(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Academiae Caesaro?Leopoldinae Naturae Curiosorum Ephemerides, sive, Observationum medico?physicarum."

t t 



^s 





msri 



ACADEMI.E 



CiESAREO 



LEOPOLDIN^ 



inn 



NATVR^E CVRIOSORVM 




i'/Ffi 



OBSERVATIONVM 

MEDICO-PHYSICARVM 



a 



CELEBERRIMIS VIRIS 

Turn Mcdicis, turn aliis eruditis inGermania 

& extra cam communicatarum 



CENTFRIA 




ETlI 



• 



Cum 



^ 



I 



APPENDICE 



& 




N^ 




w 



Privilegio Sacr.def^MajeJaty 



t 

Editas fumptibus Academic An. 1712 

FRANCO FF^mp ^ 
Apud Q H R^^ ^t^crp ^^<>ii y M 1^ 

Liter 



. ^-t'^^-^ilJl 



\ 






<? 



Sl^ 



L I V Up 



Bot. Gard 

1902. 



^ 



^^¥ 






I 



f 




. 4 






-t 






j^ 



\' 



"J 



^- 



4? 



°*Mr 



v» ^ jc' 



?■ 



& . 



X 



,^ 



J 



t 



\ 



^-^ 



■*^ 




-* 



Jf-*- 



i 






\ 



M 



— *^H-' 



y 



■^ 



^ 






,rb 



V. 



>* 



I-- 



#■ 

c 



/ 



X 

^ 




)o( 





SJCRATISSIMO 







^ 




SEMPER AFGFSTO, 

HlSPANIiE, 

INDIARVM , HViS^OARliE , 6GHE- 

MItE.CASTILI^ , LEGIONIS , AR AGONIC, 

SlClLlAvtRIVSQVE.HIEROSOlYMORVMATQVENAVAB^ 

rX DALMATI/E, CROATI^E . SCLAVONIC, 

BVLGARI^ . BOSNIA , SERVI^ 

ET RASCIiE . 



Ji. JL 



**»■ 



I - 



I 






-t 



t 



^ 1 •■ 







a 



; 



<■• 




k 



I 



! 
\ 



4 , 



if 



f^ 



■rr. 









% 



i 



^ 



a 2 



ARC 









)o( 





- ^ 








# '^ 



HI 

AVSTRIiE 

V 





t- 



5 




u^ ^ 



Tt 





BVRO VNDI^; 15RABANTI/E 

MEDIOLANI, SriRIyE, CARINTHI^. 



9 



\ 



CARNIOLiE AC LVCEMBVRGI 



r=.C^ 



p WIRTEMBERG.E ETlAM AC DVPLICIS 

Nil .p.TSi /H 



\ 



SILESIA , 



"F 



PRINCIPI SVEVI^ 



v; 



«f 



COMITI 



9 



.11 LIMITANEO BVRGOVI^ , MORAVI^ 



«.JtJL - ^ 



-Ti.- 



ET LVSATI.E 



^■ 



c 



PRINCIPAL! HABSPVRGl , TIROLIS 

PFIRETARVM , KYBVRGI ET 



-T 



GORlTIyE 



PROVINCIAL! ALSATI.E 

COMITI FLANDRIvE. 



S 



9 



DOMINO MARCHliE VENEDICE 

PORTENAVI^.r SALINARVM. 



9 



s '» ■ '- m 



ET qVM SVNT RELIQVA 



PATRI 



■*^ 



• 



"-. 




)o( 





^ 



PAIR I PATRIAE 



CO N ST A N TISSI M O AC FORTISSIMO 



> 



im^k 



i 



INCIP 

BELLO ET PACE 





MAXIMO 



,SL 



7 



*j^ 



\ 



PATRVM VIRTVTE 



^ ■ 



fr 



* 



* I 



k 



K 



AC immortalibvs svis 

DEBONO REIPVBL." ' 
: ' MERITIS 

AD ORBIS GVBERNACVLA 



^A 



>.« 



rV » 



EVECTO 



Jt 



QVEM DEVS SERVET AC SOSPITET 

HERO SVO ATQVE^ASSERTORI 
GRATIOSA CLEMENTIA INDVLGEN 



f 



"S 



TISSIMO , 
FIDEM ALLIGAT 



'> 



V 



Nfc 



ET SVBJECTISSIMI QBSEQVII PIGNVS 



DEPONIT 



■^m^ 



T r 



A % 



iETERNA ANIMI RELIGIONE 



\ 



DEVOTISSIMA 



kl 



ACADEMIA LEpPOLDINA. 



V * 



V 



^ J 



Inter 



1. 



• 




)oC 




, V'»~» -v-ar -^ 









A^/^r effufijima orhk incyJa- 

rum ^dudU iqutbtis fumiriam 



rerum 




v 



/• 



S TRAE deUtam gratulan 
iur, CAROLE ImverantiumMAXIME 




nojtrd pariter e^furgit pietas^0fudequo 

admitti deftderat officiurrif 
JVeque dubitat Augufii fui Genio cum uo 
ik demijfi cultw indicibus ^hanc nuncupa 
re opirdrum caUeBidnemitdmt^ alie 
num forte uidefi queaf, bocarmorum pro 
cMiu. ad bella jtifiifima dUquand^^^ 



cienda , pacemque , qua^ tuta fit ac jaluta 
rU Imperio , confiituendam parato, art is 
nodrae delidaSy & Itudii terum naturalium 




inoerere. ^Nouimu^ emm 




e> ; _« f 



illujirihi0 jam diu documents habemusper 
fhethm.m graviffimk etiam occupationt 
bm amoemora liter arum cqmmefpflMeutf 

quam dijplkere , cufn fnirO con06 "& pfO' 

T - %nden 




)oC 




V 




n^identiajic omnia jujty pmque'legibi§ 

Jmt temperata , ui ejmdem Sceptri nutu , 
quo tot JubjeBamm nationum ac gentium 




dijpehfantur ^ fctentiarum part 
,artium,/tne qudriim mltu nee 




magnae forent, mc jelices 

praejtdifi eonflabiliantur. IgitUr nihil fa 



ne vtdelatur magk hpUndum , quam ut 
Gloriofilfimo cunBk faecuW F.eneran 



r 

I 



do VESTRJE MAIESrATIS Nomi- 
ne hae lucubrMones infignirentur , cujus 

Virtt^in omni'vita j^eBatijJima illudfu- 




\ 



premae Dignitatis jajttgtum 

quo nihil :qufd^uam DEO 

term reperitur; m]u^ jstiam Ingenium 

.omnibifs illfj dotibus ^bunde eH praeditum, 

quae in Supremo Orbii Chriftiani Monar- 

cha 'pel optari pojfunf, Tel mente dunla^ 
xat concipiy ita ut in rerum adhuc^ ge- 
Jarum commem.oratione nihil obi,num 
nihil vul pa re, fed amvla omnia, yraeclara 

■ ^ ' ' ' t^ in- 



V 



f 



9 




I 



M?s3ir» 




)o( 





ormarn reda&um ,-. editis longe falub'erri 
mis de contenUqne litfganfium 
finienda, & mrejne tem^jerfatione 





cundo yconpfutionibus r quibus ^eluti co- 
lumnisperpetua. feUcita tis p ublicae dura tio 
Jrmabitun Vidmm'aeramexaBmJub- 
dullas raUones; ac modum impenfarum in 
its cumprimisex' aequo, remunerandis to 
fifum,, qui militando fro patriae Jalute 

merentur i: omnia- denique, quae ad 





\ 



eriorum aammijtrationem perti 

nent,ea Sapienfiae , Jummaeque Pruden 
tiaedijfenjatione ordinata, ut nihil perfe 

Bius cogitatione concipi,.. nedmn optari 



queat,. aut a D EO^precibus ejiagihri. 
Breyi nos p^ariter -vifuros ■ augur amur 

dijciphnamadoptimas: uiueiidt normM in 
puratam, ^ corrupos: populi mores pru 



dentijme ad cenfuram re-vocatos ,' ut in 




ertia , iuxu, dijipationibus defmant 

re; quorum plus in. eo uerfdtur, ut: re 




)o( 



\ 








prejfd libidinis omms licenttd intra modum 
dc terminos fuos cohercedtur 

fdsftt inde fperdrf felkem temporum re 




pdrdtionem, rebm Imperii interritdC^E- 
SjIREI Animi Corijldnfid & Fortitudine 
in "veferem dignitatem dtque fplendorem 
rejitutis , & ft qtid' impedimentd dbs ho- 
Jlibm fubjicidntur y iisdem y junQd Princi- 
pum dfque exercitmim concordid\ cttius 



dcJortius\ qudm hdHenm poiuit fieri , flip 



\ 



pri?nendis,ubiy quod in propinquo eJlyReges 



Europde in prijlinum uoluntdtis confen 

fum Di'vinis aufpiciis rediiBi coierint\ & 

duBoritdfe pqfihdc. cumprimis MjitE- 

STAT IS FESTRJE robordtt. con- 



Jlitutis ubiquejujide' domindtionis finih/s, 
Jtdbilem demum^ reddiderint populis ^fde- 
culo'felicitdtem. J dm uero, tdmetji Jjdec 
omnidjilentio fuifeni inuolutd , fummd 
tdmen ope^ nitendum erdt nobis., ut 
fedulitdtis nojrdejdfrdgo' Jugups ped 






Hu 



+ X. 






%. 




5° 




bmfubjkeretur.ne ijlhaec elapfa periret oc^ 



cajw, quantum DtvorumCjiESARFM. 



LEOPOLDI dtque lOSEPHI muniji 

eentiae debearm^ , publice prqfitendi , am- 
mumque dedarandi aekrna propterea relir 
gione deq;otij[mum. Propenfae ILLIUS 
in doBrinarumJludia Gratiae ortum debei 



fuum Academia & increment a 



9 



quibm per 



annos bene multos^ in communem utilita 
tern ^aliquamfuae indujiriae laudem efflo 
rutt. . HUIUSfub tutela &aufpiciis con 
fervaiafuit per ilium temporum gra^vijft 



morum / quae exitium minari "vtdebantur 
bonis Uteris, decurfum, iit nee mimos por 
neret cura bonipublidpromovendifoUicir 

nee fpem prorfus abjiceret/fore aliv 



tos 



quando 



> 



ut compofitis 




ae beUorum 



tumultibm, grata Mufis reducerentur bal 
cyonia. Nunc cum opt^taejamdudum i} 
la /pes pads aliquantopropiu^ ^ffulftffe in 

UUigatur, ereUae rurfus in praeclara mm 



\ 



i£S 



V. 



? 



V 



V 








tef.taBenus beUorum 



arum aerumms 



pejfi 




"vatf 



\ 



ae, altius furgunt,^ 



quicquid diuturna meditatione longoq; me- 
dendi ufufuit obferuatum , id in commune 
' bonum ingenua liberalique manu forroftbi 



exijlimmt eanjerendum.^ Itaque 



9 



quod 



PrincipUmobfequiiSrCinjiumque &' exte/o- 



rum 
nis 



officiis 
nojlrde 




> 



nan citra "valetudi 




rei jdmiltms 







5 



c^us quondam fufcepimus , in eo pertexen- 
do nunc pergmus r eo certo dldcrius , quo 

magis hortatu dc precibus muItorum,4dn- 
qudm pimulis^ concitdti, in 





\ 





nobis 

ut 



omnt 




Jtudio emienaum cue 

pluribuSy non nobis duntdXdt folis uixiffe^ 
ruidedmur. Qiidnqud?nenimmdgnum boc^ 
& fumme drdutim pro^incide munus e 
fcidmus 




> 




\ * 



iorum tamen [cveritdte mi^ 
nime deterriti , qmdquid periculi ejijubircf 

niique ae fedulitdti's 'vires experirt 

du- 



tnoe 



bonejum (umprimis & generofum 




e le 








-.1-^ 



ocmtiSy cum non oh f cur urn Id ejfe pojfit, quo 
MAIESrAS FESTRJfamre ac in^ 



dubentia uirtuty ftudiofos liferarum.a 



mantes ampleBatuTy qua itidem cur a extin 

,^.^', au t ce rte frige fee n tes, op lima rum a rt in 

difciplins inprtltinum bonorem ac deem cu 

viat re/lituere. Servet banc DBFS OPT. 



MAX. mentem, qui dedit,&M FIESTA 




TEM FE S TR 4M Cprijlia nae 
■ bono diu concedatincolumem.ut lonoosper 
annos felkiMme emetiatur Qloriam 



# ' f/ ■ 




Patrum ffirtute, nee rnimis jncomparahili 
Confiantia Forfitudine immenjam fibi 
comparavit J & pojqua uniuerfum terraru 
orb em guam diutt^irne praefentia benejicm 
que fuM beatu readiderit &bonorum omnu 
nm copid affluentem, turn demum.praeclaro 
Summae Firtutk exemplo pojlerk relid^o 
fattaque Imperii in Sobolem Augujlam pro 
pagine,fulgenfiJJimas,quoquein Caelejli 



t^ 



3 



> 



Regno conjequafur Immortali 



tatis corons. 



\ 




)0( 




V 




' * 



PiKA 






Ofliexenn^lem moram , /quim varii fD«unae inful- 
ruS nobis inyicis rmpofqeruuc , .ad priorcs revercl 

labarcs cum datum fie , .eosdemque alio Xubticu-* 
lo , ob .certas raciones mutato , 



connnuare am- 



mus ferae, /nobiliilimorum Collegarum , aliorum- 
.•quc celeberrimorum.Medicpriim acque Erudicorum ,, .quos Gcr- 
mania alia?que excerse rcgiones venerancur , 'bencvolenxiam non 
poflumus npn follicitarc , ;Ut quae.in re mcdica .& phyfica rario* 
fa fideque digna ipfls occurrunc ^ gradofc nobiscum com mu- 
nicare faveanc , licquc in tcnebris seccrnum fepulca uc ifta rc- 

cnaneahc , patiantur , rfcd in DEI gloriam i arris medico nam- 
ralisque fcicncias iplendorem & augmencum , ncc tion proximi 
falucem , quisquc, non fine petennacura: propria fams incrc- 
menco , fie luci publicae cxponere dignencur. ,Scimus equidcm, 
non omnia, quse hicleguncur, pari Sc fingulari curioficace dc- 
licaco cuiyis genio fe commendacura cfle , Tua tamen urilitacc 
baud prorfus ea defticui non minus perlpedum habemus. Be- 
.pigniora autem judicia cxperiri fi concingac , aIacrius/& , ubi 

Caelum aurea pace nosbeavcric, Magnacumqueclemen- 

cia anima veric , fclicius Curiofbrum palaco 

,;iios die (atisfaduros (peramus 



& fpondeaius. 



*f 



\ 



< % 



^^ 



i 



} 



1 



_ _j 



■>■ 



>B, 



« 



CATA 



f 



{ 




)o( 





' -t H _ii' 



1 





NOBILISSIMORVM DOMINORVM, 

inAcademiamCsfareo-LeopoldinamNaturse 



> 



Curioforum ab Anno MDCXCIIL hucusque 



n^ 



^\ 



i- 



receptorum 



> 



i^L 



& qms Fata mhis iterum eriptierunt ^Jigno \ mttitorHnh 

■ ". -AMDCXCilL --- 

f Dn. D. Johannes Kunckelius, Confil. metalL Reg.Sueciaf,df£fus 



Hermes Til. 



^1^ 



A. MDCXCIK 



■r 'i f ^u m fc ■"* * «| 



Dn,D.Coni:adusBertholdusBchrens,Phyli'cusHifdefienfis,d.Eudoxus 
. pn. D. Godofredus Schulzius ,Phyficus Schmollenfis , d. Archelaus. 
bn. D.Carolus Raygerus, ArchlaterPofonienfis, d,PhiloiI. 



s 



A.MDcxcr. 



^. 



■^ 



JDn. D. IVlartinu^Antonius k Thran , Prof.Publ.Vi.ennenfis, d. Agapfusi 
Dn. D. Ibh.GeorgJafeph.Sch^'airer,Phy/?cus Soloduranus, d.Alexio. 

tBn. D. Ei^nett.Fridemafinus Schelhas > Pollster Wezlarlenfis, d.Ana- 



t. 



xagoras 



n 



t»V 



* > 



» < 



**■. 



mi 



\^ 



«4^« 



I>n. D. Carolus Lombardusr Af chiater DucaHs Saxon. d.'PbiIet:csv -, 
jDo. D.Chriftianus de Heiwich , Poliatjer Vratislavlenfis ,.d* Empe- 



dodes. 



^^-^ 



^ 
1-^ 



.X '• 



I 



Dn. D. loh.Geor^ius Hover ,t*hyficus Mulhufinus , d. Apolfodorus. 
f^n/D; loh. Ludtivicds'Apinus, Prof. P. Altorfihus , d.'Nontis. -^^ 

Dn. D. MaSimilfanus Preufs ^1>hyrtciH VratisIatTenfis-, dtTapis. \^«'* ' 



m 



*f 



mt 



,c 



A. MDCXCVt 








% 



i 



I t 



>ti* 



' ■ t 



Dn. Lit* loh. Helfricus liingkenius , Phyficus Moeno-Fr^ncofurta 



tT 



nus, d.ApoIlonius. " 



^ 



^ t 



•|:Dn*pJ',yrrhus ^aria GabrieUi ,Prof. primar. Sencrifis, d.^itraton* 

Do.*5b. ChriliianusLudovicus Gockelius , Archiacer Badehlis , A Alsr 



xippus 



i>rr. D. loh. Menfadus Vot^aldthfe¥]Frof. Pilngolffadicnds &c, ifJ 



Polybius. 



1 



■w 



HiL 



»»^ 



f. Ddv P^uIus Bocconus , Nobi!. Pahcrtnitanu5,& Monachas 




ifter 



+^ 






a 



cicniis , d. Plioms U. ;, ^(,. IVj^br I^^ . -a 
f Dn. D. foh.HaptilkHcrii:T^|:jnus^Arch2>tcrPrincip.Liechtcollefn, 



d. Philiftion. 



Dn» D. Fridericus HcfFin annus >Confil. & Archiatcr Reg. Prufffcus 



^^ydrDemocrates 



^1 



. •'. 



J 



\ 





)o( 




4.'MDCXCFir. _ J 

Pn. D. loh. lacobus FranciTcus Vicarius , Pi'ofefT. P. Friburgeafis , d.^ 

Anaxim^nder, 
Dn. D. loh. Baptifta de Wenckh , Phyficus Grxcenfis , d. Lycus. 
Dn. D.loh, Michael Surgant,PhyficusViennenfis,d.Cieophantus. 
Dn. D. loh. lacobus Scheucbzems , PoHater Tigurinus , d. Acarnan. 
t Pn.D. PhilippusFraundbrfferi'Phyr.Bruna-Morkv. d; Hcrodicu?.' 



A. MBCXCVnU 



/ 



t Dn.D. Chriftoph Gottwaldt, PoIiaterGedanenfis, d. Ardepiodotus, 
Pn. D, Philippus Siglsmundus Stoffius, Arch. Prullicus 6c Medicus 



Ciidrinenfis, d. Androcydes. 



1 



t Dn. D. loh. Henriciis Starddus , Arch. Prullicus , & Prof. P. Regio- 



montanus , d. Soranus. 



ft 



Dn. D. Wilhdmus Hehricus ^^aldfchmiedr , Prof.Publ. Kilonicnfis; 
. . d. Diodes. 

Dn. p. loh, Craffto Hiegell , Archiatcr Trevlrenfis , d. Gefius. 

A. MDCXCIX. 

t Dn. D. Matthaeus Blaw , Prof. P. Friburgenfis , (J. Paufanias.' " ' 
Dn.D.Friderlcus Chriftianus Cregutus, Prof. PublHanovIenfisid. 

Marcellus. 

fDn. D.GeorgiusBagiivuSjPror. P. Anatom. Homanus,d. Thales. ' 
Dn. D. Gotth'eb Budaeus , Poliater Budifla-Lufatus , d. Menodotus. 
pn. D.David Lichtenhahn»Archiater Ducalis Saxoa.d.CIeombrotus. 



a: md cc. 



% 



t Dn. D.Ioh. Frideticus Ortlob ,Prof. P. Lipfienfis , d. DemGCcdcs. 
Dn. D. Georg. Erneftus Stahl , Prof, P. Halenfis , d. Olympiodorus. 

Dn. D. loh. Cafparus Grimmius , Arch. Due. Saxonk. & PoHater 



Lipfienfis, dCrito. 



i 



<. 



f 






Bn. D. Philippus Liberlus ab liulden , PhyH Neoforehfis Silef. d. Pra- 



xagoras. 



1 1 



^ ™- 



Dn.D. loh. Baptifta de Werlofchtiigg, Pollster Liacii AuftrJd. Md^ 



trodorus. 



.13 



A, MDCCl. 



T"l 



Dn. P. Udalricus Staudigl , Ord. S. Penedifti in Ba.var. d. Pittacus. 
t Dn. D. Pe:rus Hotton , Prof. P. Lugduni Batav, d. Cratevas. 
Dn. loh. Marlus Crefcimbenus , Abbas Romanus , d. Idmon. < 
\ Dn. D. loh, Baptifta GrundJcr, Phyficus Vnguanenfis Hung. d» Mar 



bodajus. 



fl%- 



vl 



4 



I Dn, DJoh. Wilhelraus Ro*iiberg) Phyficus Manheimcnfis, d.Pa 



troclus. 



c % 



Aft, 



■v. 4 




:A: MDCC 

Pn. D. ChriftianusMaximilianus Spener, Confil. &Med.Reg.Prpf- 

(icus, d. Clidcmus.' 

Dn. P.loh. Henricus Hbttmger,Poh'aterTigurinus,d.SaIuft[us, 
Dp. D. Michael Ernellus Etcnriiller, Profv P. Lipfienfis , d. Alexias. 



«^ii». 



a: md 



po. D, AntoniusPacchionus , ProCP; Ana torn. Romanus, d. Pelop 



\ 



A, MD 



-\ 



gn.DJoh. Melchior V'erdries,Prof. P._Giefrenfis.dAnaximenes. 
Pn.D. Sebaftianus Vorfter, Archiater Uledloral, Moguntin. d.Cha 

ricles. 

Dii. D. Iph,Bur(:kard.M6gIing;„Gonn:& Archiater Due. Wiirtcnbcr 

gicus, d. Leonides.. , 

Pn. D. Cafpar. Comclinus, Med^Bbtan^ Amfl'elodamenGs, d. Mantias 
Dn. p. loh. Leonhardus Scherllnus, Pbyf. Bambergenfis, d. Thrafyas 
Dn. Lfc. Ic3h. Samuel Carl ,Poliater Oringa , Hoenloicus , d. Afclcpio 



d 



/ 



Dii. D. loh. lac. Mayj a Maycrburgj Eoliater Scaphufanus &c. d. Eu 



,J> demus 



/ ^ 



A, MDCCP 



D]i. D. Davfd Chri'ft[an.,VaIther, Medicus Dresdcnfis , d.Menander 
Dn,,D.(aeorg. Sigismundus Pogatfchnigh , Poliater Labacenfis , d, 

Hygienus.. - 

Dn. D. Gottlob Schobcr, Poh'ater Holmienfis, d. Agathodcs. 
Dh. p. An dreas %rrhen , Arch; Erpaccnfis , d. Hicro. 
Dn. D.Pndericus Ruyfchius , PI-oE P. Amftelodamenfis, d.Philotimus. 
*'^' ^: V^.^o^"5 Nicolaus Langius, Poiiatcr Lucernav Hcl vet. d. Ar- 



chibius 



^ 



Dh.,D.GodofredusE:iaunigvPoIjaterVratislavienfis&c:d.EubuIus 



Ai MDCCril 



Dn. D. loh., AdaijiusIlospiGhIer,.Archiater Salisburecnfis , d. Polyar 

chus. ^ 

Dn. D. Vlricus Sfgismundbs Nimptfch , Poliater Vratislavienfis , d 

Menemachus.. 

Dh.p.SamuerSceurHn,PhyricusScIiIeuringenfis,d.Agrius. 

Dn. D. Gottlieb Albrecht vPolyater Vratislarienfis , d. Diaporas. 
Dn. U. M jc hael Angeliis N^orus , Poliater Senenfis , d. Rubrius. 

Dn..p.Ioh,Maria Lanciflus, Archiater Pontificius&c.d. Csrarius. 

DfliD.Antoniu5.V.allisnierius,Prof.P..Patavinus,d.PhiIagrius.. 

Art 





)o( 



A. MDCCFIIl 



ry 



Dn. D.FridericusKaltfchmidt, PoHatcr Vratislavicnfis &c.d.PfO"' 

rarchDS. . ■ . . ~ - 

Dn. D. Petrus Wolfartus ,Prof. P. Msrburgenfis &c. d. Polyasnus. 
t Dn. D. Dominicus Guliclminus , Prof. P. Patavinus, d. Athenaeus. 
Dn. D. Ich . Baptifta Morgagnus , Medicus For olivienfis , d. Marinus. ' ' 
Dn. D. loh. lacobus Bajerus , Prof. P. AUorfinus , d. Eugeriianus. 
Dn. D. Petrus Mangoldus , Mcdlcus Bafileenfis , d, Heraclfcus. 
Dn. D» lohannes Scheucfizerus , Kdedicus Tigurfnus , d. PhiJippus. 
Dn. D. loh. David Mauchartus , Phyficus Marbaccrfis , d» PliftonicusJ- 

4, MDCCIX: ... 
Dn. D. loh. Erneflus WaItsgotr,Phyficus Provinc. Suidnicenf. & laur. 



d^GIauco. 



^. MDCCXl. 



\^. 



f Dn. D.Ioh.Gottlob Nxifsler dc KufslerjArchfaterDuc. Saganenfis* 



&c. d. Ctefias. 






I 



* 



Dn. D. Lconhardus Hurterus, Poliater Scaphufanusj d. Diophantus.' 
Dn. D« Samuel Batticrius, Prof. P. Bafileenfis ,d. Erocianiis,' 
Dn.D. loh. HenricusHelcher, Phyficus Suidnkenfis,d.HicrotheusI 
Dn. D. loh. Matthias Miillerus , Phyficus Ciinzelfavicnfis , d. Gorgias. 

Dn.D. loh. ConradusMicbaelis, Poliater Hanbvienfis id, Sophocles, 

a: MDCcxrr! 

Dn. D. loh. Chriflianus Lehmann , Prof. P.Lipfienfis , d. Antenor II. 
Dn. D. loh. Adamus Genfeh'us , Phyficus Sempronienfis ad, Diodorusi 

CATALOGUS 

NOBILISSIMORVM' DQMINGRVM',- 

Qui pro duabus primis Centuriis Epherneri-- 



Qum phy fico - liiedicarUm Obfovationes 



i 



commuriicarunc 



DN. D.SYLVESTER SAKIVEI: ANHOR'N de Hartwifs, Archia^ 
DN.D.CONRAOVS BERTHOLDVS BEHRENS, Medicus&Se- 

nator Hildefienfiss Acadrmats Curiojui: 

DN.D.MATTH^VS BLAW, Med. Profeffor P. in Vniverlltate; 
DN, D. IGHANMES FRlDERiCVS BllAW,- Phyficus Fribur- 



gcnfis. 



c j; DN, 



^ 3o( 1^.,, 




DM. PAVLVS BOCCONVS, Nobiiis V^normk^s, Jc^dcm 

CuriojUs* 

PN.D.IOHANNES CONRADVS BUVNMERVS, ConfiiiarlusSc 

Archiater Sereniflimi ac Potentifs. Dn. Eledods Palatini &c. 

Academkui Curiofm. ^ . ' - 

PR a GOTTLlEBBV^DAEyS, Archiater DuealisSaxonicus.Phy 

ficus Provincialis ordinarius Mircliioaatps Lufatix fuperioris 

Act!idemicus CnriofHs. 

PN. a ELIAS CAMERAaiVS . Confiliarius & Archiater Ducaii- 

N^UrtenbQrgic.us , Profeffor P. in Vniverfitate TubingsnG, ^^4- 

demitus Cnriofiu, 

DM. UCIOHAN. SAMVEI. CARI,, PraaicusGeringanfis,^^^^, 



,n. 



V 



PN. D. MICHAEL ERNESTVS ETTMiiLLERVS, Med. Profef. 

lorP.mVmvermtcLiprienCi.AcHdemkusCfirlofus. 
Dn.D.GEOHGlVS FRIDERICVS FRANCVS DE FRANKENAV, 

Prof eflbr P. r cgt us Hafnicnfis , Academkm CuHofw. 
PN.D.GVSTAVVS CASIMiRVS GAHRLIEP ^on DertnuUert/ 
. Serenigim.i gc Potentiflimi Regis Boxm^x Archiater , Ac^demi- 



/ 



0/}. 



^J . -^ 



PN. a IQH. ADAM GEKSELIVS . Phy ficus Sempronienfis, 

jfcademicHS Cariojw. ^ 

DN. D. MARCVS GERBEZiys , Poliater Labacenfis , A^^dcmicu, 

ChyiqJhs^ 

DN. D. SAMVEL GRASSIVS . Pliyfcus Vratislavienfis , A.aiemU 

Nut. Cur, AdjunUm, ' , 

DN. p. lOHANNES CASPARVS GRIMMIVS, Serenfffimi Duels 

Saxo. Ifenacenfis Archiater, & Poliater Lipfie!ifis/^eWf»,;V« 

*^^" p •• ^;^^o^^7'^^ HE1STERV5 . fn Vniverfitate Altotfina 

PN. p. CHRJSTIANVS DE HELWICH , Poliater Vratislavien. 



^V-^ 



Acadcmicus CtiriQCus 



DM. D. lOHANNES MAVillCIVS HQFFMANNVS, Sereniflfrai 

vTt?''r Oijpldino-erandenburgici, &Prir,cipis Solisbaco, 
lalatmi Confilmrius & Archiater , nee non in Vniverfitate 



K 



AlrorfinaMed. ProfefTor P. AcademU Nat. Cur. Ad 



PN a lOHANNES GEORGIVS HOYERVS 

Jin us , ^cadcmictfi CHriofp. 



f 



Molhu 



* 

^ 



DN 



? 



-/ 



\ 



\ 



\ 



H*- 



••t^)o( 







\ 



■i 




V, 



DN. D. LEONHARDVS HVRTERVS , Poliatcr Scaphofanus 

Academictis CurLofus^ 

DN. Lie. idHANNES HfiLFRICVS IVNGKEI^ , Phjflcus Moe 

- no Francofurtenfis , Acndemkus CHriofm. 

DN. h. IOHaNN£S FR1DER.ICVS KHERN , ^hyficiis Varas 

dinenfis in Croatia , Academicns Curiofft^. 
DN. D. G0D0FR£DVS KLAVNIG , SACRiE C^S. MAIESTA 



TIS , & Sereniffimi Prtncipis Palatini Cai 
Poliater Vratislavienfis , Academicns CHriofk 



& 



Medic 



i 



t>n, D. lOSEMVS LAN2;ONVS , FroComedlcus & ProfelTc 



Ferrarienfis, Academic us Cu riofus. 
DN. D: SAMVEL LEDELIVS , Phyfi 



Nob 



^»« 



& Civi 



GrunbcrsenGs Sifefiae Infer. Acndemicus Ctirlcfk 



DN. Lie. ROSINVS LENTILIVS , Archiater Due. "O^urteni 

bereenfis , & Prgtomedieus Stutfsardienfis > AcadfrnicMS <?« 





J 



*jf * 



DN. D. MlCHAEl FR-IDERICVS JLOC^NERVS , Comes fy* 



V, - ■ 



Cajfareus Nobili 

dum T^aturk Curidforuin D 



Medicus Noriberge'nils ^ptn 



meri' 



DN, D. lOHANNES ADAMVS LOSPICHLERVS , Celfinjmi 

-^ ReverendiflUmi Archicpircopi SalTsburgenfis ConriUarius & 



Archiater , AoademicHs Curiofi 



I 



K*' 



DnI D. IOHANNES DAVID MAVCHAROVS, Pbyffcus Mar 



bacenlis • Acad^ 



Cftriop 



t 



« t 



■♦-^ 



DN. D. <BODOFREDVS DAVID MAYERVS , Poliater Vratisf 



vienfis , Academkus CHr'iofus 



m .-^ 



DN. D. CHRISTdPHORVS DANIEL MEZGERVS , Emincntis 

fimt ac Celfi(!imi C'ardinalTs de Lamberg Epifcopi 6f S, ^ 



i. Principis PafTavienGs jConfil 
Pra£ticus RatisbDnenfis 



§c Archiater 



& 



*■»- 



/ 



0N. D. MlCHAEL,,i«LNGELy3 MORVSvPoKatct Scnends, A 



demicHS CHriofm 



i 



r ■ 



.i 






jrv ^ ^^ 



^ 



i I 



f ^ » 



r^ 



DN.D.GEORGIVSGHRISTOPHORVS, PETRI AB HA^T^^-* 



PELS 



Comes Pa!. Csefareus, ConfiliarivK & Archiater ^lt& 



Mosuntin\isi,?Corfal pi:|fnjr?us &Pbyticu$ Erff 



Vni 



■#^ 



.verfitads^ 6c FftC». Mgd^^tSeni 

Cftmfp, 



i^rofcfT'^r P. Actidt 



\ 



t>% 



t 



/ 



•^s^ 




iDN. d: GEOKGIVS SIGISMVNDVS POGATSCHNIGH/Po! 

Hater Labacenus , Academlcus Curiofus, 

VDN.D. yiTVS RtEDLlNVS, ReipubIic3E Vlmenfis Phyficus, Ac*. 

demtA Nat, Ctiriof. Jdiuntifti, 

pN. D. AMTONIVS MARfA SAPORITVS,Medicus Genuenfis 
■DN. p. G VJ^THERVS CHRISTOPHORVS SCHELHAMERVS 
. Serenjflimi Duels Holfaciae Archlacer >'Med, Prof. P. prima 

Vniverficate Kilonienfi , AcademU Nature CurioforHm 



AdiHKtIus. 



pN. D. iO'H. JACOB SqH&yCHZER , Medic. & MatheC 

VtotFubl^'l^minus J JcademiCfts CnyioftiS. 

pN.p. GOTTLOB SCRpBERVS, Regii Collegii Medici Holmienrif 
DN.X). LVqAS SCHROECj^iys .Comes Paiac. Gafar. Nobilis , 

Phyficus Auguftanus , AademU Nai. Curiof. Prdfes.' ' • 

;DN. D.^SAMVELSLOTZiyS/Phyficus ordinarius Cibinii TVans- 



fyl 



i 



DN. D. SAMVEL 5TEVRLINVS , Phyficus ^Skxo-Naumburg 

Heqnebergicus , Provinc. & Schleufingenfis^ Academicns Cu 



It ^ 







pN. D. GODEFREDVS JHOMASIVS , Medicus Noriberg 

Oram. Acudemicm CHnofus. 

PN. D. MICHAEL BERNHARDVS VALENTINI , Med. Pro 

feflbr P. in Vniverfitatc GiciTenfi , 4c4demU Nature C»rhrorf/n 

Admnuus. , 

PN. D.^ ANTON iVS yALLISNIERIVS . Med. ProfelTor P. ii 

Vniverficate Patavina , Academkns CHriofm. ' 

pN. p. DAVID CHRISTIANVS VALTHER , Pradicus Drcs 



denfis I Academicus Ctiriofi 



DN. D. iOHAMNES MELGHIOR VERDRIES , Profeflbr Publ 

in Vniverfitatc Gieflenfi , Acadefnkus Curiofts. " 

DN. D.IOHANNES lACOBVS FRANGISCVS VICARIVS , Med 



r.v, ?5°5^*^'* ^' '" Vniverfitate Friburgenfi , 'AcAdemlcm CurioO., 

DN.p. REINHOLDVS N)^AGN£RVS , in Regia Hafnienfi Me 

d!cm« Pradlicus. o . 

PN. p. JOHANNES CASPARVS \)5^£STPHALVS . Prsefeau 



rac PelitrcUafis & Bicterfeideafis' PhyQcus . Academic 




9BSER^ V 




I 





y 



y 



OBSERVATIONVM 

PHYSICO-MEDICARVM 



f 



* 
y 



ACADEMIiE 

CiESARE^ LEOPOLDINjE 



(U 



NA 




VRM CVRIOSORVM 

CENTVRIA 




OBSERVATIO 




Dn.D. GVSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP 

VAN DER MuLLEN. 

De 

Fra9ura£>w^ dorfi admirandaJnVtro quinqmgendrh 

o9o annos ab iUdfrASurdJuperfitte ypofi obitum demum 

exenteratione ' ' ^" 




^ 




Ecurf^ fecundse Epbemeriduni Medico-Phyfi 
rum, anno dccimo ObCgo. inter alia de opio 
fingularia , Viri cujusdam erudicione ac pru 
dencia 



poli 



feci , qua uc & aliis infignib 
tx meritis Confiliarii 



apprime nobilis naentionem 



'g 



V 



ac 



nobilicatis, a qua prredecefl< 



bellorum Germanic di 



turniorunfi calamicacibus aliisque perfecucionuna 



hferv. Acad. N,C. Cent 



A 



J Li 



, pacr: 

exules 



w 



^, 



n 



0hferv4th I 




cxules ac fedibus fuis avitis exuti defdveranc, inflauracioncm 
Regis fui SerediflTimi gratia, aegec licet 6c valecudinarius in Equc- 
flrem Ordmem paucis ahce obiram anniis evchi promcruic , qui 
conciiiuo Opii & opiacorum ufa valecudinem admodum aifli- 
tiam per plures annos aliquacenus colerabilem (Ibi reddidic. Hie 
paucis ance obicum diebus morct fe vicinum animadvercens , ferio 
aliquocies pofl obicum cadaver fuum apcrirr, ac io caufas riflille 
malorum , quibuscum valecudo ejus coc annos conflidacafucrac, 

inquiri mandaverac , imprimis quid dprfi fui fpinae annos ance cir- 
citer c£lo accidericj&undedextforfum ac (inif1:rorfum obliquaca 
& aliquatenus incurvaca,{laturam fui corporis tres pen^digicos 
^ransverfos breviorcm quam ante feceric : Medio enim fanitacisad- 
verfa; fladio casceras inter afRidiones' tufli ferina corrcpcus , incem- 
pefta- aliquahdo no^le excicus vehemenci/Iime tuiKens, violenca 
ilia thoracis ac dorfi conquaflacione fragorem in dorfo cum do- 
tore, quafl bacuius aliquis confringerecur, audicu perceperac',fed 

|)r^terdoIorefti, quern fane acucum feiiferaCi quid a€lum nee ipfe 
fiec quisquam alius vel conjedura aflequi pdterac , quibusdarn' 
vercebrarum dorii exartbrofin quandam infignem fa5:am fu(pi- 
candbuSjfed'aCTeverare noh audencibus. Facis itaqiie poflquam 
20: Augufti An. r704. Celfcrac, ego, qui pV p'ures anoos illi',iic- 
poce afiinitace mihi fatis propinque JBndo , medicus fueram ordi^ 
i^arius , & Dominus T),^ox^J Aulse Regime Mcdicus , qui poflrerais 
AiorBi diebus cui'cE eju^ rationem qiioque habuerac, uc evifcera- 
doni ejus incercflemus ,'vocaco Chirurgo Aulico HuKpax , una cum' 
filio meo Medicines tunc Saidiofo, nuncDo«^ore manus fe^lioni- 
adhibentibus. Abdomine primum aperco , omentum pinguedine 
fiava veftitum inteftini^ derelidlis ac aliquousquc dctedis, extra 
nacuralem fitum, fihiflrurti x^erfus lacus provolucum ac quafi cori- 
glomcrarum, inceftina fatis Bene conftitura invedimus, n fi quod 
qua parte Cyftidi , felle fere vacua; , yicina a bile effusa fiavo colo- 
tc tindla eflenr; Vcrum cum diucinombrboob pronum corporis 
itum thoracis regio & coflarum uha cum diaphragmace deorfum 

felico magis vergercc ,. ao vilccra abdominis pociora,vcncriculurrt 



.* 



>. 



J 



De fraUurk fpinA dorJtadpnirAMJnpiriquhqU4liiiam~S'c'l 



? 




/ 



/ 



I 



/ 



nimirum & epar , aliquacenus tegersc 5c abfeondereCjficque illsi 
ukeriori libera^ luftrationi quadancenus fubtraherechinc pedlus 
fimul aperiendum erac : Quo fado vencriculus cum epacc primo 
le ofFerens, fuperficie cxterlori prater nacuram rubcncc,inflam- 
raacus quafi apparui't, tunicas ejus admodiirn eranc ccnues, char^ 
tse paulo robuftioris craiilciem vix ^quances, inferior hinc inde 
albicans, maculis nigricancibus variaca, ac veoulis livefcendbus 
hinc inde diffeminacis incerftind^ , plicis aucern oiiw^ico deflicu- 
ta- Quse facies omnibus fere Thee pocus hclluonibus concinuis 
^p diuturnis , me fepius hoc in cadaveribus illorum exentcracis-, 
ipfius quoque Do^toris Bpncekoe , Magni illius \ dum viverec. 
Thee Pacroiii & Encomiafl:^ , obfervance , familiaris & quafi pro- 
pria eft. Epar equidem quoad ca^ccra fanum, nifi quod circ* 
cyflidem gily.um, ac parenchyma ejus exiguis /parfim calculij 
diftindtura. Pancreas fine nocabili labe, lien flaccidus ac livido 
fulcoque colore foedatus. Renum ucerque copiofa pinguedine 
ftipatus,finifi:er dgccro minor, bene alias confticucus, paulo ,ca- 
0ien flaccidior, dexcer debiro major & turgidior, plurimis per 

fubftanciam hinc inde purulencam dlfleminacis exiguip candican- 
tibus glandulis foetus, cujus pelvi quatuor diverfae magnicudini? 
calculi , quorum maximus quadratus , fed in^qualium laceruna 
ad pifi mediocrisfere magnicudinera afceodens , inhccrebanc Re- 
liqua concenta absque infigni vicio. Quibus omnibus candcm 
e5cemcis,diaphragmate quoque a coilis prius, mox & a mcdia- 
ftino &pulraonum lobis , quibus in dexcro pr^fcrdm larere fir- 
miter valde coaluerac, ?egre feparacOjSc ft.erno perinde ad cla- 
viculas usque levato & reclinato, pulmpnem cam finiflrum quam 
dexcrurn & colons excerioris lividi & parenchymacis racione pkr 
ne anacurali {latualienacum,duris quibusdam grumis , glandu^ 
larura inflar fcyrrhofarum refertum, dexcro imprimis lateri me- 
diancc pleura, hicadmodum cra(sa,cara valide connexum, uc 
vix, nifi infigni molimine-jfcalpelli & digicorum ope, ab ilia di- 
vdli ac (eparari pocueric, ucerque phlegmace vifcido & pene pu- 

rulenco fcacens. Tencaca in fuperiori dcxtri pulmonis regions 



> 



A 2 



prope 



t-- 



^ 



A 



4 



Ohftrvatio 1. 



prope claviculam feparatione, cnm fcalpello, quod dig 



fund 



perficere Chirurgus anniceretur,ac incaucius iirudpro 



mis adig 



ex 



poftema 



& cafu hoc 



perco, magna puris finceri copia regurgicare coepic, cujus fca 

incidimus fiflulofum 



1 



ginem uicenus inaagaturi 



nda 



finiim 



pulmoni circa trachea infertionem continuum 



fum 



pleurae (membrana; alias inflar fa 



micatc 



hie vero & 



pe<floris latere dexcro prater hacuram admodum dcnCx ac cer- 
goris bovini rnediocris craflTiciem zemulantis) ex una parte pul- 
moni, ex altera coflis firmi/Time cohserentis, ac quad duplicat£e, 
cu|u$ per medium, tumorisfaccati rpecieifuperne ultra pollicem 
latum » paulatim procedendo capacbrem , Tub & a clavicula fer^, 
ad diaphragma usque deorfum verfus defcendentenijibique in- 
ferne palmum latitudine ferme ^quantem, atque fpin^ dorfi 
contiguum , hie loci 5c ad medietatem usque fu^ longicudinis 
rnaceria Ipilsa ac febacea , quale ftcatomatum contentum elTe 



folec, inde vero pauIo liquid 



fuperne plane purulenta 



quousque refertum, cuflls illius concumacis ac d 

& doloris ac ardoris in dextro thoracis , quern inter fcribendumj 
qui labor ipfi officio efflagitantc fere perpetuus, jugitcr pcrpef^ 
fus fuerac, latere menfae incumbendo molefti fomitem , & in- 



gentis illius , de qua mox , rupturae orfginem acque caufam. Cor 



tandem in mediaftino ac pericardio bene faris confl: 
gnum,boyinumfere proportione aequans , fed flaccidum patuic. 
His demum omnibus feparacisac e cavitate thoracis exemtis , fpi- 
naquc dorfi fimul ab integumentis ac adjacentibus vafis majo- 
ribus , uc & dudu thoracico nudata obftupuimus adtoniti , dorfi 
nonam circiter vercebram cernentcs non luxatam , fed in ipfo me- 
dio trans verflm,ea, quam fchema {Tahul.l) additum exhibet,figu- 
rafra6tam,non exigua fifTura aut fuperficiali, fed grandi, totam 
vertebra partem fuperiorem ab inferiori divaricante, adeo uc 
rum interfticium extremum digiti minimi apicem aut pennam 



anfcr 



facile admitteret, mareines 



qu 



tam 



quam inferne aiperis & aculeacis a ruptura apicib 



fup 



armati 



/ 



Guafi 



/ 



■^ 



i \ 



Jp-^ 







aTesticutus^ 



mantts 



i 



Os/e 



etts 



fufe^'cier- extrrm^ in qua. 



carun 



tna 




's/ect jptsi 



^jnt 




t 



I 



a ,^t««/j^rm^^ jyleurr^"^ de/c.n3e..s /l;t^j/ius 



C 



^■Os StBrttiJu^erfa^rr^ redinata. 



%'^Cla. yiculcLTu 



ccntntt 



>A 



^^ztensittuirtvrodij^it. 




r 






\ 



V 
1 




V 



y 



DefraBura Jpifia dorfi admranda > in VirO quitte^uagenarlo (^c, f 



">V-n 



\ 



y 



quafi dentati, explorantibus fpiculis fuis obnoxiijipfa fubftanda 
interna & ruperior&: inferior cruore a recenti quafi fradtura ?:o. 
rans,nulIo toe annorum ipatio fubnafcentis calli vel vefligio ap- 
parente, unde pr^fentium nonnulli cariei aliquod indicium fu- 
Ipicati Tunc, indequefradlur3einitiumdeducerefacegerunc,nneuntT 
tana en id hebcfcencem jam vifum efFugiile fateor. Res fane 
fumme admiranda, & quc^ omne ratiocinii acumen eludic, qui 
calamitofo hoc fpina: dorfi frad^ fi:atu odo circiter annos arger 
hicvivere ac fiipcrcfle potueric,nuIlo fpinalis raedullee I^TcC auc 
intercepts manifeflo apparente indicio, nullo externo infigni 
incommodo, nifi quod, ut fupra relatum, fi:atura ob curvaturam 
ipinsparumde(iurtata,cernuus aliquantulum incedere ac {}:.dQ.- 
recogeretur;CcCteras tamen tamnaturales,quam animales cor- 
poris ut 5c anims fundliones & acSliones durante valetudine tam 
cnormiter afiiida, utut patienter admodum tolerata, rite fatis, 
imo valde exade obire atque exequi valuerit , Nonnunquam 
ctiam a:fi:ate,fudo acfereno coelo, Hberioris aeris capiendi ergo 
eflcdo extra pomoeria vehi fufiinueric. Num compar huic cx- 

€ropIo Hiftoria Medica ulium habcat , ego faltem valde dubico. 

L 

OBSEKVATIO II 






Dn. PAULl BOCCONI 



De 



* 



Ataieriaftmili Lifhofmrg£ JgricoU i aufJgarico mi- 
ner all FerrantU ImperattiqU£ in cavitate quorundamfaxorum 

AUt filicum in DiftriSlu Civitatu Roth om age »Ji s , ^ Portus 



■'i 



Gratid in NormtinniA invenitur. 




ApideS,quos vulgus Normannia; Bizetz nominac , ordinariA 
duritiem&confiftcntiam filiciSjfuperficiem interduraalbam, 
modo rubcfccntem, aut infiar boli vel gypfi fubcroccam , figu- 
ramque irregularem obtinent, vel obIongam,cum utraque fit- 

perficie convexa , auc rotundam iufiar Perfici , vel etiam nodo- 

A 3 iancj 1 



I 






£ 



Ohfermlo 11 




>^. 



fcoi , 5c quafi ofTibus animaliuai finailem. Reperiuncur pleni $f 
ibiidi , acque fubflanria aliqua heterogenea Aiici fimiii conftanc^ 
in medio macula quadam aucfigno albo, oculum repr^fencance, 
nocancur; fiinc carpen alii i qui hujus maculas loco c^vicacem in 
medio habeac, pulvere plcnam, qui Lichomargam Agricol^j me- 
xlullara faxi , vel Agaricum minpralem Imperad referc. 

Magnum eorum numerum diflregi, in quibu^ Temper nunc 
pulvcrem album , vel pallidum, nunc carucum vel rubsum, yer- 
fuis flavum inclinantem inveni : incerdum ipfo hoc in pul vere pac- 
^acorpufcula ipfiusmcc hujus lapidis comparueruncqu^ cylia^ 
<lrum autbacillumjpyramidem vel corpus ubique in fuperficie 
CQrrbfum prEefentabani: , confiftenda & duride filicea, acque ex 
ucraque parte concavicad affixa. Quandoque bacilli cales auc 
pyramides angulares eraoc & uacinad inftar charaderum Syria;- 
corum. Alia vice diffradi hi filices quas^am concretiones cry- 
ftallinas figure hexagonse exhibebanc , qu^e fuperficiei cavicacis 
inh^erebanc, prouc excrefccnciae cryflallin^ hexagon^ in medio 
majorum lapidum^gypdacorumj nomine Melonum di noftra 
Dame proflancium , obfervancur. Inveniuncur edam lapides car 
Ics carnei colorls , ad Chalcedonium & Achacem accedences: 
quibusdisrupds, quandoque in paricce incerno concredones in- 
ftar parvorum cumorum adparcnc, qui puftulasrubences, prouc 
jn variolarum principio erumpunc , referunc. Alios diffregi , qui 
parvorum liorum corpufculorum auc pulveris loco, nuclcum 
vel gtobulum feqfiiin^uracum^&porofum inftar tophi auc mar- 
ga: habebanc ; aliquando nucleus calis parieci cavitads adh^ere- 
baC5alia aucem vice ab eo folucus erac, ceu in Aerice condngere 
folec^ id quod ad confiderandam noyam corporis faecerogenei 
& folidi in vacuo & concavicace iliorum lapidum produdionem 
Kos permovcc;de quibus brevicer iuMufeo meophyfico §c exr 
periraencali diflerui, Quandoque loco pulveris hujus lucum 
&liquod rubrum & impuriinfi d<:prehendi , quod cerxam ^ locum, 
in quo lapides ifti mcdiecace fua infixi fueranc , colore semula- 

atun Nocavl cosdcm lapides, qui lucum rufum & vile cop- 
fine- 



\. 







\ 




Be Materia ^M Lithotfidm AgficoU ^ aUt JgkrUo wheralt^e,, 

^iuebanc , foramina & firmofKaces ad cavicacem & centrum usqu 
penetrances habere, per "quas lucum prjediCcum ihtraflc videba^ 
cur. fn a1ii5 lapidibus pulvis vel lichooiarga'fufa obfervabatur, 
Cui globuli , acicularum 6apitula magnicudlne ^quances iiiimifce*- 
bancur;nnde opinionem Carcefii circa" cdmpoficioncm muko^ 
rum folidorum cprporum verifimil^m cfle judical Expercus 
fiimglobulos, qui in lapidibus Cornu Aramohis didlis, & ab 
Olao Wormiain Mufeo fuo, nee non a Bauhino in hifloria bain. 
&fonc. B'olIenC defcripci^ oceurrunt,- quamvis omnis globulus 
lie exiguus 6c minimus indar ovorum pifcium,juxca obfervacio^ 
iiem', quam in libro meb : K^chcrelies & obfcryadons naturcllcs, 
Amftelodami apudjanflbrium & Waiesberg A'. i6>4. imprefio, 
6ccafione,ubi deConiu Ammonis,&CoraIii rubri Diofc. cora^- 
pofitione diflferui. In medio unius horum durorum lapidum 



I 



- inveni fruftulum ferri uncicc dimidi^ longicudine, & 
cra(ricie,neC non fuperficie parutnper rubiginosa, qu 



-\ 



eui infigebamr, non habcbat locuni , quanmS ad recipiendum 
& concinendum illud requirebacur ; & in tOco hoc lapide noa 

erac nifi Tola ilia' cavicas, ubifruftulum illud erac lOcat-um & in*, 
dufum , fine ullo pulvere auc lichomarga. Reperi eciarr. in ca- 
ficacecaiium lapidum aquam& lucum invicem mixta »qua2 aqu^ 
aliquot ante diebus per aliqua foraminaf aut fubciliflimos poros 
intralFe videtiir,quia panto ancea ingentespluviard€Cideranciin»- 
feniquoque alium ad oram fluviiDiepdare,rupcr quo plantula- 
faphani pa!uflris,foliis in profundas lacinias divifis Bauh. prodr, 
creveraCjfuasque radices in eavitatem lapidis,luto impuro pie- 
nam infixerat. Disruptis infuper aliis,ftufla corum & fragoien- 
ca examinavi,qucecxparcibusadmodumdenfis erant compoficgi, 
notaviqUe, ibidem aliquosporos afoperficie convexltacis usqj a J 
Concavitatis fuperficiem tcndentcs,ad modum finuof!cacum al^ 
barum, quis lithomarga alba plen^ eranc; & cum aliquot fry* 
a, quce filicis duritiem habcbanc , calcinaiicm' , de lithomarg^ 
me ccftiorem reddidcrunt, hcEC cinerei erac coloris ,^aquc perl 

Ic fiauofuaces replebantur. Talis ac prsewcdences gbferV'ado- 




Eie^ 



K 



^ 



OhfeyVdtio J I. 



mihi perfuadenc, quod omnes Marg^ , Terrae , & pul 



f 



/ 



quern Lichomargam vocamus , (pedes in folidis iflis 
verint usque ad centrum viel cavicatem lapidunci, nifi mediance 
aqua , quae ipfis pro vehiculo infervic , & quod per poros a cir- 
cumferencia usque ad centrum & Cavitacem penetrenc; unde 
color cruftce vel fuperficiei ordinario , ancequam lapidem dif- 
fringamus , colorem Lichomarg^ vel ccrree inclufe nobis mon- 
ftrac, quia tarn fuperficies lapidisi quam Lithomarga auc Terra 
femper colorem luti vel terrje obtinenc, in qua lapis recondicus 
fuerac. ^ 

Chimia nobis viam fufEcienter fternic ad difTolutionem" & 
fikrationem omnium corporum denforum pro feparacione par- 
cium puriorumjCeu nobis natura fimplici modo dcmonftrac>& 
ego jam propoficurus fum. Ubi in Melitenfi infula fenem ali- 
quem Equicem aquam filcrafle recorder per tria mortaria, qua; 
ex porolo aliquo faxo , quod ex Dominio Veneto,uti refereba- 
tur, provenic,confe(flafueranc:aqua h^c per poros primi mor- 
tarii deflillabac in Secundum , & inde in tertium, ficque prse- 
didlus Dominus fe aquam prorfuspuram propdcu^magno fuo 

Circa primam noflro- 



cum commodo , obcinerc profiteba 

rum lapidum compofidonem credo, eundem perunionem 
rx & aqus in parvis maflulis fieri , quarum fuperficies indura 



per juxcapoficionem partium , qus 



pofirio ab atomis 



t.'X 



vel moieculis reiteratur, atque ab acre & aqua, qu^ fuccefTiv 
in eos cadic & defuper colatur , quin & locum ac ileum cis cri 
buere poce/1 , prascipicacur. Caufa , ob quam in medio cavita 
fpeciatur, ell, quod materia fub hac crufla,dum exficcatur, im 
minuitur, inquc pulverem reducitur, qui cruflae jam indurata 
& confblidat^ adhcerefcic, poflea vcro a partium juxtapofiti 



turn 



maflk cerrea; augentur & ind 



atq 



a 



d 



modum,quoearum induracio& fixatio perficitur, fiunt i ft a fa- 

xa vel filices cum irregulari figura fccundum figuram & cavita- 
xem loci &modulura, ubi indurantur. 

Prima corporum folidorum compofitio quandoque fie per 

ftrata 



iV^ 



( 



De M^irU JimlU Lithomar^Ji AgrkoU , dtti Agarlco miner all ^f. 



\ 



d. 



ftraca plana auc parallela , ceu in diverfo Achate & Jarpide,& in 

omnibus lapidibus planis con^icitur ; quin & hsc compoficio 
aliquandoinovalem figuram fe adopcac,uci in lapide Geode at- 
que ^tite obfervacur ; alias eciam in prismacis figuram,quod 
cryflallo & taico concingic 



Frecuencer in cavicace noftrorum 



faxorum 



pus 



geneum deprehendi, inftar crafl^ pila:, 
quae porofa era c&lapidis arenarii fubftanciam aliquancum indu- 
ratam habebac , nacuram quoque & colorem marga^ faxacilis 
oftendebat;idquod novam produ6tionem naonftracqu^fic 
parcibus lichomarg^ , per poros circumferenti^ externa? vei 

centrum, ubi particul^e depoficae per ordinem juxtapofitionis fe 
uniunc. Illi, qui aquce nomen agentis principal 



fus 



principii 

materialis in compofitione parcium in lapidibus & folidis dede 

rune, , . . . 

medium 



due pef has anno taciones fum 



■f 



firmatus; confidero autem earn quafi vinculum 
incrodudlivum ad coordinationem partium figured difFerentis, ac- 
que ad produ(fl:ionem ftracorum, qu^ omnium horum folidp* 
rum corporum bafinefficic in magno rubje(florumnumero,qutB 
mencc nonpofTunc concipi auc melius exprimi.quam per verba 
additionis partis ad partem. Saxa a continua cxnalatione efflu- 
viorum ccrreflrium formari, Ariftoteli volo concedere , fiqui- 
dem natura divcrfimode operaturjfed ipfumloquivellede cor- 
porum folidorum produdione credo, qu^e in locisfulfurcis con- 
tingiCjubi incruftaciones & concreciones abexhalatione partium 
volatilium produdlae reperiuncur. Ad margines aquarum mi- 
neralium Aponenfium , non procul ab urbe Pacavio, ut & Bal- 
neorum fulfureorum civicatis Saccae inSicilia,nec non alibi, ubi 
thermae exiftunt, incruftationes fatis duriE obfervanturj &c ha'C 
produdionis lapidofa^ fpecies finedubio fit nonfecus ac alicc per 
partis ad partis additioncm. Dn. Abbas N.N. dodilTimas & opti- 
nae fundacas annocationes fecit fupra tale fubjedum, in fuo IcI- 
nere ItaIico,& ecce, qu^ mihi communicavit: Duobus circiter 
milliaribuslralicis aTiburc,inviaRomana rivum invenimus,qui 



^ ' 



hfirv. Acad, N' C, Cef^f. I 



B 



one 



y 



\ 



* \ 



( 



^ 



id 



Ohfervatk It 



^■^ 



^'. 




f 



S4* 



oriebatur ex aliquibus paludtbus cer cenrum pafTibu^ a via, ad 
dextram , ubi Tiburi Romana kur, fluebacque per canalem faxo 

incifuna. Dictum nobis fuic, in paludib us iftis efle indilas na^ 
tances, vd flucluantes, & revera parvulas calcs vidimus prorfus 
perfedas , alias imperfedlas , aliasque tancum quafi inchoacas ; ob- 
fcrvavimus ex juncis&: plancis paluftribus (imul colledtis, & fu- 

per aquas nacantibus compoficas, & crufla aliqua albicance ob- 
dudas, quae eas uniebac& cooperiebac: erufta nobis vidccur for- 
fnaca ab exhalatione aliqua , aut materia fulfurea vireofa , gluri*- 
iiofa & lutofa , qu^ concinuo ex fundo aqua^^calida^prodicfem- 
^erque ei raifcecur : flratum hoc primum augecur fecundo, 5c 
ab herbis aliis , qua^ ibidem ft eciam adjungunc 5 crefcuhcque pofl- 
ea defuper, prouc fupra oras paludum planer paluflrcsj quan* 
do hxc aqua cali corpori (t adfigic,ubi fubfiftere & fe firmarc 
ac poller exficcari po/Iic, crufta h^c induracurj lapidefciccoc- 
que producic flraca,ut caiialis rivi ci:6 obturarecurjnifi iterum 
cmundarerur. Lapis bic auc concretio fads eft fpohgiofa & po-*' 
rofa, licec dura & ponderofa, &c. Vides fufficiencem difeur- 
fijm de ordine, quern nacura tencre potcft in formatione laxo- 
rum noilrorum Rothomagenfium , & Lichomarg<e vel Medulla?' 
iaxacSlis in eis Intends: Ati. 166^. cum in Mililli elTem, loco in- 

, ter montcs Hyblsos ficoj facellum S. xMaufi adii , quod duabus' 
leucis gallicis inde diftac ; Sacellum hoc in medio rupis excava^ 
tJe, coIon> lurefcencis, & quafi fimilis lapidi arenario vificur,in 
cujus fifluris ohfervavi materiam inftar amyli, firiabilem, cujus* 
ultra libram collegi, eamque inter meas curiofirates adfcrvo; 
Hanc Parifiis cum Dn. L' Emery, ob eruditurh Curfum chymi- 
cum facis noco, & in Anglia cum Dri. Carolo Howard de Nor- 
folk , Dn. Cardinalis de Norfolk fracre , nee non cum Dn. Garolo 
Hatton,Equice,Lbndini fubLichomargse nomine ex Melillo Si^ 
cilia; communicavi, eundem quoqufi obruli P.HonoraroFabro 
S. J. cum Romee Poenitentiarius efTec in Bafilica S. Petri, viro in 
Phyficis do£li/F!mo,rogansvuc eam, confercndo cum ilia ex fi- 

lice fupradi<^o, qiiam icidcm videndam ipfi dcderara, exami- 

naretf, 



I 

l^eMaterU fimlli LhhomMy£i Agrkotd , dUt Agarisd mkeraU afcl % i 

narecjquod cciam pra^fticic. Sed redeundo ad meam obferva* 
tionem,margam banc ,dumeanci ex rupe defumfi albacn,& fa- 
cile in pulvejrcm, ecu fruflula amyli , comprimi apcam repcri; 
quinSc in acre ad modum calcis viY^,dum acri expohicur , di{^ 
fplvebacur. HasSceiiomargasGalHcas & Siculasin claflem ter^ 
rarum medicinalium'alcaiicarum, ob faporem carum .& confi- 
Aenpiam repono, & ucramque cjusdcm nacurse cum lerra Lc- 
mnia, Agari<:o miaerali, & Ladle lun^ Imperati , non ^ancuox 
quia lingua admoca? eidem adherent, fed ctiam ob tenuicacem> 
triolliciem, albcdinem, & (aporera , eflb judico: Obfervamus 
etiam Scenomargam banc ex montibus Hyblsis defumcam in^ 
flar /loris farina ueneram e/Tej cui in hoc paiTu Bolus com rnurii$ 



\ 



cpmparari nequeac Dn. Guakeru3 Charlecon, Medicus Angli- 
cus, ejusdem eft fentcnd^ , ceu in ejus Onomaftico Zoico,Lon- 
dini An. i^^^. impreflb videri poteft. Generatio Lichomarga? 
noflraeSicuiai&Normannic^ cerce ejusdem nature efTe mihi vir 
decur,cum idem habeanc principium , 3c per eundem modum 
fine produifta ; Eccnim fi in fllicem terra hafc alba , mediance 

aqua, a fuperficie filicis in centrum ejusdem eft deriva;:a, alcer^ 
Quoque in rupibus mondum Hyblxorum quse invenitur , per 

idem medium vel aquam fuic incroduda , qu<E nempe a monci- 
bus delabicur, Scperaliquasfiauoficatesprogrediendo fecum ab- 
ducit minores ccrra; particulas , easque in fiifuris rupium quad 
jfilcrandp deponic. Pulmencum farinaceum , quod in.Sicilia pro 
infantibus coquicur, mixcura aliquaeft ex farina &-jure, cuju$ 
juris in locum fubfticiiunE aquam communem cum cleo, ac ani- 
malium pinguedinc, qua'm Siculi Sarini nominant \ quod pul- 
mpntum, aijc polenta ut bene parerur, aqua caMcri debet, us- 
que dum ebullirc incipiac,tum farina cum una manu paulatimi 
infpergituf , altera manu tudiculam renendo,maceriamquc agi- 
tando:illi,quibusdextcritaS&experientia hujUs deeft, fape lo- 
co polentaeiqux inftar gclatiqa? liquidce alias cfTe folet, magnurai 
numerum gtomorum vel globulorum, efui ineptorum produr 

Pro hac polencee Ipccie ordinario aliam farinara , qu^ fc^ 

B 2 moi^ 



J . 



'J 



cunt. 



I' 



J 



I 




I 






11^ OhfervatU 111 

mola vocatur, adhibent , & globuli, piles vel glpmi, qui a prse 
poftera prieparatione refuIcanCjin medio funcporofi, in fuper- 
ficie ver6cofnpa6li, iindluofi & lubrici; per hoc experimentum 
quodammodo concipio, qua racione produdio & compoficio 
filicum noflroruna fieri queac, nerape per fruftum alicujus luti 
aut exigua? mafe : ferri fruflulum , quod in medio lapide, craHTi- 
lie aciculie , invcnifle me fupra reculi, confirmat, primam com- 
poficionem & maffam lapidis ex fruftulo Iuti,auc parv^e mafT^ 
fieri, fiquidem non aliud aderat foramen, per quodferrum hoc 
ihtrare potuifTcc; unde verifimile eft, incidiflc illud in hanc pri. 
mam luti malTam, cum adhuc mollis lapidem iftum produce- 
rec. Ferrances Imperacus Jib. j. hifl. nac. cap. 4 1 . de Stenomarga 
vel Agarico minerali diflerens, hanc cerr^ Ipeciem in albedine 
fua terram Calcimoniam JsquarCjfragilem&molIcmeiTc referc, 
& qu^ ex fpecu eruca in pulvcrem refolvatur, cum fit corpus 
tenerum & fibrofum 5 quod cum tempore inftar calcis \ivx aeri' 
cxpofira^ in pulverem abeac i^xc terra aut Agaricus mineralis 
pariter lingua adhasref , utilisque eft in curandis fanguinis vomi- 
& fluxu muliebri , eidemque ufui , cui Terra Lemnia & Samia 



/ 



irifervit; idem Autor cap. i.diai libri Galenum adducic,qui ,.. 

prcfse ad inquircndam terram Lcmniam, in Infulam iftam navi 
gaverat,eamquc ad vulnera tum Vetera, turn cicatrici inducen 
dae contumacia , infuper ad vipers, omniumque ferarum mor 
fus , nee non ad verfus venena adhib eri fcripferat , de quibus plurj 
in lib. p. de fimpl. medic, facult, diflerens videri poteft. 

OBSERVATIO III 

Dn.D. JOHANNIS JACOBI FRANCISa 



VICARII, 

De 



'^- 



fTydrop PeSoris felicUer curato. 

Artinus Zimmerman hujus urbis civis & lanio annorum 
:irciterp.temperamcnri cholcdci , vinis cam nativis quam 

aduftis feu liquoribus ardencibus pliisquam Ccrcri deditus, ad 



M 



"I 



h 

\ 



^^. 



/ 



# 



T)e Hydrops Tetlons fdiciter curato. 



It 




hos usque annos fere inordinate vixic. Hie 4to Menfis Fcbrua- 
rii An. 1704. difficulcatem refpirandi cum enormi fatis tufl.l,pr^- 
fertim,dum deambuIabaCjfenficica qiMdem,ut fa^pius fcfc fuf- 
focati crederec,aquo,dum requievic, aliqualitcr allevari fe ar- 
bicrabacur,ic€rumque fe recolligebac : Ha^c rymptomaca,nempe 
tarn refpiratio difficilis quam cuffis, dc die in diem ingravefce- 
banc, ica uc tandem no£lu vix per incegram horaminjeflo dor- 
miret,quaelapsa expergefa£lus jamjamfuffocacionemimmine- 
re exiftimabat , inde quafi fufFocacionis metu plenus fefc in 
Ie<^o erigere,atqu^.ita refpirationem inftaurarc, & quidem per 
totam fubfcqucntem nodem coa<ftus fuic;dum tuffiit,cIango- 
.rem & murmur circa' cor obfervavit: in frigore refpiratio diffi- 
cilior, in calore blando vero iiberior erat. In dexcro hypochon- 
drio circa jecinoris regionem, & dolorem & fubinde tumorem 
afFc£lus illius nuncios fentiebac; ad vefperas femper pejus feha- 
bcbat ; pedes fucceflive intumelcebant, fubinde & brachia ,facies 
apparebat pallida &tumida,appeticus cxiguus,fitis vero fac cla- 
mofa, OS quoque fubinde ficcefcebac, pulfum habebac tenfum 
&:dcbilem,urina crafFa^c tin(n:a,pauca,necquan:icati potus ul- 
latenus correfpondebac, cascerum totus videbatur cachedlicus, 

imo & foeda ichorosa fcabie infe6lus. 

Hydropem pe£loris adeffe ex infra infcholioallatisracioni- 
bus racus curam hoc modo divina aipirante gratia die 15". cur- 
rentis menfis aggreffus fui 5 1, adgravifllmam refpiradonem fub- 



A 



levandam, diurefimquc promovendam prx(cripfi fcq. ^t. aqua 



cinn. {pirit. IB fyr. de hyflbp. |j oxymell. fquill. Jij liq. C.C. fuccin. 
5ij3 vini hifpan. 513 m. fignecur gufft-DKijltur 6ffter^ Cilt goffclj? 



\JO(l JU l1Cl)ntCn ; dcin v/. fuccin. alb. ppt. 5ij milleped. ppt. 3iy. 
ocul. cancr. ppt. 5j facch. alb. 9ij macis. gr. vj m. f. pulvis. Signcc. 



ferfpig \)oII in ttarmcr Sruf)cn ju nc^mcn* Dein ^. fucc. aib. 

ppt.cinnab. antimon. ppc. ana 5ij milleped. ppt. Biv. ocul. cancr. 



5J facch. alb. Bij.Sal. Tart. vol. B\ macis.gr. vj m. f. pulv. fumac 

in jufculo carnis ccr in die, quantum largiorcultelli cufpis capit; 



B 



i 



quo 



( 



/ 



V 



/ 



f4 



4- 

Ohferi/atto 111 





mjo prKprimis colleiHoncm aquoficads per urinam elimlnarc, 
fpasmosque penes fc infinuajnices dem ulcere incendi. i6. Mar 
ne dixie, melius fe habere inhypocauflo calido dormiendo quatn 

frigido , quippe Jaac node fe uno cr^«5lu ad 3. horas fomno ia- 
duIfifTe , pcrgac pr^fcripds mcdicaraends. 1 7. Megodoruoj 
causa exiic per borarn ,nox vero fads gravis erar, qua^ infequcr 
batur. lb- Hucusque/ere omnia in eodem flam permanfere, 
fubftirui loco liquoris CC. fuccinad fpiricum Sal. Ammoji. ani- 
facum, & quia refpirado omnino difiicilis erai, fuafi i^. thcr. c^L 
turbechi naineralis ana gr.iij m.f. pil. n.v. ad veiperas tanien rc- 
Ipirado erac difficillima & anhelofa, & orcho'pnoeicoruai more 
tancumrnodo in lecflofedere cGgebacur,pillulis nondum purga 



bacur,&: quia anxiccas fumma erar, mccusque fufFocadonis im 
minebac , ad humores vifcofos incidendos &c. pra^fcripfi fequens, 
pr^^ierdm dum obferyarern, pulfum cocum efle ina^qualem,rer 
iD.iccenccm '^ parv,urR,'^. aqu. aftlimat. 5J chasrefol. |i[3, cinam 



jiij acec. fquill.lj gum. jammon. accc. par. jij, fyr. d,e hyffbp. fj 
&!. fuccin. vpLgr..vj m.f. pocio pro 2. dofibus. 2i. Mane vide- 
bacur ^oxus abcris , refpirado enim & libcrior, & facilior, & 
puIfuslaudabiUor,urinaque,quse hucusquc valdopere dn(n:a &: 
crafla erat, confpiciebatur rcnuior, & nacuralior ac copiofior_j 
rriandavi igicur, uc nodtu rurfus unam dofin jam di€(x mixcur^e 
cum gummi ammoaiaco aObmcrec, csecerum pulvercm qpaci 



nuarec. 



22. die , nox pr^cedens .d^nuo fuerac valde gravis , &(:. 
cefpirado anhelofa, uc coxus orchopnoeicij.s m ledlp fueric,poft- 
quam cancum per unicam hora^a prius dormivic , ordinavi er- 



go pocendorem mixturam calem: 131. aqu. afthmar. |i[3,hyflbp. 
(jOxymel.heHebor. min.Gefncri |ij,fyr.'de hyfTop. |j,gumrnt 




i 



ammon.ppc."5iij» Accc. dertili. 5vj m. Sigpec, gufftmijltilt 6ff 
UX^ etngjffcl t)OU JU gCbCtl/qua refpirado allcviari videbacur, 
& mucus per OS excernebatur, urinaque copiofius flucbacj con- 
dnijayii: banc aliquamdiu cunn euphoria fingulari. 26. Cum, 
conquererecur d^ (Jolore quodam circa regioncm hcpacis, or- 
dinavi emplafbijm dc nipoci^pa q..s pro fcucp bepadco anody- 
ne 



> 

i)e Hydrops Petloris feh 



^S 



& refolveiicei ad velperas, cum ancea ob expiatioriem 



t 



kicnux multum Ioqu<:ndo fe defatigaflec, refpiracio difficiiis adeo 
invaluic, uc nifi ad acfem liberiorem frigidum excra hypocau- 
ftum,a Tuccenfo in fornacc igne,nimis fervidum,re concuIilTer 
cerco fufFocatum iri fe credcrec, ordinavi has pillulas: ^. Extf. 
ther-eajLabfinch. ana gr. v.Mercurii dulcis gr. xvj m. f pil. n.ix, 
no£luc3piendas,quibus & bene dormivic, & maximo Ievamin« 
quaccr purgacus fuicmulcaqueferofa copiofuflTime deiecic;huc- 
nsquc & fere cciam pofthac per aliquod tempus jam' mi3gis jan^ 
rninus nnanus", pedes & facies rumucrunc, & fcabies du 
petiic fupra jam deicripcum pulverem hoc modo : ^. pulver. 
prius ordinaci incegram defcnptionem , adde milleped. ppc. Bif, 
Tare, folub. 5; M. tncerea res fere in eodem permanfic , ac tam- 
c:fi fubinde melius fe habere viderctur, atcamen cotus Icuco-- 
pblegmacicus manfit, urinaque parcior fuic. 2'. Marcii cxhibui 
3^. curbech. miner, gr.iv cxcr. pap. crrac. gr. i*j, m. f puly. quo co- 
piofiflima aquola infigni cum levamine dejccic nbn fine deb 
tate camen : his parum proficicncibus maximam fpem poncbat 
in potionc quadam olim poH: colicam convulfivam ad 
das quisquilias utiliffima, quam alcero mane <ixhibui,q 



crac: ^. foL fenn. t\t^. sir, rhei eled. Bij, liq. Bj, fenrt. conan<i 



gr. XV , mann. ckifl. |iB crcm. Tare. 53 ni- ^ J- a- cum .1 q. aqu 
cham. infufum , man^ levi ebuUitione fa£Va 



preflk adde lyr.dc cichor. cum rhab. |i,aqu. cin, 5j m. hac po- 
tione copiofa flava & viridefcencia dejcciC, Scprofedo (atis tbm- 
mode fe habere fibi videbacur , & pra[:fercim dolor hypochon- 
drii imminucbatur.. 4. Tandem Mardi ordifiavr hunc fuccur^ 
feu mixcuram; i^.fyr.dc hyfropoijujubis-, ana U3 ipir.Sal.Ara- 
moa. anif 5^3 fucci nafturtii aquae. In] m. fumat f^pius cochlear 
unum auc alcerum, pra:ferdm in refpiratione difficiliori , hifce 
tamen non obftantibus a^grum vix ac ne vix qiiidcm aliqualker al^ 
leviatum fenfi, pulfus enim non folum in£qualis,uc hucusque, 
fed & parvus, & infuper remictens permanfic, maximaque cor- 
dis anguftia&dyipn2ea(Iicec hucusque mcrcurialia ftspius exhi^ 

biMi 



s^ 



\ 



y 



iC 



Ohfervatio IIL 



bicafuerinc) urfiCjpro quorum fympcomatum allevacione-ordina- 
■vi tales pulvercs , dc quibus fexca quavis hora unum fumebac, 
^.milleped. ppt. 5j cinnab. ancimon. 5l3 facch. alb.gj m. f. pulv. 
divid. in iij dofes jequales, a quorum concinuacione magnumi 
fenfic folacium , cum urina nonnihil copiofior effluerec. 
taa^^em hiflorise cacaftropheifTquippe ex improviTo fcbris qua-- 
dam ad vefperas fe infinuavic,qu^ cum fingulari horrore incc- 
piceumque inccnfi ealorcs infecud (line, ica uc etiam de no6le 



delirarec, igicur, cum incerea vinum lymphacum & decoclum 



En 



farfeparillse bibiflec, dedi calem pocum: v^. Syr. viol. ii3 » Nicr. 

ppt. 5ij, Aquic flor. acac. ij, m. \xi cin I)a(b Wim^ SBaffct Jll 



tfeun/pro potu ordinario : Alcero die remifcrunc fymptomata 
h^c febrilia,fadsque alacris fibimecipQ & adflandbus videbatur, 
refpiracioliberior, urina curbaca, ficque immunis erac toco illo 
die ac nodte infequencc , placide dormiic, terdo vero afebredic 
rurfus rigor obvenic , cum aeflu infequcnce, ica uc cypum vcccC 
terciana; pr^ fe tuleric,quarein ipfoa-flus paroxyfmo mixturam 
ralemfepius cochlearim exhibendam ordinavii^.Aqu plancag. 



5 



^ ' y 



/' 



fcorz. ana |i[3 , cin. 5j , Ancimon. diaphorec. 3j , bez. min. Bj j conf. 
alk. 5j Syccfc. |i(B m. qua fcbris cum copiofo fudore cicius cef- 
fabacjquo viso ad febrem profligandam banc mihifepius falu- 
carem viiam mixturam in forma cledluarii pr^fcripfi : 15^. ConC 
flor. cichor. |j , core, chinchin. siij > cinam. 9j , arc. dupl. 5j , diaph. 



I 



martial. Bijjfyr. dc pomis q.s. m.de qua fumpfic tempore incer 
minionis quarta quavis hora Nucismofchac^ magnicudinejhoC 
itiedicamenco cancum cffeci, uc alcero die febris omnino micis 
fueric, & vix perhoram duraricqua elapfa fads alacris erac, nifi 
quod nares parum fanguims plorarinc, & corpus adhuc cache- 
6iicum manferic , fed concinuaco ad aliquot dies Q\c(Xu2ino ter 
tancum de die fumcndo & habicus corporis in melius abiit, & 
fcabies evanuit, Pofthac mane & vefpcre Tin(flur. chalybis ad 
40. guccas affumpfic, ad mcnfam vero vinum medicacum con- 
fortans(cui 3iij rhabarbari immixcaefuerunc)pro prime hauftu 

bibic>ica fucccHive achleticus fadlus eft, uc omnium animos in 

ftupo- 



X 



\ 



I 



4i«* 



/ 



I 



Jt 



J 

f 



Dt Hjdrope ?eUoris felkherlcftrati 



17 



fbuporem ( qui priorem morbi flacum cognovcrunc , & yiderunc) 
raperecj copiose autem facis urina his ulcimis cernporibus flue- 



bac 



M 



SCHOLIUM. 

Agna, mehercle, imo maxima in hifloriis morborum mc- 

dicis fidelicer defcribendis circumfpeaionc & cautela opus 



cfle, mihi perfuafum habeo, quippe ha: fundamencum 
num nobis fuppedicanc , praepoftere 



communicatee 



cvertunc. 



illud 
Hiftoris bafes* func uaiverfalium praeceptorum feu 
aphorifmorum , axiomata quoque efFormanc, & (i ratio debica 
& rcquifica accedit, etiam Medicis titulum ilium ExperientiJJi- 
morum largiuntur: Econtra laqueus injicitur inevitabilis , dum 
Candida fcribendi methodushiftorica deftcic, quo icquaces Me- 
dici in eminencem, fed, heu I deplorandum humani generis non 
folum labyrinthum, fed etiam in ipfius vit^ barathrum & rui- 
nam ducuntur,ac prsecipitantur : dum ecenim errat obfervator 

& fcripcor , crrac & alter , qui hujuspremit yeftigi'a , & quidem in 

fe innocens , quia potius culpa authoris authoritatem jam ha- 
bencls , quam propria. Confcientiis icaque merito quivis, ea, quae 
minus exade prius annotavit, orbi litterato propalareCquiapru- 
dentioribus fubinde rifum movet, vel in fcquaci aliens culp^ fie 
particeps)Iibi ducat, &potiflimumficredulum nimis imitaco- 

Generofi Medici officium apud omnes pru 



t 



y 



V 



r* 



rem fueric nadl 

dentes fit , non cuivis fcmper hiftori^ ex diOis jam 



bus 



aflentiri , fed & infuper rationem^resne nempe 5f huic confor- 
nnis fit I ) in confilium crahcre; dolendum profe^lo , multos quin 
& innumeros adeo hodie fcribendi , nomenque fuum divulgan- 
di pruritu (uc prbi, modo non Heroftratl more, innotefcanc) 
laborarCjUC hi/loriam quandam a plebe feu yetula quadam,auc 
indo£to fcarificatorc vel hiftrione ipfb obiter cantumperceptam, 
aut a feipfls, fed crude & nude annotatam Reipublicae medicae 
mox prd verifFima & ad leges genuine methodi (a qua tamen 
fafpiustotocoelo aberrant) elaborata (aut nimis temerarii,autni- 



Obfirv, Acad. N, C Cent. I 



C 



mu 



V 



. t 



18 



Ohjervatio TIL 



mis creduli'jfcdhem! qui cico credit, cico decipicur) vendit 
audeanc^hlnc opcandum quidem, fed difBeiliim^ fperandum 
XK plures tales a fimilibus communicationibus auc fcripcis dtCi 
flercntjcum 5c in accurari/Ti-ma ph^nomenorum ac circumftaR- 



tiarum 



raorbis evcbicnciutn obrervationcnihilominus mas 
edbuc concrovcrfia,maji]squc de re allaca dubium exGririqueac 
:uc modo in fequenribus abiinde paccbic. 

Tatnetn Auchores f«re omnes, criarrt ipfe divirius caetero- 
quin Cous nofler, qui unicum locum habcc , ut 
quantum fakem mihi deprehenderc licuit 



& Gatemr, 

hil vel fakem" 



^arum omriino dehydropepedoris Cradancattamenpo/Tjbilem 



i M 4 



cfle, imo re vera dari m 



ceflantur ptr anatamen fad^e 






J 



pcrienciae, uc & ipfs noflrae Epbemerfdes Decur: 2. an. 6. obC 

p. 4i5>. flic fuperque nos edocenc : Hippocrates quidem lib. 2. de" 

»?or^i^, hujus afFeclus obfcure & quafr Tub i^nigmace mertcio- 
nem fecifle videcur, inquicns : .Ji hydrops in fulmone fii^,Jebr'u 

fer tuffis tenet, &faceruatim re^iraty ^ pedes tummt, & un- 
gues CQntrabuntur , ^patiuntur talia, qualm u\ qui f up pur at us" 




afFesftum noflrum apertis verbis non expreiTe 



dredibile tamen eft, cum per hydropem purmorium libn nifi 
peaoris , id eft cavicacis, inceiligere voluiftc: videtur enim pone- 
fc hie partem concencam , uc continentcm inftnuarer, de c^rerd 
cnim longc facilipr hu)us ram gravis alias morbi cur'acio ; aq 



crenim icvi negocio (imo muko leviori quam in picuica crafta) 
tliftl excernerencur, brevem naaas viam: Huic dbarinse dia- 
gnoftic^ Cot eriam fefc conformac nobiliftim 

Fet. Poierim Andegavenfis obf S: 



Obferva 



I. c. 



P3§ 



^ dicens : Hydrops puimonum afihmate, tuffi, cum dolor e 
feUorw, dmturnitatt temports perfif!tnte cogmfcitm, etiam oris 

/?^or^, cut squalls pedum tumor accedii. Tdhcur icidem col- 

Jedionem aquae in peaoris cavitace dari ipfe meus olira fami- 



XmisJJacobWepjferm Ephemcr. Dec 



Obf I70. ub 



a'dolcfoence grandinibus puimonum & phcliifi labora 

anacomico^difleaoannotavic, qMod fublaco ftcrno dextera pe- 



^^h.i 



Ji^ 



' J)e Uydrope Tettoris felkker cur at 0. 



\3 




/ 



^oris cavicas aqua fubflava limpida ad menfuram circiter au£ 
itjiij pendente plena invenca fueric , qui afFedus verus peiTtoris 
hydrops nominari debet •, ne vcro diuciius benevolum Ie(n:orera 
in re (nempe fieri CGlIediones aquai in choracis cavitace) ade6 
manifeRa, nee rationi abfona , imo 6c mukifariis experimcncis 
obrervata,atque a mulci^Scriptoribus confirmaca dedneam,ad 
rhombum , quem fingulancer intendo, cranfeo , quibusnam nena- 
pe notis diagnofticis affedus hie iacis abftrufus dcprehenc^ 
-queac, podflimum autcrn, an genuina hucusque figna patho- 
nomonica, eflendalia dida, ab auchoribus talia agnita vera 
dencur nee nc,inde lucrum morbus padentis -no/In revera pe- 
^oris hydrops incitulari potueric. Hoc dum prseflare intendo, 
(ignis diagnoflicis feparabilibus ^ aliis quoquc morbofis cafibus 
communibus tantispcr miills , folummodo eaj qu^e feparari ab 
aife<n:u nequeunc, & charaderiflica acinfallibiliacen fen cur* nem- 
pe morbum ipecifice defignantia examinare conabor* 

In his autem,qu^ hucusque acculifnus, ni falior,non ob- 
fcure nobis flgna di(5ta ob oculos ponuncur, quippedum c fun- 
do foncem Hippocraticum fupra allegacum expifcor, mehercl^ 
clarc mibi cadem innocefcere fLifpicor,idemenim divinus5f«f^ 
eadem non in febre , nee in cufll , ccc unguium contradlione , auc • 
Ks,quae{lippurads Tunc familiaria confticuere vidccur,h?ec enim 
accidentia aliis quoque func communia afFcOibus,potius unic$ 

fdthognomonkd efle vulc , 1. quod aierwatim refpirent , & pe- 
des tumeanti falcem fuccclllve; hunc in fincm edam ipfc fupra 
cmtus Poteri us aflhma(idefl,acervarim fa<ftam refpiradonem) 
adducit,cui & aliqualis pedum tumor accedic; ipfc fupra eciarn 

s]!cgatus& laudatus Wepjjerm dida obf p. 328.n.9. in hi^c de- 
fcendic verba : cilim alias in hydrope petlons affeHi ncn poffint 

nifi ereUi jpirare , imo tandem o'w per motnenta Ipfis in IcUo 
penmnere concedatur, quin id progreffu temports auUa euenif- 
fft aqua , nuUus dubitOy quia jam fatebaiur fibi melius form ^ 

qiihn in letlo iffe; Propius, ecce ! fokrdfllmus hie Vir & Ma- 
gnus Apollo ad efFciitialem hydropis noflri diagnofin accedit, 

C 2 dum 



^ 



1 






10 



^^. ^ 



0&, 



MM 





dum non folum afthma affirnnac, fed infuper Patiences hofce 

nifi ereaa cervice rpirare.adeoqueorchopnocicos fieri, f mo "iioc 
ftabilem iis in kao conccdi locum, fed extra hunc anhelofam 
quidem>faciliorem tamen quod traducanc vitam', afleveratj en 
habes figna raorbum noftrura infeparabilicer ^omitantia ! Ad- 
damus ramen adhuc fagaci/Timum quendam hu/us fsculi fcri- 
ptorem Romanum Bagtwum, qui inpraxi medica ad prifcam 
obfcivandi radonem revocanda p.m.2i5>.ha;c habct:%«^ hy- 

dropu peUom ualde obfcurafiint, if'dubiay fit amen fger H 



fpncea ajfidatur bora Jomni potiffmUfn 



poft pan: as boras fc 



mauejcente, it a ut 



impmfas derepente exptrgifcatur , ex 



pergefantu Juffomi fe fentiat /feneftras aperiat,^ liber urn 
rem exoptet. procerto finMibilifigno habeas. ^grum bydrope 



iftantk aderunt ; &f fi fidem tibi pr^ft 



noluertt , fubft 



gum mrbiprogreJlus, &apertio cada^eris defolUa bacueri 

(ate eos erudtet. Itaaue luce meridian^ rlcri,^ «^k;c ; r-- 



meddiana clarius nobis innotcfcic 



figna noRra patbognomonka unic^ cffe aflhmapoft fomnum ui- 

gravefeens,ita ut paulopoft excrakaum morari patiences opor- 

teac, GUI dein facik oedema pedum &c. accedit ; adeoque quis 
aahucdum de peaons hydrope in noftm Paciente controver- 
fiam niovcret? & tamen movet fcquensfere fimifis, falrem quan- 
tum Tidebatur,Mona, qu^ minus afferta noflra fTgna chara- 
aeriflica approbat ; ea talis eft : Quidam non vulgaris Profapi^ 
Vir , annorum ^4. incirca, poilquam quafi a pueriti^ caftra fecu- 
tus.aula-que admofus fuicinordinatam (ut his in cadbus com- 
munitcr fieri confueyic) duxit vifam,ica uc vandcmLy^i ouam' 
C.r^m amancior eflet, pr.fertim ver6 fpiritusardenS^qTs 

LbTli 3"'"? '^"^''''" r^^" ^' componerec) in fatis no- 
tabili copia,ad unum auc alteram vitrum coctidi^ , etfi 

gencrofo absque hoc facis facu 



vino 



^ 



XZ.Z -^-j- ""' '""■"' P°"^'f> ""-um tamen usque 
tZ71TZ^uT ' "'^ "'^"'■fi fi«i PofTce.eJus manes vc- 

i>auio vehemenuon corporis agicatione nowbilem fenfic 

rcfoi- 




^ 



L 

-1. ^ 



rcfpirationis difficultatem &: dylpnoeam Jca ut per tempus aliquod 
facis anhelofus quicte fubfiftere coadus fueric, donee fcilicec fie 



demum omnia in pacatum redierunc ftacum; fcq. mixcura eun- 



dcm diucumiori fublevavi tempore, ^i. aqu. chamom. Jip, ci- 
nam. ?[3 > Tyr. ^orc. auranc. Jiij » Elix propriet. dulc. 5; , Spirit. Sal. 






Amm.anif S'lBjConf.alkerm.compIec.Biv m. dc qua de die bis, 
rarius cer cochlear plenum afriimpficpenesque aperitivis &ab- 
forbentibus in ufum tradlis commode facis vinam usque ad 27. 
JFebr. traduxit, donee tandem rcaflumpca anciqua Vivendi con- 
fuemdine ingens pedum oedema & tumor fupervenit , qucm ta-' 
men (ciecera enim llbi Icviora crcdicjit) & ipfum ob animi 
conftanciam ica toleravit,ut adhuc fcrcfuis muniis faltem domi 
fungi, convcrfiri &: obambulare quiverit. AfFeiflus hie quam- 
vis in banc usque horam benignefatis adhuc eum tradaric,brc- 
vi camen funeflam fore cacaftrophen , fequencia merico nobis mc 
cum incufTerunr: vix enim tiranfiic una' ac altera fcptimana , heu ! 
dyfpnoea ita adau£la eft, uc pofl unanrl, 2', 3 , raro 4. boras fb-- 
mni, ledum defererc, ac in fella reliquann noiSlis partem eredus 
tranfigere cogerecur J idque poftmodum frequentius coricigit;' 
tea quoque,uc bora fomni metum incufferic ; atque licet eadcm 
fere ( (altem non mulcum difpari) quo fupra memoracusPatiens- 



r 



crad:arccur mcchodo , nil tannen , ad minimum vix quidpiam fen- 
fic levaminis, pr^cerquam quod una & altera vice , prj^fcrtim 
port aflum.pta laxancia mercurialia, ad 4, vel 5-. lioras in le<flo 
morari licuerit,brevi camen in antiquum dcvolvcbatur ilattim,- 
fufFocationisque mecum fub flragulo paflus eft ;' facies fa- 
cis livefceb at , maxime vero appecicus profternebacur, incerdiu'. 
Camen aliquo tempore potum deferuir. Incerea mcrcurialibus 
plurimum obfervavi juvari, fi vero folummodo mp. de biera 
cum agarico adgr.xij & magift. jalap, gr.i mercur. dulc gr. xv. 
in pillulas redadis ufus fui , copiofam quidem exGrecioncm etiam 
''er urinam expcrtus , atcamen inflammari a*grum obfervavi, 




inc folum Rhei extradlum mcrcurio dulci commifcui ; penes 

Terd decoda,infufa, mixcuras, pillulas, pulvercs 6cc. diureticos- 



■V, 



i 



V 



I 






^. 






^ 



t 



/ 



M 



^hfervatU fit 



V 



.Sc ancihydropicos acanciafthmacicos prceftanciHimos quosvis ad 
liibuijdixta fimul exadla imp.erata, affedlus tamen nihilominus 
incremenCLiai fumpfic, omniaque in detenus abire palam fiebac; 
JurafTem ego ex jam allacis fignis chara<lienrticis indu61us,infal- 
jibilicer segrucn hydrope pectoris laborare , & podus ApoUinem 
/nihi iracum cupiviflem, quam uc ab hac mea opinione dimove- 
ri me paiTus fuiSem.jfed jurarunc ^ magna hujus a'viMedicins^ 
]umina, Illu/lris noiler P^o« prim^us , cximium arcbilyc^i Bafi- 
kenfis raembrum &c. ac Illuftre mulrorum Decus Alejerus 
Schapffa(ianus,ambo mihi &:amicicia, &familian converfandi 
confuofudine conjunftirTimi, Venerandiffimi, qui & in cam diifi- 
procellu mecnm in confiliura vocati de hydrope peflori? 



<Wcpoce dc Ggnis pachognomonicis, ab omnibus aUis recepcis 



fecuri : ) nequaquam , licec akeri eciam de tuberculis duris fufpi.- 
cioobvcneric, dubitarunc, licet amho de eegri faluce dcfperarint^ 
,acque liccc ambo provinciam fuam pro viriliflifceperinCjfanifli- 
xnaque CQcfilia fuggeflcrinc: Res denique eo ad incicas reda<fla 
fyerap, uc ii, Mifli orienre Sole cocus livcfcerec, ac 



rmrum 



j^ 



j^' 



pniverfo qorpore algerec, fudorque fyncopcicus enormis fuper- 

veniroc; pulfus penes erac perexilis,atque refpiracio cam diffici- 
Jis,uc quovis raomenco orchopnceicus fuffocari exiftimarecur: 
In arena ergo cpnfilium qu^rendum erac, nee rnajori cujusdam 
jmedicamenci compofitioni (pmnis ccenim mora mihi pericuio- 
fa videbacuiOftudere oporruicquare eidem fummis in^an^uftiis 
j:oniT:icuco, ac facro viatico fimul muniroTinclur. bezoard. Mi- 
chael, guctas xxxx in paucovino exliibeo,breviquc poH: repeto, 
quo unicocantum profeci ,'uc quafi excumbaredivivus cum flu- 
pore omnium rcdiifte virusfucric, omnium que confcius immen- 
fas de .criumphacp hoc cam funeflo paroxylino grates DEO rc- 
penderec,ita uc & egoipfemirum hunc&inrperacum eife£i:um 
plurirnum admirarer^ Rediic tamen poflhac fl^pius miferandus 
hie circuicus,atque ad 3. feptimanas fempcr huic Tinftur. viclas 
prapbuic manus, donee candem morbus obftinati/llmus & huju§ 

^luHc efficaci;rm , quippe pedum tjumprmwicum incrcfccbac 6cc, 

ica 



^ 



9 



Lr 



/ 






^ 



^. 



ifa ut tandem fponte fcarificationem dJ^ifn propofifam expetie 
rir, qn^e tamerfi faciliima eflec, copiofaque fatis educerecuraquar 
fubflaya:, hon folum nil Icvaminis cunnoris rcfpedu, ^td 5c ncc 
dyfpnoea: incerpoIac£e fenferac; firis hucusque fads auda crefce-^ 
batjTindura hucusque cam falucari la^debacur, ira uc folis fuc- 
cinatis, caRoreacis , & cinnabarinis infiflere oporcueric , hic ia 
dexcro p'edc fiipra carflim icarificacum tribus aiice obicum die- 
busj livor levis ramen (camecfi partes haderfu^camphoracis ef^ 
fenciis6cc. fedulo foverencur)appaiebar, arefbebac fimul liiiguai' 
pulfusque deficere coeperat, appeciic cum &:bibic aquam fonca- 



nam copiosc & cum guftu , & fua opinione cum levamine, gan 



i^ 



.,j 



gr^nam cnim interniam vel ma^^ime urgere, mortcmquc pr^ 
f6ribus elTe, halt conjedurarc erar, quippc tandem 20. JN_inii , fui 
tocus compos, viYadverrentibus crrcumftantib'uisplacidifrime in?- 
Domino obdormivic, cujus anima Ipe omnium beatis illaca fe-' 
dibus aternum cum fuo Creatore triumphac. 

Expedas , ik credo , Eerie vole Le(n:or , nunc coronidern , cuif 
feilicec" baric priori oppofucrim hifloriamPen capciLicentiadif- 
fccandi cadaveris, vericarisquc indagaiidic concei^a, mox aper-' 
tionem una cuai meo Filio & ipfo Profeffore Medico aggrellus,' 
divifo abdomine omentum in confpe£lum venicfoetidum cxfla- 
vb fufcum ac pumlaginofuni , inceftina omnia cota quanta iii- 
fl'ammata , linaque cum mcfcnteno idem omenci fadtum fubi- 
banf 5 glandulse omqes, quocquoc eranc , valdopere confpicuje 
prominebantj & fimul cum panercate totiE indurata* eranc; ucer- 
que ren magnitudinem fiaturalcm mukdm cxcedebat, acquc iri 
dextro notabilis incepit purredo; Lien erat quafi iriftar pil^, to- 
clis conglobacus , non' longus , mirum ponderolus ac du- 



Ai*T 



rus 3 Hepar videbacur perfpicue fcirrhofuoi atqtie magnum, & 
cxeeiTivum habebat pondus; CyAis tamen fcllea liquidam eon- 
tinebat biiem ifijufta q^uantitate, ncc cujusiiam calculi vel mr- 
^imum dcpixliendcbatur veftigitim; Veiica urinaria cm t rota 
compa<fla\ minbfis quafi digici-crafTitie ac fjarva, ncc dabat ullt 

41ataciom tmt^toi Igcuni jln cavitacc abdominis vixjij aqu^ 






-jiS- 




kxir 



i 



\ 



-24 



Olftrvath III, 



J 



\ 




lixivialis dsprehendinaus. '^Apcrto thorace (quam fallacia funt 
fubinae diagnoftica ! ) imprimis nee 5J aquJE auc feri invenieba- 
tur, Scquidem hoc in ucroque kcere; Az\\\ aqua pericardii fue- 
rac fat copiofa & nonnihil quafi croco cintfta j Cor vcro natura- 
lem magnicudinem nnulcuni fuperabac , parenchyma aucem in- 
tegrum ex flavo albe{cebac,facisque durum conlpiciebacur ; po 



lypus in ejus vencriculis falccm nocabilis nullus comparebac, In 



autem plurimus caau deprehendebatur cartarus 5c qui 
dem arcificialis quafi, ac insquales fuperficies pr^ fefer,ens,vc- 
luc pariccibus dolii adhccrec, frufltllum facis nocabiic hic ex bafi 
dccerpfimus,nocabilemque aorc^ partem caliter infarflam exe- 
mimus, & adhuc dum in fpiricu vini aflervatur, Tartarus hic 
quousque digico in reliquam aorc^ partem inquifivimus, idem 
erat depreheixfus 5 finifter pulmonum lobus ex livido tocus ni- 
grefcebat , diflfeif^us ichorem ipumollim faniorum.&foeridum 
copiose fundebati ita ut de cuberculis fuppuratis nondubitave- 
rim, dexter lobus vcro undiquc & mediaftino, & pericardio& 
pleura; adha-rebat, totusque putrilaginofus 



^ 



UI era . ob 



gotia alia, non perreximus 



Quid modo emolumenti ex hac 



mea utriusquc cafus defcripcione in forum medicum redundarc 
queat,per feqq.CorolIaria cxponam. * 

Corollarium primum ; Exiis,qu^ hadenus in fccnam pro- 

duximus,utinon dubito, argues me non minima in afllgnanda 
fignorum dehydropepcdoris pachognonponicorum qualitate vel 
temcritacis , vel negligenciie , regeresquc cum eadem in fecundo 

ficata fuerint fubjedlo, nee in prima proppfita hifloria 

tibi lubens 



hydropicura peifloralem fuifTe, & quidem 



pfe 



concedo, non immerito, uterquc cnim & orchopnoeicus pofl: 
breviorem (bmnum fa^lus, &ucerque pedum oedemate corre- 
pcus.fuic: At paulifper mentem tuam fulpende, credicoque, hoc 
ipfum me ad banc obfervationcm pauIo fufius cnucleandam in- 
vitalfejcum re incimius mecum penficata,&utroque cafu inter 
fe ric^ collaco, luce meridiana clarius cognoverim, primum 

(tamccfi fccundus paticns nullum hydropis pc<floralis vcftigium 

. ' - habe- 



j^ 1 



**- w 



De Hjdr»^e Peiioris feUcher curatt. 



^r 




habere in apertione cadaveris deprehenfus fucrit ) camen eodem 
infallibilicer laboralFe, nee ab hac mea opinione unquam divelli 
me paciar,aut fi padoportet,vix ulli amplius auchorifidem da- 
bo: Habe nunc, quibus mcam firmcm fencenciam, videlicec i, 
Cous texcu fupra in fchoJio nocaco inter (igna verc defignancia 

ponic : ^aceri.}atim refpiraty ^ pedes tument,^c. ubi non fru> 

ftra refpiracionem acervacim fadam cumori pedum anceponic, 
Ucpocc quod illam priorem tempore oedemate pedum agnove- 
rit ; Hunc in finem etiam ipfe {bicrtifllmus Poterius omnium 

dem ait : Cui £qualis pe- 



\ 



jam 



iat 



at 



di 



primo afihma adducit, ultimoq 

dum tumor accedit ; hue coilimac & farp 

Wepjfnm j qui fignum charaderiflicum exprefte d 

do : Cum alias in hydrope peSoris afftdi non pojjint nifi eredi 

fpirare ^c. Omnium autcm clarilfime defcribic bene fatus 

Bagli'vus, inquiens : Signa hjdropU peUoris "valde obfcurafunt 

&:c. uc fupra, ubi dyfpnoeam maxime primo ponit loco, & in- 



tumefcenriam pedum fubfequi ft 



ut impofterum de 



duobus hifce fignis hydropis pe6toraIis pachognomonicis, ord 






tamen di£t6 fibi fuccedencibus dubitare ncfas forec 
& nos de primo cafu rationabiliter judicavimus 

CoroUarium fecundum; Forte adhuc dum dubitabis? dum 
curamhujustamfunefti&exitialis affedlus ad morbos incurabi- 
les.omnem Medici folertiam eludentcs, relati etiam impofTibi- 
lem cenfebis; at nee hoc me movet; fcio equidem non paucos 
efle,quivel ex propria focordia, aut etiam infcitiajeam in me- 
dendi methodo fedulitatem , uc finis fubfcquatur inccntus, auc 
non adhibent,aut mox (ni omnia ftatim ad vptumfuum fluant) 
afFcclrum omncm refpuerc curam fibi imaginantur: at peftimo 

perniciem generis humani tendence. Ni ma- 



1*^ 



nifeflq nobis infanabilicas pateat, Medici profedo, quibus fal 
briora finxit pr^cordia Titan , non tarn levi defperant negoti 

falto mox relinquunt, fed prognollii 
omnem movent lapidem, ut tander 



quidem 



grum 



q 



fad 



*h/erv, Acad. N 



irponibilia videntur ,eruant,quod & ego 



D 



tavi 



40' 



j,^ OhfervatU TIL 








_,! 



/ 



& fcliciter abfolvi 5 adrtiicccndam efTe vduc poiTibilem hy- , 



dropis pe6loralia curationem , in teftem rurfus mihi afllimob 
lacn celebratum jB^^/iT;«f», qui de bilis nacura p.240'.ha?c ha- 

bec : ltd nuper uirum 40. an- atat. hydrope pedoris cutii ingenti 
-pedum jjmorum i faciei i^manuum tumorey maxima fpirandi dif^ 
ficuUak rfebre , "vigtliis &rc. bl>orantem , adhibitis innumem e 
daffe miner ahum remedik per annum circiter , &>* a Aledids ur- 
bis dejperatum,fola decodtQue nonmUarum plantarum &^pecu- 

liari pr^parationeoxymellisfquilliiici ( auod forte cum Hellcbo* 
rato coincidit ) edud'6 per urinas copiojo fer^y menfis fpacii per- 
feke fana'vimm cumjolertijfimo dottiffimoque praaico Afattb^o 

Paliliio ^€. adeo ut revera de firaili cura nullum modo nobis 

fuperefle aueac dubium.- ^, ^ ^, 

Coroliarium tertiuni\ obfcrvafti a cheriaca coelefli majusfuf- 

focationispericulum adfuifTe , ucique ob opium , tanquam prin- 
cipalealiquodingredienSjidcirco ab ea impofteriim abftinuijra* 
donem iple tibi formabis: econcra rcpcri gummi ammoniacoj 

& oxymelle helleb.min. G^m&c. mukum allcviarij quaprp 

pter dofes horum fubinde auxi. 

CoroUarium qiiartum ; docemur itidem urroquc cafu , nil 

fhagis quam mercurialia, fed aliis Icvioribus tameri v.g-. Extra- 
^o Rhei commixta conferre , ex adveffo , quod pr^primis in fs- 
cundo cafu videre cfl:,purgancia facile inflammacionem minica* 
ri auc parere, quod ex fubfequenci incenfiori fiti, oris ariditate &ۥ 
fz.d\h conjc<^uratur, vcluti clar^- in exhibica MP. de hicra cum 
agarico gr.xij^mag. jalap, gr. i. mercurii dulcis gr. xV irt pillulas 
cfForfnaca, condgifle inveni; adeoqucquamvis audiores mul- 
ti fine, qui commendenc, illis tamen minus afTeritior, prarfercim 
in iis fubje(3:iSi in quibus mccus eft latencis cujusdam vifcerum 
labis,aut fecredonum infignicer Iabefadacarum:at in^quibus hie 
jnecuS' deed, in iis adbucdum locum purganna fibivendicarc 

poccrunc. . 

Corollarium qiiintum-, Tandem & ex ukimd cafu dare in- 

potefcit> aiam fcarificadoiie^ |, 6c fimilc^ corturas cxcernarum 

: ' ~ ' gar- 



\ 



' ^ 



De 71)dropiTeUcrts f elicit er CUyaifi'. . ^f 



/ 



t 



^rtium in hydropicis tumentium vel periculofas efle, vel fal- 
■cem non neceflarias ; periculofas in hydropicis vicio vifceris or- 
ganico, vcl communi laborantibus ; non ncceiTarias in iis , qui 
cadem integra & illibata habent, & a Icvi quadana feu falccm a 
caufaquadam procacardica cutnorem corporis concraxerunc: 
£xempla fere innumera in medium producerera , ni laconice fcri- 
bendi animus eilec ; pauca idcirco annedo : Primum fie nofler 
ulcimus£eger,cuilicecleviflim^ctiam,it:au£vix cuciculam crans- 
foderincincifiohes fa<Slaj fine, 6c in avcrccada gangrsna flrenu6 
allaboraverimus , nihilominus camen avcrci non poterac. An- 
ne£lo fecund um: Adolefcens ann. i5>.-circic£r,hyaropicus fedus 
olim fuic in fcroco usque ad inccriorem membranulam , ex quo 
vulnere adco copiose effluxic aqua,ut lipothymiam horrendana 
brevi a fe^lione incervallo pateretur , recollegic carnen CcCc , & al- 
leviacum ac quafi refticutum exiflimaverac, dum tumor fcroci, 
qui ancca capitis recens naci magnitudinem^quabat, vix nucem 
pglandcm referret , fuccefllve vero paucos intra dies intendeba- 
turfitis, urgcbant inquietudines, fupervcnere Icvia tamen dcli- 
ria, & tandem exhaufiis viribus facis cefiit : Difiedura cadaver 
ingcncem foecorem ex ipbacelatis pardbuS fpirabat, hcparquc 
fingulariter totum, quantum Icirrhofum fuit, ac innumeras ex 
acinis glandularum induratarum prominentias pra:ter aliaruna 
parrium vitia exhibebat. Memini tertio me per Numina adju- 
ratum mulieri cuidam pauperi , atquc omni pr^fidio deftituta; 
ex aliorum defe<5tu rcmedioruna, pedes majori ex parte fcarifi 
caire,quce quidem inde multum alleviabatur,cum v^ro defen 
fiva juxtamandatum meum ( quibus utique .diutius(pir.aflet)de 
bite non applicarentur, binos intra dies dcfunif^am fuiiTe, mihi 
rcferebatur. Adduco quartum cxemplum , quod vix ante duos 
contigit menfes, Infignis Religiofus plethoricus , cum aflate 

prsetcrita ,ob intenfiflimum ae/lum &: plurimum, 6c ,di v erfi (Ti. m t 



generis pocum diu nodluque ingefififlet, atque ca^teroquin 



1 



/ 



udinarius eflet, cjeftituitur paula,dm appeti,£U>intenfior 

fo fiiis , vires labefac^antur 6cc. tandemque in hydropem univcrfi 

D z inci'p 



/ 



J 



^ft 



v^ 



8 



OhfervattQ ly. 



X 



^ 
^ 



\ 



f 



incidic, quern nncdicamentis, quantum poteram,jiixta arcemap 
phcads in tancum adjuvi, uc muka rcmitcerenc fympcomaca.Sc 
facis commode viverec , pedum camen tumor Temper augeba. 
tur,uc tandem in ingentem molem ( ncc huic credo integra 
fuifle vifcera) excreverinc. Hie, cum defcnfiva cxcnnfeca.exfic- 
cancia, difcucientia & refolventia incaflum a me adhiberentur, 
cxin omni conatu remedium (me fimile utpote ferale refpuen- 
te)externum ad depIendasrcrorKates,&confcquentertumorcm 

imrainuendumqua^rerec,qua;rivit6cinvenit;ecceillud!utriusque 
pedis fur^ interiori applicancur veficatoria , excicancur veficie, 

aqua fliilac in defiderata copiafaquandrate, pedes fucceflivede- 
tumercunt, magisque mobiles fianc, indede triumphato hofte 
cum jubilo triumphus canitur : Ud autcm ego fuperveni, eum- 
que mvifi , veluc Tantalus totusfidbundus crac, os continuo fic- 
ceicebat,romnus aderat,attamcn irrequietus, & nonnunquam 
clelirabac,atque dum dcligabancur partes veficat^, tots carbo- 
nis ad inflar quafi erant, nifi quod infigniter adhuc ichorem foe- 
cidurp plorarent, fed & inferior pedum pars audaciam hancluc- 
bat, dum hinc inde maximus livor & fuggillado fphacelofa ad- 

tuit.quomalo tandem intra /.dies piifllme obiit, qui udque alias 

dmtius vivcrcpotuifTet, licet non fupcrvixifTec. Exempfa long^ 
flumerofiora in medium proferrem,quibus banc mcammcntcm 
me confirmare pofTc perfuafus elTem , kd dum mc tua , B. L pa- 
cientia jam abufum fuifle raibi imaginer, abrumpo filum, 

( Friburgo Brug, Augtijiam Find, d, 24^ 

Dec, An, 170 s> niijfit^ . 

OBSERPATIO /K . 

Dn. D.MATTH^I BLAVV. 

refroleo , cer/o contra napelli 'vmkntiam antidoio. 

Efcrcquodexpcnencia certa rerum magiflra commonflraCi 
ex qua tanquam ab effedu in nocidam rationis & caufarum 

devc- 




( • 



i 



r * 



Ve Petroko *certo contra napelli virHlentlam antidoto, ^ ^^ 




dcvenire, baud eric difficile. De napello nocum eft & apu 
omnes Bocanicos in confeflb , plancam efTe noxiara & veuenatam , 
tamque maligna; indoIis,uc illi antidocum efle a nonnullis nege- 
tiir, ejusqueufus tann internus quanci cxternus ,canfi pro honiini- 
bus quann pecoribus, fumme nocivus cenfcatur, ac propcerea 
prohibcacur, Quofuper videri pofTunc varii Au<^ores Bouanici 
& obfervatioaDn.Lencilio defcripta imnifcellan. medico-prad. 
Libr. 1. pag. 58 1. Quamvis aurem napcllus rantam habeatin fc ' 
virulentiam i provida camen&mirabilis natiira fbllicira eft con- 
crariunn ipfi jungere ancidotum , anthorann nempe ceu thor^ 
( quo nomine & napcllus audit, quamvis quidam difFercndam 
faciunc incer thoram , & napellum fiore pboeniceo) inimicam, 
qua? propcerea vulgo ©ifftl)cUappelIatur>&: ordinario ad napel- 
lum folcc cxcrercerej& quoad fiores convenire. Naturali huic 
& virtucis muztx antidoto mulci laborarunt fimile &: a:qua]iunn 
in efFedu virium invenire alexipharmacum, quod napclli viru- 
Icncia: refiftac, & qualitaces ejus noxias emcfidare valeac. Sic 
Auguftaniin pharmacopcxi^ fuae prolegomenis Ifagogicis cap. g. 
de vencniscorumquc ancidotisfcribunc; napello pra;tcr acecum > ' 

fpecies diamofcb. dulc diambr. lapis Bczoar refill unt. Ec am- 
bram quidem napclli "vim frangere muld referunt; inter quos 
vid. Keurnius &c. Sic Pra:votius in lib. de vencnii. & eorum alexi- 
pharmacis inter antidota contra napellum referc primoambram 
gryfeam , & anihora: radicem ,item rad.cappar. putamina glari- 
diumymofchumodoracum, lap Be2oar& mufcas napclli fiores 
depafcentes,quas fingulariter&aiii depra^dicanc. Alii lapidem 
Bezoar & Smaragd. napelli veneno refiftere afterunc &c. 

De mufcis napelli fioribus iniidentibus eosque depafcenci- 
bus caftjaliter invcntis,& a Principe quodam cam contra 'napel- 
lum quam alia vencna miro efFedu approbatis , mira fcribunt Bo- 
tanic! » quorum fides cxperiencia? relinquitur,quid aUrem dctal- 
pa ilia feu mure ftibterraneo napelli radices devorante ( quam in 
montibus vallis Ananias propeTridentum magna induftria & la- 
bore fe c^pifte gloriacur Matthiolus) cenfendum ^\i, judicium 

> D 3 fuipcn* 



\ 



^ ^ 



I 



■"^ 



00 



OlfervatU tV. 




ifufpendicur. Quamvis aucem pr^faci Auchorcs h^c & 
icra napellum rcferam: ancidoca, raciones tamen fpecialicer aflfi- 
gnanc nullas, in quo napelli confiftac virulencia, auc in quo an- 
'i;idocorum .qualiraces fundat^ fine, fed ex Vetcrum hypochefi 
<>cculcas fupponere videncur , nam proprietates ^eu qualicaces 
raanifeftas quod acdncc, nauici ex mence Avicenn^ referuncBo- 
tanici, napellum calidum 5c ficcum efle,& quidem in quarto gra- 
-du, anchoram aucera paricer calidam & ficcam cfTc defignanc: 
cum vero fimile non agcre foleac in-Timile , idcirco vencnoficacem 
napelli, &vircucemalexipharmacam anchors a pt^didis quaU- 
-tatibus depcnderc , nemo prudencer judicable. Ucrum vero na- 
^pellus herba calida & ficca dici po/Tic » hoc non immerito in du- 
tium vocari potefl; nam cfFedus ( a quibus h^ qualitaces ema- 
kianc, Scherbo cantum efFe6liv-e calida auc frigidiE,ficc^vel hu- 
inidie nominancur) hoc plane non comprobancjnara in iis,qui 
napellum aflumpferunc, Iegimus,quod {equcncia horrendafu 






\ 



■ } 



obfervacafyrtipcomata; Jafiicudo nimirum m toto eorpore, 
debilicas ^ comprefllo j:prdis, fudor frigidus in fronce, motus 
.convulfivi , frigus cxcremorum ,Iet:hargus, alphyxia , & color fa- 
ciei fublivid us &c. Sed iftiefFcausomnes cerc^ ex calorehaud 
|)roducuncur,nam venena calida&acriapodusinflammarionc. 
•erofioncs , refolucioncs & humorum difFufiones , fanguinis fluxus^ 
jeil:uaci<)nes , dy fenterias , agrypnias , deliria &c. procrcanc ; ccon- 
tra vero fympcomata fupra recenfita , ex aflumpco napelio obfer- 
'^aca,porius ex humorum & fpiricuum fixacione , ac fanguinis 
.cpaguladone proveniuncica ut ab efFe^u verofimilius judicare 
liceac, vencnum napellicum hoc ipfo, quod cfFe^ive non calefa- 
ciac, fed fumme refrigcrec, inccr frigidiflima venena locum ha- 
i3ere,&abacidofummefixoaccoagulanvo dependere&c. La- 
borarunc propcerea arrifices» ut contra qusmodi frigida &: coa- 
gulativa venena vegecabi!ium& fpecialicer contra napellum, ope 
iartis chymicae adaptacum invenire poflenc remcdium ceu anti- 
^OEumiucpoce'cujus virtus efFedus producac efFeaibus napelli 

fofurmgsf :c]iiQd coafc^uenccr c.altfacgre, aeidun^i ^corrigere, 

' ' fixa- 



4br 

"x 



..-' 




Ve?ftyc1eo,ceytocmr4ftapeIttvhul£»tU^ ^^ 



Hxacioncm volatililare & coagulaciones reTol^ere pofTe aptum 
liacum fie, ac nature alcalica: rolacilis' efTe debeacj in quem fi- 
ncrft (^uci- cxpcrufTimus Boyle gX alio annotavk phil. experiment, 

cxercic.f. § i6. pag. m. 208. ) pc^ ^al-Tarcvolat. plerorumquc ve- 
gecabilium venena, nominacim riapellum levi dige/lione corrigi 

& innoxium reddiTecoh:imendacur,&(quamvif in eo IdCo ex- 
perienua rune fuminon potuerat) ex didis radonibus non im- 
probarur; Sed ut ad petroleum deveniam , de qliio in ticulo obfer- 
vationis fuic fo<^a mentio, nocje func'ejus vires pro ufutam ex^ 
t^rno quam ihcernor' Eft nimirum petrolcunri ucrumqiie cam 
alburpquam rubrum(inter qu^ramen album &*^daf urn prsfe- 
rcndumjiiobile penetrans , fcrvidumque refblucivurn j hinb 
ilaphthamvocarunc vcteres,-quia flam mam facile cohcipit,nam 
fubnliffimarn bicuminis contiKec fubftanriam : & propterea eft' 
naturae calid^ , refqlucivae ac penetrative, 8c tam per fe quam 
Cum oleo fuccini deftillato jundum in afFedibus nervorum fri- 
gidis paralycicis ac fpasmodicis egregiumi eft' fenrtedium , proiir 
ih menfium obftrudionibbs & calculo&c. quod aucem napelli 
virulenti^ Valide refiftendi vim Kabeat petroleum, prsecerracib- 
ncs fupraab efFedu-uniusquc allacas, fequeris cofnprbbac ex- 
peri men cum : fu ecus e napelfo exprefius fi commifcecur curti 
aqua, earn nigro colore tingic ; fi idem fuccus cornmifcetur fart. 
guinicarenti,eundem nrjoxi'poagulac 5i coridenfat: fiVeto fan- 
guini afucco napelli coagulacb aiFundicur perfoleum , tunc coa- 
gulatio f!acim rcfbrvicur^quodcerco argumcritb eft, petroleum 
contra napelli venenunfi verum cfle antidotiam 5cc. Ec quam-' 
vis occafio ulceriorcm fuftinendi probam dcfueric , dubium ta- 
men nori eft, in animalibusfecure id tcntari poffe 6C certiorem- 
fieri experienciam,jfi modopoft aflumpcum toj^icurh nbn nimis^ 
fetoexliibeaturancidocum^quar caufa eft", quod mulcorum ale- 

xipharmacorum ctfi in fe fatis validofuru afti vitas impediacur^ 
aruc recardecur. - 

{J^ribargo Eris£. Augufiam Find d, '27, JDecmh* 

Ann. 1 7 J, mijpi.^ 



} 







^ 



t 



I 



.' 



}^ 



Ohfervatio F. 



observatio k . 

Dn. D. SYLV. SAM. ANHORNII 

DE HARTWISS. 



y 



De 




Fehi iBerica chronica , cum Colica ventriculi. 

Liuftriirima Domiaa Baroniffa de P.j^.annos naca, temperici 
_quam yocanc^ fanguineo fulphureae , animi corporisque doci- 
bus, qu^ fexum longe fuperanc inflrufta ; ex hoc folo infelix, 
quodconjugium (brcica fit ex animortim difparkace maximem- 
fauftum j affe£luum moderamen licec ad (luporem usque cal- 
leac, fenfic camcn cxcedencium quandoque poenas. Nonus la- 
bicur annus, quo ex febre nnaligna dubio evencu, fine fenfu du- 
dum 5c convulfa decubuic. Deo benedicence , feduIaGravidimi 
Reipubl.Curienfis Pr^coris D. D. Bavicdi opera, paularim prifti- 
nx fanicacis rccuperavicvigorem. Moeror anirhum gravius fub- 
inde confecic; hinc fpecies afFedus hyfterici per arcus , per vifce- 
ra qUandoque defa^viens. Ad fponfalia Perilluftris Domini Fra- 
tris.UberiBaronis de H magnifice peragenda. confedioni pre- 
tiofiirimorum Sacharatorum incerfuic, in hifce guftandis palaco 
indulgens, ftomacho coepic male habere, anxiecates fenfic & op- 
prclfionesj adhibuic domeflica ucerina 6c flomachica cum leva- 
mine jredeunte acrius exquovisparoxy{tnoCardiaIgia,ancispas- 
modica prcemilTo Emecico feliciter in ufum du6la func. Coepit 
tamen abhinc delaffari , menfibus defraudari» & repeticis ven^ 
fedionibus fanguine largius detrado , auriginc fufFundi. Prafi- 
dia non ncglexicCeleberrimus fupra nominatus D.D.Bavierius, 
qusecunque prcefcnciflTima hoc in morbo perhibcncur. Succef- 
fum res plurieshabuici quern fpe&votis conccperac;ac vcl qua: 
eranc faitidia quotidic devoranda , vel quod diaec^ minus fueric 
obfervans, firmana non diu concefsere valecudinem : ievi data 
ansa Cardialgia , fpafmi abdominis & iderus redierc. Cclcberri- 

,mi in arce Viri confiiium rogaci,quivis fpccifica fua ancK^tcruj, 

creber- 



\ 






% 



De Tehri i^enca chronica j ctim Colica vetitrlcuU 



?? 



Ex 



creberrimo fuccefTu probata, omni fludio commendav 
Cellcntiflimus mukorum Principum, Urbisque Lindavienfium 
Archiacer, D. D. Millerus prarmifTo Eraetico adhibuic marcialia 
fanguinem & fuccos corrigenda in forma pulverum; EIe£luarii 
& pillularum plurima , ex hau/lu deco£li fpecifici amari fumen- 
da,candem eciam fuccos ex herbis fcorbuticis exprefFos & alia; 
con dcguftavit modo h«c (ingula vice una & altera, (ed perclna- 
ciflimo ufu qu^vis ad plures raenfes continuavic ; impecratum 
fubipde eft, uc omne malum cvanuifle viderecur,&;menfis fpa- 
tio conibpitum eflec; rediic tamen utplurimum decerius. Anno 
i^^p, adThermas Fabarienfes fe conferens, balneum bene tulir> 
pocum non item. Paroxyfmus febrilis cum Cardialgla & veneris 
tormine, quern Temper nova Aurigo excepic, & folico vehemen- 
tior & diucius protradlus accedebac, uc omnium opinione non 
vice una,fabiis jam anima pallidis oberrarecj pernitiofum Cur^ 
cfFe(5lum dumhauftis procinus undis expcrirecur,raaluic macu- 
ro difceffu fuse confulcum vic^, quam ie tanto difcrimini diu- 
tius expoficam ; ad fuos dcnu6 confiigic faniratis cuftodes , pro- 
baciflimos in arte Viros : alia jam via raorbum aggredi ftatuc- 
runc > per Rcgium iliud antifebrile, Corticem Peruvianum in fub- 
ftaptia & infufo exbibitum,pefrundare fomitem febrilem percen- 
~ tantes. Sociato anodynorum & ipecificorum aliorum ad fpas- 
mos dolorificos confbpiendum ufu, fie morbum devicerunt, uc 
per incegros plures menfes conquiefceret ; modo non penitus 



y 



■^ 



*!■ 



expungi potcrac iacricus in facie & Qculis charaaer 
ma 



hyeme 



go traha in diiiicum veda 



Afp 



Digram fu^ valetudinis hie & alibi memor ,peccatum gravi rc- 
cidiva mox luic. Febris cum intenfiflima Cardialgia, cormine 
& fubfequencc idlero , quovis fexco , tandem quinco & quarto 
die precise rediit: ad priftina digreflum eft auxilia. SicSifyphi 
Saxo in usque asftatem Anni 1700. volutato , falfulis expurgauo 
corpore, Acidulas expeririftacucumeft; bibic exipfofontequo- 
'"die menfiiram & fupra : deterior reddicus eft primis diebus 



morbi ftatus 



Objerv, AcaL N» C Q^nt 



His in anguftiis vcrfanti, pra^fens cum temp 



£ 



Ex 



V 



/' 



^ 

-* 



ll 






:< 



t ' 



r 



i ! 



• 



.1- 



I ^ 



OhfervatU P. 




Excelientifs. D. 0. Zieglerus, Pradicus apud Tigufirios pcrcelc' 
bris jEmedcuna ci pfoplnaVk, quod infignem^ruginofae bilis 
amurcto crebriore yomitu expulic : abhinc melius pocum tu- 
lic, & paroxyfmi ad fepcimum usque diem moras cenuere, nee 
tic olim vehemences fuere. Surrexic nacura rix dum in novas 
tires, crl nOva fe ofFerunc pejora prioribus fymptomaca^ Jarti 
adho/lem impugoandum VocacusCIarirnmusCun^Rh'^torurti 
Medicus, D.D. K6hlius,ejc hoc campo vix felieiof rediic:exijftN 
fnabaC ExerdcacifFimus Vir , fanguinis lencorem , eralTiciem , aco« 
rem vlt cercias corre6lum> turbatam vicalem ceconomiam re-* 
fticucum,&: lacicis oleofa- fulphurci crafin exalcafum irf,qiiamt 
ftrenuo vokcilium ufu. In hoc perfticic merifis fpacio diligeri- 
tilTim^^' aft ad excremum pocius dtfcrimett dcdu^la res ell ; pa- 
f o:!^yrmi exin {kvifCimh, cum epigaftrii concuflionc convuMva 
<]ua{i vivum quid intus tumultuaret , quovis triduo rediere. 
Placuic hincIiluftrifTimac Domini, ad me quoque defcrri morbi 
€oncumacioris hi/loriam, Si ne quid cunepra^cermifTumvidere-' 
tur,mc fibi advocari. Diemadventus uci magno defiderio ex!- 
fpe£laba'c,ica percommodc eundem egic. Faeies fuife edm cor- 
pore ubi"que flavefcens, corpus nocabilicer cmaciatum, ftoma'-- 
ehi confinia pr£eaimida,duricies in quoquam vifcere nocari non 
poterac , ferum ccnuc afFatim ipucabac , /lomachus erebro ru-- 
^us fonoi-os emific , urina fulphure coenofo referciifima nigri- 
cabat', feceis alvi cinericiac erand,&: eompa<n:aj, non culTiic, non' 
difEcuiccr f efpiravit I vires ad deambulandum fufficiebant. Pri- 
die advencus mei ira & tcrrore commom piures fanguinis gru- 
jnos pra^via cufTi rcjecic* Paroxyfmi qaos binos eadem hebdo- 
mada fu{linuic,coeteros&doloris vehemehcia & fympcomaCumf 
ikifuetorum concutfu fuperalTe vifi func. Ordiebarttur cum ofci- 
taciohc, fudlibus, fpucatione, opprelTionc ftomaehi & dolore 
^pigadrii irtcer confinia hcpacis & licnis condufo. Hie paula- 
6m usque a'dau<ftus eft, ut flomachus praTertim quafi chclis 
cancL'inls (Tunc Verba Illuftriffima: Dominie) morficarencur ac- 

que conflfln^ereiKur, Jaodcm eum frigore cxcrcmorum in 



•• 



r 



"V 



1^ 



T>eTehn ifiertca chr6nU4]~cumColk4 'OlfthiCHlt, ' ?f 




^v 



wnpetuofos motus profiliic abdomen, &continuacG i£lu acque 
fiibfulciiab umbilico yerfus ftomachum, H^peplures horas mi* 
feram iniferrime exercebac. Defervente fpafmorum fcrocia 
vcbac totum corpus , pulfus magrius & fords, non camen n 



call celenorobfervabacur. Somno obrepente omnia conqu- 
lcebanc,6cmox tociim corpus novo quali croco profunde fuf- 
fufuna apparuic. Urina ance paroxyfmum clara , jam afpe^u 
borribiiis ex viridi nigricabac, fenfimque aliquid de tmCtmk craf^ 
Core deporuic , usque dum prs foribus exiftenre novo paro- 
Scyfmo , penicus clarefcerec. Amice deliberacum hinc cO: cum 
Ampli/Timo loci Pr^tore, Excell. D.D. Baviedo* Viro de Pacri? 
infigniter merico. Febris ud quidem iaerica nobis nuncupams 
eft afFedus, non tamcn ejus vel genii vel accidends dolorifici, 
vcl (pafmi veneris admirandi,adbuc dum vera pacuic caufa. Vi- 
fum efb nobis apiduni fylvedre, a fuceo biliofo effiicuato & ad 
duodenum exicu pr^clufo minus concemperatum, fufficere ad 
deducenda hino fingula phenomena, quae I{]uitrilIim^DorainfB 
Fadcnd obveniebanr. In hoc er^o amice con venimus, earn mo> 
dcndi methodum elTe profequcndamjqu^ apta fie ad duumvi- 
Wtum in vencdculo & inteftinis reftituendum , fuccum nempq 
biliofum acuendym , voladlifandum, fluxilcm reddendum i 5c 
referaco du(n:u cholidocho ad duodenum ablegandum , uc le^ 
ftituto ejusdem cum fucco pancreadco amico connubio, con- 
coaioncs, digeftiones , fecrcdones reflaurari, ficque amicabilis 
inter roIidas& fluidas corporis partes , quies & harmonia con- 

ciliari poiTic. Decoao Lindani anciQerico primas hie dedimus 
partes, cujus mane cyadium baufic Sub vefperam exbibica eft 
dofis pillularum ex croco cr^ aperidv. cum extraclo fumade & 



Caftorei parararum. Ad fymptomads urgends-, fpasmi & do. 



ions ferociam midgandam aqua hy/ledco • anodyna parara ed 
per zncervalla cochleadm fumenda. Faco hxc fingula ica pro- 
pitio dara Tunc , ut novam dcnuo convalefcendi (pem £]icr^(QU 
alvo indies cer&quater cum palpabili eu^w^.V commora, 5cpa- 

roxyfmo iwducia^ os^p dierum concjedence. * Hujus ut \ou Oil 



E z 



com 



_^ 



^ 



%ft 



\ 



m 



\ 






^ 



_^ 



• 




Ohfirvatit V. 



corrpos fieri conhmodius liceret, die 29. Augufl. 1700. Sangal- 
Inm fe coiiculir, (fuadenteid^cum IlIuftriiTimo Domino Paren- 
te, F.xcellenciflT D. D. Bavierio, Viro per ampliflimam Praxin in 
& extra Patriam , acque negocia Policica nunquam non occupa- 
tirfirr.o) quoin a^dibus meis quoddianse mutadones exadius 
obfervari, conveniens Dia;c£e regula ccneri, &neceflarius in me- 
dicamends cxhibendis ordo inftitui poflic. Adveniends Illu- 
flrifT. Dominae crura, ad genua usque infignicer cumuere,idc- 

notabilis, urina modice dn(rta, feces alvi cineridac eranc. 



^ 



Rcmedia C( 

Die 30. Augufl. alacris fuic, ex(patiando fe exerccbat , avide; 
comediCjCibum benetuIic,no£luquiecedornQiic,alvumtcr red- 
didit. D. 31. repedic hauftum macudnum decodli,undc flatus 
& tormina , fecum recendo. In prandio aliquantum Vini Mal- 
vadci deguflat cum incindo pane facharato \ mox tormina in- 
valefcunt, Cardialgia, frigus excrcmorum, & pra^fcrdm dolpr 
exquifitus circa hepatis regionem fendtur ; injedum Enema, & 
data eft mixtura hyfterico- anodyna , circa vefperam filuit dolor, 
&romnus obrepflt; circa jfextam pulfus concitatior obfcrvatus, 
arftus membra occupavic; rcddicum eft clyfma cum liquamine 
albido 5 dormiit tota no^le; mane vegeta furrexit, (ed toto cor- 
pore multa aurigine pcrfufa. Sic menfem Scptembrem tqtura 
transegir,uc nempe paroxyfmus 0(Slavo die, edam exa(^o regi- 
mine obfervato, & alvo quocidie laxaca , nihilominus redirec, 
Solvuntur paroxyfmi largo fudore, unde pruritus in toto cor- 
pore , qucm fridlionibus ad fanguinis usque profiuvium lenire 
conatur. 

Die 17. & 24. fiftcntibus fe paroxysm! prodromis, fcilicec 

ofcicadone, cardialgia, ventris ]ancinadone,rudibus,fputatione, 
quibus fe junxit fpafmus in pqdum digids exquirtte dolorificus^ 
deco£ti Chamomillse vulgans hauftum propinavi,& Clyfma ex 
eodem cum OI. Chamomill. & lumbricorum mixtum injici cu- 
ra vi. Vencnculo Galbanettum impofui , unde midus affligebat 

dolor vix in borann protra6lus \ febris autem non minus intenfa 

■ ' ^ fuic. 



-^1*- 



4 

Dc Fehri iBema chronica •, cumColka ventrkuli. 



37 



« ' 



fuiCj&poftero die urina uc hadenus fpifTa, faciesque profunde 
avebau ' Tentacum proin eciam eft, decancacum illud cupori- 
Hon ex ladis yaccini ablaco cremore |vj Saponis Venet 3iB>& 
Syrup.de marrub. 






, Potui ordinario infundebantur fummi- 
tat. abfynch marrub. urtic. & falvis, quibus non pronuper ex 
Idlcro paroxyfant^ emaciacinimus refticutus pcrhibebacur ; ex- 
terna quoquc & per magnecismum operancia qua^cunque in 
ufum vocaca futic. Sed dum omnem hadenus elufic operam 
afFedus,& nihil refponfi ad rcpetitas mcas ab Excell. D. D. Ba- 
vierio , ob fui abicntiam forte , impetrare licuit , Celeberrimos ini 
arce vEfcuIapios , Magnificum D.D. Lucam Schrokium, Sacr. Cx- 
far. Majert. Archiatr, Comic. Palatiniiin &c. Nobiliflimos item , 
ExcellentifTimos & medendi dexceritate longe laceque confpicu- 
0S3 D.D.MejerumSchafFuiicnfem,&D. D, Millerum Linda vien- 
fem , perfcripta ad illos morbi hiftoria ad .communicandum 
confilium fcrio rogavi. Unanimis Viroriim Excellentifllmorum 
fcnrentia fuit>CorticePeruviano non fugari folum, fed & deleri 

atqiic extingui poflc fermenrum febrile j tancorum caufam ma- 
lorum. 

D. t. Odobns dfum circa no£iis duodecimam paroxyfmiis 

Colicus cum excremorum rcfrigeratione & fubfequence aftu de- 
nuo, fed (ingulis poftrcmis mitior accederec decodi Chamo- 
miilie hauftu placams, hoc magis audader ad Antidoti febrilis 
ufumaccelTimusyejusque periculum fecimus, mane & vefperi 
ejtisdem ! (B cum flor.SaI.amqi.9[3 ex hauftu decoaiChamomillse 
exhibendoj & fefc adlevem madorem componendo ; culit ufum 
non fiae fruflu. Per nares prodiic infolica flara? iriucaginis 
quancicas, appecicui & viribus robur accefllc, & univerf^ furt- 
fliones alacrius expediri vifae func. Dum jam in vado fc crede- 
rec conflitutaffl & nihil minus exfpedareCj circa vefperam D. g. 
fpu ratio &ru(fi us redieriinCiiion nifi jufculo Iiaufto lecflum pe- 
tiic ; no£lis hora fccunda excrema frigere caperunc, & quod in 
omni glifcente paroxyfmo obfervatum ,'inanis ad alvum red- 

dcndam ftimulus urgebac , rudus frequences , tormina & in 



/ 



EJ 



ucro- 



\ 



#ri 



I« 



Ohfe 



F. 



•t"^ 




^'^ 



/ 



/ 



jatroquc hypochondrio fpasmus exquifituS;, cantaquc tandem 
Epigaftrii commotio, mox excenfio,mox vehemens retraclio^ 
&: yerfus umbilicum pul/io accdric , ut citra disruptionem in^^ 
neflinorum cantam violentiam fieri concipi vi;x ppfTei;. 

0. 9. fummo mane injeda flinc clysmata un£luo{a anody- 
na, faifta? inundiones : iiiterne data func Opiata theriacali^i ;, tan 
dcm anciipasmodica oteofa , tubulum inteflinalem blande de- 
mulcencia, referantiaj at omnia incafliim; non folum hanc diem 
&no£tem duravic paroxyfmus , fed etiam 

D. 10. totus venter extumuit ^ 6c maxime fub utroque hy- 

|50chondrio,hepatis&:Iicnisre^ione tumor fin^ulariter cxtube- 
rans exquifitilTimi fensus obfervabatyr, qui dolorum immani- 

IlluftriiTim^ Domince^ alias adverfa quasvis ad ftuporem pa- 

* , clamores & ejulacus expreflTit quafi in partu dif- 
ficili conflitutce ^ interim membra cadaverose friguerunt , vires 
corporis Scanimi defecerunt, pulixis elanguir , & profcripta omni 
fpe yivendi inter preccs&folamina ad/tancium nunc & fequei 
,tcm diem transegic. Tumor utriusque lateris, propter quem in 
neutrum fe latus fle<n:ercpoterat,prohepads&Iienisinflamma- 
tionc nobis primum impofliit, unde quod crcbra experienti^ 
compertum habemusjinteamina aceto calentc imbuta utrique 
|:unnori admovimus,pro tubqii intcftinalis a triduo conflipatis- 
fimi, nee clysmaca rcddentis reieratione. Oleum in Colica fpas^ 
modiea eximii usus , quod Perilluftri ,Sereiii{l]mi £le£i:orisPaIati 
m ArchiatrQ,,coto drbc Ceieberrimo D.D. Erunnero acceptun]i 

debemus,per trjum horarum intervatla cum jufculo carijis ex- 



,r' 



ferenc 



^ 




_.? 



D. 1 1. Vomitus liquaminjs vitellini acce/Tic, dum is crebri- 
iis urgeret, adhunc inliibendum&morbum iliacumprscaven- 
dum puIvifcuU abforbentes cum opii afflatu daci flinr. Oleum 
^nticplicum fedulo continuarum cfl: circa yeiperam ci?m hor-, 
^pre toci us corporis alvys officium fecit, prodierunc glandes 

^raflk, mdurataf > ni^ricanc^s, licjuarainc tilipfo fofidiillmo ex> 



t 



/ 



\ 



\ 



% 



Vf Fehri tUerkd chr6mca , cufh Colicd i/entrkuli 



r" 




•"^ k-^ 



uft 



cepca?,&concrcnienciscaIcu:lofis piuribus refer r^, nod u brev^^ 

ibmni rubrcpferunc. 

D. 13. Charifllmarh Doixiinam Fjliafri vlCnatuxti acce/Tic II* 

flimus Dominus Parens : vidic illam extreme debilem , at Ck 
limine mbrtis piatifi/per erepcanT-.tconnnuacus eft old anticolicl 
Cum Syrup, rofar, S. S. permixti ufus : alVus hquida moleculis 
compaainimfs Confufa jugiccr ftucbat : putacus hepacis & lienis 

tociusque vehins tumor infignicer imminutus eft : dolores gra^ 

tiore^mitefcebancr- corpus eeftuare aC inter fomntim interrii-^ 



fkcum ludorib 



pcrfurtdi C(Kpit 



■ p. 14.& fequcncibus , viribus fra^iffima contintio furfofe 
hiadebac,-puffus cderior.ficrs incenfa, cfolor ab hepare ad Tienb 
i-egionem fatis adhuc exqiiificus, proi:uberanda,du^ pro hepa- 
tis jnflammatione vel in arte Verfad/Timo impoTuifret , mulcurti' 
leGcflu crebro d[rtimut:a,redacriter fenfibirisperfticit^ &quiddi- 
^m ? nullus iti corpore locus erar, qui tioh fpafm 



fopico' paroxyfmo 



ftem' dolori^ ideam fdiquerit 



peiftus , nucha , fcapu!^ , brachiurh dextrurri , totasque , 
^ctaaum ferebanc, corpusque ad fccleti formam cxtab 

roxyfmus hic,quoforca nemo&crudeliuS&Iongiusf^Teritc^ 
tidit unqiram , termniatus eft cum Id. 



Pa 



S 



m pcrcramim & turbidum, odofe felium uririjE perfimile 

lingDii accedences hypocauftum i 



totum locum infici 

Cato permi^lum dice 



Tumorem autem 



que hypochondrio^ flnguh'riter prominentem & fenfibiTem, ex 
folius mteftmi Coll iTif^au produaum,moTuque iUo in ventre 

!j,^^;<^. ^ncarcerata fcybala & flatus ab irritaco A^cha^o mo- 



periflaidco' audo, de 



xa locurti p'rotrufa fuifle, d 



per inferiora pateret, uti dubiurh nobis non fuic/ita hoc 



ex fundamerito def!it?um 



ft, reliquiae in Coro ha' 



l"!l'^5'^^'^'T'^^^^,^y^"P-^°"- ^i^">P^^ cpicrafiri expur! 

1; a "^^ ^''i''''^ '"^"^ ^ "^'^"^^^ ^^P^i'^^ remcdii , quod ad 
^rlluflns C n. D. D. Brunneri di^a men para cur ex i^.FlTr Cha- 

momA vulg.papav, rh, fol.na/turc. aquae, fammic' meliC tec. 




i 



sna 



* 



^ , ^ ' 



i 




Ohfirvatio F, 



ana MB-lumbricor. terr. n. ix.Balfara. Peruvian. 5p. Vin.alb.gene- 
rof.tBP Ol.anaygd. d.W) coquancur, fimul ad vini confumtio 



nccn OLCplatum ferv. ad Vicr. cer quocidie ad §j in jufculo ex- 
hibendum. 

Ad vires reparandas juxta Crcmorem hordei maxin^e ana- 
lepticum,cum carnc viculina & gallina admucaginena codum 
& quacer de die forpcum, etiam GelacinaCorn. Cerv. parata eft 



feqiiencem in modum: ^.C.C.ralp. §iijj3 foL raelilT. Veron.be- 
ton fior. borrag. ana Mp fern, foenic, ^j. coq. in aq foncan. Wm] 



ad medias, pofttnodum add. Conferv. rofar. r. |i[3 pafTuf. nnin. 



1 



ape. mundac. ^j. b'ullianc adhuc aliquantun^ , poftea colentur& 
ferv, in vafe ficlili in loco frigido, de qua fumantur naane hora 
feprima, & vefperi hora quinca coclilearia duo, fupcrbibendo 

Jufculum ex cremore hordei analeptico; inun<Sliones fecundum 
coli cranium diligenter concinuatae funt ; clysmaca non negle6la. 

b. Solis qucC erat 20. alacrior ac ha6lenus , cibos in prandio 

. avide funnfit, vini modicum cum deco^lo rad.Chin. & pafTulis 
haufic, ex hoc murmura veneris audita funt. Clyfter injeflus 
eft, qui ab inteftino re6lo,quafi vi magna abrepcus , verfus fto- 

"machum cendere pucabacur ; novi paroxyfmi protinus compa- 
ruerc prodromi, ofcicaciojrudlus fonori, fputatio, Cardialgia, 
(colica \^encriculi Morcono dephchifi i£lericanuncupata)fparm 
Coli mites fLierunc,& impetus illefpafmodicus plane abfuic, fine 
dubio propter Colon referatum & expurgatum , mo;u periftal- 
tico imperturbato cxiftente. Bihorio fie transadoj asftus occu- 
pavit artus , & largo fiidore paroxyfmus finiebatur, 

D.si.mtikum virium ex hoc paroxyfrao fiimfifilc videba- 
tur fibi; plurimus dolor difparuic, tangt ubique quam hepatis 
regione fine dolore pocuic,quam partem continuo ftringi fpaf- 
rao qu£erebatur,urina,qu^ ha(flenus accefiTione finica profunde 
nigricans, foeculentajlimofa comparuic, jam non nifi bene cro- 
cata exftitit. Non exiguam redeuntis fenfim ad frugera vak- 
tudinis ipem fecit Illuftriflimis & Excellentiffimis fupra nomina- 

ds ViriSj quos confilio adhibueram, paroxyfraus hie cantum 

prio- 



*j^ 






r 



' ' 

]ygF(hn i^crica chronica, CUM Colicave»triculi. >- '41 

^rioribus micior & tranquillior decurrcns : proinde infuQ ancldle- 
rici (quodMorconusin Phchifiologia p. 8. habec) corcicisPeruvia- 
ni acceflione exakati ufum interpoficis fubinde laxancibus com- 
mcndarunt. Sumfic hauftum mane & vefperi cum Pulveris Ca- 
chciSlici a Celeberrimo D. D. MiJlero , amico asftumaciflimo crans- 



mi/ii , & ceu fpccificarum virium , longa praxi probati 5l^. 

Qui D. 27. paroxyfmus acceiTifle debuerac, diem poftpo- 
fuic, & d. 28. incer prandcndum cum rudibus , oppre/Tione fto- 
irjachi&frigorecxtremorumrcdiicdolores vcro penicus abfue- 
tc. Circa quincam vefperrinam fudor paroxyfrnum finiic, & 
fomnus plurium horarum obrcpfic. Uc vero Augiae hoc Coli 
ftabulum penirius excergerecur,&: fcrmencum febrile excingue- 
Tccur, juxta infufi o^ antidlerici Chin. Chin. €xa1cari ufum, alvus 



fegnior per epicrafin pociuncula ex ol. amygd. d. & Alan. ope. 



.*" 



ana |i[B. dcco<fl. fl. charaomill. Jiiij. (cujus alias vires in pertina- 
xjilTima Colica deprsedicari facis non pofTunc) etiam clyfteribus 
injedis foilictcabacur , & hepacis regione a dolore & fpasraisjion- 
dum immuni , Eraplaftrum Norimbergenfe impoficum eft; Sc 

quidem cum iuccclTujUt: paroxyfmus quivis diem poflponcns, 
tandem ad usque undeciraum diem procraherecur 5 niidor quae* 
vis acceflTio fiereCj cxcremenca nigerrima prodircnc, flatus co- 
piofi , indicium inchoate digeflionis per inferiora feccderenc , 
urina clarefccret, & bonee noc^ indicia praberet, fingulse fun- 
'Oiones alacrius expedirencur , & fie Dei Max. ex grada fingulari, 

faufla quaeque apparerenc. Succrcfcencefic,lencoquamvispro- 
greflu , vigore J Illuftriffima Domina fe domum porcari medio 
DecembrijinLedica curabacrex moIeftiaicineris,noncam cem- 
peftace horrida , quam cafu Ie£l;ic2e,equis profunda node in via 
glaciaca harrencibus , cum c^diis a!iis,quas devorare cogebatur 
fads 3cerbis,reiufcitacum denuo fcindllavic malum. Febris re- 
diit cum colore iderico fingulos paroxyfmos excipicnte,&co- 
lico doIorc non quidem acerbo : bono cum omine incepcum 
incendonis fcopum profequi, canto minus dcflidmus, & tandem 
curae opcacum colophonem impofuimus,femelhebdoraadatim 
^ Ohferv.Acad.NXXefit.L F excer- 



? 



^■^ 



« 



* 



4'^ 



Olfer'Vdiio V, 




fextergendo inteftidorum Eubulurn, per pulveris RhabarB. v. 5]* 
Cseteris verodiebus mane &: velperi hauAufequentis deco£li ab- 



/orpto: ^. Rad. Chelidon. maj. Vincctox. gentian, ana |[3.foIioi*. 



iriarrub- abfynch. Cichor. Apr. Centaur, min. ana Mf3, Core. Ch. 



Ch. 5[3Jimacur. or* in nod. lig.|i[3. Zedoar.galang/aria 5j. InciC 



/ 



coqu. in B. M. per hor.ij. cum aq. font. & Vin. alb. yecer. ana tBi||3 
Colatur,{erve£ur ad ufum. In pocu ordinarlo fruftum can- 
(Jentls r^pius erac extindum. Diseca conveniens injunda. Sic 
fenfim corredta iuccorum quoad crafin & motum anomalia? 
fermencis vifcerum ad genium redeuntibus', fanguine ad elatc- 

magisque exalcato, & turgefcentiee naturalis 



rem fuum mag'is 




indicia exhibence per narium frequens ftillicidium , & appecica 
naturali ad cibos boni fucci rcdeunte, qui prius nori nifi in ab- 
furda ferebaturjihyadofalucis omnia conftituta videbantur , fed 
€nl h^morrhagia riarium rncremenca fumcns indies, cum inter- 
iiurrencibus animi deliquiis, perterruit dc novo Illuftriffimami 

t)ominam Baronitfamjuc me ij-.horarum icincre diftancem a<t- 
tocare decerrieret : maturatiim ert iter. 

... . . r • , ^ 

i^. Februar. 1761. adveniens , vidi Ie<^um circumftantes 
fanguine junaos, excrema perpecim ex{pe(fladtes : ur veropul- 
fum facis bonum compcri & animi pra^fenciam , faufta quxvis 
iperare JuHi , quamvis ex largipre fanguinis profufione viribus 
fradiffima cxifterec ,& pedes oedematecumerent. Data eft Mixtu- 
ra ad hjemorrhagiam Sylviij parata funt Cardi^ca tcmperata, 
Jufcufa cum Endivia coda , Geladnofa & alia reficientia: cciTavic 
hsrtiorrhagfa , & vires fatifcentes refticuebancur. Continuatus 
liinc ert quotidianus decofli Martial, amaricancis 5c Pulv. Rhabar. 
hebddmadarius urus,qu6 penitius fifcci viCales ^ croco peregri- 
no depurareritur , falia lixiva cicurarencur, vifcedines & lencor 
fanguinis atceriuaretur , bili$ pritfcrtim SJuIphur ciFatuacum acu- 
<;recur,tubulus in^cilinalis referarecuri excergeretur, bilis egref- 
fus in duodenum proliccretur, & fie etiam nacuralis rtienSrua, 
j)cr loca confueta cvacuatio promovcretur. Nee nos intentio 

fefcllic ^ defperata vak^udo ftnfioi revcrfa eft , §c poft tot ho- 



\ 




De Tehri i^enc4 chronica , cum CqUca viMculL 



41 




ftium defideratum exfilium ovans cum tnumpho rediitfanicas, 
qua hucusque intemerate & cum ftupore corum frukur, qui 
earn ex fcfquiennali morbo emaciadirimam, &peregrino colo- 
re decurpacam, nunc vero achlcdce valenceni & ^icidifllmam 

OBSERVATIO VL 

Dn.D.SYLV. samvelis anhornii 



\ 



DE HARTWISS. 



\ 



4hfcij}}i Cotiporfio non lethalis^ 

Raflbrum inccftinorum vulnera quamvis pafTim occurrane 

apud authores vel Iponce natura, vel per fucuram confolir 

aca^ atquc curata, inceftinum tamen per medium fciflumj ab^ 

porcione curam admifuTe, inccr rariora merecup 




fciisa 



CjU 



sdem 



poni^qu^ occurrere poflunc oblervacionum mbnumcnca. Ca- 
llis hie obcigic in Johanne Kreflenbuchur,Turgovia Ucvillano, 

juvene 26. annorum. . Hie An. i65?4. mencc adhue & corpora 
ianus, ex annonge caricace famis miferiarn expercus , clibano pi- 
ftoris adftans, &c paniculum inibi reliclum videns, jubencibus 
fbciis clam irrepfic , panem pecicurus 6c ftomachum lacrancem 
placaturus : verum ceu vaporeceufornacis calore mox inibi ob- 
mutuic : diucurniore mora perccrrici circuniftanceSj vocaco Pi- 
ftori rem exponunc : hie fine mora pedibus extradum fr'gidj 
largiter pcrfudic ; ex quo moms convulfivi cotura corpus 
prehenderuncjinhabicum exinde Caducus erupic, Scper paro- 
xyfmos modo femelj€ciam bisde die mifcrum concunfiCjinter- 
dum unius & duarum hebdomadarum inducias conceiTitj per- 
verfis tandem cerebri poris facuicacem induxic. Die 16. Maji 
1700. per fepcimaniE ^acium tocus amens cum furore fuic^nu- 
dus ubicunque aufugerepocuic,excurficabat, 5c ne vim fibi in- 
ferrec, cuftodiri debuic. Ex infticur^ vena; fedione placabilior 
fa(3:us de dolore in latere hypochondrii finiftro magnas quere- 
las movetj quern atrocius fkviencem paroxyfmi EpilcpticJ pro^ 

droi 



i** 



^ 



F z 



-m,^ 



N 



* - .''-, 




Ohfervatio VL 



V_ 



I- 



dromum expercus eft 5 precibus non raro inflicic,uc fibi cultra 
venter aperiretur. Die Mcucurii ance Feflum Pencecoftis Anno 
1700-. (uti hoc cum tota casus biftoria configuacum mihi tra- 
dcreplacuic plurimum Reverendo loci Parocho , Dn. Job. Hen- 
rico Erni, Tigurino) folus in hypocauflo reliflus culcrum arri- 
puic, vencrem palmam fupra umbilicum magno i<a:u non mo- 
do perfodic;fed & porcionem inteftini crium circicer unciarutn 
• vulnere propcndcntem abfcidic , & ceu quid adlum (it celacur 
rus infra menfam projecit, feque ad fornacem proripuic. Pacer 
fuperveniens confpedlo culcro, decerius quid fibi illico omina- 
tus, filii manus cruentas de ventre abripic, & rem actonicus vi- 
det. Vocacus loci Chirurgus , Dn. Job. Conrad Vogc , pbrcione 
inteftini abfcilTi confpeda mortis prognofticQn tulic, & Cardia- 
cis refbcillato Patience , u'cramque inceftini partem ex vuInerc 
propendere permific ; donee de ilia cercus eflec , perquam forded 
exirenc. RcTatis cxpIoracS, pof! plurium dierum decurfumr 
inferius inceflinum in vencrem intrufic. Sup erioris veto excre" 
micatem probe obfervari ju/Tic, ne fimuf ad interibra recederctj, 
& excremcnca in cavum abdominis deponerencur: Sic tandem^ 
(blius benignae confervatricis naturas providencia , nemine hoc 
per artem incendence fadlum eft, uc cxcremitas inceftini fauciati 
cum vulneris orificia coaIercerec,& fcxco jam anno'> canquam ex^ 
podice equino expreflis prius rutilandbus rugis, excrementa al- 
vina&flacus fineulla moleftia hac viareddancur,pcr anutirve* 
ro ne minimum quid excernacur, nifi quod primis diebus li- 
quaminis cruenci feceftlc. Ancc quinquennium circicer in vici- 
niam vocacus, nolui occafi^onem ipfum vifcndi negligere : facuus 
crac, moribus incompoficis 6c vulcus corvi; ligamcnca decra^a 
lero maduere ; ex miro hoc podice palraam fupra umbilicurti 
cxiftente comprcflb , ferum fermencans fpumofum Zc gravicer 
nares feriens , cum granulis hordeaccis & avenaceis cxibac. Sic 
Viribus valuic, ut negotia rufticana in campis & pracis obiret5 a 
triennio vero, dum in pifcinam fufFocaturus Mk profiliic, juflii 

Magiftracus yinculis domi ciiftoditur, ubi fila duccndo vicam 



I 



V 



\ 
• 



- De ahfcijfa Colt fortioKe non lethali. 4f 

dgit. Paroxyfmum Epilepticum fi frcquentius patiatur , & ficim 
extindurus largius bibacplurimum aquae pocse per locum hunc 
exit. Jam viribus fra<n:us & emaciarus baud mulcum a fad li- 

rtiine abefle dicitur', quod cum ipfoParcntes unice vovcnt. 



1 




/ 



OBSEKFATIO Vll. 

bw. D. S Y L V. SAMVE L I S A N H O R N II 

DE HARTWIS6. 

JdH^emorrtdgidmex denfeevulfo remediunf, 

iErenc denies aliquando ica forticer&profundealveolis fuis 
infixi, uc etiam expefci/Timis iii hoc arcificii gcnere magi- 
ftris, licet fuperatb felicicer labore , ex Iia^morrbagia vix com- 
pefcibili famae difpendium quandoque immincac. Non paiici' 
funt, quibus conftringi laceraca^ arceriolae nulla arte pocuerunc, 
donee cum mcliorc vita? thefauro,ipfam vicam exlpirarensi Fa-' 
cile & baud unquam fallens auxilium adreprimendum facale' 
feocce diliiviumybic addidifle tanco minus le£loridi(plicebic, 
dum cjusdenti^ pfuries in dcfperacifrima hujusmodi fanguinis ad 
usque deliquia profufione , vires prjefentiflimas expertus fim. 
Eft vero hoc nihil aliud, quam nucis juglandis particula accen- 
fa , & flagrans alveolo dencis excradi indica. Ni ftacim voto efFc- 
£tus refpondeac,. fecunda & tcrcia vice eft hoc repecendum,& 
nucleus forticer alveolo imprimertdus', quo laefa arteriola cangi, 
& calorc ejus conftringi commode pbflTic. Sic fine ulloexcica- 



- -^ 



to dolore omnis bsemorrhagia' in momento ceflabic. Paciens 
vero per horas aliquot quiecus manebicj nihil mafticabic, minus 
calidum quid hauricc , potius dc aqua ad hia^morrhagiam Syl- 
vii aliquid per Horas deguftabit, donee vires paulacim rcdeanc? 
Sc fanguinis fervor remiferic- * ' 



r $ OBSER 



^ 



4^ 



Ohfervatio Fill & /X 





OBSERVATIO VIll 



X 



-i 



y 



Dn. D, SYLV. SAM, ANHORNIl 



DE HARTWISS, 



A^ 



h/ 



Kducedinis remedium 



« 



/- 




X lymphs in glandulis laryn^is incrafllica: vicio, ccmpore 
nebulD(b.5c hy})ernO;, fjepius noflris vox rauea gvadic, & fub^ 
jnde pra^ftanciflimoruip medicaminum yitti eludic. Ancilla nu- 
per per plures rnenfes raucofa, mc confilium rogavit. Suafl 
hauilura feri ladis calcptis mane & veiperi : a primo pocaco 
cyacho vox clarior evafici Tencavi idem in aliis , & hadenus 

Ipem nunquam fcfellic , fed plurimis in inilahd auxilium ac-- 

rulic. ' 



OBSERVATIO IX. 

Pn. D.GOPOFREDrKLAVNIG, 



r' '-^ 



De 




Sulfhuw ^ntimonii aurati mirfuH antivemrea^ 

# 

Ndmonium , juxca famofiflfimi BafiliiValentini efFatum , baud 



iramerito cpmparacur circulo , cui neque principium , ne- 
que finis ,'& in quo quanco plus quis qujtric, tanco plus fcmpei: 
invenic, nee fuffidc bominis yica ad perfcrucanda & indaganda 
omnia, qux in ancimoniolacenc, arcana &myfteria. Non vacae 
hic rimari abdicas hujus minerai ga^as,quibus in fui admiracio- 
nem allicere folec Auri fame cencacos Alchymiftgs ^ uc ipfis etiam 
eo nomine primum ens Auri fpeciosefacis'dicacur. Sufliciac mi- 
hi medieas inquirere yires^ quibus nunquam radicicus eruendis 
Andmonium poller fpecifice,ade6 quidcm, uc debice a ParaceJ- 
fo inChirurg. mag.Parc. 2- rr.3. cj*. p.m 67. excoIlamr,quodud 

^urum^ ica cdam hominem repurgec ab omnibus fordibgs. Hu- 



n 

Vi * 



De SuJphum Anilmonll aurMl vlrtute active fterm 



t 



47 



V . 



JUS veritads cviderinnimum documencum buperrime mihi in 
fulphure antitnonii auraco, quod more ibiito ex fcoriis reguli 

cum aqua fimpl. eodis,debit^ prajcipitacis&edulcacispra^para- 
vi, fequenri in cafu expetiri licuic. Accedebac Vratislaviam Sve- 
CicarurhCopiarumCenturib, jrrate circiter quadragenarius, qui 
fex impuro coitu gonorrhaa, hac cclTance flniftri inguinis bu- 
bonc & nb£):urnis cibiarum capicisque doloribus vexatus alicujus 
Chirurgi noftratis opem implorabat, Hie ex arcis fuse regulis 
buboni erhplaflro, doloribus autem lignorum dcco£lo fuccur- 
rebac, baud tamen felici cum fucceflu. Adhibitis enim per fe- 
ptimanam mbdo didis remediisi bubo quidcm mukura dimi- 
huebatur,dolores vero eapiris paricer acque tibiarum oftocopi 
horis quicci dicacis adeoprofunde & tanca cum ferocia augmen 
ta Tumebant, ut fomnum debico tempore capere amplius hon 
valeret 




HmuSj qui tamen incerdiu de nulI4 hifi lanitudinis 



moletlia queriilas craherec ybces. Spc itaque cle Chirurgo ccn- 
Cepra frullracus mdum efflagitabac GOfifilium, anxiepecens, uC 
cruciacibusfere intolerabilibus cito obicem ponerc allaborarcm. 
Hare mecum animo volvens recordabar, Illufltinimaiti Foemi- 
ham ante tres annbs pari contagio infedam fulptiure antimonii 
^urato aliquoties fumto intcgerrimae fanitati reftitutam; qua- 
propter idem hie tentare confukum ducebam. Cum verb prsB-* 
laudatae curae circiimflantias&remedia exadl^ imicari mihi pro- 
ponerem,fuIphuris antimonii aurati grariis fex anacieam pordo- 
nem pulvcris ftomachalis nobilis ex Minfichd armamentario con- 
fcdl:i , addidi , quam dofln horis raaEucinis terda qualibef diecurti 
decodlo aliquo lignorum exhibui. Quod , cuin pfimd vice age- 
returjfaburra omnis generis impuricacum per binos vomitus dc 
tres fcccfluscjiciebatur> Tccundam dofim fequebatur triplex al^ 
vi dejedio cum fudoreadhuc moderate, reliquas verb txcipie- 
bac folum largiflima diaphorefis, quae tamen, uti praedidje eva- 
cuationcs j procedcbac fine notabili virium proftrationc. In- 
'terim om'niaf correfpondebanc voco ; vix ehim quiftquies uCu9 

trac ho€ medicanacnCQ; e;c quo fc prjedicabac pcrfc^e fanum. 

Haud 



/ 



^ 



\ 



4S 



Ohfervatio X, 




Haud quidcm diffiteor, me ad ferendas fulphuri antimoniaS 
fuppecias decoda ex lignis ferio imperaflTe , fruftranco tamen cum 
conacu; quam primum enim .cxopcatam faujus fulphuris fenci- 
rec efficaciam, penicus abflinuic ab ufu decodorum, qux pri- 
niis eciam dic^us durance hac mea cura, quam parcifTime gu- 
ftavic. Quapropcer vix ambigo aliquam fulphuri ancimonii au- 
raco adfcribere vircutem in corrigendo & exccrminando miafma- 
te ex impura venere lymphas fanguinique ijlaco , ,eciamfi adhuc 
dubius fim , an fecundum Paracelfum in chirurg. mag. Pare. j. 
1.^. p.m. 90. in liquore mercuriali , aut qua in parte lace a c falus^ 
^ua Venere fauciacos beat antimoniura. 

( Fratislavia Aagitftam Find, d* i^.Febr^ 

OBSERVATIO X. 

Pn. D.JOHANNIS DAVI 

MAVCHARTI. 








Sfiritils vini accenji 'vi dijplojlva in/igni, 

TGncm quemcunque ad deflagracionem (patium fufliciens ^ 
J.Iiberum aerem requirere, Tecus vero excingui , qui nefcic, quo- 
. ]cidiana doceri poceric experiencia. EfTc vero <p\oyi<;x quccdam • 
,qu^,uccunque accenia,dehegacum fibiipacium ulcro qua?runc» 
eciam cum difplofione pbftaculorum , vel unus pulvis cormenta- 
jrius,auE pulvis fulminans,im6 ejusd^ra cnergiecaurum,abunde 
dcmonftranc. An vero & Vini fpiricus in hunc cenfum hade- 
nus fie relacus , nefcicntem me periciores informcnc. flxperien- 
tia me docuic, quantum valeat, anno abhinc quinco, cum qui- 
dam ex familianbii^,per literas mihi accerfico,totuspallidus ex 
terrorc prcegreflb , quaeflionem propoberec : an crederem ope 
ipiritus vini dolium pofle difplodi ? Mirancem me, & ignoran- 
tiam facentem in cellam deducic, monrtrac dolium novum, af- 

/abrc fadlum amphorarumWurccmbcrgicarum tredccim,cujus 

'. ,^ ■ poftc- 






De Spirit m vini Accenjl vi difflojly^ i^J^g^^' " 45 

pofterior fundus cotus, non folum bis per trans verfum aflTularum 
in medio crac difFradus, utut ad trium pollicum fpifTitudinem 
accederet, &quidem canta vi ad murum, quaruor pedibus di- 

. (lantern, allifus, uc fragmenta penicus eflenc obtufa, fed & ex- 
terior ejus margo totus in fovea , quam i>tC ©fltgCl viecores vo- 
canc,remanferit,fimulqu*^ repagulurajeinC ©pan^C/^quod ob- 
flitcrac,removeric,cIavosque ferreos id firmanccs tam fortiter 
aflulis impegerit , ac fi fortioribus graviilimi mallei iclibus eflenc 
impulfi. Qu^renci mirandse hujus rei caufam,rcfercur:aIiquoc 
menfuras fpiricus vini dephlegmati per viecorem dolio ingeftas, 

' & ftudiose omnibus dolii parcibus afFufas ,- turn , ad delendum 
novi ligni faporem , vino alias communicandum , defuper ful- 
phuraco incenfi , occlufis omnibus , ex victoris ignorancia , fora- 
minibus , contra quam alias fieri confuevic, his malis anfam dc- 
difle. Retulerunc poflea aliqui , tantum fuifTc exortura inde 
fragorem , ut vicini terras mocum crederenc, admoniti vcro ab 
alio viccore , rem ex odore vini fpiritus fubolfaciente, ex mccu 

concepto in rifum func foluti. 

SCHOLIVM. 






^ - 



d.ff^ 





I 



Teratam fpiritus vini re<5lificationfem non ncceflariam , imo 
damnofam efle , cum celebrisolimChimiater , D. Jacobus Bar- 
nerus in chym. philofoph. cr.3. cap. 2. oftend^.ec, toties totief- 

quefaSum efle monuit, ut incautu admota candeLty quo Jlrias 

decurrentes "viderent, accenfm fuerit ^irUm, ucpoce qui vitris 

deflillatoriis inclufus,atqueob accenfioncm in majorem cxpan- 
fionem dcdudus, cum fpatium fufficienshaud inveniret, vitra 
non fine fragore infigni disjecifle compercus efl. Ec quis nefciac, 
fkpe in aliis etiam laboribus chimicis materias in vitris recondi- 
tas, fi vehementiori igne urgcantur, ficque plus jufto refolvan- 
tur, ob denegatum particulis rarefa^lis exitum, cum violentia 
& vaforum ruptura viam fibi qua^fivifle? Unde idem hie conti- 
gifTe verifimile efl:, dum fpiricus vini dcphlegmatus dolii laceri- 
Ohferv, Acad, N» C, ant, J, G> bus 

McBot. Garden, 



fO 



Ohfervatio XI, 





bus incus adfufus, a fuperingefla fulfurea flamma incenfus fuic 



.Hud 



pardculae hinc admodum rarefadtagjdumampliusfp 
pare opus habucrunt 



ob 



clufa a vietore foramina 



exicuna niolitse fuerunc 



cum magno iflo fragore & fundi disje<^ion& 



- 

L. Schrock 



V. 




OBSERPJTIO M 

0N.D. JOHANNIS DAVI 

MAVCHARTIv 

De^ ■ ■ ■ • 

Expermefifo noifO circs Uchrym^ vitrM* 

Ultra decennium jam excurricV eum oblacas fortuna a vicria- 
rio lachrymas vitrsas cmerem, eo fine,ut ocio d'aco, experi-* 
menta Sturmiana /in Collegio Curiofo P. 11. Tent. VI. propofica ,^ 
cencarem. . t>um vero \\x in menfa poficae commodum cempus 
cxpedanc, affertur forte vitrum fatis fpiflum' aqua plenum , ad 
OS mane elucndum. Inceffic animum cupido centandi quid- 
tSvenirecfi lachryma vitrca,aquie irhmerfa, frangerecur,crede- 
Bamvero futUrum,utaqua in altum afTilircc. Sed prater fpcm-, 
cum infigdi fragore,difliliic fundus vi€pi,at|uam contincntis, in 
plusquam centum frufta, & aqua contenta fubico per menfam 
diffluens, vix locum f>£cic fcripta & libros removendij&amade- 
fa^lionc noci^a vindicandi ; fuperiori margine vicri, qui tamen- 
lateribus lachrymas fuerac oppofiais , incegro manenteyjtiani- 
feflo argiimento , omnem ejus vim deorfum tenderc ~ 
rum poftea idem in-aliis vicris^, femper eodem cum fucceiTu, uc 
&iniisdem oleorepleris, fed minori cum fragore&paucioribus 
fiflurisjcurii tamen vitrum liquore vacuum, ututtenuifTimumi 
femper ilkfum maneret. Rem banc, an aliis quoqueprius ten- 
racam ignarus,mihi ad minimum novam,ad b. Job. Chriflo- 

^horumSciirmium data occafioneperfcripfijis Ycrqcx nieis li- 

, ceris, 



Tcnta- 






f« 



teris , nefcio quo faco /per fundum vitri diffradum , non fundum 
vicri aquara continentis, fed lachrymas vicrccT intelligens, refpon- 
ditquidem benevolentinime, fed xy.v'^tog, obmeaonintcllcclum. 
Ec licet poftca diverfis incervallis, bis ad eum fcriberem, femel 
per amicum , altera vice per vcrcdarios miflis literis, refpoiiiurn 
non tuli ; uc c,redam eum meas non accepiflc 



Add 



vera 



phoenom 



plicationes hac vice fup 



cum, ex nneo ingeniO) _^ 

primo, expedans alius "cujuslibec ex Acadcmicis Curiofis fuper 



bag re cog 



SCHOLIVM 




Achrymas vitr^as cxperimenco fubjeci in xenuiori, ideoqup 
fragiliori vitro , non tantum quod lato , fed eciam in alio , ftri- 
ftiori quod in fummicateorificio erat pr^ditum ; Scquidemguc- 
culas iflas vitr^as modo propius circa fundum, modo remocius^ 
rencndo, infupcr lacbrymae vcntrem jam fundo , jam oriftcio 
vitri bbvercendo; nullibi camen difliliencis lachrymcC impetus 
Vitro rupturam intulic. Unde qus caufa rupcurx fubfit, atquc 
fingularis fl:ru(flura vel figurapro phoenoro^no hoc impctraa- 



do requiracuTi hsereo. Quod 



fundus fempe 



quam aucem fuperiorpars fratfla fucrit; an fundi refiftentije dc 



betur ? jcum is parti 



lachrymae dirfiiientibus & impetuosc 



irrumpentibus , ob foliditacem fuam ccdere ncfciac, fecus 
qua in fuperiori vitri parte cooftituta & facile mdbili accid 



Nam omnem vim lachryma; deorfura tcndere 



pfia mihi 



confirmare noluic, qu^ a diffradione in libero acre fada par 
ticulas cam deorfum, quam ad lateral & furfum projici Iiaud 

obfcure oflendic ; id quod etiam D. Rupertiis Moray in Anglia 

obfervavit,guttuIis nempe his fra6lis,filiberum quaquaverfum 
fefc extendendi fpatium fdntilla^ invetiianc,bas in orbem diiper- 

d. Eph. noflf. dec, i,dnn. 2. /tpp. quod eo evidencius compa- 
fcbic, fi in pyxide, cujus concavicas ubique pulcicula farinacea 
&c. obliniatur, lachrymam rumpere libuerit, ubi ejusdem par- 

cjculas ubiqiic pulticulce fc intrufilTCiConlpicitur. 

L. Schrock.^ 
2 OBSaR' 




1 




V \ ; ' 



-^ Obfervatio XI L 



^ 

4 



OBSERVATIO XII. 

Dn;D. JOHANNIS DAVIDIS 

MAVCHAR.TI. 



^ 



Dc 



r* 




r. 



-( 



J 



. j' 



Experimenfo novo-antiquo circa pnguefaSionem 

hum. 

Egeram allqiiodes, ncc tamen incellexeram , qu^habec Jo- 
hannes Riolanus in ParaliponfjenisEnchiridii Anacomici , p. m. 

483. Scripfit Ariftokles Lib. de Hift. Animal Fill c. 7. Feteres 
boves facilius pinguefcere , fi incisd cute infufflentur , ftatimque 
pjiftum ineant. Cui fujfr agatur Pllnius L. VUL c.j^').( fag-tn, 
iditionts Dalecbampian^ 3 gf. ) his verbis : Lauatione calid£ 
aqua traduntur pinguefcere , ^fi quU , incisd cute yfpiritum arun- 
dine in "vifcera adigat. ■ Qi^od mibi non eft 'verijmtle ; corpus 
enim tumefiere facile poteft a flatly fed non inde pinguefcere timb 
morbis magis obnoxium erit. Tumor enim ille fallax ^ fucatus 
erity non ^erus adeps, ut ipfe narrat Ariftoteles yUbr,L Elemh^ 
Cafattbonus L V. Comment, in Athendium , modum bunc infufflan-- 
di boTjef explicat. Olim Athenis quando ad celebrandam alt- 
quam pubUcam folennitatem conueniehant , magna inter tribus 
de uiaimartsmpr^flantid ^choragio totius mapnifii€nti£,£inu-- 
I atio fiiit ~ ac conkntio. Itaque naturali wiSimarum altilium 
habitudine non conienti, artem adhibebant , quo pinguior es 0* 
opimiores ^iderentur. Incisd bobus cuiti fpiritum ar undine in 
wifcera 2 mmitteb ant ^ pinguefcere eos hacratione autum antes &fc, 

Had^enus Riolanus. Rede quidem, & fine dubio cxperienda 
duce, Ariftoteles, non a^que bene Plinius & Calaubonus fcripfe- 
,xe, & Riolanus , force nonqne vifceris decepcws, verofimile non 
credidic, putans interiores corporis cavicaces infufflari , quod fi- 
ne noxa utique fieri vix poflec. MihijHova cxperienda ihggcf- 
fic fequentia. Rufticus quidam in pago hie vicino habuic bo- 
ves duos perquam opimos,ica uc laniones nofiraces emere non 
Yakrenc, vend, uc prcdum a:quivalens ex carnibuJ > incer rufti- 

CO* 



\ 



/ 



h. 



DeExferlmento fiovo anttcfuo circa pingUefaEfiofiem houm. 



ff 



pocifTimum vendcndis , reciperenc. Delata efl rei fama ad 
lanionem 2iulicum Serenijjimit qui hue defcendic, & boves emic 
prope centum florcnis^ admonicus vero poflea dc fuco ab ini- 
micis poflelTons , contra£lum diflblvenSj rem ad Confilium Ju- 
flitise fuperius deculic. Unde mox mandatum ad D. Pra^fedurn 
iioftrum emanavicjucquancocyus in rpm inquirerec. Rufticus 
in jus vocatus facetur: Fabrum quendam feiTarium,nonprocuI 
hinc dilTicum, fadlo in ucroque amborum bourn latere, juxta 
fcapulam foramine parvo , ope cultelli , calamura anferinum im- 
mifiile, & fortiiTime infufflafle , unde primo tumor orrus, ovi 
gallinacei magnitudine, quern faberpoftea manibus fedulo pro- 
trufcric, ad alias Tub cuce partes, repecita deinde infuiflatione, 
lisque dum totus bos primo in uno,mox&in altero latere fub- 
tumidus evaderet, deinde foramen fedulo cera&lana obturafFe. 
Boves hinc per triduum fubtriftes , fine dubio ex dolore quodam, 
dehinc vero , evanefcentc tumore, alacres rurfiis & voracilTimos, 
tandem (ex hebdomadarum Ipatio , adeo opimos faiftos. Lanio 
aulicus emptionem recufavit,at alius lanio cmptos OiCloginta 
florenis, non vcnto, (cd copipfillima pinguedine refcrtos, ma- 
gno cum foenore* deprehendit. Reculit idem rufticus, adhuc 
dum vivens, &mc baud ita diu alIocutus,fcfjmiIiterbinas vac- 
cas infufflari curafTc&hincegregium ladis, nam mulgebantur 
quotidie, au'gmcntum fenfiQe, atque fabrum iftum ferrarium 
quem ha£lcnus confpicere non licuit,hoc artificium jam a mul 

propriis armentis excrcere,feda violentia infufflatio 



fum fadlum 



Videant tamCuriofi quamOeconomi 



quid hac de re ftatuendum fif,aut fperandum porro 



SCHOLIVM. 

I 

Obilifs Dn. Author huic Cwx obfervationi An. ryoS.M. Aprif. 

feqq. fubjunxit : GenerofiJJimus quidam Baro , bippocomus ex- 
pertus retulit , equos ftrigofos etiam inter dum pluribmhinc v.id$ 

in cutefadU foraminibm infuffiari k malitiofis eorum pojfejjl 





I 



S 



b0 



4 



y 



;5*^ 



/ 



• 



Ohfervatk Xlil 




f4 

jbmi ut minus cautu obkudant eb carim emptoribia i foramim 

cerd ^ pice cum gojfjpio mlxtis obturari,fucum weroftrigili de 
prehendi, ^equos nequaquam pingulores bine fieri y fe d potius 

agrotare. Ne de pinguefadl' 
ide.m.fic fereiidum iudiciurn,y.ef.eQr 



boum eadem arte infticu 



-V 



L. Schrock 



ODSERVATIO XIII. 

Dn. D.JOHANNIS DAVIDIS 

MAVCHARTI. 




/Hors in oIU,feu de cupreorum 'Vdforum noxd. " 

Eciilic mibi non fennel Macer chariffimajfe aliquando gravi- 
dam infi^ni appeticu acecariorum capcam,ad huncplenarle 
fatiandum/mulcum Iaduca;,qua agnina vocacur,munda(re,&: 
in pelvi cuprea aceco& lar^p paracam ad faciecatem comedifTc, 
fed finiflro evciicu , cum tantus inde vomendi impetus fucccde- 
rec, uc vifcera fibi excucknda vidprentur, fublaco iimul in po- 
fterum appeticu nimio , & absq 



Rcfricac hoc memo 



riam binorum exenap 



nnihi ante aliquot annos obla 



rumjUnunnGenerofinrinnae Perfon^,qus volante equcob 



^ 



micus cnormes , meum pederac confiiium. Vix vero p 



eranc yaria anieAietica in pharnnacopol 



cunfi 



cedic 



referens : Coquanii , Netriccnn 5c tres ancillas ^que ftre 



vomere 



A I 



ica uc bmnes anguli vornentibus per/trep 
Aperta tunS finriul caufa , quod^ omnes in prandio cafeunn 
/te vaccine, in cuprco vafefajlum comedirtent, resque mcdi 
.camencis a nne miflis paulo pod in integrum reftituta eft. 
terum eft Chirurgi, adhuc d um viv.emis , qui nonnihil tern 
tus vefperi domum rediens, cubitum ierat, media no6te vero, 
^mriculum fibi evclli, 6c abdomen disrumpi clamitans exper- 

gifcetacur, fibiquc vencnum datum querebacur. Incempeft| 



If 



f 



Jidors in ella , fiu de cupreor'^M vajoruw nox4» - ff 



'^-T 



^£le, ab uxore, ultima marici, per convulfiones mox erupru-' 
rasymecuentc accerfitus, esthibicis alexipharmacse pocionis coch- 
learibus duobus largiflimus vomicus eft fecucuSjisquc aliquoties 
rcpecinus cum euphoria jegri. Caufam ego rejecerara iii crapu- 
lam,ille vero conflanter negavic, & fui jam compos, reculic fc 
ex cafeo, in cupreo vafe fado , 6c in codem menfk impoficov 
adea male habere y faporem fc cui^jerofum raariifefte in ore fea- 
dre. Hi quidem omnes non male adeo culere; fecus vero pu-' 
clla qu^dam annorum 4. ante decennium; Hujus pater anxiu3 
& fudore perfufu?, ob vomicus filiolas enOrmcs , meum petiiC 
conrilium,refercns mane fani/Timam cum parentibus ofFam cx 
pane & aqua comedifTe, &: alacrem potlea cum ^qualibus luden- 
rem , vomere fbbico ante bihorium coepifle. AccepiD antemc- 
tica',fed domum rediens,in via accepit mfl:enuncium,filioIam 
Interim eXpiralTe. Triduo abhinc ad me redux obtulic orbi- 
culam orichalceam (& conficitur orichalcum ex cupro & cad- 
mi a, tefteAgTicola lib. 8. denatura fonilium)nonnihil arrugino- 
fem , quales equorum fr^snis affingi folenc , Cine SSttcf Cl \)CIT 
fccm ®ebig eine^ ^fCrfe-SflUm^/ quam adhuc dum po/Tidco , tt 
cjua filiola panem vino madefadlum,cum a^qualibuS ludens ccH- 
mcderic, & hinc \\\x lachrymae^ Quid videatur Nacurje Gurio^ 



3 



fis expedoi 



SCHOLIVM. 



N 



i 




/ 



On ingratum efle potent Natura? Curious, njuaidum DXu^ 
dovici Tefti , Medici nuper Veneri Clariilimi , quod dc con(!*- 
miii obfervarioncqtiam nofter Nob. D. Jofephus Lanzonus in 
Ephem. Dec. 5. Anrt^ 7. obf 1 02. de triga Monialium ex cibo m 
vafe a^neb parato, graviter lafis produxic, Italicc confcripcum*, 
atque ab Wl D. Anr. Vallisncrio 5cc, Pra^fidi commiinicaci]m,La»- 
tinis verbis hie adponatur. 

Butyrum & oleum ex* cupro afmginerti , qme venenofa m^ 

extrahendi vim habere, cum cxperientia abund^ teftctur, illui 

Moilro in cafuco fatiiius eyenirepocuiD; q.uiapaftar'prjtterq.uara* 




f€ , ^ Ohfervatio ^!II, 

_j I 

quod cum bucyro&cafeo ellec paraca, diu in vafc 

dica fuerac. Uc vero cvidencia rei coTipareac, partes ex quibus 

pafta fuic compoficajipfiimque cuprum ordinc examinabo. 

Indubicaca apud Hermecicos efl: vericas,ad mineraliura gc- 
neracioaem plus minus partium arfenicalium concurrere, cas- 
que feparandas efle, fi remediis inde conficiendis infervire de- 
beanc; qua follicicudine omiira,non falucaria.fed humanai na- 
tural lecifera fine evafura. Expcriencia eciam oftendic , vegeca- 
bilia humida nondeftruijnificorrupdvapr^cefrcricefFervercen- 
tia /per quam acida , eoque facilius fi calor excernus accedac, red- 
dancur. . . - 

Huic icaquc vericaci Pa/la in pra^fenci obfervacione propo- 
fita fubjacecjcum ex nobili vegecabili, quale criticum eft^con- 
ftac, & cujus fubtilifTimus pulvis, farina didlus.aqua humefla- 
tus, tenerrimum compoficum producic , quod excoaum,ob 
craflam&infipidam nacuram,raodc> viciofam alceracionem non 
fubeacfincdubioincraflandi & dulcificandi vim obcinec : Pro- 
pcerea inter alcalia referri debet, tancoquc magis, quia fumme 
proficuum in acribus defluxionibus efle compedtur. Non acu- 
tas cancum rerum partes obtundicfed in fanguincm ctiamcon- 
verticur , quo fubciles partes ad e'bullitionem pronas corrigit; 
-uamfub fubfequentefluidarum 'inmairafanguincadiflblutione 
um impedit.eoipfofuccorum quoque acrium produftio inhi- 
betur. Debito idcirco tempore & loco ubi pafta ha:c prxfcri- 
bitur , falutare evadit remedium. Talem fortafl^e in finem panis 
ex farina frumenti fuit inventus, qui optimus eft, fi cum modc- 
rato fermento » fine fale , durus purusque fuerit : debite is fermen- 
tatus & co(flus , non taraea ad ficcitatem usque, intcrius porofus 
& dulcis redditur, cum cibis acribus comeftus fuperfluam eo- 

rum acutiem moderabitur, idcoque pro dukificante a^ftiraari 
debet. 




I 



Sed quia in compofitis aliquando infoliti effe^lus obfervan- 
ir, ubi in caufam eorum inquiritur, adparer, aut aerem cum 

mpore^auc aliam caufarum fymraecriam partium immutafle, 



ita 



^ J 



Mars iH olUtfeu dt CupreorUm vaforum nox/. 



17 



ica m h.2c nacuralera figuram auc ficum dum perdiderunc , diver- 
fa pariter operacio fuccedac. Sic vcl viliiTimis ancillis nocum 
eftj quod tempore jeflivo dum paflam conficiunCj fi aeris inju- 
ria; ea expofica relinquacur, non folum acido odore,.red nmili 
quoque fapore inficiacur : quae hac racione fi acorem cdncraxic, 
apca evafifle dicenda eft,' quae corrodere , non abforbere valeac. 



ucpotequia inproprionaturali ftacu non eft confticuca. 



Super- 



r 



fluum aucem cum fie in re tamclaraprolixius cfTe , ad ladis con 

fiderationeni devenio, ex quo butyrum, nee non cafeus di- 
cicur. 

Quamvis inter corporis fluida lac fie nobiliftimum & uti- 

lifiTimuraj a quo cenerrirace embryonis partes augmencum&nu- 
trimentum accipiunCiimo poftquam inlucem edicus eft,ab eo 
ipfo Ia£le per coram vitamfijftentancur,quin & guftui dulce ad- 
pareaC)ideoque ab acido immune efTe videacur: ratio camen & 
experientia eoncrarium evincunc ; dum ilia docecjacfi ex cibis 
in terra natis dependec^illudetiam in fe reconditum habere, fic- 
quechylo unitum in maflam ianguineam derivari, hxc autem, 

prfficer ejusdemad aceiccntiam proclivitatem , in alba iftadulce- 
dine nigerrimum & acidiftimum excrementum recondi obfer- 
vat. Jam veritatem han'c manifefte teftatur ferum ala(fle fepa- 
racum, in quo poft deftillationem excrementum nigerrimum & 
acidifiimiim remanec , evidenti argumento, illud eciam in parte 
cafeofa reperiri. Ubi poftea per coagulum cafeofa hccc pars a 
ferofa fuit feparaca , acidum eo magis in hac le^manifeftat. Hoc 
lion obftante , cafeus dum recens eft, quia partes ipfius alcalicee 
non fiint fiipprella^ , absque omni dubio dulcificandi vim obti- 

Verum quia lac nee diu corruptioni refiftere valet, nee in 
cafeum converti, Talis infperfione idem prscaveri folecj a cujus 
diflfolutione terra in fuperficie remanec, acidum vcro falinum ad 
interiora penetrac , feque didis acidis conjungic: a quibus cum 
tempore partes alcalicie fixantur , ficque compofitum (iiffum, 
quod cafeus dicitur,inde refultat^ idquodexguftu cognofcicur, 
dum inftar aliorum falforum corporum linguit papillas Yellicac ; 



net. 



Ohfrv. Acad, iV. C. Cmt. L 



H 



unde 



I 



ys 



Ohfe 



XIIL 



>4h 




unde cum per ^tatem ad corrodendum apcus fiat,non amplius 
inter alcalica , fed corrbfiva reponi debet: hoc aucem ica fe habe- 
re ilU facencur jquiab aliqua a:gritudinc,quamcGrrofiva acredo 
cxcitac, adflidli, molcftias crefcere experiuntur, fj cafeum vece- 
rem coraederinc. . 

In butyri confideracione primo chimera aliqua videbicur, 
finocabilemacredinem habere dicacur,cum fie pars delicacifTima 
& revera flos purifliraus ladis, idque eo magis, quia guftui efi 
dulce , dolores opcime knit , & aeredinenn temperac, JLicct no- 
biliffimos&akalicosproducac efFeflus , falenn camenacerrimum 

c. Ec'jam abunde nocum eft, butyrurti in seftace 
acefcere, unde talicer conftitutunn fi edatur , fauces excoriac. Aft 
multo confiderabilius eft, quod, cum aqua pura fi bucyrum la- 
vecur,humidumque hoc a radiis folaribus aut igne evaporecur, 
acudiTimum fal,parum a cauftico difFcrcns remaneat. Ec quam 
iion vim habebic hocce fal, cum ab aeris ealore omnes butyri 
partes in acidas mutentur' 



fe recond 



H 



A vegetabilibus ad miricralia devenio , quorum unum c 
cuprum facis notum,akerum arremcum,phirimum,nec imme 




Tin 




fufpci^um. Primum facile in arruginem 



qu 



d 



quanavis minima aqu« porno,qu£e ipfi 



J 



adhsereaf, brevi tempore faporem ilium contrah 



Ec q 



letales evencus, venenatum Qi\:Q viride a-ris, facikque a metalla 
feparari,demonftrarunc,ucfuncftum malum impedirecurjVafa 

qux culin^ ufui cedcre dcbenc,ftannoobducere necefla- 



rium eil€ iud 



carunc. Qux pra^caucio prudenter fuic inftitura 
cum Spagiria,per feparacioriem partium cuprum confticuencium 
illud fulfure acido rubicundo, & vicriolo, acido cauftieo pr^- 
gnance, abundare deprchendat, Ut icaque viridis aris, corrofi- 
vo calipra;dici, fepaiacio impedirecur, cuprum ftanno incrufta- 
re opnme in-ftituerunc, urpote quod acido valide rcfifticideo- 



i 



que partium in cupro eonce 
quocidiana id obfervacio edo 



um iblucionem inhib 



cell 



Cum ideo 



fit expericiitia , aduam fimpliccm viride 



sris 



J 
/ 



I 



. ' 



/ 



\ 



Mors in olUyfiu de eupreorum vaforum ft ox 4. ' ^^ 

metailo hoc (cgregarc , quanto majori facilicaceper acidum 
ieparabicur, coque promcius, ubi leni igne adjuvacur r Homm 
idcirco confideracione, fequences propoficiones concedere co- 

gimur : 

Quod pafla fueric acida faifla, diim in ^/lace plurim^ par- 
ticulse fulfure^ fupra modum accenfe, per aercm difperf^ in-' 
vcniebantgr. 

Quod caedemfc paft^ facile infinuarint, ejusqucgluten ra- 
rcfacerepocuerint, coque magi^, quia diucius quam per viginci 
quacuor horas particulis illis fulfureis adieus fuic concefl'us. 

Quod uniocjus in tancum fueric difToIuca, uc principia cam 
confticuentia promte exalcari, ac libere proprios fuos cfFcdlus 
producere valucrinr. , 

Sicuci confufio ha?c partes volatiliorcs & acucas vegecabi- 
lium ad motum tunaulcuarium cxcicaviCj ica fulfureie arfcnica- 
Ics cupriin muko vehenQenciorem mocum abigneimpulfefue- 
ruric. Ab acuciflimis itaque dementi hujus particulis pato,bu* 
tyri, & cafci liquefadio fucceflit, & fimul cupri pori ampliores 
reddici func , unde vegetabilibus acidis patentior adieus in cu- 
prunn conceflus , atque arfenicalibusinmenallo hasrentibus adfa- 
ciliorem &copiofiorem exicum via aperca fuic. 

Toe itaque acida corrofiva in pafta unitajpoftquam hafc in 
ventriculum pervenit , atque per fermentationem in chylum 
tranfiic, Ictalem in eodem tragoediam inchoarunt 5 qu^ ance- 
quam explicetur, necefTarium ell: oftendere, in quo arfenici vis 
confiflat , quia plus minus in omnibus mineralibus inveniri cun- 
Ca adfirmant. Quo in pun£lo, ne ab oraculo ignorancia?, oc- 
culcas qualicates innuo, idiotis tancopcre venerabili, a prudenti- 
bus veto quod vera; ideje notltia eos deftituac credits, refponr 

fiim petamus,opportuna arripiemus media, quibuscum vcirita- 
tem indagare licet. 

In rebus obfcuris ciFedus ignoti cum illis, qui a caufa ma- 
nifefla dependent, conferrirolent,& quandoucriqueinpluribus 

circumftantiis conveniunc,ignotam caufam cummanifeAa fimi- 

2 litu- 




r 

^Q^ ■ Ohfervatio Xllh 



^ 




litudincm habere pofle, inde deducitur. Hoc primo camen in- 
dicio non concenta vircuofa cuno(icas.,uc eo magis res dara fiat, 
per mcchanicam ex compoficis principia feparat,quaeoculis ex- 
pofica evidencer eadem cognofcere facie. Circa arfenicum ideo 
poflquam experimentales Philofophi , animalia ab eo incoxicata 
copiofo aquae pocu fc liberare obfervarunc, arfenicum efle vali- 
diflimum exficcans concluferunc, quandoquidem aqua,poten- 
ti/Ii'mum hume£tans, ejusdbm fie ancidotus; Cujus conclufionis 
in. confirm a cionem , mineralis hujus , ceu in cupro fadum eft, 
parcium feparadonem infticuentes, illud acuriiTimo fulfurc & cau- 
flico fale abundare dccexerunc. Rejeda icaque occulta qualita- 
te , morcifcram arfenici bperationem in excefllva ficcance , & pr^- 
pocente corrofiva vircuce confiftere decretum fuit, quo acidi/Ti- 
mo fulfure & fale adurente corporis partes letalicer kcerare , at- 
que ejusdem fluida devallare valent. Et quia duobus hifce vio- 
lentis corrofivis ca;tera ctiam in cupro concenta fe uniunt,Yiri- 
de-asris nomine veneni prudenter infignicum fuic.. 

Ciim pr^cerea paftam codam &crepofi"tam; propter cot lio- 
rarum tempore aftivo in vafe sneo moram , acidis acucis & ^ru- 
ginofis parcibus efle imbucam,acqu&idcirco vencnatam, firmo 
ftec fundamento , viridc aris cfl^e venenofumv fequirur. Quo- 
rum experimentorum veritatem aliis quoque exemplis audori- 

cas graviflbrum aujfKorum , adduda^qtie rationes, aliis etiam tem- 
poribus confirraarunc; 

Nunc modum confiderare oportet, quo'acor paftW 5c ful- 
furis arfenicalis veneni Monachas adfligere &unam earum pro- 
fl;ernere;valueric; 

Dumiraque cibus ift'einventriculum delatus fuit,fermen" 
tum hujus cum illo fe commifcuit,ncc tamen naturalis & beni- 
gna fcrmentatio, per quam partes purae ab impuris feparari de- 
buifleiK.fcd cumuItuariaebuIIiciofucccflit,quae molella inquie- 
ludine turbarum exortarum indicium praebuit; a qua pate acor 
filveftris, &fulfur cupri arfenicale fe excricaruncacquefermen- 

tum vencriculi immediate pefllindederunc. Hare in libcrtatern 

. ^ fic 



s 



f 



Mori in oUa , fen de cufreorum vaforum mxa, ^'i 



^ic pbrita,fibri!Ias,ab liumido prius defenfaSjUt primum imp. 
ram , quamvis non fine immenfo dolore, colerarenc, invaferunc 
qus obconfumcumhumidumfuumandae & tenf^, ac ica muk6 
fcnfibiliores reddic^^ dolores acerbi/Timos concicarunc , a qua 
vencricuii adflidlione pars cibi cra/Tior, in qua falia fixa minera- 
lia cauftica (qu^ dubio proculreliqua eciam falia fixa infeceranc 
&corruperantOha^rebanc, in inwflina detrufajfibras eciam eo- 
rundem corminibus laceravir; qua violencia fpaflici cxorci mo- 
tus , impecuofos vomitus & furiofas veneris dcjedliones induxe- 
r'unc;pro quibus nempe feroficas abunde fuppecebac, cum fibrs 
cadenrt,qu^ violencum fulfuris arfenicalis impccum aliqualicer 
impedirepocuinencprivarencur.acqueica fulfuri ifti casdem in 
pfjecipicem motum verfas inceftina concicare baud difficile ex- 



cicii; 



Talibus & cam copiofis cvacuacionibus ^ ad quas fortafle bc- 
liigna lympha , parcibus hume<fl:andis , mallse fanguincje fluori 
concitando, &'fixacioni impedicndie alias dcflinaca, fuiccoa<5la, 
ficis molefla accclTic', a folidorum confufione adau(fta, ob quam 
ntmpe rion cum eadem facilicaceab iis feparari pocuic,cum qua 
iinpecuose cvacuaca fuic. Per violcncas cbc acutirtimorum dif- 

folvcncium irrupciones, quibus fluida & folidas corporis parces 
adgrefla Tunc", delicaci/llma fpiricuum frruaura dubio procul 
proflraca& deformaca, puri/Timuique fuccus, a quo oriuntur 
enervatus ac fere deftru^us fuic: Si rali difTolucioiii magna ex 
parce fluida func expofica , neccflario in genere venofo excremen- 
ta cenuia &crafra',fedmordacia abundaruncundeciinqueinar- 
teriis & venis curbida colleaio folutorurri fuccorum cdnriaeric. 

Ex cam fingularibus pra-miflis , cujus nacur^, & quam velie^ 
mens in vafis fluidorum impecus fueric ^ nee non quam effieni 
impecLi idcirco confuse circulaverinc, intelligi pocefl. 

Dcploracis hifcc malis univerfalis acce/licfebris, cuius vera 
idea paccfcec , fi orgasmi cam impetuofi & univerfalis auchorum 
cpndicio perpendacur. Cunri fulfura arferiicalia primatum ob-' 
dnucnnc> & cum fluida falia Caurtica mineralia, acidaque filve: 

Ha. 







J 



r 



^ 



f 



\ 



^^" 



■< 



^2 ' ' ^ '^ Ohfervatto XIIL 




I 



flria acuciiTicna fe commifcuerinc, ob congeriem tarn pervcrfo 



rum hoftiuna, febrem banc verum charadlercm maligna febris 
habuifle, manifcflum reddicur. Admiracionem icaque merecur, 
quod una Tola ex cribus Monacbis, cju^e de cibo boc comede- 
ruiK,perierk,dumcaufe toe malorum non folum apc^fuerunc, 
quce fpiricus & fluida , fed parccs eciam folidas deftruerenc; m 
illi , qu^ inde' obiic, accidie. 

^ Pf ^fences circa paflam codlam confideradones forcafFc fn- 
fufEcientes videbuncur^fi communis opinio perpendacur, quod 
agyrca; fimili pafta fe pr^munianc, quando ad conciliandam an- 
tidoti fuse contra venena fidem , cadem devoranc. Uti ( verum 
fic,vel fairum,)experimentum boc non rejiciojta non cantum 
paitarncoaam,red lac etiam, butyrum, aquam, modo in pro- 
prio fuo & naturali flatu fine conftitura, opcimam pr^bere an- 
tidocum flatuo. Verum pr^fenti in cafu , in diverfo ftatu pafta 
noflra inveniebatur, quia maximam akerationem ab ambiente 
calidiiliniofubierac, viridique^ris impr^gnaca fuerac. Tamlon- 
ge ideo a vero aberacpaflam banc fuifle ancidocum.uc pocius 
'corrodentium venenorum feminarium evaferic, 

^ Uc viridis icris vim venenificam confirmem , notabilem bi- 
Itoriam pra^fenti noftrx admodum fimilem, jam ante quadra- 
ginta.quacuor annos ab unico meo , in Mcdicina Doaore , ex- 
cellentirTimo D. Jofepho Vallisncrio, optimo cuo avunculo mi- 
hi narratam propon^m. Omnes puells in domo SS. Trinitacis 
urbis Regii , in quam virgines urbanje, pacre & matre orbat^ 
tecipiuncur, aliquando port prandium horrido vomitu . cormi- 



iiofa 



que diris fympeomatibus fue 



opprefTas , uc veneficium ipfis accidifle crederecur. Pr^fato 
prudcntilTimo iVledico in confilium vocaco , cum univerfalem 
illam adfliaionem obfervafTee , & quem cibum comederinc, 
interrogafl'cc ^ coflam paftam , refponfum fui|:. Coquafum, 
an ollam ab immundicie expurgave^inc , incerrogacarum ticu- 
bans refponfio, dubium eum reddidit, an debita fueric adhibita 



^iligencia, idcirco uc in rej vericaccm deveiiirec, oll^m adp 



^ 

1 



jufllc 



I 



^ 



'^ I 



\ 



r 



A^ors ift ctia-tfeu de cupreortiin tJafortim >tox4i g-. 



Jufllc, in cujus margine cum aTugo comparcrec, univcrfale & 
a^qual^ malum a pardbus vcnenatis arruginis dependere judica- 
vic. Non obftante,fimpIicem paflam,necdiu inolla commo- 
racamfuille,haud parum difficulcatis tamen cura actulic;&quid 
non factum fuiflec, fi butyro & cafeo condita,per viginci qua™ 
tuoi^plurcsve horas ab ambience acre akerata fuiflec, (icuci no- 
ftro in cafu accidie ? 



! 




OBSERVAflb XIV. 

Dn. D. JOHANNIS DAVlDlS 

MAVCHARTI. 

De 

Helfcburid ^ Colics lethalium caufa infolenftorl 

Hirurgus quidam noflras , arracis pauIo fupra quadragift 
bhinc fexcnriio, pofl varies fcorbucicos rnfukus , & diuc 



num Eleduarii antifcorbucici ufum , acid 



quoque 



tempore, tanta cum euphoria bibir, ut tOcus fibi refticucus, Sc 
quafi fejuvcnefcens vidcretur, uti quidem cam nnihi quam aliis 
retulic non fcmel. Die quodam alacrior, cum ante meridiem 
jmunefi fuo debite vaca{rec,inprandiorencicfefubito,& quidem 
repecica vice ad urinam reddendam ftimulari, ucuc vix unciam 
fimufcxcernerec, fed fine dolore. Paulo pofl rediic urinandi 
conacus,fed jam inanis, & pofl: dolorificus, per omne momen- 
tum crcfcehs , ita uc mcum impforarec auxilium. Animo 
van as cogi rati ones i. 

apcum reperiens,fuadco ufum Ol.amygd. d. cum ana Sir 

fed fine emolumcnm . quin pocius ager ob doloris vehemen 



(io,Sc poff mulcas interrogadones nihil 



/ 



tiarn , ejulare prirnum mox vociferari cogerecur. App! 



Varia Jenia diurecica^mucilaginofa, oleofa, iaccufi, cacaplasma- 
ta, (td omnia incafTum. Ad vefperam fuccclTic alvi cxcretio, 
(dolore incerim ex pubis regione ad umbilicum afcendente) 

pnmum ordiaaria, mox li^uida alia , candcm 5c hac fubilicic. 



^ 



\ 




^/r. 



fecuta vero eft colica, mox iliaca paflio canca,uc EEgerad dcfpe- 
racionem adigeretur, ego vero, & mecum omnes adftantes ad 



commiferacionem & fudorcs. Omnia in pejus ibahc ad med 



am no£lem usque, frufl 



dhibicis duobus dyfterib 



emolliencibus 6c anodynis , atque omnibus aliis, quce method 
raedcndi requiric Secunda nodis hbra, qu« erac decimaquar 
ca ab acce/Tionc, moricur, fere nihil convulfus. Alcero dk ca 
daver aperui,inveni cotum abdomen pure repletum, tenui,fia 
vo gryreo,ade6faetcnce,ut deliquium & vomicus vix rcprime 



iTiihi & miniftranci chirurg 
pus, uc digicos mihi arroderet 



Erat fimul adeo acreillud 
fecus ac ex ford lixivio fie 



Exhaufi nihilominus abdomen quoad Iicuic,& puris fere men 



furam dimidiam 



Hepar , lien , renes, ventriculus , falva 



inteftina flatibus non adeo diftenca , vefica vacua & concradta, 
pancreas fcrophulofum & durum , Mefencerium plus centum ab- 
fceffibus fcacens, quorum prope trigmta adhuc claufi , fimilcm 

abdomine^niera incifi fundebant,reliqui rupti,fupra me- 



moratam faniem profud 
glandem fuperabac , pleriq 



Nullus vero eorum nucem 

■t 

magnitud 



In 



aperto thorace,ob aliorum de phchifi opinionem, omnia inte 
era. Sunt mihi & alia- , fere fimiles obfervationes , qu^ alio tern 
pore communicabuncur , ubi prius videro, quid alii hac de r 
fentianc , amicum enim &bencvoIum hie expedo Scholion. 



f- 



SCHOLIVM. 

On admodum difTimilem ohCcvvmoncm Job. Georg^Schen 
ckius lib. 7. obferv. cap. de mefmt. ex Jhom^ Mermanno fup 



pedicacVirginIs nempe»qu2 in dolorcs colicis fimiles, &feb 




quotidie cum rigore infigni red 



dfociacos incidit, atquc 



pofl paucos menfes marasmo confum.ta obiit; in cujus difledlo 
ventre ingens copia puris, quo mefenrerium refertum ac quafi 

curgidum erat, erupic: ^ Anton. Benivemm de abdit. morb. cau- 

fis cap-s^xin mefcncerio juvenis alvi corminibus ene^liabfcelTum 

■ _ ' magnum, 



•m k 



■^ 



Be Jfihar'u ^ Collu hthalium iaufa InfiUntlorl. 





magnum 
invcnk. 



in quo materia mulca nigra foetensque condnebatur, 
Hoc auccai Dn, Auchons in fubjedo cu«i in nfiafla 
fanguinea mukas acres parciculas lacicafle , cum perpe/Ti fcorbu- 
dci iofultus, cum ipfa puris acredo innuanc, hon mirum, tana 
acroccs dolores a pure ex folliculis rupcis in abdominis cavita.-' 
tcm efFufb, & obvia nervofa corpora arrodendo in fpasmodicas 

^njradioncs cadem irricance fuifle cxcicacos. 



\ 



^ 



f 




.tr 



t 



OBSnRI^ATIO XV. 

Pn. D.JOHANNIS DAVIDIS 

MAVCHARTL : 

Pc 

opt effeWtbii^ trihus dherfu in eodemfuhjeSo^ eodem 

Jmporeobferwatis* 

\ 

Nte deccnnium datam cpmmodato Bonneti Medicinam (c^ 
pcentrionalcm ftudiofius totod.ie,a.fummo mane perlegens, 
fub ve(peram dolorcm capitis obtufum , mox in locum proccf- 
fus maftoidei , dexcri lacerisic contrahcnc£m,& fub clavi forma 
valde affligcntem nacHius fum. Toleravi primo aliquandiu ma- 
lum, a3U<Slp ycr6,in leOum me contuli, ante coenam, nihil co- 
mefturus,neculluserac etiam mihiappetitus. Crevicveropau- 
Ip poft nialum adeo,ut expharnnacopoeiaExtra<ftumbc2oard.it^ 

cum b.Camerarii petendum curarim. Non pocerac ftatim re- 
pcririPharmaccpoeus ,paul6 antedomo egreflus ,rccurrit itaque 
ancilla vacua , cum fpe taraen ,«iox fecucura qus petieram. Do- 
loris vcro momentaneum augmentum admonuic, me in phar- 
macopolio dpmeflico porcatili,paucos ante dies, repofuiflb fru- 
ftulum opii crudi plegancioris *, afFerrf euro, 6c ad candelae Ju- 
men, ex fplendidiori adeoque puriori parte, unguibus prope 
granum femis deglubo atque deglutio, Eccp! ad iniracuUicn 

Qhferv.AcaLKCQinLh 1 mo3g 



<i^ 



%» ^ 



V 



^ 

J* 



^ 



t 



l 



6 



K^* 



Ohfervatio XVL 



ttiox omnis fiftitur dolor, Ijecifllmo mihi. Paulo pofl fuccedic 
tancus comcdcndi appecitus> imo voracicas,uc oblaca ab iixore 
duo farcimina & plurimum horde! co(5li , qiiod alias ternis mihi 
prandiis fufFcciflec, quafi cum aliis vorando cercandum eflcc, 
abligurirem veloci/Time. Nee inde ulla noxa,aut, quod paulo 
plus jurto comedenci mihi fkpius accidie, ventriculi cenfio auc 
gravitas, quin potius mox in fomnum prolapfus brevi rurfus 
cvigilavi, fed coca node modo de pr«Iiis,conccntionibus,icine- 



ribus , modo conviviis , horcis , bibliochecis & alijg gardens , imo 



delirans,oCulisquC apercis,uc ab uXore,anxia de faluce mea, nul 
lo modo ad raencemreduci pocu^rim. Sumncio mane ad me 
rediens, nihil ulccrius incommodi fenfi , didorufn & ab uxore 
relacorum Tub fomniorufti (pecie reminifcens, & poflea fanifli- 



mus. 



tra£lo bczoardico hoftem concinuo profligare foleo. 



Ssepiusvcro eodem Clavo hadenus impecicus, opium 
cruducp non amplius aflumere ruftinui> fed fupra meitioraco ex- 

quis annocacione digna judicavericme habebic gratiiTimum. 

h 

OBSERFJTIO XVi. 

Dn.D. JOHANNIS DAVIDIS 

MAVCHARTI. 



/ 



^, 



De 



Urin£ difficult ate ^fenesmo a Venere fiimia. 

_ _ r 

VIr quidam propdqumquagcnaritjs,IiteraCus,abanno viduus 
juvenculam duxcrac. Paulo poft nupciaS fenfic primo do- 
lorem obcufum quafi ex frigorci in lumbis, mox urins difficul- 
tatem , candem 5c tenesmum. Accerfi 
nomcna inquiro, referc 



i 




i 



dum in varia phoe 
quod mihi fatisfacere poflec 
ccnesmum tamen ex ha^morrhoidibus ^ger, qu^ ipfinon adec 
infueCcE eranc, deducebat 



ipe<5lo, nihil fe deprchendere afl 



Chirurgus cameil loco dolence 



Adhibica varia, quas 



mechoduS mcdendi fuggerebat, fed fruflrd. Dum vero d 



«gro 



_fc^ 




r 

T>e TlntiA dlffcuUate ^ Tenesmo a Venire mmln, 

.^^^^^^^^ I TT - ■— L ^ ^ -ra__ --■ _■_!■_ I -i^rrT_LLJ-M_^ ^ ' r-i__^ _■__ ■_ 

aegro force cum aIio,mihi amico colloquor, hie auda£l 
fam reculic in nimiam,quam pro viribus hujus Jtgri, venerem, 
in juvcncul^ graciam , rcpecicam. Ridenci mihi propriam op" 
pofuic experienciam , fibiquc cum a quodam AnceceiTorum meo- 
rum oleum terebinth, ad 9f3 in jusculodafum, 6c exccrius lumbij 
& pc£lini illitum cum euphoria , referc. Ferfuafic uc idem tcn- 
tarem inmeo, optimo cum fucceflujqui eciam poflea eanderu 
fubfuifle caufam.cumruborc confeflTusefl:. 



OBSERFATIO XVll 

Dn.D.JOHANNIS davidis 

Mavchartl 

Struma felkiter fuppuraf4 

Uftica quadragcnaria, 4 dccennio bronchocelem pugni ma 

gnicudine contraxerac , ex fublefacione graminis 

caput. Ante odiduum poft rigorem brevem quidcm fed vehe- 
mencera calorprxternacuraliscociuSjfitisJafricudo cnormiS;, con- 
ftipario,anorexia, cephalalgia invaferanc. Hadlenusnullo ufa eft 

medicamento, cum vero fumme jam (1702. d.3. Decembr.) fit de- 
bilis, & onnnia in pejus ruancpetic confilium. ^. Aq. angei. ga- 
leg. carduib. ana ^ij- cinnam. fine vin. gj. l-iq. CC. fuccin. sp.Tind. 




madidi in 



\ 



^ 



bez. 5J. anod. 3j. Ancdiaph. 5(3. Sir. rub.id.|j. m. d.C ^rflfftt(^C^ 

5Bafier 6a\)on tt>ol umgcf^wencf t xiBc (Btmi jwct) Soffcl 

toOU In ^Cben» Biduo poft refertur; earn mixtura prcefcripta 
cum emolumento ufam i heri melius habuifle , hodie quoque fine 
calore prasternaturali totius degere , appeticum rediille, alvurn 
fponte folutam. Sicim vero concinuarcj 6c collum tocum rubere, 
bronchocelen maxime, ibique doloremcife cenfivum Sc pulfan- 
tcm. Suafi mixturs reiterationem , 6c utbronchocekimponacur 
Emplafl:. diach. c. gum. atque maladicum ana mixta, defupcr vero 

cataplafma ex cmollientibus dc radice fcrophularia?. Triduo ab- 

• I 2 ' bine 



-^. 



,x Ohfervaih XVUh 





hinc omnia pejora phoenomena ceflant j tumofr mollis eft i & ma- 
teria in eo fluauans tangitur. Aperitur ergo laneecta, prodic 
pus bene co£lum > cum euphoria ajgrae , & vulnus aliquandiu a 
Chirurgo apertum cenetur , adeoque mulier ha^c non folum a 
pradidis molefliis,fed&abronchocele penicus liberaca eft:,co^ 

lo jam adeo gracili, ac fi bronchocck nunquam laboraiTec. 

OBSERF'AtlO XVllh 

Dn. D. JOHANNIS DAVIDI§ 

MAVCHARTI. 



De 



M 



VulneU cordis finguUri^iefbiferd, 

lies quidam^^bOfficiario glandeplumbeajdefuper exfela- 
__ _peto feu pirio!ide per dorfum crajeaus,rriox,pofl vixcria 
jnrolaca verba, morcuus conciderat Vigind horispoft mortem 
a me dilTeai , fmifira thoracis cayicas toEa, fanguine nondutfi 
coaguhfo repleca, dexcra vacua, quarta dorfi vertebra penitus 
conquaffafa,quinta aliquomodo Isefa, funt invema. Globulus 
■^cro per ramum arteriae pulmonaris dextrae extra pericardium 

tranfiens , 8s in ejus cavitare defcendens , intra pericardium id ba-» 
fi cordis propc valvulas femilunares exierat, mox vero rurfus," 
prope auriculam fmiflram , per obliquum , in ventriculum dcx- 
trum fe rmmerfcrac, atquc fine dilaceratione columnarum & fi- 
brarum ejus in parte acuminata cordis prorumpens, & intra 
duplicaturam mcdiaftini tranfiens, inter eartilaginofosproceflus 
ftcrni,qui cum quarta &quinta eofla combinantur, illa^fa cute' 
quicfcebac. Situm demortui, in quo fuerit, €um occideretur j 
vixcapio, cor vero in diaftole trajeaum con;icio,& copiofum 
fanguinem, quern ex dorfi vulhere mortuus cxfudaverat^ quo* 

que thoracis pars finiftra fucrgE repleta, cxfola artcria pulmo- 




/ 

4 



prodiific ercdg 



J 



y 



OMeR- 



4- 



\ . 



( 



Di t^uken hepatls enorml , tertio demum die kthali, C9 






I 



OBSERI'ATIO XIX. 

N. D.JOHANNIS DAVIDIS 

MAVGHARTI. 

Pulmre heptU enormia tertio demum die kthaVu 

lies quidam Ceefareus, ex legionc Cufana ^ ab expedjciond 
_ _Ba varica per nofli'am regionem ad Rhenum rediens , a con- 
tubernali prater incendonem, ex piflolide glande pluinbea cra- 
je£lus, i704.d. 5.Septemb.& adchirurgum noftratem devedus 
eft, UE fanarecur. Vulnus erac in dexcro latere, ejusque eofla 



M 



J**" 



fexca, in ipfa curvacur^j pergens digici longicudine fuper ipfarn 
Cortam , dorfum verfus , ubi aliquid ilylo quzerentis obflabat iem- 
J)er , fcabriim & afperum. Per vulnus flacim poft: I^efionem 



mukum fanguinis finceri manaverar, nne prcefence veto, d. 7^ 
Septerhbr. tertio pofl:vulneraciohemdie,dece^um, vix %i]. fan- 
guinis jurto nigrioris, /crofi , non fpumofi profuaic, Suafi fta- 
tirn incifionem , ad illud obflaculum usque j quam tamcn chi- 
rurgus in crafiinum diftulic , fimul referens fc vulnerato heri pul- 
^ Vererti contra cafum Augufl:. cum arquali pohdere oc. cancn 
Ippc. in aqua petrofcUni 6xhibuifre,undc ftatim melius habueriCj 
{^d pauIo poll ingenti dolore in pe£line oborto,denu6 fumpca 
jpetrofelini aqua^ & oc.cancnppumukum fanguinis ciim urina 
reddidifte,fecuco levgjmine. Nunc nulla adeffc refpiracionis las- 
^ (10 , tuifis auc excreacio , c conErario cenecur anorexia , pr^cordi- 
. drumque compre/fione j & alvum egercndam frequens fed ina- 
nis efl irricado, urina difficulcer prodit,cumque grumis fangui 
Ais, pallet a^ger , nee tamfin debilis eft, quin pocius absque ad-^ 
jurhcrico e ledlo furgic,adfeIlamabit,magno cdnacu feces ege- 
rcre tencat, fids mediocris , tiullus rio-or , calor p. n. non intcnftis, 
puiius lenEus fed a:qualis , nulla cordis palpitado, D. g. Septenib* 
^anc hora ^.vocor ad eundem , reperio furame debilem in fel- 
la fedentem. Multum ianguinis per vulnus manaverac, itideni 



3 xero 











\ 



7P 



Oh[ervatio XIX. 




ferofi & nigrioris , turunda & emplaflra abieranc , quod coca nodg 
inquietus, in finiftro lacere quiefcere fruflra cencaileG, revolucus 
in dexcruni melius (juidem habuerac , fed tancum fanguinis ex. 
vulnere profluxcrac , uc per ledum pilis equinis farcum, ^(nC 

aWatrajC mit (^efOttCnen $aar/ acque flramentum fubftracum 
manaric. Unde furrcxic ipfe folus, candelam popofcic, & facis 
alacricer locucus eft, ecjam nung mecum , mox deficcre vifus , de- 
ligaco rurfus vulnere , ex quo yix aliquot guctse fanguinis fub de- 
ligacione prodieranc i in le<n:um repoficus efl. Rellauracus hinc 
variis , uccunque melius habuic. Hora lo. matutina vulneris ul- 
terior apercio,uc tandem conftaret,quorfum id percingerecad 
pecicum ^gri eft inftituta,vulneraco furgence adhuc absque ad- 
jumenco, ^feftionem, absque doIoris,ut videbacur,fenfu tole- 
rance. Turn demqm patuic vulnus penctrare in cavicacem pe- 
ctoris, cofta fcxta penitus diffrada , quod omnes mirabamur, 
absque ulla dyfpnoeajhadlenus obfervata, fieri potuiflc,uIterius 
yero quorfum abieric globulus pe divinare quidem licebac. A 
meridie fenfim fenfimque debilior faAus ? ^ pylfus rnagis magis- 
que imminutus eft, nee tamen adhue ulla dyfpnoea, tuflis, ilia, 
gukus , palpitatio &c. adcranc. Offam comedic, folus furrexit, 
deligationem felloe infidens absque deliquio fuftinuic^qua foluta 
in leclum fe folus comwlic, ica uC pedibus ci infifteret, & deinde 
fe in eum fubmitcerec. Prxfcripca cum rurfus lenia diuretica, 
ob compreftivum dolorem in pc<Sline,&pruritumquendam io 
glande. Interim sger fputo , absque ullo vomitu , mulcum bi- 
lis amarifllmse & croce^. faliva dilutae expuit , ita uC pavimen- 
tum & ledus croceo colore tingerentur,&pauIo poft in grave 
'deliquium incidcns , Vires quidem aliquomodo recepic, ac eirca 
horam f. yefpertinam cxpiravic , absque ullo finguitu, & cum 
levi folum oris corcura. Cadavere aperto , thoracis cotum latus 
dexcrum fanguine grumofb plenum reperii ad V$. x, ad mini- 
mum, unde denuo vifcus quoddam pe£loris laefum fufpicacus, 
dum ea ucrinque verfo, nee rameri quidquam reperio, fangui- 

nem cxcravafacum cxhauricnduna duxi. Quo plus vero exhau- 

ricbam. 



F P 



I)e Fuhere hepatls efiormi , tertio demum die Uthali 



kf 




riebam,e6 plus aderac. Tandem inveni globulum 



cenoris vulncris dudus monflrab 



rciHia via in pe£l 



fed oblique defcendendo per diaphragma penetraflc. Ab 
domine igitur apertb > idenri fariguinc plenum reperic 
exhauflo, repcrii forameh magnum per hepatislobum infer 



qu(3 



dorfum 



pars excraaa eft 



fpiham pene 



rem factum , & globuliim 
traffe, unde ec.iam quarta fol 

tida, ac fi cukro ica fedaeffeCjUC credamtalem in fclopecumieu 
piftolidem infcrtiinni fuiffc , quod incerdum ufu fie. Mirabar 
fummOpere , homihem hunc coco criduo fuperviverc potuifle, 
& quidem fine infigni pboenomeno j parcc tam nobili vulnera- 
ta , & canca cum fanguinis deperdicione, uc de ficu vulfieris, queril 
fie lynceus quidem cdnjeciflec, nihil dicam. 

•J 

( Marbaco Augnflam Find. d. zj. Februarii 



ijf^.^ 



^> 



OB 




XX, 




N.aANTONllMARI^ SAPORITL 



De 



Singulari fudore fanguineOi 



^'> 




OneftiiTima 3 vifcndsque (peciei juvenis, cui natura ad ig. 

annum incegerrimam valetudinem.hilaremque genium de- 
deracpef mulciplices nunc du£la morbbrum modos incidic ir! 
fluxum fanguinis ex inuficacisparcibuSj&tendemindererrimam 
parcialis fudoris fpeciem ex ambicu corporis. Quamprimum 
in ea acace concipieindas fpei apcirtima gravi feiifu correp.ca fuic, 
pofidiulurnumftomachi Jaboremcoepicfanguinem tuffi cxpuc- 
tt o<Jcafiohe ementicas pleuriddisi cjud die nona Apniis febrici- 
tabac cum dolore lateris, & difficili refpifaciohe. Qualco id- 



fulcus die choracis morbd evaiiefccnte, capids dolore, quo 5c 
ancea laboraverac,gfavari, & fine Icvamine fanguiftem fundere 

^ nafibiis obfervabatur j quocirca hujus copiam e pedc decraxie 



1 



if% 



ehfervath XX. 





Chirurgus familiaris , qui bis edudiim primis diebus ex brachio 
clacinofum infpexerac. Verum haud poruic decrefcere mor- 




us, qui cohcepcum virus inprompcu habebac movere ad ulce- 
riora 3 hinc fuperaddica eft afflifl^ Juveni cardialgia , unde vo- 
niicus primum vifcidi, & viridis humoris, mox fanguinis , nee 
proinde capitis ^gricudineallevabapur, c^uiacireuloquodamop* 

dinaco recurrentibus purpureus liquor ex utraque parte , & ad 
multos dies prodibac, Malorum importuna vicifficudo nimis 
adhuc increbuicjcurn eirca iniciumMaji erumperenc mcnres,,& 
prouc ipfi mos erac, in fufficienci menfura. Quid inde opina- 
retur Chirurgus , qui usque modo folus curacioni aderat, haud 
pocujab ipfoedifeerejMann^ pocionem exhibuicpoftfeptimum 
diem, 6f ab eg licec Mon parum percurbaca in pejus ruere jegra 
yiderecur,a£i:amen pauIo poftea febris in cqcum cefTayic, quae 
ancea plus, vel minus una cum vigiliis ingravefcens fuerac coqi- 
cinua. Vix per inceerara hebdomadam habuic ociunci morbus* 
cum febris rurfus irivafic comicaca dolore arcuuna, & pociflimum 



veneris ^ quibus licec jTefe pitius expediverip, gbfurnpto nempe 



oleo amygdalarum dulcium recenti fine ig'ne excradlo , nihilo 
nninus conftans vomicionis mol^fti^ , 6j fanguinis ja£lura Curti 
mopere urgebanr. 



piro fympcomati, ut occurrerenc clariflimi Medici porjfu 
luerunc in minori dofi , & per vices fanguinem ex falvatella eX' 
trahere, anodyna , adftringencia , & alia quamplurirpa adhibere, 




uodetfi execucioni mancmtum fucrit,inconftanri mechodopro 
fedens affe(^us frequenciores excrecionum vjgs £er,e omqcs curn 
attigifTec/ccpicper itjuficatas errare. 

Cum igicur circa inicium Junii chefaurus vicalis ex auribus 
cffluxiflec, pauIo port curiofiori (peftacuio ex acuminc digipo- 
riim prim6 manuum , deinde pedum ie fundere vifus eft. Mox 
(px umbilico, & ex angulo oculi, hinc plurjes per fudorem ,inde 
pncum ex medio pe£lore,poftea ex pede,eoquc loci, ubi tun- 
fiicur faphei^a; tandem ex utraque vola manuum, & ex oppp^ 

fica parte j poft criduum ex menco, no<i^ii cj^ acumine lingua?! 






/ 







ica ut 14. dierilm fpatio difcrimen hoc , veluci fabulofum , maxima 

ex parte abfolveric. 

Mocus novicate rei , & amicorum impulfu vcni ad juvc- 
nem, quam miracus viribus mediocricer conftare, & jucundo 
vulcu fingula mihi cnarrare,prouc ab aliis audivcram. Adhuc 

^cerni poterac fuperftes cicacricula in vola finiftrse manus ad in- 
ilar insequalis pun(flurs leviter imprefla , unde fanguis pridic 
fluxerac, rcculicque id non fine fcnfatiohe trifti fadlum fuifle , uri 
femper conrigerat>cum ex ipeciali loco prodircc. Ubi vero ex 
peftore , auc aliis parcibus fudoris fpecie emanaverat, nullum 
aperti pori reliqucrac veftigium ; id tantum ex indufiis patebac, 
quorum duo vidi ad laricudinem fcuri aurei cruorc rofeo (parfim 
colorata. Die 1 4. Junii apparcncibus menflruis juflo copiofio- 
ribus , indefublacum morbum nonnulli crediderunc , pocifTimura 
quod viginci dierum inducias feciffec. Verum inchoato alcero 
fudoris exordio,&ad multum temporis procedente mifella de- 
bilitari fenciebacur,& fanguis difcolor apparcrej hinc recrcandi 
fpiricus , mutandasque forcunas grada in alium aerem fe cranfhi- 
lit. At qualis fecefTerac , rcdiit ad urbera' die quinta Augufti , 

^imo infirmior, quod prater morbi acerbitaccm , arti^ quoque 
mechodo exhaufla ulccriprem jaduram fuifTec experca. Hinc 
non diflimili mode progrediente a^gritudine, & paucis tantum 
habids inter vallis efFundendo fanguinem modo ex una parte, 
modo ex altera, fepius per fudorcm, quod reliquum crat ejus- 
dem menfis, & medium Septembris confecerat. Petii ^gr^ do- 
mum, & confabulando diucius cum immorarer, accidit, quod 
Forte cxpetivcram , ex dolorc lancinantc in extremo unius digiti 
manus admonicam fuifTc , fanguinem inde exftillaturum , quern 
notavi , velud ex profundiori pun6lura, mox ex altera parum 
diftanre guttatim deciderej&indufiumfuprapedus recenti ma- 
cula fignari vidcrcm,priusquam recederem. 

Poft triduum mirabiliorem fanguinei fudoris coplam ex- 
hibuic, quo muttis crucibus , aliisque charaderibus Divinaj 
pafTionis indufia fupra pedlus dcpingebantur. Hujus rei primi 






Obferv, Acad, N» C Cent. L 




in(pe 



H 



OhfirVatii XX. 



^ 




I 






infpedores Aftrologts afTimilandi videri potueranc, quod uc ifti 
cxftellis,ita illi ex fanguinis a/lerismis varias %uras propria ima- 
ginacioiie eomponerent. Vere camen, clafeqiie apparebant fi- 
gurae. Unde fafftum id fueriCiprorfus ignore, 6c quoniam fa«- 
eri Anciflitcs id flridius inquirendum minime judicarunc, ica 
vericaci fu^e omnia relinquens ad finem hiftoriae redea. 

Vel nuIJum , auc exigui fudorem momeuci dcmceps pafTa 
eft, atcamen reticcre non debeo ex levi exGoriadoiie , fupra mal* 
leolum cafii cortufas pedis fada,iiberiorem^ inde penum ferofl' 

tatis efHuxilTcjUC flypcicis remediis , §c comprcflis fafciis non fa^ 

€ile fifterecur. 

Inauditi eventus drfficultas commoiric ingenia Phyficorum , 
non nacurale prodigium exiftiraaiFec vulgui5,mfl plures hiftoriEe 
m promptu fuiffcnc. Omnium fentor Medicus ( FabHeius fcrii 
ccc Ardironus}qui nohagefimum tercium actingit annum, retu- 
lic muliefcm annorum criginta fe olim curafl!e, cui fupprefli crane 
tnenfes, &{anguT5 ad mukum cempus ex oculi angulo fluebat, 
revocatis nimirum menftruis ad confucEa nature,- 

Extant & alia exempla videnda apad aliflorcs, Beniveniunl 
ftempe , Holkrium &c. Atcamen horum omnium aliqua int- 
culpanda venit caula,unde fanguis excra vaforum confinia co- 
gcrecur. In pr^^nci cafu alio ratiocinio procedendum eft, quod 
obflru^lionum idea nron obfcure Iccum non habeat^ Sangui- 
nis cantLim fubciliflima crafis in cdnfpedlum venit, unde color 
cjusdem rofeus in principio, mox dilucus fatis apparuic. Nee 
aliquis dicer in principio obfervacum fulfle gelacinofum ,- hoc 
cnim minime evincic craillorem fubflanciam , (ed partium tan- 
tiim concrcfcibilium majorem elixadonerrit, idque przeferdm fit 
obvium, cui inducimr ingrayefcence fcbris acce/Tione. Plurs- 
bus abhincannis aderam ^ cum nobili filiola; occafione acutimor^ 
bi vena tundercrur, ScVidi album ferum,&tenuc eraanare loco 
t^uoris , 6c concrevic. Acrnmen liaud infkior , earn caufam , ue 




I 



diip 



""f 
\ 







dirpoficioncfn hariolandam mitco. Hoc ftudium deponere ms 
plura docuerunt, non modo, quod praxin exercencibus, cum 
ad minus fcnfibilia diflorqucmus ingenium , urgcntc a^gricudi- 
nutn flacu, failimur; verum, quia & ipHe obfervaciones anaco- 
miccc plane evincunc , ucpluriaium inveniri aliquod infigne, quod 
in mence excidere nunquani potcrac. 

Liceat mihi dare exeoiplum , quia rarifTimun:!, ecfi minus 
facial ad rem propofica; hiftoriae. Acceffic curandus nuper ela- 
pfo menfe Oaobris vir rufticus, & ex muko tempore excenua 
tus laborans torminibus veneris, atque hypochondriorum fpas- 
modicis concra6lionibus;nil fere dejiciebac per inferiora,&i:oa- 
tinuo languore exolucus fpiricu candcm defecic. Non cflec, 
qui non deduxiflec morbum hunc ad ficcacorium ab Hippocra- 
cc appellacum, maxim^ quia, quae ab hypochondriis obftinace 
Tel deformicer procedunc, ad Prothei formam referre omnes 
confuefcimus , hinc in fermencis , & fuccis rartareis pofica caufa 
fyndromen rocam cxplicareparumquisquclaboraflcc. Aperco 

xadaverc invenimus inceftina crafla , pra:cipue ubi in vicinia duo- 
deni fleduncur mediis procuberanciis callofis inviccm, & cum 
adjacencibus confolidaca, uc obfcurum efTec invicem ab alcero 
diftinguere, & quod pejus erac, eorum fubftandam adindar do- 
riufculs carcilaginis concrecam & craflam , uc nulla fere cavicas 
amplius fupereflec. Icaque rejiciens ulceriorem indaginem eor 
rum,qi]^magis recondicafuncdicam cum Philofopbo morali; 

Tmtam rerum ndurdm umbram ejje aut inanem y aut fallacem ,^ 
neque me irafci iUis, qui nihil no s pre ^olmt* neque lUis^ qui 
ne hoc qui Jem nobis relinquuni. Genuae, 5. Dec, 1 703 . 

SCHOLlVMp 

Udicium dehoc admirabili Ca£u III. D. Antonii Valllsnierii, pu-' 
Jblici Medicinae pra£licae in primo loco inLycco Pacavino Pro- 
tcnbris&c.hic fubjungi meretur, qui equidem circa vencrabilcs 

jjas figuras&pbfcura ft)c£lacula primo dubiushccfiCjpoftea veto 

"• 2 adcu' 





\ 



pj^ ■ Oh/ervath XX* 




adcuratius faepiusque rem perpendensconcIufic,calia prodigiofa 



artificia , tamque notabiles figuras forcuito pofle concingcrc. 
Unde cum ex prudentifllma relatione Dn. Saporici perccpilTec 



* 



fapienciflimos illos Pra:Iacos minime pro miraculofis figuras iftas 

habuifTc , imo facece dixifle, quod ex fanguinis afierismls ua- 

rias figur as propria imaginatione componerent iCuCpicsin inccpic, 

auc nacurale, non prodigiofum quid eile, fed a causa accidenca- 
Ji&fimplici fallacia dependere, auc ab arte quid accefTifle acque 
a phancafia ejus, qui primo figuras illas divulgavic, aut fortafle 
eciam alium aliquem dolum fubeflc. Non adeo credibile, uti 
vulgus facie, ipfi videtur, DEUM omnipotentiam fuam exferere 
& oracula fcribere, uc ica dicam , cum fanguinis horrore. Sufpi- 
catus itaque fuit, mediante commiflura vcl intcrftitio mufculo- 
rum,{lernique & coflarura eminentia, juxca cum aliquibus in- 
dufii, quo Virgo induta fuerat, rugis ac plicis figuras hafccacci- 
dcntalicer oriri potuiilc, uti fepc in trabibus aut parictibus ab 
aliquo liquido fupra eos defluente varias curiofifllmas imagines 
fortuito effigiari cernimus ; auc quale quid Pidori illi contigic, 
qui ex indignatione fpongiam madefadam infaciem equi depi- 
^i conjeoic, a qua is perfe(5lioncm , quam Pidlor delineaveraCi 
imo novam fortafle fpeciem 5c gratiam obtinuerat'^ aut etiam 
Virgincm aliquod devotionis monumcntum ex collo pendu- 
lum fupra peftus nudum geftafle, in quo figufae illap facfai acu 
depidlae vel efFormats fuerant, qua? fortafle infuper ab aliis vi- 
•inis partibus eodem fluido & tin^lo liquore humedlat^, ipfis 
inflar typi eminencioris , fupra indufii planiticm formam fuam 
impreflerant. Id quod ipfi vcrifimile videtur ex duabus literis, 
quas fecunda Figura,d. 18- hor. i^.obfervata, fiflit^ Agjubi al- 
tera S inverfum exhibet, ceu illi accidit, qui negligenter typos 
collocac, ubi femper illud , quod cfl: in part? dextra , finiflram , 
&quod infiniftra,dextram partem ab impreflTione fubfequence 
occupac. Unde liters iflas in pentaculo rcdc quidem fe habe- 
bant, in indufio autem inverfae comparebanc ; ex quo dubium 

omne , quod fallcre ppflcc , dctcgitur. Prudcnter camen Dn. 

Sapo- 



i 



V'^S^ 



■* ' 




I 



\ 



% 



r 



^ 



/ 



Be JittguUri ftidore ptngumeo. 



71 



Saporicus fcribit , propriis quidem oculis fanguinis ex variis par 
ribus ftillicidium fc obiervafle , non vero ipfummec fe vidifle re- 
fcrc, quomodo figure ill^ ^voduCtx fuerinc, fed cancum quod 
yere & dare adpariicrinc. Quare Dn. Vallisnierius dupHci iito 
modo figuras has effingi pocuifleconcluditjnempe auc a fortui- 
ta rugarum & plicarum inrerulte a (anguihe confperfione, quas 
dein concinniores ille delineaveric, qui animo erroneo & mira- 
culis prasoccupaco iftas effinxerac , auc ab aliquare collo ^gra? 
obflupefcends adpenfa fuifle imprefTas. Hune itaque cafum ad- 
monere pofle decernic ilium , qui mirabilia amcc &ftupendis dc- 
ledatur , ne mox in vulgi creduli & ignorancis, rudiumque 
muliercularum opinionem ruac , ^zd rem ipfam prius bene uc 
confiderare difcac , ne Akiflimum miracuIis,qua:nonfuncipfius, 
involvat,aucnaturaIes cafus coele/tibus adfcribac, auc cum mu- 
tis fignis & chara£leribus magna policica & myfteriofa menda- 
cia flrepac. 



(£a 



:coTfintanicatioyiit'XC.D'D.^ohanmsB'6hmtiy ITjq. » ToK o 
Medici Feneti d* p. ApriU An, 1706. Angn- -T Ig.I. 1 aO.Z. 



ft am Vmd, mijpi* ) 



OBSERP-ATIO XXI. 

Dn. uc. JOHANNIS HELFRICI 

JiiNGKEN. 

Atolis finguUrihus . 



od ad molarum hifto* 
illuflris qutcdam mari- 



OBfervaviprjEtenta hycme aliquld, qu 
riana fpedacfane curiofi. Ecenim i 
tata , incirca 4^. annorum , poA: partum ance credecim annos ma 
nu ciiirurgicxcraflumi fenfim fe male habere coepic,fluxu nimi. 
rum fanguinis continue flillance per aliquoc annos. Quod in- 
commodum tunc temporis fenfim per Martem fuafu D. Dodt. 
Brunneri, Archiacri nunc Palatini, in cancum fuic fublatum, uc 

3 a<i 




Aw 



/ 



n 



Oh/irvMle XX I. 



■^ - 



ad quacuordcdm dies redirec , donee fucceflu tcmporls candetn 
in ordinem reducebacur. Incerim annis aliquoc ica cransadis, 
laimio & impecuofo menflum fiuxii tenca:ur,fecedendbus con- 
. crecionibus fanguineis, molarum inflar , cenui tunica inclufis, 
forma ucplurioium oblonga l.ienis infl:ar,& minimi digici cra(Ii- 
laem baud rupcrancibus. Ucerus fencitur quafirdrrhofuSj&ad 
tadum duriciena lapidis adasquans ; qu^ duricies tandem Qcdie 
•& redic. Aique hoc malo per incervalla plurimis annis fuie 
naoleftata. ^ Praecerita vero hyeme codem fuic facigaca & tan- 
t^m non ene£la,per crcsmenfes, intra quodtempus, concretio- 
num calium ingens numerus fuic rejedus, maximis cum anxie- 
tatibus&doloribus, omnibus fuam propriamforraam^Iieni or- 
dinariam, referencibus. An molam nominarem , aneeps fum, 
quod cum viro commcrcium baud habueric intra longum illud 
tempus. Ipfe cum vocarer , miras illas molaeformes concretio- 
nes intra unum diem & nodlem decern numcravi. Liquidum, 
quod fimul prodic jfimile apparec locur^ carnis;ceQant tamcn 
iilaj eoncrecicnes fingulis quatuordecim diebus, fed fanguis lo- 
jcur^ carnis fimilis fluere continuac, usque dum quatuordecim 
dies redeunc , ubi rurfus concreciones tales rejici incipiunt. Sed 
nunc a quinguc feptimanis poflquam Hngulare aliquod fal,ex 
- Marps & Antinionii fcpriis, prgpria manu claboratym & calli a 
me inventum, propino, fingulis matutinis, ac acidulas, faltem 
ad fitim Icvandam bibic , propter omnem Ipem fe melius habere 
incipit, enianente fanguinis fluxu,& coqcretionibusJllis mol^- 
formibus ; imo in cantum vires recuperavic, ut baud defieric nun- 
dinas hafce^ adire , aliquot licec milliaribus Francofurto abfic, 
^iaxnam hlc uteri confticutio ^ tcxcura fic,Iatet;ranguinem ta- 
mcn fingulari mpdo contextum , nee rite cohxrentem, fimuj 
caufam fovere credp.cffcau Marcis induaus,qui cantum efFe 
^um, fanguinis tcxmram reflituendo prxftap. 



T 



C Fra^cpf^to ad MoenHm , j^uguj^am ^«4 

4^ S» April, An. 1706. mijpt.) 



OBSER^ 








OBSERVATIO XXIL 

Dn, d. gottlob s ghoberl 

DeUriofymftom&tiCO melancholko. Purpura al^^e €5C^ 

cretionem propter cur am perverfam impediehte. 

Xor fratrls mei diledinimi anno i6^t menfc^ nl fallor, Se- 

ptembris hicLipfi^ delino melanGholicoaffligeba 




quod ulcr.1 i2. dies noclesqiie du 



& gemebundarn reddebac 



^ 



le- 

gran:i valde anxiam 

modo continuis lacrym 



naoerorcm fuum teftareEur.Ecnebralque &abfentiam hominum 
qu^rerec, fed eciam de omnibus, & imprimis de DEI rtiifericor- 
dia in fuEuro excrcmo fudicio y dcfperarec, miTerrimeque, non 
fine commiferadDfte aftancium, vicam cranfigeret. Accerfirus 
facundifTimus Verbi DEI Pr^co, quo cri/lcm banc animam oer 
veram fidemf inefFanda DEI mifericordia exhilarareC&falvaret. 
fed vix quicquam effici^btt. Medici ord 
McIanchoHanfi hypochondriacam defini 



affe£lum huri 



/S 




pfsemi 




tomicorio, ad Aiarcralia & Aperienda, eg^egia in' didlo afFeait 



folamina, confugeranc, fed 



Malum hoc tanquarii 



funeftum ab omnibus conclamabafur, unde ego proptef 
^um Vale accedcns, cx percepco pu!ru,ccleriquidem fed duro 
& incermictence asfluque febrili, necnonadjunan cardialgiA an- 
Xiosa,iurpicabarprcErentiamfebris cuju^dam cum difficili excre- 
none conjunaa? i adeoqtie fudorifcrum fequens pr^fcribebam : 
^ ba . voiac. C. CB(3. Succin. Nicr. perlat. ana gr. viij.CinaB. naciv. 
Myrrl^ elea. ana gr. iv. Theriac. ccel. gr. }. M, F. pul?is pro Dof j. 
i^o ailumco una cum fudore purputie alb^ fdrfigia circa prse- 

'*"*' j.^uT?^^.'"^^^^^^* adeoque de febris purpuracx prafencia nnl- 

<^^^Jbicis ergo neceflariis remediis cum omn 



lus dubitabam 



moda kbris ac delrrifccfTanohe purpura alba fuccemv^profum- 
pebac, hinc mentis codusque corporis funaiones ad nacuraleifk 
itacum redibanc,rincullaaucdcliriiaut melancholisehypochon- 

enac^ ad hoc usque cempus rccidiva^ 

tBbERr 



\ 



I 



^ . 



go O hfirvatk XXttl 

OBSBRVATIO XXlll 

Dn. d. gottlob schoberl 

De 




Jlird Epilepfid , Ddmoniacadida , matrimonio 

curatd, 

h 
r 

-7 

Kaci Domini Himpfelii , Phyfici Revalicnfis & Mathcmacici ce 
leberrimiFilia unica, Virgo alias pia &: pudica ig. prjecerpro 
peer annorum , paroxyfmo non infrcqucncer affligebatur epile 
ptico. Sympcomaca inccrduoi eranc acrbcia facis , qvix inter to 
turn corpus fa^pius in arcum quafi concavum concorquebatuj 
mfigni Q\xm ciamorc ica, uc aflantes fa^pius de vita defperarenc 
Declinance paroxyfmo mens quidem redibac, Kgroca camen le- 
viter adhuc delirans charcam una cumacramencoacquccalamo 
fcriptorio pofcens , hymnos aliaque carmina facra noninconcin- 
na,qus camen cxcra paroxyfmum nullo modo componeirepo- 
tuic,annotabac; incerdum cciam magna cum facundia & aftan- 
tium jucundicace fermones faciebac ; & quidem lingua cum ver- 
nacula, turn peregrinis fibi anted incognicis , Hebraica nimirum , 
Grsca , Lacina , & Gallica interdum, de quibus camen rcmitccn- 
te paroxyfmo, akum crat Glcntium. Inter alia pr^ ceteris ad- 
niirationc dignum eft , quod aliquando hclluoni cuidam mortem 
fubitaneara praedixeric, anim^que hujus aternam damnationem 
mulcis profufis lacrymis maxime dolueric, quod etiam , proli do- 
lor, cum omnium fluporc infequcnce noae evenit : hclluo enim 
maxime ebrius fcalas defcendere impocens, improvifo ac impe- 
tuofo lapfu ab alto vertebras colli dislocabat , codcmque mo- 
mcnco animam expirabar. Pauco pofthac cemporis fpatio civi 
Kcvalienfi pio ac probo beacam analyfm pra^fagiebat, qua; etiam 
Itacuco dicpr^greflTopaucorum dicrum morbo, evenit. Mul- 
ta quidcm contra hunc morbum adhibcbariturremedia, omnia 
tamen fine ulloefFeau. Interea Saccrdos quidam paganus,fivc 

commiferacionis crg6,dc morbi caiisa, macrimonio nempe de- 

nega- 



I 



\ 



J' 



1 



Be mira Epilepjra , Damomactn dtBa-y matrimouio curat^. 



&I 



y 



negaco, cercior fadus, five optima hujus virginis forma devin 
dus,erga earn inamorem rapicbacur , inde celebracis utriusqui 
cum gaudio nuptiis , fadaque conccptione ab hoc malo immu 
nis plane hucusque vixic,debicoque tempore cmbryoncm feli 
ci parcu enixa eft. 

Caufam bujus cpilepfi^ proximam auguror liquoris geni 
" denegacam cmiiTionem, unde in proftacis carfiiTimee huiu; 



J 



virginis ftagnando 
tuosa ipfos parcim fp 



turgefccntia fua fpumosa ac fp 
animales inquinavic > parcim parces 



has fenfibiles & per confenfum cocum genus nervofum 



dcoque epilepfiam didtam 



Quod 



tiottes rciiquorum fympcomacum atcinec, quacenus h^c , 
dica vjrgo in paroxyfmorum declinacione verfus non inelcg 

feccric, oraciones concinnas habueric , ling 



fib 



1 



\ 



incognicis locuta fic, fucura prjEvideric, hoc eft, dc quo omnes 



ftupefccb 



Maxima Concionacorum pars cocum negocium 



aftutis Diaboli cencacionibus in pia & caftiftima hac virgine 

bucbanc; unus ac alter vero Sagaciorum Medicorum anim^ ra 
donali ab omni corporis commercio , vi conftridionum epile 
pcicarum cxcluf^ , in fe redu^i^, fibique relia^ reaiffime ad 



Anima nimirum 



parcic 



eft 



omnifcia, mediance quidem fpiricu feu principio 



fcribeb 

d 

tanquam vinculo corpori noftro jung 

adionibus tunc cemporis nullum habec commercium 

non mirum, guod corporc exiftence fano adiones didas e? 

cere non polTic ; repugnant enim adiones mimx fenficivs 



aurae 
vicali 



cum hujus camen 

Unde 



ac 



v^ 



orporis, hujusque pra;dominium illius adiones fufFocac & im 



pedi 



/ 



Poft lapfum nimirum protoplaftorura noftrorum 



m^_ rationalis impenum , propter animiefenficivs aut carnis im 
penum vel opera non parum opprefTum in corpore, adeoqu*? pe 

^nfirmum reddicum,fi non plane fufFocacum eft,ade6,u 



nnentis 



plurimis vix aufcultec anima fenfi 



pote quasadvcrfus illud^ficut ipfa anima rationalis contra fenfi 



tivam feu carnem concupifcit 
Ohferv, Acad, K C. Cent, I 



Hinc divinorum cognitio nobis 




non 



4 



N 



V 



I 



X 



Si Ohfer'vatio XXltl 




■^ 



non nifi difEcuIter eheu! & pafum patet. Uc taceam Artiura 
omniuraque fcientiarum notitiam indefefsa cura & labbre no- 
bis efle comparandam, quarum tamen idea- atifniK rationali cort^ 
haca: nobifcura nafcuntur.adcoquc quivts homo juxtn Par acel- 

fum m Fragment. PbjJ. cap. de raorb.Somnii, arks ^ fckntias 
omnesin Je habet, qum per modum difdplin^ evolvere &'in 

attum fecmdum producere necefe habet. Quod fi anim« ratio- 

nalis «vT<,y«wrw, fic voeo principium vitale v dcbilicacur atquc 
enervatur, quod in media, in laboiibus . morbis &c. n6n infreJ 
quens eft , auc in tranquillo humorura ftacu ac motu quietior' 

FrofeiomHatlenfis Dfut. de Potentid 'ventorm in corpmhu-^ 

tTZr T ^]^T^"ilH' '" ObferijaL 122. ami 'vij.& 
^mj. MfceUan. Mdm-Phyficor. mfiror. Dec.'iiJ. *.io8. tunS 

adverfus meiKem non concupifcic, ficque huftrs opemionfes ma- 
nifeftms fe exferunr. Eum in finem jejunia a piis inftituuncur, 
quo mens m medicat.onifcus facris i fpiritibus animalibus cibo 
li potu reftauratis & vo atilifatis minuj ibpediri . ftd rirbces ma- 

Ob eshauftam am deftruflam anim^ rationalis%rfcagoniftam, 
p!eno rarioms judicio pollenc, falvificamque fidcm ampkaun^ 
tur mulEO faclms quam ubi cofpore ei^iftente fartohocidds 
Sc *=7°'"P^"°'^5^"'«"l«U'n eft ; ul:imaq(,e mortis in bora 
nienwocuh nonnulla -idcnt. V.g.Angelosbonos.Sacanam&c. 

quod alias in corporis ftatu fano & ve|et6 nlan^ eft rmnnmKVv 

turn tcrrenarura mpreffion.bus vacua, & d fpiricuum animili- 
«m vmcuhs hber,or, fata futun-dici auc temporis aTaTman - 

fcflacde qmb«, hp^o inter vigi!a,)dum nunguam coguaffec. 

a 



- V 



'Jl 



^' — 



i 



i 

I 

r 
I 

I 



L 

i 



r^ 



* 



t 



I)g Satjrorm iff EJlhoK^g ^- OUndia hifce tempdrihui mrorum ^ 




S? 



OBSERl^ATIO XXIK 




t 



s 



Pn. d.gottlob sghqberi 

' ' " * ■ ' t r^ 



D 



SafyrOTHm in Eftbonid^Olandia hifce iemporibus 



i 



i 







On omnia 3 qu^ de Sat} 
fe, feciis acCafaubonus 



nui forum exiflenlia 



\ 



i 



1 




ntur, pura puca figmenca eC- 
Poef^ Saryric. c. 2. ftacuic, fed 



OS hodie eciam revera exiftere, fequences docebunc hiftori^ 
Patronis & Amicis fide dignifTimis canquam teilibus oculaci 



t > 



^ir* 



f 



^jpaucis abhinc annis eoinnriunicati^ 

1 . 1. Generofiirimus Liber Baro Otto de ScheidingXonfiliari 

-p^ ^"r^ n"'^' in pr^dio fuo Kegel dido, milliana cirdcer duo 

•Kcvaiadiftance, ancealiquocannos commorans,primo diluculo 

venacioniUrogallorumaliquandoincumbens^Satyros binos ap- 

propinquarc vidic, qui a parte fuperiorehominis cornuci, ex in- 

teriofi aucem capri effigiem, prouc communicera Pifloribus de 



f 



pingi folencrepra^fen 



Hprum con(pe(flu non parum p 



fim 



«x]uoddam accidifle, 



^. 



eosdcm ruftico comici oflendicjqui afTeveravic feSaty 
es mukoties vidifle , ijfic^ ynquam fibi ab illis n^alun 

Ambo interior rakacionem & lufum eorun 
Ultra horjE fpadum cum admiratione usque ad ortum Solis con 

Jpexerunr, donee icerum difparuerunc. 

ir. Henricus Courfi , Ccnturio Regis Sueci^e valde flrcnuus 
eum Sacerdotibus quibusdam in loco quodam Infu!^ Olandia 
amoeno circa fcllum Johannis Anni ni faiJor i6c)7, animi 
randi gratia conveniebac. ^ 



i 



... , ^ £c quia hie locorum dia:o tempore 

aer vix tenebrefcit, gratusque Solis exorcus ob Poli vicinitaceoi 

tenebras apparcntes brevi abigic,congregariSacerdoces una cum 
-<>entunone in loco hoc amoeno pernodare deliberanc Inter 
pocula interim & fuavem MiiCicx fonum Satyri aliquot ad 40 
F^ter propter paiTus diftantes in confpedum veniunt : Unde 
^acerdotes pavorc atquc ftupore pcrculfi, eosdem pro Deemo- 



^ 



Ls 



bu 



V. 



S4 



■/ 



Ohfervath XX 



/ 



nibus habentes precibus & exorcifrais abigerc tencanc , fed fru 
ftra;quin podus ridicula falcatio usque ad primum Solis exor 

tura duravlc, acque tunc Sacyri ex omnium oculis aufugcrunt. 



OBSERVATIO XXV. 



t 



Dn.D. GOTTLOB SCHOBERL 



De 



Hdinorrbagid [erkulojijjima per 'vifum m/tgice 



curata. 



M 



( 



Ulcos exticifle &adhuce(le homines per vifum fafcinances* 
& antiquis & noflris cemporibusefl quam notiiTimum. Ex- 
empla qui defiderat, videre prie caeteris potest Fromannum 
Tracb. pccul. deFafcinac. Sicuc contra alii obiervantur, qui folo 
vifu & afpe^lu morbos curare audenci qualem obfcrvationena 
fequenci hiftona fiftam. 

Nobilis quidam Suecus in pugna gladiacoria a Nobili 
Efthonico c^fim (auciabatur j Vulnus penetrabat claviculam» 
Hi fallor dexcramj 5t fcapula^ proccflum fpinofum ad medium 
procefTus brevioris fcapulae ,1nde ex Ixfis rarais vaforum axilla- 
rium haemorrhagia vehemencinfima oboriebaturVquae ftypticis 
nee ullis aliis rcmcdiis cedere nolebar. NobililTimus Parens dc 
vica filii unici admodum follicicus & criflis , recordacur ruftici 
cujusdam, de quo fama erac, quod fanguincm emananccm (b- 
lo afpedu & vifu fifterc ipfiusque vulneris dolores fine ulla dif- 
ficulcacc fedarc pofllc. Rufticus accerfitur, comparer, & vul- 
nus fronce corrugaca oculisque corvis afpicic & ccce ! incra horse 
quadrantem omnis fanguinis fluxus ceflac , doloresque remit. 

Rufticus poflmodum Magiae crimine accufacus & in ju* 
vocacys fequcnci modo fc purgabac: Scilicet fanandi hoc bene- 
ficium fe pofTidere jure hacrcditario a Patre fuo, qui non paucis 

horainibus codem modo 6< in fimilibus malis opem culeric non 



tunc. 



vanam^ 



In 



V v" 



/ 



4 

De Udtmorrha^ia perkukfffiwa per vifum malice curata. 




In 



^^^^^■^ ^ ■ ■' ' ^ "^ ^ ^ v^^ ^^^■^C**^^^^-^^i^B^li^^^^^B^l^^^»_^»j^F"" ^^^^^M^^H^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^— ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^— ^ 

ogia *indaganda plurimi cfFedlum hunc diabolo 



non pauci concra caufis adfcripfc 
cercis individuis ianandi al 



naturalibus 
quam vim connatam 



quacenus 
rribuunc: 



quam etiam mulcis ceftimoniis & obfervadonimis cam Vccerum, 
quam Keccnciorumconfirmanr. SicnotumeflexempIumF/^- 
n)ii F'e [pdfiani t qui infputacione faliv^ c^cicaci medebatur, quod 

teftatur Tacitus Htjlor. /. 4 cHi. p. m,6io,Sc Sueton, in uita 
Vejpaf. Non abfimile rcknyElii/sSpartianus dcHadriano. De 

Fyrrbi Kc^is in pedc dexcro pollice, cujus tadu licnoros cura- 

vic, vid. Plinm Hiftor. /. 7. c. 2. & Plutarch, in vita ejus. Sic 
etiam Valentin. Greutrakm de quodam Anglo referc, quod ma- 

gno cum fucceflu omnis generis morbos folo ca<flu & fri(5lionc 
curaveric. Dc cinisfimilibus Yid, Pechlm.Obf Phjf.AIedic I 3. 

Obf^ I . p, 47<5. ^ Obf. 3 i.p. 455- M9' Paullini im Pbilofophi- 

fcben get;eraknl) /?. f (^ I . Meraorabilc e/t , quod Bor^///^< /^//?. C5' 
Obf. Cent, ^. O^^o.deScriba quodam narrac, qui fola brachio- 

rum fridioneinnumeros & quidem febricirances fanicati refticuic. 
De Regia curandi mcchodo, qua folo cadlu flruma.' curancur , ele- 
gancem confcripflcdiilercacioncm Morhofius dc Medic. Principe 



OBSERVATIO XXVI 



Dn, d. gottlob schoberi 



De 



f&Tfu magico ovorum gallimceorum in viro letball 

Mlrabilia fine & ftupenda nobis nonnulfa videntur ope 
magica.qu^parcim a Cacod;tmonis aftucia,parcim a d 



J^i 



& fiu 



Incer ea referri 



mnata Sagarum cohorce perag 

rperecur fequens hifloria , quas a Viris fide digniHImis, dum Re 



commorarer,mihi crt: 



relaca. ScilicecSarCorquidampau 
pcrculus> Vetulis quibusdam in vicinia degencibus ova gallina 
cca furco fubtraxerac, furcuraque hoc commific per aliquocfc 

ptimanas. Ab bis in tantum fafcinacus veneris corminibus afBi 

> g ^ ' . geba 



y 



\ 



g<? 



0hfirv4th XXFIL 





gcb 



L.^ 



principio fere incolerabilibus 




cam en fucceflu 



cempons in colicam convulfivam acrociilimam dpgenerabane: 
fub quibus fimul ova per anym deponcbac, una cum cancu par- 
^uriencium gallinarum fimillimo. Poilquam aucem per breve 
cemporis fpadum 



fifTec , vicam 



dem 



pfo parpu finiul exduficficque ridicule huic tragoedi^^ fepri) 



^mpofuic 



( An. i7o6nd. 6. Maji Lipjia Atigujlan^ 






OBSERVATIO XXFIL 

Dh. D. JOHANNIS CASPARI GRIM Mil 

r 

De 

Kene dexfro unius &'dimUU lihr£ , infiar capitis hu. 

mani.jpongiojo , catculis ^multoJabul6 repleto. 

N diftridu Lipnenfi Vir cum profapia nobili , turn cdam magna 




ax? me confp 



quinquagcnanus , per 



va la concjueftus efl per decennium & ukra de cruciacib„. 
culicum miau cru^nto , fumto medicaminc appropriatp per 
quoc dies Jmo hebdomadas, melius fe habuic, nihilomin 



cal 



I 



manfic dol 



nfivus in liypochondrio dexcro. Cum aucem 



1 



hoc malum, hcec pr^feadlTima adhibica fuerinc remcdia,ifid 
creveric & fimul afthma accefTeric, fa£lum ell:, lic brevi poft vi 
tarn cum morce commuca veric. DifTed^ cadaverc deprehcnd 
in cavo thoracis tres libras feri excravafaci , & in abdomine renem 
dexcrum unius ^dimidi^ libr«, inftar capitis humani cum tri- 
bus calcuhs majoribus & novem minoribus cum multo fabulo 
replecum. Ren finifter erac in %ura nacurali , nifi quod etiarn 
plurimos ^pillos minorcs & fabulum in fe condnercc, m Icon 
pra^fcns {Xab.z.^j.Fig 

A. Ren finifter in ficu fu 



bee, 



,r 




Idem Ren per lo'ngicudinem difle6lus mulcisque lap 
^ lap ulor epic 



a K^n 



\ 



( 



y 



"^ 






rSS ^ 




I F 



»— 



■■"* 




:t'il. 




i)e "Rene dextro utjws l^r dimtdU lihrA , infidr capitis hum Am ^ ^d. 





G. Ren dexter monftrofus unius&dimidice librae inftarc«h» 
^ pitis humani a parte andca, , 

I). Idem Ren a parte poflica. 

E. Ejusdem protuberantfae fpdnglofse. 

F. Idem Ren oer medium difledus. 

G. Tres calculi cnajores circa pelvim repef cL 

H. Novem calculi minores in fubflancia renis fpongiofa- 
trocul dubio tanta & vix audita hujus renis moles inde orturrt 
foum traxit,qu6d lapilli acumittaci dilaceraverinc fibras & vafa 
capillaria renis , hinc fanguine excravafato & lapillis quibusdam 
remotis fada fuic exerefcenda Ipongiofa , qua indies au<fla rupta 
fuic hinc inde tunica exterior renis , ne autem hx Vacua? re- 
rtianerenE, natura fecit, uc ita loqaar cum Chymicis, ftratum 
fupcr llratum fpongiofum cum membrana pcculiari conclufum, 
imofi fpatium abdominis concefTifleE, corpus hoc monftrofurn 
in raulco majorem molem excrcviflec; Ecforfitan hax confor- 
matio renis laefa fuic caufa hydropis pe^^oris , (cilicec ob com- 
freffionem vafbrum circulationem fanguinis depravantem , hinc 
^Ue exrravafationem feriin thotace caufantcm; 

( Trdnsmijpt Lifjla, Augujium Findelicorum 

d. 8,Maji 1 yo6.) 

r 

OBiiERVATlO jkXFllt 

Dl?. D, CONRADIBARTHOLDl 



«^ 



/ 



BEHRENS 



4 



.rt 



De 



o 



Pulmine idorum traSatione* 

m 

Bfervatlo ExceUentiffmi Dn. Kohnii de fulmine id^orum cu- 

ratione novilTimd Decuri^TertiarTomo infcrca monetjuc 
-quce his diebus de fimili cafu apud nos notarejicuic, ad Illuflr. 
Societatem quoque referam. Accidie eninq die xxviii. Maji, 

uc aflu plus quam caniculari per plures dies confijftence, fubito 



%^ 



4^' 



OlfervHtio IX V 11 1 



vefperi circa horam quintam maxima cempeflas cum copiofifTi- 
mo imbre oborirecur , cui pofl dimidium circicer hora; fpaci- 
um unius auc falcem bini fragoris conicru fuccedebac , quod 
partem fuperiorem domus cujusdam in placea facis lata fic^e in- 
vadensj per cerium & cabulaca mox feneftras mocu vario, tan- 
dem in hypocauftum usque vibrac , virgincmque egregiam e 
regione feneflras ftancem , in ccrram fubito profternic , uc per duas 
ferme horas pro morcua haberecuf. Vocacus fpiricu falls am- 
moniaci ad nares applicaco eandcm quad in vitam revoco , uC 
fublacis oculis, & fucceflfive verborum quorundam , quamyis 
obfcurorum fono aliquam adhuc vicas fpem fuperefTe ceftare- 
cur,brachiis interim acpedibus convulfivum in modum fubinde 
agitacis , quibus tamen, quod fciam.nunquam obnoxia exflicerat. 
Interea cochleatim per os infundebatur mixcura qu^dam ex aquis 
ciTcntiisq; antapopledicis cumrpirituSaI.ammon.& cafloreiacu- 
acis 3 quibus etiam non parum excicari videbatur. Membris quic- 
ti reddicis , & tribus circicer a percuffionc horis , venasfedio ift 
brachio inilicuca, quaj quamvis prima vice non fuccederec, & 
chirurguspropcera^catem perfpecillum venas(ecarefoIitus,i£tum 
(force fruftraneum) cxcufarcc , quod fanguinis hoc in cafu 
cffluxus propter fummum lerrorem non fuccederec , me poll: 
hprx fpacium denuo urgence,eadem fub nodis inicium repeti- 
ta, fluxusque fanguinis egregie fecucus. Cum vero ex funiculo 
globulorum argenteorum , qucm in collo geftarac virgo, dif- 
rupco, hisque in cerram fparfis ac nigris,collum parte quadam ^ 
la^fum fuipicarer , in finiftro ejus fub aurem latere , qijot glo- 
bulorum incerfticia fuerant,tot quoque lincolaj nigr^ oifto cir- 
citer numero m collo occurrebanc , quibus qhirurgus confueca 
remedia opponebac Continuatumqueinmixtura fupra di6la, 
& fomnus ad primam circiter feu mediam nodlis horam ab ad- 
flantibus impeditus. Didta vero hora ad motum fanguinis & 
fpirituum , magis magisquc reftaurandum confirmandumque 
pulverem ex falibus volatilibus fuccini , cranii humnni, finqi- 

libusque exhibui,adflantibusquccum ilia mends nondum com- 
pos 



» 



De Fulmlne iBorum traBatkne, 




-^ 



^9 

pos reddica eflec,& quad tcmulcncara fe prseflarecuc ad fudo 
rem leviorcm cogcrccur fuafi. Pod fudorcm circa fecundam 
matutinam in fomnum prolapfa, circa fcptimam evigilavic, rc- 
rum omnium, quae pofl fulminis id'um , cujus quoque non re- 
cordabatur, ignara, eciam ipfius ven^fedtionis , quam tamen 
apcrcis oculis admiferac. Exin volacilia cum cafloreatis per ali- 
quot dies interne externeque continuaca,& hauflus fubinde vi- 
nigenerofi concelTus, deque die in diem melius habuic , nee 
quicquam defedus circa memoriam,IoqueIam,vifumaucmem- 
brorum mobilitacem obfervacum. Lincoln quoque nigr^incol- 
lo , rclidis tamen levibus cicacriculis , fenfim difparuerunc. 

Oralis fulminis fpecies exfticeric determinare haut facile in 
proclivi eft. Cum vero dubium non fit, juxta diverfas illas fpe- 
cies odorem quoque fulphuris raodo majorem minoremque 
cxiftere, ita cum hypocauftum me acccdente foetore ejusmodi 
copiose adhuc rcfercum eftcc, ex difcutiencium forte illud fuilTe 
opinor. Quo accedic, quod ornacus capitis , Fo«/j«g^, quinquc 
aut fex locis Icvitcr combuftus apparerct, ceu ab aii)erfis fcintillis 
fieri folet , funiculis vero globulorum disruptus,hique ipfi in fi- 
niftro colli latere nigri , in iateribus vero , quibus fe invicem tan- 
gunt, Icviter colliquati eflenc cum lineolis, ceu didum in cute 
nigris.^ Prartcrca feneftra , per quam apertam fulmen hypocau- 
ftum intrarat, lignum in parte inferiore fiflum apparebac, & ful- 
men per feneflram , ceu diftum ad collum virginis vibrans, aquc 
collo rurfum per transverfum cum maximo impecu parieti una 
circiter ulna fub feneflra , per quam intrarat, allidens, in pariete 
vero foramen disjefta calce & fubftrata materia latum & con- 
cavum,non tamen pcrviumformarat, 

De Lapide fulminari multa ea occafionc apud omnes qu^- 
ftio, quern tamen hie non adfuifle & collum virginis fulminis 
i£iui refiftentiam pra^bens,& foramen in parietis fuperficie nul- 
ktcnus perviura & ne quidem hians deprehenfum fatis proba- 
bant. Non igitur lapis fulminaris in omni fulmine adeft, ceu 
jam dudum reladones ejusmodi fufpedas arguit lUujlr. Dn. 

Obfirv.AcAd.N,C,QfH.L M pr^. 




oi 



'J 



XXI 



/ 



Pr^e^y Scbrockims Schol adMfcell Cur. Dec. 2. Ann.^, Obf. 53 

5c forte rarifTime concurric , cum corporis ejusmodi folidifllmi 



nee inccrdum adeo exigui y uc pinguntur , generatio m athmo- 
fphzera aerca&quidem in inftanci^mence vix concipi qucac,uc 
adeo qui iisdem adfcribuncur efFsdus , podus a flamma quadam 

quafi concentraca , ceu uc JVatalis Comes L 2. mpbol. p. i^y.olim 

loquebaturrvicraflioris ignis dependeanc. 

' Cacerum celerrimum fulminis ejusnaodi perquacuor con- 
ctavla motum quoque fiftic Dn. Treublerus inAIifc.Cur.Dec, 
I. Ann. 1 Obf 37. ac fimul curam fulminepercultorum ex mente 
Dn. BeZ^ , Medici quondam Argencoratenfis fubjungic , cum 



quo 



cam en 



Ven^fedionem non eiusdem fencencis furti 



i . 



quam juxca cum Excellentifs . K'dbnio in hoc cadifumme ncccC- 
fariam arbicror,adrufFocacionem fcilicct pr^cavendam, & fan- 
guinis ^irituumque mocum reflaurandum , quod ipfum quo- 

}c exemplis apud ScbenHum 1 1, Obf, 15 1. ^BoreUum Cent»2* 

/j/^^8-illuflracur. 

{Hildejio Anguftam Vind^ d. 1 8*^Hm$ 

An. I po6* mijjk. \ ' . 




\ 




dBSBRVAflO XXIJt 

Dn.D. VITI RIEDLINf. 

r 
V - J- , 

HydrQce^b aIus viginti quatuor annorum* 



Ecem interea prcEteriere anni , quod Augufl^e Vind 



y 



d Virum quendam ex baud ignobili, quin fic fac clara 
familia orcum, qui cum~ archritide decumbcns meum defidera- 
vit confiliumjhujus qucrelis dum aurcs pr^beo,&medieamen- 
la pra^rcnbo, ob'cucui meo fe obculic puer, horrendcC magnicu- 
dinis capice inftru^lus, manuum pedumque ufu dcflicucus & fe- 
dendo decumbendoquc cempus confumens:HydrocephaIo ica- 
qlie bunc laborare ftacim Hacui , 6c vcl bac de caufa eo curioGus 

m quiuvis ej,usdem faca inquifivi, guia cura muka quidem de hoc 

naofbo 




fijdrocephatui vi^inti qU4tmr atiHOYUm," / 51 



V. 



morbo laborancibus legcram, faa£lenus camen nullum unquam 
Tideram ; quantum vcro memini,tum mater recenfuicjfc hunc 
^lium faijum atque incolumcm edidifTcficque per qukique fe* 
re mei>{es eum nulli nialo obnoxium fuifle, nifi quod incerdum 
eacarrhis, (quorum originem pariedbus turn rccens incruftacis 
& dealbatis adfcripfcrac) laboraric: Hifce verocum fuadence ia- 
iigni quadam Macrona fe unguencum quoddam oppofuifTe 
■ quod catharros quidem ex/iccavicj ac<:apuc ab illo tempore fem- 
per excreviife, uc uc anno a^tatis tertio magnicudinem confue- 
tam jam longe exceflcric . qua^ ab hoc tempore Temper majus 
incremencum rumfcric, donee anno fere fepcimo increfcere de- 
fierft; & tam diu quidem puerum inceflllTe; nee manuum ufu 
defticutum fuifle; at fupervenifTe turn apopkxia^ quendam ia- 
fulcum, qui eum fie debilitaric, uc ex illo tempore artuum ufu 
omnino fere deflkutus vivac: incelledu camen femper fie gau- 
dcbacuc tandem & ad S.Synaxinadmitci pocuerit: Jam cum ve 
ro flacim in votis habui, uc aliquando poll: mortem capuc hoc 
aperire licerecucyera cam diu inftancis hujus mail caufa innoce^- 
fcerec ; faocque vocum meum non uqi folum amicorum meo- 
rum decexijex quibusPfaarmacopoeus indufljius,Dn. Jo.^iCt^ 
.man/ mei memor', cum nuper An. 1 703. d. 1. Januar.beace de- 
fundus fuifleca macrefuperfiiice impecravic, uc hax fequenti die 
hujus monflrofi capicis apercionem conccflcric^ubi prirao quiderh 

- circumferentiam excernam exploravi , hancque undecies hujus li- 

longicudincm 



neas 



sequafTejinvcni; remotishinc incegumends communibus,uti in 
aliis hoc morbo dcfun(ftis future minus firmicercohaTcnces quin 
bianres reperca: fuere , ica in hoc cranio cam arcHie claufee conipicie- 
bancur, uc in quibusdam locis illarum vix vcftigium quoddam 
nocari po^ueric^ferra mediance hinc non absque labore, rcmoca 
ea,qu£Eeminet cranii parce, per feIicemChirurgum,SamueIein 
Scurmium, hoc duplQ crafiiu^ ubiquc fere comparuit, 6c quo- 
nkm cerebrum ar^le eidem conjuniflum fuerac, absque hujus 
iKvftone vibique ferra penecrarc non pocuit • unde fub apercion? 

M z adhuc 



\ 



4^ 



^ 



\ 



9 



^ Ohferv^tU XXIX. 




"-f 




adhuc non parvaferi limpidifllmi copia profluxit, quod vafe ad 
id deftinato excepimus ; licec vero hujus feri femper plus efflu- 
xericquo magis cranii fuperior pars remoca fuic,ubi camenfe- 
dcm fuam babuerit? ca fepofica non flatim patuic; donee cere- 
brum in duo fua hemifphsria divifum fuic , ubi flatim tanta ca- 
vicas in utroque oculis patuic, uc in ca omnem liquorem con- 
tcncum fuilTe nemo dubitaric; qui nempe vencriculos ucrinquc 
fic difknderac , ut facillime duos pugnos quilibec admififlct ; ce- 
rebrum vero ad cranium fic compreflcrac , uc nullibi digico 
transverfo crafTius exticericj & feri quidem, quantum vafe fubr 
tus pofico excipi potuicmenfur^quatuor cumdimidia evacua- 
tae fuerunc ; utquc de cranii infigni extenfione judicare poITis, 
pars ferra rere<5la duas cum dimidia Auguflanarum continebac 
menfurarum ; Ante feptem annos , eum & vifum perdidifle, ma- 
ter ejusdem poftmodum retulitj & quod notatu digniflimum, 
cum per aliquot annos , per quinque vcl fex hebdomadas alvuna 
obftructum habuiflc , & turn quidem non nifi parum admodum 
fccum cxcrcviflc; fique vel ex Fol. fenn. paratura laxans cidem 
cxhibueric , hoc flatim convulfiones cxcitafTe , cadem narravit : 
In quorum contingentium caufam plusodi me na£li finedubio 
non absque quadam utilitatc inquirent : quotquot vero ego hac 
de re confuluiAudores, qui tarn diu hydrocephalo laborantena 
dfefcripfifTer, m\hi quidem non obvcnic: Nacus enim hie noftcr 
An. i6j8' McnfcMajo, & eo tempore, qua fupra memini, vivis 
fubtradus fuerar , per integros viginti quatuor annos itaque cum. 

tanto hoc malo conflidlacus efl ; adeoque inter ra- 

riflimos hie cafus mcrito- locuna' 

obcinebic; 

r 

h 

-. 



yind, mijftn*') 



^ \ 




)oC 




^ 



OBSER 



\ 



/ 



n 1 



( 



I 



De Tefikuh hsimaffb {>Jp'o, 




OBSERVATIO 




Dn, d. reinholdi wagneri. 



De 



Tefliculo humanS 




A 





Eiticulum in carcilaginem abiifTe, commemorantEphemeri- 
dcsNacCurioforum Dec.IL A. X. ObfCLVI.tocum paricer 
cartilagineurn I. c. dctexicNobilifllmus & Excclkntifs.Dominus 
p. Philippus Jacobus Harcman, Profcflbr Regiomoncanus Cele- 
berrimusr Faucor & Preceptor tneus quondam ^ftumaciflTimus. 
Jam vero, tefliculum in os durifllmum degencrafle, & quoad 
cotam fuperficiem vere oiTeum , pr^fend obfcrvatione adderc 

ec. Qualem itaque, ex beati Parentis mei Mufeo Nacurali- 
urn, inter rariora mea po/Tidco tefticulum natura ofleum, ta- 

rcm pra^fenci Tub fchemate ante Eruditorum oculos pono: yidi. 
Fig, .- 

Tornator nimfrum fcptuagenarius, nomine §ang (Salbau/ 

Regiomonti Anno t6Si.d. 20. Januarii, tefticulorum hydro-6c 
farco-cclc laborans, dexcrum paraccncefi fibi perfodiendum cu- 
ravic : Inter operationis (vx^§K(yiv, Parens dcfideracifrimus, Da- 
niel Wagner, Chirurgusvpraefcntc beato Dn.D.Linemanno. al- 
tcrum quoque finiftrum tefliculum durifllmum deprehendcn- 
res , ipfo «gro fatente^ jam ultra trigrntJ'annos hunc tantam du- 
micm, nullo tamen dolore riotabili ,. contraxifle comperiunr.- 
Tandem , die 27. Novembris A. cic mifera vitam cum morcc 



■f t 



commutante 



patuif, totam Cinifiri ted 



xam fuperficiem, craflitie pennas columbine, in os duriilimum 
abnfre.ade6,ut adduritiem pctrofi o/Iis proxime accederec: 
Superficies externa , ex teriori faciefatis crarafpera & in^qualis; 



& in hac parte concava latitabac 



materia 



gelatinofa feminis corrupd. Non raro itaque per a-tatem , mem 
branas,cendines,quandGque arterias pariter & venas fpermati- 

cas carcilagincam duridem.concraxifle,partim propna experien- 

n Mr Cia 



^4. Olfervatio XXX, 




\ 



t\k didici ex anacome canis moIofTi faicocele fmiftri tefliculi af- 
fedijucpote cujus vaCa femen pra'paranda coca jdeprchendi gar- 
til-aginea , & inffar ligarqencorum compada : parcim ex Cele- 
berrimi Dn. Blegny m Zodlaco iMedico-Gallico A, IL M. Aiarcii 
Obfervatione de feminis pecrificacione , coiiftac , quod in yafis 
femen cjaculancibus fimilem pecrificacionem nocaveric, 
tancum Experieticia , rerum opcima Magifl:ra,confirmac, tend 




in variis animalium parcibus in offa indurari , qucmadmo- 
dum inpcnnacisjfimilicerinoffe cordis diverforum animanciumj 
denique in oflibus erabryonum patec, utpote quorum ofla ma- 
ximam partem ex cendinibus induratisconftanciConferacurob- 
ftrvacioCLV.de Periofleo ofTco Celeberrimi Peyeri inMifcellan, 
Cur. D. II. A. VII. icem ObCXII.I. c. laudaci Harcmanni, qui fimi- 
Ics laminas oflcas unius ureceris Erudicocum orbi propalavir 
Sed & ferum iprum,prouti m ftacu nacuraii membrane, carci- 
laginis oflisque nacuram aflumcre apcum eftjicagelatinofas ejus 
partes, difcu/fis aquofioribus, in os abire pofTe, cerci/Timo eo- 
gnovic cxperimenco Illuftris Curioforum Coilegii Pr^fes, DomJ 
pus D.Lucas Schr6ckius , quippe qui D. II. A. Ill Gbi:Xj[X. p. 6% 
oITa ex farcocele fuppuraca prodeuncia accurate nocavic^ Hiflo 
riacque hujus, inter memoratu digniflima, fidem feci: obferva 

fione, dc olTiculiscx farcocele fuppuraca prode^uncibus, 1. c. 



X 



> 



llfus Ghirurgicus. 

-Pi 

X did is liquet, quod operacio Chirurgica in Celliculis extirr 

pandis in quijbusdam felicius , in aliis minus fuccedac Ubi 

m vaia femen praparancia inftar ligamentorum coalucrinc 

duricic carcilaginca,in feaione farcocelfcs nuiiumcrirpericulum. 




nee 



ibrum 



propter merum liamorrhagia^ ordiparia opus lig 



Ubi vero varicofi cefticuji corpus ncxu fuo ac cohafi 
one cum penconajo.&indgnioribus vafis Ileo inceaino adhafe- 
nt, quemadmodum hoc ex anacome milicis iliaca pallione ei 

«rco-ac bubonocele A. i i^^g. Ai Febr uaru dcfundi, pr^fenrib 



/ 



ArnpH^ 




i 



I 



/ 



> 

Z>e leflktiU humane ojfeo, ^y 

AmpHffimoDn. D. Georgro Fridtrico Franco de Frankenau , Faiiv 
sore meo honoratiflimo, aliisque Amicis, cognovi: ibi fruftra 
omnibus tencads , fe(^iO quoque fi non onQnino' impolTibilis, 
©mnium tamen eric difficillima. 

Teil:icu!us humanus , ciijus toca fupci^HdcS lamina ofTe^ 

memorabilis. 
a. a. a. a. Tcfticuli o0ei' pars externa five cbnvexa, 

b. pars incerna concava. 

e.cc.e. Caruncula: offcx in externa jdiperficie pifi- 



/ 



( Hafma Norimherga 



majoris naagnicud 



^ 



d. I 0. Juln mijpi. ) 



'- V. I 





OBSERVATIO XXXI 

N. D. Georgii friderici 

DE FRANKENAU. 

Viola Lunariamajori fiUqua rotunda €^ B, P.five 

Lunar ia Gr£ca monjirofa. 

Bundantius nihil foecundi/Timum Nature gremii^ra habec, 
quodranta fpecierum varietace atque copia fuperbia c , quam 




ipaciofiiTimum, uc communicer apudnos audit, Vegetabiiium 
Regnum, quamvis & in reliquis minime deficiac. Hinc eriarn 
fie, uc pluires Heic quam alibi Naturae occurranc aberraciones 
parcusque mukiformes , de quibus plens Tunc hodie Curioforuni 
obfervaciones, plena fidiflimorum Scriprorum teftimonia, im- 
primis vero, uc alias nunc mitcam, cum bac modo defcribenda 

in yUifceltanets mftris cpnferri merecuro/;/? 3. Anni IX, Decur. 
I B. D.^oh. Adkbael Fehrii cum annexofcholio, alqueAnn. Ill 
tjusd, Decur, obf, 166. D.Aldcb, Fribe, ubi agicur tarn de Chry, 
^dicmo monilrofo,q;iam de Chamomilla rara, paricer morr^ 

ftfofa-i 



i ■ 



• 



^' 



5^ 



Ohfervatio XX XL 





flrofa, quibus fubneai poteft ilia obferv. Anni V, & VL De- 

cur. Ill de Bellidc majori tcrgeinina, ance hos 6. annos a me 



-^ 



configiiaca. Didlis omnibus aaccm pr^cferenda omnino mihi vi- 
decur, five plancae magnicudinem (pedes, five florum in caule 
laciasculo, oblongo in chyrfum quafi auc umbellam egregie 
conglobacorum mulcicudinera infignem , yiola h^ecce Lunaria 
Gr£ca major, qu« fub exicum menfis junii An. 170^. in cukis- 
fimo horco Soceri mei pi. Venerandi, Dn, fob.U^iUemfen ,?rX' 
fe(fti Provincialis Reg. Infularum Fj^roeenfium , inter alias ipfius 
amoenicates florumque variecaces, jucundum oculis noflris prx- 
buic afpedum, per integrum fere menfem. Flores hujus plan- 
tae, qu^ redius mulciplicis quam fimplicis mcrebacur nomen, 
eranc tecrapecali, dilute purpurei, infidentes faftigio caulis five 
caudicis bicubitalis , levicer incorti, n;riati, non crafii, fed ultra 
pollicem Iati,quos dein deciduos infinitus filiquarum oblonga- 
rum , rotundarum ac cenuifiimarum , pedunculo fuo inh^renti- 
um , femenque oblongum virore transparens ac difl;in6lum in- 
cludentium excipiebac Humerus : caulis hie in fijmmicate,quem 
flores turmatim fi:ipabanc,erac bifurcus, & in duo fegmenta ul- 
tra pollicis profunditacem divifiis,ucr6que in plures fimul laci- 
nias non adeo profundas fupra abeunte; qua^ caufl^a etiam fuir 
ut in medio florurn ifiorum in orbem adorum hiatus aliquis 
occurrercc , uc fchema Fig. — addicum a nobis clarius id explicac. 
Ubi flores dcfinebanccaulem utrinque plurima adimum usque 
cingebanc folia, ia ambitu paululum ferraca, oblonga, acumi- 
nata , & in virore nigricancia , non hirfuta , auc alcernatim , uc 
Eruca? folia difpofica , fed acquali liberrimoque Nature du£lu 
unum pofl aliud. Ubi caulis e terra furgebac , paullo quidem 
craflior confpiciebacur quam in medio , fed non adeo lacus & 
teres, paucioraque ibi numerabancur folia quam fuperius. Mi- 
rabilis hujus plantae radicem penicius Iufl:rare non licuicne for- 
te bipalio accedendo propius, ve^ tra£lando incautius damnum 
cl inferrctur ; fi camen conjedurae heic locus, dicerem, plures 

radices in unum communcm coiifle ftipitem , fi'cque coadunaife 

invi- 



« 



* 



y 



De FioIa'Luftaria majorijtliqua rotunda C. B. P,ftve tunarla (^c. 57 

inviccm ,,iimiles flores ac folia preferences in copia, vifuque ju 
cundiflima : Sperabamus quidcoi fequence anno in eadem plan- 
ta fimilem Nacuras lufum cernere,at fruftra, quoniam ab Hor- 
tulano in alium force pulvillum cranslaca & a fe invicem didu(fla 
vel exilirpaca auc penicus ablaca fuic. Decerptum incerea cau- 
lem hunc nocabilcm , poftquam defloruic, cum fuis foliis & fili- 
quis apce ficcavi , & herbario vivo una cum aliis , lie fpedari a 
quovis dcinceps adhuc queac , intuli. Figura h^c luxuriancis 
VioIaeLunariEB rudiori fie penicillo a nae adumbraca nedum di- 
midium magnicudinis fu^ nacuralis ac debits heic cxsquac. 

OBSERFATIO XXXll. 

Dn. D. GEORGII FRIDERICI FRANCI 

DEFRANKENAU. 

Dc ^ 

f 

Ungmhus recurvis monftrofis mmuum in puero. 

rl 

Uoniam planca: cujusdani monftrofs mencionem modo fc- 
_cinlus, operas precium fore arbitramur, fi paucis fimul oc- 
cafione prioris Obf monflrofum quid in medium proferamus , 
quod in homine,quam plancam inverfam veceres dixere Philo- 
fophi, proxime elapfb abhinc anno heic videre nobis concigic. 
Ninairum d. 2^» Augufli Anni fuperioris 170$'. fiflebacur mihi 
placeam tranfeunci puer duodecennis pauperculus, nomine Jo- 
hannes, filius ruftici cujusdam ex pago Sll^CWIof / Skceliana: 
Dicionis, opcm, Ci fieri poflec, heic quierens. Corpus ejus to- 
tum quancum , fub primum flacim obcucum apparcbac impu- 
rum & Cacochymicum jlaborans fcabie foeda , quod malum ple- 
becula? huic fere crt: endemium ', ac facies fimul ejus cumida 
quodammodo ac livida. Ance fcfquiannum demum, uc mihi 
s dicebac , labor are coeperac infolicabac unguium conformacione, 
qui indies majus fumebanc increraencum,adc6uc nunc ad duo- 
rum ferme arciculorum digici cujuslibec magnicudincm ab eo 



"*^ 




'^ 



Ohfirv. Acad, iV. C. Cent. /. 



N 



rundera 



I: 



V^ 



\ 



5* 



Ohfirvalh XXXn. 



hv. 





rundem apice reflexi ac recurvi fic aGcreverintrquamacimfcabrf 
& deformcs noh pelluddi,fcd caloris grifci, hinc magnitudinis 
St crafTicici ipforutn pendec injequalitas. Digitorum anterior 
pulpa fimiil cum ungulis in unam coaluerac fubflantiam duram 
acque cornearr.,\ic vix aliquid fine magno impedimenco mani- 
bus fuis concre^lare auc arripere yalerec. ^ ^ ^ , 

Verno nuper tempore akerius manus finguli decidere un- 
gues , qyi dein fenfiin fuccrefeebanc fponteque rcgcnerabancur. 
Cum aliquando unum ex illis vacillantem fortiori nifuSc vi vel- 
let dctrahcre, mulcum inde ftillavic fanguinis: In pedum digicis 
jiihil tale apparec , fed commode fatis incedic. Acquc h^c eft 
• vera unguium talium monflroforum hiftoria, nunc etiam brc-^ 
viccr corum indicanda ellec curacio, & quibus auxiliis commode 
ilia pofTec fieri, cum ndn fit primas corifor mationis rtiafum J aft 
eum ad Therapiam ha^c pocius fpe(ftec,cordatioribus aliis arque^ 
^rudentioribus Medicis lubens earn relinquo. Interim qui plu- 

ra de bis node cupit, adeatjfi placet, §.33. OnjchologU m^r^ 
Curwf£ ante ^aliquot annoiJetU ediU^ ut)i fimilis in leprofa^ 
nnguium recer/etur ftatus, m 8€ curiojas obf.\6o, D. Gregor. 

HillingH Decur.Il Ann I Mfcdl Acad.NatXur. atque i<5f. 

&bf. D. Em. Fridem. Schdhafu ejusd, Decur. Ann. 3 feq. una cum 
doSiJjimo fcbolio aliosque. 



• 1 



4- i 



OBSBRVATIO XXXlll, 

Dn. d. samuelis steurlinl 

J 

Examen tlrin£ per fonder a tionem, 

Tu fur anxius in praxi mca mcdica , quomodo expcriri pof- 
(it Medicus natiiram in morbo vcl fuccubituram, vcl non? 
ne Medici labores & a?grotantium fumcus fine plane inanes. Sac- 
piffime enim accidie PraO:ico, uc dubicet ratione fpei reconva- 

kfccnci^,paciens vcro pra-tct omnem ipem reconvalefciCjquan- 

doque 




Examen tlrlnd per pohae ratioaeml 



99 




doque optiraam fovec fpem, cum tamen pacienscico mcriacur, 
id quod frequenciilime fieri fblec infebribus', morbis aciicis, &: 
quibusdam chronicis , veluci obfervacionibus aliquando.declara'- 
bicur. Tandem uc hac in re dubia me faccrem cerciorem , fia- 
gula conjunxi figna medica, phyfiognomica,pathologica,pu!- 
fum, lotiumque humanum , nihil camen nifi probabile exind 



1 
% 



X 



forraare pocui argumen-cum , quod fcil. probabilirer funcfturn 
Tk fignum'loqi, quando nocabili peccac crafTicie, difcoloradone^ 
inftparabilicate quoad concencavSc fcnfibili gravicace ex fpiricus 
vicalis defedu : Unde uc increraencum & decremencum vicalica- 
tis accuracius examinecur, cerciusque pofTiE concludi vcl ad fa^ 
lutem, vel ad imortem, ipfum a-erocancis lotium accuratinima 
examinavi libra , ubi rriira quoad gradus incremenci & decre- 
menci morbi acque vicalicacis obfervavi, prouc fcripcum meum 
Gothse typis publicatum mulcisdeclaracexemplis,cujus ticulus: 

2Jon DembB^ero fe&t vjeracStetcnSignophyfico, Jem Urin etc* 

cum manciffa de Examinadone rerum , pr^primis urinic liuma- 
D^ per pondus. Quia vero ipfo in Tradtatu Inftrumenti figu- 
ra fuis cum requifitis ert: omifla, eandem breviillmis ica defcri- 
bo : Libra fit exafVe flrudla , quo eriam fedecimam grafti partem 
nocare poHic , vicra vcr6 fint biua cry flallina , hujus format & ma- 

gnicudinis, in fundo lara , figura? pyramidalis, 

in medio colli maxime ans^uftacum forami- 

ne in latere colli, in orificio inftar infundibuli 

formata, quo e6 melius liquor pofllc infundi, 

akerum alcero fit levius , levius adjedionc pul- 

veris vicri accuracifiime cum alcero aflimile- 

turjurina fani hominis perforaco immiccacur 

vicro , usque dum aliquid ex foramine virri 

profluaCjtunc caut? concutiacur vicrum cum 

urina,ne aliquid in foramine fuperfiui haTeac^ 

purgecur probe ab cxccrnis impuritatibus, nc 

exindc cxaminacio reddacur falfa, tunc ^bina 

vicra librae imponantyr , aqualia reddancur adjeClione pulveris 

'z fragcnen- 




o 




-*T 



1 



10^ Ohfervatio XXXIJL 

fragmencorum vicri 6c obcuramenco ex fuberc, fadla asqualitace 
alter um vitrum fragmcncis vicri rice gravacura exadlifllme clau- 
dacur obcuramenco fuberis & refervecur, canquam fundamen 
cum examinacionis liquidorum , inprimis vcro locii humani. B 
na hsc vicra accuradlTime in loco claufo retineantur, ne impu 
ra reddancur : Hifce citiillme absque Jabore atque moleftia qui 
libcc liquor, rpiricus,aqua, fons&c. pr^ecipue vero urina huma 
na poceft examinari ad cognofcendam increfccnciam & decre 
fcenciam valecudinis , vit^e , graduum morbi, & appropinquan 
ris mortis , quod cuique proficuum>cui modo fanicas 
dique eft. 

(^ Situjik Atigttfiam VmdeL d»2o, ^ulil 

An, 1 7o6.miJfa,^ * 

Ad majorem bujus Obfervationis ill uftrationcm , atque id 
gratiam eorum,qui prsfatum libellum non viderunc, auc lin- 
gua GcrmaniciE nocidam non habcnc, lubee ea,qu£e Anno feq. 
d.$>. Aug. Exc. D. Author ad ExcelL Dn. Prafidem fcripficfub- 
jungcre : Urinas pendens examinado, velud & hujus fubftanriaf , 
concentorum , colorumquc radonalis perfcrutada Medicum 
omnino cerdorem faciunc vel futura? falutis, vel mords, morbi 
incremend ac deer emend 5 ex. gr. Fuer 1 2. pene annorum diu 
fcabie humida dcbilitams , taftdem fencic diarrhoeam eo tempo- 
re epidemicam, banc reftri^tam fequicur anguflia pectoris, dc- 
bilicas cum febre & deliriis quibusdam rumma;adhibenturcon- 
fediones confortante9,anodynae, &magno juramento promit- 
dcur a quodam Ipes falutis 5 urin^ pondus quinque granis pene (ii- 
perans fan^ gravitacem privacim examinatum, ficut & color uri- 
nae obfcurus, crafTus, cjusdemquc conrenca indigefla, vel pefTi- 
me fecrcca indicabant nature inceritum ab interne oppreflis (pi- 
ridbus,qui & fubfecucus fuit fpacio o€to horarum,cum alii' fa- 
lutem juraco promitcerenr. Sic coipfo tempore fcbris epidc- 
mica catarrhalis maligna virum medis a tatis periculofiffime af^ 
ficic , cum fingulcu concini^o , expulrione vifcofitaris , & fignis ex- 

ternis futuri intcntus naturje, urin^ vcro pondus nocabac poil 

ufunv 



Examen VrlrtA per pcndtrattonem, 1 1 

ufum frequencem falls volacilis pefloralis loco gargarismaris 
aqua calida,&poftpropinadonem copiofam mixturae f. chcria- 
cal. cum Sale vol. C.C. vel fl. Sal. Ammon. ipem falutis, nun- 
quam enim fuperabac granis 2\. urinam fani, eriam ubi otnnes 
delperabant , urina decumbcnds apparebac levior cum fignis di- 
geftionum,&promitccbat ralutem,quae etiam fubfecuca prjecer 
omnem adftantium & reliquorura opinionem. Simili modo 
quocidi^ mulcorum decumbentium gradus quiliber raorbi vel 
cum ipe falucis, vcl cum mecu mortis examinabancur per pon- 
dus urina:,fepo(icis ob penuriam temporis aliis fignis omnibus, 
ex fubftanciajColoribus &concentis urina?, uti ciciflimc adhib 
tis cantum quibusdam fpecificis ; & urina fpiricualiori & volubi- 
liori facia , parcius fimplicia fupradi(fla propinabancur remedia 
ob prsfens morbi decrcmentum : unicum vero mihi nccidic ex- 
emplum , conCrarium quoad examinatiOnem ponderis urin^e ; 
fcil. paciens quidam fenex pericurofifllmc febrc graflance^mali-- 
gna decumberis ob deftruflioriem fpiricuum viraliura ex motu 
& impedica expulfione malignitacis j poris acre libero occlufis^ 
pof! ufum mixcurse fimpl. cum falc fcbr. & cinnab. fendc maxi- 
mum levamen,- fudorem, fbmnum, pulfum forterti non de 
nantem ad inceritum^ ex improvifo vero mucafis his omnibus^ 
faciesHipp.puIfus debilisf, fudores frfgidi, oculi pallidi proximo 
fucuram indicant mortem, fimul aic con ten ca, Tub flan da. & cd- 



I 



/ 



crafTitici & defedUs digeftionum : podduS 



ve- 



ro urina: fanam non fuperabac nifi tribus granis , interim tameri 
moricbacur padens dimidii diei Ijjacio : f adonem ponderis urinx 
mortem adhuc non fignificadtis repcric) in opprefHofie fpiricuum 
letali ab extra per refrigeradoncitl , inque mafignieads repulfio- 
ne ab extra ad intr^ , ubi fpiritus vitales interne tardius deflru- 
tintur, ifi quo cafu frequendus uritla efl ponderanda, & fi dg 

hora ad horam increfcit pondere, cerdfTima fequitur 

mors , fl yero non , adhuc fpes falutis 

praf flo eft. 



I "1 



/ 





onsER^ 



m 



\ 

\ 



fOl 



Ohfervath XXXIF & XXXK 



• 




OBSERFATIO XX XIV, 

Dn. p. GEORGII CHRISTOPHORl PETJil 

AB HART£NF£LS 

D 




Cakulofi andtome^. 

Uperrime exenteravi miferum calculofum , ncmpe Periilii- 
(Ircm quendam ^ generoriflimum Dn. Colonellum , Johan" 
nem a Morftin ,'qui per quacuor annos, 3c quod excurric, horri- 
biles pafluscifl calculi &hypochondrii dexm dolorcs, cum fre- 
quenci & fere aflidua midlionc cruenca : huic cum aliquocies 
fuadcrem mjsdicamenca ad calculum cura'ndum idonea , recufa- 
bac ilia & prascise negabac, {e calculo laborare, accufabac autem 
obflruiliones fibi familiares : plurimorum Medicorum fimul 
confiJfis yfus taoderq faro concede : fedio autem pofl: obicum 
,a me adminiftraca docuic, me a fcopo non aberrafle : fiquidem 
ex vefica excraxi (ex prsgrandes calculos uncias fepcem pondcr 
rances, quorum icones hie F/g. — adjeci : in dextro vero latere re- 
pcriebatur pra^grandis mafia membranofa mefencerio & coIo an- 
ncxa , variis tunicis fuccindla^cubulis pluribus atheroma cica, itj 

quibusdam fteacomacica materia pleni^ refer ca , cujus poudu$ 
crat librarum quacuor cum femifie. 

OBSERVATIO XXXV. 

pN. D. GEORGII CHRISTOPHORl PETRI 

AB HARTENFELS. 

' Afania ex Plica ahfcijpi, 

Bhinc aliquot annis curavi quendam religiofum , qui fibiipf! 

per imprudenciam abfciderat plicam Polonicam : unde brevi 

poft maniacus fa(n:us canciilabac varias cantilenas fine incermii^ 

e , inprimis notijm ilium verficulum recrogradum ; Roma 





\ 



^' 



Ohfer\^ath XXXn ^ XlXVJh 



>c>3' 



tibifubUo motibUs ibit cmorifo^ reptem dicrum intervallum 

& du'abus vicibus repcticam ven^fcdionem , fimulque pr^fcri* 
pta convcmentia rcmedia, qu*e vel prorfus averfabacur, vel in- 
craiflabilis a;gerrime alTumebac, animam Greacori reddidicyddi- 
fio tamen brevi ance obicum remir-tence.^ 



OBSERVATIO XXXVi 

Dn.D.GEORGII christophori 




AB HARTENFELS 



B* 



De 



^ Terttdna 'vonittu ex fidiifea curdfd» , 

Vlficavi aliquarido magni cujusdam Principis Ephebum febrC 
certiaiia labbrantem : hie ad vomicum alioquin non procli- 
■^is,cum pulverern emecicum ipfi exhibere vellem , exTolo illiuis 
atpedu (faflidiebac enim extreme omnia medicamcnca,) enor- 
rnes paricbatur vomitus biliofbs per aliquoj: horas,& vix com- 
pefcibiles, unde fa£lum, ut mediarite hac andpachia fua fp 



i 



^ 

F 

yoxyfmo 



morbifica> febrc ftatim ccHancCanec ullo pa 



( Erfordia AugH^^m p'ihd. d, 2iy, fulii 

OBSEKFjiTlO JtXlFlL 

Cn.D. CHRISTOPHORI DANIEilS 

MEZGERI. 

dUnduBs e'5c manmd excretU* 

Nni jam efRuxerunc tredecim &pIures,curaFoemina q.u 



V 




dam- idu 



P 



forte dc inopinaco mamrViam 



t 



acxtram percuflilTet ; fenfir exin dolorem quendam pungitivum^ 
m CO mainmie loco, tribus vel quacuor digids a pupilla fermc 
per triiticftre , fine caiiicn cumore auc ruborej accamen ifte do- 

ior dein remific, ncc ipfa quicquam pofthaec perpefla eft; Au-r 



m 



cumno» 



,04 ^ Ohfervath XXXP'HL 

cumno prseccrico recruduic dolor a^coc jam rccro annis mutus, 
accedence cumorc quopiam ad magnicudinem nucis juglandis 
niediocris fenfitn accrefcence, apparentibus fimul ulcufculis bi- 
nis minutifllmis ichorem fubinde paululum flavefcencem ftillan- 
tibus: Peciic fuper haec confilium raeurai ego glandulam unam 
alceramve mammae fdrrhofam judicavi , quippe vcnas circum- 
circa' lividas auc curgidas nuUas ( cancri figniim ) obfervare ^o- 
tueram, focum proin ordiaavi ex aqua foordii, pini, fumade, 
aqua calcis vivje , myrrha & cineribus cancrorurn fluviacilium 
calide applicandum , os ulcufculi unius fenfim port: h^c dilaca- 
bacur,& mafla albicans folida corapafla , glandula nempe fcirrho- 
fa vifui fefc pfFerebac , quse tandem port quacuordccim circiter 
dies ulcro cicroque procidebac , remanente in co locd mammic 
Fovea coloris camei, floridi , nacuralis , & cumore mulcum difpa- 
rence. Sed 5c alcerum quoque ulcufculum eodem modo tem- 
pore aliquo port: dilatabatur , & fimilem martfam glandulofam 
tandem cvomcbar. Tumor & dolor concinuato hoc fotu re- 
miferunc , & cutis integre fine uUis aliis adhibitis confolidata fuic. 
Ante trimeftre circiter dolor quidam priftinum locum fubinde 
pungcbatjfed repetito itcrum fotu mox ccdebatj & a^gra nunc 
. nil amplius fentit. 



• 



I 



( Ratishona Auguflam Find, d. 24. AngHfii 

A»*i7o6.mifa.) - 

OBSERVaTIO XXXVIIl. 

Dn. D.CONRADl BARTHOLDI 

BEHRENS. 

De 

ReSo radicislpccoanb^ ^Emetkorum in Dyfen- 

teria uju. 

SPecifica morborum rcmcdiacxiftere,quasnon mediantequa- 
piam evacbatione aliove refpeflu ad banc aue illam indicatio- 

aem curativam ,fed arcana quadam &non facile cxplicabili pro- 

* > prie- 



> 



/ 



De reB'Q y adieu JpecoanhA & Eweticorum in T)jfertt£rla ufu, lof 

L 

prict2ite,utBojUu3 tra9. de jpedf. r erne d. concord, op er. Tom, 2 • . 

/7.4. loquicur, morbos abiganc, nemo negabic. Heec vero ipfa 
quQ minus magis magisque excolancur 3 & medicina ad fum- 
mum perfedionis gradum ducacur , non una caufa eft , quas in- 
ter primariam cum lUuftrijjimo Leibnizio , Relat. de No^o Anti- 

dyf. Americ. p. 12. arbicror , quod immodica?. fimplicium com- 
mendacioni adco alTueti fimus , uc nifi defcripcor mulclim & diu 
inculccc virtutem planrae, vix ferio aut vix cerce ex ufu rerum, 

fed magis ex relatu fcripfifle judicemus, adeoque planer nil fin- 
gularc tribuamus. 

Inter ipecifica ejusmodi noflro ^vo Tpecoanlia inclaruicde 
tjua quamvis integri pr^eclarorum Medicorum tradlatus atquc 
edam in Milcellaneis noflris obfervationes jam exftent , tamen 
&mihi,quae Anno i/oi.circa ufum ejusdem obfervavi, hoc lo- 
co in exemplis quibusdam referre liccac. Vir criginca annorum 
eopiofcE expe£loracioni afluetus ac coetera fanus, nifi quod in- 
terdum dolores infiniflrohypochondrio perciperet, die 24. Juf. 
poll pra;greflum di^fta in regione infignem dolorem , rigorem- 
que fubico per alvum liquida & Ipumofa excrcvic, fubfequente 
aftu cum pulfu febrili J ficcitate oris 6c pra^cordiorum tenfione. 
Excreciones conrinuanc per quacuor dies,fingulis horis duJE vel 
tres, cum ramenris fanguincis, non tamen mukis , nee absque 
torrainibus. Die quarto ad jegrum vocatus ordinavi drachmam 
unam radicis Ipecoanhse , tribus dofibus fumendam. Primami 
fumfit vefperi hora 5-. quam flatim cum maxima anxietace per 
vomitum iterum rejecit,acqueuna multam craflam & vifcofam 
pituicam, excreciones vero alvinae ceflabant,*ac de node bene 
dormivic. Altero mane icerum fumfit fcrupulum , itcrumque vo- 
muit, optime vero habuit, pulfus naturalis, excretio alvi nulla, 
Jufii igitur reftantem adhuc fcrupulum in duas partes dividere, 
unamque fumere hora fecunda pomeridiana, alteram vero o6la- 
. va vefpertina. Ab utraque autem dofi icerum vomuit vehcmen- 
ter, ut vomitus per tocam nodem concinuaret, alvi tamen ad- 
ftridio perflitic , nifi quod mane liquida ac biliofa deponeret, pau- 
. 0bferv,^c4d.N,€.Cm.I. O ' xillo ' 



^ 



\ 



\ 



¥"' 



jo5 



Ohfer^atio XXXP'lIl 



'J 



fanguinis (lib finem exctecionis cam levioribus torminib 
Interim dolores jam in dextro hypochondrio percipiebat, cum 
tenfione in fcrobiculo cordis, ut fimul difficuker indc rcip 
Prsefcripfi icaque pulverem ftomachalem cum. prtccipitandbus 
combinatum , qiiibus aliisque fenfim convaluic. 

Puefo cuidam unius anni cum molarcs prorumpcrcnc, flu* 
xu alvi fanguineo cum febre labbrand, drachma fcmis quacuor 
bus propinata naufcam & leniorem vomicum femper movie 



fanguineasquc 



fticie , ad alvi camen adrtridlionem 



procurandam alia adhuc in ufum crahenda eranr. 

Mulieri fexaginta & aliquot annorum , dyfenteria correpEC^, 
€um febrieula verciginc& vigiliis^prfffcripfi drachmam duabus 
ticibus fumendam , ex utraque dofi vchementcr vomuit, mul- 
tam pituicam vifcofam & fedes alvi etiam in magna copia 



concinuarunc. Alcero die Ipecoanham in pilluJas redegicum 
gacandia& fyrupo abfynchii, ica UE fingulis horis aliquot fume- 
rec, & icerum port aflumptionem cujuscunque dofeos, veh em en- 
ter vomuic, alvique ftimulumpercepityabsque tamen fucceden- 
fc excrcdone. Deterritus ergo vehcmentia mcdicamcnd nimis 
commovends, adilringenda cum ftomachici^ adhibui , quibus 
convaluis. 

Juveni 25-. annorum cafidioris & ficcioris cempef ament. , «. 
thricidiquc obnoxio, die odlavo Novembris & morbi dedi drach 

mam dimidiamIpecoanh^,quam vomicus cum maxima 

& eopiofa pituits a:ruginorie cxcredone excepic , ut & hie 

pi'opinatione defiftcrcm, pr^- 



'^ 



ab 



medicamenci h 



fcrdm cum rubidemiempusincrebefcerecin vicinia Nobili 
damDyfenccrico mcdi.y artads a Medico fuo propinatis per 



^ 



dies medicamen 



fine dubio eadem Ipccoanha cxhibita fu 



vomicorns mortem acceleratam 



no/lcr ex finnilitud 
feu ferp 



EtPharmacopceus 



bacur 



c cum radice afari forte afarum quoddam 
•ginianam a feplafiario fubfticucam fufpica- 



Ipecoanbam autcm emcdca vi poUcre Jam pridcm incolis 

ipfi5 



■F^ 



J 

D<? reBo Yadlcls IpecoMjt dr tmeticmm U DjfenterU ufu. ro^ 

ipfis Americanis innocuic, ecu qui ad exturbandum five aflbov 
pcum venerium, five faburram quandam cacochymicam circa 
prascordia hsrenccm eandem ca propter m ufum primum era. 
xerunc. Curaque ^i% emcciea fingularis plane exiftacucp ore 
VJfeerum corroborationem fimul procurans a fedulo Exocico- 
rum Scvmitorc, Paulo Her manno i meo quondam in Bocan 



Lugduni Batavorum pr^ccpcore, in febribus quoque incermir 



rt^ 



bus ufurpata eft, qu^s absque mecu recidiv^ curac. Imi- 

tacus cundem Q^lUuftris Weddim Dijf. inaugur. de Ipecoanb.p, 

37.inque hypochondriaco, maniaco , pleuritico , aiFedibusque 
quibusdam praecordialibus pro vpmicorio non minori cum fuc^ 
cefTu exhibuir, ac ab eo tempore radiccm banc Emeticum claffi- 
cum, pr^cipuum ac polychr^ftumpronunciac, communi con- 
fenfu pro officinali habendum. 

Quanta autem Vomitoriorum in curandis alvi fluxibus uti- 

licas exiftac , jam ab Mippocrate^ Sed, VL aph. 1 5-. & lib. 2. de mor^ 

bis indicacum eft, idque ex ca racione, quod humores acres ab 
Inteftinis revellantur , h^c ipfa vero exnauriantur & ficcentur, 

UcCommencatoresyotowfi Heurnius ^Sponius zd^uni. Hip- 

pocratis effatum,utpote ab cxperienda defumpturajfecuti pra- 
dlici infigniores Vomitoriorum ufum in curacione ejus Dyfen- 
terizs fpeciei propofucruntjin qua fuperiora Inteftina inflamma- 
cionem non^patiantur, quoque non maligna exiftac, auc etiarai 
a mala diseta faburraquc quadam in pr^cordiis latente ortum 
traxeric^uc in picbejis ac militibus , quos maxime afBigit mor- 
bus hie. Hildams lib. de Dyfmter. cap. 8. Op, p. 6^. Setmertus 
/. 3. prax. ;?. 3 y 2. Rollfincm 1 7. ord. ^metbol conJuUator, p. 66S: 
EttmuUerus Coll. praS. Op. lorn. 2. p. 1^4. ^ 

Confirmant methodum banc exempla particularia adole- 

icentis ^pud Riverium cent.^.obf.^. qui cum nullo remedio cu- 

rari pofiec, die ii.Fnorbi fumptaSalis Vitrioli drachma una, re- 
jeftisque per vomicum mulcis biliofis ac pituitofis humoribus 

evafit: Virorum ab Excellentijjimu yp'akntmi Mfc. Deca Ann. 

2' obj, 1(58. Uddio & Hojero Dec. 3,. Ann. 3 . oi^/ ij. ^ 5 1 . refti- 

O 2 CIKO' 



io8 



Ohfermrh XXXIX. 




cucorum 



qucequc ab llluftri Dn. Pr^fide in Adifc, Dec, 3 



i 



Ann» 9. App, p» 33. de curarioue dyfenteri^ Auguflanar 



fencur 



Quibiis ita pr^miflis Ipecoanham ftacim Tub initium mor- 
bi, in corpore eufarco^prav^ di?stx aflueco, nulla inflammatio- 
ne in Inceftinis exiflente , incegrisquc adhuc vifceribus juxta me- 

thodum ab llluftri Valentino polychreft, Exot. Dijput 2. c. 4. §. 2. 

propodcam non absque fuccefTu ufurpari , n:ialique ominis cum 

Turnefortio in AB. Lipf, ann. ^j. /?. i j. arbitror, fi pofl fpecifici 



hujus aflumptionem vomitus nullus infeq 



vgI quoque 



copiofior alvi excrecio, qu^ non raroloco vomicionis 



S 



ic. 



Hoc cafu enim ea ventriculi confticucio adefl:,ut mcd 



camentum in a£Vur« amplius deducerenon valeac, & 
pfa quafi fuccumbat y haut fecus ac poft applicata vefi 



malis £Egri rebus 
inftar ovi fubvenrane 



vefica tancum 

lloque humore flillans fequa- 



tur , Grajjius CMifi* Dec. 3. Ann. ^ obf 14. auc cutis cancum cor 
ru^jecur , Helmcbius Alifc. Dec. j. Ann. 7. obf. 20 r. 

Quamvisvero Ipecoanhanonnifi praevia»ccudidum> cvd 
cuacionc dyTenteriam curec, non minus camen fpecifici contr 
hunc morbum aliosque alvi fluores nomen mereri cercum cfl: 
cum poll von:iitionem tale robur inteflinis radicis hujus virtur 
eonciiietur , quale ab aliis cmedcis exlpe<flari non poteft, no 
unquam obfervatum eft 




( Hildejio Anguftam Find, d, 1 2. Septem^r. 
, Anno 1706. ml£a.\ 

OBSERVATIO XXXlX. 

Dn.D. JOSE PHI LANZONI. 

Dc 

Verminofo AMominisTumore* 

Dolcfcens Annor. 1 4. pofl dolorcs circa umbilicum in Ab- 
d'orainc interne fubortos , febre continua 14. diebus labora- 

hinc apparuit quidam tumor mollis diltans ab umbilico ad 

trcs 



\ 



7)<? vernilnofb Ahdommls H 




tres digicos in parte dextra, &: hoc in abfcefTum mutatOj absque 
"ullo chirurgicoauxilio, fanies in magna effluxitquanticace&co- 
piajhinc pofl: aliquot dies vermes plures ceretes viventes exiere 
mediocris magnicudinis, AbfcefTus vero pofl eruptionem quam- 
vis validiora ac pr^ftantiora per expertiiTimum Chirurgise Pro- 
fefTorem ad curationem vocatum , rcmedia adhibita fuerinc, neu- 
tiquam tamen ad perfedum (latum falucis reflicui ac redigi po- 
tuit J quia matcries ichorofa , & putrida aflldu^ emanabar, ex quo 
magna ac fumma em'aciatio fupervenit , cum virium ja6lura , un- 
dc tandem mifereex hacvita ina^ternammigravitPatiens. Aper- 
to poflobitum cadavcre,fi:atim fublatum fuit dubium de loco, 
ubi lumbrici mcmorati fuerunt produ^li ; fuit enim notatus, & 
diligenter obfervacus canaliculus quidam membranoftis calami 
fcriptorii magnitudincm,&latitudinem quatuor digitorum ad- 
jequans , ducens originem la tunica interna inte/lini Ilei usque 
ad peritoneum protenfus, per quern vermes ab intcflino tranfi- 
bant, & per abfceflum apertum exiturti fibimetipfis parabantj 
Ex hac obiervationc confirmatur' opinio illorum Dodorum , qui 
dicunt in noflro corporc humano de facili pofle prqduci diver- 
fas concrctiones,membranofas nimirum , carneas & novos du- 
ctus , & receptacula juxta noflri corporis indigentiam pro variis* 
Efibus exequendis'c* 



\ 



OBSURVATIO XL '■ 

Dn. D. JOSEPH! LANZONI 

De 




PuelU nifi ctm •vifiolis, 

Arrat Clariis. D. Francifcus Mauriceau,ChirufgusParirinuSs« 
in fuo Tra£t. de morb Gravid. & Puerperar. lib. f.cap 2. fe 
ortum fuiflc variolis afFe<!l;um, quod licet rari/fimum fit, acta- 
nnen aliquando accidir, ut ego obfervavi ter in praxi mea; & 
prseciptieAnno elapfo i7of«menfcO£lobris die' quarto in puei- 
la, quam o6liraeftrem peperit Uxor" cujusdam Fabri ferrarii Fer- 

wrienfis, morbo acuto detcnca,qu» fcilicet fiiioia in auras vi 



■x 



-v 



%10 , oy^Mo XLL & Kill 




ies edica comparuic coco corpore variolis foeaaco , magna & 

tris Scparencum admiradone^morcua aucerti efth^c puella 
t\o a pativitace die, 

H _ _ 

OBSERVATIO XLl 

Dn. D.JQSEFH1 LANZONi 

JHenflruis vomifu evacudtis. 



bu5 




Hlftorias vomicus fanguinis menftrui varias legimus, qui 
fcquencera addere mihi nunc liceac. Anno 1 700. Mcnfe 
pii vocacus fui ad vifendam filiam cujusdam Mercacoris noftri 
Ferrarienfis Annorum 24. qu^e a cribus menfibus fuppreffioneni 
menftruorum paffa, pecebac auxslium ,• purgato corpore, & bis 
ixiiiTo e vena pedis fanguine^ vomica fanguinis centacur per vices 
repecentCjicauc incra quacuor dicrum fpacium libras pene qua- 
luor cruoris cvomueric ; Icerum menfibus fequencibus per vo- 
mirum cacamenia fluxere ; donee candem meb confilio conjux 
fa(5la, ac brevi gravida non amplius calcm vomicionem eft ex- 
perca; nunc fana vivic, & plurium filiorum eft: parens; fi miles ca- 
.. fus videac cunofus Le£lor in Mifcellan. Acad. Nac. Curiof Ann. 4, 

& 5. Depur. I . pag. 6^. Ann. 6. & 7. ejusd. Decur. pag, 83. Ann. 2, 
Dqq, 2. pag. 2yi. & alibi & pr^fercim Apiar. Clarifs. D.Hardcri 

pbfi 22. ; . . 

( Fprrarm Augufiam r^d. An. 2706. 



X 



% 



/ 



obseri^atio xl ii. 
Pn.D.JOSEPHI lanzoni. 

De 

Catanmiiommjiuxu non djpveto tempore in 



\ 



I 



^jariis F^minis. 




N Praxi medica facicnda mulcas pbfervavi mulieres poftquin- 
quagcrtmum ^cacis annum mcnftruo fluxu ordinaca peri.odo 

prajdicas,aliasquepucllas;qu?eaufedeciaium a^caci§ anaum ca^ 

tam^ 



^^ 



/ 



l)e C^tammoYHfn fitiku ifOft /^ijpvefo timperein vanis tdmms* tit 





tamenia videruntj Sic Famula quaedam Monialium eflhicFerra 
riae reptuagenaria,qu£e quovis menfe fluxum patirur menflruo 
rum fpacio quacuor dierum pcrdiiraniem ; Paricer Uxorem cu 
darh Judsi noviannorunri 6% men/lruatam 5 Idem obfervav 



mf 



/ 




/ 



honefla Vidul annoriim 72. & in quadam Ruftica. annorum ^y. St 
in aliis mulcis annor. fj*, & ultra; Vidi paritcr filiolam 6rcinatoris 
annorum quinque cacamenioruna fiuxum patiencem ; fimilicer 
filiam CiVis cujusdam noilri ahnorum fepteoi menflruaram oh- 
fervavijac de alia quacuor tancum annorum idem notafle flilft 
t(\ mihi nuper obflccrix fide digna. 

OBSERFAtid XLIIL 

N. D.JOSEPHI LANZONL 

De 

Acicula deglutiia cum urtna excreta^ 

iQUer quidam annorum quacuor, filiusFabri lignarii Ferrarien 
i fis , invenic fiumi jacenccm aciculam in quodam cubiculo 
canique deglutivic; Delpcrati parentes me in confilium vocanc 
ftatimque jufll, ut paflam triciceain cum bucyro coiflam, alia 
que oleofa & pinguia exhiberent, uc fic invifcaca acus deglutic; 
fine noxa per alvurn expurgarctur , auare fub vefpcram Con 






ferv. roC & Cartix recens cxcra^. ana^^ij. propinavi; Verum . . 

tura, 4u« Tola vias nobis incognitas adhuc in corpore humano 

cognorcicacftato tempore apcricper vias urins^ aciculam fine 

puelli noxa dimific magna parencum admiratione , & hoc 



* 



fecund^ die a deg 



Similia exempla rerum fcil 



degluticarum, per infolicas vias e corpore humano cjecftarum^ 
pailim leguntur apud noilros Aucores, ^pr^fcrcim apud Joh. 
Schenckium lib.g.Hildanum, Alexand.Benedic^um, Langium, 
Melmoncium , Chnft. Frid. Garmannum . Diemerbroek 
*am antiques, quam recentiores. 



, *^*v.i.v.MAWVXV3 



& 



^Ferrarm Augufl^m Find, d. j 7, Sep 

An, i^QC.wink.) 



OESER- 



A 

S 



-^2 ' Ohfervath XLir. 




\ 




OBSERVATIO XLIF. 

Dn, D. MICHAELIS ERNEST! 

ETTMuLLERI. 

De 

Foemina gravida , Amfarca labor ante , multum purga^ 

tafine noxa, 

Oemina 40. Annorutn patiebatur appecicum proflratum , laf- 
ficudinem , abdominis cumorcm , faciei colorem pallidum 1 
ejusque cum arcubus tumorem. Pulfum habcbatparvum,un- 
nam reddebac tenuem & aquofam. Accerficus ad earn , fedulo 
fcifeicabar, num gravida cflec ? id cum conflanter negarec , fi- 
quidem ex nullo figno impr^gnationem hariolari valebac, pro- 
pinavi purgans ex jalappa & nicro depurato; unde decies dejccic 
aquofas foeculentias cum euphoria. Incerpoficis quibusdam 
medicaracncis amaris & diureticis, cum omnis nondum evanu- 
iflec tumor, uc eundem ordinarem pulvercm purgantem, mul- 
tis me efllagicabat precibus mifera, fumtnum fe cxinde iccrum 
percepcuram fore Icvamen rata. Id quod annuebam , & eodem 
cum fuccclTu opcrabatur pharmacum. Tercia vice paiieis die- 
bus poft,me infcio,a pliarmacopola pctic purgans, ex quo ul- 
tra 20- habuic fedcs. Continuatis fie amaris convaluic. Sed in- 
terjedlo menfis jfpaciome accedic, narracque gravidam fe effe, 
6c medium jam ingravidationis tempus fuperafle , (iquidem enor- 
mcm foetus motum percipcre fe rcferebat. Dcbico igitur tem- 
pore fanam atque vegetgm enixa eft filiam , quam ex facro bapti- 



fmi lavacro fufcep 



SCHOLIVM 



MUlcum f^epc negotii faceflit Medicis hydrops , dum eum ab 
imprsegnacione diftinguere gefliunt. Oyandoque enim us- 
que adeo concepcionis ver^e latent figna, ut pro hydropicis ha- 
bcantur,quse tamen imprisgnatfE func. Fr and fcus tmm MdU- 

rkeau des Maladies desfemmes groffes Libr.Lcap.i. bin a refert 

cxerapla foeminarum per d. vel 7. menfes drafticis mcdicamcntis 



vcxa- 









De Tcemlna gravida^ Anafarca labor dntty mult urn purgatajine mxa\ I r j 

vexacarum, donee foecum in lucera pepcrerint incolucnem. Alia 

cxemplajege apud D. Riedlinum Linear um Aled. Ann. Vlpag, 

1 2 1 . &* ^4 3 . Sic fuperiori anno apud nos honeila mulier , quas 
per 4,annos fterile egerac conjugium , praecer alia Symptomaca 
abdominis molem fenfim increfccrc fenfic, menfesquidcm eranc 
{vapprcfli, fed nullum pr^cerea adcrac irapr«Egnarionis fignum, 
usque adeo ut Medicus , ejus curam gerens, fepcuagenario major 
paucis ante parcum diebus dixeric , seque impolTibile efle, ut ipC6 
fit gravidus, ac ifta foemina. Uc caceam talia exempla mulier- 
cularum, quje ex furriva venere conceperunc, ac eciamfl foecus 
motum manifeftepercipiancidcamen conftancernegancficquc 
ftudio imponentes Medico hydropicas fe fingunc Vid. Forejii 
Lib. XXVllI. obf. j^. in Scholio. Econtrario non raro yerus 
foeminas torquec hydrops i Tub cujus tamen larva fatum latere 
Medicus , fed fruflra verecur. Scythe enim non rofum mulic- 

res )uxta Hifpocratem de Aere , aquis ^ locis hac ratione depipi- 

unfcur , fed noftratibus idem contingere fatum Bartholini terfa- 

tur hiftoria 6. LibrillL 6c ZaccbiasQu^fi.AIedko- Legal, Tom. 

IlL Conf. i6» Ncc rari furic caftis , ubi cum vera ingravidationc 
hydrops combinatur , qualcs reperiuntur apud Hildanum CenL 

ILobf$6. Schenkium obfer^. medicinal Lib. 11^. obf. i^. Fore- 
flum Lib. IL de incerto acjallaci urinarum judicio. Mercurial 
km de Adorb. Mul Lib. Leap. 2. Dodonmm obf. 49. in Scbol, 
Primerofium Lib» II cap. 7. Gockelium Lib. 11 confil. j 5. Flaterum 

Lib. IIL Obferuat.p. 637. aliosque. Ec cum cerce non f^mper & 

libique purgantibus acque diurccicis , qua? pra^fcnriilimi alias ob- 
fervantur efle prasfidii , in hydropis cura uti licec. Verendum enim 
force iHe virulenta purgancium qualitas nucrimencum foetus cor- 
rumpat, & acrimonia uterum, intcftino redo contiguum, vcl- 
licando hunc ad fui contradlionem , deque foetus ante temp us 
cxpulfionem flimulcc. Innoxie tamen purgantia quandoquc 
fcrrc gravidas, prapter noftrum cafum aliorum docent obferva- 
tiones Medicorum , e. g. Rhodii Lib. Ill obf 1 5. Zacuti LufUani 

Medic, Princip, Hi^. 1 4. Lib. Ill ^ Praxeos admirand^t LiblL 

Ohferv.Acad.N.C.Cmt.L P obf 



'\ 



) ' 



4 



OhfermtU XLV. 






_ ._A4.Renedlmiobf.Aded.rar.T4Z ^c, . Scilicet obrcrvanJa 
eiit regula divi noftri CoifeS. IV. afb. i . Fr£gnantes , dicencis » 

mrgabiSifi maierU turgeat, quadrmeftres&^ usque ad feptimum 
menfem Jed has parcius^ Junior es autem &femores caute^ purga- 

re oporteL In hydrope enim turgec & abundac omnino mate- 
ria ferofa, & ad fecedendura maxime eft idonea. Nee camen 
leniencia 5c laxancia primis tribus menfibus incongruc propinafi 
poflunc^ modo abftineamus ab aloe & cafTia, ab ilia quidem, 
quia venas referacab hac vero propter flatulentias&: tormina, 
qu£e patrac. Et quidni Naturas Minifter debitis fub cautelis diar- 
rhoeam ejusmodi quafi artificialem concicet , cum ipfa natura in 
gravidis ralem fubinde fine noxaparec. Quanquam enimjuxta 

eflfVitum Hippocr atis Je3 . IK apbor.j.Mulieri ukrum gerentu 

fi alvm multum fluat, perkulum fit t ne a b or ti at; tenendum ta- 
men, quod N^sinm apud Scholzium Confil 340. inculcat: £/^i 

n^iideru fluorem ad fifiendum mobedientem , ne multum urgeas; 
ferunt enim nonnunquara pragnmtes ejusmodi emacuationes 



t 



I - 



usque ad parlum citra noxamiuti contigitin uxore fratris 
gu£py£gnans per 4, menfes fanguinolentas dejeBiones etiam cum 
rajura kteftinorum paffa eftp nee ulfo medicamento fifti poterat', 
tandem exdufo faiufano fef imolumi ^onte fua intermifit. Id 
quod pariter Platerus Lib. Ill obfiri.mt. pag^S^f. ^Bonettus 
Bbaros Medicorum pag, ^64* confirm anc. v ^ 



OBSERVAT16 XLF. 






Dn, d. michaelis ernesti 

ETTMuLLERI. 

- -, '^ J^ 

Certim iS infallibile impr^gnationtsjignumi ^ 

^'Nna Maria^PauliJfjCCtbCdf^/calccis refarcicndis operam na- 
X71.vands uxor, quotiescunque concepir, 6c ancequam alia in- 
gravidationis figna compareant, fanguinera ex bregmate finiftro 
cxdllarc percipic,qmfluxus licecfac copiofus fit Jnnoxie tamen 

eundem ad partus usque CQoipus fcrc, ubi fboncc ce/Jac 

< SCHO- 



s' 



\ 



J 

Certum '& hfallMe imprA^Jatlomsfignurtt' iif 



I 



SCHOLIUM. 



^^ 




Uam difficile fie, abhy drop e ing'ravidationcm ciignofcercj 
in fuperioris obfervationis Scholio raonicum fuic. Sednec 
deo in genere concepcionis flgnaprimis potiilimurn ncicn- 
fibus exiflunc, quin velfalfa, vel failacia , 6caliis n:iorbis com- 
munia eadem,acque cxperimenca, circa banc rem commendata 
valde periculofa fint. Inde enim fie, non modo uc qua^ re vera 
inucero conceperunt,variisnciorbis conflidari credancur,prouc 

fatcntur obfervaciones varias, c. g. Zacuti Lufitani Praxeos ad- 
mir. Lib. ILob fi4.S' Zacchta Qu^ft.Aled, LegalTom. UL conf, 
26pag. 40. Mifcell. Nat. Curiof. Dtc. I. Ann. L otferV' 4^ ^^* 

vcrun:) ecianci uc iilse, qua: neuciquam exiflunc gravidse, ad pair- 

tus camen dolores ur^cahtur^ conf.D.Riedlini Lin. Afed,Anfi» 

V.pag. 1004. Mukominus fexum embryonis prsedicere auidara, 
uc gloriancur, pocerunc, Hippocratis efFaco Se^. f^,apbor, 48. 

Foetus mares dextra uteri parte y foemin£ finiflra magk geftan- 
tur\ decepti: fiquidem hoc ipfum Tbomas Bartbolinm Cent.P^- 
bift'SS' propriae & Brafavoli uxoris exemplis refucac, & anima- 

lium fediones juxca Benedidum Veronenfem Lib. XX^. cap.j. 

redarguunc, dum fa^penunnero evenic, uc eadem in parte uteri 
gcmini, masScfoerainagerancur. Ec novi ego foeminam, qu?e 
ucriusque fexus liberos in lucem produxic, oncines camen in dejc- 
tra parce conceperac. AfTcverare camen aufim, dari in quibus- 
dam individuis cerca & infallibilia ingravidacionis iigna; quera- 

admodum GmUemeau dans Vbeureux accouchement Lib. L cap. 

1 1, refcrc de foemina , qusE a prime, quo concepit die vomicus 
pari folebac, condnuacos, donee foecum icerum enixa cfTec, Sic 

fiovk Fernelius Lib. V, Patholog. cap.S' nonpaucas mulicres, quas 

quocies ucerum geftabanc, crebro epilepfia corruebanc, a qua 
alio cempore libera exiftcbanc. EcPanarolus latrologtsm, PeU" 
t€coJl,y,obf. 46. f(xminam allegac, in qua, quocies ucero gere- 
bac , flacim*primis menfibus vena rumens in femoris interna 

parte prope genu apparebac, Porro BaUonim in Confil. 40. fcho- 

2 lio 




■>■ 



1 

J 



J 



' . 



z 



i^ Ohfervatio XLK 



4 



lio ceflacur , quod mulier qujedam conrinuis cephalalgiis vexaca 
ab iisdem exticeric immunis, ubi conccperac. Spedac hue oh- 
fervatio Saulejiin foemina,quae non nifi gravida herniara uteri- 

nam eft perpeiTa, vid. Zodiac U^ed^Gallici jinn. Illp.^z. item 

Plateri Liblll objeru.p. m.6i% de muliere, qua^ quoties im- 
pricgnata crac^ in afcicena inddcbac,uc&: S^/fJiW//;/'/ Cent. 11, obf. 

5 4. rcferentis , foeminam fingulis imprargnacidnibus crebros vo- 
mitus materia: purpureas , (ubcraflk & copiofe paflara efTc ; ac 

tandem H gendornii in Hiftor. Aledico-Pbyf. Cent, I hifi. 91. in 

foemina,quar quoties ucerum gcrebac, hoc fibi proprium ha- 
buitjUt circa quarcum & quincum geflationis nienfem levi de 
caufa nihil tale cogitans in planitie eciam in cerram decidcdc, 
alloquin nee cpilepfi^ nee lipochynBiiE obnoxia. Atque hue de- 
nique & noflcr cafus eft referendus. Nee culpandus fdrfan ero, 
fi dixero , pofTe quandoque cerco prafcire muliercs quasdam, 
cujus fexus foetum geftcnc , Edodlus hoc fui cxerapio macerterat 
me^,qute ofties jam peperit, prima vice filiam,fecunda,tcrday 

6 quarca filios,quinna &: lexta nliaSjfeptima filium,o£^ava fili- 
am ; quoties igitur filias conceperat , nihil extraordinarii quoad 
ucerurn notaverat, aft Temper quoties filios geftabac, ultimis ge- 
ftationis menfibus infigncin uteri prolapfum pafla eft j quemad- 
raodum & afiam novi foeminam , quae quoties filium enitebacur , 
codes ra£l:andola£le abundare folebatjdum vero filiam peperic, 
parciorem longe Ia£lis proventum experiebacur. Quod hsmor- 
rhagias atdnet , quas perpeciuncur frequentius gravida:, proftat 
cquidem Hippocrads aphorismus 60. fedl. V. Si pregnant i pur ' 

gationes menftrute procedunt,bene i/alere foetum , eft impojfibile^ 

Excipiuntur tamen ab hacregula plechorica? ; fiquidem quotidia- 
na docec experientia y folvere quasdam mulieres tributum luna- 
re , nonprimis folum rpenfibus,(edpertotum quandoque gefta- 
donis cempus absque ullo tamen abortus metu. Sic Scrcliquas 
ha;morrhagias uteri, modo non cum difrupdone fecundinarum 
ab utero ccnunganr, gravidis & foetur mirfus cxi#ere funcftas 
quocidie docemur. Talia cxcmpla Icguntur apud Blegnj inZo- 

, ' diaca 



\- 



\ 



\ 



iJLr 



,» 



Ohfirvatio XLVU 117 



) 



s 



diaco AJedico- GaWco Jim. II. pag, 141. Tbomam Bartholinum in 
Cent.IlLhift, ii*Gabdchouerum in Cent. IV, Curat.^^.ScJFtor- 

ftium in Libr. IV. obf. 5*./. i y 8. Minus periculofe obfervancur hjE- 

morrhagi^ ex aliis corporis locis proflucnccs. Vomicus enim 
fanguinis copiofbs eosque innoxios ^nno tar unt Salmutb locdt. 

&: Scharffim in Adijcell, Nat Curiof Ann. IX. &fX. obf 6. hx- 

morrhoidum fluxum enormem absque camen vel macris vel foe- 
tus noxa Schenckim obferuat. Medicinal. Lib,IIIpag. 3 ^ 8. nar- 

rac. Htemorrhagiam menfium per talumCummius in yklijcell^ 
Nat. Curiof. Dec. I. Ann I obferu. <?6. commemorate & fiingui- 

*ncm per dextram papillam flucntem Amatus Luptanus Cent 

VII curat. 4S.r:GCcn(eu 

my 
■_ 

OBSERVATIO XLVI. 

Dn. D. MICHAELIS ERNESTI , 

ETTMuLLERI. / 

CepbaUIgia ex LaBjtione. 

VOcabar fuperiori anno'ad fo?minam 32.annorum,conflitu 
tionis .biliofa?, proprium Jadantem infanrem, cres menfes, 
natum, quae dcenormi cephalalgia, qua puerperii terrporecon- 
tradla interdiuatquenodu vexabatur>conquerebatur;fbmnum 
propter doloris fkvitiemcapercncufiquampoteraCj fed rabiofaj 
inftar hinc inde transcurrebat , capucque parietibus allidere coge- 
batur.Varia centabam,rcd omnia fruftra, nullum cepbalicum, nul- 
lum anodynum defideratum edebar cffe£lum , Vc/icaccrium im- 
ponebam vcrcfci, fed absque allcviatione. Infantem tandem ut 
abla^laret, vel nutrici alii la^andum commiccerec, fuadcbam 
quo fzCto fponte cephalalgia ceflavit. Ex quo apparet, unicam 
doloris hu;u& caufam fuiffc ladationcm. Poftquam enim , quic- 
quid oleofi & pinguis fanguini afFufumerat,per itcratas circula 
tiones & mediante inteftino motu^ ipfi unicndum,&mblandum 
ac dcmulcencem liquorem convertendum , jam pro prole nu 
irienda fub ladlis fcheraace fccrctum Sc excrccunri fuit, non po- 

F J ' Cuic 



> 



^ 
t 



\ 



ifH 



• ' 



' / 



-N 




Ohfervatio XL Fit 



_.. ,__nfanguis blandioribus hifce parclciilis orbacum acris r^- 
Bnqui, qui cerebri menynges, per quas^tranfit, continuo velli- 
cando immenfos ejusmodi dolores p'ortmodum patravic Qucm- 
admodum ali^ foemin^ la^tances acrioribus func expofic^ 
lorum dcfluxionibqs. \^t caceam maciera.nutricum, ex 
/acile deducendam, novi quasdam mulieres, gu^ dum lada 
tonfillarum cumoribus & faucium inflammacionibus func obi 
xiac." Cum'enim una cunfi la£tc miiki fpiricus eliminancur,i 
fufficiens relinquicur materia prp Us refarciendis , quemadmo 



dials 



dum reliquihu mores, ita in fp 
pro refolvcndis aliraencis in ftomac 




flricus cvadic vappidus , 6c 

idoneus; hincfici 



*rf' 



puri & defqecaci chyli crudicates vifcids g 
fanguini admirceancur,qu»,cum per fubciles^cenues vaforum 
pUIarium masandros penctrare nefcianc , ibidem hsren 



C, 



feu 



ilagnancficque cumoribus & inflammacionibus anfam prsbenc 
uberrimam. Ec hoc eft, quod vulgo dicunc: ©ftg ^Ul6 jiCf)^ 



■J 



OBSERVATIO XLVII. 

Dn. D. MICHAELIS ERNESTI 

ETTMiiLLERI. 

Ulcus mammarum ex Phthifi. 

Oemina 5;o. annorum , fabri murarii uxor , biliofk conflicu- 
cionis, rixofa,per aliquot men fes phchifi laboraveratjexcre- 
ac per OS copiofa purulenca jfoecidiffima. Accerficus ad earn , 



qu^ 



morbi cond 



ebac, propinabam , malum 



^^ 



men, quod akas nimis egerac radices , extirpari peflicus non po- 
tcrac. Levamen tamen ex balfami fulphuris anifaci & pilularuna 
^e cynogloflTa u(u optimum femper percipiebac. Sed accidie, 
titfenfum pun^orium cum duricie in mamma dextra percipcrec, 
Apponebac /quae olim pro fuppurando mammarum abfceflu 



proficua pbferVaverac , domeftica remedia/ Pa 

rumpi abfccflum obfervac Iaecabunda,moxre 



ncerje£l 




rarfl 



liicus mammarum ex 



■ 

ram (p 




;je6la' 



:rans. Profluebac enim ex mamma fimilis' materia pu 
, eodem fbetore nares fcriens , ac ilia , qua; ante per os era 
Quahquam igittir variis injedlionibus ulcus mundifi 
tentafTem , paucas tamen pbft feptimanas fupervenientc di 
arrhoea moriebatur. Similem fe cafum obfcrvaffe mihi aim re- 
fcrebacMagnificUs nofler Decanuy, Dominus D. Johannes Bob- 
fliuSi in ^dilis conjuge , qu^ tamcn itidem fatis ccfli 
gia phoeriomenihujus lattre nullum' potent, qui perpendec j con 
tingeref fr^quentius, potiflfmum in phthificis, ut pulmohes pleu 
tk aC coftis hinc inde adna{cantur,qua fadla continuitate p. n 
facili negotio ptiris acrimonia ex' ulcere pulmonum ad mufcu 

lbs intercoftales penetrans mafrirnarum glandiilas arrodcre po 
teft. 



fi 



,) 




Non tamen funeflri Temper obferva 



eiu'smodi cafus 



Annotavit enim Zacutus Lujltanm Prax. biftor^ LibALcap 

fA>f.^. quod phthificum quendam tanquam'conclamatum & mox 
moriturum deferuerit, obortus tamen eidem eft in flerni vici- 
rna tumor durus', rotundus, faftigiatus, qui denique apertufe in 



fiftulaiti hbiiE,\)erquam continuoxirulencus emanabachum 




icque jeger per q 



tuordecim 



vicam produxic 



EtD 



Johannes U^rigtlm rcfcn in Ad.Pbilofofh, Angl.Ann.ijO'i,.N'. 

28j.pucllam ex variolis in ulcus pulmonum incidifFe, ubi inter 
jfeptimam & odavam coftam nodi aliquot exiles fe offcrebanc 

tadui J quibus per caufticum apertis pus effluxit , ac tandem ilia 
cutri fanitate in gratiarn rediic. Confer y^S. Erudil Lipf. Ann, 
iyo^,pag,2i I . Speiflat aliquo modo ad hunc cafum obferva- 

tfo mZodmaAiedko- Gallico Ann. ILjpag^ 1^4, dkgua pucri 
' ■'^ ' cui abfceflus fupra apophyfin maftoideam fuit ena^ 




ms. 




t 

Ausujiam Find, d. id, QUehr 



Anno 



ifa.^ 



I •) 



^ 

i 



Sjf 



\ 



'« fv 



*^ 



^ 

* 







a V 



\ 



520 



Ohfervath XLFin. 





£^ 



OBSERI^ATIO XLVIIL 

Dn. D.SAMUELIS LEDELII. 

Menfes per Uhia jiuentes. 

N noftri diftrii^us pago,^olnifc&fcj]ct/ Vidua 30. annorum 
laborabac imminucis mcnfibus per Annum , cum guttulis faa- 
guineis {laco fluxus mcnflrui tempore e labiis infenoribus ftil- 
lantibus. Scillanc jam labia per 6- menfes , ordinario fluxu peni- 
tus iritermitcence. Poft faphapnarum fetltibnem , proprio confi- 
lio adminiftracam , confuecus rediic fluxus per confuetas vias. 
Jam aucem menfes imminuce dum fluunc, rediic ftillicidiumja- 

biorum , ideo juflTi cvacuacionem & repccicionem^ fetftionis fa- 
ph^ftarum. ^ ^ 



(Griineberga Sil, Norihergnm Anno 

17QS. d. - - mifa.) 



/ 



^ -^ 



Dn 




>-, 



OBSERt^ATlO XUX. 

GuNTHERl CHRISTOPHORI 



4. 



SCHELHAMERI 

FunsiFahica. 



J 




Ic fungus , ea qua apparec , magnicudinc excus cinereus erat 



incus candidus , ex ligno jam anno elapfo ca;fo fiffoque , fub 

dio jacencc, mulca cadence pluvia enatus : Tarn afFabre forma- 

tus crac, uc in parte inferiore laminae sequa diftantia ex umbili- 

co ad circumferentiam cendcntes, illique inhaerentes, ne latum un- 

gucm propiusautlongius a feinvicem diftarent: Intercurrebanc 

inter has ali«, idque perpctuo , qusc non actingebanc circuli ifi- 

nem,fedparva diilantia a circumferenda yeluti oblique refeda 

'^'*^~~*^ ant, idque ex accuracifTima menfura fpatium implebanc: 

,1, ...... ... ^ -^ Ho- 



defineb 



ita uc nulla ars certiori fabrica imicari nacuram banc poflec. 

ideo monere placuic , ut appareret , fcgnioris aevi fcripcores per- 

peram ad formadonem generandit prolis vim plaflicam ex orco 

cvocaiTe : Qu^nam caiin hie yis formacrix, ubi nullum fcnoen 



* 



eft. 



£\'. 



^ 



/ 



Fmgt Fahrica. 



lai 




I 



ciljcxquo fungus natus videri poflet? Fateor tamen, fi quis ex 
n:e jam qu«rac,ecquid aliud pucem ex \igno jamdudum arefa- 
do, novoque imbrc mulco perfufo open hufc pr^fuifle, me 
quid reipondeam non habere. Cafu enim fadum , artificio (1- 
millima exaditudo ftatuere vetat. Deum vcro immediace crea- 
ture tarn Vili, camnullius ufus operam dedifTe* minus a dhuc e/l 
credibile. Mechanicam hie radoncm hauc facile oftenderic quis- 
quam. Simillimum hoc glacici , qux ex yaporibus in cubicu- 
lis hycme vicris ie applicac, frigore cxcus regnance^ auc iis figu- 
ris,qua& in marmore FIorencino,veI Achate, pellucido ex intcr- 

fluence fucco pulcherrira^ apparenc Quae cui adfcribendafmCi 
doceri percuperem. 

( Kilia Auguji^m Find, d, i. Novemh. 

An* 1706. mijjk.^ 

* - 

OBSERVATIO I. 

Dn.DJOHAISNIS georgii hoyerl 

Dc 

Plordtufcetus in liter o, 

Nno M.DC.LXXXIX. menfc Auguflo hicMoIhufse focmina 

quaedam , primipara menfe fepcimo poftquam uccrum gc- 
flavcrac , nodurno tempore cubicum icura , ploratus audiebac 

quad fubmiflbsjuc hinc fub ledo forcafle repoficum efle infan- 
tem,fairo fibi perfuaderec, fruftra qujererec. Brevipoil plora- 
tus audiebat iterates , eosque in utero fuo fieri fentiebat. For- 
midolofa in ledum properans tertia quartaque vice fuum plo- 
rare foetum fubaufcukabat. Die fubfequence non fine maxima 
mentis perturbationc rarum ac prodigiofum fadum turn aliis, 
tum prseprimis Confeflionario , fucuri mali omen infallibile pu- 
tanci recenfebat. Poft hebdomadum nonnullarum (paciu m dif- 
ficillimo partu tres dies durante foetus excludebatur fan us qui- 
dem,non tamen ^quevivax,ucpotepofi: tresmenfes epilepcico 
morbo correptus, Cieatori fuo animulam reddens. Ca^terum 
foetum hunc in ucero plorantem non folum fuje 6c familiar pro- 

Obferv.AcAd,N,CQnf,I, CL ' pri^ 




% 



111 



Oifervaiio LI. 





priae calamicatis,{edpublid maxima? propcmoduili dvicatishu- 
jus pards excidii prophecam fuifTe, tcrribile epdem anno, die 
dccimo Septembris contingcns incendium (per alia plara pro-^ 
digiofa indicia quafi prafnunciatum )quo plus octingenta xdi^- 
cia, acque inter ilia infelicis puerper^e ^des, intra 24. hofarum 

mtervalium voracilTimiis Vulcanus abforbueraCi manifeftum fe- 
cit. 



Infelices etiam Parentcs majorum gtoria 



(p 



fldhuc int viyis ad incitas adeo reda<5lifunE, ucmifcrrimam ag 



t'ltam 



OBSiRVATiO LI 



Dn.D,JOHANNIS georgii hoyerl 



D 



f anu fepimejiri & motu locali fecundinarum tefeMa 

expuijionem promovenfe 



IcuC partus diificijis , ita Iccuiidin^ rdchtx maxirtias afFerrs 




(blenc mplefti 



tidetur expulfio , quanto 



Quinimo . taatp periculoflor fecundinarum 



qu^ poft partum pferumque 



mis proftratJE, imbecillibres funt, Adeo uc fspius ad ukimum 

ycmcdiiim , extra<Qionera puta cunri unco vef manu faciendam 

puerpcris^& Medicis moleftiJimam deveniendum fjc* Inte 
rim ne iu " 




ad banc anchoram propercmus, nifiilpriusin- 
tentatum relinquamu& lea LongofalifTje foemina viginti anno; 
flata, po/^quam primipara nori legitime fucrat tradlata, jam fo 
Gunda vice gravidata , mediis geftationis mcnfibus continue ma^ 



ta 



ferofje cum fanguine confuf^ fluxu, nulloremcdio 



cbhi flicceflu compefcendo 



epta. Port feptimum 



menfem partum yalde debilem , vivum tameri, macilentum Ji 
Vidi coloris & juffo miziorera edebac , cujus Iigamentum umbi 
Ikale exfuccum pa^ne , mamfeflo indicio , foetum defecifle all- 
inenta feu fuccum nutritium. Poft partum fatis difficilem ob re- 
ccntas fecundinas in mi^errinao ftatu decumbebac , variis reroedii: 
pelrentibus^ mixturis ex efi: ca/lor. myrrh, fuccfn. Spir.Salis ar 

myrrha; 



mon. vinof Tin«a.bez. &c. 6c pulvcribus ex boi 

cifiiiabannis &c. alias pt'oba.tiffitnis fm fuQcelTu in piim 



iStct 



\ 



L^ 



1 

i5<? pdyfufeptimefiri dr" ^otu hcAtifeChndinitYHm veteHiitrHm&c. 1 1 1 

Scernutatoriis & aliis externis non negIe(Slis. V^ribus incerea tem- 
poris mire proitracis 5c liporhymiis crehrioribus acccdencibus 
cum manualem operacionem vix tolerare pofTe vi.derecur,uc de 
k)co ,in quo ha(n:enus quieveraCj in ali.um locum collerecur , fua- 
for eram: Idquc tarn fperato cum fucccflUiUC ftatim pofl: mo^ 
cum ilium localem fine magno conacu factii labore fecundin?^ 
di^flum fadura eliminarenpur, ipraque priftinae fanicati ex: yocQ 

rerticuerecur. .. 



OBSERVATIO Lit 

Dn. d. johannis georgji hoyerl 

De 

Cdrdialgia ^ anxietdtihus 4h ufu vudicdmenforu^n 

cbymicorum IpirHuoJdrum,^ 

On quaevis nature fcrunt omnia, & qu^e plurimis faluberri- 
ma , uonnullis exiciofa cfle folenc. Referebac mihi JExcellen- 
tifs. Domitius Dr. Wolfius , Archiacer Regis DanicC , volacilia & (pi- 
ricuofanon asque ferre pofleGallos & Icalos, quam Germanos, 
Danospltiresque populos Borealcs : ScCpius enim ab ufu Sal 




oleofi Sylvii miras fang 



vafle 



&c. in illarum calidiorum terrarum 



ebullitiones, prcccordiorutn 



fc obfer 



Neque veroGermanis quibusvis volacilia tancopere pro 



defle , fed quosdam enorqiiter I^dere f^piufc 



Nup 



■*-' 



admodumpannifexquidara Vir quadragenarius, Ardiridde vaga 
fcorbudcadecumbens, a mixcuravoladlifbdorifera,minori dofii 
ab experienci/Ti mo Medico propinaca,tancas pr^cordiorum an- 
Xiecaces experiebatur , uc ab agonizante difcerni vix poffec In- 
fcius harum rerum fimul in coniiliura yocacus phicnomenon 
urgenciflimum mixcuraquadam ex Ipiricuofis carminatives com- 
pofica fopirc tencabam. Sed okum igni quafi aiFundebam, & 
qucE port ufum aqux cujusdam deftillacas ferme crane excindje. 



/ 



denuo refufcitabanrur dolorum flamm 



Mutato iroquc 



&di 



filio pulveribus abforbentibus & diaphoredcis anody „. 

luendbus aquis deflillads fubicaneum optadfllmym Iqvamen af 



CL 



fere 



j,2A ' Ohfervatio LIIL 




fercbam. Idem ille cum aliquandiu pofl: aiFedu pedorali labo- 
raret,ab dixirio pe(51:oraIi & efT. craumadca incredibiks anxieca,-- 
tes cum fyncope pene lethifera experiebatur. 

Similes cruciacus in foemina juniofefebre maligna laboran- 
tc ab olei bezoardici ufu vidi. Qi-iamvis hoc , ex oleo amygda- 
lorum dulcium expreffb , camphora &olco citri deftillaco com- 
poricum,radice alkanuiE , pro colore rubicundoconciIiando,ad- 
dica , a nonnullis tanquam di vinum his cafibus , in Cardial- 
gia puta 6c anxietacibus remedium , miris laudibus eflferatun 

In Sexagenariaquadam &nuperrimeinQjLiinquagenaria ab 
tifu fpiricus Cornu Cervi eadcm fymptomata fe exfcrebant. Cau- 
tius icaque volatilibus ac fpiricuofis mercandum. Singulis vero 

cafibus laudacis diluentia, refrigerancia 6c abforbcntia anodynai 
cinus ac felicius> opiculabancur* J ■ 

OBSERVATIO LIIL 

DN.D.JOHANNIS GEORGII HOYERE 

De 

Cardidlgta cum Upothymm a largiori dofi olei fuccinu 

Epentinae mortis hiftoriam a largiori dofi olei juniperi inDc 
curias tertis anno cercio Mifcell. Nat.Cur, rcccnfuimus. Cum- 
que fortiflima talismodi deftillaca ab Empiricis & circumfora- 
neis imprudcnti vulgofacpius obtrudancur Scinfecis modis com- 
mendencur , qualia poftmodum inabufijm cerri/Timum f^pius 
Vocancur y operee pretium dbxi periclicacionis cmpiricse 
men hie & nunc denuo exponcre: Scilicer* Foemin^ quadrage- 
nari^, pafilonibus hyfiericis obnoxi^, pfeudomedicusnefcio quis 
largiorem dofin olei fuccint ffavi propinaverac. Tnde vero ^gro- 
ta conftftim Cardialgia atrocifiTima & anxietacibus prscordiali- 

bus ferm^ icdiaiibus (fli^ molle c^ \\}t U^ $cr§ abfloffcn/ut 

cum vulgo loquar) frcqucntioribus lipothymiis fimul fe exfe- 

ibus , corrcpca. In confilium vocacus diluendi;, refi-fgcran'. 
iTcI potius evomendi in primis viis adhuc partim rcfticancis. 

olei fine, magnam ladlis tepidi cum aqua rofarum pcrraixci co- 

piam 



V. 






Ohfervath LIV, 




r 




piam forbere fuadebDm, Hinc fufcicato vomitu, maxinjaqu 
old & materia vitiofe parte exturbaca phjenomena dida par 
tim evanefcebanc. Interim calcre totius cfFerato maxime fen 
fibili laticantis fcbrisrufJ:>icionemrimuI movente^pulveresexbe 
zoarJicis diaphorecicis & tcrrcilribus cum fulphure anodyn( 
propinabantur, a quibus nee non a nnixturis ex bezoardicis hy- 
ftericis combinatis,fudoribiis pofihabids, per Dei gratianri per- 
fe(n:e convalefcebar. 



OBSERVATia LIV. 

Dn.D.JOHANNIS georgii hoyerl 

De \ 

Motibus convulfivis ^morte a Urgmi dojl 




*Tberiac£, 

RequcntifTimiis noflratibus nnulicribos efle folet ufiis vel po- 

ciiis abufusTrienacsejUcpote qu^ quibusvis in Qff^0.ihus in- 
fantum ad banc anchoram properanc , panicendo fepius cum 
eventu. Non dicam de naentisflupidicate,quam ab abufuThe- 
riac^ tenellis crcbriu* propinatje, adulcis tandem cvcnire, non- 
nulli fufpicantur: Neque alia runninabor incommodarfed mor- 
tem ipfam maturafTe Theriacae abufum prcefentibus cvincam: 
Infelix enim mater qua'dara nuperc filiolo fuo quacuor hcbdo- 
mades nato , dcbifioris quidem con{!itutiGnis & crebriori vagicit 
parentibusmoIef^bMitbridatir unam acque alteram dofin,opta- 
ro quiero fomno nunquam fubfequencc , propinareraf. Tenel- 
lo nihilofecrus conflanter vagitante, fuafu arnica Tub titulo Mi- 
thridatii optimi Theriacam Andromachi a Pliarmacopoeo coe- 
merar, largioremquc hujus dofin, quantum fcilicec cufpide cul- 
telli capere pocerar , forbendam dcdcrar. Inde vero cantus fo- 
por notatuSjUr morcuo fimilior quam vivo vifus fic, motibus 
convulfivis fimul fe exferentibu^. Elapfis aliquot boris in con- 



^"- 



vocatus, interna medicamenca propinari vix poffc 



&am,cum tancillara aqu;e cinamomi cydoniac^ ori infufum fuf- 

QLs foes- 



t-1^ 



Ohfe 



LP. 





focacionis mecum 



Icaqiie excerna turn doaieft 



Sec. cum rpirituofa ex eff callor. fuccin. Spir, Saiis Armon. 
aqua apopleifi:. non negledis pedum fn(f^ionibus , fine fucceiTu 
conftance fuadebam idumbrevi pod obicu praematuro non fins 
fnaximo parencum dalore animam efilabac. 

Similem cafum nuperrime in filiolo pannihcis contigifle, 

alip quadafn Medicp in confiliuqa vocaco , cercior fa^us fum. 



/ 



OBSERVATIO LV. 



Dn.DJOHANNIS GEORGII HOYERI 



D 



M 



AUio prohfijjimo pr^fervatorio a calculo, 

Ulca in fcripcis Medicis reracdia a calculo pr^fervator 
vcniuntur : plura ferme paflim a vulgo commend 



\ 



adeo uc nephriticus valde anceps fie, quodnam inter pluriraa fibi 
yelic cligere , quo fe a moIeflifTimo affedu pra^fervec. Haud ita 
pridem a plurimum reverendo quodam Pafiore & Archidiaco- 
pOjfcptuagenano in urbe vicina adhuc vivence , fequens eupori- 

iton miris elogiis jnihi deprsedicatum : Nimirum recipiuntur tres, 
i:juatuor vel quinque aliii particula: a corticibus exterioribus li- 
bera cae, quae confciilk & in cyatbp cumSpiricuvini vulgariad di- 
gici transverfi eminentiara infufa; macerantur. Quale infufum 
poflquam per 24.horarumipacium fledc, inipfoNovituniimo- 
menco fimul ac femel ebibicur,idque per fingulos anni menfes 
didlo modo, tempore 6c momcnco repedcur, Referebat mihi 
yenerandus Senex tale remedium non folum femedpfiim , fed 
edam r^ultos alios, optaciflirao cum fucceflu ufurpafle. Cum- 
^que aliquando ejusdem ufum duobus menfibus intermififict, 
inefFabilibus calculi doloribus denuo afflidlum fuifife ; tandem vc- 



pofl: ufum varioru/n nephridcorum 



um 



ncm fabse adiequantem , dubio 



pr 



magnitudi- 
incra didum temporis 



^^ 



intervalium generacum, excrevifle. pofiquam vero pr^fidium 
^itacum fequendbus annis conftancer in ufum vocaflec , ab omni 

doloris nephridci fenfu iq hunc usque di^m fe pr^fervafle. • 

' OBSER' 



) 







Ohfervath L Vh li*f 




OBSERVATIO LVL 



u 



Dn.D.JOHANISIS GEORGil HOYERL 

Equifefo injido pr^fervdforio a calculo, 

Ulcum' Reverendus longeque do<ftifllmus Dominus N-N. 

Paflor & D'iaconus a'dis Divi Blafii hujus urbis meritiflimus, 
hypochondriaco-nepKriEicus, qucm pra^teritis anriis a variis rao- 
leftiilimis mm arthricicis turn nephricicis af^C(!^ibus perDei gra- 
riam felicitcr liberaverartijfamfamypoflqtjam per annuum pene 
fpacium ab ufu medicamericorum aliorum prorfus abf^inuerac, 
remcdio quodano euporiilo , me quidem inconfuItOjUruSjfe fe' 
turn a nephricicis cum aliis afFe6tibus prasfervare polTe , perfua-^ 
dente nefcio q.uo , credebac. Itemedium Boc domeflicum, uc 
poftliminio quidem me confulendo facebatur , ex heroa Equifeci 
& bacci juniperi ana in pulverem rcJadis conflabac, quo fingu- 
lo mane & veiperi , infl:ar tragcae hon ad pondus jfed pro lubictr v 
Utcbatur. finimvero mox in fcyllam incidiflet charybdim cvi- 
tarurus. Adeo enim Equifeci virulencia & acrimonia , cam vencri- 
culi quam renum& aliorum vifcerumGonumSc elateremdeftruf- 

xerac, uc fyndrome maforurti nunc inftarec. Appecicu^ enim? 
prorfus dejeirtus erac, viresque fumme proflraccc; Vencriculum 
dolor gravacivus tcxabaciaiTumca fponcaned vomica fspe rur- 
fus eliminabancur : ru£lus' infipidi eranc molefliillmi,' His Hn- 
gulcus quandoquc acccdebac & incolerabiles faspius anxiecaces, 
Renum & uretcrum rcgioncm ddlor urens cum' dolore did^a 
ventriculi gravacivo quafi alcernans fubinde difcruciabac, ipfa- 
que urina frequencius emittetacur, & affumca poculcnta quan- 
ticace ferme cxcedebac. Primus morbi infukus adhibicis /loma 



\ 



; 



chicis marciaJibus eonforcancitus faeile fopicus. Mox vero ma- 
lum a levL q.uodam errorc recidivus mulcum heeocii faceffc- 
ac. Durantibus nine pha nomenis cicacis per mulcarum Vcj^ii- 
manarum fpacium varia remedia in ufum vocaca, quar quidem 

hie rccenfcre, ex voco & voluatace Jlluftris Sociccad* 

— . Nat; 




I 



/ 



g^g ' Ohfervatid LFJL 




Nac. Cur. fuperfedeo. Unicum non recicendura : cum me, cum 
quoque Experientiffimum Dn. Lie. Ruperti, Pradlicum Nordiu- 
faiium, a^groco noftro affinicacis vinculo conjun^flum, 6c hinc 
una mecum in confilium vocatum , maximum curacionis & fe' 
licis evencus momentum in fedulo&iceracoufu eflenti^ vicrioli 
Aiarcis Ludovici cum Tindura Coralliorum anacica propprtione 
mixcce , pofuiffe. Huic fubinde pulyis ex fpec. diacraganc. frig* 
. , C.C.philbez. martial. corall. rubr.antihedt.Poter.&puIv.anod. 
cordial. mixcuS;, & potiuncula ex aqu. plantag. tormentilL cina- 
mom. cydon. zcdoar. conf.alkerm.fyr. dc cinamom. compofita, 
przeprimis ru(fl:ibus & anxietatibus ncgotium facciTencibus incer- 
polabancur. PraetereaSuccoIadalnda cum Ia£te chalybeato de- 
co6ta loco alimenti medicamentoQ frequenccm vocabacur in 
ufum non absque fucceflli optaco. Reliquis enim pro indi- 
cantium modulo cam interne quam excerne fubminiftratis : pr^- 
primis alvo per plures dies,ucpoft ufum adftringentium fieri 
folcc, adftri£tajClyfl:eribus folicitaca, hie a-grotus tandem per- 

fetfte convalcfcebaCjhucusque, Deo fit laus, ex animi voco dc- 



gens 



(^Molhus^ A^fguflam Find. d. 2. Novemhr* 

Anno i7o6> mijfs..^ 




OBSERyATIO LVIL 

Dn. D. MARCl GERBEZII 

De 

Bile in veficula fellis lapdefcenfe 

III juxta Vecercs alias excremencicio,6cplurimorum morbo- 
rum fabricator! humori moderni cancas prasrogativas com- 
.muniter attribuunt, uc illam per fe fere nee peccarc , aliquamvc 
indifpoficionem corpori inducere pofTe cxiftimenc. Me quod 
conccrnic, ego hancce litem pro hac vice non inccndo dirimere. 
Miror folum, qui cam dexcre fubfiftcre, fuaquc munia tarn in- 
culpate obire valueric nacura in Celfi/Timo Principe ab Aucr- 

iperg 5cc. elapsa 22. Julii febre certiana incermitcencc, & ei Tub 

• ' - altera 



*- 

^ 



V 



I 



\ 



* 



f 



/ 



H 

De Bik in ^eJickU fellis lapidffcentel ,129 




/ 



\ invafione fuperveniencc apoplexia lechali vica defun6to : 
utpoce incujuscadaverc aperco reperca quidcm fuiccyftis felka, 
econtra omni omnino bile deflicuca , locoque foliccE bilis quacuor 
lapillis marmori^ ad inftar ex fufco & albo varicgacis , confiften- 
tia nonadmodumduriSjmolefuacaftaneas mediocres adcuquan- 
tibus adeo referca,uc prorfus nullus folica; bi!i recipiend^ locus 
fuperfueric. Dum ille inccrea eousquc pocKrimum cicra quere- 
lam vixic, neque pafTus efl facile aliud, quam in juvencuce Em- 
pyema finiftri latcris , a quo mediancc dexcra incifione felicicer 
libcratus fuic, aliquoties eciam febres cercianas incermiccences , & 
bis vel ter, quemadmodum paulo ante fuum obicum, crurum 
Eryfipelaca. Nifi quis afferere vclic, bilem quidem efTc ad rice 
cxerccndam oeconomiam nacuralem neceflariam j non camen 
cam , quas alias in veficula fellea concineri folec 5 fed fufEcere 
earn , quae mediantibus poris biliariis aliis per du6l:um commu- 
ncm ad inceftinum duodenum perfluic: quemadmodum absque 
tali cicra incommodum vivere vidcmus diverfa animalia , pro- 
pterca veficula fellea omnino defticuca: E. g. glires, equos, cer- 
vos&c. Aft hoc taliter fuppofico, veficula fcUis fuiflec fruftra, 
quod camen eft quid plane inconfuetum in natura,creaca in 
moraco Cclfiftimp Principe. Vcl fi adeo folennis eft veficula: 
fellis ufus , prouc eum manutenere volunc plerique moderni , no- 

minacim Joan. Macchaeus Fabcr , Phyficus Hailbronnenfis, Dec. 2. 

\Am.9.inter addenda adDecur. 2,j4nhum ^.obferimtione ulti- 

md, uhi propcerea cyftidem felleam fummc neceflariam efle ho- 

mini afleric, ex ejusque ruptura fsepius repencinam mortem fuif 
fc confecucara ; quomodo in allegaco noftro cafu ejus defeQus 



» 



.> 



t 



me 



■ rt 



tabilis incommodi fuic caufa 

CjEterum in cadem Auerfpergica aula curavi ance biennium 
apcriri Cadaver cerci Ephebi exUeo defundi, in cujus veficula 
fellea bilis cciam fuic jam adeo coagulata, ut crafliciem oryz^ 
coa^, vel milii in femipukem deco4ti pra; fe culeric, proxime 
in moUioris lapidis confiftenciam induranda 



Ccrcum Comiccm aucem hypochondriacum in cura habu 



^ 



Ohfirv. Acad, iV, C, Ofif. I 




qui 



\ 



i 




triiT. 




fub 



qui'fere quotidie fufcos fubinde pjiperls grana adtequantes 
mde autem minuciores lapillos ciim fa^cibus alvinis excernebac 



q 



fimilicer 



ficula fellis eo dcrlvad mihi perfuadebam, 
Poflquam camen pro cura vernali fequenci ordinationc ufus fuif 
fetjfere incegre a tali excrecione liberacus fuic. Purgarac vide- 
licet corpus dofi confueta deco^i foLfen. eum rhab.MynCgra- 
nis vij. jalapx pulv. acuaci. defuper ex h^morrhoidalibus venis 
fanguinem ad unc. v. emiferac;Hinc biberac perqnindecim dies 
quocidic mane de fequenti decodto feu fera laAis chalyb 



unc. V. 



fmgulis fcxcis diebus mcmoracum decodum fol. fenae 

iduo aiice novi- 



irsccrponendo, & demum femper biduo 
lunium aflumendo vij. de mox defcribendis piilulis ancinephri 
rids : ^ Rad.gramin. dehor, fylv. alparag. polypod. querc.an< 
5iij. herb, dehor, cndiv. hepac. liob. agrimon. ana M, |3. fern, ms 
Ion. Siii.condfa infunde in C d. feri lacfl. Ml chalybe per 



£l1onem impra^g 




Hinc decoque ad Colac. Voi^ adde fyr. 
dc pomis iij' Cr^yftall. Tare. 5l3. Rafur^ Mards in petia fufpenfas 

Aq. ffor. cicr. Sij. m. f. potio. ^. Succi liquir. ocul. cancr. 
lap. Judaic, pp. ana 3j. Millep. pp'. Cryftall. Tare Nitri dcpura- 
ci ana 3[3. tcrcb. aq. pecrof! lot. q.C f. 1. a. pillula; inftar pifi, pi^" 
Tcri liquiriri?j involvendie. 

CLab^ico' AHmfram Find, d. 9, Novemhr,' 



Anno i^q6. mijpt.^ 

OB^ERVATIO LVllt 



Dn 



. l>. JOHANNIS ADAMI LOS- 

PICHLERI. 

Laph ik veficd pernor tut invenfo piurimis bdccis jti- 



nipmms fepleto 



I 



VIr lexagin^ annorum, Mercacorenn ag 
tuna; ludibrio in fummara quafi paur 



for 



3, intc^rQS annos & 



quafi paupcrien:! rcda<^us. pec 

dc gravilTimis fcmper in cniiccenda 

urina'j 



( 



' ^ 



-r' 



I 

De tafjde in vepca Demortm hveKtophmmis kucfs ^c, 



4 



I^ 



urina 



, qua? paucifllma reddebatur, conqueftus eft doIorib„.. 
uaa cum pondcrc in pedtinCiSc materia albicancq vifcosa ac ce- 
naci, jundo fac gravi odore, indies maculara plus minus con- 
ipurcanre; quibus omnibus fedulo examinads,ob %na pacho- 
gnomonica,caIcuIo vcCicx hunc paci'encem labprare, nuHus fuir, 
qui dubitavit , bene camen de.rerticutione, quaccnus nee vircus 
medicameucorum,ob eorundem defedumynec vires admanu- 
alcm cum temporis operationem fuificcrenc : hinc prognot^ico 
reli(flus»ne omnimedela privacus viverecnefcio quofuafu bad- 
CIS juniperinis indies, prouc eranc, frui ccxpic , quibus per bien- 
nium quafi in fac magna copia licec ufurpads, nil camen indc 
levaminis fenfic, fed viribus candem confraiflis facis ce/llc, cujus 
caufa aperco, uc morls eft, cadavere, & denapcis cxin omnibus 
yifceribus, bini urecercs eo intumuiile viii Tunc, uc pollicis ma- 
}oris incroicum facile admicccrenc, quorum pleni^udo cum exa- 



minarecur 



\ 



ibidem n:agnancis abundantiam fend 
tarn introduxifrediIacationem,ipfi(Ijma docebac authopfia. 
fica candem ulcimo apcrca, eandem non iblum materia albican- 
tc, cenui ac vifcosa replecam vidimus, Ccd infuper lapidem |ii3 
ponderancem invenimus , cujus conflitutio ab extrinfeco dum 
prima fronte confpicerecur, nigro undique colore tinda appa- 
ruic, qua de causa uc in perfediorem colon's hujus inconfueci 
cognitionem deveniremus, aqua communi ablucus, durifllma; 
&albicancis fubftancis fore, quilibec facile agnovic^ permanen- 
tibus interim diverfis in locis nigerrimis nods , quibus ukerius 
& accuracius cxaminacis, veri/fimas baccas juniperinas, parcira 
conglomeracas , parcim divifas , ^ ad inflar lapidum preciofo- 
rum annulo incluforum , lapidea? huic matem infixas non fin? 
ftupote vidimus, bine uc diligencius confervarecur, oper^ pre- 
tium duximus , quo fado baccs lapidi inRxx permanere qui- 
dem, cprcices vero, lapidis partem concavam adimplences', & 
nigrum colorcm induccnres, tra(flu temporis ob defcdlum hu- 
itiidipmnimode deciderunc,ica uc nunc prafacus lapis non ali- 

ter appar£ac,quam hie dclineacus videcur. 

OBSER^ 



V. 



«*■ 




r i 



. i 



/ 



-41; 



V 




Ohfervatio I/X 




OBSERF^TIO LIX 



J 








Dn d. tohannis adami los- 

' pighleri. 

De / - 

J^otdbili cujusdam Cygni in ovo conferv atione . 

D venacorem quendam in Hellerbrun , quaMedicus vocarus 
_bin3 ibidem penes feneftras cygni cujusdam obfervavi ova 
fcitcicando cum in quern finem hie locorum reponancur, in re 
fponfum accepi , lusus infr.ntunn gratia, nori.eflefiquidem foecun 

hinc curioficacis causa mei ufus ut fierenc, pecii & obtinui 
quo facto bin a hac ova per fcx incegros annos in loco privaco 
ubi nee a frigore hyemali,nec a calore a^ftivo immunia forenc, 
& hybernaii cempore in lapideam quafi fubflanciam congelaren- 
tur , sftivali vero rurfus in (lacuna naturalem ab incrinfeco H- 
quefcercnc, incada & incorrupta fuerunc confervata: at cccc! 
vefpertino quodam cempore ,& fub crepufcuIo,dum obcaufas 
mcdicas ibidem morarer,ingens cxinopinaco editur fonicus, ica 
uc auc fclopeci minoris fonum, aut ponderofioris cujusdam rei 
cafam non procul abbinc fa£lum fufpicarer , ac cum nihil ho- 
rum obfervarepotuiflemi&cogitabundus hinc inde ulcerius in 
hunc editum fonum indagarem , humi quidpiam proftratum 
fuiHTe inobfcuro vidi, quod poflquam manibus clevacum con- 
fideravi , media pars ovi , liquami'ne quodam vifcofo adhuc re- 
pleca^jconfpiciebacur, ubi dum de altera eciam parte cogicarem^ 
in loco antiquoreccntam,& pulcherrimum cygnum cunica fua 
nacurali concedum,& hacrupca,undiquepIumaceo]is principian- 
tibus ftipacum 6c ornatum, quafi altera dxQ in lucem edi dchc" 
ret , fummc admiratus fui. Hinc curioficate mocus, prjefacum 
cygnum, prouc ilium integrum & omnibus membris abfolutuni 






hodiernum diem jam per plurimos 
fum una cum fua tunica , mediante liquore proportionato, di 
ligentiillme confervo : 5c ha'C de ovo praetcr opinioncm foecun 

do , deque ob concencum cygnuna camdiu iiicorrupcum 

riofo 



v 



1 



Ohjcrvafid t X 



m 



riofo. 



Acctiam ipfam riaturam in concinenci luderc, Decuriae 



tertian annus ftus nurrj.138. docet, ubi dc ovo Galli gallinaceo fe- 
micirculari loquitur, quod & in alio cafu ante ^.circitcr menfes 
hie Salisburgi fuic obfervacum, non quidem in %ura fennicir- 
cularij fed lads oblonga , & circa fincm paululunn incurvata, 
prouc ad|acens ceflatiir delineatio. Ovumfiocce non diu dura- 
bat, fcxi utpote tenerrimuoi ingravcfccnte caloris ceftivalis gracf u, 
quoad partem graciliorem disrupcurD,& nonnifi una vel altera 
guttula vitelii rcpletum , albumine vero quafi in totum privatum 
obfervavimus ; huic pauIo pofl a gallo gallinaceo non multum 
abfimile in figuua pra^fenti produJtum , integruni adhuc coa* 
fervamus. ' . 

observatio lx. 

Dn. D. TOHANNIS ADAMI LOS. 

PICHLERI, 




Bulla lijuore limpdijjimo^ , fef vifcojo repleU^ Tomi- 

tu 'rejeBa, 

Artoris cujusdam Salisburgcnfis filia cemperamenti phlcgma- 

cico-biliofi, nondum menflruata,i8. ^tads annodeappcntu 
proftrato , naufea , & forti/linnis per vices recurrentibus circa do. 
machum comprelTioaibus , ac flu£tuante ibidem quadam ma- 
teria conqueritur , cui licet fecundum mcthodum confuctam 
cunifta fucrint ordinata,&alvus una cum ftpmacho per vomi- 
tum pluriesconvenientibus repurgata fie medicamcntis,modicum 
taincn inde levaminis fenfir, 6c femper dc graviori quafi com- 
refiione conqucfla eft; hinc cum & ipfa natura.pr£emiffis qui- 
usdam motibus convulfivis ad ukeriorem vomitum inclinarec, 
CO duccre, quo natura vergit , conclufiim fuit, unde rurfus af^ 
fumpto vomitorio,pra?ter fat copiofam adhuc materiam phleg- 




manco- biliofam , vefica quxdamcransparens ?3. & ultra capax 
Integra, liquore limpido&vifcofb repleta,reje£la fuit,remicten- 

*ibus paulo poll omnibus perpeirisfymptomacibus, nee ulla in 




3 



hSLBS 



^4 



*^,p 



f^4 Ohferif^ih tXldrtXll 

!hanc usque horam obfervata morbosa corporis di^dficione, fed 
tanquam a fana Scincolumi cun£la peraguntur o0icia: bullae au- 
s-cm apparencia talis erac. 

(jSalishirgo Anguflam Find* d. i j^JVov^ 

' ' Amd f/oS. n7ijf£j) - 

' OBSERVATIO LXL 

Dn. D. JOSEPHIXANZONI. 

'^ De . 

jingina. ex utentione mud n4rium> 

DE coKco dolcre cujusdam Mercatoris,a recentione mucofi- 
catis narium orco meminic jam Clariffimm Dominmjob. de 

Afuralto , wjr omni eruditionis genere infiru^m , in Mifcell. A. 

N. C. Pecur. 2. Ann. 8. obfer, 13. £c ego Anno 170 1 . menfe Fe- 
bruario obfcrvavi Monachum quendam , qui magno fluxu muci 
per nares cum capitis gravedinc afficiebatur; quo repente fup- 
p,re0b,incidir in Anginam ,uc nihil omnin6 deglucire poflet; a/t 
fedis Tub lingua venis , & fanguine ad lib. i. excra£lp , brevi die- 
rum duorum (patio fanatus efl: 5 & quod notacu dignum fuit, 
cum convalefcere incepii, mpci ctiam fluxgs per nares rediic; & 
fic cjuod fuic caufa tpprbi, pxficlc &: caufa falutis. 

OBSERVATlO LXll 

Dn. a JOSEPHI LANZONI. 

De , . 

Atanidinpuero cdfirationecurata. 

Uellus maniacus Annor, 7. plura cxpertus rcmedia IncaiTum , 
tandem caftracijs convaluit ; quse obfervatio convenit cuna 
obfcrv. 32. Samuel. FormiRiverio pommunicata, de Adolefcente 
maniaco.ad cujus curationem potenti/Tima ufurpata fuerant re- 
media , ita ut vcntuni fucfit ad antimonii ufum/ ad crepanum, 
cc ad Arteriocomiam temporum, at cum omnia ilia nihil con- 
ferrent^ad caflrationem devcncume/l^qua inilirutafemifla fu5- 




pmnia fymptomata, §c furor omnino ccflayic 



f 

./ 



cummo 



-■rt 



Ohfervatio LXin. LXir.ffr IXV. j^f 





tummodo delirio melancholico , ica ut mania in melancholiam 
verfa fucric ; quod camen in meo cafu non accidie , nam nunc 
fan us omnino \Wvii» 

OBSERyATIO LXIIL 

Dn. D. JOSEPH! LANZONI. 

De 

Alvi fiuxu ^eriodico'. ^ 

Uellus quidam Ferrarienfis jeracis annorunl p. Anno quart'o 
dyfenteria laboravic , a qua difficulter libera tuS e/l ; port quarlT 
^fFe<5lionem , quovis mtrtfe, crcfcence tuna, diarrhoea ceiltacur 
per duosjtresve dies; & hoc fympcoma a quarto anno, usqQc 
ad nonum., qui priefens eft, GoUtinuat ; nnulta tchtaca prarfi 
dia , fed ominia fruflranea fuerunc: 

, OBSERVAtIO LXlV. 

Dn. 0. JOSEPHI LANZONr. 

De 

Ukere ex f^ej^^ punSura. 

Uftica quidam femina a vefpa pun(n:uram in facie fub ecu 
lo dextro pafTa eft, ct qua protinus nacus eft dolor, & ih- 
flammacio; quK non ceiTaviCjnifi per abfceflum, quo rupto or- 
tunn eft ulcus, quod difficulter ianacum eft, & nonnifi crium nncn- 
fiunn fpatioj fimilemjimo pejoris cventus hiftoriam, mc legiiTe 
Kcordor in centur. 4. obfer v. chirurg, Guil.Fabricii Hildani n. 78 

OBSEkFATlO LXV, 

Dn. D, JOSEPHI LANZONI. 

De 




1 ^* 



Atme ex fupj/rejfofudore. 

Udorcs aliquid veneriofi intra fe conrinere credidic , rion fine- 
aHqua probabilicace Uluftris Anatomicus Daniel Taury in fuat 
nova Anacom. part. 2» cap. i o. liberarit cnim a dolbribus archriti- 

^is^qijinonnifi afalibus acerrinnisoriri poflunt^liberantapefteji 




\ 



i 



n^ 



UferVAtU tXVl & tXVtU 





infenfibilis tranfpiracionis interruptio febres putridas,ac ma- 

lignas producicjquae omnia non pofTent concingere, nifi fudo- 

res valde corrgfivum quid continerenc 5 Hoc autem apparuit 

maxime menfe Odobri Anni 1704. in quodam Horculano 

alioquin fano, setatis annorum 33. qui ex fuppreillone confueci 

fudoris incidic in febrcm malignam eancas ac talis acutici , uc 

quacuor dicrum fpacio morcuus fit , fruftra cencacis alexiphar- 

macis , fanguinis miillone per cucurbiculas (ckrificacas, aliisquc 

remediis , quae Ars medica, & temporis brevicas fubminiftrarc 

poteranc. Recorder cciam Mercacoris, qui a fuppreflb fudorc 

in ophthalmiam concumacem Incidic, & ab hac tandem in coeci- 

catem, fine ulla Ipe vifionem recuperandi: Colligerc hinc liceai 

quants neceflicacis fit fudoris cxcrecio , &: econtra quantum da- 
mnum afFerac hominibus cjusdem fupprefiio. 



Dn 



D 




/ 



OBSERVATIO, LXVL 

. JOSEPH! LANZONI. 

Dc 

Calculo in dextra /Maxilla. 

Ivis quidam Mancuanus toco juvencucis fuae tempore calcu- 
vefic^ Iaboravit,ade6 ut quinquagcfimo scatis fux anno 
lichocomiam pafliis fie, &ex ejus vefica calculus magnicudine 
ovi columbini excradus fucric:poftmodumver6 in dextra ma^ 
xilla dolorem fcntire cc3epit,cum cumore in mandibula excerius 

apparente,quoaperto,extra6lusfuitIapilIusgranum faba? ^mu- 
Ians,durus,ac rotundus insqualicer ; Similem cafum ledlor cu- 

riofus vidcrepoceftin Adl.philexoticor.Nac&ArcBcixia: raenf. 
Junii n. 52. pag.S?' ' . - " 



Dn 



D 



■^-. 




OBSERV'ATIO LXl^IL 

JOSEPHI LANZONI 

De 

^Ingenii acfubita mammamm inflatione^ 

Uriofiira valde fuic fym^coma, quod accidie Anno 1704 

dam Fjsmiu^ hoiieftae xcatis annorum 29.ha?c enim 



'V 



bona 
frue- 



.** 




*' 



OhferDAtlo L X Vlll & L XIX, i^y 

frucbatur valecudine, 6c nacurali cacameniorum fluxu tencaba- 
tur, quo tempore fibi pedes abluic, & illico menfes ftecere, ac 
tumor, & dolor in mammis orcus eft, no£lc vero, aid tancam 
magnicudinem ubera pervenere,ut furgerc nee e cubili, nee fs 
movere potueric 5 donee bis phlebotomiam pafla in ucroquc 
pede,fic intra criduum fana fada eft, & mamma? ad naturalcm 
ftatum redierej Hiftoriam autem pene fimilem me legiffc re- 
cordoi: in Ad:. Philofoph. Angl. Oldemburgi Ann. 166% menf. 
O^tobr.obferv, 5, 

OBSERVATIO L XV III 

Dn. d. josephi lanzoni. 

Fetire periodica lunari. 

Aram febrem Anno 170^. obfervavi in quadam formo/liH- 

ma juvcne annorum 21. virgfne, & boni corporis habitus; 
h^c primo paflfa menfium fuppreftionem , poflea in febrem in- 
cidic cum rigore,ac vomitu incipientcm,atque infudorem ter- 
minantem fpatio horarum 10. qua? febris prima Luna? die advc- 
niebacinde poft feptimam diem in prima Lunae quadra redibat, 
poftea in Plenilunio, tandemque in ultima quadra j & ita perfc- 
veravit per tres menfes, quibus clapfis fponce febris ceflravitj& 

cacameniorum fluxus iterum adveaic. 

Anno i707.mijpt,^ 

OBSERVAllO LXIX, 

Dn, D, JOHANNIS CONRADI BRUN- 

NERl, 

De 

GuttafereM^ 

Rcquens cadaverunj ik^io , etfi fordida nonnullis , nonnifi 

nitorcm & mundiciem amantibus; hinc rarior, quin, quod 
doIendum,in his oris rariftimajnonparum lucis affundit mor- 

O^Jerv,^cad,N,C.CmJ. S boruoi 



■A^ 




-.-^ 






4^ 



38 



0hfirV4ik LXIX. 



^ 



\ 




borum caufas penicius rimantibus, & fere fru£lus, qui liudiuncs 
&: indagandi faftidium abunde compenfare folenc, quin majora 
qu^fitis plei'umque oftendic ; id quod cafus, qui fequitur, pa- 

km facie: Georgim W^erhasdi, Uung^tusj 6x famulicio Serenifi- 

mi EkUoris Palatini i criginca annorum, vir robullus, vultu ro- 
feo & corporis habicu florido , de visus imbecillicate eonqueri 

coepit 



Med 



temporis oculos infp 



rplendidoS 




bmina 



vidic & lucidosjcicra maculam. Guttam fcrenara 
cus varia fuafic, uc malo mederctur incipienti j fecaccum pr^fec- 
am inculcavicid quod refpuic pcrcinacicer seger. Iter hinc in- 
greiTu^ eft cum Aula fac longinquum, ubi morborum caufas 

perquam cfl: facihc. Accidie tunc tempdris, u6 viftis " 



/ 



dies minuerecur : ncc tamcn id efFecit, ut generofiora, morbo 
paria admitcerec f cmcdia: Denique non tai^cum lutnine captu^i 
fplcndidis gculis , fed & dcbiJicari coepic pedibus , & doloribus 
capitis immanicer ^ cruciari , ade© uc inepcus ad ferviendum cofe 
cusmiferam d©mi craxerit vitam.lultencatus munincencia 





Eletioris ,: Hinc & rationis lunnine privari , tocumquc 
cerebrum eciipfin pad animadverfum fuic. Poftquam fac diu 
serumnofam ica duxic vitamj febricitare coepic, non appctiic,fi- 

tiic, iingu^ ficclj vires indies deficienccs tandem mifcrip finem 
fecerunc. 

Nolui ut vcl ego j vd alii , quorum intereft, taiito dcfrau- 
darenc'ur fpe£lacula Ablata hine capitis oUa, 'Verruca > pifi 

magnicudine hinc inde in dur^ matre, circa ramificatiories prac- 
ferrim arteriarum banc perreptantium radicatae 
oculos, fac numerofas, cum fubje^a cerebri fubftancia connf- 

Difcilsa hirtc dtira: macre , cerebrum nicore ,• quo alias ap- 

verfus proram capitis prjefcrtim flavefcebac. Ner- 



incurrerunc la 



xa?. 

p^arec 



voi'um paria contemplando,olfadorios flaccidos & flavos dc 
prebendi. Circa opticori^im confiraa flignavic ferum tufbidum, 
quod infundibulum & vicinas carotidcs inundavic ad motorics 
u§quc. Reliqua nervorum paria fplendida quidem , Ccd fcro ex^ 



avafa 



cum ibinali medulla ceu fubmerfa fu^runc 



/ 



-At 



Cere 



i 



-j^ 



De GHttafi 



.P * V 



^^^m^^m^^^^mm m m m w ■ » 



^3 




Cerebrum ablilnc folucum partibus connexis cxemi ad 
timius examinandum: VencrkuK fero exrravafaco eranc referci: 
Circa infundibulum & nervos opcicos fubftaiacia cerebri in fa- 
niemfoluta^ceuex abfceflu & in cabum converfa fuk, pucrida- 
qucfpongi^ abftcrgendo adhicfic; quodquidem viciurn ad ven- 
criculos usque cerepd ferpfic. Ca^cera aucem fvidcnn vicio ca- 



ruerunc. 



NOTAMINA 




Olorum capitis arrodum,percInaciiriiTiorum cauram,abla 
ra cerebri olla ipediare licuic & quafi palpare raanibus , uer 
rucas fcilicec , duram macrem obfid€nccs,qu£ circa ramificacio 
nes arteriolarum, duram macrem perreptancium conficcc fan 
guini obicem pofuerunc eo appcllenci , unde diftenfjo non po 
tuic non fieri , iingulis arteriolarum vibracionibus dolorifica 
tanco 

impetus 



cum fenfu , quanco vchemencior fuic {ang 



*m^ 



Gutc« autcm feren^ caufa circa exortum nervorum opti- 
corum manifefta incurric in oculos, fcrum nempc auc lympha 
rcdundans, qua illi penicius imbuci fpiritus vifivos transmife- 
runtprimo parcius;unde vifus debilicas: adau£la aucem feri ex- 
travafaci copia , obilruflis candemque corrupcis nervis opticis 
Gmnimoda coecicas fublecuca fuic. 

Mocus imbeciliicacem & artuum inferiorum impocencian\ 
ab eodem fero excravafaco', tocam cerebri fub/lanciam & ipfam 
fpinalcm medullam inundance facile quis deduxeric ,• fiquiderti 
nervorum canaliculi fero perperam flagnancc penicius imbuci, 
copia oppreffi auc ulcerofi fpiricuum influxum impedivcrunc 
cum mocus imbecillicace & artuum impocencia. 

Quin fenfuum incernorum exercitium ab eodem fero pc- 
nitius irrigance cerebrum , impcdicum & racionis ufus incercc- 
pcus fuic, cum idea; olim cerebro impreffe, auc obliccraccT pc- 
nicus,auccombinatio earundem , propter di^flum feri irrigui ira- 
pcdimencura, fieri non potuic : unde reminifccncia acfcnfuuru 

»«c§rngruna exercitium ncceiTario dctrimencum cepic. 

S 2 Fcbris 



• * 



r 



r 



^ \ 



,4o Ohfervath LXIX. 




f cbris tandem fupervenic , qu^ miferiarum finem fecic, 
propter abfceHum , in ipfa cerebri rubfl:antia,juxca exortum aut 
tbalamos nervorum opticorum confpicuum , ex feri ftagnantis 
corruptione & putreaine ortum ; unde fieri non potuic , quin 
parriculie putrid^, fanguini ifta loca permeanci afperfa; & im- 
mixt^ fcrmencatIonem,aiic motum certe (anguinis praternatii- 
ralera feu febrim induxerint, primo lentam,poflca quafi acu-^ 
tam. 



Quemacfmodum in oeconomia omnis error folet efic fa?-' 

cundus ,& alios concatenacim pofl fe trahit errores/ica in oeco- 
nornia animali fa£la feri illuvies primo, plura peperit vitia : im- 
pedito fcilicet , aut perverfb fanguinis & Ipirituum motu , mirunor 
noh eft enumerata confecutive C^ik cxcepifle vitia , tandemque! 

mortem modo, quo lupra didum fuicintuIifTe; 

4 

Setacea qua ratione opitulentur (opitutari autcm experi- 
cntia docet, & me, qui h^c fcribo, recenti docuit exemplo) non 
usque adeo in promptu eft dicere. Vidi in vertigine ticuban- 
ce, uti credebatur ex fero in ventriculis cerebri colledo, vefica- 
toria capitr rafo applicira vim feri traxiffe , & egregiam opem tu- 
lifte. Non quod crcdam illud ipfum in ventriculis contcntum^ 
ierum horum beneficio extra£!um fuifte ; tranfitus cnim viam 
monftrarc perdifficile foret ; fed cum res peragacur in corpora 

vivo, fpiricibus&fanguine perfufojimpreirioncauc veficatorii* 
auc fetacei motum fpirituum atque humorum afiter determi- 
tiari facile intelligitur , bonum ita efFe(ftum, etii modo, nobisr 
non fatis cognito pr^ftare polTunt. Vidc^tur de' his BoreUuSx 
de motu anrmafium, ubi dc ven^feiSionc , uti alias, acut^ phi- 
lofopbatur, illam non femper evidenti ratione, deplendo vafaV 
opitulari, ^tdi fpirltibus alium motum^ eumque falutarcm coif- 
dliando bonos quoque pr^eftare cfFcwtuSv 



OBSER 



\ 



> 



v 



1 



,-'" 



I 



Ohfervath tXX. i^i 




r 



OBSERVATIO LXX 

Dk. 0. JOHANNIS CONRADl BRLIN- 

NERL 

Scu 

Sx^erimentum de huHarum produSione infoluttone^ 

cbaljbis. 

N philofopfiia adeo incertaf furit & dubia, qu^ racione fola" 
nicuncur, uc ea,qus f^agna ingenia, magno fludio atquc la- 
bore, non fine verifimilicudine producunc,unico nonnunquam 
cxperimencolabefa<n:entur &corruant,una cum aedificio huic 
fundamento fuperftrudo. Hinc prudentiofes ad experimenta 
redle, canquam ad Lydium lapidem confugiunc, neque quicquam 
aflerunc, oifi expcrientia comprobacum. Commencatus olim 
fui fuper Cbaljbe', ejusque vircucem aperiendi & obilrucndi irf 
tino eodcmque fubjeifto miratus & rimacus, parciculas in hoc 
divas 6^ fumme efaftlcas obfeLvavi turrr in praxi, qua 




chlorofi afFedas , frigidas acque torpences dextro chalybis ufu' 
fcrurdcarijagireSifloridasSccGloratas reddij turn expcriinento/ 
quo fimaturam chalybis pofui in macracio alcioris colli 5; mox 
fuperfudi liquorem folventem ad infigncm alcitudinem, ut ae- 
tcm per naedium liquorem ad* furidum vafis ^litnacuram cha- 
lybis penecrare pone nemo cfedideric,- quinoveric, in anclia' 
pncvmatica' aerem ope aquse abarceri , rie penecrare po/Hc. In- 
cipience tamen folucione chalybis in fundo vafis bullula^ excica- 
tx magna vi prorupcrunc ad fuperfiGiemf Hquoris fohcmis: uii- 
de codclufi , in ipfo chalybe decineri parciculas adivas , seche- 
reas, fumm« vircucis & efficaci*, qijae foluclori'e prorumpentes 
in liquore buIJukS excitent & efFervefcenciam j' in corpore Iiu- 
mano virtculis fblucse & ad maflam fanguinis delate, tappidam, 
ceu in chlorofi & cachexia ciTe foIeCjinvigorcncanimecc acque 
inrpircntr.fluxiremqucfredd'anc, unde vircucem & aperiendi & ob- 
fl^ruendi didici , & difficurcaccs plerasquc facile fuperavi. T)iC 

fencienccni aucem circa produ^ionem bullularum habui magni 





f4i 



QlfervAtioLXX. 





^orainis 6c exiftimacionis philofbphum , perfuafum , aerem 
iDfum ecu maximum & pocifTimum folucionis inftruraentura 
sccicare bulks, {blvere corpora, auc maximam vircucem ad hsc 
diflblvenda conferre. Uc de re cerci iieremus,ad experiendam 
progrfiili fumus, Liquorcm apparavimus ex Spiricu Vicrioli 



cum fufficicnte quancicaEe aquje cemperaco. Porcionem ejus 

crado acre limacura 



quorem fol 



pnevmacica ppfuimus 
forri, charculs impofica, mediancc modiolo, in 1 
vencem demitti polTec. Aliam porcionem in libei 
pofuimus, vifuri, ubi nam ebullitio cicius & fortius fucccderec* 
& an aer excernus fic neceflarius ad folucionem mecallorum. 
Adaptacis rite omnibus, aerem cxtraximusjquo rubdudo,m0- 
diolum verfando limaturam in andia in liquorem folvencem 
immifimus, & eodem momcnco in alium liquorcm, in libcro 
aerepoficum,taccundem limacura conjecimus, quofa6lofl:acim 
fcullire cc3epic menflruum in andia, & efFervefcere magnis bullis 
jmpecuose ; tardius aucem & miciusilind inliberoaerepoficum, 
^ diudus. Inde conclufimus, non aerem cfTe ambicncem , qui 
euc foludonern,auc bullulas in foludone chalybis excitec ; quip- 

pc cxhauflus & fubcracflus fuic , quantum fieri potuic cxadliffi- 



tne ; (cd effe 



thercm , aut aerem 




fubciliflimum 



ipiritum elafticum , chalybi indufum , qui foluris menftruo repa- 
gulis prorumpac, bullas in aqua, in fanguine aucem majorera 



vigorem , mocum & fermencsdonem €xcicet,flammulamq 
talcm languefccnCem fufcicare ibieac. 

Non folum chalybs in foiurione cum impetu bullas emlc- 
tic, ipiricumquc fanguini cached:icorum immicdc, quern acce- 
nuacfoIvic&craiTicieftagnancem circulacioni reddicfcd & alia 
corpora mixca , alcalia prefer dm , cum fuis menflruis foIuca,ud 

rnargaritae 
fol 




rpiricum bullulis 



Cancrorum , Corallia &c. Aceco dcftilla 



cmiccunc, qui languinem 



invigorareintelligicur, &hinc reaenomen corifortantium me 
dicamcncorum haacnus obdnuerunf. 



i 



i 



OBSER' 



\ 



i 



Ohjervatto LXXt r^ 




OBSERV^TiO LXXl. 

Dn. D. JOHANNIS CONRADI BRUN 

NERI. 

- De 



dT 



\ 







Cdtunmla ifi tlrethfd.^ 

Nter ea', qu^ cruccra figunc Sc 3?grocancibus & medcntibu 
hauE poftremum loeum cenec Carunciila, quam vocanc, feu 
cxcrefcericia , quam credunt, poft diururnam gonorrhceam in 
urethra pulluIansSi meacum urina; obflruens , tarn difficilis cu- 
rationis,McCliirurgOrum opprobrium audiac* Idem infortuni- 
um coDtigic Nobili cuidam , qui ex diucurha gonorrhoea haric 
contraxrc labem , utnonnifr exile inter mejendum apparaent uri- 
nae filum ,incerdum plane claufus fuerit urina? tranfitus. Nemo'' 
ficque Mcdicohim, neque Chirurgorumj quos confuluic innu- 
meros", diibitavic cum jegro aflererca Carunculamy norVJnatifli-' 
mijm obfidcrc urin^ canalem , earaque exicu prohibcre, eoque 

magis , quia ftarim poft* glandem veficam verfu^ primum ob- 
ftaculum tangehti occurric> accadlu- durum & callofum, & ab- 
Iiinc plura verfus radicem penis. Contigic, uc omniraoda quon- 
dam ifchurk decentus & mc confukum voluerir. Obfervavi 
diebus , quibus inviferam ajgrotanccra' pluribus & accurate ao- 
notavi, urethram ftylo plumbco, ad hoc fabrefadlo dila^ari po(^ 
ic&diftendi ita,ut urina; fifum fat craiTum apparuerir^extracflp 
aucem flylo, poit aliquot boras conflringi canalem iterum & 
coardari^id quod ipfe a^ger attentifllmus ad morbum perfua- 
fum quoquc habuic. Ut in veritatem 5c rem pra^fentem vene- 
rim , mors fecit, quse ex cmpyemace perpcrara tradato cofitigic. 
Incisa urethra , nulla excrefccHtia» auf caruncula apparuic, neque 
fungus i mcatum urin^e obftruens, id quod oppido mirabacui: 



,j 






medicus adftans , qui fkpius viventi medebatur : Sed mcra an 
guflia & coardacio urethras hinc inde vifa fuic, qtialis iti vafis 
iimbilicalibus pofl: partum obtingere folet coalefcentibus, 

fade cbnjeci , opioione force frcquentius concingerc , ut quae 



src<fi- 



/ 



r 



I A 

s 



y 




Ohfervatie tXXll 




icreditur a caruncuk auc f\ingoC^ excrefcenda in urechra proce- 

,dere urinae diificulcas, ex (Iri^flura & callofa duri^e ejus prove- 
niatj id quod in cafu memoraco'inde quoquc cblligere licuit, 
quia obllrudam urin.£ vhm filo ferreo percundsre vidi fa^pius 
aegrorancem , id quod fana urechra , callo non obrefta perferre 
non pocuiflec, ob fenfum ejus exquiruiirimum. Ec ha^c force 
igrioratio,qucmadmodum in raorbis force pluribus caufa eft 
infanabilitacis, Hincuc nacur^ myfl.^, daca occafione, qu^ ra- 
ra obfervent diligencius, rem obfcuram illuftrenc, & aiedendi 
methodum, force perverfam hadenus emendenc, falutis publi- 
^?£ incereft , ne error longius propagecur, 

DfiJJeUor^iO Anguflam Vmd. d. 21. J' an, 

4nno J/ 07* mljjA.') , 



OBSERVATIO LXXll 

Dn. d. samuelis ledelil 




Flores fcorbutki cum pmritu amhuUtoriu 

Nnus currens 1707. mulcos nobis dedic a?grotos fcorbuticos, 

variis (ynoptomacibus laccflitos , nee defuic in quibusdam fub- 
je(flis pruritus tocius corporis raoleftiflimusjuci eciam Nbbilem 
fub cura habuijideroflavo decurpacum Scpruricu tali excrucia- 
tum. Quem jann fifto , erac fanguineo-melancholicus , erudicus 1 
^3. annorum j optini^ tamen conflitutionis. Hie practerf ca ^fta- 
cc pruritum cocius corporis per intervalla fenfic, ac parum cu- 
ravic. Accedente hycme prceprimis irrequietas expercus fuic ex- 
inde nofles, Quamprimum enina calore ledti pori fucre aper- 
d, fuoimum fenfic pruritum, non quidem per cocius corporis 
peripheriam , (ed parcialicer obambulancem , & mode in his , mo- 
do in aliis partibus , ad tempus fixo loco h^rentcnn , inflar ar- 
thricidis vag?e fcorbutic^e: hac no(fle pruricusfolum caput occu- 
pavic, reliquis arcubus incadlis, ilia folum pe<Slus,cuna fola bra- 
chia , icerum folos pedes , denique ipfam pubcm cum membro 

Virili , & fi c p er aliquot fcpcimanas fuic cxcruciacus. JExpurgaco 

• corpo- 



Fhres fcorhtttici CHmprHntu amhulatauu 



-^v 

corpore aliquid levartiinis fcnfic. Prurlcum hunc partialem fern 



per anteceflerunc puftul^ crafliuscul^, veluci carnofa:, absque 
ulla huraidicatc; cucicula auccra dum fcalpendo fuic lajfa, cx- 
hibuic lineolas (triacas fanguine parum cinOas , pruricu fic fopi- 
to, Icnis fubrepfic fudor circa auroram. Adhuc femel dato eva- 
cuance, fubjunxi ufum crifolii fibrini , maricacum cum eflcncia 
lignorum , ad plures {epcimanas continuando. Sic paulaciin ma- 
lum remific. Quando aliquid comedic de cibis^corbucicis pro- 
hibicis, ex tempore fenfic lenem pruricum, veluti camen ener- 
Vatum & ftatim difparenccm. Pruritus apudSenes non eft in- 
frcquens afFedlus, ^ {acis durabilis , requiem no6lurnam incer- 
rumpens, vires Cacite abrumens,& candcm marafmo fenili con- 
currence, anima? & corporis amicabilcm fociecacem diHoIvens. 



v 



-y^ 



» 



OBSERVATIO LXXllL 



/ 



Dn. D. SAMUELIS LEDELII. 



^ 




7umor globofus e dextrq vulv^ laHo prodiens felici- 

ter re fed us. 

Ncilla triginca aliquot annorum , melancholica , parv^ natu- 
re, per annum integrum aluerat pendulum huncce tumo- 
rem : & quia molcflus erat inter cundum , fepofito pudorc con- 
filium a mc petebat. Luflrabam cum Chirurgo, Balneatorc , lo- 
cum afFe£lum, Sc inveniebam pendentem globum in membra- 
na craffiufculajad quadrantem ulnae protenfa, vix raanu aperta 
capiendum & obtegcndum. Sponte exortum referebat , mend- 
bus parce fluentibus. Jubebam ligaturam indies ardiorcm in- 
ftituendam , dolore fubfequente fac molefto , ficque per o£li- 



duum continuabacur. 



i^grota morae impatiens urgebat abfcif^ 



fionem, quas etiamforcipe acuti/Iimoprope labium fiebac, cum 
dolore asgr^ & fluxu fanguinis copiofo. Le(flo committeba- 
raus jegrotam , & horror ipfam preheudcbat curri fluxu men- 
ftruo. Conforcabam cum levamine. ^Poflofliduum conquc- 
rebatur de laiTuudine 5c dolore gravativo circa pubem , capro- 
pter evacuabam , & faua per Dei gratiam dimittebacur. Nattanii 



Ohfirv, Ac Ad. Nn C Ctnt. I. 



T 



dac 



14^ Otffervath tXtir. 




>' 




dat obfervado 1 9. Dec. 1 . Ann. 6. & 7. EphcmeriJum iloflraruni. 
Materia in globo contcma erat lympha gelatinofa cum ma(& 
carnea&mcmbranofajquafm balflearorin camino fufpcndebac 

{Griinhergk Sikf, Nmmhergdm mi(f& 

OBSERVAllO LXXlf^^ 

Dn. D. MICHAELIS ANGELI MORI. 

Pkuritis per univerfaUm Corporis tumorem pmtd* 

r 

r 

Oneftiffima Mulier annum agens g^.Pleuridde correptamC- 
dicamencis ufk ed convenlentibusr, vena brachii ex parcCj 
qua dolor erat , feda fuit fecundo a morbo die , & melius fc ha- 
iJere vifa efl: , licec dolor lateralis adbuc eflec vchemeiiciflrimus. 
Quarto die derepence dolor ceflar, & maximus in inguine fen" 
ricur cum tocali urinae fuppreflionc ; a quo dolore per diem libe- 
rabacur fomento anodyno , 5c undione olci de fcorpionibusj 
urina: fuppre/Tione tamen remariertte,quando nodefequenda 
capite usque ad pedes magno ciim mufculorum dolore tumida 
cvafic , ac fi hydrope uiii vcrfali laborarcs, ita ut cottipreflis cm- 
ribus, brachiis, 5c co*Xis fovea infignis rctnaneret, & fie triduo 
permanfit, maxima cum difficukate expirandi. Inter mulra re- 
jlficdia Salis Armoniad fpiritus in aquis confererttibus ad pocurti 
concedeb'atur, & eriam ad facicracem , nulla enim reman ebac fpes 
ejus faluds. Res mirabilis , quatido Jam mors expe«ftabatuf , 
quia per novem di^s cali in flatu commoraca fucrat absque' ulla 
aacurali ev^cuadone, repente totiJrn fudavit corpus, & in tama 
copia , ut pen^ per pavimentum exicurreretj'crefcente fudore. 



vires edam aiigebantur", donee &'urina, & feces cxcretce fuerurft, 
prima coloris acri, ^nigrfjfecufldceflavcfccnceSjquasambo pO- 
ftea ad bortum redigebantur coloreni, & terdo die fine fcbre 
remanfit. Pruritum aiirem maximutn in univer/a cute knCitt 
q,u« eciam afpera erat ad tatlum', donee pauladm excoriari cc£- 



pir, & coca cute mundaca en:,qu« duni cadebac in aliqua parce 



i^ 



erac magmrudiniS' coiifiderabiliJv ^ adverfiw folcm perfpedla^ 



r 



( 



OhfervMiO LXXV, & LXXVf, 



UJ 



'' .-H 



colorem coeruleum reddebac : .ex hac affeif^ipQC nyllu^n incom'' 

iliOjdum pa0a brevi Aonvaluif. 



MORI 




/ 



OBSERVATIO LXXV. 

Dn. d. michaelis angeli 

f^Y ruomitum cum tuffi diuturni peSor'^ doloris 

Dolefcens quidam de conclnuo pe£loris dobrei diilicukacc 
re{pirandi,& inappctentia conquerebarur , acquCLper inter- 
valla cciam febri corripiebacur,& licec mulca propiparentiir rc- 
media , omnia incafllim ibanc. Vifcera omnia abdominis mol- 
lia erantjunde in thorace adcvidenciam usque Cedes morbi fla^ 
tuebacur. Quadam no<Sle, quando ob nimium dolorcm, & anxier 
tatem fpirandi Animam Crcacori reddicurum Aflancespucabanc^ 

tcccrficus ego quoquc illwm jamjana moricurum credebam^ 

Paulo poflderepence nulla data occafione crepicum,acfi vcficu- 
la qusedam aeris plena disrumperecur, audivimus,& pauIo por 
ftca cum tufll redderc incepic fubflanciam quandam mollem 
mdlis inflar , coloris edam confimilisjad pondus o£lo & am- 
plius librarum, qua repurgata vires reficiebancur , unde paucij 
poft diebusp Ie(flo furgcns , benefehabuit , 8c adhuc bene vivic. 

OBSERVATIO LXXVl 

Dn. D. MIGHAELIS ANGELI MORI, 

Hydrop per fomnum periodicum curatus. 



M 



UlicrTonforis Conjux, ^tads annum agens ^3:. port: gra- 

vem,& diuturnum dolorem in vencricu!o;,hydrope labo- 

rare coepic , & cum mulus medicamencis morbus minime cede^ 



rcc , morti credebatur propinqua. Derepenre in fomnum ia- 



cidic, qui per diem integrum duravic, ic placide absque ullo 
ftercore dornaivic, unde nulla auxilia chirurgica in ufum vene. 
Tunt, altera die a tali afte^lu immunis remanfit, fed nullum per- 

frnticbac (cvamen, Tcrti^ die ccccdenuo in Ibmnunj lablcur. 



T 2 



&Ita- 



a-h 



.,cf.- 



'.* 



/ 



/ 



Ohfervatio LXXFIL & LXXFIII. 



1 4? 

& ftacuta hora per integrum viginci quacuor horarum fpaciura 
dormitabac. Sic per menfem typo tertianario fomnus ifte du- 
ravir, &: jegr^ paularim vires reficiebantur , abdominis que tu- 
mor minuebatur , unde oranino reli(flis mcdicamentis, nacura; 
& ford opus abfblvendum relinquebacur. Mirabile didu , intra 
alcerius menfis fpadum eodem continuantefomno, hydrops pe- 

nicus difceifit, & ex tabida evafic pinguis, & carnofa, &hunc 

optima fruitur valetudinc. 

OBSERVATIO LXXVll 

Dn. D. MiCHAELIS ANGELl MORL 

Uterus lapiMus refertus, 

Oneflifllma Macrona 48. annorum per menfes decern dc 




acerbi/limo 



infrmo 



dol 



querebatur , qui 



nullis cedebat remediis, licec multa in ufum parata fuerinc, ad 
taflum tumor fcirrhofus in utero deprehendcbatur, a quo ma- 



& loturx carnis fimilis dcftillabat 



Tandem pic 



-< 



tide correpca e vivis dircefrit5di{re£to cadavere ucerus lapidibus 
plenus repertus efl ad numcrum 52. maximi corum magnitu- 
dinem amygdali>quabanr, minimi fabis confimilcs eranc,& in- 
ter plicacuras, & tubulos uteri infari^i, & incarccrati confpicie- 
bantur : Aliqui crant coloris flavi, aliqui ^ruginci, &rupti ad (1- 
miiitudincm cepae varias habebant tunicas 5 de i/lis periculo fa- 
do in pauperibus ad pondus media: drachma fudor promovc- 
batur, unde Bczoardici lapides a me nuncupancur , & tarn fre- 
quenter in ufum dedi , uc jam paucos ill or um confer vem 5 quarc 
qui mortem caufad func, nunc faluccm donanc 



•Ha 



Da 



\ 



OBSERVATIO LXXVll I 

, D. MICHAELIS ANGELl MORL 

Codettas fuhitanea, 

Obiliffima Virgo statis annum agcns ig. po/l gravia intc- 
flmorum cormina, alvi fluxionem pafla fuit, qu^ clyftcri- 

busjlongis aquarum podonibus, 6c inun(5lionc olei amygdalo- 

riim 




fl- , 



Af 



^ 



\ 



pih 



45^ 



rum dulcium curabamr , at flacim dolor redibat;undepofl; ta- 
les mukasvicifTiCudines cdbus dicbus a ccflatione fluxus potum 
propinavi cum unciis duabus&dimidia mannae confe6lum:Ab 
hoc medicamenco mane fumpco levamcn fenfic, optimas, & 
conferences evacuaciones obtinuic, at poil prandium vaporem 
quemdann, inftar flammas calidifTimum c;x veneris innoperfcnfit, 
qui ad capuc delacas dcliquium intulit,a quo brevi refurrexic, ac de 
tocali viTus deperditionc conqucfta fuic. Accerfims ego cerebrum 
offenfum judicans , ad medicamenca fpecifica cerebrum corro- 
borantfa curatlonem direxi, & pofl: quacuor dies denuo viderc 



ccep 



?tQ non diu hate Iscitia dura vie, nam quatuordecim 



rarum fpacio elapfb^hovo, fed minore furgentc vapore,itcrum 
derepencecoecicasadvenit j&per plures dies dura vit,undc vifio- 
nem amplius non redicuram credebacur, licet ego recuperatum iri 
non defperarcm. Ideofupra ordinatismedicarrentisetiampur- 
gantia adjunxi , uc minera ilia Vaporum in inrcilinis Jaccns edu- 
cerecur, & revcra pofi triginta quinque dierum {patium variis 
adhibids mcdicamentis longo ufu feri rhabarbaraci &c. vifiore- 
diicipfaque nunc bene vivit,&bene tidec. 



Dn. D. MICHAELIS ANGELI MORL 

Dolor humeri a pariu ioiofecund^e gejlationu tempore 

acerbus , &r in feamdo partu jponte eimnefcens. 

Onefta Femina latidabilis temperamenti, florid^ jetaris,& 

nova Kupca paucis diebos ab inico raacfimdnio concepic, 

per integfum gcrtadonis tempiis bene fe habuic quoad omnia, 

& puellani fclicitcr peperit , nifi quod dolofum vehemcntiarn 




pfa parcuritione minus ^quo animo 



Quapropt 



que Obfletricis , nequc adftandum Macronaf um finonica cfficcre 
pocuerunt, ut clamoribus & tmiverfi corporis jadationi parce- 
rct: pr^cipue vero bracbium finijflrum ailidue hue illuc jada- 

bac, vidcbacurque iiii, uc retulic, aliquod doloris Icyamcn indc 



Xj 



'*t. 



omu 



/ 



\ 



^ 



■^ 



OUervatU LXXX. 



'J 



Paucis aut£m_ poil parcum horis queri coepic d 

fed quia Jochia bene fluebanc, & 

valebac, ex muliercularura 



oriri. 

facis acerbo brachii finiftri 

quoad reliqua omnia femina rerfe 

confilio omnem Medici operam addolcrena leniendum recura- 

vie. Nondum pera^to cempore puerperii rurfus gravida evafic, 
&quamvis toco Iiujus fecuudae geftadonis tempore dolor idem 
brachii perfeveraveric , cum aliqua .eciam in mom difHcukace, 



um tamen adhibuic remedium 



uoniam ex opinione 



ju.sdam Medici copica medicamenca (tne univerfalium adm 
ftracione nihil fibi profucura judrcabat , univerfalibus auccm 



geftatio non paciebacur 



Pep 



[idem 




tempore 



aliam puellam, & cum fuo cxemplo edoifla dolores p 

qis modex^ius tulifler, poftquam in leao decubuic, fenfic do\ 

rem brachii, de quo per inccgros decern menfes conquefta fuis 
rac, '^ • - - • " 

pliu 

jam cranfi 



flatim& omnino evanuifre;qui ctiam illam Feminam am- 

his o6lo menfibus, qui a fecundo ejus parci; 



Dn 



D 



obs>ervatio lxxx, 

MICHAELIS ANGEU MORI 



Motiis epileptici immentes 



per locdia ipfi cru-^ 




ipplkUa perftde curati 

Dolefcens ad moeftitiam natura pronus, fubobfcuri coloris 
in facie , incidit hyeme pr^tcrita in motus epilepncos , repen- 
j:e enim cadebac, convellebancur capitis mufculi , alienabatur 
Aiens, & omnia demum paciebacur, qux* epilepdci pad (blent; 
pofl: paroxyHiium referebac fe a crure finiflro quamdam veluti 
iiammam afoendencem perfentire , qua; univerfum corpus occu- 
parcc, cum aiicem ad caput perveniflec, vercigine tenebricoCi feft 
.obrui , nee quid deinde fequeretur amplius fe fcire. Port paro- 
yrmiim vero crus & femur remanere folebant aliquando Aupi 



da 



Curacus eft 



majori noilro Xenodoehio , adhib 



I cm 



£achafdco,&nonnullis antepileptlds, prircipue verp fcarificat? 



fui5 



ji 



r^ 



Ilfi-.I. 



%C *'^^<^- 



'•:. 







^*»1***^ 






' ^jff^emf. 



r- * - ^ saf* 



*^ • * 



ifr#44^*^f 



4 « 4i * 












KkA 



■^r-^rj' 






I 



Chfeyv4ri$ LXXXl - j^f 




fuic fura , undc morbi fomes elevabatur , applicitaque ibidem 
duo vefieatoria. Nocavi in curationis proceiTu ,poft fadlas fca- 
rificationes pra;d. & poft decradltjm indc per cucurbiculas fan- 
guinem, pluries afgrocum queflum cfle de vapore illo calida, 
qui camen non amplius capuc, fed pocius pcdem ad extremes 
usque digicos pecebat. Poll applicitum vcro cauflicum vef>- 

cans, & lUa prorfus evanuic, ac Adolefgens optima nunc fruK 
fur vakcudine. 

(^Mi^d ab Exc. D. La>t£ofto FerrarU Augu^am 

VinAeU d. 22^ Maji 170?.) 

OBSERVATIO ixxM : 



t 




\ « 





N. D. COMRADl BARTHOLDI B£H 

REN 

6enuind at cert'a J'rthritidis curdtioue'.' 

Gi ance annos feptemjTorao fcilicec VII. & VIII.Decurize lit 
MifGellaneorum noftroruni de Podagra indolence, ejusque 
occafiorie Iignorunn decora, inter opcima ejusdem priEfervau- 

va, ex Blankbard<yyA^aynnio ac EttmuUero , finnul aflerui. Noa 

cani autem iisdem pr^caveri paroxyfmosarthriticoSjquamce?- 
co curari fubfequcntium temporum cxpeiientia hie locorum 
confimnavic. Anni enim fere elapfi funt quinqik^ ex quo Vien- 
na Auflria; rediens formulam decodi ejusmodi fecum Hildefiarn 

rea- May Confiliamis Auikus , ac Epifiopi Regiminuque Hildf" 

fi<nfu CdnQtUaYtm , quod cum in fcipfo Temper feliciter proba- 
tum^fubin aliis idennpctentibus con;municavic,aqijibuseodcm 
paricer fucceiTu fennpcr adhibicum eft , adjflicique ipfe aliquoc 
Reverendiilim^s ac liluftrifrimis Perfonis, diverf^ a'tatis, tempos- 
ranaenti, dxd^tx ac vita: generis, qui quamprimuminruhum do- 
torum ejusmodi five in pedibus, five in manii.five in brachio 

perceperiuKyflaum dcco6lihujus uncias circicer feptcm, fingu- 



\ 



"« 

M^^ 



^h 



r 



OhfirvAtlo LXXXl 



> 



lis dimidiis hods aflTumences , coecerisque circa di^cam obferva- 

xis,ab \isdemimmunes evaferunc. Urina auceTj in copiaTccef- 

ficinquibusdam eciam alvus laxiorreddebacur, velucipurgancc 

afTumpco. Qaod me permovic, uc cum di£lus Dn. Cancellarius 

pro fuo publica commoda promovendi favore formulam de- 

coCix cypis imprimi curaJOTec, ejusdem exemplar A6tis III. Socie- 

tacis Nodr^ inferere dignum judicarim , nullus dubicans, quin 

idem plane efFedus eciam aliis in locis fubfecucurus fie i 6c nunc 

demum ars noflra de triumphaca quoque invi^li hac Dca, quo 

epidieco Lmcw««5 olim podagram madlabac , inipo/lerum fibi 

graculecur. ' " * ' 

Loco autem Formulse Germanico idiomate expreflk , Lad- 
nam, Exterorum in graciam, dare liceac: \^, Polypodii querni, 



HermodadyIorum,rad. Chin^jSarfapanll^ aa|iiij. Guajaci? 
Hermodadyli crafse contufi , & reliqux fpecies minutim incife , 
in olla magna cum aquae {epcera,& vini albi Menfuris Viennen- 
fibus duabus ac dimidia ad quartse partis confumrionem cot 
quancur, poftca fiat colatura; remanentia denuo cum menfuris 
quinquc femis aqii^ , & fesquimenfura vini ad quarcae partis ex- 
haladonem coquatur ; colacura fervetur. 

Decocli hujus cancum, quantum poteris, bibc; quo plus 
bibes,e6 cicius convalefccs, quamvis ultra quatriduum non in 
ufum veniacjquo tempore omnibus jufculis , lade & fru£libus 
abflinebis , nee alio pocu , prascer hunc , uteris ; cconcra variae fa- 

lubrescarnes,aflk inprimis conducenc. 

Die quarto lene laxans adhibeatur. Et hae ratione omnis 
podagrica, ilchiadica,aut rlieumadca defluxio dto curarur. 

Dolores intra odlo vcl decern horas ceflant, raodo diligen- 
tcr pocaveris , nee przecer aliquam loci , quem fluxus occupavc- 
rat, dcbllicatem , quidquam remanec. Nullatenus purgat hoc 
Deco£lum , fed omne malum per urinam cducic. 



{Hildtpo Norihergdm d.28» Febr 

. Anno i7Q7,mt[[a.') 



\ 



DC 



/ 



De genHi>J4 4C certa Anhritidii curatioite, 



IfJ 



¥: 



¥- 



•X- 



*» 



Dc famofo apud no$ decoCto antipodagrico, cujus de(cri- 
ptioncm communicavi , nociciam eciam AlifcelL lUuJir. RegU 
SocktatisBerolinenfis injeci, qu^dam adhuc condnuare animus 
eft. Scilicet pr^cipuum,quod ipfi Tub inicium obmovebacur, 
•quanticas nimia cjusdem eft, quje ventriculum quad oSruerec, 
uc fibris ejusdem nirais rcfaxatis conoque deftrudo , decodum 
illudnon rededigereretur,adeoque vcl effedu fuofruftrarccur, 
vel graviora mala corpori inducerec. Verum h^c ipfa absque 
ratione timeri expcricncia in fubjedis omnibus luculentiflime 
.comprobavic , ne dicam , quod decodum ipfum ventriculum 
non admodum gravec, fed ceu liquidum quoddam ac pardcu- 
lis adivis imprasgnacum, adeoque mobile, urgence fimul deco- 
di pondcre , tandem perlabacur, Duorum aucem imprimis 

^^g^orum exempla fe obculerunc, quorum alter propter ventri- 
.culi debilitacem colicis doloribus frequcndftime obnoxius exi- 
ilicadco ut quoties extra urbem pernodetur,&: juxta cum vi- 
no cercvifiam non affuetam bibere cogatur , {emper colicam 
ilaculcntam patiatur, incubum quendam rcferentem. Hie ipfe 
cum ante biennium parpxyfmp fuo podagrico corriperetur,&: 
ftatuspublici ratio praefenciam ejus flagitaret, decodum,quod 

' ob ventriculi debilitatem femper averfatus fuerat, quarta circi- 
cerparoxyfmi fepdmana haufit, tali quidem cum effedu , ut fti- 
dor ex pede afFedo erumpens odore decodum rcferrct, Do- 
Jninus vero -/Eger intra quatriduum molefti/fimo holpite fuo 
liberaretur , inque publicum prodirec, nee quicquam vero feu 
fub cura, feu poft eandem de colica fua aliaque imbecillicate 
-Ventriculi pcrciperet. Alter ver6iEger ventriculo quoque im- 
becilliore & frequenciorc colica gravacus , fimili ratione deco- 
dum conftieto lucceflu haufit, absque moIcftia,nifiquod alvus 
enormiter folvcretur, & intra biduum ad triginta vices purga- 

Secundum quod circa decodihujus ufum obfervavi, eft. 



i 



\ 



retur. 



Olfirv. Ace%d. iV. C. Ctnt, L 



W 



lUud 



\ 



-;■* 



xfjL Ohfervatio L XXX /. 



Illud in gonorrtioea affeclis ufurpacum podagram quidem etiam 
abigerc, fed circa gonorrhoea m necquicquam mucare, perma- 
nence fcilicecurina quamvis copiofius prodcunccfeminisefflu- 
xu, ac Blamencisin urina confuecis. Quamvis duo, in quibus 
lioc ipfum notavi, ^gri jam gonorrhoea ab aliquoc annisinvccc- 

facalaborenc, 

Tercium efl , quod a quodain decodum hoc eum Tola aqua 

paretur,Iaudabi!i etiam cum cfFci^ii. 

Quartum, quod ance menfes duosdemum exemplum mi'- 

hi occurreric , in quo deco£i:um exfpedadone fua frudratutn 
eft. j¥.ger fcilicet triginca annorum, parencenaE-us, cujus pes 

alter diucurno ulcere laborac, podagrico quoque infultu corri- 
picuryqui tanien quod effet le vior , euporiftis acdomefticistum 
removebatur, Pofl quatuor circiter fepdmanas iterom paro- 
xyfmo eodem obruirur, & quidem quod raultse comefTationes 
nod:mn?e , falrationes aliaque ejus generis pr^ccflifTenc , tanta 
cum vehemcntia, uc pr«e doloribus quatuor nodes infomnes 
traherec. Vocatus ego primum copico quodam externo dolo- 
ribus leniraentumdedi, alceroque die dccodi ufum fua^, quod 
edam abfolvic ^ger, ira tamen, ut multas fedes liquidas diar*- 
r-hoese inftar paterecur^parum vero urin« remicterec, & nihilo'- 
minus dolor arthriticus pedis dcxtri ceflarec, Vix aucem dies 
duo praeteribanc, cum illeifeu quod pedibus juflo diudus inft^- 
rinetjfeu alia ex radone,quam aegri etiam Medicis non libentef 
aperiunt,iterum dolore pedis dextri corriperetur adeo acri, ut 
propria iponte decodlum icerum petcrec. Suafi etiam ipfc , ab^ 
folvicque Dn.^ger alteram curam quoque magno ettm obfe- 
quio.nec tamen alyum ita liquid'am experiebacur, & majorerfi 
"ut'mx copiam cxcernebac Appetinis quoque Tub cura ipfi aU- 
gebatur , dolor tamen pedis non remitccbat, ac infuper tumor 
cjusdem fuperveniebac. tinde ad alia medicamenraaccefli,qu^ 
ficiam ic^ cefl'erunc, ucpoft quacuordecim dcmum dies a::gerin 
ublicum prodiret , & omnia re£le fe haberent. Qiiamvis ver^ 

oc cafu d6CO<5lum ciFcdum fugm non praAitic, non minus 

camoi 




■> 



r^ 



€hferV4tk LXXKU. If; 

tamcn (pecifid ancipodagrici nomen merecur, ac laudanum 



^t 




mfi vigiiias non Temper fiftac, auc dens aprijiccc non omnes 
pleuritici eodem curencur , cum non omnes in morbo circum- 
ilancias eodem modo fe habeanc, & ex rationibus illis o£l:o cu- 
raciones morborum impcdientibus , quas in feleSis Aiedicu 

5e9. I . §. lo. recenflii , ter tia hue maxime quadrec, 

(Jiildefio AMguj^afn Find. d. 2 1 _, Maji 

OBSERVaTIO LXXXll. 

Dn. D. SAMUELIS GROSSII. 

■ ■ ^ 

Porrigo univerjdlis ex defeSU Vejic^» 

Obilis cujusdara Noflracis uxor gravida , cum fcxco Menic 
prona in tcrram cadcrec > nullumque enormem dolorem 
cxin fenciret , dcbito tempore puellam eniccbatur bene alias for- 
inacam -& vegccam , nifi quod infra umbilicum excrefcenda car- 
nea ovi gallinacei minoris magnicudine labia pudendorum fu* 
pcriora finderec. Excrcfcencia hsec carnea fubcusjtria habebac 
foramina, qu^ ftylum in cavicaccm quandam prompte admitce- 
banc, (ex hi(ce tamen foraminibus niliil quicquam eflFluebac) 
verfus abdomen eadem incus apcrca crac, & vagiente infante, 
inteftinum fuccedebac, quo repofito f^ces exibanc per alvum, 
Urinam nunquam emific, fed in. dextro latere excrefecnti^ clr- 
cumferentia Temper madida ferum urinofum ftiilabat roris in" 
ftar. Subinde convulfivis moclbus cencabacur, porrigineque 
univerlali per tocum corpus defoedabatur, mufculofusque habi- 
tus ubiqiic, prEefcrcim circa jun^luras arciculorum exefus, fan- 
guinem plorabac Tandem port 9. (epcimanas atrophia totali 
correpta, vitam cum morce commutabac Concefsa fedionc 
inveniebacur in excrcfcencia ilia hernia inceftinalis, foramina ve- 
roiila tria in cavicacem quandam ucero baud abfimilem define- 
banc, vefica plane nulla aderac, ex renibu$ tamcn ureteres in 

fubilanciam carnea? excrefcencia? inferebancur,nec ulla ffutcafcri 

2 in 



x 



-5 . , - Ohfervath LXXXin. 




i 



abdominis reperiebacur. Hinc pacec, quod infuffi 
ciencer cxcretum ferum urinofum, & hinc regurgicans in rafa 
pradida fymptomata caufacum fueric. 

Anno 1 7 7 . mijfa?) 

OBSERVATIO LXXXIII. 

Dn.D.SAMUELIS STEURLINI. 



Eclipfes Soils morhos cdufant. 



M 



I 



Icrocosmum ex Macrocosmo tanquani foetum in utera 
per fympathiam plurimos pad a.fFe<ftus , quainvis non uni- 
veifalicer omnem fimul , interim ramcn particularicer fciliccr 
difpofiuum ad recipiendam caufam aigentera, agens enim non 
agic, ni/i in rubjc(n: urn difpoficum ; idque prcbacur quoddiana 
experientia , tempcftas aeris frigida fcptentrionalis affieic cathar- 
rhofos, quorum confticudo&humidum radicale inipuricate hu- 
mida peccac vel abundar , tempeftas calidior fub menfe Leonis 
difpoficos ad Maniam quandoque annuadm affieic, canes reddic 
rabidos,febrcs excicat cum dcliriis & phrenitide ex cxaltarionc 
acuta Mineralium malio-norum in Micro'cofmo occuke laritan- 
tium : Sic 5c fpecialiccr quandoque afficluncur qusdana vegeta- 
bilia , quaedam animalia , cerca qujedam terras regio mafignicate, 
wnde vegetabilia contabefcunc in excremicadbus maligne cor- 
rupds, animalia agroranc acquc pereunc, velud fub curfu veris 
anni hu jus 1707. in coco pene diftridu Hcnnebergico & Franconi- 
co copiose & ferme omnia jumenca paffa fuere tumorem par- 
tem excremarum cum concabefcenda & dcbilicate fumma vi- 
rium,j[crumimpuricacc maligna afFedum in lingua caufavic cu- 
morem,ardorem cum (puco copiofb & erofione pardiam lin- 
gua , fucceiTu cemporfs evanuic morbus absque remediis adhi- 
bicis, ubi vero in calido antimonium vel cineres nicocian^ vel 
gcndanas cum fabina fuere adhibicg, cicius leva men morbi eft 

fubfecucumi ob ciciorem expulfionem impuri feri, ab obfcura- 

tione 






A 



\ 



t 

I 

JEclipfis Solis morhos caufanK 



i;/ 




tione m agna Solis forfican univerfaliter caufacijfub quamaligni. 
tas aeris prasdominari fctriper (okt -, idem malum ex impuricacc 
maligna feri fimilimo afFecit modo difpoflc6s,prabfercim junio* 
res homines quosdam cum deliriis , quosdam absque deliriis, 
omnes vero febre catbarrhali maligna vires & partes citi/Time con- 
fumence ; in qua fa! volatile CC. ex fixe & volatili purifs. c. cinnab. 
vel pulvcre viperin. compoC vel mixti Talis volat.vcl ipiric. fulfg. 
efTenc. cum antimonialibus largius adhibita folum fufficientia 
fuerc: quibusd^am laxans ex mcrcur. & pulv.gial. fuic neceffari- 
um & maxime proficuum. Simili modo ex inordinata mocio- 
ne fertilitatis Macfocosmi fuperioris arini > ubi arbot'es copiose 
fub mienfe Januar. Sc pra teritis mcnfibus fforuere, motor cdam 
Microcpsmi cxcicacus mifos & vix audicos caufavic afFedlus ce- 

lerrime grafTantes , pra:pnmis in tencrioribus,icilicetpurpuram, 
morbillos, variolas, varia fubjedla fimul omnes afficiences cum 
celerrima fubfequente vel fufFocatione vcf epilepfia lechali Jn- 
primis ubi nacuraf fuic impedita in expulfione malignitatis , vcl 
ex defedu fpccificorum vcl ex incuria fubjcdr Sc adilantium: 
commodi/Tima vero obfervavi remedia iMixt. S. volat. vcl fine vcl 
cum fale vot. CC. cinnabarin. bczoard. fblar univerH ex Rcgu- 
lis &c. it. fl. corall. ocul. cancr. viper, pulv. Reliqua compofita , 

copiofarefrig^rantia^pra^prinlisanodynajcorruptafuefe rations 
& cxperientia nociva , cutn alias notent d'cfedum cognitionis* 
caufa: & confuiam inefficacemquc mcdicinam.- 

^ OBSERVATIO LXXX1£^. 

Dn.D. SAMUELIS STEUKLINL 

Aldniacd cur at d. 

MAniaca' qusd'am a Medicis seque ac Theologis pro plane" 
obfefla a Diabolo babica, ex geftibus rabiofis ineptiflimisr 
defpicicns atrociter monita , preccsque , quinimo caftigationes 
quasvis omnes, ex urina: fuperficie, varia falium acunlTimorum 

^iricualicate coloraca, viridi,flava,rubraquc glifcente indicabac 

moJT- 



\ 



•K 



s-j 



Ui 



%ft ~ OhfirvdttQ LXXXV, 





^ 



tftiorbum nacuralem maniacum & /pirituum pr^cernaturali vi- 
friolica acuicace motuque, nervos^ cerebrum, regionemquera- 
tionis afficiencc , tandem inaniter onaaibus tencacis vulgaribus 
folum rcfticuca fm't; crebro fcil ufu florum ancimbnii cum falc 
ammoniaco praeparatorum in pocu aqu^ flmplicis & per incer- 
"a adhibitoNicroAncimonii cum rad. hell ebori nigrij&: repe. 
venaefedione. Pr^cerea mulcos rabiofos cacenis plurimis 
ligacos fupradi£tis fimplicibus tucocuracos cxpcrtus fui,iiccob- 
ftac ratio curationis ex cognicione diftin^la caufarum morbi & 
aptiflimi hujus remedii 5 fulphurca enim fubftancia ancimonii 
acrimoniam falium acuciflimam non modo mftigac, fed & ex 
angulis ftomachi&reliquorum fundamencaliccr rcmovet.nitra- 
tafurorem mitiganc,&aperiendo corpus cum helleboro nigro 
ipeciiice bilem di^am combu/lam acrem falinam climinanr. 

OBSERVATIO LXXXl^. • 

Dn.D.SAMUELIS steurlini. 

Epilepficd curat a. 

Pileptica virgo 14. annorum ex epulis plurimis & vino af^ 




^ 



fumpcls, ex tempore folum fridione calida ex decod- 
cum vino felicicer curata; hcec enim per intervalla fencicbac m 
letto Cubans fpasmum inbrachioriniftro.hicpenetrabat fucccf- 
five totum corpus , & caufabat convulfiones totius,pra;primis 
jero pr^cordiorum cum jeaigatione tonus & vociferationemi- 
ieranda, ex defedu aliorum remediorum jum decodum Rucar 
^ahdum continuo adbibere,& convulfiones primitus ex brachio 
limltro,pon:ea&ex aliis pcrierunt parcibus univerfa?,cum falu- 
te paticncis; eandem fnTtionem &: quidem ficcam fepiffime fa- 
lutareraexpertusfui in variolis & morbillis expellgndis /& in ter- 
ritionibus, fpiritus enim exaltatus acutus ncr vos vellicans per 

poros clicrtur , maceriaque mprbunoi caufans ad peripheriam 
promovetur. ^ ^ 



QBSER 



¥ ^ 



Ohfe 



t XXXV J. 





tfn 





OBSERVATIO LXXXVl 

Dn.D. SAMUELIS STEURUNL 

De 

Hydrofe a/cite curafd. 

Auca Medicum nobilicanc remcdia, fc; pura concentrafa fy 
virtues exaltack, absque impuncaceenimcun£la felidus aauncf; 
plura copiofa compofita impura incercae&cardiorisfunc cffica' 
ciaf,faciunc curam rumcuoram&patienci c^diofamvidquodlu- 

culcncerdemonftrac fubjei^um renerrimum HydVope afdte cum 
tympanitideicaIaborans,uc praecordia/alvus cum lumbis cfTenc 
eum iiicore cumida, cum pulfu in omnif)us arccriis frequenci, 
ficijCu/Tijurina pauca, rubra, craiTa, in medio digeftionem ad,- 
hue demonflranccpropfnaco in vehiculo calido,omnihorafalc 
volacili & fixo purilfirao,^uri*na flulc liberior, fubciliorquc^-ma 
gis digefta, cum rucceffiva imminucione Cumoris, papyri men^- 

fura nocaci; Mercurio fixaco vaia mefencerii ferofa 6c chylifera 
depui^anturpcr vices, &fic paucifUmis puris,inanicer anka ad- 

pulveribus groflis , carminarivis 5cc. tumor abit 



Bibitis mult 

hydropicus & cympanices,cum remaneiltia tamen 

ad cachexiam,exeru&pocu niraio ac immoderaca quieceyqu® 

cachexia fecunda vice fupra did umliydropem minabatur ex ne- 

giigenda dia^cs Paciencis , interim camen deftruaa paucis Tupra 
didtis. Tophos prjecerea fenciic hie paciens IsJobilis fcorburicos^ 
nxos induracos in femoris fummitacc Tub velpera acriter dolo 
rificos, cum vigiliis k tumore pardumj multis empla/lrfs pro- 
ciofis ab alii's adhibicis, & inanicer cciam in ufum dudis balneis 
caiidis naturahbusjcentavi pulver-c quodam fympathertco albo, 
magnetice acrimoni'am falium actrahence&minVanccafFeaum 



Icn 



&c fubrequent'e dc d 



i 



dienri q 



*a 



pra:cer opinionem ^ ne vcro iterum cum maj 



fcerent, locum afFedum in B 




ferunc toph 
olore incre- 



/ 



perm^vifcofiffiniap 



jrudebatur maceria cum extinaione mali;afl demum infel.^.cv^ 

aic Paticns f ub icincrc vernali cacarrho acri aiHiaus,.mocu cuflisi 

L 



J* 



-IM 



t^O 



Ohfervdtk L XXXV II, 



^f 



\ 




rumpic vafculum fanguiferum , ob tonum vifcerum c!ebilem,& 

fic oi ca haemorrhagia magna incurabili fubfequituf .rr\ors beaca. 

(^Silujio Anguflam Find. M.^nL 

' OBSERVATIO LXXXVll 

Dn.D, CHRISTIAN! DE HELWICH 



K- 



De 



\ 



febn cum punSorio laterum dolore,tuJJt ac roncho 



lethali 



'^ 




^UlcifTima filia mea Ca:tharina Dorochca habitus corporis fio- 
ridi ac venufli , temperamenti fanguineo- melancholici, 
poftquam die 25-. Junii Anni" hujus 1707. undecimum $cads an- 
num compIeviiTec j circa 20. Julii de dolore auris dexcr^ coepic 



conqueri, qui tamcn 



mparacus erac , uc nulltim ledl 



librorum,exercicioin arithmeticis&graphice,uc & 

gociis domefticis, maxima, uc ante feccrat 



faltandi 
obc- 



undis afFcrrec impedimentum. Vigefimo fecundo Julii autcm 
dolores capitis ab aliquot annis fatis ei familiarcs pcrpeciebatur 
cum ruflibus & gravitate circa regionem ventriculi , ciborura- 
que faftidio. Sequcnti die, qui primus erac decubitus , cepha- 



lalgia ceflabac'crefcente fiti & 



Circa Vefpcram ac per 



mtegram eciam noQem roolcfta ei tufTis ficca, qua fop 
hac ventriculo(errore huic aetati non infrcquenti)pauIo mag 
quam par erac , cibis repleco vexari confueverat , punduras etiarn 



fentiebac 

ftacira evanefcebanc 



finiflro , quje illito Ipiritu vini campho 
Pulfus frequens erac, jequalis tamen 



16 modo durus auc tenfus. In codem ftatu ornnia die 24. Julii 
&no(fle,quae diem hunc cxcipiebacfomnus, fi quando tuflis 
non eum abrumperet,a£gram,ricuci & prjecedenci node conti- 

uccunque refocillabac. Enim vero exquificiflimus dolor 
pungensac diftendens 25. Julii circa horam duodecimam diur- 




nam lacus fmiflrum imo & dorfum ipfum 



ebac$ fp 



diiiicilisac frequens, non camcnadcddcnfusjcuflris autcm do- 

lon> 



; 



f > 

De Fehri cum pu*iUmo Uternm dolore , ittjji ac roncho lethalu i €i 




-r 



loris fcnfum maximopere incendebac. His fympcomatibus jun- 
gebacur,qui circumftances omnes curbabac, vehemens ronchus, 
ein fe^C gco fle^ 9iJ6c&cln/ qui ab eo tempore nodu diuque fine in- 
terrhiffione ad beatam usque analyfin jam intenfior,jam aliquan- 
to remirtior concinuavic. Circa noflis duodecimam > curft parum 
dormiiflecurinam reddebac nonadeo faturatam , qux mox cur- 
babacur 3 adhsec dblores imminuebantur , nee tanca vehcmencia 
urgebanc a donee icerum horafequencis dici duodccima recrude- 
icerenc canca ferocia, uc fumpta S. Euchariflia ad mortem fefe pi- 
entiflime prkpararet. Sed poft (ex horas aliqu^ coneedebantur in- 
duciae. Urina erac turbidifTima ^pulfus , qualis ab initio , frcquens 
& dcbilis. Aliquis eciam fomnus fequebatur. Die 27. urina clara 
fine fedimento perfiflebat , & dolor, quantumvis non cam im- 
manis, k latere finiftro usque ad regionem ventriculi procurre- 
bac; dc rcliquo eadem fympcomata, qu^ pridiej nox ^va-po^o^ 
mulcaquc tuffi 6c frequenti refpiracione cransacfla eft, fudoresque 
circa horas matutinas per cotum corpus erumpere coeperunc. 
Dic28. Julii,qui erac a prime decubitus die fextus, dolor muta- 
ta fede lacus dextrum cum ante memoracis fympcomatibus 
cxercebat. Urina man^ reddica fedimento usque ad meridiem 
carebac, ea vcro , quse poft meridiem excernebatur , eo , poft duas 
horas, abundabat, Pr^terea corpus tocum blando fudore ma- 
debac. Scptimo morbi die vix alia rerum facics , nift quod dor- 
^fum circa duodecimam ejus vertebram dolor vehementius af- 
fligcrec. Caeteroquin hoc & anceccdenci die mala; modo in hac 
modo in altera parte rofeo & lacc^ florcncins jemulo colore 
perfundebancur 5 qua re femel iterumque animadversa anxius tre- 
pidavi. Etfi autem mukum tuflirec, nihil tamen quicquam, 
quod mireris , coco hoc temporis intervallo expcdorabat , etiam- 
fi fauces gargarismo die 3;©. Juiii & (equcnti colluerentur. Lia- 
gua facis erac humida , parumpcr ruoebat , neque tamen per 
omne morbi tcmpus crafla auc nigra reddcbatur vel findebarun 
Nares prorfus crane ficcse, & uc hoc eciam addam , frigid^. Ci' 

tiu$ quoquc ex pumice a^uam quam lachrymulam ex oculis 

0yrerv.Ac4d.NX,Qnt.L - X. pud- 



1^2 



Oy/erz^atU IXXXVll 




> 




X 



pucll« , ad lachrymas fundendas audito paulo acerbiori cafu alic- 
nos ctiam conccf-nence pronilTims , elicuiffes. In urina per hoc 
biduum denu6 copiofum confpiciebatur fedimentum , (^'zd in- 
gens erat virium deliquium pullusquc plane exiguus. Ec dxc 31, 
Julii fere aiflunn videbatur de vica, eadem eranc fyaiptomaca 
yiriumquc majus difcnmenj&mocus arceri^ vix ac ne vix ad- 
motis in carpo digicis pcrcipiebacur, Modo ad huoc modo ad 
ilium locum deferri cupicbac. Id, vero eciam annocarione 
gnuni,qu6d, quamdiu ex punduris laceris finiftri dolebac,nDn 
pocucric in hoc lacus decumbere> (td vel flipina jacueric, vel in 
latere dextro cubarit , (imulac autem dolor hinc faccflereCjOpti- 
me finiftro lateri, non autem dextro doknti , tandem vero & 

fiuic, ubi pun<flur£e illud criam deieruiflenc , incumbere vaFuc- 
rit. Ex bis ph^enomenis facile patuic , (anguinem aficubi in cor- 
pore ftagnare,im6 & in coagulum abiifle atque hinc fcbrimef* - 
fc excicacam, flagnationi autem huic humorum per; frigjdioreni 
potum, corpore per nriotum calefado haufliim, anfam fuiffc 
fuppeditacam fulpicio eft hodienum adhuc firmiter menti raeae 
inhsrens. Pnmo decubitus die cum raentionem lenioris ca- 
diardici injicetem , obfcquiofi/fime filia ab evacuantibus & re 
iiquis omnibus raedicamentis fummopere abhorrens (nam non 
feme! ea vomitu antchac rejecerac>& aliquot ante morbum die- 
bus monitis meis obfecutura cum polychreftas Beccheri pilulas 
magna fibi iilata vi dcglutiifTcc, nulla rarione, quicquid agereCi 



impedire potuic , quin casdem per vomitum denuo redderet); 
c^jus ufum deprecabatur,addens, fibi moriendum efle,fl vel ad 
purgahs vel vomicorium accipienduni patcrno mandaco adige 



retur. 




Siubflituebantur purgantibus enemaca , quje ci fingulis 
diebus usq.uc ad nonum fuerunt inje£la, atque fiis obftruflioni 
alVi & primis viis confulebacur. Reliqua cura omnis ad ftaiifl 
linguinis & coagulum Humorum diflblvcndbm a priirio mor- 
bi infulcu converfa fuit & dire<ffa. Cum vero dinolucio ilia nori' 
©bfiileri poflc videretur peradditioneni materia- aJicujus fubtilis 

2d coagulacos illos hunaores ^ ficud non pauci Tunc, qwi falium. 

i?oIa- 



De Fehri cum punSiorio Uttrum dolore , tfifft ac roncho let halt. 

ium urinoforum efficaciam hie ad coelum usq 



i€^ 



re folencj turn quod immediate tuz vulgo loquuntur, condenfa 

tarn materiam non attingant , turn quod in tanta quantitate 
^U£ ad bum effeSum pr£ftandum ejfet neceffaria , nequeant ex 

iberi propter motus con/lridorios ac cranslacorios 



bus e diamecro rep 



ios (ccrecio 

J 

eorum ufu 



/ 



bus & 

parcibus fibrofis refulcances; eo abinicio morbi impense allab 
ratum efljUt ^qualis & libera diftribudo fanguinis obdnerecur, 
ac jugivi talis faujus lands fufficiendque ad coagulum appulfu ali- 
quid de ftagnanri materia abluer^tur^vehfi mavis , abradcrecur, 
6c fie fenfim ftafis diffolverecurjuno vcrbo, uc febrilis comrao- 
do fanguinis a natura ad itagnancem materiam diilolvendam 



excitata redte ac prudenter dirig 



fuic 



Nee minus opera da 



materia in corruptionem vergens libera tranfp 



ex corpore climinaretur,orgafl:ic£c corruprela? obex ponererur, 
&(imul etiam maHla humorum attenuaretur, cum in ejusmodi 
flatu , utre«5lc obfervat Sydenham, fanguis maximopere lente- 
fcere foleat. Mane itaque accepit vel mixturam fimplicem ad- 
dito tantillo Spiricus Nitri dulcis & fyrupo flor. papav. edulco- 
ratam vel eflentiam ex radigibus alexipharmacis pimpinell. alb, 

hcleniijpetafitid.contrajerv.vincdoxici&c.prffparatam & curat 
cfTenria gummiarhmon.peculiari infubtripla dofi mixtamj Ho- 
ris vero pomeridianis circa quartam & tandem circa nodera 
pulvifculos ex ocul. cancr, lap. pcrcar. mandibulis luc. pifc pptis 
Antimon. Diaphoretic. &c. compofitos & miftos cum fextupla 
parte Nitri auc Tartari yitriolati vel Arcani duplicati;h£rc enim, 
dumferum colliquant.aclentefcentem difpoficioncm corrigunc, 
abflerfiva difculTione cfFedum prseftare notum efl. A Cam- 
phora&Myrrha abitinuijmajorem fanguinis incalefcentiam ve- 
ritus. Externe; Spiritus Vini Camphoratus cum cflentia Croci 
adhibitus fuit , appiicaci cdam facculi paregorici ; ab und^uofis 
&aliis valde mucidis , quantum fieri poterac, cavim 



aliaq 



H 



moderaco regimine diapnoico adminiflrata fi 



omiflis hurae^ancibus e.g.infusofoliorumTIiec cum (v 



V 




% 



\ 



dio 



9 



! 



1^4 



OhfervattQ LXXXni 



dio , jufculis ex Chsrefolio , floribus bellidis &c. gelatinofis de- 
niulcencibus &a Anodyna & opiata abeflc juflimus. Potiones 
quidem averfabatur, monica camen fubinde mixturam ex tem- 
perationibus bezoardicis & aquis difcutientibus ac refolventibus, 
ex. g. aqu. fcabiof Charefoi.heder. terr. flor. bellid. fcorzoner.&e. 
fyrupo hyflopi vel alio quodam edulcoracam lib 
rem , quern iperma ccci cuna facchar. canci ingredieb 



Pulve 



ma 



fed quia , ut dixi 



mopere faftidicbac, & vix bis auc cer de eo aliquid deguftavic 
VentEfcclionem qWq, 1(3. Julii, quo pundlur^ fummopere incen 
debamur , celebrare animus eraCj ~ 

duodecimam no£turnam canquam inicium quarci diei a decubi 
tu reddita turbabatur&copioflamdcponcbac fcdimcncum,cam 
omiccendara efle duximus mulciplici expcrientia edo<fli,incauta 
in ejusmodi rerum (lacu vena;re(ftione nacuram turban » excrc- 



^ 



fupprimi, & omnia in decerius 



Accedeba 



f>uellce, recordabar quoque , quod coties vidiiTcm absque 

generis doloribus fanguinem 



ullo dolorura levamine 

fuifTe d£cra6lum,nec ignorabam, do£li(limos quosque viros de 

febribus excra omnem 
Pr£ecerca,nec pulfus 



efhcacia V. S. a m 



fecul 



enam 



vcrfiam inflammacoriis h^ficatre 



ante relatum eft , tenfus , plenus auc mag 



Mature i 



Titati fuerunc HonoraciflTimi Domini ColJega', Dn, D. Prcus, 
Graflius,PauIi,Klaunig»Praaici expericncimmijUC &a?gram 6c 
mc moeftiffimum parencem confilio fuo fublcvarent, iisque ex- 
ppntum, quid ha6tenus ad quarcum & fexcum diem morbi in 
cura fuerit adum. Oftendebam,mea peaoralibuslSc Tinaibus 
data opera ab(linulfre,&hadenus ne in peripneumonia &pleu- 
ricide a:grorum aliorum in iis ullam pofuifTe fiduciam, fed be- 
zoardicis & refolventibus cum pe^oralibus cauce mixcis con- 
tra hos morbos pugnaile , ac in eo ctiam me fufFragio Wedc- 

limo in Compend. Prax. Clinic, e^emptar, p, 35^. fulciri, Omncs' 

unanimi confcnfu mechodum medendi & medicamenca a me 
pr^fcripca probabanc,ac ufum remediorum ordinatorum con- 



tinuandum efle judicabanc, R02 



^ 



f ecquiduam de kdz 

morbi 



w 

De Tehr't cum pufrBorio later fin? dclore,tuJfi ac rancho Uthati, i^e 



inorbi & fubjec^o caufa^ ftacuerem, refpondi,ejus rei cogmcio- 
nem non adeo magni ad pra^fentcm curam mcmenci cfle vide- 
ri, cum tr.orbi ex humorum flagnatione oriundij & cum febri 
condnua ^cmplicad,eadem mechodo iisdemque mcdicamentis 
omnes recliflime curcntur, eo quidcm, quod remcdia, quibus 



humores coagulacos refolvcndi poccilcs crib 

parci interna^ corporis imrrcdiate, uc vocanr, appficari q 



pi 



Subjunxi camcn me vix prsfencem morbum pro pleuricide aut 
peripnevmonia habere pofle ; nam pra'terquam^ quod Calius 
Aurelianus lib. 2. acutar. paffwjh c.i3.pag.^8. reifle obftrvaric, 
pleuricidem magis Viru quam Fceminis , & inter illos Smbus ma- 

gis quar^ JuwenibuSt ac hyberno potifTirTotirti tempore non aftaT' 

te clTe infcftam, pulfus nullo modo erac durus auc tenfus 
profe£l6 nullo modo potuiflct laceri a dolore immuni incum 
berc, quod quam optime pocerat, fi pleuricide laboralTcc. qui; 
pulmo in eo fjtu neccflario mancc pendens, proprioque pond 
pleuram cum appendicibus adducit , ur 



Ec 



difficulcas maxima quiefcend 
dixi, hlc prorfus ab 



dc non poce/t 

fano oriri , ha^c autem 

Pprro curb ex Anacomicis conAci 



pulm.onem efTe aggregacum ex lobulis, lobulos ex fubcili/llmis 
membranis ellc efFormatos, nicmbranas a feci fubcilifllmo cin- 
gi, ac^cx lobulis infinicas emergere ramificaciones, casque cum 
crachca habere communicationcm : Cum id quoquc con/tecy 
quod in pleuricide, f\ cox inflgnium Vifofum mukocies repeti- 
ta experimenta(Petrus Scrvius, Archiater Romanus cum vivc- 
rer, affirmare folebad , plus quam 300. inNofodochio ad $. Spi- 
,ricumRom^ pleuridcos a fe rc(flo8,& Temper aliquem pulmonis 
lobum infedum,maceriaque rcplettim conipedum cRcy pleura 

aut nihil adfmfim ijitiata aut letiter tantum inquinata : idem 

quoque in 20- pleurictcis obfcrvavic Barcbol. Vicarius, ut jam 
non commemorem Cfaudinum> Onum, TuJpium , Malpighium 
&c.)ullam apud nos mcrenCUf fidem.non cam in pleura quam 
in pulmonibus , & in bi5 non membrane ac pellicula; , ex quibus 

lobulos conflrui dixiraus , quippe qua; diiacari pofTinc, fed vafs 



Xi 



fnin 






i 



/^ 



t4€' , Olfirvatio LXXXFIl 



minima, qua; trachea inleruncur, per ftagiiaiicem & efFerve- 
fcencem fanguinemaperianciir, vix fieri aficer po£ell:,quam ut m 
pleuricidc vafis minimis ruptiSjfaaguineufB excernacur fputum: 
Enim vero durance coco ferali morbo mellicifrima mea filia nul- 

r 

lum prorfds , Fnulc6 minC;s fanguineum ac purulencum ejecic 
ipucum. Ulcerius puri£lur^ , quod alias in pleuricide fie , pulfui 
ndn refpondebanc. Multo nfiinus credere licebac , cam cum pe- 
ripneumonia cooflidari ;nam fi hujus morbi fignis, qua; facis 
dubia, incerca,ac uc cumMalpighioIoquar,«quivoca Tunc, ul- 
lo modo credere licec, peripneumonia cum infigni horrore ae 
frigore incipic , primis quoque diebus ,ccfl:ant€ ex mulciplici ex- 

perientia , Pifonc de morb. ah illunne ferofa : fc^. 5. c, 9, non raro 
cum vomicu conjunfta eft ; nares fima; in fummo func in eo 
morbo, venxque temporum grandefcunr, oculi eminent , lin- 
gua ex flavo rubcfcic, ingens frigidi pocus cupidicas eft, pulfus 
fi^agnus^eft ac celer,intermiccens undolus&ic.ac nihil horum in 
filia mea reperiebacur, nee in lacus indolens reclinata prsfoca- 
conis perieulum uUo modo incurrebac In nares iliius igneus 
fervor tancum abeft uc afpirarec , ut ipHe cciam eftenc frigidte. 
Verum cft:in latere primum finiftro , deindc & in dextro pun 



£^uras exquificiftlmas pafla eft: atcamen propcerea non illico. 



* 



juxca iliud per vulgacum , uti dolor , ibi morbus , inferendum 

in lateribus fuifte fedem ac focum morbi •, nam commune illud 
univerfalicer verum non eft,ficuci ex obfcrvationibus Anacomi- 
coi-um conftac : Macrona , teftance Malpighio , de acerbiflimis do- 
loribus verfus ucerum conquerebatur, ac nofter celeberrimus 
Anacomicus in una emulgencium, ubi nunquam dolorem fen- 
fcrat,poft fata abfceftum deprehendit ^ ac rurflis in alio repercus 
fbic calculus ramofus infignis magnicudinis,qui dolorem non in 
lumbis , fed in genu perpelfus fuerac Ac profea6 imrnot^ ve- 

ricatis videcur eilc , quod in diduWone tfcontraUione nervo- 
rum pariiumque niembranofarum cojrimoth non fit ^ebementior 
in partibus cauf^ moijenti proximUyfed in remotioribus ac ver- 

fia alkrum€iipiit,Q,\xi aikrtioni ub.erius lumen faacrancur^qusj 



^ 



-^ 



/ 



Be Tfhrt cum phuUorh laterum dohre , iuffiat rbncho lethall 



6r 



pafTim incukacCeleberrimus Georgius Bagliv 




Nee ex aliq 



refpirationis difficulcace & impedim.enco flacim c/l concluden 
dum , pulmonem ac pleuram pad ; nam 
Anatomicus quidam 



Aflhmatico crebra & 



CI a rifli m us 



per 



eciam anhclosa refpirarione affe^lo tam gravi Muku^ m m pa 
rox-yfrno fa;pe credaccrvice fedcrecpodquam mortuus fuerai, 

pulmonibus, fed in glandulis nmcfencerii detedlum fuk 



non IV. 
vidum 



Ronchum quod atdnct, eum credebam oriri exiym 
phainfaftigiolaryngis'ftagnanre ac extravafacajnam evidens eft 
aeri ad pulmoncs ruend Scrurfusex pulmonibus ad os & nares 
regrcdiend,obicem Stimpedimencumperilludipfumbumidum ^ 
in raajon quandcate cxundans poni , eundemque ( aerem ) dum - 
non nifi cum violenda quadam per illud ob/laculum , fcilicec 
lympham ftagnancem, perrumpic , flridulum ilium efformarc 
ftrepicum.^ Jure «dam in noftra jegra fufpicari licebar rn»m. 

wentiam Imbdrum in meatibm 



dum valec , pro lubicu movere pocefl 



r/? p oflerioritus , q u 



rupcus ille rubor dupbus illis afFcdibus, plcuriddi 



Malarum quoq 



ab 



quam, &:p 



ripneumoni^ minime proprius eft, cum ob alias mulcas caufas 



gens rubere po 




bene notavicPetrusFrancifcus Pbrygiu 



ComtTimt.in bift. Epidemic, Hippocr at parte i. ^gvoto i^.p ^., 

iTi!.\?i!?r.^.^r^!" rae^vidifle^mcmini, juxta ilium cjusmodi ru- 

" ' " " . - ,. , ' - -" c Podus ergo , his omnibus ri- 

perpenfis.inclinabam inepmfenccndam^maliredem inabdo- 



bUo non raro perotides prajagit 



minis vircenbus^pnmari6 aucem in hepace acmefent^rio fixam 
harcrc mulnphci experienda confirmacus, quod & tvMs^r^- 

^tratiom difficultm ex uentriculi, bepati^\ mefenterU conpeft 
riis, mflammatorm, ^mmo'dicis ac fdrrhofis affimbm oriatuy, 

qiioniam enam hifce malis diaphragma in confenfum crahicur, 
ac eo ipfo mocus concuflbrius, quam amm. appellamus, cum 

aliqu^ refn" " ••- - ^ fr > 



difficulcace 



Ac bep 



eHe 



immune colligebam non tantuiti ex prxnominacis fymptoma 
tibus tuOi^impedita rcrpiradonc , dolore coflasnocbas perflrin- 

Senti & ad jugulum usque & humeros fcfc cxccndend >red cciam 



65^ 



\ 



i^S 



Ohferv4tio LXXXrir. 



i> 



_ 'agitate lakru dexM ac ex minx paudcaccj nam & hoc 

addeadum fuperioribus cenfeo pha^nomenis, quod iemel fere 
tancum in die per cocura morbi cempus urinam rcddiderir. 
Quicquid ver6 tandem hac de re fueric, mcdicamenca morbo 
oppugnando fuifTe apca corapcrimus die i. & 2. Augufli, nam 
iliis ordine conveniend exhibicis fenfim dolorum ferpeia remic- 
tcbat, imo jaoi nox, qu<e 31. Julii diem excipiebac, fenfum co- 



dem im 



Alvus fp 



ip 



menco erac faeca&: clarlor reddeb 



aperiebacur. Urina fcdi 
Uvas pafTas deguftabac 



ficus appecebac, vinique cochlear fib: dari poftulabac 



Die 4 



Augufli vulcus mulco erat hiIarior,cibum iccrum appeccbac, fed 

propcer copiofiirimum fudorcm erac inquieciflimaj quinto 



aucem die magna erac fympcomacum malacia, & febris 



'^K 



ha^lenus 



eciam immfnucus 



mulcum remiccere videba 



qua: 
parce 



>L 



maxilla? fnferioris, quem coronam 



fed ecce in regione proccflus 



Anacomici, ruber 



/" 



urn pifi magnlcudinem arquansconfpiciebacur,idquod arg 



magnum dpioris J mihi 

bat 



fummum mUhids fenfum infere 
Comrauni DominorumColIcgarum confenfu deccrneba 
cur, exulare debcrc omnia repellencia, nee probabancur cata- 
plasmaca auc ungucncavel cmplaflra cmollicncia&fuppurancia 
innoxium camen efle poiTe fcobis cornu, ex quo pedines for- 
mancur, calide applicacae ufum (earn cnim fcobem fale volacil 



elTc prsegnancem ) addeb 



\ 



I 



fuic 

liorem coco morbo non habu 



Applicaca igicur fcmelac icerum 



Sudorcs per diem concinuabant&nodlem,qua cranquil 



berculi cond 



Vrf 



Sexco Augufli eadem 
gcbacur, ncc minuebatur^fcd 



<^em,quK admodum fuic curbulenca, calor denuo fncendeba- 
cur, & puflub inftar purpura fcorbucic^ in dorfo & pedlore 
cfflorefcebanc. Adeo vera funt, quae habcc Barcholinus de an- 

gina puerorumCampanU SkilUque EpUemica pag. $.^6. latens 
in jednore 'virus per extremam manus pedUque (cur non & 
dorfi & i^c(Xons\)cuticulam ex antbematum efflorffientium fpe- 

cie proiit yperque decor am faciem apbtb^ figurd efflorefc it. Nee 



\. 



mura 




tumor 



I 

De Fehri C(impH>i^orto Utemm doiore , tujjldt romho lethttli. 

inutabatur d^grx conditio die 7. Augudi , nifi qu6d inflanteho 
ra prandii menfe affidere & cibum cum parentibus acuriico fra- 
tre fuo Joanne Chrifliano capere vellec. Manibus noflris dedu- 
£i:a auc fere porcata de fenfu gravitatis circa regionem hepatis 
in dextro hypochondrid conquerebacur. Parutn manducabac, 
ncc adeo mu!cun:i bibebac de ernulfione ex amygdalis , quse hoc 
dic:, ^gra petente , fuerat prxparata , & vcro incerrogata , cur tam 
parce vefceretur ac bibcrec, rcgeffic, deglutitionem fibi effe diffi- 
ciliorem. Advocaco perito Chirurgo fauces inflammac^ , fed 
nulla pituita obdudcC deprehcndebancur , nuHus veto 
comparebat. Attonitus ftupui , quippe qui opcime fciebam; 
haacfive iTr/y^Wc/Vjfive j«er ^V^c/ v , fi ve cencacam materi^e reiorbi- 
ficce ad parot^ides rejedionem filia? unica- , & unice dile(5l«e fore 
funeftam^qua in opinione multum confirmabar,cumraucedo, 
degluciendi difficulcas, maxima corporis jedigacio absque ullo 
fomno cota node per fingula momenta, quicquid etiam moli- 
remur, invalefcerenc, &: nihilominus fudores, quod jure mirc- 
ris, moderate ex coto corpore fluere non dcfinerenc. Mane 
die's. Augufli virium deje<^io quidcm erac ingens, alvo tamea 
iponce ape'rca, & quod degluticio non adeo eflec impedita, ali- 
quantulum crediori erac animo. Unde flatim novam non abs- 
que fundamenco y.Brx^»<Tiv mecuebam. In pcriculo ergo canto 
cum efTecnec alfquid ejicere valerec , quemadmodum nee per 
integrum morbum quicquam expcdoraverac , cefTarecque fubi- 

to cuflTisfuffocationem vericiDomini College, (quorum dexce- 

ricati foli, cum ego pra? fummo mccrorc vix non collabafcc- 
rem,tam charum mihi caput commifi,)bIandinimeque alvum 
apericndam cfle rati commendarunt pocionem fequentem , qua 
blandius vix reperias medicamentum : ^i. Deco<fb. pedor. Au- 



guft. col. & darif. |iiij aqu. laxaciv.ViennenC ;i3. Syrupi regii 5\ . 
cxhac Chirurgus ei duo cocblearia exhibuerac, eademquc do 
11% port: duas horas repecica fuerat non malis,uc videbacur,fili3 
J^ebus a cum appetence hora duodecima fecucis ad banc usqm 

line omni molcftia , duabus fedibus, jufculo hordcaceo , pruni 



Z' 



I 



* 



t^o ' Ohfervatta LXXXFll 

eo6lis&perdice absque notabili mole/lia moderate vefcipofrec^ 
Yerum cnim vero elapfis duabus d prandio horis coepic admo-" 
dum efTc inquieta,dc dolore & obfufcatione oculorum anxieca- 
tibusque pf^cordialibus conqneri, camctfi mens rcdle fibi con- 
flfarec , & pracerca eciam animi fenia fermone morci proxima 
Cxplicare commodifllmc poflcc. Incerrogata an mori velleci 
fe concra voluntatem DEI nee vclle nee poffepugnare, fed po- 
tius in ca acquiefcere fcjrege/riE,poIlicica eciam fe pro parenti- 
bus devotas in coelo cfle fuluram preces. Ardentiftlme viacico 
extreme muniri cupiebac, ac piendfTimi animi voco fuo pocica 
tft, & absqije moleftia S. Euchariftia^ licet emulfionem bis auc 
rer in modrca quanticace fumptam per nare? non ignara liujuS 
rei refudiflec, cum maxima humilftate ac profunda venerationc 
eft ufa, quo ft£lo expalluit, ac in haec crumpens verba: SKcitl 

QSfii ei'barmM4)ttina i^mu§ fort/obmucuit, &cirra ullosvio- 

lendores mocus placidiflime intra aliquot momenta cxfpiravic 
puelk, longiori vita,fi DEO ica vifum fuilTec , dignifTima omni- 
busque non cantum propter cxcellentem corporis formam & 
egregias animi dotes , pcriciam linguae Gallicae, noticiam Gco" 
graphiae, amorcm poefeos &c. gratiilima,fed 5t ob omnigenas> 
quee fexum liiunc ornant, virtutes ac pietatem,parcncum amor 
& delicium. Jam mihi videor tcCtlus capere affertum Walaei /» 

ffiethodo medendu de cujus veritatc non femcl dubitavi : In be^ 
fatitidefeu infammatione jecoris dereliSd causa ipjum morbum 
iticendmm illud extingues, alias oritur iipopkxm. Sed dokn- 

dum ed: dari cafns,in quibus nullis medicos artis prsfrdiis febri- 
le incendium rcli^a causa extinguere licet* Non omni eciam 
grobabilicace defticui impofterum fencenciam ClarilT. Bartholiai 

in citato libro de angina Exercik i. crcdam , partem affe<f^ami 
fUomodo inangind cerebrum effCy propemodumque in eamabeo 

iencentiam, angiuofos omnes non cum manifeftis fufFocationis 
llgnis obeuntes mori apOpIetfticos.five angina fie primari us, iJvc^ 

fl3gervcnica$,uc in filia mca,'aiFc(5lus,.' 



^■1' 



OBSER 



I 



OhfirVdtlo LXXXVUL i^x 





^ 



OBSEKVAT.IO LXXXl^IIl 

Dn.D. CHRISTIANIDE HELWICR 

De 

Var'm (uer^er^ fym^fomaHhtis cum fehri ^ventm tu-* 

more complicatis. 

N florc aecacis confticuca uxor Dn K duorum liberorum ma- 
cer cumtercio parcui effec vicina , friiftra &:non fine anxictatc 
Cxfpedaca illius obHetricis , cujus mipiUcrio ance fuerac ufa , pras- 
fenda,aliam advocac, eademqueopiculanccfiliam enidcurAnno 
I705'.menre Majo,quo rpagna erat apud nos vereque hyema- 
lis aeris indemenda ac in frigido hypocauilo imprudencer le£lo 
commitdtur; dumhaec aguncur, mulds ancea voris expedca ac- 
curric obftecrix; ejus yero advencus non folado fuic, ihd occa- 
fionem irse prcebuic pucrper^ ^mulis mulierculis ad imporcu- 
aas defcendcndbus rixas. Brevi po/l puerpera immanibus do- 
ioribus infeftari coepic,nve quod frigus incauce admiflum fan- 
guini exicuro per coaguladonem remoran:i atcuHflec, five quod 
ira & alia aninai pachennata omnia curbaiTenc, five quod cibis 
dy{pepds menfibus geftadonis uldmis ufa fuifl'et & alias ferofio- 
ris confticudonis eflec , ac ancea edam fluore albo laboralTec. Vo- 
cacus akcroaparcu die carminadva aronfiadca ex zcdoaria & ga-» 
iangd&c. paraca cum urerinis & grumoficacem fanguinis difcu- 
tientibus in aqua chsrefolii exhibui, fed fine frudu. Icum ert: 
^d externa & topica 3 quibus medicina domeftica luxuriac, abs^ 
que omni dolorum levamine. Nee quicquani opis invencum 
f uic in facculis paregoricis ex radiceAngeIicje,Zedoari<ej Arido- 
iochi , fol. Meliff. rorismar. abrocani,floribu§ chamomill. cheirij 
fambuci , fcmina lini, cumini, foenumgrarc. baccis lauri &c, uc 
timmentorumexolcocarrainarivo Mynnchc. hyofcyami&c.jann 
nullam faciamus mencioncm. Injeda fucrunc blandiora ene- 
nmaca, fed nee ilia dolores pcrdnaces ulla ex parte mitigarunc. 
Cum auccm edam lochia cercio a parcu die prorfus fupprime- 
rentur,venaefe(flionem fuafi,inquam aegra nullo pado confen- 

Xire volebac vlrium dcbilkatem caufaca, ^ Ec profedo ca fatis 



V 






\ 







^ 






^ji Olfermth LXXXP'UL 




\ 



magna erac, ac ne per quadrancem quidem hor^ a tempore 
parcus dormire potuerac. Pr a^cerea vehenaenter ficiebac , cibum 
aurem omnem averfabatur , ex quibus facile coJIigere licebac 
fubtnefcbrim, qu^e indies majora po/lhac capiebac incremen- 
ta; Certacum contra earn fuit bczoardicisbIandioribus,eonfor- 
tancibuSjburnedantibuSjfemper utroque oculo ad lochia &f«- 
vos ac nunquam intcrmicccntes dolores intento. Tamecfi ve- 
ro earn fervaremus moderacionenii , ut nee calidis ncc refrigc- 
rancibus agra obrueretur medicamentis , debitum regimen ad- 
hiberetur , potus tepidus fubminiftrarecur, diata tenuis religio- 
se colerecur , alvus obilruda enematibus injedis officii admo- 
nerctur &c. omncs tamen Ii^ cur^ inutifes ac van^ erant, & 
morbus quotidie in deterius ruebar, Tandcra cum topica,ut 
ha(n:enus ultra 8. dies eratfa£lum,applicarentur,deprchenfus efl 
in abdomine tumor, qui ita contre(^ari poterat,ac fi farcimen 
manu prebendcres, Scirrhofus erac, oblique defcendcns , fpi- 
thamam magnicudine excedebac, quern muliercul^ ex applica- 

coplcorum calidorum enatum efle , & ipfk credebant & 



perfuaderefatagebanr. Mihi certum re ferio perpcnfa 



f 



cfle omentum in tumorem a^lum & induratum, hujus turaoris 
nacales aliunde quam ab inflammatione arcefTere vix liccre , no- 
turn quippe, quod membranas inflammata* in omnibuff corpo-' 
ris parcibus tumeanr, inflammationem banc febri hadenus fo- 
nnitempr$buifle,ut febris puerperafum fere inflammatoria efTe 
folet. Quid vero illud fit, quod inflammationi omenci anfarn 
dedcrit , non ^que patet, fatcndum tamen eft, non vanam vide- 
ri conje^turam, quod & ab ntero a partu dii1:ento & a vifceri- 
bus abdominis omentum fubinde comprimatur ; id fi ita efl 
mirum vidcri non ^^tt^ quod comprcfllo partis roc vafis fan- 
guiferis irrigatae inflammationem pariatr Multa cum remporis 
pro difcuHione huJus tumoris tentara in irricum reciderunt. Ali- 
quam difcufHonis & refolutionis fpem faciebac applicata aqtra 
calcis viva?, aliquam etiam emplaftrum de gummi ammoniaco 

cum diaphorerico MynC mixtum & cum oleo Tartar! foetido 

mala- 



OhftrvAth L XXXIX. 



17? 



S 




malaxacum,aliquam ctiam nonnuUa alia, fed quamingravefcen- 
tia fymptomata, maximus calor, lingua fquallorjficis clam ofa,- 
pertinaccs vigiliae , inquietude , & anxietas maxima , dcJiria incer- 
currenda , pertinaciflima lochiorum fuppreflio, debiliras virium 
fumma , firraa iecutur^ mortis pcrfuafio, non fatis cile fundatant 
facile comprobabanr. , * 

OBSERVATIO LXXXIX 

Dn. D. CHRISTIANI DE HELWiCH, 

De 

Rheumatismo cum tonvulfionibus &f cdrie qffium 

conjundd. 

Ir illc, cujus hemicraniara cum {ymptomaciSus variis com-' 

plicatam in bjft, Aforbor. P'ratula^. Jinni p^, fuperioru fe^ 
cult (pag%\. in edit, i.^ p. 5;^. in edit. rmoData) defcripfi circa 

autumnura An. 1704. crcbra tuITi coepit vexari , Cui fcfe comi- 
tem jungebac re/pirandi difEculras & ingcns cibofUm faflidium, 

ac fubinde eorum", qu^ repugnante appetitUjingeflerat, vomi^ 
tus. Lingua; arida erat , faliva mucofa & glutiiiofa. tlrina non- 
nunquam fatis eiat iacurata,irtterdurh in magna copia 




1^ 



neba 



AIvus eratobAru£la.. Maximeautem de difl 



Cwb ac gravativo, baud raro eciam lancinatorio , longe freq 
tius vero de fpasmodico dolore inpcdore, dorfojlumbis. 
nofls humeri partibus ac tibiis non fine ejulatti conquerebatur 
Circa no<flem fenfus moleflraj erat multo exquifitior. Non 
cum fumma di/ficulratc corpus movcre potcraf, ^dco omnia 




membra fangucbant, utnon raro di 



c 



ffe afFeda, quad 



fuifTcnt contufa. Poftquam aliquot egiflcC Tub his 
libus reptimanasyacccdcbacfebns,qua? typum intermitcentiunt 
per aliquot dies ^emulabatuf. Nam flatjs circaf vefpcram boriV 
cum hprrore & rigore cum invadebat,ac pravio diutUrno aflu 
€um profufiiTimis fudoribus terminabatur, unde vires ita deji- 

.cicbaatur, uc vix /piricum trahercr. Elapfis aliquot dlebus hf 



Y 



I 



^anni 



i 



I f ' 



f74 Ohfert>4tio L XXX IX, 



'•^.. 



•jvam continual febris hsEcinduebac&^grum maximopere dc- 

t)iUcabac. Hifce malis vivo ad incicas fere redacflo, poftquam 

^&: haec concinua ultra fepcimanamdura(lec,horribiIes bora 4ca 

naacudna fupervenere convulfiones, qua^ in epilepfiam define- 

fenc mortis yicin^ auc pra^ fen ds met um circumftandbus inji- 

ciencera 5 Ccd natura pul vere ex feleaiirimis antifpasmodicis cotii- 

.pofico adjuta & huac infulcumfuperavi'c, minimuai ad cempus 

ejusdem phafeos luna; proximo menfe redicur^jac febris vio- 

lentia ad triduum fere .recufa videbatur. Hioc fpcs ^gro aif ul- 

gebat, fed prorfus infida, nam febris denuo fub fchemate ejus, 

quatn erradcam vocamus , cum mole/liillme adoriebacur, ac 

.quotidie crcfcens heaicam conrabefcenciam minabarur. Cala- 

iDitofam cegrocands forcem novos epilepfia; acceOus augebac. 

Terribiles prorfus eranc genarum labiorumque fpasmi ac pr^ 

ceps membrorum m varios Rexus agizazlo cum fenfuum omni- 

^um orbitace conjunaa. Cadaveri poft hunc paroxysmum fi- 

iiitum quam homini nofter erat fimilior, conquieverac aucena 

^irus paroxyfmus eodem,cujus mode mendofaaa eft, exhibit 

-co amifpasmodico pulverc ; nihilominus febris funeftum fuum 

dccurrebat ftadium , non absque fummo virium languore. Aft 

.-aliud adhuc tormead genus noftro erac fubeundum. Inhor- 

Tuerac yefperi folico gravius, folitoque diudus ; incercurrences 

cnim alias horrores ac in momento quafi evanefcences ex per- 

quam eranc familiares ; elapfis aliquot a graviori & diucurnion 

horrore hoc horis intolerabilem dolorem in metacarfo dexcri 

pedis perpeciebacur, ica ,uc vir minime mollis Scdoloribus feren- 

dis aftuecus non cantum gemerec, kd acerbiftimc flerec. Mane 

-nora icxca vocatus ac€urro,pedem mihi oftendi jubeo, &in ea 

parccin qua os pollici fubftratum eft,<;erno ulcufculum accir- 

^a ejus ambicum inflammadonem , cnim vero hoc loco dolor 

Jion concludcbacur, fed integrum pedem vehemendffime affll- " 

gebat. Incredibile diclu eft, quam toco corpore cxhorrueric, 

^uam fiebili ululatu cruciacus defcnpfedc, quando Chirurgus 

lulpenso digico «6q Ipguna affcOum, fed pe^em tangebac. Ncc 



De rheur/SAtismo cum trnvHlJioniyt^ ^ cark ojfium comuKtl 



a arte dolor cicurari , auc ulcufculum confoJidari potcrac. £]C- 
ore aucemac tecroliu jus foe tore facile erac colligere^oiTa pa- 
eademque exefa ac erofa efle, quod fubinde in maxima hu 



morum dyscrafia 



S 



fi pr^cipue quicquam vefierei 



ftiiasmacis fub/ic, ex obfervac. Rhodii cent _ 

Mercati lib. 2. de ffiofb. Gallico , Riolano , Rolfinc'^io, BVnedirfo 
Dodbna^OjLibaviojSorbaic aliisque conftacjinhoc autem cor 
pore de rumma humorum acrimonia dubicari non potcrac. For' 
cafTis eciam ipfa epilepfia ab hac carie oflium dep^ndebac 



fene mail illius originem in SenatorcVenetopeciifTcRumierUm 
meminimus. Parumopis manus chirurgica:, uc inmii, mifero 

quod fcdionis auc difci/Tionis beneiicio, absque quo 



bus oiTium vitiis omnia func 



PoH: 



menfem deriuo convulfus ex. arumnosa hac & doloruiti pi 
difce/Tlc vita,mibique conflanrer earn fuipicioncm reli'qujc , net 
rcliqua corporis ofla a carie fiiifle imniunia,quod medicamenm 
dias in Rheuraacismo efficacia nullum aigro folatiiirri alFerrcnc. 
Ante fcbris accefTum conati fumus humores ftagnancesac vifci- 
dos attenuare3& recrementa exmafsa humorum ad partes e^^ 
tcrnas critic^ depofita omnimode ex corpoirc eliminare. Prx 
mifsa fcarificatione dcco6la ex refolvencibus fuere ordinatai qua 
rameri a^ger vcbsmeDter naufeabac. Salia alkalia & fixa caup 
dedimus j a volacilibus fere femper abftinuimus; Salfa eg. Tar 

5cc. aliis pulveribus fuerunc adnnifta, quib 



t 



moniam humdrum remperare fliidu 



Pr^fenti febri orgas 



mum humorum^ moderari pulveribus prscipitantibus^nicrofis 
cinrfabatinis,potionibus ic'em & humeflandbus cur^ cordiqui 
fuic. Ancispasmodica, & quae virtutcm qUafi ipecificam haberi 
creduritur, cx lumbricis pa rata , utramquc feccrunc paginarti 
Anodyna blandiora fucrunc interpolacaj fed absque omni pror 



fus adj 



Nee in externis fuggerendis fubfid 



dil 



igen 



tiam noftram defideraripafli fumuSj fed omaia absque ullo emo**;' 



luracnco 



9 



(yrfttiiUvikAHgujiafn ymdel. d, i2,S€ptemb 



^-. 



0BSER 



■"L 



I 



^ 



f 



f 



f1^ 



Ohfervatt* XC. 




OBSERFATIO XC. 

Dn. d. joh. melchioris verdries. 



De 



/ 



Aiatre vehemenHtra commota^iSeruinin infmtulum 

ab ipfif^ ukrib^ pendenkm t transfer ente. 



Uemadmodum infantes tenellos abditis uteri recefTibus ad- 




iiuc conclufbs maximum cum macre gcflance confenfura 
habere, adeout omnes inDixta a macrc commi/Ti errores in te- 
nella ipforumcorpufcularedundent, atque adafFedus animi il- 
lius graviores, iram v. gr.triflitiam immoderatior^m fimilcsque 
commociones illi cumprimis afficiancur , toe obfervadonibus 

ubique confignatis notilTima res eft,ita quoque hancipfam con- 
fcnfionem neque cum cempqris,ubi infans ucero licec exclufus, 
ab uberibus tamen macris adhucpendec ccflare, verum cancam 




■*> 



aliquando eflc, ut matrc nil quicquam gravius fencience 
folus innocens matris erratorum poenas luac , obfervacionibus 
conllac non unis ; ficuti ipfi mihi tale quid ante aliquot annos 
oblacum fuic: Foemina fc. circiter quadraginta annorum byfte- 
rico-hypocbondriaco-fcorbutica, infantem annuo majorcm la* 
ftans, cum illatam fibi , uti putabac, injuriam paulo intempe- 
rancius ferret, vehcmenti ira commoca e/l. Poilquam aiFeflus 
jam aliquo modo delpumaverat , ipfa quidem nil gravius fenfici 
pofl: dies tamen aliquot puerulus ubera ipfius quotidic premens 
per omncm corporis fuperficiem colore incenfe flavo tindlus 
comparebacexcrementis albicantibuSj urina, quicquid contin- 
gebac flavedine inficiente. Vocatus ego , ut ope & confilio hie 
adefTem, cum pucrulum omne id, quod odorem fakem alicu' 
jus medicament! pra: fe ferret, averfari viderem , ex nulla re alia i 
quam qu^e kferat falutem pccendam efle exiflimavi, atque vi^e 
Medicis prudentioribus in morbis ladantium ratistrifaEinfiftcns, 
ipfi matri infufum Antidericum, aliaque hue inprimis facientia 
remedia exhibui,quo ipfo etiam DEO bencdicente,eodedu<fJa 

ires eft, ut idcrus , quoad colorem cumprimis flavum exteriora 

occu- 



— V 

Ve Adatre vehemi)iti ira commotktiBerum iniMfaKtulHrn^c, 177- 

occupancem , omnino depelleretur, caufa camen morbifica non- 
dum ex omni parte fubacla acque profcripca , infanculi abdomen 
poft aliquot hebdomadas ingencem cumorem concepic,uc tym- 
paniccinflacura credidifTes, flacibus copiofi/Tirais, viciofi, necdum 
omni labe defun£li,Ia(flis culpa, oborcis,iilud cam infignicer ex- 
pandentibus. Miratus ego veritacem illius HippocratU apbo- 
rismiyi* L, V. hie non obcinere, quando dicic: ot Uts^m^ss^ » 
vuvvri TrvsviAxruSsk f^criv, cum ipfi puerulo nil, pra^cer externa, 
adhiberc poflcm, matri convenientem diatam impero acquc 
apericntia cum carminati vis , intcrfitis fubindc laxantibus pro- 
pino , ipfiusque infantuli abdomen flupendum in modum tu- 
mefa^lum linimento carminativo ex oL ChamomilL aneth.laur. 
rut. additis quibusdam guttulis olei deftiil. aniC cumin, mench. 
obliniri euro , tanto quidem cum fuccelTu, ut fuba(Sla hac ratio-, 
ne & expulfa tandem caufa morbifica, a dju van tc cumprimisha- 
bitu pueruli folidiore, brevi eundem in integrum reflicuerim. 
Valet aliquo modo exinde , quanta cum reftridionc fit admit- 

tcndus citatus modo laudatiiTimi Scnis noflri aphorisraus. 



1 



/ 



OBSERVATIO XCl 



Dn. D. JOH. MELCHIORIS VERDRIES. 



De 



M 



PeBiculJs , inteftinali tunic £ fmitilus , excretis. 

INteriorem inteftinorum fuperficicm muco quodam vifcidiorc 
obliniri nemo Phyfiologize atque Oeconomia animalis non 
plane rudis nefcit^ acque hunc mucum pra^cernacurali modo in 
lentam duramque pituitam inteftinorum parieces incruftjncem, 
obducentem , graviflimaque hac ratione iymptomata produ- 
centem , concrcfccre , plus fimplici vice (bier res rerum med 



rum obfc 



Hinc ilia? pclliculae diarrhoea 



creta?, dc quibus lumen ac decus viri Excell. Hdiodorvs nofler 

Ephem. Dec. Ill An. 9. &r 1 o- Obf.LX Nee adeo ignoca cfl de 

celeb, Lipfio hiftoria , qui quum mulcum diu gravi cum malo 
Oif^rv,Acad.N.COnt,l, Z . cflec 



OhfervMiB XCt 




-f 



i-^ 



cffet coUuclatus acque pharmaco fumto maceriam cohserentetn^ 
inceflinulo fimilem excerncrec, confteruatus acque aliquid i.nce- 
ftinorum efFudilTc fe racus confeflim Medicum vocari jybec 
adlum cfTc de vita fua exclamans ; eum tamen re curarius per- 
fpe£ta deprehenfum fueric, cfTe id ipfum nihil aliud , quam vifci- 
diorempicuicam inintcftinis fenfim coacervacam, eorundemque 
fuperficiei eoheercntem , acque hinc incefliDi figuram retincncem' 
infigni corporis e m olumen to cxcerminaeam , brcvi enim prifti- 
f\x fankati reftitucus efl:« Non rrrulmm abfimilis fuic fequcns, 
qucmpaucos ante annos hie locorum obfcrYavijCafusfatispro- 
fec^o curiofus. Videlicet Vir quinquagenario pauIo major cem- 
peramenci cholcrico-melancholici, febrebiliofafatgraviter de- 
cumbebat, forminibus cundcm fimul miris modis excrucianti-; 
bus, ego cum accerficus nihil non tentarem, quod ratio officii' 
poflularc videbatur, brcvi meliori loco res ipfius efle coeperunry 
utroquc malo multum a rigore fuo remittente. Vix camenid, 
quicquid crat levaminis, bona <pc rcpleverac adflantes , cum i6le* 
rus ex improvifo fuperveniens'nova cosdem {bliickudine detine- 

rec. Ego vero fretus LXV. Hippocratis aphorismo Lib. lY. bo- 

iium id cfTefignum pronunriavi,atquehuic qiioque nodb con- 
veniehtcm cuncum quaefin. Accidie vero , ut cutn infufum ati- 
,ti Idtericum la:3^ativum obtuliflem,pofi: dies aliquot mcproperari- 
ccr accerfiri juberet, cumque md feci (Tern copiarn, & quid rei' 
cflec ihcerrogarcm ? hoc quoque m'cdicammc fe aliquantum qui- 
dem levari dicebatj eo tamen loei venifTe res fuas, ut fatius fie- 
itaedicamenris abflinerc. Nihil ipei efTe rcliquum, inteftina at- 
tjuevifcera pucredinccfleinfcaa, eC fCI) faul ttttfieibe/nec au- 
dere fe ufurti mcdicamenti continuare', integra cnim intcflitto- 
fum frufta id ipfurrt expulilTc. ' Ego facile fulpicabar,quod rcS 
crat, acque frufta h^c aqua abluta afFerri curabam, penirius con- 
templabar nilquc cfTe aHud, quam ejusmodi pelliculas concre- 
taij & ad concincntis inteflini figuram accornmodatas raanifeftc 
deprelkndcbam , quamobrem bono Cundcm efTe animo, jube- 

bam^ & , ut m ufu opcimi mcdicamezui pergcrcc, fcridhorcabar * 



\ 



* 



.OhfiyV4th XCll, 17^ 

ica cxcreca fingulis diebus magna fiflulofe picuicje & pellicula*- 
rum copia,ex voco tandem convaluic, acque poilea a crebris 
morborum infukibus > quibus fubinde antea diyexabacur, im- 
munisyixir. ' ' ^ , 

OBSERFATIO XCIL 

Dn, P. JOH. MELCHIORIS VERDRIES. 





>* 



tnfiatione ahdominis a convulfione . 

Ympanitcn nop tam a flacibus intra inteftiaorum vel abdo- 
minis cavitatem coW^Cds atquc conclufis , quam fpiritibus ani* 
malibus in imo ventre ad vifcera membranacea ipedantibus ab in^ 
congruo quodam in flcr«|rav a^adis,infibrasubiquenerveas tu- 
mulcuarieirrucntibus,easdcm.inflantibusnecfl:gtim denuo abiis 
recedentibus originem duccre, & flatus cffe<flum magis quara 
j:aufatn hujus mali eflCj illudquc hinc in nuraero morborum 
iconvulfiyorum habendum , celeberr. WtUifim perfuadcre nobis 

fuftinuit Pbarmac.RatiQnal.PJLfeS.nl Csp,lF. p. m. 170. 

Cum vero experientiflfimum vlruni acu rem hie non tptigiflp 
viri inPraxi clinica non minus exercitati obfervaverint.prou^c icj 

ipfum oftendere conatus fui in Dijfertat. EpiftoL de Inflattone 
Ureter urn ad Aiapiif. Hertium noftrum; fxpim hinc cogitavi, 

quae caufa tantum virum ad htcc tanta confidentia tradenda 
commoycric , camque tapdem deprehendifie mihi vifus fum, 
uoniam fc. haud raro pf eruncur cafus , ubi convulfiones ab- 
.domeqi in magnum tumorem attollunt, flacibus poflea oceafio- 
he hujus jamdum fa(flae inflacionis, oborientibus. Idque curti 
aliis, fequens quoque cafus mc cdocuic. Foemina annorunn 
icircicer quadraginca gemellos baud ira diu non fine maximo 
labore pepererat, cum nefcio quid gravativi fentiens Medicorura 
lion folum , fed 5c cmpiricorum, veculariim aliorumque hujus 
farina hominum confilia expeceret,itafa£lum, ut purgantibus 

fuperpur^ancia injcdis adeo capdem commovcr€Cur,WC fanguis 

Z 2 fcque- 




1 -■ 



i8o 



OlfervAtk XCIL 



fequeretur,& non folum incolerandis doloribus excruciarccur, 

verum cciam abdomen in magnum cumorem elevarecur. Ego 
quoque in confilium candem adhibicusCIyflerem ftadm e {pec. 
emollienc. & carminac, adje£l:is quibusdam oleis paracqm , injici 
euro, & carminativa fixiora cum anciipasmodicis , ucerinis & 
anodynis in forma mixturae exhibeo. lea malum aliquancum 
remific, veneer fuic mollior fa6lus,fed ad primum fenfibiliorem, 
fa,'pe & inordinaciorem corporis motum, quo hyftericas raaxi* 
me la-di in vulgus nocum eft, malum rccrudefcebac, donee in- 
}e(^o clyftere ex meris oleis parato ingentcm feri vifcidi quanci- 
tacem excernerec, acque fic non fo^um venter detumefcerec, fed 
&: dolores omnin6 fopirentur; jamquc per aliquod cemporis 
ipatium omnia pacata eranc, cum' dolores circa umbilicum ex 



improvifo ingruentes , abdomen rurfus fubico in magnum cumo- ' 
rem excenderenc & quidem durilTimum , qui tamen adhibicis 
ancifpasmodicis fopidsque hoc modo doloribus flatim icerum 
fubfidcbat. Ec cjusmodi paroxysmi jam. adhuc faepifllme in- 
gruunc, alvo licet per tonus morbi decurfum facis lubrica , nifi, 
quando nimii dolores inftant , turn enim fatis quoque fupprefla 
eft. Quamprimum aliquid admicut , quod ucerum vel genus 
ncrvofum toe purgandum exagicadone debilitatum aliquo mo- 
do laedere potis eft, confeftim abdomen infigniter intumefcit, 
ftadmque etiam flatus colliguntur. Exindc ergo videre eft, 
quod prima hujus mali caufa omnino fucrint convulfiones , fla- 
tibuspoftmodum ex occafione gcnitis. Scilicet cum vifccramem- 
branacea fpiritu impetuofo turgida velut in molem atcolluntur, 
& inteftina diftcnta quafi conftringuntur, facile fladbus,a cru- 
dicacibus, quibus fcacent impura ejusmodi corpora obortis,cxi- 
tus pra:cluditur , qui deinde inteftina ulterius diftcndentes con- 
ftridioncm fpasmodicam & dolores adaugent, donee ipasmo 
remitcente illi quoque diiflentur. Hac igitur radone flatus ccr- 
to refpedu effcaus dici pofTunt hujus mali & non caufa. In 
Tympanice verorem quoque ica comparatam efte nondumpro- 
batuoi eft , cxperientia podus concranum quotzdie demon- 



ftrante 



> 



^'j^ 



da 



r 



Ohfirvath XCIll .i^X 



I 



rfr W 




I 

ftrance, quamvis hoc ipfiim malum in Tympaniten poffc degc- 
nerare diffiteri nolim. 

, ( Giefsa, HaJJl AftgHftam Vlnd, d. 1 4.. Sept. 

Anno 1 7 7 ■ mijfs. . ) 

OBSERVATIO XClIi 

Dn. D. GEORGII SIGISMUNDI PO- 

GATSCHNIGH. 

. De - 

Maculis fcorhutkis vulgo beptkis diSts. 

litis maculas morbus ipfe, qui agmen illarum ducic,color'^ 
demum figura, ac tandem iupcrficies peculiari nomine in- 
fignic, 5c in fuas clafTes diipefcic. Hinc ex aerea diatheri alia pe. 
ftilendales; ex maligna: fcbris confordo alia: nominantur Pcce- 
chia? , alia: Scarlatinas efflorefcenda?. Figura & color prodicEryfi- 
pelas , 6c Volaticam. Judicantur ex mox cnacis fuperficici cu- 
ds tuberculis Rubeola?, (imul & Eilbra,i3t taceam Variolarum 
& Impeciginis fpecies , vel Achorcs , Ceria , Meliceres , Hekydria , 
' Tineas, aliasve hujusmodi capids defoedadoncs, qua: non ram 
maculant,qpam fpirabllem corporeaj machinas tonus ilt^ , capi- 
ds ilia? tunicam exulceranc, unde non maculis, fed ulceribus ad- 
numerandie. H^c & plura (ympcomadce prodeunc Exanthema- 
ta , criticealia erumpunc,aIianeutro horum genere^apparerevi- 
dcncur,ut Ephelides,atque Lencigines, quae in naturali,vegeta, 
imo uc plurimum venuftiori fronte, manibusque rcfidenc, ci^ 
tra valetudinis tamenjfed non eximii decoris noxam. 

Infolitus nobis ad meridiem accedendbus, & hucusque ViX 
nifj nomine notus verus fcorbutus fuo quoque macularum facel- 
lido ftipari perhibetur,hoc febri intermittend nuper immixtum 
adverti. Juvcnis namque duodecim annos natus terdanam 
fimpliccm cum denfillimis in coIo&pe£tore fubrubris pulicura 
morfus semulandbus maculis. febrc vcro curaca evanidis per- 
peflus eft. Similes in Atrabilario Clcrico fervcnte Tub canicula 

J 

prafentis Anni Sole maeulas conlpexi, quarum pars alia colore 

Z 3 ■ . fub- 






^^ 



t 



^-^2 ■Olfer'VAtio XCIJL 




fubrubfo j-alia livido , nigroque dnda,pars alia magnicudinc,& 
rotundicace obulum ^quans, alia ab ea amplicudine, 6c circular 
rcgularicace dccedcns bjrachia pocilEmum , fed & pedlus , rarius 
dorfum& crura fine alio pachognomonico ullius afFc£lus figno 
decurpabanc. Anxium ego, & vano credicarum pccechiarum 
terrore trenriulurn,&propcerea in caIefa(n;o( Sole ali.unde in Leo- 
ne exiftence) melioris, uc afleruic, expulfionis causa hypocau- 
fto lub ftragulis jaccnccm, & cantum non colliquacionc exani- 
mern jufTeram in acriumrccederej& libera ftreni coeli aurs po- 
ticurum fub Dio verfari. Fecic, & fine ullo remedio diiparenti- 
bus intra biduum nnaculis vivic cdamnum incoIuKiis. Alius 
triginca annorum fanguineo-cholcricusoperari^ merccdis ergo 
inDalmatiam concedens crudo,uc parrius illius Adriacico mari 
concermin^ gencis mos e/t, vi<flu pa/lus inde fub nacivum hoc 
coelum reverfus e/l,&ecce pauIo pofl: fubrubris.fufcistamplis, 
& irregularibu5 maculis inccrcurrence Narium Hsnnorrhagia pec 
tocum corpus tarn dens^ coxi(pergitur,uc vultu fanguinolencus 
veluc ex confii<flu fuperfl:es,rdiquam cucim quafi fufFuso vene- 
no horribilem monftri inftarpra: fc ferrevidercmr:magno,du- 
ro , 5c tardo pulfu exploranccm Arceria: feriebanc, rync ergo quid 
fcorbucici fubellc fufplcans primum ligamencis brachiis injcdis, 
mox epithsmate rcfrigerance hepati admoto decumanum ilium 
fanguinis fluxum ,quo non /lillances, fed rapido curfu manances 
nares jam^a biduo folvebancur, non alium in finem moderarj 
ftuduij^quam uc apciusdcin mcdicamina, qu^ regurgitans in guc- 

""' , vel fupini oris fanguis nunc deglucire pr^pcdiic, alTu? 
poercncur, fed vcluc 

Jigger e Jublafo mQntano fiumine tomns 

jfernit agrum. 

Ita ruptis fuorum vaforum cataraitis rapidus h naribus fanguis 
languiduai ilravic a^grum, fprcvic admoca , mcosquc laborei 
donee jn moderatam revuifione intencus brachii venam incid 
6c porrcao faepius ex confrofandq.fang.draconfep.&fyr.fc 

ral. (^onk^o }^q16 ad incicas redaauoi reflicui. Macula; 



ai 



$ 



non 




r 19). 




Ajyf^end^ 



Ohfer'Oatio XCir. - 1 83 




nifi purgatb corporc & cemperatis Antifcorbuticis , uc agriin 
cufcuc. bed. tcr. capil. ven. rad. cich. acetos. gram. &c. in jure de 
eodlis (angufta fiquidem res aegri domeftica baud alia tulic) ii 
integrum difparuerunc fanilllmo illo etiamnum^ dcgente. 

Vereorfane.nefcorbuticaiilajCuius inique bepararguicur 

agylops atquc zizania c fatali Pandora? pyxide copiofius in po 
pularcs noftros aliquando difleminccur. 

( LahACO Augufiam Vtnd, d^ i /. Septembr. 

OBSERVJTiO XCiV^, 



Dn. D. HECTORIS EX VALLE 





cus crinalts^ in haft fart dfo oiduSa^ex vefica Ju^- 

irencuU extraUa. 

L k * 

Uvencula 20. aiinorum , in Finali Mutinenfl,centiginc laceflitav 
eandcm acu crinali oflea demulcire' ccntavcrac , verum auc ni- 
mia fuerit incuria,aut aliud infortunium, acusclauftrumpudo- 
ris fupergreffa , in fcmicam , (\wx ad vcficam ducit , pervcnic , tam- 
que alte adfcendic, ut fundum ejus attingeretjba^c vero illico fe' 
contraliens atque at infolito irritamento quafi convulfa", acum 
manui juvcncuIa^excorficcoEamque intra fe abforpfit. Ec quam- 
vis omnibus viribus eandem rccuperare tentarit, irricus camen 
crac labor, cum cransverfum in vefica fitum adept'a,oflium re- 
perire amplius baud pocueric. Timida & verecunda per quatuor 
incirca menfcs hofpitem hunc percgrinum in cubili fuo cum 
dolore toleravic ^ usque dum urina: libera excrecio impedica,- 
dolorisque augmcntuni, cbirurgo a^gritudinem fuam manifefta- 
re ipfam im.pulerunc. Acum q'uidem in utero hsrcre ipfa ere-" 
debac, credetat & Cbirurgus , Tub imaginario prjEfuppofito zi- 
tradionis hCix ab utero , qui riaturalem & infatiabilem fuam avi- 
ditatem faciare .defiderabat. Sed per Finalcm tum tranfiens III. 
D. AnconiusVallisnerius,publicus in UniverfitatePatavina Pro- 

feiTorj'crroris ipfos ad'monuic, acum in vefica eile debcre adfc- 



^' 



'^^f-H 



84 



Obfervath XCIP 




rens, non 
tempus 



parvo uceri globo, ucpote extra impr^gna 
ongicudinis acutn recipere prorfus inepco 

' ca adhibicainduftria, i 



Ec 



fe habebac. . Siquidem deb 



fica fuic mventa,ac felicicer inde cxcrada , prasdidoque Domino 

in confilii fui premium oblaca, uc raufeo fuo , mulcis rebus cu- 

riofis ad naturalem hifloriam fpeaantibus divite repoiiercc,cui 

nerapc pofl ferias magis in mcdicina operas , horis fubcifivis m- 

gulari & adcurarifTimo fludio incumbic, non Eeftimando pcfli- 

mos quosdam, qui inepcamalignicace obcoecacis oculis indgnem 

ucilicaceminPhyficam inde refulcancem non vident auc non vi- 

dere fc fimulanc, nequc otii fui curpicudkiem , in quo vivunCi 

Ycl palpabilem ignorantiam, cui implicancur, {piricusque fuos 

alias fupcrbiflimos irapcndunc, agnofcunc. 

Ulud vero curiofum eft , quod bafi & parti majori acus cir- 
cumcirca copiofus tartarus cenacicer adhsreac, qui fubinde crc- 
fccndo, dolores indies augebac, & quafi cocum vefica? foramen 



Long 



Poft 



dendo, nnole/lum urinae ftillicidium cxcicab 
dinem craiTiciemque acus figuraexhibcc, una cuminduraca 
{la,qua& non aliud eft,quam materia ilia cartarea & gypfea 
falino-cophacea,quae in fundo matula^ comparere folec. 
aliquot dies alia fruftula tartari cum dolore eminxic, qua; for- 
talfe reliquis inacu parcibus adbaeferanc, atque inter ejus extra- 
£lionem feparata intus remanferant. 

Ex hoc cafu generacio calculorum in vefica clare cognofci 

videlicet femper,ubi corpus aliquod extraneum,auc etiam 



internum, fed condenfatum iniundo vefics fubfifl 



d 



fe 



glomerat, ftrideq 



feculentum illud feri 



) 



nod, quod falibus &glutini vel vifco tenaci ex glandulis flillanti 
commixtum, motum perdic,inque corpus durum condenfatur 
quod nomine gene^ali calculus adpellatur, 

SCHOLIUM. 

Oftquam Author Clar. cafum hunc non adeo rarum&: in^o 




licum cITe, ut non fimilia 



cxempla 



9 



> 



qua; 



tarn en 

auc 



■wV* ' 



y 



paS4., 







Jp-t^f 




AcHicrwalis , in haft tartaro ohduBa , ex vefica juvencuU extraBa. i g r 



k- m 



auc modeAia fupprimar, aut feminarum aftutia alicer effino-ac. 
auc Medicorum & Chirurgorum ignorancia non benecognofcac, 
adnotavic , illiusque acuS , qus in cheatro anatomico Pacavino 
monflrari folet, dcqua Anton.MoIinertusin di/Terc. anat. pathol. 
1. 6. c. 8. videri potcft, mcndonem fecic , aliam quoque argence- 
am acum fibi vifam memorac, Verona; exeradlam, cui equidem 
nulla materia calculofa adha^rcbaceleganciflTimacamcn fmarag- 
dina vindicate tinda fuerat ; cujus pha^nomeni cau(am in aci- 
do yitriolico , quod in argento occukacur , quseric , quod folu- 
turn, exaltacura, acque ad fuperficiem edudum rofcric, quan- 
tum muci veficalis, cartari, & falis ferofi cum vifcido in cifternam 
illam transcolaci accefleric. 

Tandem fimiles obfervationcs ex Zodiaci Gall. Ann. 2»pag, 

7^. & AdlisErudXipfienfAn. 1701. M. xMaji pag. 231. adducic ; in 
priori camen non ex utero, fed vefica a Chirurgo., vicinia loci 
&praejudiciode actra6tione uteri imaginariadecepco, acum iflam 
crinalcm fuKTe extra(n:am , in pofteriori autem non deglutitam 
fuiflc, credere mavult,ita ut callida virgo,ad perfuadendam il- 
libatam pudicitiam , banc venuftam fabulam commcnca fucrit, 
cum potius ab eadem per viam folitam acus fuerit intrufa. Qua 
occafionc aliarum ctiam obfervationum fidem dubiam reddere 
ipfi libuit, quibus hordei grana, clavosj chordas, vitrum, acus 
&€. deglucita & cum urina cxclufa narrantur, hunc in modum 
ItaliciSjhic Latinis verbis diflerens : Ego qui de omni re, (1 quas 
magna &fingularis raihi refertur,dubitaredidici,cum etiam m 
parvis fa^pius decepcus fuerim ,idem cum illii quoque, qux lego, 
facere foleojcum fjepe falfum deprelKnderim,quod cum mul. 
ta pompa & fiducia fcribicur. Primo id bilanci rationis impo- 
no, aut in lapide Lydio nacurje explore, fiquc pauIo deficerc, 
aut ab ordinaria lege dcflefterevideam, ecu falfum rejicio. Mul- 
ta quidcm extra ordinem, fed non direde contra ordincm natu- 
rs accidere {blent, Aliud eft, quod res miraculofs conciftgant, 
aliud, miracula fieri. Ec miraculofa hac ipfa terminos quoque 
liios habcnt, necprogrediulteriuspoilunc, Non omnia quidem 

Ob fir V. Acad. iV. C. Cenf, L A a r e ^c . 



% 



■V*u 



^ 

/ 



^gg ' Ohfirvatk XCIV^ 




scde»ncque transveijfim fiuncfcd ilia ipfa confufio lege fua 



gitur. Poceft v. g. res parva deglutisa ad veficam pcrcing 
potefl: acu^ parva novaai fibi viam parare, aut incogmcam pe- 
nctrarc, non vero chordae, clavi, acus crinales,aut alia rtiajora 
corpora. Poceft pet interftkia vaforum, mufculorura, raem- 
branarbra J aliarumve parciura corpus minucum, firi« caualium 
laccracione, fibrarum difciflione , aut nervorum majorum 



ptura repcare,npn vero corpus fcabrofum, rigidum, longuflti, 
auc mukis fpicuiis armatum idem efficefe. Juvenera aliquan- 
do, meuro condifcipulum vidt , qui^genas in pluribus locis acicu« 
la Cine noxa aut dolore perforabac, quod acu crins^Ii non prae- 
^itiflet. Si tamen vias nondum detedlas, a fundo ventriculi ad 
renes', aiic a rcceptaculo chyli aliisve partibus ad renes yel vefi- 
eam concedcremus , easdem adraodana fubciles & invifibiles no- 
bis imaginari deBeremus,quia feucusqjac a- peririrfimis & ocula- 
cfTimis Anatomicis non fuerunt invents ; Unde difEcuker admo- 
dum concip!poteft,qu6dcKdcmintantam amplicudinem dilar 
feri qucancquse corpora aliens millies ma/oraadmircanC5 mul- 
coque magisjfi tortuofo,€um variis rajtandris & obliquicacibus 
auc i m plica do niblis fuerlnc, vcl denique fi , quod verifimile eftj 
ex tenerrimis memb ranis conftsnc,Ut tantum corporibus liqui- 
dis,auc i&kem niollibus 5c cedcre apcis,non inflexibiIibus&dl5- 
'^is,aut fak^m his minimis atque proportionacis , non nifnia& 
infblica magnicudine praeditis tranficum conccderc valcanc. Via 
inrupeF per cor mmcatior 3c magisporcencofa eft , (iquidem ma' 
teri^ duraeSc longje,!! per illud ad pulmoncs, atque ab his pec 
canaliculus fcrpenciformes denuo ad cor deferri debenc, ima 
nari mihi nequeo, quomodo id fine dilacerationc fubCiliiTimo- 
*um canaliculorum fieri quear, & non in cellulata iftorum fub- 
ftantia potius finnentuf 5c incuneencur , quam longum ilium & 

mciricacifllraura circuitum abfolvanc acquc ad renes devcnianf^ 



1 ^ 




Fmrai 



6BSER- 






I 



J 



/ 



J 

Ohfervaiio XCK 1^7 





OBSERl^ATIO XCV, 

Dn. D. HECrORIS EX VALLE. 

r 

Calculus uf eri fungi forim, 

Afum hunc ab HI. D. Ramazzino , Profeflbrc Pacavino ccfc- 
berrimo communicamm habeo, de calculo nempc fingula- 
ris figure I a Chirurgo quodam ex ucero cujusdam aaolefcencu- 
l^cxcra^o, quem Dn. Breynio > Dancifcano donavcracj cujus fi- 
^ura hie exl:ubetur. Mulcum is adfimilacur fungis illis , qui ia 
pracis viecnali tempore nafcunrur, vulgo Regienfi SforaccbieUe 
Gi£ti^c\jm cotiquafi foraminoii adpareanf, §populo autcmPa- 
tavioo Sponzole Bominancur, cum aliquatn (pongiee fimilicudi- 
Jicm habcanc, Turnefordus in Tom. 3.pag.329. Bolecos, & 
Gallice Aforelle vocac. Calculus lamen iile non e/l cxcavacu? 
,& perforatus , nee cum cafialiculis aut cavernulis profundi's ful- 
CatuSjfed fcaber & cuberofus , acquc aliquam rudem eoDveniea- 
tiam cum pr^di(n:o fungo, otpediculum , Scovaiem ac in^qua- 
Zem figijram obcinec. Ail: uc verum fatear, bunc quoque cal- 
culum,uci altei*, qui in pr^cedcnti Oblervatione mcmoracur, 
.ex vefica prodiifle {uipicor,id quod nprninaci modo prudenciat 
&c cruditione dariffimi Dornioi non minus opinantur ; fiquidem 
naturaejus cadem eft cum ilia maceria, quse collccla &: indura- 
ca in fundo macular inveniri,ir. Po^eft icaque eflcj quod hie quo- 
que Chirurgus fueric decepcus , atque eum ex vefica, fion ex uteri 
cervicc excraxerk. Non eft tamen improbabile, in utero etiam 
calculos generarijUti in omnibus corporis parribus eos produci. 
videmus. Aecius Term. 4. tecr. 4. cap, 5^. calculos tophaceos in 
€o nafci xeftacur , & Hollerius calcqbs in ipfo Ce vidilTe adfcrir. 
.Charus nofter Senex, Hippocrates lib.f. de morb. vulg. CcO:./, 
nurn. a, ex verfione Foefii pag, m. 14^. clegandfTimum cafum 



% 



V 



adferc,quem,ciim curiofus admodum fit, & noftrum ad pro- 

po fi turn faciac, hue tranfcriberc licczi : Lar ijf£ Djferidis ancilla 

fuvencuta cum vemre ukretur^ njehemenUr ajfiigebaiur dolo- 

Aa a ribus. 









/ 



iS8 - OhfirvatiQ XCVl 




ribuSf alias "verb dolorem nonfintkbat, neque concepit unqum. 
At cum annum fexagefimum atti^J[ei , pofi meridiem^ehementh 
bus "velut partus doloribm confltttabatur, Poft multum uero^ 
ante tnerUiem porri efum, ubi dolor e correpta eft omnium, qui 
antea tmuerunt , uehmmtiffimo , exfurgens ajperum quiddamin 
ore uteri contreSavH. Deinde cum jam animo linquereturt 
ab aha mulkre manu immijja exprejfuseft calculus ajper yfufi ^er-- 
ticillum propemodum £quans. At tunc flatim fanitati eft reftu 

tuta , ^deinceps perfeuera'vit. Nimia force audacia , fi de hac 

quoquc Hippocratis hifloria dubitare vellem. Aliqua tamen 
> fufpicionis umbra infurgerc poflec, cum bonus Sencx non ip^e 
rem banc obfervaveric. Dux fucrunt muliercul^, una dolori- 
bus adfli£la J altera anatomice ignara; quarum ex fide tocum fa- 
ctum recenfcr. Scimus aucem quam lubrica harum fit fides & 
facilis decepcio. Excrctio calculi pofi: multum efijm porn, 
quod eft potentiffimum diureticum, in vefica cum fuifiTcfufpi- 
cionem mihi movec. Dolor, quo in a61u vcnerco adfligeba- 
cur, non adeo longc abfuifle calculi fedemjindicat, cum eous- 
quc , ad utcrum , membrum virile non percingat. Promtius fen- 
tiri poteraCjfi in vefica fuit, turn prefilone , quae fiipra pubem 
contingitjtum vicinix intuitu, quam fiipra uteri collum, quod 
rcyera membrum genit'ale ingrcdiciirjObtinec. 

^ Figura, " 

( Patavio Augujtam P^wd. d. 7-. OBiihr» 

, - ' Anno J707.mi^A,^ 

OBSERVATIO XCVL 

Dn. Lie. ROSINI LENTILIL 

Hiflorid aneurifmatis trunci dfcendenfis arterU mdgfi^ 

admodum vara ^ plane curiofa. 

Kedarlus annorum circiccr quadraginta, ante duos annos cum 

dimidio, decurbatus ab equo ferociente per aliquot pallus 
in viarum firara pra:cipitatur. Ab eo tempore dolorcm grava- 
tivum in psdore fcntire coepit, qui, cum in obcunda fundliof^^ 




■^ 



Bifloria afteurtfrnatU trmci afceTtdentis arterU ma^nd, c^ 



I 





nihil eum quidquam morarecur, contemtim habitus eft. Lon- 
gopoft tempore faccum avenaturgidum humerisimpofuirjcu- 
jus mole pr^gravacus & quafi ccrgum verfus rccradtus , cum 
omniroborereniceretur,fibi vifus eil: in choracc fragorem quad 
percipere, unde gravadvus ille ped^oris dolor augmencum pe- 
detendm cepit , donee ante annum cirdrer rheda vedlus , cum 
cqui in horrorem agerencur, ad cos rcdnendos, quidquid bra- 
chia valuerunc ac omnes nervi, coa6lus impendere , dolore bra- 
chii dexcri preemodum renfibili affliflus, eo per tempus bene 



um ad operas uri non pocuic, usque dum , ipfomec refer 
dolor, humerum verfus procenfus ad dexcram 



ma 



millarn refedic, quamvis cum quidem colerabilis. Ab eo tem- 
pore pcrpecua in ilia ipfa mamilla fupra pupillam pulfado cum 
aliquali dy(pnosa,ruccelTivc ifta mamilla in tumorcm attollitur, 
& curaprimis notabilis fuic venarum ibi loci diftenfio in ramifi- 
caciones lividasyalde con(picuas, per cocum thoracem, pr^cipue 
dexcrum id lacuSy diftind^a, uc etiam venarum valvuia: in con- 
fped^um vcnirenc, venis ibi loci in parya tubercula ,feminum in- 
ftar cannabis , protuberantibus , ihorace fimul maculis lividis 
hinc inde foedato. Ab co tempore fonorum afthma, licet abs- 
que cufTi, nocabilc fumebac incrementum, fiammea facies intu- 
mebat, magis rgrfum ejus dexcrs,quam finiftra; partes jUC inde 

non minima deformitas cxifteret. Stupendum vifu , quodes 
pronus inclinaretur, quad de ftraco quid fublaturus,faciem in- 
fladone tantam,cum vaforumturgefcenda,{urrexifre, uc, quad 
mox ftrangulandus , livore fuggillatorio horrerec , pulfatione 
thoracis notabiliterauf^a, donee eredorurfum corporc,vultum 
pedccendmdetumefcerec,fuccedcnce pallore.kviofique fpiratu. 
Eo denique ventum , uc fcalam afcenfuro idem, quod verfus pa- 
vimcncum incIinato,acciderec,ipdquc aliquantillum ante quie- 
fccndum fueric, quam verbulum profari poflcc. Cjccera d« mo^ 
lefliis nullis qucrebatur, ingerebac, digerebac, egerebac, fomnutn 
placidc capiebac. 

Uc falvum fe vindicareCinulIi non Medico, rtcfnini nonMe- 

Aa g dica- 



k 



■^ 



f9P 



/ 



Olfervatk XCVl 



^ 





ddicadrb^ femec credebac , & his quidem pociilimum ukimis, 
quamvis ne ullo cum mali fakem apparcnce levamine. Graf- 
-fabacur hie loei cum tempons cjuidam ardelio , malefico medi- 
■candi gcncrefamofl/fimus, qui nomen erac Serp , ^ rcrpente for- 
Can andquo. Is Medicorurn omniurn imperidam buccinacus 



e. 



I 



inagnifica quseque poIHccbatur , donee eum ilorenis novem 
cgencioi'em,fed Scflorenis centum xgrocandorem dereliquiflec. 
^lifcr enim fe iflius veneficiis ad ^'h/<>;V mifcriarum pervenifle, 
con nifi poft morccm quincari dcfivic. Medio circicer Novem- 
bns 1 702. rae quoque confulere decrevit. Ponderads omnibus 
circumftandis judicavi i)ex pulfadone fupra dexcram papillam 
adeffe ancvrifma, idque forcaifis in arccria pulmonali; a}Acca- 
rnen cum pe<5lus in ifto latere cumcfa£lum comparueric, & refpi^ 
radocamtEgreprocefleric^ipfc quoque de dolore ardence pecto- 
ris conqueftusfuericqu^fympcGraaca aneurifmaca interna, auc 
non, auc cerce nulla necefTicatis lege comicantur, fimul de em- 
pyemace dexcri laceris cogicavi, & denique ;)ob creberrimum 
fufFocadonis periculum & puifum incermitcentcm de polypQ 
€ordis fui fufpicatus. Data quaedam medieamenca , datum fj- 
«iul prognoflicon perennis, imrao momencanei vitcBpcriculi, 
cametfi per quiecum vita: genus hora farali's adljuc Ipnainquioi: 
fircpolTe^:. / ' . . ^ 

Sic inter fpem & metum confumd dies muld, tnuica, fed 
picraque quam" minirae ad rhombum , in ufum tra£la. Penuo 
fne compellac mifer circa mitium Februarii j^nni ijo^. Tumor 

periods dexcrorfum jam muko elacior, doloresque ferrtie inco- 

Icrabiles. CoIIata cum Chirurgo jurato, Dn. Simonio.conCilm. 
Convencum , uc , quamvis fanadoni locus nbn cflec, ad leniendos 
camen dolores animum applicandum cfTe. Affixum ifti pecto- 
ris regionijubi pulfacio renciebacur,potendaIecautcrium. Ster- 
num cnim ibi loci perforatum, 6c ex eo fcaturiginem puris e 



ca VI race 



thoracis, augurabamus, ceite repagulis illis pcrfraClis 
quo padlo a^ger a doloribus levari poffec , proclivc nobis futu- 

fuca fpcrabamus. Exefione ad iiernum usqde promoca , firmum 



H'v 



^ 




JiiflorU meitrismatls tfUfici afcenA^nth Ai-terU magtU^c. 




hoc & incolume repercum, neque confultum judicacum 
progredi 5 verebamur cnim, nc aggere prddnus perrupco Tup^ 
poficum aneurisma las dfere cur, pone fccutura lethali hxmorrha- 
gia, quod fccundum ea, qujepofl mortem reperta fijnc, inevi- 
ifabili neceflicate fic eveficufum fuiffe deprchenfum. Igicuriai- 
naco rurfum ulcerCj lamina plumbea cumori apcanda laudaba- 
lur, unde id Iucrifedmm,uc ab illo tempore Idnge mitius ha- 
beret, eumpnmis,q.uia flmul decofto pcdorali traumatico ute- 
recur,fic ut fades aliquatenus detumercercc, tumor pe^oris mi- 
nueretur,refpiratio melius fuccedercc, & spfe in publicum rine 
magna moleftia prod 



^ 



Poll 



vero 



quam Hofter idnere equertri in ,S^;vomW 
proficifci aufus fuiffec , prima ilacim equitationis vc/pera fe itf 



decerius relabi, turaoremquc thoracis cfeiiuo fufiolli^ perienfi^ 
Ille vero, cusn contra audentior ire pertinaci propofi 



tenta 



V 



villas in Hennebergica Schieufinga dare coa<n-us fuit^ ab af- 

fumtis paucis pharmacis tantifper Jevatusjrefecendum fibipu* 
tavit, & cum S'vinfurti rurfum picr paucos dies aliquot ollulas 
pharmaceuticas vacuafTet, (>//«< ad Cuprum fluviu-m inComita- 
cu HobetMico apud fratrem iBi Habi tab tern- vix anhelans ap- 
pulitu Accerfitus Kiinzelfauia Balheator, explorat'o pedoris 

tumors, hun^ih capitis fiumani magnitudinem excrevifle^ fic 
ut mentum attingeret> reperlr. Dyfpnoea & dolor ardens tanc/, 
yt a^gcr Balneacorcm',quaintuniilibet invkum, in locum pulfa- 



tionis 



am polhcis profundic 



ad 



S 



Pl 



coegeric 

jc nihil 



quot fanguinis flpridi gut'rulas-, pra^tereaq 
Appllcat'a turunda, impofico facculoherbaceo', ^scr 



fuos lareis vifiindi cupidus", cbmite fr'atris filio, Stuttgardio _. 
firo faciem oSvert'erc.coepit. Haut pVocul ^e-Mfiga' anirao 



quafi lid^us , rnadorcm circa locum aiFecflbm percipir. Defcen 
dens de equo, remotis vcftiblis, ecce tibi vis magna fanguinis'* 
congrumad induficim ad usque cingulum opplcveratjindequi-- 
derh virium fe debilerti , fed levius Ipirantem , dojore fcil. noa* 

^Wl ftdaco 6c pedorc dccmnefccncc,. nocavic, Vulnere Weib^ 




L- r 



\ 






,^t . Ohfirvatto XCVl 

ling£ deligaco, denique fere fyncopticus familiam falutavic,"tu- 
moi-e,ardore, dyfpnoea , de die ia diem rurfus increfcencibus , 
usque dum pra^terito 23. Junii circa meridiem arrepca acicuk 
majore C^efftflufe) obcufiore & capica ejus parte vulnufculura 
Kiinztlfavia infliaum ticillarc & fodicare tamdfu pergerec, do- 
nee primo infignis copia cruoris acri , poftea vero fanguinis quo- 
quc arccriofi cum fubfulcu pulfiformi canto cum impetu profi- 
lirec, uc animo vere linquerecuridifcurrunc (imul adParochum 
alii, alii ad Mediciim, ccrtii ad Chirurgum, qui advolances fuo 
quisque officio indefefll fungebancur. Sanguinis fiuxus crepitu 
lupi fiftebacur, & licet carpus propemodum plane quicfcerec, 
attamen, quod fane mirum , jeger non illud cancum diei, fed 
fextum ferme adhuc diem fupcrvixic. Etenim, cum fanguinis 
arteriofi fcacurigo rupcuram aneurifmacis teftimonio omni ex- 
ceptione majore doceret, confeclarium quod aliud efTe pocuic, 
quam totam fanguineam maflTam pefloris cavum inundare, 
ejusque circular! mocu abrogato , vitse paufam infequi debuiflej 
fi quid enim ratio valet, ab haemorrhagia J^/Wm^^«/?, quod vi- 
vus efle nondumdefierit,mirandum. Sedmortui corporis aper- 
tura,de qua fuo loco,nodum expedito folvic. Properamusad 
finem tragoedi^. Nunquam viribus magis ante defecerat no- 
fter, attamen animum erigebant paulifper fpiritus jam liberior, 
■ ardoris celTatio , peaoris fubfidentia. Facies ante turgida jam 
• quafi a diuturna tabe confeai. Parva? induci^. Suftolli tumor 
ad capitis infantilis molem , lapidem dixiflcs , adeo ta<f^ui renite- 
batur. Interim, quod ab h^morrhagiaj reprelTione vita mifeii 
penderet, Dn. Du Fernoyt Chirurgus juratus , fupra pulvillos 
ftipcicos(quos removerc confultum non erac) facculos adilrin- 
gentcs vino calido immerfosimponebatjcircumjcaainfuperfa- 

lis valida ligatura. Ac vero, die 1$. Junii , circa meridiem , cum 
^ger leaulo fuo fe infercndum curarec, rupto iterum per vim 
aggere, fanguis amplius retineri noluic , quo plurima fui parte 
cxhauHiO circa 4tam pomeridianam, ^ger cum vita miferiarum 

aerumnas morcc placida depofuic. Pic fequenci ip^ Tcil. Junii 



V 



mane 



# 



y^ 



Jiifioria amurtsmatis trunci afiendemis after! a niagtt£ ^e. j a • 



mane corpus demorcui pr^fencibus & manum com mod 

bus me, DruDu Fernoj & Dn.Breuningio Ghirurgis apercura, 

'Ante fedlioncm fuggillacus livor in dextra thoracis regi one. tu- 
mor in collem dimidiati capitis infantilis elacu's, nunc molliccli 
lus; fupra iflam papillam ab ulcere reliiHia caverna , cujus circui- 
tum florenus imperialis explcrc potuiiTec indc manabac fan- 
guis ater , grumofus & olidus. Jam igitur cultro divifa cum car- 
ne mufciilofa cutis a ponno Adami (laryngis regionc) ad umbi- 
licum uscjue,hinGcransver'fim a thoracis u no latere ad alterum 
(abdomen enim dividere fupervacaneum vifum. ) Integam cn- 
ca quoquc ad fternum usque feparaca, tumor quoquc crucia- 
tim fciffus, vi magna fanguinis coagulati^fetentis explebarur, 
cujus inde colluvicra infigncm in pedoris cavo rcpertum iri 
ccrco certius opinabamur. Oecedo cruorc prdlutoque aqua 
tumorc, mamilia quidem dextra Ipongiofb-glanduTofa reperra, 
fed interim pe^orahs & fubclavius mufculi in folidum , & magno 
noftro cum ftupore, co'fta^cunda & ccrtia t:um notabili parte 
offis fterni foraminc rotundo, trium facile digitorum capaci, 
pcrefa , phenomena nobis plane curiofa praebuerunrc. 

(«t) Tertis coft£E portio quatuor circitcr poIHcum long 
tudine.e fuCco nigra .cariofa & plane friabilis a Aerno coll^quc 
fuae parte fana abfcefferar. 

(/3) Coifl:^ fecund^ poti/Iima pars ligni ad infl:ar putridi 



1 



cariofa, nigra 



negorio in frufta comminui poterat, eadem 



(y) Cofta in ordinc a collo prima & dextra fuh iflfus late- 
ris clavicula prius remota,iatitudine (ua duos polliccs ^quabac, 

duplo,quam par erat,in comparationc ad lateris alterius prii- 
niam coflam latior. 

( J ) Foramen fuprt notatum ipfum quoquc fternum , facie 
lunK falcate, fic croferac, ut ipftammcc foramen exadam rocun- 

ditatcm indipifceretur. 

(e) Jam vero curiofi attendite'I Sternum a coflis morcfoli- 
co feparatum remoturi, cum, qua, nefcio, rcmora, impedirc- 

Obfirv,AcAd,NXXtntJ. Bb mur, 



jH* 



\ 



«r 



in 



Oyfervatio XCVt 




y 



i 



■v 



fnur»eccc nusquam fortafle vcl ledum vel auditum rcperimu& 
Namquc fub iflo floreni perimecrum expedience foraminc non 
«rat a nobis cxpedata thoracis cavitas , atvcro foramen iftud 
ambiebac cutis crafS, firraa, cancum non cartilaginea , marfur 
pium dico fimik ifti , quo reconduntur globuli fclopecarii mir- 

( ©cbri^beutel* ) Per koc foramen, tanquam paculura 



nalem ingreflbs dig 



pacebac 



Hac 



quo de plura fuo loca 



pfummet finiurum cordis 




flS 



reraoca & fterno fublato , cfextraj pedo^ 

Dcei , quo nee 



innacabac flagnum feri limpidi fubcrocei , 
plane thoracis finiflra ipecus deftituta fuic Jam vera, 
dici empyemacis , hydropcm thoracis con(picabar. 

( >j ) La. tali qualcs capiuntur fluminc pifccs ? Abfceflerac lo 
bi pulmonis dexcri fupcrioris mucro palm^ circiter magnicudi. 
cCiqua? huic aqua? cota corrupca , & comprefFa tabi modo dif- 
flucns innatabac, mirofane & infblito fpcdaculo, quamviSi ut 
fill diificear , dexter pulmonis bipardtus lobus inde a tracKuae 
divifione , totum fc putridum. & friabilem o/tendiflct. lidera 

pleurae firmiter anncdebantur. 

( -S- ) Pulmones , qua finiflrutw occupant , non equidcm pu- 
tridi, fed colore fubfufco & compage valde laxa jfufpedi,nuUibi 
camen , quod recorder , pleurae adh^rentcs. 

\t) Cor flaccidume fedc fua finiftrum verfus ad^eo propul- 
fum,ut ejus mucro coftas illius laceris tangerctj quiD& ipla bar 
£s iiniflra thoracis cavitate claudebacur. 

(h) Parenchyma cordis pucrcdtni valde propinquura. 

(X) Trunci arceri^ magnae afccndcntis a finiftro cordis tha- 
lamo ad coflarum fupra diduro^ foramen adeo ftupenda cxten- 
fio,uc,cum (anguine adhuc diftencus effetjaneuridnatis capaci- 
tas pugnum viriiem facile admififlct j, unde quoque Iiquefcic» 
liipra litt.a. memoracam& coftis inccrius adglutinacam dcniana 
cutim nil aliud fuiffe, quam ipfiusmec arteria; fubclaviae dexcrap, 



2 trunco afccndente arceriae magnas oriundit fubftanciam 

(i*) Dexccr cordis vejairkulus cxfanauis , vacuus 



"w 



intra 
cuius 



Wiflorid dteurljhsatit truncl njccyideniii arteria ntagHi ^e, r'^y 

_^ j_ ^ 

ciijtjs columnas dux concretiones polypofe (at longce ♦ quarum 
principium fubflanciam parencbymacicam menciebacur , finis 
auccm amulus erat congcftionis fibrofe (anguinese. 

(v) In flniflro cordis thalamo cruoris denfari parum con- 
tincbacur. Oftium ejus in arceriam ma^nara mirum ac.inau- 
dicum in modum dilacacum , vah ! quantum pacebat? 

(|) Auricular biaa; cordis collapfa; & corrugaca?. Omriiai 
cor circumjacentia va(a plane vacua, fie uc apercuram corporis 
demorcui adeo incruencam , quinquagenarius vir, nunquam ob- 
fervarim, im& perfuafus in ipfiusmet abdominis apertura> nihil 
rel parum fakcm fanguinis profiuxurum fuiflb. 

(ij ) Pericardium liquore fuo turgidum , mediaftinum , dish 
jihragma&c. nil infolici oftcndebanc ;& hie fubfticimus 



JVgedum !par4iai 



h«c ph^flomena coninacncari It- 



ceac. 




gnat 



I. A prlnao Paciends lapfu dc cquo , m crunco arccria: ma- 
afcendentc, ubi jam in arceriam fubclaviam dcxtram diva- 
1 coepic,vclextenfio,yc! ruptura tunicac interna nerves & 
craflse eft orca ; quse arceria fie Ia:fa ob pcrpetuam fanguinis ar- 
tcriofi content! pulfacionem fucceffive dilatata faccum finxit 5t 
in aneurisma cxcrevic.cujus incrcmcncum per facci frumentaru 

geflationcm & equorum fcrocicntium violentam rccradionem 
nota:bilicer auftum fuic. Hoc igitur aneurisma non fuic in arce- 
ria pulmonali ie dexcro cordis thalamo in dexcrum pulmonis lo- 
bumprodeunce, fed inprincipio ftatim arteriae fubclavia: dexcrac, 

U. Idem aneurisma fucccflive produ£lum fuic fcrme ad 
fllam usque jrcgionem > ubi arceria fubclavia, muraco nomine^ 
arceria axillaris appcllari incipic. 

in. Ha;c arceria axillaris dextra, cum finiftraparcim fie am- 
plior,parcim alciore loco ilea, adeo ut,antequam axillaris eva- 
oit, circa primam & fccundam coflara , propemodum ad plc^- 
ram impingac; ica ob fui expanCioncm neceflario qualibec pul- 

facione vtokncius ad coftas duras allidcre debuic, unde fa^ura j 



Bb 2 



ut 



> 



>, 



^ 



^e-- 



.' 



15^ Qhfervati» XCri 




X foris impofica manu pulfado cam promte (enciretur , quod, 
{Ifitus aneurismatis profundior fuijfTet, fieri, non poruiflec. 

IV. Ob perpetuara hanc ad' coft'as duras. allifionem dcni- 
que membrana exccrior tenera arteria: fubclavix attricionem eft 
paflaj &c cum pfcura fucceffwc coaluic; 
^ v. Hiccactricio vet crofio ob; concigqicacem in medianl 
illius arceria: cunicam propag^ta,. hanc ctiamperfregic, a deo ut 
tota arceria fubcFavia ibi loci perrupca coftis^ adgjutinata fueric 

VL Jam igfcur languisarccriofuscontinuispulfacionibus 
ad ipfasmec cofias-, fluduum inftar adfcopulos marinos>vioIen- 

tcr allidens , fer vore ^ ebulluione , fbrfan & acrimonia fuaid efFe- 
dcjucdicceflu ccmporis, 5c contigua flerni porcio, & ipfa^met: 
cofta fciabiles fiadae: , quia deniquc plane perfrad^ fuerinc. Ira- 
mo , non efl: capcu difficifc , qyo pa^b poft qucralibec appulfura 
ad cote iterum verfus finiflFum cordis, ventriculum repreflUs, 

immo repulAiS, fangufs,, maj;bri& exEenfionis arccriac. audot ex- 
uccrir- ' ' 

VIE Verinmilc camen cf!, {!erni cof!arumque prenariam 

excfionem prius non fadam , quam , ubi Paciens ulcimo Saxoni- 
cum icer fufccpic; & cunc , fine dubio apercura prima non admo- 
dum magna fuir, per quam fanguis arteriofus, mufculos thorar 
cicura. &: fubclavium^ & poftea fubftanciara dexcne _. . 
glandofam pcrmcavic, ibi congrumacus , Sc acefcens , cumorem 
doloremque laceranccm exdtavic*, immo dcnique plane fphacc- 

lacus fuic;. 

F b ■ 

VIIi; An cautcrfo potcndali diu ante applicaco hxc o/Tium 
crofio promoca fueric, affirmarc non audeo ^in cam enim pro- 
fundicaccm usque, di^lunt caucerium nullatenus penccrare va- 



\ 



mam 



T±x 



IX: Cum icaque /angufms afHuxus fub integumentis cora- 
Ifaunibus &: mufculis pedocalibus aGcumuIatus fueric, ihibi 
flagnaveric & in corrupcionis fl:atum abieric, aJiter fieri non po- 
tuic, quam ut, fymLoIam quoque addente equicacinnis mocu, 

fiimor repcnce augeretur, & deniquc in capitis virilis quancica- 



tcm 



JTiflorta amurifmatis trtmcl afcendent'ts arierU magUA fire. 




tern fuftollerecur; ubi fimul ob nimiam tendinum , fibrarum & 
roembranarum tcnfionem dolor , & ob repulfum ac rcnifuii) fan- 
guinis verfus coflas- ac diaphragma , dyfpnoea augeri debueric. 

X. Pundura Balneatoris Cunzelfawhnfis cukdio fafla pro- 

cul dubio non fatis profunda fuit , nee ad fanguinis congrumacj: 
rtiolem penecravit, hinc paucjt tantum fangiiinis gucra? proi^u 



xerunc; 



XE Nihilo tamen mmus', diracatff (TmuF per applicacam cu- 
rundam, ilia pun£lura id efFecit,' uc fubtus colIe£l:us cbullicns. 



ianguis, debilicacio ficparcium mollium' renifu', promoYence ul- 






..F- 



tenore peif equicationem^ mocu , prope ivawangam aggerem ver 
fus incifuram pcrruperit & cum irrrpecu proftuxeric; 

XII. peligatio vera & ifcbasmorum applicario Waiblingtt 
iada y haemorrhagiaracquidem'fuffl'aminavic,, incerim camen 
foramen fterni & coflarum fucceflive dilatarun[\ fuir, donee per 
fbdicationcn® acixnjfa', raaijs>re fa£lamfangjLiis denao fibi viampa-' 
' tefecit , pcotrufo primurh ab impetu fubcus ebulliencis arccrioJi,, 
fanguine grumofo, illo poftmodum, more fuo, fubfulrim fc- 
quente , qui per ifcbasma & ligaturam fortem ad aliquot dies rur- 

fum reftitic, fed rcpaguFa' dcnuo pcrfrcgic,& cxhauftis fere yafis 
fanguivchis omnibus-,, vitas far miferas paufam fecic- 

Xlir. E quibus omnibus rice penflcacis nurrc pFanum cxi- 
ftit , parcim cur in cavicare thoracis fanguis excravafatus ferenul- 
Iiis rcpcrtus fuerit , non obftance, aneurismace rupco , quod 
omnibus aliis objfervationibus anatomicis contrariatur , banc au- 
tera proptcrca; mirabilemi magis 5c curio fam. facie? partim, cur 
asgcr non fiatim pofl primam^ hasoErorrhagiarn vivcrc deficric, 
quod' ruptis alioqur internis aneurismaris fieri Met ? Ucrumque 
indcvenic,quia arceria fubclavia , qua aneurisma conftituit j fter- 
no &utrisqiic coftis agglutinata fuir, faccum ibi, feu marfupium 
forraavic, incusque concencis fanguis ebulliens , ^ftuofuy, conci^ 
nuo allidens , prime membrarrani arteriae codis afExam , dcinde 
codas & flernum iprummcrero0c,& fibi fpecum in mufculo/ls 
pectoris parcibus excayavit; unde omnis in aneurismace rupco 

Bb 3, concca- 



1- 



\ 



/ 



^^S tilfervath XCrZ 



\ 



* ^ 



f 



9 



concencus fanguis viam per foramen oflcum ad cxtremirates pe- 
ctoris quariivic,cujus negucca quidctn in cavum thoracis penc- 
trare pocuit , nifi aneurisma inccriora verfus acquc rupcuram 
paflum fuiflet, quod aucem fkdum non cflejredlio pacefecic. 

XIV. Repercum in aneurismacc cofl:^ , innacans fruftura 
(fine dubio paucis ante mortcnn a;gri diebus ab offe fuo fcgre- 
gacum ) defunOo peculiaris doloris propterea cauiTa non efle po- 
tuic , turn , quia in ifta ancurismads amplitudine fpatium nacan- 
vdi fac libcrum fuic, cuni,<juia arccrise interior membrana fetiTu 
sxon admodum exquifico gaudec. 

XV. Imrao Schinc dilpalcfciccur aeger primis inde fui af- 
fe(^us temporibus c J^radiio dexcro tarn infignicer dolerct? Pri- 
.mum enim cxtcnfio usque ad axillarcm arteriam procefferac, 
poflca ycro-, yerfus aortae truncum retrocefllc, quo fpacTum it- 
.berius ibi obtinercr,cum ccontrario axillaris arteria.quomaga 
in brachium perpccuata , leo anguTlior cvadic , quibus in angit- 

iliis coa<flus fan^uis per fibrarum diflenfioncm dolons audor 
-cxricic, i 

1. 

XVI Ncccft conccptu admodnna diiBcilciindcvenarura 
protuhcrancia macufxquc fuggillatac in pcdore? Tanca fubcla- 
via arterise expanfio fibi proximc adjacentcm venam fubclavi- 
zm comprefTic, fanguinisque per eum rcfluxum quandamcenus 
jmf cdivic , cui proinde in ram is choracicis & inccrcoflalibus 
ilagnandum fuic, quod magis fa(5lum corpore cerram verfus iri- 
rlJnato,majorerunc ctcnim venarum compreffione exiftence. 

X Vn. Quin & fieri pronum crac, uc propter nimianrr arce- 
riee fubclavix cxpanfionem, fanguinis parcior affluxus oriundis 
ab ilia arceriis incercoftalibusfupernis &mamraari£e dexcr:x,pa- 
tueric, unde fadunri, uc carunn capillamenta (anguinem veno- 
Tum pro rata non rcforberent, hinc vcnas mammarias 5c incer- 
coftalcs nioiium impleri ncccfluna erar. 

XVIII. Quod vero, ubi pronus fierce agrotus, fades adeo 
xrehcmenccr inflarccur, livorc coca fufFundcrccur , & liber fpira- 

cjs in£crdperecur,iade eft, quia incIioatojprporc&anguftaDp 

tbora 



^^ 



^. 






HiflorU 4neurismatu trmtci. afctndctitk arterU ifsafysA ^#. rg* 

thoraccaneurisma, inftar utris pleni, connprimcbarur, fang^ 
que in ea contcacus vi quadam in arcerias carocides confcftint 
irrumpebac, capiicquc inundabac, hinc & pulmonibus ipacium 
fcmccper infpiracionem liberc expandendi denegabacur. Quem- 
admodum ipfius faciei perpetua quacdan:i icflario cumorquc 
dexrri thoracis maxima fui parte fuccis ob impedicam circula- 
donem intra vafa ffagnantibus &in gelatinam coeuntibusj dys- 
pnoea vcro partim di(a« crrcu^acioni prapedicaf, pardm hydro- 
pi pe(floris merico accepca ferenda. 

XIX. Qui thoracis hydrops a quibusdam per Tapfum cr 
cquo, geftationem facci , coercitionem equorum fcrocicncium 
disrupris vafis lympharicij choracicis pccendus. Sic cnim ferum 
pedcccatim in dextra thoracis cavitate ,,tanquam ciflcrna , colli- 
gi oporcuifc^ Cujus loco^ ob ihmmam ^irandi difficukatcm 
pcftorisquc intumeicenciam, empyema fufptcatus eram. 

XX. Porro tarn flupenda moles aneurismacis cor fucceflive 
loco migrarc coegic, quod finifbam thoracis cavitaccm ad us- 
^ue finiftras coftas occupavtr.. 

XXI. Quod ctiam lobi pulmonum dcxtri icra extravafaco- 
tamdiu innatanint, cos a putrcfadtione baud multum abfuifle,. 
mirum non eft: id vcro plane mirandum, ungulam lobi fupe- 
rioris a corporc fuo plane feparatam fuiffe, quamvis id quoqiic 
non mukis ante mortem dicbus conciginfe verifimae cxiflac. 

XXII. In corum cordibus 3 qui thoracis hydrope laborant,. 
olypi frequenter inveniri folen£,cordiumpr«cipue inthaJamo 
cxtro. Quod hinc exiftere puco, quia per iftum hydropem^. 

fenguis fero fuo dcpauperatur, hinc fanguinis venofi fibrse in 
anguftis interflitiis intra cordis columnas comprimuntur , per 
itcratos pulfus conquairan£ur,&inmaffam carnofamdenfancuri 

Obfcrvario ad hsc noflra non mulcum abludcns rcpericur 
in Am. V. &r VI Dec III EphemMr.obJ. 179' qus legi meretur. 

It. m obfjob, Udalr. Rumleri a Velfcbio Cur at tSobfirimL 

tnedimal cditis , obferu. 8 1. Nam & ibi memoracur de aneuris- 

o^ace ^orta^, quod coftis & fpinae verKbri* 3W«Virac > quia 






/ 



i 



r 







.^oo Ohfervath XCVU, 

§c coftis vicinis inde cariofis reddicis j -immo una plane coii- 
fra(f^a &c. Tantum I '": 

( StHtt^ardhi AsigH^am Find, An. 17 07. ^ ■ . 

OBSERVATIO XCVIl 

Dn. D. JOHANNIS CONRADI BRUN 

:nerl 

CaruncuU in urethra J rariusyquim baSenus creditum 

Juit exiftmte, 

RroreSjUci in aliis fcienciis Ikpius-, lea in medicina {bpiffim^ 
per craduccm propagantur^ ddeo uc qyod pcrhibcc verifimi- 
licer unus, facile huic fubfcribanc alii, inexperci. Vericads au- 
tcm tanra vis c/l, ut fciendi cupidos non tantum proprio mom 
aliiciacjfed 6c labores, quos in eruenda adhibenc jucundos & in- 
dagandi iaftidium fuave xeddac acque vdlupe» iSuperiori Annb 
iUufiri Collegio fuppedica vi nonnulla , quibus errorem , quern for- 
te errarunc cam Medici , quam Chirurgi circa carunculam in UTC' 
tbra decexi. MoDui&adhortacus fui debico nacurs Myftas,uCi 
quocies occafro culeric , in vericatem juxca mecum inquirere 
velinc vCiira hie fcopus fie & inccndo Socifecacum , qu^ hinc inde 
faudabili nacuraE ftudio cluent, falfa argucre, obfcura illuftrare, 
vera & occulta in lucem procrahere, undiquc & ubiquc (cienci- 
f m nacuralem ada.ugere. 

Concigic Generolb cuidam , cujus nomini parco , ut poll 
inveceracam goiiorrhcjeam in banc incidcric calamicacem , qua? 
unnam auc plane non, aut nonnifi exigu urn ejus filum feu ra- 
dium , magno cum nixu & conatu emitcere pocueric. Tarn Me- 
dici , quam Chirurgi , quocquoc confiHum rogavcrac rogavic au- 
tem piurimos, uno ore profitcbancur , tT^rtt/JCii/^fW cfTe in ure- 
thra, quae crirccm figac&urin^ cxicum impcdiatjcum camcn 
po/1: mortem nihil tale apparueric, ud ex memoraca hiftoria col- 

Jigercfi libsc, iicec* Cum aucena cjrror pubIicu5,perYulg 



f ^ 



maano 



HedruncuU in urethra, rArluiy tjuam haBems credit urn drc, 261 

gno^grctantiumdamno fube/Te mihi quidem videretur ; ki& 
cnim Parilinos Chirurgos inftrumcnca excogicafle , quibus Ca- 

mnculam artificiose rereindcrc&dedoIai:e;aIiicach^reticafum- 
'mifcrunc, quibus luxurianrem abfumere annifi func; hioc mea- 
rum partium eflc duxi, errorem modcfle indicare, aliosque ad 
indagandam vericacem invicare , eoque magis^, quia C qua; forc^ 
caufa eft, quod Veritas tamdiu lacuit) raro ex hoc affcdu moi- 
riuncur j^gri, mortui aucem vix inveniunc, qui in mali caufam 
follicice inquirac anacomia^peritum. 

Conrigit nuper , ut idem fubierit facum quidam Legioni 
niilicumPra;fedus,poflquarnper annoseadcm labe&urina; dif- 



ficultatc laborave 



Omncs,quocquot&ifte confuIuicMed 



& Chirurgos, nullum aucem non,ubiubiobvium confulu 



Carmculam x& m meacu 



quae exitum 



impedia 



absque haficadonepronunciaruncvariaque ad banc aufcrendam 
adhibueruncremedia,ucdubicemCarunculane ha^c vexati/Tima, 
an finiftra medentum confilia a^grotancem magis vexarinc. Res 
tandem ad agyrcasjbarbitonfores & anus ipfas^uci fieri amaty 

cum evidenti ajgrotancis damno : acceflic enira 



devol 



fu 



llranguria acerba, urinas odor acris & mordax feneb 
fundo matufe adhafic mucago , ad inftar alburainis ovi auc ce 
rtbinthina: canta cenacicate,uE vacuandomarulamfilum facloil 
gum vcrfus cerram craxeric;idquod hauc Icvcm latentis inveff 
ca calculi fufpicionem movie. Vocacus proin Cbirurgus, qu 
explorarec malum cathctere, nee vlam invenic, nee ad veficair 
Uique iilam adigere pocuic, eaullkus iticjcm Carunculam. f ebri 



qu^ fupervenit, miferia: finem, Ci 



in veritatem inquirendi 



nobis copiam fccir. Cukium hinc anacomicum . imp 



adhib 



Iniciourechrae nihil vitii aliquousque apparuit: in 
medio autem ejus in/ignis flridlura 6c coartllacio , ecu ex aduflio- 
ne, occurric: Circa prcflatas mira cicatricum ex ulceribus anci- 
quiSiinveleracis , nunc perfanatis facics confpicua fuic Scfumma 
nieacus angullla , qu^ cachecercm ulceriori progrcflli prohibu 



durum & fcirrhofum fuit : Vefica ipfa mephitim 



Collum 






\ 



Ohfifv, Acad. A, C Ontrl 



Q 




i 



•^ri,- 



t 



aoi 



Oh per vat to XCVIIl 



I 



fpiravic & odorem acerrimum : in orificio ejus hasfic non calcu 
lus,red porcio crufl£ c^culof^Sicnills ei,qui? pariccibus macu 



ccrefccre folec : fundum vefic^ 



ftas lapidex 



non fine 



g 



Carcerum vefica und 



SllS 



larum, diu non purgacarum 

plures incruftarunc finnil 

quod facile fufpicor in vivo irricaraine 

quaque rubra, ceu inflanamaca , nonnullibi fphacelaca incolera 

bilem fpiravic foecorem acerrin:ium. 

Caucius hinc mercari difcanc medences,ii in ejusmodi ca 
dcrinc & jegrotances , quos emolliencibus , laxantibus 

canalem urinarium dilacancibus &anodynis pocius tra(flandos 
quam irritancibus , cath^rcdcis, non citra inflancimatiotiis peri 
culum vexandosj ipfam aucemC3r««a^/i2»i,decantarinimam ii 
Chirurgia, figncientum Chirurgorum efle plane perfuafum ha 
beo. Hinc force fa<ftuni, qu6d o'pprobrium Chirurgorum au 
dicric.'Ignoti cnim nulla ert: curacio nnorbi. 

( Dujfeldorffio Augufiam Find, d 27- OUoh- 



^r 



Dn 



Ann. I707^mij[a.^ 

OBSERy^TIO XCVIII 



D 



LUCJE SCHR5GKII 



M 



Gravis ahfiejftis abdominis cutatus. 

Acrona jf . annorum, tenerrinn^ conflicutionis, hypochon- 
driaco-fcorbucica, cum quarta vice gravida eflec, (acis com- 
mode quidcm ucerum gcrebac, aft d. 29. Junii An. J/o/* j^^^ 
tempore filiolum, qui port parcum mox exipiravic, diificillime 
ob prxternacuralem ejus fi cum, cnixa eft. Hinc prater infignem 
debilicatem , dorfi & hypochondriorum dolorem , cufticulam 



alviq 



ficciratcnn, calorem ctiam febrilcm in ea deprchcndic 



pfius fracer J Exc. D. D. Johannes Hermann us , Medieus Augufta 
nus,quem d.f.julii exanthcmaca fuerunc infecuca, cum veneris 
torminibus, qua; d. q. diarrhoea excepic, prascordiorum gravi- 
tasjadpccicus proftracus,vomendi conacus,lbmnus irrequiecus, 
& fauces pituica vifcida penicus obduds , calore aucem febrili 

nondum ccflkncc. Et quamvis toe malis, non fine niuko leva- 

- mine 



Gravis ahfceJJiisahdominisCHratm* ^ 20 y 




t 



/ 



mincjvada medicamenca ex arce oppofuifTec , d I4.tamen diar 
rhoea corminibus /lipaca recurric, qua; ipfa quidem denuolbpira 
ab ufii auccm Elixirii propdccatis D. Claud, ad lochia (qua: licec 
primo poll: partum die rice fluxiflcncpaulo pofl camen jufto ci- 
cius ceiraveranc,)promovenda adhibid,d. ig.rediicicum pulfu 
celeri, unna incenfe rubra, faucium & linguje aridicace, faporc 
falfojciarfi, anorexia, todus made, cumore pedum circa calos 
ocdemacorp,nec non puflulis rubris,per totum corpus, brachia 
inpdmis, cum prudcu eiflorefcendbus. Quibus icerum medi- 
camends conveniendbus cum proipedum fljiflec, d. 24.alvi & 
urinas diflicukas oborca eft, cum codus abdominis tumore, in 
quo infra umbilicum d. ^o. dolor fixus , cuberculumque durum 
fuic nocacum, Interca vocacus & ip(e fui ab eodem meo Domi- 
no Collega in cura: fociecacem;ubipoftquam cataplasma emol- 
Hens vcncri imponendum fuiflec ordinatum,d. j.Augufti mane 
rupcum tubcrculum pus copiofum erudavic,cumor aucem ab- 
dominis, qui durus& quafi fcirrhofus erac, nondum decumuic, 
cui camen emolliendo,condnuato cataplasmads&emplaftri ma- 
ladlici ufu, fluduimus, calori infuper glilccnd ac dolonbus ab- 
dominis pulvcre ex lapiliis gammarorum, andmonio diaphore- 
dco & cinnabari nadva paraco , urinte diificukaci propinand6, 
aquam calidam herba veronica medicatam,atquc alvi fegnidei 
clyfteribus ac infufo foliorum fcnnscum palTulis obviam ivimus. 
D.io. cum ancemeridiano tempore fruftanc us, licec ob fcybala 
dura maximus egerendi conacusadfuiiTecvelpcriChirurgus poffc 
emplallri remodonem excreraenca al vina puri immixca,& reliquis 
cciam diebus animadverdc. Unde non cancum pulvis prirdi- 
t^us,cum incerpolaco baifami de Copaiva ufajpocinimum ecu- 
dnuatus , (td alia cdam pro adfedus exigenda fucrunc ordina- 
ca,pro pocu inprimis hcrbccagrimonia;, nunc folius, nunc cum 
paffulis aliisve mixcse decodlum inferviic , Chirurgusque baifami- 
cis injcQionibus in abfcefTum inftidr. Qua folercia elFedum eft, 
uc tumor durus fenfim deturaefcerec, & ulcus M. Oclobri carno- 

fo incus Yelamine obducerccur ac coalefcerec , cutis eciam fenfirri 

Cc z .cica- 



-*Br 



>r 



/ . 



iao4 



OhfervMtk XCVUl 




cicatricem induerec, quin ipfa ^gra vires fenfim recollig 



,u£ 



lara 



SCHOLIUM 




Uamvis ali^e confimiles curatorum abdominis ulcerum ob- 
^^fervacioncs paflim proftenc, cum caraen rariores fincrffpi- 
^sque incurabilcs fuerinc, prsfens quoquc exemplum notafle, 
baud ingracum elTe pofle credidi , prsferrim in hoc ceneto 5c 
prorliis^^maciatocorpufculo, quod toe cancisque mails ferendis 
vix par efle poire,credi poterac. Excremenca vero quod ' 
^catem abdominis ex incefllno ileo, ab ulcere perforaco 



} 



non 



\ 



1 



exciderinc , juxca mencem Fel. Plateri lib, 3. obC p. m. 881. & cum 
eoDan.Sennerci libr. 3.prax. med.parc. 2.fe(fl a.cap. ^.de fimili 
cafu craclantium , labiorum turn vulnerati vel exulceraci abdo- 
minis, cum intcftipi mucua' conglucinacioni adfcribi debecocu- 
lari demonftratione b. noftri Salom. Reifelii inEpLN. C.Dec 
Ann. 7. obf i $, idem confirmantc. Omnes aucem raembranas 
nihil fere aliud efle, quam vafculorum minutiffimorum expan- 
fionem & compigmencum , per quorum poros & meatus humor 
ab exiguis 6c vix fenfibilibus arceriolarum dudibus adve<^us, 
ftillans madorem ipfis imperciacnofleY Cl. Paeon in Apiar. obH 



47. difTeric, acqu 



fpecic periconaji 



1 



ntcftina tangit,Ievigata eft, ac, utiAnacomici loq 



fuperficies, qus 



humore oblica ; quo mcd 



in confticucione prscern 



peritoneum ipfis eciam inteftinis adglutinari atque adnafci pol- 
ic, fcribic & exemplo confirmat Jo. Theod. Schenckius t 



pag.25^. C^ale quid in noftro quo que Cafu 



•S 



1 



Oc 



* 



vcrifimile eft, ubi lympha in periconseo inflammato craftior ac 
vifcidior reddica , ex oftiolis ftillans , ibiquc ob lentorem barrens, 
inccftina invilcarc ac peritonseo connedcre valuic 5 qu^ parcc$ 
dcinde ab alluence pure fenfim arrofse, acquenifu illoin propcl- 
lendis fecibus inccnfiori rupta; fucrunc. A lochiorum autem 
fuppreftlone fanguinem in vicinis abdominis mufculis & perito^ 
jxxo inflammationem excicafle, diffiqillimus partus , abdomirxis 

|jolor,fcbrili> infukus &c. quia ipfc hioc oboxcu? abfceflus eyin- 

' " "r ^ ' ' cunc 5 



I 



OhfirvMiQ XCIX, 



20f 



cuBt^qualcminflammadonem in fimili apoftemac^ eriamCorn. 
Stalparcus van deWiel cent. i. obC chir.anac. 6q. & GuiLjFabri- 
cius Hildanus cent, i . obi? ^4. fufpicaci fuerunc 

OBSERVAriO XCIX. 

Dn. D. VlTl RIEDLINI. 

Hertna^hroditus primopro puella , bine iro.mafculo 



oabitus. 



^ ^ 




Ubfincm menfis Novembris hujus M DCC VII. Anni , cui- 
dam Pra^ceptori Claflico hie Ulm^ nacus fuic Infans, quem ob- 
ftecrix pro Paella agnovicunde&inS.Bapcismo nomenCatha- 
rina: Fclicicatis ei impoficum fuic 5 ucuc adftantes ftatim muflica- 
rinc, hunc Infancem fie fe non habere, ac quidem ali^ foemcll^ 
fblenc , qua partes ncmpe gcnicales. Unde Sc fama emanavic ,' 
natum fuifle hermaphrodicum : quod unum ex fufceptoribus 
perrnovitjUcChirurgum qucndam veceranum eomilerit, Infan- 
cem in{f)iciendi,& cujus ficfexuS ? /udicandi caufa, qui, feu jam 
fblum fupcrficiarie hunc infpexcrit,feu Parentes folari volueric, 

fudicavicjcum perfedum efle mafculum: cum quopoftmodum 
Medicus ordinarius for(an iisdem de caufis confenfit: Ututergo 
deS.Baptismi vericate&cfficacia nemodubicavericfimilicer ca- 
rmen omnes confcnfcrunc, aliud cidem nomen efle imponen- 
dum j hincque folcmnicer nunc Reinhardi Fclicis obcinuic ; Re 
vero &:adlnclucum Magiflracum delaca, hie mandavic, uc Colle- 
gium Me die um , excep to eo,qui jam judicium fuum ailecac,ad 
Infancem fe conferrec, & inquirerecan revcra mafculus,an ve- 
to hermaphrodicus fie? & fi tale nomen mereacur,qui fexus in 
CO pra^polleac? Ubi, cum huic mandaco facisfadum fuiflecpa- 
tuic, exnuda infpedione , hunc infancem pro mafculo haberi 
quidem pofTe, dum oculis penis jute pro hac a^racula naagni- 
tudinis & ftylo pervius (c obculic, fimulque non defuic pars ^ qua? 
fcrotum repraefencavic jdum vero manus admovimus,Yix pau- 
lulum remoco penc ad latus hujus finillrum itidem foramina^ 

, J.yminvenietatur,in quod cereu^ ad longicudinem arciculi du 



\ 



\ 



"^ 



» 



Cc 3 




u 



i 



/ 



2o€ OhfervAtio C. 



gici baud ica difficulcer immiccebamus ; linea infuper , qu^ alias 

fcrotum in dvias dividic partes, liib futuvss nomine Anacomicis 

veniens , in viris elatior quodarannodo in tjoc rimam , quin vul- 

vam coalicam prasfcncabac , nee cantiim propendebac, quantum 

alias fcrotum folet, quin pro nunc cefticulis plane vacuum repe- 

riebatur : Unanimicer itaquc ftatuebamus ; non tarn pro mare vc- 

ro, quam hermaphrodito hunc foetum efle habendum, in quo 

nuncquidem fexus mafculinus pr^epollcacnon fie tamen,quin 

olim tempore pubertatis mucari res , focmininusque praepollere 

pofTec, nunquam tamen, quamdiu fit fuperfuturus, utriusque 

fexus quxdam indicia defutura. Docec h^c obfervatio ,Jiodie- 

num generari foetus^ qui hermaphrodici nominari mcrcantur, 

ia quibus tamen quod & in noftra relatione addidimus, vix un- 

quam utriusque fexus genitalia plane perfeda inveniuntur, quod 

&alii notarunt^nemo ver6,qui has partes fie conftitutas,cum 

iis,qu«Au6lores de Hermaphroditis tradidcrunc, conferee, no- 

firum eorum numero inferere , vel minimum dubitabic, Nc 

autem cjusccmodi foetus minus rite cradlentur, juvac omnino, 

quamprimum funt editi,rcm ad cujuscunquc loci Magiflratum 
ordinarium deferre. 

(^UlmaAHgufiamFmd.miJfatd.iy. 

Dec€mb.An,i7 07.') 

OBSERVATIO C 

Dn. d. marci gerbezii. 

Beroris corrofivitate, & inde ortis fuJlulU 

Uam male fubinde in ufum culinarium crahantur herba?, 
_radicesque comeflibiles,quamque maleedantur fru<n:usar- 
borei adhuc rofcidi,feu rore madidi; mihicxadius pcrpcndcn- 
di occafionem fuppcditavic elapfo currentis anni 1707. Julio 
pharmacopolse noiflratis Spatthii focius, quodam mane ex col- 
kiftione herbarum donaum reverfus, manuum extremicatibus, 

& facie tocus cum infigni ardore & pruritu puflulofus. Recen- 

fuic 




\De rorU corrojivitatt i & inde ertis puflHlis, 





fuic (iquidem hie, fc c^terum (aniilimum domo exiiflc; pofl:- 
quam aucem herbis , floribusque prscipue chamomillas ( quam 
inter reliquas copiofiorem in agris prope Turrim fpeciofam PP. 
Soc. JEfu recreacionis donnunn deprehenderar)rore madidis fibi 
nnanus,& fuccellive etiam faciem , quam cafli fubinde nianibus 
contrcdaratjmadefeciflec^fe ardcre,mox prunre,&demum in 
talcs, quales praj fe ferebat, puftulascrumpere cocpiflc. Unde 
hariolari occoepi : quod fi memorac^ herbse ta£lu fimplici ex- 
corno ta6las partes adco corrodcre valeant ; quidni idem que- 
ue efficcre queanc in vencriculo, & inceflinis , (i rofcid^ man- 
uccntur ? prjefercim fi accidac , uc eas pr^cerea forte variis in- 
fe£lis,qua£ ineis ex rore fubinde gcnerari in fuis Inftit.Med.me- 
morat Daniel Sennertus , fcateanc. Procul dubio inde fubinde 
talium five herbarum, five fru£luum pr^fercim uvarum efum 
confequentes naufese, vomitioncs, veneris corrofiones, diarrhoex, 
&fimilia. Sale fiquidenn volatili adeo corrofivo pr^fertim ver- 
nis menfibus.&inlocisnitrofis poUec ros matutinus, utChymi- 
ci paflim fe inde tarn efficax mcnftruunn pr^parare nofle glo- 
rientur,ex quo quaecunque mctalla, adeoque & aurunri ipRinn 
perfediffime folvi polTit. Hinc conclude , confukum omni 
modo efle, uc rofcida qua?quc,priusquam five cruda, five co- 
fla in cibum crahcnda fint , probe abftergancur , abluancurve; 
&non;,prouti communicer fieri folet, nude crude manducen- 

tur. Plura alias de rore Schroederus infua Pharmacia, 

Sinciiles puftulas alias aliquando vidi etiam in Monacho Ci- 
ftercienfijfed cum longe majori vultus incumeicentia , & fcabic 
horridiore. Item primo elapsa hyeme in Juris Confulti uxorc. 
In utroquc absque fingulari pulsus alteracione. Ille culpabac 
halitum ab aegroto fub confefifionis exceptione fufceptum : hsec 
autem afflatum cujusdam force auraemalignas, aledum fub cre- 
pufculono(flurnoexEcclefiadomum redirec fufceptum. 
aucem apud utrumque culpandafuic talis corrofivis atomisfoe- 
ta aura? ucerquc fiquidem fub reditu velpcrtino infedum fc ca- 
liper fuiffc afleruic. Aerem autcm talibus atomis fubinde fca- 

cere, 



>- t 



T' 



Force 



\ 



I ' 




OhfervatU Ct. 



dodum eft. Pro curationc eis calem 
mixmram diaphoretico- alcxipharmaeam propinaverara :^. Aq^ 



fior.fambuc. fumarU cardui hen. am i(3. Rob.fambuc. pj.Elea. 
Diafcord, Frac. 3/ A/Ur. diafhor. 3p. Syr. pap au. er.^ij^ m. f. po- 

rio. Ec convaluere intra paucos dies , fucccflive abfccdencc 
^uaraadm fcabie 



i 







OBSERrATIO CI 

Dn. d. marci gerbezil 

DeAfaculisfcorhutkis^ 

"Qm fcorbuco alias nobis hifce in oris fere nullum occurnf 
negotium: occurric tamen cum accidentibus ei communi- 
ter imputari rolicisi cum colicis puca, & vagts afticulorum do- 
loribufi : cum gingivarum putredine 3 dencium vacillacione, & 
raaculis quibusdam fcorbucicis : in pr^fenci vero folum macu- 
larum meminifTe volo, quarum fcorbutiearum, & casrulcarum 
tanta frcquentia toto corpore pcrfperfum vidi elapsa ceflace Mu- 
dcum quendam,c£cterum de nulla prascerea moleftia lameotan- 
tem , ut horridum fueric, cnm incueri. Qiiiel iftud phsnomcni 
cfTer, quidque poreenderet ? interrogacus dixi: quod, fiquidem 
affc(ftus fe ca:terum bene haberet, non habeac, quod fibi me- 
iuac. Maculas quidem efTe fignum rnagna? impuricacis fangui- 
nis^quod eae aucem nihil molefliae in corpore refiquerinc, fignum 
cffe cocam illam impuricatem fuifTe cis mediantibus raotu crici- 
co perfedo cxclufam : pro majore fecuricate tamen poflc aiFe- 
dxim usque ad radicalem macularum dilcuflionem publicam 
auram vitare,&pro promovendo naturae motu unam alteram' 

vc dofim pulvcris pamon. rub- cum antimon. diaph. aliquot gra- 

nis ex aqua fumaYi£ afTumcre: ne forte ei accidat, quod evcne- 
rat ante annos puell^ fimillimc citra omnem ukcriorem querc- 
1am afFe<fla: 5 qu^ tamen 13 .ab affe^lione dieobierat. Prouti id 

legere licet piuribus in ChronolovU me^e Afed.u4nno primo §> 

LXXXIl 



f 



{LSacod* 2o,J)$c(mh,An, // o^iAngujiam Find, mjft-) 



OBSER 



A' 



.s 





I 



Ohfervdtto CI I. 209 

observaho cii 
Dn. D. MATTH.^1 blaw. 

. De . 

Vdrid unius ptedicamenti purgmtis in uno ac dherjts 

fubjeSiSiUnoque ac di'verfis temporibmexbibiii cperatiofie, 

Um non folum in mulcis morbis» pr^cipue aucem in crudi- 
catc 6c repletione ftdmachi , febribus incermiccentibus, afFe- 
6libus cacochymicis & fimilibus aliis,verum eciamad prceferva- 
tionem morborum medicamenta purgancia multum in ufu fine 
& magna ucilitate adhibcancur, immo ab ipfis a^gris fspe expe- 
cuntur , & ab hominibus etfi fine bene valentibus pro prsfervacio- 
nc ordinafia requiraritur, ina^qualis camen*& inccrca folec efle 
corum operatic, ita uc interrogandbus, quoc fedes aut feceflus 
indc fecucuri fine, aut petentibus, ut totics «vw aut toties >cxr» 
moveatur , ccrti quid rcfpondi autpromirti baud poflit , nifi cir^ 
citeYi circa, Immo &in hoc non raro fallimur, dum una ea- 
dcmque medicina purgans faepe bonam mediocrem , fepe mi- 
norem nimis debilem, interdum forciorem nimis excefiivam, 
quandoquc nullam prorfiis operacionem ofi:endic. Et quis ia 
praxi medicaverfatus interdum contigifle non obfervavitjquod 
dcorfijm purgantia vomitum,aut vomitoria fecefTus moverint, 
aut quod fortius catharticum laxativi vices egerit, aut econtra 
laxans hypercatharfin excitarit I De hac materia , etfi forfan alii 

(de quo tamen pT?^tQv ExceUentiJfimum Lentilium infuumifcel- 

lane'u med.prad.lib. i.f. 288. mihi fakem non conftat^i fcripfe- 

rint, placuit paucas iraprxfentiarum anne^tcre obfervaciones. 
■^ . De eledivepurgantibus ego (uc verum fatear) follicitus pa- 
r^fn fum in prsfcribendis formulis exiguam hucusque folitus 
lacere difFerenciam^folummodo attendendo,utrum & quando 
conveniant : formam remedii purgantis utplurimum didat ele- 
i\io gpgroti vel aflumentiSj aut perfijafio pr«fcribentis ; dofin feu 
quancitatem deficiunt corporis vires aut humor peccans evacu- 
andus vario modo confiitutus: tempus urget in neceflitatc & 






. J 



r\ 






, ^ 




„,orborum pnndpiis,in quibus juxcaHippocracem,y/^«7i 

rvendum widetur , move: extra ncccflicacem non dacur;cerca re- 
gular commoda camen occafio tempore vernali vel aucuranaji, 
ante vel pofl venkfe^lionem , luna quavis, dummodo non in 
fammanecinfima &c. verum ecfi omnia bcneobfervencur.ina:- 
qualirer tamen agunt atque operantur purgancia , uti patebicex 

icquencibus. - 

Familiaris & perquam frequens pulvis purgans mihi in ufu 
eft in febrium praecipue intermittencium principio , ubi inappe- 
kntia ciborum, naufea, ru6lus & oris guftus amaricans depre- 
htnduntur , five febrilis paroxyfmus fe jam infinuave 
meacur , confiftens ex pul. Cornach. gr. xv. Talis abfinch. gr.iij.& 
Tarcari emet. gr.ij hunc autumno praeterico(dum febrcs inccr- 
miccenccs &concinuje hic multos iKivaderenc)una die pro 4.mir 
iicibus febricicare incipientibus pr^fcripferam 5 aft diverfa fequu- 
ta eft ejus operatic; quippe unus folummodo purgabatur per 
alvum mulcoties, alter iinc alvi apertionc aliquoties ^er Yomi- 
tum,tertius per urramque viam xvw & hcctm (qua? alias ordina- 
ria hujus purgantis folct effe operatio ) multa biliofa & vifcofa de 



aut ti 



4CUS fedes Tix duas expertus, omnes tamen 



tabili cum 



kvamine, 



Aliamihtitidem valde frequens Scconfuera formula pono- 
xativae in ufu eft confiftentis ex Extr. Diacitr. Cnic. ana 3f3 



Tarcari 



gr. V. Syr. dc Cich, c. rhab. ^vi. aqu 




^^^ 

'h 



mcnth. 1(3. ol. Mac. gc. ij. Hanc vere pra^tcrico curioficatis gra- 



_ „ pro 4. meis convidoribus quoad setatem ab invicem parum 
difFcrencibus, una eadcmque die & maturina hora, in eadem 
prorfusdofi praiferipferam , quam fimul omnes in unobyp 



fto caiide & absque naufea epotarunc 



NBi Nullus autem^ ho- 



rum fmgulares habebac querelas de fanitace laefa aut morbinciS' 
accidentibus, fed quivis defiderabat medicinam purgancem ant& 
confuecam phlcbotoraiam afTumendam. Sed ecce operationem 
quamdiverfam! unus vix horam exipetflavic, & ter per vomi 



poftmoduni 



per alvwm e^ipurgabatur 



> 



vWt 



alter ante 

r 

pruo- 



I 



De ifdnd mlui medicdtiiintifUrgamh h un§ ac dherftsJuhjeWu dri, % 



II 



per tocum 





prandium 7. fcdibus movebacur deorfum 
diem receiTus vix duos expercus , 4tus vcro fru/ira & fine eiFccli^ 
^ medicinam furapfifle rams, ad nofflcra priraum medicamen- 
ti fliraulum expercus eft, fed ejus operatio pluribus vicibus ad 
infequentem usque diem continuavitjica uc omnes ridendofns- 
qualem medicinal ^qualiter aflumpc£E vircucem & cffedJum sdiU 
de mirarencur. 

J 

Simili itiodo pro 3. perfonis quamvis diverfk setatis in un* 
domo cohabicantibus una vice pr^fcripfi nodulum purgantem 
panchymagogMmin fcquenci formula: ^.Rad. j.aperit. ana 
bryon.filic. polyp od.q. ana 5VJ. herb, abfindi. pone, agrimon 
pill. Veneris, marrub. alb. fcolopendr. hyflbp, C. B. Lecon. falv 
ana Mj. fior. anth. gcnifl. ana M3. corc.fraxin. tamarifc 
fol. fenn. (! ft. 

leb. nigr. ppt. ana 5iI3. paflul. min. mund. fi^. fal. tarcari 5ij. fcm 
anif fenic. ana 5'[3 ' 

auftf . 5(3. grolTo modo inc. commifc. ad nodul. cui affundviq, 
alb. menfur. 4. ftent in loco calido per nodem , de quo vino me- 
dicaco fingulo mane 6c ad veiperas fumatur hauftus , doTin vel 
augendOi vel minuendo, prouc operatio procedic, De hoc vi- 
no purgance fumpferunc omnes tres eadem hora & quanticacc 
aqualijfed efFe6tu icerum perquam-diverfo^nam primus pra- 
ter fpem movebacur per voroicum aliquociesjica ut ulceriusfu- 
mcre rccufarec ; alcer fumpfic hauftum mane & ad yefperas , ex 

Terdus prima 6\s:, 






rhabarb. jij. agar. tr. 5iij. mechoac. alb. rad. hel 



m. arom. f |3. galang, mac 



<luo dc ^\z 4. dejcdliones deorfum hab 
bis haufcracfedprorfus nihil movebacur; inde alcero 'die aug 
baiur nonnibil doii5,& fie concinuando quotidie tcr vel quacer 
per fcdem operatio fequebatur. Primus cum yideret reliquos 
duos ab aflumpto vini medicatipocu advomitum non ftimula- 
ti rdenuo perfuafus fuit, atque icerum aflumpfic hauftum uci 
prius3& inde fine voroitu moderate per alvum expurgatus eft 



&pi 



Qui ordinaries inMonafteriis&Xenodochiis Medicos agunt 



multis ac diverfis hominibus eodem tempore purgancia 



pr«fcribu,nc , omnium opdmff experiuntur, qudtn diytirfas ,& 



Dd 



2 



« 



/ 



. .i:<*s:r 




-■ - - 



K-*'.- 



Ill 



VhfervAtb CTL 




f:epe.miras ca operadones obcineanc ; quod , dum antehac in 
Silvia & ad Acionianunri lacum praxin cxercebam & una vice 
fimul & femel pro lo. MonafteriisMedicum ordinarium agebam, 
cxperientia frequehrior me edocuic. Quipillulis utuntur ordi- 
nariis l^xantibus fingulo' raenle fumendis, in feipfis experiuntur, 
cffedum baud Temper aequalem eflcjlicec ineadem dofi &nu- 
Fnero aflumuncur; nam interdum operancur mediocricer , incer- 
dum vchemencer, intcrdura knee, quandoque nihil , prasferrim 
fi nacura feu flomachus in iis fkpius fumptis aliquo modo fuc- 
rit aflliefadus. Inveniuntur baud pauci , qui a Mcdicis quando- 



que defiderant , uc ipfis fordora pr^fcribantur purganua 
hie fcmper media via procede«dum ceu cud/Tima , qui cnim 
fecundum modum Barbitonforum paganorum vchemcndora ex 
Ancimonio, Hellebore, Scammonio feu Diagrydio, Colocynthi- 
de, Euphorbio, gummi gurta, aliisque fordoribus corrofivis 
pr^paraca exhibenc purganda , hypereacharfin movendo non fo- 
lum nocenc aliis, quorum fanicacem deftruunc, fed (ibimec ipfis, 
proftitucndo famam , quam cam facile non reflkuenc, Memi- 
ai, dum adhuc juvenis Medicus eflem, & antequam praxin me- 
dicam folo iMarte exercere inceperim, me ab aliquibus Medicis 
fenioribus celeberrimis, quos hinc inde aliquid inarteperdifcen- 
di grada vificabam , fidcliter admonlcum erfe, ut ad praxin fi de- 
venirem , ab ufu fordorura purs;andum mihi cavcrem , quia ex 



indc Medicus aliis reddicur vcl maxime exofus. 



Vcrum quam 



cauce edam quis agat in praefcripdone purgannum, vix tamen 
femper cavere poceric , quod non quandoque prarter omnem 
incendonem bypercatharils moveatur, ud mihi quondam con- 
dgic in fequend cafia. 

Reverendo cuidampn.JonajVeringcrSacerdod ante con- 
fuecam phlebotomiam vernalem , medicinam purgantcm fibi 
praifcribendam poftuland ordinavi fimilcm podonem laxadvam, 
cujus fijpra hCta eft mcndo; pr^paratam afTumpfic, & fepdes 
inde movebacur , ica contentus , uc formulam pra^fcrfpcam a 

PharmacopoeorepcteicCjidque pro fucuris ufibus in fuobrevia- 



\ 



/ 



f 



/ 



De 'VdrU miui medicAmeHti pHrg4nth in mo ac dherJisfihJeEfis (^c. ti 



■^ 






afTervaretjinrcribendofequenda form alia :NB H£c potio la-^ 



xaiiva blande operata fuitfepi 



Proximo autumnah temp 



dum ante conruecam vcna^fedionem rurilis medicinam pur- 
gamem fumere conflituerac, idem recipe me inrcio mitcebatf 

iraretur, quam 



pharmacopolium 



dem forma pra:p 



denuo aflumpfic , fed operacione longe diversa quam in pra-ce 
dence ,• exinde enim cum canta vcheraentiapurgarus eft,ut ma 
ximis cum torminibus colicis ultra 70. fedes copiose depbnere 
viribusque dejc(n:us me tunc loco abfentem per expreflbm vo 

medicam implorare opemcoadlus fuerir» Quaenam au 



tern caufa fue 



huj 



ehemends hypercatharfeo 



mvenire 



baud potuijCum ex parte aiTumientis error nullus fit depreben- 
fus ; culpa potius Pbarhnacbppeo conje^turaliter imputari potuif- 
fee , quamvis inccrto conftaret. Hoc idem fimiliccr obfervavi 
in Perilluflri ac Generofb Dn! Lib. Barone de Roth, qui ex ufu 
medicinar laxantis ordinarijE a me praefcriptJE tancam hyperca- 
fharfin expertus eft, ut de vita periclicaretur,& me in auxilium 
vocare necefle habueritjveriam propria ipfius culpa hoc accidit, 
quia nimirum poftaflumptam medicinam tempeftate importu- 
Jiafe foris contulit in fylvas, 6r venadoni infiflendo corporis ex- 
crcitium immoderatum inftituit,cx qua caufa talis operadoim- 
portuna facile provenire pocuerac* 



N 



Dn 




OBSERPATIO cm. 

. MATTH^IRLAW 

De 



Seminihus Cucumens Alelompdris, 

COntiglf hoc ipfo anno 1707. quod femina cucumcrisftud 
se collegia & aflervata pra'terito tempore vcrnali in prop 



V 



horco meo in terram projei^a & feminata loco cucumerum p 



& varies melones dulces &: fapidos produx 



Similcrff 



feminum varlationem ac miram d 




cionem hic Ioci& 



^b 



anno expertus eft alius quidam hujus urbis civis Egg nominasBj^ 



Dd? 



\ 



CM 



■^' 



V 









jai4 



OhferT)Mh CIV, 



f 



'J 





cui ideiTicondsic&locofeminatorumcuclimerum melonescol- 



kgic. 



Verum dubicarec forcalTis quispiam, ac fi error .conci- 



gidec in colledione , aflfervacione & feminacione feminum , k'i 
v^mxvcih'^ quippe &in aliis horcis idem fuic obfervacum. Dum 
enim aucumno prxcericoforceforcuna vicinum meumDn.Hau- 
ftr.virum (eduIumScin rebus domefticis gerendis accuratum vi- 
ll:arern,§cin fug hypocaufto & camera magnam inelonum co- 
piam conrpicercmjinccrrqgabam,undecancam frugum meflcna 
collegeric? reculic mihi fide dignus cum admiracione, fe ancehac 
inhorcofuo melones nunquam habuiflfe, ncque horum femina 
in cerram projeciffe, fed femina pucumerum ipfummecanno prs- 
terico ftudiose coUedla aflervaOe 6c nomlna papyro infcripfilfe, 
acvereprsccedaice propria manu in cerram feminafle, fed prater 
Ipcm & cx(pe£ladonem inuno eodemquc herd loco cum cucu- 
meres cum & maxima ex parce melones varios in venifle, quorum 
aliqups guftavimus & genulnos fapidos ac fubdulces non fine 
rfeledacionc deprehendimus. Hujus curiof^e rei, varietacis 6c 
mirx degcnerationis caufam refcire nemo potuerac,' bine 5? 
curiofis eommunicare placuic. 

Q^rihttrgo Brisg. A, 1707*4^ 2 1» 



Decemhr» mijpc.. ) 



Dn 



D 



OBSERVATIO CIV. 

GOTTLIEBI BUDtEI 




AbfceJfusinguinaliitinnumeTaHlia ovulafeu -veficulis 

continms , curatKS. 

r. 

Ir juvenis 30. annorum , mediae flacurge & cempcramenci 
phlegmacici feu . eachcdicus , ab operacione vehemendorj 
vomicorii cujusdam aliquando fumci , in inguinali regione fini- 
ftri laceris fendc rupcuram , & demum pofl ccmpus aliquod cii- 
bereuluminftarfabx enafci, per fex annos fine uHoincommodo 
durans , poftmodum ad nucis juglandis magnicudinem incre- 

rGcaS|Cui e6 Ciiirurgo cmplaftrum difcuciens applicari padcuV 



cjf 



/ 



temp 



fal 



Ahfcejfm hgulfi^li^ , hr> timer ahilU ovnUfiu veJiCftUs cm tin ens , ^ 

QUoiHiiis incrementum cum aliquali ruborc ac dolorc ca 
magis perfeDcifcic, quo longius didum emplaftrum cumori in- 
hcErec. Hog igitur remoco, mox aliud emplaftrum flypticuin 
applicuic, cumore vero eo.magis magisque accrcfcence, auto- 
jque doIoribus,fligraacibus feu ftriis obfufcis ac venis circum- 
eirca fanguine plenis & lividis confpicuis. Hinc paciens pejora 
mecuens d, 5. Decembr. 1703. miferiam fuam mibi explicac, 
meumquc expecic confilium. Ego ponderatis omnibus circum- 
ftantiis atque oculis examinaco flacu cumoris, ulcus cancrifor- 
me omnino mecuens , dubium edixi prognolticum , nihilo ca- 
men fecius ucDominum Pacicntem confolarerjtumorem ilium- 

Dre , magnicudinem capitis infantilis fere jequantcm , 
maxim'e durum, rotundum, inisqualem , afpeOu cecrum ma. 
gis ac obfufcum , quam inflammacura,temperans & lenientibus 
remediis tra<flanduiti fuafi , & adhibico una Chirurgo noftro in 

arte expercKTimo , Domino Johanne Gottlob Fleljcbero ^ curam 
cumDEO, a dhibicis& interne &extcrnevariis ex- arte 
remediis , fum aggreflus. Ec quidem die codem Un. Patienti 
mixcufam aliquam bezoardicam & cordiaIem,ad 50 guccas cer 
de die fumendam dedi,in ledo fe concinendo, madoremque 5c 
cranfpiracionem expedando \ excerne vero caraplasma difcuciens, 
tcinperans 6c d. mulcens, ficpius in die calide applicandum. Con- 
tinuacis his remediis usque ad i 3,Decembns,^cumor quodani- 
modo cmolliri &elevari vifus , accedence force aliqua ci]fllcula> 
{h'scer fpem rum{>icur, & ex illo hiacu mulcae vcficul^e, vel po- 

tius ovula , diverfx magnicudinis crumpunc, Paciens his afpe- 
£lis fumme percerricus & nunc de vita fua adum efle pcrfuafus, 
meum & Chirurgi advencum anxie expecic & expedac* Nos 
absque mora accedences (latum hunc facis oiirandum incuenw 
ces,nec minus pcriculofum primo intuitu tacite judicances, in- 
cifionem majorem f^cicndam julTimus j qua fada ultra quingen- 
ta ejusmodi ovula cum impecu quafi profilierunc. Quod cu- 
riofum fpeaaculum,& non fine admiratione,ad noflrum ped- 

tum,NobiIiaimus acque£xpcrienciflimusD»D.Fncdericusiicft*. 

- mm* 



ri 

^ 



' 




OlferViitU ClV, 




mannus,MediciiiccPra<n:icus feliciifimus, aliiquc pIures,nob 



um adfp 



Probe aucem cxaminacis illis ovulis feu 



ficulis, eadem vari^e magnicudinis.ud in effigie videri poflunc 
depreliendimus, qu^dam inftarpiforum 



nucum 



rum 



aque 



ovorum columbinorum ; horumque quxdam 



quod noaxime mirabile 



} 



nebanc liqtiorcm limpidum 



* 



U pellucidum, qui^dam ichorofam & quafi albugineum, qux- 
dam maceriam flavam & quafi purulencam, ad vicelli ovorum 
inflar, pauca qusdain quoque lividam, ipfaque ovula in ejus- 
modi liquore lento 6c albugineo, forte ab ovulis disruptis exc- 
unce, minus foecence , & fakem quid fcbacei olence, innarabant. 

Horum ovulorum vel veficularum magnam copiam in- 
fant! curavimus cum liquoribus partim fpiricuofis , partim oleo- 
fis, qux in illis etiamnum confervantur, nonnullis quidem dis- 
ruptis & fiquore fuo vacuis , veficulisque membranaceis facis craP 
fis relidis^ ' , 

- Evacuata autem caviracc ilia ab ovulis & materia albuginea 
per vices &: dies aliquot, ("ne repentina & fimukanea depiecio 
vires dejiceret,)in eandem injedionem tpundificantem feu pu- 
rificantem & dcfcndentem , cum lyringa infudimus, tptaque fie 



prob 



vcrfbs finus fifbulofos , ultra dicmdldim 



citraque 6c ad 



6c expurgata, manifeflo compcrimus di 

profundos, fup 



pcritonjEum 6c panniculum 



fum cuntesj immo totam illam regionem inguinalem pcnituS 
excavatam cfle 6c quafi cavernofam , membranaque pecul 



cus circumdudam. Prjeterea vifu admod 
quod ad replecioncra cavernae iliius pro 



um 

A 



ofum erat, 
plus quam 



libra liquoris confumi, 6c propter profunditatem fmuum 
fingulare 6c flexile roflrum ultra dimidium u\nx longum /yrin- 
gae applicari , necelTum efTct 5 alias enim materia ilia acris &c cor- 
rupta ex imis illis cavcrnis (cum parum vel nihil fponte efflii- 



illas infundi non potuiflec 

Cajcerum primo cura 



6c contra , liquor vulncrarius m 

; tempore Da Paciens omnibus 

. plane 



^ 



I 



'Alfct^ui inguinalis , innumeraVtlU ovtiUfett 'sejtculas contitiens , &c, ziy 

plane viribus defticucus , febri fymptomatica & lipochymiis fre- 
quentibus,aIiisquefympcomacibus(qua:ipra varia, durance cu- 
ra,per vices continuabanc) corripicbacur,qu^ camen adhibicis 
debitis remediis iterum ccdebanc. Continuata aucem per 16, 
feptimanas cura, remediisque bezoardicis, abforbencibus, con- 
forcancibus, balfamicis , travmaticis aliisquc pro fymptomaturn 
cxigencia mutads, feduloque & intern^' & extcrne applicatis, 
menabrana ilia interior canden:i (eparaca ac inftar omenci edu(Sta 
fuic ; quo fado brevi temporis (pacio , finubus fiftulofis , tocaque 
caverna, nova carne adimplecis, a^ger DEI O.M. grada plenifli- 
me convalulc , & jam uxoratus , liberorumque pater opdma per- 
fruitur valetudinc. 



'\. 



"»r ^ 




1 



OBSERVATIO CV. 

Dn, D. GOTTLIEB BUD^L 

De 

Cachexia a corrupione wifcerum , cum aljcejfu ^gm 

gr^nd Mejenkriu 

Ocmina nobilifTinna de H. annorum drciter 38. temperanienti 
fanguineo-phlegmacici, corporis maxime obefi & cacochy- 
midjdist^ minus ftudens, indeque variis baud raro malis,iu 
plurimum vero paiFionibus hyfterico^nephritico-fpasmodicis 
cum vomitibus ( qui in fingulis per vitam morbis denatam ma- 
xime afFecerunc,) 6c diarrhoeis biliofis,obnoxia,ante diraidium 
annum corripicur fcbri quotidiana inter mictence, cum naufca, 
& confuecis vomitibus , aliisque fymptomatibus. Adhibita hinc 
Medici cujusdam famigeratiflimi opera, liberacur brevi ab ea- 
'cm ,fed pauIo poft conqueri coepit de ingcnti proftratione vi- 
rium,rerpiratione difficili, eardialgia, anxietatibus pra'cordio- 
)"um, dolore hypochondrii dextri aliisque. Appedtus quidem 
debicus adefljfed ob vomiciones continuas nullum plane ali- 
mentum ,nifi aquam fimplicem alTumere & ferre pocefr. Qua- 
re in noftram Civicatem delata, meam, uc & Nobilifllmi atquc 

olferv.Acai.nXXintJ, ' Ee Expe- 



T* 




4_ _ 



V ' 



> 



i 

•^^g. 6hfervAth CK 

ExperientifTimi D. D. Friedcrici LiefFmanni , Medici noftraris cele- 

'bcrrimi, opem efBagitac. Nos ponderacis probe omnibus cir- 

eumflanciis, JE^rx hujus (latum maxime difficilem , nee minus 

periculofum J & nil nifi obflru<5lionem vifcerum , cumprimis he- 

pans fcirrhum efle duximus. Ec quamvis huic male radicato 

varia ex arte 6c interna & externa remedia ordinaremus , omnia 

tamen plane incaflum crant, cum & ipfa^gra medicamenta af- 

lumere.ej usque ventriculus eadem aliaque alTumca rctinere ab- 

nuerec ; ideoquc per plures Hebdomadas fine ullo cibo ac potu 

fed aqua tantum fimplici,qviam ftomachus unice ferebat,vicam 

mifecam confervavic. Demum in latere dextro circa regioncm 

rcnis dextri, tumor aliquis inflammatorius,variisq.ue gang 

interna indiciis comitatus, exoricbatur, qui paulo poll oborta 

Tefica coloris obfufci&nigricantis, dataque apertura , materiam 

copiofam corruptam, maximeque foetentem, coloris hepariei> 
fundebac. 

Interim ^gra ingentes patiebatur anxietatcs, & omnibus 
deftimta viribus, fa^pius lipothymiis corripiebatur , adeoquc pro- 
pter corruptionem vifcerum gangrasnae atquc mortis metus,€X 
iioflro progtioftico , cnafcebatur. 

Pollea vero quam macula; qusedam fcorbuticae & puilufe 
io totius corporis ambitu erumpercnt, atque ulcus illud ab ex- 
tra bene mundificaEumjConfoIidefccre videretur,ipcsaliqua 

convalefcentiie afFulgebat , vcrum brevi nulla amplius materia 
in ulcere apparente ^gra prater fummam virium proftratio- 
nem & lipotbymias frequences, fenfu audicus defticuebatur, ver- 
tigine & caligine oculorum, parciumque corporis trempre, vi*- 
-ginti circicer ante mortem horis, corripiebatur, durandbus ad- 
huc vomitibus contiauis & cxcrerionibus aVw h«J ««Vw macieriac 



grefcentis & quali piceaf, inflar fanguinis congrumati & 



w" 



ruptij quibus brevi ex gangrsna interna ccrtiiTiraa: mors fubfc- 
quebatur. 

Aperco pofl morccra cadayere v notayirbus fcqucnda, ni^ 



mirurrp 



i.Pai3^ 



^ 



De Cachexia a coyrupttone vifcerunt , cum alfceJln ^^4ȣrdfia ^c. i r o 

i.Panniculum adipofum maxime pinguem& crairicictrium 
digicorum lacitudinem asquantcm , panniculum carnbfum vero 



maxime cenuera 



^2. Omentum totum pingue , 5c nil nifi pordonem ali* 
quam pinguedinis conglobacam & compa<flam j decern ad mini- 
mum libras ponderancem. 

3. Receptaculum chyli & medimllium mefentcrii ad orbi- 
culi minoris lacitudinem erofum & exefum,illamque regionenfi 
lividam & plane gangi^nofam. In hae quippe regione abdo- 
minis, die ante mortem, defun£ta motum qucndam convulfi- 
vum fenciebac,eumque,externe ftragulis licet tefta,QCulis ma- 
xime confpiciendum. 

4. Ventriculi & inccflinorum flilDflantiam tenuifllmam,' 

flaccidam , albefccncsm & fere diaphanam, nullis venis confpicuis, 
inteflina inflata,in cavicate aucem & fundo ventriculi materiam 
talem nigram , qualis ante mortem per'vomitum excernebatur, 
ad duas ferme mcnfuras. 

Vas breve e lienc verfus ventriculi fundum tendens,' 
cjusnciodi materia nigra feu fufca infar(!^um , craiTidc digitura 
fere arquans. 

6. Hcpar cxccfTive magnum , pallidum , totum exangue & 

quad codtum, corrupcum, ad ta£lum facile penctrabile & fere 
folubile,pr£Etereaque dcxtrum lobum in parte ima velconcava 
coftisque proxima a materia acri putrida corrofum & putrefa- 
6lum; materia autcm ilia corrupta putrida , maximeque foetida 
(cujusfoetor ab adftantibus vix ferri poterac) regionem illam 6c 
cavitatem, ubi ren dexter fitum fuum habet,occupaverat, rc- 
nemque ab extra quodammodo croferat. It quoniam hxz ni- 
cnis tarde cxitum per ulcus fupra defcriptum invenerac, nullum 
eft dubium , totum corpus, maflam que fanguineam fimul abea 
infe£lam corruptamquc fuiffc. 

7. Veficulam fcllcam inftar ovi anferini magnam & craf^ 

fam jduplici Ycrplongam, turgentcm materia ilia vifcida nigri- 



S 






Ee 2 



cance 



\ 



'iao 



OhferV4tlo CP^l 




^....- & q^i^^i P^c^^ ^ fibrosa , qualis per vomicum fubinde & Tub 
fin'em tnaximc morbi, incermixta 6c excreta fuit. 

g. Pancreas in duas p artes divifu m inftar duorum ovorum 
gallinaceorum , plane fcirrliofum, & quafi carcilagineum, ejus- 
queporciunculam aliquam exefan:!' 



xam 



p. Renum fubftanciam pinguedine obdudlam 5c 

mque cavitate feu pelvi vafisque dudlib 



feu ureceribus materiam quandam flavcfcencem tarcaream & 
quafi putrilaginofanci , quse per vafa fanguifcraco allaca, (nam in- 
terne renes non corrupt! erant,) ^gra quoque per totam vi- 
tam fluore albo laboraveratj&inurina^groteefennperejusmo- 
di ichorofa&cpurulenta materia, dinnidiamferme urinae portio^ 
nem ex^quans , confpicua fuic. 

10. Ucerum admodum parvum, inftar ovi columbini, & 
quafi corrugacum. 

11, Denique, quod maxime notandum, paucum vel nul- 
lum fere fanguinem in partibus illis parcnchymacicis confpicien- 
dum. Ec quamvis partes vari^ venis m^joribu§ & minoribus 
prjeditae difledae feparat^^que fuerint , attamen nil nifi parum & 
fakim ad dimidiam menfuram crubris affluxerit; 

CsEterum peiflus non fuic apercum , dum caufarum morbi 
indicia abdomen fufficienter monflrabac.'" 



OBSERVATIO €Vl ' 

Dn. D. GOTTLIEB BUD^EI. 

-De 

J 

Jjlhmdte a Jcinhosd intumefcentia Pultnonum > 

glanduld Tbjmi. 

Te 24. Augufli M DCC VII. Virum quendam, annorum 





32. habicu corporis gracilioris, a prima infa 
/piracione difficili laborancem, & demum ilia aflhmatis fp 
quam Orchopnceam vocanc,dcnacum, praefentibusNobili/Timis 

acque ExcelicntilTimis DDnn.D, JohaaneGeorgioThummio,& 

P.Frie- 



I 



\ 



Mt 



De Aj^hntate afcirrhosa intumefietitia THlmmum-^^^andulk^c. 221 

D.Friederico LicfFmanno, Compatribus, Faucorlbus & Am 
noftris honoraciflimis, aperuimus,6c fequcncia, curiofo Ipcifla- 
cuIo,obrervavinaus,nimirum «» 

1. Tocum pulmonum parenchyma raaxime intumefccns, 
coftisque & mcmbranae pleur£e, ipfique quoad partem anrcrio. 
rem , diaphragmaci adnacum , adeo uc non nifi vi & fedione avelli 

& feparari pocueric. 

2. Ipfam vero illorum fubflantiam lividam 5c nigricanrcm 

ac fere corrupcam , cum innumeris kinc indc maculis & tuber- 
culis, materia vifcosa albicante&quafipurulenca plenis,6c quo- 
ad ejus fuperiorem partem circa bronchia cartilagineam. 

3. Ec cumprimis Glandulam , Thymum diiStam, magnam 
in molem excretam, maximeque induratamjfcirrhofam&quafi 
cartilagineam, inftar ftrumas vel potius fleatomatis, vafis illis 
magnis adfcendentibus, nimirum ven^ cav^ arten\Tque magna?, 
eorumque ramis ad brachia&fcapulas euntibus, ipfique jugulo 
firmJlTime adnatam , adeoque totam illam cavitatem thoracis 
fuperiorem occupantcm , ut pro motu ac ventilatione pulmo- 
num nullum amplius fpatium fuppeterec. 

4. Cor extraordinariaemagnitudinis,fedflaccidum,ejusque 
ventriculos fanguine nigro vifcido feculento repletum , inque 
illius ventriculo dextro filamenta quaedam fibrofa & carnea,fi- 
_uram vermis corrupti unius fere uln^ repra^fencantiajin pe- 
ricardio vero magnam copiam, duas ad minimum libras fcri, 
limpidi coloris , ^cflavefcentisjinftar icborls, mox in patina ftan- 

nea in gelacinam concrefcencis, 

5. Vencriculum tcnuem & flaccidum, minus rugofum 
inanem fere & pauco liquore putrilaginofo imbutum 



to 



i 



rem 



cunicam, quafTcorruptam, lividam & ad tadlum d 



torum putfidara 

6. Hepatis parenchyma magna? moIis&: coloris pallidi feu 

plumbei induratum,cum variis hinc inde maculis lividis & tu- 

berculis ad magnituduiem nucis avellan£e,aut qiiid his majus 
gequatj cumprimis in ejus parte convexa inferiori tubcrcula ali- 

Ee g ^ quoc 






^^^ oifirvAtto cni & cvni 

^^i^cirrhofa , rotunda & qu^dam fatis magna, in forma annu- 
li exgutcure anferino incurvati , pr^cercaque in veficula fellea hu- 
morem craflum,vircidum, nigrum ac quafi piceum. 

7. Lienem magnum ac lividi coloris. 

8. Mefencerium mulcis glandulis indurads & tubercu^lis, 

materia tarcarea & calculosa refcrcum. 

9. Omentum ferme cotuni corrupcum & putridutn , dimi- 

diaque fqre parte jam confumtum. 

OBSERVATIO CVIL 

Dn. D. GOTTLIEB BUD^I. 

Dc 

Dentibus molar ibus ^Tttyivoy,svot^. 

W r 

Emina qua^dam nobilifTima de M. annorum L. firm^que va- 
lecudinis, per diucurnum cemporis fpatium dolores circa den- 
%^s molaresin fuperion maxilla dextrilatcris,illisquidem omni- 
bus incegris&falvis, fatisque validis, patitur, variaque remedia 
ad odoncalgiam alias probata , aliaque pro cemperanda & de- 
fnuleenda acrimonia lymphs ufurpat , fed absque ullo levamine : 
wrgentibus fainc doloribus niaxime ac tantum non inftantibus 
motibus convulfivis, praeter (pern quinque novos dentes paulo 
flninores sTriyivo.uiva^ feu juxta vel potius fupra didtos molares ex 
ilia ipsa gingiv^ prumpentes pcrfentifcic, ccflantibus dehinc do- ' 
Ipribus. Verum dentes illi eV/y/vo'^svo/ admodum molelli 1 afpe- 
ritate fua in tern am malx cuticulam roderunc, candcmque poit 

annum circiter fucceffive absque aliqua notabiii fenfacione ite- 
rum exciderunjc. 

OBSERVATIO CVIIl 

Dn. D. GOTTLIEB BUDiEI. 




I - 



De 




Rupfura Lienis a concujjtone* 

Te 30- Jaouar. hujus anni vocatus ad infpeiflioperp 6^ ^-Ij 

necn (xmlnx cujusdam rufticse,pribulo,(Germanis2teiC& 



■^ 
^ 



, I 



J 

De Rupturs Llems a ctncujjlone. 




giegcl dido) circa rcgionem hypochondrii liniftri a Ruftica" 
quodam percuHk & fummis perpeflis doloribus & lipothymiis,- 
port criginca circirer horas demortua?. Cadavere per Chirur- 
gum aperco , nullis fere ab extra in loco percufTo VQ,9i\^\h alicu-' 
jus Itcfionis vifis,invenimustocam abdominis cavitatem fangui- 
nc excravafato, parcim fluido, partim congrumato,ad qbinque 
vel fex menfuras, fcatentem 5 Liencm vero tam in extima five 
convexaj quam in fima ^v^^ concava parte, una cum vafis fan- 
guiferis arteriofis &venofisjmajoribus 6c minoribus, aliquotie* 
disruptum ac fere conquaffatum 3 coftamque undecimam fpu- 
riam introrfum difFradlam. E concrario in corde,pulmonibus 
& hepace, vafisque majoribus nullum plane fanguinem ofFendi- 
mus , quippc qui omnis per disrupta vafa Iplenica ^ inceriora ver 
ills derivatus fuerac. 

SCHOLIUM. 

r 
F 

r 

Uic disrupt! licnls hiHorise alia fubjungimerecur, quae Anno 
i/of. in vicina quadam Urbe accidie j ubi cum d. 28. Julii- 
Maricus Uxoris finiftrum hypochondriumbaculofaginoterqua 
lerve, absque magna tamen violentia , percu/Tiflet , ipfa quidera 
nullo dedolorcaliovefymptomace conquefta eft, fed infuper ^l 
io.cjusd.mcnfis in publicum prodiit, veiperi aucefii ebria do^ 
mum revcrfajde doloribus veneris querelas movere coepit, acque 
d. feq. nodu inter 10. & 11. horam mortua eft. 

d. 




]. 



Cujus eadaveB 
Aug. a Medico loci luftratum , in brachiis & humeris magnas 
livcfcences maculas ac veficas , in peftore quoque, mamma fini 
,ftra y epigaftrio , & utroque hypochondrio ccchymomata , abdo- 
minis autem aliquam inflationem , interne vero omnia vifcera 
lana exhibuit,Liene exccpto, qui non tantum fiaceidus&qua5 
putrilaginofus,nec non fanguine infar£lus , cum venarum & an* 
teriarum infigni dilaceratione,ab ipfo inventus referebacur,fed 
ctiaifitifm in fima^quam gibba parte fii]uram,cui crafllorpol- 
Icx imponi poter3t,oftendebat, magna fimul fanguinis gfumo/J 

^uanticate abdominis cavitatem * finiftraai occupantc. 




^acF^ 



\ 



■^ 



/ 



f 



\ 



a24 



Ohfervam CVlll 




GuamvisMedicusillevulnerlshujus lechalicatcm verberibus ma- 
rici adrcrlpfericmihi camen, & Exc. D.D. Johanni Mayr,Phyri- 
co cum Auguft. nunc Archiacro Ekaorali Palacino , defuper ju- 
dicium ferre d. I. Febr. An. 1 707. rogacis , dubicare placuicdum 
apcrturas illas, ob profundicacem &: amplicudinem, magnam- 
que fanguinis efFufionem , cui nulla arcc auxilium ferri potue- 
ricproabfolucelecalibusquidemhabendas efle^averbenbus ta- 
men marici easdem fuifle indu(flas , non verifimile eflb , ftatul 



mus 



-- A6lis inquifitoriis colligere darecur : i. Defundam 



quarco ante obicum die , ex ebriecate ipfi confueca , in labrum 
duabus anfis inftruiflum magno impetu cecidiflc, 2. fexco ance- 
quam morerecur die , itidem fuper crabem fuifle prolapfam , 
5^. verbera marici moderaca cxfticifle, 4. cercio ab idibus marici 
die in publicum absque ulla querela prodiifle, ^.fanguinem ex 
inordinaco vivendi genere a ftacu nacurali defledcre, lienisquc 
fubftantiae fcnfim noxam infcrre pocuifle,<$. circa cerciae demum 
dici vefperam de doloribus vel corminibus querelas ab ipfa fuifle 
audicas , 7. fuggillationes nori tancum in hypochondrio finifliro, 
fed prascipue aliis eciam inparcibus,quasbaculus non atcigerac, 
coraparuiflTc. Licec autemnonfolura verbera, fed repecici eciam 
lapfus lieni , prasfercim fi is ipfe non adeo bene prius fueric con- 
fticutusjvimaliquaminferrc valuerinCjinfignes camen in:as fiflli- 
ras cum nondum concigiflTe, credibile cfl:, cum in quarcum us- 
que diem, ob enormem ha^morrhagiam , cam diu fupervivcre 
mulierem vix potuifle, turn racio, cum excmpla (vid. D. Job. 
Bohnium in cr. de renunc. vuln. lecal pag. 3'8o. & Ephemer. Nac, 
Cur. dec. % . ann. 2. obf 2 ; . & 70.) fuadeanc. Uc ica forcaflTe ebrio- 
fa cercio die novo iapfuvclconcufione marcidam jam lienis fub- 
ftanciam crepacurae expofueric , ficquc vicalis humoris effufio- 

concicaveric. 

L.Schrock. 



nera 



QEndlfsa Lufat. Sup. Anno i^og^d.iS' Tehm 

AfigHflam Find, mifi-^ 



■> 



OBSER' 



^. 



I 



.r- 



J^^ii-* 



I 



1 

i 

i 



4 

r 



I 



f 




I 



^'Ppend: 



4 ^ 



Ohfervath CIX, 



J 



32r 





OBSERVATIO CIX. 

Dn. D. CONRADI BERTHOLDI 

BEHRENS. 

JffeSus cumdam convulfivi rariorts delineation 

^ 

Onfuluic me his diebus Confiliarius quidam Eledoralis Pala- 
cinus Dufleldorpienfis in afFedlu fuo chronicp , cujus non 
quotidie occ'urrehcis delineacionem , xciologiam ac curacionem 
a me propoficam cumllluflriSQciecacc communicandam duxi. 

Extrcmorum ance aliquot annos in quadragenario incipi- 
cnslaflicudo cum mufculorum imbccillicate » arcuum ftupore, 
no£lu imprimis gravancc , quibus hac bycmc acceflic vertigo , 
circa novilunium imprimis ac plenilunium affligens cum anxie- 
tate cordis ac mu(cuIorum imitarionc, ica uc Ipiricus ac maija 
fanguinea in uno pundo quafi concencraca sgro intcrdum vi- 
deancur , fymptomacibus vero his ceffancibus fopor quispiam 
remaneac , hjec inquam omnia nervofi generis afFedum indicanr, 
ac morbi cujusdam convulfivi , quem Dcus avercac , gravioris 
prsludia exiftunc. Spiritus prpin animales hie nimis tenues ex-, 
iftere acquc fimul clafticos , & pra^ccrca in concinuitace fua defi- 
cere , idquc vicio fanguinis nimis alcalici ac fpifli , lymphaeque 
fimul vifcofa: 6c acris, extra dubium cflj uc adeo, qui aegricudi- 
nem ejusmodiabigere intendac, falia haec fanguinem ica conden- 
fantia diluerc ac corrigerc , huncque uc fpiricus animales magis 
fibi continues, nee ica irricacivos fuppedicec , refticuerc dcbeac, 
quo in negocio (equenci methodo procedendum arbitror. 

. Ad primas vias elucriandas cum pulvcris Cornachini fcm- 
pulo uno incipiec, quem mane in vehiculo calido fumac. 

2. Pro fanguinis fpiricuumquc animalium mocu ordinato in 
arcuum excremis reflaurando fingulo mane ad duas vel cres un- 
eias fcquencis decofti in Icfto fumac. ^. Lign. faffafr. |iij. radic. 



I 



Chinae |ij. rad.poeon.Tifci quercin.Bacc. Juniper, aa |j. paflTul ma;. 




j. ftenc in infufione cum vini cenuioris & aqus fontanse.an. ICiij 

in loco calido &vafe cIaufo,pcr horas 24^deiQ coquancur.fub 

Obferv, Acad. N» C Cent. L 



Ff 



finem 



\ 



' 



^ 



.^.£ Obfervatto CIX 



*' 



fij^m coaionis addcFlorXavenduLSalvi^. an. p.ij. Cinnam.acut. 
-iii ebullianc icerum & colacura dulcorecur faccharo Bjj. Apo- 

Cum hoc vcro tancum calefiac, ica uc vis medicaracnci 



zcm'a 



primario in artubus fe exfera 



Z 



Sub hujus dccodi ufu femper hora ante prandium 



Tin^ura fcquence. p/. Elixir, vie. Macchiol. | [3. Mixcur.fimpl 



fin. eampb. jiij Mifc 



•' 



4/Singulo meridie horaquarca vefpcrdna pulvere: ^.Ra 



di<r. valerians, FoL faponariae an. i|3. Nuc. mofch. 5). M. d. C Pulvis 

ad 3. cufpid. in Aq, poeonia. 

Circa akcrnam ccrnamve no£tcm cubicum icurus , pulve- 



T 



re: ^. Laudani op. gr. i, Succini ppcBR-M. • ^ n 

6. Externe vercicem nucbam fpinam dorfi arcusquc.mnc- 
Xuris frequenter inungac cum fequcnti: ^i Spir.caftorei, lum- 
bn'cor. ana |R: OI. ftillat. lavendul. falviic fijccini. ana jij. Mifc 



Vena^fedlionem niodo non haiit ica pridem inftimta'fueric,ma 
jali hoc tempore neceiTariam arbitror,&quidem'in pede,ita u 
a principio generis nervofi fanguinis motus ipordinatus ^c inae 



C! 



mag 



\ 



Atque huic methodo quatuor feptimanis infiflendunri arbi- 
tror,ita ut medicaracnta , quae interim deficiancfubin Feitcran- 
da fine. Si non turn remifcric ^gritudo , curam falivacoriam in^ 
ftituat, qujeinaffeaibusconvulfivis magno fcmper pr^fidjo 
eft ,& a pr^fenti Medico moderabicur. 

Poll hsc metis confortantibus infiftenrfum , qu^ mter acf- 
hibendum infufum radicisNifi, mabe ad modura Theae forbilla- 
tum, ac cum hoc fubin interpolatum. Pomeridie veto infufum 
tapidis Malacenfis , ad cocblearit fingufis horis hauftum. Salia 
volatilia non admittic fanguims per venaefcdionem emifli flori- 
dior , ac nimis alcalica conflitutio. Ex qua ratione quoque nee 
thermas cidem fuaferina , acidulis vcro vitriolacis ac marciatis* 
quales Spadanae funt, fuo tempore utendum Judico, atque colon- 
gius concinuandasjquo magis casdem ventriculus fere, ac fan- 
guinis IpiricuumquQ diachcfin iisdena emcndare in proclivi eft 



E n 



/• 



^Afe^us Qujuidam C^HVulJtvi rdrhris detheatii, 2t,y 





De di^ta non eft, uc quippiam addam , cum prxfens Akdicus 
dem opcime pr£E(cribec , circa animi aiFedlus tamen in 
nnoneo , uc ^ger a fubicanearum alceracionum quadam, uc (ic 
loquar, compre/Iione (ibi bene caveac, cum nihil magis quam 
ejusmodi quicquam fpiricu^ animales afficiac. 

Acque hac mechodo quoque poft aequinodllum aucumna- 
Ic procedcndum arbicror, nifi quid novi aliam tunc racioncm 
poftulaveric. Interca uc Dn. ^gcr commodiori ucacur valecu- 
diue ex animo voveo. Hildefii d. 4. April. Anni 1708. 

r 

OBSERVATIO CX. 




Dn. D. CONRADI BERTHOLDI 

BEHRENS. 

De 

Ufu Radicis Ni/u 

^ 

Evercndi/Timus quidam ac Illuflriflimus Dominus jam ab 
quinodlio autumnali fup^rioris anni (anguinis atri fplenden- 
tisquc per inferiora dejedione,phchifi ac quartana inccrmicccncc 
vaga in He£licam degcncrancc decumbcns ac ica emaciacus , uc 
jam ante menfem pro deploraco cum ab adftamibus cum ab alip 
cclebri hujus loci Medico, quem me abfence eciam in confilium 
aahibuerac,haberetur,ab eo tempore a me infufo radicis Nifi, 
Lapidis porcini Malacenfis aliisque preciofis, pro circumftancia- 
rum racioneaccommodatis, confcrvabacurjucllluftriflimi Agna- 
U eciam quandam reconvalefcenciEB fpem conciperenc. Circa 
infufum quidem Radicis Nifi , quamvis primo intuitu mihi fcru- 

pulosmoverecObrervaci6llIuftr.D«.Pr.^7/iiV noftri Afifc Ger- 
man. Dec, i.Ann. 4, Obf. 2. Scbol ^Afenzelii Afifc. Dec, 2 Ann, 

f' 0^39. in conflicutionibus fcilicec calidis & ficcioribus, qualis 
£tiam Domini hujus crac, febre infuper he£tica comicaca, r^di- 
cem banc minus convenirc , negligere camen hoc cafu holui, 
partim quod IlIuflrifTimus JE^cr nullo amplius cibo ucerccur, 
parcira quodj cmulfionibus amygdalacis radicis ufus interpolari 

polTec. 



Ff 



\ N 



^^8 

poiTe 



Ohfervdtlo CX. 




Sub inicium veroMartii fingulcu cum calore maj 



^^ _ ^ pulfu ccleriori & faciei rubore fe imprimis manife- 

ftance corripi coepic,qu cm delirium comicabacur,ur nil nifi iri- 
tiera aliaque non cohsrencia rauco fermonc & inter concinuos 
die iiofluque fingukus referrec, & fpuca quoquc purulenca red- 
nercc, cumque a me eciam pro eonclam'aco res haberetur , donee 
demum port fcx circicer dies circa meridiem fingulcus remitte- 
ret,puirus a^qualiorredderecur, melius dormirec,cum adftanri- 
bus rcdius loqucretur , 6c pbantafiam fuam quodammodo agno- 

fcerec. 

Singulcum ilium prima fronte ab ufu radicis iflius indu- 

£lum fufpicabar, ucpoce quam cicaci Autores in tcmperamenris 

calidioribus fanguincm nimia fua acredine inccndere nocaflent> 

qu^que acredo proin vencriculum hie quoquc aifccifTctj qua- 

propcer eciam ufum iflius radicis fcpofui. Innocuam vero rur- 

fus apud me radiccm reddebac vomicus abfenda, qui omnino, 

fiquidem fingukus hie a fubftanda ventriculi di<flp mpdo afF6. 

"ft a , orcum craxiflTec , adefle debuiilec , uc 5c delirii pr*e{^hria t quod 

cdamab ufu radicis nulla radonc deduci pocerat. Reftabacproirt 

cfiaphragma , quod a praeeordiis cprrupds jam veluc inflamm^- 

tori^ affici ,ac in convulfivum quendam motum,juxcamcncerh 

Frjncifci Sylvii prax. p- 216. Ihoma WlUifii lib. de morb. con- 

& rcccnriflime AndreaFetermanni manuduQ. ai 



I 



'njulJOp.p.^ 

praxp. iyj.adigi7idebatur,haut fecus acHepadsIIeique inflam- 
raadones fingukum per confcnfum inducuntr. Conjeftur^ huic 
favebac delirium , quod inflammatorios diaphragmads afFedus 
eomicari iblec 

Quaecunque demum caufa fingukus fubfueric, IllufirifTimus 
yEger absque eodem per quatuor fere dies dccumbebac 
pulfu , uc didlum, mcliorc, dclirioque rcmictence, donee demum 
die 16. Ma 

cxcrema eriam hac macic incerdum obnoxius crac , correprus 
'apopledicum in modum cxftingucrecur , ac morce fua mucario- 



cum 



rrho fufFocadvo, cui propter iracundiam 



■^ 



morbis chron 



circa ^quinodi 



, jamquc 

alias 



X 



"lOhfir'Vatio CXT. 22'-} 



aiias in A^ifcellaneis SocUtath nofird exemplis a mc confirma- 

tarn, quoquc certiorem reddidit. 

Inter medicamenta autcm fingultui oppofica, egregie eiin- 
dem compefcebant InfufumLapidisPordni malaccnfiSinecnon 

Lapis Bezoarcicus. 

(^Hildejio Noribergam d. 1 6* M^rt^ 

k 

OBSERVATIO CXI 

Dn. d. joh. melchioris verdries. 

Dolor e hyfocbondriaco iSfurgdtione dijlciliori^ 

Uo cunnprimis reperiri, qua? purgancium vini retundanc, 
Tcofa fc. atque acida, nemo facile, qui medicamencorum 
vircutes per obfervationes & experimenta cxplorarc didicit, igno- 
ratjcumque talia in corporc quoquehumanofubinde repenan- 
tur, non fane mirum, fi alTunnta purgantia fegnius aliquando 
partes fuas exequantur, immo oaini virtute exuantur, infradis 

acuminibus. Veriflinne 




a vifcido & acido p. n. particularum 

Pechlinys q x^ets^uroc, de Pur o ant. I 



t 



lii<;uToq, de Purgant. Facult Cap. IV^ p, m, 34. 

„Cum veneris, inquit, alvei ubiquc humidi fint,mucofisque ilia- 
„bacur fontibus hauftum medicanicn, quis dubitec, vitium fa- 
„ciente pituita , fuccoque exarfluantc in ventriculuna & intefbna 
»,acido, etiam (ic corporis no/lri mucilagicc, ceu Pfyllii vifco, 
»invoIutunfi iri purgantia >acidique contrario acumine jplam fie 
i>perituran[i acrimoniani adeo purgacioni neceflariam. Inprimis 
vero hoc obfervamus in hypochondriacis, quorum prima; via?, 
uti Medici loquiamanc, ejusmodi acido- vifcofis inquinamencis 
referee funt, quosquehincforti/Tima ferre purgantia non fine ftu- 
pore videmus , exemplo cfle potcric fequens, oblatus baud ita 

pridera mihi cafus : 

Famina; quinquaginta circiccr annofum , tempcramenti 
cliolerico-melancholici, habitus gracilioris fcorbudci , tormina 

atque dolores Tub (iniftro hypochondrio , jam ab aliquot annis 

F f ^ mole;- 



f 



v 



i 



^90 



Ohfeyvath CXI 



molefti efle folebanc , quos ilia , a Medicine auxiliis abhorrens per- 
fercbac. Cum vero deinde mire augerencur acque ingravefce- 
renc, ita quidem , uc, qui ancea fubinde remitcerenc acque fere 
infenfibiles eflenc , jam crudcliffimis pun£lionibus contini ' 
partem tancumnonpercerebrare acque dilacerare viderentur 
flodesquc diesque manibbs dolenci parci irapoficis, antror 
inclinaca fedens concinuis gemicibus acque fufpiriis aurcs aflan- 
tium implcbac doloruraque crudeliQlmorum candem pertsfa 
opem meam implorabac. Ego primum c fixo concinuo acque 
percerebrancc dolore abfceflum raecuebam , verum cum poftea 



,illa 

fum 



quK circumftabanc, cond 



paulo expende 



rem , iiaud difficulcer colligcbam , efTe hunc afFe<n:um aliud 
kil quam dolorem hypochondriacum fatis cxquificum , a muco 
vifcidiori acido five blehna tenacionponcica,uci Ioquuncur,fla- 
tuIcnca,coIi inceftini cellulis ineaparce,ubi illud anguftacum & 
incurvacum Tub finidro hypochondrio inccdic, adha^rence , on- 
undum. Quamobrem uc fympcomaci maxime urgcnci occur- 
rercm J ftacira Mixcuram ex ancifpasmodicis , carminacivis & ano- 
dynis exhibebam, locumque dolencem linimcnto emollience ano- 
|3yno inungebam , fruflraneo camcn cdnacu , dolor nil quicquam 
icmiccebac, licec alvus (empcr cflec aperca; candera cum faccu- 
lum ex cmollienc. carmin. &c.in la£le coiflum imponerem , do- 
lor mirumquancum remicccbac, acque ^grarurfus ad quieccmfe 
.componcce & fomnum caperc pocerac* Uc igicur radicem ma- 
il penicus cxfcinderem foncemque obcurarem , digeftivis mucila- 
ginem cenaciorem inciderc acque furgancibus fupednje^lis cdu- 
cere conabar » fed irrico fucccflu. Sennaca , helleboraca , rhabar 



barina, gum mi ammon. in accco folucum 



och. alhand 



aliaque forci/Iima purgancia nil quicquam movebanc, muCi vi- 
fcidicas impediebac , acidicas obcundebaf corundem efficaciam 
Dolor interea facculo emollicnte reprcflus pofl hebdomadum aH 
.quoc inducias recurreb'ac. Clyftercs quoque incafTum adhibc- 
fcancur. Pulverem candem ex incidencibus abforbencibusMar 

fialib us 6c ciimab^jrinis ofFcrebara , de quo finguHs diebus bis 





h - 



fume- 



\ 



\ 

De dolor e Ujpochoffdriaco (^ ful'gaiione di^ctliort. 



l^i 



fumebac , hiftc vinum paflulatum laxadvum propinabara , quo 
ipfo,praeparaca jam aliquo modo, materia j id efiiciebara , quod 
Sntea forciffirais purgancibus fruftra centaveram, argra fingulis 
diebus cer vel quacer maceriam exccrnebac picis inftar vilcidam 
nigricantem a marcialibus fc.cum abforb. alTumdSjdoIores ven 
propcer materia hujus inceftinis firmiccr adha^refccncis commo 
tioncm & hinc maximam inceftinorum irritacionem ic4 auge 
bancur, uc ^gra debilicata eosdem vix amplius tolcrare poflec 
accedence fimul calorc quodam p. n. Igicur fatis hac vice pur 
gatum, ra£us,mixturam exhibebam confortantem ahdspasmo 



dico anodynam,de qua 



cochlearia aliquot acccperaCjCum 



dolores remictercnc , omnia pacata fierenc , & ^gra paulo poft 
reftituerecur j quanivis Tubinde adhuc quosdam fed leviffinlos 
experiacur infultus , quos cannen concinuacura medicaminuntir 
ufuna expugnacurum nulluai dubiuai eft. 



{Giepk Haf AiigHJi^m rind, d. 3. Af 

Anm ijqB' mijfa^ 



r 



I 




OBSERFATIO 

Dn. D. GuNTHERI CMRISTOPHORl 

SCHELHAMERI. 

Tov^eiminAlorbistxemphm. 

Irgo state, indole ^vircucibus florcntiflinna , vix annumno- 

nunn & decin:ium ingreffa , nullo in diaeta prasvio 




tel peccaco, calore pra;ccr 



ordlnem majore , vcl pocius 



"^ 



cbullidonc fanguinis fubinde corripi coepic, nulla tamcn certa vei 
die vel bora, priraum rarius, hycme adhuc durante, poft men 



ies 



quot freq 



tamen alia moleftiai quara 



quod levitcr caput doleretl: Pulfus erat frequcndor & 
non tamcn ultra modum, nee magnus fcil. ncc vehemcns, fri 
goris aut rigorisr ne fhinimus quidem prascedebac fen fus, nee all- 
«d pravitatis fignum confpiciebacur. Incommodi criam mM 

adnoodura indc fendcbat^edanaprafcnce nnaIo,undefun(^io * 



*x 



.•- 



\ 



I 



4 



^ p 'OhfervAtte CX J t 



bus confuecis fuperfedere cllec necefficas, auc in Ie£lum fc con- 
fcrre , auc quiefccre : nee cibi pocusve appccicus minuebacur, • 
quinincrefcebatpociuSjUt vel medio inprandio prehenfa, nihil 
ceflarec vcfci. Urina; nulla apparebac admodum mucacio, nee 
corporis imminutumdccus,nec floridus faciei color corrumpe- 
batur, fed carccra omnia rede valebac. Quidmulcis?ranaacve- 
geca omnibus judicabacur. Ec jam annus propemodum imple- 
tus crac, cum fcnfira frequencius repeccrecparoxyfmus, & fere 
ad he£licam fpc£lare viderccur. Icaque molefta paulum coeplE 
cfl'e afFedliojUC de pedum in grcffu debilicacc, ac gravitate qua- 
dam conqucreretur. Menfcs interim nunquam fubftircranc, nc 
quis ex obftruflione eorum hoc, uc folec, concigifl'e exiftimet. 
Et cum ferme quotidie rcpecercc malum per horasduasjtrcs, 
quacuor, medicamcntis idoncis icum eft obviam : quibus ica ob- 
fecundabat morbus, uc penicus fradlus & villus exiftimarccur ; 
illaeciam ad numeros falcarcCquo exercitio apprimc fe folebac 
oble£lare , ) auderec , ncc male indc habere dicerec Poftero vc- 
ro die circa vefperamjcum pulcherrime ftarc viderccur, prater 
omnium expedacionem cam gravi lipothymia fubico correpca 
cftjUt CX manibusviriatquemulieris,qui in ledum cam depor- 
tare (ludebanc, conciderec,ponderc corporis in tantum du<^o, 
ut atcolli ac fuftineri nullo modo poflcc. Tandem, cum ad fe 
rcdiret , fe maximam cordis anxiecacem percepilTc , fenfiflTe tamen, 
(e accolIi,horrendoindcccrrorc&perturbacione animi aiFedlam, 
marrarcc. lude redire & colligcre fe penicus diu non pocerac. 

Ea node dormivic parum , calebac enim incus , ccfi pulfu 
non admodum eommoco. Erac is dies Novembris 21. 

Vigefimo fecundo adco dcbilis crac , uc furgens, non diu pofl 
ledum repecere cogerecur , ica canquam de coeio fulmine cada, 
omnes amiferac vires, robiiraue nacurse, alioqui infigne, fradum 
erac. Pulfus incerim forcis, fed non admodum frcquens : c^cerum 
nee calor nimius , (cd nacuralis , nee anxiccas aderanc. 

D. 25.in eadcm debilicacc perftitic , vefperi manifeftafebris, 

cum calorc nullo camen horrore praecedencc Poft undecimam 

dormi- 



i 



\ 



To'y -S-e/ou w Morbis exemplnm. 



533 




ddrmivic, mane pulfus pauIo freq 

calor. ' 



fed 



febrilis 



D. 24. cadem rribrbi ratio ; febris hora 7. acceflic ve/pcrcina 
remific 10. cum levis crumpercc fudor, quo levata eft, erumpen 
tibus puftulis , fie fads magna copia. Dormivic quantum era 



fentia 



D.2$. mane pulchre videbatur valere, ucens ancifebrili ef- 

vefberam pulfus debilior, nodu tamen 



Circd 



opdme dormivic 



bilis 



D. z 6. nullum acccflionis febrilis indicium , fed pulfus de 



*■ 



D. 27. Opdme yidcbatur habere , &fpem faciebac no£lis 
tasj fed aliter cvenic. Cum cnim circa 10. fe compofuiftec ad 
fomnum, quod fubinde edam per aliquoc dies evencrac,canca 
fubicoorta eft virium imbecillicas atque deje<flio,uc pene fenfus 
d.eficerenc,& nubecula ante oculos videretur vcrfari , refpiracio 
frequens,celeris,& anxia , pallor & crumpens frigidus fudor nd 
per horam durabdC,fruftra adhibids cordialibus incerniSjaquis 
apopledlicis , (piricu voladli oleofo , balfamo apoplci^ico, donee 
tandemacetorofaceo,rutaceo, cum aqua Anhaldna , Damafcc- 

Nox reliqua uerroribus, 



earbunculi & aliis mixco refice 



anxietadbus, celeri refpiradone , & quafi lipochymiis imperfe£l 
tibi nunquam fenfus auc loqiiela amictebancur, plena: jamque 
maxima fpiricuum imbecillitas & opprcftio omnem Medicorum 



curam ad fe crahebac 



Icaq 



pulvercs cordiales , cephal 



aquae cordiales ac fpiritus: cinamomi,fl. dli* , Lil. convallium, 
C. C. cicraca, Mcliflk, &c. excerne vero acecum rofaceum , caryo- 
phyllacum, rutaceum,E(r Lavcndulae, anchos, aqua Naphx ad 
odoracum praefcribebantur, quag infignicer juvabanc, fed noa 
tollebatur malum. 

D.2g. vefperi,cum fads bene valere videretur , clifterc al- 

yus eluta,fummo cumlevamine,uc ea no£le opdme dormirec: 
fed altero mane dc dolore in pcdlore conqueri capic , & tuflirc 



Olffirv. Acad, A?. C. Ont. I 



GS 



addi 



I 



^^ 



t- 



i 



/ 



4 



Ohfi 



CXIl 



4- -*-* 



> 



cgregia> raacerper- 



X 



addita hinC aquae cordiali peaoralis 
larum,corall.aIb.fir.papav.^ .\ ^ 

D. 29. h^c : quas fcquebatur miomnis nox, propter tullim 
fummumquein peaoredolorem,rauIca fpuraea cufli rejiciebac 
Flacus, qui ancc clifterem furfum ruauum fornna afcenderanc 
per guccur inferius prodibanc. Theam herbam , cui Badian ad 
dica crac, bibebac quocidie, fummo cum kvaminc 
dilTuafu nonnullorum 



earn tunc 



f 



mictebac , redibac tamen paroxyfmus 
curhmane^tum vefpcrijCum furrexiflec , alvum deponendi gra- 
tia, egrediebatur , isque admodum vehemens: uci quidem folebac, 
riuDcieseleao: quod fpiricuum fummam debilicacem prodebac 
Nox fequebacur fere infomnis , uc vix bihorium dormireL 

Quum imbecillicaces illam afBigebanr, pallebacfacres', ocu- 
i\ rplcndorem araiccebanc.rcfpiratio eratbrcvis&fumme anxia, 
fed mocus, fenfus, loquela & incelledus Integra erant, nulla adc- 
fac convulfio , nullum hyfterica^ paflioriis indicium , fed mera f^- 
riruum oppreffio &: labor. Poft paroxyfmum pulfus magis nna- 
gisque dcbilis deprchcndebatur,& frads natura; vires^ 

D. 50. Ycrfus nneridiem, cum ledus fterneretiir , furgeba' 
facile , feque regebar, fed in eum regrefla , corripiebatur 
ficus animx Medicus'j poftquam comcdiflcc fatis bene, quod quo 
trdie faciebac, appeticu integro , facro viatico earn pomeridian^ 
fccunda inftruebat , quod fe erigens ipfa , co in ledafcdens , capie 
bac. Nunquam magis valere vi(a, & bene habere, loquebatu 
nobiscuny, jocabatur, & jam omnis dolorpedoris & capitis, om 
nisque debilitasipfividebaturabeflejucillafubla^aefle, ktaniin 
eiarec , & fpem rcconvalefcentiae ipfa conciperec rcum hora quin 
tavefpertina repentein pede finiftro dolor orifctur,& mbx pa 
foxysmus rcdiret,ea reipirationis difficultate ,ut difert^ dicercc 
diutius fc id fuftincrc nonpofle. Interim manus & brachia vita 
lis calor reliquerac,ut linteis & culcicris cum reftituere fluderc 
advances, quae cum& pedibus admovere 



« 



Arcef 



& 



digere iis dicebat,pauIo veromomento poAjrefp 



jam magis magisque difficili,^ facie Hippocratica , oculorum 



/ 



que 



tou ^eiiU in Morhti fxempl 



i3f 



quecaligifie apparcncc , videos {enticnsque omnia , cum paroxys- 
rausnon ukrahorac quadrancem durafleCjbeadfTim amorce ani- 
mam D E O reddidic. Urina Temper fedimencum oflendcbaC, 
bonum : Hac die cicrina & nonnihil pallidior crac : nullum lecha- 
Icflgnum pr^ceflerat: corpus nullo modo confumcum.robufta 
crac & valens, pauIo ante mortem cxcuflTiens , fputum longe pro- 
jiciebac, feque regebat in ipfo paroxyfmo. Nemo cam mori- 
turam credebac, prsecer parences, qui cum forore ante annum, 
cam morituram, fomno divino, eodem ,una cum ancilla, qua: 
ipfi ferviebac, eadem no£le, eadcmquc nodis hora commone- 
faifti , id diu ante pra;dixcranc. 

Hunc morbum incognicum, & divinitus immiffum, ncs 

ex naturas legibus fuiffe, plane patere arbifror. 



i 



(JtCilomo Aftguflam Find. d. 1 4.. Maj 



OBSERVATIO CXIll 

Dn. d. reinholdi wagnerl 

De 

H^do Islandico Hermapbrodito. 

Ermaphroditosdari,ucuc rarius appareanc,in omni anima- 

Hum genere negandum non eft : Illorum cnim exiflenciam 

tarn in vegecabili quam animali Regno probanc tot Vecerum & 
Reccnciorum obfcrvationes. Verum cnim verb dari Herma 
phrodicos perfc£tos , utriusque fexus munus abfolve 
Androgynes vocacos , quales cradidic Plinius Lib. 7. cap. 2 05 
game Ariftotele 4. G A. 4. vcl ipfa negabic aytopfia anatomi 



\ 




olim 



ca. Qu^ enim ex Diodori Siculi Lib. 3 



Photius in Bibliotheca 



deAndrogjnis ^volixe tradidic , legi quidem merentur, fed pr 



iWk- 



func J quam uc hie afFerri po 



Qux quoque Fortu 



nius Affaitetm , Thcolo^us quidam Italus, de coneepcu Herma- 
pbroditico Androgyneo rcferc,res videcur efle difficilis, qux & 

credi & probari facis queat : Facencc Excell. D. D. Pbiljac. Sachs 

in ScboL M N. C Dec i . An. 2, Obfirmt. CCIIL 

. . Gg 2 



St 



A 



\ 



f 



V 




V 



Ohfervaitc CXIII 




Si propriam hic cicare fas fie experienciam Anno 1707. d 14 
T-in ei-acia Illuftris Herois ac Dn. de Moch. uc & Pl.Reverendi Pr^ 



Hoed 



Is 



pofici Dn. C. Wornnii , cultro anatomico fubj 

landia curioficacis caufa, hue cransHniflfum H€rnn^phroditum. 

Externa quidem fpecie in hoc raonflro utmmque puden- 
dum aliquo padoextaie vifunn fuiCjaflreipfautrumque imper- 
fe£lum , nulliusque ufusadgenerationisfundioncm deprehendi. 
Cornutus erac, & fe mafculum oftentabat: cunci vero deficicnte 
pene,nec tefticulipropenderenc,fed fub papillis infignibus ube- 
rum in hypogaflrio latitarent,foennelIam efle dixifles , pr^primis 



t 



cum vaginae prope orificium ani ficus idem fuadcrec , fup ^ 
fphinQsrem enim ani rima oblonga pudendum nnuliebre cxade 
^mulans,labiis fepcaperinsei locum occupabjt,& ad urcthram, 
denique ad veficam cendebac, cui adjacebac corpus glaudulo- 
fum in/lar clicoridis , uc ex addita hie Figurd lH.a.b. C. patcc 

Aftreraocis intcgumentis nil quicquam foeminini incus ap- 
paruic. Nam corpus glandulofum , lit. a. depidlum , clitoridem 
referens indicium dabac penis monflrofi in orbem linea fpirali 
convoluci , non perforad & in cancas anguftias redadli. Tcflicu- 
li lit. d. aderanc mafculi inrolitac magnicudinfs ad farcocelcn ac- 
cedemcs , quorum vafa praeparancia (lice.) ftagnance fanguine 
crant curgida, epididymis quoque in utroquc tefticulo lief erac 
fanguinolenca,&exuno continuato du£lu fcrpentino grefluva- 
rie inflexo ad vafa dcfercncia, quas coca eranc carcilaginea , abibac 
uc ex figura lie g. liquet. 

Vafis deferencibus adha^rebant vcficulse femiaales ob ftagna- 
tionem feminis in unum receptaculum five hydatidem cfForma- 

tae&notac£E lit. h. 

Vefica lit. i. erac admodum exigua & urina vacua > quam 
cum fecundum longitudinem ad extreraitatem urethras 1 qua^ 
vavula erat obdu^la , difcid 

prater ureteres lit. k. arterias quoque ab ipfa aorta, ubi in ra- 
mos Iliacos divifa eft, in fundum vefica; varie difperfaSjneque m 

hoc ha;do annuo in ligamenca degencranccs inveneriai, hd & 

quod 



I 



dignum occurrit , quod 




^*3y 



Ob/, CXXJO^, 




i 

f 



i 

1 



\ 



I 



J^ 



De] TIddo \IsUiidkQ Uermafhroditcl, 




quod ali^e ven^ hypogaftricjE ad revehendum fanguinem 
que cflenc nocabiles , quorum vaforum arceriororum & venafo- 
If rum raraum unicum lit.l. m. exhibec. 

Hccc pauca anatome in hoc Hermaphrodito detexic, utuc 
Hermaphrodicus proprie Mcrcurii & Veneris filius^de quo fie 

Aufonius: > - • 

Afercurio gfnitoreJatuStgenetrkeCjtberat 
Nominis ut mix ti fie corporis Hermaphroditic, 
Concretus fexu ifed nonperfeSus utroque. 

I. UfusPhyficus: Androgynes, quospeffimos homines P/4- 
to vocac, vere non dari , quicquid de iis fabuletur Plinius. 



-r 



2. Medicus : (a) Hcrmaphrodicos dari quandoque ex utro- 
que impotences, five nnarculinum,fivc fequiorem fexum refpi- 
cias. 0) Urechram prope ferotum apertam, in pucro ex gra- 
viori lapfu" quondam in XenodochioMajori Regiomoncano ani- 
madverci, qualis apercura propter urintC iliac continue aiBuen- 
tis acrimoniam callo undique obdu6la fanari nequiitjqua: ab 

aliis quoque notata in Epbetn. N. C item a Stalpartio Don bee 

"MxilCent, lObftrwaU LXXXVL Cent. 11 ObJeru.XXXlX. 



Figurse Explicatio 



1 

Hoedi Islandici HermaphroditL . 

a. Fenis fpirjlis monftrofus, f.f. Epididymides. 

b Rima labiis Je ft a , fi'v e a per- g.g. t^afa deferent! a. 

tura ad uretbrdmyfi-ue ue- h. l^eficuU ferninak s , 

ficam urinariam tendens, I Vefica urinaria , ejusfUi 

c. Inteftinum redum. k. k. Ureter es, 

d. d. Ttfticuli , eorumque I Arteria. 

c c. Vafa prdparantia. . m. f^ena tjpogaflrica. 



{Norlherga AHguJiam Find.M, 



-H ^ 



r 



G^Z OBSER-- 



< . 



%^% 



t 



OifcrvatU CXlf. 




Dn 



i 



OBSERVATIO CXIK 

, D. JOHANNISGEORGI 

HOYERI. 

. De 

Hdmoj^fyfi guviditdtis infidofigno. 





E pcyalismo gravidicads figno Dec. 3. ann, 3. Ephcmerid, 
_ Germ. Obferv. L. plura diifla. Eundera pcyalismum cutn 
naufea in Conjuge mea ante biennium , cum gravida cffec, per 
femeftre fpacium moleftinTimum , variis remediisco nomine fine 
'fuccelTuferme adhibiciS)nocavi, quae candem puellam fanam & 
hcllam if*! banc lucetn cdebac. Fidis icaque & bonis gravidica- 
lis (ignis ptyalismum acccnfendunn : Sicuc e concrario infidun:i 5c 



malum fignum gravidicatis efTe puco Hasmopr/fm 



Solec qui- 



4 



dem fepius in honeftis virginibus eciam ab obflruiflionc mea- 
fiunn U^moptyfis nocari , eicra gravidicacis fufpiponem : Enini 
vero in nupcis fuipicione gravidicacis earn non carere , fequencia 
(Tunc evincere. , Foemina junior poftquam in nupciis cripa- 
diaflec , domum reverfa magnam fanguinis floridi copiam pec 
fcreatum cum cuili fine doloris fenfq vicibus iteracis exfpuebac. 
In confilium vocacusphlebotomiam fuadebam , prjeprimis cum 
menfium fluxum proxime defeciffe audirem. Hinc vero h«- 
moptyfi non perfede ceffanre alia remedia fperaco candem pum 
fucccmi in ufum vocabancur. Ipla vero aegroca aliquandiu palt 
ingenue gravidicacem facebacur , quam dud.um fufpicabar. Ap- 
proximance |>arcu moras uccri folvebac puellus dcbjlis valde & 
nmacilencus , qui facro bapcisngads aiSlu vix abfoluco animulam 
Creacori Tub reddebac. Huic foemina: altera vice gravidacae ea- 
idem pbcKnomena evenielianc, quae tandem poflquam phdCico 

^fFcdlu aliquandiu aiHi&a, njifcran] banc yicam eura meliori & 
jbeaca mucavic. 



,,H 4 



t 



OBSEK 






ohfcTvatu cxr.& cxri 

OBSERVATLO CXV. 



239r 



■i 




Dn. d. johannis georgii 

HOYERI. 

■ De 

fluxu menfiruo in f^etuta.- 

I 

Ocmina fana&robufta feptuagefimo fexto a;cads anno nrifiix-' 
ftruum fanguinis floridi fluxurti , quem hadenus plures per 
los non vidcrat, flaco tempore & ordine egrcgia cum eupho 
quinquies experieba 



Eode 



m vero anno circa ccmpus 



confuecum fanguinis hunc fluxum cura dyafphoria ceflantenri 
notabat,fubfequencibus anxiecatibus , borborygmis &c. brevi 
poft celerius opinionc fyncope moriebacur. Port mortem de- 
nique filia ejusdem rarum hunc cafum mihi rcferebac,& anre- 
mcdio Quodam vetulae fortafle fuccurrcre poruiflem anxie q 

reb 

cap. X. turn 



Cui ego , pocuifletum vena^feifiione, ex mence Celfi Lib 



\ 



^ nedicamencis curari, cum refponderem 

fllium,macrcric volentc, negkaum acerbiffime dokbac. 

OBSERFATIO CXVl 

JOHANNIS GEORGII 

HOYERI. 



I 






\ 



I". 



Dc 



* 



^ 



Cuutione ddirii a phihro fer Erucis per vomitum 

^ urinam excreiis. , - 

Okcor CoenobUCellenfis in vicino Eisfeldeafi diftriau , di 
cioflis tledoris Moguntini jfui, Macch^us Gokmann 



M 




26, annos natus, poflquarti 



genethliac'o p6ai[?i 



amaricantem apuellaquadam toco cerevifix oblaturti abforb 



rat, 



c 



de Jiaum faaufti male habens dyfare/tefi VCxabacur &: 
ardialgia. Sequentibus diebus appcticus folidorum prorfusde- 
ficiebat.urgente fiti & calore cfTeraro: Somnus inquictus Sc in^ 

terruptus erac , fingulari mentis flupiditatc&dcjirio fingulis dic- 



I 



■Tt 




OhfervatU CXflL 




bus appnme circa horamquincamverpcrcinam accedence, ad 

iflances quideti dignofcerc poflcc , neque quid ag 



nee 



dum vcl omitcendunti fibi» fl 



Q' 



n^enEis ftupidicas & 



Ter 



delirium a quinta vefpercina usque ad cempus macucmum per 
durabac, undeper cocam no^tem fomnum non videbac. '^'~ 
cio demum die in confilium vocacus , mixcuram bezoardicam 
prajfcribebam, a cujus ufu pofthabico fudore paulo naelius ha- 
bere videbacur. Die fubfequence pro Cardiafgia curanda emc- 
to cacardicum propinabam , a quo quacuor von:iicus fufcicad, 
quibus non folum maxima faburr^biliof^ copia, fed eciam duo 

majoribus baud abfimiles glauci coloris (grai^ 



vermes 



Iid)e ^urme luieiKaupen) excurbab 

mendi conacu noi 



Ceflance tandem 
moiefticE fencieb 



brevipofl vermis erucx fimiiimus rubicundi coloris una cum 



fine maximo doloris fenfu eliminaba 



Hinc 



J 

Bezoardicorum, cephalicorum 



ftomacbicorum ufu 



feflione cephalicac fa£laac purgantemedicamenco 
legledlo fufficu crebriori e pulvere fum 
addica praeprimis adianchi aurei (quod hi 



op 



cimo 



offici 






morbis,a vcneficio maximi folec a^ftimari) quancicace, defp 
tus hica^grocus candem pcrfe^le convalefcebac. 



Dn 





OBSERVATIO CXVIl 

, JOHANNIS GEORGII 

HOYERI. 

De 

r 

Rore melleo, erucas producenfe 



M 



t 



Ellei roris morborum epidcmicorum eaufse in diflercationc 
epiflolica ad Ilkiftrem & Magnificum Dn. Praefidcm Socie- 
tatis Nat. Cur. Dn. Dr. Schr6ckium daca & An. 1700. typis ex- 
cufla, mcntionem feci. Similem pene rorem erucas producen- 
tem in Dec. Ill Ephemerid. Germ. Ann. IX. & X. p. 1 72. nocavi. 
Qiialis cum currence hoc anno in fcenam denuo prodieric, no o 

quoque crambeu bis codlam in mcdiuna afFerre, quin vero po- 



De rore melleo , erucas pyoducenti. ~ 241 

tills operas precium puco accuratius pauIo rimari,an roris m 
vifcida feu glucinofa fubCtancia feu materia per fcan vero femi- 
nium velovulum vel animalculum quoddam indigo rore con- 
tcncumcrucarum caufaexiilac? 

Quamvis aucem plurcs celeberrimi Scriptorcs pro femfnio 
militenc, vix camcn a mence mea impecrare pocui , uc iis abfolu- 
te fidem habeac. Loewenh6ckiinamque & aliorum fencenciam 
quod attinccqui incredibilcm minimbrum animalculorum co- 
rundemque ovulorum copiam in rore oftendere Iaboranc,eam 
fane hue prorfus non quadrare vel exinde manifeftum , quoniam 
hoc anno & ab hoc rore nufpiann plures, fed unicanci vermicu 



i 



larh generacam invenire pocuerim 



Scilicet horcos meos , quos 



ab erucarum niciis& oainiinfcdorunci feniinio fedulo repurgari 

median:! Aprilis ( quo quidem 



d 



vinicores 



curaveram , frequentans , circa 

tempore gelu prorfus infuccum nocabacur 

fuetis laboribus fungi vix polTent & vices gl 

henderenc) materia quaedam aquofa,inftar gutcxpellucida,glu 

tinofa, vifcida, fubdulcis in tenoris pyrorum , ccraforum acpru 



quafi depre 



norum foHis & floribus indc crifp 
rcr, vifcnda. Nullius hie ovuli , 



> 



m gela 



quafi omina 



feminii vcftigium 



k linccis quid^m oculis difcerni potcrac.^ Interim port pauco- 
Tum dierum fpacium gutcula dida mira metamorphofi in uni- 
cum vermem albicancem , aliquandiu pofl vermis in erucamvi- 
ridefcentem transmutatus. Stance igitur fcncencia citata, cui 
tifui incredibilis animalculorum vel ovulorum copia.unica eru- 
ca falcira exclusa ? DEUS & Natura nihil fru/tra. Pari racione in 
fylva mea milliarc germanicum abhinc diftantc jum 3:ieff'^ntl)al - 
,di£la,inexcelfis quercubus aliisquearboribuseandem erucarum 
fpeciem ejusdem numeri & coloris viridis notavi , quod eciam 
plures non folum in univerfo territorio Molhufin 



fed& 



V 



diftriau Eisfeldenfi & alibi locorum obfervarunt. Regerac 
alius, potuifleforfan ope microfcopiiaccuracioris in gutcula cita- 
ta unicum ovulum feu vermiculam difcerni ? Refpondeo , eruca- 
rum feminium adeo fubcile non eflc,fed ovulafola oculorum 



\ 



Objerv, Acad, N, C. Qnt, /. 



Hh 



acie 



\ 



■^2i ObferDdth CXVlll 





acic in nidis fuis, ut vulgo notum, fine microfcopiis fatis dare 
* dignofci pofle,' Ncquc ego diffiteri pofTum , me microfcopio- 
tum ufumin plurimis rebus, falva tamen celeberriraorum Scri- 
ptorum aucoricace, valde fufpe^lum habere. Uc enim aliafilcn- 
tii pepio involvam , Dominus Do£lor HimfeliuSjinvcncIonura 
mechanicarum fedulus cultor & raaximus microfcopiorum ad- 
rniracor.Hak SaxonisE,ubi tunc cemporis commorabatur, mi- 
hi fandle afleverabac , fe ope microfcopii tartarum cmeticum 
tarn cryftallifatum quam fubciHfTime pulvcrifacum examinafleSc 
invenilTe , eum particulis duplicicer hamatis conftare. 

Ac ego fapius tarcarum emeticum microfcopiorum Haf^ 
ftix, Hamburg! & Halae Saxonisc coemcorum cxamini fubjcci, 
ficc unquam talcm parcicularum jfiguram ST'texcuram deprc- 
hcndcre potui. Vercndum icaque , nc nubem amplcdancur pro 
JuHone, qui nimiumfidunc microfcopiis ; ne forcafle intcflinum 
iiliquem particularum in rore mocum pro animalculis Habeanr, 
aut plura finganc quam videanc. Cuni vcro akioris indaginis 
hi&z de infedorum gencracione cogitata fine, alii occafioni poft 
plufa expcrjmenta , cum unicum verum cxperimennim plus va- 
kat, quam decern rationes , refcrvo. Interim medicationera 
quandam dc generadone animalium hue collimantemerationis 
fonte deprompcam,& ab Amrco quodam, qui ex Ralione & 
Candorc philofbphacur, mihi, dum h^c fcribebam, communi- 

cacam,quge fane non vidctur de nihilo, erudicorum exarmini 



x^ 



promiCiO 



OBSERVAtlO CXVlll 



M 




Dn.D. JOHANNIS GEO^GII 

HOYERI. 

Dc 

fehe Tettiana periculofa per SytfipatUm turdi/f> 

Uras magnecicas leu fympatbecicas ab aliis laudari, ab alils 

rtegHgi & yicupcrari ; ab aliis ypluti fuperlticiofas $c magicas 

pro£- 



_ 4 

T)e Tehre lertUnjt perkutofa per ^jmp4thUm curat a, 24 j 




prorfus damnari , turn quotidiana cxpcriencia,tumcelebernmo- 
rum Medicorum fcripca fads abundc ceftancur. Non disquiram 
prolixius , qiiidnam in vulneribus, ulccribus , herniis , morbis epi- 
Icpcicis.archridciSiidtero, variisque afFc£libus aliis exccrnis&m- 
ternis prsftare queanc ? Sed obfervadone hac id falcem evincam, 
ipfas edam febres fympachedce felicicer fugari poiTe. Nimirum 
cum menfibus vernalibus anni currcnds pcriculofe^concmna- 
ciiTimEE febres cerdanse & quotidians typum cercianarum cond- 
nuarum fere (crvantes , qua: nonnullis cciam finem vies facie- 
banc, hie gradarencur, inter plurimos febricicances vir fcxage- 
nanus civis Scagricola hujus loci n:ie confulebac. Hie previa 
levifliraa horripilarione, corripiebacur calore tocius efFerato , pri- 
mo fingulis, brevi poftalcernis diebus ingravefcentc, cum pulfu 
ccIeri,infadabilifid5cmo!eftis vigiliis {bciato. Aderantprscer- 
ea anxietates , tremores extremorum , vomitus affumtorum 
vires proftrats & lingus nigrcdo canta , ut tota tandem videretur 
excoriata quafi. Ob fymptomatum vehcmcntiam , fubdolarni 
vcneni malignitatem , mixturam bezoardicam andfcbrilem prs^ 
fcribebam : a cujus ufu , cum pofthabito aliquodes fudore, parum 
levaminis fcndret,fa(Sla vcnsefc£tione, remcdia qusdam dom?- 



r ^ 



I 



# 



ftica fimul vocabat in ufum. Tandem vcro medicamentorurai 
internorum pertjefus plura negligebat , & fequ'ens remedium 
fympatheticum eIigebat:R.ecipiebatcarnisbubu!seIlbram unam 
femisjquarn in urinainparoxysmo&ftatim port paroxysmum 
cmifTa inolia fi(ftiIi,fuperimpofito operculo bene teila cocflam, 
cgni devorandam , projici curabac. Famelicus canis pon:quam 
carnem dendbus avidifllmisarripuerat acdevoravcrat,alterodic 

^ plurimis fcqucndbus , codcm pene modo cum anxiecatibus 
Sctremore extremorum non fine admiradone fcbricitaie nota- 

J 

bacur, quo ha£lenus Sexagcnarius noflcr. Hie autem longe 
nieliushaberefiU vidcbatur,nil mali amplius fcntiens , nifi circa 
cqrapus exacerbadonis ordinarise » leviflimam alterationem cum 
lafllcudinefpontanea, quam pofl: paucos etiam dies prorfus ccC" 

fajrp notabatjhucusque faivu? Jc incolurnis ex votp vivcns. BrcvJ 

Hh ^ poft 



t 



\ 



* 



Ohfirvath CXFlIL 



M4 

pod eadem proifus racione puellam fex annos natam, febrici 
tancem nocavi curacam. $imile ferme remedium fympatheci- 
cum Francifcus Joel Op. Med. Tom. V. Se£l. ii. p. 32.recenrec, 
quando fcribic : Urina pacientis in paroxysmo projc(lta & cum 
farina q. ffubada&in maflam redafla.&in clibano panis mo- 
do co£ta , fi famelico cani mafculo quidem, fi mafculus efl teger, 
& fcemellje, fi foemina, projiciacur comedendaquc pr^beacur, 
idque cer aiHquaterreicerecur,pacicns quidem libcraturafebre, 

* canquam merum fuperfli 



fed laborab 



Idem 



tiofum Phil. Griilingius Med. PradV. lib. V. part. 1 1« cap. 6, p.740» 
damnec 5i concemnac , fane non vidfeo, fed rideo ? Nam fi pericu- 
lofa ac contumacifllma cerciana per fympachiam cufari poteft, 
quidni minus periculofa Quarcana ? Ec qualcm, obfecro, fuper- 
ftitionem, vcl magiam ex mentc Primerofii lib. IV", de crroribus 



vulgi cap. 48. (quern bin 



pudec Medicos celcberrimos 



novum illud EuropsEorum lumen, Paracelfum,CroIlium,Harc- 
mannum magiaj arguere)in ufu horum remediorum latere pu- 
tabis? Equidem longe aliter fentiunc, qui EetheriSj effluviorum 
& fubciliftimarum parcicularum nacuram & operandi modum 



Philofophi & Med 



Tantum igitur abed 
talia damnentur,uc potiusaliisnon juvancibus vel ob idiofyncra- 
iiam cegrocorum recufatis & vix propinandis fummopere com- 
liiendencur. Confenticncibus mecum plurimis aliis celeberri- 
imis Medicis,quos incer unicum jam meminifle fufficiac Naturae 
Curioforura Biantem I, Beatiflimum L. Benj. Scharffium , Sercnis- 
fimi Principis Schwarzburgici Arehiacrum, amicum meum, cum 
vivcrecintcgerrirnumjqui fane in eleganti trailatu in vernacu- 
la lingua confcripco & infcripco : Unoor^reiffljcbc ^ebancfctl t)0t1 

t)cnen bi§l)ero beimli($ unb unerforfc^Iic^ 9cl)altenen !J)2a^netif(|ert 

(Eurcn/prolixius expofuic maximam horum remediorum utili- 

lacem, utpoce quibus non folum plurimos alios ab afFeiflibuS 

aliis, fed femecipfum quoquea moIefli/Timis cruciacibus poda- 

gricis, quibus diucius afflidusfueracfelici/Tims liberaverac. Uni- 

€um non reticendum , curis hifcc non ;equc folis femper fiden- 

' dum 



J- 



^ 



/ 



'- 



v 



Ohfervatio CXIX. ' - ^ 24 f 






dum eflbjid quod Excellenciflimus Wedelius etiam alicubrmo- 
net. Adhibenda itaque ha^c , non negkdis univerfalibus , aut fi 
ob idiofyncrafiam talia abhorreanc, falcim conveniens & lauda- 
bilis disEca & alimenra mcdicamcncofa curse cordique habenda, 
fiquidcra conftancem fanicatis evencun:i qiiisquam fibi polliceri 
velic. 

(^Molhfifa jfluguflam Find. d. 2f* Junii 

An. 1708. mijfpL.^ 

OBSERVATIO criX. 

Dn. D. DAVIDIS CHRISTIAN! 



y" 



VALTHERL 




De 

Efilepjia vara. 

% 

Racundiam qui vicit, hoflem vicic maximum. Ira enim cf! 
_janua omnium malorum; uti puclla quxdam fex annorum, 
ruflici filia, iram in promtu habens, trifti fuo excmplo eft ex- 
pcrca. Hkc miris fymptomacibus corripiebatur , imprimis vc- 
ro horrore & ftridore dcncium ,uci & calore febrili & Phantafia 
corrupta. Cum enim Paroxysmus inciperec, fcmper horrido 
clamorc complebaccoelum: ?[Kutter!ttuttci6DuignjC^/l)kt (leftt 
ttJn6/a(|)njflliflt)a6??ld)i^fur{t>te mi(t)l Ex his igicurpacec, mo- 
do memoratum afFcdum chironium e{re,exfebrili difpofitione 
biliofa & corpore fpirituum conftancem , qui facile in Lechargum 
dcgeneraflec , nifi faburra biliofa in ccmporc fuiflec expurgata. 
Hifce candem medicamencis morbum ope DEI T, O. maxumi 
cxterminavi, nempe prcemiftls univerf fpecifid Ceph. DD. Mi- 
chael. Pulv. March. Epilepc. Cor. r. antimon.diaph. liqu C C. 
fucc. Ed: fucc. caftor. cindur. corall. antifcorb. poeon. ic. fpiric. ex- 
tern, fc. Ipir. pafler, alaudan arde^ &c. 



Hb i OBSER- 






\ 



^^g Ghfirvatio CXX. 




OBSERFATIO CXX. 

Dn. d. davidis christiani 

VALTHEKI. 

txcrefcentia finguUri loco uteri in cadavere virgineo 



reperta 



"T 




1 



Acet Anguis in hcrba. Occafionem ica loqucadi dcdic mihi 

mirabilis afFe£las Virginis cujusdam nobilis. H^c fepe fcn- 

ticbac dolores infigncs nephricicos impucacos. Vomicus , fali- 
va* abi^ndantia, dolores eirca pubem auc hypogaftrium, uc & 
fixus & iflabilis circa lumborucn regionem , magnum cibi fafti- 
diunj , anxiccas circa pr^cordia , urina cum maximo ardore & 
stranguria , particular igncEE ex oculis vagabunda?, cvacuaciones 
alvi&candem laflicudo & debilicas cocius corporis cumproflra- 
tionc omnium virium , ficis, angina, excrecio fanguinis per anum 
pucridi , nihil , nifi mortem procurare potcranc. Vis cnim mor- 
. bi adverfus omnem & prjefenciffimam medicinam invalcfcebac, 
ica,uc virgo noflra nephrlcide, canquam malo hxredicario ene- 
^a ab omnibus dicerecur. Sed fcwlio cadaveris poftca latentem 
nionflravic angucm. Corculum cnim crat nimis flaccidum, & 
omni fanguine vacuum , pulmones vitiofi, marcidi, & circum- 
circa pleurae adnari 5 Diaphragma inflammacum , vcncriculus 
quafi excoriacus, puftulisque magnis, nigris, & rubicundis in- 
terne obfelTus; Subftancia pancreacis fernnetota eonfumca , fub- 
ftancia vero hepacispuIcherrima;Licnflaccidus,inteflina pardm 
bonx, partial mala; nbtic,renes pcrminuti, molles& absque fa- 
fcia renali & interne absque omni rab»Io& calculo ^ e contrano 
Tcro loco uteri dux excrefccnci^ vefica inh^rebant , qua: forti 
jnembrana cohxrebanc. 

Magnitude excrefccntise majoris crac inftar duorum 

pugnorum , alterius vero pugillaris ; Colorcm album poffide- 
bant; Subftantia crafla & carcilaginofa. Fa£la diflc£lione nnino- 

^ yif , meatus in coUum uteri dudunn gerens videbatur. Qyis 

icacjue 






L^. 



Ohfirvath CXXU ^^ 



\ 





kaque ex urina & aliis fupra meraoratis figrris utcrum in tanras 
excrefcencias transmutatum, judicare pbtuificc, nifi fcdio poft 
mortem veritatem docuiflec. 

Aliam uteri excrefcentiam virgincam annotavic NobiJ. D.iX 
Moeren , Obf. C. Dec. UL ann. 7. & 8- Eph. A. N. C. p. m. 16/, 

iChemnitio AHguflmm FiMd^ d. zpt Sef.t, 

OnSERVAtlO cxxi. 

Dn. d. johannis davidis 

MAUCHARTI. 

Fulmones infantis per boras oSoJecim extra utcrum 

nj'ivmtiSy in aquafubmerfi. 

Uid it>Difputatione Acad^jmica An. 16^ j, Tubings Tub pr^- 
fidio D. t). & Profcllbris Zcllcri (cujus ticuHs parco,quod 
Virum opcimurn eos nee defiderare^ nee heceflc habere probe 
noverioi, ) publice a me dcfcnfa molitus fucrim, inter cjetcra^ 
circa fubfidcntiam puloionum infantis in aqua (p. 17. concLi.j 
paucos forte latebit. Arrexerunt aures, ea vifa , Paniphili nen 
pauci,& alitef jGuam antea interdum fiebat,judicandum cert- 
fucre,defoeiibushumanis,cIandeflinopartu ediriSi&,an matris 
culpa nnbrcem fubieric? cultro anatomico,&Phyricoriinfi.,Jura- 
to plcrumquc , judicio traditis. Novietiak non fennel candem 
difputationem in hujusmodi cafibus poflca allegatam & ratiha- 
bitam, Fuere tamcn aliqui rem non adeo ad amuffim deda- 
clam afflimanccs^, quod fundamencum negotii', obfervacioni fo- 
lum in vitialino fcjetu fuperflrudum fueric. Iflcerim in toto" 
Phyficatus mei fladio,utut quartum jam luflrum attingat, alius- 
auc alter non obcigitcafus, unde picnius rem confirmare liccret. 
Narravit equidfem D. Lie. JaBgeruSjPhyficusSchorndorffenfis'j'in 
difcurfu private ante annos aliquoccontigifle fibi fedionem in- 
lands, cujus pulmnnesfint in aqua fubmerfi, mater vero nihilo- 

'^™s^anteq^uamiC9nr*catis cjuoc^ueadigerecur/fuerii confeiTa^ 

vixi& 



^ 



\ 



\ 



I 



I 



f 



Ohfervatlo CX'XIL 




148 

vixUTe eum a parcu & ejulafle. Cum vero eadem pofl 
cuUs fe fiibducens, in puteo fubmerfa fucric reperca, quod du- 
bioprocul impulfuconfciencia; fedc, adhuc polTec dubicare ali- 
quis dc rei vcrirace. Sed ecce, hoc quo nunc vivimus anno, 
obcigic Vicinoraihi coIendifTimo , D. D. BrigeliOjPhyfico Biefig- 
heirncnfi , fedtio infands,pcr odlodecim horas a parcu vivcntis, 
& in cempio baptizaci , propcdrea quod valecudinarius elTec , (nam 
mater funiculum umbilicalem , usque ad cardius vocacK obfle- 
cricis advencum ligare ncgligens, mords ejus cidoris caufa fuc- 
rac,)5c cjulands quoque primum fordccr, poflca fibilandsj cu- 
jus camen pulmoneSjtam Incegri, quam fruftilladm in aquam, 
non minus copiofam quam parcam , injedi , fundum pedere. Re- 
lado eft fidelis Viri incegerrimi, & aliis, juxca leges pacrias,cefli- 
bus addancibusfadajatque ad Concilium JuftidcC ex officio Ju- 
rad dcpofica. Rem vero fcicu vel idco dignam cfTe cenfui , uc 
poflhac indepofidonibus inlpedionalibus major aflerdoni mcac 

fides conflec 



SCHOLIUM 




X adcurata Nob. D. D. Brigelii reladone, quam Exc. D. Au- 
[horPr^fidi legcndam communicaverac, notare liceac>pul- 
mones florido ruborc praedicos , liullibi thoraci adnatos, non 

fpongiofos , fed compaBos ^ graves ^ radone cexcuras & coloris 
hep ad fere fimiles , cscerum chymum permagnum, cor. vege- 
tum,in ejus vencriculis nullum fanguinera, in pericardio aucem 

parum aqua: exftidfle. Conf. Dec. Ill Eph. ncflr. An.i. Obflioy- 



/ 



OBSERFATIO CXXll. 



Dn. D. JOHANNIS DAVIDIS 

MAUCHARTI. 

Auricula Uteris finiftri , in paralyfl afeSa^monfirofii 

^iotafungofa. 

Nee blennium confilium flagicavic meunn foemina , fexageu- 

mum ascads annum fupergrefla, macilcnca, procera , ante 




\ 



t 

/ 





4h(fJ'ltfmlJtrt , Inparalj/t ajfeSia , mcnfirofk , tt t ot a futtgofa. 24W 



fexennium paralyfi lateris finiftri poH: hemiplexiam affeda, la- 
biis fimul ad dexcrum lacus rccradis, ut,nifi raanu admota ea- 
dcm paulilper reformarec j diftinifle cloqui , jun£la fcil. fimul 
blasficaccnon poflec, Monftrabac incer ciEcera auriculam /ini- 
flram valde monftrofam^quippc magnitudine fere pafmam la- 
tam fuperantem, defGrmeiTijin laciniasquafi fifTam , fungofam, 
craflam, mulcis cuberculis , fcrum loturse camis inftar fundenci- 



bus, foedam, & cantum non, fi naagnitudinem exceperis , ele- 



phanci auriculae fimilem, Tentata quidem funt a me ex mecho- 
dojSfdemum a Chirurgis 5c cmpiricis aliquot, omnia, fed fine 
nocabili , falcim cbnftanci efFedlu, ica uc poft femeflre ad fuos re- 
diericparvo cum foIacio,ubi quid ukerius accideric illi,hadlc- 

nus ignore. 

J 

OBSERVATIO C XXI II. 

Dn. D.TOHANNIS DAVIDIS 



-^ 



MAUCHARTI. 



^>'-:» 



.'J 



o 



Cancer fdciei rarior , kthalis , fo[i 'vdrtoUs. 

Cccnnium eft , quod variolai in vicinia graflarentur , pic- 
osque tamen clemendus habentes, ut plurimum neglige- 
rentur. In pago hie vicino tamen erat fabri plauftrarii, infau- 
fto omine ^reb^ ditfl:i,fiIioIa fexennis , quae itidem variolis tene- 
bacur, iisdem fcr^ confica, cvafic tamen fine medicamentis mC' 
thodice pr£Efcripcis,uc nihilominus diu poftea raanerec in gena 
dextra dolor profundus ,prim6 urens, poftea valde pruriens, qui 
nullo tumore aut rubore fe manifeftavic , foli puella; cognicus 
quae in profundo oftis maxilla fuperioris eum ha^rere quereba- 
tur. Adhibita funt varia, domeftica & empirica, a Chirurgis 
quoque, fed incaflum. Poft fcptimanas quacuor fponte puella 
digitis extraxit duos dentes maxillae fuperioris , ocularera f cani- 
num nempe & inciforefn ei propinquum , fubfequo puris foeti- 
diftimi&nigrloriseftluxu^quod utut monftratumChirurgo ta- 
men flocci penditur. Cadunc paulopoft reliqui ejus lateris dcn- 
Ohfirv.Acad.N^C.Cent.L li ' tes, 



/ 



\ 



so 



Ohfer'vatid CXXIJ 





,«, U.U. port akerum .fuccedicquc ulcus ca'ncrofum^pnmogia^ 
: ^iva., dcinde labii, poftca gen^ codus, exade dimidiam faciei 
partem, in mento,utroquelabio,gena&naroadocuIum usque 
' conrumens,a:gerrimequcfoecensi cum mihi oaiduo ante mor- 
■ tem monftrarecur , omnia eranc conckmata , & convulfionibus 
cxdoloris vehemcntia, aut ob nobiliores oculi nervos obituram 
coniecr,fed prater fpem paulo poft exefus carotidis interna ra- 
mus /qui in cantho oculi nr»ajorc pulfans repentur,Icchalem in- 
duxic hcemorrhagiam. Ortum mali tribuo vario is incernis, 
frequentibus homicidis . in illo^^ccufeu ancro maxilla jbperio- 
ris/quodBarcholinus inAnat. reform. L. IV. c.X.%. i.depingit, 
& crania diffbaa exhibenc , eflP.orefcenjibus.^ Ibi vero variolas 
oriri , ucucrarius forfan obfervacum rit,pofre nondubico , & cum 

materia effluxus purulent^ negacus fie, has excicarc lachrymas. 



■--^■m 



^ 



■ OBHERVA TIO CX XIK - 

Dn. D. JOHANNIS DAVIDIS 

MAUCHARTI. ^ 

Tremores ednvulfivi farticulares lateris dextri tx ab- 

Jceffu calcanei. 

Uo magis in praxi medica verfor , eo magis aphorismos 




fc 



^^Hippocracisincelligo&magnifacio. Sic exempli g. §.42.Sed 
VL £dit. Vorftianae , nitidiflimae omnium , q-uas vidi. Dicitur ibi : 
j^rcixvrtrci fz ttvis, ^ tk rcVis in caufa cfle , cur pus interdum acu^ 
tarn quoque Scmioticen eludat. Erac quid^m civis hie loci, du* 
ricerfatisfe ruflentans,&in dorfo viles aliquot merces per pagos 
circumporcatas divendens. Habebac hk cucem plantarum pe- 
dum perquam afperara & duram : is repentc , abhinc quadricnnio 
dexcropcdi,ob doloremj calcanei primum,mox totius , infiitc- 
re nequicadhibenthincprimum domefticaydcindcChirurguncii 
fed fruflra. Teraodieaccedunt tremores convnlfivi pedis, dc- 
jnde cruris, tandem codus laceris dextri, per iodicij dolorincti 

fuic fbufuum gbnubilatione.' Advocacus eeo, cun^ in dolorjs 



,t 



. ■I 



on- 



/ 



\ 



/ 




Tretnores cinvhlfivl particuUrss Ikterls dextri ex ahfcejfu calcaptel 

originem inquirerem, audio femper oriri in calcaneo, fine ulla 
tamen partis mollicie, rubore'auc cunr\prc. Dico fubelTe abfcdf- 
fum , concradicente Chirurgo , quod nihil pofTec cangere flu<n;u- 
ansjaphorismum fupra nocacum fruftra allego, tandem camen 
perfuadeo, uc pediluvium admitcac, fed pejus habec.^ Imponi- 
turcacaplasmaemolliens, cum euphoria , alccro die apericur ab- 
fcefTuSjCum mukopuris profluvio, & cocali fanatione a?grod. 
Qui poftea fe ex ambulacione ibi quondam habuiflc puftulamt 

filolaneojuc fblcnc trajc<flam , 6c hixic negligeacer tra^acam 

cordabacur. 

(MarbacQ Anguflam Find. d. j. Nhvemhr. 



Anno 1 70 8* miffk.') 



•# 



Dn 



p 




OBSERVATIO CXXV. 

CONRADI BERTHOLDI 



BEHRENS 



\ 



De 



j4firologi£ judiciarU vdnitdte^ 




X quo fub inicium hujus anni prognofticon quoddam Aftro- 
logicum inclaruicquomagnacibus quibusdam,non dies fO'- 
lum emortuales, fed & morborum Ipecies pr^dicere quispiam 
fuftinuicjtocus orbis ob/lupuic,& de medica arce ipfa, cermino 
\\zx ica fatali exigence, ad um videbacur. Nifi autcm perfona- 
tiisfueric, quisquis demum ic^ lufic,ccrce (1 vies huraana? termi- 
nus ica fe haberct , ipfa divina providencia fimul collerecur. Quan- 
tum vcroaflroruminfiuxui fubficcum prognofliciipfius vanicas 
jam toci orbi innocefcens probat,tum facile ex eocolligereefl, 
quod prater Solem & Lunam reliqua corpora coeleflia nullo in 
fublunariainfluxu poileanc,ucpoce quorum lumen, ceu quidem 
ex confpedu apparec,Iongedebilius ad nos dcvenicmulto rai^ 
nus effe£lum ica decerminacum pra:ftat,qui ne quidem Solis ac 
Luna radiis , alias facis adivis, compecic. Quamvis enim faniras a 
folaribus hinaribusque radiis non parum afficiacur, eorundem 
lamen nc dicam reliquorum corporum cceleftium in corpora 



Ii-» 



huma- 



\ 



i 



^^ 



id' 



^■^^ Ohfervatio CXXVt 



r * 




humana influxum ica deccrminaca exiflerc, uc eciam Aftrologi 
luxca fuppucationes fuas in individuis & morbos & morces diu 
ante explorare ac cerco tempore prtedicere valeanc, non magis 
probabile eft, quo fepius eosdem, & fere non quocidie, in af- 
fisnando cujuscunque diei aerc vel fcreniori vcl inclenfienciori , 
pluviofo ac vencofo falli videmus , quod camen longe minori dif- 
iiculcace ab illis determinari pofTec, cum fuppucario cjusmodi 
non individua, fed cocani fublunarem regionem fpeftec. Curn 
acie cercaturjunaftrages paricer exutraque parce operic nondi- 
verfi tantum climatis miliccSjfed divcrfidlma conftellacione ge- 
nicos^Ec gemellis quorum una eftgenefisidemquchorofcopus, 
vicse camen exitus incerdum difpar, uc re£le SalmaJlUS Hbr. de 

Ann. Clma^eric p-yii* circa hoc negotium urgec. 

(Hildefie NorihergAm d 



ip.) 



i\ 



i 



H ^ 



OBSERVATIO CXXVL 

Dn. D. GUSTAVI CASIMIRI GAHRLIEP 

Hiftorid Sarcoceles ingentis, 'variis Usque notdtu non 

iniignis accidentibus {ttpat£ : Obferuatiomi^^Dec.Ephem. 2. 

anni tertii quadantenus analogs. 

Ir boneftus a ccncris mihi familiarilTimus , dum in Academia 
Francofurcenfi fludiis mecum vacarec , ab Ephoro Nobili du- 
orum.Comicura Polonorum, quem di£leriis fc vexancem dum 
aliqualis vindidae loco ticillando pauIo nimis irritaracjaducre- 
pids finiftrum inguen & fcrotura gravicernon fine infigni dolo- 
re Icsfus.poftquam i(n:uspaululum dedolueracj concufionsm il- 
lie fa£lam.uc folec juvenilis 2ecas,fusque deque habens,pon: fa- 
tis ingens cemporis incerval!um,tcfliculum nniftrurnkfumfen- 
dm ac fine fcnfu incrementum aliquodnocabile coepifle ac mul- 
to majorem fuo a dexcris vicino fadum animadvercic. Quod 

tamen, cum inde iacommoduna nocabile nullum adhuc fenti- 




/ 



1- 



rec 



I 



r-i 



1 

JJifiortd Sarcoteki in^eniis , variis tissue mt4tu mn wdignis c^'C. 



^fl 



rec, patiencer tulic. PraEfercim cum poflca anno Ktacis 55:10 
concrado nnacrimonio, gencrationi prolis utriusque fexus obi- 
ccm nulluna obtrudere, a nativicace filii primogenici Tads gran, 
dis , fepcinao a partu die Epilepfia fublati, & filiarum duaruni , qua- 
rum prior anno jecacis duodecimo, pofteriorquinta a parru fep- 
timana fatis ceflere,deprchendercr. Nihilo caraen minus aug- 
mentum concinuari , marcefcence inccrea, ob prarreptum a com- 
pare fuo nucrimentum , didymorum alcero. Defun(fla pofl: 
quindccim annorum conjugium priori uxore, liberis orbus fo- 
cero folo fuperrtice feptuagenario majore , quern ha<flenus alcum, 
in ea orbitate deferere religioni fibi ducebac,abiennii viduitate 
ad fecunda voca tranfire coadus, icerato macrimonio duorum 
filiorum ac filiarum duarum prolifcro fadus parer, Quoruoi 
trcsjfilius nimirum ex illo connubio primogenicus ac fiiias du^e 
adhuc fuperftices. Unde,uc inparenthefi quafi hoc addam, in- 
ccrdtudo illius aflern Dempcridci , cujus Columella lib. 6. c. 2g. 
meminic, fads aperce liquet : quo a dexcrotefliculo mares, a fini- 

ftro feminas derivari ex Democnco aflericae ligaco(de Cabal- - 
lis agens) finiflro tefticulo mares, dexcro ligato fa^rainas gene- 
rari contendic,cum unicushic,i5queIa;fus5cager,cmarcidoal 



tero 



ac ab 



ad utriusque fexus generadonera penfum contribueric fuf- 
ficiens. Sublata demum pofl trcdccim ailnorum conriublijm' 
&hao altera uxore,acfubflitutai!li ob libcrorum%filiarumpra,'- 
fertim , educarionera , poft unius & dimidii anni viduatum cerda ,• 
Sarcocelc jam manifefla fui indicia ^rodcns, ob parcius force 
atate jam prove£la Veneris exerciduni, brevi tempore immert- 
fum auda, ue caput infantis prope biennis facile cequarec, 
ulcenori tandem illius ufu plane arcerct, intenm nee mole pra;^ 
grandi, nee pondere fads gravi, nee greffui aut inceflui ca ^ta- ~ 
te adhuc fatis alacri & expedite , ineommodum ullum aut impe- 
dimcnrum ultra 70. annum jam provedld adtuleric. Donee" 
78- aetacis anno, pofl: multas aerumnas fimul irruentes corporis 
animique xgritudines & affli(f\iones in fcorbutum, hypochon- 

driacum malum , fcbrem cotidianam lentam cum confumdonC 



S 



lij 



carnJS* 



^m- 



i 



Vhfe 



cxxn 



m 

carnis & rpirituum fere omnimoda inciderecfublatopenicus ap 



peticu, 
virium 



cum 



fed aflumendorum omnium fere fnvincib 
proflracionc fades Hippocracica in procindlu de- 
que recuperacionefaniracisfere conclaraacum effec. DEO Opc 
Max. fie clcmenter dubio procul difponence, Natura fidelis ejus 
ferva ac fui confervacrix plane fedula in ipfa Sarcocele abfceflum 
molica , fublaco in tumorem coniforrnem paucis dieblis fads 



\ 



grandem monflro illo (arcomads 



verum 



(quod 



«, 



fane mirandum) fine infigni aliquo doIorc,nifi force cenfivo fa 
tis tolerabili , fine uUapulfacioncquae in abfceffibus dum pus fie 



fig^ 



t 



flimc abefle folet, force quia hie nullum fubcrac, fi 
moleftja aut incommodo admodum fenfibili , nee u 
ominis finiftrijnifi quod in apice coni illius macula inicioparum 
fucceflu magisrubefcens,vixpificirculummagnitudine squans, 
fenfim in puflulam cpidermidem elevans , mucaca apparcrer, 
.qu^poft unura alcerumve odava candemAugufti die circa me- 
ridiem pracer omnem expe£lacionem {ponce absque ullo fcnfu 
iillius dolorisrupca madorefololinceaminumadjacenciuraaper- 

jcuram proderecap fubico cancara,non fanguinis meri,neC cru- 
oris necfaniei vel puris propriedifli, ucpocc omni odoreauc foe- 
tore defticuti,nec ichoris, fed humoris crasfiusculicopiam eru- 
^airec, uc non folurp linceamina circumjaccntia omnia concamir- 

re.d& ipfas,fic venia vcrbo, califs inundarcc,& fqualore 



A 



immenfo, uc vix ciFec fcrcndo, fab 



Und 



pia,&qua cavitacc colleda, cum cumor fupra didus capiendo 
illi non fufFeci (Tec, meum non eft decerminarc! Triduum fluxus 
ille copiofus concinuavic , qui puri nihil analoguni, praecer ali- 
qualem confiflentiam, ab illius plane difFormem habebac, mifce- 
Ia?pocius fimilis lacicis, cui pollen lacericius commixcus , qui lin- 
teo excepcus exhalancc paulacim liquore & exficcaco penicus, 
minucifTimis micancibus falinis quafi cryflrallis fcacere vidpbacur. 
Conflernabac inicio pacicnccm inopinacum illud profluviunfi* 
bine cum diem unum ac alcerum concinuarec, nee fponce fiftere- 

£ur,necplagullsauc?mplaftris, nedjjm diilficultcr admodum illi 



■BiforU SaHocetes In^entis ylJdriis usque nblaiu mn iK^ignh ^^. 




Ma 



plague applicandis auc fpleniis coerced poflec,vocatur tandem 5^ 
accerfitur in fubfidiuna Chirurgus alias non inliabilis, qui atconr- 
tus phaenonnenon ijlud contennplatur & nunquanci tale antca fibs 
vifum aflerit, tandcnn ampliandann elTc aperturam cenfec, quo 
materi^e effluenti liberiorpareac cxicus, ne forte partes rcliquie 
fcroto contcnttB, aputrilagine ifta (ab acrimonia tamen omzii, 
quantum adverti pocuit, plane immuni)illicdiutius morante int 
partem corruptionis traherenturjcurundam itaque applicatpau- 
latim ab humorc turgefcentem , & foramen ad pifi paulo majo- 
ris capacitatera redaSum , turundula e lino carpto parata, ac 
balfamo Arca.'i imbuta obdurat, ficque dietim femel deligatunci 
aliquot hebdomadas tra£tat,nec quicquam fiuore indies conti- 
nuante proficic, fed palliatiative inter fpem&metum a^gri curat, 
teria interim tam qua confiftentiam quam colorcm & copiant 
fubinde variante, ac pulvere illo rufo paulatim magis minus- 
ve deficiente; in liquorem tandem , loturse carnis aliquatenus 
fimilem, mutata ; quandoque dilutiorem nonnunquam & fuf- 
flavum»'amyliinfl:ar dilutilinteajubificcataroborantis colorcm 
&!?onfiftentiam induente. Demum Chirurgus a tempore me- 
delam padenter pra^ftolandam prsfatus, exfpedadonis cura- ma< 
Jum Gommittit,addito prognoftico agro neqdaquam accepcov 
fondculi vices fubiturum illud foramen, ac a multis incommo- 
dis jctatem banc prove£lara alias fspius gravaturis prsfervatu- 
rum cenfetjAcquccum nee confilii nee auxilii ulterius nil abilla 
cxpeflandum, ab a^gro corporis fuiChirurgum pofthac adura 
dimitcitufr Ab eo tempore varias fubiit abfcefTus ille mutado- 
nes,nunc fluxum aliquot dies continuos fervavit , nunc verfd 
quafi epiftomio eundem diem unum alterumve, ac fi pknan^i 
fanitatem promictcret. fuffiaminavit, ac neguttam quidsm li^ 
quoris ftillavlt. Interca temporis fucceffu papula;, una priusv 
mox& altera pi fum' in medio feftum referentes^, a cute emerfe- 
runt, baud procul a foramine priori, qu^ reda fere liriea vici* 
niam prioris occuparunt, calami anferini minoris transverfi fpa-* 

5iQab invieem diftanccs, proxirna priori nunc ruifus paulunf 



f^- 



# 



Ohfervatio CXXTf, 



/ 



coar£laco,paulomajor tercia.colorem cuds; initio non mucan 



tes, poll unius auc aiD 
tes, humorcm tamen 



fepcimanae lapfum fenfim rubefc 



rn adhuc fudan 



Poflmodum 



media ilia papilla major cuticula,qua tegebacur,adcricu fpolia- 
licjuorem priori fimilem quoque coepic fundere, priori qaafi 



bliceraca, q 



men 



port: unum alcerumve diem 



d.. , 

madorem priore ccnuiorem exfudaos; femel eciam lapillum (an 
olTicuIum dieam ambigoyferrtenfinapi magnicudine xquancem, 
una cum lacice excrufic. Dcmum & tercia papilla utuc rarius Sc 
parcius lacrymas quasdam fudare coepic. Nunc quandoque al- 
ternant , modo illa,modo altera, raro ccrcia,modo du£e,modo 
omnes, licet rarius lympham fuam nunc rarius nunc parcius auc 
lacicem cxflillanc, quandoque nunc una, nunc du^, nunc omnes 
trcs rurfus ad tempuS clauduntur, ficque ^grum inter fpem & 
metum fufpenfum tenences,an unquaman nunquam a fonticu- 
lis ijlis iponcaneis liberandus fic,placidam tandem analyfin a di- 
Tina gratia expesflare jubent. 

Cum obligacura vulnerum, quse fpleniis ac vinculis fic,ab 
initio admodum in hacplaga mole(la,imm6obcrebram urina: 
reddicioncm penitus incommoda, coadus efl: ^ger loco fple- 
niorum ac vinculorum burfam aut bulgam aut capfam, vocet 
quisque, prouc ipfi vifum, cupream ftanno interne obdudam,& 
externe corio molliori veftitam excogitare, fibique comparare, 
qua rcculas fuas, patrimonium iftud carnofurt , impofi to fora- 
minibus cmplaftro cribus turundulis balfamo Arc^ipr^munitis, 
&appIicato defuper puIvilIo,ab ulceriori dcligatiohe immunis, 
bisdietim recondere, ficque hoc adminiculo, a cinguloforri co- 



• 



ambience duobus loris connexo ac fufpenfo, adj 
dies noaesque geflarc , ac Ci fatis commode colerare po/Tic. 
rimacaquenotacu non indigna circa hunccafumoccurrunc 
de nimirnm ^bfccfTus ille fine omni dolore. fine pulfatio" 



PI 



in 



parte admodum fenfibili cam fubico congcflus& orcus,tampro- 
pereaudlus , tarn inopinato absque ullo dolorisprodromo fponte 

^percus J rancam faburrae copiam ( cui capiendo cumoris capacitas 



ncuci- 



r 



Jll[lmd Sdrcecekt hgenih , varus iU^ue H0t4tu mn indigms ^c. z^f 

' neuciquam fufFeciflTcc ) eru£laveric ? An pro evacuatione cricica 
habendus fie ille fluxus, quo morbum pr^cedencem gravem in 
marasmum tendentem fblverc Nacura fie conaca ? Annon Natu- 
re conatus ille, prscipuse indicaciorii virium inftaurandarum, 
qu^ corporis marcefccncis nucrimencum pocius & augmentum 
ciflagitare v,idecur,quam canta; humoris copia:, in fcne prjEfcr- 
rim fubcraiflionem , e diamccro contrarius fie judicandus ? An 

' fluxus ille eciara nuncperfeveraiis, pro infaufto an-, pro falucari 
indicio fie habendus, an a^gro a majoribus incommodis pr^fcr- 
vando jUtquidamnon infimi nonainis Medici cenfuerunc, fervire 
poflic? Num vero pro leehifero cum cemporc fie habendus per- 

' ftans ille lacicis fluor? Mulcum humoris , forcaflis &nutricii, cor- 
pori fubtrahendo, eoqueexhauriendo pocius, fijoque vigorc , fa- 
ds jam exhaufl:o , ulccrius ^oliando , aprus fie judicandus ? Quali5 
illa&unde derivanda pulveris illius laceritio pollini fimilis,ruffi 
ab inicio tanca copia, & illius per filiquodccmpus concinuaca eru- 
flatio, jam verofenfim deficiencis paucicas ? Quae inodori illius, 
ac quaneum fenfuum judicio aflfequi dacum, omni penc acrimo- 
nia carencis, laticis, cui put vis hie immixcus , origo ? An yas ali- 
quod lymphaticum in fcroto per di^refin, vel diapcdifin auc 
anaftomofin apertum ilium fenfimexcernac auc exfudecjVerurn 
horum evolutio ac refolucio animi mei ac judicii provedla hac 
^cacc aliquacenus jam corpentis horizoncem cranfcendunt : Aliis 

ergo ingenio vcgetiori pr^ditis me^ue fagacioribus lampada 
trado. 

{BeroHno Augufiam Vin^. d. 8* DeCf - . 

Monulc poftea , d. 6. Jua An. 1710. Nob. hujus Obfervatio*- 
nis Author, faciem ulceris defcripti quocidie fere aliam induerc 
faciem , tarn quoad cxteriorem afpedum , quam qua redundan- 
tem matcriam.tum confifl:entia,cum colore , cum copia fcrapec 
variam : ab aliquot bebdomadis prseter fanicm pauIo quam ante 
crafliorem,frufiulacira aliquando cum impecu tanquamefipho- 
ne ejaculatas, ad difl:ans nonnunquam, profilirc particulas car- 
Obfirv.AcAd.nXXintJ, Y^k nulen 



\ 



/ 



V 



y 



fs 



om 



ex XVI I 





palUde rubentcs , diverfas cam copia quam magnitu- 
drne'rfcminis papaverini & cannabini , pifi edam cam majoris 
quarn minoris , quas ipfam ceflis efle fubftanciam fuiJDicacur , pau- 
latim facifcenc em ac fecedencem, fed absque omni dolore ac foe- 
tore » cum aliqua camen, Tedvix fcnfibili corporis alccracione, 
viriumque jadtura. 

OBSERVAriO CXXVIl 

Dn. D. GODGFREDI DAVIDIS MAYERL 

JIulier' Hydroce^balum cum dhfcejfu fpin£ dorfi enixa 

in Puerperio aphona, 

Fpofice Thomas Barthol. Hiftor. Anacom. Centur. I. hiflor. 

XXX. dijudicac , cum abfceflus in fpina dorfi obfervaci me- 
niinit, abfccfTum iflum in lumbari confinio ad os facrum, fup 
judicio ad ipinalem medullam usque pervcnifTccerebrique cor- 
rupt! fuifle produclionem. Quod enimipfi in fuofubjedocuna 
tcmporis perfcrutari non licuic & conje(^urari rancura coadus 
fuic, illius vericatem in fubjedo & abfceflij ejusdcm charafleris 
& idex culcer anacomicus ex voco me edocuic Anno MDCCV. 
d, 4. Scp'tembr. Miles gregarius Fridricus Bahr ad fedandos in 
pxorc pofl partum dolores mc advocabac, & de cumore quo- 
dam circa rnedium oflis facri in infance, pugni magnicudinem 
ferme fuperancc, anxie conquerebacur. Inveniebam eum rnol- 
lem primoflaccidumjrugofumjpoflmodum veroindiesin ma- 
jus fe fenfim diflendencem fJDacium , uc tympani adinflar digico- 
rum oppre/Tioni non cederec. Apex tumoris fimbriacus mihi 
videbacur & cutis tunica initio rugofa , in pellucidum fc transfor- 
mabac , per quam vicri adinftar omnes res oppofit^ diftinde 
transparcbanc : Pedes cruciatim fibi impofica.^ & contortje quafi 
paralyfi laborabanc , quo eodem malo vcficara fimul Sc incefli- 
num rcdum corruptum obfervabam , quorum fphinderes ob 
fpiricuum animalium defedum ofEcio fuo dcfungi non potc- 

rancca propcer ad aua<^ura tumoris materia; urinofe &foecu- 

Icnca; 



\ 



' , 



/ 



\ 

^ MnlUrH'^drocephalHm cum ahfceJfHfimd dorjiemxei in Puerperio aphona.zf^ 

IcnC2B profluvium fequebatur. Ex gravitate & magnicudine ca- 
pitis Hydroccphalum a nativitate ftatim fufpicabar ; hinc cum 
hac de r.e fecurior reddercr indies, infanti mcdicamentis, quan- 
tum fieri potuit, profpexij^c pra:terea varia externa chirurgica 
racione tumoris 6c pedum applicari curavi. Elapfis aliquot die- 
bus, cum ha£lenusPucrpcram bene fe in omnibus habuille fci- 
rem , hKC habitus phlegmatici ex improvifo deflituebatur lo- 
quela,ita ut ne vcrbum quidem, nedum difficulter , praster in- 
conditum murmur proferret. Nullus quoad animi pathemata 
pr^cefTerat error , qui (pirituum in nervos recurrentes , quos vpci 
cfformand^ potiffimum infervire conftatjinfluxura fufflamina- 
re potuifTetjmens ipd omnino conftabatjineotamen excrucia- 
ta fueratantea,quod cum ihfantem paupercula ipfa libentius 
Ia£lare vellet , illi ob papillularum in mammis parvitatem pa- 
rum prodefle poiTir. Aphons ob lochiorum prie/cntiam pa- 
rum primo auxilii^ praetcr qu^dam mafticatoria & bonam dig- 
ram acccdebat , tandem fluxu fanguinis imminuto , cum infufb 
Plantarum cephalicarum,incidentium& expeiflorantiumjiriter- 
mixto Icvi aliquo laxante, & pro emendando acri in maffa hu- 
morali ftabulante aliis quibusdam mcdicamentls ufa cfTet & cu- 
curbitulas,quarum ufus ipfi alias folennis fuerat, fibi applicari 
curafTetjfeliciterconvalefcebat. SicMatrcreftituta infanti poft- 
modum (uccurrebam per feptendecim hebdomadas , quibus 
elapfis Paralyfi quoque maxillarum ta^lus, poflquam brevi an- 
tea tunica tumoris fponte disrupta eflct, lymphaqtie qu^dam 
turbida fubfalfa ad aliquot uncias exiviflec , placide diem fuum 
9biit fupremum. Corpus eultro anatomicb fubjiciebatur,quod 
emaciatum non erat,nec unquam, quod mireris, tabidum vi- 
fum : Artus enim & venter cum in aliis ex fucci nervei dcfe£lu 

Ab- 

medio 



X' 



tabefcerc foleant, in hoc fubjeflo pingues invenicbantur, 
fcefTus apparebat rugofus, craflior & albicans, in cujus 
oculis incurrebat foramen notabiIc,per quodopeftili cujusdam 
denfioris defcendebamus per ipfam dorfi fpinam ad cerebrum 

usque, ex quo liquor quidam turbidus promanabac, ProgrefTi 



Kk 



O 



ergo 



i 



•\ 



A- 



^ 'Chfirvath CXXVn 





ergo 



ad ventrem fuperiorem capuc illud aperiebamus , atquc 
sfoffa Menioge craiTa & tenui , quze poftcrior fubftantia prie- 
ier morem denfioris erac , cxinde duae ferme mcnfur^ & ultra 
aqu^ limpid^ fubfalfe cgrediebancur : Cerebri fubflanda coca 
flaccida & aqueis humoribus irrigua perdica figura globosa , con- 
vcxo fornici videbatur fimilior , cuius tamen incerior albicans 



medulla ab exceriorc cincrca 



diftinde difcernebacur 



Difciflis poftmodum mufculis peaoralibus & cartilaginibus co- 
(tarum venter medius decegebac Pulnnones & adjacences partes 
reliquas bene confticutas, quarum vafa fanguinem ferofo palle- 
feencem oftcndebanc perfpicue : Separatis veneris infimi inccgu- 
mencis communibus cum Mufculis &PericonseOyillius eciamvi- 
Icera omni labe innraunia dcprehendebancur , vafbrum illorunv- 
que ramificacionum legicimam conllicucionem oflendcncia,ex- 
cepcis va/is ha^morrhoidalibus, quse inccnfiffima rubcdine cur- 

jgefcencia valde promincbant. . 

Cuinam caufae in hoc fubje^lo taota aquarum exundaci'a 

adjudicanda, an vafis, quibus feruna includicur five ex impecui 
five acrimonia hunciorum rupcis , qualis exempli Illuftris Dn. 
Hercodc aTodcenfcId in Crocologia p. 282. raeminic: Sive ejus- 
dcm feri incerturbato circulo,monencc Celeberrimo Eccmulle- 
ro, fi fciHcct foetus capice nirais inclinato verfus inferiora fie fi^ 
tuacus, anccDs hsrco j de quibus Excellenciflimi Dn. D.Hardcri 
clegantiffima Obfervado XXXIII. & Scholium in Apiario fuo, 
imo Carolus Pifo fele<^arum Obfervacionum &.ConfiIiorum, 
cumprimrs vcro quoad abfcefluum driginem Philofophus & Mc- 
(Hcus, per cocam Europam Exccllentiflimus M. Aurelius Severi- 
nus in abfoludflimo fuo de AbfcefTibus cradlacu legi merentuf. 
Uquorem ex abfcefTu proraanancem aquis procul dubio capiti' 
innacantibus debuic infans , prouc foramen in principio doru 
in*c ipfaquc abfceflus radice repercum teflatur j Tumorem 
pfui in OS facrum adfcribebat Puerpera>ficque propria? imagi- 
nacioni , quale idem exemplum Hydrocephali ex imaginatione 

pra:gnaD?|5 ii> upcro €gBtra<^i producic Guilielmus f abricius 

Hiidar 




J 



Ohfervath CXXrllL x^i 




Hildaniis Cencur.IV. Obferv.III. Alias aliquos condicionis pa^ 
risabrcefTus obfervavic fixcdlcndfTimus Dn. D. PreuUius , Proco- 
Phyficus Vratislavienfium meridrtlmus , quos una cum aliorum 
abfcefTuum Hiftoriis citatos inveniesHiftoriaMorborum Vracis 
lavicnfmm Anno MDCCLp.<$^. 



^ 



s- 



OBSERVATIO CXXVIll. 

Dn. a GODOFREDI DAVIDIS MAYERl 

Sonus in Pmete duhius invifibilis Avfomati 

T^Erum cognitionem non facile affcquimur, nifi decerm 



k%profl:ec principiorum cognicio.. Hinc fclentia noflra um 



bra; Solis eft fimilis vel omnino nulla, fi cum rebus , quae adh 
bcenc ; comendacur. VeritaEem in fumma terra levi qu^rimus 

manu , qu^e fi quid DemGcrlco , fi quid ipfi vericari crcdimus, 

incerdum in aldffimo demerfa jacec pucco. Dies quidem dicna 
docec, &Iongioris sevi diligentia in lucem fubmde protrahic, 
quod fagacinimos olim rerum inveftigacorcs fugicj Tucius ca- 
men eft in rebus dubiis ad ignorantix afylum confugere, quam 
crrori velum obducere. Quod meum permanear, cftoque dc 
fono hoc in praTcnti commemorando dubio judicium, m quo 
aflencienccm habeo Excellendflfimum Dn. D. Rudolph. Jac. Ca- 
merarium,ProfeflbremTubingenfium celeberrimum,qui curti 
Ephemeridum Germanicarum Anno IX. Obfervac. LXXIII. dc 
fono quodara dubio varie commencatus fuiftec, ad finem obn- 
fervadonis rem omnera in incerto reliquic. Oaavus jam agituc 
& quod excurrit annus, ex quo fono iftiusmodi dubio, in mul- 
ds tamen a citad foni indole diverfo ad domicilii mei paneces 
divexatus fui, ublnam edam hadenu^ vixi. Sonus hicVracis- 
lavia in Pacria primum mihi obvenic , notabih pulfu inquieci 
parvuli 6c portadlis Avcomari , horarum indici , penitus confimi- 
li, ad lacera parieds muralis fe manifeftans. Quampnmum cgd 
circa vefpcram accenfa candela Mufeum ingrediebar , Horolo-- 

gium hoc pulfadone condnua mihi illudcbat per dimidium an- 



^K 



) 



Sl^-Z 



Ohfervatio CXXFUl, 



J 




hum , ica quidem ,uc quamprimum raanu locum , quo illud qb- 
fervabam, pulfarcm , Avcomaton hoc aliorfum fe recipcrec,& 
fenes fores fe dcnuo manifeflarec , ac ex illo loco ad appulfurn 
manus me*epoft breve cemporis incerTallum icerum ali am fi bi 



fedem quasrerec , ficque cotum 



divagaretur, & 



dum ad imicationem manus humanse , quae poll decurfum ho- 
rarum,rocuIarum currentium & recurrencium cum indicc cir- 
cumadlione curfum horologii dc novo definic , mirabili foiiitu 
fe diftinguerec. Id cxpertus ego non folus , fed mccum diver- 
fimode adftantium aures, usque dum ad decurfum dimidii anni 
fatis cederet GencrofiiTimus Pacronus , cujus Proli in (tudiorum 
confilii partem pr£eeram,& cujus beneHciis me etiam poft bea- 
tam ipfius analyfin sternum devotum mancipo. Sic ad qua- 
drantem anni quievit inquiecum alias AvEoraacon, cum incerca 
pari racione& raodo aliud tale Illuflri cuidam Moecenaci , quern 
Senem Rcipublicse Faerie DEUS diu fervec incoluraem, in ipfius 



acramentario & menfa obferva 



Accicus ego cum 



idem auribus pcrcipiebamus, quod per aliq 
rebac, cujus generofa Uxor poftmodum morbi concumacis vi 
pprefTa in di/Tico folo & longe abhinc diftante Urbe Nature 

Paulo pofl ad parietes meos veceres rcpctcbat Avcoma- 
ton pulfus eodem modo,eademque diVerficace , qua comple 
aures ancea ferme obfurducrunc : Infec 



cedic 



mors quoru 



ndam 



fanguineorum. Ad Academias icer deflinabam , ye Aigia co 
vivencis perfequebatur , & cum ftabilcm alias inofFenfumque 
curfum femper rccinuerim,tamdiutamen me affligebac nonin- 
terrupca ferie, usque dum Lipfis amanciffiraamMacrem morbo 
confedam & cxcindam per liccras audircra. Ad cempus icerum 
concicuic, mucaca poftmodum Academia, Avcomacon camen 
femper fenfi,quorfum eciam divagacus fum,& jam ipfa icerum 
per aliquot annos in Pacria indivulfum a latere meo comicem, 
quern hoc ipfo die, in quo hascfcribo,una cum domefticis ad 
parieces pr^fcncem audicu capio. Quid h^c resTibi velic, quan- 



quam illam non ex opinione,fed vericace animo & cogicac 



i 



jam 



Ohferrath' CXXIS. 



z^i 




/ 




jam faepius perpenderim , me fugit, latec , preterit fateor, 5c cum 
Voedo Difputationum fckdarum pare. 2. qui camcn inter Prx- 
fagla collocac, quorum caufa non cfl njanifeila , & Bccmanno 
Dodr. Mor. c. g. in re dubia nihil cerci detcrminare nee audco 
nccpoflum. " 

* OBSERVATIO CXXIX. 

Dn. d. godofredi davidis mayerl 

Edc ajpedu FotiumuU hxantis HyvercMharfis 

[ngulcum in Hypercatharfi prodromum imminenris mortis 
sfle ,non folura quotidiana docct experientia, fed etiam magni 
Hippocratis teftacur oraculum, cumAphorismorumLib.V.Apho- 

ris. IV. fcribiCiETrJ i;V£^xa-9-a^o-« c-Tracr/zo? K "Kvyfj-lt; iTriyivc^Bvcq ,y.oLKov» 

Loquitur hie Divinus iSenex univerfim de omni pharmaco im- 
tnodicat purgationis caufa, qualia exempla paflim apud Aurorcs 
proftant, ex. gr. a Medic. Mercurial. Fphemerid. An. I. Dec. I. p, 
i^l-.iji.a Jalappse refinaAn. VI.Dec.IIp.24-iB3- ex purgante 
improvide fumpco An. III. Dec. II. p. 304. Eandem autem ex 
afpedu potiunculs laxantls, fingultu ftipatam , lethali hocfigno, 
contingcrepotuifle absque fubje^li imernccione.miratudignum 
eft, & rei veritatem fequcns confirmare, poterit cafus: Mcrcatoris 
& Civis cujusdam Vratislavienfis A.K Uxor,cum ob vaf ia5 f 3- 
tfones raedicamentis purgantibus fepius corpus Icvafe opus hi- 
beret, in tantam poftmodum medicaminis hujus averfioncrn iif- 
cidicuccum antca potiones catharticas,qt]as ipfa remper cxpe- 
cebat, avide exhsufiffet , & ipfi Marito male fe habenti adllans 
potiunculam ex aqua laxativ. Vienn. Spic. dia tartar. Parac. Arc. 
tartar, c Syrup, cich. c. rhab. apportari videret,fubifanco terro- 
re,tantaque medicaminis ex improvifo apportati avcrfione mi- 
rum quantum concuiTa, .vomitibus primo, poftmodum copio- 
fiftimo, ad ultimum etiam fanguinolento alvi fluxu,cardialgia, 
torminibus ventris ac fiti, quibus tandem excremorum frigus 
& pertinax fingultus acccdebat, adeo fuic divexata, ut accitus 

ego de ipfius refticutione jam a(flum cflc crcdcrem. Medica- 

men- 



S 



^4 



OlferVAtto CXXX. 




•nicntis ipfi fuccurrebam quantum potui , cum aucem poftmo- 
dum quxvis medicamcnca prater excernas quasdam inun<ftiones 
6c focus faflidirec , aflencirc, & cocum negocium Nacur^ foli com- 
€nictcre coacflus fum. Seafim candem ad fe rediic, fed longum 
temporis incervallum incercefllc , ex quo illam icerum refticucam 



vid 



Antimonio yifopurgationera fecucam fuifle refcrc Thomai 



jBarcholinus Hiftor. Anatomicarum Cent, V. Hiftor. 64 

(^Fratislavia AuguJ}am Find. d,fi. Dec* 

An ' 1 7 S . miJfA,') 

OBSERVATIO CXXX, 

, Dn. D. MARCl GERBEZIL 

De 

Bfilepfu mirdmetafiafiin repenhnamccecifatem^^in 



fperatam uisus recuperationem. 



s 




c 



E nullo humaaum genus affligente afFedu facile cam mira 

leguncur,quamde epilepfia: quemadmodum neque credo 

^ife afFe^lum conceptu tarn difRcilem, quam fic epilepfia. Quod 

:alii5 fuperfe- 

Solum dico me mi- 



dc ea camen alias palTira^ plurima commencati fin 
dco ejus acciologiam pluribus defcrib 



racum fuifle elapfi 



effe^lum In Moniali : qu^ poft 



h' 



\ 



quam cam ulcra anni fpatium fjepiffim^ pafia fuiffcc , in quo 
dam paroxysmo repcnce adco cxcoccaca fuic, uc a:bfoIute nihil 
vidercc, oculis ecfi nullum prorfus defedum pr^ fe ferencibus 
ab epilepfia ihcerea per anni dimidium omnino immunis , & 
propterea fuccefllve infiiar fani/Tima? nhetCa, ^ mlnraca rcddica. 



> 



propterea fuccefllve inftar fanifiims obcfa, iSc 

Uc adeo fperarecur ab ea nunquam amplius affligenda 



dum 



quadam vice nihil tale pr^fag 



repence 



, Sed 

rurfus 



^pileptica qoncidic, recuperaco quidem itcrum prifiino vifu; c 
contra epilcpticis infultibus itcrum farpe fiepius, uti prius, exa 

f erbationcs fhas renpvantibus. 



OBSEK 



^ 



Ohfervaih CXXXf. 



z€f 



OBSERFATIO CXXXL 

Dn. d. makci gerbezii. 



«l 



\ 



Dc 



Remedio in b^inQtrboiditus qua Jluentibm , qua dolen-- 

■ tibm exjferto, 

Ii^morrhoides fine , qu^eque mala cas rubinde adoriri 
foleanclcgere ed apud Hippocracem Scpa/llm apud Medi- 
cos pradlicos , praTertim apud Fromannum , Phyficum Cobur- 
"enfeiTijqui dc eis fpccialem cradlacum cum fingulari fui com-; 





mendatione confcripfic. ' Relego propcerea c6 Ledlorem 
de eis plane exa£lam nociciam addifcere deflderac. 



qui 



Hicego vc- 
rofblum refero, quid ego in memetipfo eis cam dojencibus., 
juam fluencibus prie aliis remcdiis proficuum fuifle expcrcus 
uerim. Paciebar aucem carundem, interpolatum camcn, flu- 
xum jam fere per quindecim annos , priusquam ex mihi dole- 
rc> vol nimio fluxu molefla; elle incoeperanc : poftquara ance 
tnennium auccm ex itinerc equo faflo nimium incaluiiTem , eis 
fubindc adeo dolueram , uc dolori fufferendo vix par fuerim. 
Tranfiera: vero fucceflive camen rurfus dolor hie: fed qui pofl: 
annum circa idem fere cempus ad fimillimam ex equicacione in- 
calefcenciam cum non impari moleftia camen rurfus redieraCjcfe 
pr^rerea cum ea fanguinei fluxus concinuacione, & diarrhoea, 
uc inde peflundaca ventriculi digeftione, & atcricis viribus vix 
,non fuccubuerim , non obftancibus quamplurirais pro tunc in 



\ 



fabfid 



lum vocacis remediis. * Demum cisdem tamen tancum 



cireceram , uc fuccc/ll ve rurfus me uccunque rccollcgerim. Quod 
percimefcercm vero, ne fa^pius recurrcns cam periculofura ma- 
him me demum prsecipicarec ; cogicandum mihi efle rebar de 
cercioribus remediis , quibus ukeriori recidiva: obviam irem. 
Et deprehcqderam , quod fcrophularia , celephium , chelidonium 
minus, & millefolium prs aliis calia effenc, quae hoc malum ci- 
curare, 5c demum eciam radicicus extirpare valercnc. Refolve- 
ram propcerea corum efFedum expcriri : Acque, quod commo- 
Obferv, Acad. iV. C, Cm.L 



'-^ 



U 



difli- 



/ 



/ 



za 



Qhfervtitio C XXX II*. 





dinTimus eorum 



fus mihi viderecur elle 



dec6£l 



cum 



rainucim concifa in aqua inftar herb^ The decoquere foli 



cram 



& cum tancillo facchari fingulis,. vel fal 



/ 



alcernis 
matutinis quanciwce oao circicer unciarum calide forbilarc: & 
fande dico me intra duos oienfes (obfervata interea proba vi- 
aus ratione) rem ( laudes. fummo ArchiacraJ}eQ perduxifle, uc 
lam in akcrum annum ^ecfi intcrca pluries equo peregre profe- 
aus fuerim, inde penicus nullam perpeflus fuerim moleftiam: 
quin pocius inde nocabilitercarno(ior,&coloracior effedusve- 
iuti rcnatus effe mihi videar , fluxu corum quidem fubinde in- 
terea camen recurrence; fed moderadflimo»& rninime molcftoi 
quin imo vel ex eo proficuo , quod eo mcdiance humorum p. 



particular , quocunque demum titulo force fanicati 



cicur^, evacuencur> ad mentcm Hipp 



qui 



diucurnas 

fal u cares 



hoemorrhoides omnino cohibere prohibet ^. Aph. 12. 
ccontra efle depraedicac, fi moderate fluanc 6. Aph. li- Sc 2i. 
Nee non 4, Aph. 2>". Non dubito> quin idem remedium , qua- 
cunque demum forma, pra^miflis prsmiccendis , & fuppofica 
debica vi£lus regula fufficienci tempore continuatum , & praf- 
lerea radix tclephii ex collo per dorfum fufpenfa (qualiter earn 
seftavi ego, & gefto etiamnum; geftata fit infallibilirer quoq* 



fimiliccr affedlis profucurum. Quod opco ex cordc 

{Lah^co AfigHfiam Find,, d, 24* DcamBru 

Anno 17QS* w^-} 

QBSERVATIO CXXXll 

Dn. d/samuelis slotzi. 

De 

Uhere Herhd Kalipoventu in TranJyhaniO' 

tlcmadmodumTranfyivania eft falis feraciflima^ica & Her- 
^ba Kali : quod ideo annotandum duxi , quod , quantum mini 
ex Bocanographis , quos hie in librorum penuria habere potui , 

oocum eft, in Europa noftra, nifi ad quasdam maris lit'tora in- 




De Uhere Herb<& Kali frtventu in Tranjjlvama^ 



^^7 



fcribacur : cum camen ego hie prope Talis fodinas & 



ifif locis aqua falfa irrig 



uberem ejus proventurn compe 



rerira. Eft Kali geniculacum , ad cubicum & ultra aflurg 
lecxviridi rubclcencc, fucco falfo admodum turgidum, ac inde 
aliis herbis ceteris paribus pondcrofius. Quamvis aJibi apud 



pifices latifTimus 



eflet ufus : tamcn ob ignoranciam 



dhibec. Quibus vero morbis vulgus cam deft inet , per tur- 
bulcnta cempora diligentius invcftigare non licuk. Hoc tamen 
a quodamPrarclaroViro pro ccrro'accepi, earn porcis ad fcrophu- 
las difcudcndas ab Auditoribus fuis cnm frudu folere cxhiberi: 
quam ille hinc quoque ab €venru fcrophulariae nomine, quam- 
vis eo fenfu Latinis non ufitate, ad Hungaricse lingua genium 



quia 



fails 



honoravit. Plura , qua^ de ca vulgo narrancur , 

liquida, lubens omitco:qu^ tamen fi a pluribus confirrnari ad 

vcrcero, cum erudico Orbe comtnunicare non pr^termircam 



Dk 



D. SaMUELIS SLOTZI 

De 



^ \ 



Succino fluido in Valdchia reperiundo. 

AFfercur ad nos e proxima Valachia liquor oleofus, mell 
confiftentiaejfaporis non naufeofi neque adeo exftantis,( 
loris rubrurci>odoTispenetranns quidcm,fed non^deo ingra 
& , fi prunis aiFundacur , fuccinum ^mulanus 



Carabem cfle 



fiuida 



m , cujus meminic Paracelfus , puto 



Ubi terram h 



ofo liquore imprcegnacam ancumanc ruftici; ad cubicos plur 
fodiunc, in foveisque colleclam pinguedinem arundineis faH 



Incol 



cxcipere atque inde cxprimerc dicuncur 



Ufus ejus apud 



nam pro axungia ea ucuncur aurig^;quamv 



hoc quidem Temper impune. Nam nifi mature axis & freq 
aqua conrpergacur,aveloci rotationclencum ignem concipere, 

friabilis & fragilis reddi , imo In carbones fere facqlTere dicitur. 
Macerancur Drseterca in ea coria,ad fra^na vel alium equorunti 



apparacum dcftinata. Dicuntur enim i 

LI » 



folum durabilio 



<i 



curu 



is 



•2^g 



Ohfervatlo CXXXIF. 



\ 




cum a'Que aquam ac aerem uiitiuoficas excludatjfed eciarajue 
audivi , a culicibus & aliis infedis , in Hungarian lacifundiis a^flate 
percgrinancibus valdc iiifeftis ; fcflbrcs & corum eqiios immu- 
nesreddunc. QuishujuspofficefleufuSjnon eft, uc com mem o- 
rem, cum pIurima,finon omnia, qua; de PeeroIeorcnbuntur,& 
huic convenire putcm : hoc cantum dico, me non folum fubi- 
fam illius vim anodynam in Paronychia incempeftivo medica- 
m ento exafperaca nuper obfervalTe , & Tub forma Tindur^ vel Co- 
lo Spir. vini extraft^ ( quamvis, quin addito Sal. Tarcari faturatior 
cbcineri polTic, non dubicem) in capitis doloribus a eaufa frigi- 
da illud cum emolumentoexhibuiifer/ed enam,quod per dige- 
itionem & deftillaciouem fulphur ciriTiabarinum combibat, non 
ica pridcm expertum eflejac indcfal volatile oleofum, via bre- 
vi & cxtemporali confeduni,in cerds cafzbus non fine fucceilu 
adhibuiiTe. Neque camen hie fubfiftam, fed plura experimen- 
ta & rariorem fulphuris cinnabarini in fal volatile converfionem 
cum DEO & die moliar. 

QraiuUvia Angti^am Vir.d.a Noh, D. 25, Sam. Gra^% 



OBSERVATIO CXXXIV. 



I 



Dn. D. JOH. MAURICU HOFFMANN!. 

De 

Cactexid , hine infecutafebre terttana intermittentey ac 

demum ifchuria 12, dierum felkikr curata. 

LluftriiTimus & Excellentiifimus quidam Patiens^annos fupra 
fexagincanoyem natus,tumore pedum oedcmacofo cache«ftico 
per plurcs annos affli£lus , cum nee deambulandi diurno, nee de- 
cumbendi facilitate nodurno tempore gauderepotucric, utram- 
queretardante&aggravantc cumoris pondere,tot moleftiarum 
perta^fus me in confilium fub proxime elapfi anniprincipiumvo- 
carijulTit. Adveniensmoxanimadverti chylificationis negocium 

fliccumbere , Patience hydropota j praadium affiplum diverfis 

cibis 




( 



.J['l-'.^-r 




1* _ 



J0un 



-.- 



.\ 



' i 



\ 



J}e Cachexia, hinchfecatafehre tertUnttinttrmittente , ac demum cf>c. 2.G^ 

cibis feriencc, quiecem tancum non pcrpetuam adm 
que in conclavi fpaciofo , fornace deflicuco , camino quidem afli- 
dente,fed nihilomrnus aerisfrigidi injurias, cum tranfpirationis 
infenfilis nocabili interccptione fuflinence: Obvenicbanc adeo 
cum rcipirationis difficukacc mox pTura cachexia folita figna > 
& vapefcentis cum fpiridbus fanguinis indicia, quibus nephriti- 
ci dolores {^^^ fubinde aflbciabanc. xVIcdelam igicur anxie expe- 
tenci dacurus,nunc ad gutcas xxx. cum jufeulo fumendum pras- 
cepi Elixir meum ftoraachicum fali volatili oleofo aromatico & 
Jpiricui cochlearice nupcum , ei akernis vicibus fubftituendas fuafi 
fpecics ad inflar Thca^ fupcraftufa aqua calida forbillandas , ex 
radic. china?, graminis^ farr^parill^, bardan^, liquirici^ , fcob.lignt 
faflafras, baccis junipcri, caffia lignea, corticWinterano, fanta- 
lo cicrino , vifco querno , femine anifl Indici ftcllaci , & paffulis ma- 
joribus exacinatis concinnatasjfub prandii fincm buccellampa- 
nis vino generofo dulci canarienfi auc mofcato incbriatam de- 
glutiendam fuafi, horaj pomeridiana pilulas pr^cepi aflun^en- 
das numero i^.cx extrado crifolii fibrini, genuan^e, ligni aloes 
caftorii croci antimonio martiali diaphorecico Ludovici radice 
ari cruda millcpedibus pra^paraus , fale yolaciii fuccini , cirjnabari 
nativa&cinnabari antimonri re(!lificata cum balfamo peruviano & 
oleo cinamom. mact>ris,menchcecaryophyIlorum deflillacorum 
aliquot guttulis pondere gr. i. efFormacas. Per intervalla Ene- 
ma ex emolliencrbus & carminativis appficari curavi. Corpus 
univerfum femel ufu pilul. hydropicar. Bontii cum mercurio 
dulci & trochifcis alhandali ftimulatarum purgavi. Tumori 
pedum pediluvio ex aqua fabrorum ferranorum, cui fol. ro- 
rismarini,beconic«e, falvis, chamiepycios, rucje, flores chama^- 
meli, fambuci, fummicates ferpilli Sulphur. Nitr.& Alum.inco- 
fta fueranc , confulere allaboravr. Ec enumcraca qu^dam reme- 
dia, Deo ex alco benedicencc,ex voco profuerunc,ut abliimcd 
pedum cumorelibertacirefticutusIlIuflrifs.Dn.Pariens arce cgre- 

di & breve (ubinde iter fufcipere valueric. Obcigic aucem, uc 

cum ipfo Sacumalium Mo ad cpulas invicipia invicacus efler 



LI 2 pirci 



\ 




i'" -- 



2i70 



Ohfervatio CXXXIF. 



pifciumque efui indulfifleCjin febrem certianani intermicrencem 
inciderec, cui remediis idoncis relevacce illico dolor nephricicus 
fuccefllc cum fummo ciborum faftidio ac vomitu, fid incolera- 
bili, ac urinx omnimoda fuppreffioae, qux quidem ultra diem 
12. perflicic, nifi quod interea bis cerve quacuor urinse fabulo 
craflb curbac^ gucculas fakem excreveric. Varia incerea adbibi- 
ca func medicamenta qua interna qua externa: Inter illaerac De- 
codumForefli, infufumXheiecum baccis juniperi,€muino ne* 
pbrocathardicaSchr6deri, coloilrum terebinthinatum , fal vo- 
latile okofumcumlignofaflafras paratum, diurcticum&Iidion- 
iripticum alias ufu probatifllmum, pulvis teilarum ovi ccilcina- 
rarum , oculi cancr. lal voIat» fticcini, cinnabaris nativa,fperma 
ceti turn & alii pulveres lithontripcicl compofiti. Inter hicc Ene- 
cnatn ex emollicncibus & carminativis ac diureticiSjfacculi&ca- 
caplasmaca ex herb, chafrefol. matricari^ , malvaj>parietaria?, mer- 
curialis, floribus cham^meli Romani ,bacc, juniperi, alkaken- 
gi, feminibus daud,anifi>pecrorelini, lini, foenu^rseei, in Mc 
decodis renum regionl admota , linimcnta ex unguento dialth. 
-ol. amygdal. dulc. fcorpionum lumbric. terreftr. pctrol.albo , cum 
olcis dcftillatis fuccini juniperi tcrebinthinae rcrismarini > car- 
Vi , anifi confeda , fuccoquc ccparum ex piolTo admixto attenua- 
ta. Irrita vero ha^c omnia €rant,accedebai angina fpuria, ton- 
fillarumque tumor deglutitionem intercipicns, injedis gargaris- 
mis ope fiphonis mucus fanguinco-pituitofbpurulcntus vifci- 



di/limus non tarn fcreatus repetito validi/llmo nifu rejicicbatur 
quam mediantibus digitis ori immi/Tis extrabcbatur. Acque 
ha^c peragcbatur ad diem usque duodccimum inclufive fabula, 
inter querelas mecumque mortis, ac lalutis fpem plane dubiam" 



dum Illuflri/Timus Paticns vigiliis pcrtinaciflimis fere exhauftus 
ac naufeabundus nee alimcnta nec'medicamenca accipere ulla 

volebac, donee ingruente nodiurno tempore mulcis argu mentis 

/ a me fe perfuaderi pateretur , uc bora p. hauflum largiorem 

cmulfionis, ad prjefcripcum meum ex amygdal. dulcibus n. 12. 

& nuclcis pcrficorum num. $, cuai aq. ccraforura nigrorum ab 

ama- 



V 



J:'-^ 



y 



>^ 



De Cdchexta hir.c infecutafehre tertiana 'wtermittenu , ^c demnm ^c. 2^r 

amatiiTima Thori focia parac^, ebiberec, idque bonum fad urn 
poft horam clap(am repecerec: (ic circa no(ftis meridiem erum-^ 
pere coepic urina efFi-aiflis quafi claun:nSi& quidem primum ad 



aRquoc uncias coca qi 



fabulofa, indar aqua? luco fabulofo 



oCto 




mmcntc excrcmo 



mrbids>poft:eacfHuxic faiiorum fimilis colore cicrinoconfpicua, 
5c quidem intra fpadum quinque horarum ad menfuras Fran- 

o divinam benigaicatem , qua ab im- 
periculo IlluflrifTimus Vir liberacus cfl, 
fion fatis depraidicare pocuerimus. Ceterum per infequens bi- 
duura ipfc commode fads vixit, nifi quod crebriorem ad uri- 
nandum flimulum perfendfcerec ,cunc demum vero excrevic tres 
calculosj quorum ultimus ob angulura prominentem acucum 
intra urethram adhasrefcendo aliquandiu commoratus eft, do- 

ftudio aliquandllum rctenca cum nifu 



foras expellere 



Ab illo tempore liluftri/s. Dn 



Pacieiis oprime fe habyic,Thermis Embdenfibus Menfe Majo fe 
Hciter uius* 

OBSERVATIO CXXXV. 

N. D. JOH. MAURICII HOFFMANNI 

Sifiens os palatifponte rupfum 6r cumfonitu 




'f 



fffraSum 



MUlier qua^dam quinquagenaria defluxionibus feri acrioris 
catharrhalibus multum obnoxia * ulcus fiftulofum candcm 
fufcepic non procul a caruncula lacrymdi oculi dextri , ex quo 
non Iblum fanies purulcnca per mcntum propinquum ad narcs 
fibi viam paravic, quin&fupra fextum offium maxilk fuperio- 
ris par cfFufum curiofum illud efFecic > ita ut fortean occafionc 
ofcitationis(cujus camcn sgra confciam fe eilc ncgabat ) auc dc- 
duai plus folito oris ejusdem pars altera dimidia cum infigni 
fragorc abrupta cxcidcrec, quam adjedum fchcma dcfignatam 



Oftic 



OBSER 



# 



' \ 



j= 



'X^% Ohfirvatlo CX XX FL 



^ 





OBSERVATIO CXXXVL 

Dn. d. jor mauricii hoffmanni. 

Proionensftyalismumfalutaremin epile^fta ex 

accidmti conatatum* ^ 

Lluftris qucedam vrrguncula annos p. circicer nata,cpilep(ia f^- 
pius correpca eft erradca,niillam cercam periodum fervancc, 
-quam inftancem fternutatio crcbrior pr^dagiebac, vocatus ego 
cum duobusExcclIentiflimisMedicisconfulcationem infticuijat- 

r 

que pracfcripca func pra'cer confueca cvacuapda atitepilepcica 
^aria jfic itiducias quidem dcdic malum, fubinde tamcn per m- 
tcrvalla modo longiora modo brcviora redicrunt paroxysm! 
cpileptici. Ac enim vero cum ego baud ignarus effcm Parcn- 
tern ejusdcmnunc quidem vicadefua<fl:um,antchac lue venerea 
correptum quam maxime fuifle.non immcrico in earn deveni 
iuipicioncm, virulcncum venereum acidum a genitore genits 
quafi per traducem impIaQcatum,& hic pr^cipuam forte ludc- 
re rragoediam , aucor fuaforque fui, uc Trochifcorum hermeci- 
corura Celcberrimi Screen quacuor ,& quidem in pulvcrem prius 
criti cum pukicula pomorum co^lorum aegras exhiberencur : fed 
ccce, qu« a fervitio erancancilkhujusprajccpti oblita? trochifcos 
prardia^E virgunculae tradidcrunc maftieandos & devorandos: 
tunc prima quidem die alvus fexies Iblutafuic, altera aucem coe- 
perunc cum dolore iutumefcere fauces Jingua , palatum, gingi- 
va, demumque infccuta eft aliquot dierum falivado , ecfi non 
intentaca , oprimo tamen cum cvencu ; ab illo enim tempore ab 
omniinfultu epilepdco immunis vivitvirguncula;intereaautem 
ba^c obfervatio memorem nobis vellicavic aurera, atquc tacice 
quafi infufurravic, Mercurii dulcis auc fub forma pulveris folutn 
'*"'-, auc fub mafticarione intra glandulofum oris concexturn 
intimius admiili nunquam tucam fidem cfle 



dad 



{Ahdorffo Augufiam Find, d, 20, Febr 

A, \jop. mljpi.') 



obseR 



.' 



^ 



Vhfervatio CXXXril 275 




^ / . ^ ^' 



OBSERVATTO C XXXV II 




Dn. D. JOHAN. CASPARI WJtSTPHALL 

Inquifnioin Salivationem M€rcuridc7n 9 occafionejali- 

\vati(>nis fpontama eftdemice graffantis. 

Er variam humorum metaflannj horumque cridcas cxcrc- 
_ tiones , ac corporis a farcina fua exoneraciones , morborum fa- 
ciem multum alcerari, imo incerduiii in alium cransmucari fta- 
tum,uc plane novus cxfurgac morbus , Medicorura Obrervado- 
nesubiqueloquunturjquin&pe unusincerdum akcrius folec effc 
remedium. Pleuruidesruppuracas & empyemata,aUosqiiemor- 
bos quamplurimos, nttHcfoIis diarrhoeis, & Ji^nnorrhagus cri- 
ticis ,nunc urinse fluxu , harmorrhdrdibus Sec. folvi, Medicis cH: 
quam notiffimum. Ejusmodimccaftafeosbenefido falivadonetn 
naturakm (fine nerapc Mercurii feu argenti vivi ufu ac applies- 
done rnf^icutam)colluviemcopioram Tub Ienc;e vifcidaque fali- 
vsfpecic, cicra ullam tulTinn auc fcrcadoncnfi , ex glandulis ac 
duSibus falivalibus per os evacuate, compertum habcmus. Undc 
Belgii ^fculapius expcriend(rimus,B.5j/T;?M5, ralivadoncm ar- 

dficialem Mercuric mediancc excitatani mnnatur aim &fme- 
dkam vocat, hancque a critica Scfymptomaticaxcah diflinguic 

Lib. IV, Prax. Trad. Ill $.314' Quemadmodunci vero Cele- 
berrimus Wi llifius , Mcdicus quondam in Anglia Regius, m ele- 

^andflTimo lra9, de Anima Brutor. P. // cap- 9, p. m. 245. mo- 
do didam Mercurialem falivadonem ad tollcndas fanguinis im- 
purita:es mukum faccrc , fcribere baud vericus eft : lea & Facul-. 
tads Medico Lugduno-Batav^ decus , ExcellendiTimus Anion. 
Nucky in curiofiffima /fw/o^r. ^ du8uum aquofor, Anatomt 

talemcopiofam faliv^ excretionem non folum poft oblata Mcr- 
curialia, fed & fponcaneo nature motu cream , in fcbribus po- 
dmmum quartanis.fputo fanguinis ,& melancholia, maxime fa- 
lucarcm obferyavicvnon minus in illis afFeaibus ipelancholicis, 
ubi fanguis craflide fua peccans, &.X^dius pgr. f;analicu!os glaia- 
dularura falivalium mocus , neceflario.in vaforum extremiiaii- 

ohfirv.AcAd.nXXmj. Mm * bus 



^ 



'^ 



Ohfervafio CXX 




bus moram debet ncaere,&copiofibremlalivs macenem lup- 
pedicare. Neque. defunc. raIivadonis.cndcxexempla, mediancc- 
qua, falarari naturae conrilio,morbiaIioquinadmodumperi^^^ 

lofifueruncfublaci. Sic legimus in Jlmo L Epbemer: Noftrarum 
CuriofDecur.lObJerv. i2^ phchificam quandam fahvacione 

-fponcanca, fine ulla medicament9mm Mercurialium exHibitione, 
feptem dies perdurante refticucam fuiffc.- Neque minus in An- 
no IX, Decur.lL Obfirv. 102. nocacur arthriris ptyalismo leu; 
falivacionefpontanea foluca.. Quendamfcbreardente admodum 

periculofe dccumbenccm ejusmodicricicafalivalishunfioris excre- 
tione liberatum fuiffe , obfervavic B/e^fjj inZodiacofuo Medico^ 

Gallko Anni I Menfe OUobri Obfer^ at 7. ?mtcr^ ac in capids 

dolore, odontalgia, gravi audicu &c,*cridcam falivae excrerio- 
nem f^pe levarnen atcuHflc, teftatur fupra allegacus A^iick I C- 
p.m. 37, Adeo,ucpIuraexcmpIa exHofEnannoFum Halcnfium, 
B. Eccmulleri , Wedelii Sliorumque eiariflTiraorum Medicorum 
fcripds corradere, fupervacaneunfi(&Lc£lori curio fo acquc ex- 
perto caediorifllmunn)forc baud abs rerimcndum fie. Hac vice 
defcribere &: indagarc placet falivationem fpontaneana , quas anno 
2SVX. Chriftiana? i5p4. hie Delidi Hujusque circulb &:.vicinia n 
folum , fed 5c pluribus aliis in rcgionibus ac Ibcis, Francofiird 
Moenum ,.Bcrolini , Hanovia^ &cc. ud ex liccris Generofifi'"""! 
Krugii alioFumqueExcellentifllnnorum Medicorum exaracis pa- 
tec , epidemice graflabacur., Salivado hasciunacum varioliscon- 
fluendbus, hie locorum graflari.incipiebaLprimoineuncc verc, 
qua (kpe diias 5c cres imo quatuor perfdnas laborances vel una 
domus habebacqua? omnes iisdeai plane in prihcipio & incre- 
mento (ympcomads maxime dolorous" affligebancur, quje in fa- 
livadoneMercuriali alias obvia cfle foleat; cumore ncmpegcna- 
riim , lingua?, gingivarum , faucium , paroddum &c. in ftatu vero 
(evacuads^ fuccis vifcidis & gludnofisjincerduinaedatn primo in 
principio cruends ) fijcci dpparebantccnues &aquofi, divlis oris 
& faucium iynnpp&m^dspe'decendnntemictendbus. Morbus*hic, 

cefcio quo fato,in Civicate noftrainccr prinnas, quancumi naihi 




InauiJith'inpiU'Uatidnem Mer<iurUkm , ccca/ro»e [athittio ms ^c. 27 f 




\1- 



arcuiyn 



1 



/ 



.^..(Iqc, adodebacurSereniilWam Duciflam Saxo-Merfeburgcn- 
fem hie degencem, & Anno 1701. dcmuai pie defunaarri ,' cu- 
jusrankacismoderamen mih'i tunc tmiporis injunaum erac. La.- 
borabacncmpeSereniffimaharcPrinceps per aliquot feptimanas 

fcbre lenca lymphatica glandularum conglomeratarum, quam 
■fibidiuiurno moeror^^ex oblcu filial fupcrftitisadhuc umc^ &di- 

"leaiffim^, Sibyllje Mari^ ,.Sercnimmo Duci Wurcenbergico Li- 
near Silcfiac^ feubelsnenfis ; Chrilliano Ulrico(cujus.glorio{]ni- 
;raumVit« Curriculum beatlffniaque arialyfis reccnfetur in fa- 

'mofifrimorum Novor. Liter ar.Hamb urge nf. -Alenfe Ftbruar. 
]4nm ryofp: 4^'fm) ^m^ ^'^^"^ ^^'^"' f ^PJ?'"' laffitudmc . 

bus &c. concraxejac. Febns haecvin qua la- 
uva vlidaluccs & linguan:! incruftabac^refolventlbus leniori- 

bus remediis , terra foliata tartar i liquor i ,tinttur£ tartan , Jpi- 

ritui nitri ,/«/«i!rc. minus aiifcukabat,quin auaorrroerorc & 
.pfa febrisin quintam f^ptimanamprotraueretur , fpretis a morbi 
contumacia dehinc v^l ipfo/fale amtnoniaco depurato^arcan^ 
duplicaco &c. ptilveribus kii.niixtis , nee nonjpmtufalt! ammona^ 
a (qui tamcn non intfnfe urinofus, fed fallo unnofus volati^is, 
qualis a coniunaione falis ammoniati ^lioiatura- Marcis aut h^- 
matitisin florum Tublimacione acquiriair.^ibi fmnilibus in mor- 
bis in ufu eft) nee non Jpiritu hujusbalfamante CI audtr u c^r t^ 

gio alias in febribus Icn^is,ubi os acomnia-vifcera falivan muco 
vifcido infaraa func. Interim Sereiirfllm a: huic.nondum kao 
affix^ proftratus tamen appecitus pienicus , ob incrclcemem 
nempelymph^ ralivali$ & ftomachalis vifciditatem . vomitoriurn 
indicarc vifus; fed hoc tyi^i)rupirubi idai emetta (quo Lipfia. 
fine&cumadditofaccharo fuperbirOfficira Linckiana adinng- 
ne Leonis) condnnatum,pr^ter binos paiicinfim^ materia vifud^ 
vomitus aut potius vomcndi conatus , nihil operabatur : adeo. 
quehinc propinabampilulas blande purgantes ex m'jfaVilula 

degummiAmm% Quenet.gri^i. at^i fulmimnUion^edul^.^^S. 
additis extramtroMcor. atband^Km^- duobus , manumea 



f 



.paratas,&^ttriO jobduaas, quqrum.ufcjuacutino horis dcmuip 



M m 2 ' ^ vciper 



» ^ 



V 






y 



OhCervatib CXXXrit 




vefperunisac poft mediam nodem vix quater di;jecic. Diebus 
quacuor efRuxis falivam cenuem aquofam omni fere momcnto 
cxfpuebac , & fexco demum die lingua 6c gensE incumerccbant, 
hicquepcyalismusinforraaIcmralivarionemMercuriaIem,cxccpta 
faucium & palaci erofione per omnia fimilem increfcebac, 6cad 
incegram fepcimanam durabac. Hie morbi bujus lyfrphacici 
motusjb^c indoles, erat, nee ullus medicacionis meee effedus, 
"utpoce a nullo vel cinnabarino , vel Mercuriali medicamento ex- 
citatus, fed criticus potius naturae mocus h«c fuit faIivacio,qui 
pocius vifcidum refolyentibus fiiccurrendo noil intempcftive 
ilipprimendus fuiflec ab aliis me infciolfccerficis , morbi hiftoriam 
minus accurate cencncibus , & aurum fulminans male iricuTan* 

tibus. Sed quails hsc argumcncatio : jiurum fulminans inftar 
pulveris pyrii monies ac aliiffimas iurres fubDtr tit \ quo s ergo in 
corde ac reliquU 'vifceribus effeSus edere non 'valebit , a cahre 

febrili accenfum f Rifum ceneatis amici in praxi Chy 



-I -J 



fati! De iVIercuriali auidem faHvacione confkc, iliius reraedium 




i 



inhibens Aurum, adeoquc & fulminans efle : Num vero idem 
& caufans & inhibens cfle po/Iic, prudencioribus dijudicandum 
relinquo. Adeoque Gafus hie infperacus Screniillma^ non minus 
quam mihi incommodavic: Iliius animurh ac grariam a me,in- 
nocuo licer, alienavic: Iliam ipfam vero incauds confiliis tradi- 
dic- Ecenim falivacionem banc cricicam importune fuppreflam 
terciana fcquebatur, qua: chin - chins ufu traiftaca, (ublata qui- 
dem vifa ,fed cacoehymiae fontibus minus exhauflis Sereniflimam 
diuturno imo continue ad vit^ finem languori expofuif. 

At vero rempus index rerum mihi fuccurrebati mox enim 
morbus hie loci ulcerius proferpensnon folum foeminam quan- 
dam Nobilcm, Generofiillmi Domini a Ooring conjugem, in prae- 
dio BendorfF propc Delitium , fed & rufticam inWelckau muftos- 
que alios tarn juvenes quam aduitos,codera modoaggrediens 

absque ullo medicamento aHiimpto. • Imo, quod mirandurn, 
non folum homines , fed & multa? felcs & canes hie Dclitii & q'J^'* 

busdacnin pagis falivadonc coft'^ptas ipfeparcim in propria rclc 

vidij 



X 



^l 



> 

> 



V 



( 



J 



ptquifuh in ptHvattomm Mereurukmy occdjtojse falivathms #f. 277 



ram 



■lU 



4 



vidi , partim ab aliis audivi. Inter alios tunc tcmporis falivantes 
fervus quidam & dux ancillae apud Illuftriflimum Baronem de 
Scheiding, Regia; Majeft. Succia: Gonniiarium ProvinciaIem,in 
prsdio propc Dclitium Welckau & Storckewiz curd mea; fub- 
jicicbantur. Qua occafione jam nominacus Baro, pra^fente Me- 
dico fuodomcftico, Domino D. Petri , MiCcncnCi , Coa;tanco 
olim meo amicifllmo , Hoc tempore Poliatro xMulhufano fami- 
geraci/Timo , in mei quidem Colacium, Medicorum vero dido- 
rum opprobrium crallamque horum ignorantiam cxaggeran^. 
dam, falivationem fpontaneam admirandam & admodum ra- 

, in fingulas decern feptimanas mutabilcm , rctulic, quam' 
pfcinSuecia ante decern tunc temporis(& quod cxcurrit).annos,- 
poft arthricidem diuturnam paflus fuerat: primum nempe per 
falivationem quotidie excrevifle trcs cantharos praster propter 
liquoris fanorc infipido quafi dulci ; qua per decern feptimanas 
concinuata , infcqucntibus decern feptimanis cxcrevifTe hquorem 
faporis acidi ; porro per decern feptimanas faporis amari ; tan. 
demque fpatio unius anni cum dimidio rurfus liquorera faporis 
acidi , una cum uvulse tumcfcentis relaxadone : Quae omnia , oni. 
nibus convocatorum Medicorum auxiliis incaflum applicatis 
fponte remiferunc , toto falivationis tempore maxime ^xc^"^^" 
tus,hac tamen fuperata per deccm annos Ho!mii^,poIthac hic 
locorum in pradio Welckau, hadenusque per tredecim annos 
Lubccxdegens fanus vixic, ututfingulis annis prardiorum caufa 
inSueciam & Livoniam iterinfticuerc cogatur, 

r 

InquirenspaQlo intimius in fymptomatum Borura eaufas, 
occafionalem caufam miasmati variolofo , & quidem vanola- 

rum confluentium , uc cas Sydenhdmius nomimt* adfcnbo. Hs 
cnim tunc tcmporis grafrabantur,fspccum falivanoiic vcl dolo- 
rofavclnondolorofa conjuna^. Quihus autem variola peper-' 
ccrunt,vel utclariuscxplicem,qubrum materia vanolofa vifcida 
per poros cutis cxitumnoninvencracilliaut per tumorcm glan- 

iiularum in ineuioibus , aut fubfcquentcm falivationem , Icvati 

Mm 3: »""^! 



:a78 



Objtrvatio 



XXXFIl 




t 



func. An re61:e fenferim , arbitrio.Excdlentiflinaorum Collegarum 

exporuucn volo. 

Incerim , quoad falivationisMercurialis racionem formalem 

ac^moduoi fiendi, adftipulari Tachenio , Ettmilllero aliisque non 
poflum, quafi dida pathemata dolorofa , id falivadone Mercu 



riali alias 



b 



fulphure M 



cxterno acn<>ri nacura* 



Quafi arfenicalis orcum dueerenc : Cum i.) cam a turbith 



i*farcano corallino aura i.nt£ & 



minima dofi,quam trip! 



&quadrupla in propordonc ac dofi a Mercurio Juki yimo 



MtrcuHi crudi cumping 




'(it largiore Sc diu 



grana cadcum d 



unfftione, adeoqiie ionge diverfa Mercurii quan 

eadcmque Tympcomaca obfervcntur , ica ut turbith tni- 

Mercurii cujusdam pradpUati grana quindecim (ad 



quot 




aflump 



iiementiorcin falivationem .cxcitenc , quam ^ij , imo inccrdum 
'ad m. Ale rcurii dulcis inccrne & parcicis yicibus afTumpcijUri 



&|iij auc plures/^erair/i crt/ii linimenci forma membris 
2.) Icalos & Gallos , utpocc quibus fucci tenuiores & fluidiores 
facile & fine di£lis fymptomacis a propinatis Mercurialibus fali 
vare, jam olim ab ExcdlentiiTimis Dominis DD» BoJjnio & Ett 
milUero , ncc non D. JFblfio , Ccleberrimo Lipfienfi urn Pra£lico 
aliisquc Ikpias audivi. 3.) Apud nos Germanos , propter Tuccos 
•vifcidos & fspc gludnofos, falivatio eft maxime dolorofa , adeo- 
que ancehanc infticuendam actcnuantia ,balnea , purgadones &c 
pr^miccerc necefTum habemus, .quo fuccis actenuacis & liquc- 

fadis fympcomacadolorofain cancum prarcaveri folenr. 

Podusicaque credo, di£la fymptomacadblordfa in faliva- 

'tione obvia oriri abipfius partim Mercurii, nu-nc^mplicis nunc 
vafio tnodo pr^eparad & cum acido iacurati , cum lympha aliis- 
nue fuccis acribus;acidis, auc acido ^acrib us fubaiftibilc & rcfb- 
ludbncjpardm a nimia cubuldrum falivalium ahguftorum m- 
rnis, & bine fibrillarum in lingua nervearum , nee non glandula- 
rum paladnarum , diftenfione, hinc .inflammarionc , & occafionc 

fuccoruoi acnum p4rdculis McrcuirialibUS irnpr^gnatorum ex- 

coria- 



4 



rnqmflth in falivatidfiem. MercurUkm .occafione falivatioms ^e, 279* 




> 



Goriatione-, propcer impetuofam fuccorum fimul craflbrum &: 
vifcidorum impulfibncm : Sicuc & in falivacionc Alcrcuriali, cum 
cautela & judicio infticuta, f^pius obfervavi, quod genarum ac 
linguae turn ores 5 acccnuatis prius per balnea, ^refoluds, acque: 
evacuatisperalvumfiiccisvifcidis, adcoqueapparentibustcnuio- 
ribus , cico difparuerinc, Optime pra; csccris , quantum mihi. 
conftar, Mercurii in corpus liumanum adionemj indcque fali- 
vationis modum , & racionem formalem acquc efFcdtus, expli- 

c^wk D.Frider: Hoffm annus \ConCi\hnus Aulicus & Archiacer 

Regius, in Ahnotat. ad Foterii Opera p. 22. &: exafciaciflima Dif- 

firt Je Operandi Ratione Aledkam. E-vac. mechan.§. 13. p: 17- 
zo.necnonDiffert.dtA[eytur.%,Sjeqq:^ 

OBSEKVATIO' C XXXV III 

Dn^.Dv johannis caspari 

WESTPHALI. 

ybmitus JfercoreO' chylojm ahofmul cUufa ,, 

pmodkus.^ 

r 

Ncer raribra contingentia', quae Medicorum diligenciam excri 
cere folent,.& bic cafus eft mihi transmiflus, curiolis (tipacus- 
circumftandis :.In vicinia noftira Vir juvenis 25?. circicer annorum, 
facie pallida &.cacHeaica, hpminum conforcia fugiens ruri de- 
gic; ' Hie vit^ inordinacionc, afocia imprimis-, quindecira ab- 
hinc annis hoc fibi: confcivit vitium , uc fcilicec annuacim ccrco' 
tempore*, per hyemem nerape a Fefto Nacivitatis Chrifti ad in- 
cipiens vcr usque, a digeftione ciborum perada reliquiarum ex- 
cretioncs non per alvum, habicualicerhaaenus morofam, fed per 
OS, reddere cogatur / nifi quod parum liquoris fcrofi continuo"- 
per anum cxftillec. Et quidem dida ilia vicae inordinatio ab> 
atatis anno dccimo quarto incepca hodicnum continuacur hac; 
ratione, uc fingulo mane bora audita tercia kaum petac, quern 
circa nonam auc decimam , incerdum duodecimam , mendici. 

demum rclinquar,, ac prandiura turn aflumac, anccprandium 

^ Ycro' 



I 




I / 






+ - 



-2.^0 OhfervAtto CXXXP^ia 




& ab eodem moxTabaci ac cerevifi^ hauftuiper duas 



mc 



plures horas (hyeme ad vefperam usque) indulgeac, tunc 2 

ridie cercia vei quarca ad haram usque fexcam oeconomis op^ 

ram navando agros fuos percurrac, quo la'borepera6lo,^i]nis- 

.que'biityracei cancillo comefta.Tabaciccrevifiarquedelicias dia- 

tifTime afliaecas reanumar,easque quandtace facndcabili, donee 

4hcempcfta noile bora circiter nona au: decima c<x'na , &: abhine 

lisque ad cerciam matucinam Tabacipofia ccrevifiajque ingurgi- 

tatio dcnuo repetita cum Venere conjugali & fomno abfolvan- 

tur. Quae immoderaca & plane deceftanda vivendi ratio quovis 

die nee incerrupr'a ferie continuacur. Interim & hoc notatu ma- 

xime dignum nupcris liceris a domefticls mihi perfcripcum eft, 

quod piu'fentfs anni hyeme Medicus quidam vomitus di<5lo8 

ftcrcoreo-ehylofos remediis Iaxandbus,hinc appropriatisftoma- 

chicis , minime adflringentibus , ultra duas fcptimanas cdhibue- 

xit, alvumque fimul badenus pigram clyll:cribus acrioribus re- 

veJIentibus in ordrnem redegerit , patiens ccontraiiicjprototo 

appetitu,doIoribus abdominis & praecordialibus , vomendi co- 

^atibus, cephalalgia &c. vicam tarn diu egcrit valetudinariam , 

: .donee ipfa natura , optima morborum medicatrix ,redeunte de- 

^u6 appecicu reliquias cibdrum excremcntitias vomitu hadenus 

xonfueto, fuppreiTis iccrum alvinis, per: os promovcrit:adcoquei 

Jiac afotia non obflantc, praeternaturaliquc excretione eodem 

jnodo procedente , de reliquarum funQionum reditudine non 
amplius conqueracur, crajXiticmque corporis haud contemnen- 
.dam pra; fe fera.t. 

Quod fi vero jam in caufam formalcm excrementorum 
via aliena,eaque tempore folum hybcrno, inquiramuSj vitium 
duplex hie occurrere videtur , fuccorum ncmpc in primis viis 
fermcncantium, & fibrarum inteflinalium ftriftura praeternatu- 
.ralis. Occurrit quidem tale quid in pafllone iliaca , fed non niU 
.cum inteftinorum inflamraatione gangr^nofa , adeoque cum 
iechalibus Temper fymptomacibus, quae in hoc cafu non obler- 

yancur : Exinde tamen ex defcdu doloris abdominis inliamma- 

toxih 



/ 






IfercorfO'chkfHS^^hoJtmttlclmfa^tperlodicHS. - 2S 



torii, cohibico econtra niiper vomicu flercorco referataque ai 
ordinem ad tempus redu<5ta alvo.indeque orca vakiudine ad 



ori^ 



verfajuna cum adjuniSlis prc^tcr morem dolorofis lymp 
bus, paflio iliaca minus.fed fimplex podus inieftinorum cenfio 
acqueocclufio , flatucnda videtur. Undc flomachus una cum 
duodeno coadus . acconfvetudinc tandem ficconfortatus, adju- 
vante mocu inteftinorum pcriftaldco inverfo , fine magno in- 
commodoreliquias excremenddasejidt, prsecer ichorem ilium, 
qui vel e vcncriculo & inteftinis derivatus & in iis pra^dida^ in- 
teftinorum ftriaur^ caufa colleaus , elapfus eft^ vcl quod pro- 
babilius^cgkndulisinceftimreai, ud inh^morrhoidali quodam 
fluxu hoc fit , exftillafle pucandus veuic. Accedic fermcncado ac 
digeftiovencriculi fads laudabilis inviro juvenc, liquidorumquc 
magis,quam craflbrum, aflumptorum facilius digerendorum , 
prsterea fumigad Tabaci fermenco condnuo imbutorum , ra- 
do. Acenim vcro phsnomeni illius,quod excredo ilia via pr^- 
lernacurali faaa hyemis tempore falcem obfervetur , caufa non 
adeo facile patccTiifiqu^d ilia forte in ftnauram:fibrarum inte- 
ftinalium, bisque ac fpiritibus animalibus imprefTam confvetudi- 
ncmac mcmoriamquari,byeme magisaraiorcm,^itacevero&: 
reliquis anni cardinalibusrcmiaiorem ,rejicienda videatur. Alio- 
rum camcn rcaius fendendum judiciisrcUaa hsc funto. 

(Dditio Afiguflam Vind. L 27. April. 

A. 1709. mijfd.y 

OBliERVAT 10 C XXXIX. 

Dn. D. GODOFliEDI DAVIDIS 

MAYERI. 



,J" 



J 

/ 



£jtf Frigore Salus 



de 



\ 



Rigoris Damna tot Obfervatorum calculo confirmata dcfi 
_ dcrand longa ferle proponic Rado & Expetientia , uc - - 
fide dubicare . fit ipfi veritad in faciem concradicere. Pf optcrea , 

edam aqu^ frigid^ ufus pro nocivo a mulds jure tuic^ 




Ohjerv, Acad. N, C, Cent. I 



Na habi 



X 



/ 



/ 






2^% Ohfervatio CX^XlX. 

habitus ; cum ipfe Hippocrates Libro de acre , aquis & locis Tea. 3 
aquas ex nive & glacie omnium peflim as judicaveric, quae non 
folihm vifus hebccudinem producanc, qualis exempli vifus he- 
becudinis ex frequenci oculorura aqua frigida abluicione con- 
tr^axFabr.HildanusCcnc i. Obf ly.meminictfed etiam aifcdus 
afios paralycicos & prscernacurales , de quibus pra.facu^ Kilda- 
nlis,Schenkius, Borellus &c. Icgi merencur , microcofmo (x- 
piiUme attulerinc Quam gravia vero autoricace non prole- 
taria ex Frigoris, & cui naturalicer inha^rec aqu^ nivalis injuria 
corpori humano fuccrcvifle nocumenta obfcrv^arc licec , cam 
fuaviaintcrdum actulic langucnci Frigoris afperitas Ievamina,ut 
^contrario, tcftc Batavorum quondam ^Xculapio Job. Heur- 
niOjPrax iMed.Lib. i. p.m. 31. Agathinus, doaiiTimus & anti- 
qiius Medicus aptrte dixcric : Qui vic^ hujus curriculum fani 
perficerevelinc, frigida lavari^qua fa'pius deberceosque q 
lieaa cruda his ucaricur , rofco colore efflorefcre aC robur in- 
duere, firmareque parccs nutricioni dicatas. Nee eundem omm 
carerc fundamcnco, exemplis paccbic Videlicet Juvenis XXVIII. 
annorum tcmperaracnti fanguinei explendae libidinis venercae 
ab obje^o maleferiato excicacas defiderio, cum codcm prolixe 
&libcraliter fe obkaabac; fubfccuta pauIo pofl: virulentaipr^e- 
tcrnacuralis, involuntaria & dolorofa excrecio , concinua penis 
diftcnfio , feminisquc corrupci & putridi , lymphsque ichorofe 
cum ingcnti urinae ardore aliisquc fymptomatibus , a feminalium 
& generation! deflinararum partium enormiori kfionc & cxul- 
ceracionc,diuturnum profluvium. Ab initio malum hoc om- 
nibus nriodis occukarurus ffgcr,quibuscunquc medicamentisab 

imperito Agyrra accepds efFeras morbi tyrannidi obicem im- 
poncre fatagebac , fed fruflraneo laborc naturae deficicnti fuc- 
currit, usque dum degener morbi ferocia & illata corpori no- 
xa CO adigcbant falutis fua? parum hadenus providum, utopi- 
tulatrices imploraret mahus & ad facram remediorum ancho- 
ramconfugeret. Omnis in hoc pun^o infumptus labor , ut cx- 

ccdcnti profluvio objiciatur rcmora , tonfuctaquc gradiri me- 

4 . :, thodo 



1 

4 



^. 



X 



Ex Fri^ere Sa!tiS> 



^83 



thodo confulcumduxi, ipfius morbi curatione & fymptomacum 



corredlioni fuccurfu 



Nee omnem. focm de/lic 



Siquidempoflconcinuacum & non incerrupcum mcdicamcnco- 
rum ufum Orgasmus fanguinis repreflbs , feminisque proven- 
cus virulencus & nimius corre(n:us &imminucus fuic, fed cibo- 
rum Sc'pocus inconvcnienci ingurgicacioni indulgens, amplexus 
redamacs repecendo providum alias nacurse falucis avidcc moli- 
men',nondcficiencepr^fercim segri robore ,penicus convellebac. 
Sic morbus longipracemporisfpacia emenfus , violenca exceden- 
tiquc humidicacum profufione languentis aggravabac vires. Qua- 
rum tandem permedicamenca& imperaco accurate Rerum fex 
non-naturaliumregimine compos iterum fa£lus,fluxum tamen 

je(fliones adftringentibus , ficcantibus & 



adhib 



eciam p 



fluxum cohibentibus per tcmpus bene longum non diminutum 
vidic. Cum dolores abeflc & profluentcm hadenus faniem 
emcndatam, quanquam nondum penicus imminutam fencirec, 
confuetis muniis fe rurfus applicabac. Ad vita? generis ratio- 
nes frigidiffima hycme cquo mcritorio, adverfus frcnum tamen 
contumaccaliorfum veaus, poft fuperatas cocli injuriasex im- 
provifo lacum illabitur, quern conglaciacum & undiquaquc 



vium copia obtcaum obfervare non potuit 



Ad pedus usque 



I 



aquis immerfus omnem operam & curam confumebat.quo ci- 
tiusputidam banc fordium colluviem egrcdi poflecjfed ferocia 



equi ve£lor 



diutius ibidem deccntus, cum tandem 



/ 



exivifletillud,nimio frigorc obfeflum corpus quafi contremuic. 
Ante nodem in diverforio Nature beneficio officii admonicus, 
effluxum partis afFeax imminutura.poftero die nullum pcnitus 
prsfentcm obfervavir. Leetatus propterca mirum quantum 
coelograciascgicquod ipfius aux!lio,quamvis corpus profunda 
niveteaum&afperrimofrigore conglaciatum quafi fuerit.tam 
falubrcm ab extcrno frigore fufceperic mcdicinam, qua morbi 
contumaciam Icvatam feque integrum & incolumem conferva- 



turn nunc animad 



Hac via prin:ina^ funitati refl: 



pudlice jam &'achlcticc valec, cumquea matrimonio quid 

^^ , Nn 2 ' 



noa 



/ 



\ 




OhfervatiQ CXXXIX^ 




.,^».autcmexerciciocomplexuque venereo abftineacab ulcerio- 
rihuius hoftisinvafionealiaratione corpus pra&muniri non pofle 
ait, nifi port adimplecam libidinem corpus frigidae infideacejus. 
que lotione cucicula curetur. Quod ipfius, confcientis & cx- 
pcrienci^ reiiaum volo:Ad minimum exempio Clarinimi Gar 
manni, qui inEphem. Dec i. an. 3.0bC 41. viri cujusdam hyc- 
mis afpericate aliorfum cquoveai & irrevocabili penis paralyfi 
exfrigore afFetli meminic,in cocum concrariacbr : Quin imoip- 
fius Aridocelis opinionem Lib. 6.de generac. anim. c. 2. qua ho- 
mines ab aqua gclida in venerem fegncs rcddi afleriCx hie indo- 
mic^ efFrenacacque libidinis Juvenis luo cxcmplo refeliir. ^ ^ 

Alcerum quod fuccurric ex FrigOre receptee falutis exem- 
plum farcoris apud nos C.G. Fili^, Virgini annorum viginci & 
unius, non ica pridem accidie. Hsec cum menftruacionis tempo- 
re pocum pauIo frigidiorem pro confLiCtudine ingurgicaflec & 
priTcerea Tcganicas, ladicinia fimiliaque crudiorem chylumge- 



oda 



t 



^' 



de aflumfiflecj lartltudine armum & diffi 
fpirandi , prcefercim ^ corpus comraoverit , cum omnim 
fiuxus lunaris obftruflione cxercebatur. ProgreflTu temporis 
Pallor faciei, deinde Cachexia tonus corporis fubfccuca cum fym- 
pcomacibus rrvali moris. His per appropriata aperitiva & inci- 
dencia ad vifcidicatem incidcndam & cvacuandam, obicem im- 
ponere aIIaboravi,imo cum EbuIIitiofanguiniSjPalpitatio Cor- 
dis ac metus fufFocationis a^ftusqueVensefedionem urgerenc,ean- 

dem ad voca languencis viraginis baud diffic ulcer per mifi, &pr3e- 
rerea inftance menfium mocu neuciquam peracriora movencia* 
ut quidam perperam Virgini aucores fueranc , fed per miciora > 
cumprimis fomencaciones confulcum ivi, quas plus fimplici vi- 
ce voluntati refpondiiTe cerco afleruerim : Lacerem camen me 
lavare deprehendi , cumprimis quod Virgo dxxt^ parum pa- 

placentis corpus faginaretSc incongrua quasvis implacabili 



flomacho imprudencer fans mgererer. 



Cum per tempus 



be 



ne longum ica infclix judicata ob^mbulaflec > omnemque pro- 

ficuuna alias his lansucnubus mcdicamcatoruoi ufum pemcus 

cja- 



1r 

Ex Trigore Saluf*s ^ 'ASjT 



■- 3 



jurafTec , force forcuna vlcini cujusdam Coriarii domumln- 

vificans & cumipfiusdomefticis per aflerem nivibus & ftinisun- 

diquaque induratum circumambulans , lapfu pedum in fubter- 

fiucntemfluviumOlaviam pra:cericah)^cmeprsccpsdabatur. Hu- 

jus frigoris vi cum corpus ipfius'egeiidum, fingulcus pcrnnax> 

animi dcliquia ftacum in pejus decHnantcm indigicaflenc, mira 

Nature crifi pertinacem hancmenfium obftruaionem circa no- 

aemprocul dubio lapfu in aquam frigidam referacam fuifleex- 

inde coliigo, quod ab eo tempore Balnea calida & quoscunquc 

focus calidos fummopere deteflecur,e contrario VCro adelimi- 

nandas a corporis fuperficie fordes frigidiiTima aqua absque ulla 

corporis rioxa utacur, nifi catarrhisacribus & falfis ad oculos pr«- 

cipue delabcncibus & miris incerdum in capice congeftionibus, 

pedumque eryfipelacofis tumoribus corpus cruciari fuftincac. 

Sic frigus quod ad coagulandos & gravicer akerandos humores 

cfficax eft atque communicer , imo veluci direde poft fe crahic 

peripherise corporis concraaionem, occlufas has veae quafi era- 

bali vias mira cerce energia haud difficulcer referaviC: Ue ergo 

Virginem ex negleaa diata cumprimis a perniciofo interno hi- 

.gidorum ufu raorbum, ab inopino vero eorundem excerno ac- 

ceflu & efficacia diu defidcratam fanicatem recuperallG proba-, 

bile (Ic. * ^- . ; , 

Tertium quod novi ex frigoris arperirace gracuHr %rocans 
levamen fenfic Molitoris cujusdam in "fuburbio Vracislavienfi 
Uxor. H^c cum PafTione hyfterica a primi Puerperii tempore 
facis gravicer exagicacafuiflec, nullum \jnquam pra^fencius mail 
hujus Antidotum fe habuiflc aaeric, quam fi libero aen, omni- 
busque- frigoris injurtis, fi ipfa pafbxyfmi Cempore egrcdi non 
poiTec, a domeflicis media eciara hyeme exponacur: Quo tcrn- 
poris articulo fprecis hypocaufticaIefaaideIiciis,utplurimumli^ 
bcriori fruitur a^rcnec cosdem ac ^ftivi folis tempore expC- 



crebro rccidivantes fuffocationis Paroxysmos 



V. 



Vi 



Alias inccrnum'aqu^ frigidx ufum veceribus Germanis 

cancuna reftiDfiucndi itllus caufa dum famefrenc, fed enam 

Nq s turn 



I 



I- 
i 



I'iS^ 



Ohferv^tk^CXXXIX, 



fc 



turn cum 



ncm 



fanitacis jaclurarti quandam paterentur , fuifle folcn- 
Celeberr. Conringius dc cauf habic. cofp. Germ-paiTim te- 
ftacur. • Frigidam ctiam laudatam ab Hippocrace videasL.2. 
de Morb. XXXVLin febre biliofa, Popular. V. XIIX. in dolori- 
bus veneris , ipfeque Plinius Afclepiadem frigida in morbis da^ 
ca. ingens fibi nomen acquifivifle Hiftor. nac. Lib. XXVI cap. 3. 
gloriacur- . Quale in aquam frigidam infcflTus producanc cmo- 
lumencum Job. Tbeodor. de Bry cxempio Indorum cxponic. 
Hos enim febre correptum ipfo paroxyfmi tempore frigidx im- 
tnergendo undiquaquc abluer^ & fubicara tandem exufcicando 
fiararaam.quam foliis & cortice ficco nutdunt,;egrotantem, uc 
candem per aliquot boras circumcurfitcc, ftrenue adigere, ficque 
inopem haclenus virium ab innum^rabilibus febrium (peciebus, 
aliarum impecu fubcuntium , aliarum tcnui pcfte repenrium , 
aliarum cum horrore & multa mcmbrorum quaflacione vcni- 
encium ,praemuniri , folida^que fanitati rcftitui Parc.X. America; 
coniirmat. Haud difllmilc Exccllenciflimo Dn. D. Ottoni^HcI- 
bigio fuccrevifle commodum de femctipfo Mifccll. Cur. Dec. 
I. An. IX. & X. Obf 194. no. XX. fufius mcmorac. Siquidcm 
cum Anno 1 677, Menfe Novembri & Deccmbri gravi Dyfen- 
ceria conflidatus fuiflec, cujus pertinacia omncs medicamcnco- 
rum conacus elufcrit, totumque corpus invalidura adeo &im- 
bccillc reddidcricut ad poftrcmum refticans percxigua falutis 
fpes de inevitabili ex hac vita migrandineceflitateeundem com- 
monefeccric , tandem de infeflu in aquam frigidam cogitans, 
fuafu quorundam fuper rem periculum fadurus, cum propria 
facukace deftituerctur , per alios in locum huic negotio fufci- 
piendo adaptacum fcmanibus vehi curabac,balneumque aliena 
ope ingrediebatur : ex cujus repetito aliquoties ufu a periculofo 
hoc morbo fe incolumera emerfifle, 5c poftmodum febre bi- 
liofa cum incenfi/Timo capitis dolorc, involuntariis vigiliis, yo- 
inlcu , diarrbaea & doloribus inguinis ft difcruciatum ex frigidas 
infeflu denuo cum fanitate in gratiam rediiflc ibidem gratus ra- 

Veri/fimum ergo Ciccronis Lib. 2. dc Nac. Deorum cf- 

fatum 



cccur. 



i 



i At 



* - 



^ 1 



Ohfervath CXtzs 2g7- 




facurri cenfeam , cum Inquic i Opiniorium commcnca ddec dies 
Nacuri Ju'dicia confirmar. 

OBSERVATIO CXL 

Dn. d. godofredi davidis mayeri 




Duorum cafu ah alto opprejfomm^^natopte. 

Ertius cirdcer agirur annus, ex quo Templum S. Mari^ in Are- 
na Vracislavienfj hinc inde labcfadacuoi reftaurarecur. Ad 
-. js feneftrasOperarius quidann plebejus , infima; forcis honao* 
muneri fatisfaciens prae quam fperaverac una cum aliis duobus 
ex fuprcma per cosdem fa^la contignatione prsecipid cafu de- 
labebacur , unicus qui fubicaiica^mbrce natur^ cedcbac. Hujus 
cxanimc corpus fubfequcnti die culcro aflacomico relidum, in 
prsfenua Dn. D. Job. Gco'rg. Dsckhcfi, Pradici Vratislav. per 
Chirurgum in arena ibidem habicancenn , ca qua fieri potuic, 
acceddonc perveftigatus fum,,m quo plurima oppido rara & 
nocatu digna obfervavimus fequentia : . ; ; j . : ^ 

(i.) Habicus corporis univcrfus omni pinguedme ddticu- 
tus 5c cutis color luridus, puftulisquc hinc inde nnaJQribus,im^, 
primis in6rtia veneris & lumbaris regio maculis epacicis coca 

obfefla confpiciebacur. ■ ' ^ s • ■ 

, ri (2-) Omentum tenue, infiatum quafi & omni fere pingue- 
^inc deftitutum ad atca£lum ingentem foecorcm fpirabac. r^ 




Intellina collapfa hinc & inde inflammacionis nota 
rupta^vi'debantur : Aperca muco veluti oblinita vermibus fcace- 
tant : imo ex ipfa Bauhini valvula lapillos duos fabas maj^ns 
magnicudine, coloris fiavefcentis ; crafliusculos , variisquc inac-. 
Quaiitatibus prseditos cxcrahcbamus. - 

U) Colon circa Ilia finiftra ardum nimis & infiatum crat. 

(5.) Heparinfignis magnitudinis utrumquc hypochondnura 
fere implcbat: Dunoris indolis fub enfiformi maxime carcilagi- 
nc. diaphragmati firmiter accreverat , a quo absque parenchy- 



/ 



uiatis dilaccracione divelli non poterac, maculis emeritus ro 



dbus pafllm deform 



6.Vc 



joft Ohfervatlo CXL. 







(6.) Veficula fellea bile dcfticuebatur, fed hujus loco pau-' 
xillum quoddam falini rapqris_fcru|n cbntinebat. • 

(7.) Lien exiguiis decolor & cxan^uisi '- 
^i (g.) Renes nacuralitcr videbamus conftitutps,jpr2^tcr fuc-j 
ccncuriatos , qui fanguineo atroque perfufi crane colore. 

(^.) Sub his Mufculus P'foas finifter pus beheebaum con- • 

fiftenria feri la£lis continebac. , 

(10) Vencriculus in omnibus bene febabebac, turn quoad 

figuram quam ficum , nifi quod interne in fundo €jusdern ali- 
qualem ruborem obfervaverim, prajretttisinflammationisnotam/ 

( 11.) In Cavitatc pe£lorisingeas copia extra vafaci fanguinis 
rcpericbatur , qui propter disrupta qusedam v^(k fanguifera &: 

diffra<flas ab utraque parte coftas fere oaines fe abundc difFun- 



debar. 

• (li. ) Pulraohum Lobi ficciores , cumprimis finifln pul- 
monis lobus inferior fcirrhofus cum thymo itidcm fcirrhofo ali- 
qualiter cohserebac. ' ^ 

(13.) Pericardium icbore copiofo infar^um erat,qui ex 
inconfidcrantia naribus adnciotus foetore nobis gravis fuit. 

(14.) Cordis vcntriculus ilnifter aliquot fanguinis grumos 
cxhl>ebar. ^ 

O4.) Venter fupremus replebatur fanguine cxtravaiato, 

qui ex ventriculis turgidis undiquaquc cmanando ulteriori par- 
dum contencarum inquifitioni imponebat finem. Dercli(^am 
ipfius Viduam & Liberos paternorum morborum ignaros, quod- 
nam malum cundem dum viverec difcruciavcrir , penitus^*^- 
gicbaf, latebac. 

Alter infelici cafu ab alto oppreflus Muranus erar. HutfC^ 
ab ineunte a^tate caligine oculorum & vcrtigine, quamdiu vi- 
xerac, fa^piOime correptum concidiflc & aphonum domunade- 
portarum fuifle Uxor & agnati affirmabant. Cumquc ante 
arinum & quod excurrit in Neapoli noftra Vratislavienfi ad U- 
tera Templi Bernhardiniani pro vit^ generis rationc operas fuas 

impenderec , fubitanea Tcrtigine corrcpcus de fcala concidic inre- 



< 






Dmrum cafu nh alto dpprejforunt An at erne. 2S5 



licicer Hcque confellim cxfpiravic. Morcuo foras claco, penfi- 
catis a cafu excernis cranii larfionibus, illud per Chirurgum ibi- 
dem habicancem removere curavi, quod in concava fui parte* 
ubi fucura fagitcalis cum coronali concurric , perforatum vide- 
bacur, mucore albo & ina-quali fuperficiem invefticnte. Ac- 
curatius rci infiftenrcs, cariem incerioris la mina? partem magnam 



abfumfifle deprchcndebamus,qua eciam dura Mater, quousquc 




ab arrofo ofle teda fuerat , deperdita conipiciebacur. Vafa 
fanguifera eleganter prominentia ad rupturam atro fanguinetur- 
gefcebanc&medullaris cerebri fubftantia fpiflTiffimis pundlis ru- 
bris conferta , ancerioresque cerebri ventdculi ichorc copiofo re- 
pleti inveniebantur. Corpus reliquumfcilinandiftudiointadlum 

reliquimus. 

OBSERVATIO CXLl 

Dn. D. GODOFREDI DAVIDIS MAYERI. 

Cuttd rofacea Errbini usii curata. 

Ir Pcllio J. H. vi<^u crudiori, imprimis efu brafllcs muria- 
tiejE & lardi addidus, rubore primo circa nafi radicem pu- 
ftulisque pafTira per faciem confpicuis divexabatur. Cum cx- 
antheraatum harum multitudinemreiueratafcarificationetollere 
laboraret , malum in brachia, dorfum & pedus deducebat, undc 
Orthopnoea fe intcriturum credidit. Tandem cum frequentio- 
rem cucurbicularum applicacionem intermififlet, coacervatis in 
facie varis nancifcebatur Guttam rofaceam , quam abufu falito- 
rum & acidorum, quorum cruditas ex ftomacho ad xMafTara 
fanguineam deferebatur, indies adaugebac. Dlxtx conyenien- 
cioris commonefadus , abftineat a falicis , pinguibus, acribus & 
quotidiana fpiritus vini ingurgitatione , & vidlu potius tenui & 
refrigerante una cum remediis convenientibus utatur, cujusdam 
tamen fuafu HerbamNicotianam Hanovienfem communem fic- 
catam & in pulverem redaftam , naribusquc fapius attradam 
inflar errbini adhibebac , ex cuius afliduo per dimidiura an- 



Ohferv, Acad, N. C Cent. L O 



num 



\ 




I 





obfervacis, cum ob 



fium ufajdkta: legibus non adeo 



me poflmodum confulerec , omnibus aliis remc 
diiT fufque deque habitiSjfe ab hocraalo felicicer reflicutufn fu- 
HTe Pellk) gloriabacur. 

Hanc medcndi raethodum citra radones non effe furce 



ptam ex Errhinorum agendi modo colligendum 
rundem energi« ratio in foil 



Eteoim 



ne 



membransE narium fenfili confiftcrc , quis eft , q 



Hanc autem tunicam numerofinTimis vafis fanguife 
tarn teftatur Ccleberrimus Anacomicus Vieuffens Neurographiap 
c. I. p. 1 88. Unde occafione Errhinorum vafa hiSC cum tunica pi- 
tuitariaj ucpoce fungofa, fpongiofa & glandulofa parte, ejusq; 
produifliones vcllicantur, folidumque & fluidum in mocum rur- 
fus concitacur , ficque mafia (anguinea ingenci vifcidorum hu- 
morum copia liberatur, & nova feroficacis materia hac ratione 
cerebro utiliflime fubtrahitur : Quicquidin concrarium de ufu 
hujus cxcernicuK publicc fpeculatus fueric Conr. Vi(5l.Schneide- 
rus in difFufa: Eruditionis fcripto de Cacarrhis , aliique &c. Fro- 
pterea non inconvenienter ClarilTimum D. Joh. Chr. Wolfium 
iivSchoIiis ad Obfervationcs Chirurgico.Medicas Obfcryatione 
XIII. ftatuifle judico, cum partes quasdam errhinorum Arteria- 
rum tunicas penccrare & fanguini commixtas ad Cerebrum de- 
vehi ibidem edocuit : Siquidem vi a£livitatis Humores circa Ce- 
rebri promontoria colledlos &:fimul quicquid ibi ha^rec atte- 
nuare , feruraque rcftitans ad fortiorem motum incitare quam 

optime pofl 
ordinarium 



Difcufllo enim ilagnantium humorum , inquc 
lum adio , ut in aliegato cafu , ita non minus 



fimilibus primarius cxiftic Medicamencorum finis 



\ 



m 



iFratisUvia Augnftam Find, d, 24^ ^ulit 



■y 



i 



I 



*^ 



OBStR' 



< 



Ohfervat'io CXtlt 2^1 



J 




QBSERVATIO CXLIl 

Dn. D. CHRISTIANI DE HEIWICH. 

^ De 

LuegaUicd cumpuftul'ts extuherdntibmmotufehrili fath 

intenfo ad per ipheriam corporis protrujts* 

Nvulgus usque noca func varia puftularumac cumorum,qm- 
_bus ii , qui in turpi obfcjenarum libidinum luco volutancur , de- 
fadari folenc, genera j iisque enarrandis minime modo nos oc- 
cupabimus: hoc vero, cujus jam jam aliqiiod facere indicium ani- 
mus eft , five modum eruptionis five ^^kk/jwj fpedes , paulo ra^ 

rius, ac quantum memini, non nifi femel a me vifiim , apcum" 
que ade6,quod etiam folercem Medicum in errorem inducac. 
Femina non muko quadragenaria minor (qux culpam infed 
nis deinceps non femel, in nefcio qucm conjiciebac) rempera 

menci fanguinei ac cholerici ingenii fervidioris , iracundi^ de. 
dica, duarum prolium in conjugio macer & paflTiombus hyftc 
rids, quod menfes parcius fluerenc, obnoxia , adulco autumno 
degraviori capitis dolorc, pcrquam ei alioquin fanQiliari, conque- 
fta per aliquocdies, candem circa quartam pomeridianam poit 
infignem rigorem in vehemencem incidic ^ftum , qui dorfi ac 
capitis dolorem longe graviorem e6,qui ante afflixerat,comi* 
tcm habebac, ac per noaem duravir. Circa macutinum cem 
pus ingenci fudorc profuso 5c calor & capitis cruciatus " " 
videbantur. fluxic etiam dies ita, uc non haberet , de quo aded 
conqucrerecur. . Circa vefperam mala, qua? pndie fatigaveranc, 
omnia recurrebanc. Id quod 6c quacuor fequcntibu^ diebus ica 
evenic. Septim'o die mane per faciem aC cotum carpus copio- 
filTims erumpebanc puftul^. Hx refcrebanc figuram variola- 
rum latiorum , & fane non poccfl ovum ovoelTe fimilius quain 
macuk ift^ procuberantes prxdiaisyarlolisp modum erupttom 
& maturationis fi excipias. Neque cnim , quod \n vanolis he, 
puftub primo rubra; tenuifTimarumacicularumpunaa «q"^f^- 
tes prodibanx,ac dcjndp in aliquam magnitudipiin:) a.ccolleban-. 



minui 



■f 



^g2 Ohprvatio CXLll 

cur ♦, fed a primo crupcionis momcnco puftul^ noflrs earn , quam 
poftea citra augmencum fervarunt magnitudinem , na£l« fLint: 
neque inllar variolarum ad macuricatcm Scfuppuracioncm per- 
Ycniences pus fuderunc , fed ultra cres fepcimanas absque ulia 
form£ extern£ permutatione fibi femper fimiles pcrftiterunc. In 

circuitu fuo rubebant M medio wero albejcebant. Poftquamuna 

alccrave ex his eflec aperta non pus fed fubftantia qU£dam pin-^ 

guedini porcine fmillima deprehenfa in iis fuic. Absque ullo 

£egr£B dolore eciam afperius contre<flari poceranc. Ea, qua or- 
gana mocui dicata obfidebanc^ingreffui brachiorumque excenfio- 
ni impedimcntum objecifle,non eft mirum. Febris interea, n- 
cud a prime initio fieri fueverac, circa vefpercinum tempus per 
tres hebdomadas 5c ultra, ingravefcebac. Quicquid ordinario- 
rum remediorum cencarctur, id fruftra fuic ac minime fuffici- 
cns vel ad febrim expugnandam vel ad puftulas abigendas , do- 
nee concinuaco Mcrcurii dulcis cum abforbeiicibus & bezoardi- 
cis mifti ufli ptyalifmus excicarecur. Cum (alivacia per Juuum 
tempus debite fucccffiflccj & febris rcmictebac, ac puftufe ^n- 
fim evanefcebanc,utpr«terlap(b mcnfc nulla amplius in corporc 

rcperiretur. At, quod segra dolec, mtabilia njeftigia ac deformes 

(dilute fciliece rubentefjm acuta f morbus poft fc reliquir 
Urn hilce noftris macuJis puftulae qusdam fquammofae'i qux fub 
crufta putrifaginem quandam concinebanc, inter jedse crane, qui - 
bus eciam externa fuerunc applicata remedia,co evencujuc ab- 
fbluca (alivacione & illic diiparuerinr. 




; 



-- r 



OBSERVATIO CXLUl 

Dn. D. CHRISTIANI DE HELWICH 

De 



- J 



Fejie nu^era Rofenhergenfi 

ETiamfi famapeftis in PoIonia(A. 1708.) cocamEuropam per- 
vagaca fir , ac dirus morbus oanico cerrore vicinos omoes 



pleverir^merit^^ camcn mireris, quod in hunc usque dicnri de 

crigine , mocu , progreiTu &c. ejus non rede conftcc. Adco 

dilio- 




De Pejie nuftra Rofenher^enjt. i^'* 

diflbna func, quas hac de re ad nos &liceris &communi {crmo- 
ne fiierunc pcrlaca, uc merico ambigas, cuinam narrationi fides 
(ic adjungenda? Vero mihi proxima vifa eft Medici cujusdam 
kali , qui Cracoviac fcdem forcunarum confticuic de origine 6c 
progreflu mail relado. Ea vcro vulc, Leopoli in Rujfid nigra* 

quam primariam totius provinci^ urbem mulci Armenii mcr- 

cacoresincoluncin eddemquefuiritus Epifcopum hahcm, tcfteAV- 

mone Starauojfcio in Folonia fua pag, 113. inter hos ipfos Ar. 

menios peftem fuiffe gralTatam j ab Armeniis infeflos Judaeos, 
ab his malum hoc ad alios propagacum ac force edam infomice 

ance paucas feptimanas contigic fere ad limites Sileflai 
per adve<5lam ex agro Thorunienfi , in quoj)cftis anno prster- 
lapfo favierac, ab iisdcm Judaeis Ianam,nam cum banc Hebraei' 
inter fe divififTenc , feptem eX illis proxima no(fle pefte correpd 
perierunt 1 aliosquc infeccrunc, ut ex liceris Mercacoris Liflcnfis 
didici)tunT alioffum turn Cracoviam rcgniPoIoniccMecropolin 

delatum efle. Cum vero in mapentapokos ifliusparkVolonusde- 
gerct miles, isque cum recudds confuecudinem nonfugerec, im- 

mcmor illius Sencc« lib. 4. de 7r^ cap. 5". in peftilentid caven/lum 
eji.ne corruptisjam corporibus ^morboflagrantibusajfideamus, 
quia pericula tr abmus , affiatUque ipjb labor abimus, non cancum 

ipfepeftc corrcpcus eft.fcd&CivicatemCracoyienrcminfecic, ac 
cum' ex urbe hac excelfiirct,per vicino^ agros face cdrita'gium difle- 
minavic; Scfpfic luespeftifcra cxmirioriPolonia in maj"ofcm^,ac' 

magnam edidic ftragem. Inciraa crga pacriara fuam Illuftri/U- 
mus DominusPoninczkiduduscommiferacione, Bavarum queni^ 

dam Medicinam profetfum , confilio meo aliorumque Medico-- 
rum atque remcdiis alexipharmacis optima notJe, pecubi a e cl- 
am & commeatuinftruaum mi(Tc in Poloriiam'. turn uc maligm" 
ac peftiferi morbi morcm raodumque obfervarec^, turn uc rai- 
feris pro virili fuccurreret , fariosque a concagio prsfervarec. 
Sed eum planum vaniloquuraquc fuifle , evencus docuic ; vendi- 
ris cnim quam cariflime intra paucos dies in Polonia pharmacis 

clanculum, ud fama crac, ac dolofe Vratislaviam ingrefliis eft»- 

Oo gi iccrunv 



v^ ^ 



J^l . Oifervath CXttll 



^ 



^ 



r 




iteruraque, cum rumor de ejus advencu increbuiflec, metupoe- 
Tix, indc ^c{q furrlpuic, nee unquam, quantum quidem conftat, 
hue malum pedem denuo inculic. Incerea dum lues crevic eun- 
do, ac didicere damno fuo Silefii in ducatu. Oppolienfi ac hos in- 
ter prxcipue incola; oppidi moenici Rofenbergenfis (quod 14. a 
Vradslavia milliaribus diftac) nee non pagi quidam in dyna- 

flia Wartenbergenfi Comjerfationem pefiilenti morbo labor and- - 
ttm rainime tufam acperkulum effe, ne concipiatur utfcabies ^ lip- 
pi tudoypr out jam otim monuUGdenus. Dum enim reculasquas- 

dam &: veftes , quibus Poloni ufi fucrunt, empritarenc,& dein- 
ccps ufurparencineundem cumSarmacfs morbum inciderunc. 
Auxic eum vehemcncer annona: caricas cum in Polonia cum in 
finibus Sile £\x. Venienti occurrendum eflc morbo rati Patres Pa- 
triae nihil quicquam omifere, quod ad malum in herba fuffo- 
.candum eile necefTarium , pr^tericorum expcrienria , eximia pru- 
dencia ac Charicas Chriftiana diditarer. Inter alia expedire judi- 
cacum fuic , uc aducum ad ioca infeda cum necelftriis micte- 
Tencur remediis Medici. Ec volucre quidem Prineipum ac in- 
clytorurn Silefia; Ordinum deIegaci,utcumDominis Phyficis Vra< 
tislavicnfibus publico ftipendio conduiftos iMedicosegoquoque 
confilio adjuvarem. Quod & ea, qua dccec prompcicudine ac 
fidelicacepro virili facflum. Inter Medicos illc, qui in dynafli- 
amWarcenbergenfemconcelTiCjVioIenciamorbi pofl diligences 
;sgris navacam operam in flore g::cacis exdndus eft. Duo alii 
di^ iSjuIii 1708. Rofenbergam venerunt, & advencusfui caufam 
ex Cathedra facra per Saccrdocem exponi fecerunt. Invaluerat 
magnopcre func/la lues & tot homines jugulabac,uc aderespro 
conflrucndis ferecris vel capulis non fufficerent. Eo aucem ma- 
gis deploranda crac miferorum conditio, quod non fuppecercc 
locus ullus, qui segroscum ferali morbo ludlances a venc6,plu- 
yiis ac reliquis aeris injuriis tucos prsftaret, quod deefTenr, qui cu- 
Tara eorum, prouc necefllcas exigebacgererenc. Poftquam enim 
peftis illos,qui in.feopus hgraanitatis ac cfaaritatis pleniHimum 
^nfcrviendipeftiferis fufccperunt, eorum que familias abftuliiTec. 



K 



\ 



^ ) 







be Tejre ^u^era^Rofetihif^erJ^s £^r^ 



X 



■ 

ilife(fli in cuguriolis ex virgoltis rndimanu connrudisomni fe- 
re humana ope deAicuci emarccflcbanc. Novi illi, qui morcuis" 
in hocmunere furfogatisfe rerum fuarumrategifTe arbicrati Tunc, 
quociss eminus aliqiia medicamenta in terra depofiiifTentj aur 
alimenta qua'dam hoc modo obculilTcEr. De genio ac more 
virulenci morbi h^cab akero Medicorum pofi: medium Novem-^ 
brisjcum jam ineunte autumno devehcmenda mulcum remifif- 
fee Iues,apud fuosre benegefta reduce, ad publicum Silcfis de- 
legatorum convencum, a quomiffus fuerac, relata func; Omni- 
um raaxime fevirfTc luem tempore dierum canicularium. Sub 
initium adventus fui argros fere ad quartum ufque diem imo' 
diucius adhuc fuifle fuperftitcSjillos ftatim poft invafioncm in gra- 
via lapfos cfle deliria,ica uc inter eos rcpertus fuerir,qui fanos ixjftar 

cams rabiduggrederetur, nugefcente merofolis £ftu auburn fuijfr 

»Jor/?«m,timidiores repente collapfbs ac de dolore capitis, vcr- 
tigine, naufea cum conatu vomendi acvomiru,anxietate, palpi- 
latione cordis, cenficne in artubus ac debilitate maxima conquc- 
ftos, cordatiores vero pefliferis miasmatibus inferos non ftatim' 
decubuifle, quamvis de morbi pra^fentia in his vult us pallor ma- 
ximusjin aliis inflgnis flavcdo non fineretdubitarcnihilominus' 
tamen brevi invaluifle fymptomata cum majori vchemcntia, ac- 
ceflllle Icipothymias , fupervenifle jedigaciones veliemcntiores 
quam in aliis, & ardorem maximum, fummam refpirationis 
difficulcatem , linguam & fauces aphthis nigris fuifle obfefla, 
nonnullos etiam , continuis vomidbus fuilTc fatigatos 5 ('facile ere - 
diderim bare evenifle iis , quorum vultus rariori flavedine fue- 
rat tindus, vcrbo cholericis^ nonnullos contra flertciile quafi 
lerhargicos. Profundoque fopore fepultos jacuiflc, quod veri- 
fimile eft, accidifleiis,qui dum adhuc titubantepedcobambu- 
larenr, pallidiores fuiflent & phlegmarici temperament!. Nee dc- 
fuerunr,quicn6rmes ha:morrhagias perpe&i & motibus eon- 
vulfivis fatigati , quos credibile eftfuificexfanguincorum cenfu. 
Annotatum etiam illud fuic,quod vermes apaucispartimperos' 

parcim per alvum excrcd fuerinc, quod in ilia ciborum crijdorum- 

as: 



% 



• 



'> 



% 



^r^ Ohfirvatio CXI Tiff. 

„_forcafriseciam feminibus vcrmium foetorum ingluvie non efl 
admirandum,ncc facile concl.udendumiquod nora; opinaciones 
Kircheri , Langii , Paullini , aliorumque inde confirmencur. Frc- 
cuentiflTime faicLoirniaccr maculas in segris confpexic varii coloris, 
facuracc , inquam , rubicundas , flavefcentes , lividas , nigras , qua: 
ultimo plerumquc fuerunc lechalcs. Pauci etiam illorum fau- 
ces mortis efFugcrunc , in quibus carbunculi & anthraces cum 
vibicibus, ficuti in mukis fuic nocacum , func deprelienfi. His 
vero muko forcunaciorcs excicerunc, in quibus nacurabubones 
mod6 plures modo pauciores procrufic , qui omnes incolumes 
cvaferunc. Hos incer opificis alicujus filia & Chirurgus eo ma- 
gis nocandi, quod cum diligencem hie in curandis iftius bubo- 
nibus collocairec operam, a virgine non ingrata port valecud 
nem recuperacam vices Chirurgi quodammodo fupp 
quando ilium cadem fata urgebanc. Felicis cur^ cxicus is fuic 
uc sgrocus, fuperaco ucrinque morbo, cum virgine iflac facra 

amicidcC foedus pangerec & cum ea matrimonium 



Nolim efle curiofior » an , quod Thomas Morus in Utopia fua fie 



1 



1 



fingi, hie verefadum fic,&num hi anccfadus macrim 
nudaca infpcxerinc corpora, & fi vere id concigicnccefTeen: in 
ncutro fuifTe invencum,quodaIcerucrinaufcam moverec. Iftud 
vero potifliimumin hoc noftro morbo eftmemorabi!e,fuclores 

etiam largos ^continuoSt quibus non immerico pluriraum cri-' 
buic Sydenham in cura morborum peflikntialium absque bubo- 
nibus vix fuifle falucares , & cum per alexipharmaca nonnemo fu- 
dores mulcocies concicaflec , erupiflc tandem admodum fcetidos, 
qui nonfolum violaceo colore indufium tingerenc, fed & in pu- 
trilaginem diffol verenc. Confirmavic experiencia , quod Ci. Min- 
dererus expercus , fi quis alius, Loimiacer afleverarc non dubica- 
vic, omnia alexiceria pofl 24. horas oblaca efle inefficacia, cui 
rei eciam abunde fidem facicnc doaifllmi Gifekri objeruatio-^ 

nes de pefte Brunfuicenfi dcbita atteniionc \e€tx. Initio narura 

nondum cxhaufla ac enervata miasmati vcnenaco oppofica fuerc 

rcmedia alexipharmaca in vobudionb us TinSur. bezoard. A ^^• 

ad^Q' 



\ 



/ 



T>e Tefle KUpera Rofenhergenji, 



297 



ad 80. imb ijo. guttM in acetobezoardico ; dcbilioribus vero ac in- 
fantibus ejjentia ex radicibus alexipbarmacis &> fcordio parata 

fuic cxhibica, uc& pro re naca in dofi refracfla diafcord. Fracaft. 
pulv. pannonic. rub. bezoard. D. Scnn. &c. licec vero dndlura? be- 
zoardica eo,quo dixi,mod6 propinacte pr«e aliispalma crib 



& ad ufum 



faspebubonesnonnunquam & 



rbunculi 



prodiifTc memorentur,credibiIe cameneftnonfuifle edaai cor- 
poribus quadracis i CI. Dominis Medicis earn promifcue dacam. 
Monicum hac dc re Iboneri profciSlo eft quancivis prccii: lllud 

auiem»aity inpefte curandd obfeyvandum exiftimo , aquas bezo- 
ardkas ^antidota ex calidioribus concinnata ingredunt'ibus nan 
indifferenter , fed cum judiciopr^fcribenday ft natura obtigerit 
calidior ^ calores adfuit luculenti, abftinendumy &ffi iis opus, 
apritnaftatim mnjafioneyantequamfebmfuccenfay^dum "vires 
conftantyexhibenda.altasfunefta deftimanday in obfervat Med. 



K 



p. 64 



In bubonibus curandis admodum a noftro Med 



dajLur mafla placentarum m^Uitarum , emplaftr. diachjl. cum Gu- 

tHantib. migneticum Angeli SaU i!fc. In anchracis cura eaderei 
propemodunci excolluntur. Non dubico , quin cum fucceflu 
adhiberi queanc remedia Natb Hodger Angii. Cerce cum vo- 
lupcace legi ca, quae in xoii^oxoylx a p. 21^. usque ad p. 21S) ha- 

bec. MuUa etiam in ufum transftrri queant ex iis , quae habec 

Rolandus CapellutiuSyAledicusParmenfiSyin traUatu de cura- 

tione peftiSy exiguo quidem fed Ie(^u digniflimo. Nee culpa ve- 



qui in anthracibus igne&ferr 



De pucrcd 



nc carbunculorumin medio^uUo modo dubicare licec; nifi am- 
bicusergo eorum cendac ad ruppurationem,&hujus ope pucre- 
faaum medicuilium cxcidac , fphacelofa invalefcic corrupcio, 
quse a peftilcnci concagio fermentcfcencem energiam concipic, 
&pucredinis ica invalefcencis mors eft pediflequa cerciftima. Ad 
banc arcendam& pucredinem pr^occupandam uftio & excifio 

cciam beneficii loco efle poftiinc 

hxc plenius cra<n;are jam non vacac Hifce raedicamcnds bre- 

mcmoraris nofter ukra 70. pc^e correptos^uifle ad- 

jucos 



Sed hcec obi 



Nobis enim 



bfirv, Acad, iV, C. Cent 



PP 



Oifervalio C XL ill 



1^ 



i9§ 

jutos & fanicatem recupcralTe teflacur, eumque ftufnerulti futu- 
rum fuifle longe majoremjnifi incol^ urbis fere omncs moero- 
re fercfuiflenc exanimaci,autfiin tempore lui huic medicamen- 
tis obviam iviflcnc, nee jufto cardius ad alexipharmacorum opem 
confugillent. Certe has easdem, nifi me memoria decipic, cau- 
faSjC'ur adeo pauei in pefle Viennenfi e mortis faucibus fuerint 

crepti, allegac Vir Celeberrim. Faulus de Sorbnit inConfilio Ale- 

dko. In preefervatione maximopere pro fufficu commendacur 

pulvis pyrius,& inter coc balfamorum odoriferorunri , ( de qui- 

' bus fuum pridcm judicium orbi erudito expofuic. Dovlife. Rivi- 

nus)eomporidones balfamus dU^ ^ fuccini laudatuf. Radi- 

cum pirapinell^, Angelica; item corcic. cicri , aurancioram &c,' 
tus excolliturjmodo faliva exipuatur. Itur etiam in laudes Ni- 
cotians, quam Clarifll & expcrtiffimus Dimcrbrock ipfe cxper- 

tus depr^dicac. Non adimitur fua faus Theriac^, Diafcordio 



Fracaflor.vinis medicatis&c. Inter laudata primum fere locum 



obdnet feq. ^. Aloes Jj. Agarici ^ij, Myrrha',ZedoarI^, Ange- 
lic. Cortina ana 5j.F0I.Senn.5i3. Theriac. 5). incjf & contuf^/- 

fundi Ipir. frumenti q.f, digtre loco calido. De quo Rofenber- 

genfes, qui ufu vini aduki valde delcdantur, cochlear unum 
akerumve mane acceperunt/ Ha;cde pefle Rofenbergenfi bre- 
viter dida funco. Utinam cordati Medici, qui notisTalutiferas' 

pra^fidHs peftc laborantes,ab omni fere humana ope deflirucof, 
magna chariratc ductifervare&adjuvaretion formidanc,nobis- 
cum diligenter & ftudiose communicarent hiftorica, qu^e turn 
adnoddam pcflilendum afFedluum tumeorum'durandi ratio- 

* ^am ficuc prolixis.confiliis , qu^ in periculo pe- 
ftis vix leviter cognica luis indole ubique in Europa turmadm 
prodeuncabundamuSj quamvis do^fti pariter & indo^nii forte fi- 
ne ullo noflro damno,nifi Veritas nobis fraudi efTe dSct, care- 
re pofTemus pierisque : ita fi in ullo alio morbo, certe in hoc 
omnium gravidlmo nobis verje hiftori^ lnediciedeficiunt,quas 

(amen omncs ii, qui ex obfervddonibus morborum ab aliis dc- 

fcriptorum in cpidemicis , qu^ pr^ raanibus habenc, & conta- 



nem faciunr. 




\ 



\ 



h 



iofis 



/ 



De P^Jie mpira'RofoihergeyjJi, ^§^ 



^B 



giofis malis conclufiones utiles infcrre didicerunc, ardencinime 
defidcranc , & cum fumrna ucilicace legunc. Ec his quidem fini- 
busnoftra includunturliefideria ac voca,nec fascfle arbicror ab 
his charicatis viclimis exigere , uc eciam in vifcera pcfte defundo- 
rum cukro anatomico inquiranc. Id quod fere fine cxcmpio 
non impune quidem, at aninio plusquam herculeo , aggreflum 
tflc novimus Georgi4jm Thorn pfonum Anglum , cujus hiftoriam 

de dijffe^ione peflilentls cadaueris in experimentis admtrandts a. 
p. 21. usque ad finemfiS- hac occafione non poflumus non ma- 

ximopere&commendare ac depradicare. 



H h 



OBSERVJlTiO CXLIV. 



%. m 



Dn. d. christiani de helwich 



D 




V 



Diufurna ahi objlrudiom in ^jriolisinJemni. 

Lvum in variolis diftinais 5c tempore ebuUitionis^eruptiO' 
nisac maturationhi (oltve efle adftriaiorem , notum eft. Nee 

facTle pericorum Medicorum quisquam Pharmaco earn irritave- 
rit , ne natura a mocu fuo ad peripheriam avocetur. Ac ordina- 
rium fcgnioris alvi tempus longe cxceffit obftruaio in pucro 8- 

annorum , quippe qux per integros o^odecim dies duravit. Cum 

pacer Icalus quarto nifi fallor, morbi die me de hac alvi duritie ad- 
monerecrefponfumfuicindolera morbi non requirere alvum 
laxiorem. Acquievic parens, quinimo cum nono morbi die fihus 
ad reddenda excrcmenca urgerecur, eum male incelleaa mence 
mea , ad exicum eorum cohibendum eft adhorcacus. Paruic h- 
bencer filius cum propter multicudinem variolarum non adeo 
benignarumnecpedibus infiftere, nee finedolorefederevalerec, 
■&animum ab excludendis fxcibuspcnicusabduxic,donecama- 
tertera Tub finem dccimi oaavi diei res animadverfa fmc. Polt 
injeaionem criura enematum & internum decoai cnnolhencis 
iifumduce fcdes admodum induracaj Tunc fccucje&bene habuiC 
Durante hac obftruaione non nifi de fiti & aliqua capitis gra- 



yitace fuic conaueftus 



Pp.2 



OBSER 



u> 




OhCervatio CXL\r. 



OBSERI^ATIO CXL(^. 

Dn. D. CHRISTIANI DE HELWICH. 

Noxa ex inferno cerulj^ufu. 




Elici partu die 



I 



o. Novembris anni prjcccrlapfi cdiderac al- 



teram filiam mater in ipfo^tatis florc coufticuca 



Tametfi 



vero fecundo ac tcrtio a partu die rite fluerent lochia, ex pravo 

cujusdam matronae , quae in puerperiis fuis uberiorem 



tamen 



t 



hunc fluxum fuerat cxperca, confilio, eum crcdidic efle promo- 
yendum. Quo fine ufa erat fatis familiari Vratislavi« muliercu- 

lisDulvcre ex Zinoib. Cinnamomo,crocOi cadamomo grawspa- 

Cum vero die dominico domeftici 



rad. piper e lonpOyCoftoreo, mjrrba ^ femine fcenimu 



vocanc t){c neun d^emurge. 

omnes facris intercflenc, excepta , cui pucrperaeSc infancis cura 
erat demandaca,muliere; error accidie; hisccnim feminajCum 
Jufla eflet pr<elaudatum afferre pulverem,pracnimia feftinacionc 
loco ejus ccruflam, qu^ forte ad ftiahus erac, pucrperae omnia 
alias mcdicamenta & pr^cipue hoc propter admiftum caftoreurn 
vehemencer averfanti, &:ne adfpicerec quidem, vultum avcrcen- 
ti , incaute obtrudit. Ec ab ipfa pu^rpera , & ab aliis illico erra- 
tum hoc fuit agnitum, quod in quintum usque diem non ma- 
gnum videbatur minari periculum,fi cxcipias,quod fubinde dt 
finju frigoris in uentriculo conquereretur, Enim vero ab hoc 



die & lochia parciusflucre, lingua & fauces magis magisquc arc- 
fcere, refpirationis difScuIcas cum fcnfu ftrangulationis indies 
augcri, cotum corpus vehementer torpere, mens diftrahi 6c an- 
xiis cogitationibus acque deliriis, extrema fubinde frigere, & ^^ 
quid malorum fleeffet, fpasmodici mocus hing inde in corpore 

Omnium fymptomatum moleftiflimum & graving 

Pulfus fere 



cmicare. 



mum erac cardialgia , quam fingultus comitabatur. 

naturalis crac,nifi quod elTet aliquanto debilior Sc tardior,nec 

cciam in unna^ rebus quoque fummopere exacerbatis, quicquam 



-vitii erac. 



Periclicanci per vcncefe<ftionem confultum iri obitc- 

tricum primaria fluke non cancuai crediderac,fcd&ex confil^'^ 



^ 



r* 

^ 



Nox4 ex ifjterm cemfpi ufu. 301 




1 pcde fine ullo ir.alorum levamine cclebrata fuit. Mufli- 
tabacur eciam quicqcam de oleo amygdalarum dulcium ofFe- 
rendo, (cd prarterquam quod aliis de caufis aflumpto veneno 
oleofa, gelatinofa, mucilaginofa &c.cxhibeantur, quam quae in 
ccrufTa locum ullum prudenter habere pofTuncj in recenri erac 
memoria,qu6d in fuperiori Silefia pucrulus unguentp albo ce- 
rufik devorato periiflec, ac jufius utique erac mecus, ne copio- 
se ingurgicato oleo amygdalarum quaedam cerufla; partes in- 
volvcrcncur, & magma quoddam ungucnto cerufTas aliqua ex 
parte fimile, quod tanco cenacius yillis ventriculi inhaererec, ori- 
recur. Emecicum etiam a Medicis quibusdam propoficu'm fuiG- 
fe ccrcum eft. Enim vero eorum fencentiam nullatenus appro- 
bare licuic. I . Quod vires per partus labores & ladlationem ve- 
hementcr frad^ nee ob cemporis brevitatem eflenc reparatJ^. 
2. !JEgra ad phchifiri inclinarec. ■ j. Difficillimus vomirorii fuc- 
ceflus ob cxiguam pulveris quanticacem&ejusdcmgravicatem, 



per 



1 



Quoc dierum inediam exinanit6,ob 



faretur, ut vcl artis rudes facile caperenc, quam magna vacui 
ventriculi concraaione,contcntionc ac fubverfione ad excutien- 
dum pulverem cxiguum & gravemvillis.ac plicis profundi us 
immetfum opus eflet.4.0bevidensperverfionis motus peridal- 
tici periculum. j. Quod juftiflimus fuppteflionis lochiorum me- 
tus efTec, cum cxpcrienti^ fide conftec, quid vomitoria in fup- 
primendo pra:renti fluxu merifiumin feminis&haemorrhoidum^ 
-in viris polTinc^Nec placebac purgantibus , qus fjtpifllme puer- 
perisinfefta ac fijnefta fuerunc reliquas atccrcrevircs,& ancipi- 
ti alea^ vitam chari&marito&parentibus & proli capitis expo- 
ncre. Non incognita erac expercifiimi Yiri Franc. Joelis ancido- 

tusTom.^.op.p. m. \ io-o/^mw, inquam, angelic£ ad 3B. aut wi- 
trhli adguttm ^iii. ^ Iheriac Andromachi ^ij. cum uino ge- 

«fro/b, fed qu^multis de caufis hie locum non inveniebac. Nee 
me lacebant, quae inDucacu Wiirtenbergico ac in vicinia fubfe- 
culi fuperioris finem Medici egilfenc , ciini a nefariis boninibui 

per acHum luhargyr. wimm Nkarinum foede corrupcum ac 



\ 



^Q2, OhfervAtio CXtV^ 





hoc ipfo grave damnum fanicaci mulcorum mortalium efTec al 
lacum. in Dec. 5, Ephemerid, Germanic, qux omnium Medico 
ram manibus mcrico tcrunzur , Anno 4, Obferudtio 30. Audo 
ris,qui& ipfe ex ufu vini tali mangonio adulceraci morbum in 
curric ^ic fehcicer (uperavic , ledii digna eft. Ad manus eran 
edam formula a celcbrioribusWurcenbergicis Medids in eo ma 
lo pr^fcripr^ , quarum aliquas hie addere,nobis,credo,eric in 

Pra-cer Tarcarum folubilcm, uc narrabacur, frequen 



grum 



„ fequens pulvis fuic ordinatus: iji- Pulv. Epileptic. A4anh 
epcici frigid. Mindercri ana 9ij. Theriac. coeleft. gr. iiij. M-fpulv 



donb. 2. Ri. C. G.ufti 5j. cinnamom. acuci. gij. ligni faf- 



p 

fafr. 5B. Maftich. clea. 5iii. femin. foenicul. dulc. 5J. M. fign. g)ecies 



pro decoUo or dinar io. 3. Ad noxam a vifceribus avertendam 

apCLis fuic judicaCLis feq. pulv. ^. Puiv. radic Valerian, acori ans 

j. ocul cancr. pp. Corall.rubr.pp. C C. ufti ana'sij. Macr. perl 




9iiij.(pec. aromac. rofac. 5vi. Diarrhod. Abbac.siB- ol. anifi.foe 

nic. caryopb. ana gutc. vi. facch. a. ^iiij. M. f P. 4. Arrific ipfis 

h^c pociuncula: ^. Aqu. ceraf nigr. chamomili. equifecanalij. 

tilicT ?iij. Cinnam. c. v. f j. Excraft. bez Gamer. laudan. opiac. ana / - 




, Syrup. papaCcrrae 5VJ. M. & tandem $.miftura ex efrent 
caftor. Sale volac.oleofo Sylv. ana ji j. Tinflur. alcxiph. ex fuliginc 
5). anodyn. Lentil. 5(3. M. d, in v. Enim vero nullum propemodum 
ex illis remedium in ufus noftros convcrcere placuir, quamvis 
negocium hoc perpendendi ubcriorem fubminiftarint occafio- 
nem, quod $c dicendum de plerisque CI. Stockhuf in cradt. de 
litharg.ftmo noxio ^morbifico, Nos vero in noftra asgra, quan- 
tum potuimus, ante omnia cnixe laboravimus, uc animamred- 
deremus tranquilliorcm, & vires generofis conforcantibus debice, 
quantum licebac , reficeremus , motus maxime vero omnium 
inter hos pcriftakicum, a quo rice habcnce prascipuum in pro- 
pellenda materia peccance fubfidium nobis pollicebamur , con- 
fer varcmus, ceruflam vencriculo moleftam deorfum verfus blan- 
de duceremus.ac tandem ex corpore eliminaremus. Non tc- 

fcliic ncie /pes mea. Ec ipfa puerpcra mukotics narrabac ex fen 




m- 



Noxa ex i'fiterfjd Cerufft ufu. ' , 50 j 





fu frigoris fefe percipcre, quod priftinum cerufia locum rautec 
Unde etiarn poflea de dolo^f^ inceftinorum per aliquot dies cam 
conquerentem audivimus. .Temporibus parcuipropioribus cne- 
maca eximium pra^flabanc eftei^ura, ^^di tribus pr^cerlapfis fc- 
ptimanis blanda laxanda bis in hebdoitiadc exhibica fuerunc cum 
levamine. Ad'dolorem micigandum externa quidem fuerunc 
prsefcripta, fed fine frudu. Abancjcjynis intcrnis confulto abai, 
nuimus,nifiqu6ddimidium aut^iinum thcriaca; coeleft. granum 
bis aut ter pulveribus admifcuerimus. Condcuerunc fympto- 
mata in ventriculo &: inteftinis poft quinque propemoduoi fe- 
pcimanai-um intervailum, fedln artubus dolores arthridcis affi- 
nes molefliam adhuc per tennpiis faccllebant, arnon a^que diu- 



turnam 



■t 
v.- 



OBSERVATIO CXLVL 



Dn. d. ghristiani de helwich 



I < j . 



-I % 



D 



-M 



w 




Fluxu fanguinis per muliehm mguvidis. 

Uibusdatm'graTidis fanguinem per Idcos fluere folerc, per- 
vulgatje res ell: notiti^. Non uriius vero generis ejt fluxus 
--_c prxgriantium intcrefl/uc cujuslibec indolem Medicus ac- 
curate habcat cognitam perfpeaarnque. Nonnullis prafertim 
vero plethorkis menfes fluunt aliis usque adquaTtumquinturn. 
ve menfcm ; aliis vero toto gcflationis tempore, lit conftat mihi 

ex experientia & Qbfirvat. Hieronjm.Reusneri p. 5^- Tte- Bar- 
tbolin. CenturJi hift HP- ?2. mdan.Ceniur.'i.ObfirD.^uCo' 

lu'mb. lib. 12. difQnnat:f(£i. p, 2/0. Et inter has plerisque krc 
(nanVfunt cdam, quibus fluxus adrnodum^efl moleftus 
'c. dc Hafnier 



^^ 



r 



a narrat Bartboliriui) absque doloribus ac tormi- 
nibus placido curfu manat rivus'farigfiiriis ex genicalibus, noA 
cum impctu exundat,nec facile griicros vchic. Ettancum abeft, 
ut artis priefidiis ad inhibendum hunc fanguinis effliixum opus 

ut'potius per adflringcnda pbarri.-aca in abortus periculum 

ler cdnjiciatun Nequc eniai' ullo^ifio'du ,negari potcft 




» jr ! 



n ■ I 



quo 



d 



'* - 



Ohfirvath_C XL r L 



} 



Tametfi enirri 



abor- 



304 

qu6dranguisnimiacopiacurgidusm ucero foecum faepe obruac 
illumque vafis umbilicalibus disnffif^s foras propcllac, id quod 
concigifTe Illuftri Macrons Clarifliyerzafcha Obferimt 82. non 
immerico fufpicatur. Neque ecjam ullum minatur vel macri vel 
fc]eruipericuIum,quod nonraro pofl concepcionem ftato men- 
fium tempore per paucas horas emicat fanguinis ftillicidium ,ac 
Mtero etiam menfe fubinde recurrit. Sed aliud judicium fercn- 

tium eft dc fluxu illo fanguinis , qui fefe fub finemfecundi w/ 
^ etiam tertii aut quarti menjis gcftaci uteri exeric ^---^^ — -"- 

primum a typo cvacuationis menflruse nequc quancitace neque 
cxeundi modo abcac, inao Tub hoc fchennate fe duobus , nonnun- 
quam etiam pluribus menfibus fiftat, nihilominus grave 
tus periculum portendit pr^cipue tum,quando terror, iracun- 
dia, vehementiores corporis motus, puta faltus, longiorcs cur- 
ruum motitationes , crebriores Aernucationcs, tufles impctuo- 
(k , enormes vomituritiones ali^que externae violcnti^ preeceUe- 
runc. Ec prematura quidem foecus exclufio tunc inftare cre- 
denda eft , cum fluxus ex tranquillo mutatur in veliementem 
prscipitamque lacicis vitalis profufionem, quae non raro adeo 
invalefcic, lit ^grae anirao Jinquantur, extrcma frigeant, & ]^^' 
jam exfpiraturse vidcantur,quod etiam certo eveniret, nifi pl<^- 
rumque poft aliquot horas immaturus foetus expelleretur 
centam vero confiderationem ilia infolita ahimi dejedio , Cjfix 
ante vehementem iftam hccmorrhagiam CcCe exerere folet , mere- 
cur, ex qua folk inftantem abortum & graviora fymptomata cu- 
to prasdixeris, etiamfi tibicognitum non fit, an mammae fine ex- 
tenuatae,aut cujus generis lac exhisfluxerit, an latera cumren- 

■ fertim 



Ac- 



tre fupcriori vifa fuerint ardari ? Sec, Quando aucem con 

erjjmpit fanguis, metusquc abortus non eft vanus, ut rariirime 

i ad- 

ul- 

&cli- 

fl fiat, 
cum ucero denuo gcrunt,e6dcm,quo prius iisdemqiie menus 



cflc folet, Medico rcligioni fit, fanguinis exundantis torrenti 
tlringentia tanquam aggerem objicere 3 fed analepticis ac em 
|ionibus gratioribus vires confervet, orgasmum reprimac 
ia uteri fardna hujus catharfi fedulo vacet. Id enim ni^ 



4 

DefluxH fangttims per muliehria in gravidis. ' gof 




y 



diebus eadem fata cxperiuntur, quod eciam erumpente fanguine 
prEegtefTa lumbi cox^que gravitate fibi ominanturjicec fpasmi 
uteri admodum fint leves. Tandem fub finem geftationis all-, 
quando ufu venire fblec , ut fanguis ex genitalibus fcratur, ac 
mature fluxus illius infolefcat. Ne hie cum perieulo gravida: 
Mcdicus crret, eum fcire oportet, an hie fanguinis rivus ex utero 
an vcro vagina & uteri colio manet. Ex utroque cnim hoc loco 
ipfos etiam mcnfes fcaturire pofTe, cum llluftriDomino Schr6ckio, 

Prsfide noflro in ScboL ad Obferv. pi ,HeMgii perfuafi fumus, 
non obftantibus experimentis & rationibus C/. /^f^neri de Graaf 

traS, de organis mulierum gener ationi inferDientibus c. 9./;. 124. 

Si ex. vagina ftillaverit fanguis, falva res eft, nee magna opus fe- 
ftinationc. Ac longe aliter judicandum, fi ex ipfo uteri fundo 
fanguis manavcrit. Turn enim certiflimum eft indicium fepa- 
rationis placenta ab ,utero,quae ubi femel ab hoc fuerk avulfa, 
nunquam amplius cum eo coalefcic. 'Nee ullo modo fperan- 
dum, fore,ut ante editum foetum fluxus fanguinis cohibeatur. 
Ncitaque in judicio Medicus fallatur, admovenda manus eft & 
cxpIorandum,fltne internum uteri orificium apertum, an vero 
daufum? fi iftud fuerit , nullum eft dubium , quin fanguis ex 
utero ipfo fluat,& turn quantocius partus eft "prbmovendus, nee 
ex{pe<flandum 5 ne per enormcm hasmorrhagiam vires fatifcanc 
ac mulier fub partus laboribus dcficiac , quod fit, quocies h^- 
morrhagia eft continua & magna. Si vero per intervalla fluxus 
in cxigua copia recurrac, nee gravida vires vald^ dejiciat,aliqua 
mora prudenti^ laudem raerebitur, tutoquc prajftolaberis, do- 
nee natura moliatur partionera, quod in negotiatoris Icali con- 
juge,aliisqueamefa(ftitatum recorder. Enim vero fi effiuxus 
ille , ut dixi , infolens fit , & foeta malo vi£la decumbat , omnino 
partus eft accclerandus. Et cum mecuis , ne non fit fercndo a-gra 
turn ob eam,quaj pracccftit hxmorrhagiam , turn ob earn, qux 
apertis vaforUm ofculis referatisque viis fequi pofTeC, quamvis ra- 
ro fequacur , tion tamen ^gra eric deferenda, fed in tarn ancipici 
cafj audcndum eft aliquid & circumftantibus cxplicandum , 
Obferv,jicad.N.CCef9fJ. Qj3 quod 






.^g Ohfervatto CXLFIL 




\ 



In 



* - 



f 



quod fine partus acceleracione neceffario pereundum fic foetui 
&:matri,ubi tamenaliqua adhucfpesafFulgechanc fervari pof- 
fe, fifueric enixa. Ec profe^lo fi fuperacis partus laboribus per 
aliquot horas analepticis circulus fanguinis confer vari poceft.In 
vado res eft & pcriculum inorcis ex haemorrhagia uteri ceflat 
H«c omnia nobis ex rauldplici experientia funt cognita. 

timocafu prseunccm hie tuto fequi pofTis Celeberr. Chirurgum 

Gallicum Mauriceau dans obferwdtions fur la grojfejfe £r T ac- 
couchement des femtnes y cujus perquam cciukx obfcrvationes 

hue ipe^tauc. , - 

OBSERVATIO CXLVIL 

. Dn. d. christiani de helwich. 

De 

? lingu£ ^faucium & cefopbagi. 

4 

F ^* 

Aralyfis quidcm omnis,five tota infeftet corpora five partes, 
gravis eft morbus , ac vcro quae fauces & oefophagum occu- 
pac , longe gravifllmus nee quancacunque etiam diligentia ad- 
hibeatur, fanari pofle videtur, fed dire occidit, ^ Trifle, & cujus 
fimile nee videre amplius optem , prj^buic mihi ante aliquoc 
menfes fpcdaculum vir circiccr quioquagenarius temperamcn-', 
ti fanguinco-melancholici. Is juventutem in aula egeraC)poft- 
quam autemj?irilem attigilTec aetatem , officio admotus , quod 
eum per integrum diem in fcribcndo occupavit. Haec fuit for- 
ta/Tis occafio, unde folitudinem unice amare coeperir. Quod 
vita? genus cum per aliquot annos efTct fedlatus, fubito apople- 
3Ha obruitur. Adhibicis idoneis remcdiis morbo attonito fuc- 
cefTic Tfoc^xTrXyjyU in latere dextro, fed & ab hoc feliciter libera- 
tus eft, iEa,ut fere adpriftinum {latum reverteretur. Praiter- 
lapfis aliquot annis recurrens membrorum ftupor refohidonem; 
vcl apoplexiani denuo inflare nunciabac. Et veroica plane eve- 
nit, Improvifo ex itinere redux fub autumni initium obrrutu- 

K , ufumque pedis utriusauc amific. Ad ipfum vefperdno tem- 

pore 




Tl^ 



De VAYolyft lifigtU , fauclam & oefophagi. ' 507 




pore vocacus fine mora "advolo. Senfus uccunque eranc integri , 
ratio cciam fibi quodammodo conftare vidcbatur, fe enim me 
agnofcereinnucbac. Maximopere etiam conabacur me affari, 
fed nullum verbumdifl:in6le aucinccgre profcrre valebat, quam 
operose etiam illud molirecur. Incondicus & confufus tancum 
clamor crac. Linguam movebat, nee quam in aliis, pra^cipup 

vero in Serewjf. Principe Carolina, Duce Sles%m^Holfati£ & 
in Sileftd LigmciiyBrig£ i^Wola^ia, Domind med clementijfi- 

\ cum fcrali huic morbo omni curiquincum (codes infukuna 
apopledicum perpcfla eft) exigence id officio mep & fumma 
opcima^Principis in me gratia mederi conarer^ folicitc obfcrva- 
vi,mutationcm auc difFcrentiam aliquam racione coloris &e. de- 
prehcndere potui. Dum pra^fcript^ pocioni apopled^icas avide 
inhiac, ejusque |ij. ori infundic , mifer experitur, fc illam degl 



poflc, 6c ica circumftancibus nobis pacefecicmufculos 

laryngi&pharyngi communes a paralyfi non effe iramunes. Pofl: 
injeftos clyfteres,poft apertas raninas 6c medianam,quam vo- 
cant , percufam , nucham dorfiqiie fpinam fpirituofis linimencis. 
diu mulcumquepcrfufamjpofl: immilTavaria per fyringam , lin- 
guam faucesque oleo cinnamomi ac aliis inun(^as , veficacoria 
applicaca,aliaque molimina potum aliquamo diudus retinebac, 
fed fcnfuum torpor ingravefcebac , manus incumcfcebanc, ac 
tandem tamen potum non immutacum reddere cogcbatur. Id, 
quod argumcnto erat^ipfum' cefophagum gravifli ma paralyfi af- 
fectum e(re,6c medicamentorum virtutem ad eum vix fuifle dif- 
fufam, qua^ tamen quadantenus in faucibus,ucex degludtionis 

^imentis colli sere licebat, Mc axeruerat. Lugubris ilia fors 




-virum hunc per odo ^ics mifere muiaavit. Nullis verb 
primi poceft, quantis cum lachrymis 6c ejulatu , quam flebili 6? 
ad excicandum in adftancibus doloris fcnfum apto geftu potuni 
defideraveric. Ec primis morbi diebus juflus brevicer in chart| 
adfcribere , quari^m re podffimum afBigeretur, inexdnguibili fe 
fin urgeri calamo interprete fignificavit. Tandem truculcncia 

affeaus hdminera jugulavic. - Neque apparec, quomodo huiq 

Q^ 2 affcdui 



56S 



Obfervatio CXhVllh 




afFe£lui impoftcrum occurri debeac. Ac longe alia res eftjcwm 

pi'di jpirales in media cefopbagi tunica fpasmo confirida funt, 
ac njuneri deglutitionis famulari nequeunt ; tamecfi enim & hie 

affcflus fads fie pertinax, & per raukas, ut aliquoties expertus 
fum, fepcimanas recurrac, candem tamen ancispasmodicis fele- 
dlioribus expugnari poceft. Non cantum vulgus , fed & ipfi Me- 
dici de paralyfi mufficanccum alimentorum transmiffioni hiEC 
' fpasmodica oefophagi ftricTtura obicemponit, qui taraen audicn- 
di non func , ac eos ipfos pofl aliquot horarum incervallura 
redarguic , relaxata ifta eonftridionc fpasmodica libcrura po- 
tulencorum &: efeulcntorum ad ventriculum iter, & integer li- 
cet aliquanto impcditior fernnonis ufus. Turn veto ncque de 
, paralyfi ncquc de ipasmo cogitandum eft , cum , quod criam 
memini aliquoties a me obfervacum, ci^«j folidus absque omni 

difficultate, juscula uerb ac liquid a omnia non fine prdfenti liif- 

focationis metu deglutiuntur. Discuflis enim rice omnibus ni- 
hil vero fimilius occurrec, quam vitium aliquod in epiglo'ccidc 
h^rere , quod impedic , quo minus redle arteriam afperara tegac. 
Dum itaque cibi folidiores cpiglotcidcm validius comprimunc, 
absque periculo fufFocacionis in vcntriculurp delabuntuf j Ifqui- 
da vero cum ad comprcflTionem epigloctidis non adeo tpca fine, 
fic,uc in arteriam afperam nouheneclaufamirruancaceoipfo 

iJ3iricum pr$cludanc citra omncm paralyfin vel ipasraum. 

OBSERVATIO C XL Fill 

/CHRISTIANI DE HELWICH. 

De 



1 



Dn 



D 



JffeSumuliehri mixto rariori 



Bverfacur Eodie adhuc ocuh's mcrs & multo crebrius omni 



Mcrcatoris, quas & mihi & aliis Mcdicis mulcum 



o 

gotiihaftenus dedic. Temperarrienti cacft fanguinco-choler 
fi rede judico, unius filije, quse jam matrimonio junda eft,n:i3 

Vicam dias^a? rcgulis conformem nunquani eft fe^^aca 



cer. 






A ma 



/■- 



u 



/ 



De AjfiBu mtiliehri mixid rarhru^ 5cg 

A marici eciam cohabitatiQnc per multos annos abhorruic. An- 
te dimidium luftrum circicer non absque molc/li^ fenfu per in- 



tervalla reddere coepic urinam facis grawem pondere & mole 



i 



partkuhrum , qua fiuUi Jpatiis exctupe poft refrigeratum lo- 

Hum illico fundtim pettrefue'vermU ac a plerisque indicium cal- 
culi minime fallax eflc creduntur. Undc & ipfa non femel fc 
calculo laborarc profefTa eft. Nonnunquann eciam pafia eft 
fibi exciderc verbum unum alcerumve , fed pauIo obfcurius de 

prurigine nafuraliumy donee tandeoi proxenecis aliis muliercu- 

lis, plernns iftud myfterium raihi dccegerctur. Exhibica fucrunc, 
qu^e & leftum falfuginofi fanguinis fuperficiem vagincc percrrart- 
tis5clympha? uterina^ acrimoniam corrigere apta nata Tunc, ncc 
omiffa, qua^ verminofara putredinem refpicerenc, ft forte & ilia Jo- 
corum prurigini occafionem darenc Topica eciam, ubi ab eo- 
rum ufu cam non alicnam eflc cognovi, varia absque utilicace 
fuerunt propofica. In aucumno pracerlapfi anni afthmace labo- 
rare coepic cam graviter , ut in fufFoGationis periculum fcfe ad- 
duci credcrct. Repecebac haec /pirandi difficulcas poft aliquot 
dictum incercapedinem,& turn pociflimum veiperi primo fomni 
tempore cam invadebat , & exado fere duarum horarum Ipa- 
tio fenfim lentefcebac. Initiojlit verum facear hydropem pes. 
doris mctuebam, memor eorum,qua^ a mc addu6la funt in ob'^ 

Jervat. de hy dr ope ped oris. Bis^nodu vocatus inveni jcgrotari- 

tem maxima cum difRcukate (pintum ducentem. Nulla ade- 
rac tuftis vehemeritior, nulla fputa, nulla deprchendebacur eciam 
febris, & ipfa res affatim docebac, quod hoc afthma eftec cont 
vulfivum. Omnibus, qucc ad morbi cognitionem fpedlabant, 
accurate perpenfis,fufpicacus fum^ in bypacbondritSi licet in eis 
ncc dolor, ncc rcnifus, nee calor prsccer naturam confiftcrenc, 
ac in utere fymptomatis hujus fubeflc caufam, licec in przefenci 
non vaccc pluribus explicare , quomodo harum' parcium aftc- 
^io diiticultacem in refpirando afferac ? Cstcrum ncc peSora^ 
lia, quae me ineonfulco afFacim ingeflerac, ncc, (quir^Iias in 

afthmace convulfivo ononis generis in paroxyfmo cum aliquQ 



\ "^ 







lO 



Ohfirvaih CXtrill. 



f r 



cacem 



/ 



■ — 

fuccefTu dari folenc,) liquor C,C. fuccinaLSpir. Sails Amman, gd- 
bath Svir.fuligmuEiix. uterin.W cdclSal. vol.oleof armoniacale, 
fjfentiapeii in diffufioribus uehkulu t uc & pulveres varii incer- 

dum cumMaflr.piIuI.de cynogloflT &c. mixci ullam pr^iliteruni 

Non melius ceflic ufus eorum , quse ad removen 
dam raali caufam tempore inrcrmi/Tionis fuere ufurpara, in for- 
ma nodiiloYum , decodorum , pilularum ^c. Uc jam de ven^fe- 

£lionerepecica, enemacibus,pediluviis, fcmicupiis nihil dicamus. 
Dcfii autem mirari , quod nullum ^gra ex his remediis repor- 
taveric emoluraentum , ubi intellcxi, (cintillas quasdam /w«vw«i 

occulcari. Muka enim a circumftan. 



fub his cineribtis 



dbus garrulis mulierculisde ejus immenfo coeundi defiderloSc 
ardenciflTimo Veneris appcricu paflim per civicacem fpargeban- 
cur, uc ca non pocuerinc non ad aures meas pervenire- Incerea 
fcffa remediis meis,ad Vecerinariorum,Obn:etricum,Barbicon- 

foris cujusdam,& tandem aliorum confilia Medicorum , me non 
invito, delapfa eft. Ab his vero cantum abeft, uc adjuvarecur, 
ut pocius indies morbi vehementia augerecur, ac res in pejus 
ruerec. JDenu6 pofl aliquot fepdmanas meam & Collega? mei 

■avic. Mulco deccriorem ejus condi- 



Domini D. P. opem impio 

cionem efle, quam antehac fub poflra dire£lione fuerac, dep 
hend 

dcm raforis temeritatem ob pulveres camph 
callide & fraud ulente obcrufos, peregrine obfletricis leviktem 
^flulttttam propter cacaplasmata in aceto decora & abdorai- 
ni applicata , ac impcricam nianualem mulicbrium cradationem 

ac procacis alterm cujmdam uetul^ crebro laxancia ingeren 



Cum de au6li mali caufis eflemus folicici, ilia qui- 

plurimos 



fahiam accufare, damnare 



Cum alcius adhuc 



miferae forcis ejus originem indagaremus , ilia fine velo quidera 
absque camen omni verborum obfcxnicace & vernilicare nobis 
cxponebac, quanta vehementia in maricalem, quam per 



faftidiverac, cohabitationem f( 



Ec licec in prasfent 



noftra muliebria fibi non fricct, nee lafciva obfc^naquc loq 

mr, iJlud ianieq nafuralium incendium graphice fed modcdc 

I defcri- 



.J 



defcribcre non verccundacur. Hiac, uc ait, vagina, qxiafi pa- 
tratorera ncrvum cupide admiilura & amplexura. Kxaro^k 
^ftuac, crigitur, mtumefcic, Prsterea gravicatcm quandam & 
pondus circa uteri regionem percipic. Cajcerum , quod mircris , 
non concabefcic, nee mulca deliriorum veftigia in ea cerncre Ii~ 
cec. Pulfus eft durus ac cenfus. Urina? quoquc ftillicidia earn 
vcxanc. Alvus eft adftridliflfima. Noifles agic infomneSj^ed 
h^c omnia ludus & jocus Tunc pra: fpasmis horribilibus , qui illam 
diu nodluque fatiganc. Veneer cum diaphragmate mulcocics 

intra diem modo in altum tffertur, modo ita concidit, uc in fc 
coaUus fpm£ dorfi incumber e uideatur, modo vero una ejus 
pars in planum projicitur » altera uerb deprimitur , cpodo in. 

fulcos abdomen cavacur. Mufculorum incercoftalium tarn v&- 
hemens eft ftridura, uc rcfpiracionem omnem abolicam crede- 
res. Collum iHCumefdc. Fauces pra^cluduncur. Fades ftran- 
gulacorum faciei fimilis horddum quippiam fpirac Oculi tur- 
gentes , prominences ac immobiles fere hzercnc. Screpitus ma-- 
ximus percipicur in pedore. Brachia an jadari an corqueri di- 
ccnda fine, incercum. Calius Aurelianus acutor. morbor. lib. 3. 
cap. 1 8. fpasmum inter fymptomata omnia ultimo fatyriafi labo- 
rantibus accedere credit: Omnibus y inquic, in ultimo conduHio 

neruorum fit,quam Gr^ci fpasmum woca^verunt ^ &J inTohm^ 

tarius feminis jadus. Eotitus docebic , an noftra vicam Tub tantis 
convulfivis motibus , qui a Fcfto Pafchatos usque ad hunc, quo 
hxc fcribo , quintum Augufti diem durant, fit finitura,.an alii 
adhucacceflurimorbi? Ha£tenusquidem inutilicer certatum eft 
adverfus con vulfi vos aff'ei^tus & vu.u(|)5/^avuy banc varus 
diis, qu^ non tantum acredinem & calidicacem humorum cor- 
rigerc, fed & ftmen minuerc aut extingucre creduntur. Illacer 
te ad cxpugnandum hoftem prorfus efle invalida arma hag oc 
cafione& alias etfam expertus fum> nifi animo coeleftibus phat 
macis medicina fiac. 



reme- 



d^ratisUvia AugHflam Find, d. /. Afigufii 

An. 1 7 Q fi* nfijfA,) 



'J- 



OBSEtL; 



I 



^12 ' Ohfervath CXLIX. 




OBSERVATIO CXLIX. 

Dn.DJOANNIS adami lospichleri. 

Partus fine partu, 

OlpitifTa qu^dam Salisburgenfis , terapcramcnd fangufneo- 
biliofi , quadragenaria nondum , poftquam ante aliquoc an- 
no5 ex ucroque fexu , incerpolacis vicibus , o6tp progenuic proles , 
&c harum quinque vivas , tres aucem morcuasjnefcio quoinfor- 
tujiio , e fcala portaciIi,quam ncgocii gratia jam per plures menfes 
imprcEgnata afcendcrac , ex inopinaco decideric , crurisque fra- 




J 



^ 



duram pafTa fic, vivum ramen,eciam pofl hunc cafum, edidic- 
parcurn: hsc femina, inquam, modico inccrpofico incervallo, 
nonum conoepic infancem, nee toco geflacionis tempore de afi- 
qua morbofa conque/la eft corppris difpoficione , inftac cempus 
partus, & quidem menfe debito , fenciuntur parturientium do- 
lores confueci jingravefcunt hujusmodi conacus dolorifioi tanta 
intra biduum per vices vehementia, ut dc hora in horam dcfi- 
deraciflimus rci eventus a cuniSlis avidi/Tirae exfpcfiaretur , ac 
omnis nifus & labor fruflrancus, fubico enim ccflant hi perpeffi 
- gravifTincii dolores , ceflat infuper Tub crepufculo etiam virium 
nacuralium vigor, nee ullus amplius percipitur ab aliquot horis 
foetus motus , & licet in debitam reftaurationem ac eonferva- 
tionem virium, & feliciorem foetus egrcfTum methodice omnis 
rtiovebatur lapis, pientiflima tamen Dominaob continuatos tan- 
to tempore intenfiflTimos dolores & labores adeo viribus exhau- 
fta vixicjuc ad inicium icrtii diei ulcimam vita: lineam abfolvc- 
ric, & intcgris quafiTcnfibus fatis celTerit: quo obfervato, fa<^a 
mox debita abdominis incifione infans mafculus cergo coelum 
verfus fubico in confpedum veniK, morcuus tamen, uterus veroi 
dum de ejus conftitutione fic inquificio , fubcus infanccm ad tri- 
"T ^"^^ pugnorum magnicudinem jam concraflus, & naaxi- 
ma rima& foraminedisrupcus non fine ftuporc omnium, in 
pr^fencia crium ExcellentifiimorumDominorumxVledicorumoC 

aliquorum Cbirurgorum inventus fuic,ficquc partus fine partu 

IB 



^*r 



Ohfervatio CL. gij 



luccm quidem edicus , ac non fine adftandum lachrymis ad 




debicum fcpulcuras locum una cum macrc depoficus fuic 

J 

OBSERVATIO CL. 

Dn. d. joannis adami lospichleri. 

Fonticttlorutn applicatio hon omni tempore tufa. 

UalesArcheus modocimore,modo horrore fubicaneo con- 
cicatus, ncc non gaudio, ac ipsa animi tranquillicace fatis- 
fa^s, cenerrimis infancium corpufculis,utero adhuc inclufis, 
fusquc deque Tola continuata infpeftione blandiendo quafi inu- 
rat maculas, vix non incegra loquuncur voIuraina,& quotidia- 
ns tcftancur experienciae , ffc ctiamfi lumen foli apponacur, & 
nodu^ Achenas deporcanturenarrandohunc cafum, eundem ca- 
men ob rei variecaccm reticere nolui, eftque hujus hiftoria fc- 

qucns. 

Pranobills qu^dam foemina temperamenti phlegm atico-bi- 
liofi, ac corporis obefi , aliquarum jam prolium macer novicer 
impr^gnaca, eodem , quo Temper utero gerens , correpca fuic ca- 
pitis dolore gravifTimo^repecicim affligitur,nullo cum tcmpons 
medicamento remedibili , quam ob rem prsmilTis praemittendis , 
ufus fonciculorum proponicur, admittitur unus, & dolor is re- 
quies fequicur ex hac parte , applicacur & alter , ficque totum ca- 
put liberatur , interim tempore debico bora partus infiat , 5c qui-- 
dem felicilTima , parturic etenim feliciter, ac infantem foeminei 
fcxus,cujusnacesinvicem cam firmiter adeo cohsrebanc &con- 
ncaebantur. ut debica partium divifio nulla, loco ani coniueci 
vero in piano nonnifi foramen parvulum ad inftarfonciculi fig- 
natum obfervaretur, ac obfervabacur tantum , fiquidem hare 
ipfimma recens nata jam jam hydropica & fumme debilitaca in- 
vcma fuic, ficque paucas poft horas accepto facro fonte fitis 
cclTit, & vitam cum morte commutavit : hujus matris foror 
elapfis antecedenter aliquot annis conjugii frudum & effeaum 
percipiens,deconvivioquodam fplcndidifljmo binis miliarib"- 



b/erv, Acad. N. C Cent 



Rr -. diftan 



y 

1 



-^ji dbfirvatioCtl 





diftatite, ac reliquis ferculis laudabiliflimis , in abundanciam re 
rum, & limaces apponendas fore, cercior fafta , eo proritu & ap 
pecituvixnon cxplicabili efum limacum phantafiae impreiric,u 
hunc unicum cibum coinftancer cum temporis defiderarer, a 
cum hoc ipfum defiderium oeculcaverat, & alibi locorum hujus 
modi cibus non ad manus erac,filium dcbito tempore peperic 



cujus membri glandem formofifliraa limacis figura quo ad 
omnia condecoravic : & h^c ob loci ac figurae raricatem. 






■ ± 



OBSERVATIO LI. 




Dn.d.joannis ad ami lospichleri. 

Cafus hominis fafalis^ex cafu equi, 

Niiis tiaorbi quam plurimas cfTe caufas, & interdum ctiara 
_ abftrufi/TimaSjnemoMedicorum eft, qui ambigic,hinc licet 
eomrtfiuHicer dicarur, qui facile cognofcit, facile curat, ipfaca- 
ftien cauf^ morbificae cognitio flib indubitata fpecie non femfjcr 
eft pofllbilis, quod cafu fequenticonfirmatur. ' * 

Vir quidam , Joannes Will , annor. f o. circiter, tempcramen- 
ci fanguineo-biliofiiftabularii aulici Salisburgenfis officialis(vul- 
go ©attel'.^nc^t) ante plyrimos annos, nefcio qua occaiione 
cquitahdo iter fufcipiens , novercante fortun^ una cum cquoin 
tcrram corruit j tanta fubfequencc ephippii in ftomachura com- 
pre0ione, ut non nifi cum fumma relpirationis difficukatc Icfc 
clevare potuerit,domum rcdiens, hujus casus, ob jam onnnem 
dilTipatum dolorem , nullam curam habens, priftino fungicur 
officio, 5c quidcm finepercepta labe,rat longo temporis inrer- 
vallo, tandem de obfcuro circa venrriculi fundum conqucntiir 
dolore incrinfeco, nulfa interim lab c ab extra apparentcappli- 
cancur applicanda, non tamen remittente malo, fed ingravefcen- 
ce indies , quatenus fcilicec longiori temporis mora appttitus 
profternitur , vires fenfim collabefcunc , & corpus Icnta- tabe ccn- 
jumitur eousquc, ut tandem extindo biolychn 




a 






fi mortis fcquela iacyitabilis pertimerccoda for 



r b 



, sate- 

quam 



Capii homlmi fat alii , ex cafn equl. 



^ 




quam 

dies 



tarn en 



contingerec (quod 



quafi ab aliquot menfibus poft Ting 



digniflTimum } in- 
paftus prater 



prjefacum triftem circa ventricuH fundum dolorem, eciam ma 
ceriam quandam fluidam cotum abdomen occupancem,& dif. 
fluencem diftindc percepic, in cujus rei caufam indagandam \\ 
cec omnis moverecur lapis, & nil ram quoad cognofcendum, 
tarn quoad curandum inccncacum relinquerecur, fenfim camen 
fada virium omnimoda relblurione ex percinaciflimo & abftru- 
filTimo hoc malo morcuus eft, poft cujus obitum aperco cada- 
vere omentum una cum inteftinis niateria quadam albicantc 
chyliformi in fat magna quantitate obdu(n:um effe, falvis inte- 
rim reliquis vifceribus, cuilibec praefenci abunde patuit, unde, 
cum & hujus mirabilis efFedus caufa ultcrius 
ac conflitutio ventriculi anatomice infpiccrccur, foramen quod- 
dam (fiftul^ inftar) piforum duorum magnitudine undique 
jamjam callofum quafi circa ventriculi fundum obfervatum 

caufa remota baud dubie ab inforcunaciflimo cafu 



cxammaretur 



> 



fuit 



depehdens caufa; proximo mediantc fuppuracione initiuna& fi 



nem fee 



quibus omnibus caufarum morbificarum 



titudo & coguofcendi difficultas facile cuilibec innotefcit , Deus 
ter optimus maximus igicur illuminet omnium fenfus, ut depo- 
fica mentis caligine in faciliorem & certiorcm mprbprum cogni- 

tipncm per venire liceac, 

OBSERVATIO CLIL 

Dn. d, joannis ad ami lospichleri. 

Tovicum in ret en ti one urina , debit e qui Jem d? cum 




fruSu applicatum , at inconfueto operationis modo 

Ir quidam rcligiofus Benedidinus , In YJgorc xtatis modo 



ftran 



guria, modo dyfuria, modo ifchuria laborans, junfto 
quafi fempcr dolorenephritico,jam his, jam illis mcthodiccad- 
hibicis medicamcncis auxiliatrices expcrimentatur maniis , ac cum 

£X inopinato idem ipfe dolor cum omnimodA retentione 

R r 2 



■ 

hung 



m 



>■ 



/ 



(; Ohfi 



n 

t 



ff 



huncDominumBenedidlinum Pacrem per modum recidivae af- 
fiigercc , nefciens in abfentia Medici ordinarii , quid ad tantam 
mail fcrociam micigandam incipieiadum , candclam ccream mi- 

' nima^ fords , longitudine ulnam fuperancem, arripir, & fecundum 
modum jara ancehac percepcum,nneacui urinario fenfim intru- 
dcre conacur, unica fpe frecus, mcdiance hac applicacione , cau- 

Tarn doloris removendo,urin^ recencioncm indubicancer refol- 
vi, ac . quod unice mirandum , hujus candelae incrufionis vix ini. 
tium faclum, in inftanti, percepco quafi animi deliquio, tonus 
candela^ longitude per canalem virgae inadvercenter abforbecur, 
fupervenience paulo pofl; debica cmiflTione urina^, & remicteotc 
doloris ra^virie:la:tatur exindequidcmrcligiofusPatiens.aECon- 
triflatur infuper, ignorans cam fubitaneae & pr<EcernaturaIis can- 
dels abforbicionis caufamivocoricaque quaordinariuSj&omHi- 
moda relacione faiflajHc hunc ob cafum pufiilanimis fic,adhor- 
tor,me equidem jam cogicare de medicaraenco, quo mediance 
ccra fenfim liquefada & difToIuca candem poflic rcpecere viatiij 
ac una cum urina propelii, nee fili fubftanciam tantum porcen- 
dere malum perfuadeo, quarenus banc compagem urinieacri- 
rnonia auc in cocum difTolvere , aut fakem ajiqualicer corami- 
nuerepolTic,hifce concencuSjpromifla incundlancer prcefcribun- 
tur refolvencia , quibus debice affumptis, cera liquefada indies 
urin^ innacare vifa fuic, & fic per integrum menfcm ab omni 
urinsretentioneliberacus vixit,ac tempore hoc elapfo, circa au- 
roram priori rurfus defacigacur urin^ retardacione,& tanca cum 
Vfihemencia, uc neguctula^ quidem conccderecurtranficus,dacur 
tempori mora, ac fine efFedu , hinc terrofc ex dolore pcrcullus 
caufam rei inlpicicndo obfervans, filum criplicacum extra rmea- 
turn urinarium brcviifime procrufum perfpicic, nefciens camen 
in arena confifium, unde rurfus vocatus locum penicius confi- 
de rando totam candelee longicudinem ad crafilciem digici mioo- 
rfs mediocris infantilis compa<^am fore, ficque integrum virga: 
mcacum flridiflime implere , abunde docuic aucopfia, quamob- 

rera , iie maluna ingravefcerec , & ex hac rariori obfl:ru<3ione 

.. poftc- 



%piCiiTntnretentl9neHrtKA,dchiteqtiiaem^cumfrkUu&c. .317 

pofteriora piioiibus dcteriora fierent, genicales hafce partes de- 
code quodani ex la(5le & herbis cmollientibus compofico, fo- 
mentandas, ipfius glandis foramini vero, feu meacui urinario 
oleum amygdalarum dulcium guctacim immictendum propo- 
fui; & obfcrvacis obfcrvandis iiiperficiem glandis quoad poilibile 
deprimere julTi , hoc infuper addico, quamprimum Chirurgus- 
digicis Hlum craffius complicacum , ac incus YubfiftenSjCompre- 
hendere poflet, ea manus dexcericacc excraiSionem fubitaneam 
tencarecac, cciamfi pauIo majorem refiflenciam perciperec, ab 
operc tamen , licec etiam dolorifico , non ccflarec : didum fadum, 
& auxiliante divina gratia tota hujus candels fubflancia in pr«- 
fata digiti minoris cralTuie , at nnajori longicudine, nee non jam 
jam undique materia calculosa , loco cer^e, obduda, fuperve- 
nience aliquali hcemorrhagia&animideliquioextrada fuicpau- 
cisinde adhibitisbalfamicisSc confolidantibus quibusdam medi- 
camencis cxcoriatio hare dolorifica in cocum perfanaca fuit,ac 
pra-didus BencdidinusDominus jam ab aliquot^ annis, in banc 
usque horam ( Deo fine laudes ) & a calculo , & a tocies repetita 
urjnse retentione immunis vivic : Et hoc in ordine ad cafum pr^- 
fentem; cui ob materia; calculofae connexionem , non quidem 
quoad fubflantiam auc locum, fed quoad numerum lapidum ^ 
notabilem, alium annederc placuic,&: talis eft ReverendiHimus 
nimirum ac Ampliftlmus cujusdam Monafterii Benedidini Do- 
minus Prxful,poftquam,morbo quodam graviftimo ex inopi- 
nato correpcus intra paucos dies morcuus eft, 5-7. calculos pifo- 
rummajorum magnitudine,acnon rotunda, fed triangulari po- 
tius ac quadrangulari figura in vcficula fellis,fada incifjone ana- 
tomica , rctentos oftendit , de quorum tamen pr^fentia nunquam 

fuic fada minima fufpicio , auc ulla hujus mali clandeftini debita 
indicado obfervata, fed quoad apparentiam cxtrinrecam,& re- 
liquas fundiones vitaIeSinacuraIes& animates eousque fanus vi- 
vebat & incolumis , quo usque luduofilTimo hoc confliftu mor- 
bofo in vigore evtatis extindus eft. 

(Salkihurqo Ah^ujfam Find.d, t j. Augufi, 



\ 



'f- 



3TS 



Olfervdtk CI III. & CL m 



** 





OBSERyATW CLIII. 

Dn. d. johannis friderici khern. 

Rara aUeviatio Gonorrb^d. 

EciUuftris Dorainus N. N* 28. annorum temperamenci cbole- 
rico - fanguinei , hepatis calidioris, in rebus non nacuralibus 
multutn excedeas, prxfercim in caftrisMarcis, Veneris & Bacchi 
ftrenue decercans , poftquam per aliquod cempus cum fcortis 
raultam rem habuilTec, incidic tandem in gononhaeam vii:ulen- 
tam cum erofione penis & bubone in inguine dexcero, concra 
quae juxca mcchodum cum euphoria omnia adhibita fuere , ica 
ucin incegrum reilicutus fucric, aft conftiecudini obcemperanSi 
feCe denuo veneri mancipavic, & fie iccrum in gonorrhasam 
incidic, concra quam , ucpoce naufeabundus raedicamenrorum, 
nil remediorum adhibuic,fed potius juxta {uaraconfuetudincm 
ncialum male addere non incermific, cum diverfb camen efFedu, 
fiquidem , illo aflerence , quotiescunque fornicacur, femperad 
tres vel quatuor dies a Gonorrhara immunis eft, & quod plus 
eft, nulla ab eo inficitur, & prolificus eft, fiquidem hoc anno 
trium puerorum vegecorum adhup fupcrfticum , fe Patrera fa- 
ted debuic. 



■!?■ 



OBSERVATIO CLIV. 

Dn. D. johannis FRIDERICI KHERN 



y 



Iliaca Pdffio aurea 



> 




Ir quidam honcftus , natione Turca , atrabiliarius j naturae 
robuftae, 4j. annorum, tempore recuperationis Buda? capcus 
fuicpoftquam veram fidem amplexus fuerat,Iibcrcatedonaba- 
tiir, qua obtenca uxorem duxic & rufticam vicam cgic IsT^" 
plus de doloribus colicis cum vomitu excremencorum con 
rebatur, fed fcmpcr iccrum libcratus fuic, ultimo tandem : 



% 




em 



malum recurrit cum conftipacionibuspertinaciflimisvomituquc 

^xcrementorura quafi cQncinuo coniundtura, omnia, fed incaf- 

^ ■ . fum 



*, 



,r 



-J 



I 



HiacaPaffio aurea^ 



31^ 




.\* 



fum adhibucrunt, tandem me fed poil; fe/lum 16. infirmicacis 
die vocarunc, fiquidcm tribus horis pojfl meum advcncum vi- 
cam cum morte permutavic. 

Et cccc quid ftupendi ! vix enim de morte cprci fuiraus> 
uxor defundi cultro menfali fcfe ad Anatomen pr^parac, acque 
intcrrogata,utrum non mifercatur mariti, refpondec :ille me, li- 
^cct Baptizacus, vere turcico modo tra<5lavit, jam in ultima in- 
iirmicate de bis vcniam rogavit, aflcrens , fi Deus ilii vitara pro- 
longavcric, fe velle omnem conatum adhibere,utpofIic cbeiau- 
rum , quern a tempore obfidionis Budenfis in corpore habeat, 
acquircre, quo illorum cgeflati fuccurreret, ut impoftcrum in 
majori tranquillitatc vivere valeanc , hinc auri cupida durante 
adhuc difcurfu incifioncm iat barbare aggreditur, & eximit in- 
teftina , in quibus plane vacuis, cxccptis iiacibus, <3ui intcflina - 
prafertim colon multum diflenderunt, 48. aureos numos bine- 
inde difperfos materia aliqua vifcida mucilaginofa , five uti Pa- 
racelfb placet tarcaro fecali involutos invenimus, qui hincind© 
facile mobiles fuerunt, quinque exceptis,qui quafiper modum 
lapidis ex tartaro illo f^cali concrcti finem inteflini Ilei ita ob- 
turarunt, uc infula aqua tantum,per modum flillicidii tranfuda- 
veric, ut ita non incpte ad imitationem Ciari^imi Ectmulleri ex: 
Barch. cent. j. £p. 6p. qui colicam auream ex degluritiis aureis- 
pumis dixie, & banc affedioncm Iliacam auream nominate Ji- 
ceatj hoc tamen mirum, nummos tanto tempore m corpore' 
inanere potuiilc,non obflanrc , quod fkpius cacapotia No. XX. 
pro ordinario ipfius purgance fumpfcrit: 



■-P-*' 




OBSERVATIO CL^. 



N. D. JOHaNNIS FRIDERICI KHERN. 

Veficatoria in febri maligna a natura ffatio 14, bo- 

rarum Ms 'vera c^te obduSa. 

r 
k 

Ra:nobilis cujusdam Domini exHungaria profugi filia trede- 

cim aimgrum acaiis fuaj, temperamenci fafj^uineo- biliofi; 




i- 



V 

-20 " Olfervntto CLf^, 

ftomachi debilioris , tocius habicus corporis gracilis ad inicium 
Aprilis elapfi anni febri cerciana fimplici laboraverac , cui lene 
laxadvum propinavi, de quo tamen vir dimidium fumpferat, 
igicur eciam operacio talis qualis Fuic , febris camen ccflavic, 
quapropcer ulceriorum remediorum ufum rcfpuebac, & fc ad 
certum caftellum recreacionis causa conculic, ubi usque ad fefla 
Pafchalia permanfic, quo poftmodum hue Varasdinum reverfa 
etidt , ubi ad confanguineos invicabacur , apud quos per cotam 
diem nil nifi carnem porcinam , fumo induracam , frigidara in 
magna quanticace comedit, non confidcrans, quod ftomachus 
ex pr^egrefTo ftri6to Jejunio quadragefimali labefadlacus fic, bo- 
ra fomni domutn redux in enormem fa-pius repericum vomi' 
turn incidiCjCum fubfequence no<fle infomni, dolore capitis in- 
ccnfi/rimo& calore urente,quibus ut fqccurrerent, acetum fam- 
buciaum fronti applicarunt, & intro theriacam porrexerunc, 
hifce autem incaflfum tentatis tercia nnorbi die ad vefperum mc 
vocant, ubi illam cum pulfu in^quaIi,oculo finiftro fcintillance 
quidem,fed collapfo & quafi hippocratico, dextero vcro tota- 
liccr claufb a tumore totam partem dexteram faciei occupantc, 
ut vix fifTura in loco oculi comparucrit> in qua parte ctiam de 
maximo dolore capitis conquerebatur , adjundta j€<fligacione 
mcmbrorum,rerpiratione correfpondente pulfui, (Iridore den- 
cium & ore in angulis modicum fpumante inveni, hinc enema 
ordinavi, quia per quinque dies coniiipata erat , port hoc dia- 
phoreticum antepilepticum & externc linimcntum ex oleis emol- 
liendbus, refolvendbus & anodynis , aft dum altera die hoc eft 
quarta morbi jegram denuo acccdo,nil nifi linimentum applica- 
tum, omifljs enemate & diaphoretico, cxperior, tumor tamen 
faciei fubfidebat *dolor capitis aliqualiter videbatur remitcere, 

materia copiofa per nares effluente , reliqua per laryngera de- 
flillante, hinc tuftis continua non fine magna moleftia,quod uc 
femicriricum & juxca intenrionem linimcnti, nullatcnus fortio- 
ribus compefcerc voIuI,hac toca die ncc quidquam alimenti vcl 

medicamenci , ob naufeam a defluxionc fumpfic, circa horam 

fomm 



V 



J^ejicatoria in fehri maligna a natura Jpatio 14.. horartim&e. 



321 



i 



fomni fuafu muliercularum cerca cmplaflra defluxionem fiften- 

cia future coronali & cemporibus me infcio applicarunc, quibus 
intenmm efFedum non fine earundem appkufu obcinuereiail: 
fjniftro hie efFedu, (iquidem omnis defluxio ceflavic, & dolor 
capitis nunc tocum caput occupans recurric, icxca tandem die 
enema inufum trahebatur, quod multum materia totaliteradu- 
fts , enormiter fcecentis eduxic , & loco diaphorctici mixturanci 
cordialem maritacam alexipharmacisj &antiepilepticis, quia pro- 
dromi convulfionum & prafens delirium id cxigebanC:,cochIea- 
tim propinavij ad velpcrum poft mcum abitum,Medicus alius 
Vocabacur, quiproventura die nimirum fcptlma exfibi cognicis 



r 



mihi 



1 



§" 



\ 



tionibus purgationcm ordinavic, aft cum 
exiguo cfFedu , fiquidem prima die fumptionis non ultra ternas 
operationes habuit,deliria vero ita invalueruncuc nee proprios 
parentes noveric , nee ad interrogata refponderic , icd cocum 
diem in vehemendfTimiscIamoribus&ejuIacibus trans egeri t , di- 
yerfiflimis aft fine euphoria adhibicis , inter quse ctiam galiina; 
vivse per medium difledae capiti impofit^ fuerunt, quas fpatio 
medio quadrantis hora; ita in putredinem aO:x fuere,ut rationc 
foetoris neceflc fuerit illas abjicere , o^ava die diarrhea fuperve- 
nit,& videbatur delirium remittere,omnes adftantcs cognovit, 
ad interrogata fac commode rclpondit, & quiecior reddita fuit, 
urina laudabilis apparuit,aft pulfus intermittens manfit, appeti- 
tus nimius fuit,cui tamen non ad votum refpondimus, interim 
hac die ftrenue mcdicamentis , prxferdm andepilepticis , quia 
floccos continue colligebac, decertatum fuit, nona die incidic 
in rifum fardonicum cum Ipafmo opiftochonos, itauc vidcretur 
colli cutis ex parte anceriori difrumpenda , clamores in tacitur- 
nas murmurationes mutabantur, ad interrogata congrue qui- 
dem refpondit , fed cum maximis clamoribus, omnia accepic 
tam medicamenta quam alimenta, decima incidit in foporem, 
hinc vcficatoria, jam antea in brachiis adhibita , in carpis repe- 
tita fuere, quas fac in altum curim elcvarunc,qua detraifta & ef- 
fluxo ferojcaro livida incerpoficis puftulis flavefccntibys confpi 



hferv, Acad, iV. C. Qnh I 



S 



cieba 



} 



^12 



3 



Ohfttmih CLVU 



i 



*■ 



ciebatur, undeCima dum volcbamus mundarc veficacorlajnova 
cutis integerrima fupercrcviCj&vcficae medio majores videban- 
tur, Hac dcnuo dcctai^a caro rubicundiffima fc monftravicaft 
quia rocalicer frigida, nullus percepcibilis pulfus, & vere agoni- 
zans fuit, ab ulcerioribus abftinuimus, ficuti etiam circa fecun- 
dam pomeridianam fatis ceHTic , & eccc dum corpus uti folitum 
lavabacur, denuo veficacoria confolidaca eranc, cum hactamen 
diverfitate, quod cuticula tenuior fuerit, qtiia vix quinque ho- 
rse incerceflcranc , quaj per ablutioncm difrupca fuic , & ad li- 
bram medicam feri,me praefcnce , qui id ipfemec in vitruna ex- 
eepi, effluxic. 

OBSERVATIO CLVl 

Dn. d. johannis friderici khern. 

Catarrbus fuffocativus ficrnuUtorio curatus. 

PRcEfarJE Domicellae Frater 9. annorum ex frigido veniens pro- 
pe fornaccm quafi ignefcencem per mediam horam iedens, 
incidic derepence in tuflim ferinam continuam cum rubore & 
tumore colli, Faciei & oculorum vix (piricum traherc pocuicpr^ 
tufTi continua , divcrfa quantum tcmporis anguftia ob metum 
fuffocationis cam ex chirurgia quam pharmacia kd fruftra adhi- 
bebancur, tandem cum vidcrem tufllm iAam a liquacis acribus 
per laryngem deftillantibus humoribus originem trahere, etiam 
reluctance Gal. qui 2. pr^did. Com. 45'. aic,rt:ernutamencum fe- 
qui grayedines maxima ex parte, & cum fternutatio concuciac 
e£ius, viciecque pulmones, igitur in deftillationc non eft Talu- 
ris. &c. quoniam vero ex relatione illorum [am per aliquot fe- 
pcimanas caput per viam ordinariam nempe per nares expurga- 

bacur, & juxca Celfum lib, 4. cap. 2, qua? in narcs fiunt fluxio- 
nes feviorcs (unc, quam quze ad fauces funt , hinc rolummodo 
butyrum cum pulvere majoranaj naribus incrufi, a quo poft ali- 
quot momenta tcr fternutavic , rupervenicnce defluxione fym- 

ph$ acris per modum hjemorrhasije vicinas partes erodentepcr 

. qui- 




Catarrhus fufocativus Jfemutatorid curat fiS' 32 j 



s. 






quadrantem hor^ concinuante,qua ceflance etiam cuflTis rcmific, 
non nifi rariflime recurrens, defluxid aucem adhuc quacuor vi- 
cibus ilia Ho£le fefc infinuavic , alcero die mane mihi jam per 
Dei gratiam fanus obviam vcnic, qucm pridie vix non oiiines 
de(peracum judicarunc. 

OBSERVATIO CIVIL 

. D. JOHANNIS FRIDERICI KHERN. 

Hydrocephalus ex inunSioke Arfenici Ji fluid la- 

chrymali terminatus. 

Omini Joannls Giondini , civis Mediolanenfis filia 14. drci- 
__ cer annorum incidic primum in furfuraccum capitis pruri- 
cum per modum tineas , quern poflmodum foeda cxulecratio 
materiam purulencam cnormiccr fecencem manans, conjun£H 
maxima copia pcdiculorum excepit, cui molefli^, ut fuppetias 
ferae , fuafu muliercularum unguentum ex fevo cervino , arfe- 
aico & fulphure confecic, quo totum caput inunxic, hoc adhi- 
bico fpacio crium dierum fcabics cxficcata dccidit, & pediculi 
cvanuerunc, tertia die incidit in coma fomnolencura, quia vera 
prioribus tcmporibus nihil dormire pocuic, hinc pro bono figno 
judicarunc, fomno tandem viginci quatuor horas excedente, me 
vocanc, cui ut opem ferrem , aliis , ucpotc inclamacionibus, 
friaionibus , errhinis & forcioribus clyflcribus incaflum tenca- 
tis, tandem cauccrio aauali illam cxcitavi^, qu« dc maxima gra- 
yedinc capitis conqucrcbatur , facies primo turaere cocpit, pott- 
modum totum caput, ut fpatio odo dierum aequayerit vafcu- 
luna tenens quinque menfurasHungaricas^hoc eft, circiter ad li- 
bras medicas 20. qui tumor tandem adhibitis diverfis per cfflu- 
xym fcri ali^ujus corrupt! & mali odoris per aures, nares & o- 
culos fubfcdit, remanente tamen, multis licet aft fine euphoria 
adhibitis remcdiis, fiftula lachrymaii incurabili, forfitan, quod 
fion curat ferrym, curaret ignis juxta Hipp, aft a pripri cauterio 
pertcrrita non admifit , & fic jam ab aliquot annis per fiftulam 

larfirymalcm hanc inundiioaem arfcnici illachrymatur, ^ 

^ . ' Ss 2 OBSER- 



\ 



\^ 



\ 



5^^ ' Ohfervam CLVlIl & CLIX. 




f 



X 



OBSERVATIO CLl^IIL 

Dn. d. johannis friderici kherr 

Pulfus mtuTdliter intermittens. 

Ulfum arceriarum inmanibus ^qualem cum mbcu cordis eflc 
nenr.o eft, qui ncgec, & communis omnium fencencia fere, 
quo ceflance & homo vivere definic , inccrini tamen hominetn 
cciam fine fenfibili pulfu artcriae bene & fane vivere pofle lanio 
quidam Hartbergenfis , nomine Balchafar Parvp,demonflrat, is 
dum ance aliquod cempus in coempcionc animaliura fe nimis 
procul ad partes hoftiles approximavic , hinc ab iisdem terga 
fugx dare coaclus fuic,in qua errabundus in magnam filvam de- 
viavic, ubi ufque in quarcum diem fine cibo circumvagabacur, 
quo a fuis inventus femiexanimis domum dedu6l;us fuic; ad 
quern Aatim acccrfitus tundem in fummis debilicatibus , adjun- 
Ciis mocibus convulfivis ex inanicionc, fine omni pcrcepdbili 
pulfu invcnio, reficiencia fpccifica multa cum bono cfFe(^u ad- 
hibica fuere, ica quidcm, uc quarca die opificii ejusdem munia 
jam peragere valueric , interim nullus fenfus alicujus pulfus ar- 
teria; pcrcipicbatur , & dum id mirabar,refpondic mihi fe toca 
fua vita eciam quando fanus, nullum pulfumfencirc, & fi fentic, 
infallibile fibi fignum cfle fe breviinfirmandum,quod egopoft- 
modum faepius curioficads grada tadu experiri centavi, & in- 
vcni eundem revera fanum cum pulfu incermiccence vivere, ficuc 

& modo quantum conftac adhuc dum incolumis vivic. 

f-'- 

OBSERFATIO CLIX, 

Dn. d. johannis friderici khern. 



JffcBio fcorbutica mulieribus Harthergenfthus mte 

aliquot annos Epidmica. 

Iverfis locis diverfos morbos pardm ob vi(flus radoncna » 
pardm ob aeris conflitudoncm epidemios efle, nullus efli 

qui dubicec, interim picrumque camen tales morbi utrumque 

fexum 




K. 



j^fetlio fcorhHtkalmHUerihtiS Harthergenfihus ante altqmt ^c. g^y 



fexum eorrlpiunCj^jperlongum cempusinh^rere folenc 



men 



quoc annos Hartbergce , ubi tunc temporis folus 
Medicus eram, alitor apud fafminas fe habuic, has namque in 
Aprili primo frigus fubfequcnce calore corripuic, altera diQ cef- 
fance calore fubfequcbatur dolor hypochondrii finiftri cum in- 
tumefcentia lienis ad ventriculum ufquc percingentis, quee ex-. 
terne tactu facile fefc manifellavic , levibusque diaphorecicis ad- 
jundis ancifcorbuticis decumuic, fubfequebantur aurem dolores 
dencium & gingivarum excoriationes, ita quidem, ut fi vel mi- 
nimum gingivas lingua accigerinc, flatim cutis fecclTeric. & quod 
plurimum cfl; afFecflio ifla fpatio quinque fepcimanarum omnes 
fa^minas in coca civicate , cribus cxccpcis ad folercifTimam meam 
inveftigationem , qu^ crigefimum annum tranfegerunt, immu- 
nes fuerunc, de viro aucem cali morbo laborantcnec audicum 
tunc temporis fuic, uc ica h^c afFciflio fbJis farminis fueric Epi- 
demica. 

(^Farasdim in Croatia AHgufit^^m J-^ind. 
d. I . Se^temhr. A. 1709. mijfd.) 

OBSERVATIO CLX. 

Dn. D. CHRISTIAN! DE HELWICH. 

De • 

hcerfd fehis continue quartanam diufurniorem exci- 

pkntis per abfcejjum folutione, 

DIuturniores febresquarcanaslacencia in vifceribus infimi ven- 
eris relinquere vicia,quibusfuccedanc/^^re/ continux mali 
mom, hsisqut peri culo fas £fle,nec abfceffibus eciam iis, qui vcr- 
boHippocracis infra morbum funt,(6lvi ,p^uds declarare nobis 
liceac. Feminam quandam quadragenaria majorem fcbris quar- 
tana ultra annum protrada male mul(ftaverac. Qua cum libc- 
rata eflcc, non cam medkamentU , qux cholcrica fuoquc abun- 
dans fcnfu mulicr Temper avcrfaca fucrac, fed temporis longin- 
quicate coelique clennencia,uccunquecum fanitatc pridina rediic 

in graciam. Plenam cnim nori dixerim illam rcconciliationem , 

Ss J quia 



$2.S 



OhfirvAtU CLX.^ 



quiapoftfebrimfoecor fpiricus,IabiorumIivor ac d efoe da cio , fa- 
ciei color fufcus & palpicacio cordis &c. remanferanc. Dubia hac 
"Valecudine ci frui condgic per nocabilealiquod tempusjhoc au- 
tem elap{b in febrim incidic continuum, quo ipso felicior fuic 
viro aliquo illuftri'fexagenariojiqui a quarcana diuturniore pla- 
ne cxhauflus pfceter fpem omnem prajmiflis pulveribus ancife- 
brilibus, inccrpoficis Iaxanribus,adhibico vino medicaco ex flo- 
rnachicis & deobftruencibus tarn pulchre convaluit,uc magno- 
pcre fibi gracularetur, fed inter paucas feptimanas , poftquam 
vino& ira incaluiflec, febri acuta cum peffimis fymptomadbus 
correpcus cfl. Ec certe ne ipfc quidem Hippocrates de fubfecu- 
tura morte dubitaffet confideratis deliriis, fingultu, typhoma- 
nia, inyoluncario urina? & excrementorum cffluxu , floccorum 

colleaione&c.evaficramenDEr'ope,&ad banc horara felicitcr 
fanus & falrus fupcreft. Scd nobis e divcrticulo ad noflram 
aegrotantera redeundum eft. In ilia ^ftus interdiu vehemenccr 



iux effet 



fus, fed no6lu omniunn maximus cum incredibili 
quietudinc, vigiliis perpetuis. Quafi pr^fcia 



fuarum 



rerum 



rang 



debatur 



Urina 



n:iultp eoquc copiofijimo fedimento abundabac. CredidifTes 



naturam vcllc omnia cxcrementa 



Mi<flio erat freq 

bus urinariis obfervabat 



in. vias urinarias deponcre 



Latcns ctiam aliqua phlogofis in du<^i 
. ur. Poftquam per quinque feptimanas 

his malorum flu^ibus jaaaca cfTec, de dolor e inguinU in dextrd 

regione conquer i coepic,brcviquepon: tumor abfcefsus rationeni 
mique habens ibidem exortus eft. Vitium non eftc , uc ica lo- 
qyar, cutaneum, ikd fcacuriginem ejus eflfe incernam facile ap- 
parebac. Etnifi me omnia fallunc, morbus pr^greflus , corpo- 
ris conftirutio&reliqua phenomena ante memorata non vanam 

movebanc fufpicioncra de afFe<5lione, aut mehnterii, aut Iknis, 

aut forte utriusque. Tametfi ver6 Hippocratis oraculo jam an- 
te laudato illi abfceffus boni funt.^^i infra morbum fiunt, quo 
minus pan^ca in bonorum clafFora noftcr rcfcrri poilet, duplex 



J)e ificerta fehrls contwm (\u Art an am dtuturmc rem excipietitis (frc* -^zy 

obflabac caufa. Prior crac,qu6dnon fatisdi/larcc a morbo. Ex 
infernis enim juxca Hippocracica decreta, opcimi illi func, qui 

longijfme infra wentrem ^remotijjimi a morbo funt; altera ve- 

r6,qu6d non eflec xar l'|/v,(ed in latere dcxtro,ciim Jienis viti- 
iim non adco eflcc obfcuruni 6c tancum non palpabile. Vere 
enim , quod Hippocrates dc hacmorrhagia doccc, abfccflibus illis 
applicari poteft, &, fi rede naemini, a Dureto applicatum fuic 

iftud Hippocratis : Qud fit e diwerjo yhxmorrbagia prava eft, 
ut in liene magno } dextris atque fimiliter in hypocbondriis. Un^ 

de exigua apud me quidem de fanitace a^grse fpes, qu^e apud 
Chirurgum maxima cFat,quam nee ipfe cxuiflem,ri in finiftro 
latere apparuHTct memor Herophontis apud Hippocratcra. Huic 
lien intumuic , indc bubo finifter ; mox in crure hxt 'i^t.y fawto 
abfccffu praeter fpem convaluic. Hac hycmc cum febris pefli- 
mi moris cum f)'mptomatibus variis, aphonia, epilcpfia in pue- 

rofexennii cum deliriis & fummo capitis dolore ac vifus obcc- 
ncbratione in uirgine aduHd^ cum cardia]gia,trcmorc partium 
hc'mfamulu duobm in una cademque domofeviiflet,omncs- 
que ex (ingulari DEI gratia convaluiflent, ultimo morbus illu- 
ftrc familia? caput aggrciTus eflj tantaquc vehementia crat fym- 
pcoroatum prarfcrtim vero fingukus , ut omncs de viia ejus 
adumcrederent;mever6 optima fuftentabat fpes, eum ex gra- 
vi morbo elu<3aturum,cum dextro femore acerbifTimus obori- 
retur dolor cum tumore conjundluSiquibrcvipoH: eundem pe- 
dera'dcxtrum occupabat, eo quod vir & generis iplendore & of^ 
f-cii djgnitate nobiliflTimus hepaiisobftrudione ae ex immode- 
ratiori ufu m,eri atque impetuofa ira ejusdem inflammatione la- 
borarc mnhi viderctur. £t plane , fjcuti fperavcram , evenit. 
Adeo dextra dcxtris & finiflra finiflris c^c<pVKx kxI iv7r^c(r<l)vrc», 
Abfceflbs in aegra noftra apertus ingentem pun's quantitatem 
cfFudic. Evidenter rcfpiratio ac tuflis docebanc ex abdominis 
cavitate hancpurulcntam fcaturire matcriam. Quarto, 4^ aper^ 

to abfcejjit^ die cxtinfta eft, ncc impctrarc ullo modo a marito 

licuij 



i 



328 
licuic » 



OhfervAtlo CLX- 



anacomico in fonccm ac principium 



m 



quircrc licerer , quamvis nullaccnus dubiccm , excifpicium hoc 
meam de origine mali confirmacurum fuiflb fentcnciam. Hi ca- 
men abfceflus diftingiii debenc a cumore in pube apparend , qui 

mulcis ds caqfis oriri poceft vel in ipfis inguinum glandul'u vel 
ab inteflini nut omenti prolapfuy vel ab utero in earn partem \n- 
cumbenti.vd etiam a coUo uefic^ aut meatu urinmot quod 

cimum in nobiliiTima Macrona 

li renurn dolore facigaca ac de fummo urinx ardore & 



pridem fuic deprchen 
Haec olim fluore albo 5c deinceps periodico edam calcu 



quefla in aucumno fcbri corripitur fympcomadca. Vc- 
tcres illi cruciacus in inaoienfuna augencur. Inter dolorum fa- 
ces & febris ignes conEabefcic. Sumpds emulfivis, geladnofis 
condnuacoque ufu pulveris ncphridci Volkamnneri acque Sul- 
phuris lycopodii, ac oleofis clyfteribus injeilis raiccfcunc dolo- 
res, febris minuicur, Poftmodum moderadfTime EiTenda bal- 
famiPeruviani & ligni S.uc&leni deco^o calide ufa vires refu- 
mic. Subico aucem die uno ad reddendaai urinam ftimulaca 
magnam puris foeddiflTimi quancicacem excernic non fine infigni 
Icvamine. Qu^e excredo ubi per unam & alteram fepdmanam 
condnuafTec^, clanculum Chirurgorum & Medicaftrorum opem 
implorac. 

reverdcur. 



Res (lias in decerius iabi animadvcrcens ad Medic 
Porrigitur decoaunn ex abfterfivisin aq 



alia »{ed fine fruf^ 



folucio myrrhae admixca fuic, exhibe 



cciam 



Tandena in pube tumor 



mulca 
Ix aper- 



to non nifi olidi/fimus primum eruiflac halicus , poftha 
cciam purulenca materia in mcmorabili copia effluic. Exhaufla 
viribus tandem vica excedic. Indagine per culcrum anacomicum 

fada pacuic oculo vicium ia meatu uriaario & collo vefica? ori- 
go cumoris in pube. 



-A 



^r 



■■-L 



OBSER- 



<\ 



Ohfer'Vdth CLXl ~ 315^ 




cciam 



Ac 



OBSERVATIO CLXl 

Dn. d. christiani de helwich. 

De 

Iw^otentia ad Venerem ^ nimium hnd corporis 

. habitudine. 

Um de aV^«^«V gcnicalium a vinsfanisCnuIIo cotius corporif 

morbo prafence) querel^e ad Medicos deferuncur't circutii'- 

ipcdiores incer hos caufam ejus uhvx/icig qusrunc vel in pene 

patratore vd in inopia aut inertia li quor is genitalis y^ch^nc qui- 

dem per alimenca commode fublevare auc corrigere, membro 
autem nacurale robur ac tcnorem per tonica nonnunquam 

externa irricancia acriora refticuerc conancur. ^Ec ccrt^ 
ucrumque hoc fufcipinnus non prorfusfinc fuccefTujCum n/mi- 
rum vel aliquod vicium ha?rcc in verpo, isque auc paralyfi auc 
fpasmo correpcus eft, vel feminis penuria revera adeft. 
deas non raro, qui femine abundanc, achletica corporis fanicac 
ffUuncur,&adhoc camcn opus fere fcgniores func.^ Noviquos 
dam , qui lauce & opipare vivunt procul cffc jufsa omni cur 
&roIicitudinc,quimafcuIacorporis.ftacura fibi placencqui io 
juvcncuce nervum libidine non inepcum reddiderunc, gui nun- 
quam partes illas doluerunc , mulco minus gonorrha^a labora- 
runc,& tamen lorum in aqua, quando munus mariciobeunduni 
eft. Res ea me mukocies folicicum habuic , nee quicauam mihi 
occurric verorimilius,quamqu6dnacurain hujusmodi corpori- 
bus nimium nucritionis oeconomi^ inccnta,funaionibus indivi- 
dui propagacioni infervientibus minorem impendac curam illas- 
que quafi negligat. Non cempre autem dixerim , ex minori hac 
folicicudinc illudconrequi,ut alimenca enchyma& ad mulcipli- 
candum fcmcn apcifllma in folum nucrimencum convertancur ; 
nam docuic me cxperiencia , qu6d geniali latice non defticuan- 
tur , ac ex fubftantia fanguinea ucique purior & releda ejus pars 
glutinofajcandidaacfpiricuofa a vaforum femmalium poris ex- 
cipiatur ac exalcecur. An icaque femcn pra; mole corporis & pin 



Ohferv, Acai. N. C Cent, h 




euedi 



• 



J 



/ 



530 Ohfirmtio CLXIl & CLXIIL 



x 



1 




\ ' 



« 



guedine fupprimicur, eo quod vafa omnia fianc anguftiora , ficuti 
lac in fucculencis nucricibus , obfervance jam cum Hippocrate, 
ca de caufafupprimi folct ? Crederemus hoc,nifi fciremus ctiam 
obefos ftrenud poflTe mcreri apud uxores fuas, cosque in cjacu- 
lacionc fcminis cum aliis paria facere. An icaque negligencia 
naturae conriftlc inhoCi quod florem fcminis jam a fanguine fe- 

prracum non adeo folicice ad generationis opus deftinet & ap- 

pliccC? £7r/xw. 

OBSERVATIO CLXIL 

Dn. d. christiani de helwich. 

De 

Raucedine per ven^fedionem curata. 

Irgo fangulnei ccmperamenci&floridi corporis habitus, cui 
rice menfes haflenus fluxerunc , religiofam vicam profcfla 
bis ccrvc in anno raucedine corripitur. Ilia nulli cedit reme- 
dio,niri foli vcn^fe^tioni , &, quod mc ad/lantem aliquoties ra- 
puic in admirationem, fimulacfanguisex vulncraca vena effluc- 
rc incipic, vox inclarercic,& abfoluca vcnafedione nullum rau- 
cedinis vcftigium rcmanct. Id ipfum ego ter fum expertus. 
Quapropcer impense doico, quod venafeaionis fucceilum in 

guinquagcnario illo,cujus mentioncm in hifioriaVr atlslavm- 
fium morboYum nomine Dominor urn College rum a m Jcripta fe- 
ci pag. 67. edition.prim. Anni \6^% non fuerim periclicatus. 

OBSERVATIO CLXIIL 

Dn.D. CHRISTIANI DE HELWICH. 

De 

Febribmintemmentihusmaligms. 

^Ifpucatum fuic inter dodiflimos Medicos, an nonnunquam 

X verc imermittentibusfcbribusqu^dam malignaecxiftani 
Ec videas alios hoc affirmare, alios vcro negare. Vere malignas 
kjcermiccenccs multis Prsclaris Viris viderc licuit, e.g. PecroSa- 

lio Di vcrfo , Seiinerco, Paulo Neucranzio, Toanni Rhodio, Simoni 

Pauli 




? 



s. 



De Fehrihtti intermttteHtihtu mati^mt. 



331 



Pauli , Hcinrico Meibomio , ProfefT Helmflad. celeberrimo 




plurib 



Mercacus Claud 



Agnovic ejus generis intermictentes Galenus 



& Minado 



Ec hoc anno mihi 




uoque, qui ancea magis ad negacivam propendi, hie tcrcianas 
upliccs malignas aliquocies obfervafe contigic. Invenio eciam 
nocacumaMediciSjin illis Iods,ubi peftis in vicinia noflra graf- 
fatur bodic, ancc luis pefliferse ingrefluna intermiccences malign 



moris fuifle graflatas 



Typ 



illarum, quas ego tradlavi, hie 



fuic. Initio a^gri meridiano tempore levcra fenfere horrorem. 
quern calor illico excepic , rcdeunce camen per incervalla aliquoc 
horarum icerum acquc icerum horrorc. Calor non videbacur 
adeo magnuSjfed cum fumma viriura debilitate & corporis laf- 
fitudine crat conjuQiHius, & in rcquentcm diem usque ad quin- 
tam & fcxtam matutinam protradtus. Pulfus furamc languidus 
crac. Ab his horis fecundi diei fere usque ad quintam veiper- 
tinam nontantum rcmifliOjfed vera intermiHio obfervabatur ; 
nihilominus de maxima virium proflratione conquercbantur , 
&: artus fibi omncs quafi confrados efle dolebanr. Prsdida 
quinta vefpcrcina fcnfiim frigoris,pcr dorfum, ut ajebant, dc- 
ciirrentispcrcipiebantj&ftatim in majorcm incidebant jeftum, 
qui per intcgram nodem usque ad odlavam imo decimam fe- 
quentis dieidurabat. Et hoc die tercio vere adhuc incermifTio- 
nem aliquam deprchendere potui, fed quae vix duarura aut tri- 
um horarum erat. Scquentibus vero quatuor aut quinque die- 
bus crcfcebat calor ac aebilitas, ut facilius exacerbation em quana 
vcram intcrmiflioncm notare poflcs. Sed,quod notatu dignif- 
fimum efle arbitror,hifcetransa6lisdiebus,juxta mcam meden- 
di mcthodum quidem rurfus intermifliones apparebant, & quo 



tidie quad luculentiorcs , donee 



fimplices , vcl 



quod tribus cvcnifTe memini , in quartanas manifefte deg 
rent. Lingua coto morbi decurfu rauco vifcido plcrumque 



bo obdu£la 



GraviflTim^ urgebat naufca. In quibusdam 



venmculus ad vomitumconcitabatur, alios vcro inanesvomeu 

<ii conacus maxime corquebanc. In his cardialgia major, quam 



Y- 



T 



2 



m 



♦ 



^ 



35^5 Ohfervatlo CLXIIL 




* 



ft 



in illis erat, facile eciam anirao linquebancur, cum levicef com- 
moverencur, ac fudor frigiduS manabac Inappeccncia & cibo- 
rum averfario longc maxima erac , fed , quod mircris,Gcis mini- 
me clamofa. Limpidam avide expecebanc reliqua potuura ge- 
nera faftidiences. Tribus auc quacuor prioribus diebus imma- 
nis capitis dolor iis erac infeftus,qui ucucfequendbus non cefla- 
re viderecur, quia morbus de vehemencia non rcmitcebaC) par- 
cius tamen vcteres de ejus cruciatu querela; audiebancur. Y'u 
gilias perpecus propemodum & inexpugnabiles, Urina fub ini- 
tium naturali fimilis , morbo crefcence facurate rubra, eo autem 
adulco & declinance turbida fuit. Alvus non facisfaciebac officio. 
Purpuram pofl: incredibilcs anxiecates ^jeaigacionescrupifTe m 
tino alterove recordor. In quinquagenari^ vidu^ , qus in fte- 
rili macrimonio vixerac,corpore poftfummampeaoris oppref- 
iionem Eflere effioruic. Hifce noftris febribus admodum no- 
xia fuerunc emecica & purgancia draftica , quorum ufus , uc fama 
fere, nonnullis fuic lechalis. Ad imicacionem Neucranzii de 
purpura curat, p. 41-5. nonnunquam ab initio leni fum ufus 

pbamaco curiose -uitatisfortioribm. Alexipharmaea & bezoardi- 

cipulvercs cumNirro mifti facra noftrorum sgrorum anchora 
fuerunc, non negleais tamen bumeaantibus & analepcicis. Quo- 
ad inccrmiflTio aliquai obfervari potuic,fub declinationem paro- 
xysmi exhibita fuic eflentia ex fcordio &radicibus akxipharma- 
cis&afgris inculcacum , fudorem fponte manacurum continenci^ 
& quiece corporis potuquc calido clTc fovcndum. Hora una 
auc altera ante paroxysmum dacus ert pulvis ex bezoardicis & 
Niy-o. Cum ver6 deinceps intermiaio auc nulla eflec auc certe 
CD cunor, eiTenciam quidem hora J. & 1 1, matucina dedimus, 
pulvis vcro hora 4ca & p. vefpercina fuic cxhibicus. Qui fudo- 
rcs citra regimen fudoriferum pIacidepromoverunc,iis naufea, 
vomitus irao&deliquiamuIc6 cicius cefTaruncincerpofica prar- 
krnmTinaura rubra D.B.quam aliis , qui jeaigacionibus ity 
rcmpeftws fudoris fluxum impedivcrunr. Gum vero dcinde 
iccrum ^ftus intermicccret, facile curabancur. 



(rm^hvia Ah^njiam Fifidel. d. ^ j. Sep 



CBSBK 



Ohfervatto CLXIK 533 



mmk 




OBSERVATIO CLXIV, 

Dn. d. gothofredi klaunig. 

- AfihmdtkoTum Jalm a Veficatorm furis applicatis, 

Onfenfum, qui pedlori incercedit cum crurilius, vix racio 
ne, facis vero evidencer experientiaquotidianapoflc demon- 
ftrari, vix indiget ulceriore probadone, cum prscer noflra ob- 

fcrvata ipfe Hippocrates jam olim incimam dicHiarum partiumj 
harmoniam /. 2. Prognos, 67. In Pulmonm, qukunquc tumores 
fiunt ad crura i bonu necpoteft aliud qukquam melii/s accidere^ 
prefer tim fi mutato ^uto fie appareant: & alibi pafllm innueric* 

Hujus forfan prognofeos memor^famofiirimus Capivaccm, in 
afthmacc inveteraco adhibuic uftiones tanca cum euphoria , uc 
/.2.C. 2 Medicina praUic£i candide fateatur, fe, fi afthma fo- 
veacur a materia , nefcirc remedium excellenriHS ullionc cruri- 
bus applicata. Noftris temporibus ad eundcra fcopum, mid- 
ori camen via colineafle videtur celeberr. BaglmniS in Differt, 
de uju ^ abufu "veficantiuniy qui uftioni fubftituic veficanda, 
caque in Pleuriticis , ubi adefl magna fpirandi & expedorandi 
Ipud difficulcas, adeo uc Padens in fummo vkx difcrimine ap- 
pareac, dbiis admota maxime exculic. Qtiapropcer jam ance 
aliquot annos avidc arripui hoc confilium , & Pleuritici^i juxta 

normam Bcigliviit nonf anguine acri,fed crajjoiinfiido ad coa- 
gulationes Jiagniitionesque difpofito pr£ditis » vcficatorio in ucra- 

quc fura applicato expuicionem liberrimam & faepius faniraceni 
procuravi. Yocatus poflmodum ad lEgros a/thmare modo ha- 
morofojmodo convullivo vcxatos, ob morbi vim morbi pro- 
xirnos, & ad fcncs quandoque granda;vos, qui jam fruflraneo 
conatu medicamentapedondicata cujuscunquc generis aflum- 
Terunc, non amplius atcendens fanguinis diathefes, promifcue ob 
sinalogiain ad veficacoria tanquam ad facram anchoram confa- 
gi> 5c nunquam lion invcni falucem. Huic methodo obicem , 
quam tribus vicibus obfervare condgic, pofuit temerarius Bal> 

neacor,qui ex febre fymptomatica venaifcdionis Bcce/Titatcm 

Jv W 





334 Ohfervath CtXF- 



t 



1 



judicansjvenam in brachio me infcio (ecavicqua aperta expui- 
cio peaicus incercepca nuUoquc remcdio ob curbacum nacura; 
mocum revocanda morci occafionera prsebuic. Si icaquc mo- 
do memoracum Chirurgi errorcm in duobus Juvenibus & FoC' 
mina commiffum cxcipiam , Afthpnaticis hadenus Vcfieacorla 
ucriquc Cuvx per aliquot dies adhibica nunquam fine maximo 
fanicads eoiolunicnco depreheudi , quem cxoptacifiTimura&imi- 
tacione dignum efFedum alios edan:i expercuros confido. Cau- 
ik indagationem cuilibec lubcns relinquam. Si vero mihi meam 
circa hoc phenomenon mcncem brevifTimis explicare liceat, 
perfuafus fum.Veficandafuris impofica,dum dolorem excicanr, 
animam, hincque dependcncem humdrum affluxum divercen- 
do aufFerrc in rcfpiracionis organis , arceria fcilicec afperajbron- 
chiis, pulmonum veficulis &c. {pasmodicam illam contradtio- 
nem , qu^ rcfpiracioni impcdimcnco fuic. Idem obftaculum 
paricer occurric in afthmatc fie dido humorofo , dum infarccus 
raaccri^ picuicof^e in bronchiis ob violencam extenfionem non 
pocc/l non fpasmos infcrre, quibus per Veficantia in remods 
parcibus adhibica , fublatis , materia liberrimus conccditur cxi- 
tus & inftans precavccur fufFocacio. Accedic , quod etiam Em- 
plaftra veficacoria encrgiara fuara exerceancfolvendohumorum 
loagulatlones, juxca Baglwium, & diurefin promovendcpro- 

ut clarimmus Olaus Borrkhm inAa.Hafn. ad An. 1676.P. m, 

1 8 7. inge^niose docec, uc hac ratione cffeau Afthmaricis faluta- 
ncnp!ici,reroIventc,diurecico, & inprimis ancifpasmodico in 
nnorbis fufFocacivis ucramquc facianc paginam Veficacoria. 



\ 



OBSERVATIO CLXV. 



Dn. D. VITI RIEDLINI. 

IJcburiaa mufculoVefic^ detrufore, munerefao non 

Embranam Vefic^ mediam mufculoram haud incptc \oci 

n, inter rcccnciores Anacomicos cciam Philippus Verhcye 




IfchurU a fKufink Vefici detrttfore'mmere fuo mn fug 



3f 



in Anat. Corp. Human. Tr. II c, XVIII. p. m. 15^. flatuic 



quin 



AdrianusSpigelius deHum, Corp fabrica I. IV. c. XII. p. m, 12^ 
referc; Hieron. ab Aquapendente banc ipfam mcmbranam mu^ 
fculi dccrufbris nomine infignivilTe , qui veficam veluti manu 
comprimac,& quicquid in ipfa fit, expellacj cuj us Mu fculi & 
Chriftian Ludov. Wdfchius inTabuI. Anaromicis,& forfan plu- 
res alii mcminere:hoc aucem mufculo officio fuo nonfungen- 
te, interdum Ifchuriam produci , fequens hiiloria docebic: Juris 
Confulcus quidam, quinque annis fexagenario major, jam per 
aliquot annos,quando urinam reddic^notacquod cam non Ita- 
tim, quando Vefica urgec, deponere poflic, fed fa^pius diucius 
cxpeOare opus habeat, ubi camcn fcmpcr in ca, in qua fani fo- 
Icnc»quancitace,eam excrevicj donee ante annum, & quod ex- 
curricconvivio Guidam cum aliquando inccrfuiilec,acque a Ve- 
sica nunquammonicusjcam per aliquot boras non kvanec,pri- 
moquidem urinam non nifi gutcatim &.fummis cum doloribus 
excernere pocuic,hinc vcropcr aliquot bebdomadas Ilcnullam 
ejusdcm guctam depofuic, uc, nifi cathetcre fubduda fuiflet,in 
gravififima incidiflcc mala,uti quidem hunc cafum alibi in Ob* 
fervationibus meis, Deo juvante&obftetricanteBibliopola quo- 
dam olim cdcndis dcfcripfi ? quemadmodum autem cum con- 
ftitit,necpcregrini quid in Vefica latere, ncc urethram ullo mo- 
do obftru (flam aut compreffam cfle , fie fat facile enim median- 
ce Cathetcre in Veficam penecrabat Chirurgus, ita ego quidem 
femper caufam huic mufculo detrufori nimis expanfo, & bine 
compreflionem illam Aquapendentis perficcre nequienti ad- 
fcripfi: & PerilluftrisWedeliuspoftmodum cciam hoc de cafu 
confultus torpori fphin£leris feu fibrarum Vcficae mbtricium (ex 
quibus hie ipfe mufculus conflat ) eandem tribuic: &fanc robo- 
rantibus adflringcntibusquc potius, quam diureticis turn fanitati 
priding DEI gratia fuit reflitutus. 

Scdulo veto eum hortatus fum, nc unquam in pofterum 
diutius,quam par eftj urinam retincat; & quoniam balneum 

quequc roborandis fibris dicatum in ufum duxerat,tam bene, 

D£I 



■j^ 



I 



^ 



Ohfervatlo CLXF, 



kA 



DEI gratia , ab illo tempore fe hab 



d 



m 



quam 



principio obfervationis fie mencio, queflus 
fueric,ncc h^c rnidionis recardacio plus quam olim fuic mole- 
fba: acac, cum anno port primum infukum clapfo, cum Excellen- 
liflimis fuis Dominis Collegis fe hilarem prsebuiflec, & icerum per 
feJcinccgras boras urinam non reddidiflec, vix domum rediens 
cara fe icerum reddere non polTe , cum dolore nocavic ; ftacim igi- 
tur Chirurgum vocavic, qui & Cachecere adhibico primo feiicicer 
denuo urinam fubduxicjcumvero hunc fecundo cerciove appli- 



gucca quidem 



urina; 



potuic; unde ^ger mirum 



^quantum fuic conllernatus t cum prslercim pauIo port icerum 
urinafic aliquandofubducipocuifl'etj fed fruflra hincdenuo Ca- 
tliecer aliquocics adhiberecurjprsfcripfi quidem quardam medi- 
camencaj&quiaconftabaCjCacheterem a fanguine,qui epene 
kfo excillabac, ob/trui, non folum is fedulo expurgabacur,fed 

) fan- 

fic urina fuccedebac: 



Sc decoflo hordci cum Mell.rofac mixco, fiph 
guis in canali lacitans eluebac 



lied 



quin vel quarto icerum parca ejusdem quancicacc rubcra<fla,ab 
illo tempore fruflra Cachecer admovebacur : nee plus proderat 
Cercus inter ha^c urechr^ incrufus, &pcr aliquot boras in ea rc- 
Mus,quin hicfidiucius inibi moracus fuifleCjnocuiflec potius, 
dum emollitus urechram magis obftruxirTet, jam icaquedcaper- 

Perinsi,qualem FrancifcusToIecus, mediante inftrumen- 

li nomen Trocarci impofuit, facere docet, cogitavi: prius 

vero omnia cxperiri mecum confticuens, bincquc Catheceres, 

qui erancadmanus,prodebicotenuioribus habens,denov(5 craf- 
fiore fabricando confilium propofui : quod cum ncc AmpIiflTimo 
Domino ^groco, necChirurgo difpIicuifTechie die Dominica, 
qua h^c pr^cipue concigerc, aurifobrum adiic&buicperfuafir, 

paucas boras Cachccerem , qualem defiderabamus.pcr- 



tOj 



feccrit , qui non folum craiTior, fed & majore 



prd^d 



bincque foramina in ejus extremitatc magis pacula cam fa- 
*iie nonobcurabancur: opcime vero DEI gracia fucce/Tic confiH- 

m i hoc cnim adhibico urina illico libere , 6c in ca cppia , in qua 

in 



i 



* 



IfchurtA a Mufctilo VeJiCA aetrufore wumre fuo mn fu^gente. 337 

in Vefica decinebacur,per ilium cxcernebatur : quonlam aucem 
longior erac»a!iqiiandocondgic,codcm, cum vefica urina non- 
dum repleca fuilTec, applicaco, uc akius illo 6c ultra urinam con- 
tcntam pcneaance,harc icerum aon fuccefferic; qua: tamen vcl 
paululum eodem rerra(fl:o, uc prius profiucbac, hincque raecus 
fie novus injeftus ceiTabac: jam igicur de mufculo decruforcin- 
primis roborando cogitandum erac ; prscer interna ergo Caca^ 
plasma ex Pulv, Radic. Tormencill. Fol. Querc. Ab. Equifec. Terr. ' 
Sigill.Silefana |p. ScMaflich-^ij. in vinorubro coquendum farpius 
pubi applicarc jufii.quod & DEI gratia cantum profuir, uc vix 
lexdiebus elapfis urinam ficut prius rcdderc pocueric, 6c paulo 
pofl convalucrir, cum ante annum ultra criginca dies non nifi. 
mediance Cachecere urinam emiccerepocuificc : Rarior h^c Ifchu- 
nx caufa vel ideo magis notandajUC, dumnullibi fere ejusdem 
fit mencio, deea tamen cogitenCj quorum cur^e hoc morbo la- 
boranccsfecommiccunt, cum pra^fg^tim ram longc alia requira- 
tur cura : 6c quemadmodum fa^piusjam optantes Chirurgos au- 
divi,utCacheteres crafiiores conficiantur,hisomnin6 nos inter- 



\ 



dum opus habere hcec obfervacio confirmac, vel ideo major 
laude dignos> quia & facilius applicantur. . 

( Ulmk AHgnftarn VinL d. i . Novemhr* 

OBSERFATiO CLXf^L 



1 



^ 



Dn. D. JOHANNIS FRIDERICI BLAUU 



De 




Monfifofa penis magnitudine, 

Nno 17OP. offerebatur miles infpiciendus, nomine Andreas 
Herbft, ex loco ®uigt prope Urbem Archiepifcopalem Sa- 
lisburgenfem oriundus , Tub legione Circuli Bavarid Salisburgenfi, 
6c Tub Corppagnia Domini Capitanci Herzogs novicer condudus, 
Ktac. fua^ circiter 20. annor. qui poftquam in icinere hue facien- 
do multa impedinKnca perpcfllis fuic , ncque port: advcncum 
Obferv,AcAd,N,CC(nt,I, Uu fuum 



J 



■V- 



X- 



^§ Ohfermth CLXFl 



^ 




\ 



Jt. 






fuum muncrc milicari fungi pocucrac, ex Superiorum juflu pro 
invenienda defe£lus fanitacis caufa examini fubmiflus, & dcfuper 
incerrogatus, aliud primo reipondcrc noluic, nifi qu6d in incc- 
dendo maximam fendac incommoditatem , quam diu pcrferrc 
fion poflec. Videbatur proin homo fimpliciflimus.diificilis lo- 
quel^j&ingenii tardi obcufi,cum fenfuum hebecudine&appa- 
rcnce difpofitione corporis non nihil cachei^iea. Ad motam ve- 
to quaeftionem , ex qua caufa proveniiTec ilia incedendi incom- 
modicas,rc{pondebac fe aliatn hujusrei caufam nefcirc,nifigra- 
vitacem nnembri virilis,quod ipfum premcrec, & inambulando 
illi talem difficulcatem faccrec. Ex jufTu igitur in pr^fentia 
quorundam D. D. Officialium & Chirurgorum o/lendic mem- 
bra genitalia tam pr^grandia , ut onnncs adftantes maxime mi- 
rarencur J penis quippe ad genua usque propendebac tanrae lon- 
gicudinis & rorund^e lacitudinis , uc major exifleret, quam verc- 
trum equi curgidum jfubja^ebanc duo tefticuli fcrocoindufidu- 
plicis pugni magnitudinem aquances. Cum poflea cafus ifte a 
Domino Capicaneo ad rac praefata; legionis Medicum ordinari- 
um relacus elTec , pecii repetcndam infpe^lionem , quod eriam fa- 
dum nrie aliisque prsfendbus. Inveni prsdidam ftupendam 
membri magnitudinem, quae quidcm (uci priores infpe^torej 
rcfcrebanc) in infpcaionc antecedence mulco major fucrac & 
connihil mollioris rubflands,nunc auccm refpeaive minor {^c^^ 
durioris fubftancis reperiebacur : cocam membri <^uancitatem una 
cum fcroto^ pr^etumido ad minimum libras 6. ponderis " 
ponderalTe a me & reliquis infpeaoribus judicatum eft. Inrpe- 
aofequcnces qu^fliones a me fuerc propoficjBjadquasrefpon- 
debac fequenccm in modum. 

Primo quamdiu cancam membri magnitudinem infedeprc- 
hcndcric, vel an a nativitate concraxcric? Refpond. fe a matre fua 
incellexiflc, qiiod eum cole majore dotatum genueric, qui po- 
flea fuccrefcence aetace eriam augmencum rumpfillet, ft^d pri- 

mum a paucis annis in tam ponderoiam &onerofam magnitti- 
flincm cxcrcyiflcc* 

Secun- 



^- 




V 



De monjirofa penis fnagnittidwe. '539 




Sccundo: Utrum ftimulura Veneris cclam habueric? ^ 



Ngnquam. 

Tertio : An pollutionem no£^urnam ? 15^. NuIIam. 

Quarto : Ucrum dolorem perfentiac circa parces genicales I 
^. Non alium , nifi gravancem racionc ponderis circa inguina 
appenfi, ex quo maximum in ambulando impedimentum & mo-, 

l^fliara fuftinere deb cat. ^ 

Quinco : An urinam libere poflic cxcernerc ? ^. Ancea Tem- 
per pocuifTe fine omni difficulcace, fed ab aliquo tempore feper- 
fencire urins inconcinend^m,ica ut per noaera in fomno ftra- 
gula madefianc , unde fibi maximam incommodicacem , apud 
domefticos vero fuos in patria fe odiofum reddideiic j urinam 
^ucem nunc tcnuius & majoris fili inftar inmingendo effluere. 

Sexto : Utrum glandem denudare & pr^putium retraherc 
potuerit, auE fponte retradum expertus fueric? §6. Nihil fcire. 



i 



SCHOLIUM 




Rimum vitium 



contradlum fuiflc 



» 



^ . eft dubium , & quidem a mala conformationc partiurp 

genitalium i nam etiamfi forfan in primordio adfueritaufta par- 
tis magnitudo, hac tamen non obftante maximuni vitium erac 
in pra^putio anguftiore.cujus anterior pars tarn cxiguo torami- 
ne crat pr^dita,ut rctrahi & glans denudari noii potuerit: quo 
malse conformationis vino qui laborant, ordmano fteriles 5t in- 
fecundi fieri folent, e6 qu6d ex glandis dctedione prohibita 
femiflis ejaculatio&interdum urins excretio rcmorctur, magno 
fpeciei propagationis impedimcnto; quod idem fimihter concin- 
git iilis,qui ex vitiata conformatione mentul^fanum habcnt 
inferior! dandis parti juxta foramen nimis arde connexum 6C 
alligatum,ita utercao gcniiali ejus diftorqucatur extremuas,?c 
ex ejusdem attradionc anguftius reddatur foramen , ficque Ic- 
mcn redla ejaculari nequeat &c.nonnunquam caam pra^putmm 
tarn durum & callofum fieri potefl, ut exinde glandis dcccdtio 
prohibeatur; conftac proin ex cafibus obferYatis,quod quidam 



/ 



, I 



^AQ ■ ^ Ohfervatio CLXVl, 



a nadvicace pracpucium pr^grandc habuerinc cum phymofi & 
molccarnea feu cubere quodam curgidumjquodfucceflivema- 
gis magisqucincrementum fumpfic, quales cafusunacum cura- 
tionibus chirurgicis annocaci Icguntur apudSchenckium noftrum 
libr.4. obferv. ij*. & feqq. quod hie obiter annocare placuic. Sed 
in cafu noftrppropofico quale vicium homo ifle a nativi'catcfua 
concraxeric, alicer fciri nequiic, nifi quod (uc autopfia docuic) 
prseputium fueric anguftius , ex quo camen defciHiu tarn p^a£^;^ 
grandem & monftrofam penis magnicudinem exorcam fuifle . 
minime credendum , c6 quod non pauci invcniancur prrepucio 
anguftiore nati absque auifta membri magnicudine : ycrofimi- 
lius videcur hoc vitium ab excrefccncia quadam vel poti.us ac- 
crefcencia carnea fungofa circa glandis carnem auc fubipfopr^- 
putio fucccfrive colleda & adauda fuam duxifTc originem,qua 
magnirudo penis in hoc loco erat maxima , & tales tumorcs 
carnofi & fungofi Tunc indolences ScfuccefTu temporis ac anno- 
rum decurfu magis magisque incremencum fumunc y atque a 
circulancibus humoribus vifcidisin cubulis penis dagnantibus & . 
partes ejus diftendentibus depravaca^nucricionis&au^lionrsprae'- 
ternacuralis materiam fuppe'ditancibus exoriuncur. Acque hoc 
exindc magis verificarur , quia miles ifle fuic'cacheilicus cum 
univerfi corporis habicu fubtumido , afthmace & fcabie &c. Hinc 
ab ulcimis annis (uc infpeaus retulic) membri magnicudo in can- 
turn inyaluic> uc molem cam onerofam veftimencis fuis (ne ab 
aliis animadvcrcatur) fatis cegcre baud pocueric j quia nimirum 
partes genicales tanquam molles & humidx plurima habences 
vafa fanguincm impurum cachedicum pro nucririone magis in 
fe receperunc, confcquenccr magis incumuerc. AccciTic candcm 
& cumor fcroci&tefticulorum, qui cam ex eadcm caufajquam 
ex continua preffions fubjaccncis ponderofi penis paricer fuccef- 
flve in cantam magnicudinem afcendir. Tandem ulciraomagni-I 
tudo membri nonnihil videbacur diminui, durior auccm fieri, 
quia nimirum opplecis undique tubulis faa^e obftruaiones ex 

Imoiorum circulantiuai{lagnatione,hincque fequence coagula- 



nonc 



k 



De monftropt penis magnitudifie. 



34* 




done hie tumor in fcirrliumabiit; eracquippe ukim6ca£lii tamr 
durus, ut tangenti non carnem , fed lignum cecigiHe vidcrecur, 
Quare conjedtura alia lieri baud potuic, quam' quod fcirrhofo' 
nimoreukerius audo tandem ex occlufione meatus urinarii vel 



y 



fupervenientc gangraina mifer fie ob 



Cumque 



pcterecur , nee promitci polTec , hinc acceptis dimiflbrialibus (mo 



1 



milicum ordinario ) fuit dimifilis, 6c abiic in patriam 
pfi porro accident, refcire 



Quid 



{Frihurgo Bri^g. d.2t, Deccmhr. . 

Angtijiam Fmd, niijpt. ) 



OBSERVATIO CLXVU. 

Dn. D. MICHAELIS ERNESTI ETTMiiL 

LERL 



I 



"^^ 



JtthrhbJnomala five interna 

Ominus Vitricus meus, D. Leonhardus Baudifius.conflitu 

plethoric^ . faciei rofea^ , abfoluco in Academiis flud 



rum'curfu variis Equicibus Ephorus adjundur diverfas peragra 




tus, 



gere m 



regiones , donee Annd 1 684. in AmpliflTimum Senatus Lipfi 
Collegium adfcitus paucisque annis pofl Pra'tor conflicu 
iiultis negotiis vitam traducere,ruumque,quoa DEO do 
i erac. talcnrum egrcgium rice impendcre^ quam otio indul 

Quinimo ubi Civitaci noflr^,reliquisque adEIe 



<^oracura fpcdiancibus , intererac, Audio 
DresdamXracoviam,& in Belgium abir 



publica municus 
fueric gravacus. 

Cum Anno i7o6.Excrcitus Suecicus noftras invafiffet terras, & 

ipfe frequenciusPalso-Ranftadtium, ubi Regia Majeflas S 

fed - ■ 

micceretur, pr^ molcft 



em fixerac fuam , ad tranfigendum pro publico commodo 



qu^ cum officif oppidani 
& negotiis cumulabantur , acque animi ^gritudinibus fingularem' 
viriumimbecillicatem perfentiebat, (cum alias nullis morbis fue- 
ric expofuus, tuffim Sc calculum renalem fi cxcipias, a quo ca> 

men poll repecicum Carolinarum & Tcplizenfium thermariHn^ 

Uu 5 ^^^^^ 



^ 



542 Ohfer'Vath CLXFIl 



ufum per multos annos liber excicerac) a qua tamen decincri fe 
non paciebacur,quin Anno fequence in Belgium cum aliis micci 
malueric. Ex icineris vero incommodis ica delaflabacur, ucal- 
tero po/l acccflum die Haga: Comicum gravi lipochymia fueric 
obrucus. Accedcbac prava Belgarum di^ca, (enio minus cora- 
moda, qua per ^. menies uti cogebacur. Inde gravem incide- 
bac in diarrhoeam, cum cenesmo fere continuo atque maximc 
molefto. Redux demum fa6lus nihil omificquod pro expel- 
lendo, qui interranea occupaverac,hofl;e facere poceranc, cher- 
mis ecianti denuo ucebacur turn Carolinis cum Teplizenfibus; fed 
omnia friiftra. Anorexia enim & naufea increfcebac, chylifica- 
tio fruflrabacur,alvusadmodumfluida a continuo ftimulabacur 
tcnesmo, flatus moleftias creabant enormes,caro mufculofadc- 
cidebat , pes finifler humorem concipiebat dolorofura, & qua: 
aliaeranc mala, qujc optimum Patrem admodumvcxabant, do- 
nee die 8- Novcmbris 1709, anno statis 5-3. animum Creatori 
redderec. Aperto cadavcre pinguedo confpicicbatur copiofis- 
/ima non fol^m Tub cute, fed & in omencoj mefenterio, circa re- 
ncs & cor. Vencriculo , hcpati & intcftinis nulla erat labes , nifi 
quod hxc flatibus turgidafuerincjquin&ininteftino re^o nul- 
lus adcrac tumor. Folliculus vero felleus bile vacuus, pauxillum 
tancummodo materia acra; fpiflb concinebar. Pancreas fcirrho- 
fumjrenum dexter tres concludebat lapfdes , maximum phafeo- 
lu minimum lentis magnitudinej finifter corrugatus admodura 
crat. In cavitate abdominis nullum ferum extravafatura. Pul- 
mones nacuralem colorem & molliticm rcferebant , adhsrefce- 
bant tamen in dextero latere aliquatenus pleura. In cordis tha- 
lamo dextro polypus h^rebac crafTus , rotundus , undique per 
vafa ramos diftribucnsjin finiaro alius latitabat, qui ex artcria 

ad unius j^iln^ cum quadrance magnicudincm facili ncgo- 



protrahebat 



SCHOLIUM 



i Ffeaum arthriticum fuiflb , quo laborabar pptimys Pater, 
^raulta doccnc. Qlculis cnim fuic obnoxius , quorum caufa 

/ cum 



Arthritii ^mmalajive InternA. 




cum arthritidis caufa cadem fere efle vidccur. Pacer ipfius fra-' 
trcsque podagra aliisque arthricidis /pecicbus admodum fuerunc 
eruciati. Imo ipfe bcatus Parer fkpius dolorem diftcnfivum & 
gravacivum modo in dextro, modo finiflro pedc eorumque pol- 
licibus paticbatur >, qui cum tufll fcrina aliquocics alcernabac. 
Exiftimo igicur, cum codem malo, quod confanguinei ejus in 
^articulis perpefli func^beatoPacri in pe^lore & ulcimo inprimis 
viis conflidandum fuifTe. Quod vcro miasma arthricicum adex- 
trema apponerc fc valens non fucric , idncribus tribus, qus beacus 
Pacer cam in juvcncuce , quam appropinquante fenio confecic; 
quemadmodum illos pocifllmum podagra afFedosyidemus,qui 
vicam fedencariam amanr , juxca illud , Quoiidiana febris corripii 

homines propter fuperbiam, podagra propter pigritiam, lepra pro- 

pter luxuriam. Num vero pancreas (cirrhofum , bilis defedus pro 
caufa , an pro efFcdu morbi fie habendus, non dctermina vero. £c 
polypi r^pius mihi hadenus, quotie§ cadavcra fecandi inNofo 
comio nodro fuppedicabacur occafio, in hominibus vcl morbis 
chronicis , vel fenio confedis fuerunt vifi. Ec rales cerre miaf^ 
maris archricici mecaftafcs non adeo rare occurrunc in Praxi. 
Vencriculus profe<3:o pcrquam promcus eft pro rccipiendo cjus- 

modi affluxu , qucmadmodum Gakms Lib.Vll Aletb. Aled* 

cop. 11. jamdum annocavic, ubi dicic: Mils articular^ morbus', 

aut coxendkus r aut podagra y aliis cepbaUa, aut etiam fiuxio 
aliqua , qua in ocutos ud aures procubuit , nunc migrauit ai 

yentrkulum. Exemplum ejusmodi praebec Guilielmus Sdmon 
in CoUeUan, Afed. pag. 904. Colicam nephricicani ex podagra 
repulfa depingunc Acadtmki Curioji Vratisla'Viinfis in fjifl, 
Morb. j^nni lyo i.pag ij-fcnfuum defe^flum , loquclje intcrce- 
ptioncm, difficilem refpiracionem , fudores frigidos &c. Rtedli- 

nusLin. Aled Ann. ULpag 50^. allegavic; imo tuffim fufpciflani 

archricidc folucam obfervavic id(m Ann. V, pag. p^. Ec pro". 



ftac inceger Liber de Arthritide ^nomalajiue interna Guilielmi 

y^usgrauii, quo cerco libro admodum deledabacur, ?cl pocius 

concriftabatur B. Facer, Gaudium cnim concipiebat ex viri di^ 

ligeD- 



*» 



I - 



n^ 



Ohfervatlo CLXVltl 



:> 



gentia & Libri elegancia , cridiciam vero, quocics fymptomaca 



■» 
'f 



quib 



pfe vexabacu'r , graphice defcripca , finiftrumque Pro 



gnofticum In diarrhcea archricica cognofj 



Cuj 



verica- 



tem exicus comprobavic ; Qua^cunqus enim pro confortandls 
primis viis maloque ad excrema propellendo in auxilium voca- 
bantur, omnia fruflra adhibebancur, & obiic, proh dolor! opci- 
mus Pater, qui Reipublica^ pariter ac amicis mukuna adbuc 
prodefle potuifTec. 

^ F 



_^ ^ 



\ 



OBSERI^ATIO CLXFIII. 

Dn. Lie. ROSINI LENTILII. 

In Andtome JdmJJim£ mulieris re^ertd. 

Ulier 40.ann. uenereis lufibm fiipra nciodum inhians,ali- 



quoties luem foedam concraxic 



per onnnes ejus ^ 



adus 



V- 



M 

dcfun<Sa: Saliuationem ccr fuftinuic, denique propemodum de- 

iperata cum Jeco8o uenereo Mufitani mulcum, Imo magis, 

quam omnibus cum aliis mcdicamencis profccic. j^fthmaticM 
permukos annos , poftremo bjdrops AJcites jugulavic. Corpus 
dtfundae noftros fuftinere cukellos cogebacur,quod h^uva d. 
22 Febr. An. i707.qus magis memoranda judicavinaus, fuerc 
fequencia: 

In thoracis cavicatc finiftra ferum copiofum. Pulmonum 

finifter Lobus fcirrhofus cum Tubercuh's purulentis, dexter in- 

flammatus^Corflaccidum, in cujus finiftro thalamo concretio- 

nes pfeudopolypof£. fiepar non admodum a natural! flam dil- 

•ceflerat. Lien magnus&duriufculus. Omentum fere putridum. 

Renesfupra modum ^modulum longe maximi, major tamen fi- 
nifter , quod ordinarie concrario fc habcc modo. Serum in ab- 
rfomine nacans* 

/ 

SCHO- 



*■* 



, 1 



In AnMtdme faUcifflmA multer^ reperta* 545* 



' 




I 



SCHOLION. 

Uid ? fi in Renurn tanta mole falacitafu mmod€rnt£ fcatu- 
_^rigo latiiiffet fBartbotkus ccneAnat. noi). lib. i. c.XVUL 
p^.jy6. Renes majcr es,inquizy etiam falacwribusy ut cum aliis 
objeruaui; qui & pag 177. notsiYkiphrafin biblicam, renes firu- 
tari.de concupifceniiis.h wenerea deleUationea quibusdam ex- 
plicnri, a niD , defiderare, tcfte R. Da^ide & Fagnino, vel a 

■^bSjT^^/f, Qo\uod'm Renibm & ex his fie illarum rcrum libido. 
0'ilo\Pv<pcg eft GeyeruSt qui in locum PfyiLiJ.io.ka commen- 
tacur: Corda & Rents fcrut am y id eft, incimos qubque affe-,, 
ftus, quorum fc. fedes in Renibus efle paftlm dicicur j v. g. gau- „ 
dii ; Prov. XXXIII. 1 6. triftici^; PH LXXIIL it. quia rei wene-,, 
re£ cupiditates quodammodo ibidem refident Mdrco locum hic„ 

habente ifto affedu vchemcnciftinnp,ed3rp ca^ceri cundcm hic,, 

habere dicuncur. Loca parallela func PJ. XXVI. v. ijerem. XI. „ 
V. 20. XVIII. I o. XX. 1 2. Ec ne quis excipcre queac, vocabulum 
Hebraicura , qua Renes dcfignantur, de quolibec vafe did, rc- 
fponfio prsfto eft j nempe id tantum valerc dc numero fingu- 
lari,poftea^/oc.II.23. exprefse voculam Gr^cam vB<p^^\ repe- 

riri , im6 hie Renes cordibus pra^poni. Sic idem Gejerm ad P/! 

XVI. 7. Etiam no8u cafti^aijerunt me Rents md^c. ita prxcla- 

re commencatur : Non folun:i interdiu tibi bcnedicam, fed idem „ 
quoque no£lu expediam, incicancibus me Renibt^ ji.c. amoris,f 
affeUuSc. noflu, cum alii dormiunc, auc voluptatibus indul-,, 
gene. CbriftusScChnftiani mcdicancur DEI fui beneficia, glo- „ 
risque illius promovendcE impendunc operam. Intimus enim „ 
amoris aftedus in Renibus fedem habec „ Ec quamvis fdam . 
exp]icarihoci?€««r/2/cr«^wmm deocculds animi,quariP/i/re/ 
& Propbeta dicerenc : DEUM Tcrucari cciam Lominum bccul- 
tas cogicaciones, eo quod Renes fub adipc in Lunr^bis fere occul- 
tijaccancjidtamen nimislongepecicumeflc fadlcapparec;quau 
npn dentur in Corpore vifccra magis occuka , quam Rent/, 

rcmotis inceftinis quorumlibec oculis obvii? Siccinc Cor non 

ohferv.jic^lKCCentJ. Xx squc 



I 



^ 




OhfervatU ClXFIIt, 






rt 



jequc fub coftis & fterrto,-fub pulmonum lobis k. pericardio de- 

litefeit? Vcrolonge fimilius eft,/?^^ cor da err ores intelleSuSyper 

rmes autem appHitus brutos intelligl B. Carrier arius in Dig}, de 

Renibus ^Fefica habica Tubing. 1 685. th. 2|. explicationis de oc- 

culcis cogicacionibus infirmicacem olfaciens, claritacem didorum 
fcripcur^ , renibus afFedtus adfcribentis , agnovit. Hinc cxprcfse 
jjjudicans : JIffedus renWm, contra talia (Scripturaeloca) quis 

„ denegabit ? Modus jam qutcunque fit. In rembus certe parci- 

>,cularum fanguinis alceracio , inverfio , fecrecio , tarn manifefta, 
„ cvidens 5c fenfui obvia,quanQ in nulla alia corporis parte con- 
„tingic. Verum confequentiaj ab afFe£tibus in gencrc ad femi- 
>,nis prsparationem , fecundadonem , gcnerationem , nulla eft. 
„ E Lumbis , no'n c Renibus , egredi in quibusdam hcrx Scripcuraj 
„ locis Filii dicuncur, l{?i(XcnusB. Camerariui. Quid ? fi aucerxi 
hoa cancum e Lumbis, Ccd ipCiscnct Renibus Filios prodiiflb,vel, 

;rtc prodituros efle, e facra Scripclira probari poilec? Immo, 

^uid Ci Lumbi pro Renibus dicerentur? condnens fc. pro conccn- 
to i Sane locum II. Samuel VII. 12- vecufliora quasdam Excm- 
plaria ica verciffe dicuncur : Fill us y qui egredtetur de RenibUS 

iuu. Dicuncur , inquam , nam ipfi mihi tale Exemplar non fup- 

pciic. Fidem aucem habere cogor auftori opufculi de mirabili 

Anaton.ia Renum 1 6g(). Francof. impre/Ti, ( qui , me equid. judi- 
€e, non eft alius, quam CeIeberr,y^4/A.T/&«^/^,ecfidoneaIi- 

orum quorundam operum famigcratiflimus. ) Hie unus locuSj 
fiquidem examen fuftinec, fufEciencer probaveric generationis 

cp'm a rembus haudparum dtpendere. Leigbius m fua Critica 

fiicra fuper hunc locum ica commencatur, uc vifccra quidem 
omnia compledacur fub ifta voce D^.^D , Renef camen non ex- 
cludac. Talemque fuiflefenfum plurimorum antiquioris Eccle- 
fix Pacrum apparec ex iis, qua laudacus T////wg/«jadducit ex 

TertuUiano, qui lib. i.de refurreSion. cam. Yocat reries confcios 

ninU. Ec Hefjchius Presbyter comment, in Levit. lib.i- Renef* 

inquic, Cunt cot talium feminum minifteria, item in Renibusiot- 

talis operationisfuntfemina, D, Atmhinus enarrans Pi: vn.v.ii. 

^ ' mm- 




In A>tAlome ptUciffimA mHlieru repirta. 



347 



\ 



viormnz Renum dekUationes umtreas incelligi fcribic. Ac Hie- 
ronym. Comment in Nahum cap. ii. omnia ^ ait y opera, qu£ ad 



pertinent renum appella 



venire. Sic denique & 



Fhcius in Clave Scripture Renes cum urlnx cxpurganda?,tumi 

cthtn genitali femini cLc generationi infervire affirmac. Porro, 
fi per plures obfervaciones demonftrare licerec, majoribuSipr^ 



renibus praditos ejfe falaces, magnum robur acced<:ret opi 

eorum , qui vifceribus iftis vim aliquam o-7re^^«T077'o<>5r(;t/V 

Sed rara funt ejusmodi cxempla. PrcCtec 



adfcribere lab 



enim ea,quxB^r^WmMyafe&aIiis loco fupra citaco obfervac^^ 
teflatur, nullum fere mihi cognicum eft, quam illud Salmuthi 

Cent.L obf. 22. de homine fc. infigni venereo, cujus cum poO: 

obitum fecarecur, renei erant maximi, ut ternos imb quaternos 



human 



quarent) unde eciam unum exemcum quidam 



nerudicus fuperveniens uentriculum ; non fine adflantium 



rifu , pucabac. Cui base noftra obfc 
randa 



:vacio quoquc connume- 

Ac vcro hoc AnatomicoY um incuriae adfcribendum pu- 

taverim, qui, cum in fedione corporum morjbo exflini^orum 
in partem affcdam plerumque folum inquirunc, utrum libidi- 
nofi fucrinCjin quibus magnos renes, caccera nacuralicer confti- 
tutos , repererunc , penfi forcafle nihil habuerunc. Profe£lo , fi a 
contrario judicandum, Timdii Caf. zAib.llL nobis exhibec B4- 
Yonem Suecim, in quo Renes cum flaccidi, cum adco parvi in- 
venci,uc magnicudinem numjuglandis vix a^quaverinc,&hunc 

quidcm per coram vicam a Veneris ufu ^ omni feminarum con- 
for Ho abftimiijfe. Sin igicur parvis renibus pra-dici comperi- 

imbelles , quidni majonbuspra^dici bellicofi judicari que- 



fc. in caftris Apbrogeni£ 



Renes animalium lafc 



curiofis indagacoribus majores repercum iri,nonadmodunid 



bito, imo anatomicos ad eiusmodi fcru 



Leon'u 



nes func grandcs ; A3. Akl Hafn, Voll obf 17. remqcis incegu- 
raentis unus §ix. pendebac. In Ann. II. Dec.L Ephem.rioflr.obf.6 
ad duorum pugnorum vafticacem acccffifle 

efl adco gcandis bcllua , camecfi lafciya. 

' X 2 



(1 



Leo autem 




In Cer va lafcivc 

r 



. \ 



J 

34S ' Ohfervdtio CLXFlll 



i^ 



anim 






/ 
X 



ut.wa.. rents inventi priegrandes ^wfJ. ^/. Dec. 7/ Ephm.C. 

bC'il^ Avcs magnis rm^Mi omnesfunc prsedicas , fed , & plc- 
rj^ue raiaciflTimx. in Aquih renum interior fades cefticulorum 
carni fimilIimay|^.y^ei.H#?. FoLVobf.!. Reclamac aucem, 
prater TiUinghim cum B. Camerario fere tocus Anacomicorum 
Chorus, qui vias,per quas aliquiderenibus in cefticulos dcpor- 
tari queacnullas agnofcunc. Inftar omnium fie Exc. JTedelius, 

qui in Pbyfiol. reform. cX p. ^24- Rents, aic, non generant fe. 

men. Argumencum pra;cipuum & fummum eft, quod a rent- 
bus nulla via procedac ad Teftcs^ fed, arteri^ prxparanccs , re- 
fpeaufeminis ita difl^e, feorfim ex aorta procedunc, & ad eos- 
dem decurrunc. Si nullas vix vel vafa , nuilus etiam hunior ge-- 
nivalis per easdem derivandus. Pr^cipue argument Sennerti 
banc fencenciam de/?^«M»j facukace (rTre^^aroTroiJjrwjT ftrenuc dcr 
fendere fu/linencis, folide conatus eft evertere Exceil/oA. /^4Mr. 

Hoffmannus lde£ Afachin, human, fe^. Fill p. 71. £ cui in plc- 

risque fubfcribimus. Nee enim revcra Tunc vi^, qu« e Renibus 
aliquid ad teftes deponcre dici vel mopftrari queanc. Cum_ ta- 
men nilominus fupra rccenfita quaedam Scripturse loca Renibus 
cooperacionem quamcunque ad generationem adferere videan- 
tur, explicaciones aucem quorundam hxcloca incelligi debere, 
de occuliis in corpore, quseDEUS inveftigccadeo penicius rem 
incrofpiciencibus non facisfaciunc ; uc podus per didum II. Sam. 
,YII.l2.contrarium raanifeftiffime pr^fulgeat ; neque Spir.S hie 
uvS-^wTfoira-'^tiq loqui voIuiftejVel animo concipi qucatjCum al- 
legoriU vel tropU uri,non fie av5-^w7rc7r«^&r? loqui, fiquidcm tro- 
pi Tunc obfcuriores.reomnino clarioreper tropos fighificaca &c. 
Cum » inquam, ha;c omnia ita fe habcant, aliqui per expHcatio- 
nes longinquius pecicas his difficukacibus mcderi fiiftinucrunc. 

Lindmusc^edicin, Phyfiol.capV.ar tic. Flltb. 143. ica rem ex- 
plicac : AfFeflus libidinofos lumbis 5c renibus palDm Spir. S- ad- „, 

fcripfifi^e opinor,quia cakfcencibus lumbis calefcuncr^^^i')^^'" 
«//'«/ calefadtis affluic ma/or copiafanguinis,cum ad ipfos, turn,, 

ad partes genicaks, unde his curgencibus, prurienubusquefub-,, 

nafcun- 



\. 



1 



\t 



I 



In A}jatome fataciJjfiwA muUeris referta. 



349 



» 



yt 



i> 



nafcuncur cogitaciones atque concupifcencice pfavze. Barthq- 
Ijnus I.e. p. 1S7. fanguinem arteriofum feriofiorcm aic,trahi a 

renibus per emulgentes artmas, undc reliquus, qui re6la de- 
fcendic per arterias jpermaticas Bz defecador& femini aptior. 
Enimvero, ut nil dicamus dc imaginaria ifl:a renum tradione, 
quid tiec , hac fiance fencencia de Bartbolini ipfiusmet obferva- 
tione fupra ^dduCt^L^ renibus nempc majoribus falaciores pra^di- 

cos'eflTe? De tnadiatione renum ^^uzm ipfe quoquc Bar tholinus 

loco citato adducit, prafiac omnino cacere, Non generanc re- 
nes fcmen poCidveyU^edeltus loco d^.fcribit^quicquid verocon- 
ferunc, remote praeftanc ac privative, depurando&fuo loco fan- 
guinem. ' Melius fc rem explicaffe putac TiUingiits l.cit.p.1^6. 



ubi cum a Bartholino chim^ricam irradiationem Tefticulorum a 

renibus rautuacuseflecitaphilofophac&r: Sanguispcr arterjas,t 
emulgentes ad renes defercur,ubi in iis non folum percolatur „ 
ac a fero fuo fupcrfluo fegregacurjfed prjeparatur quoque, &„ 
ex parte in hurnorem fcminalem elaboraturj bine icerum per,, 

Tjenas emulgentes advenam cavam , & per confequens zdCor„ 

rcdic,6c ex Corde per arteriam aortam in arteriaslpertnaticas,. 



deducicur. In ejusmodi aucem feminis hujus in renibus pra;-„ 
paratione aura quasdam fcrainalis elevatur, qu£e cdrporibus vi- „• 
rilibus calorcm & robur addic ,qu^ aura fane non in teflibus,^ 
"rolum, uc nonnulli opinantur, fed r embus quoque &quid'eni„. 
primario , gcneratur. Hinc fapor quoque ac odor ih animali- „ 
bus pluribus non caftratis per univerfum corpus difFunditur, „ 
maxime tamen in renibus percipitur, aC pociflTimum in ani- 
fttalibus adukis : In novellorum ac ceneriorum renibus dum 
"ondum feminas ineunc, non repericur. Drccrec aliquid Tit- 
"ngius , mode non cam difficile concepcu effec, hurnorem ipfum-- 
niec feminalem per tancas ambages Cordi prius infundi , hinc 
demum per aorcam &c arterias fpermaticas tefticulis inferri , cum 
pro humore cam nobili natura vias longe breviores fabricari 
pocuiflcc. Quis enim per hos circaicus elaboratura in renibus 
humorcm feminalem auc virium fuarum nil deperdcre 



)9 



»» 



» 




auc 



I ' 



r 



Xx J 



languf' 



_*J* 



\ 



^fO - Ohfervatlo CLXyitT. 



fanguineam maffam fpiricusque vic-animales inquinare debere 
non perfpicic? Porro cur per noflram obfervacionem,cciam fa- 
laci fa;min^ fiierunc renes majores ? Nam per moderna obfer- 
vaca, mulieribus femcn , quod verum quidem did , & virili aqui- 
pollere valeac , non adeft. Cerce hue ecianfi quadrat illud Lin- 

denimum St I Cum enim toco citato tb. 142. dixiflec, non opus 

ejje novormum ufiupr^bendi aut pr^parandi materiamfmini 

w^/cm/o , fubdic : quare non foemineo quo que? Si I Digico c6m- 

pefce labellum. Quid igitur conferunc renes ad genera cionem , 
vel potius falacitacsm ? Poceramus dicere, quamvis pauIo alicer 

Cum B. Carrier ario: Renibus qiiis contra fcriptura loca concur- 
fum ad generathnern denegabit ? Modus jam quicunque fit, Ac- 

camen quamvis cum iis^facerc non pouimus, qui renescloho' 
rando {eminivelificari dredunc, alio taaien modo eos ad gene- 
rationem, vel ccnc falacUatim concurrere pofle, fi non (enci- 
mus,ad rainimum camcn fufpicamur. Scilicet , non plane dc 

nihilo putamus,quod fupra liUingmm de aura qitadam epbebis 
njiriiitatem accerfente fcripfifle diximus .fentinalem aucem nega- 
mus , genitalem potius appellamus. Mcebius fundam. Med* 

PbyfioiC. 6.p.^o. feq. pra^ter fpiritum "uitalem & anmalemya\ium 

quendam genitakrn adftruic , cujus officina fint tefteSi materia 
ipiritus vit-animalesjufus fecundatio uteri, Exiftendam hujus 
prabare nititur ex eo, quod in Brutis non caflratis hie fpiritus 
flogulari graveolentia totum corpus rcpleac , omnemquc car- 
nem adeo ihficiat, uc nee coclione nee aflatione deleri qucat; 
idque in hirco totas ^des fcetore fuo infieicnte cumprimis ma- 
nifeflari. Calorera pra;tcrea totius corporis ctiam in hominibus 
augeac, ejus totum temperamentum mutct, calidius iftud cfh- 
ciac, robur corpori , hilaricatemauc &animo(icatcm animo con- 
ciliet : Eunucfaos inde efFeminari : Juvenes puberes ex hujus 
praefentia ftatim yocem mutare, gravioremquc nancifcij Cer- 
vos caftratos ,ob hujus dcfedum cornua decidua nunquam rc- 
Cuperarc Hos fpiritus incenfos facile in confenfum crahcre 

animalcs, 6c in rwrnmum fMroiem agerc hooiines, quod com- 

. ,• ° pareat 



\ 






»-*^ 



In AnAtome faUnJfimA mtilkrii refertA. 



3fi 



pareat \n furore uterino Sec. Eadem aliquo modo fufius repe- 

tic Cap, XIX. p. 48<<. Item in Epit Inftit. Aled.p. m. 3 2. Ucrum 

fpiritus ejusmodi genitalis in folidum ncgari poflTic, valdc dubi- 
tamus. Nee tamen cum Alcebio facimus, qui ralem in tejtibus 
gcnerari conrendic. Addudas ejus rationes erudite iatispleras- 
que diikxi(^K'lxc.lVeddius in Phjfiol. Aled.fe^JI c.y.p. 65. qu^ 
cum hue prbprie cun6la non pertineant, lubenres tacemus. 11- 
lud falcim optime naonet WedeliuSi aflerta Afoebii & Afleelarum 
fakem viros tangere,cum tannen fpiricus utrique fexui fine com- 
munes. ^ Addimus nos, eunn nusquam in tradacione de tejfku^ 
lis mulkbribus , horumque ufu quidpiam Alocbius de jpiritu gent- 

tali dicac, immo nc dicere quidem pofTic , dicere tamen 
vcreatur in defcripcione Jf/r/^W/ idius genitalis ^ eum in con 
fum traherc fpiricum anima!em,6c in fummum furorem agere 
quod compareat in furore uterino. Siccine igirur marcs paci 
vinzur furorem uterinum ? Interim tamen , quod de graveolcntii 

brutorum non caftratorum, hircorum pr£pcipue;item de mu 
tatione vocis,delibidinibus 5c pronitate ad coicum corum,qu 
ex cphebis exceflerunc, hare in genere omnia cam fu 
contradicere velle, petulantia dici m 



■^> 



fen 



force nemo dub 



quadam 



fang 



Eas vero muca 
maflk dependen 



poAuIamus. Akerationem banc fang 



d quid verius in medium prof 



maflk a cerca qua 



dam materia, quam quocunquc nomine per nos appellare ]icc- 
bit, eidem admixta arceflendam efle, clarum. Hanc fubtilem 
5c efficacem efTe oporterc itidem manifcfliiTimum, five jam fic 
fermentum,quod hodiequamplurimis fordccfive fpiritus, ftve 
aura, five quid aliud,pcrindc eft. A tefliculis vero id elabora- 
rijpropterea, quod fupra di<f^um, coneedi non potcft , quia fe- 
nriinarum tefticuli avirilibus toto cdo difFerunt,aHisque Ion 




Ab 



ejus mo 



ufibus per cxperimenta moderna deftinati funt. 

pubcrtatis charaderibus autem mulieres cxdudcre velle, ipfara 

rci evidentiam tollic. Non quideni dum pubefcunc fcemcDs 

voce tarn gravi & raafcula ucuntur j non hircum a-que ac hirci 

olent. 






^ 



■ 



3f2^ 



Ohfervath CtXVin 



olenc. 



Accamen carum quoque infignis mutacio circa id 



111 ma cfl: 



MucaBC & iftae vocem , quamprimum menfcs 

_perunr.' AccoIIuncur colficuH praecordiales, quando catulliunc. 
Incipiunc prurire , imo lafciviores hirciOare quoque & olere. Gra- 
du folo ditferunc iflairt ucroque fexu phenomena; Feminaruai 
pefTimc olcruium nobis hinc indc fuppeditancur hiftorice. Vid. 

Ann. II. Decal L Ephetn. Cur, obj. 191. Ad. Mel Hajn. Vol III. 



bf. 1 9. Pecblinus Lib. IL obf f 



lUud y^ki imprimis in ft 



mirandum, quod, cum molliore &id 



immo ^ fngidiore 



temper amsnto fint pr^diU , tamen fubinde fcedius fpirent , qum 
nnri, ^fcctore illo, quando exercitatio acUdity magnum apis 
fpatium £immque membra impleant. Ecpaulo poft, wgme/, 
aicf^o ^idi, qU£,quocunquepedem efferrent , fcetentis allii ado- 
remfecum haberent. Ac vero , cum hircum adultorum raafculo- 

ruma femfnis Sanguinis iniindancis Tindura proficifci credacEx- 
ccll.Audtorjunde deducec hircum Feminarum a femecipro in a!i- 
quibus obfervatum ? Aliunde igicur,quam a femine proficifci 

Nos ejusmcdi aur am , fermentum ^ tinSuram Sec. qvccC- 

fimus a rm^«/ , hosque perinde generacioni quoque licare.tan- 
tifper credimus , uc falva quoque maneac Scripture diSiSi & 
Patrum haec explicantium au6loricas ;Nori auterndicimus,ma- 
ceriam feminalem elaborare , foccui materiam fuppcdicare renes. 
Non, inquam, fed hoc volumus : E renibus proficifci aur am 

quandam, Spiritum , linduram &fc^ quafanguinis majfam fie at 



terare apta fit nata, ut lafcivi^ Jenfus , ^ appetttus adVenerem 



debet 



utroqu 



hinc excitetur , masque femellam 6f contra 




derare incipiat. Quod, fi verum eft, illico pacec: Cur majori 
bus renibus j>r£ditifalaciores comperiantur , de quo infra plu 



bus 



Favec noftris conacibus admiranda 



vaforumque 



ftru8ura. Quas Vetcres in medium produxerc, hodic ridencur. 

Magnam facem prxluxk BeUinuSi majorem Afalpigbius, maxi- 

imoTra(^a. 




mam Vieuffenius , & hie quidcm uldmus 

tu,quem inkvi^CiZy Novum 1) a forumSjftema. Hicigicur,cum 
dc renum fubftanda &ufu apag. 142. usque adp, 171. curiofis- 



^ 



/ 



I 

F - I 

.In An^tome faUmjJlmd mulierls reperta. 5^5 

^_ ^_ ^^^ I 

fime differuiflet, qucEhucfaciiinc,(nam de urlnas fecredonefol- 
liciti non fumus) hujusmodi fere futic: Renes duplici conflanc,, 
membrana 5 altera externa adipofa, cujus ya(a adipofa ex arte-,, 
riis oriuncur ; altera propria immediate renes fliccingence,per„ 
quam adipofa prions membrana^ vafa euntia in ueniSfCxii-^ 
mam ren«zw fuperficiem occupantibus radiaantur, earumque,, 
cavitatibus inhianc. Porro interior feu propria renum mem- „ 
brana e nerveis propaginibus exiguiirimis,raultisdu<5libi^sfan-„ 
guiferis oculorum aciem fubterfugiencibus , cumprimum va- „ 
cua Tunc fanguine, 6c indefinitis vafis lymphacicis varie fimul,, 
intextis conflantur. Subftantia ipfa rmum ed duplex, exte-,, 
rior & interior , ilia glandulofd plerisquc Anatomkis habita , nil „ 
aliudeft,qnam cextus vaforum fanguiferorum , qux varie ac-,> 
que varie fimul implicita, variis atquc variis impulfibus fiais,» 

hxc reprsfcntanc corpora, qux glanduiorum nomine vulgo,, 
donari folent : Interior efl: vafculofo-fpongiofa, ad nos non per- ,» 
tiiiens, fiquidem urin^ foli fecrectoni dicata. Arteria emul-,, 
gens intra exteriorem rents fubflantiaminramulos&lilnc mi-„ 
nima vafcula diremta ,in venas denique definit,qujE e minimis,, 
capillamentis in ramufculos majores, ac denique emulgentem,^ 
venam facefTuntjfic, uc arterial &venaf,quemadmodum per,, 
experimenta curiofiirima curiofiUlmi Dn. Auclores in toto cor- „ 
pore, ita hie etiam unum continuum vas conflituanc. Tota^ 



^ 

t 



igitur renum externa fubAantia, fanguiferis tantum vafis vane 
& varie fimul intertextis, & obvolutis conftat, qua; indiverfos 
abeunt implexus glandulos cmenticntes , quibuscum firiwlam 
habent communicationem dudus adipofi & lymphatici mra- 
rumque membranarum. Hi arterijK emulgencis ramufculi va- 
rias propagincs nervorum pafiim in fe fufcipiunr, horumquc 
mufculorum aliqui in interiorem rents fiibflantiara vafculofo- 
fpongiofam ferum variis falibus aliisque parciculis refertum^ der 
ponunc , quse urinam poftmodum confticuunt ; aliqui vcro fcr 

rum fubtilius&ab hifce recrementis depuratum,quinim6 fpiri- 
tibus animalibus per nervulorum propagines illuc cernainacas 



Obfrv,Acad.l{X.Ce»hh Yy im 



\ 



K 




\ 



^ 



i 



?M 



OhfervAth CLXFIIL 



imprctgnatum in capillamenta qu^dam venofa e laccribus arte 

riolarum prodeund3"infundunc, qux in ramufculos ven$ cmul- 

gencis majores, hinc ipfam venam emulgencem dcrivaca, trun- 

adrcendentiprimum,hinc ipfimec cordiadvehun- 
gicur omne ferum per arcerias cmulgences renibus 



tur. 



No 



adve£lum in urinam facifcic , fed ejus pars notabilis , uc di»fl 
recremencis urinofis liberaca , fpiricuque animali in:iprfEg 
deoque fubtilifata & quafi fpirituafcens a capillamencis 



cmulg 



rcforpta fanguine^ mafTtE denuo aiFundicur, 



Hoc 



ferum rcfluum in fe continec auram illam, feu TinSuram ; feu fpi- 
ritum genit^lem yqusqucYchiculumcd. Ab hoc fanguinea maf- 

fa akeracur, exakatur quafi, adolefccnccs ucriusque fexus pu- 
bcfcunc, lafcivire ineipiunc , amplexusquc vencreos defideranr, 
immucaco corporis toto habicu. Nam, cui fini feri qujedam 
porcio cum fanguine regrederetur in venas, anccquam incerio- 
rem renis fubftantiam ingreOa fuicubi urina fegrcgatur,&cui 
fini ramufculi nervei ibi quidem locorum in arteriolarum pro- 
pagines implancarentur? Si non alia clTec admirand^ renum ftru- 
dura? adio, quam urina? e fanguine fcqueftracio ? Et fi aliquis eft 
harum aaionuni finis, quis tandem fit ille, nifi quem indigica- 
vimus r Seri vero iilas porcioncs,qu« hoc mpdo rcforbencur a 
ramulis , ancequam inceriorcm renum fubftanciam , veram urins 
officinam , fubierunc , porciones oleofo-tarcarcas cxcremencitias 
non amplius conclnerevcl exeo liquet, quod alias concipi non 
poflet,cur non omne, quod ell excremencicium,pclvim renum 
& intenorem fubftantiam vafculofo-fpongiofam fubeat, fed in 
venas remcet , ac fanguini, qui tamcn depurandus crat, denuo 
luftundatur. Alirum alicuimcrito videripoffit,cur ven^ cmul- 
gcntesfint adeo capaces,im6 arteriis cmufgentibus longe capa. 
ciorcs, cum tamcn h^ tantam farcinarn,urin^ fc. omnem ma- 
tcmmmrenes deponant,i/lac vero nil aliud, quam fanguincm^ 



ri-pT 



fero fpiricibusque orbacum rcvcherc dicant 
fallimur,una cum fang 



Igitur ni p 



falfuginc urinofa dcp 



HV 



non tancum nocabilem feri, fed 

& a ipiritus animalis admix 



^ 



-^^ 



\- 




1 - 



In At7At0Me filacijjiwi, wuUerfS reperta. 3ff 



Ipiricuofi redditi porcionem rcvehuncqu^, quo fpirituofior, eo 
majorem fibi in venis emulgencibus locum requfrebac. Quibus 
icafe habendbus apparec jam,qufs verus fie renum ufusjfc. du- 
plex 5 quod exceriorem ejus fubftanciam elaboratio linSur^ 
cujusdam genitalis , akerando fanguini in puberibus, pro exci- 
tanda Jafci via , dicacje ; quoad inccrnam '^fecretio urin£, Immo, 
fi dixerimus, per banc quoqucTin^uram , auranty^c. fieri, ut 

fanguis ad menflruas excreiiones in femellis incitetur , fortajfe 

non errauerimus. Proficifcatur bic menftruus fluxusaplecho- 

ra,rideantur omnes illi,qui fupponuncferraencum aliquodfan- 
guinem iftis periodis rarefaciens atquc ad cxcrccioncm ftimu 



quodhodie facie in Emmenologiafua Frf MKiiwi , quidquid 



mechanizec hie Aucor, & ejus finiiles,cerce fine peculiari quo 
dam o^yx<r(A(o mcnfiruacionis negociumxonciperc vix licebic. Si 
non adeft rarcfadio , fi non cbullicioqua^dam, cur fcmcl aper- 
tis uteri arceriolis (nam ex his folis fanguis menftruus profluic) 
non toca mafia fanguinea exit, pulfu prafertim connivenciam 
arceriolarum femcl apercarum impedienccjugem vero fluxum 
pr9movente? Immo, quid de Afenfibus immodicis dicendum? 
Niim & hi Temper a Plethora? Atqui hoc fi cflec, curqux im- 
niodico fluxu laborant, denique mult^ pallefcunc, cachedicas j 
hydropics fiunc? Colligicur icaque circa ifta vafa fucceillve fan- 
guis fuperfluus, cujus, fi quanticas competens collefla fuicab 
aura hac genicali fufcicacur orgasm us , ofcula ar 
aperiuntur, fanguis guttatim exftillac, fufficienci port quanticace 
depleta, ceflTante tunc orgasmo, denuo clauduntur vala, & flu- 
xus defiflit. Nee implicac; alio quoquc modo, ficuci in aliis 
h^morrbagiis i fanguinem orgasmum eoncipere pofie.ut non 
opus fit hac aura vcl fpiritu. Diftinguimus cnim inter orgasmum 

f^nguinis, ut ita loquamur, naturalem; i;el pliem nonnatura- 

lm,Hpr£ternaturakm. Iterum ex noftra hyporhefi apparec 



urn 



? 



quo paho renes did queant fedes amoris ^ concupifcentw 

Nempe, quia" per hos venerea libido fufcicatur. Porro. cur ma- 

joribus renibus praditi ftnt Jalaciores ? quia nempe in majori 

Yy 2 quaiv 



3S^ 



OhCeriiath CLXFiri 



!/ 



Quantirate claboratur falacitacis fufcicabulum. Organon cnim, 
quo majus, eo promcior ejus, cuilibec fundlioni deftinad, ope- 



ratic. Air. Littu in obfervatione de foetu bumano monftrofo 
Memoir. Ann. 170 1. de I ' Acad. Royal, de Science p.m, 1 2.?. de ce- 

rebro bumano elegancer radocinacur, cum obfervac id longe rna* 
jus elTe , quam omnium reliquorum animalium homine etiam 
mulco grandiorum , verofimilicer , uc continere polTic infinitum 
riumcrum concepcuum & idearum, quorum rcliqua animalia 
non funt CapaciajQuo cnim plusf^re^rihabenc quasvis anima- 
lia, eo pcrfe£liorcs animx fundioncs, quod in Rbacbiticis da- 
t'ifTimum, hi enim, uc fine corpore ceetera paufillo, capitones 
tamen plei-umque exiftunCjfed & pro aetads racione fuis a-qua- 
Hbus Temper (apiendores & magis judicio pollentes; Sic fatuos 
ucplurimum videmus minore capitc prsditos : Parili plane mo- 
do, uri renes major es nocanc , csceris paribus, falaciores, ica w/- 

nores ad haecce przelia imbcllcs. Neque camen non videmus 
premi nos pollc quibusdam difficukadbus, fed > quod iperamus, 

baud difficulcer fuperabilibus. Objicerc quis poflec , materiam 

pro hac aura genitali femper etiam in pufillis renibus advebii 
necejfarium igititr #, ut infantes quoque lajcnmnt, Refpon- 

demus , eandem quoque objedioncm contra tefticulos valerc. 
Cur autem bruta qua;dam cervi, canes &c. non per totum an- 
num Veneris oeftrocjeancur, cum per tocum annum hire aura 
in ipforum renibus gcncvctur : Refpondemus idem, quod an- 

Fordus y^oirx ScKy,(riv flringuncqu^ de Eunuchis proferun- 
Hi namque funt efFeminad , funt exili voce , barba carenc, 
fterilefcunc , pra-fente nilominus ilJa renum adione. Sed ha?c 
adco nos non feriunc , uc mirificc podu? confirmenc noftram 
fenccntiam. Qui Tunc Eunuchi nad, vel ante pubercatem talcs 
fiuncnunquam in mafculas vires adolefcunc, nunquam vocem 
^ravem ebuccinanc,barbam alunc&c. Secus vcrores omnino 
i^bec in illis , qui jam ephebi ca/lrantur. His, cxperientia tede, 
ncque vox mucatur, neque barba, cxcidic, neque aliud quid efFe- 
minad contingic, nifiquodgencrare, vel cfficaciter coire defi- 



^r 



tea. 
rur. 




-i>^ 



nanr. 



y 



.X 



Anatome fdacifJlmA mulieru refirta 



^f7 



nunc. Coeunt tamen , lafcivi funt, pruriunc, feminas 



V^'ic^t Smttius , affirna 



m 



CabroliuSi aflerac Fontanus, pra;d 



aliquos genehjfi inteflatos; Facinnus cum Lindenio 



qui ira : Horum wirorum auSoritati ficuti fidem ego nunquam 
derogare nee pojfum nee wolo,[ic neque credere. De Eunuchis 

aucem non unis , quod coiverint, res ce'rta eft. Cur Turcarum 
Imperatores Eunuchis pencm quoque abfcindunc, te/te Scahoe- 

ro Exerdt.iy<^. 7? Eo quod viderint tales libidinofe feminis in- 
fulcaile. 

liSdxonica Mufi ci 

damnacus fuic 



Nora eft hiftoria Eunuchi cujusdam in ^ula EkUora 



qui conjugium appecivic, & 

mm Mm V^vTfV ^ 



quoque 



Unde b£C adydymorum libido, falacitaSy tafi 
'Via t Cerce non aliunde, nift ab aura wel lintiuragemtali renmn 

Praterea toto die obfervamus, & frequcnciftimis hiftoriis con 
vincimiir,e©s, qui Tunc in ucroque fexu quan:i maxime /alaccs 



quam nnmime tamen g 



Immo minus 



modum falaces. Semen igitur pbccft efl'e prolihcum 




func fop 



bsq 



otzhilifalacitate vcl lafcivia : lafcivi itidem & falaces elle pof^ 
func fine fecificacionejquod cum communi fentenria de tefiicu- 
iorum virtutc ftarc non poteft. Obfignamus difcurfum praeccr 
incentionem lorigius prod u(fi urn , poftquam pauca adhuc mo- 
nuerimus. Rogandi func, qui anatomicis prasfcdlionibus vel et 
pflicio, vcl oceafione ftudent, ut curatius in /j/^n^r^/inquiranc 

in rmum masnitudinem. Porro , ut animalia bruta Veneris afiro 

pcrcua fecantes obfervent, annon tumrenes lafcivius 5c graveo- 
lencius aliquid,quam aliis temporibus fpirent? Deniquein vivo- 

rum fe£lionibus, liganda alterucra Emulgens\ ligandus/imul alius 
quifpiam m 



Emulgendbus rem 



cava: ramus, v. g. afccndcns, qir'ppe ab 



Colligcndus in utrisq 



accumu 




fanguisexaminandus, qui, & quomodo coneordent, difcordent 
fti in diverfis vafis colleffii humorcs ? Gblici fumus fuo' loco nota- 



re 



quod renes ieporiniy animalis valde falacis comefti, pr« 



"bidinofi quid fpirarc manifefte compcriantur 



ty 3 



055£/^ 



3r8 qhfervatto CLXIX. 



~s ^ 




cum 



Hr 



.-* 



^^ 



OBSER^ATIO CLXIX. 

Dn. tic. ROSINI LENTILII 

De 

Aciuis Aiedicatts Cantjiadienfibus^ 

Audacurus benediUam Terr am in Valediifloria /Mofes, Vir 

DEI, a rivis, foncibus & lacubus ad moncana & in pafcuis 
fluencibus orditur, indc dcmum, ad tricici,hordei, vitium , fiQU- 
um , granatorum^ ad olei , mellis & mctallorum provencurn 
progrcfTus , Deut. VIIL ^,S' 9 quafi pr^fercndas omnibus aliis 
thefauris ,aquarum fcacurigines varias cenfuilTec. W^irtenbergi- 
ca cellus, uci nulli Germanic rcgioni bonicace cedic, qyippe re- 
turn ad vicam neceflariarum provencu adeo beata, uc 

mulcis exubercc, in nulla deficiata ica fontium medkatorumy^ik- 

race mira plurimas omnino Regiones poft fe rclinquic. Sunc no- 
bis e famofioribus therms ferine , Bake £ BollenfeSyZtHenfes, 
^tuttgardian^MuienanimfeSy Blafienfis.AciduU, quas ica vul- 

go vocanc, (quamvis, uc fuo loco dicccur, perperam) Goppin- 

genfesy Deimcenfes y Rippolzauienfes /]ebenhufan£ & plures. 

Cum An. 1708. Goppingenfes aquas pocarcmus , id nobis loco re- 
<;rcationis fuic, uc iftas 4. fcacurigines direrfas, cum Fauernda- 

njienfes.jebsnhufanasy Uberkingenfe s y BolIenfeSy vario quidem 

modo; fed praecipue per ica fie dida reagentia cencaremus; id- 
que fccimus magna, neque poenicenda cum volupcace. Didici- 
mus aucem plane verum cfTe, de quo jam dudum perfuafi cra- 

mus y Goppingenfes fc. aquas Wiirtenbergkm alias pocabiles viri- 

bus anceire, quod ad oculum demonftrare femper paraci fumus. 
Ea vero, qua fumus Go/?/r//ig^ pcrfruici.volupcas nos a!Iexic,ad 
<^x^^maquarumCanftadienfmmy revcra calium,quales ibi loco- 
rum nunquam fperarc poceramus, quippc quod i(\:x aqu^ quan- 
tumlibet ufuanriqui/Iims, nulla camen unquam il-luflri famaia 
nunc usque diem , hominum memoria, claruerinc, fuoquc nos 
exempio doceanc, quemadmodura incer homines famam aliqui 

habenc, aliqui mcrentur, [cafamigeracilTims quielibcc falucares 

aquie 



De Aqtiis Medkatis CantfladlenJihHt. ^ra 



fraa 



aqu^, non Temper fine opcima?. Cornice icincris & laborum Dn 

Ottmannoy FharmaccpoeoStuttgardtenJiy ob licteracuram elegan- 

tem,pcritiam Chimicam & in indagandis namrar arcanis raram 
eurioficatem omni laude digni/Timo vlro yCantftadmm nos con- 
tulimus d.i7.0aobr.i7o8.0ppidum eft amoenicate ficus com- 
mendabile, dimidio abhinc milliari diftans, ad ripam Nicri niri- 
de a^dificacum. Balneze funt ibi Sulzenfes feu potius falin^didl^, 

hg@ul^>^ab/eo quod Sd commune connncrc credits fuevint', 

quodeciamica fe habec,utideinceps videbimus. Hadenus ea- 
rum nulla gloria. Scutcgardiani, quos res angufta domi a rcli- 
quis foncibus arcuerac, illuc propinquitatis corapendio , com- 
meare fueverunt , fcabiofi urplurimum, vel arcuum debilitate 

. Namaliis ufibus apc^ nunquam judicacap,im6 nequidem 
potato. Adivimus primum domum BaJneatoris, ubi expJora- 
vimus,profluencem eligneo canali aquam faporc aliquandJlum 
ralfo pr^ditam. Ubi concinuo defluic , cruftatn albirtimam cal- 
ciFormem deponerc vel relinquere folec. Hanc elixiviare vcl 
folvere volenccs nil nadi fumus : Affufa enim lapidi huic cal- 
cario in pollinem redadloaqua calida etiam poft aliquot dies nil 
laporisalienijneqve odoris exhibuic. Judicavimus igicur cflc 

terram meram calcariam, kvemy poroCsLtn , alcali fixum , medi- 

cinalibus , falinis vcl aliis viribus orbam , auc certe pauperri- 
rnam morgani. Parietes canalis lignci indudli eranc vcl incru- 
ftati lapide molli , rutilo , feu fi mavis ochreo. Cum ^oo. prscer 
propter palTibus a domo Balneatoris sidfontes veniflcmus, baud 
procul a Nkro flumine diftantes, horum conipicaci fumus nu- 
"^ero binos , quadracos pedum circicer 8. longicudine & laticu- 
oinc comprehenfos. Laceris finiftri fons ab incolis vocatur maf- 
cuius y alter dexcri, Femella. Inter utrosque fences, aeri libero 
cxpoficos,€rac 8. circicer pedum intercapedo. Alafcuii fontis 
aqua clegantiflimofane fJ3edaculo per diverfas, non minus,quam 
decern , fcacurigines e profundo furfum quafi perpctoa cum ebul- 
iitione afcendcbac. Non erac frigida , fed quafi ad quendam ce- 

porenci inclinans, ticcc aeris tunc incemperics ciTcc facis afpera 

& in- 



N, 



5^0 



Obfervatio CLXIX^ 



& inclemcns 



Sap 



obis videbatur manifefle 



& 



quafi atramencarius , qualis EgratiarumCokz. Hunc foncem 
banc 1 2. circ. pedum profundicatem emctiri , & quum conco 



Ex hoc folo 



ploratur,{copulos indefinica;insqualitaris Cent 
fonzcjjiafculo in balneum aqua per tubuIosderivacur,nifi quum 
balneantium numerofus confluxus aqua; majorem quancicacem 
poflulac ,tunCcnim efonce/ewf//^ perdu<Slum huic icineri apca- 

ucrique fontes coeunt,& in unum communem alvcum 
iguntur. 'Bonsfemell£ tocidem fcaturiginibus oculos oble- 



tum 



dac, fed, imparl plane robore in akum 



Xep 



men idem, qui in/^^/cM/o,-rapor nonnihil remirfiorj accamcn, 

nifiquis prius^/^.'7/c«/M/«guftaveric,(ic fatii poccncer linguam 
afficiens. '" ' 



Color cunc equidem turbidulus,cum aqucE niafcuU 



y/tallina claricace fc comraendar 



Refcrcb 




qui 



Ijni hoc fane mirandum & nocatu revera dignum,de fonte ft 
mella: ncmpe aquam fin^ulis menfibus pedecencim ac deniqu 



^ n 



Idc curbari , hinc fubico reclarefc 



Nacum inde» fern 



t^ 



nomcn exiftimamus , quafi menftrua pacererur , fons ille. Sic _^ 

loqui folcnt: Q.ig "SBeiblcintcinige ji'd) alle wx 5Boc^en, Affirma 

banc hos utrosqne fences, Uti, quo major fie a;fi:ivus calor , ec 
frigidiorcs,ica quo incenfius frigushybernum,e6 calidiores com 
periri^ fi^ u^ media frigidifiimaque hyeme pracereunces ma 

Hiemc quoque cancum 



nus 



his foncib 



percalefaci 



famque vifibilem vaporem ex utrisque fuftolli, uc eminus qua 



fi 



ftruis carbona 



fumus jud 



dcm cum mafculo profund 



valeac. Fons femella ea- 

fed in fundo 



cxcavacur 



rupes, conco potius cedens limus. Fons femella format 



cleganciiriraos lapides 



antes. Affig 
quam compl 



miro vifum 



ad font 



parietes 



nil 



imque re* 
d referen 



merum tubulorum mmmorum cawonm 



inter fe mtrabilUer contextorum , inftar mufci corallidis , njd 

coralL albor, Leves func ifii lapide? , colore cam nigri, quam 
gryfei , ftporis nullius. Quaqua fluic aqua per canalcs , ocbrm 

\fi fundo deponif copiofam ^ qua; aonduoj cxamcn noflrum 

furti- 



^■ 



/ 



.i 



Dt A^ms MedicatU Cdntfladienjihus, j ^i 

fuftinuic. Obfervavi'mus illapfa in hofce fences arborum fruti- 
cumve folia nigrcdine cingi. Pons mafculus m oppidum deri- 
vatur per canalenn ligncum & amplum , ex hujus canalis parleci- 
bus fucceflu temporis iponte furgic ^lius quidam canalis (axeus, 
e faxo duriflfinio & albo. Hunc fibi prascerflucns .aqua artificio- 
fe & magiflralicer ,ut ita loquar , fingic. tapis cfl aliquot polli- 
ces craflus, nonnullibi tubulacus, alibi denfuSjSc per iingulos 
annos canalenn ligneum adeo incruftans, uc neceiTe fie, magno 
labore canalem lapidcum a lignco per lapicidarum operas, fepa- 
rare. Mirabamur lignei canalis profunditaccm, e cujus laceribus 
lapidis quafi finnbria furrexcrac, non alicer, quam lapicidse arci- 
ficio coagmentaca , auc e folido faxo cxcifa, Diccbanc tancura 
cfle aqua: per canakm in ^ftuariaprofluentisimpecum,uc cedu- 
ram per afleres non ferae, (ed magno bum fragorc diCtos aflc- 
res hifcere faciac Hoc rcfponfi culimus , cum dicercmus has 
aquas virium fane mulcum fluxu cam longinquo per canalem 
apercum amitccre, quod verum eft, fiquidem fapor ad fonccrn 
infradus, in balneis ipfis ad miraculum usque remitic , cum ca- 

mcn ulcra ^oo. a foncc pafFus fluerc non cogacur. Id vero dc 
particulis adlivis hujus aquae tcftimonium pcrhibet, contrarios 
omnes aufijs clidens. Sic neque ve<n:uram viokntam in vafis 
admodum claufis , quin base rumpancur, fuftinec , pauci bas 
aquas acidularum more, pocare func aufi , nullo fane cum de- 
crimcnco, imo fanicacis cum cmolumenco. Deporcacas jam in 
diverforium noftrum ucriusque foncis aquas inftillacione vario- 
rum liquoruna varie ccncavimus,ipe£lacuIo jam jucundo,quod 
mentem curioficacis avidam plane faciarcc Effervefcunc cum 
fpiritibuf actdis parum, magis camen cum ^irituVitriolU quam 
Nicr. furgebant e fundo perpendicularicer afccndentcs bullu- 

minimas , ha:que innumera:. Color nil mucabatur. Cum 
Accto deftillato debilicer agicabancur, fed bull« pariccibus vicri 
affixx fa tis magna: & numerofe, colore immucato. A folucior 
ncAluminis aquaprimo nil mutabacur, deiqde fcnfira opale(ce- 
bac. _(Opalem colorcm vocamus ex albo curbidum , qui Inci 

Obfirv,AcAd.N.CX€nt,L 2z obver- 




\ 



oyfeyvdtio CLXIX. 






>- 



3^^ 

obverfus p^rum rucilefcic. ) A folucionc Sacchari Saturni incenfe 
laducrunt, item afolutione Lun^} ubi fimul ftacim in mafculis 
pr^cipicabancur flocculi majores candidiflirni. A Spir,Sal.Ar' 

moniaci opaluerunc, A folutione Fitrioli Martis color ex ob- 
fcuro flavefcens , vel flave- opalis : k folutione j^ ar tu vix ac ne 
vix'quidem ad opalcm vergens. A folutione Vitrioli Veneris 
color pallidulc coerulcfcens, quafi bkumour ant ^ lurhidulMS ^ qui 

idem , fed faturatius cum folutione Veneris concigic. Ab oho 

Tartar! color faturiflime opalis, immo ladeus, A folutione Sa* 
hs primo parcirtime opalefcences , poilea ftarim reclaruerunc 

hjolutione Sulphuris cum SaleTartari color ex fufco turbido 



©p 



cum magno foecorc ; fcnfim poftea magis la&efi 



A 



folutione fcor . Reguli Anttmon, color indQr Cbryfo lit bi flavidulus 



&; diaphanus' cum panco foe 



A folutione GaUarum 



purpu'rafccns. Afolutione refine in fundo parum opalu 



runt. 



A Sirupo uiolarum viriduerunc .cleg 



m 



aliquali 



vix tamen perceptibili efFervefccncia ; quamvis in femelia nulla 

plane agicatio fucric obfervaca. Ab infufione Lacmi eleganci/Ti- 
me purpuruerunc. Nocandum femellam propemodum cadem 
plane cum mnfculo phanomena exhibuifle, nifi quod fere ten- 
tamina qujclibec raajorem ad fufiim mucacionem mafculo intu- 
krinc, Acque uc rem ferio & accurate ageremus,aquam quo- 
que fimplicem foncanam eadem centamina fuflinere cogebamus, 
kd cum cas, uti plersque funt noflr^, alcalid quid concinerc 

perfpiceremqs, elegimus aquam deftiliatam v. g. Ver oni c £ i qnx 

nihil omnino per noftros liquores mutabancur, nusquam ebul- 
liebanc /nusquam turbabancur. His ica peraiSis aquam foncis 
ifculi hue Stuttgardiam icinerc pcdefiri afporcari curavimus. 



rebat ignem fortem 



Menfuramejus dimidiam ad mediecafem abflraximus. Requi' 

Sapor crac aliquanculum falinus. Aqu 
prpleda impune fuftinuic omnes noflros liquores, nullam P^^"' 
mucacionem fublens, Undeparcicularum volacilicas dare quo 
que demonfl 



Aqua port abflradionem mediecacis in cu- 

curbica iQoimcai afolutione Imh^ laftuicclegancercum floccu- 



Tie Aquh Medicatis CAntfladieyj/ihiis', 



3^J 



lis albiffimis, a Spiritu Salis Armoniaci opaluic, a fol. Sacch. Sa- 
turnihduit.ifol. Sulphur is cum Sale Tar tart Ravuk cum parco 

foetore, diaphana primum manens, poflca curbara; a folut. re- 

fin. fij" ol. Tar tar i per deliqiiium dilute opaltiit, a folut. Lacmi 

aliquantillum rutilavic, a reliquis liquoribus nil omnino pafla. 
Nocabilc, vim folius folucionis Alercuru fublimat. omnes has 
aquas fibi rcli£lasi dcftillacas , a deftiliatione refiduas , plane elufif^ 

fs. Poftremo aqua mafcuU Cantftadienjts nnenfura una JFiir- 
tenbergica port plenadann evaporationem nobis Jargica eft Sails 
co«J«2tt«ii Hon equidem niveit fed f^usfalfi 51). gr.vi. Menfura 



vero Wiirtenbergica concinec |lvj. vcl Siiij. Iviij. Libra igicur 

una hujus aqu^ largicur Sal. comm, sB'S"^- vj* 



D 



OBSERFJTIO CLXX. 

REINHOLDI WAGNERI 



f 



Anatome Juvenis , lumhricis veficdurindru ^ 

tabe defunct. 

VErnncs in omnibus tocius corporis parcibus repercos fuifle, 
multis & infinitis Erudicorum fcrinia confirmarunc exem- 

plis : Confcrancur Ep bemerides Germ. N. C. D. I A. I obt fo p^ 
1 47. &F All 0^/147. /^« 2 2 o. Item No'va Liter aria maris Balthict 

A.XaXMnJe OHob.p.$oi^ ^h- Incerdum quoq; vermiculos 
cum urina excrccosicosquc vivos cum urina erai(ftos varia: docenc 

Hiftoris /. c. D. I A. I Ephemeridum , & A. W. ^V. obf. 1 56. 
p.i9Z.An-P^IILobfi4.p.22.AlX.&fXobf.i3.p-^iDec,Il 

A, 1. obf. 7 J, p. 183. A. VI obfii. p. SI- A Vll obf 25^^47f; 
ItQmDecHlA.L obf %z, p. 126, ALU, 0^/117-^207. A IK 

obf 2. p. 4. Inter rariflima vero contingentia numerate licebic 
lumbricos vivos fpithamjE longicudine, quales vivaces facis per 
Y«ficam ex urethra prodiifle , miro fpciftaculo vidi. 

p. Nicolaus Albinus , FIcnsburgo-Holfarus , qui S. S. Theo 



\ 



Z 



2 



m 



V 



s 



\ 



' - J 

2^ A Ohfervath CLXX* 

logisC.anno i/oo.FeftoNacivitansSalyatoris noflri,inhacMe. 
tropoliHafnienfl ex cathedra ecclefiaflica verba fa(Slurus,colicac 
dolores intenfiflimos perfcnferac , rcjecic tandem per alvura unum 
vcl alcerum lumbricum 5 ex quo dolores fedacos quidcm , aft non 
pciilcus fublacos perfenfic. Redeuntibus enim fubinde cruciati- 
bus co!icae,negle£lisque remediis , malum ade6invaluic,uc tan- 
dem Menfe Aprilis lumbricus ultra quadrantera uln^ noftracis, 
mox alter ejusdemfpithamslongitudinis perpcnem exicumfibr 
pararet , quos vivos egrcdientes propria manu a^ger ex urethra 
fibi extraxic. Augmentato itaque vefieae dolore cum ftranguria' 
Scdyfuria urin$ purulentae aeger clinicus, lentatabe marccfcens 
opem meam fequencibus literis implorabar. 3^ ^W§ ^^^ f^^^ 

bef lagen/ tcig ta \)OrI)ei'0 lumbrici vivi fowol per alvum, M aud& 

jc^o per penem abgangen fep/ic^fi^Ic&e^effti9feittcc2Bint»en/inj 

fonl?tt{)ei't ill tcrSSIafen fu[)[e/n3elc6cmi4) bcrmafiin qudlen/Mic^ 
beforgen mug/ ?g mccbc biefelbe/mofcrnfcm^jtteltiamitergrtrau^?^ 
jDirt»/.c^c|!cnSocie6 bdrflcn unb ^fpring^n. ©ie |)drt{9feit ym t>cr 

SSIaf^n l)crum ijl ft^c grug unt> fcfimer^Ii^/ unb mcrbe ic& bann unb 

roann mit einer ftranguria unb cpterigcmUrin ftefftig incommodi- 
tct. (5g i(l cine berniaffen ^efftige 5Wattigf eit be^ mir/ bag i* «wf& 
nid)t capable bill/ citie cingige ^iertclftunbe ou^ bem ^ette ju bleiben^ 

Quare ad legrocum, qui uno lapide ab hacMetropoli ina^dibus 
Regiis Friederichsberg ita graviter decumtebac, accurri; fimul 
atque flatus & crepitus per vcficam ex urethra cum impctu fa^pius 
una cum urina purulenta crumpentes, ilmilemque materiam* 
purulentam per alvum dcjs(flam vidcrim , clyfterem anodynumj 
acinterne raedicamenta balfamica vulneraria commcndavi. Prs- 
ccrea tumori abdominis fcirrhofo in hyp ogaftrii parte finiftra ca- 



Jida ficca applicanda fuafi j exquo tumore ulcerato^tandemque 



fua fponte aperto, fatidiflimi puris infignis copia cftluxic, do 
nee mifer,qui femiyivus vermibuscfcamprEcbueratjIenta tabc , 
conFeaus.morte morbo tandem d.^Juniiliberatus. Cadavc- 
re, hoc ipfo die mortis , aperto, in abdomine fcquentes partes 

fauciatas per anatomeu detexi, 



I 



I Cm 



■s* 



1 

Anatome Juvenh^ hmhrkU njeftCA urharU dr t/ihe defunB'u ^Sf 

I. Cucicul^ lividas fpontaneam a cuce feparationem & ni- 
gritiem ex fphacelo. ^ 

IL Piriguedinis colliquati ferofam colluviem. 

III. Mufculorum fphacelatorum ac fuppuracorum in flni- 
(Iro hypochondrio abfccfTum five ulccrationem. 

IV. Peritonei ulcerati cum coIo inteflino accrctionem, 

V. Coli in ilia parte , quze periconaeo accrcverat , vulnus ad- 
crat, vcl potius ulcus fordidum a lumbricis perforancibus. 

Vl.Vefics urinaricc vulnus 3 itidem a lumbricis eamperfo'!' 
rancibus in fundo erac confpicuum. 



f 



Ufus ex Jnafome Juvenis , lumbricis vefic^ ac 



tabe defunUu 



I 



I. Vcficas verm cm a calculo diflingucre, fxplus cflc diffici- 
le: Exempio, dc vermc in veOca lacTtands, addud:o a Celebcrri- 

rao D. D. Afuralto in Ephem. Germ, D. IL A- L obf. CIF, quale 

inconfiderats ac lechalis fcflionis exemplum in puero tabido, 
vefic« ex verme dolore afFedo refert Celcberrimus D. Pecbli- 

ntis in Obferuationibus Phyfico - Ale diets , obf. IV. 

n. Longe difficiliorem curationem morborum illorum, 

quorum caufa a vermibus laceat. 

III. Omnium vcro difficillimam, imo impoflibilem, fi ul- 
cere gangrcenofo partes afFedae fuerinc : quemadmodum Yt^u 
cam , color & Uterum , in Anatome feptuagenaris , qua? per mu- 
liebria vermem cxcrcvcrac, gangrana affc<flos yidic Celcber- 
rimus D. l^.HartmamusD.UlA. Fl ob f. 20S p- 474- 

IV. Non tamcn Temper impoflibilem efle ejusmodi cu- 

racionem docuic CdchcnimusScbrbckiusinScbolioEpb GD.IL 
A. I. obf.y^.p. 185. exempio fenis, qui urinas difficultate labo- 
rans per fomnum excrevit vermem, cum maxima hamorrha- 
ia aliisque fymptoinatibus, falvusquc evafic, 

V. Similia excmpla crepitus pcrpencm emiflicxhibcnt-^Sj 

^afnienfia Vol, 11 obf 4$. p. 155. tf^ol* III obf.j^o.p 74. 




.2^2 3 



OBSER 



-.i' 



X 



'^€6 Ohfervath CLXXL 




VBSERVATIO CLXXL 

D. reinhoLdi wagnerl 

r 

Anatome fuell^ fcorbuto ^fdyfenteria confeS^r 

Anra fcorbuci f^pius efl: malignicas , ut totam fanguinis 
maflam balfamicam acrium acidarumque parcicularum co- 
pia mukis modis non tancum Ia:dac , fed & fingula corporis 
humani organa, tiutritia, genitalia, fcnforia & mocoria candena 
invadac, Hujusmodiobftinatiac perniciofi fcorbuci cxemplum 
Xenodochium Hafnicnfe vulgo di^um^mU}:: ^flU§ mihi ex- 
hibuitin puclla credecim annorum, qua- anno 16^6. die 19. Ofto- 
bris,non uno conflid-ata morbo, noarasnno candcm cotius cor- 
poris , ac denique dyfcnccria morteni obiic. 

Per anacomen, pr^fencibus Domino D. Georgia Fridtrko 
Franco dcFratikenau,?. P. ordinario aliisque Faucoribus acquc 

Chirurgis , apcrco ad lineam albam abdomine/cquencia decexi. 

Expartibiis nutriiiis: Pingvedinis vix aliquod in cellulis 
aderac vertigium, fedconfunripcis oleofis ejusparcibus membrane 



conip 



& cellularuai adipofarum conipadl^ tunics faicem 



\ 



tf- 



Omentum erat membrana omnis adipis , & adipoforura 

dudtuum .€xpers, 

Ventrkulus vacuus, tocaque via ac canalis alimencorum, 
.qu^dividi folec in intefiina tenuia §^crajfa\ omni humorc 

mucofo dcfticuebacur. Similiter inteftinum re&um ob defedum 
nucricionis , ex fanguinis fucco nucricio depauperato , gangra:na 
corrupcum. 

Mefenterium nullam pinguedicem , aft mulcas ac infignes 

fcirrhofas glandulas faba.rum magnicudine ofle^idebat: Hincju- 
pundo fpcdlaculo vidimus ^quomodo vafa fanguinea mefaraica 
arcuatis iisque nnukiplicacis arcubus ad incc/lina fubreperenc. 
Tencayi inramum unum ^kcvurcweVenarumport^ injetflfonecn 
liquoris, acque liquorcm sque ac flacura citra Jigaturas ab his 
Tciiis ad in cc/h na ci era ullam diiBcuIcaceraadegi,adc6 utincifa 

- ' inrc- 



f 

Atiat^me puilUfcorhuto & dyfenterU confeTl^. g (;y 




intefliniportione,aflacufibiIuti>,aIiquore vero coeruleo injeda 
coerulci fudoris indicium vidcrim manifefli/Iimum ; ex quo £u 
mul luculencilTimum , quod venje port^ orificia five ofcula im- 
nncdiate undiquaque hiarcnc in inteftina. Porro per arierlas 
mfarakas liquorem flavum , porro flacum quoque intra adige- 
re tencavi,afl: longe difiiciliorem ingreffum per arccrias inveni: 
qui cnim per venas port^libere ingrcdiebacur liquor auc flatus, 
vixquidem, nee nifi ligads venze porta? ramis fubintrare potuis 
inccrtina. Cogitarc ergo coepi, fanguinem in dyfencerica noftra 
ex venis mefaranis earumque glandulis obftrudis ac fcirrhofis, 
atque fpasmodice afFe£lis immediate ex ofculis earum extremis 
in inteftinis regurgitaffe : ex arceriis vero nil quicquam imme- 
diate, nifi mediancibus iflis venarum ponx ramufculis egreflum 
fuifle. QuC ergo in profluviis fanguineis intefiinorum ex arte- 
riarum ofcillis exirc fanguinem fiacuunt autores, nullis id expe- 
rimcntis perfpicue demonfiranCaficri ita immediate. Quin ob- 
ftant in contrarium coties reiterata experimenta jam beati Do- 

n^iniD. PbilJppi J acobi Hartmanm y Profeflbris Regiomontani 

Celebracifiimi, Prarceptoris mei poft mortem quoque veneraa- 

di , qui in Disqwjitionibus Hiftoricis de re Amtomica VHerum 
Exercitatione in fpecie prima de peritia Vtterum Anatomic a ^ 

^L ^feq. GGulari infpedionc docet , quod vena: portse orificiis 
fuis undique hicnt in intefiina, nee arteriarum rami tam prope 
fici fine ad tunicam incimam intefi:inorum ,quam illi a venispor- 
i«:fruftra FedamanrcCeleberrimo jB/^«C4r^0, qui ramificatib. 
nem denfilTimam vafprum fanguiferorum in intima tunica tcr- 
tninatorum arteriis deputac. 

i^/74r,externafpecie nature refpondebac: 

Vejica tamen bifis turgida cralTam efFudit bilem. 

Lienis baud vitiofa fubfiantia, 

Rene^ pinguedine deficiebanc: finifterque putriS,earuncii- 
las cafeuiofa materia refer cas oftcndcbat. Pra;tcreacjusdem ar- 

emulgcntes gerninas,din:"antibus intervallis , ex arteria ma- 



i 



gaa ad iaccra renis urraque ingrcflas dcprchendimus 



V 



Tbora-- 



3^3 OhfervAtlo CtXXL 




I Cj 



Ti^or<iCfm diflecanci fe vifui obculic ^tt^^ thorackus, qui 

ex vefica circa lumborum vertebras inter renes fucceoturiacos 
, oriundus, in progreiTu fuo varias oftendebat infulas, tandem- 

qucfub oefophago dudu ferpcntino ferebatur in fubclaviam ve- 

nam flniflram. 

In Perkardh liquorem folit6 copiofiorem inveni. 

In Cordis 'ventrkulo dextro polypus aderac raolcnotabilis, 

qui non tantum totam auriculam & vcnam cavam , fid & artc- 
riam pulmonalcm occupaverat 5 ubique iirmicer cum columnis 
cordis cohacrens. 

Ex partibus fenforiis : In Cerebro finum falcatura Itidem 

polypo ac maiTa pituitofa turgidiiTimum deprehendimus j va- 
faque cerebri cruote adeoerantrcferta,ut fanguinem craffiorem 
ubique ftagnafTc in minimis dudlibus, conjecerimus. Tentan- 
do cnim inje^lioncs in arcerias carotidas, jucundo fpe«flacuIo vi- 
dimus • quomodo arceriae carotides unius lateris cum alcerius 
carotidibus&cervicalibus arteriis anaftomofibus fuis communi* 
carenc; aftplexum choroidcm&vcntriculos yix tandem liquo- 
re tindos oftendimus. 

1 

Ex partibus genitaUbm : Uteri vafa fanguinem fcorbuto 

vitiatum ac coagulatum continebant, ' 

Ovaria crane flaccida,hydatidibus omni lympha nutricia 
fcrme dcfticutis. 

Flymen tamen morbo diuturno baud viciacum aderat) quip- 
ge quod inflar membranje ligamentofae propc urechram ficum 
oramine crac circulari prsditum. 

Ex partibus motoriis : Alufcuhrumnhiquc ^racllias atque 

fumma atrophia ; obliques abdominis mufculos lividos ac fub- 
inde gangraena affcdos ofFcndimus , cute ipfa maculis lividis fcor- 
buticis lacfa. 

Afufculi pyramidalu fmtftri unicum tantum erac veftigi- 

um , qui deficicncc akcro, ccndinc fuo in lincam albana afcendc 
bac. - 



, \ 






AMtente puelU fcorhuto ^ djfenteria coKfetiA, 3^^ 



I^dit 



Ufu^ ex anatome pueB^/cortufo i!f dyfenteria 

conf€$£. ' ' ■ 

I. Scorbutum efle morbum univcrfalem , utpoce qui & 
da, & genitalia, & fenibria & motoria organa variis modis 

II, ExNucriciis^/^«i«/^i imprimis pari in fcorbuto:Undc 
glanduiarum mefaraicarum obftrudionc vcl fcirrho Atro- 



phia univerfalis & tabes fcorbuc 

III. Ex fcro fanguinis ftagnante poly^os , varies in variis par- 

cibus concrefcere. 

IV.lndyfenteria fanguincm intra inteftina mediantibus pc- 

culiaribus dudlibus excrccoriis venarum promanarc: Si enim ei 
arteriarum ofculis referatis promanailctfanguis, perpetuus fan 
guinis fluxus concigiflccnec camdiu vicam protraxillec legra. 

V. Ex objiruUione wen£ porU , cujus ramus pollicis cra/H 
tic turgidusjfimile fanguinis profluvium ex anatome detexit Fi? 

fdim L. V. de Fabrica C H. cap. V. 

OBSERVATIO CLXXIl 

Dn. D. DAVIDIS CHRISTIANI 

VALTHERI. 

De 




\ 

Gemellis Cygnet natis rarijjimis. 

Nfans ante partum matri efl oncrofus , in partu dolorofus , im- 
_primis gemini extra ordincm& contra confuetudinem in uce- 
ro latitantes. Hoc fuo exempio experra eft Cygnea: Gynthen 
Junioris , pannificis uxor ^ Naumburgica, parva corporis forma, 
& macilenta. Mortuos enimgemellos peperir,non fine magnis 
partus doloribus. Quia nerape gemini adco inter fc cohctre- 
t>ant, ^U(ftcn aufeinant)ec/ut illi non prius,quam poft feaionem 
funiculi umbilicalis, a pofteriori circa prioris collum ar^e con- 
volud , feparari poflenc. Poftea viderunt adftantes depreflam fo- 
veam in capite prioris. Hie enim raento, graviter alterius capiti 



\ 



3'^0 ' • Ohfervatio CtXXtll 



adjacehccica dcpreflic. Caeterum mater plures iccrum fufcep 
liberos, jam vero ante decern circiter annos diem obiic fupn 
mum. Maricus in fecunda viduitate adhuc fupeiftcs. 



2 




_** 




( 



Dresd^ Atigufiam Find. d. 

> ■ - 1 ' - t 

OBSERVATIO CLXXlll. ) 

Dn. D. ELIiE CAMERARII. 

Oferofa Thermometri Fahrica. 

Use magno hadlenus numcro in publicum prodiefuntTIier- 
moraetrorum ftru£tur«, yariancesquc fpecies attendi orani, 
jure, acquc, fub cxamen accurarius vocari merentur. Quam. 
operofe atque cicganter eo in argumento vcrfatus fit Otto Guc- 
nke ( Vir immortali nominis fama vel folo antli^ pnevmacic<e in- 
vcnto digniiTimus) nemincm latet, qui in varias Thermometri, 
Ipccics curacius inquifiveritjunde tot Machine magna cum ele-' 
gantia cum artificio conftrudla? in lucem prodicrunc, vocatis m 
fubfidium rotulis tympanisque , & cubis ferpentinis varieque in- 
fiexis , quorum agmina deprehendes in Fr.Tert dc Lanis , Sturmii, " 
aliorumquc Scripcis. Cum que Barometrura a plerisque una 
eumThermomctro excolcrctur, fafriim eft,ucunumin akerius 
pomoeria non fine magna ingenii laude nonnulli conati finttra- 
duccre; non Mercurii modo cilindrulo^ exih'bus tubis cxceptos 
juxta ingeniofam Lanx methodum addimeciendoscaloris frigp- 

risquegradusadhibcntes,rcdipfamBaroraetri fabricam inTher- 
jmomerrura mutances. Defudarunc in hoc genere laudabiliter 
in Galliis Dn. Hubin & Dn. Amoncons , incurvum Hugenii Baro- 
flaetrum inThermomccricos ufustraduauri, addita cruri aperco 
bulla hcrmetice deln figillanda j res vero (rcferenceDn.de Ville). 
lucccilucaruic^diaoque demum Dn. de Vijle eacbtigit felicicas,. 
uc iftam Idftrumcnci Meramorphofin pcrficerec, rcperca tubo- 
Rim , pyxidum . bulla^que congrua proponione. Neque cnim 

Xhcrmomecmm hoc Yiila^anum eaiidem cuborum pyxidumque. 

* fcr\^at 



? 



Opeyofa fheymonteirt Fah 



Wl 



fervat radoncm, quam Baromctrum habec Hugenianum 
fequence Obf. fada eft mentio,fed pyxides Tunc gracilioreslon- 
gc in Thermo metro ac oblongiores ,ncque cantum cubes fupe- 
ranc amplicudine , aperco aucem Baromecd cube in fummicacc 



bulla 



ft ampIaracis;adThermomecrumver6 effic 



dum fie prime Baromecrum* Hugenianum , cubique aperd a 
pyxidis illi \unCtsc mediecatibus fpiricu vini undo repleds glacic 
immergicur bulla, donee vini (piricus coado a fummo frigon 
bull^ acre in anguftias accollacur a premencc Mercurii cilindrc 
ad bull^ usque confinia , ficquc candem exili bulla: orificio her 
merice claufo paracum fie Thermomctrum minudftimas quas 



frigorisq 



filcudines oftendens. Vidi nuper 



que caloris 

Machinamend iftius elegands fpecimenP'arifiis hue allacum,im 
fericecamen ab iis,queis demandata erac ilia pro vinda,Mcrcu- 
rio fpiricuque vini replecum , relidlis in fummo occlufi tubi fpi- 
rulis quibusdamaereisexadlitudinem turbandbusjceftacurvero 
hocThermometri genus dc ingenio Autoris , habecque id corn- 
modi , quod , utut hermedce figillatum fic,aer camen poriflfimas 
iu eflSciendis mucadonibus obeat parces , non liquor palpabilis 
ud in florendno -, Quanquam ipfa ilia inter cilindrum mercuria* 
lem aeremquc ipfi concranicentem squilibrado inccrdtudinem 
graduum augerc pocius videatur, cum difficile fie ifta ita inter 
fe cempcrare,uc ccrtis de caloris firigorisque vicifficudine inter- 
\allis teftari,palmamque quibuscunque aliisThermometrorum 
ipeciebus prazripere jure queac. Ec quid non expedandum eric 
a foludonc problematis Obf fequ. allegaci , ubi plura Thermo- 
metrorum genera quibuscunque aliisanceferendapromictuntur, 
qu^ vel CO dculo avide expcitamus , quod facilia dicancur para- 
•cu , parvoquc molimine conftruenda. Eccur enim , quafo , per 
ambages qua^rimus , fabricasque cam difficilcsj quod via obdne- 
nnus facili 5 Mihi fane fimpliciora ilia ha^flenusque cpnfueta Ther- 
mometra id pracftant aguncque,quodexpe£ta,rea ftru^lurisqui- 



bus 



cunquc 



fiimmo conftandbus ardficio licet , ad 



aperta quidcm Thernjometra rcpudia^da mihi videaqcur. Diets 



Aaa z 



I 



1 . 




37^ 



Obfervatio CLXXIIl 




I 



cquidem ifta exBarometri indole aliquid fibi vindicare, ac gravi- 
taci aeris mutate fubjici , non difficeor hoc incommodum ; quan- 
quam tanti forfan id non fie, uc seftimari propterea minus dc- 
beanc. Quanquam & ii, qui aperta refornciidanc , ud Florenti- 
nis commodiflfime pofTinc. Mihi fane vel quivise vitro tubulus 
opcimiThermomecri vices egregie fupplecfi angufti colli phia^ 
\x immilTus a comprefTo in ilia tancifper acre protrufuni con- 
dneac liquorcm , cujus promciffimo ad quamvis caloris mucati- 
onem nnotu diftinfliJGTime ambicnds aura; temperies obfervatuf. 
Ec cur minucias tamfolicite hie confe£temur,quid inde emolu- 
mend proveniec , fi ad fummam usque xn^((2eixv candllas cnam 
lemperiei achnciofphericae mucadones cognofcamus ; id aganaus 
potius,ut nnajorem ingcniofi inftrunnenti udlitatcm in Rempu- 
blicam vitamqu6 communem inferamus. Di£la ab omni retro 
tempore fucrunc Thermonnecra indices tempeflacum C^Better^ 
©Idfct ) quo vero jure tuebuntur celebre illud nonrien^ cum pra:- 
fentem equidem, qui in acre dominatur, caloris gradum indi- 
cenc, vcncur^e vero ccmpeftads nulla omnino fuppedicent indiciS". 
Baromecra fane huncThermomecro dculum omni jure abflule- 
rune, ipfis quoque non immerito Hygromctris pra;ferenda,quan- 
quam 5c ipfa hn£lenus nonparum incerta. Incumbamus igicur 
non cam in nova Thermomecra flruenda , quam in novos eo^ 
rundem ufus indagandos. Ad medicinam transferre eadem 
dudum modernorura fagacicas ftuduiCjfucccfru haud adeo feli- 
ci,-pro fcbrilis nimirum caloris gradibus cxade decerminandis, 

quae camen praxis methodusqueTheoriam pocius quam praxin 
fapir^quamcunquecciamThermometro concilies formam; five 

- enim bullam florendni manui segroranns immiccas , five obferves 

emerfionem fucce/livam natancium in Phiala fpiritu vini replcta 

fphaiirularum, five alio ucarismachinamenco, nihil hicobdnebis 

-ccrd^cum non eadem externi ad cadlum caloris, calorisque in- 

V cerna adarentis ratio acque analogia fit jfiimmo frequenter i^fl:u 
interna urence, cum excrema frigcnt, cemperatoque ad ta£lum 

corfiore fiib excefiiyis febrium latendum , quin & malignarutyi 

ae/li- 




Ohfervath CLXXIF. " 57^, 

scflibus acque infidiis. Nihil fane utili curiofirate praeftancius eft, 
omnisque eo opera impendenda , uc qua: fagaci mentis acumi- 
ne invenca exculcaque Tunc, ad humane fodecatis commoda 
quam felici/Tirine evalefcanc ac provchancur. 

OBSERVATIO CLXXIV. 

Dn. D. ELI.E CAMERARII. - 

Moderna Barometri aumenta, 

Hs primo ortu afpe<fluque firapIiciiTimas egregiis fubinde" 
augmencis ad fummum perduci apicem in phyficorum Scho- 
lis& frequens& Sole mcridiano clarius eft. TeAimonium prsej 
beat numcrofa Baromctrorunn Familia. Sinaplex ille ex vitr^ 
Tubus fuperne claufus , Mercurioquc ad cercam flatamque al- 
titudinem replecus poflquam felici tcncamine produ<flusaTor- 
ricellio in profcenium fuit,illiusque diverfae diverfis tempeftaci- 
busalcitudincs annotatee funt,quas non excitavic ingeniorum pr^cr 
f^anti/limorum folicicudines , donee dexterrinna fpeculatione tanr 
ta Barometrorunn diverficas , tantisque diverfa uruifluris eorun- 
dem feries exorta eft, ut is operae omnino fadurus fit preciunn, 
qui fele(flum eorundem, comniodaque & incommoda folide 
demonftraverit. Nata hinc funt(cum exiguosVquos intra Baro- 
•^ecrica; mucationes confiftunt, liraites ampliare aninnum indu- 
xiflent Naturae fcrutatores) triginta pedunn Barometra, rotulap 
tympanaque Mercuric artificiose juhda.tenues ex vitro bullis 
ad cxileai fuipenfa: flatcram; tcntataque paflim alia, donecHur 
genius inter alios cnnincret, firoplici primum fuo Barometro 
nonfolum pyxide inflruao,Mercurioque cum vini'fpiritu jun- 
^o in medium produdo; dolendum fane egregiuminveiiturn' 
obaerem exvini fpiricu in vacuum affurgentem redditum fuifle' 
irritum 5 dcfe^um vero mox incurvo dupiiciqAje pyxide inftru- 
<^o fuo Barometro vir fummus compenfavit feiiciter , vidimus- 
que jam anno elapfi Seculi i6^i- in Anglia ifiiusmodi Barome- 

erum. Nee mireris ab illo tempore hujus ftru6lurae Barometra^ 



■^.. ' 



5^4 Olfervath CLXXIV. 




> 



frequentiora vulgatioraque fa£ta non fuifle, cum difficulcatis 
nonparumhabeac, &pyxidum cum cubis proporcio locatioquCj 
& cocius proin /Iru^urze ad ufum eiFormacio. Egregii Gallo- 
rumarcifices in eo nunc (unc, uc cam egregium invencum pcrfi- 
cianc,vidique nupcr incurvum iftiusmodi Barometrum a D. de 
Ville fabrefadlum , quod fummam in conflandis curvandisquc 
tubis oftcndebac periciam; banc veroinRegionemdelacumpro 
Regia SerenifTimi Sabaudis Ducis Celficudine manu baud fatis 
atcenca impletum fuit, ade6 uc vel admota manu Thermomc- 
cricam proderec indolem lacencesqueaerisipirulas 3 difficile quip- 
pc eft, nee dacum cuivis replcre tubos, difficile ita clauderc al- 
terutrius cubi apicem,uc nulla aerisibihtereac bulla , «j<fti3«av ob- 
fervationum nunquam non eludcns j ac dubices an ipfa in alcer- 
ucro crure ac pyxidc ipiricus vini diverfa tempore divcrfo ex* 
panfio aliquam inccrticudinem non inferac. Nee, faceor, capio 
cur cam folicice graduum amplicudinem ac Baromecri fummam 
fenfilicatem (uc fie loquar) confe^lencur moderni ; ucinam ccr- 
tiores prius eflemus de ip(is graduum divcrforum praefagiis, ac 
eorundem graduum fub iisdem cerapeflatibus confiantia. Con- 
fcrenc camen coplurimum aliorum ^que'ac Fracds Carifli Hc- 
€ior. IL Ephcmerides Barom. coc annorum obiervaciones exhi- 
bcnces. Ego , fi faceri quod res efl debeam, nemini invideo , qui 
variaciones Baromecri magnis inccrvallis mecicur j fuffieic raihi 
facisque videcur cxadum fimplex Baromecrum rice exaiSequc 
paratum. Exa6lum vcro omnino fic necefTe cfl ; po/lquam 
cnim tarn vulgarc cvafic nobile invenium , uc vel ii con- 
(Iruanc Baromecra , qui nullam phainomenorum racionem 
pcrvidcnc , ingens eorum numcrus inpharmacop6liis,Monafle- 
riis,im6 divcrforiis; in icinere occurric, quorum mulca fane ob ali- 
quas aeris in fummo cubo reliquias omni <JcKf/^«« deflicuuncur. 
Non cnim cam facile replecur acquc ica invercicur cubus , uc om- 
fiis excludacur aer ; egregiumque cam in rem compendium eft, 

a^glucinaca prius cubo pyxidc ucrumque fimul implcre,ucnul- 



E' ^ 



^- 



Adodi 




trnaparomitri augment 4. 



lus fubrcpcioni aeris locus fie, eodemque reddit,ficurvato ca- 
bo vafculo plane nonindigens fupponendoj Mercmiumquc ad- 
hibeas a fordibus liberum ac volubili globulorum roracione 
aquabili confiftentia ac fluidicategaudencem. Quoipfb camen 
nolirh reprimerc pulcherrimos corum conatus , qui cam utile 
cdebracuraquc inftrumcnti genus perficere niagno conatu alia- 
borant ; elegances Trivulcians Sociecacis onemorice (uc vocare 
amanc Colledioncs fuas Viri dodiflimi) menf. Marcio nupcra 
magna promiccunc in hoc genere acque elegancia ex ore pcri- 
tiflimi cujusdam Viri, promiccentis Baromecra plurium fpecie-' 
rum , & magis commoda iis, qu« invenca func hadlenus , & eo- 
rundem dcfedibus baud obnoxia ab akicudine lo. digicorunv 
adaliam quamcunque exi:endcnda ac pro lubicu Icnfibilia^imo 
problema fubnedli videas fequens: ConflruereTheraiomccrun* 
& Baromecrum J quorum tubi & pyxides (Incjequares alcitudine 
& crailjcic, fincqe in eodcm ficu , eadem quanticace ejusdenfi li- 
quoris repleci , difpoficique eodem modoj quorum alcicudo iic 
15. 30.50. digicorum pro lubicu, im6 plus minusve ; quorurn 
difFerencise incer fummum frigus fummumqnc calorem in The- 
momerro ^ intcrquc fummam aeris gravicaceni ac minimam in 
Baromecro fine non fblum ^quales, fed Sc rnajores ipfaeorum 
akicudine J licec indicecur per cundem liquorem in eodcm cubo 
pei-pendicuJari ; adeo quidem , uc candem illico, fi libeac , ex 
ThermomccroBaromecrum, ex ex Baromecro Thermomecrum 
fiac, ucuc in longicudine, ampHcudlne, ficuque cuborum pyxi- 
durnque, quin & in quancicace»qualicacc ac difpoficione Ijquo- 
rum Bulla fiac mucacio. Magna fane ac difficilis coudicionuna 
combinaciOjqu^ facile quern inftigarec ad pronunciandum pro- 
blema iflud impoflibile ac concradidorium, nifi monerec , qui 
propofuit, facile id efTe , ac nifi aliunde folvacur, jpublice a fe 
brevi folvendum publicoque imperciendum. Nemo facile 
aufic cocfacisfacere condicionibus. Su(picio quidem prima mox 

^'^onccob oritur dc BaromecroHueeniano inThertoomccrum mu- 



* \-» 



sato 



y 



/ 



\ 



\ 



i 



.^7^ 



lOhfe'rvatio CIXXF. 



i , 



I 




taco, de quo obCprasced. nifi alricudo i ;. digit, imo minor id ultro 
cluderec. Fallor vero an res ifta nicicur Tbemometro Baro- 
mecrico, feu dupTici Thcrmomecro Barometri vices' obeunce,- 
quorum alcerum figiliatum, akerum apercum fie, nocacis Tub 
eodem caloris gradu ucriusque difFerenciis, ut fie iis pofleanon 
corrcfpondentibus nova differentia gradus gravitatis aerese in- 
dicetj mulcjE huic favent circumftanticC, video camen quasdam 
repugnantesjhic enimqualiscunqueprolubicu tubi alcitudo eriti 
cadem fi libec tuborum ratio, idem liquor; fed non jeque faci- 
lis unius inalterum transmucacio,acdifferentiarum arbicraria ex- 
tenfio. Nee permittic tamen cemporis ratio plenius in ifta ex- 
cur rere 5 praeftolemur veram. genuinamque folutionem experi- 
entilTimi Authoris, eric forfan cum occafio Guracius ifta expen- 
dendi, confiderandique, an novse ift^ Baromecforum fpecics 
yulgari Baromecro pr^ftenc , cercioresque nobis cempeftatum 
indices prsbeanc. 

OBSERVATIO CLXXV, 

Dn. D, ELI^ CAMERARII. 

Conchiformia aren^ Granula. 

QUandoquidem CO usque in valuic figuratorum fo/TiHumdif- 
quifitio,ucpr^cipuis feculi moderni ingeniis mult-o indefe^ 
foque fludio verfari in ea volupe fit, vitio mihi nemo vertet, li 
delibare quasdam ex vaftiflimo hoc roineralis Regni thefaufocri- 
bus, quod ajunc, verbis audeam. Anguftis quondam pr^cla- 
'ffimum hoc ftudii genus claufum cancellis, ac confufa lapidum 

uorundam ficrnrarnrnm nnlTi fi^t-A ArJa r^fAinpn^^P' ronffefto- 



quorundam figuratorum nulla fere ferie ordineque congeito 
rum farrago fuic, quod feleiflilTimo nunc clafifium ordine, foH 
daque fpccierum digeftione mirifice fuperbic incredibili mirabi- 
iium lapidum numero audum ditacumque indefefTa fummo- 
rum Virorum opera, ac fcrucinio penecralium terr^ diligcncim- 
mo. Crucem turn fixerac melioribus ingeniis fingularibus dis- 



CortchiformU arenA GrAnulM. 3 77 




V 



ftinflafigurislapidum produflio , quJB tamen intra admirationis 
fere limices fe concinebanc ; nunc vero ad novam coci nacurali 
fcientise faeiem conciliandam videns aflurgcre documcnca ex iftp 
Nature facrario deprompca, poftquamCuc alios raagni norai- 
nis viros taceam ) Celeb. Job. Woodward , Soc. Reg. Angl. See. 
Vir non in cofcicc terra cxtimo barrens (fiquidem ulla fodina- 
rum profunditas ultra extimum penetrare corticcm cenfenda 
fit) fed penetralia illius folicke perquirens,bic innumera obfer- 
Vationum ferie fretus grayifllma bine dogmata deducere ac ftabi- 
lire allaboravit , univerfalem fcil. terr^ in diluvio inundadonem , 
ac prscerea difrolutiohenn integri globi terreflris , in diluvio quad 
difcerpci & in frufta refoluti; flatuens , particulas onnnes Lapi- 
dum , nciarmorum , alibi^iimque folidorunn fofTilium ab in vice m 
TejunftaSjin a^uae fuperiofa fublevatas, ibique una cum Tefta- 
"ceis marinis , aliisque animalium & vcgecabilium corporibus 
tuftentatas -J banc adeo quam ihbabitamus Tcrram efTe eonge- 
neni feu maflani pronaifcuam aren^ y tcrrse, vel luci, concha- 
turn, aliorumque corporum rurfus in aqu^. funduni delapfb- 
rum&c. Omnia igitur figurata foflijia efte maris progeniem, 
concbis, aliisque marinis in diluvio univerfali toti globi Terra- 
quei maflk immixtis , nunc ycro palTim Tub figura ac habicu la- 
'fidum coraparentibus,uti per induflionem probari hodiepas- 
^fim audias; argumencis fane baude trivio pecitis,fedifliusmodi 
qucB Celeb, Scheucbzerum ca in re vcrfatiflimum pertrabcre in 
partes Cel. Woodwardi valucrc. Quis non magnum illud G^o- 
grapbis phyficje bpiis avlde cxpeder , cujus docliflimum fpe- 
cimen vaflam in naturae receflTibus notitiam abunde compro- 
bat. Univerfale diluvium nemo facile negaverit; diflbIutionen:i 
Tcrr^ in diluvio baud perinde omnes admiferint. Nihil igitur 
fupcrefl:,quam utii omncs, qui amoeniflimi ihidii amore aliquo 
ducuntur , fuas conferanc obfervationes , & quicquid in diver/Is 
Terrae parcibus figurati deprebendcrint.utExc.Viris anfainpra?- 
bcanc vericatem penitius folidequc invefligandijfuaqueillicgre- 
§ia ratiocinia , fi cum rcrum Nacura convenirc omnino, ac per 
Ohferv,Acad,KCXej9t.lL Bbb omnia 



f 



^yg >'' Ohfervatio ChXXl^ ^ 



omnia corporum iflorum genera obcinere deprehendantur fta- 
bilirc porro ac tueri pleno applaufu queanc. Videri pofTmc 
palTim ob/lare non pauca nacuras phenomena, vcrum nee locus 
. hic e/l nee fpacium plenius ifta difcuciendi conftridis intra pagi- 
ng atque Ob(ervarionis anguftias. Dabimus tamen hac vice 
Xuriofis vel unicum objeftum, vilenn arenam , uc videant, an cum 
illius figura (truduraque confiftere Hypochefis ifta ac convenirc 
queac. Cumque pluraDucatus Wircembergici variac regiones 
fuggeranc , prasftabic camen conftringerc fernnonem, ne limited 
, tranfgrediamur. Ac nefcio fane,andiccrc quidquam Kceac de 
fingulari iflo Corporunn Canftadii dccennio abhinc efFoflbrura 
genere , tanca copia , tot figuris in adniirationcoi quofcunaque ra- 
pientibus ; quorum tot millia plenis curribus Stutgardiam trans- 
, lata funt. Innumera autem ifta corpora figurata reperta funt 
m loco 25-. pafluum Diametrum non cxcedentc, immixta fir- 
- -miftimsconnpadiflimsquc terras, fpatioilio, duriflimis faxis un- 
dique cin£lo. Undc qua;ib in unum iftum , uc fie loquar 1 al- 
Te'um confluxere ifta omnia tarn mirabili forma copiaque? qui- 
nam maris angulus cxhibere ac fubnpiniftrarc analoga bis po- 
tcri:?l!li quidem facile refponderint, qui omnia ifta veraanima- 
lium ofla appellare non dubitant, a mari non repctendajfcd e 
. terreftriuni animalium cenfu, Hi vero ingens fibi impofitura 
• onus fenciencjfi probare id tencantur, utuc cam cvidens prima 
' compareac fronte^nec facilius ab animalibus terrcftribus quam 
a marinis ipfoque diluvio base arceflent. • Qbftat ineredibilis at- 
que ad tot millia aflurgcns numerus jlongie tamen magis obftac 
ingens ac ftupenda magnitudo iftorum corporurp , corniformiurti 
cumprimis, quorum plus quam 6q. interquc ilia unum undecira 
pedum longimdine confpicuum, Im6 ipfa difparitas inter vera 
ofta illaque efFofla deprehenfa , uti maxilla v. g. Camelorum ma- 
xillas longc fuperantesjill^ ver6,qu£e Elcphancinx habebantur 



cum maxillisElephantinis haud convcnientcs &c AcceditiftaS 



tWi: 



omnes ciTium formas a minima quantitatc per gradus a'd maxi- 

mam usque & yerc ftupcodam cadcm ramcn figura deprehen- 



*.. 



H^ 



f^S 



T, 




L 
I 



fas efle; adeo ut vel ipfa ilia, in qua repcrta fepulcaque hsc fuerunt 
terra mirabilibus toca fcatueric, non nifi per Microfcopium da- 
re fufficiencerquc obfervandis , quod fummo cum iludio 
egic Cel. Vir, D. Joh.Schukardus,ProF. Scurg. & D uca lis Mu fei 
In(pe(^or, qui, inter innumera alia ftupcnda, oillum cam par- 
vas quafi acomos con (p cxi c , qua; vel piio tcnuiores fuis tannen 
nainque capicuHs fetJ apophyfibus inftrudse crane. Tranfeanc 
vero bicifta alibi' plenius enarranda,& ab aliis dudum cacta. 
Tranfeanj alia quoque iftaru m regionum figuraca foITiIia. Omr i- 
no tamen filere non licec Echcerdingenfia qua;dam , nnarinam 
indolem originemque vix feferencia ; parvula ill^ ac per varios 
magnitudinis gradus a minimo afcendentia Amnqouis cornua, 
tamaffabreformacaapercevidencurinnuere Naucilorum fepro- 
geniera non efle, qui ex parvicate, ea copia,iisquc circunaftan- 
tiisperdiluviiundas CO vix convehi deponique pocui(Icnc,muI- 
to minus integra figura omnibusque lineamencis cam egregi^ 
exprimi, De Beleranitis quid dicam ? Ifti fane & infigni panim 
imo ulnari longicudine agrorumftraca pcrforances , & per gradus 
nninutiores , quin parvuli & exiliffimi , conici parcim , partim vcn^ 
tricofiores, fufiformes,ari piftillum references, a qdonam Tur- 
binacarum Concharum generc fuos crahanc nacales arduum eft 
deduiflu. Quin & dubiccs, an ulla madriporse vel milleponc 
ipcciesmirabilinocacos arcificio Aftrocicas vel Trochleas gignerc 
vcl exhibcrepotuerit? fed q jo dilabor ; facis eft.ifta cctigifTej vcnirq 
nunc in rem pr^fentem decec , foliusque adhuc aren^,quam jfii- 
pra innui injicienda eft nnenci6,cujus nacales fuppofica omnium 
figuracorum lapidum marina origine vix quisquam probaLiles 
aflTignaverit. Eft fcil. prope Heidenhemium mons,ex quo In* 
col^ a mulco recro cen^porcArenam cffodiunc domefticis ufir 
bus maxima copia adhiberi folicam, quse arena jucundiiTimum 

tTiirabilia Dei opera fcrucancibuspra:becfpe<flaculum;cujusquipr 
pc majora & pifis ^qualia grana primo ftacim afpedlu conchas 
candicances rcferunc , teneras facileque tomminuendas , Ccd 
quod mirabilius oculis accidie , grana cciam minora imo minima , 

Bbb 2 paucis 




Ohfermlo CLXX\ri 



N 



paucis, tota arence mafla ex meris conftacconchyliisj minimis, 
teriellis , candidis. Unde qiiasfo infinicae myriadum myriades 
arcnularum feu podus conchularum ?non fparfarum per men- 
tis ambicum, fed ipfamejus molem formancium incredibiliquc 
copia oranem imaginacionem eludencium? a quibus corporurn 
marinorum fpeciebus calia pofTunc expedari in earn molem 
congefta? fed manum de Tabula! raerentur ifla plcniorem am- 

plamque defcriptionem , quam dare in rcmotis degenti Terris 

nunc quidemnonlicec* 

fiam Flrtdelico't-Hm jKiJJi,') .■■.'■' 



»» 



OBSERVATIO CLXXVL 



Dn. D, SAMUELIS SLOTZI. 



De 



^ 




Auri Salts calore mAfmatione. 

N MontanarumTranfylvanicarum cujusdam vici craflu (deno 
mine nunc inquirendi non eft occafio) quajdam terras ftraca 



> 



inter i 



ncolas inftar agrorum divifa, ad ccrtam longo ufii anno- 
rum nocam profunditatem fingulis annis certo aniii tempore 
fofla , per loturam puri/Tima auri grana Incolis in fubifidium vits , 
communlcare dicuncur. Meflis eft illorum aurea, utpotc nul- 
la agrorum cultura propter montana gaudcntium. Nequehi a- 
gri ipforum Tunc continui vel contigui, fed hincinde fparfi : ncquc 
ulcra experienciam alcius fodere eftproficuum. Si pr^occupa- 
rent pra^ccrea deftinatum annitenflpus,inancmludercnt operam 
pro pr^mio laborum nihil reportaturi. Quo docemur, aliquan- 
do aurura & Solis ardorc ad macuricatem perduci. Ubi fane vcne- 
rari debeo Sendivogii ingenium de ccncrali Sole cum coelefti 
correfpondenciajin Epilogo,fivc conclufione duodecim tradla- 
tuum , in fupeificie terras radios radiis jungi, & inde flores & 
omnia produci, fcribentis. Vel, ut clarius, quantum ad banc 
taaceriara , ad Hypottiefim Cartefianam dicam s fubtiliifimos cos 



que puriftlmos metallicos vapores 5 ope centralis terra: calorij 



•s.t- 




t 



Ohfervatto CLXXFIL • ^jj 

ad fuperficiem usque corticis exterioris elevates, & ibi fnVo- 
re hycmis detencos , Solis ardore fuccclTu cemporis cooperante* 



m aurum eo cicius macurari. 



QFratisUvia a Nob* P. Z>. Sam^ Graffio Augujlam 
Vind. d. 22^ Angufi^An. 1710. wijpi*^ 



■^3** 




OBSERVATIO CLXXVll 

Dn. d. jo. melchior. verdries. 

De 

Gravida {ro morfua habitd ^ inferea temporis fcefum 

mortuum fdiciter enitente. 

-4* 

Ocmina quadraginca circiter annorum, molicoris cujusdam 
in vicinia uxor, habitus plenioris jamque partui vieina,cum 
p.n.quodambibendi defiderioflimulata aquam fngidam,prouE 
illud genus hominum confuevit, ingurgicaflet,paulopoft node 
quadam ex improvifo infultibus epilcpcicis non unis mifcrrinae 
divexacur, ita quidem, uc mane omnem fere fenfuum 6c per- 
ccpcionis ufuna amitceret. Protinus ad me accedunt propinqui, 
Scut confilio & auxilio miferae adeflem, etiam atque eciam ro- 
gant, partus terminum, nifi jann efBuxiflet, efTe propinquidi- 
mum ingeminances. Ego cum non folum fades rubicundiill- 
ma fed & univcrfus corporis habitus {anguine prorfus diftencus 
apparerec, venam aperiri & interne mixturam antifpasmodicam 
cxaquaCcras. nigr. flor. til. hirund. c. Caftor. Tpccif. cephal. M. 
fucc. pp.5c fimil. cxhiberi curo,quibus idquidem efFedum efl, 
ut liberius refpirare inciperec, oculos aperiret,&per aliquot bo- 
ras melius habercr, fed infukus Epileptici mox recurrences om- 
nia in pejus mutabanc, ita quidem,ut nil quidquam obftante 
p^cdicamcntorum temperatorum confortantium Antilpasmod. 
in-& externorum ufu circa vefperam illius diei inter manuS 
adllantium duarum obftecricum placide in Domino obdormi- 
vifie videretur. Relinquunt igitur eandem omnes tanquam de- 
n^ortuam & ilratumparant il;ramineum,cuiprom>ore imponc- 

Ktur. Intereatrcs fere horas quadrantes cffluxerant,cum obAecri- 

Bbb 3 CCS 




-^S---' 






St 



OKervatlo CI XX Fill 




ad man us 



ces ad earn inftracumtransferendafn revercercncur,vix verodi- 
d potcfljquanco ilia: flupore fuerinr pcrcul(£e,cum manus cor- 
pori inferences admoca candela leni/Timam adhuc refpiradonem 
in CO obferyarenc & ftragulis rembcis fcecuoi morcuura, cum 
iogcnci fanguinis copia exclufunn deprehcnderenc, ad vocacis er- 
go propinquis Ipeque rurfus conccpca,medicamenca, quae adliuc 

nfundunc , externa conforcancia aliaque, 
quas haberi poceranc fpiricuofa fcrobiculo cordis & pulfibus ap- 
plicanc canto cunnefFedu,ucrc(piratio rcnfimfenfimqTfieretno- 
tabiIior,&poflero nciane ad fe, uti loqui folenc, reverfa omnia 
rurfus perciperec& loqueretur. Statimergo mihi quid adlum fie 
nuncianc&quid porro fa£lu opus fit qusrunc, ego concinuacis 
Ancifpasnnodicis conforcantibus earn uc puerperam ^quurn eft 

quo ipfb per Dd gratiann brevi cum valecudine 



tradlar 



Hoc fane me mi 



ingraciam rcdiic & adhuc vivic acq 

rum habuic, quod ipfa patienspoflea, cum varia ex ilia qujei 
rem^cerco afleruit,fequamvisplurium,qu2 cum ccmporisadta 
fueranceflec confcia,nil quicquam dolorum vel ante paroxys- 
mos . vel in paroxyfmis vel port: eosdem & totius morbi decur- 

fum fcnfiirc, de verrigine camen 6c capitis dcbilicace poftea fie- 

pius conquefla ert-. - . 

Anno 1711. mijfa.) 



OBSERVATIO CLXXVlll 



Dn 



D 



VITI RIEDLINI 




fub 



Aurum in Ventrkulis Amtum refertum 

N hoc, quod jam per bene longum cemporis fpacium.__ 
diah a;dium,qus olim Juris Confulcum fie fat Celebrem Go- 
kehum pofitfTorem habuerunc, quique primus hoc nifi obfer- 
vavac, eyulgjvic camen , inquirenci mihi fequentia innocuerunc: 
Polt mortem hcmpe modo nominati Juris Confuici in manus 
Argcncoracenfis cujusdam profugi deVcnere, cujus uxor de hoc 
^uro ccrcior fada, vel hac de caufa plures Anaccs atuic,uceo 

• plus 



^ • 



^r 



I 



J 

Anrum in VfntricHlh Anatum reprtum. \ ag* 




plus auri coIIigerct;ucut vero rariusanatis ventriculum aperuc 
ricin quo non granulum auripurum repcrcum fuiflec, lucrum 
lamen inde faSum adeo magnum non cxcftic : inquifiviCd 
quoque nonnullos in arenam, qua in hoc fubdiali repcricur, 
ac per ignem nullum ex hac aurum elici pocuiffe 5 poiredic 
poflmodum has ajdcs Vir quidam fide digniflimus, qui hatf^c- 
nus narrata narravic, & adjecic,quod & ipfe in hoc aurum per 
fuas inquifiveric , rariusque ha; quoque fruftra hunc laborem 
aggreflk fuerinc, cum femper fere aurum in Anacum , quas aluc- 
ric, vencriculis apertis rcpererincparum tamen, cum pra^cipue 
harum Volucrium non ita mulcas occideric, femperque fic fac 
parva exiftanc grana, quae inveniantur ; aflervare vero fe hoc i- 
pfum aurum , & Curiofb pr^mon/lrare pofle : Inprimis autem hic^ 
notavic, quod, cum reparandarum ^dium ergo fubdiafe purga- 
raends Murariorum obcegerecur quafi,per plures hebdomadas 
in aliquoc ipcerea exenceracisanacibus nullum plane fuericreper- 
tum aurum ; {^ illis paulacimrepurgatis ,nee aurum ukcrius dee- 
racjfed aliquoties ficucolim rcpcricbatur: Mecalli pr^ftanria » eunrt 
ad quern nunc fpc£lac domus, Juris Confulcum irerum pra;/lart- 
tifllmum, ut inillud in Anatum inccrioribusicidem indagare jn^ 
feric, pcrmovic ; nee fruflra hoc' ha(flenus fuic fadum, durn 
"Vix Ventriculus apericur , in quo ndii auri quid rcpctirccar, 
Quod fervac , & cuivis defideranci fpedandum facile prabebic : 
Aderac cum hasc narrarcntur Scuttgardianus quidam ^ qu 
fcrebat, Scuctgardi^ fa^piuscule aurum in Anferum yentriculfs 
inveniri , hincquc vel paupcriorcs eos emerc .incerdumque tan- 
turn auri cruere, ut ejus precio novum eomparare poHinr : if\ 
quam rem Medici ibi Curiofi/Iimi inquirenc:Men(truum foffaii 
»Q Anacum vencriculis lacicac, auro, quod igne ex arena elici 
non pocuic, cvocando idoneum , in quod illi, quorum intereft 
^quibus vacacindagabunc. ^ 



1 re- 



{^Imk Auguflam Vwdel d. t\. MnYtii 






OnSER" 



OhfervAtio CI XX IX. 



«t 





OBSERVATIO CLXXIX. 

Dn. D. MICH. BERNHARDI VALENTINI 



\_ 





Terra figiUm^Brdchmanum. 

Uamvis UlyJJes Aldrovandus in Alufio Metallico uber- 

..^rimam Terrarum figiUacarum meffem ofFerat , pluresquc 
adhuc in peculiari (quern medicacur) cradatu propediem ad- 
dicurus &ia figuris acneis (quarum XVI. jaradum foha comple- 
,..^ ob oculos poficurus fic Celeberrimus Rivinus, ^iot. P. 
Lipfienfis, utrobiquc tamen rariflimam, quam ex India Orien- 
cali obtinui, fpeciem obfervare non pocui : Adeoque curiolo 
harum rerum ^ftimacori non ingracum eric, fi pauciflimis ean- 
dem defcrfpfero, 

Fufca auccm eft , ad inftar cerrae figillacse Laubaccnfis , ex 
orbiculis feu placenculis eciam rocundis conftaos , qu^^a["^" 
hoc pr^ aliis fingulare habenc, quod non canfi in fuperion vel 
infcriori auc ucraque fuperficie, ut reliquae, fic fignaca, fed in 
marginc tancum , ea racionc, lie thaleri Gallorum auc Anglorum 
coronaci (Crown vulgo di£li) circumfcripcionem quandam 
marginalernprjefeferuncuteF/^.hic adjedta videri licec. _ 

Ucuncur aucem ilia Brachnianes Indorum , ad fuperftitio- 
nem magis & idololatriam , quam ad faciendam medicinam: 
ucuc nullus dubicem banc iisdem , queis officinalis gaudec, vif- 
tucibus pollerccum ^que pingvis fic 5c linguae tcnaciter adn^- 

Veac. 



Brachmanes fc. anccdiai idolis fuis facrificia fa^uri cert£ 
figilIa,illis,quibusBibliopegi Iiceras majorcs auc ornamenca au- 
rea libris imprimunc,baud diflimiiia terra hac imbuere luisq 
frontibus imprimere folcnc, qualia fimul mihi oftcndcbac Ami- 
cus, qui ex India modoreduxejusmeparcicipemrcddebac 

OBSER 



V 



I 




i 

OBSERVATIO CLXXX, 

Dn. D. SAMUELIS GRASSII. 

- : f 

Jnatome pueri rachitide defunSi 

N fedione rachitici pueri trium annorum fequencia obferva- 
Intraincegumenta abdominis pleraque interflitia fcirrhofa, 
ulcerofaque invcniebancur. Hepar erac prtcgrandc 5 in* dextro 
latere per abfceffuni ad mefencerium tranfeuncem , omnia inte. 
ftina m^eflantem cum rdrrhefcencia & exulceracione undiqua- 
que contorfuaiiUtaeutiqaam diftindta ihceftina confpici & di- 
ftingui ppcuerinc , circa inceftinum reiflum , maxima induratio 
five tumor fcirrhofus prium digicoriim amplicudine pbfervaba- 
tur. Renes crane incegri , & more hujus acatis fads magni, in 
dexcro inguine invenicbacur relaxacio annulorum periconsei, 
ob convoluca vero & purulcnca fcirrhoia inceflina prolapfus in 
fcrocum non obfervabacur, bene vero per digitum hiatus pcrci- 
piebacur. Lien erac magnas & optima- conftitucionis , Vcntri- 
cuius flaccidus & enervus. Dexter lobus pulmonis erat taliter 
qualiter conftitutus , in thymo tamen dextri lateris abfcefTus 
fcirrhofus , nucis juglandis viridis magnitudine confpiciebatur, 
finifter vero pulmonis lobus tonus quantus fcirrhofus erat , 5c 

fuperiori parte annatus. Cor cum pcricardio optima 
€rat norse. In cerebri ventriculis copiofa inveniebatur lymph a. 

Ex hifce concludo in rachitico-hypochondriacisinfancibus 

hepacis conformationem nimiam in culpa efle j qiiia 

1. Hepar maximum lymphcccolatorium eft. 

2. Ob hepacis nimium augmentum, ceteris partibus idem 
adimitur, hinc flaccefcunc mufculofa? partes, & abdomen atcol- 



>s. \ 




litur. 



3. Hinc propter lymphae. dcfcdum 



efenterio 



demquc glandulis reftitans chylus varices, obftrudiones , flatus 
^ incumefcentiam abdominis caufatur. 

4. Ob lymphiE in roufculofas partes denegatam di^ribu- 

tionem , eadem in capite cumulatur , caputque grandiorem 

Q^firv,Acad.NXXtntJU Ccc nan- 



'38^ OhfervAth CLXXXl & CLXXXIT. 



iVi**' 





V ■* ^ ^ 



/ 




nancifcicur figuram , lympha vero nucrix largiori per nervos & 
^afalymphacicainfluxupraecoxoffibus per medullam inferc nu- 
crimentum, ucnon mirum,quQd propter minus nutritos cea- 

dines & mufculos ofla abundanter crcfcanc, i'acurventur,& ra- 
inorum inflar exoftofes procrudant. 

(yratislavia Angujiam Find. d» 4.. ^uln 

An. 1 7 1 1 ' mijfa .') 

OBSERVATIO CLXXXl 

Dk. D. JOSEPHI LANZONI. 

Hydrojie fanato. 

Rtificeitl quendam noftrum hjrdropicum , ajtatis 44. anno-; 
rura curandum habui, cui veneer in tancam excreverac mo- 

+ 

fern, ut indies rupcuru viderecur,&afgerprodepIoratohaberc- 
tur ; qui tamen , Deo adjuvance, folo diurecicorum ufu ame /ana- 
tus fuic 5 fumebat enim quotidie libram unam aqua: ononidis cum 
gj Spiricus Salis dulcis,inde aquam ViIIen(em cum fucco limo- 
num ; & fie apercis urinje viis, profufa per veficam incrcdibili lym- 
phs copia, convaluic. Aliusque Medicus, fide dignus, amicus 
meus,reculic, fepucllam afcicicam curafTe ope ftjcci faerbas coch- 
lear!^ ad unciam unam , quovis mane exhibiri, jcjuno ftomacho, 
cuiaddicaefueruncgurca^novem Spiricus chalcanthi, unde copio- 
fa: unnx reddicae Tunc. Similem cafum eciam nocavi in Mifc* 
cur. dec. 3. ann. 4. obC 74. 

OBSERVATIO CLXXXIL 

N. D. JOSEPHI LANZONL 

Suhlfa morte ex percuffione regionis ventrkulu 

Ercuflam cum impecu Aomachi rcgionem mortem fublta- 
neam inferrcdocct D. Dominicus Miftichcllus in fuo crada- 

tu de apoplexia lib. r.cap. 6. qubd Anno 1705 verificacum no- 

tavi in adolefcentc iilio cujusdam militis noilri', qui poflquam 

in 



n 



-* It 



.•:> 





\ 



Olfifvath CLXXXni & CLXniF. 5S7 



In terram procidic,atque{lomachi regionerp fupcr faxum ma* 
gna violentia percuffic , flacim mortuus eft. 

OB SERF AT 10 CLXXXUl. 

Dn. d. josephi lanzoni. 

De 

y\ admmnid digefiionis in quodam hajulo^ 

Ermencum ventriculi digeftivum miram vim habere oftendip 
111.D. Anton. Vallistfcrius , Prof. P. Pacavinus in eruditifTimo 
fuo opere de corporis humani vern:iibus pag. 20. Liceat raitu 
nocare, quod in bajuloquodam obfervavi. Hie annorum ^:a|- 
tis 39. robufti cemperamenti , carnes Scpifces licec crudos fine 
naufea comedebacovacunn teftis ruis,yitrum,carbones,funcs, 
corium, ofla animalium,fra<fla tamen prius malico , foenum» 
herbas quascunque crudas , & ligna. Aft eiapfa hebdomada 
audivi a Rev, Saccrdoce , ipfum poft' conheftionem non cxiguap 
quanticatis calcis domi fu^ , fupra monccs Veronenfes poficar, 




dolore iliaco nnortuun:! efTe 

{Ferraria Angufi^m Find. d. 24-* Sej^t^ 

An^o 1711^ rntjfi^ 

OBSEKVATIO CLXXXIV, 

Dn. D. LEONHARDI HUR TERI. 

Dc 

Hydrope fmpmite. 

Ucr oao annorum ,bona indoje pr^dicuS, vulcu Iurido,ha 
_ bitu corporis gracili, jam a quatuor annis fuccesfive m cum 
incidebac afFe(aum, quern hydropem cympaniam vocabat An- 
tiquitas.' Abdomen diftendebatur , & rugiru obmurmurans 
muka flatuum indicia exhibuic , fic uc omnes Medici eousque 
pro illius falute folliciti pra^fagirenc, fore uc cympanicicus pen- 
ret, nee de nihilo eorum fenrentia fuic Interea puer ejusquq 

pareijccs hunc morbum eousque baud tanci mpmenci jcftima- 

Ccc 2 t)anc 




\ 



\ 



\ 



m 






VbfervatiQ 




^ ^- 



^ ^ 



r^g^^i^P t 




Sane acque periculi: Aflumcns indies avide cibiim potumque, 
ctiam dc node bene dormicbac,6cdcdiemore pucrorum hie iU 
luc circumcurrebac , omnesque corporis a£liones adhuc quo- 
quomodo nacuralicer conftirucje videbancur ; nifi quod flacus 
copiose redderec. Ab aliquibus fcptimanis,uc eparentibus au- 
divi , fynnpcomata indies fefe exaugere coeperunc , & avidicas 
cibipocusque ficdinainui,i]t he minimum ventricdlusperfcrrec, 
litis eum valde vexabac, nee minus alvi fegnicieSj nodes edam 
fiebanc infomnes, & jam fupcriora futtima macies obfidebac. 
Odlavo die ahcequam facis cefTic seger, vocabar. Vcniens in 
deplorato flatu eum inveni , & pra'ter di6la fymptomaca fcror 
biculus cordis admodum dolebac, abdomen erac valde diften- 
tum , & de umbilici regione magnas movebac querelas , me- 
tuens, ne dehifcerec. Hypochondrium dextrum erac eciam val- 
de durum acque infarftum fimulquc dolens , rcfpirado diffi- 
cilis, urina pauca & lixivii colore cindla, pulfus fubdurus atquc 
celcr, pcdesque ad extremum intumefccbanc. His ^rumnisfub- 
trahere lludui , fed fruftra 3 fiquidem omne medicamcncorum 
genus refpuerec. Inter has calarnicaces o£lavo die, ex quo cum 
frcquentavi,animam expiravic & Creator! fuo reddidit. 

Difledo cadaverc integumenca abdominis communia cum 
cjusdcm mufculis fic excenuata' inveni, uc cra/Titie cukri dorfum 
vix adiequarenc, omentum to'tum erat confumcum atquc ema- 
ciatum, inteilina prscipuc crafTa fic eranc diftenta atque infla- 
ca,ut credidifles,impofribilefuifle,nedehiscerenc. Scitu cupi- 
dus quid monftri aIerenc,i!!ico aperui, & ecce , materia ex al- 
bo flavefcens, pulciformis, fpumefcens , levis, & odoris expers 
fcfe in confpeaum pra^buic, & in inteftino coIo tafica ejus erac 
moles, ut ea parte , qua hepar vergic,iftoc e fitu ejus nacura- 
h fueritdcpuirum,&verfus finiftrum hypochondrium disloca- 
tum,quod quidem propter vencriculum plane cxinanitum & 
ad inceftini exiguitatem redaaum c6 facilius etiam fieri pocu- 
it. Credo , quod etiam ilia cpacis dislocatio diri doloris circa 

fcrobiculum cordis & umbilici regioncm exriceric caufa 6choc ' 

CO 



f 



I 



yf- 






"t^.-. 



r 

* De hydrcfe lympamte. 2^cy 

CO magis propter ligamenta fumme tenfa atque elongara, qui- 
bus rrxdiancibus his parcibus connediicur. Qi]oad fubftantiam 
crac durum, pallidum & fcirrhescens, 'Pancreacis glandula; foli- 
to majores, mhvCix & duriuscul^ obfervabantur. Veficula fel- 
lea bile' nigricance erac adimpleta , & dudus choledochus ob- 
ftrudus. Lien eciam erac nimis pallefcens. In abdominis finu 
aqua^ extrava(atiE circiter J0ij continebancur. Mefencerium cum 
fuis glandulis quantum viderelicebac,nacuralicer erac conflicu- 
tum. In thoracis cavonil meraorabile occurricnifiquodlobus 
pulmooum finifter pleurje fuerac adnacus. Cetera fatis fana & 
illa^fa fuerunc. 

{Scaphf/^o j4ugtiflam Find, d. g. OU. ' 

Anm 1711. mijfa.') 

OBSERFATIO CLXXXV. 

Dn.D. JO. JACOBI SCHEVCHZERI. 

Hifioria Fulminis i. 2 3 . Mdji Jn» ijio, 

Tgniflimus memoracu eft , fi quis , Fulminis i<^us , qui die 
23. Maji, mcer hcram 2. & g.pomeridianas feriic Jedem DtJ. 

LudoDkt Ejcheri > im Bkiker^eg » humili loco , ejusdcm fere 
cum lacu ipfo Tigurino Horizontis,ficam, vix fclopeci ja«flu ab 
urbc diflancem ; DignilTimus , inquam, qui in omnibus fuis cir- 
cumftantiis dcfcribaciir , adeo enim mukiplices , iique mirandiT 
^unc efFcctus, adeo violenca fimul, & perniciihma; velocicans 
C3ufa , adeo fapiens fimul & potens eft Dei ii5§ocvvc<pc^ii Pyro- 
tccbnia,ucnon mirum, fi ob fubtilitatem fuam efFugiac mentis 
ctiam pcrfpicacifTima; aciem , ob variam multitudinem , & 
n^ulciplicem varietacem confundac & obcundac. Dabicur ta- 
'^enjfi non integrum formare deFulmine fyrtema.quod non- 
«iTi ex obfervacionibus innumeris , probe penfitatis & collatis 
<^onflrui potert:, conferre aliquid ad inquirendam mirandi Ignis 
fulminei nacuram. 

, Dies fuit ante meridiem ferenus, calidus , variabanc venci 
a N. O. ad W. Baromctri akitudo, quod mirum , cadem fuir, 
^UJE binis diebus praxedcntibus , con^ans 25. digg. Par. f.lin. 

Ccc 3 Surge- 




A 



\ 



■V 



Ohfer'VatU CLXXXP. 



590 

Surgebac akius Thermomctrum ab hora 8. ad 12. id quod com 
municer eciam fieri folec , increfcence verfus meridiem diurno 
calore. Circa fecundam pomeridianam obduci coepic coelum 
nubibus , non iis tamen adeo acris ac deufis,qu£e alias cempefla- 
cum gravium triflia folenc cffc prsefagia, non forces fpirabanc 
vend, Icviacaque pauca, audiebancur murmura, & fubico.nc- 
mine vel pra^^ndente vcl prsefagience, vibracur fulrnen cerrificum 
adeo , quoad fragorcm ; uc in coca fere urbe quivis vcl propriam 
domum, vel vicinam idlam.autumaveric: Ego quoque tunc. 
temporis Badam iter tencacurus, hora ab urbe, infra pagum 
Hongg, fragorem perccpi, uc baud longe a me rupti glomeris 
f ulminei , fine vento velpluvia. Vidi camen urbi & Tr^^af"'?^ i"^' 
minences denfa albedine fplendences nubes , in imbrem k(z 
cxonerances. ' - 

Nocacu imprimis digni func primi fulminis moms ; Fuic an- 
cilla Dn. Efchcri in praco ad meridiem domus verfus Lacum fico, 
vidicque globum ignitum femi[5edalis circicer diamecri moved 
horizoncalicer per imam a6ris regionem, 12. vix pedibus a terra 
& baud procu! a fe,uc caput corpusque ipfum curvaverit prs 
p[iecu illaJDencisidus. Audiebac finriul fufurrum ingentem. Prs- 
teriic aucem ipfam illsfam trcmendus ignis, vires expercurus in 
Arborefactsfrondo(a,ad quam direda fere linea a meridie ver- 
fus feptcntrionem cendit. Hie fubingreflus corcicem , fladm 
fupra radices, eum dcglubic, latitudine fere<$. vel g.pollicum, 
tunc autemulteriusferpens ignis juxcaramorum divcrforum lon- 
gicudinem ad extreraam usque arborem decorticacionem efic- 
cic digitalem pafllra, alibi eciam bipollicarem, fine tamen ullo 
flammxindicio per nigrorem ^q(q, manifeftantc, uc inftrumcn- 
cisferreisadli^neam usque arboris fubilanciam decorcicationem 

fadlam diceres. 

obli- 



Arborem ubi reliquit fulmen^ ab ipfa arbore, quam * 



que fcriicdirigebatur verfus occafum,ad 



1 




m 



Dn, Efcheri do- 



fnum , & quidem an^ulum oriencalem placea? proximum. 



Ante aucem, quam domui ipfi ulium fult damnum 1 



ilia- 



CUtTi, 



Wfioria FHlniinls d. i^.Maji Aft* 1710. j^y 



turn, mirabiism fenfic effe6\um ipfum filicibus ftratum pavi 
mentum, quod domui periobli loco eft. Hujus quippe pars 
muro proxima fuic ad pedis lacitudinem , & 8. circicer pedum 
longicudinem inverfa veluti , filices rurfum mod, & in Ck\i ir- 
regular! relidli, veluci fi ab igni non fufficienci pyrii pulveris ac- 
cenfi , terra incumbens fuiflec duncaxacperculTa, & fiimmoca, 
non vero in alcum cxcrufa. Actribuendus eft autem baud du- 
bie hie effe(5lus fubingreftb incro ipfms terrie poros Igni fulmi- 
neoj cui infinuacioni pcrcommodam dedic occafionem ficus 
ipf^is pavimenci:^pra'co vicino pauIo elevatior, & canalis con- 
cavus ibi loci aquas excrementicias abducens. Ab hoc canalt 
horizoncali viam qu^fivit fulmen furfum , per canalem pluni' 
beum perpendiculari fi cu aquas ex culina dcmiccencem , cujus 
diameter eft incirca f. digitorum. Hunc tubum non illa^funn, 
nee totum pertranfiit annpHus ipacium qu^erens ignis, (5. pcduw 
circiter akicudine a terra difrupta fuic prima partium cubi jua- 
dura. Nil interim pafta fuit detrimcnci janua ex abictino aflere 
lignea,qu^ eumin finem claufa fuic,uc tubus ab injuriis exccr- 
nis defcnderecur , nee vifui ftatim exponcretur. A£la funt , qu^ 
hadenus rccenfui, in pariete a^dis externa orientali, ejusque an^ 
gulo feptentrionaliori. Poftquam e cubo plumbeoevafiic fulmen, 
pra^ceriic angulum sedis illa^fum, petiturura faciem xdisSeptenv 
fi'ioni expofitam. Hie quid pera£lum fueric, nunc reccnfendum 
fequitur. In prima eaquefola contignationeSeptencrionem vcr-. 
Tus fica eft culina & coenaculum , & meridiem verfus hypocau* 
ftum cum duobus cubiculis. Prjeter eulinam,qu^ criencalior' 
eft, tranfiic quidem tulmen j ad tecli eoncignationem domum rn- 
grefTurumjfuostamen excruit in culina & coenaculo effectus. In 
culinaftabathaudprocula feneftrisjuxtaancillam hera ; feneftras' 
ab Ignis tranfeuncisvelocivehemencia fuefe difrupta^jplumbtim, 
tjuod jungic orbes vicreos, non tantum diffraiflum, fed in mi- 
nutiiTimasparticellas fufum,qu^ in p'arietes culina; ac her.T vc-- 
ftes excufTcejinfixa; ligno, murov veftibus laneis ha^fenc. Hera 

acconita, pr^fcnci^ camcn animijgnc fe circunifufam'jieftatijt, 

ftctiff 



< , 



392 



^ 



Ohfervatio CLXXXf, 



k 



ftecic nihilominus ere£lo corpore, nee, qupd mirum , ullam pafla 
refpiracionis difficulcacem ,fed aliquancillum Ignis , faciem prae- 
tereuntiSjfenfic in cute & palpebris rubore calenci tindis indi- 
cium , auribus aucenm fufurrum vehemencem , juxca flans an- 
cilla obfurduic per aliquot dies, opcime camen liberaca ab hoc 
malo, redeuncibus diftenfis ninnium ad priftinam Elafticicjlcem 
tympani fibris. Hasc func , quse in culina fuere pera£la.. In coe- 
naculo adjacente , cujus janua culinari janux e diamecro pofica 
fuicut ha;c ipfa aperca, triplex obfervatum fulnainis indicium: 
Denigracio in unico orbe vitreo , ( omnes autem feneftrie cum 
fuis orbibusbic manfere integral.) Sublcus lignea in cabulaco fe- 
neftra fuperiori difcifla per medium, & infra fenedram mums 
Isfus^j ejusquearcnacumvifumraain aulam vicinam acq; januam 
cxcuffum-, uc h^prorfusab illo fuerinc confperfx. Videcur au- 
tem, quanruni judicare licec, tenuis fulminis rarnus cuHnam 
tranfiiile , & ca-naculum ingrelTus , hos cfFedus exercuiflel 



Nunc redeo ad ipfam primariam fulminis 



pene integri 



viam. AfTiIiic id fupremam muri partem , cui tedium incum- 
bit, trabes ad 5. pedum circiter peripheriam difFregic, tegulas 1 yo. 
fublevavicacque dejecir, Cancherium femipcdalis diamecri ho- 
rizoncali ficu per te£li trabeationcm locatum veluti per demor- 
fionem in frufta fecundum vibrarum dilaceravit, afleres fupe- 
riores tabulati difrupit , omnia fine denigrationis nota, & fi^ 
tranfiicin curriculam meridionalem domusjpoflquam infepten- 
trionali curricula afleres quosdam cxcernos dirupic. Intra banc 
turriculam meridionalem in parvi conclavis rocundi fere forma 
claufam , parietes rauro paflim fuere denudaci, afleres confra6li, 

fenefl:r£Edifrupt^,&veluci convoluc^e, phimbo non liquefad^o 



pitfluriE 



muri latericii parcicellis contaminate , rabulis laterali- 



bus foluca^, in cerram proflraca?, pallium holofericeiim forami- 
nibus aliquot, ab aflerumfradorum volantibus, ut videcur, par- 
n'culis, perforatum. TcCt'i , quod turriculam opcrit^ ambitus 
canalis fuit,efcrreo lamlnari candido formatus.&cancherioper 
vincula ferrea fortiter alligacus,ad pluviara colligendam&deri- 



van 



Hijio rU Tulmlms d. £j. Afaji An. 1^10', 205 




vandam : hie autem canalTs fuic circumcirca folucus a fufmini's 
violchcia, & una cum ferreis vinculis in terram proflratus. Ex 
turricula hacpoftquatn cncjerficfulmineus ignis , defcendic rurfus 
ad conclavia nieridipnalia. In hyppcauflo, quod oriencalius 
cfti diffradfe fuerequ^dana feneftr^, cylindrica cendiculafcrrea 
y. circicer lineas crafTa, in medio veluci difcifla, aula^o, quod 
inde pendebac, laneq illccfb, ampullse vitrei menfurse commu- 
nis capaces cres incapfa recondica?, infrufta difFrad^j nil fenden- 
te damni infantulo bienni, qui fclla; infidebac^ alio puero {cxcn- 
ni,qui pofti hypocaufti in{idebac,humi pro(lraco,fine alio da- 
mno. Id hypoeaufti myro extcriore excuciebacur materia cjemen- 

* « 1 • ^% .J 

tida cum denigrationis noca in crabe denudaca confpicua ; re- 
plebatur interim hypocauftum furao. In cubili proximo eciam 
meridionali maxiraam icerum exeruic vim fulmineus glomer, 
feheftrae fuere difFrad^e, plumbum, quod orbes jungic vicreos, 
ad parietcs excuflum , uci pccafipne culincefupra quoquc indi- 
cavi, crabes aliqd^ cum muro cliiacer'ac^ , vincula ferrea, five 
tendicul^,qu^ feneflras firmanc, inflexa, & veluci convoluca, 
aulsa lanea,quibus feneflr^ ornabancur,viridis coIoris,in plu- 
rima frufta parcim dilaceraca,partim combufla, remanente per^ 
aliquot dies forti odore fulphureo , & naaculis nigris,nil interirn* 
damni fentiencc ledo eplumis moIIiiTimo, nequeejus velis. Di- 
gnifllmum vero eft memoratu , quod auroTrr);? teftatur Herus 5 in- 
greditur is liberos fuos liberaturus , conclave hoc, videtque nu- 
bem albam fesquipedalem circicer in fummofumidam, lento fa- 
tis mdcuper pavimencum promocam,quaviraretrogreditur ex 
conclavi, periculum cvafurus , & alia neccflaria auxilia fus fa- 
mili^ prsfticurus. Cubili huic adjacecaliud adhuc, in quo dc- 
cumbebanc infantes duo, hoc autem per fingularem DEI Tuto- 
ris gratiam immune ab infulcibus fulmineis perflitic, Evafit nam- 
que,&cremendoquidemcum impccu,tum efFedu » fulmen per 
infimum medii pariecis in conclayi angulum, ubi dirupic mu- 
rum , difFregic trabem, & ficu fuo emovic poftem faxeura ferrea 
cracicula forti aliis laceralibus & ims qonnexum, nee duntaxac 
Obferv.Acai.NX.CerttJL Ddd cmo- 



m 



dtfervAth CtXXXP. 



f^ 



* " 



cmovic e ficu » fed per medium difFregic. "^ HiQ in binos dilparcie- 
Batur ramos fulmen , quorum uterquc muros in fupcrficie denu- 
davit,nnifter vero murum ipfum terebravic , acque juxta poftem 
janua^ domus poftiea^ meridionalis ingreffus januam , ipfam ex 
parte dil a cera vie, fine camen ignis ulla noca ; dexccr vero januam 
alius concla vis perforans,fragmencum ligneum plusquam peda- 
Ic in oppofuum pariecem - - pedibus diftancem veluci fagictam ex- 
cufllc , uc hoc craciculas ferreas infixum manferic. In hoc dcin 
concla vi fuere lapides quidam pavimenti laceritii excufli , 4c mu- 
rus parictis in uno loco denudacus. C^cerum per bina hsc ul- 
tima concla via egrelfus ignis fulmineus, ultimos, eos tamen exi- 
^ui momcnti , efftiftus exercuit, turn in fepimenco horti ex %neis 
bacillis cradculaco,quos ab invicem dimovic, tum inLeucojo 
luceo horcenfi, cujus pecala permuica in cerram dcjccit , rcliquo 
plants corpore mancme falva. 

E 

£x bac Hifioria patent 



Effcd^us fulminis in objeda 



Infixis fuccucitur, lapides latcridi feu codi fedibus fuis 



Terra cum filicibus 



fur. 



franguntUr 



Saxa muris firmiter impadla loco mdvencur, & in media 



Aretiatum e muris dccuticur , & aliquot abhinc 



pallibus in minimis refolucum partes pariecibus afpergitur. Mu 
n ipfi tercbrancur. Plumbum hie dtffindicur faltcm, alibi liq 
cur, & m minimas folutum particulas in proximos parietes 
cutitur. Tegul« teftis dejiciuntar. Summoventur & findun 



afletcs 



Trabes lignes 



demordcntur in fibrofas partes 



iguas; Pragmenta fagiccarum adinftar lonsc cxcutiuntur 



Ferrei cylindri diflccant 
ttjminotbibus, 



Frang 



tum 



ampu^J'^ 



* 



Homines mancncin medio fere ignc fumoquc 
miu alii per aliquot dies furdaftri. Aulsea alia manent illibata-, 
a^ia partim fcinrfuncur in frufta . parcim vero uruntup. Manent 
hic ibi macula? nigra? ignis indices, & camen nihil accenditut. 
Ledtiipfi cum fuis aula^is manent ab igneinfa^ti, & eo quidem 

p Quhili, quo'fummam' exercuit potentiam fulmea. Sclopc- 



\ 



-I '^ 



HiflorU Fitlmiffh i. if. Mail An. t?t<i] 



■* 





cam ibidem pulverc pyrio oneracum , nil ccpic dc ignc fulmineo. 

Neeipfa dornus,quod quis facile prcErumiiffec, inccndio pcriic, 
ucuc tota fere domus fumo rcplcra fueric, animadverccncibusid 
<^iris,qui ftacim a fulminis iCtxx domum incrarunc, fuppcdas la- 

curi,&vicinisipfis. 

2. Unum idemque fulmen Icvi occafione dirimi in partes. 



ram OS 



• tt 



1 



* 



Unus idemque glomer fulmineus (c^c di^ _ 
diverfos arboris ramos.unde vel rurfus colledi Ignes h- 
difpcrfi in unum, vel unicamagni glomeris fulminei porcioferiic 
domum, & in ipfa hac domo,quod manifcftum facis fie 
cumflanciis , fcfe divide in parces 

3. Vidccur vero facis fimile, ex progreflfu fulminis circum 
circa sdes, & in iis, pro vol vi id mocu vel fpirali vorcicofo , vel 
undulabundo, vel compoflcoex circulari & redo, roc^ adinflar, 
& facilius quidem promoveri juxca dudum parcium folidarum 
%ni vel muri , quam in medio aeris fluido ; aliquando etiam ro - 
can pofTc circa proprium ccncrumi ica aucem explicari pocefl: 
tardus ille nubecula incubili mocus , nifi per earn inceliigere quis 
velicfumum ex fulmineo igne coIIe£lum. 

4' Fulmen centrum fus gravicatis & virium non habere in 
linea media dire<^ionis flamm^ , quandoquidem levi occurfu 
corporum detorqueatur a linea mocus. Ex pyrotechnia arti- 
nciali huctrahi &compararipofruncjacuIa ignicaavirga dire<^ri- 
cedeflicuca, qu$ vulgo Schwermer 

S. Unum & idem fulmen pofle cfle & terebrans , difcutiens 

^UrenSiUtnon cam dici poiTinc fulminis diverfa; (pecies, quam 
van^ a pociori cfFedu denominaciones. Hoc I'pfum enim ful- 
nicn hie fuic terebrans , alibi difcuciens , & alibi urens. Ica baud 
^ale Homerus idem numero fulmen , quo navis Ulyffis fuic iifia , 
^ueperdica, modo ^ynrft as^myh vocac Odyfl^ ^ modo jjoXo'evT* 

^. Videcur vero quam maximc fimile, exercre vires fuas 

ulmen imprimis velocicacerumma,& cali,cui foIidilTi'Tia qu^-e- 

ViS rcfiftendo nop func paria. Velocicati huic fumiiisaccribuen- 

Ddd z do- 



A 



K 






\ 



^5(r ■{ dhfervatio ClXXXfl 



'- -*-. ' ^9^ 



* 



/ ■ 



dos puro cfFe£lus , turn nfiicios , tuhn innoxios. Noxios rerum . 
qua- damna a fulmfne patiuncur; Innoxios hominum , qui illa^fi 
mancnCjUC cicius cranfeac tcnuiflimus hie cunci acre maxime ra- 
x'th^Xo ignis, quam TufFocatio concin'gere queac , & refpiratio 
una cuHQ circulacione fufflaminari; terebrationes nairandas, ex- 
ptilfipqes fa^bru'm e fuis poftibus &:c. nee defunt excmpla/quas 
rcmiiltiftrenc^'/ Annbuftiones cutis, quasfa^pepaduncur milices 
a piaster volance corpus , id camcn non tangente globo vel tor- 
mnentario, vel boaibarda?;fulionesvitriaflamma in eoni apicem 



collecla , quibus iiciincur vicrarii ,• lbs emaillcurs ; effedus pulvc- 



ris fulnninancis , nui ex nitro , fulphure &TaIe Tartari conflac. 



fufiocharybiscum fulphure vivo pro confedionc Croci Mams. 

*" 7- AdfcribinonpofleefFe^flusfupraenarracoSjimo ne forte 

unum quidem ex toe diverfis lapidi alicui fulminari , quem in 

fomno pocius., quam in nature, vidic credula nimis Anciquicas. 



f OBSERVATIO CLXXXVL - ^ 

^' Dn. a LUCE SCHRoGKII. 

Dyfuri^ caufa rata. 

MAtrona 57.annorum,per incegrunn annum valetudinaria, 
pr^cer alia fymptomata, doloribus in pube & abdomine, 
dexcrum- inprfnnis.hypochondrium,ubi tumor duruS,indoIcns. 
capitis infantilis magnitudinc tadui obverfabatur, oecupancitus 
infeftabatur ; omnium ver6 molcftifllnnum erat dyfuria, cum 
tcnesmo, alvi difRcultate. fluorcque albo, interdum fanguiniper- 
nruxtoj.unna ver6 quafi laiflea exiftente. Port varia in vanum 
adhihita remedia,,quibus calculo potifllmum medela qujereba- 
tur , m eum etiam confilium in principio Anni i jog. expetiic , qui , 
priEmiffb de incerto cur^ fucceOli prognoflico, de calculi pra^fen- 
tia dubitans, &prcTter mefenterii tumorem fcirrhofum , circa ve- 
hcamctiam tale quid latere judicans,tempera'ntibus&'abforben. 
cibus mcernis , externis cciam refolventibus dolorcsdem ulcere 
laboravi , a<: propinata i'dcirco prime ma^nefia alba j leyiculasin- 



L ' ' ° du- 




-*- - ^ 



Byfarhcaufdrara. g^y 



c3uciasimpecravi,unnaeciam dara inde cffluerite/quceveroport: 
aliquod cemporis (pacium priorcm faciem reinduic, quin turbi- 
da dein foecidaque evafic, & talis ad fincm usque victE perflicir. 
Marte dein, cum in fubciliillmam fcobem limato, turn in tenu- 
era crocym cum aqua corrofo, tumentes glandulas reflituere, 
quod in aliquibus aliis bene ceflllTe expcrtus fueram, aliquan- 
diu, fed fruftra tencavi. Tandem anodyno pulvere, fa^pius ex- 
hibitOjdoIorum vehennenci^ obvianfi icum, qui licet fonnnum 
non induccret , Temper tamen aliquot hprarum inducias a dolori- 
bus conciliavit; usque dum agra penitus emaciaca in fine Menfis 
Julii vivorum numero eximcretur. In cujus cadavere aperio 
nihil priEtcrnacurale inventum fuit, praetcr tumorem in dextro 
hypochondrio fcinhqfum , inteftino ileo & coIo arfti/Time ad- 
heerentem, fimilemque alium , qui tocam fere pelvim occupa- 
verac, atquc vefiCcC fundo penicus adnatus fiieraf,/pichama-la- 
ticudine & quatuor digicorum altitudine , duorumque fere cra{^ 
ficie confpicuus, fenfifn vero in utraque cxcremicacc anguftior 
redditus. Hunc comprimcndo veficam , atque ob falfas fla- 
gnancis ineo lympha^particulas eandem lancinandojdolorofam 
iliam urincB excrctionem produxifle arbitror. 

I V 

OBSERVATIO CLXXXVU. 

Dn. Lie. JOH. SAMUEL. CARL, 

De 

X 

4 

Triplku Cinnabdris Convenkntia, 

Um inter triplicem Qnnabarim^ nativnmy mtmomalem , & 

faUHiamnjiilgarem intercedatqucedam difFerencia: non dif- 
putatur amplius, ucpote apud plures dubium nullum eft, anti- 
fnoniakm omnibus aliis pr^cellere. Mulci fadidam julgarem 
ad ufum internum penitus inutilem cfle ducunc , imo non nifl 
cum fummo periculo adhibendam. Perfuafio ha;c mukorum 
animosoccupat, licet nufpiam ratio probabilis vela priorevd a 
pofleriore inveniri queac. Paraturita antiraonialis mukolabo- 

Ddd 3 re", 




\ 



Olfervath CtXXXFlL 




re, mul.coque fumptu, prasfcrcim fub fundamenci procefsus nc- 
gledtu auc infcicia , uc pauperiores in largiore ac iccraca dofi 
cam(prouciaaIiisp^(Iibus concingic} admitcere", durius ducant 

Quod fi vero demonflracio decur, omnem Cinnabarim 



us. 



op 

cpn/lare,emercuriovivo& fulphurecommunijilo ad fex partes 
cum Iiujus una commixcis & rubliraadone unids : difparebic omnc 
iiifcrimen, prapfertim cum ncc inter nciercurium, nee inter ful- 
pbur^numcro differentia (pecifica, auc gradualis difcrccio agno- 
icacur. Illorum fententia fuo llabic talo , qui omnia naturae 
mixta teneriora, fubtiliora, perfcrtiora eflTe adferunc, quam ar- 
ris imicationes in eodem genere 5 unde cinnabari nativa? fuam 
pr^rogativam non denegandam. Manebimus faltim in dupli- 
cis Cinnabaris artificialis identitate indicanda. - 



1 

Sul|)hur enim 



\ 



Demonflrationem a poftcriore format didla analyfis , qu^c 
facile deprehendi poterir, fi quamvis Cinnabarim cumlimatura 
martis, auc cum regulo ancimonii quis mifceac, 5c per recorram 
gneareng^inprspoficam excipuloaquam propellat mercunuoK 

promptius csetera metalla arripit, & {inionem 
rgkcrcurii deferiCjprouc diverfa H^c Sulphuris habilicas ad arripi- 
endum^folvcndum, imbibendum metalla e chymicis rudimen- 
tis patec , ut Sulphur promptiflime quidcm & in largiflima quan- 
titate (pars i. Sulphuris partes 6, m€rcu\'ii ) imbibac mercurium, 
im6 folatritori4 ac liquefa£loria combihacionc uniatur,ac inci- 
iTiiusac firmius cum rcguIoantimoniicoalercac,& mercurii con- 
fortium rurfus .deferat ; imo.cum argento, itanno adhuc ardius 
coeat,&regulum dimictac,cum cuproiterumfirmius.ucargen- 

tum , (lannum ita ^d funduni Tub fufione pra^cipxccur , cum fer- 
ro magis adfiuc, ucinde cuprum prsecipitetur. Qui divcrd gra- 
dus in babicu fulphuris ad folvendunfi metalla facile imiptio- 
ne experimcn tali deprehendi poflet, fi Cinnabaris vurgaris cum rc- 
gjjlo antimonii reducetur i2;ne retortse ac a'renje in mercurium' 



caput mortuum , feu refiduum ex fulphure Cinnabaris & re^uio 
in andmonium verum regeneratum, cum luna fundarur& a re- 
gulo repareturjpb/l mixcura fcorialij cum vencrcfundacurjjta- 



) 



De Triplich Cinmh 



3^5> 





que luna iccrum fub forma reguliad fundum fecedat, turn fco- 
ri2E,quae func mixturaTuIphuris& veneris, cum limacura martis 
fundcndo cra£lencur , ica cuprum icerum libcrabitur. Scd ne lon- 
gius digrediar in hare : puto ex analyfi apodixin clara«n efTc, Cin- 
nabarim omncm in fe nil nifi mcrcurium fulphurque commune 

cominere. _ ^ 

Synchefis idem manifcftat : Sic Cinnabaris vulgaris seque 

conftac raercurio & fulphurc, ac antimoniaIis,& h^c ffquc ac 
ilia. In antimoniali enim mercurius vivus e fubiimaco cum ful- 
phure coaIuifre,& rublimacifalino-acidam fubftantiamcum 
gulo , eumque folvendo abftuliffc pharmacopoeis notum. 
perftitio folum hserec in ilia opinione de aurca indole fulphuris 
ancimonialis , qu^ fi forec, praeccllenciam a priorc Cinnabaris hsc 
rcporcarec. At nullam efle difFerenriam hujus fulphuris in arf- 
timoniohffrencis pr« fulphure vulgari , monflrat imicacio arcifi- 
cialis andmonii exreguloancimonii&fulphurecommuni mixto 
& fufo. Prodic inde antimonium fpecie idem , quale efl nati- 
Vum vu!gare»uc omnia caecera andmonii produ£ta,cxperimeii- 



K 



Su 



phenomena cum hoc 



Nulla icaque pra^ro 



gadva medica expe£tanda , ut canto laborc tancoque fump 
andmonio & mercurio fubiimaco Cinnabarim proliciamus. Cum 
enim mercurii fubfimatiCuci raodo fundamencum ca<flum)rpi- 
ritus Talis communis inharcns regulum ancimonii folvac & fub 
butyrosa confiftenda abftrahat : nil aliud rcmanec, quam mer 



In procedend 



fubiimaco, & fulphur commune ex ancimonitf. 

mcthodo ilia fubcfldii!icurcas,qua ex and- 
monii & fublimad sequali mifcela raro purior Cinnabaris irape- 
crecur,fed abundanda fulphuris cinnabarim obfcuram & impu- 
ram reddac, uc ejus pauciracem taceam , unde re^ius criplum vet 
quadruplum fublimad ad unam ancimonii adfumicur: uc race- 
am ,quod redificado iteraca mufcum temporis,Iaboris,fumpcus 
perdac 



Ex qua improporcionaci pondcris 



1 



Ila obfc 



|endec,qua alii adCinnabari^ uberiorcm provencum impccran- 



s^^ 



^ 



:f 



400 



CLXXXVll 



dum, poft pdnaam Cinnabari's rublimacioncm, fubftanclam 
fiduam j qu^ nil aliud cH:, quait pururn' ^ " • 



ancimoni 



icerum 



cum anacica porcionc mercurii fublimaci fubcilicer cereiido mU 
fcenc, cocamw]ue operacionem ad bucyri ac Cinnabaris produ- 
"flionem d^ novo fubornanc. Exit ica rarfus bona pars Cinnaba- 

qux cum priore, prim^e fcilicec fublimacionis , mifcecui: 5c 



"1 r 



(Slificacur iceruiTi acque icerum 



Ad redlificacionem adj 



dam addi poteft p 



olTiamvel C. C. uftiac calcinaci.pul 



faci. Ica enim hujus calcada abforbendi fa 



fupsrfluum 



Sulphur imbibic, uc Cinnabaris magis cenera, cryflallina, rubi 

cundaevadac. Operacio ucin record & capella inftituacur, ob 

carbonum dirpcndiura,difficilioremqueeIevacionem,opus non 

eft \ fed quadrac cucurbicula crucibulo arena impleco indica & 
igni aperco impofica. Sic breviore tempore minoreque fumpcu 



barisfublimacuracreiflificac 



Pocefl: camen & hoc com 



Sie 



pendium anguftius reddi,fiad parcem unam Antimonii fuman- 
cur parces 2. 3. mercurii fublimaci, mixcura pro fublimaci ddi- 
quefccnce humedacione in cellam reponacur , poftmodum re- 
torca arena; impofica , lento igne bucyrum educacur, refiduum 
paricer igne incenfo ad cinnabaris eduiftionena urgeacur, vel 
curbitul^inclufum in crucibulo igni aperto comraitcacur. 
intra 2. 3. horas afcendic cinnabaris , qu^ , ^ adhuc obfcurior, 
CwQ per fe five cum addicamenco di6lo calcario re£lificari poce- 
ric. Sed h^c & fimilia e phyfico racionali fundamenco pecica com.- 
pcndianihilominusfineevidenteneceiTicace ac utilicate CiEdiofum 
involvunclaborem, multo minus tantam cxceilenciam pr^vul- 

gari cinnabari antimoniafi concilianc 

Nil ergo obftat , quo minus Cinnabaris vulgaris pr^parari 

-»rp , fa- 



& adhiberi polTic, cum breviot 



temp 



minore lab 



lum 



fuccefTu conficiacur. Sume fulphur commune vei itiH^' 

mortario lapideo , admifcc triturando mercuni 



vivi tantundem , liqucfac in cochleari ferreo , agica fp 



**- 



gnea 



fuper igne commixtio probe fia 



Materia nigra fiabeac 



globulos , pulverifccur & in cochleari icerum lento igne uit 



letur 



*r>*. 




> 

He triplictt Cin>tatfarts convenientU, 40 1 

icmr, uc abundans fulphur diflipetur. Quodfi materia vapo 
rcs fulphureos fpargere defiftac, turn inde cucurbituls & banc 
crucibulo arenas imponendo, turn igneforti fublimacionem adz, 
5, boras urge. Sublimata inde Cinnabaris fi pulverifecur , ice- 
rumque acque icerum rcdtificetur : canto magis vircutem ejus 
qcui mulci cenfent. lea cancien fi re6le fueris operacus , habebis 
Cinnabarim , omni (ccuritace adhibendam. 

Uqo ncgocio pro ufu ukeriore cbymico 5c tin£!ur^ fola- 
ris confedione pocerk fimul parari crocus auri valde tener, fi 
aurum per ancimoniunn depuracum cum nrtercurii f q. in amal- 
gama redigas, poftmodumquc cum fulphure cerendo & lique- 
faciendo commirccas,& fublimationi exponas jremanet in fun- 
do crocus folis admodum fubtilis , qui denuo cum Cinnabari 
eoramifccri, & fublimacio icerari pocefl ; Facilitari folutionem 
ajuncfi aliquoties Spiricus Vini fuper ilium crocum aduracur. 
Succedit vero folucio in mcnftruis mineralib us, fulphure mccal- 
lico cupri, ferri, argenti &c. praegnantibus. In vegecabilibus 
vero ac animalibus menftruis crudior eft, & prius in aurum ful- 
miuans , cum alcali volacili praecipitatum , ut redigacur neceflc 
eft : qua de re alio loco & tempore. 

Facet icaque convenientia triplicis Cinnabaris e fundamen- 
tis chymicis a- priori. Ha^c vero demonflracio experimentis 
therapevcicis a pofteriore fi fida, certa, tuca adfcrri poflunc, 
perquam lubencer cedec. Uti enim non quamvis officinaruni 
cinnabarim , maxime in pulvcrulenta forma oblatam , adeoque 
minii fimilisque inquinamentifufpicionem adferentem, ad ufurai 
medicum commendaverim : ica taraen experimenca me docuere, 
vanum effe mecum de ejus delecerio efFedu , contra vero ufum 
aque cucum , maxime fi frufta ftriaca cryftallina fcligancur, iceraca- 
que fublimatione re<flificacione depurencur , auc Cinnabaris ca- 
lis fimplex c fulphuris & mercurii colliquacione & fublimatione 
nata adhibeacur. In fruftis majoribus minium timeri non de- 
bet,cum,fundamentis chymicis repugnec, plumbum cum fulphu- 
re ac mercuric fublimari poflcjprouc seque cxperienti^ fupcrfli- 
Obferv.Acad.NXXent.IL Ecc ciofus 



"r 



36i J-^/ ' Ufcrvatto d L X X X n t 

tiofus ille refragatur mccus, quo mercurium fublimatum cum ar 
fenico inquinari, fublirtiari , & ica admercurii dulcis praeparatio- 
ftcm minus cutam reddi pofle pucanC. 



Conclufionis loco duplicis adhuc experimenti chymici ac 






s 



fncdici rtientio injicicnda. Illius, quo cinnabarem ancimonia- 
lem ob colorfe obfcuritacem cum cinnabari vulg. una raixtam 
fublimare folcnt , hu jus uc minialis magis color cam temperec , & 
^d cafmineum deducerc conecur, quo fine cciam cum urina vel 
Ipiricu urinx in porphyrite impra^gnari cncuran folec, & pofl- 

modum falfedo icerum clui ; in quo arcificio /tupendum illud 

arcanum Celebris in orbe pharmacevcico cinnabaris Linckcriana: 
Conclufum nonnulli opinancur, 

Hujus vero feu Medici experimenti obfervacio ilia eft, qua 
tiframqueCfnnabarim, antimonialem & nacivam, mixtam una 
fteracis vicibus fublimari, acque ica penetrandoris fubrilioris cf- 
fedus reddi pofTe judicanc. Sic recorder methodi celebraci/li- 
mi Archiatri Wurtenbergici B. Dn.D, Gmehlini, qui caH Cinnaba- 
ri cum parte V. X. Salis volatilis acuata larga & iteraca dofi in af- 
feftibus nervorum chronicis ufus eil:. Sed de ufu commentacio 
hujus loci non eft , prafertim cum commendationum abundan- 
tfai magis, quam defe(flu laboremus, quae hoc eoncrctum ad 
fublimius faftigium elevarunc, quam ipfo efFed'u fuiquc meri- 
t"o penetrare valef. Ego in privata difpenfatione non inuriiitcr 
admifcuifle mihi vidcor, tum pulveri nephricico ex nitro puro 
Sc tartaro fitriolato , tum pulveri ccmperantf ex nitro, tart, vi- 
triol, matr. pcff. anc diaph. imo ctiam pulveri infantum ex macr. 
perl.,antim. diaph.,lumbr. terr. reliquos ufus ut prastermiccam. 
In primo enim fpasmorum nephriricorum mitigationem per cin- 
flabarina nitrofa fecuriorem deprchendi, quam per opiata alia- 
quc narcotica , qu^ excretionum cohibitione quam infau/los ef- 
fedus port fe in hoc paffu inprimis trahant,, experiential mulco- 
rutn fufficienter jam innotuit. In altcro compofito , mihi ha- 
^enus vere panchreflo , a^que tutius acutarum , febrilium inflam- 

mac^oriaram cx^ftuacioncs , orsasmos, inquiccudincs , acrimo- 

nias 



fr 



■ Ohfer'VAfh CLXXXPUl 40 j 

nias ita obcundijfopiri yidemus, quara alia narcorica mcthodQ 
& mcdicina. In tcrcio fpecificorum ancepilepcicorum cncr- 

giam, uti & generalium abrorbcnci'um,dif9.ucieqtiuoi^ felidtcr 
adjuvari ka,non immerico conjiccrc licebic. 

OBSERVATIO CLXXXVIII 

Dn. LIG. JOH. SAMUEi. CARL, 




' t 



De 



Alcali vitrtoUfo 



* r 




r 

Nfignio hoc nomine ea falia media, qu^e fimplici falc alcatica 
& acido fimpliciore univcrfaii in fulphure vicrioloque haercn- 

tc conftanc, qualia func tartarus 'vihiolatuSi arcanum dupli- 
catum , nitrum fulpburatum , fil Glaftri , faiia fixa i^egetabi- 

Hum offidnarum &c. Singula enim in fundamenco chymico- 
phyfico conveniunc, liccc quoad operacionem cxccrnam longc 
difparia fine. Cognica vcro rci a^ciologia incongruum force. 



(ingula magnolaborc conquirere, mulco magis abfonum forec 

fi unita ex rci differentia adhibere placerec. Praiftabic ergo unum 

breviorc methodo parare, quod c^ceris vircute fic ^quale imo 

Cu^tret, Sktartarus uitriolatusTachenii.^ ^ * 

^. Cinercs clavell. puros, folve aqua pura , afFundc folu- 
tlonem vicrioli , five vcnerei five marcialis Tub jequali pordone. 
Prscipicabicur metallum fub forma croci. Sacurationem de^ 
prehcndes, fiparumliquoris hujus fikres,eique afFundasparum 
folutionisCiaclav.veloI. cart, per del.Quodfi nulla efFervefcen- 
tia, nee turbatio liquoris, & fubfidencia calcis metallic^ comiti- 

tum acidum vitriolicura eric facuratum , & a terra mecallica 
beracum. Filtra cum liquorem & ad cuticul^ apparenciam 
five in vitro five in olla ferrea infpifra.uc loco frigido expoficus 
cryflallos dejiciac. Liquor refiduus denuo cvaporacipne inrpifia- 
ri & cryftallifacioni exponi debet. Habcs ita tarcarum vitriola* 
turn purum, nicidum, cryftallinum. Commcndari poceft ha;c 
pecie« alcalj vitriolaw pr^ caeteris hujus generis falibus med ' 




/ 



£ 



turn 



• 




Ohfervatio CLXXXfH?! 




» 



turn ob breviorem ac vilibrem operationera, turn ob (piritus fub- 
tilioris ac volacilioris in vitriolo ha^rencis cerciorem fufceptio- 
nem ab alcali faaam. Ille enim carcarus vicriolatus, qd e falc 
tarcari, fpiricu vicrioli faturatOjuficaco officinarum modo con- 
ficicur, hac'teiicriore fpiritus parce carcc, uc caccam , quod hie 
majoTres fumpcus requirac. J . I r,-? » 

Arcu num vero duplkatum feu panacea Holfatica , qii^ elui- 

turecapite morcuo aqua; foms,ejusdcmprofapi» efl jfiquidcm 
fpiricus vicriolidepellensfpiricumnicnjuc acidumdebiliuSjtene. 
rius, volatilius, cum fale alcalino nitri CcCc confociac, ac ica talc 
fai ncutrum format. In praeparacione vero non folum ob calci- 
nationem follicicam plus facefTit negotii , fed etiam illudminatuf 
damni,uc, fi caput raorcuum non cxquiflte fucric calcinacum 
atquein confedlionc aquae fortisvitriolum venereum adhibitum, 

facile cum micula; vicnolico-venere^e in hoc arcane duplicaco 
haereane ac rcmaneanc,qu^infigncsvomicus,hypercacharfespe- 

riculofas fufcitarc valent , prouc ejusmodi exempla mukorum 
cxpericnda imo mcdicina forenfis prodic. Undenon folum ac- 
curaca &iterata calcinatioinftrui, fed & a nonnullis inquinamen- 
ta ve/ierea per addlcionem portionis alcali pracipitari folenc 

• Idem vero incommodum evenire fplcc a tartaro vicriolaco 
fupradidto » fi iile ex vitriolo venereo conficiatur,nec fufficienccr 
per alcali fai faturctur jad quod periculum cvitandum , prsftac 
non folum fuperius nocacam docimafiam experiri , fed quantita- 
tcm falis alcali fuperabundanter afFundcre, ica ut acidum aliquod 
adfufum efFervefcenci^ cujusdam flrepitus cdac,ac pr^dornim- 
urn falis alcalini indicet.quod vero pr^dominium fall medio nil 
obftat, cum in liquore remaneac feparandum,nec cryflallifacio- 
nem cum tartaro vitriolato fubeac. 

Hac ratione pro ufu medico fufficic una fpecies alcali talis 
vitriolaci. Nee opus efi: (aut fingulare quid in eo nos pifcan 
pofle pucandum) fiile Glaferiano, quod paratur ex hepate iul- 
phuris pulveriiato, Icnique igne calcinaco, usque dum fai cmc- 

evadar, qui aqua calida folvendus, &c ad cryftallifatione«^ 

* diipo- 



I 



/ 






\ 



T 

De Alcali vttrloJato. 401* 



*i-v 





difponendus. Sulphur cnira fimilem fpiritum addum in fe con- 
tinec, ac vicriolicus exiftic. Unde fi fulphur cum fale alcali mi- 
fcetur & fundicur in maflam rubram , & b^c calcinatione fub- 
flancia aduftibili exuitur,complicacur cum acidum fulphurcum 
cumiale alcali in fal medium, fimilc & idem, quale eft cartarus 
vicriolatus. Acidi vero fulphuris cum acido vitrioli indicacam 
idendtatem monftrac genefis vitrioli exraineris fulphuris, metal- 
lis adjunais:tum ctiam imicatio artificialis ex venere vel marte 
mediance fulphure paraca > per colliquacionem , lenem calcina- 
tionem eluicionem ac infpiflacioncm. E quo vitriolo idem aci- 
dum elici poceft , quam eft vulgare vicriolicum. Adde dcmon- 
..racionem ex rvnchefi, quod tale acidum facile cum principio 
<p\cyi?(o in gencfin fulphuris cranfire pofTic , fi fcilicec cum fale 
alcali Hgetur,fundatur, inque fluxu ro <pKcyt?ov ccarbonumpul- 
vere adjeao addacur: redit inde hepar fulphuris,fcil. alcali fulphure 
plenum, dum acidum vicriolicum commercium t» alca i dcferuic, 
& cum principio inflammabili novum mixcum , fcil. fulphur mi- 
nerale verum generavic. Unde fi cluacur hoc hepar aqua , fikrecur , 
pCcEcipicecur cum acido quodam : emergic lac fulphuris , quod ve- 
rum eft fulphur, &in ejus confiftenciam facile liquari poteft. 

Pracerea ejusdem cenfus eric nitrum fulphur alum , quod he, 
fi fluenti nitro fucceftive adjiciacur fulphur, usque dum uftionis 
&flammacionis ftrepicus ceflec. Maceria relidlainaqua folvitur 
& cryftallifacur. In hac operationc fimile fal medium vicrioli- 
cum producicur,dum acidum nicri perfufionem cum lulphurc 
peruricur ac difpellitur j remanens vero fal nicri alcalicum - 
fpiricu fulphuris vicriolico incime commifcecur & m cale .al neu- 

crum permucatur. j j- 

Deinde ejusdem indolis eft Sat mutrum, quod mediance 
fale alcalino ex athmofpharra pifcancur. Cineres clav. fal carca- 
ri Sccexpommcur aeri Hberoper aliquot feptimanas menresqucr 
cum folvuncur uqua frigida: remanec fubflaniia alba, mucida, 
qua; calida aqua coquendo folvicur&adcryftallifacioncm expow 

nicur. In acre cnimhsrcc,uci per aquas cerrasque diftulus^clt,^ 

Eee 3 ^P^^"^ 



\ 



cum 



\ 



:^Q^ UfirDMto Ct XXX Fill 




^^^ 



(piritus illc vitriolicus , (al acidum magis fimplex, cacholicumj 
imde cjusmodi fal ad fijlphuris gcnefin difpoficum eftifi fcilicec 
Cumpulvere carbonum fundacur in feepar fulpburis. 

Deniquc ejusdem indolis Tunc officinarum Jalia 'vegetabilia 

fixa > qu3£ ex cincribus cum fulphure uftulacis conficiuncur. 
Cry/lalli enim faporque atnaricans illico prodic,ea non eflfe al- 
calia. Unde univeria corum ferie commode carere poflumus, 
Dec rpecialis* cnergia in iis quasrenda. Ecfi enim difFcrencia qu^- 

. dam talia falia, in alcalina nacura adhuc conflicuca, incercederc 
quoad nonnullorum {enccntiam po/Iic : banc can:ien fublacam eile 
aeccfTu acidi fulphurei, dubicare vix licec. 

Singula ergo ha:c falia cum inter fe convcniant, (pecicquc 
cadem fine : pra^ftabic unum fervarc , quod brevioris ac vilioris 
fie fuccefTus. Ufus ejus eft digeftivus,diurecicus,ccmpcrans,re- 
folucorius non conccmnendus. Cum abforbencibus uciliccr mi- 
fcecur & adhibecur in obvifcacionc primarum viarum , febribus 
incermiccencibus Scacucis: Cumnitro combinatur.tum uceiFe- 
flus cempcracorius adjuvetur, turn uc nicri cfFedlus coagulaco- 

. rius & infpifracorius hujus digeftivi adjun<Slione corrigacur : quo 
fine in fpasmodicis affedtibus nephricide, colica calida , afthma- 
cc CQovulfivo &c. fuum fymbolum adfcrc. Cum marcialibuJ 
Vinicur , quia conica apcrientium ac reiblventium conforcium 
amanc 5c exigunc, 

Unum circa pr^paradoncm commehdaci tarcari vicriolad 
adhuc nocandum, quod uci fuperfluum fie Spiricum Vicriolide- 
p.erdere,ica pariter dc fale tarcari fcnciendum, cui absque dubio 
minoris bonicaris auc damnofa: qualicacis cineres clavellaci puri 
fubfticui pollunc. Si de utroque fiibjcdo libra adfumacur : facile 
hujus falis vitriolici uncias 8- 6. nancifci poteris. Nocandum 
quoquc, quod intenfior cvaporacionis ^ftus mulcum falis huj 
in auras difpellac. Pocefl ergo a quel mo.tus inflrumencum 
volacilc reddcrc, quod in igne fuforio fixiflimum perfiftic alias 
Quamobrem alii cali co£lione fpiricum yolacilerp ex cali mixcu 

fa fofciperc ccncan.c, fl in cucurbicA cum alem^ico pperacio i.n- 

llicua 



1 




dh/ervath C L XXXI X ^^07 



fd. 



■p 



* 



M 



fticuatur , & liquor prodiens iterate rciStificerur. Prscflat erg6 
Icnis evaporatio. Dcindc vafa figulina porofiora raukum falis 
imbibunt. Fcrrca itaque ad cvaporacionem , auc vitrca praefc- 

r^nda. 

OBSERFA7IO CLXXXIX 

Dn. Lie. jo H. SAMUEL. CARL. 

De - 

/ 

J 

AUrtialiumfeleBa, 

Artialium praeparatorum catalogus in cum cxcrevic numc- 
rum.ut vix Mcdicus aut Pharmacopoeus fopcrfic , qui non 
fingularem modum fui martis cache<!^ici , ftomachtci , apericivi , 
hclleborati , cydoniati, per omncs menftruorum 
clafles pra^parare ac commendare deprehendatm*. 
pendendum Sydenhamii, aliorumque judicium, qd martcm ptf- 
rum in fubftantia, nulla pra; via alterations auc curioratra£latioiie 
fefum , prxfcrunt omnibus marcialibus eonftruOionibus, auc uc 
pfi loquuncur, dcftruaioiiibus. In cacheaico-chldroticis afFe- 
ftibus videcur mars erudus feliciorcs efiedus manifeftius excrcre. 
Eflfe vero omniurri marcialium operacionem in coniea facultatt 
ftindatam , uc non nifi fecundura majus & minus inccr fc diffc- 
ranc , aut a menflruis caterisque acccflToriis quidpiam inter Ic 
ecncineanc: roonftractum adftri£toria hasmorrhagiarum per ilia 
rupprcflioitum vifcerum robur per ea obtinendum ad rtagna^ 
tionuiri difcuflionem , mocusque humorum lencioris promocio- 
nem. Undc cum hie generalis (copus perfiftac in fingufisTraul- 



m 



Non 



1 



fupcrfiuis correftoriis tencaminibus baud opus clle vid 
Compendii loco commendabo folum duo pr^paraca marciaiia* 
unum in forma Iiquid'a,akerum inficca,rolida,puIv(irulenca. 

Illud efl ejjfntia Dttrioli martis tartarifata Ludovki, qui 

(uti cum Zw/jfm mulcum congruic) videtu? inter remedi. 
martialia lenioris , fecurioris &:certioris opcrationis cfTcpraeffir 

am in infantum acrophicis^afFedibus , ubi cachedica corpori 

^ difpo 



y 



^Qg Ohfervath CLXXXIX, 

difpoficio, abdomen cumidum durum, fades pallida, confum- 
pcio corporis, calor p.n. incercurrens , tufTis ficca glandularum 
roeferaicarum obflrudionem innuunc , ac marcialium veluti 
ufurn indicanc, prout hoc fcopo celcbre apud noiinullos evafic 
fpecificum ancacrophura ScreU ex diaph. mardali , rad. ari ir. fl. 
fal. vegec. faccharo &c. compofitum. 

Circa pr.Tparacionem falcim illud nocandum videcur,qu6d 
quodvis venalc vicriolum ob venereum mecuendum concagiurn 
cucum nonfic, novum vero acpurius vicriolum per fpirkum vi- 
trioli & lim. marcis pararc,auc ex minera marcis Haffiaca eliccre, 
laboriofius auc preciofiusjudicari po/Tic : quod inde faciliorc me- 
thodo vicriolum ab omni inquinamcnco cuprco depurari pof- 
flc per marcem , uc vicriolum marciale purum exeac. Hoc fine 
foluco vicriolo in olla ferrea fuper igne adjicicur limacur^ mar- 
tis manipulus unus & alcer pro quancicate vitrioli , agicando li- 
quorem fenfim omnis venus praeciplcabicur rubicundi pulveris 
forma, uc lamina ferrea indica maculam & cin6luram veneream 
amplius non recipiac. Poft filcrecur liquor, & icerum coquacur 
Icnicer , adjiciendo fucceflive crcmoris carcari vel anacicam vel 
dimidiam falcim porcionem , imo afFundendo hujus uci & crudi 
tarcari jamfadtam rolucionem,uc ica folvendo coquendo ucrum- 
que mifceacur &c melleam confiftenciam acquirac. Affundicur 
pofl (p. vini phlegmacicus : Excrahicur Icni calore effencia flava, 
filcracionc feparanda,qu2fi nimislenis exiftacinfpilTacione acui 
poceft, (i vero a virtiicc vicriolica facuracior adeoque in encrgia 
.adflri(^oria crudior videacur , dilui poccric novo (p. vini , auc aqua 
aliqua vica; aromacica : Unde & ftomachicum non inucilc eva- 
die , quo nomine & Celebris eft apud nonnullos. Cum euencia 
amara mixca : effedum anc-idericum & hypochrondriacum 
cxeric. In mulierum affedibus, menfium vitiis , hsmorrhagia 
uceri &c. paricerdebicam operacionem cxeric &c.&c Qu^ pau- 
ca de hujus marcis liquidi pr^paracione ac ufu commendaue lut- 
fecerinc. 

Aicerum pr^paracum marciale in confiftencia ficca elt cro- 



, * 



y 



3f J^^ytiaUum fihStui 40^ 




€us martis Jiilphure plutus. Omnes enim calces 1 fulphura, 

croci marciales, auc quomodocunquc nuncupencur, in eo uc- 
plurimum convcnirc videncur, quod fine calces fulphureo fuo 
priacipio private. Proinde fblum gradu adrt:ri(Slori2e fuje au- 
ftericatis difFerunc. Atvcro in fulpliure ( per alcali Iigaco,ud efl: 
in hepatefulphuris,fiquidem banc diacrifeos radoncm hie incel- 
Ied:am velim) fie marcis, (uci Scaliorum mecalIorum)ade6 tc- 
nera diflblutio, uc Tub forma fubcilis pulvifculi per aquam elui 
ac fcparari poffic. Idem fie, fi loco fulphuris adfumacur ancimo- 
oiura. Funditur fal alcali , uci Tunc cin. cl, puri , adjicicur fuc- 
ceflive anatica porrio fulphuris vel ancimonii, Materiac bene 
fiuenti injicitur linnacurjE marcis cancundem ; & ben^ inviccm 
fuiaefFunduncur, (blvuncur aqua , crocusque ita omni falfedinc 
fulphurea eluicur. Crocus fubcilior agicacione aqujc facile ad- 
fcendic furfum j ica uc magis cenerior,Icnior conica, apericiva vc- 
luci magis portio fcparari &in ufum vocari po/Tic. ^ Imopocc- 
ric proincimiore calcinatione cum part, duabus nicri deflagrari, 
Ufus idem eft, qui Eflencis vitriol, marc. Lud. cribuebacur. In 
atrophicis infantum afFedibus adgr. j.ij.iij. circa coena? cempus 
cum fale digeftivo adhibccur. In inccrmitccncibus fopiendis pi- 
ricer ante invafionem dacur 5cc. 5cc. 



I 



OBSERVATIO CXC 



c*ff* 



Dn, Lie. JOH. SAMUEL. CARL, 

AnnotataChymica deTinSuris alcdlinls , Alenuriidul 

CIS fecura pr^paratione^^CaldbusAntmonmlibus* 

MUks in officini-s Pharmacopoeorum proftancTinaurar, qux 
quidcm magninominis6c ominis, magni ponderis, artifi- 
cii, differentia a^ftimari folenc, ncc camen ad calculum vocata; 
iillis phoenomenis vel chymicam,vel medicam diverficaccm ex- 
hibenc. Hujus ccnfus funcTindur^ varise andmoniales, carta- 
ri, metallorum ^ coralliorum &c. illat fc qua: cum fpirrvini e fali- 
bus alcalinis eliciuncur. - 

ohfirv,Acad,N.QCmJL Fff Tiaau- 



^IQ .' VhferUaik CXC ' 



■ -■' •-■■■ ■ -- -• 




Tin£lur2e facio pendec a falc alcali , quod quo acrlus ficclui 
cxiftic, & fpiricus vini magis rediificatus pleofus, c6 citius Tin- 
€itura bona, fasuraca colore & acrimonia prodibic. Sic quo 
fcoris ancimoniales calidiores adhuc func, & quo magis redifi- 
cacus olcofus eft fpiricus vini : eo ciciiis excrahicur Tindura ; i. e. 
folvitur per oleofum nnenflruum tenerior falis portio, quo fub 
digeftione facile rubore inficitur. Contra vero fi fcpriee igne 
extra£lae jamdunn deferbucre,aut humidicacem jam concraxere, 
auc fpiricus vini fit aquofior, nulla prodibic Tindura ; fub quo 
tamen flacu folucio fulphuris concingere poflec , fi juxta mul- 
torum opinionem calis perpecraretun ^ 

^i Hac ratione generancurTinflurse ancimoniales , five ex he- 
pace anciraonii quacunquc diverficace arcificis parecur, ^w^ ex 
fdphure ancimonii pr^cipicaco icerumque calcinato, five alia qua- 
cunque via. Eadem racio eft Tindurae tarcari , uc nifi fal carcari 
probe calcinacum fie & fpiricus vini fac oleofus : liquor digeftio- 
ne non bene rubefcac. 

Tinflurx fulphuris , coralliorunn , (blares &c : mulcarum 
defcripcionum huic paricer innicuntur fundamenco, 

Hcpati fulphuris fi fpiricus vini pro digeftori^ Tin£lurx cx- 
trad^ione adfundacur': nil de fulphurc fblvic, fed parum falis at 
calini , calcinacione masis exuftl 

Quod fi cuprum cum hepace fulphuris in tencrum crocum 
difTolvacur/imoaliartiecalla.ipfum eciam aurum: tunci fanefab- 
foQum foreCifi quischymixvellevicergnarus fulphurum mecal- 
licOrum excradlioncm indepifcari centarec; & eo minus voci com- 
pos rcddetur.fi heparcalc v.g. auracum folvercc,accco pr^cipi- 
tarecfupercalepra^cipicacum fpiricum vini fads dephlegmacum^^ 
ip. chercbinchin^ imbucum digerercc , & hinc magni myftcrii 
cflcnciam folarem , aurum pocabile &c. haurire cuperec. 

Tindlura merallorum ejusdem eft furfuris, quse a mccai- 
lis fingulis cum regulo fufis & cum nicro calcinacis ne umbram 
quidcm mccallici fulphuris mulco minus raiculam aliquam for- 

licur. Error ergo eft vahiftimus, fi per ejusraodi traiSacionem 



'A»*t9UU Chjmtca de Ti»SI»rii alcaUnti .Mercurii dufchjecura ^cl -4 

menftrua fulphurum mctallicorum excradliones expcdai 
lis. Cercc cnim fi menftrua abflrahancur, tranfcendic fpiricus 
vinia priore fimplici nacura nil akeracus: in fundo rcmanec pa- 
rum falis alcalini." ' ■. 

Succurric jam mcmori^ tinftura folis B. Parenci mco ufica- 
ita. Incer hallucinaciones ejus ac cencamina herraetiiiaprolabe- 
.batur in cxpcrimencum j quo aurum cum cinnabari ancimonii 
^u pyxide ferrea inclufum in cahinacorio ccftu decinuir,&fixa- 
torium ingreffum in alia mecalla prodicurum fperavir. Spc ex- 
cidens crama cra£lavlc cum fale carcarl Mixcuras buic quocies- 
cunque afFunderec fpiricum vini red. ex acinis uvarum fermenca- 
lis produdlum : cocies cindura rubella crocea , blandae acrimo- 
ni^, prodiic, quam pro ultimo, fa^pe eciam no.n inuciIi,refugio 
habuic ac ufurpavic. Meas fentenci^ , quod dc excraftione fulphu- 
ris omnino dubicaverim , contra vero folum alcalinam cinduram 
cenfuerim , fubfcribere noluic. Ego vcrS ejus inventum , cum 
cxperlentia chymica ea fueric inftru£tus, quam in paucis phar- 
macopoeis deprehendi , ucilicatemque medicam mulcis cxemplis 
docueric , rcjiccre nolui , licet in generali cnergia remcdii huju$ 
falini ccnerioris acquiefcere potuerim. Undepra;cipue in atro^ 
phicis infantum afFedibus, abdominis incumefcentia, aglandu- 
larum mefaraicarum obftru6lione fimilibus lymphse vitiis fuanj 

■ 

exercuifle energiam obfervavi. 

Qu^ cum ita fe habent , atque exinde turn rei fundament 
tutu turn compendium quafi patefcac: requiritur ad tinflur^ 
hujusmodi alcalicae produaionem i) fpiritus vini probe reai- 
ficacus oleofusiunde ad faturationem rubore atquc acrimonia 
tinduram nancifcendam , fpiritus vini oleoHtas paucis guctis 
olei deft.appropriati augeri ac roborari poteft v. g. anifi, jump. 
thercb. &c. 2) Alcafi valde acre, quod fit , fi fal ejusmodi noa 
folum per fe probe calcinetijr, fed & cum crocis ac corporibus 
mctallicis fundatur. 

Sic n hepar fulphuris cum vcnere , raarce &c.fundatur 5c cal- 
cinerurjfacisfaturataprpdic tinaura. 

' ' Fff % Cum 






-K- -.^1*4 





I 



"t 



Cum regulo parari poceft facis acris tindlura. Fulb regulo 
adjicicur nicri quarta pars. Si bene ac tencriter fluxerinc, efFun- 
dc. Scoriae fla vje , fi pulverifcntur ita calide , & afFundacur fpiri- 
cus vlni.tingitur leni digeftionis calorehic fpiricus fads mature, 
uc facuracilTime rubicundam , acrem , penetrantcm abeaj in 
rinduram. Id comagis fic,fi regulus ancimonii, prouc ad ejus 
incimiorem depurationem ac ftellificationem fieri pofTcc , fe- 
cunda ac certia vice cum rccente nitro fundatur j unde fcoria?, 
pellucidacis vicrefcencis , coloris fuccinei evadunc. 

Ejusdcm acrimonii^ ac penccrancias exit tindura, fi hepad 
antimonii pars quarta calcis viva?, & nonnihil limacurae marcis 
addatur , &: mixcura non tarn affidua fufionc fed calcinacoria 
fiftionc tra^lecur. Calide materia? rubicundae pulvcrifata afFu- 
fus fpiritus vini,& digcftus cumea,abic mature in liquoreni acrcm. 

Ufus ejusmodi tindurje alcalinas eft refolvens diurecicus, 
ad mucoficatis incifionem, abfterfionem, cxcrctiodem promo- 
vcndam appro priatus. Quarein lymphas impuritatibus fcabio- 
fisjvenereis, hydropicis , cache£licis , nephriticis &c. fiio cffe^lu 
non deflituitur. In intermittentibus a primarum viarum obvi- 
fcatione u tills deprehenfa. In aftbmace humido pariter &c. 

Dilucefcit ergo e paucis hifce harmonia & ratio fundamcn* 
talis ejusmodi tindurarum tumphyfico-chymica, turn medicaj 
adimens fuperfticionenn chymiatricam , qua: admirabunda ani- 
morum levitas fulphurum metallicorum cxtradionem adarchci 
irradiationes panacealis utilitatis fibi aliisque inepce pollieecur* 

Eft in mercuric , quicquid quorum Sapientes. Tricum hoc 
»€ trifteHerraeticorumrolamen&iisjaminnotuiE,acia aliesum 
feufum devenicqui prima chynnia? ac phaijmaci^ veftibula non 
fontfupergreffijUt hi cum excrcitarionibus ex hoc a^rario hauri- 
ri pofTe arbitrentur, quicquid medicinae vereheroicas, arcbealiSr 
panacealis , univerfalis nomine ac ominc venire ac vcniri quea*.. 
Exinde roc pr^cipicata, fixata , compofita mercurialia prodierc/ 

quorum mulca ucili eftcdu vacua nonfwcruncplura vero cum 



■ p - ■ 




au£lorum admiracione , fama , vita acquierere , 6c cum iis mature 

iccrum fcpulca funCr . - 

Inter ilia compofita , quae in ufum publicum oflficinis conir 

credica funt, jEtatcm prse casteris tulic mercurius dulcis. Gurti' 
vero noQ infrequenter heteroclicos valde, vomibundos,hypcr- 
catardicos, exerac cfFcdus : non folum Galenicis chymias con*- 
temptoribus, fed & aliis in fufpicioncm inconftaiitis , minus fe- 
curi, perpetui efFedus dcvenit. 

Mulci rem totam non adeo dextrat ac follicitac prafparationE 

tribuunc , quod fane & multa^ exempla Tatis clarum reddun^. 
Puell^^ 4. an. in pectoris infardu, abdominis intumcfcentia , his 
diebus hunc mcrcurium in parca dofi dedi , ubi tamen perraul- 
tos vomitus anxios fufcitavitjUC medicum ac medicinam fufpc- 
^am reddidiflec, nifi parentes anxii fibi perfuafiflcnc, abundan- 
tiam pituics in motum fufcitar^ eflc in caufa. Examinato ve- 
to per guftum mercurio , ipfe Pharmaeopoeus harum rerurn 
probe gnarus (tacim mecum facen dcbuit, mcrcurium fuum non 
omnimode efle faturatum. Ejusmodi effcftus , inquam , cum 
ftequcncius contingant, mulci eum rejiciunt , quod adeo * 
fit operacionis, uc in hoc fubjedo leniter agat , in alio 

fufcicecturbas. 

Subjeaorum diYerficas quidpiam force tribuerc valet, dum 

Bnum fenfibilius & mobilius,pr^fcrtim ad cacaraicas excrenoJ. 

nes, exiftac alcero; uaum magis fcoriis falinis mucidis abundee' 

prae aItero,u£ materia ad motum difpofita facile accedence mo- 

vencc vehemenciores fubeac motus;vcI mobilis nondum reddi- 

*a in abundantia fua per movens in curbulencos mocus fuicicc^ 

Tncufanc alii formuIas,qu6d in pulvere/yrupo &c. non adco' 
tucoadhiberiqueat,quam in pilulis,quod vero expcriri non li*- 
cet,licec alii mihi perfuadere conarentur, in puly. adhibicumin' 
dcntibus mulrum remancre , falivarionem facile, dentium va*- 
Gillationem &c. producencem. Sa^pius ego, imo alu, infannbii^ 

c^mfyr. deGich. Crhab. rofar. fol. dc manna &c. non infeir" 



multai 



10 3« 



m: 



J 



V 



/ 



\ 



414 



1 I 



\5< - 



Ohfervatio , CXC, 



■^ 4 



ter adhibui. Nocum vcrp mihi eft exemplum , ubi viro fcablQ- 
fo in pil. cum excr. fumar. ref jal. cxhibicus emefin fufcicavic , qujc 
alio falino remedio (c. nitrofo fiftebacur. " In aliis rcabiofis Cicni- 
lia phenomena npn obvenere. 

In prxparacione ji vi^ium qua^rendum,id hue referendum 
puco, quod in officinis una mechodus, una proporcio fervecur, 
.cum camen difFerenda cencridebeac,obdiverfum gradum cor- 
rofivicacisjqua mercuriusfublimacus ex pr^paracionis divcrfica- 
te fa^pe diverfus elTefoIec. Vicio equidcm huicobviam irepu- 
tanc ic,eratis fublimacionibus ac facuracionibus cum novo mercu- 
^rio vivo. Tac^o laboris prolixitacem , videcur tamen cercicudo 
indubia facurationis fkpe camen dubia manere. Labor veio ab- 
breviari poceft.fi mercurii fublimati q.l. in morcario marmoreo 
teratur,eiqueruccefrjve terendo immifceatur mercurii vivi puri 
ea quancicas,quarn corrofivus capere ac abforbere poceft. In- 
de facilius fublimacio adornari poceft. Inferiores crafla; hujus 
fublimaci partes cutiorcs runc,quamfuperiores,quSe vblaciliores 
corrofivi indolem nondum cxuere, unde feparari folenc. " 
ftus vero macureprodicfi quidpiam corrofivicacisf naufcofa^ad- 
huc fuperfic. 

Uc integrum procefTum fecur^ praeparacianis exponam : 
adfump mercurii fublimaci libram unam vel femis. Tero in 
morcario lapideo in tenerum pulverem : admifceo fucce/Tive 



Gu- 



mercurii vivi cancundem ad minimum, imo ad unc. iv. vi. vii)^ 
hujus doCm augeo. Concinuatur crituratio pro combinatoria 
fi|badione per unam & alteram horam non folum, fed eciam 
diem/ Mercurius fubigt qui non valec, cochlcari tolli poteft. 
Mixcuram indo cucurbitul^,uc venter ad dimidium impleatur, 
capaci. Impono banc crucibulo, proportionate magnicudinis^ 
& circumdo arena. lea igni aperco concredicur. Dacur prima 
hora ignis mediocris. Poftmodum ad 2. ^. horas incendicur, 
uc crucibulum usque ad medietatemcandeac. Exempro vitro fi 
mercurius cvcdus niger ab intermixtis miculis mercurii vivi fu- 

psrilui appareac; triturando comminuicur, itaquc mercurius yi- 



I 

A 



I 



\ 



Anttotata Chymlca de TinBuris akdlims ^MercHriidnlcisJecHra (^c. 41 r 

fponte fecedens cochlear! feparari pote/li Reliqua mafia 
pro re(!lificacoria rublimacione cradlacur uc ancea. Quod fi in 
fecunda fublimatipne a^qualcra albedincm , nidorem , ctulcedi- 
nem., nondum confequacur : poteft iterum crituratione fuper- 
fiuicas mercurii feparari & reQificacio reperi. Hac via nulius 
mecus foveri potcil: dc infufficienti fublimaci facuratione & cor- 
rofivicacis obtufione. Prpinde'cum prjEdominium rtiercurii 
vivi fccurius redu<rtionem admiccac, quam fublimaci, id mulca 
decaufa pr^fcrendum cenfeo. ' ■, ^ 

Super Aitio circa ejusmodi produ£taa pluribus jam deccda 

cft,ucetiam Pharmacopoeorum famulis non amplius fie occul- 
ta, in lis non minus arcani cherapevcici (njulco minus cbymici) 
efrcqusrendum,quam in omni terra macra crecacea, nee inrer 
CDC numero diver fa differentiam arei gnaro agnofci poflerapud 
medicos fpes , fides , admiracio parirer diiparucre, ut pauci cx- 
periencia chymica medicaquc ica vacui fine, qui in iftis bezoard 
nnineralibus, folaribus, lunaribus , cerufla ancimonii , fu^phurc 
andmonii , ac mc'rcurio vicae per nicrum fixacis , maceHa perla- 
ca Cru2neri, ftomachico Pocerii &c. myileria fcrucari ac vende- 
reaufinc.^ Tangam fakim inftar reliquorum judicium accurad 
obfervacoris Dn. Dr. Scahlii in diff de phthis. datum. Auro cer- 
te redimcndum cilb aic ancimonium diaph. fi juxraSylvium ab- 
fccffus &• ulccradones mtcrnas rcftituerct , fed inauipicaco vcri- ^ 
tas defticuic efFacum. Longc facilius aucem tarn illius, quam 
aliorum terreorum abforbendum ufa debilicancur penicus con- 
coQio , digeflio , cxcredones. Pergk ukerius de alio firriilis fa- 
nna? ac myfterii arcane loqui : qui per compendium di(5ta omnia , 
anxiecates infuper cardialgias , flacukncias anxias, tormina, di- 
arrhoeas, vix inn 6 fine graviore noxa nunquara cobibendas,per- . 
petuum externum algorem, frigidum multum colliquadvuni 
fudorcm, macuram & anxiam mortem, in phthifico fuo vid©- 
re geftit: ucatur diligenter andhedico Pocerii, & eric voti com- 
pos. , Et fane ratio a priore nihil aliud docere valebfc , quana 
quod >ud aqua; ardcnces carumquc immoderacus pr^cipue ufu$ 



J 

J 

^^4 Ohfimatk CXC, 



^aburus,di{ppridoneshc<n:icasinferunt ac promovent,& tanto 
'dcias in apricqpfideducunc,humidicaces lymphales imbibendo, 
vifccra exarcfccndo , indurando, obftipando , fauguinem infiam- 
xtisiado: quod,inquam, ica ejusmodi ccrrea macra per aridam 
c^ficcancem indolcm canto magis hoc przeflenc, quandacu- 
rationis fcopO largius ac frequencius adhibentur , eo tempore, 
ijbi ejusmodi exficcatae fcirrhoficates fcenam hcflicam jam apc- 
ruere , & ubi febrilis mocus confumpcorius humiditacis defedutn 

jam oflendac. 

Nolo in haec medica alcius digredij fed faltim animus eft, 

-paucis idencicacem iflaruni calcium indicarc, &j cum in vulga- 
xifTimp illarum fcil. ancim. diaph. nil myfterii rcconditum fie, 
ica in Cceteris nil arcani aut difFerencis Ipccificaj fubefle , mon- 

Arare. 

Andmonium efl concrccum minerale ex fulphure ac Tub- 
ftantia regulina. Hoc materia exiftit omnium illarum pana- 



m 



cium. Medium ac menftruum quafi illius dia 



feos pr^paratori^ cd nitrum. Hoc conftac acido fulphureo & 
falealcali. Calces vero illas pars ancimonii fulphurea non in- 
^redicur , fed regulina. Sulphurca enim Tub acccnfione cum ni- 
tro deJftruicur, uc fulphuris principiuminflammabile cum acido 
fulphureo nicri confliilum commiccens utruraque Ccfc deflruac 
& e mixtione fua diflurbec. Acidum vero fulphdris , uc craflius 
njcrofb , cum fale alcali poft acidi expulfionem , coic, ac novum 
mixcum , falinum , neucrum , vicriolicum i carcaro vicriolato fimi- 
Ic confticuic. In calcibus igicur illis de calibus falibus nihil hasrec, 
utpoce quod fub elucriatione cum nitro antimoniaco ablatum. 
Regulina vero pars rubflanciam,rubje£lum, bafin ud andmonii 
diapU. ita ca^terarum calcium formac. Facet hie fundamencura 
genealogicum andmonii diaphorerici. Regulus Ci cum nicro 
caicinccur, cum per hujus inflammabilc acidum parce fua fulphu- 
rcfi, mecallicani faciem mixcioni infercntem , orbacur , uC nil 
nifi viiirercibilis pars in calce remani^ac. Patec hoc, fi calx talis 

yel per fe vel cum fale puro in vitriam fundacur. Si ro <p>.cyi^'^v 

refli- 




An»6t4lA Chjmica de Tifttlarls akallnis , Mtnurii dnkhficurA d'S. 41 f 

^^^^^^^^ ' ^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^p^^B" ^^l^^^^^^^^^^^^^^^^p^^^k^^^^^^^^^^^^^^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^■^^_^^_^^^^H^_^_^^^^ 

ycflituactrrrfeditinreguiinam ngtetaHicam confiftenciam ,quoci 
pacet 6x Rifiohe illius calcis cum cArbonibus, pulv. fuforio 
nigtoGiauc {inoili fubftanria pinguU Ergo ancimonfum diaph. 
eft calls rcguli fubftancia calcaria cxufta* Cerufla antlmonii 
item*' ConvenitidenticatcfpeGificab^zoardJunare folare,cuni 
ha^c perfeifla iiftcwlla a nic'ro n<>Q .l^dancuj ac deftruancur; 
undc ab eorum confbrtio nil emolumcnti ifti calci ancimo- 
nialiaccrefcir* Bezoardicum mineralccft partis regulina: , per 
fpiricum falis Tub butyrosa forma ac nomine abflrato, median* 
tefpiricu nicrr fa£la [calcination Differ^tia nulla incercedir^ 
priccrquam', quod ba:c operatio in via humida contingac, uti 
ilia inficca. Medium calcinationisjeque uii ibieft acidumni- 
cri fulphurfium/ Mercurium >ita: riicro fixatum alii loco be 
zoard. min.-ob laboriofum^aC preciorum di/pcndium eligunc, 
Dec errant* -Eft enim mcrcuriusvit^ Hi! nifiregulus antimonii, 
fpiricu Talis di^cerpt ugi'^^'Sulpliura ancimdnii diverfarum pr^ecipi* 
tationura non efTe veca. ac'pura fulphura^ facis liotum ; fed ce= 
nuio^a'pfJECipitata/a^enftrtio pr^cipitatjwnis acccflbrio di- 
verrodiverfamalterationemrurcipientia. Poflident enim fuam 
regulinani\fuamque fulphuream adlluc fubftantiam. Si cum 
nitro, uti inanc^diaph. fie, calcinencur, convertuntur in album' 
pulverem , i. e. Galcem regulinam. Stomachicum Pot. Mater. 
perlaca'Ctu^nfimilisqlhe indolis produif^a grandiloquis cicuUs 
^Itim ab illis di^6lis differurir,^" DemonftracioigitUr haec fyn- 

thetica a priori fa'tis clare'convenienciamac identicatem indicar, 

Analyfis chymica 11 e5cpetatur : pcrducas folum quamvis 



r, 



» 



finpulas carum calcium ad fufionem in crucib 



dec virrum flavumi' QuodTi cum pulvere fuforio nigro fun- 
dannlr r redibunb in regulum* Regulum huric fpnde cUm ful. 
phure comm. redibic antimonium purum. Idem hie proceC^ 
fusj ordo, in fingulis obfervabuntur ; nee ullum produclum^ 
auc phasnomenon ab alcero difFeret* Abfonum ergo eft, dif- 
ferenriam fpeciei , giaduum, efFed:uum fomniari inter toe ex- 
terno raltirapharmaCiie labop differentia: & canto magis^une- 
9kfeYv:Ai^i,n^CX9nt,lL Ggg di^ir 

\ 



V, 



M^ 



t ■> 




\M:0hfervati9 CXCL ' ' -^^^ 



« '9 



dicinam magnafti in ils quaererc* Ludunt multi pharmacopoci 
faciles qui luperfunt admiracores , dum c'apfiilas fuashorum 
arcanorum unico arttirti/ diaph^implencac reftauranc. Dolum 
fraudulenturn fi Ariftarchi fronce intucaris : illis non fuccenfe, 
fi te umbra oberraritem canto magis cum pueris fuis rideanr." 
Sed pauca h$c de etrore jam facis decedlo addidiflTe fufFecerinc* 



Aiijjk Franco/, JsforCmhergam 



J- i 



OBSERVATIO CXCl 

\ 



v^ & 



Dn. D. MICH. FRIDERICI LOCHNERI 







Alonorchi Parenfe, AnorchinFiliuWgenerdnte. 

Ffecerac monorchin imperica manus Thrafonici cujusdam 
Ex^cfh'culacoris J virum juvcnem corofum, & ad Veneris 
caftra apci/Timum, quinco & vigcfinioaftatis anno* Haud cxi- 
guBv/ic dcfticocus Patrimonii parcicula,ca?libem vitamfpondec, 

mecuens, ne forte iibi concingcrec ^quod de Spadonibus Scho- 

liaflesjuvenalis: , ' ' 



\ 



V 

ft quando ai pralia ruentum eft 
Ecqe quidem fiipulis magnus fine wibmignU 
Incajjum furit. -^ ,( a- ,-.U:. .5 i 



J i . i ' ' 



Huic propoficocum per aliquojcannosfirmitefinhsefiflTcCi tan- 
dem formo/1/Iimac captus ambre JuvencuJjcper biennium il- 
1am quidem ambit, domum tamen , ob metumpendulaf Vene- 
ris, ducere recuftt*. Vicic camenTeleia Juno, & adfumpca m 



(bciam Amafia ^tandem 



-^ 



>** 



Narrata dmfpe&arunf ofcula Gu&f 



^ i 



^ 



Vix anni Ipario elapfo , I,ucina favet,& mafcula beat prole Pa- 
rcntem caftiflima Cofta. Perada fumma l^titia primis Pucr- 
perii dicbus , obfletrix a?des meas pecens, auribus infufurrat , 
puerulum reccns in lucem edicum omnibus quidem numeris 
abfolucum eflc & formofiflimum , fed anorchin* Vocacus tan- 
dem , Cc abfentiae hujus ccfliculorum Tcftis eilcm rogatus^Ma* 

trem 



!De Mofiorchi fdrente , jfndrchh Tilittm ^eHtranii* kl^ 




trcrti lacrymis pehe diffluentcm , Pu/ionis infortunium plan- 
gen tern , & infelicena Parcncem cacico fub pe<n:ore & mufllcando 
quafiaccufantem reperio# Curo nulliremedio locus eflet .ver- 
bis delinire & dcmulcerc dolorem quasfivi , folatii loco Matri 
reccnfendo > non infolitum efle, & mulcis exemplis probari poffe, 
tefticulos in nonnullis pubertatis dcmum cenripore ex inguinc 
ccuexlatibuIoprodiiflTcuci ex Dec. II. Ann. 1I» Ephem. Noftr. 

N* G. & Aa Hafn. PJ. obferv. iO(S* p» m* 197- ^ P»I^. obferv. 
€6, p. 169, Groenwald* Licholog. p. gj. aliisque noti/Iimum. 
Paculas prsbuic his diftis aures anxia Mater > pacatiorque red- 
dicus Parentis mille curis diftraflus animus. Sed dellituic mox 
fpcm concbbcam fubfequens poft aliquot fcptimanas jucundiflTi 



mi !>ueruli inopina rnors^ Quis faic i\on exclamct cum Venu 



fmo Vate 



? 



Damnofa quid non imminuit dies 
Mas Parentum pejor avis , tulii 
Nos nequiorest mox daturas 
Progeniem uitiofiorem, 

OBSERVATIO CXCll 

Dn. D. MICH. FRIDERICI LOCHNERL 

De 

Ciavifpecie, nofiratibus ^lebct ^Eod) diBA, uhi ohi- 

ter de Gemurfa. 

Clavorum pedis minus caucam rcfeaioncm & cxftirpatio- 
nera Gangraenam & Sphacelum fafpiusproduxifTc, apudBo- 
rellum,Hildanum,aliosqueobvi^paiTimobfervationesteltan- 

tur.&lUuftris quondam Baronis Samuclis PufFcndorffii deda- 
rantfata. Quod fi rice traacntur , nullum /i dolorem excepe- 
ris , minantur pcriculum. Clavi tamcn fpecies malignior non 
quidemin pedum difitis,fcd in planta rcpcrcu datun Indu- 
refcic paulatim cutis^caJlumquc obducit in rhedio tandem ds- 
hirccntem,qu^ cavitas cum nonmulcum a forammc ope cere- 
bri impafto dilferac, anoftratibus«ncbcr'.80(6appellacur. Le- 

^ Ggs a VIS- 



/ 



V 







UterVAtf^^CXClf. 



•Visfinif Ifi'itiunft ftiaJi, ta'ndem ii> lud & feralcm 

Tra<^oediarh dcfinif* Per plurcsquippeannos, fine nocabili mo- 
Icftiavicam tranfigunc ajgri, greflusquovoluiicdirigendoaptc- 
que incedendo , usque dum digiti Pedum ,ucplurimum vel Pol- 
lex', vel miiiimus'©b"fflfd primuusdoIore,mox incenfiorhfme 
ctavo tameriT^ iriflatianaatioDTs veftkio, licec non Tme'tuber- 



edlo corripiuncur. Simulac vero plaiita pedum rubore partis 
laefae imminencis periculi praefeociam arguic , defperata mox 
omnia, & Gangrsna fcorbucica appropiriquac, nulla fuperabi- 
lis arce^ Digitus pedis 'quoque, qui dolorem jam prcEleafe- 
tat jdoToris inox^expers fphacelata recumbic, exftirpatibnera 
promuflimam eflflagitans ^ne pars Qncer^ crahacur. Licet & par-* 
jis exterminio, mors tamcn ingruac. Pcriic in praxi mea pri- 
mus hoc afFe(fluj mihi adilancibusque Dn Collegis incognicO/ 



tir incegcrrimus fpci^acisfimcTque probitatis B Scoeberiinus, 
Pharmacopoeus Urbis iKjftrse celcberrimus. Tcntavimus quic- 
quid & logos & mechodos acque Experienria' fvafiCyfed omnia 
fruflra. Paucis pofl hujus viri mihi amicisfimi obitum annis 
Mercacorhoc male affedu^jcurseque me<ecommifrus,eadern 
fenfic,fata & vita exitum, quod & ruftico agri noft|:i.&an^c 
^iiadrim«ftrefpatium civi hujus Urbis fartbriam exereeiki quo- 
qu.e obfigic, Quibus exemplis indu£lus,criftia ftatim auguria 
fcapt'o , quocies ^ger hoc correpcus malo opem meam 6i ope- 
ram cflRaoitac. Subiic Mencem recordatio haut abfimilis for; 
«e morbi ^ abr anciquis annotati, recencioribirs &: noftri feculi 
medicfs ferme incognic^, Gemurfe nomine: obfoletuni vocabu- 
lum efl ex fontCi , 






quern pater Ennius, 



' . Et tuffientis pulmo Laberii 

Quern cana tibaiMt uetuftas. 

Plinius ejus Natural, hifi Libr, 26. e,^. p, m 4^3. Edi^i Parifin. 
meminit, fcribens.;.* £^^/c quiiem Aforbus (de pephanciali 
ipfi fermo efl) celeyjffr m Mm reftinUusefl Jicut ^. ille , qutm 

Vmurfam appeUaiiae Prifci , inkr dioitos Pedum mfcenmr 

^ ' itum 



-^f^ 



X 



B£ CUvefpecie \ nofiratihus ^ebec i £0c6 diUa , ^ c 4'iT 



etkm nomine oblUerato, Hujusquoquc mali meutionem in* 
jccic ScxcusPomptJus Feftus.de yerbor fignificac. Gernurfay 
inquic yjub minimo pedis digito iuberculum , quod ^emrefacit 

turn , qvi idgerat. Confului Huiduinianam Plinii Edicionem;, 
quam palnrtam aUis omnibus pijeri'pere aucunianc, fed plane 
«iru,^8:u?.c? difcosfi. Ec in Scaligeri , ononis Eruditionis certo 
Abysfi coramcncario in Feftum altum de Gemursa filencium. 
IlluftrisSalmafiuSjjUsya Mao-wv xauX':,««,inPlinianis SoliniExer- 
cicationibus Gemurfam pro clavis pedum , Myrmeciis y verru- 
cisque vendicar , locum Hefychii adducendo ; ^v^f^sawv 0' r.hz^ 

exwv £v rxig 7rr%v!*i? : qut tubtrcula fab pedWus habH\ ubi plan^ 

contra do^tisfimi virimencem,^^/?er«/2Ctt/^ loco tuberculorum 
in editione ultima impreflam legitur. Ec in fequenci quoque 
forte mendum fubefTe judico^dum VirClarisfimus fcribit:G>- 
murfasLatim njocabant. nos corpora, ubi fi con jcauras locus ^ 
cornua legendum efle ratio fuadec, cum cornes&'co-ps aux- 
Pieds, clavorum Pedis nomine ap Gallos venianc •, hinc Etn- 
plaftrumad cornua &EmpIaftruad clavos pedum rem eandem 
fignificant & pro fynonymis habencur. Et reapfe clavos in 
corncam fubftanriam excreviilcquis negecut filentiopractereara 
obfervationcm Dec J. Ann.lV.de cornuin fuperiori Pedis parte 
FoeminjB cnato. Nifi tamen omnia me fal^unt , lubentius crc 
diderim , Gemurfx denominationcm , potiori jure hiiic ma- 
%niori clavorum fpeciei impoiii poircquippegemitusprodu- 
eens; &agemicu originem crahensvocula. 



H*- ^ 



OBSERVATIQ CXCHl 

Dn. d.toh. adami GENSElII 



■ De 

Procidentia uteri totali quoad fundim cum f eh 



•- 




\ 




Oemina 28. annofum uxor' panniilcis hujus loci , tempefa 
nacmifanguinei, con ipitur febri maligna , euraca vclpotiu 



/ 



^22 Ohfervalh CXCIIL 



\ 



deftruda per novcm dies continues a quodam Barbiconfore; 
dccima die accerficus omnia in peflimo inveni ftatu, vcna^fcdi- 
onem negleftarn , cotalcm virium proftracionem , refpiratio- 
Oem diffidllimam, deliria immania, accefllc procidentia uceri 
cocalis cum minx fuppreflione; uterus quidcmvinculis nndi- 
quaquc alligacur,utHolierius inquic, ante ^ retro, fuperius, in? 
fcrius , oblique ad collumSc inguina, oHi pubis & facro per tu- 
iiicam apericonxodextraScfmiftrapartcanne^litunvarisetiam 
magniSj per artcrias & venas, pr^fertim fpermaticas, fpinali me- 
duUiP per nerves j re£lo inteftino & velicac per fibras tenues , un- 
dc& maximus uteri confenfus cum cotocorporcjaft in hocfub- 
jetflo uterus totaliter in ftar marfupii inverfus,non quoad orifi- 
cium , fed quoad fundum defcendit , extra vaginam propen- 
dens tumorelivefcencccucurbigam duarunilibrarumJEquansj 
omnibusfimbriisjVincuIiSjIigamentisncrve'isiIatisqueacmem- 

branofis & rotundis Iaxatis,im6quibusdam ruptis,nulio plati^ 
penituspenitusque apparente foramine: magna vis eft inter do- 
diflimos etianiTecentiores Medicos de procidentia utcri>adco 
ut de nullo foeminarum afFe£lu magis disquifitum fit, quam de 
lioc , ut taceam ex Gr^ecis Aetium Sc plures , D. Beckius cum Gar- 
mero, Medico Hamburgenfijdiudifceptavit de prolapfu matri- 
cis » & pras indignatione ( ut Pechlinus rctulit ) mortuus , Helvius 
if em &:Lindeni us raordicus ilium negarunc,miror tamen Hof- 
niumperitiffimum alias anacomicum cundcm ncgalle, experi- 
cntia fine dubio carensifola fpeculatione utens : cundem vero 
affirmant ex ArabibusAvicenna; & ex noftris Platerus obferv. 
p,76 1, Carpius mlfagog* anatom« p.23. Rolfincius de part, ge- 
nital p i54.Par^usL.23.C.4.Hildan. Cent. 4. obferv. <^o. Regn. 
deGrxf p,i45. Brunnerusde morb» mul. Lib- 2,C. 18. Diemer- 
brock anar. L. 1 . C. 24. Marchettus obferv. 5i. Maurit. de morb. 
mul.L 4.C6 SoIingen.HarveusLib.departu p,347.BlafiusP.3« 
obferv. i. Bartholinus C. 2. hift. 5 1 , A€t, Hafn. vol. 2. obferv. 44- 
Corn. Stalparc.\)On DccWiel. obferv. rar. Cent. i. C <^7.& Hip- 
pocrates nofter in multis locis, imprimis Lib 2.de morb muU 

. C33. 



I 



/ 



Dc Procidentia uteri totali qtioadfundHtn cumfehri maVmia, 42 3 

C 3 3. ceftacur: egoquoque oculatus fum ce/lis, manibusqu^ pal-^ 
pavi, fuic vero ha;c procidentia externa completa, ut verbis ucar^ 
Wedelii , inter onnaes Medicos noftriSecuIi de toca re liceraria^ 
praeprimisMedica, tarn fcribendo quam docendo per quadra- 
ginta & plures annos, cerco meritinimi>quam & in Italia ali^i 
quoties in Xenodochio Romano, Patavino acVcneto obferva- 
vij abfurdum itaque foret fenfuum teftinionio ac experiential 
reriim magiflr^ contradicerc , una quippe experientia & hie 
plus valet, quam centum rationes. Caufam vero hujus proci- 
dentias JEgra attribuit imperiti^'obftetricls, vaginam intempe- 
ftive ancealiquoc feptimanas in partu loco fecundinaevitrahen- 
tisacarripicn'tisifanguinistamen Cruptionem nonvidijquam 
RcdcricusaCaftro ScPrimorofms fineraciofle affirmant in tali 
procidentia, vafis enim riiptis Unguis non tarn extra corpus, 
quam intra abdomen profunditur,im6 uteri fundum omnibus 
Jigamentis rolucisinaercquafipendentem extravafatus illcfan- 
guis pondere fuo ita aggravatac comprimit >utprolabi neceffi- 
tetur*nec nifi mentis impotem cundenrf negare poflTe crcdide- 
rim: Vigefima die durantibus adhuc deliriis acceiTerunt fuftb- 
cationes uterince ac convulfionesfummo cumtremoreobpar- 
tium nervearum;,membranofarumque parrim diftenfionen^ 
partim ruptionem, uterus a continua fcmorum allifione, ac 
cxcrementorum contaminatione nimium quantum tumefa;- 
i^usj abattritu&incubitu intertriginofus ex livido rubens gaia,- 
grjenam rainitabatur, cumque talis nrascipitatio uteri totali^ 
cum inverfione, imprimis in febri maligna utplurira urn letha-- 
lis dbfervctur, cxiguam fpem dc falute sgras hujus^cncepi, 
continuatis tamen bezqaydicis, analepticis, travmariqis ^ utcrin^s 
acnervinis, adhibuifotusemoUientesexrad.Jilalb alth by'mphv 

Herb Janic. pariet.malv. cham. melil. verba fcfeml in. fan.g 



lafte codl:os,u:erumque clunibus eleyatis/emoribus decuffa 



poplitibns reflexis ac divaricatis per obitetricem reponi 
dcia cerea olJiL a]b.&:,momord. inun^la bland^ intrudi c 

vii rcitcratis fotibus accataplasmacibu.simpGfitoquoquc 



ciilb 



\ 






f^berc confedo ceia obdu£lo ,.& pe(ftini ac ofTi facro 

crnplafti:. concr. rupccum maftich (uccin. cacamab, galb lap* 

mao^nec. tandem vige/Ima prima die, qua? ucplurimum cermi- 

nus^eft acucorum morboriim, meliorem fpem eoncepi , deliria 

tamenad crigefimum o£lavum duraverunc diem, par urn vel 

nihil quad intermiccencia, raro cum exempio, crigefima nona 

de'iriis jamjam ceiTancibus, melius valcre coepic,& adhuc, lau$ 

ficD EO,vivic,raulcum faftidii vero ipfi caufacus eft decubitus lon- 

giorjaquoexcoriataquafi fuit,mulcis partibus circa lumbos & 

dunes jam fphace!atis,quibus fcarificacis Sc feparacis. pedeten- 

tim cocaliter convaluic,^mioque fequente concepir,6c partum 

robuftum'adhifb Viveflterxi (imo ab illo tempore jam quatuor ) 

in lucem, edidit, & quod qCiam' maxime nocandum, ucerum 

rhenfibusinftantibus non eminere extrorfum, fed in cencro 
fi^ofemper jam contineri^ 



- ♦ jT* •* .*fc -J- 






OBSERVATIO CXCV, 



«b 



Dn! E). TOH. ADaMI GENSELII 



D 




X 

Procidentia Oculi dextri quoad totutn, 

Oemina 60, annorum,temperamenti cholerico-melancho- 

pacicuf procicfentiam oculi cum excrefcentia maxima 



Scearne luxariani:e; Lindenius in pathologia eandem 



dfccndojani procidentia eft frequens, uteri mirius> oculi mmi- 
ime datur;, & quamplurimi cum ipfo impugnant, verum ocu- 
latusfum teftis,mahibusque huncprolapfum palpaviocuIum> 
caufavero hujusprocidenriJC fuit contufio, vel potius aUiiio 
oculi fat vehemens ad vitem anre feptcm annos fafta, ubi in 
principio ecchymofisj cfFufo exrra (phajram fuam ordinariam 
fanguine, obiervabaf ur cum rubore ac fubfequente livore, 
s-ac-/; i'caque hasc indu6taauferenda,mocusque inteftinus ^^Pf^J 
gredivus fanguinis vigorandus , ac elater partis affe£l^ rooo- 
randus fuilTet , aft incau^iii raedicafte'r'Barbifonror'quioaf" > 

Joco diaphorecicorum , rcTolvcdfiiim, ac blandorum focOum 

discU' 



Be pica vtrilifet* af petit u inordinate rerum vitioJaruM , (^c, 42 ^ 

difcutientium/adhibuic in ihido rcpellencia ^ & inter coeccra 
acecum rofaceum cum aluriiine, quae eccentricum humorem 
magis adhuc fixerunc , collyria item nimis acria mufculos cor-' 
rodentia , candcm corrofis mufculis oculus cum fragore proli- 
liic ac procidic, accedence fphacelo ac vjk^wVm plenaria,9acr«ir- 
reparabili, nequeadfuppuracionem reducibilijunde paupercu- 
la neccflario facis debuic cedere; fada per me anacome, nota- 
tudignum, quod cranium cam in occipice,quamfyncipitepol- 
liccm viri craflicie ad^quaveric? refcillo oculo cum excrefcen- 
tia fphacelaca, inveni in cavitate oculi materiam nigricantera, 
tctrum^rpirancemodorcm,qujc non tancumomnes mufculos,' 
tunicas ^.c humores , fed eciam offa orbicaria nafi , iccm ac palaci 

coiTofiCj cum cotali carie. ^ 



1 



OBSERVATIO CXCF. 

Dn. d. joh. adami genselil 

De 

Tka viri li feu appetitu inordinato rerum vitiofarum , 

^ a natura humana alienarum , ac inedilium. 

Eligiofus quidam Ordinis S. Auguftini hydropoca, tempera 
menti (anguinco-phlegmatici , a teneris unguiculis dele^la- 
batur comeftione omnis generis abfurdorum, ego his ocull 
vidi ipfum comedenccm ex regno vegecabili, folia quercus^nu 
cis&c. &promi{cue omnium arborum, virgulta abiecis & becu 
larum in copia,hyofcyamumquoque& cortices arborum/ru 
mencum. urcicas, cucurbicas, & cucumeres crudes j gnmmati^. 




fuccos arborum , ut cragacancham &c. & quis 



ferec 



omnia lUaabfurda? ex regno animali comedicbufones, ve.per- 
tiliones , araneas, inufcas , coecilias , cancros & pifces vivos 
omnis generis, imprimis vivas anguillas & Chikones diaos 
Hungaris,dele(5labaturquoque comeflione millepedum&ver- 
mium > in fumma omnium fcaraK^orum & reptilium Ex 
regQo minerali quoque multa abfurda comedic, fulphur, cre- 
tam , vicra , calcem murorum & alia, immo vix non omnia 



I 




'difermio CXCVT, 




fion comeflibilia, ipfi fuere efculcnca fine dctrimenco , ordi- 
narie uno hauftu icerads vicibus cbibic duas etiam tres mc- 
dias aqusrquacuor medias Caffee pro una vice, lac ad flupo- 
rcm omniunn cum commixcione fruifluum & fupra di<ftorum 
abfurdorum , uc adeo plus quam pica guflus ifte dicendus, 
& fole meridiano clarius & hoc loco fic : quod omniaj qua; 
agunt, non aganc pro modo a£livicacis iux, itd pro mod© re- 
cepcivitacis archei 5c naturas, ac pro variecate fcrmenri in ven- 
triculo exiflentis dcpravaci, apti, naci camen ad fubigendum 
gbfurdaenarraca, quamvis appericus animalis hoc locoaberretj 
^ voluntas rationi , appecicusque fenfitivus racionali prxva- 
leat,vitiacum quoque regimen & confVecudo (qu^ eciam hie' 

altera narura) raulcum ad hoccontribuanc,nc ab afluetis fiat 
paflio. ^ ^ 



, (^'^^p-^«po Atiguflam Find, mijji, An, 



T ^fc. ^ 



d*'i2i Dec€mbr*y 



171^ 



-\ 



.,<^ 



J 



J 

I 



V 



Dn 




OBSERVATIO CXCVt 

laurentii heisteri 



«. 



De 



\ 



^ 




CmraBor^ de mird Pardlyfi 



Icur cuher anatomicus mujcorum' morborum veras detexit 
caufas proximas^acquc praxin nnedicamparicer acchirurgi- 
cam admulco majorem perfeaionis gradum , quam quo olim 
erac«, evexicj ita & hoc nunc accidie in afFcdlu quodam oeulo- 
rum , qui vulgo catarada vel fufFufio, Germanis l)er @taaC 
inoen ^lugcn/dici folet, quando nimfrummox retro pupillam 
alius color quam niger apparec, cum Vifu aboJico. 



Huj 



niali 



Hihadenushab 




h urn oris aq 



• f 



/ 



fftembranam vel pelliculam coocrecio, qucC pupillam occludens 
r^iorum ingrefTum adrecinam impediendo sgros tales coecos 



dE 



V 

Haec vero theoria , quoniam caufTa erac, uc muli 
figmcnca in pjaxin inducercntur,.acus fgiiiccc WvK ^ 



■■■ 



ridi- 



Be CatAraBa & de mir4 Faraljft. 417 

ridicule, aliaque inftriimenta, quibus /uppofitidam illam mcm- 
branulam nunc circunavolvi naeliirs , nunc deprimij nunc pc- 
nitus excrahi ex oculo pofle perhibueruiic; merico nugis tali- 
bus & fimilibus e praxi medica ac chimrgica expeJlendis cjici- 
cndisque^ Viri nonnulli cJariflimi in Gallia fedulam navarunc 
operatn,uc ficSc cheoriam hujus morbi clariorcm^acque cura- 
tionem efficerenc certiorcra. 

Lacuic autem tamdiu catara^l^ veracognicio, quoniamex 

iiegligencia quadam , uc videtur , Chirurgorum ocularium pau- 
ciffimioculi illo morbo laborantes diiledi fucrunc, hinc can- 
turn ab cxcerne apparencibus phsenomenis judicarunt; cum au- 
tem externa fignafacile fallanc ', nifi fimul res penirius examine- 
tur^proptereacarndiuincognitioaehujusaflfedus erratum eilc 
exiflimo. j 

■ 

Poftquam autem ab aliquot annis oculos carara^fla labo- 
rantes diligentius diflccare & examinare coepcrunc, liumorem 
five corpus cryflalliniim conftituiire catara6lam invenerunCf; 
nullam vero pcUiculamin humore aqueo. ficuc haiH^nus ope-: 

ratorescrediderunt omnes» 

H^c fencentia quamvis non penicus nova, fed jam ante 
fexaginta circiter annos nonnuJJis innotuerit, fcilicet,. quan- 
tum mihi conftat, inter Gallos Pccro Borello. inter G^rmanos 
vero celebri illo Anatomico Guernero Rolfincio> ficut in diG-' 
iertationenoftra rm^cvdeCataratia habica annocavimus) acta-, 
men quoniam interea ha^c fententia ob priejndicaram opinio-^ 
nem fuit neglc£i:a, & fie oblivioni rurfijs cradita . a paucisafi-j 
nis in Gallia in/laurari /plurimisque expcrimencis confirmari 
coepit.inprimisa CJ.viris BrilTaeo & Antonio Maicre-Jan, fic-> 
uc fcriptaiUorum & Hifl Acad Reg. nos edocent. 
' Cum igitur Anno 170?- Bruxellis in Nofocomio caftrenfi. 
Ordinum BelgiiFoederaci , m quo tunc Mcdicus eram ponftitu- 1 
tus.occafio &mihi tale fubjeaum ofterret, in.ilirem fcilicet,' 
^ui perfeaalaborabatcataraaa, mox aliquot horis port obituni , 
ejusjoculum affeaum caute, quantum pocui, diflccavi^ nihil- 

Hhh % qu« 



,^ ' 



f. 



if 2 8 

que 



Ohfermt-to 'CXCVl 



^ 



hoc depreliendi, quam corpus H 

» nihil ve 



yflaliinam opacani:, margancic aemulam 
branacei vcl concreti in humore aqueo confpicere liceba 
ut & hoc exemplum ^ una cum mukis aliis in diflercation 
ftra memoracis y opinionem vecerem de pellicula impug 



entem 

r 

mem- 



recencem vero probec 



que 



confirmee. Unde concludo 



5 



mfi cacara^a excerno fpe£latori Tub pellicula forma appa 
tamen talem non efle, quoniamj quociescunquc oculu: 

ft, niillam hucusque pellicula m , fed Temper lea 



tern cryftalJinam opacam 



fimilem prorfus 



< 



rem referencem, quern fuppoficicia veterum membranula anti 
oculiapertionem habebac, ' 

' - Si anatome comparativa unquam aliquid boni in Medi 
cina prasftitic, & veriracem aliquam decexic vel confirmavit 
ccrtc earn hie loci id pr« flare quoquepo/Te exiltimavi,cum ca- 
nemviderem, cuipupilla penicus erac opaca; accuratius illiui 
oculu m inlpiciens , vcram cacara£lam adefle facile cognovi 
cumque cum diHecaflemj idem inv?ni,quod in oculoilHusmi- 

linis J nullam aucem pelliculam* 

Alius adhuc hie Altorfiiadeft canis, jama bicnnioexUtro- 

que oculq ccecus : hunc cum mulciStudiofi mccum examinaf- 
fenc, veras cararadlas adede omnia figna nobis perfuadebanc j 
fed cmn animal hocce domino fuo cam carum,aperire illud h 



usque non Jicuuj color vcro , convexitas. & fie 



ma 



nifefto 



docebant, lentem cryftallinam confticuere ucramque banc 



tara<n:am 



I 



Deniquecum ante b:mcfl:re fpatium ordinariae catara£lie 
operatiouem in viro ultra fexaginta annos nato , prajfentibus 
rnulcis fpeflacoribus perfeciflTem^illi mecum obfervarunc cata- 
raiiam hanetinicoacus iftudefcendiflead fundura oculi,quod 
ratio comprehendere vix poteft de pellicula facis firmicer hinc 
inde adha^rence , quomodo fcilicet ilia uho acus i^lu fubmergi 
polTic , & cur non pocius in multa dilacerccur fruftula, prius- 

quam ira dcprimi pG-flTic: Cum aurcm lens corpus (ic facis ^o^^- 

dunr^ 



y 



J 



De Cataratla ^ de mira Paralyji. 425 



dum, & baud adco firraiter cohcereac cum partibus adjacenti- 
bus,mirum nonefl: cam facile ex nacurali fua iede deturbaripoC' 
fe. ExdiiStis facile conftac, Jentcm cryflallinam in operarione 
cacaradas/non pelliculam c^uandarrij fubmergi , id quodBrif^ 
fins ScMaicre-Jandemonilrarunc &evic€runc. 







Objiciunc autem nonnulli adverfarii nova? fencentia? viri 
quamvis alias fatis egregii,hunc morbum non cataracflann j fed 
glaucoma vocandum efle, nam ubi pellicula, ibi tantum cata- 
radam adeffe ajunc, fed quando lens cryftallina afFe(fl;ai tunc 
malum dicendumefle glaucoma : Verum fi boni illi viri perpen- 
derenc omnia ilia fada experimenta a fupra laudatis viris , ubi 
s opeiacoribus exercicanffimis facendum erac cataradlam 
veram, id eft talem morbum ,qui femper pro cacaraiSta habi- 
tus eft, adedc jtamen poftea femper viriumin lente,'nondum 
inhumoreaqueorepertum efle. Igiturfecundum adverfarios 
cataradjeilf^ omnes pro glaucomatibus eflent habendc^,quod 
ridiculum, cum omnium fcripcorum & operacorum confenfu 
glaucomata fine rariflima , vel faltem multo rariora quam ca- 
tarait^, qui igicurfieret^uc nunc mera glaucomata, :nulk ve- 

rocatara£ta*reperirentur?deinde fi fignificacioncm vocis refpi- 
cimus, adverfarii concradidionem in adje(flocommittunt> dum 

cataradlasillas omnes, qus vel albicantem margarinu colorcm, 
yelflavefcentem habuerunc , glaucomata vocare volunc, nam 
glaucus colorem nocac viridefcentem aquze marinae fimilemi 
hinc fi catarada talem colorem refert j tunc" glaucoma' vocari 
potcric,&ficpro (peciecatarafljE illud agnofco , colore glauco 
avulgari diiTerens: a qua opinione nee ipfe Celfus abludit,qui 
cataraO^ meminic coloris aqu^ marinap L.VH. cap. 7. Qui 
itaque vocem glaucomatis intelligit, ille fline catara(ftas me- 
nioratas pro glaucomatibus. habere non poterit. 

Quajprscerea adhucdubia contra novum hocce catara(^x 
^yffema objiciuntur , brevi in peculiar! differtatione excuccre 

conabimuFiEtneouis exiftimethanc novam dG<^nna^m infola 



Hhh 3 




\ 



X 



\ 



43 



01 



cxcn 



tr ja 



fpeculacione fubfifter 



Ique b 




praxi pronaicter^ 



mmoda,qu^ ex ea onuncur,fimuI demonftrabimus 



* 



Idem ilfc vk, in quo catarafla? operations m perfeci , pr*e- 

a mala, illudadhuchabec fingulare, quod in dexcro bra- 

chio vitii movendi fere nullam habeac^fed tanquam inutile 



accamen accuraciflime fen 



pondus de crunco depend 

In pedc dexcro vis mocrix qiioque aliquo modo kfa eft 
d 

Quam finifter 



men adhuc poceft, quamvis hie pes minus mobilis fie 

Contra m finiflro braehio & pede faculcas mo- 



vendiintegra eft arque illajfajfed quod mirum omni fenfu de 
ftituta func: Ira uc qualitaces cadui fubjcd^as diftinguerenullo 
modo queacumo five membra hcec lateris finiftri aqus calids 
live mgiditimmcrgantur, nuliam percipic differcnciam : Ne- 
que Ignis dolores, ueque fxvifi]mx hyemis experiuntur mole- 
'is. Comburfquidem poceft cutis abigne vcl aqua fervente, 
actamen nuJ!us. caioris lenfus exdcari Prjeterea fecari pbceft, 
pundturasque acicularum impune fert fine fenfu doIoHs. M 



fti 



fijmpra^cer hafC,cumaJiquandofeftucam fivefpinam cafu 
wucd unguem pollicis manus fijfcepifTec', tamen fine dolore vel 
alio graviori fupervcnienceiy mptomate brevi rurfus vulnus con- 
loJidacum eft, unde tamen alias acerbifiimi oriunci^irdolores. 

Qusricur jam quomodo hajc ph?enornena mirabilia expH- 
canqueant? Ego falvis aliorum opinionibus fie fencio: Obier 



foil & 



I 



excremitatibus& pra^cipuc in brach 



qu 



1 



fere 



fanquam tadus organo terminantur, nul- 
lum vcl paucum faltem commercium cum mufcuJis habentes* 
tcontrano alii func nervi, qui in cegri in mufculos (qui motus 
lunc mftrumenca) impenduncur; Sic uc ab his obftruai 
quocunque modo in officio impedicis immobilicacis , ab^illiJ 

mmode deduci pofle videacur 



vel 



"vero 

Ubi 



fen fibilita: is, caufla 



ftnfum & 
fiiqrjQ. 



umq 



ho( 

abol 



ervorum gen 



kfum eft.ibi & 



eri & perfeftam fie 



P 



lyfi 



exi 



Dn 




y 



-^ w 



Ohfervatlo, CXCVlt. 







OBSERFATIO CXCVll 

N. D. LAURENTII HEISTERL 

Homo puis omnibus defiitutus. 

Urn An. i7io^Lortdiin1n Britarinif degcrem,D.Aicurerus 
Med. Doa:or'&: Pradicus Londinenns.prjeter varia iTrbis 
toodinenfls rariora k memoracu digna , qua; variis (^crma- 
iiis,& inter hos U mihi monilravic, occafionem quoque fup- 
pedicavii: hominem qitendam quadraginta quafi annonim vi- 
oere, & cum eo per horam tinam vel akeram verfari , qui a de- 
cennio circfcer omnes tocius corporis amifbrac pilos*, nullo 
notabili pra^greOb morbo;rca,uc ne veftigium capillorumob- 
lervariJicerecnon folum in capice.fcdeciam in barba,imo cl- 
iiaatqucfuperciiia'penirus deficicbanr, & uc referebac; nullos 
cciam crines neque Tub axillis neque circa partes oBfcoehas lia- 
bebac, fed calvirs & glabcr ubiq ue era c, cum tarn eri ante deceh- 
nium , ur alii hdrhines :, pilis ubiquc cfler ornatiflimus. 
^ Homo CTteroquin bene valebat. Caufam vero hujus 
pnaenomcni curiofis rcrum naluralium indagatoribus li^qpi- 



dam relinquo 




\ 



^BSERVATIO CXCVlli: ' 

D. LAURENTII HEISTERI 

OhfeYvaf tones Anatomic ^'jOaru. , 



*■ -r 



^ s 




urn wierifeKovembr An,i 71 1 cadaver cujusdam makfi 

Cl publico in theacro diflecarem, inteftina tcnuia variis in 
iocis rubicunda admodum & inPammata fe ofFercbanci fic uj 
afteriae inteftinorum minutiflim^ fanguine cum eJegantcrcf- 
lenc rcplet^^acfiRuyrchianaartificioramethodo ita eflenrprsB' 



para car 



Poflquarh dcinde ficum intellinorum craffbrum demon 

trare vellem, pigcefliis vermirormisinceftlni cqsci p. n. nigri 

cansapparebar^acfoJiro firmius ar(fliusque cum peritonso era 

codcretus: A quo' cum leni tradionc eund feparare vejkm, 



-.^^^ 



4J2 



Ohfervatio CKCFIlt, 




rupcse func mcmbrans hujils proceflus,^ pusad quanticacem 
duorum vel trium cochleariumeffluxic Hocexemplum docec 
in inceftino coeco & procefTu vermiformi fieri pofTc inflamma- 
tionem & abfcefTum/ -^ger hie dum viverec, fine dubio {k* 
vos expertus eft doloresi in tali aucem cafu cgregie conduce- 
renc clyfinataeicemolliencibus cum'Ia^le codla > fepius applican- 
da, quoniam clysmaca eousque pertingere poiTunc, & pardra 
blandofuo calorcpartim emollicione efficiun^ , uc infiammado 
vel difcuciacur :, vel abfceflTus in cava inceflinorum rumpatur, 
iicpus ficper alvum evacuari poflic. 

IT. Cum HienfeDecembriejusdem anni opcrationes chirur- 
gicas (pe£latoribus in alio cadavere demonftrafTem, quod in 
Nofocomio Norimbergenfi ex convulfionibus erac raorcuum, 
mufculos abdominis ica incrorfum tra6los reperi, uc dum ab- 
domen circa umbilicum tangeretur, non cederec , fed mox du- 
riries ©(Tea renfirecur,quod adftantes in admirationem traxe- 



raCifciendiqueavidos effecerac ,quidnam iUud eflec. 



Aperco 



fic 



abdomine mox vidimus lineam albam cum mufculis rtdh ab 
dominis proxime incubuiflTe aorc« vercebrisque lumborumj 
omniaqueinceftina^qua^ alias inter lineam albam & vertebras 
ihtcriacent , prciTa eranc*parcim in pelvim, parcim ad lacus 
ucrumquc abdominis, prorfusque acre eranc exinanica,uc 
cofacilius in tarn anguftis fpatiis coerceri potuerinc. 

In hocfubjeflp, dum viveret, fine dubio pulfus arteriae 
ipagnae fentiri potuic, digicis umbilico applicacis ; ficuc edam 
percipi potuic in ruftico illo Scolvicenfi prope Rocerodanurrij 
qui ob prscernacuralem fomnum, quem dormiverac, tot in 
Hollandia rumores ante quinquennium excicaverac, &obhanc 

caufam vulgo de Slaapende Boer tot Stolwjck di£lus eft '-In q"^ 

abdomen eriamitaeracintrorfum tra£l:um,utaorta?puiruspro- 

pe umbilicum digitis percipi pocueric* 

Mirandum veroerac in bocnoftrorubje<flo,rae(enterium 

Denique quam mirabiles mutatio- 
nes aconvnlftonibus in corpore noftro fieri pofTinr,ex hoc ex- 



diftradum & elongatum. 



cmplo conftac. 



IILNotum 



I 

X)hfervatioft€s_ Anatomic^ varU^ 453 



III. Nocum eilexanatomicis ties ordinario in'homineeil^ 
fe ramos arterU aorU ajcendentes : In biutis pkrisquc duo tan-' 
.([urn funtj-Radflimum aucem eft.^w^/z/or i^udert ramos aorc<c 

^fcendences>quale.tamen cor quondam in. cadavereduodecirn 
annos nato reperi,'& adluic hodic cum annex-is his ramis,cc-. 
romate rcplecis,in fpiritu yini confervo. :Duo horum rami ca- 
rocides arcerias. rcliqui duo fubclavias GonftiEuunt>acque qui- 
libcc ramus dillinflo principio exarcu aorcs furgit. 

iln codera fubjdfto dupJiccm fufcepcionem leu vplvulum 
in inceflinis tenuibus, divcrfis in locis inveni, atque inceAina^ 
hxclumbricis eranc repleciflima. Unde coUigo vdlvulum 6c 
•paflionem iliacamrailutribricis quoque oriri pofle, quod in 

praxi noratu dignumicITefixiftimo, prsefercira fi junioiatraCla- 
musfubjeiSla. 



41 ^ 



S- 



f^r w 



J 



IV. Dum haec icribo mcnfcjanuar. 17:1 2. in difledionc vi- 
tuli monftrofi bicipicis occupatus -fum , qui morcuus e macrc 
.prodijt. In hoc dum vafaumbilicalia.pracparo, obfervo orcum 
arteriarumurabilicalium loTige elTe diveifum ab eb/qui eft iti 
Jjomine: inhoc enimoriuncur cxihacis-^inillo viculo autcm 
!ex ipfo irunco iiorc« /attamcncx parte ejusinferiori prodeu nc 
Pr?ecere3 arteriae umbilicalescalamifcriptoriimediocris cantu m 
cralliciem a:quabant,venaveroumbilicalispdIlicem facile ad- 

mictcbac 

'Urachum ad umbflicum' usque pervium repcri,quod in 
foecu humano nunquam obfervareporuijquamvis Amfteloda- 

mi mdlcos foetus humanos /'pariimpxa^rente -Celeb. Ruyrchio, 
venerando mcoPr^Geptorc, partim pr^fentibus aliis diflecue- 
nm*,idcirco etiam tunicam all^ntoideminhominQ qualem vuL 
godefcribuncocnsrationis eflcexiftimo^quamvis nee in bru- 
tis de illius exiftentiapen tus fim perfuafus, quoniam id qupd, 
oculi mei non videnc/haud adeo facile credo -nam'nulhiseb-^ 
rum , qubs fecarc vidK (^ra^dpuosTamen Bclgii Anarbm'icps 
Vidi fecare) banc tunicam mihi dcmonftravit; imoipfefffpius 

ifi earn inquifivi, & adhuc hie Altorfii ultimo yere ovcm gra- 
'.Ol^rv.JcalN.C,Uf»fJl. • lii vidam 



I 



5jy ' Ohrervat'io CXCIX, 





vidam aliquot diebus ante partus tempus aperm , prsfentibus 
ihulcisMedicinae ftudiofis,at omni licet adhibica diligcncia in 
OYe utero, chorio & amnio aperiendis, talis tamen tunica al- 
lantois, qualis a Bidloo ,Needhamo, Verhcyeno aliisque depin-j 
sicur,in confpeaumnon prodibac. \ ^ 

IgtcurSc hujus tunica mcliorem demGnftrationem 5cdc- 
fcriptionem ab illis.qui earn ftatuuncdefidero. In brufisqui- 
dcm cam non penicas nego , fed tantum dico me hucusquc 

uoufbilTe adco feliccm > uc eacn vclvidereabaliis, vcl ipreinyt 

Aire potuiflem. 



*\, 



OBSERVATIO CXCIX. 

Dn. D. GODEFRIDI THOMASII. 

De _ ' 



> 1 * 



CatauBd ^ QUucomate 



^ J 




Ertarttduoin hai 




ftamina perficienda 



_ ^minifterio cUm huric calartium vclic opcrari o ^c^f'ss"*"^^? ***** 

':r6kMv xvrd^iQ- xAiov Ephemcridum noitraaim DireSor yMtt 

dcrup,iam fane laboris modici officiunl> ne, fi defugerem, ne- 

gle£tae reaCum iiicurnm amiciciae, quae cum Vito dodriiia 

ac mentis Idnge celeberrimo, m^iquc cumprimis amantiffimo 
incercedic plane fingularis , nee unquam , pcrannoram plus 

quam v^inti curfam , reconciliaca, aut in conjuntli/Tima hac 
itudiorum ac raenrium uilione j nllo pa£to reconciliabii:S» 
Argumentum fcfibendi non effe vidctitr de longinquo arc6i- 
fendurrt. Egregiafe de rc-bus anatomicis GbrervarionCs» C|t3as 
inodo expofuic digrtiffimus Magni /o. Aiauritii Hofmani m 
Thcatro Alcorfino Sacceffof U. laurentius Heifterus i'&mr 
pliirimum beic sperircnc ca*mpum irt profe£lorias attioenicate^ 
cxfpatiandi » nifi fpaCiis ^ngamorilAji Coitclacferentur rerMini 

lime fcriptioni jam praeftnicl" ticcatt fgittir raleini iis inhac- 
rere honnihir, quae it cataradtaenacura acv^ro habrtueXfC- 



j-..-^^ "s . 



1 



De CAtaraBa& Gtaucomate. 



m. 



Principio haut adeo difficile reor , fencenciae, quae gla 



maca 



yflaHinac cataradarum 




plurimum il- 



deredcmoriftrac, incunabula ex vecerumin arte magiftrorum 



9 



&quihos funcinfeq 



fcriptis ed 



d vcro con flat 



omnino 



di 



Galios praerercim 



fuifTe 



dubitatum de pelliculis iftis folidioribus , quaccanquam 
humoribus obduftacacaradarum nomine infignieba 



5 nee 



quae poftea de cryflallini coagulo, ejusque noa adeo requi- 
renda amplius ad vifum necefficace compcrta funt , illis peni- 

Inde fine Qubio BoreUuSy GaJJendus , & 



fuifle *"--Q 



port hosce Roallus acceperinc, hypochymaca elTe cryflall 
Icntis,quaevulguscat3ra6tus efle exiflimat-Ipfcquoquc/^o/yS/i- 
<:/tt;eorum>quaein Diflercacionibus Anacomieiseade rehabco, 
partem a populari&Profe(roriomunerisfocio,P^M/oyfcr^r^w/2r- 

^o5%/ro videriqueac accepiflfe. Fiden:ifacir}iu;usadOz//7.Ho/l 
manum Jena MDCXXXIX. a d. XV. Kal. Marc perfcripca epifloJa , 
quam offidofae humanicaci debemus CoilegacExcellenciilimi 
D.Frid.Jac. Brunonis 2Lmkorum inrcgerrimiacqueaeltinnariai- 



mi 



Non invidemusleflionenn cumprimis memorabilem 



fis hujusmodi deliciarum acftinciacorib 

„.. in fuffufione quaerist ica ad _ 

Sleo-elius , quod neolioenter hodie ab illis contemmtur . qui de 

CatAraU£ depofitoribus p 



me 



Lumen a 

eteranum artis niagiftrum 

r 



terms inorbis folitm foUicUi Jmt . 

quenter adftiti; eorum difputationes , inprmis Parifiisi cumiJO- 
Iv.ptate audiui , immo fuffufione labor antiumoculos accurattljme 
dijfmii , ^ obferwaui plures fuffufionum fpeaes abauUoribus 
qmlem defcriptas Jedpeffme-, nequeemm partem affeU am neqiie 

cnufjamcontmentem bene diflinguunt : Nunquam enm baec mem^ 
brana ccncrefiit inter wveam ^ corneam . fiqmdem tbi Jirmm 
non poteft , ^ mfea corneae quam proxime conjungUur ; fed 
inter uDem &r cnflaUinam , 'vel potius inter crjfl allinam ^ 
....„ , cum uvea corneae proxime adfiet , ^ aqueus humor 
ipet iUudfpatium , quod inter corneam fer crjftat^mam mer^ 

Hie bumor fuffufionis makriam exctptt , aUquando ptr 



corneam , 



ctdtt 



I 



2 



cmnm 



f 



\ 



OhCervatio^ CXCIX> 



-tfv 



43« otj 

omnem bumoris partem diffafam , iumque catara&a dicitur 7;?/ 
itrimatura a chirnrgis y. 'vd iilegitma , id eft Ineptaquae acu de- 
ponipojjji; ,. fJaecqtie octilu noftm appnret ^vet plumbed, uelni- 
gricans ,. njel lutea , n;elob[cura ,, quam etiam ocularii nimquam 
curandm fnfpphmt,. Ingehioflffimus Gallide. Cblrurgus cannula 
acuminata in pupillam intruja turbidum bunc humor em exjuge- 
bat y, ut natura pellucidum buic fubftituens ,. uifum finfim refti- 
Hteret , boc enirn humore licet pr of ufouifus nonperit Aliqmn- 
do annomm prie in. membmmm concrefcit immediate cryjlalli- 
mobtenfam , haecque eft albicante colore ^el Jubcoemko ; di- 
ffinguitur ab ocular its per motum pupillae uel uveae tunicae, 
Claufi's enim ^comprejfis pal'pebris; ^ iis demwfubito deduSis 
objeruant * an pupUaecontraSione albicans cataraUa imminufi' 
tur ^ dildtatJone augeatur , bnncquematuram 65* curationiaptam 
jUdicant. Fides caujjam ,. quia "veram. mtmbranae confiftentiam 
^ojfidet ,, quae acu a^pnbendi poteft: SI ea tamen ejfet ante u- 
weam , pupillae contra^io 6f di}atat'io.'Obferi.mri nonpojfet,. Ei 
pits tcntarttmembranam acu auferre ante wveam concre tarn fine 
uut e dilacer atione ,, quatmobilis ^omnium fubtiliffima? Jd- 
do quod Cbirurgt non tantum^duram yfed &f uifeam t.'velji ma- 
gi s placet , chorioidemt inmo vitrei butnoris latus in operatic ■ 
m tranfiant yacumqu& protrudant fecurt ad ipfum cr^fialhnum 
humor em , eique obduUam membranam ibt apfprebendant. ti^ec 
mibi non ieWxOy fed experientia fiippeditavit' y oculata^irfticre- 
das , ut oculario , qui banc operam mibi dari quotidie opio ^c. 



fragmencum j tameifVproIixiorcurum , legiflc ne pigeat, ci 

cfe TTPwrcv i//su<f(^ facile. colhVacurvquod vixum-Ocurati/1 



m 



gacurvquod vixum-ocuratiiijmum 
^rei anacomicaemaxime peri cum decinuic a. cognicione veri- 

cads , quae nunc clarins videcur expofica; Eorum, qui^"/" 
fufione laboraruncoculbsfibi (e6losalTevcrac,inquibusaIiquid 

membranaccae: concrecionis obfervaveric,, lend cryftailioac 
praetenfumi Turbarnentum iftud credas aquei hunionS:,a fuF- 
hifibne faiflum , a morcc eciam cenacius rcddirum , huic paricer 

arque ceteris; falfaifpccieimporuiiTe, uciiiembran^im exiftima- 

^ ^ rcnc. 



De CataraBa (^ 



iinf^^J 



437 



d,.quod acusminiftcrio deponitur, cum ex anni MDCCIX. 
hiftoria Acad. Reg. fcicntiarum apparear, in omnibus ocolo- 
rum , qui cacara<fta aftedi credebancur , fetflionibus , crcbrius 
banc ob cauflam infticucis, nihil quidquampelliculofi, fed ve. 
ra Temper glaucomata glacialis cryftallii'oblencorem fuum in 
coagula proni,fuifi[i:j.reperca^ucadeo res ipfa jam ex mulriplici 

expeiiencne documenco pro judicata debeacreputari Raris- 
fimum,& vix alicui,praeterquam /^^jf^rwo obfervatum cxi- 
ftimo, cataradam plurium annonimj pro confirmarirfima ha- 
biram ^ una node penitus* cTanuiffe' fua fpontc, cry ftalli fine 
dubio opaci fpiflTamento c fedc fua*ad inferiotfoculi femoto. 
SufFufibnum auctm , quarum complemcnc:i cacafaftas dixeris, 
medicandarum ratio planius nunc procedic,&cIarius eriam per 
acvinoilrianatomicorumfolIertiamintdJigicur,du(fl'ibusoculo- 
rum aquofisrepertiSjquilacicem concinuD intra cunicarumal- 

vcos deponanr, ipfoque humiorum ocularium motu circulari, 
quern incomparabilisi^wjyi^" induftriae debemus> non amplius 
obfcuro. Feriucii pifcis infl:illatum comraendacyojrttto/^i; 
cxpreffum c milltpcdjbus fuccum^ Boyleus. Mihi vipcrarum 
pinguedb praeclaram aliquoties opem' tulille vifa diffipandis 
oculorum cencbris humorumque iiTV?.ppam abeunrium purga- 
mencisrerolvendisjpracfcrimubi fotus e.cglumbinispuHis pec 

medium difcerpcisacceflerar. 

V OBSERyATIO' CC. '' 

; D.. GODEFRIDI THOMAS IF.. 



\ 



* 




P K 



B 



Aqmlaeufu in medicind 



} 




Quilae mira m vifu acics r eius fcl-prae ceteris amarum &r 
_ lixivo fale curgens nebulis oculorum difcutiendis iam a Ga- 
leno fuit commendacum: Nupcr cumid praeflb eflTet, euphra- 
fiae Aagmate dilucum^ inflillavimus oculis o6luagenarti , qui 
caligine icde pulfa mox.reftius & acutiiis coepic videre.* Fin- 

guedo Aquilac ,. candore infignis & pcnccrandi vi; brachib lu- 

lii }; xaco 



_ L 



\ 



438 



Ohfervatio CC, 



adhibita, dolorem cum tumore fedavic , nervisq 



TO 



r 

bur 
fuft 



In alio eciam tali pcrnionibus illica j moJcftum 



doris fenfum & fiiluras 
quae ad hoc argument um facianc 
Nobis haec iam pro tempore fuffeceri 




lutinavit. Uberius 



ed 



Al dr o'v andus 



Op 



perimenta ifthaec capicndi fccerat aquila , paucis dicbus 



Caefaris Augufti adventum in 
Quae avium regina cum rarilTime 



banc 



rbem globo traiedla 



nofl 



craftu 



fp 



feftivum omnino Sc boniominis pleniflimum populis dc 



dicfpe^taculum 



Erat ex nobiliflima fpecie Chryfaetorum > 6f 



m praecer propter annorum aetatem attigifle 
{limabacqr, Noflra civium plaufibus fociata pietas 



& 



clamationibus iam turn declarata 
fimi ominis augurium laecabunda 



_ ctiam fauftis- 
& hoc tanquam 



fuJgcnti aetomatecoronandosputac hos obfervationum ducc 
uariosf Faxic Divinae Providentiae nucus*, ut , quae felicisli 
ma obtigere , Imperii aufpicia cvencus porro trahant ad lac 
cuii admirationem 6c invidiam advcrfariorumfortunacos , or 

biquc pacem aliquando rcferanc ac cranquillitatcm 
fuperandsfima CAROL! MAXIMl Majcftace fides 

quod eft apud Anfto^ b 



Sic 



AIET02 QZ riNJEI KAI HASHS rH2 BAZIAETZEIS 





■* * 



ttitf 



*^ 



APPEN 






fl. 



n 



V, 



APPENDIX 



-% 



Ai 



> 



VU k J 



h 



EPHEMERIDVM 

DEMIAE CAESAREO 



ACA- 

LEO 



POLDINAE NAT. CVRIO- 



V 



V. 



SORVM 



t^r 



in 



GERMANIA 

CENTrRlAS I, 



I 




II 





NO RIB ERG A £, Sumptibus Academi£ 



Mo.Bot^Qarilc 

1903. 



*> 



> 



/ 





I. 

2. 



I. 



»( 



Conflitutiones Epidemics GermanU* p 
DeFrigorehjem^iA.i70^.i]>.Bajeri^D.Ramazzm 

3. Epifiola D. Kamazzmtecikufaadfcenfus^MfQenfus Merm- 

rii in fiJluUTprrmUiana. p.gi. \ 

4. D.ScbetbameriNptataadhancEpiJiolam.:p»-9^. 

5. Ejusdemanatome Xjphi£ pifcis.Item Lumbi & Ophidn.p.iio 



6. JJ. ^^'.BrdeWefjkhde tempore, quo Animarationalishumm^ 



7. D.A. 



corpprt 




atur,p, 130 



ifferL deGlan^ulU dur,£mmingis.p. 13^ 



8. D.A^Vallisneriide Ouario JinguiUarum.p, i^z 

% Ejt4sdemd€^ijeniicuUpaluJfrisf€mme,&^ 

lo. D.G. Deibardingii continuatio ParaUeliJmi.jf. 1.8 f. 

D.R.LenitliiParciUehfmus.p.ioQ. 

.D..F.P.aSanpaUo Experime^ta /irs4 culicumgenerationm' 

p. 220. ' . 



II. 
J 2. 



1 3 . D. G. Kergeri Epifiola dt !SturdQ itst^t^mm mm, p-Z^j' 

14. Rtalis de Vietinamedihtio de Gramtatis ^cob£fioniscauja, 

ly. D. M F, LochneriSchediafmade'Parrehabra'va.p.2^S' 



r^ 



16. 



D. £ R. Memoria VTiirfbrnniana. p. 306 



iy. VindicwtlBogmm D.Georgij Franci deFrankenau.p' .3 i> 

^. D. /. B. de Wmkh Mtmorli Griendeliana. p* 




i 
* 



i 



f 







I 




CONSTITUTIO EPIDEMICA 

AUGUSTANA 

■ r 

m 

Anni jyo I. &feque nti urn, 

Dn. D. LUC^ SGHR6CKII. 




Icec inicium Anni 170 1. frigidum comparuiflec 
criduo tamen pofl micior aeris ccmperics , Tub mu 
tabili vencorum, Zephyri tamen prsvalencis, cre 
brioresque nives , fubinde vcro edam pluviasadd 
cencis flacu , excepic , usque dum 



& 

iEquinodlium vernale magis conflantem ferenicatcm Eurus lar- 
girccurjpaulo poft vends prioren:i inconftandana refumendbus, 
hycmennque protradiorenn , quin &gravem terra' ficcicaccm cir- 
ca Splis in Tauri fignum ingreffum , cuna feqfibili frigoris mole- 
fliajfereno quidem coelo,producendbus,uc Cereris edam, Po- 
mona &Florx finus tardius panderecur,atque Maji principium 
vernalis amoenicads parum oftenderec , qus poflea co Jargior 
comparuic , auque , Gemellorum fignum cum Sol occupauec , ae- 
rcm mulcum delinivic, & in cancum calefecic, uc, ni Zephyrus, 
Euronocus, & Auftcr fubinde pluvias inccrfperfifTenc, nimia fic 
dcate,pr^cipuequia vencorum perpetuus quafi motus concinu- 
abac, terra plurimum laboranTcc. Inccrea prior morborum in 
Anno pr^greiTo obfervacorum fecies condnuayic, quam icaque 



Cent, /, c^ //. ^ppe»d 



(A) 



dep 



««^ 



/ 



% 




)o( 



\ 




-^ 



deplngerc fuperfiuum foret, Variolarum piica , Febrium petcchi- 

alium,Tuflisquc humidje ; in mcnfeFebruario infuperjduobus- 

que eum excipientibus , Pleuritides ver«,in fuppuradonem ab- 

cuntcs, fed diligenci pedoralium&diapboreticorum temperaco- 

fum ufu, fine eciam vena^fedione, curabiles accelTerunc 5 quibus 

in nonnullis M. Aprili , cum morbus jam in decremencum ver- 

gerecnova febrilis effervefcentia fupcrveniccumerupcionepcr 

fotum corpus puftularuna aquearum > majus pcriculum mini- 

tandum , a'grods camen per conrinuacam alexipharmacorum 

blandioFum^adhibitionem intra primum , quandoquefecundum 

o6lid\ium reconvalefcendbus. MenreMajo&: Junio, prsterdi- 

ftas pian£liculares , (qujE jam fine magna pr^cordiorum oppref^ 

fionCi cum borrore, lafiicudinc, lumborufn* nucha; » Sc capid* 

dolore utpluriraum ingruebanc,) purpuracaj edam febres tcne- 

riorem inprimis sraccm, non admodum periculofe invafcrunt; 

nee melancholici infukus maricalis feminis , menilruis quidem 

tkc fc habendbus , infrequentes fuerunc, ven^fectione quidem 

rnidgad , pauIo poft camen rccidivi fadi,acidularumYerQ mar- 

Ifalium potu curari. 

Pofl Solis ingrefifum in Cancri fignum crebriores primo 
fluvi^.poftea cum plurlmarum cempefi:acum graviorum im- 
pccu, calcrcs, circa caniculares inprimis dies intenfi, & qui^^'*, 
^quinoc^ium aucumnale usque, paucis frigidiufculis diebus in- 
ter Yenientibus.conrinuabanr, fuere notad 5 quo tempore frc- 
quenda morborum defuit, nifi quod ibi ob tranfpirationem for- 
tafle ab acre humidiore & fngidiufculo nonnihil cohibitara, Fe- 
bres quotidians , poft exiguum horrorem incenfiori calore in- 
vadentcs, & facile curabrIes,hkob fanguinem aeris calofe nimi^ 
rarefadiini Fcbricuk fcarlatm^e, fine magno corporis sftu auC 
gravibiis fympifomadbus, fed levi faltem pra'cordiorum com- 
preffione priccedence, non rtiinus brevi & fponte quafi ceflantc? 
obfervarcnrur. Alii auccm , quibus probabilirer lympha vifci- 
dior in fanguine eracnon maculis iflis pihgebancur,red puftu- 

iis aIbicandbu5,maionbus minoribusrCjCum iiltcrlperiis quan- 

. ' \ . doque 



*» 



\ 



/ 



f 



t- 



\ 



I . 



I 

1 



■^)o( 




9 



doque veficulis parvis limpidis , pruricu cornice tandem exficca- 
tis ac in fquamulas fecedenrilDus, per corum corpus , fine vic^ 
pericuIo,& pr^vio non admodum incenlb caIore,onerabancur. 
Nee infrequentes eranc Diarrhc^se, quibus incerdum, fed rarius 
D^'fenceri^ fuecedebant , ex DCgligentiori , m niibi videbacur, 
corporis ab acre excerno cuflodia, & liberaliori pocus ingurgi- 
tationchincque flomachi tono labefaflato fubo.rca;, qusetiam 
facile, vel folius rhabarbari cum terra fignata, auc coralliis ru- 
bris mixti ufu, vel infuper Eilentia catecbu, Icnibusvc aliis ad- 
ftringcntibus & ftomacbicis abforbcncibus curabantur. Pluri- 
roos €tiam Odontalgia correpcos licuic conrpicerc, quas licet ra- 
rius Medicorum confilio exponeretur, quantum camen dijudi- N^ 
care valui, ex eadem vencriculi imbecillitare, & chylivel lyrn^ 
pke crudioris circa dentes flagnatione excitabacur. Erant in^ ' . 
fuper, femin^ pr^fertim , quas Cmidrx axilla intenfus dolor, fine 
Kumoris vel inflammationis irtdieio excruciabac , periodice uc- 
plurimum & circa vefperam recurrens , cujus radicem circa yen^ 
.triculum paricer heerere, turn noratae ibidem, inprimis finiftro 
in hypochoadrio mokftix'.tum falutaris curandi ratio conjedu* 
rari faciebanc: credidiflem, chylum vifcidiorem ,& crudiorem , 
per dudumPecquetianum ad venam fubclaviam finiftram dela- ^ 
turn, & cum obvio ibi fanguine permixtum, agitationcm pr^- 
ternaturalem ibi excitaffe, partesque illas dolorificc bac ration? ^ 
oiftendiffe , nifi dextrum humerum in femina quadam idem ma- - 
lum tunc occupaffe nocaflem , cum infolltam duaus ilhus ad 
partem dexcram declinationem fine urgentiori caijia Iiic fingcre 
non audeam ; quamvis in eadem rheiimat.icum potius adtedtum 
fubfuifle credere malim , pr^fertim cum dolor ilie dido modo 
quidem incenfior per intcrvalla r^dderetur , nunquam tamen 
plane inccrmiferic , ac tandem brachii tumoi: nipcrvenent, dia- 
pboredcor um , cmplaftri oxycrocci , & lacouici coriaru ufu om- 

liino Tublatus. In ca^tcris repeticus lenicer cvacuantium & hu- 
*r.ores corrigendum, pra:fertimacidularummartialiumuruspro- 

ficuus cxftitii ; remedia autem externa nuUulr^Jev^men d^der—'- 



^ ^*^V»,^« Vir%i.K.^|.U. y 



(A) 2 



Eaa 



V 



.M 




V 



ne 



^ 



^ 



> 



4^ 



Eandem chyli & lymphs viciof^ in flomacho nidulands la- 
bem Febres quocidian^ epidemice , incerto quandoque paro- 
xysmi tempore invadenccs tcftabancur ; qu^ nullo pr^vio hor- 
rors magna pr^cordiorum ad oppoficam in dorfo regionem fe 
excendence oppreflione , 6c nullo fenfibili , vel colerabili fakem 
excipience calore,infeflae erant, atque propinacis,pro exigence 
„._efiicace , emeticis,, vel repecitis laxancibus & abfbrbemibus , 
amaricancibus , abfinthio , chinchina &c. curabantur. ^ 

Pofl if:quino6lium autumnale primo aeris ferenicas & ficci- 
tas continuabanc, mox pruinx, nebula, d. 17. & 18 Odlobr. co- 
piouv nives, pluvi^ poftea.&vcnci modo ex hac,mod6€X alia 
mundi plaga, inprimis exfeptencrionefrequcndusirruencescom- 
paruerunt; Sol autera ubiadScorpionisfignumperveniCjdenuo 
per aliquotrdies ferenicatem , tcrr^que ficcitatem conciliavicj 
Varia dein aeris temperie , utplurimum camen auftrina fubfc- 
quence;&cum aer parumavencisjann agicaretur,vaporcs ineo 
hofpicantes parcc difpcllcbancur ; unde iidem corporibus huma- 
nis copiofiores communicaci variis ^gricudinibus producendis 
pacrocinabancur jhinc aon cantum Variola icerum fc exferebant, 
Pleuritides verx , atque Febres conrinua: , cacarrhales magno cum 
seftu, cephalalgia & tufli , pucros ^que ac maturiorcm jetaccm 
invadences , nee, ubi debite trafSlabantur , letalcs fubortJE , Ted frc- 
quens eciam Cacarrhorum cohors , Coryza , Odontalgia, Rauce- 
dine, TuIIi infefta Urbi incubuic- Muliebris fcxus non minus 
habuit, de quo fpeciacim conquereretur, uteri nimirum ha^mor- 
rhagia , cui non gravida fakem , uldmis prafercim duobus gravi- 
ditacis menfibuSjred alias quoquc plures obnoxi^e erant j quern 
ianguinis orgasmum non comraodius quam abforbentibus mar- 
tialibus &c. uti haematite, croco Marcis adftringence, item bolo 
Armena , coraliis rubris 6cc. baud negledlo , ubi opus erac, pauco 
opii addicamento , fedacum expcrtus fum. Memorari etiam me- 
renturApoplexi^ crebr^e, utplurimum cxiciofk: mcmirii egre- 
gium qucndam virum mibi aliquando narralle , quod jam ohm 

fueric obrcrvacmu , poll crebriorcm aquilonium flatum Apo- 

'^ ^ plexias 






\ 




)oC 




3t*» 



r 



.J" 1 



plexias frequences hie conclgiflcinequeadmodum indubium id 
vocare velltm, cum ab illo vento nefcio qua^ acomi iropura- no- 
bis inferantur ; id quod civena quendam hoflratem indunrium 
ncii latcc,qui ccrze dealbanda; inhorco fuoBorea^ mulrunn ex- 
pofico operamnavans, eandcm infcAa flavedine ab coinfici no- 
cavit ; unde quamprinnunn fpirarc eundem obfcrvacceram flu- 
diofe regere, media ctiam, fi is turn ingruac, node properar, 
quem in finera machinulam artificiofam excogitavic, qua^ a ven- 
to hoc commota fomnum excutiac. Ubi in memoriam mihi 
revoco,qu^ nofler quondam u^fculapius, Phil. H6cbfletterus, 
in Scholio ad Dec. 4. obf med. caf i. proculit, ubi urbis noftrs 
defcriptionem exliibens, Zephyrum ex depreiTisScalicubi palu- 
dofis Marchionatus Burgavicnfis locis inquinamenta fecum ra- 
pere & hue advehere fcribicj qux fane deBorea quoquc nobis, & 
non minori jure pronunciare iicccqui ex locis humidis Danu- 

bio.proximis pucridasparciculas abripere,acquc incapica noflra 

efFunderc valec. t t • 

Tandem cum circa mcnfisDecembris principium Zephyri 
impetus major denuo infurrexiflec, dio. eundem Eurus compes- 
cuic, frigorc, crcberrimisque nebulis,quibus prxfcrcim a d. 17.- 
usque ad d.23.Decembris continuis Civicas obceda fuit, Itipa- 
tus, usque dum circa finem anni Zcphyro- Boreas fucccdens au- 
ram colerabilioremrcdderet,niviumque crcbricatc colophonem 
imponerec. Quo tempore, printer raemoracas Pleuricides, Va- 
riolas & Febres continuas, in pueris ctiam quotidian^ Febres, 
turn humida& cephalalgia graves, nee non iaen,in adukis au- 
tem malignee pe:echiales>utplurimum pu/lulis hmpidis miliari- 
bus poft macularum erupcionem comparencibus, comitate ob- 
fcrvabantur : h^e in principio poft horrorem lairicudmemque, 
tolerabili calore , incenfo capitis dolorc (quem paulo poft r— 
dcntem tufTis , non quidem diu durans,& ficca raagis quam hu- 
tt^ida, acque calor audior cum deliriis noaurnis infequeLantur) 
fe prodcbant, contagio quandoquc in alios fe difFundebancra- 

riusqucubi tempcratioribus alexipharmacis wmpeftive obymm 




^ 



^ 



"tt|)0(|^" 




fit 




itum eft, occidebanc : in Pleuritide vero continuatus diaphorc- 
ticorum , prarcipitancium didorumjurus coagulumfanguinisfe- 
liciter refolvebac ; qualia medicamenca eciam contra quocidia- 
•nas Febres, uc & juxca cunn marcialium ufu adverfus Iderura, 
promcunn auxiliuna fercbanc. 

Eurus in Anni 1 702. introitu ferenitatenn cum frigore mole- 
ilo induKerat, quarto tamen mox dieZcphyrus pluviofam pri- 
mo confticutionenn , poftca vencorum frequens naucado ccm- 
|)eftacis edam'Variecatem mulcam fubinde ac£ulic,fcnipcr camcn 
liumida px pluviis , & temperatione paululum , Tub dominio 
Zephyri,poft Solis in Pifces ingreiTum diu impecuofi, pra^va- 
lente, ut hyeras non admodum rigoroia quidem , procratflior 
tanaen fierce ; pn^ferdm cum p oft ifequinoi&ium vernale Eurus 
lion (blum magisfpirarer, &c poft fcrenos plures dies circa inid- 
u/n Aprilis rcdiens Zephyri fcFOcia crcbriores nives Ipargerec, 
quas Tub eodenn f^vicnte , licec ab aliis ventis fa^pe incerrum- 
perecur , frequentes pluvi^, cgra Sol ad Tauri fignum adpro- 
pinquarec, exceperunc , usque du.m poft Maji principium Eu- 
rus fereniorem 6c vern^r tempcriei magis conformem aerem 
rpdderec, ficcicate tamen terras exinde non parva induftajUt 
Flora fuasaraoenitaces non nififerius expromcre valueric. Hoc to^ 
to tempore eadem nnorborum facies, imprimis vero Pkuricides, 



-^ 



ucplurimum fine ftippuradone curabiles 



concinuabanc. 



usque 



in 



Apdlem 



In quo &Majo rr.enfe Febres condnu£e,inp 



au'* 



/ 



pis cum miliari cfBorefcenda , Temper aucem praevio horrore, 
( fine intenfo calore) magna virium;.debilicace, & ca^phalalgia gf a- , 
vi , raro deliriis, aliisvc gravioribus rynppcoraatibus comitac^» 
atque alexipharmacGrum&diaphoredcorum ufui cedentes, hic 
ibi propullulabanc. Majori vero numero Febres quoddiana; & 
pauciores tertians ingruebant 5 ill^ tancum non in omnibus, 
qui fe cur«e meaj eommiferanc , inilgnem capitis dolorem in 
paroxysmo inducebant, vircsque profternebant ; in mukis pn- 

j=na fub invafionc , & fepe aliquot per dies condnuarum ty- 

"' , rcfer^- 



pzm, vix perccpcibili caloris ^ .ccpbalalgi.^ rcmii]iopj? 



^i 



« 




)oC 




r 



banc ; chincti 




autem medicamenti^, vcl afcario duplicaccr 



facile curabancur; quibus non minus tertians, poft cmetici, 
vcl fcaramonii fuifuracijubi opuserac, adhibitioucm brcviflime 
abigcbantur. 

Circa>Equino(flium diflum artbricicis adfediSus obnoxii fe- 
re omncs , quotquoc mihi noci , infukus uc plurimum non ad- 
modum feroces paciebancur, acq; ubi poft exandacam perio- 
dum jufto citius aeri fc expoflierunc vel arcus delafl'arunc, re- 
cidivas experiebantur/ Plurimos eciam infantes Epilcpfia e me- 
dio fuftulic, quje ex liraph^ acido-vifcidx in cerebro fta 



eft 



prsfercim denticione difficili accedence, orcum traxilTe vifa 



Ift 
freq 



aucem lymphs crartioris colledion 



minus 



admodum fuerunc 



nde ob 



cancum crebriorcs 
fuerinr, fed frc- 



Tuftes , Coryzs , Odontalgia ex 

quenciflime aliis eciam morbis epidemice & fporadice grafla 



b 



TuiTis fe adfoc 



Cum Juriio Zephyrus Euro fucceHic, pluviarynm mulcarum 
ferax , pau-cis diebus ferenis incermixtis ; qui in Julio quidem per 
primum triduum cum calore non mediocri continuabant, aft 
mox acre in fulgura & tonicrua defpumante, in pluviofos jiixta 
& frigidiufculos , ac poftea temperatos mutabancur , usque dum 
poft Canis exorcum Eurus, fa^pe ad mcridionalem plagam ' 



fcrenitacem 



fine calore red 



Magna deh 



vcncorum varietas fuic notata,(ni{i quod poft autumnale ^Equi- 
noaium a d, 24. Septembr. usq; ad d~. 5. oaobr. Zephyrus im- 
petuofe admodum dominaretur > a frigido 6c non minus per 
triduum vehemenci Euro tandem quail in fugam conjedus^) 
qua? diverfam quoq.ue aeris cemperiem ^potifTimum camencali- 
dam & ferenam in Augufto efFecic. Aft inNovembri mulca hye- 
mis praeludia, imo pr^niacurus adventus ejusdem , cfebro , & 
quandoque incenfo frigore, nivequc repctica, quam b 



&incerpolat^p!uvijedenuoIiquabanc,moleftus cxfticic. 'Qui 
ipfa mucabilis conftirutio^tum ningcndb. turn pra:fercimpluen 

do, frigore modo au^cmodo reraiflb,ZephyroreIiqMis vcnci 

prse 



8 




)oC 




y 



/ 



prevalence, & circa, nee non poftSolflidutn hyemale, usque ad 

finerti anni , muIcLim fsvience , nubibus aucem concinuo fere 

Solcm obducencibus,inccgrum pr^fertimDecembremfaftidio- 

fum admodum reddidic. ' Morbi interea longiores inducias de- 

derunc, tales camen, quibus aliqualis epidemics labis praefen- 

tia non prorfus excluderecur ; uci praeferti^n in Febribus quoci- 

dianis fupra memorads paflTitn per Junium & fubfeq. menfes 

usque inNovennbretn obfervari pocerac ; que tandem in non 

paucis , cunn autuonnus advencarec , hedice mccum injecerunr, 

quibus'tamen juxta cum aliis coagulum lymphe acidum de- 

flrucncibus , fpecificum inprimis andhedicunnPocerii, lapilligam- 

marorum &c. falucarem opem preflitcrunc Circa Solflidum 

hyemalc Variola? benigne in pueiis fe exferuerunc, cum mag- 

no quidem calorc ingrucnccs,a pulvere camen rubeoPannoni- 

co,andmonio diaphorcrico , unicornu marino &c. quinimo 

quandoque edam fine nciedicamends celericer periodum fuam 

abfol venues, & cum fine anni jam icerum omnino difparences. 

Quod candem de egricudinibus aliis, quibus Temper fere cuUis fc 

fociaverac, didum, in hifce quoque deprchenfum fuic* 

Qu£ Annorum fequentium , uideL 1703. 1704.^ i70^^* 
confljtutio fuerit , in Appendke Dec. tertU Anni noni fcT dect- 
mi AlifceUaneomm noji/orum curiof, legi potefi \ cui nempe ty- 
potbeU negligentia antecedentem pr^figere inter mifii. 

Anno I70^.hyemale frigus , ob auftrinam aeris temperiem, 
qualis Anni praegre/Tun fine obfcrvaca fuerac, & usque dum 
Sol Aquarii fignum acdngerec, condnuaverac, ha£i:enus utplu- 
rimura colerabile , nunc raagis fe exferuic , preferdm cum on- 
encalis vencus in Februario conftancer, incerdum ad meridiona- 
lem plagam inclinans, fpirareCjac condnue fere nebule usqu 
ad Solis^in Pifces ingrefium, ubi ferenus aer frigus augebac^os 
cingercnc. Cum interea He<flicae febris infulcui ( Coryzas & 1 u - 
fcs humidas,canquam indivulfos quafi hyemis comites,nec non 
Odontalgias uc taceam, )denuo plures exponcrcncur, led raci 

cdara medicamends acredinem temperancibus abigcrcntur. 



\ 



V 



# 



/ 



^ 



t 



^)oC|^- 



9 



Circa vernaleyEquinofliuni Zephyrus podlTimum dominio 
poticus , acquc , a rcliquis camcn vcncis nonnunquam inccrrupcusi 
mulcum invalcfcens , divcrfam eciam tcmperiem, auflrinam pr«E- 
cipue excitavic,ac yernali amoenicati fubinde obfticic. Sub qua 
conftitucione Febres quocidianse, 6cplures cercian^ ingrucrunc, 
magno cum impctu, in quibusdana eciam cum deliriis, fine ca- 

phalalgia ucoluriraum , & quae poft fumtum cholag 



men 



gum, vcl cmecicum, abforbentibus uon difficulccr, promcc 
ctiam chinchinatis ccflTerunc. Plures infuper circa Solis in Gc- 
mellos tranficum nephricicis doloribus , non admodum refra- 

dlariis , obnoxii fuerunc. 

' Poftea Tub mutabili valde vencorum viciflTicudine , ante 5c 
poft Solfticium jeftivum, plures ferenos calidosquc dies exper- 
tifuimus j qui eciam diu continuarunc , mulcamque ideo terra: 
ficcitaccm , pr^fercim a vencis adj ' 



cum 



Febres pr^di^as ,renrim dcclinances , neque tamen per reliquum 
poftea annum prorfus filences , crebrae Odoncalgix,(qu^ eciam 
per tecum hunc annum fuerunt obfervati^ , ) TulTes , incerdum 
convulfivi quid habentcs, & Coryzae, adultos aeque ac juniorcs 
adfligercnc, & cum negligentior diasca accedercc, diu durarenc 
Quas moleftias magnx ilii&cotali folari eclipfi.qu^ d. i2.Maj 
condgit , adfcriberc multis placuic. Et quamvis fubica 



1 



d 



I 



morum 



cercepcos ob Solis radios, in frigid um, his que non mi- 
xer reddicis,in calidum rurfus mucacio , juxca cum ani- 
ex infpcraca ina& nulli unquam vifa caligine, confter- 
nadone, aliquid concribuiffc videri pofret,cum tamen jam ante 
eclipfin iftx lymphs ftafcs concigerincvix locum ilia opinio m- 
venicc 5 negari camen nequic, frequendores poft illam Solis ob- 
fcuracioncm, & circa Solfticium asftivum illas occurrifle ; ideo- 
que non prorfus improbabile cft,fpiritus aphaenomeno illocer- 
rifico labefaftacos, (qui fane terror in nonnullis caucus fuic, uc 
lipothymiam ipfis induxeric) lymphamque fimul crafliorem 



reddicam , quin & a frigore illo infolito magis condenfacam 
cacarrhales has ftagnacioncs di(pofuiflc. 
Cent.J.&ll.Appeni^ (B) 



Mcnfis 



X 



V 



lO 








McnCis Julius quamvis paricer mulca ferenicace gaudercc, 
tionnunquam taraen pluviis ficiencem cerram refocillavic; pofl 
Canicula vcro exorcum calores admodum invalucrunc, & usque 
ad occafum ejusdem perfcverarunc 5 quin licet cemperatior ob 
pluviasj parciores cquidcm, aura per paucos dies fuccedcrcc; 
ad priftinum tamen gcnium mox revcrfa eft, usque dum d. 7, 
Sepccmbr. cum Luna inchoante Zephyrus pluvias fxpius addu- 
ccrcc. Quo teitipore Dy fencerice graffari coepcrunc , & infanti- 
bus non levem ftragem inculerunc , adulcis vcro nee cam frequen- 
ter, nee etiam letaliter ca decumbentibus. Ubi quidem hifcc 
fru^luum hornorucn intemperantiori ab cfu, vel liberaliori ob' 
canicularcs aeftus potu, prajfertim cere vifi^e, nobis alhx di(fl^, 
propccr cenuicaccm fuam &imperfe£lam a parca fermencationc 

depurarionem,in"acorcm prona;,i}Iam obcigilTc verifimilc eft 5 
rllis^aucem , quorum major pars ob tcnellam a^catera nihil horum 

deguftaveracjcur adeo fataiis fuerit,difEcuker dccerminaripoceft. 

Ucrum in kde vaccino aliquid adverfi delicucric, quo cum nem- 

pc pulmenta in eorum cibum coqui folenc, adfirmare nequeo; 

cum camcn alia caufa non fuppecac, jn vaccarum fanguine, ob 

aeris fervorem , pratorum ficcicatem , & pabuli inde orcam pc- 

nuriara, cemperacas balfamicas parciculas mulcum fuiffe immu- 

i-acas, acrioresque reddicas, baud incredibile videtur , qu« ladi 

communicatas vim fuam in tcnerrimis infantum corpufculis cx- 

fercrc> coruraque deftruflioni, quin & epilepfi^e, aliis quibusdam 

£um rcmporis funeft^,anfam dare valucrunt;& cum muliebris 

impcrita induftria pufionum curse fe fufficcre utplurimum per* 

fuafa fit, auc falcem Medicum defpcrato jam morbo advocet, 

funcrum multipiicacio facile contingere pocuic ; prxfercim ubi 

diffieilior fortaftc pra^greflus partus foecui debilifacem aliquam' 

ancca imprcfTcrac, cum, inccrcum qua de caufa, hoc anno dc 

Dyftokia & pra^nriacuro partu non kvibus quereli&Urbs perftrc- 
pueric. 

Rcliquum annf, una cum venccirUrti concinuamutabilica 



ic^ nebulas inter 5c pluvias frequcntiores , aerem tcmperaciorcm 



K * 



qu 




•f^ 



a^)of 




OZfi*' 



tt 



/ 



quoad adlivam ejus qualitatem , ( nifi quod pauIo ante Solftirium 
hybernum Eurus eundem nivibus alperiorera per triduum red- 
dideric,) cxpercura fuic , mulcasque nobis inducias conceilic, Ci 
rheumaticas pod Solilidum didum , mufculis caput atcollcnti- 
bus faftidiofas , lymphs flafes cxceperis , qu^e folo camen cum 
hypocaufti calore,cun:i fufficuum maftichinorum &:c. ope baud 
difficulcer refolvi pocuerunc. 

Plurinmas inter nebulas cempcracioremquc auram non fal- 
tcm Annum lyo/.inchoavimus, fed porro eciam clcmencem, & 
SoIeinAquario verfante, humidam aeris tcmpciiem experd fiii- 
mus, raro, nee diu durabili frigorc, ac mulco rarius nive com- 
parencejneque cciam muld,humidas nempe & nocivas alias in 
acre parciculas frequenti vencorum variorum agicarionc difpcl- 
Icntc , morbi populares adcranc , nifi quod Rhcumacismi prafaci, 
ncc non Febres incermiccences , quamvis pauciorcs, acque po/l 
fumcumlene laxans , eflenria corcicis Peruvian! facile abigendar, 
condnuarencj quosdam vero Pleuriddcs verse, in fuppuradonetn 
utplurimum terminate , ncc tamen admodura acuttC, & anti- 
monio diaphoredco, pulveri pleuridco Aug. promtc ccdenccs, 
puerilera aucem ^cacem (parfim Variolas , nulla malignitatc fu- 
fpe£t£e,ac per cocum poftea anni decurfum obfervat^ ; alios de- 
nique Ideri non adeo concumaccs , prasfertim fub ^ rpbrioci e(^ 

fendx Marc. D. Lud. ufu , invaderenc. 

Licce aucem circa Mardiinitium frigus incenfum in^rueriq, 
mox camen pofl; quacriduum temperatiorcm in ftacum denuo 
fuic mucacum,uc Veris prxludia mulca comparcrenc j cujus ve- 
ro amoenicacem vencorum diverrorum,Euri inprimis auftcntas, 
cui nebula: crebr^ jungebancur, mulcum recardavic, aeremque 
-fijgore horridiufculum reddidit; quo ipfo infenfibilis transfpi- 
rario admodum ifufRaminata , ferum in corpore auxific, atquq 
creberrimas ad ftagnaciones difpofuifTc vifa eft , uc raajoc inco- 
larum pars cacarrhofis aegricudinibus, pcdus , vcl nares, aures, 
faucesve occupantibus adfligerccurjinquibusdam fluxu celerri- 
ine,vehcn:ipncerque gravi cum cephalalgia & febrili incalcrcca- 



(B) X 



v.% 



\ 



12 




)oC 




^ 
\ 




tia invadentc. Quo tempore cciamFcbrcs, turn quotidians, 
turn tertians, ex cadcm dubioprocul caufa, multiplicabantur, 
atque non raro graviorcs injprincipio, magna utpote cum ce- 
phalalgia , virium debilitate, & calorc, ut continue quafi typum 
referrenCi oriebantur , poftea vero medicamcntis oppugnacs, 
promte ctiam recedebanc 5 facile tamen ab aeris frigidi admif- 
iione,vel cerevifi^ potu recidivam pafla?;quae ctiam Fcbrcs in 
autumnum usque continuarunt ; qui humidus admodum & 
graviori Zephyri vehementia faflidiofus exftitic. Poftquam aeflas, 
Sole Cancri fignum occupante, magno aeflu , rarius a ventispla- 
viisque ccraperato, primo fat gravis, ab ingreflu autemSolisin 
Leoncm , crebriores propter pluvias , Zephyrique impetus fri- 

gidulus utplurimum rueratj&fic(ut crebriores Catarrhos den- 
ribus prscipue infeftos taceam , ) non faltena in nonnullis qiiar- 
tanajjlongiori horrore & calore multunn moleftje, coquc con- 
tumaciorcs, quo minus ii^ qui eadem adHidi ex plebe meam 
opem implorarunt , in diasta convcnicnti mcdicamentorumquc 
ufu raorigcros fe prsbuerunt , fed etiam Arthritidis vagas, pul- 
Teribus ex coraliis, ipodio fod lap.ganr)mar.cinnabari,aliisque 
antimoniatis fixis, opii tantillo addito> prater interpolarum la- 
xantium ufum , baud difficulter cedentis,gcnerationi anfamdc- 
dcrunt. Hyemis prafcntiam in Decembris initio prjematurum 
frigus & nivcs copiofe ab Aquilone addud^, indicarunt j quae 
tamen poft dccendium e pluviis cliquata?,quas Zephyrus ante 
Solflitium hyemale vehementi/Timus concitaveratjcuicuraCau- 
rus, & po/lea Euronotus fuccediflent , acre nubilofo & nebulo- 
fo, ac moderate frigido, morbis filcntibus , reddito, anni exor- 
dium fecerunc. 

■ 

Anno 1708. diflipatis nubibus , bcnignior Euronotus per 

duas prinias hebdomadas fercnitatcm , aliqua tamen ncbuloia^ 
caligine utplurimum feimmifcente,produxit;quampofleahu- 

mida ac pluviofa conflitutio excepit^prasfcrtim cum quacridu- 

Solis in fignum Aquarii ingrcflTum Zephyri vehementia 



ingruiflet, €ui fub vcncorum mucabilitatc prior fcrcnitas 



firicm 



^ 

s 



'•^fMHIi xt 




fincm hujus mcnfis primi , & principium iecundi fucccflic,atque 
temperacam adco brumam , uti pa/Iim alibi locorum , experti 
fuimus, uc mulca Vcris indicia oftcnderctj donee Euronotus d. 
1 o. Fcbr. cum niyibus frigus adduccrec , humida vcro paucos poft 
dies, cum intermixto quandoque frigore,intcmperies a Zephy- 
ro rcduceretur. Quamvis autcm hac Tub infolica aeris clcracn- 
da mulci graves elTe oborituros morbos vcrerencur, nihil tamcii 
epidcmici , (uc Febrcs quotidianas & tcrdanas (parfim & rarius ad- 
hue occurrences caccam,)pr2eccr Variolas, usque dumSoITauri 
Ognum acccderec, concinuanccs , & confucta hoc tempore cacar- 
rhalia incommoda , Tufles prafercim humidas,5cab eadem fcri 
ftagnacione capitis Eryfipeias in fcxu mulicbri, produxic, quod 
ex negligcntiori fortaflc partis iftius cuflodia , prsviis in collo 
tcnfivis doloribus , cum febrili incalefccntiainvafic,& moderato 
^cdti calore , prsfcrtim diaphoreticorum ccrrcorum ufu acce- 
dence, non difficulcer discuflbm fuic. 

Humidus autcm hie aeris ftatus ante &poft^quino£liumi 
vcrnale continuabat, ut pauci fercni dies nobis obtingerenc, & 
licet Solis quandoque radii refocillarenc j nebulofe tamen exha- 
lacioncs eosdcm f&:piflime deturparunt ; usque dum aufterior 
Eurus d. 27. April, aerem fcFcnaret , atque ab eo , & altcrnancc 
Cauro moled urn frigus terr^quc ficcicas produccren cur, quae in 
adulcum usque Majum, in quo diverfs ventorura ex omni plaga 
mucaciones notacze, continuabanc > donee d. 15:. poft fulmina & 
tonicruaincrebraspluvias mucarentur^quaedein humida faciei 
>^ephyro & Borea alternantibus , usque ad principium Augufti 
perdurabat; ubi Zephyro potiflimum dominantc,caIoresmagni 
&muItarerenitas,rcEpe tamen matutinis nebulofis evaporationi- 
busgrafvata, usque ad Caniculas occafum ingruebant, pluviofo 
ac frigidiusculo aerc fuceedentc; qui ctiam, rata incercurrence 
ferenitatc , usque ad ^quinodium aucumnale continuabat. In- 
terea frequences Febres hedicis fimilcs , tufll pr^fcrtira & ealorf 
bus lentis inordinacis ftipacae » atque concinuaco abforbenciunr 

fixorum ufui obcenQpcranccs , nocabancur. Variolas aucem circa 

(B)3 ^^ 




-/ 



Maji fincmccrtahceSjMorbilli cxcipicbanE,non tancum in infan 
tibus, qui prius fani fueranc, fed eciam, qui paulo ante Variolis 
laboraveranCjnec nonin aduldoribus,uc&:non paucis morbum 
liuncjam olira expercis, absque camen malignicads noca,&rub 
blandorum diaphorecicorum ufjj paucos intra dies periodum 
iuam abfolvcntes; qui caoicn in ntienfe Julio icerunci cclTavcranc,' 
quo tempore pofteaOdoncalgise, Ophthalmia;, nee nondolores 
fpasraodici uterioiin feniiniSjIfchiadicique priecipue in viris fre- 
quenter oecurrebant, ex lympha:, uci mihlvidebatur, ab aeris 
inclementia vifcidioris atque ideo ad ilagnationem proclivioris 
reddica: vitio generaci , pr^fertim cum cercvifi^ acefcentif, qua dc 
plurim^ paflim qucrelie ficbant , potus acccderec, & ncrvis ad 
coxas ac uccrum tendencibus fpicula fuain%erec; ubi prater le- 
nia €CCoprotica , hy/lcricis medicamenta caftorina , cinnabarina 
&c. & ifchiadids blandam per vices diaphorefin promovencia, 

non ncglefla utplurimum opiatorum fuccifa mifcelIa,profuiirc 
cxp.ercus fum. 

Circa -^quinodium autumnale per i6. dies fcrcnitasad- 

fuic, raro nubibus aut pluvi^ cxppfita , nebulis tamen crebris 
matutinis ftipata , quibus poft multam ventorum yarietatcm, 
fiibfcqq. etiam diebus obfcrvatam , Boreas per 14. dks nubes 
adduxic, a Zephyro poflea in pluvias refolutas; quin & po/t 
Solis in fignum Scorpionis ingreffum , Euro flantc, nix decidua 
pr^maturum quafi hyemale frigus efficiebat. Incunte ^fovem- 
bri multa quidqm usque ad Solis in Sagittarium ingrcfliim fcreni- 
tas, crebro tamcn nebuIofa,praefcrtim matutina,caligine inqui- 
cata ; fucccdence usque ad d. i f . Dccembris faflidiofa , frigida , ob 
nives, nubila , nebulas inrempcriejubi quidemSoI nubibus diC- 
cuflis, fcrcnitatem non fine multo frigore, crcbris etiam nebu- 
lis interrupcam , reddidit. Interim , pra;ter frequences Odon- 
talgias, Catarrhi inprimis, capici & pedori infefti, plurimos ia 
Ad. Novembri infeftarunc, tantumque incrcmentum fumfcrunc, 
IK in M. Decembri pauciiTimiin Urbc cflent, quos moleflia il- 

/a nop cencavcrac 3 aiultos etiam gravius traiSlarct, qui ncmpc 

prar- 



^)o( 




H 




pr^greflb acri horrore, febriles effef vefcentias, intenfas cephafal 

capitis ftuporcs , virium proflrationcs , quandoqui 



S 



gias , auc 

Sucium fpaflicas Arang 



cxperci fu 



ddlorcs pi 



* 



Caufam comiaux quafi nebulofe aeris rem 



ff' 



peftati potifTimum adfcripfcrim , qua: non folum parciculas fu 
as humidas,impuras, per infpiracionem corpori cammunicarc, 
ficque fcroram colluviem augcre , & fanguinem inquinarc pocu- 
ic, fed eciam frigore & gravicace fua poros conftringendo, ac 
trarisfpiracioncm excrementiciorum humorum impcdicndo, eos- 
dem cumulare , incraflarc , acque in fubcilifllmis cerebri r naw 
rium , crocheje glandulis'ac tubulis ftagnarcs fecit:. Cui icaqutf 
prater moderacum aeris regimen, mcdicamentis refolventibuSj 
actcnua'ncibus , abforbencibus^ demulcentibus &c. pro fubjc£to- 
rum&fympcQmacLrmdiYerficate, ubi morbi gravicas id depofcc-- 
bar, fuccurrendum fuic, co cum fucccftu, m nullus, qui Libi- 
iiads eenfum fubiiflTec, mihi innoruerio. ■ 

Principium Anni I705>. fpirance Euronoco , ncbulofum fuc- 

aucem & fubfequcncibus dicbus Zephyrus vefaemens 



pluvias , & nodu * incer d 



I*. & 6. J 



plurimam nivent 



Eurus , verfus Aquilonem inclinans , cum iiiccnfo frigore addu 
xerac, quod indies fere, incer macucinas prascipue nebulas, di 
csquc & nodles ferenas, crefccndo ca vehemcnria nos adfiixir 



qua dc longc laceque que 



multiplicare Europje concigit 



donee d. 24. prsgrefla nivofa, vcfpcri Auftcr ccmperaciorcm & 



p'uviofam aurara ind 



fri 



gus icerum , colerab 



Licet aucem ineunce Februa 
quidem, intendcrecur/ac variis fub 



IS aensque mucationibus,nive quandoque rariore dcciden 
d diem usque dccimum concinuarec, Zephyrus camcn cein 



peratiorem 



aerem reddidit , usque dum d, 16 



tim biduo pofl 



dSepccntrionem nonnihil denuo defle(5^€ns,& prefer 



I 



fpirans, novo gelu adfligerec y quod 



crementa fubindc fumens , eo rigore inhorruitjUt d. a/.Febr 



Ecnfinrimofrigori, d. 31. J 



bferv 



«w vini m 



(ceftance id ip 



thermomecro, licrobiquc matuciao tempore 



aai^ 



iS 




)o( 





varias- 



ance Solis orcum, ad gradiiTi usque fepcimum, vefperci 
ccm poft Solis occafun ad nonum gradum depreflfo,) parum 
cefleric ; qiiod dein mulcas inter vencprutn mucaciones , 
que aeris, humidam inprinciis , confticuciones , folerabilius red- 
ditum,fedd. i2.Marcu, &infequencc criduoicerumauaum fue- 
rac , rpiricumque vini in cHermomecro ad gradum nonum cum 



dimidio, veip 



aucccn ad undecimum acque dimidium de 



prefferac : tandem aucetn rcmittens , d. i6. didi menfis fpiricum 



d gradum undecimum 



& fie renfitn naagis furfum extolli 



perraiferat, uc d. 17. Aprilis gradum decimum qumtum mane 



attingerec 



Incerea non tantum ventorum mutabilitas.fed 



ctiam, ob crebriores pluvias, hum-ida ac fngidiufcula, inter- 
niente tamen fubinde fcrenicate acque calore, ante & circa Solis 
Tauri fignum ingrcflum intcnfiori, continuarunc,uc fecundi- 



modice faverent , macucin<e qlioquc nebul 
ubi pluvial aberanc coelumque ferenum 



& 



per tOEum reliquum annum , fcmper obfervabantur. Et quam- 
vis pofl: rcferatos tenx ab infolito frigore profunde conftrictos 
meatus, indeque diu reprefTas exhalationes , vapores ifti libeno- 
res fafti multis gravium fubfequendarum segritudinum metum 



contrarium tamen per DEI gratiarn 
ifta terrcC cruda fenfira refoluca , ficque vaporib 



g 



la- 



dif- 



fertim crumpentibus , fed paulatim cxhalantibus , atque ven- 
rorum perpetua agitationc particulas iftas humidas impuras ' 
fipante. Joe tamen aques in athmofphaera obcrrantcs pardculas 
non pocerant non feri proventum nimium in corpore adsumu- 
lare 5 prasfertim cum per cotum' reliquum anni deeurfum mu- 
tabilis fubinde, prsefertim humida&frigidiufcula t^""F^"^^^\ "' 
a quod Syri 
uti hic . Ira 



& circa fui cxorcum finemque Zephyro, 
eriara reliquo xempore, potiffimum praevalence, 

.- !^- j:^„ ^L: 5„ N Rr Wtnc catarrlio- 



quandoque per pauculos dies acrius urercc) & hinc 

farura raolefliarum , cum hedlici caloris in quibusdani mecu 

in naribus,bronchiis,dencibus,artubus,per cocum anm decur 

fum, & qnx omnibus fcrc aliis morbis fcfe jungcbanc, trcque 



„.:>/• 



nam 



*" 



^)oC 




17 



nam excitarc ; prater quas eciam,m vere& ^ftatcFebres quo- 
tidianje & cercianje , incerdum gravibus fympcomacibus , prs- 
fertim in morbi principio,uti delinis,cephalalgiis, ipaftico nu- 
cha: dolore, narium haemorrhagia , vomicu &c. llipac^, ex crans- 
fpiraclone inftnfibilijob cemperienn aeris fepius variancem, im. 
pedica oborcse, minus camen refra^lari^ , non pauc^ notabaa- 
cur. Inter rennedia » juxta cum eccoprocicis , blanda diaphore- 
tiea & abforbentia poti/Timam cufcC partem abfolvcranc. 
: Conftitucio Anni 1 710. cum humida &" moderate frigidai 
fub, vencorum , Zephyro camen pr*evalence , alternacione, primo 
continuaret, adfedusetiam catarrhofi .inprimis Ahhritides nOn- 
dum defierunc, & menfeMartioFebres tertiana?, cephalalgia, dc- 
liriis , vomicuqlic in prima invafione fkpius moleft^ , non pau- 
cos invaferuncj quibus camen, pofl pulveris Cornachini,& ubi 
ventriculus vifcido muco obrucus videbacur, lenioris emctici 
ufum, cortex Peruvianus ad 3|3. 9ij.6cc. femel vel bis in die 
fumtus, pr^fentaneam opem ferebacuc pofl fecundum,auc 

- quartum paroxyfraum , fine rccidiva; incommodo , ucpluri- 
mum ceflarcnc. 

Poftquam in Arietis fignunn Sol pervenic , cum ferenitatc ,' 

, (ita tamen,uc hie quoque Annus, coelo fereno , Soleque orien- 
te, nebulofum nonnihil aerem Temper experiretur,) triduanum 
quidem intenfum calorem , Africo fiance, excitaverat, quern ta- 
men Zephyrus pluviofus creber icerum diHipaverac, qualcin 
etiamfextiduanumcaIorem,antequamSoI inTauri fignumpro- 
grtfTus efleCjEuro fpirante, fcnfimuSjab occidencali tamen plu- 
viofo vento icerum temperacum. Ec ha?c aeris, modo humidJ, mo- 
do ficci, calidi, frigidiufculi, fepius nubilofi , vencorum eciam cre- 
bra permucatio in pofterum usque ad finem Anni perfeveravic, 
praevalente camen Temper humida confticucionc; uncle hxc viciT- 
ficudo primo cerrae Tc3ecundicaci mulcum, poftea eciam hyems 
lit longius abeflcCjfimuI tamen varia? cacarrhoT^ & rheumatica? 
invafioncs uc frequcncer orirentur, cffecic. Fcbres eciam cer- 
tiana?, quamvis non frequences, nee non quocidianae , hedicx- 

Cm,l&u.A2f€nd.^ , (C) que 






^ 



/ 



/ 



_x^ 



• 



38 




)oC 





que per tocum annum obfcrvabancur; menfe aucem Majo & Ju- 
nio Morbillis plures infances, cum vehemenci Cudi, oculorum 
gravedine, hasmorrhagia fepe previa, decumbebanc; Variola? 
Quoque in mukis, non quidem malignirate, fed copia, & fym- 
pcomatum confuetorum vehementia , & puftularum 



, ranori 
In cura omnium horum 



camen , confluxu infeftae nocaban 

morborum remediis, in pr^cedcncibus hiftoriis mefnoratis; 

infcliciter uti datum fuic. 

\ 

CONSTITUTIO EPIDEMICA 

BASILEENSIS 



I 



j4mi 



7 



fcr 



7 



Dn.D.JOHANNIS JACOBI HARDER!. 

yT^Scivus calor diebus Canicularibus Anno 1700. temperiem 
yXjHjam non excelTic , quin vends quandoque placidis perfla- 
recur, neque corpori incommodam faceflerec : Imo Augufto 
menfe, pluviispra^cervocum quandoque infringebacurjScpcem- 

ber infeouens ficcus & calidus illo magis fuic, nee tamen fuffi- 



cvens 



q 



d optatam macuritatem undique perd 



5 



neque etiam morborum ferax ifta anni conftiturio fuir : 0<n:o- 
ber nebulofa, ut folec , & f^piuscule pluviofa tempeflare, hyc- 
malem brumam ancevercic 5 hcec ipfa aucem per Novembrcrti 
& Decembrem mitior cxcicic , & quamvis muka nive monces 



&jug 



quandoque udofo 



incegerencur, ingruentc tamen pluviofo & hoc 



ab eadem prompte lib 



fuerunc^ 
fta autem aeris J<ac'5-£o-f?, non modo cacarrhalibus febribus, fed 
PIcuricidi acPleuropncumonixe, etiam fparfimanfam pra;buic. 

Anno 170J. Januarii inidum Boreali venco magis perflaba 



tUr , aerisqu 



fcren 



animum refee 



meridiem propius aoced 



fol 



rad 



imprimis vcro 



fub 



Bruma? macuunaf 




icula exvoco pepulcrunc , & continuata in Fcbruarium us- 
que fuaacH^i vitace fere ioconcufsa , nives Boreamque in arvis cam- 

pisquc cancum no«inccmpcftivcfug4r!inc,fiauidemfuhifequente 




)oC 




1 



^9 




Marcio acAprili, quibus blandiorem Soils calorem , & hinc 
pluvias amicabili auftromicigacas Iperabamus, Brumx rigorem 
majorem , nivalisque tempeftacis , ac nivi$ copiofc dclabencis 
fpicula , frequenter experci fumus. 

Maji delicias, fi quas matutinae auras fulgor imerdum pro- 
mific,mox nebularum erafliorum cohors, nunc calorfubfequens 
incenfior, mox irruciitcs grandinofcC terapeftaces , omnirnodo 
amarulencas rcddiderunt. Ante Caniculse aucem exorcum , 6c 
hac durance , Solis seftus longe inccrafior & tancunn non exurens 
calor , animantibus brucis non nriinus , quam homini , vaide mole- 
ftus fuic, febrium internnictcnciunn ferax macer,6c quem ncquc 
cempeftates horrendas, crebrius ingruences, usque atcempcrarc 
yaluerunc. 

Port Caniculam increbcfcens cantifper pluviofa & fainc 
ccmpcratior aeris confticucio , placidiorem nnpcum vidcba.cur 
prpmiccerc , verum alcyonla ha:c non diu duraruiit, quin redeuti- 
tcincenfiorc aeris ficcicace, fercno coelo, fi nebulas Septembri 
menic, minus tamen frequences j mane excipias , in 0<5lobris us- 
que principium, calor infuecus &immoderador perftidcexare- 
fcend^ jeque, fi non magis, quam majoris fruduum macurc- 
fcenda: parens, & dyfencerias (acis acrocis apud nos , alii^qui? in 
locis foeeundus genicor, cui, num pluvi^ a dicbus aliquot , ar- 
va pr^ ficcicace hifcenda blande irrigances , acque hominibu$ 
gradflimiE , obicem fine poficur^ , bora; fijbfccucurx docebunc 

CONStlTUTiO EPIDEMIGA 

BEROLINENSIS 

^nni 170 1. 

Dn. D. GUSTAVI CASIMIRI GAHRLlEP 

Nnum Seculi fcpdmi primum prima Januarii,turbido,red 
ficco , coelo inchoavic , & in vefperam pluviofam defiic. Sc- 

qufns fccunda pluvjis nivem ad meridiem jusque mifcuic, pofl 



\ 



■h, 




(C) * 



difcuf- 



\ 



^^ 



i 



r 



10 




)oC 



\ 




diCcuCCis nubibus fercnior gclu moderacum add 



Quod 



/ 



fcquenci tertia continuans ac per quatriduum ingravefcens 
fusque in nives & pluvias procellee jun£tas per triduum delicuic. 
Cui denuo undecima cum nive copiofa leve fuccelTit gelu,at- 
queo^liduum pauciori quandoque, quandoque copiofiori nive 
afpcrfum dura vie. Vigefima nebula densa mutatioriispranunda, 
fequentibus tribus, inccrfperfis quandoque pluviis , candemque 
gelicidiodegdavic. Vigcfioia quarcalris macutina curbidi acque 
pluvii a^chcris nuntia apparuic , fequence per triduum , gelu mo- 
deraco ac parcis nonnunquam nivibus ftipatOiquod quacriduura 
rurfus nollurno ac macucinogeIu,a raeridie ucplurimum degc- 
lance varium ad finem usque menfis cxcepic. Fcbruarius nebu- 
la denfa cum gelu modcraro , fed mox in pluvias facifcente cc- 
piCjCui nubilum fucce/Ilc coelum ,remitcence gelu, & in imbrem 
circa veiperam deliqucfcence. Mox, tertia prpcellosa , ficca & 
clara , a nivofa no£le , die vero , licet Borea fiance remiflb , ac cge- 
Iido,no(fle camen rigidaruccedente,ac die nivofa, fed tempera- 
ta fequentc , a triduo gelido iterum excepca. Nona cempeftu- 
ofa cum fucceflbre decimo gelu in nives dcliquefccnces refolvic 
Quas fcquences duse nodes in glaciem rurfus denfarunc.de die 
parumper degelantem. Decima tertia nimbofa rurfus nives par- 
cas fparfic , mox aere tcmperato folueas. D^cimam quarcam 
ccclofereno gracam , gelidum excepit biduum, quod gelu no- 
£lurno & macucino tcmperato, pomcridianum adhuc mitius fub- 
ftituic. Huic aliud fuccefl^ic biduum ventofum,ab odiduo ge- 
lido & ucplurimum fereno comicacum, 2^ca quidcm turbida Si 
uvida incerrupcum, fed triduo rurfus gelido & ex parte obfcuro 

redintegracum,& pluviis nonnulIi«incerpoIacum,2S. una cum 
menfe defincns. 



< 



^ 



Martins verna cemperie initiacus, vario coelo> nunc placido, 

nunc turbuIento,ventofo,frigido,diverrimodeaIcerato, ad no- 
num usque Scdecimum gclidos cranfiit.Tumremittens,oaiduo 

tcmperato ac vcrna amoenicacc graco , ad vigefimum pluyium 

inicio> 



/ 

^ 



-,m' 



^ 

1 




)oC 




ar 



sndcm rurfus clarefccntcm duravic, a quatriduo perindc 
variaco cxccpcum , in noifles gelidas , fexque dies ferenos defiic. 

Morbos trimeftre hoGjpra'ter fcorbutum endemium &il- 
liusafleclas & affines aluic febres diverfarum ipecieriim, mali- 
gnas quasdam variolisnotacas, alias ardences , condnuas ac inter- 
miccenccSjCacharraleSjpleuridcas nonnullas, alias cufTibus vehe- 
mencibus ac diucurnis, Ccphalsa, afthmate affligences, in phci- 
fes quandoque degenerantes , pr^terca Cardialgias, hypochon- 

dnacas & eolicas pafTiones. . 

Aprilis , quo Mardus tramitc defiic , rurfus inceplt , nifi quod 
ferenicacem pr^Ecedencem cum curbido ac yentofo coelo com- 
mucavic, & a fexco per quacriduunn , nivcs quandoque ucuc raras 
pluviolis nonnullis incerferuerit, turn gelu no(flurno dies ferenos, 
&haud inannanos ad i4CunQ usque fubftitueric. Cui cum lyto 
pluvia nivibus mixca nimbofis,quacriduumfucceilicferenum ac 
frigidum ; huic vero biduum curbidum pluviis fubinde & non-- 
nunquam grandine interpolatum. 2410 & 2S- ferenis ac verna 
gratia tcmperads , rcliqui ad trigefimum usque fucceflerunc in- 

conftantes, pluviofi & nimbofi. 

Majus curbido, kd mox fercniori inchoavic biduo, fubfc- 
quente tdduo nubilo ac frigido fparfis quoque nonnunquam 
pluviis ex parce uvido,ad fepdmurri tocum pluviofum &o<f^a- 
vum varium , tandemque nonum ferenum ac aeftivo calore gra- 
turn perrexic. Cui triduo quacriduiim , intercalato decimo rer- 
do pauca pluvia irrigato , addidic. Turn 6. dicrum fudo plane 
aflivo ad 20. usque cominuavic. Cui alii fex non ceque fereni , 
fed variccate pluviolis nonnunquam temperata , adeoquc non 
inamoena diftin£li fucceflerunc,tandemquereliqui ad finem us- 
que menfis verno temperamenca commendabiles. 

Junius a principio ad i amum nsque in ca tcmperie , pluvi- 
olis camen quandoque intei polaca perfeveravic. A j 3 da verna 
tcroperiesjinaflumf^pius fadsgrandem mutata,& pra:ter no- 
fturnas i6n & 2omi pluvias fere torridum , ad 22dum usque 

pluvia nodliarna ac tonitru macudno fra(^um , cui ad 26iiim 

pluvii 




3 






■ \ 



> 



■,-^ 



/ 



i 



\ 



ii 




)or 




I 



> 



pluvia modcrata madencem , quacriduum cemperacum ; huic 
' vcro 27mus pauIocaIidior,28vuscum 29110 plaviis modicis ir- 
rigui fucGe/Terunc, tandem ^omus fereno & cemperaco coelo 
acnoenus menfem fimulque trimeftre finiic. 

Morbi hujus crimedris prater prjedi^los endemios,maIigni 
& epidemici, quantum mihi quidem innocuic, pauci fuerunc, 

iporadici plures , febres pleuricicx.ardences, continual, aflhma- 
te, naufea, vomitu , ccphalacis moleda?, intermitcentes qu^dam, 
hemicrania , cardiogmo , coeliaca pa/Tione, diarrhoea, dyfenccria 
aliisque (ymptomacis cxaccrbacse, lipiria quoque, fed unica Tola. 

Julius fudo ac calorc xdivo, quo pr^ccdens reccflit, de- 
ad ijtium usque fercnicace jugi ac a^ftu ind 



acccflic 



ingrayefcente, fi ycum excipias cemperaciorem reliquis,ac(5tum 
pauca pluvia irriguum , continuavit. Sequences etefiis non- 
nunquam & pluviolis alteraci , unico 27mo a meridie fpargente 
exeraco, ad nnem usque menfis fercnicace ac cemperie laudabili 
excelluerunc. 

Auguftus eodem' fere coeIi,ucuc quandoquc rorancis in- 
choans.mox variabilis fuic:Secundus enim fervidior Scficcior. 
Tercius ponitru imbrem, tocanodedurancem.addidic. Quarcus 
mane frigidus fudum diurnum cum afly fubflicuic. Quincus ma- 
ne pi uviofus,reIiquo dici priore cemperacior, Scpciraus fudum 
cubibus incerpolaviccui ca^tera fimilis odavus in tonicru hor- 
rcndum^ vefperi & imbrcm defiic. Nonus fudo antemeridiano 
pluvias a meridie copiofas ; Decimus antemeridiano fudo vefpcr- 
dnas fubmifie. Undecimus paucis pluviis ma cucinis, fudum po- 
meridianum , huic vero vcfpercinum conitru fragrofum cum ful- 
gecris fere perpecuis , nimboque dcnfifTimo. Duodecimus pra?- 
cedenci, tonicru /i dcmferis & fulgura , compar. His ha£lenus va- 
rii? ad vigefimum usque pdidu^jm aquabilc, fudo ac ^ftu pau 



ciflimis pluviis cemperaco gracura^huicque aliud ocliduum nebu 
lofum magis, vencis pluviisque fubindcmadens, illiquebiduum 

fercnum quidem ^ ficcum,fed venco frigido flaace baud adcp 

gracurn 



-t^)o(iii 




23 



gratum fucce/Ii^ Tandemquc 3 iraus fudo ac temperaco ^che 



menfem cerminavit 
September criduo fereno ac moderaco fex dkSt pJuviis fc- 
renitaci varie interpolac^ mixcos inferuit. Quibusport: noilem, 
procellofanijquacriduum fcrenum & temperacum, quaiidoque 
tamen vcntofum & pluviis parce fparfis rofcidum fucceillc, fex 
diebus ferenis aliis ^ftu Jtftivo fere compari artioenis excepcum. 
Vigcfimus biduum reduxic paucarum pluviarum afpergine, uc 
& nebula roridum, cui triduum ferenurti quidem,red algiduni 
& vencofum, HIique rurfum aliud cempcracius fuccefllr, & men- 
fem fimul ac trimeftre abfolvic. 

Morbos prater fcorbutum & ejus appendices , ut & ejus aP- 
£nem ante hic raram, nunc ab adventu Gallorum exulum , in- 
ter Germanos eciam, infantes praifertim,fere cndemiam Radii- 
tidem,hoc trimeflre- tarn fporadicos, quam Epidemicos plures 
tulic. Et hos inter fcbres malignas & contagiofas, baud pauci^ 
cxitiofas, variis ucfymptomatis, fie exancbematis miKaribus, pur- 
pura, morbillis, variolis , pececbiis quoque infjgnicas & diftin- 
<^as. Prsterea ardentes ctiam, continuas & inter mi teen res, ca- 
tarrhales , eryfipelatodes , pleuriticas , crraticas ctiam. Diarrhoeas 
item ac Dyfenterias, Lienterias, CoKcas, CardiaIgias,Tufles fe- 
rinasab a:ftu pra:fertirn humorc colliquarite oriundas, H^mo-^ 
pcoes , Ccphalff as, Hemicranias, Colicas 6t Hypochohdriacas paf- 
fioncjreum obftru(5^ionibus nonnunquarn valde contumacibus* 
I^^eros, Scabies & Pforas. 

0<flober fercnitatem Scptembris, prater pluvias {ecundi ve- 
^ertinas, quatriduo facis grato orfus fexco & fcptimo frigidulis 
& pluvia matutirfa madentibus ,# "!fpofiris,quatriduum rurfus 
Verna temperie gratum dcdic. -Cui i^mus macutina , i2tius 
velpernna, 14CUS nodurna pluvia madidi fucceflerunc, iilisqutf 
^tus totus pIuYius ac nimbofus. Quern rurfus 1 6tus cum qu3^ 
criduo perinde proccllofo & fubindc nrmbofo fecutus. VigeCi- 
"lus primus fparfa circa decimam pluviola rorans , quatriduo^ 

ficciori & aroaniori locum fcciti Subfequcn§ quatriduum , va-« 



1 



/ 



nJT 



no 



p 



I 



24 




)oC 





nubilofo ac quandoque rorantc coelo frigidulum, 3 
turbido £echere,geluque moderaco menfi finem impofuic. 

Decembris primus cotus pluvius, fccundus a mcrid 



mo 



cum pluvias fparfic 



His fuccelTic criduum ficcum, fed nubilum 



cus. 



& frigidum. Sexcus mane nebulofus parce pluic, a meridie fic- 

Sepcinqius undofus, o6lavus fercnior , procellofus fimul 
&frigidus. Nonus absque procclla przecedenti fimilis. Deci- 
mus nives addidic ac gelu,fed hadlcnus naoderacum, ab 11 mo 
ad ajum rigidum, fcreno utpluriroum coelo, prsecer 12. mane 
ac vcfperi, & i/mum vefperi |antum nebulofum. 24CO remic- 
tcns atquc circa vefperam pulviolas {pargens,no£lugeIicidium, 
Q.6to fubfequcnce nebula liquefccns. a meridie cum ferenicace 



coIo- 



^ 



frigusjfed cempcracum per biduum ftabile reddens, 2Svo 
fuperaddens,2^no ingravefcens,3omo nivofum, ^i.absq 
ve perdurans , ficquc cum raenfe crimeftri ipfique anno 
phonem imponens. 

Morbi hoc ukimo crimeftri occurrences, prater endemics 
fcorbucicos , archricidesprsfercim & afthmaca fcorbuto origincm 
debentia, & venereos, Epidemici fuerunc cacarrhalcs pr^cipue 
febres, gravedine molefla,& tufli gravi & diucurna infeflances, 
ardences przecerea cam concinuar , quam incermiccences variae, 
raalignae quoque variolis, (kpius confluencibus ac pecechiis in- 
fames , pleuricidcs graves & quandoque funeft^e , Cephalalgia 5 

Diarrhoeje & Dyfenceriae percinaccs , Nephricic^,Colicae & hy- 
ftericae paffiones. 

CONSTITUTIO EPIDEMICA 

OLINENSIS 

1705. 

Anuarlus primo mane coepic gclu, coelo fuccedente fcreno, 
port obfcuro , tandemque pluviofo. Secundus ficcus vcncofus 
& frigidus cum gelu moderaco , fucceflbres habuic cercium circa 
vefperam pluviolam fpargcncem , rdiquos ad oCtavutn usque 

ficcosj hunc vcro tecum nivofum acherc cemperaco. Nonus 



AERIS 





p • 



mici 



-^ 



•^>o(|^- 



mm ccKlopluviolis fubinde uvidus. Dccimus imbrofus. Un- 
decimus parum gelafcens , cq^cera ficcus. Duodecimus cum 
dccimo cercio coelo turbido gelidiores. Decimus quartus verna 
fcrenitace ac tepore gratusjvcfperi nebulofus. Decimus quintus 
& Decimus fexcusVcrrjEe fere amoenicatis a^muli. Decimus (e- 
pcimus nebulofus, tandemquc imbrofus. Decimus o<Stavus vi- 
ciffim ficcus & fcrenus. Decimus nonus cum fequencibus ad 
vigefimum fexcum usque fads rigide gelidi. Vigefimus fextus 
parqm nivis addidic Vigefimus fepcimus nodu plufculum ej^us 
^arfit aethcre temperato. Vigefimus o£lavus fereno coelo vali- 
de gelidus , ut & vigefimus nonus. Trigefimus nubilus pauloque 
micior. Tandem trigefimus primus miciori , ficco tamen coelo 
Cijenfcm hunc primum elaufic. 

, Fcbruarius cemperaco gelu, fed curbido ficcoque coelo or(us. 
Secundus gelu facis rigido fereno coelo , nonnunquara camea 
parum remicccnte ad fepcimum usque cum gelicidio grandinern 
fubmiccentem , poftque dcgelancem concinuavic. 0£lavus rc- 
gclafcens cum nono ac decimo parum fereno & amoeno coelo 



gelidis. 



Undecimus gelu pauUo jncenfius coelo obfcuro indu- 



xic, ac ad decimum quartum cum fequencibus ad vigefimum 

usque paulo cum fequenci biduo miciorem porrej^ic. Vigefimus 
tertius densa nebula ancemeridiana remifiior. Vigefimus quar- 
tus mane curbidus,pofi:eafcrenus. Vigefimus quincus nebulo- 
fus ac vencofus parum nivis fparfic. Vicefimus fextus inccnfe 
gelidus uc & vigefimus fepcimus, fimulque cum venco nivofi. 
Vigefimus oclavus nive copiofa menfi coronidem impofuic. '■; 

Marcius biduano gelu incenfo coepic. Tertius noctu geli- 
dus, a mcridie remiffior, circa velperam pluviofus ac vencofus. 
'Quartus eodem tenorc tota die concinuavic. Quincus gelidus 
ac nivofiis, tandem pluviofus. Sextus tocus pluviofus ac ven- 



co fu 



s. 



Septimus mane fparsa copiosa nive mox pofi:ca in plu 



viam dclicuic. Odlavus perindc concinuavic. Nonus facis in 

tenfe gelavic, parum que nivis fparfic. Decimus copiofe no(flu 

cinxic , poftea remiffe cum parca nive gelavic. Sic 5c undecim us , 



Cent. L & ll.^ppe»d. 



(D) 



deci- 



*«. *, 



i<J 




yoc^- 





5€dmo quarco nebula macucina divcrfojad decimum quincum 
'bsque fereno ccjelo concinuavic Hie mane nivis pauxillum fpar- 
fic , port lenicer degelavic. Deeimus fexcus cot us fere pluviofus. 
'DeCim^sTep'timus nodtu gelidus, port fparsa mve micior, uc & De- 
eimus o6tavus Cum pa'uca nive gelafcens. Deeimus nonus port 
pluviam gelidus ac nivofus, poft ferenior. Vigefimus quoque 
gelu cum parca nive mifcuiCjin pluviam candem deliquefcens. Vi- 
ccfimus primus toca die undofus. Vicefimus fecundus mane & 
cirea vefperam pluVius. Vigefimus ccrdus mane parumpluvi^, 
poft vefnam cemperiem fubmific. * Vieefimo quarco mane pa- 
rum nebulofo xther Terenum fuccefTic ac ficcum. Vigefimus 
<|uincus vencofus jethere fereno nivium afpergine Tubinde variaco. 
Vigefimus fextus pcrinde ventpfus nivem cum pluvia ac fereno 
•fepius cambiif. Vicefimus fepdmus macu^ino tempore' fdrenus 
'pofi: curbid.us ac vencofus. Vigefimus odavus mane nivofus, a 
aneridie pluviofus. Vigefimus nonus nubifofus, rempcTatUsTa- 
mcn. Triduo fequence fereno , temperato ac verna amcenicace 
& cepore graco menfem fimul ac trimeftre primum finiir. • 

Morbi pra^cer feorb'ucum , Proceum ilium pluriraoirum f^m- 
ptomatum fyndrome variacum ac hie loci endcrnium,' frequen- 
ciofes fueriint febres variae , condnute 6c incermitcences beni- 
gn ar & malignce, catarrhales & caufpdes, purpiirel^,pleuntide 
ac archricidc quandoque comitate, cephalalgia;, verdgines,paP 
fioncs'hyftericas,a{lhmata, cachcxise & cacochymi^. 
.i Aprifis primus dies vern^ferenicads accemperiei pardccps, 
circa yeiperanr pluviola madidus'^ fuic. Sccundus mane obfcu- 
rus , a meridic ferenus ac frigidulus. . Terdus, quarcus & quincus 
primo ex aile fimiles, nifi quod pofl:remus paulo fri^idior. Sex^ 
tus mane curbfdus cum afpergine pluvioia^jpoftea ferenus, Septi- 
mus ferenus, fed frigidulus. Odavus addccimumterdum usque 
fudoac ccmperie/ prater decimiim paulo calidiorern,amcen2, 
Deeimus tcrdiis tiirbidus ac vencofus mane, -poft ferenitacem 
pluviolis mifcuic. Deeimus quarcus frigidulus ac-ventotus cum 

afpergine pluYiarura, Deeimus quincus tocus pluviofus, uc & 






dcci- 



*■ • 



d 



/ 



/ 




)oC 





^7 



decimus fcxfus , fubindc tanhcn pau!6 ferenior. Dedmns fe- 
pcimus manepluvias fparficpaiicograndincimit^5s,ameridie fc- 
rcniis. Decimus o^tavus fcrcnus, temperacus &amcenus, nee 
non decimus nonus excepca pruina nodlurna ralis. Vige/Imus 
cum vigefimo primo & fecundo verna amoenicace grari , nifi quod 
podrcmus una cum biduo fequenci pluviolarum afpergine Tub 
vcfperam roridi. Vicefimus quintus obfcurus ac nubilofuSjTa- 
roquc intercedenre fudo ficcus. Vigcfimus fexcus vcrna tem^ 
pericac pluviol^ fubinde afpergine, cum fequenci biduoTiccus, 
Vigefimus nonus variato idencidem xchere pluviasfudomifcuic. 

Xrigefimus poH: pluviam macutinam ficcus mcnfem hunc ab- 

folvic. ., • .' : . . * '* 

Maji primtjs temperato coelo ad fec'undum mane pluviola: 
afpergine uvidum poft ferenum proce/fic. Secucus tercius 
mane frigid ulus , poft ferenus & amoenus,cui compar ferd 
quarcus afpergine p|uvioI<e roridus, cui biduum ferenum, fic-p 
cum 6c calidum fuccefllc, a meridie tamen fexci pluviolam afperi 
gens. Septimus mane ferenus /a meridie nubilus. 0£lavus ad 
decimum terdum usque fereni ac verna variecacc accepci, rara 
pluviarum ai[perginecemperad,prcEcer duodecimum cum vento 
tonicru adducencem. Decimus quarcus a meridie modice, de^ 
cimus quincus valide tonuic, quos biduum decimo & fepdnnio 
cxcepic fudo ac calore verlho gratum. Decimus odavus mane 
nubilus ac vento, pluviolis quoquc fubindeiparfis turbidus. De- 
amus nonus fimilis , absque tamen pluvia ficcus , ac tandem 
lerenus, a vigefimo fereno ac amqeno excepcus temperacus ad 
vigcfimum fecundum & fequcnces calidiores , vigefimum fex- 
tum jEftu gravem , & vigefimum nonum verna tempcrie & 
amoenicace gracum tranfiic. Reliquum criduum mane fere- 
num,vefperi pluviofis uvidum, trigefimo primo modico fulgu- 
rum addicamento menfem hunc'circumfcripfic. 

Junii primus nojf^urno imbrc, diurno fudo & a:{lu orfus, 
iecundum ferenum &vefperipIuvioIx afpergine udumcomiccm 

"SOuir, Tjertius mijne ad (ncridiem usqye pluvius, poft cem- 




\. 



\ 



/ 



US 



^ )o( 




m L 

peratus ac ficcus , q 



turn mane fubinde pluentem alias amoe 



P 



cemperatum pr^cesfic , fequence biduo fereno ac tern 
CO. Septimus pluvius , poft vends flancibus ficcus. Oda- 
ferena tcmperie amoenus, Nonus pluviolis ferenicaccm 

fubindc variavic. Decimus mane ad meridiem usque imbrofus. 

Decimus femel a raeridic irabre mokflus, alias ferenus. Duodc- 

cimus pluviolarum alpergine quandoq 



Decimus 



com 



ferenus ac ficcus, vencofus tamen fimul ac frigidus , 
;s habuic decimum quarcum , quincunci & fexcum > hunc 
jtftuofum fimul valde ac procellofum. Decimus fepcimus nu- 
bilus ac ventofus cum afpergine pluviolarum nonnunquammix* 



P 



tus, 

nus 



Decimus 



Decimus odavus amoena cemperie gracus. 

ubilus ac frigidulus pluviolis fubinde rorans, cui yI^q^- 
rnus port: no(flem pluviofam a^qualisjtcmperataamcenicace ven- 
ds placidis veluc Ecefiis interpolatus. Vigefimus primus denuo 
ferenus accaIidus,Vigefimusrecundus ^ftu paulo gravior. Vice- 

Vicefimus quarms 



iimus terdus fudo fimul Sc j^ftu molefl 

^ftu vends pau.lg temperatiorl Vigefimus quintus pluviola mo 



d 



Vicefimus fexcus 



fere cum tonicru pluviofu 

Vigcfi 



Vigefimus fepdmus mane & vefperi parum pi 
rnus odavus manenubilus,pofteacIarefcens. Vigefimus nonus 
mane ferenus, a mcridie pluviofus. Tricefiraus mane ad me- 
ridiem usque ferenus, a meridie quandoque pluvius, menfem 

fimul &cnmeflre ft cjndum finiic. 

Morbihoc fecundo trimefiri infenfioresfuereCacochymiaj 

& Cachexia? fcorbudcie variiquc alii afFe<flus ejusdem farina, fe- 
bresvari^ condnua? & incermiccenccs. cerdan^.cacarrhales,ar- 



dences benig 



morb 



malig 



pleuriddes vers ucplurimum 



quandoque comicatae 6c 



quam fp 



hypocbondriaca? afFe^liones & paflTiones hy fierier, tufi'es 
cerac^ & graves , phcifeos & hedlicze cornices. Ifleri , colica? 
pafiTiones, cholera?, diarrhoeeu 



M 



Augufii primus nubilus ac pluviofus. Secundus obfc 



& Yentofus fubinde pi u violas ibargens 



Tercius mane nubilus 



ac 



\ ' 




)oC 




^ 



1^ 

a"c parce pluvius, a meridic ierenus, triduano fudo ac calido 
cxcepcus. Septimus port mane afpergine varium , a meridie to- 
nitru terruic. Oflavus mane ferenus, a meridie modicc pluvius. 
Nonus fudum , Decimus idem ccefiis temperatum , Undeci- 
mus fudum , seftuofum j aedivum , ut & duodecTmus eccfiis mix- 
turn induxerunt , rcliqui , exceptis decimotcrtio his deftituco, 

decimooftavo manefemcl pIuvio,vige(imo quarto vefperi cum 
imbre conitru inducente,vigefimoquinto mane nubilo,ac ven- 
ds turbido, omnes ad finem usque menfis aflivo sflu perfevc- 
rarunt, prater rrigefimumprimum, menfemhunc coelo turbido 
vefperi claudentem. 

Septembris primum biduum fudo & etefiis gratum. Xertius 



a% 



nubilus & procellofus. Quartus mane frigidus& ferenus, a me- 
ridie nubilus ac turbidus , triduo pluviofo , frigido , ac ven- 
tofo cxcepcus. 06lavus cum nono pauIo temperaciores ac ca- 
lidiorcs. Dccicnus ferenus ac tcmperie amoenus. Undecimus 
fspius pluviofus ac tandem imbrofus. Duodecimus, decimus 
tcrtius & quartus cum fequentibus ad vigefimum primum us* 
^ue printer morem asftivo calorc & amoenitacc ^rati fcrcnitacc 
pluvias vicerunr. Vigefimus fccundus ad meridiem usque ma- 
ne pluviofus , pofl: ferenus, ut & vigefimus tertius & quartus a?fli- 
vo calorecommendabiles. Biduo intercedente pluviofo rurfus 
ad vigefimum odlavum usque nubilum , fcreno tepore lauda- 
biles. Vigefimus nonus afpergine vefpertina pluviolarum, tri- 
gefimus nubilo coelo a prioribus diverfi tandem ferenitatc re- 
duce menfem hunc ac fimul trim-eflre coronidc ornarunc. 

Morbi hujus trimeftris fuerc pra^ter fcorbucicas ac hypo- 
chondriacas affediones, colics, diarrhoeas ac dy(enteria;,Febres 
variic intermittentcs & continua: ardentes , etiam mah'gnas vario- 
us , morbillis ac purpura nonnunquam fufpc<fts , pleuritides utri- 
usque generis, arthritidcs vagx fcorbuticje, paralyfcs& apoplc- 
xia;,a(thmaca,dyfpnoe^, tuflcs graves ac diuturn£e,cachcxi£e. 

Oilobris primus nubilus ac vehtofus,fudo tamen fubinde 

mixtus. Secundus mane ferenus a meridie nubilus, Tcrtius 



3© 



m)oc 





mane ferenus , a meridie turbidus ac pluviofus. ^Quarcus & 

quincus matie nubili , cum afpergine pluvlarunn^ Sextus vice 

verfa mane' ferenuS , a meridie pluvius. Scpcinaus poft nebu- 

iam ferenus & araoenus. Odavus naane pluvia parum roridus, 

alias aminus, nono quoque ac decimo ficque adundecimum 

nubilum ac fubinde pluvium crandic. Duodecimus nubilus & 

fubfequencer imbrofus. Decimus cfercius procellofus ac fa^pi- 

us nimbofus. Decimus quarcus frigidulus acvencofus man^.a 

meridie ferenus, femel tamen imbre madens. Decimus quin- 

lus ferenus mane ac frigidus , a meridie parum pluvis fpar- 

gens. Decimus fexcus mane nebulofus, poll nubilus ac frigidus. 

Decimus feptimus frigidus & pi uviis mixcus. Decimus odtavus 

fri^ido coelo ferenus. Pecimus nonus primam nivem fparfic 

ferenance poflea coelo. Vicefimo & vicefimo primo tota die 

cum nive pluvi^e. Vigefim'o fccundo cum fudo frigus ac gelii 

moderacum. Vicefimus certius poft mane gelidum pluvias dedic 

degclafcences. Vigedmus quarcus mane curbidus, poftea da- 

. refcenSf Vigefimus quincus mane pidvius , a meridie nubilus 

cum pluviolarum afpergine.. Vigefimus fexcus mane pluyiofuf, 

poftea fercnicacis parum fubinde raifcens. Vigefimus feprimus 

ficcus, fed nubilus, folis fplendore pauco incerdum incerlucente. 

Vigefimus oflavus ad meridiem usque pluviolarum afpergine 

madens, a meridie nubilus ac ficcus. VigefimuS nonus mane 

nubilus , poftea ferenus , fed frigidulus. Trigefimus" frigidus 

& pruinofus. Trigefimus primus temperie autumnali grata 

inenfem finiif. 

Novcmbrls primus ac fecundus frigidi fparfa parumper ni- 
ye, poftque pluviola. Tcrcius& quarcus cemperaci & amoeni, 
PC & quincus nifi fparsa fub finem pluviola turbidus. Sexcus 
mane nebijlofus, poft vcnco frigido molcftus. Septffmus nubi- 
Iq micior. Odavus nubilus ac frigidus, Nono fuccefiic fimilc 
biduum cum fudo frigidulum. Duodecimus nubilus ^c fubfri- 
.gidus. Decimus certius facis jrcmperacus. Decimus quarcus 

plane ad meridiem usqu? fiubilus, a meridie pluyipfus. V^^^' 



,■- 



4ll)oC|it- 



3f 



mus quincus mane pluvius, poft curbidus ac humiduS, Deci 
mus fexcus nubilus , frigidus ac ficcus. Decimus fepcimus 
idem , paqcis inter/perils nivium micis. Decimus oCtavus perindc 
fed fine nive gelidus. Dccimo nono uc & vigefimo fudum 
fubfequence noiflu rigido gelu. Vigefimus primus luibilus, uc 
& vigefimus fecundus tandem pluviol^ afpergine micefcens. 
Vigefimus terdus mane nubilus, afpergine pluviolarum modf- 
ca fub vefpera rorans.. Vigefimus quarcus cocus nubilus ac fri-r 
gidus, uc & vigefimus quincus vefperi pluvius. Vigefimus 
fexcus cum fepcimo cemperaci & amoeni. Vigefimus odtavusi 
nubilofus ac frigidus, ficcus tamen. Vigefimus nonus, mane 
nubilus , port ferenus ac tcmperacus. Trigefimus poft modn 
cam pruinam mane ferenus ac cemperacus , circa vefperam plu- 
via menfem icfrmiriavic. . , U J 

^ 

Decembris primus pofl.nebulara macucinam uc & fecun- 
dus fereni ac cemperaci, nee non cercius unica pluvioi^e afpergi- 
ne roridus. Quarcus poflnebulamraacucinam ferenus, Quin- 
(Lis fudo frigidus. Sexcus quarco fimilis. Sepcimus coca dit 
ferenus, circa vefperam maduic. Odavus fereno coelo procel-- 
lofus rronoquoque contirluance procella, &pluviaameddie in- 
terfperfa. Decimus' mane ad meridiem pluvius, pof! ferenus ac 
fedara procella placidus. Undecimus mane ferenus, a nfieridie 
parum pluvius. Duodecimus tocus pluViofus. Decimus cercius 
mane ferenus , a meridie pluviola: afjjergfne ud'us. Decimus^ 
quarcus coca fere die pluviofus&inabrofus, uc& decimus quin- 
cus cocus nimbofus & fub vefpera proceOofus. Decimus" fexcus 

mane gelidus , port coca die ferenus ac frigidus. Decimus fepci- 
fnus mane nubilus ac micis candem in pluvi^e afperginem defi- 
nens. Decimus odlavus mane ncbulofus, poft pluviofus. De- 
cimus nonus gelidus mane ac ferenus. Viccfimusaere obfcuro 
gelidus. Vigefimus primus cum fudo gelafcens. Vigefimus 
fecundus rigide gelans. Vigefimus cercius nodu nivem Iparfic, 
pofl: degelafcens pi u violas. Vigefim.us quarcus nubilus ac hu- 

midus. Vieefimus quijiW? C«io fcrcno gelafcens, Vigefimus 

kxcus 



> 



.^ 






^)oC|^- 



3i 

fextus no£lu nivofus, pofl nubilus, mox tandem ferenus ac ge- 
lidus . ut & vigefimus o6tavus a meridie ferenus. Vigefimus no- 
nus coelo fereno rigide gelans. Trigefimus uc & crigcfimus pri- 
mus ex parcc, ningentes menfem hunc fimul & trimeftre quar- 
cum uc & annum 1703. abfolyerunc. 

Morbi huic trimeftri familiarcs , prseter endemiosfepius in- 
digitatos,fuerunc febrcs omnis generis fere, ardences, maligna:, 
variolisfurpe(flce,incermictences tercian£e,qugrcan^, ephemera: , 

rrhales , hedicx phchifes , tufles ferinse & inveceraca; , Colics 

KIC2C etiam, diarrhoea, Archricides fcorbutica?, 



palTiones ,' fcorb 

vagae & fixae, paralyfes , Cephal^^ concumaces , hemicrania: , paf- 

fiones hypochondriacs &hyftericae&c. 

CONSTITUTIO EPIDEMICA 

BEROLINENSIS 

j^nni 1704. 

J* 

Anuarii primus paucis nivium flocculis gelu orfus , paululum 
^ mox rurfus remiQc* SucceflTic huic criduum coelo fereno gcli- 
3um. Quincus cum fexto nodu cocoque fequenci die niyes fpar- 

" IS. Sepci- 

us.- De- 

Undeci- 

Declmus 



fie, quorum poflremus cefTante nive curbidus ac frigid 
mus cum biduo fequenci coelo quandoque fereno gelid 
cimus pauca incerfperla nive circa ve(peram rcmi/fior. 
mus cum fequenci duodecimo vencofi ac procellofi. 
tcrcius rigido gclu horridus. Decimus quartus paululum re- 
miflior. Decimus quintus rigidum decimi cercii gelu redince- 
gravic. Decimus fexcus mane remiflior , a mcridje robur prioriS 
refumficcum fequenci decimo fepcimo paucos nivium flocculos 

no- 



afperg 



Decimus o£lavus nodlu nives parumper 



cimus nonus gelu pauculosdenuo nivium flocculos mifcuic 
^u audiores cum gelu facis rigido. Vigefimo nox cum 



} 



piofa procellofa incer vigefimum primum & vigefimum fe 



dum fine nive gelidum fucceffic , uc & feq 



gefi mus 



pauca nire prsmifsa ferenus. Vigcfioius quarcus fatis 



\ 



m 



» 




5oC' 




6>« 



35 



' rigide gclidus circa vefperam nivofus ac ventofus. Vigefimus 

fcxcus no£lu cum pluvia regelans , tandem fercnus ae ccmpc- 

racus, . Vigcfimus fcpciraus ea ccmperic fine pluvza ac nive con- 

tinuavic. Uc & vigeumus oftaflis circa vefperati) cum fcquenti 

vigefimononoprocellofus ac parurri pluvius. Trigefimus po/t 

gelu modicum a meridic fcrenus , tandem cum nive ventofus, 

Trigefimus primus menfis poftremus procellofus admodum ac 
fubinde pluviofus. 

Februarii primi nox tcmpeftuofa , fuccedens dies pluviofus, 
grandinofus ac procellofus. Secundus illi ex parte fimilis modi- 
ce gelafcens, mane parum ac vefperi ningens. Teucius venco 
cum pluviis & pluviolis mixto varius. Q^jartus noCtu gelidus, 
poftea fercnus, ac verna quafi temperie amoenus. Quintus ma- 
ne parum gelafcens, cetera curbidus , ficcus, tandemque cem- 
peratus. Sextus absque omni gelu priori fimilis. Septimus tur- 
bidus ac ventofus , a meridie cum nive nimbofus. Cui triduum 
fuccefllt tcmperatum, ficcum ac tranquillum. Undecimus re- 
mifllor , fparfis quandoque pluviis udus ac ventofus. Duo- 
decimus dcmta pluvia priori »qualis. Decimus tertius turbi- 
dus, (parfis quandoque pluviis ac pluviolis cum fequenti deci- 
mo quarto a priori diverfus. Decimus quintus cum decimo 
fexto nodlu gelidi, de die cum fercnicatc proccllofi. Triduum 
feqiiens nodu gelidum mane nivofum , tandemque pluviolis 
a^erfis uvidum. Vigefimus nodlu gelidus ac nivofus , pofl 
paulo ferenior.. Vigefimus primus coelo fereno gelidus, pauco 
grandine nivco interfcrto. Vigefimus fecundus & vigefimus ter- 
tius mane ccelo fereno faris gelidi , a meridie remisfiores. Tri- 
duum fubfequens rigide gelans. Biduum fequens nive admifta 

'paulo remiflius. Vigefimus nonus nive vacuus menfcm abfol- 
Vit hunc intcrcalarem. 

Martii primus mane gelidus , coetera ferenus ac remifil- 
or,una cum fequenti quatriduo verna temperie ac amoenitacd 
commendabili. Sextus fatis gelidus, curbidus ac procellofus, 

lit & feptimus • tandem ferenior. O^lavus pauca nive tur- 
Cenhi^II^^ppeftd, /(E) bidus 



\ 



\ 




) o'( IH- 




bidus ac aliquanco rcmifTior , ut & nonus sc decimus tota die 
tales , pr^ccreaquc curbidi ac ventofi. llndecimus ferenus vcr- 
naque ccmp eric grams , cum biduo fequcnti, cujus camen po- 
flremus decimus tercius paulo abfcurior ac noau gelidior- De- 
cimus quartUs cum undecimo verna fercnicare certans. Deci- 
mus quincus manepluvia cum ccporefoecunda verna amoenicacc 
commendabilis. Decimus fexcus curbidus ac vencorus,pIuvioIa 
quandoquc riguus. Decimus fepcimus mane fparfis fubindeplu- 
violis curbidior,rercnicatc poftmodum grata amoenus. Decimus 
odavus toco mane curbidus a meridie pluviofus. Decimus no- 
nus cum fequenti criduo mane pluvius, poft frigidulus, aft ficcus. 
Vigefimus tei-cius mane gclidus , paulo poH: Tcrcnus, frigidulus 
ac parum vencofus. Sequcns quatriduum cemperaccfrigidura, 
Tencofum ac obfcurum. 2Svus taane paulo obfcurior, poftea 
fudo ac fcrena cemperie accepcus, uc & fequcns spnus , vencb 
frigidiore folum diverfus. gomus nubilofus ,frigidulus ^binde- 
que pluvius, Poflremus 3 imus venco auftrino frigido rercnTcad 
afpirance temperatus crimc/lrcprimumterminavic. 

Morbi hac anni quadra pra:cer Icorbucum endemium & 
Tuem fere epidemicam, fcbrcs fuerc varia?,cum cerdana,dupH- 
cacs, condnuaj & ardentes,benignie,& malignse, catarrhales 5c 
acut.-E variis fymptomads flipaca? , cum & fine cuffi , hc«fli^> 
in phchifm decKves, pleuritides,afthmaca,di(pnoeaj, arthricides 
ftaccc , 6c vagae (corbucic^ , ideri > cardialgi^ , ha^morrhagix uceri. 
^ Aprilis imus nubilofus , pluviolis fubindc afpcrfis frigidus. 

adbs mane pluvius pofl: aliquanco ferenior. jcius ferenus acccm- 
peracus Vefperi pluviofus. Cui congener 4CUS fubinde pluvio- 
us fpargens. 5'C^s nodlu conuic , ajneridie pluic , caecera fere- 
nus ac calidus. ^cus verna ferenicace ac cepore gtracus cum bi- 
duo fequcHci, /mus tamen paulo frigidior ac vencofus. pnu* 
joane curbidus ac frigidulus, randem pofl pluviam fcecundam 




omus aecbere foecunda fere 




rrf 



intcrpoljta,laudabilis. *i imus cum fequencibus duobus ven 

temperie ac fcr^icace commend abilcs', uc 5c ijmus circa ve p 



X 



.-c--' 



^)OC|a: ■ . 3f 




ram paulum pluviac afpergens. i4tus Tudum cum nubilo ac 
pluviis quibusdam mifcuic. lytus cum fequence foecundo cge- 
lo frigidulo parumper temperaci. I7mus cxiguum macutinum 
gelufudo temperans > fequentibus ad 23cium usque, j9no ac 
2omo praEfertim ^ftivo fere calore amoenis,2^io paululum plu- 
vix addidic. Sequens triduum ccmperata ferenicace ad vefpcram 
usque poflremi paulo obfcuriorem concinuavic. i/mus mane 
pluvius,polT:frigiduIus &nubiIofus,perindeuc & igvus absque 
tamen pluvia. 2^us cemperacus cum 30. menfis poflremo, pau- 
lo camen frigidiore & vencofb. 

Majus eodem tenorc cepic pluviolas incerdum mifcenj. 
adus ferenior paulo & ficcior. 3cius ur Scfequentcs ad 7rimum 
usque Iparfis quandoq; pluviolis udi & fubfrigidi , poflremus yzl- 
mus no£lu cum pruina grandinofus , mane ferenus. gvus ma- 
ne frigidus ac vencofus a meridie ferenus ac calidus. 9nus verna 
tcmperie amoenus, ut & lomus circa vefperam parumper plu- 
vius. 1 1 mus ferenus ac calidus. 1 2mus adhuc calidior fub- 
fequente fero pluvio. 1 3ius absque pluvia fimilis. T4tus ma- 
ne ad meridiem usque nubilus ac fubfrigidus , poflea ferenus. 
1 Jtus & fequences verna fercnicate ac fpirantibus quandoquc 
ctefiis quafiafliva tempcrie cornmendabilcs, ad 2omum usque 
obfcurum , pluvia nnoderata fubinde incerpolatum , 21 mus 
cum fequence criduo ferenus, calidus & amoenus, parum venco- 
fus ad 24cum usque pod conicru moderacum a venco impetuo- 
fo frigidiorem. Quacriduum (equens obfcurum quandoque cum, 
alias fine pluvia, ad 2^num usque perindeturbidum fkpiusque 
pluvium. 3omus cum 3imo, menfis hujus pofbremo , fine 
pluvia nubilofi. 

Junii primus temperaca fercnicate ad veiperam usque pt- 
rumper pluviam amoenus. 2dus curbidior ac frigidior mane , a 
meridie fercnicacem aliqualem fubinde pluviis mifcuic. Sequcn- 
tes fudo temperaci , calidi ac ficci ad 5?num usque vefperi parum 
pluencem. lomus cum iimo frigidi ac vcntofi. I2mus cum 

fequentibus fcrjsni > calidi ac placidi prscer 1 5 um paulo obfcurio. 



(E) 2 



i 



rem 



5<? -^^oC 





i 



rem , ad i7mum tota die pluvium. i8vus frigidulus & ob- 
fcurus , fercnitate nonnuuquam intcrpolacus , vcfperi pluviofus. 
1 5nus ventofus & a meridie imbrofus. aomus cemperacus , uc 
& 2 1 mus fero parum pluens. 22dus obfcurior paulo , ficcus ca- 
men & tempcratus. 23ius ferenior precedent!. 24CUS cum 
triduo fequenafcrenicatempluviisintercalavicad igvum usque 
& 29num ferenos, temperatos, ficcos & amoenos, 3omus pau- 
cis pluviis quandoque intermixcis obfcurusmenfemfimul cum 

hoc anni quadrante claufic. 

Morbi hoc crimeftri priori fere fuerunt analogi , przecer nimi- 
rum CTcminos illos endemios, febrcs rurfus varii generis, incermic- 
tenccs, tertians (implicesac dupIices,quarcanae,&eoncrnus ar-. 
dences, benignjE 5c maligna?, variis lymptomatis comicataf,cum & 
fine exaricbemads, cacarrhales,plcuricic3e,in hc(J^icam & phchi- 
fin pronaj, variolic , morbilli , diarrhocse , colicae paffioncs, cho- 
lera:, Melancholix, bypochondriacae pafliones , Cephaka? , Hc- 
micranla;, paralyfcs, Epilcpfia^, Afthmaca cum & fine hydrope, 

Rachitides. 

Julii primus ferenus atquc ficcus. adus fudo pluvias mifcu- 
it. 3tius ferenus ac temperacus vefperi pluviolas fparfic. 4tu* 
priori fere fimilis, nifi quod procellae femel pluviolara afperfic. 
5CUS fudo absque pluviis, vencum impecuofum inccrcalavic. ^cus^ 
nubilo coelo ferenum absque pluvia induxic JCthcr. /mus fere- 
nus. Svus fudo a^ftivus. ^no mane pluvio, fercnicas calorcm 
intenfum addidic, i omus pluvias cum fudo alcernavit , perindc 
& 1 1 mus cum nubilo coelo fudura. i2mus temperacus ac ficcus. 
I3ius, ferenus Scasftuofus, i4tuscum biduo fequenti , mane ac 
vefperi pluvii , cstera fcreni. i/mus toco fere die pluvius. iSvus 
mane ad meridiem usque pluviofus & vencofus. 1 9nus mane le- 
rcnus a meridie bis pluit, 2omus pluviam cum fudo campijc, 
frigidulus & vencofus. 21 mus man^ obicurus pluviolas polt 
quandoque fparfic. 22dus mane quidcm ferenus, fubfrigidujJ ca- 
men , ^ meridie pluviolas difperfic. 23tius temperacus, ferenus par- 
am, partim pluvius, 24CUS amoenus, calidus ac ficcus, cum qua- 



I 



y 



--^)c>( 




37 



triduo fequenci sefluofo. 29nus poft pluviam matucinam' nubi- 
lofus , frigidulus ac vencofus. 3omus cemperatus & amoenus. 
3imus poft matutinam pluviam fcrcnitate mcnfem finiic. 

Augufli primus ad meridiem usque fcrenus, a mcridie pa- 
rumper pluvius. sdus mane nubilus » poAea fercnus & amoenus. 
jcius mane parum plucns , poftea ficcus & obfcurus. 4tus cot^ 
die fine pluvia nubilus. jcusmane turbidus,poft ferenns. 6tus 
fcrenus , calidus & amc3enus. /timus nubilus ac calidus pluvioIaS 
fubinde fpargens. 8vus fine pluvia fercnus ac calidus. 9nus fcre- 
nus & tcmperacus in aeftum vergens. i omus huic pra^cedenti 
analogus , vc(peri tonuic. iimus nubilum cum fudo alternans 
yenco fubinde pluviolas afperfic. Cui I2mus fimilis femelpluvi- 
ola maduic. i3ius mane nubilus ac frigidulus absque pluvia. 1 4tus 
pluvias nonnunquam addidici^cusprocellam ijnpetuofam,i6to 
parum remiccenccm. i jmus mane nubilus circa vefperam fcrenus 
ac calidus. j 8vus fercnus & ob calorcm temperatum amahus. 
i^nus ^fluofior paulo. 2omus rcmiffior mane ac modica pluvia 
foecundus. 2imus fercnus, calidus ac ficcus, pr^ccr 2 3 urn valde 
aftuofum, ad 26tum nubilum mancac fubfrigidum. zjmuscum 
28vo pluviolarum quandoquc afperginc vcncofi. Biduum fe- 
quens ferenum ac calidum. jimus mcnfis poflrcmus ctefiis 

scftum praeccdentem cempcravic. 

Septembris primus nubilus mane poft ob ventum frigidu- 
lus. 2dus paulo cemperatior, ^tius prime fere fimilis, fubindtf 
pluvius. Triduum fequens mane pluviofum , a meridie ferenum, 
7mus nubilus, fngidus& ficcus , ad usque vefperam pluviolam 
ipargencem. 8vus perinde frigidus, fed f^pius pluviolis madens. 
5ihus mane ad meridiem usque /mo compar, a mcridiephiit, tan- 
dem {erenior. lomus tcmperacus ac fercnus tocus, uc & tridu- 
um fequens ad meridiem usque isii, a meridie quandoque plu- 
cntis. Paricer & i4tus circa meridiem femel pluens. 15CUS ven- 
cofus fubinde ac ^uviofus. i6cus cum i/mo ficci , tcmpcraci 
& amoeni. i8vo fudum ucplurimum pluviis fparfim mixcum? 

ipmus temperacuSjfercnus & amoenus. zomus mane & a meridie- 

(E) 3 quank 



I 



"V 



38 



^)oC 





quandoq; pluvius» csetera cemperacus^ ferenus & amoenus. iimus 
circa primam porneridianam parurn pluic ; reliquo cemperacus 
ic ferenus. Biduum fequcns turbiduni , frigidum & vcncofum , 
fubinde plueris. 24CUS nimbofus ac procellofus. 25CUS ut & i^cus 
nonnunquam pluvias fundens. 27mus tocpfer^ diepluviofus., 
28VUS pofl: pluviara macutinatn fubfrigidus & ferenus. 2^nus 
tcmperatus , ferenus & amoenus. goraus jeftiva fereriitate & calo- 
re menfem hunc finnulque trioiefte anni tercium abfolvk. 

Morbi hujus trimeftris baud mukumabludunc aprioribus, 
gemini nempe illorum Choragi cum afleclis fuis in hacquoquc 
tragoedia perfonas fuas cgerunc, prasccrque illos Febres omnis fe- 
re generis Ephemera , hemicricjea: , tertian sefimplices & duplices $ 
crratica; & cxquific^, cotidian^ , intermiccentcs& continue j pu- 
trid^, utolim audierunc,5ccaufodes, quartanae quoque, bcnigna: 
pariter & maligns exanthematis fe prodentes variolse & mor- 
billi, pleuritic^, EryfipelacodeSjhedicse & phcbifics, Catarrha- 
les tandem , Ccph^lxx percinaces & enormes , paralyfcs , Epiie- 
pCix , cuiTes contumaces , afthmata fubinde convulfi va,inflamma. 
tiones gutturis , angina, hsmoptoes, ftranguri^c, hydropes, 
Hypochondriac! afFectus, Hyftedca: pafliones , Cholerse, diar- 
rhoea 6c dyfenceria:, Rheumatifmi, Chlorofes, Hatmorrhoidcs c^- 
QX dc crucntss. 

O^lobris primus ferenus ac tcmperatus. sdus maneobfcu- 
ruSipoH: fcrcnior. 3tius mane nebulofus, raox ferenus. 4tus ma- 
ne pluvius, vefperi ferenus & frigidulus. jtus procella pluviis 
mixta tempeftuofus. <Jtus dc die frigidus & ficcus , vefperi p!u- 
viofus. /cim'us cum pluvia modica procellofus. gvus fcrenior, 
quandoque camen pluvius. ^nus cum lomo temperate fereni. 



Iimus tempeftuofus , frigidus ac pluviofus. 



2m us ferenus & 



fijbfrigidus. i ; tius mane ferenus , poflea impetuofus ac frigidus. 
I4tus ad 23tium mane pluviofum usque fereni, ficci ac tempe- 
rati, pra;ter i^cum, i5>num& 22dum mane pauI6 obfcunorcs. 
54tus mane curbidus ac frigidus, pqftea ferenus. 25CUS pruino- 

fu5&glaciajis, cetera ferenus. 2j6cus valide gelans. 27niuspa»|i; 



*X 



r 



^■)or 








3^9 

remiflior. 28vus cum 25100 rigide gelidi. ^fomus cum jimo 
poftremo hujus menfis mane pluvii, poft IcrcnL 

Novembris primus & fccundus mane nubili, pofl flibindc 
i. jdus ferenus&ccmperatus. 4CUS manegeIidus,po{lea 
fcrenus. ycus cum modica nebula gelidljs. ^rus & /mus rriane 
gelidi^vefperi remifliores. 8vus coelo fcrenoremiffus. '^ 
du remifle gelafcens, alias cum fcrenitace amoene ccmperacusv 
cui compar fere lOmuSjObfcurior camenpauI6,^arfis nonriun- 
quam modice pluviolis. iimus buic fimilis vcfperi pluyius, 
I2mus facis alias ferenus, femel pafu'm pluviolae fparfic^ ijciuS* 
tora fere die pluviofus. 14CUS ficcus ac frigidus- 15CUS rnaneplu- 
viofus cum dccitace poftea alcernavrc. i^cus cum 1 7mo'pluvio- 
Tus. iSvus vento facis forci afpirance fcrenior,p!uvioIam rarara 

fero fpargcns. i^nus frigidus fkpiusque pluviofus. 2omus pro- 
ccllofus infuper. iimus cum aidograndinofus quQque„23dus 
cufn 24co|)erinde^quandoque cam?n fcrem\ 2fCusmdumcum 
nubilojficco fufflance vento campfic. 2<jcus coco fere die im- 
brofus. 27mus ferenus ac fubgelidus. 2Svus mane gelid us, p' 
nebulofus, 25>nus nebulofus ac frigidus. 3omus menfis poftre* 
naus fpirance Aquilone turbidus,humidus ac frigidus/' * 

Decern bris primus poftremo Novembris ex afle fimilis , tiir- 
bidus , hurriidus ac frigidus, uc & fecundus»fed ficcior paulo. 3cius' 
iereno coelo gelidus. 4CUS pofl; matutinum gelicidium, cum jco 
continue pluens. 6tusquandoquecantum pluviolas fparfir. 7musr 
aubilus, ficcus tamen. 8vus noiflu gelai^ic i de die ferenus; ^inus^ 





dluninxic, dc die fcrefio coelo eel a vk.- lomus i^cis riffide sc- 
fans , nmus regelaviti r2mus remifle gelidus mane absque'^ 
via. igius 6c I4tus,ut & i^cus c^m fequenci mduo cum plu- 
via remifiicires. 1 8 vus mane criam imbre maduit , a' mieridie foK 
eluftancc parum inclaruic. r^nus gelidus aC nivofus. 2omus ad 
23ium usque fine niVe gelidus coelo fercno. 23ius remiilldr nu-^ 
bilus & nebulofus. 24tus ctimi 25'tO'pofi: nebulam macucinamr 
imbrofi, triduum fequens ventofum regelansacpluviofum. ipnuS^ 

parum gelafcens atquc ningens. goraus & 3 xmu^ rigido gel ip 






/ 



40 ^)o(ir* 



r 





I 



menfi huic & crimeftri,Gn[iuIque anno 1704. colophonem im- 

" Morbi, fi fcorbut^m ejusque cornices , & fub illius larva fe- 
pius lacicancem infam^'millam Iuem,cum appendicibus illorum 
excepcris , morbi hoc crimeflri non aHeo freauences fuerc ac 
prsaedencibus. Febres nonnullae ardences & malign^, qusmor- 
billis auc variolis utpludmum ftipac^, cacarrhales,plcuricic« in 
tuffcs ScPhchifin declinances, vagae quandoque , cacarrhis fuffa- 
caciyis fociaca;,.melancholiae hypochondriacs, & paUiones hy- 
ftcricx, cephakac & cachexia? , cuiTes contumaces admodutn &c. 

CONSTITUTIO EPIDEMICA 

HOLSATICA 

i. Anni 170^. 

Dn. D. GuNTHERI christophori 

SCHELHAMERI. 

Ic jann morbi pcnicus filent , coco aucem hoc anno variola: 

confluences fsviffimc Tunc graflaci, nciukaque propemodum 

dixerim millia infancum maxime cum & juvcnum & adulcorum 
rapucre per Holfaciam & Hamburg!. Prorfus autem cales le ex- 
hibucre, qualesSydenhamius defcribic. In principio raices , vciot 
2, vcl 3. die erumpences , opcime fibi conftances, neque gravio- 
ribus fympcomacibus flipacae , prajcerquain quod deliria ftacirn 
ab inicio usque ad finem, levia camen* adcffent. Ubi vero ad 
ftacura pcrveniebanc , & fuppurabancur , nihil remiccebac calori 
pulfus fempcr frcquens & celer, «(](ualis tamcn ncc admodum 
debilis erac, fed die 9. 10. yelij.ubiadrummumafccndcrcopor- 
tcbac, fubico, & quafi in momenco foveam oftendebanc, con- 
fluebanc,concidebanc,paIlebant,infl:ar leprae, in facie pr^ler- 
tim , & turn a(flum crat. Alexipharmacis & calidis exhibicis 
iccrum tumebanc quidcm , fed mox redibant ad priftinum. 
y. S. ubi adhiberi pocerac initio , opcime cefTabac, eciam m in- 
iancibus. Nonnunquam petechia; conjungebancur in P""?^" 




i 



Oi 



)P( 




4T 



pio. Ubi vcro cvadebant argri , foedicate maximc faciei pulchci- 
-tudo cvercebacur, oculi concord, imp, cgecicas eciam, jngen^^s 

furunculi , auc fifluise offa cciam esccdcmcs httyi j^qucbantur » 

4c iphacclus. 



CONS TlTUTIO 



» 



j4nm 170^. 



Apud Labaccnfcs in Carnioliaroocata 





Dn. D. MARCO GERBEZIO. 

Oftcaquam prseteriifTec anni 1708. autumnus fer^ in mcris 
nivium cum pluviis , ncbulisque. viciflicudinibus, fubingrep- 
Xus crac annus jamjam ad cxicum properans 1 70^. cum cis nivi- 
bus, frigonbusqucquancorum fere non recordamur unquam. 
jHippocraces 3. WpA. i7.quidemlaudavic frigidas aeris conflicu- 

.tioncs , dum dixie aquilonias conflitutione^.cogere corpora t firm. 7, 
Mgilia , beneque color ata , ac audita ualentiora redden. Quancam 

tamen vimca fcreunivcrfe naturae infcrrevaleantjfi frigus fuos 
Jimitcs tranfcendat, quemadmodum fa^um anno ad finem dc- 
currente 170^. expcrca eft cum maxima fua calamitace univerfa 
Europa:& propterea quoque nos Labaccnfes ipfi quibus plane 
terra ipfa fuerac a frigoris in Aprilem usque proicifi , rariflimis- 
que vicibus ab auftris paulifpcrrecufi inclcmentia adco cfFoeca, 
& infoecunda reddica , uc Colonis pro fuis bboribus vix faco- 

rumfemen , Scilludipfum cfFcjecum.&^ruginccorrugatum red- 

dideric. Arbores frugiferx , c quibus pcrfic^ fere cun«f^a;fy- 
-derac^, auc nullum, auc parciflrimum.& cum fere verminofura, 
corrugatum, & certis nigris ftigmacibus ab atruginc maculatum 
fruflum porcavere : Vices fimiliccr usque ad radices emortuae 
Omni botrorum opimicace dcfticucae, & Tie de aliis. Quin faxa 
ipfa obfervabantur alicubi pras frigore in arenas comminuca. Ec 
parvi demum a-ftimari pocerat iftud, fi hujisnodi ftrages non 
ctiam ammata,& inter ea quoque homincm ipfum concigiiTec : 

Cent, I & IL Amnd. . (F) verum 



\ 



) 



^ 



\ 



-JF- 



^ 





)6( 





verum dcploravlmus , & deploramus eciamnum , quod (uc re 
liquaanimantia filebdopraetcream, quorum tamcn plurimafue 



fri 




exammaca 



nclemenciam quoque 



ftris plurimi , & nonnuUi fingularimmi viri propria vicjb mter- 
necionc lucrinc. Toe fiquidcm vix unquam vidimus apoplexus 
rcpence fublatos^ot vertiginoros,arthriticos,cacarrhofos,pleu- 
riticos , phtificos &c. quoc hoc ipfo anno. Cui akeri auceni im- 
putari poterat ftrages ifthaec, quam redd Cilarrats immenlifri- 
goris inamanicati ? Cujus , cum jQxca a nobis in Chronologia no- 
ftra mcdica Annil. §.XXn. & alibi diOa vis ritrefrigerarcconden- 
fare , incraflarc , coagulare,adflringerc, & fanguinem cum reliquis 
corpo'rumfuccisob inherences fibi magna quanticace nicrofasivii 
rriolicas , & alias falinas atomos acrem reddere ; qui alirer fieri po- 
tuic, quam , qu^d intolerabilitace ilia frigoris occlufi cutis^pori in- 
gencem alias per infenfibilem perfpiracionem excludendam noxio- 



rum humorum faburram in corporibus recinucrint : quae 
tsulaca facile in cerebri meatibusfubfticiCidefupcrque 



epeff 



corporum in cxcalefadis hypocauftis incalefcenciajaut ana 
quacunqueoccafionc attenuaca, & diflbluta eatenus dimuxic,ui 
iini verfos, vel f^ltem potiiTimos cerebri meacuSi & nervorum indc 
in reliquuni corpus procenforum origines inundaric,obftruxeri^ 
que , eoque ipfo fpiricibus ianimalibus fuam circulatlonem, oC 
confuecum in fubjedas partes influxura pracped 



Und 



pcncinasillae , de quibus (upra,apoplexias; velfiqua obftru<^iones 
tantas nonfuerej tantae tamen,utprse iis (pkicus animales cur- 
fum fuum dcbico fibi tramice profcqui non potuerint, fed po 
tius in gyrum adli fuerint; vertigines ill^, vel ialtem cercse flu- 
ftuari'Ones cerebri fspe fsepius apoplexiarum , vel epilepfiaru"^ 
prodromijdequibushoc anno plurimi non folum fuerclamen. 
tan, fed quipiam plan^ apopIe<ft1ci fucceflive,velepilepcicifa<-ii' 
Quod fi aucem tales Coagulationes,& fubfiftentia?, feu ftagna- 
ifones difiorum humorum fimilimodoin aliis corporis partibus 

quandoquc accidere »-aIia? jbidcm cvencre indiipofici9"^^" ^f^ 



'1 ^ 



H' 



I 



V 



L E- 



* 




)oC 







f? 





utiin pulmonibus vomica, ad quas poflca confecutae func pri- 
mum cufficationes inancs , fuccelTivc humid^, & fxpe cruenta?, 
ulrimacim plane purulent^ cum toclus corporis concabefccn- 
tjaphchifcos nomine venience, & intentu ipfo :,In collo fcro- 
phuliE, alibi alcerius generis cumores. Quaccnui tales hurao- 
rcs autcm copiofius ad nares deflillabant, ad fauces , aut alias par- 
tes, evadebant gravedinum , rauccdinum , tuflium, & aliarum 
vulgo didarum defluxionum caufa , ficuc arthricicorura ,& rlieu- 
madcorum dolorum, fi ii a^frigore jufto acriorcs reddid, inquc 
pcrioftiis arciculorum , vel ctiam' inceriacendum parcium depo- 
fici, ea fua acredine rodebanc , lancinabantque &c. 

Sicut aucem rcliquus annf decurfus erat quoad acris tem- 
periem ordinatior, ita^crat fanitati humane confcrencior: exce- 
pco, quod yere Aprilis fueric repence a prater morem vigorofis 
& conftaDcib'us Solis radiis adeo cxcaiefa<flus, uc aurse temperic 
fere aftacem pra^ fe fprrct : Majus econcra ob praedominancem 
cum Euro Boream , pluviasque adeo rurfus perfrigeracus,utprae 
fe ferret autumnum , quod ominofum Hippocrati 3. apb. i . ^uod 
tempus propterea'edam nocabiliter plurium erat fcrax morbo- 
rum. ifeftate econcra & aucumno , ucpote -quoad aur^ cempc- 
• riem regulatioribus , tanco falubrius vivebacur , neque obferva^ 
bantur ineis facile ali^ indifpofitiones (cxccptisvariolis tod an- 
no communibus) pra^tcrquam Iporadicae, & qu^ pouus erro- 
ribus circa villus rationem commiflls videbancur efle imj)L]tan- 
dce-,^uam aeris viciis : febrcspuca potiflSmum intermitcences > 
vomitiones, aiyi fiuxus , colici dolores &c. quamvis & ad hos 
poteratjampriusaliquod fundamcntum jecifl'e pragreflurri adeo 
rigidum hycmale frigus faltemfua acredine :ficut,paricer ad ver- 
' dgines illas, & apoplcxias, quae quibusdam edam ^ftate ipfa, 6c 
autumno fuere perniciofaf. Probatum fiquidcm fuit a nobis in 
pxzcksLtx noi!tv2iCbron(dogi£ AlelAnn. /§.XLIII. morbos, qui 

in temporibus accidunt,non tarn ex prac/entibus,qvamexprac- 
teritis aeris morbidis confticurionibus efle jjimetiendos. 

Nunc, quiprateric Decemtjer jam in a^kcram hebdoma- 

(Fj ^ dana 



/ 



\ 




u( m- 



m t 




dam conftancibus zcphyris pcrflacur coelo nunc nubilo, nunc 
pluviofo, jugicef autem vaporofo, exiftencc. Mccuo valdc , ne 
Cum ccmporc liniftri quid parcuriac ! Curariones dcniquc hade- 
niis fcharracorum , & aliorum brevicacis gratia pra^tericorum mor- 
borurn quod concernic , e« quidem nihil fmgularc prx fe tulerc, 
ucpocc remediis nobis familiaribus , 6c in fimilibus eafibus in 

Cbronologia noftra Aiedica hinc& inde notatis communitcr fc- 

liciterinfticuf^-jficutcamen apoplexia^.communicer fuere/or^fif, 
adeoque ex fentencia Hipp, a- nph. 42. incur abiles , ic^'nullam rc- 
cepere curaciohcm , uti ncque confirraacas phchifes. ' Qu^apo- 
plexiai aucemfuercleviores,e^ quidem demum rurfus fuere fu- 
pcracx 5 fed valde lence : quemadmodum in ccrco arcium pra:- 
fe6lo 5 quamvis ego cum non Cam pro apopledico haj3uerim» 
quara cui memoria ade6 erac Iaefe,uc fui idiomacis omnimodc 
per aliquoc iiebdomadas oblitus fueric. Rcllqui fiquidem fenfuf 
uccunque fibi conftabant , illc fe eciam .quanmfti ex (igniscolli- 
gebatur, fuper omnia refleacban: folum^Cquod quid eft plane 
fingulare) nullam prorfus i:cm fignificativae aliqua voce nomi- 
narc poterat ; vcrum qu^cunquc ad fe explicariduni loqucba- 
tur,vel ctiam fcribebar, eranc arciculata quidem , fed nihil figni- 
ficativa, qui nunc demum tamen ad tot ufurpata catenus fe re- 
colle^'cut ob defeaum vocabulorum fjgnificativorum intra 
loquendum raro tancifper fubfiftat.. 

Coxae dolores fucrc etiam pleruttique adeo con tu maces, ut 
€damnumfint,quicis jama Vere hoc acerrime detinentur. Ccr- 
tus Juris Confultus ex cis fuppurads plane interiit. In quo iHua 
admirabar ego, quod priusquam morcre:ur illc, tu/Tire, pccto- 
redolcrc&cruenta rejicere , puruleniaquc incoeperit , ancea 
nunquam peaoreindifpofitus, Procul dubiopus avcnis m ul- 
cere abforptumj.&circulando ad pulmones dclatum, ^^^.^^^j 
corroferat,ut6cilU fuppurati fuccefTive in tabem abiennt. be 
fic fit , dum Empiricis , ficut in hoc cafu , confiditur : ubi prater^ 

mifla mechodo curandi arcificiali bonus patiens fe tocumi^P*' 



concredidcrat; 



Id 



-^)o( 




4f 



InVarioIis denique, quarum curationcs fimiliter fel 



fucccdebanc rcmediis a nobis in Chronologia noftra Medica de- 
fcripcis(nifi eis acccflerinc vel petechia?, vcl alvi fluxus} mirabar 
ego, quod quancumvis ilia? fuerint fads alias malignje, & pro- 
pcerea mulcis perniciofe; nullas tameu pofl fe relinquerc Colkx 
fine foveas. Uci &, quod eas hacSlenus nondum conlecutze fine 
febres pecechiales 5 quod tamen, quantum hadenus obfcrvaYi^ 
communicer accidere folec. Nifi id force prim6 fiat. Earuru 
fiquidera nondum eft fadus finis. 

Quia , quibus acceflcranc alvi fluxus , communitcr obie- 
ranCjIubec curam pro Coronide adjungcrc, quam ego cum fc- 
lici fuccefTu peregi in puellula novem annorum. Ilia fubprin- 
cipium invafionis per fuperna aliquoties vermes rejecerac , per 
dccurfum aucem dejiciebac frequenciilime cum corrainibus cru- 
enta , atquc adeo verfabacur juxca dida in manifefto vicap peri- 
culo: poftqu^m tamen fequentia ordine ufurpaflet, convaluic 
feliciflime. Omnium aucem primo ipfi injiciebacur talis clyfter 
abftergens : j^i. Decoft. hordei cum rad. torment. 5ij. flor. rof. 
rub. p. I. hCti VS (3. melL rof col. |(3» m. f cly fter. Cui pauIo poft 
fuccedcbat ciafis adftringens : ^. Laifl. vacein. cbalyb. in quo de- 
cora; fuerc rad". torment: ^ijhcrb. polygon. flor. hyperic. & vec- 
bafc. ana p. i. |v. Adde mell. rof col. if3. ter figil- pulv. 51(3. m. f 



Clyflfer. qui per decurfum cciam faepius repetebatur 

Sccundo per os quocidie aflumebatur talis bolus : fjf. Con 
ferv.ipcntb; EIe<f^. diafcord. Frac^trocb. de ter. figil*. ana913.uni 
corn. foir. gr. v.lap. bczoard. or. gr. iij. M. cum Syr. coral, f bolu 
lus. Cui Temper fupcrbibebacur" tantillum dc vino cydonio 



rum 



r 

m 

Tcrtio cxternc abdomint admovebantur calide a poft 6c 
ante facculi herb, chamasm. abfynch; mcnth.porygon;^^& rof rub, 
rcferci , &fn' vino rubro decoai. FotuS denique erat" dccbdura 
tormenc. gran. maftic4.& gruftae panis. Cibus oryza , panatelia?; 



bis codto. &c 



iTf 



i 



(F ) ^ ^ CONi- 



i:: 



4« 




).oC 





»' 



CONSTJTUTIO 



JK 



t .\ 



Afim 17 



I V ■? 



# ««. 



Tf * 









Hantum in confervanda , vel ladenda bumaBorutii cor- 

porum valecudine valeanc Calubres , vel infalubrcs 



tficucioncs dedimus pluribus in Chronologia nofira Medicdy & 




docuic nos proxime valedi£lu 



7 



tpeJte qui fic 



hyeme fuic paucis nivibus perrpeifus , & propcerea colcramer fri 



md 




uic pauciflimis raorbis , &,,eis pocius fporad 



\ 



ab inordinaca vi<n:us racione , quam epidemicis ^^ac ab infalu- 
b^i aeris cemperie dependenciblis obnoxius: plane aliccr, ac po- 
ftremo prasccrlapfus annus 1709 ^ qucm iicpoce nivofiflimum, 
frigidifllmumqucanjce annum recenfucramuSjfuifTe apopIexii5> 
cpilepfiis, .verciginibus, gravedinibus, ccphalsis , pleuricidibus, 
raucedinibus , cuflibus , hsenfioptoyfibus & omnis generis aliis 
djefluxionibus quam plenifTimum. Eft vcrum quidem nequc 
banc hyemcm eis ipfis afFedibus omnino caruifle ; certum ca- 



men a^que eft, eis longinirae minus fuific obnoxiarei 



Ncq 



fine raciqnc : quando enim cempora in fibi connata cemperie ci- 
era fingulares, repentinas, & mulxum fenfibiles de calido in fri- 
gidum &cmutadpncs.(qu^licer factum hac hyemc colcranter bo- 
rf ali, &.a;qualicer frigida) decurruncj ficuc in corporibus non ac 
cedunc fingulares alcerationes, ica neque (ingulares morbi. AlU- 

iatioaes fiquidcmiewj/yoriiwicefte Hipp. ^. aph. i.pot'tffmumpan 
tint morbos , &?* in ipfis temporibus magn^ mutationes ant frigo 



aut cal 



Qualcs proinde cum non acciderinc hag hyeme 



c^ non potuic fuifTe fingulariter morbola. Quod ea vcr6 

ea tamcn morbis non carucric; fecerc , ud dixi, potius fubindc 

CommiflTi in vi(flus racione errores , quam aeris morbofa con- 

fticunp. 7 . 

Vcr auwrn ficuc erat nonnihil inordinadus , & a lepuma 
^prilis usque ad undecimam ad prcegreflam miciorem auram m- 
vbfo-pluviofum , & ex Borea fenfibilius frigidum. In Junioctj- 

;am ra:pc faipius tcmpeftijofo-grandinoftm ; confcquenccr pan- 




)°( 




4r 



. i 



masis d 



modum afperum ; jta mcmoratis defluxionib 



Casterurn v.erQ tamen ob prsgrefl'am , uci di£tufn. 



micem, & nivibus fere expercem hyemcm ade^ acceptum 
jam Tub dimidio Aprilis omoia cffent in virore , & flore : 21. Apri- 
lis etiam prater folicum filigo adu ariftas procruderec^ 

Quod nunc didum eft de Vere , idecn plane accipiienduna 
venic de seflate , ucpoce fimilitcr variafa^pius pluviofo-conicruo- 
fa, & ex potiffimum prWdominance Borea fepe etiam Tub ipfis 
canicularibus potius frigida , quam more fibi debico aftuofa* 
& propterea etiam prieterquam fatis , vincisquc nociva Catar- 
rhorum, tii/Tium , arthritidum , & morborum auturanaliunVr 

11 qu£B alia , ferace. Per anni fiquidem tempeftates tefte Hipp. 5. 

aph. 4. quando eodem die modo calor^modofrigus fitiautumna<. 

Us morbosexpe^areoportet. Tefte Vallcriola etiam deloc. com. 

lib. 2. cap. 4. Si tpiajjitudine qiiadam aquilonius flatus auftrimm 
fiquatur yfluxionum turn morbi fequentur. 

Autumnus deniquc non fuic quidem adeo varilis,ac cotp- 
ifcuniter efle folet, eo quod cxcepto fine 06lobris> quo ex diu- 
tius protradis pluviis omnia aqyis inundabantur, non fueritad- 
modum pluviofus,neque cdnfueta ventorum alternationemul- 
tum in^equalis : in eo carhen crac pra; aliis hujus anni ccmporibiis 
infalubris, quod fere -inceflantcr auc praedominarentuj Auftn, 
Venti tefte Hipp. 3. aph. ^.infaluberrimi, aut aura fuiffct nebulo- 
fa , crafla, humida , vapida , & veluti /la|nans^iutiflimc?SoIis ra- 
diis orbata, ac propterea maxime tccirica, 5c praifertirn m 
cbolicis advcrfa , merarum obftrudionum fabricatr 
am fere nunquam tot Confilia mediva circa affe<ftiones bypo- 
chondriacas habita , quam rcfte hoc autumno. Quamvis prater: 
. ea plurima paflr. fuerint etiam anbritifci,quart&nani, &:colicis d^- 
loribus torci cum non raro defuper confecucis cpilcpticis con* 
vulfionibus, aur parcfibus. Taceo catarrhoS,6c omnis generis 
defluxiones, quorum utinam majores eifedlus non prirao in fu- 
turum experirernur,veWtiam peflifcras luis, <;urade ejus fsvi- 

a«^ alias jam multum fpargatur , ulteriorem prog^eifum ! Nulla 



Hinceti 



if 



^ 



4S 





fiquidem a^ris confticurio folec eiTc hujusmodi malignicacis adeq 
ferax , quam reae calis. Quamyis, uci in Vtn^cits mis medtcts 



«.,* Libacenfis §. XXIX. memini , apud nos non co usque; ob 
^icinicacccn maris Adriacici. ex quo in cranflcu flacibus auftrinis 
irulcum parcicularum falinarum volacilium admifcecur, quibus 
pucredinofaiUorucn malignicas corrigicur. Plunmumruntpafiaj 
cciam in uteris gcrences . propccrea fa^pius vel ante deftinacum 
tcmpus puerpers faa^e, Ycl morbofos foetus eaixs obacecabula 
ucerorum mucorc excantisaerishumiditatibus concrafto referca. 

Curabantur autcm colicis doloribus corti fehcircr Icnibus 
laxativis per intcrvalla propinacis , anodynis , quale fuirpr^P"- 
mis ol amygd. dulc. & carminativis . quale erac decoaum flo- 
rum chamomil. rom cum additionc fucci ftcrcoris equini avc 
napam,'&Syr.deaIch«. Fern, quartanarii prajmiflfis p^^mIl:- 
' tendis tali fpccifico: ^.Corc. peru. alcohol. Bij-flo"*. Sails Armp- 
niaci , Ancimonii diaphor. ana BB- M. f. pulv. dctur mane & velpe- 
ri , fed mcchodo tali , uc fcbri^non folum emaneat , quod p erum- 
que intra hebdomadam fie , vcrum ctiam nunquam annphus rfc- 
•vcrtatur, quod ctiam facile praccavetur. ^ ^ 

Arthritici deniquc fuis fpccificis , prff fertim off microcol. 
phi pp. Ancimonio diapb. cinnab. nativ. mixtura fimpliei, lum- 
br. ccr. &c. 



^"i 




DISSERTATIO EPISTOLICA 



Dc 



• Mulhufmi Territorii finitimorumque locorum Conflitutionc Epidfmica 

jinno 1700. obfirvata 

DOMINUM LUC. SCHRoCKlUM 

Caefarco-Lcopoldin^'Nae. Cur. Academic Prafidem &c. 

Aftgtijiam FtndclmrHjn trammijft 



9 



1 r 



i 



. JOHANNE G.EORGIO HOYERO, _ 

Philoropho Med. Doaore & Ca^fareo Leopoldmx Nat. ^u . 

Acidemia CoUega ApoUodoro diao. ^^^^ 



_ !, 



* 




)o( 




6T?* 



^^ 







Icec in hiftorja morborum cpidenoAcorum primus vetuftis- 
fimorum fcriptorum Hippocrates defudavcric & digico quad 
filiis arcis ufus canci laboris prorfus infignes monftraveric, nefcio 
tamen , quo faco fequentium ccmporum fcripcores ncgligentius 
ferme tra(flaverincEpidemica. Poilquam aucem pofllimiijio ex- 
tcri Medici, celebcrrimus Sydenliamius dc Conflicucione Londi- 
nenfi,atque fplendidiffimum Icalize fidus excellentilTimus Ra- 
mazzinus de Conftitutione agri Mucinenfis fcripca divulgarunt, 
genus horum fcripcorum non folum ab omnibus folide dodis 
Smper fuic expe^lacura , fed & eorum vicic opinionem. 

, 2. Eriim vero cum non minus Climaca, Tub quibus lau- 

jdatiflTmi Viri fuas obfervationes confignarunt,uc 5c vitje genus 

feu rerum fex non naturalium ufus aliaque a noflracibus diver- 

fiflTima fine , ipfique Gcrmani , dum pari vidcncur idem quod 

Grjeci , Angli , vel Icali,idera profe6to non fie, quis obfccro non 

commendec, quae plurcs excelienriffimiViri de divcrfarum Ger- 

^nani^ noftrac provinciarum Confticudonibus Epidemicis con- 

fcribere operac predum pucarunt? Quibus eruditiiTimis, fi parva 

magnis componere licec , Epidemicam Terricorii pacrii Mulhufi- 

ni Confticurionem fuperaddcre acpcrilluAriTuo nomini inicri- 

bere non erubefco. Faceor enim , a fingulari gratia Tua erga mc 

.de qua fuavilTime in liceris tuis ad me dads fcripfifti, raagls mc 

'afFedlum fuifle, quam Herculem Xenophonrium illuma Volur 

ptatcjuc ea adducarad hoc fufcipiendum amorique cuo plufcu- 

lum edam, quam faculcas & copia mea forfan concedic,IargIar. 

§. 5. Laudatum icaque liberae hujus & Imperialis Civicacis 
' territorium Tub elcvadone pdii 51. grad. 20. minuc. in Thurin- 
gia^ ScHafTi^confiniis ficum ampla &anioena planide confpicu- 
um , foli polique fingulari clemenda beacum,quamyis prs fini- 
dmis locis faluberrimum quidem puc^cum,nihilominus tarn ab 
aeris&tempeftacum injuriis,quam ab epidemicis & concagiofis 
morbis minime fuic immune. Nam,uc a fine lapfi pra^cedentis 
feculi poriffimum cxordiar (pluribus aliis, quie duobus luflns, 

1902. 



> 



/ 



y 





)bC|l»- 




licet minus perfe<5le nocavi, data occafioneintcrmifccndisjhyc- 
ftiale tempus tarn fiaici 1(^99. quam aufpicaci 1700. anni nobis 
prorfus inconftans erat: nunc rigido Borea ab axe ruence, mox 
'pluviofo nobis Libanoto ( vento inter Auftrum & Favonium me- 
dio) rpirance^nunc'maximanivis copiadefluente,mox nebulo- 
fa ac nubilofa, maximam vero partem pluviora,rariusprocello- 
ia ,intempeftate varias fubinde molcftias crcantc. 

§. 4. Durabat base tempeftatis varictas ad ^quinoflium us- 
due Vernum : & ficut his menfibus varius macrocofmi ftatus, 
ha microcosmus etiam variis fymptomatibus & ^gritudinibus 
crat obnoxius. Tenellorum, qui nucricationis annos nondum 
CxceflTeranc , plurcs febribus catarrhalibus, nonnulli cata'rrhis fuf- 
focativis decumbebant , qui tamcn omnes ferme poft adhibica 
jjcaoralia balfamica diaphoreticis raaritata , laxativis & emeticis 
pro re nata intcrpolatis ex veto convalcfccbant. Sub finera 
ttienfisjanuarii, Morbillis affligi coeperunt , benignis quidem, 
jfdeo ut pluribus , medici caloris cemperamento fervato , fine 
ftiedicamentorum ufu morbilli copiofi erumperent ac tempore 

folico rurfus evanefcerent. Faucis atrocius afflidlis bezoardica 
fixiora,aquJ?deftilIat«&papaveracea proderant, quorum non- 

nullis , qui mcdicamenta neglexerant prorfus , poft exantlacos 

morbillos cuflTis cum febre hedica difficilius curanda evcnicbar, 

§. ^. Adulcorum quidam doloribus Arthriticis turn vagabun- 

dis icorbuticis cum fixioribus (quales morbi nobis endemii quail 
funt) menfcs hyemaks fere durantibus difcruciabantur, qui tan- 
dem per medicamcHta Ipecifica, fudorifcra interna 3 nervina & 
fpiricuofa externa , Ven^fcaiones & fcarificationes iteratas &c. 
unguiriofis & emplafticis (nodos & afFeclus chronicos imo pror- 
fus incurabiles caufantibus) vicatis, fcliciter fopiebantur. Alu 
febribus ardentibus & malignis, periculofis ph^nomenis, pleu- 
ritide, deliriis , convulfionibus &c. ftipatis corripiebancur, non 
lamen ut annis praccedentibus aeque Ictbiferis , nifi forfan unus 
& alter vsl ab empirica manu vcl negligcntius tradatu? ad plu- 

^ 4 

- «.6.im- 



abietiCi 



* Jt 






\ 



> 



^>( 




;i 





^. 6. Imminence cempore vernali anni 1700. huraidlorem 
tcmpcflatem ftacus aeris temperacior & ficcior cxcipiebac , qui pec 
hos menfes Euro fubinde Ipirance concinuabatur: Adeo uc plu- 
Ti« vcrnales ferdIica:empr£efagientesrariores,ipraque tellus pul- 
verulcnca quafi notarecur , & hinc frugum arftivarum fpcs agrico- 
lis dubia redderccur. Id quod evencus ipfe pluribus in agris tar- 
dius fatis comprobab