(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Albertus Magnus de secretis mulierum ?item de virtutibus herbarum lapidum et animalium."

;-'L- 



^c--= 



^Ti^- 



•a. 



-'^.1 



i^' 



fcKt^ 






kS 



--^ 



V 



7" 



JC':!' 



w: 



^. 



-■:«, ' 



//r' 



ir,-> 






..k v^ 



v^vv* 



*^ 



^. ■LJ' 



* in 






S; 



-.^ 



■j-^." 



■ - \. 



Ll-^r- 



■, -' 






-5"" 



-:^-j 



^ -.---■ 



.^t:±!Tv. - -^ 



■-t/T^ 



-- -Tri: 



■■; -■' 



V ..v> 



i-U 



--:^- "1 



X- -. 



&* 






■¥: 1 



V 



>, 



"_ r 



=^1 



- 1 k. . . 



-ri: 



"^^^ 






j^>;;-.l 



X: 



^: 



?■ »; 



P y 1 -j 



*1 



3tVXIEIlT31. 

rum XHpidum ef 



-tv 



% 



* Y 



[.■^^rr^ 



^ 









T~\ 



: AM5ttjE:i.013A3II, 

•^tti lodociim laniSo 

ntijm. A* jffrc^ 



■rf-- 









''* 



'c: ». 



tT^f^ipf-i^'^-'^^^"^: 



j .r, U 



".■^': 



MLf v-ii;-JT,. 



.V 



->ai^ 



^-j 



a? 



WTi 



Kt 









4J»^ 






^' q 



.^ 



■t***^ 



;=-* 



^j*? 



■?:,, .-■■^-P 



■.■-" - J. 



■^ H ^ t 



-.-.iJ 



^>"^ 



_Z.V^^ 



*■■ 



_,-'.r 



^TT- 



Jl^ 



i' 



^i 



.rl- 



r*?. 



^j 



^WA^ 



w-, t* 



-:■ T 



.^. 



■■'<ifc. 



T.] 



ITlfrh>**^( 



IVh 



. J ■ 



r -. 



■^^H^. 



tfj^t 



5i' 



*J -.7 

■^r^"^ 



I -^> 



I»u''^-3 



hi^U 






> 



^^ 



^:??. 



.^^i 



■\ j. 



^ r^ 



c.-^ 



./>*#- 



■^T 



^::^ 



u-r --1 



;^f^ 



■,. 



t. 



T^ 



V^ 



*■. 



^Tr 



*.^ 



^t^ 



W. 



,<^ 



■^ 



■# 



r^ 



V.: 



■^ 



..,4Jj 



^ 



•^-*? 



.h^ 



F^ I 



H 



.^ 



_ ,ifc7-.L- 



r^ 



^.i 



.^5<^ 



^^M^"^ 



^l 



.T-L. 



I\. ' 



l 



a- v>--* 



■.> 



h . 



.Ki.—-.'-^'^*^- 

V^J' X- ^ rf. 



I_ 



F-.-'^.ri'^-V. 



-tf ^ 



^«a 



Mirf^"* 



= -^ 



^4&^i 



■-\ r.. 



.V-;. 



:A-> 



-i^ 





t. «jr 





V.^^T 



-J^f 



>' 



- ^M-^V 








-r 



'■*■ 




■ 
i 



V 



r 



%. 



r,-^ 



> 



P R O OE M I U M. 




Ckihit rhilofophiis philofopho- 
riun princcps : Homo eft cptimnm 
eorum^qua^rant inmun<!o:6c mun- 
diis llimitur hic pro omnibnscon- 
tentis in fphxra atflivorum 5c paffi- 
vcrum/cilicer pro elementis & ele- 
mentatis , ifto pr^ruppofiro probacur propofitio. 
Illndelt opcimumcujusgcnerationis caufa:funt 
r.obiliffimK : fed fic eft de hominCj ergo^Scc. Ma- 
jorpatetj quia effe*ll:Tis forcicur nobilitatem ex 
caufis. Minor probatur demateria hominis.ljndc 
materiahGniinis fecundum medicos pomtur eile 
jnenftruum muUcris cum fpermate viri, qnia lUa 
ambo intrant compoiiiionem hominis , licut lac 
coagulatnr fub materia caiei. ScdPhilofophi ma- 
terlales ponunt, qiiod menftnuuTi muheris fic 
materiaA femen viri fit efFedns.ica quod femen 
viri fehabec admcnftruiim muHeriSj ficuc artifes . 
ad artiiicium , oc atteftacur Avcrrocs 7- mecaph* 
Digrefiionibus de Idceis. Item phyf: 5,. JW-^?^'^= 
cap.io. dicic,quod fperma viri adcauiameftcai- 
vam reducitur: Scquocunque modo dicatur^lem- 
perpatet quod materia ho'minis eft excellentim- 
ma, Scinrcr omnia fcmina nobiUnTma, Secundo 
probacur, iiiud eft opcimura.quod in fuispartibus 
afrimilarurcorporinobiiiiTimo , fed homo cft hii- 
julmodi 5 ergo, Scc, Major patec, quiaafrixmlatio 
fequitur naturam rei.Minor probacurjqtiia homo 
a/Emilatur ccelo , quanium ad duodecim figna 
zodiaci,quorum cria func caiida vircuaiitcrj fciH- 
cec Aries , Gcmini ^ Leo : illis correipondent tna 
membra in hominc , fcilicet cor ^ hepar , Sctefti* 
culi; Iiemtria frigida/cilicetCaucerjTauruSjSC 
Virgo : & Illis correipondant inceftinaa vefica 6C 
diaphragma! Item tria fuiic humida.rcibS^corpio, 
Aqaarius & Piices : quibus correfpondcnc ccie- 

bnun, ftomachus Sc pulmo: item tria func ficcxj 

A 3 fcihce? 



j *Py/ifl??»7«*?t-5 



fciUcet CapncornuSj^agltcanns Sc Libra* qnilms 
correfpondentfplen , fcl &renes. Undc dicit, ii: 
Mctaph: qtiod totum coclum eft ficut unum com- 
pofitum conttguura,igitur debemus effe iucliua- 
ti ad notitiam pra^fcntis libri.qui trai^ar de gene- 
ratlone hamaua.Cujus caufla efficiens dicitur fu- 
iiie Albert-Mag.defumptis plcrifqtie ex Ariftotcle, 
qui fuic fufficienter tritus five literatus in esperi- 
mentis 3 3c ax:tiuheribus informatus. Et maxime 
ialibro de animalibuSjquipoftquam totum mun- 
duni cum Alexandro circuivitjlibrum de anima- 
libus compofiiit. Ec fupponitur philofophi^ natn- 
rali, quia eft unus Uber de parvis natiiraUbus, SC 
Roa pnre naturalis, fed partim medicinalis. 



P R O OE M I V M. 



Dlleao fibi m Chrifto focio 5c amico, N. cle- 
ricodetaliloco : ver^ fxpiemia: , & aag- 
tnentiTm condnuum vit^ pra:fentis-, 

Tftim Uhrifiihje^um eB em mohtle , contra&um ad 
^ratatam fcoetorn7-/2 niulierttm^ m ipfis infirmavtihits , 
foJJIm!^^ dare rcjmdia : & ipfi^ cmfiientihm^fctredare. 
fGsmtenUas dehtm ad dcldlm^L^. Et dlviditur primo 
indn^s parTex y fiihcet prrjccmiakm i? cX€Cutiva.rrLj;. 

^ars execT^tiva thi , Stcutfirthittir^ ^. Trimo auBn 
fahtat perfinam cnifcrihit^ dicens^ Ego %jTlhertHs mo' 
vam ^aYifiis , BeMlofihi in Chrifiofocio 4^ amko. Ibi 
tm^itm caufa cgtciens ^ movem ^ & moia~^~ tMoyens 
fnu citiidcm Sacerdos^^qfdr^ayit drmunum %Alhcrinmy 
sttfihi firtheret lihrnm djficrcm mulierufn^, Ethoc 
9deo :, i^^42a mutieresfnnt iempore menftrtti i/cnemfi» ^ta 
mod intoxiianiammalui feryifitm» inficiuM puerof 
m cunis:, Tnact^lans fpeculura hene terfum , ^ qua/idoi^ 
facinnt coenniemctm ipfis Uprofumfieri^ ej^nd>^ can- 
trofuv^-^' Et qma malmn non erpziatm nificngmtum : 
ideo mceffe efi ■vdentihus ahfimere ^ co^mfiere immm- 
^tiam 'MSm , dr mnlm alia an^ iu tm fyfodaccntHrt 



-^Jlc iAiheyiUS Videns quodjufle pcterci ^ ednjltjfuci^ 
^fic tangktit taufa effiae^s : mota , cum dicuur , 
Jcriho ^ ^c.Sapzentia e^ ca^niuo Dci & ferpetnorti7)% 
eJJe^mmi-P, Etideo dkifphihfo^hns inproccmio Ms^ 

taphyjko, De Deo proprie non eji fckntia-^ Ifta ni- 
hilmehm ejl in hac vita ^ qma mediante ift^i fHrnns 
felkes 5 te§ie ^^yerroe in prolo^o qjtarti Phyf Ide» 
au6i6r fcrihit at*gmedtum 'vit^ pnsfentis j ^hemfcrt-* 
hitjibi ijfa , qnia homo yftediante Japienii<z ^ redditHt 
faudahtlis Deo^ tir hQ~/m/aihits> 

Guin"veftra favorabilis & gratuita me rogavJc 
ibciecas, ur qn;i2dam aaobiSj quceapud mulie* 

rttm naturam ^conditionem fLinc occulta Scfe- 

crcta , lucidius manifeftarem , vifa pctirione 

vcftra^ nulia pigridaa compilacioue brevis^c 
compendiofi tra<Llaculi impecrata materxa m^ 

retraxic. Sed pufiUa & juveniiismens ^ qua^ fc- 

cundam ejus poflibilicatem & tcmporis oporrn- 

nicacem ad alicna attrahitur, nihilominus ve- 

ilro cupiens iatisfaccre apperitui , hanc prarfen- 

tera epiftplam , in qua plurima de impetratis inr 

veaietis , fcribo vobisin i>arc€ ftylo phylofophf- 

C0j8cin parte medicinaUjprout materiaecompete- 
! re videtur. QBam confcripfi rogans vcftram coa- 
ftantiam , iit ia hoc opere ac ne^ocio coiiftans ac 
celansiicisj ne aliquem puerum j tam in attace 
qiiam in moribus^dpr^efentiam pervenireper- 
mittatis , 6c li feceritiSj promitto vobis plara de 
his & aliis manifcftare : 2?c cum pr.itlcnci opere &; 
arcc caufa mcdicinali tranfmicterCjtjuaiprulixiu* 
daboj domino conccdente. 

Hic ojle^idft e^iijam qtta pojfet ipfum exctijare i &* 
lorelmjus faclt^ <irpaiet fintcHtiaex textu^ ^i^» 
quodauBor dkit^ /^md mens jw^cL-il^ eS?» pujifli i- 
tfrm retraxit ^ %tht e^itat arro^aistiam , qma mc^ 
dicttiir parva ^ fttte parvu CGisditiombtts co^nition^ 



ifi?.*. 




tm exteyijloijc nec mi>toration^. Mota ^ c^nod appeti-' 
^nsejidi€pkxy fcilicci natm'dlts ^iuteUcSmlis. "^^y/d 
tropofinr^i ^AT/^ Itta-a appemni ^ gkjf u naaa-aii 

A I inteUcifMi^ 



I^ 



w^" 



mtejle^ttf. Vnde ille facerdos appmtH namYali appe^' 
itvit cngmftere nataras mi(UernifLJ>. Unde homines 
7jatiira fiire defideYani , I, metaph^ Itcm app'iivit 
appeiitu i/itelleStnaU^ qttia vidit uttlitatem cogitatioms 
€arunL-:>, 

Sicuc fcribitur fecimdo de generationa aalmA- 
linm generabilium , generatio iempiterna efl: 
circnitw. Canfam autem lempsternicatis in ge- 
neracioneanimalium oftenditphiiofophus a, de 
anima dIcens,NacuraU(limum operum ett ununi- 
quodque Hbi iimile generare t quacenus ^divino 
elTeikiimmortaliparcicipent, quodomnia appe- 
cuncucipfa permaneant , non ideni in numero , 
fed idem in fpecie ^ Proprer qaod dicit Cc^n^ 
mentator^ Zjdeanima^ quod foliicitudo divuiii 
nonporuit ipfum liominem facere pcrmanerc i- 
deminnumeroj mifertacILei in dando virtii- 
tcm quspocuic in fpecie permanerea Et fubdit : 
Hoc enim non elt dubiuni quin melius etfc babc- 
re hanc virtutem ^ quam iion habete vel non 

eiie. 

H^ecefipars execf^titta qua au&er prfifeqiiituriiite?!- 

^ ffmfimm^ 'pmieuth dua^ ^Yopf^fitmnesvaisntes fi$U ad 

frsprfitmn, Et divilitm in tnt tapttula ir parta 

iimt patebmi pernrdinem^ Nota ^ gCKcratio dninU- 

Iftim perfeciarura fempiterm efl qtiiataha funt de^et' 

feBiom mmverfah ^ i. Ethicrrum. Sed dnhtMm vi' 

detur^ quia qu^sdam a/mnalia fsiM njnat^dfiqtte pe^/i- 

ius corrnpta , ficut ^uidam yermes 3 /©' mnfia m hye^ 

Ptt^^ Lkendv.m eUqmd ficm-fHmpantm mmyHli- 

niates tnnc generantur xn ali^ fecmsdnm KAihertam 

^ in cr.mmei4 tofHper prjmo posler , Vd dicend^^m efl , 

qmd ge>2era(ia ammalmm ^ quia funt de perjetti^ine 

ii^ji-jerjali , illaeftfcmjtitcrna ; fidftantc pnma fiitt' 

time dubinm eft , an tlLt animaltafini de ferfeBioti^ 

iHnfPerfali ^ qt-ia meli^a effet multa ammalia mn 

ejfe qitam ejfe y fidiiet ferpentes , ^ ammalm^ q^<'^ 

ifstQxicant, Dicit/ir qmd i^omm efi ea effk , ut ah* 

fbrbi a/it immmdttias terr-e , qttia fi m:^ ahforhey c fii » 

mficere'/it aerem y ^ fer cmfequens homm^m, Undt 

mm mhil fi^fimt^t fint catifa rmonahlu E^ text^ 



4 




79 






* 



c^ 



minnmfii v/a mortij ex pr-^cepto h^h , qma per caffi-' 
tatem cmmal uongemratfibzjlmdz^j' Hofa^ perfal-' 
Ikitiidinem dwaam mn poteft intelh^i Dtus , qui^ 
ipfe mn cmatpartkalaria , fccnndtiTn JfVrr. 1 1. Me- 
taph^ ergo perfolUcjtMdineyn drpinam intlhgttur C&Y* 
ptisctelefte'^ qnod defnfnattira appettiu natHraU ap^ 
■petii confervareifta lufcrijr-a s utrmnmeduinte r^gimt" 
ne i^telU^eatianti)!, Unde (^ommetit^ 12. Metaph» 
OpHs naturje eft i?itelhgentia , mn crrantts. Utrnjit 
gemvatio anfmalium pojfet ammalta coufryare m effh 
ip"cifico fimper ? ir dicitur, qnod non:, qniafific^ 
erao fpecies eJfetoeyferahiUs^ quQdeflfalfnm : falfitas 
^atet 3 qtii:£ ft>ccies eft p^rpctnd^. Dfcn , qnarsd^ 
ge»e,'atnr ludiyiimim hoc vel dlud > tnnc ^eyieratw^ 
natHritfpecijka fih efie hoc fij^nnto ^ ^ fcmdtim par- 
tem 3 licet rmn ^enerctnr ficmidnm toimn atnhit/im» 
Und:noi:t^ qund naiHYa occtdtc operatttr iyi- mii^^r^ 
falihns j tit dkn GdhcrtMs Torrztamis inp:isf€X prm" 

Upiis.i&cap.i^ fe,cap, de fmnO—?- lc^t ^nia prdii"* 

cere irita^dit natnram yirikm , fcdket bomi^em in 
comTnsim^ yclecjmm ^ tj^ tamen prodncit parttcida" 
rem y «/ fnrtem , qmd proremt ex eo , quia i:'j.ye;ii& 

fKaferiam qtiaudam 3 <i^/Ignatam hoc loco dcter/J^iaa* 
toj (irideo fiinvenirettatam naiuram fimul ^ prjdn*' 
cerct Qmmm honu.iejnfimidy fd quia i^i^venit unaM 
pmtionem maHdmihufits y:l hnjtis mnlkris y i^ko prS'* 
diicit hitnc vel hnnc hrmin'?npanicidarem. 

Caufa autctrt niiare ifta aiMinaUa 5c priccipae 
liomines , fecuadum eandem iiaturam 5C ilcnn-^ 
dum niateriam , 5c fecandum numcrum noii ihi-' 
rant, dicicur fecundo de generations Sc cor- 
rnpcioae. Qgonimiubftantia corporalis non da^ 
rac^ redeltcorrupEibills j non i^jollet reiterare 
eadcm innumei-Oj fcdHibftaiidaliomiQis lccun- 
uum priucipja individuiaccepta eibcorruptibiiis, 
^4^P gencratio hominis abjicicur, quare gene- 
ralio iiomimim fempiterna noa erir fecnndum 
isumerum , nlhilominus ramen generario homi- 

^> iJuineftperfeailBma, quod probarnr iic 5 quia 
nomoeli: aobiliilima crcacura 3 quod patet ex 

-- i\ 4 ■ iuten- 



u 








r 



antentioiiePhi!. inmuldslods, Fhil Sifpi-aed- 
cipuein fccnndo de anima, quia quanto plurcs 
operacioncsreshabcCj taiito uobilior eft, Homo 
autcm per rationem intelleaivam fepararur a 
numero vivencium ^ ut patet ibidem, Hoc etiam 
cftde iotentione omninm philofophornm , prie- 
cipue Boetii fn fecundo de coafoi. phiL ubi di- 
cit j qiiod homines Dao func fimiles meate , 
Hoc enim pacet in iis ^ phil. quia motus capir 
naturam 6c fpeciem a termino ad quera y dc ideo 
cum inefle naturam humanana in Socratc vel 
Platone:, vel in alio particulari homine exiftcn- 
te, fit motuscjui dicxtur generatio perfedilE- 
^^ 3 erit ipfa inter omnium animalium gcnera- 
tionepi. Item generatioeft motiisdenon elTe 
adefle. Efleautem maximeappctitur r Scprx- 
cipue ftbhominibus quiahic inter omnes mocus 
excellens effc in mohifitate. Ec intellige de moca 
variantcahquidfuperquodmovecur , per hxc 

cxcluditnr primus motusj qui eft caufa alio- 
ium. ^ 

^^^ff^^^^iqfiodammaHa nonpuffwt permanerc ea^ 
dem m nttmero > fid hene eadcm m ^me , i^ ff^ct^ 

pii homtner. t>Hhiiamr utium iHem tndrvidmn car* 

vuptum mimero pojfu rege^ari. Et •vid<^tnt , qiwd 
Jfc qma pojl tngmta feptem mtllcamo:, cmfielUm 
^mhcrtt eadem per iotttm ^ JkutjajnfccHndnm '^laio- 
Ticm ^ €ir '^iirommQs. Et idco tnnc ms enmmtidem 
mnttmerc, itfedehmm inhae^ ydmhac fchnU^^d 
k^Qrto ^ fiCHi ma^c s fciUcet ^ m magmamm. l/nde 
Piato dimti q^od po{i ma^nrtm annnm debet vedire 
iC^thcnas , t^ dthet ihi legeve : ratta eB , einia totm 
tonBellatm nmiet tta^, Ideo rcdctmtc cadem CQ/jftiiia- 
itone , ude7n ajfaus rcdibunt. l}iEtum eft fiante 
fententia^verr.ib^ nJTriJf.^s.^Phyf ^ i-^z hb. dese- 
mfatiQue : r^n eil pojfibile ex qnn generatto-nestUms 
non p']Jftnt ejfc mne immediau g> cQrruptimes 3 iden 
tempm mdiaret, Bt ideo Mmtm mmero^ una mnm* 
tmneperdttm^ ^r^fmcro ^ninto Phyjicorum. Sed du- 
htnm przmumeit dicendum^ ^md prjii annum ma- 

gmm ^o§Uk efi ndiu homtms m}tlmm fmihs ^ JU 



".1- 



fimdvi^pojfmi eqgnofitdisTi-yidc y cupt mnpinf idem 
*» nttmcY^. Sed diceres - ftanie eadcm cai-tfa 7mten^ j 
tjfecfasidein erit mnumero. %ef^ond"Uw ^ qziodvs-' 
rum efi fiante eadem menfnra ir matcria icqm d/fpofi- 
ia ^ fedjk nam eft , qnia tempas raptim tranfit ^ & 
nm revertituY idem nnmero ^ fed hene id^m mfpeat^» 
Et fotefidici, q^^ad refohiiio hodkrna non fii eadem 
numeracnm refil/iU:}ie qti^ yenit poftTnilk vel quor 
dri/jgentos a^mos ^ quia mottu eB em ptccefiivum^ 
Dubitaturfeatndo ^ ntrum unum ammalpojfit psrpe^ 
tuari femper. Et -vicktHY qmd fic ^ cfma ^ofilbilc efi 
iyrsenire aliritmd compkxiojtatum , ifi qs^a elemeizta 
fmt redai^a a-d mcdimn five pro^oYfzonem ntjdiaTJt j 
qma omais corrnptio esl a CQHtrarin j ^fr tlla contrart.'^ 
fimt proportionata tn fumma , ideo tion coirtim^/mtar ^ 
Sed qmdilhidfitpojftbile , probaturfic. ^ta nhi efo 
mapts itqnale ^ & mhius ^qifale ^ ibi eii ^quale fmz- 
flkiciier. Dic-j quod m}$2cfi pofpbih dhfddare , qiml. 
efimixt^jn^ inavctnr per ^iatnram eiementiprxdoim- 
tiautis^ idefi^ cwli. Sed ad raiionem uht eftm^^j^iS 
isquale ir miims j <trc, l^ef^ondf ^^ qmd '^erum eil , 
frotitiequalefnfficit^ iy pront efi pofijhlt^^ Urde 
mixtnm icquale rri ktimare fccundumjufiittaTn efipt' 
'iisndM^n, fidm^ieft dare ^qnak fic^ndmn <fiia.jtita^ 
Um mnhiU q^tia ierra fim^r pr^domimtirr plmth^is 

mixtisn tAliterdi^mny fiippofito qnodtale mixtiJ.7» 
fimndnm omncm qiialttatem elementorHmfic ponderes^ 
adJvtc (p t corruptibile ah extrtnfeco y fiiltcet 4 '^irttiU 
€«lcfii : quia piffet mcdianfe aq^afri^tdaij^frigidarr^ 
^Jk redtre ad hocfiiltcet ah squalitate hmnortim , & 
hoc modo corrmmpi^ *2>(otd ^ qmd htera dtcti j homi" 
7JCS fiinifi-miks Deamnte^ jthdpateiy quia ha^m 
^er fiieBtiam fit di-jinm ^ Semca ^ 'vir fi>ecidattv^is 
eft Ij€o fimilis <i^ aryiantiffumis j fatet ilhsd^ 2. M^- 
/apk ^thi dicit ^rifioi. m homs.dhns cfi deie^fati^ 
paiico tempore 3 qua iyiteUigentia totmninternum psrfi^ 
ciimt, Et inieW^it per hoc cogmtio/iem Dei ; inqnaeft 
maxinia dcleEtaitQ^ 'Notd^ qmdomnis deletlatiafitp^^ 
q^andam afflmititudiriem fi^fe affimsliitta^fm Ci}gm^ 
jcentisadcQg^j.UHm :, mediavte forma. exemptm^ cogm^ 
fcQntis ; ergo qmmo vIms homo cogiiofcu Ai D^o j i4^^^ 



^rowmzuTfS* 



pl^s -Jeel magh ajjl^mlatur. Litera dmt , i;jtcY ^- 
mms motus generam eft mhdtor ^JnmendQ de edtt- 
^tone amm^ fivcformattanefmns inuiero, ammodn 
fu7mtiU:, •vtdehituY, pro qito nota^ qmd motns e(l 
dnplex , quzdam eft motus qm ahjzcit afuftfid ^ fuU 
fianiia fk^ut Cakfaaio aqucs adfictt fdgidiiatcmy 6- 
m-^cttirde ^ho m nigredine-ra. ^hnseH nutas qui 
nm ahjiat ah.-tt-am perfecJiorjem a f^ihll.tntia matL ^ 
fkntmotmcmh^ qnzmnfacit ^hquid cfirrumpi ^fuh- 
fiantta c^h. Modo gene^atio eft motus ahpfv^ns aU- 
^utdafuhfianttaYet:, ^aia menftruum qtwd vtovet^^iT 
Ad fQfmatimcm homtnis , tranfr^utatm, JJnde f- 
^err, rftrnoThficornm dscit : I^ oeneratione hmmnis 
T^Ts fi>crmatts mnceffat corrt^mpi, dj^ pats fmmms 



DE 



Itl 



7 



DE 



* 



Generatione 

€mbrpnk. 

C A P V T r il I M V M, 



O s T <ij A M fcrmo iiofler prr-4 
mifliis efl: de his qu£Eint£atia=- 
nem auditoris ad ftyli matcriam 
inclinant,oppormnum eft ad ma- 

matemm operis defcendere, 3i 



primo dc embryonis generatione videre, Ju- 




xta quodnocandum eft diligenter, & me- 



mori.-E comQ^endandum > quod omnis homor 
qui gcneraturnaturaliter, ex feniine patris 

& mciiflruo matris generatur , fccundum in- 
teationem omaium phiiofophorum & medt- 
cornni. Et dico niedicorum , quia Ariftoc^ 
nou pofuit kmcn patris in fubftanciarn fb&- 
tuscedcre» fed dicit foecuni tantum proce* 
dere cx mcnftruo » & poftea ponic ipfum va- 
porabiliter exhalare. Medici autem dicunt 
cocum fenien, tam ex parce patris (quoJ 
fperma dicitur ) quam matris (cjuodmen- 

ftruum dicitur ) cederein fubflantiam fce 

tus. 



\ 



Cap, prim£ partis executtv^ , in quo uult^ 
^ggredi mi^teriatn ^ fcilicH ad ofiendendaifif 
gemr:iUomm erhhryonis Jivefmtm. Nonefi 
CQmroverfi^ ir^m Medicos ^ ihiUfophos.^ 



Kam jPhilefofhi' dicuntt quod femen viri 
conjunaum menftruo muhehri ^ habetfe ad 
tnmflruum mulierisy tanquam artifex ad 
artificimn. ^nde ficut carpenti^Yim folurfi 
^fi ejfifutns > & domus effe^m , ita quod ma^ 



termm domus alterat ac difponit , fn 



fi 



fpkrma viri £tlterat menfi 
form^mhominis. Ethoc^ 
mde^t qmdpstre corruptc 

go efi ponere efficiens quodpatre corruptoymen* 
ftruum mHlieris tranfmutetuTn Et quiafink 
S^ effeBtis non coincidHnt , ideo fpermaviri 
non intrat materiam. Sed medici dicunt op^ 
fofitum y videltcet quodhomofit ex nobiltfil^ 
ma mmerta , ideo femen intrare fub mate^' 
riamfcetm muUens -, fuperfiuum efifecund^ 
digcsitonis^ fedfperma viri efi melius eoBum 
^-- digefium , ideo oportet ipfnm fubinirar& 
f>2ateriamfoetu4 ^ fuhfiantiam^ quia. vide* 
tttr^ quodfoetus aliquando afiimilatur patri^ 
M^enitalibus^in multis aliis hoc non ejfet, 
niji intraretfubfiantiatnfocttis. Item medi^ 
€s dictmti quodinfemine virifit quidamfpi^ 
fittis gignens , qui penetrat tota m materiam 
fen^inum eonjunBorHm y & illefpiritus efi 

jormativm omniu?n memhrorum, tanquam 
faherferrum cum malleo dtfponst.fic iliefpi- 
ritm difponit e^ mollit omnia memhra , C$» 
feripfum fpiritum fdvatttr principium i?#- 



inlofophi ponuntfp 



haUri 






\ 



! 



.s. 



Ji^' 



^^. 



-i , 



D^"^"' 'f/^ iJMpJ^emr^i^. T^' 



> 



halari 'vap&raiiter, qma matrix £0 mem-- 

^fum, ^ Jicpofl rormationem 



fmm^ calor folkfacitfp^ 



f^ 



mmtum. I.tmm patit , quia ejl pellis , ^ 
qudibetpeUU eftporof^in onimaBf qui^ ^U- 
terfudor nonpoj?es exirefine pcsna , quod eji 

Ifum: quiain calore pori apcriuntHr y ^ 
tuncfudorexit, ^ tunc etiam exeuntpiliper 
foros. Nota , emhryo efi qu^dam m.^pa car^ 
nea , ex iflis feminibui congregata , C^ ifia 
majf^ carnea alteratur adformationem fos^ 
tus. 

His viiis & accepta una parte opiiiionis 
Ariftot. vel medicorum videndiim efl per 
tjuem mo"{lum , & tjuomodo iila fernina re-. 
cipiuncur in niulierc. Unde mulier cuni ia 
coitu fuit cum viro, iimilicer m eodem tem- 
pore emittit mcaitruuminqiio vir fpermajr 
icaquod ifta duo femina in yulva mulieris 
concurrunt fimul, & unutn alceri incipic 
commifceri-, & cunc concipit mulier. Con^ 
cipere autem vocacur, quandoifta duofe-' 
mina in matrice , & in tali loco dcputaco a 
natura ad foetum recipiuntur, ' Poftquam vc- 
ro illa duo femina rccepta func , matrix mti-^ 
licris claudicur tanquam burfa , exejusom- 
m parte , ita quod nihil de femine recepto 
poceft perdere. Et cum matrix ftc undiquc 

fueric clau%, fic deteuuu mcnftruoram in 
Ciuliere 



p^_ 



t 



x4 ufi^em CMagnt Lihellurl 

HiC auElor exeqmtur for^ationem foetp^i 
€$* primofacit hocjfecundcponit notabtlei i- 
bi : JHXt^ quod notandum , Ji vir pYtmtis e~ 

Tfjittitfperma qft^m muUer menJlrHUW-ttunc 
nmfit conceptio. Itmi fi a.rnhQ Jlmulemit-* 
tunt ^ ^ fi femina nonfint hene conformi^ > 
& hsne dtfpofit^ y iterum nanfiet conceptio j 
tit Ji femen vtrt non jH^cimter ftiertt caU- 
dum, "Et tdeo qui taro coeuiit , cito gmerstnt% 
q.uiajunt cahdi v^lde. Nota , q^uod vulv^ 
dicitur quafi valva , quia ejijanutt ventrisj 
& eJHs f^himaptirs dicttur memhrkna , qum 
memhrum anl aui ejifinii viilv€,& itama^ 
trtx chuAitur ficut tinalurjA ^ ita qnodje- 
cundum Avicennam una actis intr.trc non 
fojfet ^ quia gaudet e:>c calido recepio nolen$ 
perdertj. Ncta, qmd rnuher emittit men^ 
Jirutim ^ etiam recipit ^if^fic rhagii dtUB^" 
turin ccitu ipfo viro, Sedontur dubiHm , «- 



trum abfcijfts teJlicuUs pojfet aliquisgener^^ 
re / & vtdetur, qucdnouy qHi^deficmnt va- 
f^ feminalta perquz vafi^femen deferri de-- 
ItLj, Adoppofitum expertum efi, quia tau- 
rusahjcijjis teft-ictdk generat^'. Dtcoquodi- 
m0 adhuc generare pojjet , quia poteji emttfe^ 
re m^ttriam JpermMtica.m, licet non &que he- 
nta. Undefifemen emif^umad terr^m po^ 
nereturad mc,tric>m, pofibtle cjfet qmd coa^ 
cjperet^. Tjnde J^prm contingit^ qtmiinbsl* 
neo.ubi vir fpermdtiKat muhsre prxfmtet 
qtiodjim cntH ipja concipit j quia vulv^ efi 



-ff! 



i 







-J 



r 



%. 



w 



fn^xime attr^zcJiva , e^ quiafemsn adhac 
efl vigorofi&my {^ tion exhaUtum^ ideopra^ 
diicere pojfet fmum , ^ hoc expertum eft:^^ 
Nam ft JpsrmatiT^ret cnttHsfupcr f^lviamy 
& aliquis comederet defalvi.t , ttmc ex ilh 
Jp^rmMe gmsr£trenttir ^ catliiyi ventre viri^ 
qut c^Wipervomittim ejjent expelkndi, 

Juxta tjuod nocandum-j qiiod menflruuai 
in muliereniliil aliud efl: quam fupcrfluuai 
alimentum , quod in fubftantiam rei aliun- 
de non recedir , ficut cft in viris fpcrma. Es 
vocatur menftruurn in muliere iicoy quia 
iluit ia quolibec mcnfe ad minus {emcl , 
cum rnulier tantcT ^tatis Rierit, hoc efl, 1 2?* 
13. vel 14. anaorum, &utrreqaenter acci- 
dir ia decimoquarto. Et incipitfluxus niea- 
ftruorum cfle in quolibet menfe propter na" 
turs^purgationem, Quibufdam vero acci- 
dit iftc Riixns \n noviliinioj quibufdam poft- 
ca : ica non omncs mulieres in eodcm teni- 
porepatiuntur iftumdolorem, qaia in illo 
fiuxu omncs dif&rencer patiuntnr , quxdain 
plus quxdam minus , quibuf iam vero tran- 
lit diutius , & hoc fccundum e:;cii;entiam , Sc 
complexionem mulierum. 

Hic auSiorpo^iit unnm notabilej utpatet 
%n textu, DuhiietHr, qtim fi ixus fpermatis 
non fit mmjiruofui , ficut mmflrmim. Re^ 
fpondetHT ^ qnad fperm^fvff^rnen viri , eji 
^^gu dacorlu ;i x}' fnbtiie ■ ideo natiir.% non 
libemer rejiciij ifwconferv^i: ad ge.-eratio^^ 

nem.f, 






nem yfive ad nutrittonemfi indtgereffcetm^ 
Dubitizitiry quare urina ^Jiercori^atio ^ 
ftidornon fequatur moturn ItmdificHt men" 
Slrmim f ReJ^ondetur^ quod urtna^ im- 
nmndittdfunt omni die exfuperflmtate cibi 
ftcundum magnam grajftudinem & majo^ 
rem quantttatem , ideo Gpus ejl , quod^uoti^ 
die debeant expellL Ncta , Juvenes mulieres 
funt multum hHmid^ y ideo hbentermen- 
firm:^nt in princip» menfis &fenioresin 

fine , quia mtnushumidafunt. Nota , quod 
multeres nigr^ mtnm habent de menflruo 
quam mulUres albz, quia omnes muUeres 
ftmt phkgmatic^ complexionis , tamen tmA 
magii alia, Zt quanto magis fnulieres uten- 
tur ctbafm delicatii & bene piperati^ , tanto 
magisfubtileemittunt menftruum, Etopp&^ 
fiiHm efldepmperibus mulieribm ygro0sci- 
bariis Htenttbus. Nota , auaor ponit qnod in 
1 %. I j, vBf^ 14. anno muUcr inciptt mep^-- 
Jlruizare. Katio efl , qutatunc calor^tatk 
fueriti^defich , gratiacujm mnfotefl bene 
confumerehHmidum nutrimentalt^, TJnde 
verfin, Adde decem ternk fic muUerum 
menpua cemis. Ad qmn.iuaginta. durai 
pirgatiotanta, Nota^ quodmuliermedian^ 
te menftrofitate purgatur , quia humidum 
fuferfimtm recedit, kquogrofihmmresre- 
folverenturfi maneretj, Ideo muUernon efl 
aptaad difciplinarh proptergroftnem Spiri^ 



fPpiU 



Zt mtm 



^e Secreiis CM.ulktwm-y. Xy 

Xtnola quod^coitus muUetihuspYOtmtoefi 
froficuus , qtmfsiperjtpmmfrigidumemitti- 
tur , c^ catorem recipitmt , qui temp&rat e^^ 
tHmfrxgiditatemy oppoftum eft in viris. Ui^* 
de multens multu coeuntes nonfunt brevio^ 
resi;it£ adeofcut viri^ hoc atteftaturnatur^ 
f^fferis y qui propterfip^ coire mcritur, 

Sed ex his, <\\xx diara func, ortuntur plurs 
dubia. Primum eflj utrum iile fluxus fiat peE 
calorem fan^uincum vel pcr aliquem alimt!. 
Juxta quod iiotandum,quod in mi-inibus mu- 
Hcribus, prascerquam in corruptis, color 
naenftruorunieftfanguineus yUiin pluribus^ 
^fe dico in corruptis, malis & vifcoiis liUfno- 
ribus. In his enim funt f^pe menftrua lividij 
ideft, plumbei coloris. Et non loquor de 
corraptione caftitacis , <jui indifFerenter fivc 
«virgines fuerint, five cotruptx , fi tanta^ asta- 
tis Fucrintjflaxum paciuntur,& figna ad haaC 
^artcm , fcilicet quod menflrua flauac , funt 
plura , de quibus poftea dlcctun 

Hic aucior movct qu0tuor qHdftiones fe- 
ctmdum otdinem , ut pmt in textu. Nom , 
^uodfluxus tnenBruorum eft fanguinei cola- 
ris. GaHfa hujus efl, qm(^^ menftruum eftfu 
perflnumfecund^ digeftionis fcilicet hepatis 
fed hepar eft hrganum rubrum fumtm cal 
dum , ^ ideo ajfmilaUir ftbi id ipfum in co^ 
hre^^ informa in quantum poteft, Sed co^^ 
tra viietur qmd menpruum deheat efe ^/- 
bum, qmaeftfHmmefrigidum&Jrigidit0f 



it iMhert. 



tfi tnMet alhedinis, Refpondeo fecundum 



tfi\ 



-^ 



ejjet album^ fed qma ejus p^Qdncens efi rw 
brum ^ fctl^et hepstfy ideo fiht ^ffimtUtHr. 
Tunc efi duhium > quarefperma vtri n-on efi 
rulrti^m , cumtamm fit csiUdHm & benedi- 
%efitim. Bicitur quodfperm^ viri defe efi ru- 
brum , quia efi fangui^ tertU digefHmts yfed 
in tefltcuhs de alhatur propter frigtditatem 
tenictilorum , ideonon fpermati:3iat i ntfi per 
^'Ottim iefi-]ctiiQrum calcfian^. Nota , calor 
rubeusge72eraturex eo- quia. in hurmh terre^ 
ftrt hHmiditas pcr adufiionem hnmidi ponfti" 
tnttur^ ut patet in latere rubeo, Na//i iater 



ifi 



ffirtibenSi fedejfii 



ifi: 



Sre f 



fate humidum calore hep^tis nort confumi^ 
tHfin ficco terrefirii tieeo quodammodo fit 

ruhmm. Sed$n mtthenbus valde grojfs ^^ 
terreslribus ^ tantHmeHde hHmidoin con, 
fumpto^ ^ de terrefiri^ quod earum men^' 
firuum efiUvidum , id efiynignim. Terra e- 
nim nigra efi^ ^ qttia earum menfiruum efi 
fumrr.e terrefire > ideo fequiturcolorem tcrrd. 
^iiacal&re}} qualita.sfectind^^ derelicla a 
primis quatitatthus. T.xemplum,ficut vide-^ 
mtis quando calidum agit in humidum , C^ 
non confumit fuffitmnter humidum , reUr^- 

quiturcolor viridisficut inpyris & in t 



Etfi 



i^ 



EtffngidHmpY^dom'm£i,tHr,coloreJlalhus, 
' fedfi calidum prddammatur > relinquitUr ca- 
lor niger^ ut p^tet in fipere\ & p de aliis 
JlmilibHS, 

Secuadum aubium poceft eflc,utmm men- 
ftruum fluat per aoum, & hoc moreTecelius; 
aut per vulvam , niodo cieaionis urinx- Ad 
hoc breviter eft tlicendum, quo-^ pcr vulvam 
fiuit in fpecie crudiranguiais & ceaui?. 

Htc auctor ponit fecundnm duhmm , tii 

- patettnsextii, Et refpondetur ad diihizi^nj 

muHeribiis mtdtum corrtiptts , quanim nnns 

& vnlv.^.ftmt HnHmfar^men^tnmcn meit- 

pH^fluere per anum yfedfianiefmitate cT 

bona digeUtone , umc nonfiumt p^r antim , ' 

fed per vulv.^m, 
• Tertiodubitatur, cjuare in mulienbus 

flaunt meaftrua , mix funt fupertlua aUmen- 

ti, & non in viris fpcrma, quotl etum eft fa- 

^ perfluum alimenri. Adlioc aubiumdicen. 

: Uum eft, o^uod mulier eft frigida , & humida 

d natura : vir aucem eft calidus Sciiccus: mo- 

do de nacura humuU eft ftaerc 4- metaph. & 

maxime humidum > quod eft in muUeribus , 

eft aeiueum. Sed iu viris humidum eft ^crc- 

i " um, & idco cum calorTcmper agac in humt- 

** dum, & calor cft naturalis. Sed tamen naca- 

\ ranihii facit fruftra, ut dicitur primo dc 

crrlo&muado: & quia calor in muhcribus 
lemper eft debilis , refpeclu illius qai eft la 
viris, &icuintocamalimentum iamuliert- 

bus aot^ 









\. 



40 



iMhertt KJMa^ii 



bus noa poteft convcuire m carnem, ideo m- 
tura facit quod radius eft , providet lucurse 
de aeceflanis, & reli<}uum dinjictir in locum 
quendam , in quo fervantur in rauliere men- 
itrua. De illo cjuidcm m tantum diclum eft, 
quia majoris iiK^uifiEionis cfl , nuam pr^fens 
expofcitnegotiuni. 

_ Hic movet tmium dubium , ^ per/efol- 
-vtt, utpatet in Ittera. Kota, quodfrmdifi- 
fnm -vtrorum esl c^Udior caUdifflma mutis- 
rum,Jimteeadem regions , digefiione, & ci- 
bah nturitione , ^ fio de ah h. Hoc dtc0 m- 
imter, qma mulier in Mthtopi^ vivem deli- 
tats, ejlet calidior pauperculo -viro in occider,- 
t' femperutmte cthariis frigidtjfmis. Sed 
contra -utdetur, qnod mulier cAlidiorftt viro, 
qtita c alor funiat nr in fi^niuine ^fedin m»- 
.meplui efi defangumcquamin viro, ali.t, 
Sangms non ftueret qmtidle & conti?me r» 
f^^ltere, fed fic rton efl in vlro , ergo , &e 
fe/pondetur, ^uodub, plusefi de fanguine 
hemdtgefto & dccoao,ibi ejl ^ trJjor calof, 
J^dfc non ejl in mulienbui, erga, &c. Nota, 
Mera dicit,quod natura factt quod mdms eji, 
^^tio , qtiia natura regttur ah intellitemiit 
nonetrmte , expellit Immdum groffum mu. 
itern mediante flnxu. Et videmm exberi- 
mm, quando fuerit in corpor, animali 
Mifuts humorgroffuu mcivm corpori , ilhim 
natura verttt ,« p^rtes officiales corpofis , 
f^^aendafcabiofaspedes & manm , L illuSt 

humidum 



TJ 



1 



humUutn edat metnhra principaliay fcllicth 

cor y hepar^ Mlia* 

Quarto dubicaret allguis , unde v^irct 

menftruum in muHere , quando eii iaicoim 
cumviro, quia di<3:uin eft fupra , quando 
inulierconcipit, retemafuntmenrtrua: ex- 

go fi retenta ftieriat, mirum eft undetunc 
fluunt in coitu. Ad hoc dicendum eft, quod 
quandomulier concipit, retenta funt men^ 
ftrua propter hanc caufam finalem, ut de 
menftruoretento, fostus in ucero mulierls 
cxiftens, poflit nutriri. Quando autem nm- 
*: iier eft in coitu cum viro , tunc propter ma- 
gnam deleiftationem, quarn habet 5 quis per 
virgam viriiem exiftentem in vuJv^, nervi 
&venajexiftencesin vulva, confricantur& 
moyentur , & fic vulva dilacando emittk , Sc 
hoc eft oarurale refpeftu coitus , quia ille 
coituseftnaturalis. EfttanicnquaU violea- 
tus refpeftu fluxus naturalis menftruorumj 
Item omni diedenutrimentofumtofitma* 
tcria, quarapta nata eft ad cxpelkndum iu 
coicu. Et illo folvitur dubicatio , quare mU'' 
lieres impra^gnatas maxime appetunt coi- 
tum : quia appetitus coitus eft propter abun* 
<Iantiam materias fuperftuae ab alimcmo, It 
ideocum menftruafunc retenca, & onini die 
aliquid aliud gcncratur, mulier maxime ap* 
pecic coicum , quia ex cjusmateriaE abun- 
dantiavulvamulieris calefcic: &ficcoitum 
appecit. 






sa tAlherti CMa^m Lihettitf i 

' Hk mQvei (luaTtHtn duhium 9 ^JicfoU 
^Uht per fe , fed dHbinm efi circa diclA , ^ 
circa dtcenda j a quttus me^/brtd in v.ris 
Jperma ^fbfcindatur, ?^ Jimiliter tTienfiruum 
in muheribm , fumendo menfirmim pro fe^ 
tnine quod emittitur in^ coitH. 1Et videtur^ 
quod ah Qm/iihui memhris , quii^foetui af-' 
Jimihtur parentihm in ommbm memhris. 
Sedcontra , fijtc > Jequeretur quod imperf^* 
£iu5 in memhris generaret y in membrtstm' 
ferfsaum, quGdefifalJum. Talfitas patet 
fer expmer/tiam , fipaterefiet cwts , clau^ 
Hus 5 'Vel muttlAttts tn digtto non Je?nper ge* 
neraret .fimile fihi. Ccnjequenti^ p^tet de 
J^, Dicendum quodin coitu illa/emina di^ 
Jcindunttir a quatuor membris principahbus^ 
JciUcet h cerehro ♦ corde , hepate ^ matrke 
in msiUerihus, &a tefiicuUs inviris, & 
^x cmfequenti ex ftUis memhris ^ fednonah 
sUis partihus corporis principahter , c^ per 
hoc atiinfiantiPtm ditititr^ qf^od Joetm ajji ^ 

miUtur parentibus, Dico quod fajfictt prin^' 
iipaUbtts , prout ifia infiuunt aUu memhrisy 
C^ maxime a cerehro difcindtmtur ^ difiin- 
gmmuK iJnde videmt^s multum coeuntes 
iap^t dolerc , ^ maxime exfitcsiri jn mem^ 

hris^ m^xime deliUtmtn vifu* 



i>e 



De SccretXT CMalierfm. ^j 

_ +■ 

fDe Fcetm Formatione. 

C A P. II. 

"\7 I si s iftis , adformationemfcrtus in 
^^ niatrice efl re(3e.undum. Primainate- 
ria rccepta in matrice habet naturam la^f^is 
fex primis diebus. Ad hunc colorem iaflis 
opcratur calornaturalis inlpermate virie- 
n^ilTus, & calor inatricis > ita cjuod ifta ' 
raateria dealbatur ficut lac. Deinde illa ma- 
tcriatraDfiVjutatur ad naturam feucolorem 
fanguinis fpiffi ,. & aligualiterbenc coai , & 
hoc per novcm dies , po{!ta tunc ab iftor 
tempore fit confolidacio in nierabris fatus , ^ 
in duodecim diebus. . 

Ifind efi capittilum fecundHtn partfs exe^ 
tuttvA^in qtiore^uertitHr adformationemfcS' 
tus, Oriturdkbiuw y utrMm cahr fpsrmaUs 
fitignu dementalis, -velfit cstl<rr coclefitsfi' 
^ihtcr dc calore mmricky&c. Htcfirstdi- 
"^^^fi optnsones^fed cum j^rifiotde %. deam-^ 



^five c^lefiss. R^tio efi 



sfle cs^brfii 



difirtim-vus.fedcalor coeUfiis efifal 
'vawym animalmm^.fecnrJunj Averr. iz 
Metaphyf x z, commento. Sedtawen dicer 
^"f^^^^quodifiecalQrfitpart-tmignem & pa 
tim ammalisfi^eccclefits. Vnde calor tgne. 
^^nvertittirfimpUciterinfe .ficnt in contr 

nnm, Sedcahr ammdisfive ccelefiis efi bi 



dk 



mtxtm 



04 \jflheYn ij^lagni tikUm ^ 

^ixiu-s cum humiditate ^ te/npei^atus ^ & 
ilie confervat mixtum, Unde quodlibet ani^ 
matum vivnm vrvit m calido radicali (^ 
humido tempsrato, 'Duhium eji, qn^ membra 
pnmoformantur ^ generantur infoetH^ Hit 
dicunt quidam qtiod hepar^ quia in hepatefit 
nutritio prima , &* vegetatiofpirttuum, C^ 
qm^ &h hep^tedtfcinditur prlia femen qu^yn 
incorde^ ideo videtur hepar primo gensrari. 
Sedctim Arifiot. dic^mus y quodprimacor 
^mer^tur , quia eftprimum vivens ^ ulti^ 
tnum moriensjpoftea hepar^ po^ea cerehrum? 
pojie^ teJiicuU , Jic de Mtis^ Sed quando dici" 
tury quodinhepatefitprimanutritiOi dici^ 
tur qued eji verum cx confequents , fed i/% 
€Prde habetfieriy ^c* 

Juxta quod notandum , quod fecundum 

Phil. unumquodquc univerfmn confurgic 



cz quatuor dementis , tdeo quia in tali ma* 
teriaterrea , qu^ ceditiu fubftantiam of- 
iiuai: iimiliter aqucacedit in fuum limilc , 
& fic de aliis. Poftea vero folct facies for- 

c - 

Siari i natura , & difpofiiio corporis fe-. 
cundum trinamdiiDenfionem^ fcilicctlon- 
gum, latum & profundum, &hocfit pct 
i8,dxcst Abifto vero tempore ijidpit na-* 
turs fcetus confortari afque ad ee^rcfrum, 
Npta , quod foetus mulieris conficitur in 
14. diebus. Etillud quod pci: fermonem 

longura didum cii, /'^'etdici pcrqufttiior 
los ycrfus ; 



r^f 



Bs SeCfetk Mulierum^^ 45 

L 

Conceptutii {erncn , {ex primis crude 

diebas > 
Etquafilac, reliquifcjue novcni fit fan- 

guis 3 ab iade 
Confolidat duodena dies, bisBona deiii- 

ceps. 
Effigiat, reliquum rempL]S|Toducic ad 

ortnm, ' 



^' I 

Hic auBor ponit nnnm notahik^ utfaui 

tn textu^ Nota^ litera dicit > quod quodlibet 
'viventium efi ex o^tiatmr ehmenti4. Hoc 
frobatnr ^ qui^ ex quihus altquis nutritur.j 
ex illts efi confiitHtiiS , i. de Anima , fed cx 
tijciem ntitrimur z^ fnmus , trgo > {:^c. Mi- 



jiceum ^ f\ 



fi 



t^^calidum & humidum. Sedcontra, qu^~ 
dsm nnim^Ua vivunt ex puris elementis^ i^ 



^ 



rn 



ip/ii 



m en tts . 



T>ic€ndum^ quod fimplidter efi impofflbiU 
fecHndum Arifi&tele?n. Unde halec efi mix- 
tum ex quatuor eUmentk ^ & nutriturex 
f^qu^rmxta^ medimft caUn folis. TJrtde 
haiec in aqua pura vivere non fotefi , quix 
ilU non eft mitrimentalis^ Et ideovidemm 

pfcespm^m c&medere in xqu0n Jtem in quO" 



J 



tS 'lAlhersi (J^lagm LtBcIltUy 

Ithei mixto vivente requiritHr terra-, qt^dfit^ 
€it mixtum conTlan O* dHtum efe, alins ci- 
io difoherstur^ Item re^HiritHrignis^ utca- 
torem habeat in (im vit^falvatur, Etiam 
reqHiritur humidum , m qtio ttgat calidum^ 
^t reqHiritur hHmidum ^eris , qHtafpirims 
generatur ex fmgmne aereo. Item cflhfunt 
'ex menflruo^ qt^antum^ ad gro^ores partes 
menfiniijquia ojfa materiam hominis in ef- 
ficonfervant-j. Sienimnon ejfent ojfa^ho^ 
^MocIfo dijfoli^^retur. Voflmde p^rte men- 
^Jiriii tnp.gis aquea generatur cerehrum C^ 
fnedulU, Departihtis magis aereis genera* 
tnrfpiritus , ^ departihus m^gisig^eis he- 
fary iraquod qtUhbet membra inhomine 
fnnt in fHaflruciione ex adjunSione alicu- 
jm elementi' i^ot ^ foetm fic formatur-^ quod 
qudntitas maieri^ pr^exijientis condenfaturj 
"velrdrefcit adquantitatemflve extenfionem 
Aehit^form& y tn longum, Utum ^ profim- 
dum, lEt quando res generuhdis major erit m 
quantitate re corrumpe^^da , tuncfit rarcfa^ 
ilto materi^n Qumdo vero erit min^r^ tunc 




fit condcnfatio. Sic eji qum:do ex femim mu* 
lierisjit homo y quia tunc fi materia feminis , 
eflm^jor recipiente fi^rmamhominist tunc I 
^primo calor naturnlis C^ virtus formativ^ \ 
m^teriam condenfat , ^ factt indurefcere , 
dmec aptafit form^ s ^ tunc homtnegene-' 
ratOj materiam augmentat interim cum ele- \ 
mentisy nfqtte ad quantitatem competentem ^ 

^ Jthi* 



l 




iJMuliermLjfr- . ar 



c 



ednntanima-min infimti genetM^m , ^#- 

hent QJfe indetarminat^ ante tllud injla.ns .' 
-giism^vis omnesfint deteYminatdi.nonperfQr- 
mam carrumpendAmy fed per formam men^ 
Jirui 3 tamen adhMMxfpeB^nt aliam iermi- 
^^tionem kform^ gmerandii.fecundtimhac 
ghffatur litera^ , qu^ dtcif j Tojlea verofokt 
f^ciesformari feetmdum trinam diwenfia" 

^emyfciitcet determmabiltj. 

Sunt aurem qiiidem, qui pencs quodli^ 
bett;^mpLis fignatum , ponunt regnare ali- 
queiii pLiaecirum, It quiafcirehoc mul- 
tum confert ad ea qux hic fcribuntur j ideo 
neignoranti^ m^x illud negledumadfcn- 
batur 3 ex his aliqua declarabo. Notandum 
'fnino , ut dicit Avicenna, accidcntia func 
m tnphci genere ; qu.^dam enim materiara 
coofequuncur in compofito, & ci auribuun* 
tur : qua:dam formiE : qua^dam compoiituni 
ex mareria & forma confequuntar, £t cum 
hoc fit naturale compoficum cx materia & 
fornia, tripHciter denominabunruraccidcn- 
'tiain ipfo, Ex parteautem animx funr quaff- 
dam accidcncia , virtus eundi Sc movcndi , 
^quia fecuuduni intentioncm quorundam, 
qui digne locuti funt de natura , oraoes vir- 
tatcs ^as anima iti corpore comp!eclitur> 

illas contrahic a fuperis & corporibus cce- 
ieftibus» 

HicMuiior incipit determimn A0 fiiccejjl^ 

B z vafos-' 



\ 



. ^ . 



'^ iS \Albert 



fotHS formatione.fecnndnm infiHentlsit 
■planetarum. Et primo promittit qu^dam 



fecundo exec^uitnY imentHmf 



ijiofc 



exlitera, F istus formatHr fuccejfi 
net&s, Idem ptoh^turfic extr^ hterkm. ' Pe- 
ms illHdfQrmatuY fmm , (luod divetfimode 
infimt f(jetm ife ^ "vitjere^fed planetdft^nt 
hHJnfmodi^ ergOy^c, Minorpatet^ qutA 
huic tnfiuit vivere longo temporeibmcparvo 
iempore, utpatetper Ftolom^umin Ccntilo^ 
^^uio fuoy&perejm CommentatcreM Halj, 
■ Nota , tunc planeta dtcitur regnare y 
'^quandoefitn majorevigore ^ fiitcet quandb 
efi tn domofua , hoc eft , infignofihi confor* 
mi^ & qiidfint domm pUmtarum y infr^ 
patehit^. Nota^ anima m&vetcorpm y per 
hunc moAum anima primo movettirab alioy 
fcilicet appetihduiQr fic motM movetfpiritmj 
quwus 77JotiS, ipfi ?mvent rnufculos, qui mo- 
ti moven t tnembra. Et fic patet quod appe*^ 
tihHe eft pnncip£ile movens. Seddubium cft, 
ntrum aliquod accidens pofiet efe principium 
slicujm fiibftantid princtpnle^. Kefpondct 
Galderm Burbmlii fuper qti^arto Sententia- 
tHm^ quodficy probamusfic^quia tUud efi a- 
gms^ qnm corrumpit urmmy ^ generat a^ 
iiud. T^lu autem eft humor&s indtfpofttio^ 
five dtfpr&portio ekmemofum , qu^ corrum-- 
fitformam hominhi & generaturforma ca^ 
da veris , qttod efifubfimtin , igitur , &c* 







jDs Secretts tMMUerufrL^^ t^ 

Refpondettiry quodhumor notificms efl qudi.^ 
damfubfimtia, Non enim fumitur humof 

jTl *» 

ffQ p^mdentCyfedc^pkurpro 77mteria hnmi^ 
d^ peccante : ita quod accidem no^z corrum-- 
ptt hominem -^ nifi^virtutefui fHbjeai, Scd 
quando dicitur , Subfiami^ nihdefi cohtn%^ 
niim , dicitur (^uodverum efi , de contrarie-^ 
te perfeHit , tmmn bene contrarietate dimi^ 
ntita : qi4^ f^fficit ad corriiptiomm unius , 
& ^d alterim g^ner^tionem, 

Abukimoeniai orbe , 'qui momHiurno 
omnesfphxras infcrtorcs recipit , iafluuntur 
niaterLi^principalicer &radicaHter virtuceS' 
ellcndi Scmoveiidi ab orbe ftenaraiii lixa- 
rum, fcKtus recipit viitutem, quje diflHigui- - 
tur in fe fecundum diverfas figuras & acci- 
deacia. Er iilud convenic ei, ia quancum cft 
rorma, fedetiam contrahic aliam virtutem 
ab hoc orbe qux dat efle , & fecundum di- 
verfas naturashujus orbis^pofirph.-rram ftcU 
Jatamponitur fphxra Saturnifecundum A-^ 
^ ftronomcs \ & ab Illa inHauntur animx vir- 
tatcs difcernendi & raciociiundi. Et [foftca: 
IphaTa Jovi^ & ab iila influitur aEiimr ma<t^ 
nanmiicas , & plures animsepairiones. Ec i ' 
fpharra MartisinfluituranimxanimoUtas & 
Virtus irafcibilis, & aliadeitderiaanimcr, Et 
a Solc influuur virtus fciendi S: memorandi: 
a Veacrc morus concupifcenci;^ & deilderii; 
a Mercorio virtus gandendi & dekaandi: 
aLuna^u^eftradix omuium virtutumiia- 

B 3 tura- 



'■ H 



ti^ 



3 Q tjtlhefU ^la^ni Llhdlns 3 

turallum, virtus vegecanJi : quamvislio^c S: 
plura aiia, ab anima procedupt > Sc cum ifta 
lequuntur ex diveiiis partibus corporum 
coslellium , tamen hxc omnia animo: attri- 
buuntur, & non folum animx fed toti com- 
poficb , quod iimplex non pocell fuftenjrarc 
^.ccideas. 

Hic ojicndit quamodo aninm infiuuntuf 
diverfa ^ccidentiaa corpcrtlm fuperccchfii- 
hm, Nota^ ah pttimo orhe , anima capit e(ls 
in omntbuSyCftmntHm efi ex partefni, fed 
fph^ra caliJIelUti dat ep ^ifinclum anims 
^h ahis entihH^j t qn^tpropter multitHdtnem 
fiM^ruminfluit AifiinciHm effe , & diRin- 
Sionsm, Vndefecundum hocqHodfiellafpe- 
$mlis refpicit unam animam plta quam a- 
liam^ ideo difiinSum epe influit CHilibst a- 

nim^ hHman^ , cm correfpondet difttn(i^ 

fiella. 
. Notay Saturnus efi primafiella erratica ,, 
& gratla fnd infiuentm daf animd virtutem 
dtfcernendi & ratiocinandu £t dicitur Sa- 
turnus qmffattir in arvis, per contr^inum. 
TJnde cumfit frigidtjjlmm ^ficais > infiuit 

^arifiiam ifforegnanttj, Sed Jupiter in- 
fltiit m 



o 



'^Hpiterf 



/?/ 



n 



contrarium.Et illud attributum esl uni pla- 



^ft per infi, 



nimss^ 



1k, Secreiis rJ^Itibe/itni-J. ^r 

nlmus. Et in Vemre n^ifcHntur Uixnrioft^ 
Sed Mars efi waligmjjirf^us flmctftvHm , e^ 
dat virtutefn irafcibilem. Sol eft opttmm 
planetarumy infiuens fcientiam ^ memo>^ 
riam> %)ndefubfolenMiftmtfelices^ ^- 
mabiles. Sed Mercurttis dtcitur c^mfi met' 
cMorHmhjrios , id eft, dominus : ftcut enim 
mercmor dtcitur ejfe gatidiQfus & ctffahiUs, , 
fc ^ tlle pUneta esl henevolus g^tiditsm &. 
deleclationem inftmdens , fed Luna infliiit, 
'virttitem 'uegetandi & ntttriendi , quia ejh 
infimtis flmet^ritmi ideoimmediatnis agit^ 
Item litera dicit , ascidens in (tr^phci ef-^ 
fintia nonfiifuntattirj canfa efl-^^ quia acci* 
dens cgrediturds nAturafubjeBi^ nonfolum 
magnipudinemfHbjeEiitfive cmif£fndteri^-r 
lisfedetiam magnittsdmsm cmf^ cfficientis, 
Ideo com^ofttutn fecuridHm unampariem eft 
caufa materiaiis , €^ fecmdum ^liam par'^ 
tem eftcmfa effccliva » & quia in fimpUci 
non eft exponers , ideofimplex non ejl fuhje^ 
Hum accidentium^ ^ maxime.accidentium^ 
realium t qu^mvts t^men efentia fimplex 
foffet e(?efubjeBttm fuorum modorum ejien-" 
di^ficm matenaprima ejl ftibjeclumftia pa^ 
tentiayqud eftfuus modus ej?mdi proprius ^ 
formalis. I.x quo patetj quod acddenti^ po-- 
tenti^ nonfunt accid^ntia foUtis animsyfei 
funt accidentia totitis compofiti, Sed dtcun^ 
tur anim&fic , qtiia tn^funt corpori perani^ 

mam principaliter*. 

B _ 4 Nunc 



1 



' m 



■*• 



z 



CMag 



Nuac-vero expatte corporis confimili- 
tcr eft" notandum , ia priiBo de creatione 
vcl foraiacione corpork , quod ex enibryo- 
# ne cvQAiur&c forraarur per ejfFeflus & opcra- 
tiones ftelhrum , qux planc:^ rlicuntur. 
Primo enim materia embryonis velhoaii- 
Bis generandi, comprefr2& coagulacapcr 
frigidiutem & ficcitacem Saturni difponi- 
tur, huicmateria: a Sacurno virtusinflni- 
tur vegetativa , Sc mocus naturalis adfcribi- 
tur , & tunc pacebir in talimateria operatio 
aliqualitcrdebita: EridcoMcdici dicunt, 
quod poft lapfum fpermatis in matrice pri- 
JTii menlis^in generacione, & in temporis 
iuccellione, fecuudum exigenciam naturas 
feminis , Saturno adfcribicur, quia fna frigt-- 
^ditate & ficcicatc femea conftringit & con- 
folidar. 

- ^oftquam auSforpofuit accldentm prtfprla 
ammd , mcdmntibus corponbm ccelcfttbus , 
tonfequenter exequitur de accidentibpn cor- 
pork. Nota , frrgidi ejlfiringere # conden- 
fare , utpatetin experimsnto. Utfi acapH 
turolUplenit Mqu4y & ponatur adlocum 
frigidHm , aqua minoratur ^f quod compri^ 
rrntun Sed c^lidt efi extcndere , ut caUrfer^ 
'facitf 



qua^ bidliente ipf^m extendit ^ raref. 



jfiombuS', fedqHt£t SmtHrnmeflf 
^ fccm : ideo aJfmiUtiir terra ^ 



condenf 



W' 



% * 



w 



t 



' Efl frigidm fumme SMnram ficcm ^ 
afper. 

NotA dubiiim^Htrum alipits planetamm 

fL&0t infltieYe frigidltatemy C^ njidetHr qmd 
non , qmaz^ de c(^la dicitHr ^ Stell^ mfluit. 
motum & lnmen , fed tam motm qua^mlu^ 
nten calefaetunty ergo-, ^c. Kef^ondeo qucd 
omnu plas^eta influit c^doremfed unUrS plus^ 
alter fninus, Unde Saturrzus 0* Lun^ mi- 
nime influunt calorem , refpeEit^ aliorfim 

flanetmrum, 

Scd ex ifto flatimoritur dubitatio, qu4;i 
alicuipotefl efledubium^ utrum Sacarnus 
regnen , in cujuflibet embryonis coaceptia- 
oe. Et fi iion , tuuc mlrabile eft , quoi di- 
dluni eft. 

Htc movet dubium & ej} illnd^fi diBum 
effet 'vermn y fequeretur qnod Saturnus fem^ 
per regnaret t &>hoc ejfet mirahtlc^. Confe^ 
quentia non prohatiir %n liter^ > fed de fe ^>*- 
tet^ quim bmni diefumt conceptio/tes pne- 
torum. 

Circa quod notandum eft j quod materia 
prima fubjeElaeft corporibus fapercaslefti- 

bus & eariuB niotibus. Et hoc eft, quod di« 
cit Pbil. I, meteon quod omaia inferiqra 
C2ufata fuju: i fupcrioribus & ab ipfaruoi 
rnotibus gubetiuntur. Etideo ncccire eft 
^quod ifta inferiora particulariter & uaivcr- 
faliter refpiciantur a fuperioribus intelU- 
endo dc virilitare corporis tocius fuper- 

B K cceleftis ' 




« 



-. fi 



.« 



M lAlkrfi- C^f^^n^ LtHifff i 

coEleftts : univerfaliter enim ifta inkxloxx 
rcfpicinnturafuperioribus, qnia nihil ficde 
iiiateriaelcmenta!i:.niii ex virtiue corpo- 
rum fuperiorum ;fdco dicic Coiumcncator; 
1. meca. .quoJ na:ura noii agit niij guber- 

nctur d corporibusfupercceleilibus, hoc eft, 
ab intcUigentiis. Parcicularitcr eaim ali- 
quid tit in iflis inferioribus i caufacione fu- 
perioruni , quia unafjars cceli , apta o.lca cfb 
iQtroJucere talcai formam ilet0rminatam 
& fpeciakm , alia vero aliam formam, & il- 
lud cotum vidctur effe dc intentione.Com- 
mctitatoris in primo de generatione & cor- 
rupt. ubi vulc qiiod gcncratio elementorum 
& parcium ipfarinn ad invicem ordinautur 
&conIervanturpcr motus corporura fuper 
corleftmm , & pcr mocuf? elementorum <]i\i 
concurrunt generalirer ad generatioucm 
mixcorum.^ Addit aurem Commentacor 
^uodindividuaai^imamium & planerarum 
untdecerminatarum caufatum , & funt de- 
termmaca ad cfTe. Et ita tam clTe univerfa- 
liter quam particuhriter in%iora arupe- 
rioribus refpiciuntur. 

Hic aHcior folvit qtujlionem metam ^ 
frimo pmit folHtionem quan£%m : ftcunia 
afplimt esm ad pmofismn , ibi, Et ideo 
cumnatum^c, Nota , materia caikfii 
refpicit determini^te elemmtum > c^mA in «- 
napartegenermtgnem , ^ in aVm cormm'^ 

-M M r ^ m ^ _._ 



Jlcut videmm , q^um fig. 



viAm 












w 



m. 



'De Secreus tjilulierum^^ if 

■ malia faciunt generare aquamphisinfep^, 
tentrione , fed fgna ^ejliv^lia plns faciu7it 
generare airetn velignem in afattj. Not^^* 
Uteradicit corporafnnihum partium , tinde 
iJU partes dicuntptrfmiles , qu^rum qudi' 
bet fufcipit prddicattonem totim yhoc mteUi- 

. gendo departibtis quaniit^tis : fcut qndi' 
betpars ignis^ & eti^irm ignis habet partes di' 
'verfanim ^MiQnum ficut mattria igyits 0^ 
formst. Modo generatio partium fmiUunf 
corporum , quodfunt in elementatts (& de^ 
tnenttireguntHr ^ €> detcrminata fi^nt per 
7nQturn corporttm coelefliHm, idem eB dicen- 
dum ds planetis & individnis animantium. 
Et ideo contingit quod in una parte terra ho- 
mines moriuntnr etfi efcnt in aha , ibi pof^ 
fent revivere vitam eorum, ^ui^fi aUquod 
mixtum fuerit ntmis cdtduminregione ni- 
mU cahda , illud debet poni ad regionem fri- 
gid^m ut ejm calor attemperetur^^ tunc il' 

ludfanitati refiituatur^ 
-,Kt ideo cum niatemprimoficfubjecla 

Corporibus fupercoekftibus , neccire efl> 
quodcapiat formam a!icu}us fpecici de:cr- 
minacamab aliquaparte fpeciali ca:Ii » ita 
uc noii polTit eam reciperc a corporc cosle- 
fti communi, co qiiod talecorpus refpicic 
iftaai niateriam vcl tftam formam iadiife- 
renter: naiii qua ratione daret illam for- 
mam, eadem darct 3c alias, quia omnes for- 
vax , cjuas funt tn potentia in materia prjma, 

B ^ & in 



5« , xAlhtiti tJMagni LtbeltjiSy 

-& in prtmo motore , funt in a<au , ut dicic 
Commcntator. i z, Metaph. crgo ctim ina-. 
icria rufficicnter dirpolica cfl , ncccffe cfl: ef^ 
fe aliquam determinatam partem m primo 

, niotore, primo fpecialitcr refpicientcm ma- 

tcriam ad huj is decenainate furceptioaeni , 

& ideo non fuiEcic ageas particulare phyfi- 

cumftaate commani inSuentia, & comrau- 

m aaione cprporum ccclellium: Et illad 

patetcxco, quiapoftquam femcn eltdecr- 

fum , gerit in fe vim illius , a quo eft deci- 

rum, Et illa virtus noH gubcrnatur a corpo- 

ribus fuper cosleftibns uniformiter,;ita quod 

nori magls gubcrnatur ab una parte cceli 

quamabafia , imo hoc mododeftitueretur 

in fua propria aaione, &per canfequensi 

fine. El illud eftdeintentione Ariftot. fe-^ 

cundo dc generatione & corrupto ubi dicic, 

c^uod advenicntc So{e redibuat animalia, & 

rcccdenre Sole aniaialia peribunt. IUud aii^ 

tem apparetexinteat')nc Commentatoris 

fecundo Mecaph. ubt vulc quod matcria pri- 

ma primo non recipit omnem foraiam iu- 

diitcrenter , fcd primo formas clemcntares , 

& mcdiantibus iftis oames formas nKxco- 

rmii. meaatemordo foraurumnon poccft 

efle mfi ab alicjuo fpecialiter materiam gu- 

, bernantiam , ad receptionem forn^aram. 

Hic ^HBor appUcat ad propojlmm ifiam 

folutiomm & prtmo in generalifecundo , in 

fpecmUy ihi, Et psrhmc mpdHm* Nom\ 

mQtQr 



■^, 



.:* 



m/ftoY primHS eft dnplex, Q^id^m ejl >not&r 
pnmus , ut ipfe Demgloriofus , C^ prateril^ 
tiim motorein pji pomre ^lium motorem pri^* 
mo conJHnBHm. Tjnde PhHofophi ponnnt 
ociofpharas , C§^ noveyn motores , idso qui^ 
qiulihst fpfura habet ftitim proprtum moto- 
tsrn.^ Etprdierillof motorpsefi dars unum ' ^ 
f^otorem Jimpliciter imrnobilem > qtti no^ 
Piovttur tmmediate , fed medimtibHS aliii 
motorihus conjunPik. Modo liter.^ aucioris- 
fic inteiligitur -» Omnes form^ in materia. / 
compoft^ fnnt de primo n^ otore femper fim" 
pliciter -t ^ in ^ciii, iJnde Ltcomenfupet 
primo 'Pofteriorumdtcity quodeffeStis prima 
h:ibet tffe in fais caufis m^xime ejfcclivi^ ^ 
fed tnfe habet ejfe virtualiter. Nota, parti- 
CHlariter ^gcns fub ipfinenti^ communipO" 
tesi edHCffefcrmam determinatnm , qnia o^ 
tnnts cauf'Jt ptima determinat^ refpiciens ^- 
liqHam formam plus infatti qttam pater 
vel msiter^ Et ideo agens piirticnl^rc 71 01 
prodticit fine determinato agentt-j. It^ Iste- 
m dicit y fonen decifnm hahst vim illius cb 
qtio efl decifnm. Ex qtio dubitaret altqtm , 
utrum fernen decifnm ejfet animktum : & 
"videturqtiod ficqma femen in quantum ejl 
inpiitre-i tunc efivivt^m vitarr* patris ha" 
bens , ^ fi habet eandem naturam in mtt-^ 
trice^ ibi eritvivum. Hic refpondeo j qtiod 
femenfufumtn matrice non eft vivpimfor- 

m^litery qni^ mc eft plmti^'^ nec mifn^U f^^ 



■^ 



■a 



%t %jTtkm CMa^ni Uhelltts y 

pfc vivHm natnfaliter^ quia mediantefpin^ 

snterveniente oberatur 'vitam. Sed 



fih 



f 



ducit animam. Dicendum quod mediante 

^ ^L ^ ^ 



./? 



fleSas d* 



pm^tas fpintualiter repr^fentantes fpiritu^ 
0km infiuentitim , diverfficmtur imagines 

hominujnfecundttm Albertit, & ideo quan- 
Aotj^ contigit^ quod homo cum c^pite unit^s 
Jorci generatur , quia ajiqu^ slella tunc da~ 
minatur, qu<£ influittalem difpoftionem ^ 
&Jic eji expertum quod in Upidealiquo eji 
f^cl^ imagofcorpionis vclferpentis , quitt ^- 
lii?^Ha fielU vel confiellatio rcfpexit tpfum , 
& fbi imprefit tllam fifrjiram ^ ^ ex hoc 

contingit gitQiimagmis altqf4orum fignorum 

fculptji in lapidihus hnhcnt curdre quafdnm 
infirmitates , ficutrecitat Haljf , in centiU" 
qtiio Ptclomsi, & vidifqttod im£igofcorpio- 
nts fcHlptacnravit Ufionem faUaminf^ 
tellicQ h fcorpioneanirnali , ©» fic viderms 
quod qnandoqtie aliquacorpora mortuafe' 
fu/t^,^ fciltcet hominss centum annis vei 
amphmjacentfine incineratione , & hocfit 
pr nattiram ftellcirnm refp 



iji 



fervutturfi\ 



quodqumdaque optirui amici fiunt immi^ 
ci una caufa agente particuUri ^ ^ hoc 



./ 



jff 



gn^^" 



J . 



^ 



gn^ntlUffii quihm ipji funt fuhjeclu 

Et per huac iiioduiu manifeflaEur elTe de- 
Satunio propotituui, fcilicet quod habef 
difpoaere materiain & introducerc taletn^ 
formaiij : fed quod Saturnus iic feraper dici- , 
tur regnare in enibrybnis conceptionc j fic 
iiiceUigitur, quodfuum regnareiuhoc lo- 
co non fumiturpro alioauam influere ta- 

lem difpoiitionein qua: ab alia parce coeli 
Honeft nataiuflui. Et ideoli in talihorano- 
ftis veldLeinon dicatur re2;nare Sacunius,- 
hoc ex co quod ccllat virtus fua , led aliqnts^ 
alius planetnrum , velftella apca nata eft in- 
fluere talem difpolitionem in materia,quaui 
Saturnus influcrc non potuit, quiaadlus a- 
. "ctivorum func in patience bene prxdifpofi- 
to, Et fi ahquis qaa:reret, cur itafic quod 
omntatali curfucurrant. Refpondeoquod 
ficfunc ordinataapudDeum, qmprimoo- 
riginalitcr omnia difponic fecundum ordi- 
iiatioaem fublimem , & cuilibec virtutem 
propriam fecundum cxigqiitiaavfux' naturx 

miniftrac. 
^ Hic ^ppUcatfolutionem ad propoptsmfu' 
um infpeciali ^ot£$^pert€Xtumfolvitiirdtt'-' 
hitatia direBe informa , ' qumdo argiiehs^^ 
tur^ Siprimm mmfu attribu$returSaturnt>p 
ita ille regnaret in principio conceptionis > 
tttnc femper regnaret Satnrnus. Dico Satur- 
ntimregnsire intelUgo dupliciter^ uno infiu- 

cntt^gener^li) sLo modo inJlueMi^ fpi'^^^'^ 

a!i> Af^- 



4* lAlheru (Jila^ni Liheths j 

mi, Modo dicit quod Satstrnm ngnat omni 
dte tnfiuentia. generali fed regimen fpiritui^t^ 
l^ Saturni eft^yqH^.ndofacrit in d&^noftia-, 
& tunc hahet mnjorem infiuentiam. Nata^ 
Saturnui eft fngidus & ficcmM^o hahet in- 
fiuerefewmi htimidum 0* cafdiim.ciHiiftbi 
contrariahtur virtt4aliter ^ tmde or/mis a£li$ 
fit gratia contrarietatu y quimfimileaddi- 
tum alteri non agit ipfnm , unde agens e^ 
fmstis inprincipio aaionisftmt dtfitmiltar 
fed tnfine fuiit fimilia , qma omm agens 
^Jftmilatur fuo p,^J[o in quantumpotefi me- 
aiantefHn 'virtute , qui.^ omne agens natu* 
tah agn inftiu?n contrartHm^ fecHndnm 
^ltimumfuapotentta , ut patet i.de Coelo. 
Mota Inera dicit aEliu aBtvorti^n^ ^-c, HoC 
patetexfignis r^mifeftiSy eftemmqmdam 

Pfi^ gener^li^ qui-vociittir Scorpio , lUeinfi' 
M m^na^ pifratcris perrete y ^ non inficit 
rste, qui^ rete non eft difpofitum nd hoc ^c. 

fol C^lcfc 




fcthcet inferhm fe^,quamvii fnt fihi pro^ 
^uiote!, hoc eft , froptir mdifpoftionem ma - 
teru, &Miopecc.t'uenmt dicentes, ^iodli- 
Wfieriex aMotibst hoc non , z>ide!icet , qttia 
$nmus acius propritis habet fisri tn propri.t 
iv aUriii fibi difpoftit , Item nota quod pro- 
pri^ difpofitiones non corruthtuntnr in ' 



fi 



d' 



pnii , qtiodpoftqnam matm.% menfirm eft 



^fita j ^ (iimndQ homims f 



* 



f 



'ii^ 



p .^ 



ift" 



De Secrctls CMutiemm^, 4I 

ducttur-ttHhc difpofitionesprim^ corrHfnpun- 
tur, hoc/ionvaht ^ qma tunc difpofitione^ 
fri4§ira> pr^ceJJWttnl:^. Und^ dt[pofitionei 
ftmt medium recipiendi illud quodfit depo* 
tenti^ materia- Notaj quodauBcr inlite^ 
ra^ cjienditfe ejfe cathvlicnm , inhocquod 



/' 



Fhilofoph 



.fic Bam dtJpofmtpUnetasy &felUs,& non 
denovo : o" ideo Commemdntfecundade 
Ccelo , tottim cdhim ptriret proptcr ilUm in-' 
erdinationem qndfieret per tlUmJiellami ^ 
^porteret qmd coelum nan movetur. 

Poftha:c qux dida func, Jupiter advenit > 
^ui fua gratia & vircuce materiani difponit , 
ad fufccptionem formas menibrorum : 5c 
cali^ita^e fua vircuali & caufali maceriam 
foetus confortat , & fua humidicace replcc 
(^wx fucrunc clcliccataa virtute Saturni ia 
primo mcnfc , & fic Jovi attribuitur fecuft- 

dus menfi?. 

Hic miBor exeqtiltuf de aliis pUnetU 
qnmtum adformmiionem foctm y mdetur 
quod pUmtit ?2Qn formant fic m.^iteriamfos" 

t^iSyqma interc^ufam &efe£itim dicituref- 
fe proportio: & fi fic,fequerettir qi4od emhrye 

genemttu efiet perpetum -^ ctim ipfi plantt^ 



■?*;. 



pt 



'f* 



P 



Tcrtia 



.»- 



42 ^Jhrn tj^ia^m tihcUki ^- 

TertioaJvenic IVlars , qui fua c^UdiurCj 
&ficcftai:efofuiatiiiatcmm , dividensila- 
teribus brachia, & dividiccoUum a bra- 
cliiis', & Gaputfonnat, &liuic operationi 
atcribuitur tercins mcnfi?. 

Nota. Mars ej} calidus & Jrcciei , & id- 
eo ipfe hahetfc^rrnare crura^O' brachin , qtli 
funtficca. Oportet enim quod calor fuffi- 
eiens congreg&t partes teneflresficcas , fide- 
hentfieri crura. ^ hrachia, Nota , quodex 
Ittera hahemtts quod caput formatur pritts a. 
Marte quam cor k 5a/o, Hujm caufn efi 
ftmdtun medtcos , quin in capitcfunt om- 
nsaprincipia -vit^, ergoprimoformatur. Sed 

^riBoteles ponit quod corpnmoformatur» 

^i^corJIi4itexomnihttsmef»bris. 

Qiyrro menfe virtus Solis aavenic , for- 
»ias impriimc, cor Creat, & animse fenfitiv^ 
aiotum dat. Et hoc eft verum fecunduai 

mrentionem meJicorum & cjuorundam 3i* 
i^onomomm , umen feaindum inter.tio- 
nem Anft. cor inrer omncs partes o-eneran- 
das generatur primo , & virtute cjSs omnia 
BQcmbra nafciintur, aiduDt cnim <^uidam ad 
iltam partem dicenrcs, <juod Sol eft radir 
totius virtuns vitalis,& tali operatioai quar- 
tus mcnfis adfcribitur. 

Jtem FhU. propter iUum texium adfcri- 
mnt generationem hominis Soliy dicenteS 
komogenerathominem&faUut dtcitur %. 
Ihyfic, quia afcle virtm radicaUs depcndet. 

CofiSr» 






CovtrAfific, feqtterettirquodhomo ieleret 
dicifolaris & coekslis creamrar qsiia effeaui 

ah codem denominMionem ftmit aquo ha^- 
■het entitatem. Dicendsim qtiodfoj eji cmf»^ 
remota , \Aeo non fumit dcnomin^tiommef' 

fiiltisafolcj^ 

Qiinto temporc qu^flam exteriorunv 
membroruni Venus faa virtute perficit , &r 
quxdamcxterioraforaiac^aures, nares, os 

. & vlrgam virilemin mafculis , & pudibua- 
da, fciiicct vuluam,mamilhm, & aha mem- 
bra iti fcemellis : manuum &: petlum fepara- 
tionem facfc Sc dfgitorum , & iftiquiutus 

■ menfis afljgn-uur. ' \ 

Nota , Venm efl hemvolm flaneta » o** 
eji vinuaUtercaliduSy ideoperficitmembmf 
^merior^fcil os , & aures, & tefiicHlosJed 
x^MeturqHod iefiicuU dehsant primo genera-^ 

. fi > quia funt pnncipaUa- membra , fi\ 

'fi 



'* 



tintts fdvet^, Btcitur y quod temculino» 
funt itaprindp^Vm memhrayfuut cor & ca~ 
put, quta-videmm teftictilu abiattsadhuc 
-vivere homimm, fed capiti »hfciffo & eorde^ 
ahlato, ulterim ibi vitam non ■uidemns. 

Sexto tcmporc iDfluentta 5c rcgnatio Mcp- 
curii in!^;:;:-ienta vocis format_, fupercilia. 
componit , oculos fabricat , capillos crefce- 
re facic , & ungucs producit. Ei ifti ope- 
rstioni fextiis menlis attribuitur , unde ver- 



Inarti 



tn 



J 

44 tjrH^erti iJlIapu JJhcllm, 

Inftiumenra novcm funt giictur , lingua 



Qu, 



- i> 



_ ^eptim.otemporeLunaoperacianifinem 
imponit : replec cnim fua humiditate angu- 
Itias carnis , & aurigcnas carnes infupcrficie 
compkt. Venusvero&Mercuriushumidi- ♦ 
tatem tnbuentes toticorpori, nutrimentum 
fianc^ Et rfts Qperationi dacus eft feptimus 



^^^^nota , Lunarepkt poros carni: , & 
t^cttfwtum epffplenumfHpnficie,fciUcet in 
mtt->. Itemfi aUquu puer nafceretur in fe- 
t^"»0"^fnfe, ilk moreretur ,- qpJa no» efi 
.AdhHc dshiteformmm & cmfoltdatui , er- 

■KA ^"^^-^, jnfl«entia Saturrfi, cui oaavus 

mmCxs adfcribitur. Et ilk Saturnus mul- 

tum mfngidat & ikcat , &per confeqaens 
"nngic fatum , & ideo aliqui Aftronomi 
ponunt fa.cum gerieratum in oc-iavo mcnfe 
moribundum vel morcimm effc , ut in fc- 
g.uennbus manifeftabitur. Dcmdcinnono 
nienfe dominatur Jupitcr , qiii fua calidfta- 
te & humidjcate fostum Ixtificac: & fcctus 
qm generaturin iftoraenfc,eftfartis& bene 
di politus & loogjE vicsc, & eft fortis erati:t 
caioris, & longa: vit^ gratia humidiiatis. 

Hic atiUorponit in qao menfe Sa.turnm 



ife hahet tnfi, 



ta 



iayqubdjiin atiquo memhro deficientes fue- 
ri n^fcuntur "vel generantur cum quatuor 
digitts in mmtt , i>el cmn tribuSj hoc efi pro* 
pterdefecium materid, Similiterfi generare- 
ttircum fex velcumfe^tem digitis > hoc efiet 

ex abundmitia ni^Jeri^. 

Eft autcm adhuc notandum , guod mem- 
bracorports orgAaicidtiodecim lignis Zo- 
diaci attribuuntur. Primum ergo ilgxium 
tocius fphaTae ccxleftis eft Aries, in c^uo qui- 
deni iigao Soie exiftente tcmperato , ficca- 
lidum & humidum, S^.tunc eft motus adgc- 
'neracioncm , ideo motqs foHs in arietem ai- 
cirnr ptiacipium vit^ , & r.idix virtutis vi- 
talis : propterea arieti Attribuitur caput io 
homine & ejus conditiones, Nam aries m 
ccclo cft dignior piis coeli, quia principium 
dtvifionis fpha^ra; pcr duodecim iigna , licut 
caput in homine vocaturdignior parscor- 
poris-, & ideo iiiCrito arieti eft aiTtgnandum, 
& quia Sol currens in hoc fig^o cah'dum & 
humidum naturx movet , & caput inhomi- 
nc dicicur principium fpiricus vitalis* 

Fofiquam atiBor oflendit infiuratiam fU 
netarhm o^fieUanm reffecin foctus , nunc 
^mfequenterprGfeqmtur de effeBufignortim. 
Nota. AsieseJicalidmy & hitmidHS C^ cor" 
fefpondet Veri, Verenim efi calidns ^ hfir 
■ midus^ c^ tPinc nmm^Jis tnaxime appetunt 
coitum-i qmm tunc aHgmentatur calidum d^ 

hHmidum grm^ S&Us ^xlficntis in^riete , 



^^ K^li/erti iSHa^nl LihcUm^ 

i^ maxime in 'vlristunc eft appctitHS^, TfQ^ 
4fterhoc etiam ms^ter ecckfiafia.tmt jejuni-- 
:tim m^f^ts iniUo tempore quamifz aliotem- 
jpore-t popterlHXHTtam illo temporerefirm'- • 
^^endam , quia tun^c homines conJlriBi hye^m^ 
'teijertHnttir 0d vlgorem, 

Undc Vcrfus. ■ 

Marts mares^ Febrmque canes ^ Majo 



tnuheres 



'fi 



in q^o vigent omnes poienti^ anim^iprota^^ 
to (juia ipfe Aries efi principium "ynalis ope-" 
jationis , &^fic caput in quo vigeni amnes 
fotentia mim^^ i& ideo medtci dicunt quod 



^fi 



fed 



,fi 



fifiatin corde ifui 

quodincapit€y patet per Avicennam, qtti 

dicit qmd vidit anetem ambuhntem corde 



effe non pojfet , nifi 

m de cttpitt^. Sedcon 

fexto Phyfic. quiipft 



^fi 



dtcensfe vidiffe mietem currere hinc inde ab^ 
■fciffh capite^, Unde Averro^ vultj qM vi- 
taprincipaliter ^ criginaUter ft incorde^ 
fed iX confequenti in capitcj, Sed medici 
funt muhum fmfuaUs y (^hccideOi qui^ 

-vident in capite e(?efenfus virtutumjdeo di^ 
'CUnt vitam confifiere in capite principalitery 

fedn&n tfi iiit^ imrno in c&rdtj^ Sedquiddi'' 

cemm 



V)e Secreus CMttlkrwm-Jf. 47 

cemus ad^ticlorem in^litem , qtil dicH quod 



sfl 



fP 



um, quUmeoapparent magis operati&ms 
*vit£ quam in cordt^- Unde non dHbitoqum 
naturanobiliorem & meltohm fafiem cor- 
foriscoltocavit tnmedio corpor^ y nnmcof 



efi 



^Jfet nifi cor ept principalifft. 



memhrortim corpor^ , 

Tauroquidein collum ihameri £< fcapu- 
Ij^ Qem!nis atrribuuntur, Cancro mamis & 
brachia, ^cLeoni quipem pedus & cor& 
diaphrao"ma. Virginc ftomachus & incefti- 
ra , & cofta: & lacerti attributtntur. Et hoC 
videcur cfTe medictas corporis fecundiita 
curfum medietatis cccli , vidclicct uc dpar- 
te fepteiiciiouali eft avmotata. Libra vero fe- 
cundam partca^ corporis refpicit fcilicet rc- 
nes 5 & eft principium ca-terorum membrcr- 
rum. Scorpio vcro loca libidinis refpici^ , 
tam cx parte viri , quam cx parce muUeris. 
Sagiccarius nates, &ea pcr qux natura fc- 
celum dcmittLC. & pofteriorarefpicic, Ca- 
pricornus vero c^enua & alia inferiofa refpi- 
cic. Aquarius verotibias rcfpicit. Pifcis ve- 
roquod eft ultimum , formaciones pedum 
refpicit &plancas, &fic breviterhabicum 



cft 




^JimiUt de fiUkft§ 



fmt 



>. 



^ 



43 oTlberii CMapii Lthvlhii- 3 

patet in textu* Nota^ literavult intan^ 
tHfn qaad Lu^aextjlente in taUbt0 -, fignt^ 
qH& refpiciimt illi^ rmmhra , ut fatet in h- 
tera in illU membris , non dehetfieri minsi~ 

tio fanguink Ltma cxijiente in aiiquo fi^ 

^norum. 

Et oon opinetur aliqnis illa ficla fore. 

Nam fidcs hujtis in multis experinientis va- 
kt inveniri, "Nofcat ergo experiaientum 
^uivisjfjuod malum & venenofum efl: tangc- 
re aiiquod meiribrum Luna exiftentc in t^li 
figno illius mcmbri : & caufa iftius eft > qui^ 
natura Luna augec humiditucm / quodex- 
pcrimur ad fenlUm , cjuod ii carnes recentes 
ponantur de noflead radios Luns > ibi gc- 
nerantur vetmes incarnibus, & iilud noa 
fcmpcr apparet eodem modo , fcd prxcipiie 
infpcciali ftatu Lun^e, 

Hic auBor confirm^at diBafttafer expe- 
rimenta. Notayficarnes in plcnitudine Lu- 
n£ponerentur ad radios Luna , ttmc conver- 
terentHrm verwes^ ^ tunc mapsqua?n in 
mUo tempore , quia tunc Ltma efl multuf^ 
httmida, Etideo dicit auclorin fpecialiftatu 
Lnn^y C^ hoc patet fi ahquis vtilnerntm 
foneretur ad radios Luns^ hoc noceret fihi y 
^ma cmnes hufnidii^tes convenirent in lo- 
cum ^Hlneris ^^ Lun^ augmentat humidi* 
tates y 0^ fic humiditiis minm fiet inmfp^ - 
' fedfi fonatur ad radios Solis j mn eft n<fci- 

v^m ) ^til^ radii Sohsfmmt htmidit^- 

tem 




l[)e Secrciis C^lHlievtinu?^ 49 



A 



tem exhalare , ^JIcex ijiis patet quodfem- 
per in plemlumo mmfis majora£ur humidi^ 
tmifcilicet ctrebrfimy^edulh & menJlrHum 
&* ideo ttmc dtjf.cile eji Jludere propter humi^ 

ditatem cerebri nirms intenfam* 

Vt illud CatiQ intelligatur , eft adverten- 
dum, quod quatuor funt ftatus Lnnx fe-^ 
cunduin Albertum iu tractatu de ftatu Solis 
& Lunx > Luna vero in prima ejus inEentio- 
ne eft calida & humida ufque quo eft femi- 
plena , poft hoc nunc dicitur calida 3 & licca, 
qMoufque lit plena. Deinde cft frigida ufque 
eft femiplena in decremenco , ultimo vero 
eft frigida ufque foIi,.adjungitur, &ia hoc 
ftatu maxime humeftat humida putrefacien- 
do, ideoque cum Luna augcat iaomaibus 
menibris humiditatem tunc lasdere mem- 
brum fcrro eft idem quod graviter vulnera- 
te , quia mahim eft humiditatem addere hu- 
mldiuci , & fic per confequensaugmentatur 
aocumcntanu 

Hinc confrm^t dlBum fmm* N&ta qmd 

primaqnadra correj^dndet mri , qui eji ca- 
lidus ^ humidus ^ qtdigenerantur in iji^ 
quadra » Jiunt fanguinei^ Secunda qnadra 
ejifimilis igni calido ^ficco > ^ tunc iUofi' 
gno gener^ntuT choUrlcu -Tertm qHadmc&r" 
tef^Qndet terr^ qus eft frigid^ ^ ficc^ , C§* 
tunc ^afcuntur melanchoUci^ ^uarta qnd^ 

dr^ CGrrefpondet aqm qm eft humid^ ^ 
frigidi^^ 0» tunicni^fcunttirphUgmMici. Et 

C fecundHm 



V 




5 o xMherti 

fecHnium hot du 



^dfi 



quarta qnmlm , tunc cttim cowvertentHr in 
wrmes quam in phnitudine Lun<& , quia 
tm^xime eji Lu?t£ humiditas zfigorofa* 

Nota j fi aUqtm doluerit in quarta. qM^ 
dra , tunc non debet trahere fangpiineTn , nec 
*vulnerari & maxime in cerebro. Ratio eji , 
quietiunc periSam ^vulmrationem humidi' 



€ivum in membro. 



ideofieret 



Sciatis autem focii inei, quamvisqux- 
dammuUeres caiifam rci hujus occulcam i- 
noranc y tamen qu^dapi mulieres benc cf- 
e£lum cognofcunt , 5c plura mala ex ifto o- 
perantur , utcumyireft iacoiru cumeis, 
accidit quandacjue viris magiia larlio & gra- 
vis infeftio ex infedione membri virilis pcr 
ferrum appoficum pcr eas, prout qua^dam 
muliercs vcl mererrices Dod^efunt in illi 
nequiticia & m aliis-Et fi fas ellct dicere,hoc 
quidem defcriberem» fed quia proprium me- 
um crcatorem tinieo,ideo dc illis occulcis ad 
pr^Efens nihil manifcftabo. 

Hic ponit qt^dam notabilia 9 ut patet i» 

Uterm. Nota quod qtudam muUeresfunt itA 
lcsutd 0*affut4y & accipiunt ferrum t & 
^pponunt vul^vdi , ^ iftud ferrum Udtt vir» 
gam-t fidvir non percipit propter nimlam 
deUBationem ^ dulcedinem vulv£ , pofte^ 

t^menfmtit : idio maxim^ cAvmdtm ^fi ^* 



fiat cottm cum menflrmfis mulimhm qm^s 
exinde horm poJ?et tncidere in lepram , ^ 

quandoqtis m nwgn^m mfirmitatem , qui^ 
't^emtranfetmt a flngulu membris ad sefti-^ 
chIos ideo tefitculis Ujts citopoteftUdit^ttim 
corpm.tjnds^icit Dit^ftmHlierem menftru- 
ofamfctenter acceferts tottim corpm tuum 
infeEium erit ^ multum debiUtatumy qmd^ 
'VixinfrO' menfem ^ verum colorem ^ for- 
titudinemrehabebis , &ficut liquidumve- 
fHmentis tuts adhdret.flc ilkfxtoromni^ in^ 
teriora hominis corrtimpit. Dicit venerabilk 
^ypocrates de Inmuris hominum: Mulierem 
tnenflruofam non accedas , quia exHftofx' 
tore aer corHmpitury ^ omnta. intenora ho- 
tninH confunduntur. Ncta , auSor timet 
'^eHmfcribendofecret^ tefque ad uhimum^ 

ne aliqui^ expertmfirte maUim operaretur 
t^rilUfecreta, 

Itemdeqiurtoftatu Lunx praicipuepof- 
fui-nus effeauni deckrare pra^diftum alici 
experimento, quodfumitur, quod radit 
Lun^de no6le fub:ntrances& pcrvenientes 
adcaput dormiencis , facianc dolorem capi*. 

tis & fiuxum rKeumatis* Et caiifa liujus di- 
a;aeftprius, 

H;c ponit almd experimentttm ck quarto 
fl^tu , not-^ Ltm^, , quod cmf^ hHJus eft^ 
qt^i^ tum Lunaeft multum humid^ r & 
quta rheuma caufatur exfup^rftuttate ht^- 

mtditmis > ideofmt c^th^rrmn , tmde ver^ 

C 2 ff^^ 



^Alhetii 



cnres.Et quia humiditas Lunsperturhat hsi^ 
fniditat€$n cer^hri y & augment^t ipf^m^ 
gr^ti^ hujm mgmentationis fit flnxzis per 



hHniS.. 



fi 

ifque ad mortem Udeicent ipfi 
er^ti trdfervandi funt ^ r* 



^e Jnfiuemns Tlmetarunu^ 

C A i\ IIL 

« ■ ■ 

F 

POsT Iioc vero ad influentias planctariiiu 
(quos anciqui vocaverunt deos nacur^s 
foper hominem ex partc corporis & atjiiria:) 
nunc revertamur , &c. 

Toflquam 'uero au£tor ojtendit quomodo 
perplanetas habet formarifoctus i hic ofien- 
dit quomodo ifit planeta fe habent sdfa^tum 
exparte anima , zfelcorporis^ velfmtil, No* 
ta quod plmetA bene^ dicuntur dii nattita^ 
R0tio qui^ natura regtturab ipfs , fcut re- 
gnum a regcj, Unde totm ille mmidmfen" 
fibilis contigum efi hfuperioribm lationibu^ > 
m tvta virtm efm inde guhernetttr, Sed di' 
cereStfipUnet^funt Dii naturs jqtiidtttnc 
facit cQclum fielUtum ? Diatur quodhocefi 
cmf^ univerfalis natiir^ ^ nmformts , fid 
ftmet^ diverfficant effecium fecundHm eo- 
rum motum. Tjnde planetae dicsintur a.pl^" 

ms Grdtcey qHod eft plmum yfive err&r, L^^ 



r> k 



F 



He Secrefu M^Herftm^. 53 



tine^ non qnod m A errent fed 



^ inefi 



bmfimt di^erfi 



Satunius qui eft fuperiorj obfciirior & 
gravior & tardior aliis pbnetis ■^c^leftibus , 
fecicnacum quifub eouafcicurj fufami ia 
colore ex parte corporis; & planuni iii capit- 
lis nigris & duris, & caputturbidum 5c benc 
barbarum,& talis homo contJQet fubtile pe- 
clus , & habet fcifTuras iacalcancis figurali- 
ter , & boc eft fecundum dtfpolitionem figu- 
ralem- Secunaum vero anirnam ma!us efl: 
multum tierfidus Sc malitiofus, ir.HUS, trifti?T 
U Hnaltgn^ vitse , foetida diiigens &turpia 
veftimenta femper induens > & non eft luxu- 
xiofus , & in pluribus Venerem minime di- 
ligens j imo naturaliter abbortet : unde bre- 
viternotandum; quod fecundum intentio- 
iiem magiftri mei in illa fcientia experti > 
guicunc^uc natus fiierit fub Saturrfo, habet o- 
nmes malas difpofitiones corporis. 

Hjc auBcr profequttur intentutrf ftmm* 
^t dividitur in feptem pa.ries , fecunLj.m 



fi 



4fsptem fi 

' ^fifapremm planeta & complet curft 



feu Siiturnm eft planeta f 



.7? 



fi 



dtfi. 



f^hAram Jt 



e i is^* 



54 K^Iherti' C^Iagm Lthelhis > 

terr.^ in quinque mtlhbus anmrum m fe* 
^tingentu ^^ niginta qnatHor £innts , & in 
feptuagintA feptem fepimanti , ^ tntft" 
bm dtihtti , fuppojito qHcddieta hominis ef- 
fetdecemmiliaria. ^Etfccundutn Afirono- 
mos * Saturntis eft tants mMgnitudtnts , 
quia efi nmMgeJies myorquam tot^ terra. 
Xtem di3um ejiin litera quod Saturnm efi 
muUu?n tardt4fS in TnMH-fm^hac dehet fic in - 
telligi quod in tempore longiori complet cur^ 
fiitnfuHm. Unde Satnrnus ejihene trigefies 



ifitfi 



\d fuutn orhem & fi- 



fer Zodiaci Jign^inuno j Jic SaturnHS im 
30. anni6 ^fic movetur^vita ^velociterfi^ 
cut SoLFerbigratia^Sidfto homines ambtiU-* 
rent , untis per trlginta dies peramhidaret 
triginta miliariay alter untim miliare 5 tunc 
alter qut ambulat untim mihare > amhulat 
ctttm^non tamen velocioreft in motu^eo ^uod 
in ^quali tempore pertranfit de fpatio fecun- 

dum Thitofophumfexto Hhyficorum, Item 
nota quod Utera dicity Saturnmfacit natum 
fuumfufcum in colore.Hatio efl^qma Satur- 
nui eftfitmlts terr^ quia efl frigidus &fic' 
em , obfcurm niger,^ vtrtu^iUterfacit na^ 

Itemf 



fl terreflris complexionisy ^ idcoft 



f- 



offip 



tfnt ^ grojjc 



& 



tf 



De Secreus iJlluliernm^ . 55, 

^ melancholicifunttrijlesyciulafem- 

fe ad tertam, Item natus ejm 



# 



lejfu 5 qui0 ipfe efigrAVtsJi 
dijficulter779ohilis. Item ipf 
um-, cjiiia efifcctiSy &fi'vitl 



midts cthariis. Item ilk nfttusfemper esim- 
'vidm ^ perfidus , quia nulltim hahet gau- 
dium.fedfemper melmcholiptt & ejusfom- 
nia ut plHrimumfiunt 'uer^ : ficut videmus 
fMuos.qui prddicunt fspe futiir^ perphanta.' 

fias ^ mdanchi^limy<& ipfe femper cupit fe- 
dcre in angulofolit^rie.ltem natajitera dicit 
quod ipfehabet fcifiur^m in cakaneis , id efi^ 
divifiomminpedibus circa anteriorem p^tr- 
temyficutiequi : ^ calcaneus e^ unapars 
pedis in anteriori parte y qua primo tetram 
{alcamust ^c, 

JupiterveroftcIIa regalis cxiilcns , pia,' 

dulcis & lucida ; tenipcf aca & profpera , £i- 
cicrratum optlinum,' c|-aia iiatoTub eo dat 
faciem pukhrani , oculos claros , & barbam 
rotundam, Et figurat duos dentes fuperio- 
res magnos, & a^qualicer dtvifos. Ecdat 
homini colorem album nibeo permixcuni 
iii facie, Sc facit lomros Capillos. Secun- 
dum animam vero facit natuni bonum Sc 
Iioncftum ic modeftum , & eric longx vit;^ , 
diligens hpncftatem , dili^enfque veftimen- 
A pulchra , & ornata, & delectabiles fapores 

8c odoies ei pkceoc , & erit mifericors , 

C 4 UrguSjH 



^5(5 'UllheYU tS^Ia^iu Libflln* ^ 

largus , /Licundus , virtuofus & verax in fer- 
moiiibus incedens honei1ej& multumpro- 
fpicit terram. 

Pon$t de fecundo plmetam , qm dicitur 
Jupitef j tinde fQCundum Jlftronomos complet 
curfumfuum in iz.annis, ita quodfHb qno- 
libet fgno tnoratur adumm ctnnum tmd& 



ir 



? 



Ji^t aterra^ quia adillam partem , ubiefi 
propinquior terr^ t homo veniret de terr^ ift 
dmhtM niiHibm mnorum & in 5 xiJ. annis » 
& A'feptimanis & 5, diebusfuppofito qmd 
dietaejfet 10. miUiaria ; ^ magnitudo ejus 
^fi talis ^ qmd qtnnquageftes eft major terra. 
Item Jupiter dicitur fmjfe ilh, quia expulit 
patrem regno , ftc Jupiter expellit operatio^ 
pem Saturni , quiaftbi contrarius efl per to- 
tum , utpatet in litera ; quiafecundum A^ 
ftrommos qui nafciturfuh Joveperveniet ad 
multos honorei: facitfaciem pulchram-, & 
facies eft nobiUorpars^orporis. TJndeJupi- 



&P 



/ 



ifl«v 



'■fi 



^ftfanguinem^ Ittmf 



nda figura eft nO'' 
htUJJimafigura : ex fecundo da cmh. £t ide^ 
caput^ pueri rotundum eft deltgendum y ide^ 
nutricesfolent coTnprimere & rotundaref 
^ies 5 ©5 capita puerorum, Itemfacit capi 

ks iongosy quiafacit nattm cahdum & hu^ 

znidum ■? 



f^Uum : humiditas enim cum caUreeficais^ 

fa longitHfiinis ptlomm , unde pilHS tji fti'^ 

ferjluHm &> refduum humiditatis quod exh' 

f^r poros, Et qui ato bmbefctint funt ho^4 

i:or»pkxioms : liem ^atmful? Jove ef hontts 

f&cundtim animam , fiddts & addifcens, & 

^oitur^i^pyeteHs-. ^ bene appetensj gratia ca-^ 

loris , potens in opere grattn hHmidit^tisfuf' 

ficiemis-i & hens capit fingul^ qtM audit y 

^uin hsihet fpiritm habiles & f^tis hu midos i 

• ^uia humidtis benereciptt , qm^ eaUdtis bene 

deleElatnr. Etnan pi^erideo fpinn^ fenftium 

^xteriorum deferunt fpeci^s fs-afihiks ^ 't^ir* 
tutes tnteriores ahim^ fcilicet ^d^virtutemi* 
m^.gmativam ^ ratiocinatiVi^^m^ 

Marscutn iit incemperatns iti calitUtatc 
&ficcitate , fecundum hoc facit natum fuuar 
rubeicoloris cum qiiadam adufHone&ob- 
fcuntace , iicuc vitictur ia his <]m pafTi funt 
a Sole , & habet parvos capi!b'> , parvos o- 
culos , totiim corpus habct ciirvum 3^ gi*of'^ 
fucn aliqualiter , Secunduiii aainiazn vero 
£alkx » ioconftans , inverecuaJus , irarcibi>- 
■ Ks, proditor, difcordias &beiiafemiaans j 

Sc fiiperbus erit. 

Hic exeqmtur de tertsdPlaneta qui dkt- 
tur Mars, Nota , quod Mars movetur iaH^ 
terfub Zodiaco , qnod complet cuffHmfumn 
i^duobus annis -i ^ difiataterrafic^ qmd 
^d illkm partem ubi propinquior efi terra , 

homQ venirsP 400, ^ 90. a^nk ^&^^-fi^ 

C j ptiman::. 



■!*■ 



,5^ lAlkrti CM-a^. 



fuppfi^ 



dteta ejus effet novem miharia. Item nota^ 

caliditas ^ ficcitas funt caufd adufiioms ^ 
CS^ crifpitptdinis crinium y unde not^ q^uod 

natifub Marte k^bent paucos crines ; cauf^i 
ficcit^tis : ^ habent cMTvos fsH crifpos crines 

gratia adujlicnk. Ijia apparent ^ ^tiia zfi- 
^kmmcHm calamiflrQfumme calefaBo cri- 

ifpaniury patet etiam quod crifpittsda 



4 



mnium argttit iracnndiam, 

Item natm fu 
€Hm quadam ohfc 
catifatur ex eoqma caltdum'agit in humi-^ 
dumy ^ conf^menda .humid^m relinqt^it 
0ccHm , fcut videmm quando debent CHm- 
buri lateres, quod ante combuflionem non 
funt rubei , fedpoftea confumpio humido ef- 
^ciunturruhei^ Eiifti nati hahent parvos 
0ctilos , quia oculm eft memhrumin quofiget 
humiditas i quia oculus eft afjuesn-atuTd ab 
extrinfecQ , fecundo de anima qtiodpsitet , fi 



potefifi 



&fh 



ehros oculos, Item Mars inducit b^lU , quia 
exficcai cerebrum , ^ cor mcendii , &fic ira 

TJnde ira ejl accenfio 



fangmnisxircacor^ &ideoMarsft 



eji 



lax. Rsttioy quiaeftficctis & calidus > &fic 
femper eft ir^cundm , & cogitat de malff , ui 
fallat hmi'm & pr^dfit, Itm f^ti^ appetit 



V *l 



^.- 



Ikrum:^ S^ 



caret humiditatcj. 



^fi 



Sol quidem regalis flelia exiftenslumea 

mundi & oculus vocatus , nacum fub eofa- 

clc carnofum & facicni pulchrara , & oculos 

magiios , colorem album cum quadam ru- 

bcdiae , bene barbitum , & longoscapillos^ 

Secunduai aaimam vero., ut quidamfcri- 

bunc , facit hypocritam & malum juftum ia 

extcriori parce apparentem , Sc facic homi- 
. nes multumfczcntesfecundumaliqaos. Sel 

invenialiquos dicencesqaod natus fub illo 
planetaeft regularis religiofus,profanda:de-- 
votioujs >fapiens, dives, iiligeas boaos,de*. 
primensmalos,^ 

SeqHitHY de quarto planeta qiti dicitur SoL 

%)nde Solde /h^ natura e/i pUneta caltdm 

&• tdeo infltiit nato ftib eo a^lcrem ^ ^ eji 

ficcm T fid temperatt^, Sed diUs , fi Solejf 

ficcHs pcut Mars quare non inflmt etmdem 



# 



/. 



fi 



Jiccm , nifi 



^fi 



ejfe omni rei ita quod SolpereJH^ 
h^mifph^Lrtuw noflrum infiuit fertihtstem 



musfiores arefcere y ^ 
^ in csuolibet (tmo- m^ 
C^ QUrfum fuumperfic 



^jm retefi. 



^^ 



j^ 



C s fn^n& 



^ ^Athett 



dtfl 



Etfecundum Aji. 
tertj^ , q^Hod ad i 

or efi terr^^ homo ' 



Pet m 400. o* 30. £innis. & %6 , feptimanis y 

& duobu^ diehsM y itaqmddieta ejt^efet. 
10. miliaria/ Item n^tmfubfole ejl hypO' 
crita : ^ dicitur ah hypo , qmdeftfuh , & 
crifis , aurum » (^uia haheut malumfub au^ 
to , idefi^fnb bona apparentia verfus , 

Omnishypocricafacieteniis eft hcmerita. 

Mente licec uclta ktens fanguis aconica. 

^tem Solcakfacit tempemte ^ ideofacit 
nattim fub eo magn^fapienti^ ^ quia. calor 
fahem moderatt^ efi inftrumentttm operan- 
di-virtutes anim4,qtii^% calorfacitfpiritus a- 
giles &promptos. Itemdictmt quidam, Na" 
tus fub fok Ubenter vult mitti in exilium 
qttia amabilis eft ^jucundus: ideo Deus 
povtdebitfibi de omm boho : Item Solfecun- 
dum Ftohm^Hm tn. Centiloquiofuo dicitup 
^fe oSlies majorquam tota terra. 

Venus en ftelli bcnevob & fadc natum 
fEldiruni, Sc maxime oculis & fupercife 
carnofum , mediocris ftatara? , fccuudum a- 
mxnzm vcro blaQ(Iufli;racecun3,cloquenC€tn, 
^uficalia diligenccm y volupcatem , gaii- 
auim & choreamdcliderantem,oroatum cor- 
f ori5 deHgentem & fuaviter intercedencem. 

Profeqnitur de qumto pUneta qui dtcitur 
Wenus, %)nde Venus habet pk' : ..:.nin^^ 

Mnmo dmmr nms k vmer&ndo . &uia an- 




'^ 



'm 



■ ■ 

ti^ul venembamuream caufa amorls. 'Et^ 
inm dicitHr Lucifer^ quia de mane lucem 
indicat -i quando SoUm pTdcedit-i. Secunda 



fohm fame/^feq 



€p 



betc^lorem candentem ^ fulgentem inter 
fydera^ ^ complet curfum fuum in 300. & 
trigintst, qBo diebus & Vcnm eB in magnitti^ 
■dmeficuti unaparsde viginti o3o parttbtu 
terrs & fecundum Afironomos diftat a terr^ 
quod ad tlUm partem ubi propinquior esi ter- 
Tdi, , homo vemret infexaginta quinqHe an' 
»^5^ ^gfeptimanis, & uno die : futpofta 
quod dieta hominis effet decem miSiaria, 
Nota, Venm efl pUneta calidus^ humidm 
/virtuaUter & facit nattim luxtmofum c§* 
ftdchrum ^ qusagratia humiditatis-faciti' 
ffum pofe in cperc->^ Itemfactt natum dili- 
gere muficaUa^quia mufica eft uttlis pro can- 
iantihust ^ amatorzbtt^, quia carmina con- 
fortant amorem, Item nota , fuppoftto quod 
Venus i^ Saturnus venirent ^fecundum ap- 
poftum , tunc natus itto tempore non effet 0- 
mnino malm ^ nec bonus fed mecUo fe ha- 
heret modo : quia honitas Ven^erls retardat 



f' 



:it medium, 

Mcrcurius quem Aflronomi fotent affe- 
qui, aiTerunc & ejus radios contrahi , iAciv 
natum corpore ^racilem 1 fatis parva^ perfo« 

I3^> barb^ ouldbs 5c rar^, SecuncJum ani- 



fz KJlllerii CMagni Lthellns y 

niam vera erit fapiens & fubtilis , pliilofo-' 
phiam diligens & ftudiuin , & eric bonorum 
morum &perfe£i:ifermonLs, & ilie mulcos 
acquiric aniicos , & tamen non raultumfor- 
tunacus. In eo bona conflHa vigent > 
verax & nullius perfidias» expers infidelka- 
tis & infcius ^ & non confcius » id efh > focius 
inmalo. * 

Hic exequitur de fexto planeta qui dkl" 
iut MercuriHs, Nota, quod Mercuntis fem^ 
per graditur cum Sole , & nunqiiam ^h eo 
dijiat ampUui quam trigint^ gradibus. Ca^ 
lorc7n hahet r^dtantem , raro prof^ter vicini^ 
tatemfolis videtur.fed t^men in meridie ma- 
dsante Jpcculo ^videttir. Et dicitiir Mercu^ 
titts , qu,^Ji Mercatorttm Kyrios > id ejl , da- 
f^inusy quia merc^torcs mdtgent eloquenti^* 
Unde MercHTiHS dicitur Deus iloquentidty d* 

compkt curfum ftium in treuntis ^ trigxnt^ 

trihtii dtehusJiM quodmodicum minus quam 
ferannum^y & quantitas Mercuriieji fcut 
ttna pars de viginti duobus milUbus p^rtihus 
ferr£ , ideojtelU eji parva, 

Liter^ dicit quod Mercurim contr^hitut 
a radiis Solts. Ratio ejl , qui^ conttnue mO" 
'vettif fuh Sole , ^ propter radios Salts vldsri 
non poteji^nia majus himen off£tfca.t minU4» 
Item n^tusfuh eo dtligit phdofophtdm , qui^ 
facit natum fHbtilem fecHndum /rnimamy 
ideo dtliget fiihilia. Item Mercurim 

homimm loqu^cem ^ mnltm f^titur in^ 

fitmi%^\ 




^»-in 



firmitates , ejfque ipfe boni confiTti^ 

Luna cumilc velocioris mociis , facir w^.- 
tum vagabundum y fermone verum , nullius 
fervitii, jucuiidum : tSc mediocns ftaturas 
& habet iii^quaies oculos ,fcilicet unum al^ 

tero majorem. 

Exeqmtur dsulumo ptaneta qut Ltma. dh- 
citHT, Septimo mtd quod Lrma efi velocsjfi- 
mi motm yideo natm eJmeH v.^gus^necpo*^ 
ttfi durare in ahquo offcio velfervttro. Et 
quod Luna ejl vhlocijjtmi motm patet > quia: 
quanto Planet^ ejl tnferior^ tanto cttius ma- 
vetm y quiO' Luna complet curfum pium it^ 
'viginti feptem diebus ^ fcptem horis. Ssctin- 
dum Ajlronomos tmtum dijiat a terr^y quod 
^demn partern tibi propinquior eii terrs ad 
concavum orbis Lt^n4 homo veniret in n. 
£innis » O* ^ S , feptimanis ^ tribus diebm , 
S^ppofito qtiod dteta. ejus epct decam mili^ria 
€um dimidio. Nota quod Luna h^bet InmeH 
afole , ^ qtiando currit cmnfole h^bet m^- 
j^rem vigorem ^ vim tit in novihinio > c?" 
in qaolihet rr^cnfe nnnicomplet curfumfuum 
per \%,figna, In Luna videmus maculanPy 
& cauf^ hujus efi per Comment. fecundo dt 
C^lo, quia Lun^ ejl carpttsrotundum ^ m- 
ru ?n c^ dmfum ex nubibHSy^ ideo in medio 



nfolisy ^ penstrat ipft 
' p^tet obfcuritgs» 

it |«icficium quod Qi 



?Ji 



mn 






04 lAtherii CMagni LiheUm , 

parcejcorporis fupercixleftis illaofficladt- 
vinicus exequuntur , & femper fic agunt , & 
ficnuucjuain ex-pediuntur quantum exparte 
eorum ^ &ideofas cftdicere fecundum ea 
qu^ tiicla funt ^ omnia inferiora a fuperiori- 
bus reguntur , . & ideo ilh qu^e divino facri- 
ficio &beftiali immolacione &aliaqu2e iu 
mundo fuoCj non pofuint removere adio' 

nem corporumfuperccEleftiuoi dantiumvi- 
cam &mortem- 

Htc auBorpanit unum notahile quodp^ius 

dicium efi , quod natus fub dt^verfis planetis 

diverfimode reptnr ^ producimK Ihceret 

JtUquu ^(juomodo.quare-, velper qHem/k&t 

fidU^c ordin^u i Kefpi^ndetur, quodper di- 

^inam naturam t£$Hs ordinntiofaB^eft^. 

Dem enim fic ordinavit domini^ pUnetA" 

mmy & tlludpatet iz. Met^phyf, Et mi^ 

ilor vuh quod per jsjtinium ^ fmrificium 

befltarHm non potefi removeri planeturnrh 

curfus. IllHd probiturquia motus cceli fem^ 

prefiuniformu & reguUris 7. fhyficor. & 

femper in-uannbHis. Sicitt ergo Dem infiitmt 

^b^term ^fic ab^terno^ vel in ^termim psr-- 

f^Mnebitij, Sed eontrsif^piens domin^bttut 

&fins , fecHndam Ptolommm ^ Theohgos , 

O» hocnonepety mfi curfmplanetartim^ 



•■T 
iJ 



^m impedin poffent:^ Refpondetur quod 
fapiens fie domtnatHT afitts au^ndo videret 



ahquem effeBum Satuvni de necfffli 

fnitdaas i tumpmafemvm^noi 



X 1 






M 



Kf 





D£ Secreits CMuUeYunLJ). €i 

U, fed non foteft impeiire eoru?n effeBum 
Jimpliciter^ qttandoit^femper agant^, 'Et 
aucior loqtiitur naturaliter-, cum dicitperfa-' 
crificia non poteft removeri effeffns planeta- 
rum^ qsiia Theologus tenet ihi oppofttam par^ 
tem , quia omntafH'at inpotentia Dei > &■ 
I>em agit Ubere , &f£pe exmdit or^tiones 
fidelium^ 

Ex iftis verbis fic forte aliquis credcret 
me fic cadere in duplid peccaro. Primo 
^^mdem quia ftatim vifa fiiperficie yerborum 
concluderet ex eis verbaliter , omnia de ne- 
ceffitate venire. Secundo quod mc occulto- 
rera Chriftianae fidei vcUet dicere : fed quia 
declaratioamplioreft inhac patte ,idoneam 
omittimus. Ecdeillisplanetis &utiliterde 

fuperioribus corporibus cceleftibus quoad 
influentlam refpedu inferiorum in tantuiri 
didkam eft, Eft autem notandum , quod ali- 
qaando plures foetus nafcuntur in matricc > 
hoc autem eft per difgregationem fetninis ia 
ipfa matrice , quia matrix habct cellulas in 
fc: cumauteminqualibet ccUuUrecipirut 
niateria fcetus, ibi fiunt multi. 

Hic refpondet cuidam qti^ftiom , 5«»^ ^^'- 
qtm papt contmdicere atiBori. Ex diEii$ 
namquepatet^ qmd omnia mcejfttAtS w 
niunt , quia eveniunt juxta curfum plans^ 
tarum, ,©- ille nonpoteft impediri.fecundum 
^u&orem. TJndeomnia bene e^jeniunt ex ne" 

cejfuate condmomt^ yfednon nhfobtf^ > f>ot 




J^ 



xAlherii C^a^nt Lfhdlus-j 

declarat , quia quijthet effeBm de necejfit^te 
^venitfftantihusfiiis caujis mcefSariU ^ in-'_ 
falhbilibus-i ut dicit Arifiotelesfecu^ido Vofl^- | 
riorum : fed quia majorqumdoq^ eft , indif" .^_. 
poJltO' , ideo eomm effeBus impediuYttur per "■ 
accidens : ^ fic fufpofito quo vtrtus plims- 
tarum in t^lifgno indncat morum , tatven 
^dhuc homo per remedia potefi conferirari :_ - 
J&* fc matsrianon e^ difpofitsi feu apta ad 
talem effecitim, Ex illo pcitet error illorum , 

^tii dicunt omniO' e.venire de necefftate coui 
Jlellationts* 

T- I 

\ I 

_ \l 

2)^ gemratione knimalinm im^ 

ferfeBoTum* 

c A p. ly. 

_ \ 

UT aatem ea , qux (iida funt , lucidbri 
lumine cogaofcaatur,& cjuoaiodo ali- 
•quando plures fa:tus fiunc in matrice, & f !a- 
res pueri nafcuntur , ikut (iuo gemelli , op- 
portunum efl: modicum traufgredi ab homi- 
nis crencracione , Sc videndum eft de aenera- 
tionc animalium impcrfeftorum , cpx noa 
CX femiae, {edexpucrefaftionegeuerantur. 

Jujtta quod natandum,cjuod animalia imper- 
fecia , iicut muCcx & flmilia, aonfcmper eo- 
(dem modogenerancur, iicut perfeda anima- 
Jia,quia perdecifionem feminis nongeneran" 

lur , kd exputrefaclis, ut patet, ^.MetaphyC 



9 ■ 



.^_ 



' Caput quartum^ in quo auclor agii de 
formatione fatus in- Htero > & prlmofacii 
digrepum a propofito, Secundo regreditur ad 
propojitum , ubi refpondcamas , quod mt^fc^ 
^ ^irane^ funt amm^lia imperfecla^ non^ 
funt de perfeciione nniverp , n^on tmnenfunt 
omnino fntfir^ > qua, natnr^ ipfr ordtno" 
vit, ut malos humores ahforbeant^ ut eo 
melita homines a malis htimoribm prafer- 
varentur. 

'^ Utrum autem animalia eadem ex fcmiae 
vel iiaercmine generantur ? dubxcatio cft a- 
pudplures. OpinioenimAvicea.lib. de di- 
luyiis, eft,qupd eadem animalia ex femine & 
fine femine generantur: & hoc declarac,. 
quia diluvium fieri poteft adhuc univerf-ile ^ 
& in tali diiuvio corrumperentur omnes vi^^ 
ventes ; corruptis autem omnibus vivencibus 
fierenc influentiae in cadavera mortuoram 
quas putrefa£la funt, & tuac cx virtute cceli 
generabuntur c^uiem , qtla: prius fueruntJta 
<^uod unum geoerabicurex putrefadis , & a- 
iiud per decilionem feminis fibi fimile genc- 
bitur in fpeci^ : igitur eademex fcmine 3c 
iiue fcmine generabuQCur,, Et dechrat pos-* 
*£bilicatem hujus aclfcnfumdicens : Capian- 
turcapilli mulieris menftruofje, Scponan- 
turfub cerra ptngui ubi jacuit fimustempo- 
re fiyemali , tunc ia vere five ^ftace quandi^^ 
caiefcent calore Solis , generabicur ferpens 

longus & foicis , illeulcra^enerabitfibi ii- 

muersE 



i 



■^p 



«S xAlhcni- tJ^fagni Lihdhs» 

mlleminfpecieper decifionem femiius. Et 

illud ideni deckracur io mure , quia cempo- 

re flioc^uidani mus erac fadus expucrefa- 

ftione , & ille ulcra iibigeneravit iimilem in 

fpecieexfcmine , plurespoflent adduci ra- 

tionesj fed prsedicla fufficiunt , quia longum 

effec omnia accidentia ad iilam maceriam e- 
narrare. 

Htc auQor mcvs^t dubium, Irimafonit 
opinionem Avicenn^^ raticnss ejus. Se* 
cu-ado reprobat ilUm ihi brevtter, Ad illam 
0pmionem nct^ , quod Avicenna pofmt da^ 
torem fort^^tum ♦ ut ter Commentator&m 
1 2. Metaphyjtcorum ^ 4- c^ ideo ipfe tiltr^ 

tofmt qmd /uirtu^dt^vmdi medii^fite motn 

fl^netarHmpcJJit infundereformmt & da^ 
re fjfe i tum uhra ex putrefaciione rebtis ge^ 
neratk ills utraque generms JiH fifnilm' 

fitut pofmt y fi virtm folii interra prodncit 
plantam , quod ilU medimte fruElm & fe- 
mine pofiet p^oducsre aliam plantam^ Nota 
qtiodcrines muUerum men^ruofarum funt 
fnnltHm humidigro0 ^ venenofi , ^ ideo 
fif&nanturfuh pinguitetra in hyeme genS" 
rahuntur humtditates , f^ venencfitas psr 

falis virtutem , fy* pofiuntvertz in ferpentew 
Sic dicitur bafilifcus fieriarttficmUterinfi' 
mo ex QVQ, Undefimus efi terra pinguu.ar- 
vi^ata , humiditate repteta , ideofacit ^* 
Uquid fruStficays , unde in terra arida 6* 

fima $Uud non haht wntatem ? i.^ hyemefi' 



P7tis kbmtra efibumidus ^ calidus ftiffi" 

cienter j qtnafrigtis circtimflans non fermit^ 
tit calorem innatum txhalare ^ recedere-j, 
N&ta quod mus qui ger^eratnr ex puiredine 
tsrrsLeft groffior alto mure generato per deci^ 

fionem femtnis y & ille tpahet caudam ma^ 
joremf^ eft multum^enenofus quia mate'" 

riafuit futrtda ^alde , ex qtt^ froduBHS efl, 
Item Avicenna pofuit quendam 'vitulum 
tecidiffe de cctlo qtienrdixit gmeratum fuijfc 
in aere ex putrefaBiont^, 

Sed breviter ad illam opinibncm dicen- 
dum eftj quod ipfa non eflr vera. Ecratio cft, 
quia fecuhdum philofophum 8» Phyflc. fi- 
cut aliqujs habec propriam materiam , fic 
proprium habct a^eus , guia tali materix efl 
talis forma , quia alius eft a6tus materia: , & 
'iu5 eft aftus formx , ut dicit^ffi ?. Metaph. 
& cum illa.animallah.abent diverfas formas, 
crgo & materfns , & per confeouens diverla 
agentia & generancia habebunt. Intentio e- 
nimPhil. 8. Phyfic. eft, quod eadefh amma- 
liafakem fecundum fpeciem pofTentfieri ex 
femineSc finefemine ficut faaicas quando- 
queficabartCj quandoque anaciira, Sed ia 
hoc diffcrt ab Jlvicenna, qui ait , quod nun- 
quam animalia perfecta fine femine fiant: 
fecundum autem Pliilof hoc non eft verum : 
dtftrc etiam ab eo , quia fecundum doftri- 
namPhiL r. Meteo- Diiuvium univerfale 

eft iinpoffibiic apud mcuiam t3,m per i^ 






vo t^^Jherti CMogni Uhellns > 



/ 



m 



1* 



gnem quam per aquam. Et hanc ratiotiem 
ponit Albertus, <juod diJuvium fitexcoa- 
flelktione hurae£laate, iJeo fi conftellatio 
IiumetSl^ns rcfpicit* unam partera terra^, 
tunc alia oppoiita terra: refpicit aliam par- . 
temjfciliccrconftelUtiodeiiccans. Et quan- 
tum uva humectat in una parte, tantum alia 
dificcat iaaliaparte, ideo impoffibile eft 
quod dicic Avicenna, 

Hic imprebat ofinionem Aviimn^, Et 
non TAtioncm CommentatQtis ^ ■prohand^ 
^uod genera : tum ex [€min&t& fine femlns% 
differunt fpecie^ fic quad agms efi diverfum »• 
^ recipiens diverfum ^feda propag/^tis t (^ 
putredine generaiis,Jic eji qziod materia eft ^- 
liafcilicei femen^^ putredo igitHT^^c.ltem 
^gentia fmt dupUciafunt virttes Solts &^ 
ftelhrum cum calore incorporata tnputre- 
faBisab unaparte , (^ agentia a quib^isfe- 
mina dectduntur ab alia parte , fcihcet in 
propagatis : fic illi duo mures differunt fpe- 
cie , c^ fi ferpens generatur ^ crmibus i cS^ 
tiltra £tUmgeneraturperdecifionemfeminis , 
illi differunt fpecitj. Nota quod ir?-ipoffibiie 
ejifieri diluvium univerfale , quia plmet^ 
' non pojfunt fic concurrere ^ fed benefit dilu- 
vium particular^. Tjt f omnes planeufri-^ 
gidi concurrerent in fngido (Igno pifcium , 

quia illudfigntim eft fumme frtgidum > idea 
contingere foffet ^ quod dtluviiim tunc ge-* 

n^mtHT m ma rcgiom > qu^m illud /- 



f^ 



De Sccretry CMtibertm. 7^ 

gnum refpicit , & Jic non popt fieriy nijl 

tniraculofe univerfMe diluvium: Lepture- 
nim quod facinm efl dtlwvtHm univerfale 
propter mabtiam homintim , de illo nihil htc 
^dpropofiium ^ cum naturaliter lo^uamur. 
Ex di£li6 not^^ perexperientiam^videmHSy 
quod tempore hyemah in una regtcne plus 
goneratur de aqua , & in regione^ oppofitn , 
tthi ejl &flas , plus generatur de jnere S* igne j 
fecundum cnrfumplanetarum. 

RefponJeamus & dicamus, <Juod qus^ 
dam fine femine g^nerantur , & caufam hu- 

jus generationis reddic Philof. 4, Meteoro- 
rum dicens ; Calor difgregans corpus mix- 
tum j facit per hoc quod fubtiie cxtrahit , & 
relinquit grofTum : & non cft abfohite calor, 
fed eft vircus conlkllationis cceleftis.Et Phi- 
lofophi intentio eft , quod materia ex qua a- 
nimal line femiiie nafcitur , oA aliqua humi- 
diras fubtilis , in qua quidem calor naturalis 
i^pe ^git ex parte coeli , qui dum proporti- 
onatus eft materiae , in cjuam cjuidem mace- 
riam forma talisaniraalis debec iacroduci> 
quam humiditatem calor coclcftis jam di- 
ftus , fegregac a qualibet parte groffi terrc- 
ftris- Etfecundum intenfionem Philofophi 
7. Meteororum , harcgeneratioeft univoca, 
faltem virtualicer , non autem formalicer, 
Per hoc folvicur dubitatio, quarti quidem 
faciunt dicentes : Omne quod generatur u- 

niyoce, ex fibi fimili oeneratur iefpecie, 

Yerum 



7% 



ijdtherti Magni Lihellut ^ 



Veramcft, aut formaliter aut virtualiterr 

«t jam fiiflium eft* Circa Iioc nota , quod ex 
cadem materia plura animaiia imperfefta 
iiafcuatur , \xi ex eqiii ftercore nafcuntur 
mufca:, ve(p:e& pluraalia, & divcrfi colo- 
ris & figurx , & fimiliter fcarab^i. 

Hkfolvit dHbitattonem ^ reffondetfe^ 
cundum intentionem fuamn Nosa-, ^uodfe^ 
cundum Alhentim talts cfi modus generatiO' 
nss animalium ex putredine , qtiia calor SO' 
Ik quando protenditur ufq^ admateri^m pu^ 
trid^m , tunc extrahit humidum fubttle ah 
illa m/^tert0, ^generMntur qudid^m pelUcu- 
i4!y it^ quod calor interior mn fermittitur ex^ 
ife j C^ tunc virtute Solis ille calor qui esi in 
materia putrida petit exitum , O» impedi- 
tur-i ^ ex tali motufurfum ^ deorfumge 
neratur quidam fpiritm ptdfans : mediante 
quo fpiritu vita producitur in tali materia. 
Et fi qudiraiHr utrum illefpiritm pttlfans fit 
ftihflantia velaccidens. t)icendHm quodeji 
fubfiantia ? quia mediante virti^teformati- 
, ^a iHe fpiritU4 agit y ^ quia agens non nifi 
medimte fpiritu fubjimtiam producit ^ ideo 
necejfe efi iUum fpirttum ejfefpibflantiamy 
^. illefpiritmejitcrpmftdtiley generatum 
ex fuhtiliori parte materi^ mediante putrt- 

dint^K Sed dubitatur utrum ille fpiritttsfit 
^nimatus w? inanimatus, Dicendum efi 
^uod ille fpiritus non eji fotmaUter anima^ 

, ^sfid virtmUuT} qma educitammam vi- 

ventk 



vmtis effeclive de ilU materia putrsdinalu 

'T.t tdeo AvUenn£i in dHodtcimo Metafhyfi-^ 

$orum in illa. digrejftone , hH tmprobat A^ 

'verroem , Vlatonem C^ Themtfihium , quoi 

^ €x putredine gefurantur rand, Sed auiiordi^ 

, citcalor SoUs attrahit humidum a ptitredi^ 

z?o, Froboperexperiennstm.Accipiountim 

fhurem putredinalem , ^ ponam in kcum 

nbt funt radii folares in z/igore, inv^nio 

\ quod calorfolis facit exhalare totam mate^ 

riam muris y ita quod nihil remMet ihi nifi 

^u. Nota qucdgeneratio fexto Metaphj^ 



^ 



/ 



dam dquivoca. ^quivoca eft quandoft 



figen 



dffferuntfp 



fp 



'veleqt^us equum. Et ex illofolvitur dtHum 
Fhuofiphi. 6, Met^phyf. quando dicit : O- 
^ne quod Jit a fimilifub fpeciejit: Verum 
^fi de generattonB univocafed non <£qtiivoca» 
2i[ota quod anim^lia generata exputredine p 
^on habent femper eundem cohremy fpeciem^ 

^elfguram , Katio efl , quia ifJa animalit 
differunf Jpecie ^ modo qu&cunqm dtf^runt 
fpecie etiam dkuntur dtjferre figura , & J» 
colore naturali y quia ifia confequuntutf^r* 

Caufa autem diycrfitatis iliorum anims- 
liumcftdiyiiio fcaiinis inniacrice, &iilud 

D cftve- 



4 OTlheYti 



4 

cft verum princip^Hcer. in animalibus perfc 

€tis, Eteft notaridum, quod in matrice niu- 
Heris pIuresTunc cellulx^ quando tuncfemcn 
decifum a parte iic coUigitur , quod m una- 
quaque celiula niatricis pars feminis fic rC' 
cipitur,tunc efl modus gcnerationis plu- 
rium fatuum,i5c illc modus generacionis rc- 
%e£lu animalium imperfeaorum accipit ii- 
niile,ita quodibi ineft aliquid loco macricis, 
&alic^uid feminis. Er ideo talis humiditas 
dividiturper loca edudionis foetus in putre- 
fadtis , & ideo multiplicautur animaha. Ec 
caufaiimilkudinis talium animalium , iimi- 



licudo humidi educli dc corpore in partcs 
homogeneas &diverfas fpecies taliumani- 



* 



malium fumicur per oppolitum , fcilicet per 
numidum cdu^um in partes heterogeneas. 

do plures pueri n afcuntut, Unde pluresfmtt 
caufrphmumfeetuum partkuUrium, Vri- 
fna efi dMfio femmu in celhdas , & non 
fufficiens : qnia expmum eftper obfietrices , 
^uod fimei fina.domini^t peperit m^fsam caf' 
mam , continentemfeptHagmtafigurkshd' 
fmnum : modo certum eft quod mn fimt 
ceUuU matyuu. Secunda cauf^ efi ahtm- 
danti^fiemwts , c^ tsmc ds-jidituro^fipar" 
gitUTy & fiunt plures fimtm, Tertia caufm 
fjiy quia qnando mziheres tn coitn nimis 

' fe-i ^ tunc circum dtfpergittir fi^- 



&fiHmplHnsfi^ 



Quod 



pjj 



Quod auteiii qua-'dam aniiiaalia generaU 
func longa &: ftrida , & qua:daiB brevia hoc 
cfl: ex divciliUte complexionis Iiumidi) xjuia 
escholerico calido Sclicco generatur cor- 
pus longum , ftridum & ^racile, co quod 
caloriu eo multum extendicur. £x plileg- 
niatico frisido'& Iiumido scneratur animal 
breve & latum , auia numor aqueus cft 
multum dilatabilis , & frigiditas nonmul- 
lum extendit ipfum, Sed ex fanguineo cali- 
do&h,umidogeneracur aninialmedium ia^ 
ter longum & breve , propter calidum 3c 
, humidum temperacum. Sed ex melancho- 
Uco generatur animal ftriclum & brevei" 
<{\xi3i frigiditas non permittlc ipfum extcndi» 
& liccitas non perQiitticipfum dilacari. Ex 
cholericoautemaccidentali &adufto, ge- 
neratur animallongum & valde gracile^quia 
rervor caloris ejus multum excenditur, & 
ficcitas mediata & modcrata attenuacur. Ec 
eft nocandum, quodcholericuseftcroceico- 
lot-is^ ut frequentius, & fadgiiineus rubei 
coloris , melanchoHcus nigri coloris, & 
phlegmaticusalbi coloris. Et quorum nacu- 
ra permixta fuerit , horum & qualitas color 
aeceJTario permixtus erit. Sic ergo in hoc 
capitulo habemus niodum oenerationis a- 
HUiialium imperfeilorum ad limilitudiiiem 
perfedorum , & quomodoplures fcEtus fi- 
ttiulfiuQt , cam in perfedis quam imperfe- 
^is , &Qicare aliquod ammai eft iongum & 

D 2, aliauod 



.^ 



y^ 



^« 'CA!h€Tti CJI^apm 



aliquod brevc, aut quare talis coloris ut 



jFrcqaectius. 



ofienditcaup 



P 



/' 



fed omnes funt 



f' 



fft 



■p 



Vrv 



^antuTj utprohat Avsrroes i.de CeshyquiM 
fi hac ejfet 'vemm y homo ahicunque ponere' 
iur quiefcent y quod efl impcjfzbilcj. Et 
tantu?n de gener^tione animalium imper^^ 

^e eximfwtm de utero. 

C A r. V, 

'^n^Unc autem ad fuperiusdidadegene* 
**" ratrotie & formatione embryonis in u-^ 
tcromarcrno, fcrmonein noftrum conycr- 

▼crtamus, & dc modo cxitus dicamus, Ec 
frtmo^vidcndum cft, quomodo liiae tres 
potentiSE animx, fcilicct vegctativa&in- 
tclle^iva , vcniunt ad mareriam foetus , fivc 
^no ordine. Juxtaquod eftnotaridura, quod 
illud cft alterius ncgotii quam prxfens ma- 
tcria requirit, guia refpicit fcicntiaQi iib, dc 
Anirralibus: ramen ia^juanmluiK de ipfo 

brcritcr EaDgamus. 




^5 



%€ SccYtiis CMuh^rmrLJf, yy 

prdmittit qudd^m necej^aria* Li^ 
quo ordi?ie , qtiia interifiaspoten* 
io perfeSiioni^ commumtsitis j ide0 



'phf- 



f^ 



umverfi^hs , ^ posie^ minm virilefque ad 
determiu^t^ , ergo femfer eji crdo. 

■ Spcrma vero collectam in marricc ma- 
lieris augmentatur ftacim <|uando infufum 
cft ei , & quando macrix clt bene claufa , fed 
alimcntum five^ augmentum cft apotcntia 
animx vegetativa? , quia fpermatc decifo a 
patre vcl generaatc demiffa eft ifta potcntia 
vegerabilis : &hoc patcc 2. de Anirna. Ubi 
dicitur quod potentise vcgetativx funt duo 
ogera, fcilicet gencrare Sc alimento uti,quia 
plantagencrat plantam, animal vero ani* 
mal. Unde videtur quod ab illa anima fluat 
virtusgenerativaproficicns , feu competesic 
generationi embryonis, poftca vero tempo- 
rcfubfequentifecundum cxigcnti^m naturae 
fuperadditur matcrix anima feniibilis, SC 
poftca anima illius fpecici vcl illius, Er ilix 
virtutes fcilicec vegctativa & feniitiva, di- 
ftinguuotur per operationes , <\nx ulcra dif- 
ferunt per objefta, & non difFerunt illx duae 
potcntije , fcilicet vegerativa & feniitiva» ica 
quod funt dua: potentise diftincl^ fccundam 
eiTentiam, eftenirauna & cadem cffenci* 
vegctabilis , quamvis non codem modo , & 
boc dicit Pliila6". 4e anima. Embryoprimo 

D j vivit 



# 



7^ xAlbml Magni LtheltuT ^ 

Vivit vitaai plantar^fcciindd viratn animalk^ 
tertio viran] hujus fpeciei vel hujtis. Etiam 
addicur in homine vircusintellediva, qii^ 
nongeneraturamateria, feaicaio , &de 
formis infufa , unde eft finis ^ perfeaio o- 
Elnium formaruni exillenrium inferius Jam' - 
confuevic apud medicos dici , quod prima 
vita eft latens & occulta , media apparens & 
mauifcfta , ultima veroexcellens & glorio- 
fa. A prima eft fenfus naturalis , (ccunda 
fenfus animalis , a o^iu eit (mCiis, vifus, audi- 
tus,& ctiam motus voluntarius : a tertia ve^ 
roefl fenfus fpirjtualis, iguo imporracur 
difcretio & perfecutio> 5f Cc de aliis. 

Hic ^^uBor oftendit tntentum fuum^ often- 
isndo, qmniodo ift^ tres potenti^ veniunt ad 
matermm.Nota qmdfptntm & femen viri 
^ft qtiodammodo vitdis , quiavivit vitsm 
hpminj^ j E^ qnmdo tftud recipiturin mm- ' 
tricem vivam, i^ caltdam, tunc operaturm 
femine muUeris, ^ virtm vegetattVa c^ 
formativh primo genefat pelbctiUm fecun- 
dinam , cui femen involvtttir , & fc conti' 
nm fe movet ad femen mtilieris t &pene- 
trntin materiam longamjatitmi^ prDfun- 
d^m. Etincipft ibi virtusformativa-i ^ gt- 
ncratfpiriiHspulf^ntes, ^ pulfatxUs , & in 

eQgeneratillosfpirituspulfiintes yfacit w^^" 
tenam vivam^ &format ven^ & nervos y 

in quihus currunt flUfpiritHS. TJnde fpiri- 

ifattks, vdfdiemproportion4' 



u 



^X^il/evur^, 79 



hiks ejus-i inveniunfHr in arhorlhis & i» 
fhmis, & tunc materi^ fic vtventevtt^ 
fpiritMum quivegetant ilUm matenamfen- 

fitiva r^ctptttirin ilU miiteria. Et tunc tn 
hominemateriafi^ntefHbanirnficogmttviiy 

^Ha eft Hltimajorm^ naturaliSyprviriHtem 
Dei & coeli tntelleaus infiinditur & tntro- 
dticitur. Unde loqnendo tam Fhjfice qu^m 
Theologice tntelMtis non educiturde poten- 
ce?2tia materm , quia intellectus non e^ cor" 
ptisnecvirtus tn corpore , per commentaty 
tem tertio de anima y cofnme?ito qaintg & 
qtiizrto. SedXheologice loqmndo , tunc ani-^ 
ma eftform.% [ubfti^^nti^ilts corpanshnmmi 
'dansfibi-effe fubftmtmlc^^ Sed Averroes pa- 
nit qnod inteWeclus coptiUtur nobi> folum 
ageneratione, & per copHlationsm phantaf- 
maticam , ficut nauta navi per navigatio-- 
nem , e^ ponit quodfitunus tn omnibm ha-; 
mmhis , e^ ille artictdm eft ab eccbfia fon^ 
demnatm^qui enim hoc creaHnt-, falvari n^ 
pofiuntL,, Et per h&c tenent p^tsjfimum An-^ 
fiotekm efe damnatum, quia in illa opimo^ 
ne vidctur wortum fmfte^* Item quodad 
mnusduhitavitfic, quod nonfirme credt- 
dit qmmhbet homznem habsre dtftinflum 
intelleffHm Deo creatum . ficut videtnr in 
X^ de Anim0. Nota quod illa forma dicituf 
educi de materia qtieextenditur extenfiom 
materi^ , ita qmd tota> eft in iofo , & p^^f 
in parte extenfivgy ut anima. fenfitiva $n 

D 4 ■ corporc 



i« . 'iMherit *^agm Lihefhr^ 

forpore pedali eft psdalis , & tnfemipedati 
fimipedalts , Iteetfit tctn in toto wrtuaUter. 
Nota , ijued MUilor 'viAetur ponert illud quod 
fotentia 'uegitati-v^ fit pro ^liquo tempore 
i^ ^ateria pro quo non eftfenftiva. llhid 
*fi verum mamfefiaiive , ita ^uod prtm 
^anifeftantur opera huJHS fotentidt ^ prius 
Mpparet foetHm nutrm & ^ugmem^ri ante- 

^aam fentiat ^ fe movet^, 

Tempusvcro cgrefTionis fcetus aS utero 

tnaterno , titfrequencius eft in nono menfc ^ 

quibtifdam tamen in oQis^vo , cjuibufdam in 

X Scinxu & etiam non ultra, Qua:dam 

veromulieresfolcnt parereinvi. menfeS: 

fibortivc, ideonaturam hominir nonpro- 

ducunt, fedaliquammateriam carneam & 

lafteain. lilud autexn accidit eis proptcr 

plura , utpatct : quia materia menftruorum 

ct>rrupta cft vei pcr nimiirm motum per 

cfttcm rampitur macrix, yel propter alia ma- 

la. Etideo meretrices & doct^e muliercs vcl 

icn^ in hac arte , cjuandofcntiunt fe impr^- 

natas, movcnt fedelocoadlocum, de vil- 

aad villamdueunc choreasj &muhaalia 

iBala, & frec|aentius rnukum coeunt , & lu- 

ctantur cum viris , utper motum libercutar 

a conceptiane, & cupiunt coitum ut per de- 

le£lationem oblivifcantur dolorem qui «^c- 

Ecratur cx dcftruaione fcetus. "^ 

Bic aticior exeqtutur intentum fuum de 



^fftifostt^, Hota^tiodomnk fi 



'reditt0 



r 

r in nono menfe^ utpipim vi^vh^ 
fo£tm efl hem matHrm ^ fatisfor-^^ 



'^upiter vero eji 



ifis correjpondet Jt 

pUneta » fcilicet 

^fi minifirator ^ 



C^ hfimido, AuSordicit , quandoq^iein i !•" 



fed 



'fifi 



•^fftifn fi 



»«j &poJialJam c[tundcnatn 

tur, ^ tunc putmt fe concepi(fe pritis undB 

f- illa majfa prius concepta ejicitur, c^ smit^ 
titurtempore conceptionis, Not:i qmdqHan-^ 
do puer primo egreditur^ ttincponit digititm 
^d os ex fu^ nattir£ exigentia. Ratio q^nis 
puer exit dc mntrice tanquam de balneo C£$' 
lido , ^ tunc veniens ad derem fentit Jrigm^ 
ideo ponit digitum ad os calidum , ut calefa'^ 
ctatipfum: Itemqumdo nafcitur tuncfo' 
natquiapatitur ab aerefrigido, 'Etfifacit 
clamoreni in vcntre Jignu^ eji quod nonerit 
vivHs j quia aliundenonfaceretciam&rem, 
nifia qHadamUJionevelpreffnra* 

Eft auceai aoundumLquod /uvenes cx ti- 
morcj & ex iftu toaitrui fepe difponuntur : 
quod fcetus vitam habens moritur , & fi vi- 
tamnonhabuerits pofTibile eflec quodfe- 
men motu naturali forma honiinis deftrae- 
retar, Caufa auEeni hu;us primo acccidit e^ 

paitetmmisaaaototum corpus inixtjuta* 



t* Jtfkm i^agni' L^IfeWif),- 

tur 5c dirponitur ad 3:gritudinem;& per ejiis. 
advencum Rrtus Ixdicur & extingiucur, Se- 
cuado ex parte fulrainis, cjiiod penetrat uf- 
que ad inceriora 5 & ea deftruit , &cotnbu- 
fiionem facit : tanien nullam iigauna adufti- 
©nis extra apparec , propter vaporis ilHiis 
fubcilitacem. Ec eft etiatn vapor iUe forciiTi- 
mus, quietiam cjuandotjue incerficic homi- 
fiem , eo quod penetrat ad merabra vitalia 
intcriora , 6c propcer fubtilitatem non appa- 
xct aduftia, eoquod magis Ixdit idu cjuam 
calore. Ettunc frequencius fecandum dif- 
■jtofitionem naturaleminteriorem j ubifo^- 
ms invenitur depoticus , tmic confumit to- 
tum humidum radicale & complexionalei- 
fiusfcetus, &tuncfoetusextinguicur. El 
iendum quod illa non funt fida , quia reci - 
tatAlbert.de operacione&eiFeaufulminiS;. 
^uod in i3:a tonitrui, quando-^ue videtur 
comburi calceum pede illxfo, & e converfc?. 
Et quandoque pili juxta loca libidinis mem- 
bris ill^lis , quod idlusfulminis pertingit ad 
interiora per hunc modum quenx dixi. Fides 
^ujus eft , quia venenofu5 ferpens perculTus 
afulmiae, per paucos dies vermiculat & pa- 
tcefcit r Eceft ferpens a <juo tollitur ycne- 
mm pec hujufmodiimpreUionem. Itcm fi* 
num fidei eft dolium pertufura > cujus vi- 
Eumftetitperaliquoi tempus non exeun-^ 
d<h Dc his autem& de eormncaalisfuper- 

fluamdlhi^ detcriniaaie. . 

Sk 





^Ll ^ 






Hic author ponit qu^da^m notabili^. Et 
primo nota qnod tonttrHqUi.%ndoqHe ex ca- 
lore fit-. fcilicet qti^ndo exh.:ilattones calid^ 
recipiuntur internHbesy ^ tbt perfrigHS nu-' 



stgitantur^ ^ tuncfc 
lifortt iriQtufit tunc incenfi 



'fc 



^ficper confequensfit 



'dfi, 



quia fit intra nubes. Et duofunt motns to^ 

nitriii^fcilicet tiim ^ fHlmen^mod&iBm tlU 

qtiando% fcindit arhoreSy& tllefonm i&iSm 

non fcindtty fed fHlmen : qma^efi^ddefih- 

tiky quia ge/teratur ex exhahtione fnhtiU 

& calida, ^ tllud fulinen f^^e comhtmt 

^tilceumpedetlhfo, ,^ui^ quandoqtte ful- 

tnen ita cito recedit, qtiod pedem non tangit^ 

cS^ qtiandoque combitrit pedem ? calceo /?i^- 

^enteilUfo. ^iia qxiandoqne ftdmm itm 

Morecedit.quodpedemnon tangit c^ ^^tin- 

doque combnritpedefn , calceo manente illz^ 

fo. Katioy qttia calceus efl fubfianti^porof^:, 

ficut omnispeliis , ideofidmen tranfitpero-^ 

tnnes poros calcei , & mvenit p&dem refifien- 



temy ideo illumcombtmt^ 



Seddelm qux didla fant b textu qu.-e- 
damdubia itioveri poirear , qudrum foiit- 
tiones & decerminaciones vobis committcx 



ren^- 



gore j cjiundo vir eft ia coica cum rmrfieie,, 
£effedtts£ulininisper ceaigus illius ni^^^s 



f 

f4 jTlheru t^lagni LileUm ^ 

fueric , an femen recepcum hora ejedronfs 
^offit recipcre aliquam novam impreflio* 
nem, per quani difponatur ad aliquid aliud j 
guam fua natura parcicularis intendit. 

nonfolvit^ fedremttttt ea nohtsfohenda ^ 
^ primum duhium folviturjic , ^ dicitur 
quodffitmen in hora ejeciionts feminu pofei 
impediri femen aforma quss,m agans parti- 
€uUy^int€ndit^. ^iapojpbileeji qHodfuU 
ynenfaci^t m^teriam veytenofamy^' ficfr* 
4it ipfam meptam ^dgenerationem homintSt 
^ta quod ex ttl^ materm generantur hnfonesy 
i^ alii vermesy ^ fc patei folutio primi 

Secundam dabmm , utrttm inHoraejc- 

^ionisfciTiinrs, id cjuodinfluituraplanetis 
po0et prahiberi ab ipfo fulmine & tetegille 
isaceriamfeminis expartepatris & matris. 

Hicmovet fecundumdHhiHmy ^ patejl 
pcfolvii quodvirtutes planetartim poffunt 

impedirefutwen i ideo quiaplanet^ quide^n 

influunt vltam ^ ^ efe ta.le hocfhimen de- 

firuitLj, Tunc ultra dubitatur^ quare hoc 

p^timfit in principio ejeBio-nis femints quam 

^empartfeqnenti ? I>icendum quoi temporg 

9jedionis tunc femen efi adhm tmuey ^ 

^itopotefl impedifu Secundo dubitatur ^ 

qni^ diHum eU y quod fiperiora non pof* 

£unt impediri , quia fempcr agnnt natt^- 



-,,i 



1)e SecYctts CMnlkruvt^ t$ 

diri in illU , qH<£ fe^iumtur opem hreviom 

illorum^ 

Tertium dubium» utrum pcr iclum ful- 
minis tangentem matcriam ex uerarque parce 
poiTet influi femini virtus , per quam proce- 
dit, ad formam mafcnli , itatamen quod 
materia prius ctifpoilta fuerit ad foemell^ 
formam veldifpoiidonem, S^ h convcrfo. 

Movet tertium cUihinm^ & fihiturjic fi 
materia ejjet difpofit^ ad^formamfosmelU , 
tuncperiilHmfulminn m mafculumdifpo- 
nipojfetj iiricon^erfo. Qui^ pojfibile ejfet 
quod per ilJum fidmmis inferretnr altqnts 
uirtm , perqH^mfemen fieri ejfet vigorofiHX 
femine mulieris > & e converfo, Et idem 
contlngerehoc po^^et & ilU foltttiones ftmt 
probahiles, Et vuk auBor dicendo quodill^ 

dnbia funt muttHmoccHlta-^ idea inlitera 

no?^folvitea. 

Quia f<£tus in {eptimo mcnfc, ut fre- 
quentius bene habet , ita quod motus natu- 
ralis eft, Si autem permanfcrit ufque ad o- 
€tavtim menfem , tunc naturalitertendkad 
ortum ; 8c incipit laborare ad egreirum,idco 
ia feptimo menfe habet bcne , ita quod mo - 
tus qus uaturalis eft , ita quod in oftavo 
menfe exLtiibenter,& fubito morietur,Qui:i 
mukum in ftptimo menfe laboravit, &fic 
debilitatuseft, STvero nonomeufcexeat,efl 
fauus, quiarequientper odavum mcnfema 

kbo£ibus habicis in feptimo meafc. 

^ fii4 



y 



H tMfjertz CMa^ni Lihollm , 

Htc aucloy exeqmtur de exitn fmtus m 
fpectali. Nota qmdfoetHS in oSia^vo menfs 
mdlefe hzhet. Hoofrohattir extrsLtextum^ 
tatione , (luia Saturntis tHncdomin.Mur -^ & 
ille eft CQntraritis vit^ animalis , qnia eftfri- 
gidus ^ ftccm. AlUratio patetex textu, 
TamenfifoetHS effetvaldefortis , & haher t 
^mplumforamenper (luodexiret, fic pofet 
^-vadere '^ famis.extre y fedhoc rarocontin- 
git^, SedqHodinnono mmfefanus exeat •, 
fatet , quia nonm menfts correfpondet Jovi 
gtdi eft calidm ^ humdm , ^ efl prmci- 
pum vit£. - 

UbifcieotUim quoj m quibufdam niulle- 
ribus eft major dolorquam in aXns , quia ia 
quibufdam accidit cjuod fcetus ciuando^ue 
prxrendic manum , & quandocjue pedem ^ 
nua^omnia fuat nociva. Tunc obikcrices 

cccum diligeaterrecrudunt, &exilIoge- 
ner^curmagnusdolor , ita.quod plures mu- 
iicres , niiifaerincvaldefortes , dcbilicantur 
uf^ue ad morcem. Accidlc cjuandoque eciam 
in parcu mulieris , quod rumpicur vulva uf^ 
queadanum, itaquodilladuoforanunau- - 
numfiunt. Ettunc obftccrices difcretccu- 

untur cjiiodam unguenco , unaentes vul- 



vam, & diligenter retrudunt macncemajuu 
mamxfepe Iarditur& vuhicratur in vulva. 
ItideoaiecefTiriumeft, uc in pai-CumuIie--- 
lum Iiabeantur difcreca? mulieres , & in hoc 

opere expectes, Hac atuem ^^qI i quibuT- 



z^ 



C 



7 



• 









« 



- 



* 



fiMnrietiim^, r. 



^am mulieribus , quod quando fcetus pra^- 
tendit caput in exicu j tunc beue valet ne^o- 
tium t qaia tunc alia membra facilicer Te- 
quunturj &: fic partus kvis. 

i:Z?f; auiior pomt tmumnot^bile y & tfi 



stndo fc 
H non totefi 



^ maximefi 



\Amdofi 



^fa'tHS eH: magnm , tunc potefifii 
fqtu ad anum , & tfiud 



,fi 



■contmgitm muUenhm fmguibHs , ^«^-^ p'*^' 
guetudo earum facit Hrt^um & Mr£tU7n 

meatzem, 

Sed circa ea qurs dida fiint , dubitatio o- 

rimromnibus mtrabiiior, fcilicecunde ve- 
Biat puero jacenti iii matrice nutriiiientum , 
cum matrix iit undique claufa l juxca quod 
aotandum , <juodfoscus eft claufus in matrt- 
ce mulieris, virtutc naturali in tali complc- 
sione occulta. Prinio inter oinnia nafcicur 
quxdam vena velnefvus (^ux perforat ma- 
tncem, & a macrice procedic uno tcamite 
uftjue ad mamillas : modo cjuandofcctus eft 
ia utero mulicris , tUQC indurantur nnai-n- 
mill^ mulieris » cjuiatunc fubftaotiamein- 
ftruifluitadmammillas propter ckufurarr* 
macricis , & ideo iubftaacia menilruofa for- 

uori deco^ioas coquitur ufqiic ad calorens 



*« ofjh 



^ 



albcdmis, & appellant flos niulierum ideo 
ufqueadcoloieai laclrs dealbatur, &illud 
lacniulierisdicitur- Etlicillo modo deco* 
ftum mittitur per talem venam admatri- 
cem , & ex hoc fostus nutritur tanquam de 
proprio &naturali nutriiRento. Ethseceft 
vena qu^ inexitu foetus ab-'^obftetricibus 
abfcinditur in umbilico , & ideo videtur id 
puero aoviter nato , quod umbilicus ejus fit 
ligatus cum aliquo ferro,ne aliquid excat de 
corpore ejus perhanc venam tjua? abfcifla 
eft i marrice in utero mu!ieris,qu^ vocatur 
«mbilicus, S; pendet in utero materno cum 
pelHcuIaex parte matricis annexa, 

litc aucl^r movet unum duhium , ut pa^ 
t£tm tsxtu. Nota quodfecund^m Arijiote- 
hm in qtiinta Metaphyf. tuncijla vma & 
fi^f^bilicu^ dsbent ejfe adnafcetitia , velcon" 
nitfceniia , qtiia matrix mii.lieris , c^ umhi'' 
licH4 pueri conjunguntur ^ •medtante iUave* 
^^>tt^ quodcihm trmfita mammillis mu- 
lieri$ ad umhihcum , mediante ill^ ven^* 
^ota , quod H7nbtliCHi dtrscie eS in medio 
corporii j in homme henejvrmato , 6" ^^di" 
finte ipfo cibus dqualiter infiatur amnihta 
membris a mammtlltd mulieris^ Zt dicituf 
nmhilicHS ah umba^ onis^ quod eji media pars 
clypei , ^ycos cufias y qu^Ji cufios umh&nk 

tnedii in corporc^, 

Item dubmm «i?, quare in muUerihu^ 



■■' 



I 



t 






I 

'De Secrsits tJMuIierttfn^, t9 

w 

his infra. Bicendum quod duplex efi caufa 
Frtm^ fim^mwtUi muherum ej?ent infra: 
ifnpedtrent tranfitum, ideo natura f^g^x fic 
crdin^^vttLf, Sed 'vsicca , capra ^ aha £ini' 
^^kahahent quatuot pedes , ideo mammiU 



P 



ditfeufq 



miflas * ideohnbenteas inpeBorejuxta cor. 
Sedm brutts maxime dependet calor abhe-' 
fate , ^' idsQ infiuitur talorad m^^mmilUs^ 
ideo fum infra , & ideo fu etiam melipis 
muUentHr S" -USiantur a fostu^ Sed dices > 
quare viri non h^hent m^mmilw i B^aSiq 
efi^ qsiia virinonp^timiturmenfirua, ^ 
non nutriunt pueros t idso nor^ efi necejf^-^ 
rmm. Sed habent fumme par^vas.ficut mti^ 
lleres habent tefliculos va^lde parvos, Seddi^ 

ces ^tart^m fniltH^ '^^f^lergnt fnrvd, m.^mmii.~ 

U quam magn^ .? Dicendum eft quo4 medio~ 
eresfunt melim vaUntes , unde magn^.no» 
funt uttles 5 <ima in ipfis efi calor difufus 
hmv inde^ ^ non habmt mtdtum » ie cndorc 
'& tbi mala efi dtgefiio, Etiam parvanon- 
'vaien^y i^mf^ ihi efi modicum mitrimen- 
tum, 

Item nota ^imd faetm in utero matern& 

fecundurn nutrtmentum difponitur, & idea 

muUexes impr4gn:tt4 prohibentur^ut caveant 

fi afortifimo potu , ficutforts vinum q^i^ 

mn pojjmt bem dtgerere illum foft^tn p&^ 






90 %A.lberti iJMagfjt TJhcUm ^ 

tnm, ^pQtmfortt6 noncompetit fcttuu cnm 

dhuc tpfe fit m^dttirn t^ntr ^ dehUis* 

H 

^ w 

^e monslro in nattira. 

C A i\ VI, 

C Ictit dlcit Ariftocelcs fecundo Phyfico- 
*^rumqiiod licut pcccatum eft in nacura > 
ficeciani inarte. Cujus ilcclaratio adprc^E- 
icns negocium multum vakt & ad manife- 
flationeni intenc!, in quantum nunc expedit* 
Unde fciendum quod monftra live peceata 
iti natura vocancur itla individua alicujus 
{peciei, qu*e in alicjua paite corporis curfiun 
communcm iltius fpeciei cxcedunc , licut 
contingit vidcri in hominibus habencibus 
nifi unum pcdcm, vel tantum unam manuxn, 
&ficclcaliis, Nocandum eft autemqnodi-. 
ftud miraculum, quod Philofophi monftrum 
natura: appellant , accidit multis moiis» 
autcnimcx dimiuutione nuteria^, auc cx 
fuperabundantia. Ex diminutionc vcro con- 
tingit piuribus motlis. Primo modo dimi- 
mitio accribuitur materia: iu fc, & tunc 
cum membra principalia primo puerodc-^ 
bcncformari & orJinari, natura fagax ^ i^- 
cuiofa facit ut compktius poccft, & ca qur 
«nt priocipalia format , & iftisTormatis & 

difpoficis,ad"formationem c.*Etcrorum mem* 

brorum fludet > & ibi ex n;;:Qria quam ha* 

b«tfa- 



becfacitquod^potcft , &: fornuc partcmdi- 
minucam quando Jiminiuio cft ni matcria 
& idco contingit crror, & ideo contingic ca- 
put alic^uando efle mnjus vel minus quam 
naturarcquirat illius indiviLlui parcicuLiris 
ficgenerati, c]uia lidiminucio iii rnaccna 
parci pra^jacenciforaiacioue non obfaiilent , 
capuc lic formatumfubdiminutione niace- 
, riarclTerproporcionabile naturas individuae 
in fe & in omnibus aliis membris , & illud 
ctiam de aliis principalibus concludi poceft'» 
cum iftis principalibus debetur ordo^uc Phi- 
■ lorophinaturaIes,&medici teftancur. Alio 

quidcm modo diminucio materix* attribui- 
tur parti alicui generandarfpecialicer. 

Htcau&or exec^uitHt intentum fuum (k 

modo generandi monjlra in natuta , O* «»* 

dHcttfimtUtHdtncm , & vult quod nnttit^ 

affimtlatHrartii qm^^ficHt dt^uk firttfe^ 

•^ frimofoYmat ^ ddificathonumfHmhmen- 

tum , popaftudet^dificjire fufertlludfim- 
damentum. SicfimjlitematHraptius mem^ 

f 




fdltcetcor, hepar, cmbrum & teftictilos, & 
. ■ poflea minm principalia, ftiUcet mmus ^ 

pedes & hrachia, & fic fi defeSm eU in 
• matcriaj tunc metitis efie ntngk principalia 
qmam minm principaU^* Nota , qtiod dti^ 
flexefl natttra, quddam intcn^.ns^ ali^ 
prodtuens. Moda natura intendens non er-^ 
■R tm y quin qnod melttts eftfemperintindttij. 



^ 



f * lAUerti C^a^, 



Sed producens iiuandoque ermt y qutaquod 

tndms ejl non fsmper tntendst^. Sedprodu^ 
eens ^uandoque errat , fed hoc ex parte ma^ 
terU abundantis -vel deficimtU ^ ita quod 
monjlra. fiant fecundum defeHum materU* 



f 



f^ 



thrcHm unopediy 'vehtim qu^tnor dtgitis if» 
una tnmst, Aut fecundHm qudntitatem 
continuam ,Jtcgeneraturali^uis cummmk 
n7/ignocapite vel cum nimts magna manu. 
Si x^£ro per ahundantiam fuerit hocetiam 
dupltciter aut fecundum ciuantitatem di- 
jcretam ^Jic qumdoqHc (tenerantHr homines 



'Ife 



P^ 



fi 



naximo capite , pr^tercurfum c 

'UiHsfpecieu Nota qtt&dmonjii 



tjlrat fe 



^ft 



mran. 'Vnde monfir^ fnnt fsc intenta ^ 
naturaperaccidens & nmperfe, Undefi 
nMtura non poptprodncere quin^ digttos in^ 
m^nu^ producit quatuorvel tres , fecundum 
^xigmtiam materi^iliuis, Seddices,, quars 
tnncjiunt monjlra ? Adhocdicunt Philo- 
pphi , quodfiunt adexornaumem univerjt. 
Namdicunt , ficut dtverfi cohres inpariete 
txifientes decotant ipfumparietemfic etiam 
dtverf^ monfira ipftsm miv^rfum exomant 

mundut^ 



# 



t 

*■ 



Df Secretis zJ^tttserttTtL^» pf 

mundum* Item monflrj^ etinm maxime 
fiuntperinfiuemiin caeleftes ^ qumquando^ 
queregnat fpect^lts conftella.tio y ^ ^b tllA 
itiverfizfigurii. infiuuntHr, Unde expertnm 
^ft j ^uod generati [unt Auo gemellt tam t^/- 
cint 'velramsfici in dorfo , h^bentes di/ltnffa 

capita vel membra. , ^ difimcias mantiSj^ 

non fedes y (^c, 

Juxu :juod notandum quia Cccuniixm in- 
tcncionem Philofophi , omncnimum con- 
furgit ex c[uatuor elemenris : & ideo quod 
cftnacur^igne^ , caditinfuumfimilc, & 
quod eft dc natara tcrrx cadit m fuum fimi- 
k , & fic de aliis. Ex ifto aliquis crcdcrct & 
opinaretur rre vcllediccre <juod clementa 
formalitcr cllent inmixtis, hoc eft cnioi 
concra intcntionem philofbphi i . de Genc- 
ratione ,. ubi vulc quod folum vircualitcr 
fintin mixtis ; modocxiflispoinbilccfta- 
liquando fcmcn habere proportioncm dimi- 
nucam ex parte alicujus impedimcnti {pe- 
cialis , & fi cx partc terrxfuerit , Contingit 
diminutionem fieri inoflibus^ coquodex 
tcrra radicaiiter formatur & fic de aliis. 
Gontingitetiamaliquando dimiautlo cor- 
poris indiyidui generari cum uno pcde, ali- 
quando iine brachiis alicjuando unius digiti, * 
& fic dc fimilibus Si vcro ex alteraparte mi- 
fcibilitercft , tunc poflibile eft in fimilipartc 
enerari y tnonftrofitatem apparere , ut 

e^entius cootingic m his,<jui habcnt ofto 

digit» 




5!4 ollherti tJMagni hthcllns ^ 

digitos m manibus, vel in pedibus, ycl 
duocapita, veUlicjadd aliuci. 

Hic auElor decl^r^t diBHm fuum fecun- 
dum intentmn Fhilofophi i ,de gener^iiontJ^ 
J^ofa quod mBorefi rfiius opinionisquod e- 
lementa maneant in mixtis vtnualitertt^ 
quodex elementis corrnptis generaturform^ 
mixtis in qua refervantur qu^lttates ele- 
mentorumyficut vtdemtis in melltcriito-,qtioA 
efl mel , ^ yirttiaUter fed non formahter* 
Illud probatur, etementafunt contraria •' il- 
Lt autem qusfimt contraria.^ in eodemftm' 
sJari non poffunt ^^ ut efi mens Ariftot-^ in 
4. Thyfic. O* auEiorisftx principiorum fci- 
licet Gtlberti Porretanir & ^nfi. in pofi 
pr^dU^m, & Tetri Htfpani ^ S" Boetiiri 
libro de di^ifionibusl Item elementafunt 
eorpsora- difiincla non compatientiafe in qutt- 
Ubet parte mixti , idco virtutes e^rttm m^- 

. Er igitur nocaudufri , quod monflruoiicas 
noti fouHn exparte diminutioiiis mAterias 
accipitur, vel conringit , ficut jam diclimi 
efti fcd etiam aliquandoex malitia macricis, 
<^\xx fi fueritlubrica & vitiofaj vel ii^alilioft, 
totum fcaien non recinebic , fed difpergic 
aliquando antequ^ai cocum femen iaraas- 
fam qoiligicur t tuDC vi occupatur , niatrix 
clauditur , & fic modicum feminis recipitut 
a quodebetformari foetus & illud habetfpe- 

ciaies modos fubfe ? qui pkires funt. Sed de 

his 



i> 



•nm^ 



■ti* 



9S 



his nvirrare longum effet & ideo hxc omit- 

taiitur, & quaado ifti niodi contiDount». 
tiinc 5c diminutio effcclive a matrice procc- 
dic, Quidam vcroprocedant cx parte coi- 
tus , cum fcEaiella ilc quod ad xnonftroiita- 
tcmmulcum operatur inordinatus coitus, 
cx eoquod aliquando mafcLilus eilincoitu 
cum fcsmella , fi tunc mafculus tempore 
coitus inordinate jacct cum foemella , moit- 
ftrum facit ia natura. Narratur emm de 
«^uodam, qui lateraliter jacyic fuper fce- 
mellam rempore coitus, & fo^niella genera- 
^it puerum iiiunp Luere curvum , & in pe- 
"de. claudum , & caufa hujas ex inordinatio- 
ne coitus proceffit. 

Hic auSior ojlendit alium moditm moyi' 
firorum five mon^rofitatis, TJnde matrix 
quanqHam ejl canfa^ monftrcfitatis j ut fi 
fuerit lubrica, Undc luhncum dicituril- 



Mi 



ludj qHod vix potesi retimrt , fci 
velaliudtaltj, Item coitm inordtn:it$is ^ 
whemens maxime efi cavendns propter foe-- 
tum debite froducendtim nefemenperverfe 
recipimnr in tn^trict^B Et nora pro ianto , 
coitiisfiando efi irregularis in natura^quam* 
vts rudes mn curant i qniafemen ita debite 
recipi non pottfifcutdebet^. Ex illo patet 
qtiod muka fint peccat^yqtta nonfolumpec* 
cantin lege , fed etiam in natura^ qui^na* 
tura debite ^ regularzier intendtt prodtfcere 

Peccatum ycro nacurce aliguanio con- 

tingit. 



^S Uttkrti dMagni UheUtfS^ 

tingit cx fuperabuiKiancia macen^ quse *le- 
minutioni opponitur , & illud habet iafc 
naulcos cafus iive modos fpeciaks. Quarrdo 
cmm fuperabundaatia maceriie cft in omai 
parteejus , yelfecundumexigentiam natu- 
ras^: fecundum ejusformam , & ficmultx 
torcuofitates & tumorcs apparent in mem- 
. bris & hujus eft "ratio , quia fi natura abun- 
dat in parce feminis deputaci ad corpus vcl 
ad caput, tunc neutrafacit illud quod natu- 
ralicer potcft, fcilicct aliquando duo capita , 
flliquandoduospedes^quorum unus multuna 
jrtajor eft alio : & fccundum communem 
curfum , & alicjuando facit gibbofum in pe- 
ftorc, aliquando in dorfb. 

Hic au^or ojiendit ^ ^ucmodo ex fuperM* 
hHndmtin materiafiunt monjlra. Ubi t'/*- 
Ut pro fententia , fifemen nimirum sn a^ 
. hundamia fit infufum , & quia fnatnx eji 
cUufa, O* ^uist tunc ejm tota materia 
tranfmutatur in matertam fatui , & Ji 
tuncpars ex qtiadehet fieri caput foetm efi 



&fi 



fi 



deputatis* 

Scd in omnibus iftis mirabilior cft ifte ca- 

fiis & efFt£lus quem Albcrtus recicat i dc tt- 

^tio, cui natafuciuot duomembralibidinis , 

unum cx partc viri, aliud cx parte muUeris , 

ita cjuod potuit fuccumberc , id eft , fubja- 



incumbcrc 



caufa 



:* 
^ 



* 



Giufahu}us originalitertrahicur exfiipera- 
bundaniia materise, quia matcria fuic prin- 
cipiumriifficieuEgencrandiucruinquemem*- 
brum. Exfaperfiuaautemparte feminiscK 
c]ua talia membra folent generari* , recitant 
AviceLina& Albertusj.ut patebit in textu 

inferius. ' 

Htcponit mimhilem evefjtum de herma^ 
fhroditis O' dUit Alhertus de Hermaphrodi - 
tOi qui mrumque tnemhrum habuit , ^ pO" 
iuitagere & pati^ non quod^mmodo infei- 
pftimfed refpechi alterius : & hoc provenit 



'fi 



fuit tanta 5 i^od 



eji femperfiiperMs , ^ fcsmineum inferit^^ 
'Sed dicts quare natura non producit duq 
membra virilia , C^ duo focminea? E.atio eft 
quia natunt de contingentibus facif qucd 
melius en flc ordtnari > quia altert^m femper 



rflneret fi f 



f^P 



f 



tuns, it^parvHmfi 



dSofi 



defeclu piAteri^, Itemfi c$ntingat 
teratur fcen^eUn ftne apparentia^ 



tnembri mnliebrts tunc peJhcula efi fi 
fita , qttarn oportet removsri, Koti$ 
hermnphrcdita> m^gis app3.ret infpec, 
fic tenehit in talifpecie^* Si autem infp 



'dfi 



fe fic imeht^r ^^ 

E no'/$ 



p% tAlherti ijMa^ni Lilcllits , 

t^an licet fbi amho opera exercere fecundum < 

'pri£cept£i legis. ^ 

Et norafecundum Avicennam, fifemen 

cadic ia laterc liniftrb matricis , gcneratur 
Ibsmelk, ii m de:aro , generatur mafculus : 
Ijbd iamedio Hermaphrodita, participaus 
jiaturam utriufque fcilicet mafculi & foe* 
mell^c/ Eta viro tancjuam digniori recipit 
fpeciem fecundum naturam , iicct ha^ natu- 
rse fiant in ipfo.Recitar enim Aibertus quod 
ficut qua'dam talia monftrofa corpora 
contingunt, fic etiam fpiritualia. Dicite- 
nim de duobus gemcllis , quorum unus ha- 
buit in dextro latere virtutem,ut ubicunque 
portabatur a parte iliius lateris , aperiebm- 
tur omues fera^Si claufe/ Et alius habuit 
virtutem in foiftro, quod nbicunque por- 
tabatur erant claufx qu^ prius fueranc a- 
pert;r. Et loqiior de apertit^ne & claufura 
ferarum in oftiis domorum. Et caula hujus 
Don provenir ex materia,fed ex fpeciali coa^ 
ftellarione casli , non folum ex conftellario- 
nefpeciaU, fed etiam ex fpecivili materi.T:: dt- 
fpoiitione ad talem cfFe£lum, quiaaclusa- 
iliyorumfunt m matcria faerie pra^difpofita 



Tel in patiente difpofito , ut dicitur fecundo 

de anima» 

Hic auBorponit unum mtahile > ^t f^t^^ 
pMtet in textu, Nota, in latere dextro ejl rn^' 

fttr calor quam infinifiro, Cor enimj^^^^ ^^ 

fimfiro > & infimt calmm indextrum- ^^ 

ifk& 



<Mt^lierunLJ, J)> 



tfcuU 



ofiorqu£tm[inifi. 



ejifc 



trofit motm , fecundo de coelo. Unue aexstr 
pes efi modice m^jor finiftro. Similtter de 
mann dextrar&ficde alm. Alio modo , 
fntet , qtiomodcfiat generatio diiorum ra- 
mificatorufn in dorfo, Rum quandoquf 
contingit femen-, recipit in dHabnt ceUii.lts 
matrtcts, & tttnc poteft contingere quod pel- 
IichU di-utdens celMas , corrumpmir . & 
tunc conjimgnnt ilU dnofemina fe mvtcem 
d^rfo 3 6' habent difttna^ capita , & diflm- 
Has anim^ , & dehent bapttzaripro d^iobns- 
komintbu.s. Notst.quod vtrtm cocl.ftts mSra^ 
hihteroperatur^ & occulte in tnfirio^ibus.^ 

jfibtle eft 



n^irtm caleftts refpictt gewellnm m Utere 
dextro^ fecundum t.%lem vtrtHtemfecttndum 
quam influitfibi virtm apernndi ferasfine 
centaclHy quiatfi^ p^rs dextrt Uteris forte 
Mterataerem^ i^ ille i^ltro fer^im , ufqus 
iidapmionem. Et qui fic fe h^bent , f^pe 
fmtfures , qui^ feraspo^ant aperire^. No^ 
tajdtverfitatiseft hjiC cauf^ qui^fecundHm 
quodvirtmcocUftis invmtt materiam dif-- 
pofitam^ fic operatur iltam. 

Et nullus credat , quoi quxiiam didla 
^atfiaa , quia tn iimilt contuigu videri ia 
lapidibus quibufdam , in quos fpeciaUs coa- 

ftclktio agem imprimic fpecicm & formam 

£ 2 homi- 



f 

Too lAlheYti dMa^ni Lihelli4s > f 

hominis velakeriusfpecici, fecundamcxi- 
gentiam agentis , (icut vifum cfl: fepe quan- 
dolapidcs tlividuncur , qtiod fit excoaltel- \ 
latioae fpeculi. Et non elt mirum in gcmeU 
lis , cum etiam in qutbufdam aliis accidac , 
ubi eft poiTibile inveaire : &omnesmodi 
ipeciales inmonftris pofluncrcduciad duos^_ 
inodos principalcs, fcilicet propcer inobe- 
dienciam vel infufficientiam maceriar, fe- 
undum Avicennam in fecundo Metaphyfi- 
corum, Sc Ariftocelem certio Meteoruni , 
& p'er inobedienciam inrelligo indifpoiitio- 
ccm r cpitido maceria non efl bene. difpofi- 
ta, ideo non obcdic3geati,Sc per iafuiEcien- 
tiam intelligo diminucionem vcl impedi- 
jnencum cx parte matricis. 

Hic aiiiJomf^ondet taciu quAfiiQni di- 
€ens. Diccret ^rgo aliquis^ h&c funtfiBa qU4 
fonuntur hic, ^ ideo non credmtitr^ 

Nota quoiihdc pojfunifieri , mcdimt€€' 
mn» virtute cccJeJii in laptdibus multipkx 
eft virtm , unde Alhertm rffcit^ty qtiod in 
Coloni^ iti quadam fenefltt^ vtdtt quendam 
iMpidem hahentemfpeciemregisj^ tunc de^ 
bet nafci magnm r«, tmdc in multis Upidi" 
hm 'vultm humanus figur.^.tur , & per illos 
hpidesfiunt dtverfg medicinA. Unde p quis 

Sole exennte inpffcibm infctdperet fpeciem^ 
fifcis in hpids^ iUe pojfet convoc^re omnes 
pifces in aqua, hoc efi^ tempore determin^to, 
Unde Haiiin Cmtiloquio l^tolomdirecitat 

diverf^ 



\ 



t)e Scmiiis MuUcrimLJ» 



loi 



i. 



V 

> 
j 



,/ 



^ 



diverfafyna & miracuU , de infcriptione , 
feufculpttone lapidufn, 

Ec li quis dicerec Sc argueret fic, Si mon- 
ftrapolTsnc ficri t & fcquerctur qaod natiira 
poikt privari fine , quia femper intenJic 
agercregubriter* Dico fecundam Avicea- 
nam, quod non femper polTibilc eft cx parre 
parcicukris natur^, omoem materiamad 
fuum finem' amoyeri, nec eft concedeadiim, 
quod privationes fuarum ailionum habeanc 
fines , & ideo dc ^gritudiife & morce noD eft 
inftautia , quiahosc non fant incenra d natu- 
ra parciculari , fedabeo quiliAnc regic , SC 
*ina appellata cft iatcHigentia , fecundum 
maiiifetUtionem pliilofophorum, qui digae 

locuci funt de natura, Ec taatun? de his di-^ 
ftum cft. 

Uic au^or pomt ohjsBionem feu injlan- 
tiam,^folvi$ %n textn. tr& q^to nota,q^iod 
rtgtdAriter intendens producere , pi>te/i impe" 
diri per nats^ram particiiUrem > & ^^^P^^ 
tet quod monflrdnon funt intenta. h nattira* 
ntJivH per accidcns. Item nota , natnrm 
farticuUris non intenditfines priv^tionHm^ 
quisividet tneliut effs quctm non effe , fed 
jyms e^ natur^ caskflii fciunt Qmni^^i opti^- 
tnedifpomre^ ^ voc^turintelligenti^ not$ 
err^Bs. Unde exprimo decaiUi omnis morsf 
corrHptiQ\ digritudOiir^firmitas funt pr^ter na^ 

tur^mu 




E 5 



J36 



n t 



•Sfiu uTlheru Ma»m Lthdlniy 

^e ftgnis concepionk^ ' 

C A P, Vil. 

T^ Inito fermone noftro , in quantum fuffi- 
. , cit de gcnerationc &foni:iacione fostus, 
& penes cjuem modam & pluribus aliis ma- 
leiixE incidentibus, Ut tamenprxfens do- 
flrina magls complete habeatur, notanda 
funt llgaa conceptionis in muliere qux funt 
plura, Priommeftexparcecoitus. Sicnim 
tnulier quando fuerit in coicu cum viro,pofl: 
coitum fentitfrigus,& dolorem in cruribus^ 
iignumeftcjuodconcepit.Secundum fignum 
ii mulier paucum femen emkcit vel nullum> 
Cgnun:i eft quod concepit» 

Hic miBordeterminat defignis conceptio*'* 
teisy Katio primijtgni eft , qnia qumdo mu- 
ber conciptt f tunc calor natunilts concurrit 
ah ipfa pro formatione foctm -» ideo rehnqui* 
tur frigtis in membru. Et hoc mdemm i?% 
fifnili.y i^uia qtiando homo comedlt , fofi hoc 
fi^tit HT frigui , cjuiacaiornaturalis tranft 
adfiQmachum alterando cihnm: idea non efi 
fiudendum pofi prandium , fedprius modi" 
c:t£mlahora, utcalefaS', ^ fic digefiione con- 

fortatafitideas , quia te^npoyefiudu fptritHs 
"Vitales concurrunt ad certbrnm ^ tpf/imJH* "^'' 
Vando. lllud enim paiet in fehricitantihm 

qui hahsm inJlQmacho hHmores ^^ofiosr qtda 



$ 



c^kf 



; 1 



De Secmis t3Iitlierum-P. i o j 

eahr naturalk mtendit digerere , & vadit 

* adflpmachum, tdeopmuntur frigtu pbn~ 

" ■ citantes , & cdore recedente a fiomucho, pa- 

tiunturmagnumcalorem. Et ifttus fecundt. 

JJgnidoaoraftgnatrMtomm, qma matnx 

■ cUuditur, & nonper>mttitfeme,i tranjire ,' 

d' recedert^. Nota, qnodjifuenes muhereSt 

gm m&xime delecl^ntur in iffo coitu , pof- 

fimtfemen emtttere & concipere,fed hoc mrt 

eft ^efmiorihtis. Item tempore coitm conce- 

ftionis nnttira retinet femen ab intra, ut nort 

egrediatftr, c^ hoc propterfoetum. 

■, Alittd tgnum , li vir in coitu fentiat vir- 

%m fuam sttrahi & fugi luadatn clauUira 

cxparte vulvs tnuUeris. ' 

Ratio iftius figni eft , qnia quaado fnuher 

cencipit , ttinr vtilva. fugit quafi vtrgam 
Virilem , & propter dele^ationem matrtx 
compnmitur & quftji claudit iiirgam vi- 
rilem, , 

" Aliud Ccjnum , ii mulier poft coitum ap- 
petit continue coituin, hoc cft verum ia 
' qtiibufdam , quia qusdam mulieres fant , 
qax magis concupifcunt , quando non con- 
t cipiunt,utvifumeftinuaaquxftione. 

Circa quintu m nota,quod poft imprignx- 
tisnem menftrua infttgnnt ad coitum , & 
maxime deleSationis tnermria , quampnns 

habnerHnt in cvitu* 

AHud {ignum , fimetiftraaiioa curriTot 

pofl coituai y fecundum modum fQlitum ,. 8c 

E 4 & ^i"^- 



^ 04 KAlberti 



fit millatio in ore matricis , fianura eil quod 
iBulierconccpic. *, 



h 



/ 



^fl 



latio m ere matticts propt^r c^Iorem^ ^ tunc 

dolor in cruribus , qui^ fptritns funt cUu_fi 

in matrice , qm tranfeunt 'Hdcrtira , ^ 'ue^ 
getant crura. , . 

Itein aliud f?anum, fi color Eicici ukra mo- 
<uim folicum cft mutatus. Unde libencer fo- 
lenc efTe rubese poft conceptiofte oracia calo- 
Tis, Itcm fi aliena cibaria concupitcunc/nunc 
lerranri , nunc carbones , nunc poma , nunl^ 
moraieu cerafa, fignum eftconceptionis. 

Caufa hHJusfigni eji-, qma fafi conceptio-^ 
nern multi humores grojft indigefli afcendu7it 
certhrum , ^ illi movent appetitum altqtio^ 
ntmfmilium^ qui^fijlnt c^lidt humores i ■ 
tunc appetunt carhQues , jifint 'ualde frigidi 
^humidi illthumorss tunc attetunt tfira 



fimile plaudit fm fi. 



fi' 



fitintitero, 

-r 

c A p. vni. 

\r Ic^emla funt nunc ligna, utrutn mafcu- 
* ius vel femella fic in utero , Lt h^c 



1 

1 



C 



r 



V 



« 



/ 



funt figna veraqiuT fequuncur. Tempore 
onceptionis mafculi, color facicieft rubeas 



! &levjs nciotus. 



ero m^fculiisjit conceptus "vtlfcs^ 
Yto tllh0 privnfjgnz e[i j qut^ co- 
^fi fignuynmagmc^hnt-i ^fi^W 



fictms ad mafc 



Bfuf 



^fi 



tus. 

Aliud fignum , G. venrer tamefctt in dex- 
teraparte,& rotnnctatar,fignam eft mafcul% 
^ Ratio tUiusfecurUiJigni efl , qmain dex-- 



/' 



fc 



datur^ cfHiA extenditur & ampU^rttir, 

Aliudfi kcflacns de mammiUis &fpir- 
fum 6c fcne digeftum , ita quod fi ponatur 
fuper aliquod corpus bene terfuni , non divi- 
datur, fed parces conftabunt, & non Euent' 

fignunieltmafcuSi. 

Ciufa hiijusftgni efl , qnia iliud Uc caior 
J^durpi^uit ^ comprejjzt infpiffando. Unde 



&fi 



f 



fk 



Aliud ii tale lac mulif^rls imprrgnat^., 
vclauttafaneuinis iDlIu^ adextrolatere ex- 
traclaponacur adroatea"^ clarum>veiad uri- 
-fiam ejus , fi petit fundam direas > lioc eft » 

E 5 perpen- 





4- -f 

fcrpcndiculariter, fignum efl: m:xCcnlu Si 
vero fupernacavcrit , iignani foemelLx' erir. 
Similicei- fi dexrram mammiilam habec 
groffiorem,fignuin eft tnakulL Si vero iini- 
Itram, fignumcft fGeaiellx^ 

; Cuufa hiijtis quartt ejh , fifettt fMnium 
dire&ey hocefifignum quodbene efi indura" 
tum e^ infpifiktHm a calore n^tHt^U, Un^ 
de perpendickU efi linea latomoYum teci^ 
tum ^quaperpendunt, ^ confderant longi- 
tudinem rci, ^^onfiituunt dnos angulos h^ 
iiosfuperbafm ^fuper qtiam caduntu- 
♦ lcem fal poficum fuper caput mamrnilli- 
rum,non liqucfcens fignum eft mafculi. 

Caufs hujus qHamfigni efi^quiafi mam- 

miU^fHnt calidx, iunc ille calorf^cit confia- 

ref^hUndefalgratia caloris conilat in p.^ir- 

-tibus, TJndefalgeneratu r ex aquagrofik ^ 

multHm hulln^ y ita quodfpeci^Us aqua efi 

&d fal, Undecakr %gnis extruhit de aqu^ 

fuhtdtores p^rtes , ^ tUas partesfacit exhM- 

iare, ^ tunc ibi remanent partes terrefires 

humidsares & grejpores , & dle per calorem 

$onfiatL>. Et huJHsfignum eft^ qHodtempo* 

re plu-uiali fal liquefat in fcutella, TJnde 4. 

^etaph.dicitur, Sif^ldebetrefolviin m^- 

tmam & fcrmam prirnam, refolviturin n^ 

^uam y & fic dijolvitur. Ideo fifal pon^- 

tur ad ignem y tmipit corrumpi , ^ falin > 

f^uia contrarium invmit^. 

Signuxn aliud ^ & muiier priqs moyec pc- 



■:#■ 

!■"' 



il 



•^ 



De Sccrefu ^JMuUentm. 1^7 

w. _ 

^^dem destrum , fignum eft mafcuH* Et coa- 
f^mno modo{e habet , iifosinenaeft coiice^ 
■^- pta, tunc mulier eft gravis & palliJa, S: verl- 
tcr eft oblonaus, & in iiniftra rotundus* 



•i 







t,. 



M 



mammilia in iiniftra parte nigrefck , & lac 
.' ejus nigrum erii, indigcilum, lividum^ & a- 
queum» & fufum fupra corpus potitum,divi-. 
ditur parsejus aperce , & policuni fuprafon- 
tem, vel urinam , natat, & fic de aliis . Item 
fidoloreftinfiniftraparte, femper eft fce- 
^ mHb fi vcro in dextra niafculus eft. Ic^m a^ 
liud experimentum quod fcio efTe verum Sc 
^xpertum, fialiquis fcire velit utrum mulier 
pr^rgnaca vel non, dct ei bibere melHcra- 
tum , fi tunc fenferic punfiiones circa umbi- 
licum , concepit, fi autem nonfcnfcric , mi- 
nime coocepit. Mellicratum autcmvoca- 
turpocio, qux ficex aqua & melle , & fic 
perhunc modum , quia accipi debencduo 
cochlearia de aqua , & nnum de meile tali 
proportione., & mifccantur in fimul , & de- 
turmulieri adpotandum in introich X^tXi^ 
vcl ftacim poft, Ec fort^ mulieres aftutx di- 

' cerent oppoficum , & ergo quando aliqms 
vuk experiri , noa dcbct dicere de imprx- 

\ gnatione. Et fi ipfa conquereretur dolorenn 
capitis y vel alterius parcis , ut faepe folenc 

^. ^ £acere,tunc homo femper debct dicere, illud 
valct contra talem v el calem dolorem, & ii- 
bi illum potum dare , & cunc de mane debet 
diceie numdoluiftiiaaliquaparte : & fi ^i^" 



*" 



.* 



ii 



-■t 



E 6 ca 



i 



5oS ofBerti iMagm htheUm^ 



■ ca umbilicum dlcmit effe , judicium Conce- ^ 
ptionisiniftojudtcatur : liveronon, tunc 
noQconcepir. Sedqu^edam mulieres funca- 
&ntx &coiilideraaicsiUudrophirma, nolunt 
dicere veritatcm , fed femper alio modo 
quam fe habent in veritate. 

n ■ 

Hic auBor pontt bonum JJgnHm fimpUcis 
emcepttanis y ^ experientiamvemm^i qm 
fpjet in textu, Unde nota^ qmd ratio t^ms 
expeyimenti ssi, quia meHhJirmt nervos ^ 
'venas , ^ ex ifto gen erat^r dolar circa Hm- 



Item illuidulce non eFi fAmim ^ quia o 



t 



^fipejfimaprofter -utfcoftates, Unde 




fupernatat injiom^cho : fedqttia itmc cahf 
fiomachi propte/fo2tum efi dehtlk-, ide&fum- 
pto melltcrato r/mher dolst circa umbiUctim* 

r 

^efgniscQrrupiQnlsvirginitmis. 

C A p. IX. 



"P Ofl hoc notanda funt figna Corruptionis 
cafttcatjs, Juxta qnodnotaudum, quoJ 
aliquandovirgines gravicer corrampuntur, 
itacjuod-earum vulva multum ampliatur, 
^uia membrum virilc eft nimis jmagQum & 
iaepcum , ikfjuod mulier tam amplamac- 
quiric vdvam, itaquoi vir iine dolore fui 

sncmbncoit^&tuuc^riuscftcorrapta, ^ 



Ir 




4- 

hxc Caafa eft , quajre juvenes mulieres cuqH 

primo corrumpuncur , dolenc pro tempore 

'^ in vLiIv^a , tjuia ^iiipliara ef!: ad coittim difpo- 

I fita. Alia autem caufi coadjuvans : qiiia eft 

qua^dam pelliculaia vulva& veiicaqua: cor- 



■k 



ife> 




.1 



' ^ 



t 






I 
ij 

^■1 









ruaipitur.Er quanto plus cocuas, canto pl 
in caHludo foiciiicancur, 

H/V auBar pYofequltur de fignU Carrupta 
cafiztatis j ^f^tis patet in textt4. Scd sx- 
tr^ textum alitii efi ftgnmn , qnod vnh^ 
'virgink fempei^ eft clauf^ ^fed mulierisfem- 
i fer^pertafiatjtdeo i/trgo ^ltim mmgit qn^m 

|. ^ tnulier, Notafi v^s experiri^Hfrf^m 'vtrgojit 

corruptat pHlvertfafortiterfiores lilii crocsi , 
qutfunt interflQres^& da ei cpmedere de it' 
lo piilvere : fi efl c&rrHpta , ftatim mingit^^-^ 
Itemfac eam mingere fuper c^iimdstm her^ 
' Bam qu£ uulgo dicitur m/ha {papePjde ma- 
ne , fifitficca tunc efi corrnpta, Vel ^ccipe 
frtiBum laBuc<z ^ pone ante naresejm > fi 
tHnceftcGrrtiptajftatimmingitLt, 

Dejignis capitatps* 

^ r 

C A P, X. 

^ Igna caftitatis fuat hxc , pudor vcracun- 

dia, cimor , cuai cafto inceffu Sc loquela, 

Cum r^iieftu applicans fe viris & virorttm 

afe^ilibus jfedquxdam ita aftatx invcniun- 

ttt^i <juodQa>aibtisiftis obviare fciiuic » & 



Iir UTtherii iSMagni Ltlelhis , 

tunc homo convertat fe ad urinam, quuturi* 
m virginum eft clara & lucida quandoque 
alba, quandaqueglauca, Si verofuerit ati- 
rei coloris, clara & poiiderofa, continer zm- 
mi jucundi fignum, id eft, appetitua3> & lioc 
eft verum in non corruptis. Corrupr^ enim 
inuUeres habent urinam turbidam» perrra- 
fturam pelliculx pra^cedentem > &fperma 
viri apparet infundo uriiia: calis niulieris: 
fed inmenftruoiis urinaeftranguinea , &ia 
tali menfe quandapatirur , habet oculos a * 
^ueos & cft alterius colorisin facie , abomi- 
narionem patitur in cibo. Ec ideo fibi quif- 
qiiis caveaCj ne coeat tunc cum eis, quia no- 
civuracft. Undeprudentcs muKeres fciunt 
tunc cuftodiiefq, & feparantur avirisper 
tcmpus Suxas liieaftruorura. 

Hic ^uclcr exequitur de fignis cajlitatis* 
N0t^%, qnod urina virginum eji cl^ra , qui^ 
ipf^funt calid^ , & bene digerunt , ^ ide& 
urina pertranfens perhca digeftionisfumit 
ibi colorem ^ unde coloratitr$n'rembus. Sed 
dehet CApiurina pq0 fbm^nmpriTVHm^ q^ia- 
tunc fAcia efi digefiio & debet videre quod 
nrina per accidens nortft vmatafciluet 
tn&rbo ^ niitrimentG groffo. Nota quodi^ 
^rinafunt tres regionES, fcilicet fuperiory $ibi 
tonfidcr^ntur Piembra fuperiora ^fcilicet ce~ 
rebrum ) &-capuLj, Secundo in medio > ^bi 
ioiifidcrahtpir memhra. medi^^ fclUcetrenes 

& cm SsdunU efi inferhr ^ nbi conftde- 

tmtHf 




^- 



■i 



\ ' rantur tefiicuU, lumbii & fnatrix. Idem di^ 

it litera > fperma femper apparet infundoy 
mpterfuam gr^vitatem, Nota>qttod quan- 
io mHlier efi menfiruofiz > ttinc hnmores 
ifcendunt ad oculas , quia ochIhs efi pars po- 
fa ccrporzs > e^ cito pajfibilzs , ^ tunc mw 



:1* 



I- 



i 



4 



,^ V 



'- 



t 



^-*** 



lierpallet tnf 



fiia non cuptt propter infeEHo^ 
nm cerebri & olfaaionem. Et tunc eft no- 
civum cum eiscoire , quiapueri qm tunc 
^oncipiuntur^ inchnantur ad morhum cadtt- 
% tum j e^ adlepramt quia talis matmn efi 



* ^ Eft autem noundum , qvtod muliercs an- 
tiqu^, in quibus menftruaSuunt,& quardam 
xncjuibusmenftrua funtrecenu, fi infpici- 
unc pueros in cuuis jacentes , ■ intoxicant o- 
culos eorum vifu, ucaic Albertus in Hbrodc 
p. Menftruo. Caufahujus inmulieribusappa- 

ret quibus nienftrua fluunt , quia ipfe Raxus 
feunumores i^ui moventurper cocumcor- 
pus, primo inficiunt oculos > 6coculisin- 
feftis acrinficicur ; tuncaerille inficitpue- 
rucn. Et iiludeft de intentione Philofophi in 
iibro de fomno & vigilia. Caufa autem qaarc 
antiqua? mulieres , quibus non fiuunC mcn- 
lirua, inficiunc pueros, eft quod retentio 
menftruorom facit abundantiam maloruin 
humorumv & quia anciqux muUeres func 

deficientesiiicalorenacurali , matarante & 

digercQtc talem xnateriam, & pra^cipne pau- 

^ peres 



«^ 



tf^- 



.^«WQ 



J 

i-x 2 . lAlberti Ma^nl Lthelha l . 

peres , ficquod*natnuatur i cibo Sc natrz- 
mcnto groilo ; quod operatur ad talem mar 
teriam infectam. Et illx mulieres plus iofi- 
cmntur , quia menftrinim hop cedic ad pur- 
gacionem naturxe ipQrum- 

Hicauclorponil quoddam noiahile^^ p^" 
tet manifejle in textu. Nots qnod hfimores 
^^li exeunt per ochIos potim qu^m per aliuii 
memhrum , Cj^ult Qciilm eB aqmus , exfe* 
cundo de Anima , quod pdtet , Ji coTnprimi* 
tHr^lachrym^tur , ^ ideo muheres mHltum 
lachrymantury quia h^bent mtiltnm de hn- 
f^ido , qtiodpetit exitnm, Et qnnndo oculus 
^fi infeilus , tunc injicit aerem titngentsm. 
Gculum , & ille ultr^i inficit acrempropin- 
qtinm , ille aer itcrum aiiutn aerem , donet 
prvenit ^dobjeilum , ^- shifit reverheratia 
m.tUhtimorisy ^ ihiprimooperatury qui^o-- 
mnis aBti% fit cttm rejifientia aliqua , qrn^i 
illa inftclio fit circul^riter , qni^ fi non- , 
'tuncfolum mtilier inficereiur fecundumm- 
n^m dtferentiam loci pajjionii , ^ nonfe- 
cundum omnem. Nam puerifunt dehiles (^ 
tmer^ namrajdeofacik intoxicantur.Toxi-' 
€Hm efi -venentsm qtiodfit de taxo , de taU 

^rhreamarifiima; excujusfucco gt^fiato.y 
aves morittntttr^ 

^otaquod oculti^ mttUeris vaticinantk 
frajecit cmnehm infoveam y ita quad ilL<$ 
pejfim^ mtilier tantumcogitavit de malis-y 

qupdquidam hmrmes^m^h gemr .^h am ut in 

§lrmhm 



-,r 



i 

^ 



I 

I 




♦ 



\ 

J 

1- 

1 



fpmtihm ejm , ^ illi exiverunt per oculum , 

j & ilhs 'volens camelm ^ffi^gere , cecidit in 
foveam, T.t sllo modo bafilifci^ inficit vi- 
dentem ipfumy qui^ 'venenum emittitL^.EtJl 
foneretnr fpeculum ad quod reverber^rentHr 
humores ad loltim bf^fihfci, t^ncipfemet mo - 
^ rerctur vel ihficerstur. Nota qucdfi aliqnts 
^ qudreret yfi rnHlieres funt venenof^ ^ qnare 
non introxicant feipfas i* Dicendum^ qttoA 
tfenenum non agit infe ^fedin aliud ctiiob^ 
jicitur, Cum ergo m^dieres naturaltterfuni 
intoxscatd-^ergo nonintoxicantfeipfas. Alid 
emfa efl quiafunt conftieu. TJnde Aver- 
T0es in prologo tertii Phfficort*m: ^^iadam, 
€rantcQnfHet4L comed^re venenum > «rd ^H$d 
€rm sarHmcihHs* 

L ■ 

■ 

C A P. X I. 



^4 

i 



^^ 



PV 



r A '^ *l^^^ diftatn eft dc menflruo , igitUt 

-*■ ■* ad inenftraomm lacum procedamus , 

^quod accidentia fiioc circa ipfani matticem» 

Matrixenim mulieris fspe patitur fufFoca- 

^ ttonem , SuiFocatioenim apud medicos vch^ 

catur comprefllo fgirituam vitalium , ex \U 
tiofnatricis egrclla. Etperhoc impedicur 
anhelitus in muliere. Ec iJlud evenic, quau- 

^ ' domatrix de proprio Idco toUitur , tunc e.^ 

frigiditate cordis fuperveaieme , taks mu- 

iieres 



ti4 ^AJheytJ t^Iagm Uhellm, 

lieres <]uan(3o:jue patiuntur fyucopen, ict' 
cfl cordis debilitatem. Aliquando vcro ali- 
^U3E vertiginem in capfte patiuntur. Gale- 
nus enim magnus in ir.edicina narrac de 
QU^dam muliere, fuftocationem mairicis 
patiente, cjuod illacaufa patiebaturtantuai 
quod aon potuit loqui , & cecidit ac fi mor- 
tua eflet , quia nuHum ilgnum vic^ habuit , 
Scvocatifunt medici plures,- qui videnres 
ipfam & caufam ignorantes , dixcrunc eam 
yeraciter eile ntbrtaam- Galenus aucem fu- 
perveniens , caufam coniideravit » &mulie- 
rem a paffione illa liberauit- H^i^c emm 
;»5ritudo contingit in mulieribus ex eo 
-qaod^bundacincis menftruum corrupcum 
& venenofump Et ideo bonum eft ^^^^ 
talesmuliercs , qusecunque fuerint » five ju- 
vencs, five antiqusB, fepe virisutaiiturut 
materia talis expellatur, Et expedit juveni- 
bus , quia in eisabundat huaiidum. Et hxc 
di caufa cjuare juvenes mulieres, qii^ndo 
fncipiuntcoire, muhura impinguanruran- 
tequam concipianc , & curam de pueris mi- 
HimehabenCj quiacura (utdicit Philofo- 
phus in fccretis fecrecorum) facic fenefccre , 
quod fion videtur in illis, itlar enim juvenes 
tnalieres quando multum abundantintalt 
jmateria , miiltam appetunt coitum, proptet 
inateriie abuadantiam. Ideo peccatum eft 
in natura illas retrahere , & coitum prphi- 
beread illum quem diligunt , quamvisfit 

peccs- 



A 



1)e Secreus ^uUerum^. i\% 



t - 



pcccacum in moribus , de quo niliil ad pro- 
poiitum* Audivi xn confcirione foclecacis 
ab uno inquirere caufatn ame > quare hoc 
cJlct , quaudo ipfedofmirct cum fu2*diled:a 
juvencula, quod tunc ipfe coitufinitOj in- 
veniret vent^emfuum ufquead umbilicum 
fanguiae profufum & timuit mulcum 8c 
caufam i^noravic, & nonfait aufus fe rc- 
trahere a juvencula, propter amoremma- 
gnum intereos- Et ideo quandoque fluxus 
jDenftrui prodeft mulieri & quandoque 
nocec, fecundum quod materia magis vcl 
minus abundat, Ec i!!e fiuxus non fluii: 
meaflruorum , fed feminis in coitu propter 
abundantiam materi^e- 

Bic anHor exequitur de expmmeniis 
(onceptionis. Noia qmd fuffocatio mAtri" 
€is proventt e^ eo , qtioA matrix tollitut 
udverfH^ cor-i ^ tunc m^gni^ frigidttsis f^ 
extmdii adcor^ fic qtiod cor patttur Jyn' 
popen, lEt dtcit ur a fyn t qaadeflcon-y d» 
^oposincifo^ quafi cum incifiom five de- 
hilimte cordis , c^ alio notnine dkitur eEia- 
Jkt & iH^pa-Jio maxime accidit 'uiduis , 
^u£ prim hstbuertint vitos , ' C^ j^r^ non 
hahent^ unde menjirua earum csrrumpun* 
tur in matrice , & generan tur grojf humo - 
tes^ quiin cordt dehihtates generant^ ^ ide9 
^Pfis mHltum valet coitm. 



Hi 



^^ ^ Z/Tlharti Ma^nt L^bslhs l 



^ 



2)^ impedimentis concevtimls^ 



C A p. XII. 



.T^ E impeL^imentis aiuem concepcionis 
nunc alic^ua canganius r^^ piura fiuiE; 
quia inipedimentuft! cjuandoque concingit: 
ex maiia humiditacc imcricis, qiiandoqac 
ex niiiiiafrigidiratc , quandoque ex liccica- 
^Cj qitandoqucpropter nimiam pingiicdi- 
nemcorporisj quia pinguedo circuuivolu- 
ta orificio matricis ipfam conftriugic, & 
BOn permictit femen viri intrare. Undc co- 
^nitio hujus eft de muliere ., cujus rencs 
unc fepulti &: occulti in. pinguedine ex 
^mni parte. lll:e enini muliercs , fi ia coicu 
fcmenrecipiunc, noaporeftincrare matri- 
cem , & lic ejiciunc ipfum cum ejeclione u- 
rina;. Ecideo brevicer , fipoftcoitum uri- 
na calis mulieris vid^catur , manifeftum erit, 
fiicmen viri inmacrice e)us iiccoHc£tum 



quialuotcalidx, tunc fua calidic^te e A^- 
imu Sunc eciam qua^dam mulieres, qus ic^ 
ten€ras& lubricas habenc matriccs , quod 
Xemen iacus , non poteft rccineri. Ex mulcis 
aliis cauiisiilud evcnit^de Guibus ad prsfens 



Bulla fic mencia^ 



BU 



•^ 



TP- 






\ 






^ 



■ 



L 

1- 



f 

r 



HiC ftuBcr pomt qmdam notahilm ^ ui 
pAtet m textu. Notaquod fi [emen 'uiri & 
inulieris non [unt proporttonata in qu^lita^ 
ttbm^ id efly m calido & humtdo > 'tunc talis 
conceptio tmpedit prmcipaliteryquia agens^^ 
patiens debent ejfe prGporttonata>i f^Jeaoi- 
do de Anima, [lib certa h^r^T-oni^,id efijfuk 
certa ^ determinMa cornhinatione ^ unde 
quodlthet non agtt tn quodlibetj velquodhbet 

nonfit ex quodlibety td efi^ degeneratione. 

., Etl enani nocandum , quod CxpQ con-- 
'ceptioexpartc viaimpeditar, ita qtiodft- 
nien qus quod cnaictir eft niniis tenue , licut 
atjua, itaquodfimatriciinfunditur i tunc, 

liquidicate fuacbbitur, &quandoqueac- 



cidit ex frigiditate cefliculorum vcl ficcitare 
& iilud femen fecunduai do^flrinam medi* 

L ■ 

cina! ad generatioueai eft incbnveaiens. 
Sed dabium eft cujus lit caur^ , an cx dcfc- 
ttuviri, velmulieris, jutta quod notan- 
dum, qiiod ifto modo fciiur, accipiantur 

i du^ oll2e & in utramque urina mittatur. 

1 Viriinunam ollam , &mu!ieris in aliam,& 
ponatur in utraquc furfur tritici, & talis 
experimentator diligenter obftruat oUas pcr 
novemdies, velparum ampiius , &licon- 
tingicex vitioviridefeftas , invenietquof- 
* daai vermcs iii olia , & cacabus debet fupra 
poai, & invenitur rana fcetida, vel cantabra 
fcetida. Si vero ex vitio mulieris, invenitur 
in plla fua izcnftruuni. Si ex utriufque 

VitlO^ 



i l S KAtherti CP^lagut LiheHm , 

vitio , in utra«^ue olla alicjuid prtedlctoruni 
invenitur. 

Hic0u8orpo?itt uhum notahik , utpaiei 
in textH, Nota ^fi vis bene examin^re, dc~ 
€ipias aliquid defpertnats 'Oiri , g^ p&^m /« 
^quam j ji tendit adftmdufn , fgnum efi 

^Hodfemen viri non efi in defeBu coyiceptio- 
nis* ^ia efl bene digefium ^ fp^f^^ f 



f^P 



f 



fi 



€oitu 5 tunc generabunt fortes pueros & ho- 
mines , quiafemen eji fsttts forte , & unt^s 
frater pote^ convenienter ejfe fortior ^Vto^ 
Unde nota caufam expenmenti -, fifeme^ 
viri efi tninus tenne^ tunc cit0 convertitur 
in vermes , & mn habet virtntem refjien- 
tem aciioni corporis ccckftis* TJnde tfia hu- 
niiditeis qtiainfundo non eft denf^ & bene 
indurMa , eito alteratur, , Nota y qtsodfi 
mulier hiherip falviam co£Iam per tres dies , 
tunc nohconcipiet i7% ttno anno % glo. qmet 
falvif^ efifrigid^t, Item comedat apem y &* 
nun qua mcon cipsetLj . Eft 



Ci 



fpe coennt » fi\ 



viri , fr&pter magntim deleBationem quan* 
habentadinvicem yquia vulva in fe conti^ 



zfe 



fed 



Si aais igttur veUtttiulieremjuvare , ut 



& rnafculam 









pietmatriccm leporis Sc inteftinaejufdem , 
&£iciatdeiiccari , 3c in pulverem redigaty 
& illud mulier bibat tcaiperatum cum viaoj 
& limilicer faciat cum tefticulo kporis , 
&hoc iu fiae menibuorum , & cum virp 
fuQ^coeat,& coacipiec niafculam.ltemacci- 
piat miiUer fu£cin\^am,&: ftringat in iacl:e a- 



iinx lanam c^prinam, & liget fuper umbili- 
cum ejus, donec coeac cum viro fuo, & con- 
cipiet. Echoc dicoremocis intercifis caufis 
vel irapedimentis aliis , quibus per ignoran- 

* tiam hominis effcdus ille prohibetur. Ec S. 
guarrac aliquis , quasfunc illaimpedimenca B 
infpiciat diligencer omnia , (ju.t ufque ad 
iftum locum difta funt. lcem accipiac ali- 
^uishepar parviporci, & cefticulos , & de- 

. ficcet & eciam redigat in pulverem , &det 
inpotum mafculo ^mulieri, & mafculus 
fi priusimpotens fuit adgenerandum > ge- 

j nerabic & mulier qux non potuit conciperc, 

^ tunc concipiec. 

CapitulHm aliud quotnodo mulisr debet 
^uvari ut cQncifmtt, maxime ut comipiat 

^ mafculum, Not^ quod m^trix leporis c5t 
. inteftina fi deficcantur ^ pulvefif^tntur ^ 
fium multum ccdid^ ^ fi?niltter & hepar 
forci in fe eft cahdum , ^ ftc generahuM 
^^hremfufflcientem ^d concepttonem. No' 
ti^ quodillud debet fieri in fine menftruorumt 
^uiatanc mamx eft ficc^ , & quodamm^^ 

"^" ^didior per rcceffum menftru^rum fngi* 

dorum 



^ 



I20 ijflhcrii CM^ni Liheilm , 

dortifn,. Item funt ali^ experimenta* Mti"" 
lieraccipiat camphoram herb^m pulvirifM" 
tam , o* bihstt eam cum *vmo \ ^ concipiet» 
ItemHTinaviri bibit^ ^ impedit conceptio- 
nem. Item fi accipi^t "vulvam lepork, ^ 
fulvsrifet cum melle hquido , c^ accipiat 
cortauriy & illapariternccipiant ebulUtio^' 
nem , f^ fic muliir accipi^t in un^feptima' 
na, jta quod uno tempore plns quam alio 
tempore concipieiLj, Item mulier debet uti 
caltdU ^ honii cibariss 'i ^ debet quodam" 
tnodo inehriari ^ benefricarii ^ dcbetca^ 
n/ere y necrura elevata fejnefi impediantf 
ita quod debet fe clto hbori appUcare adre- 
tinendum ^ fiatim pcjieadormitet, ^fi^^ 
dubio conctpiet. 

Eft ctiam documentum obfervandum , 
fcilicetquando aliquis fentit muUerem con- 
^cepifle, nonQominec in prsefentia mulieris 
aiicjuid elle de variis cibatris ad quod appe- 
titus mulieris pofret inclirari » nilicipoC- 
ficlibitum profequi, quia fi mulicr ta!e po- 
ftularec , fed nuUo modo poflet haberi , ha- 
berct occalionem aboricndi proptcrcontra- 
riamdifpoiicionem appecitus, F^oetuseuiin 
fic conceptus debilis redditur & cxrin^ui- 
tur. Ideo coiifultumeft, quando Biulieres 
petunt carbones vei aliquid coiifimile, quod 
€15 miniftretilr- Vidi enim de quadam ma- 
liere , qure cum impr^gnata fuilTet , petic 

poma reccntia c[use cum haberc non potuit , 

cecidit 



/ 






-t 






I 



-«■ 



cccidit ad lecl:um , & infra dicm & nociera 
nihilguftavit , ntc paaena nec potum , & 
fuerunc circa eam juvenes mulieres & aucil- 
1^^ <^\xx prius nofl conccpcrant, quibus 
illafueruut occuka: &quandoinipr^gnara 
peritpomarccenEia, & ancilJ^ aftanres di- 
xerunt, non inveniuntur, loquentes iatei 
fe j cjuod venenofum eft dare mulicri porna, 
quia vidcranr in febricicantibus conlimilc 
& inparce illa deceprce func : tunc auceni 
iUa inipr^gnata , ex carencia pomoruni 
mukum fuk debilitata, ia tantum quod foe- 
tus antequam ad debitum tempus pervenit , 
mortuus exivk , ia cujus egrelTu illa labo- 
rayk diebas duobus & nodribus & ante e- 
SreiTum mulier emiiic fangukieni per nares 
dapbus diebus , & una nofte : ille verofan- 
guis fuic menftruofus ,^ & fignum corru- 
ptioms fostus fuk illud. Juxca iIMd Hippo- 
cratis 5 menftrnis flucntibus impoflibile eil 
toetum effe fanum. Ideo ut omnia illa pcri- 
cula cvitentur apud omnes inipra^gnatas , 
bonunieftquod muiier in cufto Jia habea- 
tur, & modice moveatur, &uteicibaria 
moliia Jc lenia miniftrentur , & omnia jux^ 
U appetitum profequantur. 

i» toto hoc textu reciiato fontt antordHO 
dommmta , 0> fatk mmtM$ patmt ex 

Sed antequam noftrum fermonem ad alia 

convertamus, notandumeftunumnotabile 




r 

312 KAtlcrti CMagni Vthcllm , 

lignum, qucd fit ad cognkioneai maiiuH ia 
utcro niacris exiflentis , & cft illud, Acci- 
piataqaaai inuadam de fontc claro & puro, 
& procuret iibiunam guttam fanguinis vtl 
laftis de dextro iatere mulieris , & infundat 
utcam illam. aqu:E. Si tunc gutta petlt 
undam , fignum eft mafculi , fi vero fuper- 

nataverit, (lanum eftfcemellxi^ Item fidex- 
tera mamixiilLi fuerit major finiftra > im- 
prasgnata eft mafculo , fi vero finiftraj major 

Fuerit,foeminam portat. 

Hic 0uBor ponit fecundum dotummtum* 
Xt nota quodqua?^do mulier cancepit , tnnc 
^ehtUtatHt & 'umaturgratiaf^tm conce* 
pi in ipfa : i^ ideo qukquidcHpit , Jibi de- 
tuf^ ^fi mn , tnm evenit dolor eo quod ap- 
fetitus non procedityqma ^ohmtas deleSiatur 
in pYofemimdo qnod diligitJ. Tjnde- mhil 
mppetit nifi fuent animatum , ex tertio de 
Mntma. "Et per camment. 3'^thic. p^^ut , 
quia, volimtm efi appetitm intelleSlus & 
femper efi bona fimpliciter , vel apparet^. 
^nde omnia bonum appetunty utpatetper 
definitionem honi quam dat Arifiot^inprin" 
sipio primi Ethicorum dlcens* Bonum efi 
quod omnia appetunt^. Nota quod poB con* 
ceptionemy quando menfirtium fiuii f hoc 
€fi fignum defiructionis f(ztus y qmafixtus 



fi 



ifiruo fiuente j fedfi 



fmtm fufocet^i hoc efi comrmdHm^ 



./ 



^e Spermatis l^tum ^ Di^ 

C A P V T Ultim vu. 

r 

j 

|3 Riufquamverofineni dictis imponamus 
(utaoftra doftrina fubtiliter ik magis 
completehabeatur) cum de maceria men- 
ftruorumaliqualiter diiflum efl,, tranfeun- 
dum eft ad materiam fpermatis in viro.Sper- 



mavero utfupra didtumeft, nihilaliudeft 
quam fuperfluUm alimeaci, quod in fubftan- 
tiam reialendx noncedit, juxta quod no-s 
tandum y quod medici cjuatuor ponunt iti 
honiine digeftioaes. Et dicunt quod talis eft 
niodus nutritionis , qtiod primo cibijs maa- 
ducatus ii\ ore dirigiturab ore adipfum fto- 
machum , &ibi fit digel^io prima , & ibife- 
paratur puruni terrcftre ab impuro tcrre- 
ftri , & iliud impurum dirigitur ad vifcera, 
& ulterius emittiturper fecefllim ^ Sedpu- 
rum hoc ulterius dirigitur ad hepar , & ibi 
fit 1, digeftio» Et tunc iterum ibi fepara- 
tur purum aquaticum ab impuro aquatico.v 
Impurum aijuaticum dirigitur ad vellcam > 
& ukerius per mifturam emittitur , fed 
purumdirigituradcor, &ficibi3. digeftio, 
& feparatur purum ab impuro, Impuruni 
dirigitar ad vafa feminalia, & ex illo fit 
fperma in viro & in mulicre mcnftruums 
fed purum pft f^nguis , & Ulud dirigitur i 

F i - cordc 



««4 xAlherii C^agm VtheUns , 

corde permagnas veiias , qua: Jicuntar-Ca- 
pillares , per quas venas dirigicur fanguis ad 
iingula mcinbra, 8c in illis niembris ftt ulti- 
ina.ciigeftio 5 &iterum feparacurpurumab 
impuro, (Scinipurumemkcicurper fudorcs 
&perungues,& coniiniilia- Hoc autem 
purun: conyercicur &congeIaCurin fubflaa- 
tiam alimenti , ita quod tales pori qui funt 
evacuaci per calorcm naturalexrt ; ibi e con^ 
verfo repleancur , & li plus veneric quam efl 
deperdicum , tan-cdicicuraugmencacio,[ed 

adiiocrequirUDturquaruor. Primo mareria 
fufficiens eft panis 6c jconiimilj^- Secundo 
potusxecipiensillam quartam digeftionem* 
Tertio natura diftribuens. Quarto calor na- 
turalis convertens alimentum in alitura. 

Hic 0h8cy exeqmtur de ultimo motiv^ 
hhri y e^ oflendtt modum aener/itioni 



fiibtiUcrh , qtfi^ efi 



fP 
digefi. 



& fropter multos labores digerit c^ confu^. 
imithHmidum , quia. calor agit in humidum 



fickt infuhjiBum , ^ calorf 



tft 



fe refi 



fic tnots feque 



fH-mpto humido radicali in quo confifist/vitai 
nulhprofuni^medictnd , fed t^men notan- 
iumyquod unicum individunm fer aliquam 



fim mtnmmu fi\ 



kd 



_-.*■ 



t' 



pdhocmnfotesifieri^ nifi curfu commnnu 

, NoSa quod mafiicatio efi qtiddam contritm 
\ cihifacia per dentes, ^fic natura ordma-vit 
i^ ^nteriori parte dentes acutos utbene di- 
'vidant cihuTnyfed tnfine latos ordinavi^^ro" 
pter mafiicationem. Verrus : 

Stint hominis dentes trigintd dua come-^ 

dentes, 
Sed de his qu^ difta funt , coufiirgit du- 
bitatio cjua:dani:, utrum calor agat in ipfutni 
Jiumidum confuctudo , ficut operatio ca- 
loris tn eo quod calor naturaiis. Pro quot 
feienduin, quod fecundum Ariftotelem 4- 
i^eteor. cap. de operatione, quod triplejc^ 
efloperatio quse exparte caloris accipitur 
m capite de operatione qualitatilm a£livo- 
^ni, Prioia operatio caloris in quantunt 
calor liabet diiiolvere & exhalare & con™ 
gregarc homogenea , & difgregarc hetero- 
genca. Secundum patet , quia iiaccipitur 
^^a mafla de auro & argenco ,& ponatur ia 
^gnem , calor facit fluere aurum ab argento- 
& e converfo. Et lic locutus eft Philof 2. de 
generationc, ubi Aicit^ quod calor derer- 
n^matus agit tancjuam organum , fcilicetfe- 
curis vel bipcnnis femper dilTolvitconjun- 
^ta. Sed calorin eo quod naruraliscalor ,. 
habec ia fe virtutem formacivam uniufcu- 
jmque rei vei natur^ , cujus calor dicitur 
ellenaturalis, &iic ia eo eft virtuscceli, 
vd, vktus motorum cceleftium , & vis fe- 

I j minis y 



j 

I 

I 

I 



r 



f 



L-^. 



t^€ xABieYii ^agni Lihellus , 

minis , complcxionis , yel form^ ilHus na- 
turx Cjuam format. Si/ut contingit videre 
in calore feminis Dlantre & animalis , ubi eft 
visqu^ vocatur forma plaiitx, Et eodem 
modo credo quod fi in naturalibus quan- 
tum calor naturalis habet dirigere humi- 
dum y ve! proportionetur iibi fubjeclum fe- 
cundum cxig^ntiam cujuflibet fpeciei, Sic 
crgo cducit humidum ipfum confumendo j 
non in qoantum ealor , fed in quantum ca- 
lor naturalis, qui in digeftionem accipitur , 
^uia in digeftfone accipitur illud humi- 
dum , & illa digeftio terminatur ad fpeciem 
cjus , cujus eft humidum > ficut ad fpeciem 
partis plant^ , velanimalis, rel hominis, 
& hoc nullomdda facerec iii quantum eft^' 
calor , fed potius refolverec Cdtum hamt" 
dum , ita quod in ficcum terminarerun Illts 
vifis & intelletais brevirer zi propofitum 
redeamus, & dicamus cjuod fperma nihil 
^ud eft <juam fuperfluum alimeriti , quod 
infubflantiam rei aknd^enon cedic, Et fic 
^ his <Y.\x dida func , nianifefte apparet 9 
<{nx fic definitio fpermacis fccunduni ilU 
qu:£ ali<jualiter prius fuerun: igaota. Cum 
«rgo cancum digerirur in utero pr^scipu^ 
^ixta terciam digeftionem > qtiia cunc non 
tccum cedirad deperdicum , fed pe/reftau- 
racionem mitticur , vel muratLtr ia cruorem 
fanguinisfubrilis, & dacur ad vafa femin.i- 

lia, ubi virtuce ccfticaloruniiiludeciim de- 

^ba^uJT 



^JMuheynTH^, ity 



albatur 8c fcrmcntatur , ideo fpcrma viri efl 
albi coloris proprer ulcimam decbdionem 

I quam habec ex parte tefliculorum, lHud 
idem fpermaaoiplius emiirum a viro, ni- 

'^ mium dcficc^: corpus , quia virtutem 
hunieaandi & cakfaciendi habet. Qllore 
autem extracto & humido, fic dcbilitati» 
vic^ , & per conrequeas niors. Echoc eft 
caufaquare illi qui mulcuai coeunt &fre- 
quenter , noil fuac longx vitx »^quia corpo- 
raatutarali humidoexliccantur, Sc deiic- 

catio eft caufa mortis. Caufa ergo fufficiea- 

te poLira ponicur effeftus ejus. Ec huic coa- 

fonat cjuod dicit Ariftot. i- de longicare & 

brevicatevitar, quia fperma amplius emif- 

fum dellccat corpus. Ec fubdic : Propter hoc 

\ cnimmuluslone;ioris vitx eft quani aStius 

\ velequus, ex cjuo genituseft, utfoemella: 

mafcuiis , fi mafculi coitivi funt. Et fubdit » 

H quod propter has paflTiones mafcuri brcvio* 

ns^^vita: func fosmellis. Eft cnim generalicer 

; verum > quod mafculi longiorts vicae funt 

fosmellis , ii coicivi non Puerint. Sic ergo ex 

- intenrione philofophi patet , quml vicaha- 

miQisconfifticincaltdo & hunxido "radica- 

iiter, quamvis ia aliisinftrumentalicer» 8c 

J minifterialicer , & iic patec quod coitus ex- 

: ficcac, Eciam patet, quo d poiica caufa coa-' 

fervante ef£aum , ponitur & ipfe efe£lus. 

Siverocaufa deftruerecur, & effedus de- 

ftrueretur, Erso a primoad ulcimum , coi- 



rit ^jmen. 



^ j 

tus qui ampHus fit , eft caufa brevicatis vl- 




'/^/^r i/^ materia^ermatis, per 

emhikmAvicemam conjlri^tum, 

w 



^^ ^^^^ materiam fpermacis funt qusedatn 

notandaadhucjfcilicet quod fperma vi* 
n aliquando eft durura , & bene decodum 
decoftione tefticulorum , ita cjuod qu^clibet 
p3rs ineft parti , in ixipdum ladis coagulati, 
& lUud fpermaalbum cfl: velut lac coaguk" 
tuni forti coagulatione : haber ramen natu- 
ram coiiHrmand^ influxibilicatis, noa in 
parcibus fuis, fcddegenitalibus vafistefti- 
culorum. Alicer enim non expelieretur dc 
yailsgenitalibus in vulvammulieris. Etde 
ifto fpermace generatur robuftus & fortis 
fo£tus. Xt aliud femen tcnue& ia /uispar- 
iJibus fluxibik , & illud non eft bene deco- 
«ftum, fi ijlud expellitur , & in matricem re- 
cipiatar, fit ex eo fcetus renuis&ffagilis 
nacur^ , & illudliabet naturam laGis liquidi 
& tenuis. Contingit enim aliquando debif- 
litatfo natuj-^ apud foEtiim , quodcaput de- 
bilitatur, & hocquando iiiulieres imprse- 
gnat^almm puerum prius gcnitum > cum 
alio nutriunt. Caufavero hujus delibera- 
tionis eft , quia ifta materia de qua puer ex- 
iftens in utero debet paftri , & nutriri , cedit 

:M? alimeqmm pucri prius genitl ,, quem 

laclat. 



hOiit mater , & \iic cafus cpi3tii3git hodier- 
na diepropter inexperientiam mulieiuni,. 
caufam illius defedlus nefcienres :. ideo mu-- 
lieres imprxgnat^^nunquam deberent la£la- 
re pueros poficonccptionem vel impra^gna- 
tiDnemalccriuspueri vel foetus,propter cau-- 

fas fuperius eouaierjtas,' 

Hic auSor ponit dHbium^i i^ fat pat^t- 
in textH^ Not^ quoicalor in /tm^n^li now- 
fmit digeftionem , /» q,u^ntum calor , fedifZ'' 
quantHm eft bene regulatum ab aniTj^. Et' 
ideo pecca^verunt aliqiii antiqni dicenteSf^ 
quod in plkntis ejfet nmritio ^-& infipericrii 
farte effft ak igne > C^' tn inf riori ej?et O' ter^ 
ra j hoc non ^v.iht > qtna dicit Ariftat. x. de* 
&?iima 5 qttodfi fc ejjet , tnnc 7nixtum cita* 
dtjfolveretur, ^uid enim cGntinet elementa' 
m n^ixto nifi anim^m i unde anima ejt- 
p^iricipiumomms ttBionis-yfed c^lcr ftve fpi- 
^tm funt inftrHmenta , quia funt in virtu^ 

Hanim^, ^ non in virtute fm ipfus^ 



e O N G L U S I O; 

fjls vifis fiaem, diulis impoaamus-, &: 
X 1 gratias t>eo reddamus , quinoftrum im 
feoc opere & m aliis illuminat intelleiaam.. 
Et de omims peto veniam & auxilium divi- 
n^ gratis 5 a cjtia<jmiiis fapientia orta eft &- 
nicaa^terna. Atlquara nos Deus omnipo* 
t?AS. &. gloxijpflis ; ctin£la guberaansatqus; 



ESi reg 




=4) 



Ut» K/tAerU CMa^i Ldettkj , 

legens . pcrducac. Qui cum p^tre &: Cfxvim 
Cando viviE & regoac , & in quo eft rumnu 
fecuricas , tranquilJitas , jucunditas , & fine 
fincicternitasfanclorum exiftac omnium pear 
iniinita feculorum fecuia , A m e N. 



Liber aggregationis feu liber fecre- 

torum Alberti Magni de vir- 
tutibus Herbarum, Lapidum> & Ani- 
nialium quorundam- ^ • 

'LIBER PRIMUS. 

*De virtmthHS ^uarmdam^ 



HeTbarum^ 



m^ 




^ buslocis, omnisfcientiadcgc- 
nerc bonoraiii cft. Veruntamea 



cnun operatur aliquando bona » 
alicjuando maJa, prouc fcientia 
iiiutatur ad bonum & aii n].:!um finem , ad 
qucm operatur. E^c cjuo concluduntur duo. 
Quorum unum & primum eft , quod fcien- 
mmagicalis noncft mala. Nam<juepere- 
|,us cognicionem poteft evirari malum & 
profequi bonum. Concluditur cciam fccun- 
dum cam quod efieaus kudatur propter ft- 
0em. Acque vituperatur etiam. finis (cizn- 

to ali^uaadooon ordinatus adbooum vrf 



'^ lOe Sccreth CMnlieruTVLJf, 1 3I 

aJvirtuteoi, Ex hbc fequitur, qaodfcien- 
tia yel operatio aliquantlo bona velmaLi. 
Qu^ia igiiur ma^icali« , feu cognitio bona: 



\ 



> 



eft , uc pra^fuppoiicum eft , & mala aliquan- 
tuluai exiftit ia fpeculacioue nacuraliuiii, fe- 
cundumq^uotlexanciquis autoribus exami- 
navi&percepi: imo&egomec Albektvs^ 
utinplaribus veritarem inveni, & veritaw 
tem fuppoQo, cjLioaliquoex Chyrandis li- 
bro Alchorac, Primo narrabo de quibuf- 
dam herbis. Poft de quibufdam lapidibuj^ 
Tertio de quibufdam animalibus & dc^ 
tucibus eorundeai. 

-H 

Elicropia, Lilium- 

Urtica. Vifcus cjnerciaUJ* 

Virga paftoris. Centaurea. 

Chclidonia* Salvia. 

Provincia* ' Ncpta , Vcrbena, 

iingua canis, Melifophylos. 

Jufc]iiiamus. Rofa fcrpentina^ 

Prima herba apud Chaid^os vocacar 
Ireoj : apudGrxcos Mucuchiol : apud La.- 
tinos Elicropia. Cajus interprecatio dicituir 
abElyos, quodcftSoI: & tropos convcrfloi. 
^uia converfa cft ad folcm. HujiTS auterti 
virtus mirabrlis cft, quiafi ifta colligati:^ 
fole exiftente m Lconc in Auoufto, <& ki^ 
volvacur tn laurifolio, & limul addacur dctis: 

us contra furencem po^ 
teiit habcce vocrai loqucndi , nili verba 



\^-^. 



^lfc- xAtheni CM^^m UhcllUs . 

pacifica. Etfi cnim aliquis farctiir, & ifl' 
nocle fub capitc fuo ponat , vidcbit furem 
&onines cjus conditiones.. Ec iterum: ix 
ftxiidiz ponacur in anquoteaiplo ubi finc 
,B)uIieres , quarum connubium partc fui 
■frangaturj nuncjuam potcrunr cxiredetem.- 
5I0, niii deponacur. Echoc ultimmTn probn- 
tumeil;& veriiTimum. 

SecitnJaherba vocatura Chaldxis Roy- 
bra , d GnTcis Olieribus, i Latinis v.el Gj!- 
lis Urtica nuncupatur,Hanc hcrbamtcncns 
in manu cum ii>ilIefoiio : fecurus efl: ab 
omnimetu & ab omniphaotafmace- Etfi. 
id ponatur cum fucco Scmpcrviv^ , & m- 
gatUT manus, &reiiduum ponatur in aqua,, 
&aquam intret ubi funtpifces, admanus 
ejus^congregabunrurt& etiam ac! pifccllum* 
Ec fi extrahaturjlatim reiiliuntadloca pro- 
priaubierantprius. 

^ Tertia hciba i ChalJ^is Loromborot:. 
^jcitur , a Grxcis Allomoc , i Latinjs Virga 
paftoris. Herbam hanc accipe & cum fucco- 
mandragoraEr dirtemper^ » &dlacanivclal- 
terianimali , & impr^goabiturinfuogcne- 
rc, & liAbebiE fcctum in fuo ^tnttt^. De quo 
fcEtu fi accipiatur dens maxillaris , & intia- 
gatur ia cifao vcl potu * omncs <jui indc 
•^otabunt, mox iucipicat b€Uum,& cum vo- 
ueris delcre, dacisfuccum ama0tile,idcfl, 
valcrior, & fi^i ftacim pax inter eos, Quarta 

iia-ba.i.Ciiald^js A^uilarls dicitur, «juia 

i^cimr 




i» 



& 



■^ 






nafclcur temporc quoaquila:: fncinnt nidos 
fiios,i,Gri*cis clicirur Valis , i Latinis Che- 
lidoina, Ift^ hcrba tcmpore quo hirundincs 
faciunt nidbs, nafcicur: (juo ccfam aquilx- 
Hanc herbam li.quis cum corcle tsXfx ha- 
buerit , (ieyjncet omne? hoftes , omnes cau- 
fas, & oinnes lices removebit. Etiiprce- 
didla poi>acur fuper ciput infirmi ,^lidebeC: 



mori, ftacim cantabit alca voce : Si non , 

lacrymabic. 

Quintaherba i Chaldxis Iceriii dicitur, 
i Grarcis Vorax , aLacinis Proventalis veL 
Provinfa. llla enim piilverifata cum yer- 
niibus terra: circumv.ohicisj & cum femper- 
viva >, amorcm inducic incer virum & uxo- 
rem fiutaturiila ia cibariis. Et ficompo'1- 
tioiftorum cum ah"c|uantu!o fu!j>hurispo- 
nacur in ftagno, ubi funt pifces, omncs mo- 
tientur. Et li ad os bubali ponatur , ftatim 
crepabic pcr nicdium : & hoc expcrimen- 
tumefta modcrnis. Si icerum dida con* 
fcciio ponatur in ignc , ftatimconvcxcetur 
in lividum colorem. 

Sexca herba i Chaldxns vocatnrBieith , 
i Graecis Recus» i Latinis Ncpta. Hacic 
herbamaccipe» Sc mifcccum laptdc inven- 
toin nido upupasavis , & frices vcutrcm a- 
licujusanimalis, &imprxgoabicur , & ^ t- 
bebic fcetum in fuo gcncre nigerrtmum ; Et 
fi eis ponatar adnarcs , ftatihi ad terram ca- 

4«nt velut mortuA, Poft modicum verofpa- 



■p 



i J 4 lAlhcYti ^fajz-ai Lthejins , 

tium CLirabuncur : & ii prxJiiftum compoff- 
tumiiivare apura ponaciir nunquam fug^- 
ent, fed ibi congregabuntur apes. Etli a- 
^esfubmergantur, & quafi moriantur &: iii 
coufedione pra^difla ponantur poft modi- 
cum cemporis» & per fpacium unius hor^ re- 
cuperabunc vicam, Nam 3c illud proporcio- 
Bacur c|ualicaci deperdic^ , & iignum ab hoc 
e(i quod ii mufca; fubmerf^cin cineribus ce- 
pidis ponancur, poftmodicam fpaciumvi;: 
tam recuperabunt» 

Septimahcrba a Chaldceis Algeil, aGr^e- 
ci^ Orum , aLacinislinguacanisnuncupa- 
tur. Hcrbam hanccum corde ranicul^, 8c 
ejus macricc ponc ubi vis , 8c poft modicam 
temporis congregabuncur omnes cancs vil* 
l^, Ec fi prcxdiftam fub pollice pedis habuc- 
ns, omnescanes obmucefcentj nec poce- 
runt larrare, dc fi prisdi^am in coUo alf- 
cujus canis pofueris , ita cjuod non poffito- 
rcaccingerc, femper vcrterctur In circuku 
admodum volubilis roc^, donec cadct iti 
terram veluc mof tuus , de hoc eft cxpertum 
fioftro tempore. 

Oaava herba A Chaldajts Manfcf^» i 
Gr^cisVcncofiii, a Utinis vel Gallis Juf- 
«juzamu? dicicur. Hanc herbam accipe 8c 
mifcc cum Rea%a!is , 8c Hermodaaaljs, & 
po4ie in cibo canis rabidi , & ftatim pcribic : 
& fi fuccum ejm cumfupradi£lis pofueris m 

fijplioajTgcatcommutiiliaiefirangetur, Sc 

iilup 



ti 






T)^ vtYtiitihHs Heyharmn-^t 1 y{ 

£ fupMcliiftiim cam fangLnne kporis javcnis 
commifcueris , & in pclJc Icporis conferves, 
oa^ncslepoics congregabuncur ibidem, dd- 
nec remocumfuetir. ' 

NonahtrbaaChaltlxis Augo ", aGiarciS 
Amahi, i Latinis Lilium. Si hanc her- 
bam fole exiftente in Leonis (lo-no colle- 
gens, & cum l^^^ri fucco commifcuens t 
dciutk fub fimo cempore aliquo fuccutrt 
ilium pofueris , fient vernies. De quibiis 
fifiat pulvis, & pon.itur circa collum ali- 
<«jus, vel in vellimentis fuis , nuaquaai 
donniet, vel dDrmirc pocerit, cjuoufquc 
^ 4epotitum fiieric. Ec fi prxdictum fub fimo> 
pofueris & de vermibus inde nafcentibus 
aliqucm unxeris , ftatim inducctur ad fe- 
brem. Ec II prxdidum ponacurin vafeali- 
qno, ubi llc bc vacca: & coopertatur dc 
pelk alicujus vacca; unius colods , omnes 
vacc^e amictent !ac fuum , & hoc maximfe 
expertum eft tempote nollro i quibufdam 
forcilatoribus. 

j 

Dccimalierba a Chald^is dicitur Xupe- 

?ax> a Gr^cis Eiifeua, a Latinis Vifcus.. 

querci, &ccrcfdc in arboribus transforata 

iatbore. HxQ herba cum quadam alta herba 

uae dicicur Marcegoa » id cft , fylvium, ut 

ribitur linCTua Tncutonici , omnes ferai 
^pcnt, & ti prxdiilumcompofitumm orc 

alicujixs pQnaCux ^ & cogitecur daaliquo » & 

debct acciikic^cecde iiiBgitur, ii autem noa- 



L 

k 







'f^ 




^ 



^5« u/Tlifertt tJMa^m tihdUj ^ 

corderefilit. Scd li pra-Jtt^um aJ arborcriv 
fufpendatur cum a!a hirunduiis.jbi cottgrc- 
gabumur aves bene jjerquinquc miliiari^ , 
& hoc ultimuin ceniporc mco efl expercum.- 
^ Undccima herba a Chaldari? Ifiphilon di- 
citur^a Gr^cis Orlcgonia^^iLatinis Centau- 
Ttz vocatur, Hanc autem herbam dicuiit 
Magi habere mirabilem virtucem, Si enim 
adjutigatur cumfanguine upup^ fcirmelte' 
. & ponatur cum oko ia lucerna , omnes cir^ 
cumftances credencfe cflc Magos, ita quod 
unus alcero credet fuum c^put Hc in ccrra , 
&pedei in coelo, & li pr^diaum ponacur 
m igne ftellis lucentibus vitlebitur quod 
M\x curranrad invicem & debeJlent : & fi 
iterum pra^diclum cacaplafma ponatur ad 
naresalicuju?, pra* cimorc quemhabcbicfu- 
gict vchemcnccr, Bc hocexpcrtumcft. 

Duodeazna herba i Chaldaris ColoriO,vel 
Goloricon k Gr<jcis CUmor,A Lacinis Salvia 
communicer eft c3uncupata.Ha?c autem her- 
baputrcfadlafubfimo m vafc vitrcoprocrc- 
■ ^t quendam vermem vel avcm habentcm 
caudam inmodum mcru!x>dccujusfangut* 
nt ii tangatur aliquisjn peciore emittct fcn* 
lum, pcr quiiidcnam & pius. Etfipr;r<Jito 
ferpen^comburaEur,& ponaturcinisin igne, 
ftanmfiec yfiris tonitrui horribilis.Ec ii pr?- 
diauspulvisponaEurinlampade & accen- 
datur, videbicur quod toca domus rcrpcnti- 

bus re£lcamr»£c hoc cft expcrtiimi.modets- 



De virtniihm TTerh^rum: t^j- 

Tertiadccima hcrba a ChaIJa'if 0)ptu- 
X5a5 , d Grxcis Hiliorion , a Latinis Verbcna 
^icicur. Hxc auccm herba uc referunc Magi 
coIle£la fole cxifteiice in figno Arictis , Sc 
coujccia cum grano Pa;onia; unius anni ca- 
ducos i malo moibocurat, Etfiponacuc 

in tcrra pingui , poft ofto feptimanas gene- 
labuntuT vermcs, qui fi aliquem tctigcrunt^. 
fiarim morierur. Ec li pr2E(lid:um ponacuE 
iu columbario , onines columbx congreba- • 
buncur ibi, Ec fi pulvis illorum in foic po-- 
i^atur, vidcbicur quod fol iit lividus. Sii 
^uccmpulvisponatur in loco ubi horaincs 
habitanc, vel jacetintcr duosamantes, fta- 
^im fic lis vcl malicia inter cos. 

Quarcadccima herba a Chaldzeis Ccleyo« 
dicitur , a Grafcis Cadni , a Lacinis McUro- 
jphilosjde qua Maccr faclc nicncionem- Hxc 
auccmhcrba collc^la viridjs, & conjefta 
cum fucco cypt.ciri unius anni pofita in pul - 
sieino,facic pulmcntum videri picnum ver- 
mlbus, &:dcferentemfacic cfTe bcnignuoi 
& graciofum & advcrfarios dcvinccrc, Et u 
prxdicta herba ligecur coUo bovts, fcquetuc 
te,c]uocunq, jcris, 3c £pra;dicloraccocorn- 
giam mifcucris,& dc tercla partcfudoris Uo- 
nunis ruffi , & tc fub afceUis ftatini cingcas 
crcpabit per mcdium, 

C^incadeeima herba. a Chaldxis Egle- 
rifa, k Gr*£cis Yfaphinus , a Latinis Rofa,dt- 

citur , & eaherba cujus flos cft notiiKmus. 

Accipc; 



1 3^ xAlhertt Ma^nt Ltbethit.^^ 

Accipegranumejus & granum fiaapis , Sc 
pedem muftelx, hxc fufpende inarbore , 
& de cxcero nonfrudificabit» Ec fipr^di- 
ftam ponatiir circa rete , congregabuncur 
ibi pifces. Et fi magaris morruum fuerit, & 
m commixtione prardicla ponatur per di- 
midium diem : licet tamen noii acqqiritur , 
recuperabic vitam.Et ii pulvis pr^didus pg- 
nacur in lampade, poftea accendatur, omnes 
videbuncurnigri ad modumfatanx, & piil- 
vispra:di£lus admifceaturcum oleooiivx & 
cum fulphure vivo,& de hoc ungatur domus 
folclacente, ipfatocum videbitur fiamma. 
Sextadccimaherba a Chald^isCarcuIin» 



z 



Ou 



pent!na vocatur. Haec herba apud nos fatis 
cftuota. Hcecautcm herbacum fo!io tri- 
folilinhumata generat ferpences rubeos & 
viridcs , dequibus fifiit pulvis » & poaatur 
in lampade ardeace, vldebicur ibi copia fcr- 
pentnm , & ll fub c.ipitc alicujus poaatar,dc 
cascero non fomniabitur libi. 

Modusaucem operandi ommum prxdi- 
ftorum eft , ut efFcdus bonus fit \n planeta 
bono , & malus ia mab , id eft , in horis & 
dicbuseorum» 

Vircutes herbarum 7. fccuadum Alexan- 
itnm Imperatorcra ,& has quidem vircuces 
habueraat ipfe ab iuBuentia planetarum.., 
Conrifngit autemunamcjuamque perclpere 



.uai: 



Priina. 



* Prima aucem licrba Saturai qiix AfFodi- 
liusdicitur. Succusejus valcc ad dolorem 
■ renuLB 6c tibiarum.Ec datur patiencibus do- 
lorem vetkarjradix ejus cocla parum.Et d^- 
moniaci vel melancholici ipfam deferuncin 
linceo mundo& liberantar,nec m domopa- 
titur elTe, &fi ibidem fuerlat Prpducences 
dentespueri&eamferent , fine dp^o^^ ^^^ 
producetit , & eft bonum ut homo deferaC 
fecunda no£te radicem , quia non timebit , 

I neque lardetur ab aliis, 
1*. Herba fecunda Soh's dicicur Poligonia vel 

i Corrigiob.Ha:c enim herba nomen fufcepit 
aSoIe : nam eft multum generans. Sic enim 
& ha^c herba eft multos faciens modos.HanC 
^uidem herbam alii appellaverunt Alchone> 
^nx eft domus Solis , hxc cnim herba> fanat 
paflioncs cordis &ftomachi. Qui attingit 
hanc herbam habec virtutem i figno fuo vel 
planeta. Si quis autem fuccum bibit , facit 
eum multum coire. Et fi cjuis deferac radi* 
cem ejusjcurat paflioncs oculorum.Ec fi aa» 
tiquam aliam habuerit paffioncm potavcrie 
fuccum, noij fiipervenitei pafTio oculorum 






4 



Juvat etiam phrenetIcos,fi eum fccum dcfq,- 
runcinloci:j,idcft,pcclore.Iuvatcciampcri- 

plomoticos» & facic cis bonum anhelirum & 
facitetiam ad fluxu fanguinis Melaacltftlici* 
Herba tertia LuniK^Chrynoftates dicitur 
fuccus ejus purgat exacerbationcs ftonia- 
chij tlioracis&caftarem, <juia ofteudit fc 

ciTe 



>4<* '^lherti CM. 



efle hcrbam Lmi£. Flos aiitcm hujuslierba; 
purgat fplenes magnos & curat ipfos , quia 
ipfe crefcit & decrcfcit ficuc Luna. Valec 
ad ophthalmiam, &facit acutum vifum» 
« valet contra fanguinem oculornm. Si ra- 
dicem ejus tritam ponis fuper oculum , 
aurabduer vifum clariiicat, quia lumen 
oculorurapropinguatum myfticum fubftaa- 

f Tf' •^"^"* confert" malum Iloma- 
chum habemibus , qui non pofllint cibum 
dJgerere, bibenJo fuccum eias: amplius 
vakthabentibusfcrophulas. 

Herbacparta.arnoalolTaclicitur. Radix 
feujus herb,-c valet contra dolorem capitis 
muiiicc , quonil opinatur effc domus Mar. 
tis aries , cjua: eft caput totius mundi. Valet 
etiam contra nialas confuetudines teftica- 
lorum,& u!cer3putrida.& fordida, quia do- 
fflus cftfcorpio:. quia pars cjusrctinetfper- 

ma , id eft femca quod venic contra tefticu- 
los. Valctetum fuccus eius dyfcntericis 5C 
hemoptoicis , & ad vitia hemorrhoidaruni 
& Itomachi, dum cjuis cum biberit. 

Herba cjuinca Mcrcurii dicitur Penta- 
phillon.aquibufdam Petadaclylus , ab aliis- 
&^pedcclmai,s d cjuibufdam Calipendalo.. 
R-idix hujus herb.E fanat pla<4as .& Juri- 
«eni , trua & emplaftrata. Ampliu. fcro- 
Jhuks dilua velocitcr , i\ fuccus cjus biba- 
tur cum aqua. Sanat etiam fariaos & paf- 
fiones pcaons fcu aolores fi fuccus ejys 

bibatur,. 



■r. 



* 



^ 



"P^ virtnUhHs Itcrhamm. t^f 

bibatur. Solvicctiai-ndeacium dolom, & 
i i\ fuccus cjus ore cencatur, omncs oris curat 
paflioiics. Et fi. quis fecum dcferat , opus 
dat &auxilim-n. Amplius fi quis valt ire^^e 
, ^ vel aprincipc petere aliquid , copiam dat 
cloquenciie , fi fecum eam habeat & obtine- 
bit quod voluerit. Valet eciam in ilithafi & 
difuria fuccus ejus habitus. 

Herbafcxta Jovis dicicur Achaton i qui- 
bufdam Jufcjuiamus. Radix cjUs poiita fuper 
bubones, eos difpergit : & obfervat loctim i 
phlegmoncSi quis eam porraveritantequaoi 
eipaffxo fupcrveniac : nunqaum bubonem 
aabcbit. Conferc eciam radix ejus podagr^, 
dum poniturtritafuper locum patieiKis , Sc 
^3Ec quidem operaut virtute fignorum Iia- 
bencium pcdes , vel habentiuiti afpcaum fu- 
per pcdcs & fuccusejus ii bibatur cum tnclle 
<^um mellicrato , confert doloribu,^ hepacis , 
Scomnibuscjuspafnonibus » quoniam lupi- 
ter tenet hcpar. Sirailitcr confert volcntibus 
niulcum coirc, Eft&utilis uc eamdefcranc 
fecum volentcs diligt a mulicribus. Facic e- 
Bim defercntes Ixco^s & delectabiles.' 

Sepcima herba Vencris dicitur PilT:cno- 
|3a, quibufdam Hieroboca dicitur; idcft, 
herbacolumbaria &verbcna. Radixhujus 
^erbarpoiuafupcr collum fanac fcruJiuIas 
& parocidas & bubones colli & ftaphyUoa 
iaclt,unn:edcfl:ilIationcm & yjSnon oonatur 
cnaplaftrum & cft coinparacua) pSiom- 

bus 




s 



J4* \^lhetri Ma^m LthclhtS ^ 

bus iftius loci. Sanat etiam fciiruras & con- 
<lyIomat^ , id eft durities , qnx nafcuntur in 
ano & hcmorrhoidas. Si luccus cjus cum 
meile inaquacoda bibatur , fubtilicat ea 
(\ndt fant in pulmone , & facit bonmjii anhe- 
litum, nam detinct pulmonem. Yalec etiam 
mukum in aphrodifa, id eft, coiru, quiafuG- 
cus ejus auget mukum fperma^ cum qais 
yult coire addit ad delidcrium ejus , & ma* 
jorvirtusipfiusherba:en:, cjuia fi quiseam 
portaverit, erit mukum potcusmjpitu. Ve- 
rum tamenteneat aliquid aliud , nili iftam 
herbam tantum. Si quisponat eamjn domo, 
vcl vinea ^ vel in terris , abundantcr habebif 
Tcditus. Ampliusradix ipGus valct omnibus 
illis qui voluiK plantare vineas vel arbores , 
& intantcs portantes iplam erunt bcne difci- 
plinati , & amantes dodlrinam » & crunt Ixti 
& gaudiofi, Cdnfert ctiam pofita ia purga- 
tionibus & rcpellit diemones omnes. 
' Prxdiftas tamen hcrbas i 13; dic Lun^ 
afque ad crigtnca incipiendo collcclionem i- 
pftm kvarc i Mcrcurio per totam horam 
dicramcvcllendo fac mcntionem pafTionis , 
mtti fcilicet nomina paflionem vel rem 
propter quam ipfam coiJigis , & ipfam ac- 
' ^ipcherbam. Loca tamenipfam fuperfru- 
mcntum , vdhordeiim , & ea utere ad opus 

imm poftea^. 

Sxplkir Liber 'Frimm. 



.> 



f 



Jf 



XIBER 



T 



De virtittlhut L,apidurrL?. 



m 



I 



/ 



-f~^' 



k 



LIBER SECUND US. 

ny€lberti ^J^l^^^ni , cfr eSf de virw-* 

. ttbus Lapidu^ quorundam, 

A M cum ditlum fir de vircuti- 
bus herbarum qaarundam , & de 
modo agendt , nunc in pra:fenti 
capitulo dicendnni eftdcLapi- 
dibus quibufdam, & eorum aite- 

flibus , & qualitcr pofilmc accipi magna 
niirabilia opci:a. 




Magnes, 

Obcarmius. 
Onyx. 

Adamas, 

Agacbe. 

Corallus. 

Chryllallus. 

Chryfolycus, 

Eldotropin. 

Epinriccs. 



Fcripcndanus 
Silonites. 

Topazion. 

Lipercol. 

Urices. 

Lazuli, 

Smaragdus, 

Iris, 

Balelta. 



Medo* 

Mephyces* 

Abafton. 

Amatiftus. 

Eerillar. 

Celoinres. 

ChnTolices 

Beatiden. 

Nicomai- 



-'A 



Gakriatcs* Quiriti- 



Calcedonius, Dracouites. Rodianuj." 



Chelidonius. Echires 



Gagatcs. 
Bcna. 

Ifthmos, 

Cabices. 



Terpiftreres. 

ladnchus. 

A!c(florius. 

Efmundus. 



Oriccs. 

Saphyrus. 
Saunus. 



Si vis fcire utrum mulier tua dt cafta , ae- 

fipela. 



*44 K/tlbcm CM^gnl LJkllfis , 

■cipclapideaiqiu Magnes vocatur. Eflau- 
tem ferrughici coloris , & invcintur iti mari 
indico, & aliquando in parcibus Tlieuto- 
mae, in illaprovinciaquaeFrancia oricnti- 
lis vocatur. Supponc ergo lapidem hiinc 
capiti mulieris , 8c ii cafta cft , ipfa maritam 
amplexabitur , fiaucemnon ftacimcader e 
ledio. Ad hoc autem filapis ifte poiutur 
fuper carbones inquatuor anglis domus , 
dicotritus, &fuper carbonesfparfus, dor- 
mientes fugient sedes&rclinquent totum , 
&tuncpoflunt fures refpiccrc totum <juo5 
volunt. ^Si visneri iavilibilis, accipelapi- 
demqiiidicitur Opthalmius , &invoIvein 
folio lauri. Et dicicur lapis Opthalmius , 
cujus color non nominatur, nam nniultorum 
coloxum : 3c eft hic talis virtutis , quod vi- 
fus circumflantium cxcxcac vel abortac. 
Conftantinus autcm pugno claufo rcddeba- 
turpereum inyifitilis, 

Si visincitare criftitzas,timores,& phanca- 
fm terribilcs atqac litcs, accipe lapidcm qui 
vocatur Onyx, qui eft nigri coloris, & inve- 
nitur rnclius genus cjus repletum albis vcnis 
& venitdelndiain Arabiam , ^ficoHovel 
digicQ fufpcndatatjcxcicac ihcim triftitias ia 
homine & terf orcs ; & ctiam in fomno cxci- 
tat phancafias cerribiles , & eciaoilites, &: 
hoc apud modernos cft expercam. 

Si vis comburere manus alicujus fine ignc 
adhuc&fugarc arcdcam : Accipclapidem 



\ . 



r- 






l 






'Cjui voCatur Fcripcndaiius y qui cft flavi co- 
loris, qui li fufpendacur<:oIloalicujus,curat 
areticarii: & ircrum li iftc lapis fonius ftrin- 
E;atur, ftatfrn adurit manum^ & ideo levicet 
& fuaviter vult palpari, 

Si vis accendere animum alicujus ad 

"audia&_eju3 ingeaium acuere» Accipela- 

pidemqui Silonites vocatur , & nafcicur xa 

, gremio teftudinis Indici & effe varium di- 

citur, albo) rubeopurpureotjue coIore.Alii 

I dicunthunceflevirideiTij&inPcrfixparti* 

bus invcniri, Etdicunt etiamliunccrercen- 

tem Luna crcfccnce , & e converfo. Et ad - 

dunt phiiofophi- aqtiqui quod figeftetur, 

confert praefenttam quprundam fucurorum. 

Si fub Kngua ponatur praecipue prima Lu- 

nauna horatancum habet virtucem. Idca 

aucem Lunacxiftente decima habec hanc 

virtutem : inprimahora veldecima.Motus 

iautem ordinis quod cft fub lidgua li cogite- 

^ tur dc ahquo ncgotio utrum debeat fieri aa 

; non. Si fieri debet cordi tenacicer infigituc 

j ita quod dvelli non poteft: ii autem non,coc 

ab ipfo relilit. Feccrunt ctiam Phiiofophi 

^uod curat pthyficos & debile s . 

Si vis nt aqua bulliens ftatim exeat manu 



J^miila , accipe lapidem qui Topalion vo- 
<^^tur, a Topali infula , vci quia auri fimili- 
tudinem prQtcndit, & funt^ duie fpccies. 
Una*eft omninofimilis auro & precioiior 
tft* Aliafpccies eftcrocea magisfeniibiUs 

G «oiori^ 



rr^ 




I45 ijftherti iMagni LihdlHit 

coloris cjium fi aurum & liacc cft vilior.Ex- 
percum aucem cfl in noClro tcmpore , quod 
fi in aqua bulliente nnccatur> deflucre facit, 
quoJ ftacim mauuimmiilacxtriihicur, &: 
hoc fccic unus de fratribus noflris Panfiis , 
Valet etiam coatra cmorrhoicam & ftima- 
ticam vel lunaticam palTionem. . 

Sivis excoriarecutim manuum tuarutn 
?elalccrius, accipe lapidcm qui vocatur 
Medo^^d Meaorum rcgione , & funt diiae 
fpecics,niger & viridisi Dicitur abantiquis 
philofophis & modernis quod iapisquini- 
er eft frangatur Sc in aqua calida rcfolutus 
tieric, &aliquismanus fuas layeric ftatmi 
excoriabuntur ; & fi cx ea bibcrit, perit. vo- 
incnJo ftatim omni curaremoca & auxilio* 
Dicunt etiam philofop hi quod. vakc contra 
prodagram & ocnlorum-c^citatem?^ ^^^ 

oculos icefos & debilcs fovet, 

Si vis uc aliquis non fentiat dolorem nee 
<ruciatum> Accipc lapidcm qui dicicur 
Memphitcs a civitate qux dicitur Mcm- 
phis:& cft hic Lipis talis virtutis>ut dicit A^t- 
ron & Hermes , quod fi teratur & ^q^^ ^K 
fceatur& dctur portari illi qui dcberet uri 
velaiiquos cruciatuspati, tantam inducit 
iiie potus infenfibUitatem,quod nonfcntiat 
paticns poenani. ncque cruciatum. 

Si vis ignem perpetuum inextinguibilern 
facere. Accipe lapidem quiabafton dkitur, 

& eft coloris ferrci&quam plurimtim ^o 



i-r^ 






I 




Arabia rcperitur. Si enim lapis ille acccn- 
datur nunquani poterit extingui, eo quocl 
habct naturam hnupinis ^ qukplumaiala- 
ris vocaturj cum moaiconumidiun- 
ftuotipinguis, infeparabilis eft abipfo, & 
id fovet ignem acccnfum in eo, 

Si vis devincere hofles : Accipc lapi^ern 
qin nuncupatur Adamas , & eft coloris ful* 
entis 3 duriiTimus , ica quod non potcft 
"rangi niii fanguine hirci> & nafcicurin 
Arabia vd Cypro , Et G. finiftro latere alii- 
getur, valet contrahoftes, & infaniara Sc in- 
domitas beftias , 5c venenofas > &feroslia- 
mines , & contra jurgia S: rixas , & contra 
vcnena & incurfus ph^antafmatum, & qui- 
dem vocant eum Diamancem* 

Si vis cunfta pericula evitarc, & vinCcre 
Cunfla tcrrena & habere vires cordis. Acci- 
pc lapidem qui Agathos dicitur. Ec eft ni- 
crhabcns venasaibas, Eft aliusejufdcm 
peciei fimilis colore albo. Et tertius nafci- 

turin ccrcainfulahabens venas nigras* Ec 
is faciet vinccrc pericuta, & confcrt virc^ 
cordibus, & facic hominem pocencem, pla- 
ccntcm, jucundum, acccptabilcm, & juval' , 
contra omniaadverfa. 

Si vi5 impetrarc aliguidab aliqao. Acci- 
Cipclapidem , qui Alcdorius dicitur , & cft 
lapis gallinacei vcl galli , & cft albus ut 
Chryftallus,& cxtrahimr de ventriculo gal- 

liaacci; poft quam fiierit caftratus ultra aa- 




^ ^ 



i 



\ 



14* K/flhtru t^fa^ni Ltheftttt^ 

numqnartum, Et ut quidam Jicuntpofl 

annumextrahicurdc"allodecrepito.Eta<l 

quanticatein tabxcxt.it, .vcntrcm grniam 

rcddit& conflanccm : SfcQxh linguaaccc- 

ptum iitim cxtinguit:& hoc ultimum tcm- 

pore noftro expcrtum cft , & fubcilitcrper- 
cepti, 

Si vis devincerc bcftias & omnia ronlnia 
interpretan , & de futuris prophetizarc , 
Accipt lapidcm qui Efmundusdicitur vel 
Afmadus, varii coloris eft, omne vene- 
nnm cxtinguit & facitvinccrc advcr&rios 
& prophctizationem Ixy inrerpretationem 
cmniurn fomniomm& xnigmata intelli- 
gerefacic. 

Sivis babcff boijum intcllcaum fcnfi- 
bilis, & nonpoJTc iicri ebrius : Accipc lapi- 
dem qui Amcchyftus dicitur,& cft purpurci 
coloris, & mcHor nafcicur in India, & valct 
coiitra cbrietatcm , & boiium in fcibilibu* 
confert intcllcclum. 

Si sis dcviiKcrehoftes ^ & fugcrc litcs 

Accipe lapidcm cjui vocatur Bciyllu^j cft 
pallidi colQm, lucistranfparcmis, arlym- 
hr' Fertecum& vinccsomncs Jitcs , & 

ofles fugabis,reddc£cjuc inimicum mi-^i^. 
Inminoribusefficacumrcddit & potcfta- 
tem , ficucdicit Aaron, ciiam d^t bouum 

intclkaum in fcibiiibus. 

Si vis divinare dc furtis, Accipc fapidcm, 
^uivocatmCcIonices,^eftpKrpuj-cus>varii 

quc 




i 



1 

I 

■t 



i 



s 



k 



,5 



i 

7 



^ 



K-^- 



tD^ vtnritihits Lapuitm-^. I^^ 

que Coloris, & invcnitur in corporc teftudi* 
nis. Siquisautcmhunc lapidcni fublingua 
gcflaverir, divinabit & prxdicecfutura.Vc- 
runtamcanon habec virtucem nili lucciis 
primo cum fncric accenfa , & ^icCcqiis mo- 
noytesinulcimadefcendcnte. Sic vuk Aa--. 
ron de virtucibus lapidum & herbarum, 

'Sivis pAcificnrc tempeftates & fluminx 
percraniirc. Accipe lapidcmqui vocatur 
Corallus, & eft rubeus , aliufque albus. Ec 
cxpcrcuai eft quod ftacim rellringic Cmgui-- 
nem, & porcancis pellic ftultitiam,& perhi' 
betfapicntiam, & hoc d quibufdam cempo- 
re noftroexpertum ci\,^< valet contra.cem- 
pcftatcs, & pericula ftuviorum» 

Si vis incendereignem* Accipe Chri- 

ftaUum^ Sc ponc fub ;um circulura fo- 
lis, td cft, conrrafolcm, &apponc;uK-^ 
ta ali<juid combuftibilc^ & ftatim luccnce 
fblecaUdo eHciet igncm> & iicummcllc 
ponatur lac dabit. 

^ Si vi$ actjutrerc fapicndam Sc fugerc rtul- 
titiam,AccipcIapidcmquivocacurChryfo* 
iitus, ^cft hjcidar viridicati^, poltcus in aa- 
ro, pcliicftulciciam&ftpicntiam confcrc. 

Si vis uc fol apparcac fanguiiicus. Accipe 
lapidcm c]ui Elicropia dicitur , & cft viridis 
Cmilis quafi Smaragao » 2c cft refperfus (m^ 
gumeis guccis. Haac elicrapiam appcllanr 
nccromantici proprio nomine ^emmao» 
Babyloaic^inj (^uod Ixungatur fuc^cohcrba: 

G j cj,ufdenn 



i 



cjufdem nomini? , & in vas plenum 5<jtTt 
nntutur, facic vidcri folcm fanguiacum ^ 
ficut fi videretur cclipfis. Cujus caufa cft" 
^uod cotam aquam cbullire facit iu iieba- 
lAm,_qijxinfpifrando aerem, impcditfo- 
lem , inde niii quia rubcum iti fpiflb colorc, 
poft modicum receaic illa ncbub rotando 
juafi per guctas pluvix. Oportec autem ad 
«ocatfiat quod fitquodd^m carmen fa- 
crum cum quibufdamcliaraaeribus Sc ficut 
accepi,priiicipes fi divinando qa3^^2m pr^- 



opter quod templorum podtificc# 



iftoiapidemaximc utebanturiafeftis ido- 
loruoi, Et jatn gcftat u m hoc reddit homi- 
tictn bona^famgp , &incolumcin » & longa: 
Vitar, Diciturautemlphilofopliis anciquis 
qaod un£lus herba fui uominis, uc prxdixi- 
mm t folkt virtucc, & iavcniunturplurcr 
in ^tiopia , Cypro Sc India, 

Si vis refiigerarc aqtiam bullicntcm 
^ixx ftat fuper ignem. Accipc laptdcm qai 
Hpiflritcs aicitur t qui in aqua oppoS* 
tus oculo folis radios fuos igncos cmittii: - 
&dicitux abaiuiquis PhibjSphis & i mo- 
dcrnis , quod li ponaiar in aqua bullicn"- 
^ » ftatim ceffabic ebulicio & poft modi- 
cum refrigefcec , &eft lapisrutikns&ru- 
bicundus* 

Si vis ciFugcrc illufiones omncfquc phan- 
tafias, &omacscaufasvinccrc. AccipeU- 

pidcm qui Chalcedonius dicitur > Sc eft pal- 



h. 



i 



De yirtutihujf Lapdam^* iSt 

lidus, fufcus &alu]uantulumobrcurus, Si 
hicperforatur, & cuai vircutc lapidiscjiu 
Seaeribus diciturcollo fufpendatur, vakc 
contraomnes phantifticas illutioacs. Etfa- 
cic vincere omnes caufas concra aJverCirioft 
vircfcjue corporis coafcrvac , & lioc ulti- 
niUin expercum cO: moi-krno ccmpore- ^ 

Si vis eire gratus & placens. Accipe Lipi- 
demqui Chclidonius dicicur , Eceftnig^^r 
& rufus, & de vencre hiruadinum extrahi- 
tur. Kufusinvolutus pinnolineo uel corio 
vicult fub llniftra afcelU porcacus valec 
contra iafaniam Sc anciquos morbos & laa- 
guores, concra lethergicam pairioacm& 
contra epidimiam. Evax referc cjuod ifle b- 
pis homincm facic facundam Sc gratum ,^& 
pbcentcmeum reddit. Nigerautcm vaicS 
contra feras, &c iras & ad fincai inccpti pcr- 
tlucit ncgocii. Ec (1 inyolvitur in foliis chc- 
Jidoni^dicitur obfufcare vifurn , & dcbent 
cxcrahi mcnfc Augufti , & frequentcr dHQ 
io una hirundrnc invcniuntur lapidcs. 

Si viscfTc viaoriofus cootraadvcrrari- 
os. Accipc lapidem qui dtcicur Gagates, 8c 
tR diverfi coloris . & dicunt antjciui philo- 
fophi fore ejcpcrcum in Alcide principei <jtti 
cjuaiudiu cum portavic , fcmpcr habuic vi- 
ftoriam, & cll iapisdiverii coloris iicuC 
pelUs capreolx 

Si vis pra:fcire fucurum aliquo J> Accipc 

kpidcm <jui vocatur Bcna c^ui eft iicut dens 

G 4 a bc* 



SjJl iAUerti Magni Lihelhrl 

a beflu, & pone fub lingua tua, &fi"cur Aa* 
ron Sc antiqui philofophi dicunt , quaindiu 
fic tenucris, fcniper divinando praedices ra- 
tura, ncc aliquo modo errabis divinando. 

Si vis ut fiat veftis incombi*ftibilis. Ac* 
€ipc lapidemgai Iflhtnos appeUatur^ qu» 
litdicit liidorusfimiliseftcroco j&rinpar- 
tibus Hifpani^ invenitur, & iftc lapis fla- 
biiis eft proptcr ventofiracem in ipfo rare- 
faftam juxta Gadcs Herculis, Sc fi de co fiat 
veftis , nullo modo ppteft uri , fed de ignc 
nitet. Et liujus fpeciei dicant c[uidam C^r- 
buncuJunialbum,. 

Si vis gratiani habere 5c Iionorem. Acct» 
Ijelapidem qui Tabrice^ vocatur , & eft 
iimilis cryftallp, De hoc leferunt antiqut 
/bilofoj)}!! , ut Evax & Aarott , qnod e- 
bqucntiam , gratiam prafftct & hono* 
rcm 5 &cumlioc diciturc^uodcutac oni* 

ticm hydropifin. 

Si vis fugare phantafoiata & ftulticiam* 
Accipc lapidem quivocatur ChryfoHtuSf 
j8c eft idem in virtute cum arctico , ut dicic 
Aaroa&Evax inlib. dcnaturis herbarurtt 
& lapidum. Inauro poficus & geftacus fu- 
gat ftuiciciam, Sc phantafmata expcllic* Sa- 

pieatiam conferre pcrhibctur, vaktcontra 
tin>orem* 

Si vis judicare opiaiones & cpgitationes 
aliorunu Accipe lapidemquivocatur Be- 

ratides, & eft nigri coloris > &teneaturiii 

ore* 



. 11 



ore. Facitetiam geftantcm hilarcm &gra- 
tiofum apud oame?.. " ' - 

Si vis habere victoriam & amiciciam. Ac- 
cipe lapickm qui vocatur Nichoaiar , 5:eft 
idem cjuod alaballrua) , &eft-degenercy 
mirmoriim , & eft albus nitetis. Et de hoc- 
fiant ungaeiica ad fepulchra morEuomm. 

Sivis uthomodorrniendo cibi dicac quae 
fecit. Accipe lapidem qui vocatur Qairiai» 
invenicur lapis ifte in nido upupx, & eft la^ 
pis proditoram; 

Sivokierisaliqaid abaliquo impecrare; 

Accipe cecum lapidem qui vocacur Radia- 
nus» ^cft niger cranflucens, cjui cumcaput 
Gallorumdaturcomedereformicis , iave- 
nitur poft cempora multa ia capite galli, & 
cft idem quodlapis toaacidcs. 

Si visfaccrcquodcanes neque venatores 
poflunc nocere alicui animali quod vcnaa'- 
cur. Ponccorann iplis lapidem qui vocatur 
Juperius, & ftacim idad lapidem currcc ; 
Hic enim lapis iavcnitur ia Lybia » &: om- 
nes beftia; currunr ad iftum lapidemtaa»- 
qiiam ad futim defenforem , prohibet enim» 
ne cancs vel venatores noceant eis, 
Si vis comburcre manus alicujus flne ignc 
accipejapidem qui vocacur Uaices , quem 
priusdiximus principem apii , quod cft ig* 
«is, &eft ut"it^nis. Hunc lapidem il quis 
ftTingicfarciter,ft;itim adurit ma!iu:Ti,velar 
eombutacur igne materiali : quod eft mira* 
bilc^ Q. ^j, St 



a 



i f4 xAJherii tJMajpii L^etluj > 

Si vis curacc nicUnchoUam vcl quartaf 
Ham ia aliquo. Accipc lapidem qui dicicur 
lapis Lazuli ^ fimilatur enim colori ccElcfti^ 

& funt tntus corpufcuk aurea : & eft cer- 
fura 5c expertum , quod curac mekncholi- 
am & c|uartanam. 

Si vis acuere alicujus Ingenium,vel opcs 
augere ruas,.5t,eEiani fucura prxdicere. Ac- 
cipelapidem <jui Smaragdus dicicur , & eft 
mundifllmus, tranflucens, & planus vc! 
flavus eft melior , & auftrtur dc nidis frigo- 
num & confortat & confervac. £t gcftacus 
facit hominem bcnc intcUigerc , & mcmo- 
riam bonam confcrc. Augec opus defcreu- 

tts, Etfiquisfublinsua jSa cum ceauerit > 
prophetizabit, 

Si visfacerc irim apparere, Accipe !api- 
dcm quivocatur Iris, &cftalbus admo* 
dum criftdlli , quadratus feu coniua haben* 
fi ifte lapis ponacur in radios (olh , ftatim 
refle^lendofacic apparere iridem in pariece 
vei muro , & inyeniuatur plures ia SiciUa , 
«cin ^iiopta. 

Si vis lapidem unum qiii nunquam calc- 
fiac , accipclapideno quidicicur Gallaita, & 
eft habem grandmis iiguram 8c colorem & 
duriciem habec aclamantis. Silapisiftcia 
rgne pouicur fortiilimo nunquam cakii:t ^ 
^ cft caufa quia habet por<^ ica conftri£los> 
quiacalor ingredi nonpotcft corpuslapi- 
dis^ Dick cciam Aaroa & Evax quod lapis 

geftatus 



■ 



i 



\ 



m 

gcKatus miiigac iram , luxuriam &: cxteras 
eaUdaspnflloncs. 

Si vis fcirc urrnm uxor jaceac cumaliquo 
alio marico- Accipe g.alerites lapidem lic 
appellatum , qui eft idem cum cancabrc , & 
invenicur in Lybia. & Britanma , &eftda- 
plici coloris fcilicet nigri&crocci, & invc- 
nicur glaucus tcndensadpalHdicatccn. Ca- 
rat hydropolin, & fluxus veutiis confirmac. 

£t dicit Aviccnna , quod fi illelapis tcratur 
&lavetur,fivelavandusdecuralicuimuhc- 

ri, fi virgo uon fic, ftatim urinabic : fi yi^-go 

cft, non. 

Si vis hoftes ac inimicos dcviflccre. ^Ac- 
cipeiapidemquidicitur Draconites. a ca- 
piccdraconis, Et fi dc vivo lapis cxtraha- 
rar vakc contra omniavenena. Etfercns^ 
eum infimftro brachio omncs hoftes dc- 

vincet. 

Si vis araorem gencrare intcr ahqiios. 
duos, Accipc bpidem qui Echiccs dicuur dc 
a quibufllam dicicur Aquikus , qnia Aqui^ 
k in nidis fuis coUocant , purpurci culonfr 
cft, & iuvcuitur juxtaUttoraOccanu & all- 
quando in Perfia , & ia fefemper contmeC 
^iriura lapidcm qui in ipfo fonat quando» 
movetur. Fertur ab antiquis Philofophis- 
qiiod hic lapis finiftro brachio fufpeufus: 
conciHat amorem iucer virum& uxorcniv 
Coufert prxgnantibus, aborcum impediC 

periculum pcrterritioais rnidgat , 6c cadic- 



^f^ Z/ftheyt. 



fiis djcitur valcr&. Et licm dicuut ClnUd 
fi in cibo lit venenum : 8chpkpt:xdiQ:iis 
ponatur iii eo , prohibct ne poirit dcgffitiri 
€ibus ille iScii fubtraliatur, ftatim degluti- 
tur. Echocultimum, i quoilam fratrimi 
noltroruni fcnfibiliter examinari vidi, 

Si vis red<iere homiaem tutum^ Accipe 
lapidem qai Terpiftriccs nuncupatur, ia 
n^ari generatur , rutilans eft & rubicundus. 
Et dicicur in libro Alchorat , quod fi ante 
corgeftatur, Kominem. reddit tutum , & 
omnes compcfcit fcditioaes. Dicicur etiain 
compefccre Jocuftas , volucres, nebulas,.. 
granduies, ac tempeftacepi i fruclibus ter- 
r^. Et cft expercnm a modernis Philofo-^ ■ 
phis & i <^uibufdam fratrum noftrorum, 
quod oppoatus radio folis, radios igneos 
eniittit. Icem quod Ct lapis. ifte in aqusm 
bulhentemponatur, ftatim cclTabit bulIL- 
tio , & poft modicum refrio-efcet, 

Si visut pcregrinipergant tuti. Accipe 
upidem qui lacinthus vocacur : mulcorunt 
cft colorum. Viridisautcm cftmdior, Sc 
habct venas rubcas , & vu!r in argcnto col-- 
iocari ,^ & in lccT:ad> cjuibufdam dicituc 
cjuod cjus funt duo gencra aquacicus Sc fa- 
phrinus, Aquaticus Eavus ell albefcen^ » 
faphynnus autcm Havus pcrluccns valde., 
nihil habcns a<juoIuati$ , & hic cft melior , 
& dc hoc fcribitur ialeauris philofopho- 



9 



mm , quod digitoVel colb gcftacus reddit 

oeree^rf- 



pere 




? * 



■l 



t 



vi- 



■i- 



.'i ' 



t)e viriniihns ha^id^m^k TL^ 

ptregriaos cucos & gratos hofpicibus. Et 
fomnum provocac propcer fuam friCTidica-. 
teni , & hoc proprie habef fapRyrinus. 

Si vi5 fervari a fliveriis cafibus &pefl:z- 
i-^rh morfibiis, Accipe lapideai qui Oridies 
vocacur, culus trcs fuat fpecies , una niera*. 
aua vindis ^ tertia cujus altera pars efl afpe-. 
ra , altera plana> & color cjus qiuii ferri U^ 
niina eft , fed vtridis habec ir.aculasalbaff. 
Hic lapis geftacus pr.Tfervat a divcrfis ca£- 
I bus 5c pcricuHs morcis, 

*\ / Si vis conciliare pacem. Accipe lapidem^ 
qui vocacur Saphyrus, qui vefiic ab oriea.- 
te in Indiam , & flavus eft melior , qui noii 
eft tam Iucidus,pacem crcac & concordiani; 
purum & devocum ad Deum animum effi- 
«it, animumconfirmac in bonis, & homi- 
nem rcfrigefcere facit incerioreardore. 

Si vis curare virginem. Accipe lapitfem^ 
guiSaunus vocaturdSauna Iafu!a,mentem. 
defercQtis confolidat, alligatus manui par. 
t-uriencis, tmpedit parcum , Sc ipfum conti- 
iiet in vencre* Idcirco prohibecur in retali, 
nc lapis ifte mulicrem cangac. 

In libro numeraliuai in Aaron & Evax 
fimkalimilia aliainvenics. Modus aucem 
agendi ii\ \m in hoc conGftit, iit pro cffcdlu; 
boao defcrens iic mundus ab omnicorpori* 
polkuione. 

L 

^ nAituf 



*' 







^ ' " fr 



i58 



% 



iAthertp Magm LthetUf » 



^T Idetur dicere ifidorm Lycanhn» h^^ 

^ here in tapite lapidem fJobUiJflm^ vir-- 
tutts^ ^ ef{ albi cohrt4 , quemqr^e tritumfi 
dederts biherefifanguriojis » perfeBe folvi «- 
rin^m , e^ breviter fanat^. Item folvit 
quATtanam. Item tollu albngmepn oculo- 
tum. Itemfi mHlier pr^gnans eumforts^ 
"Verit fuper fe , non amittet foctnm. Item 
^akt phtyficts caro ipfarum cocla & co- 
^n^fi^, Itempulvii ip/krum nfiarHmcor^ 
ticihm confm ficnhm , ^ cum aliquibm 
granis piperis , fcilicet fictibm ^ condilo- 
nmttbm^ qu^nafcunturin mo, Similiter 
iffdcrtid^etim corticihis pifiaM , mmptmir 
^pofi^mata maturt$. 




LIBER 



ji 



Tlf vtrt\ amm&h qmrttn^m. tj> 




LIBER TERTI US. 

nimalium quomndam^ 

U M fuperius didum fic de qui- 
bufdaar cffeclibus caufatis vir- 
tucclapidum cjiiorundam , & dc 
eorum mirabili efficacia fivc o- 
perationc. Nunc diceiidum eft 

ifto capitulo de qiiibufdam cffedibus CAufA- 

tisaquibufdam animalibus. 

-Aquila, Pellicanus. Anguilla. 

eiiTo. Corvus. Muftella. 

Bubo, Milvus, Upupa, 

Expcriolus. Hircus. Turtur. 

Leo. Camelus. Talpa. 

Foca. Lcpus. Mcrula. 

Aquilaavisfatisnotaefl Chaldxis Vo- 
r^x dicitur, i Gra^cis Rimbicus* Refer£ 
Aaron & Evaxcjuod niirabilcm lubcc nst' 
turam fivc virtutcm , quia Ci cjus ccrcbrup^ 
pulverifctur , & cum fucco cicut^Emifcca* 
tur , ex hoc comcdcntcs , ftatim fe capiant 
per capiUos , ncc fc di^itteut , donec acce^ 
ptum portavcriat. Hujus autem cfFe£lus 
J^acio cftj quiacerebrumilludcalidiirimuai 
cftjicaquodgcncret virtutem phantafticam 
obturandomeatus perfumum. 

Caflb eft aniiualiatis notiun \ CHaWxifi 



f €% 'iAlherti ^la^nt J.ibcma ; 

vocaturRapa,a Graxis vcroOrlaeo Jicitun 
Dehoc dicit Aaron , quodi lipcJescjus ab 
aliquo ferantur, nunquam vexabicur , (^^^ 
fetnper progretH appetic. Icem geftan^ pe^ 
des ejus, femper vinccc , & ab inimicijiuis 
timebitur;&dicitc{iiodclextcrcjusocuIa3 



'^j 



tncoriolupi involuciis, rcddic hominem 
f lacentem , & gratioruav& benignum : ^ 
fi ex prccflidlis rebus fic cibus vcipulvis ia 
cibo alicui datus , mukum diiigctur abco. 
Hoc autem uitimum tcmpore noftrocx- 
pertum ell: gc fi.pr^didla confctftio ponacur 
inSmoiiuncveraiesvcncnari , dcqULbusCi 
aliqms comcHeric, fVatim dormiet Scnon 
poterit excic;tri. doncc ruffjmi^ctur arifto- 
io&t. Scm^ftich 



^ -7 ^ **i«tt.H.UV. 



Bubo cft ms hth nota,Sr Chaldds M^- 
ps dicicur, Sc qu^ a Gra^ci^ Hiiropu?» Hu- 
jus avis mirabilus func virtates, Si enim cor 
c/uscum dexcro pcdc cjus fapcr dormien- 
tcm ponitur, ftacim tibi djcec quicquidfc- 
ceric, &quicquidabeointerroC/ivcri5 ,& 
hoc i nofti is fratribus cxpercumeft moder- 



& 
1 




mutcfcet, & f? c- : %o pra;Jiaorura 
Guna aninu. fua fufp^ , .ruf ad arborem, 
aves coiigref .ibuutur ad arborem. 

Hircuscft- bcftia fatis nota , i ChMd^ 
Erbichi, i Grzcis Mafai appen^tur. Si fia - 
uis ejus accipiitur tcpidus cum aceto fce - 

uatiofliS' 




^ lie virt, animat, qtiWHnda^iT^. i^f 

natioais fucco, &fiuuiiscum vitrobuniat^ 



redditvitrum mollcadnxodum paftx. potc- 
litque projici contra murum vcl parictein,. 
nec frangctur: & Ii pr^dicTium compofi- 
tum in vafe ponatur , & dehoc ungatur fa- 
cics,res mirabiles & horribiles apparebunt : 
& videbitur ei cjuod debeat mori , & fi pras- 
di£lum in ignem ponatur , & ibi fit aliquis 
Caducus appofitolapide Magnetc, ftacina 
cadet ad tcrram ficut mortuus, & G ci dctur 



labitur. 



uillarum 



Camelus cft 



dxis n, Cyboi, a Gr;Ecis Iphim vocatur, Si 
cjus fanguis fuper caput ponatur ia pellc 
ftcllionis ftellis lacentibus videbiturquod 

ille fit Gigas,& cjuodcj.us caput fic in coslo, 

Ethocdicicur inlibro. Alcorath ab Her* 
mete. ' Ec fimiliter fi ex hoc aliquis coin* 
incderit^ ftatim exibit de fej^fu. Ec fi lucer- 
na cjus fanguine unilaaccendatur, yidebi- 
tur quod omncs honiincs circumftantcs ha*. 

bent capita cameli , dum caracn mii £ix lu- 

incn extrinfecurli akerius candel». 

Lepus cft Animal nicis aotum , a Chal- 
dxis Vecercllum , i Graecis vcro Onolofam 
nuncupatur. Hiijus virtus mirabiUs rcfcr- 
tur, Dicit Evax ic Aarou <juod pedes cjUS 
junfti cum lapidc, atias capire meralx>mo- 
venc hominem a<l audaciam , ita quodnoa 
timet aioueiiu Et ii liuiflco brachio alliga- 

%2t 



t i$i X^hetii 



tur perget quo voluerit, & tutu5 redibic 
abfque pcriculo. Et fi cani deturad coiiie- 
dendunj ciim corde Miift^^'lx, de cstero 
DOQ.vociferabit, etiam fi incerliceretur. 

Experiolus eft aaimal (atis notum, Un- 
guis ejus fi comburacur & confolidecur , & 
detur in cibo alicux equo, non comedet 
per triduutn , & fi prsediclum ponacur cum 
aJiquantuIo ccrebentin^ erit lucidum, 5C 
fccundo fiet quafi nubes & ranguis , fi pro- 
jicfatur inaquamaliquaatulum ^ fiec coni* 
Iruumhorribilc. 

Lco cft animal fatis notum , a Chaldaeis 
Aalamus vocatur ♦ a Gra:cis Beruhr, Si cx 
ejus pellc ^^tit corigio! , perciadlus cx illis f 
noa timcbit hoftcs : & fi de cjus carnibusf 
^uis comedcrit , &de ejus aqua biberic » 
per trcs dies curabicur a febre quartans , ^ 
li deejus oculis fub afcella ponatur vel por- 
tctur , omaes beflise inclinato capite yerfas 
ima terga fugam dabuat. 

Focaeftpifccs fatisnotus, a Chalda:_is 
Dattlaubur, a Gr^cis Labor dicitur, hic 
pifcis eft diverfe naiurar. Si cnim lingua e- 
jus accipiatur, & cum aliquantula de cordc 
cjus in aqua ponatur pro certo congrega- 
buntur ibipifccs, & fi fub afcella porta- 
veris , nallus iudicio concra te viftoriaoii 
kaberc poterit , judicem beaignum & fu^- 
vem habebis. 
, Aaguilla eft pifcis fatis noca. Hujtis ^a- 



tem C prout vult Evax & Aaron) mirabilcs 
funt vircuces. St enim moriatur defedu 

aqua? corpore integroremanente , &acci" 
piatur acecum fortc , & mifceatur fanguint 

vukurls , & ponatiir fub fimo in aliquo lo- 
to^ omnes quotquot fuerint , rccuperabuac 
?2tam, iicur priushabuerurrc. Etfivennis 
cjus anguillae extrahatur , & ia pr^di^fla 
CQnfei^ione ponacur per menfcm unum 
vermis mutabitur in anguillam nigcrri- 
inam, de quafiquiscomederii, morietur» 
Muftela eft aninxal fatis norum. Sicor 
hujus animalis comcdatur adhuc eo palpi- 
tante facit fcire fucura , & fi de corde cunj 

ocults &Hngua canis aIi<juiscomedcrfla- 
tlmamitcctvoccm. 

_ Upupa cft avxs fatis nota ^ Chaldxis B(j^ 
tidifta aGr^EcisIfon, Oculi c)us geftati 
Facmnt hominem groffiini 5 Scfioculi cjus 
ferantur coratn pedorc , omnes eju? immi- 
^ ci pacificabuntur > & & caput cjus in burfi 
tua habuerls , non potcris decipi ab aHquo 
niercatorc > hoc autcni cxpertum eft a fr«u- 
tribus noftris hodic. 

Pellicanuseft avisfatis noraj a CKaldarfa 
Voltri dicitur,a Grsicislphilari. Hujus vii' 
tus mirabilis eft. Si ejus pulli interficiaa- 
tur, dum tamen corum cor non frangatur » 
& de ejus faDguiae accipiatur, 5c tepidus ia 
ore pullorum ponacur,ftatim furhunt vitam 
ficutprius, Si fufpetidacur ad collum alicu- 



4 



± 

jus avisjfemper volalnc doncc cadat mortua,^ 
& dexcer e|us pes fub calido poft cres mep- 
ftsexhumore & caloie quem avis habet 
generabitur viva, & moyebic fe , & hoctc- 
ftarurHermes in libro Alchorat. 5c Plimus. 

Corvus eft avis facis noz^^ & eft ejas vir- 
tas mirabilis ^uc recicac Eyax & Aaroii. Si 
cnim ejusova cocjuantur, & iterum in nida 
ponantur , ftatim corvus procedit ad marc 
rubrum inquadam infula, uBieftAlodri- 
Cus,vel Alodriusfepurtusj &affert lapiiem 
quorangic ova fua, & ftatim fiunc cruda 
ficut prius eranc. Mirabile eft ova cofta fu- 
fcitarc, Si autem lapis ifte (upponatur in 
aanullo fupponendo fibi foiium lauri » & 
tangatur vinclus catenis , vcl janu2tclau&, 
fiatim fblvecur vinclus , & aperietur janua. 
Ec fi kpis ifteponacur ia orc , dat intelle- 
,£tum omniuinaviam. Unus auccmlapfe 
cft Indicus , qm^a in India reperitur , fecun- 
dum fipienres cjuofdam , & aliquando ia 
. fnari rubro, varii coloris cft, & facit omnes 
iras oblivifct, ficutlupra diximus. 

Milvus eft avis fatis nota i Chaldieis Bt- 
ficus, i Grxcis Melos dicicur , ii caput ejti^ 
accipiacuE , & feracur ante peduS, dac axno- 
rem 3c oratiam omniun:i hominum & mu- 
lieruia, fifu^endatur adcollum galiin^j 
nunqt^ni ceHabit decurrere donec depoaar 
illiid,& fi ex ejas fanguine in ungacur cn&^- 



/ 



canubit 



4^' 

invcnt 



inYeniturquidamlapis, ii infpiciatur fub- 
tilicer, c|ui fi ponatur in cibo duorum ini. 

inicorum , fienc amici , & erit optinaa pax 
iutcr eos. 

Tuitureilavisfatisnota, &iChald.'£iS 
^iciiur Mulonaj i Gr^cis Piiax, Sicprliu- 
jus avisferatur in coriolupi, nunquam de 
caecero habebic ferens appeticuni luxiirian- 
di» &Iicorejuscoi-nburatur, &fupraova 
alicujus avis ponatur , nunquam de ca^cero 
ex eis poceric generari fatus. Et fi pedes 
tjns fufjpendancur ad arborem , de c^ce- 
ro non fructicabit , & fi ejus fanguine cum 
aqua talpea: decod^ungacurlocuspilofus 
&equus,cadcut nigricapilli* 

Talpa eft aninial latis noium, hiujus ani- 
malis vinus mirabilis eft, uc refercur i Phi- 
lofophis. ^ Si pes ejtis involvatur in folio 
iauri, & ponatur iri ore eoui , ipfefugiec 
pr^ timore, & li ia nido alicujus avis pona- 
tur, nuncjuam ex ovis illis cxibit foetus, 
& iitalpas fugere volueris pone eaai in au- 
U> &fu!phur vivum accenfum, &ibicon- 
vcniunc omnes alix calpse, & aqua deco£ti- 
onis ipfius dealbat equum nigrum. 
, Merula eft ayis fatis nota , & eft cius vir- 
tus mirabiiis, qufa fi penna? al^ dextra^ejus 
fufpendantur in medio domus cum filo ru- 
hra y qudd nunquam fuerit in ufu , nutluj 
pocerit dormire inilladomo donec depo- 
pasui» Etfi cor ejusponacuxfub capire dor- 

iHientis^ 



irfS KAihcrn ^f^/ni Lthelhis , 

niicntis, &: ab coquxrarnr, omnia Hicct 
^ux fccerit alta vocc 5 & iccrum li in aqua 
putei ponacur cum faiiguiue upupa: , & 
commirceatur , poflca ungantur indc tcm- 
pora alicujus » ftatim infirmatur ufqncad 
morreai. Modus ajicndi onnnium pras<li- 



D 

oruin ut cffcftus 



Jovc 



Venere. Ec \n malo ejfFedu fub planeta ma- 

■ lcvolo, uc Saturno & Martc. Et hoc cft ki^ 
licctdiebus eorum , & horis fuiSi Siquis 
autem hxc retlc fcceric , procuidubio vcri- 
taten],5c utilitatem & maximam cfEcaciam 
invenict in prardidis iicut fxpiusuna cum 
noftris fratribus tcmporibus noftris fum cx- 

pertus&vidi: 

ConCdcrcc igicur hic qui prxdiftorum 
Copiam invcnent , pofTidcrc vci domibunn 
cfEcaciam 5c viriutcmjUtrumfc habeantiti 
t;ffcdubonofcu ftu contrario» quodbona 
fuh bcnevnlo plancca cxpcriancur , & nula 
fub malevolo, & invcnicc cjuod dii^um cft. 
K.im ft in fuis concrariis ficrcnt , wt bonu^ 
clFcdus in figno malcvolo, velc contri > 
impcdirccur vircus & cffcftus cjus propter 
fuum contrarium , 5c iic bonus & vcrs vi- 
iipcndcrcnt. vidcmus cnim quamplurinios 
falli in certis acveris, qtji fi fignorumj^cl 

tcoiponim quaiicatcs i 

dirent.in fupradidis voTuncatcm confcque- 

fcnturadcffcdum. 



L 

ExpHciunt fccreca alio^iu Alhcrti Magni 
deColonia» fupcr naturis, virtutibus,& 
cfficacia Herbarum , Lapidum & AnimaH-^ 



um cjuoiundaiTJ, 



If!di 



P 



fi 



nA fuper fe p 

fiuxum 7nenfl 



/' 



fiea utigatur^ noi^ 



C 1 quis ' 

Si cjuls oculum dcxtrum Inpiligavcrit ia 
tnanicn dextraliominis, ncquecanesei no- 

Cere pollunc 

Ec ut oninla c\nx fuperius di6la func , & 
ctiam diccntur inferius , qui aftrorum peri- 
tiam non habcnt > ad ciFcclum fui defidcrii 
facilius poilinEaccommodare.Primo nota- 
bis, quod hora fumitur dupIicitcr,vidcUccC 
scqualis , 6c inx\]ualis, Ilora •rqualis , cfl 
horaltorologii, qu^femper acqualis cxiftit* 
Ina^qualis autem confidcratur fccundum 
uod dics majorantur vel minorantur: nam 
empcr aftrolofri confidcranc cempus quo 
So! ftat fuper horizontcm fuum , &iilud 
vocant diem vel arcum diurnum > & vicc 
verfa notkau idautcm tcn^pus quod diem 
appcllant , in partcs devulunt dnodecim 
seciuales , qux fuuc hoi x tjufcemodi dici 5c 

quic- 



j«S KSlhtrti Magni Lihelttif , 

<juici|uiilile (lie dickur , dc noctc oppofito 
xnodo iniclligas. Etnt darius pcrcipias, 
ponamus quod 'So! cracrgat horizontcm, 
hora ociavahorqlogii , habemus ufquc aJ 
occafum 1 7, horas horologii , guas mulri- 
pHcemuspcr 60, prout 6oimt ininura cu- 
jufque horxhorologix j 5: habcbiaiusDOQ' 
genta fexaginta minuta,qua? dividamus pcr 
I U prout I X, funt hora: diei , applicanda 
cuilibct horas fuam portioncm , & habebi- 
musSo. minutahoraqnalibct : ergohora 
talis dici habebit Ho, minuta , qu^ capiunt 
lioram unam , &: unum rertiura hora: horo- 
logii. Et Coto illo temporc coailderabitur , 
dominium^ planet^illius hor^, quemad- 
Itiodum iufrafcripta tabula demonftrabir* 
Qua^libet autem hora fux nodisnon ha- 
bebit niii 40. minuta. Quod iic de reliquts 
fuo modo inccUigas : fecundum vidcliccc 
Solis oreum fuper tcrram , <juia non ca ho* 
xa quae niedia eft intcr noflcm & dicm dies 
dicitur, feddies propric inceiligitur cum 
foi viderxpoteft. Cumergo voles cujitfque 
plancra: doounium conlidcrare , namuua- 
QUaque hora quilibet plancta fuuvu habct 
cominum , horas ipfas fuprafcripto modo 
conrirfcrabis, & lic poteris ad finem prnpo- 
&ti pcrvcnirc. Conlidcratur ctiam dici ini- 
tium i prima hora prxccdcntis diei poft 
incridicm , & fic dividatur dies Dominicus 

iu duas partcs a^fjuaks, & ilc duodecim ho- 

rarnoa 



I 



D 



ramm iWiAe. in duas : erit ergo 1 8. dimi- 
«lium dicij 5c prinu hora feqiicm erit ini» 
tium tlici Lunx. 

A 

E aftris & phnctis rerum fcias quod 

dies Doininicus habcc aftruoi faum 
fab fok. 

, Dics Luna: habet afirum fuum fub Luna. 
Dies Martis habct aftrum fuum fub 
M^rtc. 

Dics Mercurii habct aftrum fuum fub 

Mercurio. 

Dies Jqvis. habct aftrum fuum fub Jovc. 

Dies Venqris habet aftrum fuum fub Vc^ 
ncre. 

Dics Sabbathi habct aftrum fuum fub 

Satump. 

• Mocaquorl omnis ix€t\x% ficri dcbct fub 
fuo plancra, Ei mclius eft» fi in proprio dic 
illius pla0eC2E , & in ipltus hora propria fiac, 
& verbi graiia, 

SubSacuruo , vlta , xdificiam, doilriiiaj 
mntatio. 

Sub Jovc , honor, optatum^, divitia?, in 
dsrocntum. 



wi 



Sub Marcc , bcllum > carccr , inatrimo- 



• » 



miini , luuxiicus. 



Sab Sale> fpes j lacrum, fortuna , ha^rcs, 
SubVcnerc, amicuSj vci focictas, via> 
amica, percgrinus, 
_ Sub Mercurio , SEgritUclo , amiflio , de* 

birum> timor» 

H Sub 



■#7<5 ^l^cyfi Ctdagni tikllm l 

Sub Luna , palatinm', fomnum , rnerca* 
tunijfurtum. 



^e boris dierum (^ noUiun. 



'i^* 



]P T pnmodc horis dici dominicae hora 
cjus i,SoI, t. Venus, 3,Mercurias, 






4. Luna, 5. Saturnus , 6. Jupiter, 7, Mars, 
8. Sol,i;. Venus, ic. Mercurius, 1 1- Lun3> 
12, Saturnus, 

Koftis vero i .cjus hora Jupiter,t. Mar?, 
3.So],,4,Venus, ^.Mcrcurius, 6 Luna, 
7, Saturnus, S. Jupiccr , <?. Mars, lo.SoI? 
1 1 . Veuus, I %. Mercurius. 

DieiLun^primaejushoraLuna, 2..,Sa- 
turnus, 3-Jupitcr, 4. Mars, 5.S0I, ^, Ve- 

ims, 7.Mcrcuruis, 8. Luoa, 5).Saturuus» 
lojupitcr, ii.Mars, ix.SoL 

Noftis vcro prim,i cjus hora i. Vc- 
nus, a.Mcrcurius, j.Luna, 4.S.icurnuSi 
f-Jupiter, 6.Mais, 7,Sol, S^Vcnus, 
9. Mcrcurius, 10, Luna, 11. Saturnus, 

DieiMartis primacjus hora Mars, *• 
S'^^* T J.Vciius, 4, Mercurius, ^.Luna, 
«5-Saturnus, ^.Jupiter, 8. Mars, i?.SoI. 
Jo. ycnus, 1 1. Mcrcurius, iz, Luna. 

Noctis vcro dici Martis prima cjus hora 
Saturuu^, i. Jupiter, 3. Mars, 4- Sol, 5*Ve- 
tius, 6. Mercarius , 7. Luna , S, SaturaUSi 

;? Jupircr, jo,Mars, ii.Sol? 1 t.Venus. ^ 



1: 



HntJ>. tys 



*v* 



Diei Mercurii prim.ic;iisIiora Mercu 
Ciirius , %, Luna > 5. Saturnus , 4, Jupi- 
rer , 5. Mars* r7. Sol , 7. Venus , 8. Mer- 
curitts, 9. Luna, 10. Saturuus> 1 1 . Jupicer, 
12,. Mars. 

Noilis vero Mercurii primaejus ho- 
raSol, i. Venus, j.Mercurius , 4. Luna, 
t.Ssjurnus, (J. Jupirer, 7. Mars, 8,SoU 
^.Venus, 10, Mercuriusj luLuna, ix. 



SaturDus- 



Diei Jovis primaejus hora Jupiter , %, 
Mars, 3» Sol, 4. VenUE, J. Mercurius, 
. <?.Lunaj 7. Saturnus, 8. Jupiter, i», Mars, 
lo.SoI, I KVenuSjiz^.Mcrcarias. 

Noilis vero Jovis prinu ejus hora Luna» 
1, Saturnus, 3. Jupiter, 4. Marsj ^.Sol» 
6. Vcnus, 7. Mercurius, 8, Luna, ^, Satuc- 
^ nus, 10, Jupitcr, 1 i.Mars, i x,SoL 
i Diei Vencris prima ejus hora Venus , 

i i-Mcrcurius, ^.Luna, 4. Saturnus, ^, Ju- 
I piter, ^. Mars, 7- Sol, 8* Venus, <?. Mercu- 

rius, io.Luna, ir-Saturnus, ii.JupiEcr. 
i Noftis verp Vcneris prima ejus hota 

: Mars,i.SoL 3,Venus,4.Mercnnas, 5XU- 
na, 6. Saturnus, 7. Jupiter, 8. Mars, 5». Sol, 
1 lo.Venus, 1 r.Mercurius, it Luna. 

DieiSabbachi prima.ejus hora Saturrius, 
1 ijupiccr, 3.Mars,4^Sol, 5,Venus,(f.Mcr- 
I curius, 7 , Luna , B . Saturnus , p. Jupicer , 
lo.Mars, I i,Sol, i x.Venus- 



Nodis vcio Sabbathi prima cjus horar 



H 2r Mercu-- 



»■74 KMerU C^- 



J 



q 



5 . Mars , ^. Spl , 7. Vcnus , ?• Mercarius, 

^.Luna, lo^Sacurnus, i i.Jtipicer.i x.Mars. 
Et nota quod Jupicer & Venus boni 
fiint, Sacurnus & Mars mali. Sol vcro ■& 
Luna mcdiocres, Misrcurius autem cum 
bonis bonus j & cum oialis ma!us, 

Sjtifdem ^lberti ^d^gni de mtra* 

hilthsa Mundi felkitEr tncipit^, 

P Oflquam fcivimus , cjuod opus fap 

^ cft facerc ceflarcmirabilia rerum , 

apparciU iu coxifpetlu hominum , qu.imvis 

varia , quani^is divcrfa & plur iniuni adnu- 
randaj non ceflayirpus inquircre icripu au-^ 

£lorum,ckMicc fufBciencer appafcrec piagna 
pars opcrum mirabilium, Tandpn autcai 
©ccurrit ngbi? res ultima: mirabiliMtis ^ 

L 

cxtraiicicacis , ap parcntis tamca 10 feniib»! 
omniuni hominum fcic & vulgarium, S^ 
cftligatio homiuum & virtutamipforum 
per incantatioucs , per cluriclcfts ^ pcr vc- 

ncfid^ , & fcraioncs , & multa valdc viba , 
c|uajpcni£us nqji vidcntur poffibilia, ncc 
habencu caufani futficicntcm, & cum diU 
foliicitavcrit xn animum fupcf hnc , invcni- 
I13US fcraionem probabilem Aviccnn^e 6, 
naturalium. Quod hominem animi^ ineflct 



uardam virtus immut^adji res» & ^^P- 



o rcs ali^ effent ob^dicntci ci, ^uando 



iP 



& 



. 2^ fhirahilihfts tS^JmdL 17 J 

ipfa fcrtur in m.ignt]m amoris exccflum 
aut odium, alicujus talium. Ciim igitur 
atlimaalicujus fcrturin grandem exceirDni 
alicujus palTionis , invcniciir cxpcrinicnto 
ihanifcflo quod ipfa ligac res & alterat ad 
idem, quod deliderat , & diunoncrcdidit 

illud. Sed poftcjuam lcgilibros necrdman- 
tia; & libros imagiaum , & magicos , invc- 
fii, quod aiFe<!^io antma; hominiseftradix 
niaximaomnium harumrerum, feupro- 
ptcr grandem affeclionem akeret fuum 
corpusScalia qnsciatrudit , five propterdi- 

nitatcm ejlss olxdianc ei rcsalije viliores, 

aiicdioiic cxtcrfiMnata con- 
currac hora convcniens , aui ordo CGtlcftis* 
atttalia virtus , quaz quamvts faciai illud • 
rcputavimus umcn animarofacerclam ptt^ 
blicum $c vcrificatum eft » quod ligatioucs 
hominum, iflCarnactDDes3c promotioncsa4 

iram, odium. Amtcitiam , detrimcatum» St 

;3udium funt confequcntcs ad graudcs cP 





eftioncst^ tu vides vulgm quocl fecun4uia 
naturam fertur fupcrrcs, quod tlmct harS 
oniniat & appctic bcnedic^iones maximc 
«leciarum & dii;narum pcrfonarum , 5c 
abhorrcE malcdiuioncfi Sc blafphcniiat iU 
larum, ranquam ineisfit virtus , autfal- 
tem qualitati maii virtas anntxa. 

Qui crgo vult fcirc hujus rci fccrecam ^ 
«t opcretur iilad 5c diilolvat : fciat qnoH 
iigare potcft omtiis omnia qusvcniuntin 



H 3 ' grandcsn 



? 



174 ^fBerti t^Iagm LihclttS ^ 

grandcmexcefrum& ukinutum illius , ia 
tantuut fuperei: eos quo3 ligat , & debcc £i- 
cere hoc in iUa hora in qu^ invMdic eam ille' 
cxceffus , & cum illis rebus quas iibi didat 
tuac anima. Ipfa enim aainia cum fic ell 
avidareiquaai vu^lt opsrari , accipitexfe 
fuperhoram majorem& meliorem, qua? 
eftfuper resma^is convcnientes. Adillud 
iigari autem poflunt quicunque minus funr 
iavicemfervidi in amorequific invicem, 
ligans eos in odio , tunc eaim anima ligaa- 
tisnonpoteft fubvincere anrmum illoruru 
cum forcius trahant in contrariu quarn ipfa. 
Solvunt ergb omuia h^c illi qui funt forcio- 
les in contrario quam fueric ligans eos , & 
«oc in illa hora in qna invadic ipfum appe^ 
ricus extraneus, ut cum illis rebus quas runC 
diftat anioius , «juia femper major exceflus 
animorum ligat & prohibcc alium minorUt 
5nt folvit. Scimus ero^oex hoc quodqui- 



£? . -- i 



dam ligarinon poirunc cum fiut magis fer- 
yidi invicem quamaliquis GOoEra eos. Qpi- 
damaut folvi non poiTunt, cumfitcisli- 
gancis maximusexceffus. Quidam autem 

ligantur Sc folvuntur : quia inveniunta^ 
quidam m.iximi exceffus in ligando , <^^)' 
dam veroinaximiin diffolvendo. Etuui- 
verfaliterilleligatqui avidus ardet, &ille 
folvit qui forcius capitur five intendit fe in 
illuJ. Faciunt ergohoc cum hts quxfib^ 
dittat aaimas & cunc illa hora 5c ad iUos,& 



f 



*De mirahilihfis iMandL XyS 

tnnota. illud ad otnnia fnaleficia diilolven- 
da fivefacienda. NuUus auteai eftaprus ia 
hoc, niLicjucb inftigac adrhoc facieaduax 
iaclinacio naturalis, aut aliquid urgens ia 
eo. Unde funt magis apti ad hoc quam alii. 
Et cuni certificatum fuic nobis hoc, fciaius 
& hoc fententia charadcrum quinque &^ 
fernioaum efEcaciam adomnem tem quaox 
vuk honio , & funt fecundum duos modos, 
unofcilicGt jamdido, fcilicet fecunduna 
afFeftionem antmi operantis ipiiusborxja 
qua fiunc , 5c ipiius virtutls cceleftis gu^ " 
tunc eft. De necefTitate habent efficaciam ad 
fimilicudmem aaiaii & movent quod ani- 
mus deiidcrat, Suot ergachlra<a:eres quia- 
quc fermoQis , & omnia juvaatia opus ani* 
raar. Ipfa funt cpx animus in illa hora, qua 
fortius illa appecic , dictat fieri- Quicqaid 
'^itur didlat aaimttffdrciirime amaacis ia 
iUa hora de loqaelis v de chara£teribas 
quinque > &habens efficaciam ad iI!od. 

Siinilicerquicquid iuftigac animusfero- 
citeraudencis ia illa hora, live cum conlilio 
& deliberationc > eft habens efficaciam de- 
ftructionis & difcordiie, 5c acquitit iUud al> 
auima facientis , feu ab hora feu a fioa» 
coelefti illius liora, quia peaitus omnis ho- 
ra , in qua craclacur alicuiiTiaLum , eftilli 
mala&nociva, Scquod ia ea fii: contra i- 
pfum oiFendic cum, & e contra ia bonis. Ec 
tu aota iftud pro grandi fecrcco omniuoi 

H 4 ^^^ 



r^ 



qux v.oles agere, & pro tc,& pro aliis. Om- 
iiia enim fuper qux arripit animiis inebria- 
tuSj deftitutiorei funt acquirendse ad illiid > 
fecundum defideria anim:^ opcrantis , Sc 
fccundum hoc eft artificium charaderum 
quinquc fcrmonum v.irtuoforum mirabili- 

um, & ifte modus, in cjuo iQve.nta ell efSca- 
caaipforum omnium» Mens enim alFeclat 
grandi delidcrio: ficut arripitur fuper miil- 
tipliccs fermones, colores , & geftas:fic 
&fuperchara6leres & figuras diverfas.Un- 
de nec ad idem inveaiuntur iimiles omncs 
charaacres , fecuadum diverfam effciflio- 
ticm facientium eas. Et ideo parum auc nt- 
liyi niil aR^ori earum ,^ui: ei <jui jam incipie 
iiiebr iari in iMo ^ ac^fi eJJ^t auclor illorum p 
profu.nt, autfaltem niislcribatur fupcr eis 
iatentio operatoris ipfaruni, Secundas vero 
modus chara€lerum quinc^ue , eft intendens 
fecundum viam natpralem & probabilcm* 

£thab« quandam fimilitudinem cmn eo ♦ 

€|aod quserit operans , ut fi , veiiiamoreni», 
llcit figuras amplectentes (e invicem ini- 
mixtas, inyiccm afpiciestcs, fe humiliantcs 
ia fe invieem appltcatas. Sicnt animadeti- 
derat res applicarc Sc unire per amorcm.E^ 
fi deiiderar odium pereas , facit ipfas aver^ 
tentesfe inviccm , difpares , diiTolutas , i" 

COntraiiam trahentes » qnh femper ipf^ 
correfpondent inteationi operaBtis cxSt CU- 

jas funt cffigici & ycfugia mix^ 3 ^ ^^^ 

anima 



snimaqua:eft magis defiderac, remipfam 
facit eas a^ac^is efficaees * & magjis habences 
fiiuilicudinem e):UScjLiodqu3eric. Namlcj- 
&ntia eft fa£lio charaderk, funt enini cjuin- 
^us male dearticakca: i quinquc vero ftmt. 
charaileres beoe complcx^Scdearcicub- 
ti^Cj unde virtuoliores fufiC & niagisfcienti" 
aks acque rationaks funt quincjuecharafte- 
jcs, fimilicer eft operatio in omnibus qu^ 
defiderat anima forti defiderio. Omni* 
cnim qa3e tunc agic illud inccndens mo- 
vcnt.Sc efHcaciam habcnc ad idycjuod anima 
«leuderaCi &fecundum hoc vcrificanture^- 
perimcnta multi auftorum , qua: cumau- 
diuntur j reputantur incredibilia omnino, 
Cum tamcr fcicntia fic ccrtilTjma quod nuU 
li philofophorum, quCH^um intencio erac 
differenterproprialaiK, &bona famafuit: 
Toluntas fcribcndi ctiam rantlr familiarita^ 

tis quantjG cfTent ilkid quod iavenicur in fr- 
bris fuis, fi veritatem con haberct, quod di- 
cuat, potius vituperacionem viderentur in- 
tcndere, quam bonam famam. Ec manifefte 
ridcmus , qaod hullus ctiarii ignorans fcri- 
bitlibenter rem manifeftar familiaritatisr 
& cum ipfl effentFhilofophi-, & grandis in* 
veftigationi^, & nuUa necciTitas cogerec 
cosj quomodo (cripca poflunt effeitama- 
Jaifefte familiaria ut miikis videtut , i» 
qBdrum animam non poteft cadere , in 
-^ibtis aliquid vucutis non poteft exift 





S ; ^^ 



^ 



17^ kA^tbeYU Ma^ni LtlsUus \ 

quia non porentes videre caufam , neganc 
fentibilem eifedlum cuin eiTent materi^ ad 
fiendum,fcilicecqina videnteseffedam efle 
inquirendi catifa & hoc eil quod medica- 
yiin diiferlis traclacibus. ^. charadlerum & 
fermonum. Parcicubres aucem charaileres 
5* Sermones ad anum quodqiie fiendunv& 
deftrucndum ex libris diverlis aggregaho 
inferius, Tu vcro ex his habcs viam ad co- 
lam hancexcogicationem^ 

Poftquam Philofophis cerciScatumeft> 
qnod univerfx fpecies rernm movenc & iti- 
clinanc ad feipfas^quoniam poftquam ineis 
virtus adiva rationabilis eft quam aganc & 
moveac tam ad fcipfas quam addiverfas , & 
ignismovec adigaem- , & aquaad aquam. 

\Etjamdicic Avicenna, quod dum aliquid 
ftatinfalediu, ficfalj & fiquod ftacin lo- 
cofcrddo fir fcecidum, & fic quod ftat cum 
3-liquoaudaGe fitaudax, &iicumtimido 
timidum , & il quod animal ftat cum homi- 
nibus fit huinanum & domefticum » & ge- 
neralfter vcrificaciim: ex raiiorte ^ experi- 
aiento, quod omnis naturamovecadfusm 

-fpecicm , & fiteorum fpecificacio noca iu 

qualitatibus primis,& fimilicer in fecundis, 

&fait idcm in certiis,& ia omnibus difpofi- 

^ tioaibus nihil quod noa moveac ad feipftm 

fecundurii totum poire,fuum.Etfaoc fuit ra- 

■ rfix & piacipium fccundum openimfecre- 



- 1 



Poftquam fuiciiifitum nieiicibus ptilo- 
fophormn iflud , &ipli invenerunt difpoii- 
tiones entiuni naturaliuin , quia certe fci- 
verunc, quod ^iuibufdani entibas elt inff- 
ta graiidis frigiditas , quibufdam cum hoc 
graadis audacia,quibufdaa>grandis iracun- 

dia 5 quibufdam grandis tinior.r, quibufdani' 
innatafteiilicas, quibufdam innacusardor 
amoris, quibuflaminnata aliqua aliatir- 
tus. Aut fecundam tocam fpeciem ^ ficut 
leoui eft audacia innaca Sc vicl:oria. Auc fc- 
cunduni individuum , ficut merecnciineft. 
audacia., non per fpecieai humanam , {^&d 
per individuum. Vencrunt ex hoc fuper 
grandia mirabilia^ & fuper fecreca operaW- 
lia, Et qui non incellexerunc mirabilicaceni 
illam , & unde poHec in illud neglexerunc ,. 
5c abjecerunc omnia ia quilxis fuic iabor 5c 
lageniuni Philofophonim r quorum fait ii>- 
tencio proprialaus InpofteriV, ucfaliidica 
tam grandia redderenc in fcriptura, 

Non eft fecrecum neque occultum gen- 
tibus, quomodo oaiiic fi^mile adjuvet Sc 
coufirmecfuum fimile, diligat & moveat 8c, 
amplc^tur illad, Et medici jam dixerunt 
& verificaverunc illud pro parte fu4 , & di- 
xeruriE quod hepar ju vat ad hepar , & (^ioi 
Ubec niembruQi fuum fimile^ Et Aichimi* 
ftae fciverunc illhd veritate manifefta^ quo- 
niodo natura fimitts fubinaredicur & fyau-' 

^<kcra.o limili , &congaudvt iili &condaiet 

: ]3^ S & omnis 



tto lAfkmtm^^m Lthllur, 



L 

& omnis fcicntia jam verificavir illiid m Ta- 
is fimilibus,& tu nota illud di!igen;er,qiio- 
ciam fuper koc videbiLur graudis niirabili- 
tasoperum. 

Jani eft verificatam & pofituDi in mep- 
tibus omnium, & omnis fpecies uatufalis,& 
quod omDis natura particu!aris vel genef^- 
lis habct amieitiam & inimicitiani natura- 
km ad alicjuam aliam. Et omnis fpecies ha* 
Let aliquid timendum horribile & inimi- 
cum,& deftruclivum. Similiter aliquid ex- 
iiltans,lacrificans& concordanSj&: per natu- 
vzm » ut ovis lupum , & ipfa cognofcit noa 
folum vivum, fed moFtuumjnonfoium per 
vifum, ftd per guftuin , &lepas canem^ & 
eatta murem, 5c omnia quadrupedia timeot 
leonem, & omnia volariliatiment atjuilam> 
& omnia animalia timent homiuem , & e^ 
infitum natura unicuique iltud y & qu^dam 
habent iftud fecundum totam fpeciem > Sc 
fecundum omne tempus , &qu^damha- 
hcnt iftud fecuodum indivtduum folum , & 
fecundum certum tempus , & omniumeft 
certiiicatio, quod qux* odiunt fe feCBndum 
vitam quod partes corum,imopiii & omnia 
odiunt fe invicem poftquam moriur^tur. 
Undepellis ovis confumitur apelle !upi?& 
rimpanam de pelle lupi facix obaiutelcerc 
iltud de pelle ovis,& fic efl in omnibus aliis. 
Et tu nota iftud preptcrmao^nitudincm re- 



retarimi 



Ee 



'Jk mrahilthus CMwj^i. l Sf 

Et cft aperuTm onmibus , quod fiomocft 
finisomniiim n^s-turalium y &.quod omatai 
naturalia fiinc pcr ipfum, & ipfe vincit om- 
2ia , & naturalia habcnt infitam nataralem' 
obsdientiamad ipfamhomic^rn , &quod 

homo eft plenas^omni mirabiHtare , co 
qmi in ipfo funtomnes conditione^» fciU- 
cetdiftempcraiitiaincaliditace & frigidita- 
te y temperata in omnl eo q^uod vis, & in eo 
fanc omnes virtutes rerum, & ad humanam 
Baturam fayeat & obcdiancd::emones, Sc itv 
ipfo humanacorporeoperantur omnesfc- 
crcto^ artes , $: omne mirabile eiirex ipfo r 
fed non habet homo omnia fecundum idcm 
tempus, fed in diverfis remporibus & in di- 
veriis individuis , Sc idco invenitur efficacta 
emnium rerum hypocritaruni verborum 
vcgetabilium, Sed qu:e funt partis ad par. 
I tem, npn deckrantur ratioae^fedexperien-^ 
tia. Quancum autem racio poterit videre Sc 
compreheadere notabis,& quantum ger tu- 
experientiam cxperiripoterisadjunge , 
&intelligehoc c^uod contra hominem eft. 
Non potcft aliquis diccre , cjuod omais 
m non fic pkna mirabilitace & nefcis qu^ 
m^loris , cjuando diligenter certificat , fed 
ue^fquifqi^ vilipendit rem de cjua nihit 
fcit &res nihil meruit ia ilo,Nam unaquas- 
que res habet de calido & frigido , quod effi 
Cbi pr'€^rium,& ignis non func mirabiiiora 
^am a^u^, fed func diverik & alterius nio- 

dij & 

- i 



I^i lAlherti Magm LiheUus^ 

di j &,p!pcris noa funt mirabiliora qaim 
|ufc|tuam , fed alia. Ec qui credit quod oii- 
rabilieasrerum exit a calido&frigiJo,noa 
ppteftdicere quin in omni re iit grandemi- 
rabile , ^cura unacjusEqiie res habeac de ca- 
Wo&fligido quod-iibi coavenic. Etqiu 
credit quod mirabiJitas reruin ,fic in Ileliis 
& afpeaibus, a quibus Gontraliunt res pro- 
prietaces mirabiles 5: occiiicas , fcire poceft 
quod omnis rcs habct propriam figuram 
coslefiem abi convenienteni , ex <jua etiam 
provenitei mirabilitas in operando. Naiii 
■Qnine cjuod incipic fubdeteriniaaco afceii- 
dence, & influentia cosleftis , iocipic & coa- 
trabit nonaanrqaani propriam efficaciain 
paricndi& operandi Fem mirabilem, & cpi 
crcditquod mirabilitas rcrutn exeat per 
amicitiam» tit emptio uon pocefteriam de- 
Mgare inimiciciam. Ec univerfalxter fecua- 
dum omnem mo,iam pliilofophandi res 
muqu^qiie eft plena mirabilibus. Ec poft- 
quani fciverunc hoc Philofaphi inceperuat 
experiri & edxcere qui in rebus eft. 
Placoverodicit in libro Regimcnti, <Juo4 
^uinonflieritopifcx Dialecticaj ezquafit. 

pronus&elevacurinteUeauagilis .^c expe^ 
duas , & qui noa eft crudicusia fcientia na^ 
turxh in qua decbrantar mirabilia calida & 
mgida.m qaa aperiuntur propriecatescujus 
Jibsc entis in fe , &^c|ai non f lerit doaus ia 



ickvKiu Ailrolo 



guria 



_-i 



t' 



"De mtrahhhus CMnniU, fSj: 

gttris fiellarum ex quibus efl: unicuique ep- 
rum qu^fuac fublimia vircus & proprictasi^ 
5i cjui non fuerit doftus infcienria necro- 
maatixqua maalfeftaotur fubftantix im- 
niateriales c^ux di^enfant Sc adminiflranc 
hominem, quod eft ia rebus ex boao'& 
nialonon pocerit incelli<jere, nec veriScare 
omniaqure iMiiiofophifcripferuat > nec po* 

t^riccertificare omnia qu£ apparebunt ftn- 

fibus hominam > & evadetcum triftitia a- 

Rtmi , quoniam in illis rebus eft aiirabili- 

tasomnium cjuaevidenrur. 

Credit purus aftrologas quod tota mira- 

bilitas rerum & radix experimentorum 5c 

omnium quxextanr 3 rcbus quaudoinvi- 

ccm couferunt ^ ejftent a figura ccselefti ,■ 

ejuam concrahit unumqaodcjue Itora fu^ 

interemtioais & generatioiiis , & verifica' 
bit in omnibus qu;E expertus eft. 

Invenit cjuod concurfus rerum {ccun^ 
dum curfum fteilarum , & vidloria , & gau- 
dium jSctrifticia pendeac exinde,& judicatur 
pcrillud , & ideo juilitomniafieriiacertis^ 
diebiis & in certis conjun(3:ioaibus & fepa- 
3Fationibus, incertis afcenfionibus jfedliy^ 
pocricos fermoaes pra^paratiodes herba- 
i^um noB potuit eormn ingenium expandi 
ad omnes v^rificationes Philofophorum. 

Credidic magnapars Pbilofophorum & 
xiiedicorum quse tota mirabilitas cxperi- 



sieatorum& 



mrali- 



t*4 v0^?; iMag^t Lihettiii i 

turalibus, quando in kcem conferunt per 
caUdum &frigidum , ficcum &huniidumy 
& fignificavcruat li^ quatuor qttalitates , 
& pofuerurit ipfas radices omniummirabi- 
lium & eoruni mixtio exigit ad omne mi- 
rabik , &: verifieauerunrillud m fuis operi- 
bus, &;ufrerunt fua experimenta inctdere 
& compoaiper ftaim & tenereperhas res 
& verificari. Et cum iuveuerunt multa ex- 
pcrimenta Philofopliorum son potiierunt 
€3 vcriiicare per caiidum & frigidam , im«J 
magisex hoc erac contrarfum , accidit et t 
snirari ineejSanter & trillari , & ne^ant pk- 
lun^ueillud, etfi videancid. 

Pkto , Ariftocelcs , & kgitimi & omnes 
^ai incenderunt fuper ultimam philofo^ 
phia? , cam ccrtificarunt quod mirabilicas 
cxiE aTebus lecundum modos valde diver- 
fos, Plerunque per utilitacescaekftes tni^: 
prcilas , plerunqut pcr caiiditarem & frrgi- 
ditacem , &plerunc]ueper vircatesdxmo- 
Hum , §: nccromantieomm, plerunque peE 
virtutes alias innatas rebus cum fuis forniis 
fubftaationalibus ,. plerunque per relatiq- 
B^m, cfu^fiinc reruaiai invicem- Uade 
rcddunrur iaeompreheniibilia fcrum rfiira- 
bilia, ficutdtcit zn&ox, Plermque perfe 
faciunE unum, per aceidens faciunc contra-^ 
rium j pkruacjue direvfls ^ pkrun^.ue indi- 
tede. Meriroergo Placodixit, quodqui 

aoii fuerit valde fokrs ia OiaieifU« , ^ v^o- 

' ' ^tus ia 



De mirahtUhm tSldandu i S|. 

L ■ 

CIL3S in virtutibus rerum nacuralium > iimi* 
liter in fignis ftellarum & necromantica- 
rum virtutum,non videbicrationabilicatem 
mira.bilium , nec ipfe fciet ea , & non com- 
municabit chefaurum philafophorum. 

Scio igicur , quod omnis res habet ex ca- 
liditate & frigidicate : quod iignum eft , eX 
quofacitrepi efficacem aliam per accidens 
direfte & indire£le., &hab€t uuamquam- 
<jac virtutemex ftellis &figurafu.^gene- 
ratioais quam a^it in mobilitate , conftru- 
dione & conTeuientia cum aliis, & tameii 
iinaqu^que reshabet virtutes fibi cognatasii 
per qaas unaqu^eaue res eft p^rincipium mi*-^ 
fsbiliscffedus, . 

-Cum e^o hoc quod omnis n^timmo^f 

V^ ad fi^am fimik , potcft 
-xabilicatecffeduum, quodvis aJomne ope 
randam, Scverificabis adomnia quasa^- 
^icf ,5c medicina;lia,8c m 



11 mndamtu^ 



Gogitationk & falcrti.-e , & ■iotromictam tc 
fcperiicialitcr, uttcipfiimaidjuves &pr^- 

aggregata 



&colLeclaex Pbilofophis & diveriis anci- 

quis. Habeto ergoifxud m mentetua, & 

quantum eft per fc res calida.adjuvati0 paf-, 

iioaibuR frigidis , & eft etperimeacum ia 

ck, &no0 compctit calidis niiiperacci' 

deos , ant indircde , qaod eft per acciden?* 

4ccigiat ceiuprimis qaalitatibusj quia plc- 

runque 



I 



^ ^^ iJT!hei- 



runque res cah\ia fanar morbos c&Mos, fci- 
licet per accidens auc indireae. 

Si vis ig-icur experimentari.Primo decet 
le (cire de rebus , utrum caljdx aut Frigidse 
lint : Sc nota torum ilkid , & poftqtiaoi fcis- 
litud ,- nota cjua: lit difpofitio & proprietas. 
mturahs e;us utruaine eft audacia aut ti- 
niiduas,aut decor, aut flerilitas , quta <jua- 
kmhabet naturam unumquodcjue entiurn, 
talem affiniilat iu his quibus affociatur , uc 
ieo eft animal ioEimiduirt , & habens auda- 
ciam naturalem , maxime in fronte & cor- 
<ie , & ideo <jui affociac (ibi oculum le onis , 
aut cor^ aut peilem (jui eft inter duos oca- . 
los, vadit audax &intimidus, &inducit-' 
tioiidifatem oinnibus animalibus. =£t gene- 
rahtcr mleone eft yirtus dandi audaciam & 

magnauimitatem.Similiter in meretrice eft 

audacia esterminata , & ideodicunc Phib- 

lophi, quodfiquisinduic camiliam mere- 

tncispubhc^, autrefpexerit fpeculum.aut 

iccum habuerit in cjuo ipfa fpeculatur fe i- 

P&m,' va<htaudax & intimidus.Simihter ia 

galioeft audacia magna, adeo quod dicunt 

IhUofophi , quod 8c tpfo vifo ftupefcit ieo , 

« ideo dicunt quod ficjukgeiierit ipfius 

aliqua , y^An audax , & seneraliter omne 

aramal quod habet audaciam extermina, 

ram^pcr naturam autper cafum, fiex eo 

conftmcretur ha;ufmodi,dat ipii audaciam. 

Similrter fieftanimal fterUeper aaturam 



h 



x)c' fnirahiUhus tS\ifmdi. t^j 

F 

aut accidens aliquodi ejus confbciatio ad 
aliquem movec aJ fterilitarem. Ec ideo 
fcripferuhc Philof. quod mulus aproprie. 
tate vel quomodocunque fit omnino ffe- 
rilis, facit viros & mulieres fteriles , qaan- 
do cx eofociatar aliquapars mulieribus, 
Similiterfacitabortivus & eunuchusquo- 
niam omnibus his eft inflCa fterilitas , & 
affimilant libi in hoc hominem , qui fibi 
affbciat ifta iucrinfeca. Similiter quivo^- 
luntincicare amorem refpiciuncquodani- 
Gjalium maxime diligic , gc maxrmc in illa 
hora qua magis ftimulacur in amore , quia 
tuncin eovigormagis inpromovendoad 
amorem: cxiilo animaliaccipiuntpartcni 
m qua magis viget virtus & ille appetitu?»' 
ficuc func cor , cefticuli & matrix , & exhi- • 
benc ea iili quem voltinc intendere , mafcu- 
lus ad feminam exhibec cefticulos- Mulier' 
Yero ad viram cxhibec meaftruum aut fc* 
Cundinam# 




\. - 



Cunt Phiioiophi, ideo mmcum c 
ad excitandum amorem. 

Similtcer in hoc genere turCur> columbi 
&pafler maximequando capiuntUT amore 
& Venere , tunc enim irrefragabiiicer pro- 
vocanc & inferuntamorem. 

Similicer qoaado vokmt facere loqua- 
cem, appropinquantde lingua canis, aucde 

eorde. Cumaucem volunc facerc fcccun-. 

aun% 



ISS 



%£lheru i^ogi 



Anm aut dekaabilem , aiTodant ei plulo- 
Kienam , & iiniverralirercjuamcunque.vir- 
tuteni aur proprietatem nacuralem videnc 
Jn aliquoentmm nacuralmm, fecundum ex- 
ceiiumfufpicancar airimilare aut prorao- 
verc feu incljnare depoiltum ad illad pro- 



quod poteil plus 



quod 



inlitumafuanatura. Ec omnis vircus mb- 
vet ad tale , c^uale eft ibcandum poffe fuam 



irabilibu^ 



:^"''*5^ "-"c Hj rcDus mjraDUiDUs 
IHasaudics. Et hoc diaumfit ad intrdda- 
CCfldum animum Cuum. 

Dixit auaorlibriregimeaciquodqu^- 
dam fimt. manifcfta feniibus, in quibus Wl~ 
lam rcimus racioGem : & qu^d;»n funt ma- 
«iteftararionc^ inguibus nullum &n(nm 
ncc lenfationcm percipimus. Et in prima 



^-"2- 



g-net« cntf um nulli credeadum eft, nifi cx- 
fcneaux •, & non eft experienda ratio, r.5 
neganda experientia. Et in fecundo geticre 
cncmm non cxpeaandus feqfus, qniafefltiri 
fiOQ poteft. Qusdam igicux fola experientia 
mnt credenda Cae rarione cum kteant ho- 
mtnes. QuEdam fola ratione cum careaa- 
lentibas , nam quamvis manifeftam ratio- 



ncm nefciamus , qai Magnes trahit fer- 
rum, ita tamen mani&ilat illud cxperien- 
^a , quod nuilus denegare poteft, & quem- 



tbomo 

i:fiima- 



f 



1- 



arfUaoare, nec debet ncgare quicquani mira' 

bilium. Quamvis^ rationcm non habet, (kl 
debet experiri , quia caufe niirabilium funt 
ktentes. Ec cx tam diverfis pra'cedentibus 
quod humanus intelleftus fecunduni Plato- 



nem non poteft eas imitan. Magneserga 
trahit ferrum, Carabetrahic paleam,& qui- 
dam alius iapis trahit vitrum. Sicin enti- 
bus funt mirabilia dechrataPhilofophis pcr 
cxperientlam , quas nullus denegare debcr, 
necexperiturilludrecundum modura Thi- 
lofophorum, qui iltud inyenerunti Nam di- 
cunt Philof. quod palma eft arborT & habec 
mafculum £< fa:minam , cum crgo formina 
appropinquacur mafculo, vides fosminam 
declinatam ad mafculum , &-inoIllficantur 
foiia cjus , &Tami > & declinant ad^marcu- 
lum. Gum cr^o ad palmas vident illud, li- 
gantfunus a mafculoadfosminam , redic 
crgo erecta fuper feipfam quali adaptata fic 

per continuationem iuais virtu- 
tei mafculi» Quare, crgo^ negas quod ia 
hoc fit reliquarum rerum qu^ fuis proprie- 
tacibtis agnnt j donec p.cr experiencias certi- 
ficetur tibi certitudo, & deftituarur faiiitas, 
Kegotium autem tuum fupra illud quod 
carravimus in libris noftris duorum ruinor 

propalatur in regionibus , & quorum vefti- 
gium datur apud fapientes abfqj ex|jerientia 
ipfiusjcajus proprietates famunturjcft tmi~ 

duikodium^ exquofemp^rprovcmt obli- 

quitas 




15-0 nMhert 



quiusintdleaus, & judidiinore. Multi 
tan)en anciquorum narraverunc res mirabi- 
.Its , tamen j.imrecepC4s apud vulgus 5: ve- 
rificatas, Egonarrabo tibi qu^^dam ut tu 
firaies mencem tuamfuper eas, & ut Iic pa- 
■rata credulitari eoruni > qua^ ratio noii po- 
teft couGrmare fecundum fenfum , quia 
pra^diautn in eis ad adjutorium. Ex ds ica- 
. <iue eft quod filius Mcfue dixic in ]ib. de 
aniinalibus.Si induit veftimencum viri mu- 
lier fcEta, deinde indnac ipfum virpriuf- 
<iuam abluac ipfum , recedit ab ipfo febris 
/^uartdna. 

Et in libro de animalibus dicitur , quod 
leopardus fugit ex cranio hominis : & ali- 
bi» quodiicranfumhominis anciquifepe- 
liatur iaturricoianibarum , auE ponatur in 
ea , habitanc & quiefcunt columbx ibi , & 
multiplicantur donec conftringanturinea. 
Ec io lib. de theriaca Galeni , quod fer- 
pens, gui dicitur regulus , eft fubalbidus, 
lupra cujus capuc funrtrespili, &:quando 
. videt eum aliquis , moricur ftatim, & quaa- 
ao audii: fibilum ejusaliquis, vel aliquid 
niorttur , & omnis beftia qux comedit ex 
eo morcuo etiam moritan Et dicit Ariftot. 
^uod ubi lic ^ftas fex menfibus , fimiliter 
hfcms, eft fluvaus iti qao inveniuntur vipe- 
TX , ciuaram proprietas eft ut nuacjuam yi- 
deant (e , <|mn moriantur , & faciunt hoc 

cum vivunt : cum vero func mQrtu:e nihil 

aocent. 



I 



t3- 



jiocent. Et ingeniavic Ariftot, cumAlex. 
utreciperecfpecuiuni magnum, &ambu... 
larec cum eo verlus eas, &c cum refpcxerinc 
fe jpfas tn {peculo mortu^e runc. Fuit ergo 
^uibufdam incretiulus feraio Ariftot* Naia 
Av^icennainftans Arift. fialiquis vicliteura, 
^ortuuscft, Uotknon eft veritas infer- 
mone &<Iixerunt, fi aliquis acciperecde 
lade mulieris ladanris virginem fuam qua: 
eftabimatu, &ponaturinvicreovafe, & 
iepeliatur vel fufpendacur in turriapud in- 
troicum columbarum & exitum » habirant, 
& multiplicantur columbxjin ea^donec fint 
innumerabiles. Et dixerunt quando os ho- 
minis mortui fufpenditurin alicjuo, juvat a 
quart3na,& fi fufpenditur os hominis mor- 
tui fuper illuai , qui concjucritur de ventre 
fuo 5 fanatur. Et dixcrunt , fi denres pueri 
in primis cum cadunt, fufpendanrur j ante- 
quaniveniant ad tcrram, & ponanturmla- 
niinaargcmi > &fufpendaatur fuper mulie- 
res,easprohibentimprxgoari, Sc parerc.Et 

in libro Ckopatras , quando mulier accipit 
omuimenfcde nrina mnl^ ponderaduOj 
& biberir, ipfa non concipic* Et in lib, de- 
corationis,acctpequaacicatem fabae de alci- 
hi,& iafunde ipfam in urinam mal^ , & da 
mulieriad potandum» aon concipiec.Et dl- 
xic Alex. quando accipitur aliquid de um- 
bilico infancis, qui egreditur, fi inciditttr Sc 

poniiur fub lapide auauii de argento aut 



5 5 2 



i/fUerfr iJMae 



auro 5 tuncei qui nefcit t\xm , nori a^y.en^ 
<Aolica palTio pcnitust Sc di£lum eit quod fi 
ligetur femen acetoiie in panno , & fDfpen- 




daturfupertympanumiiniftrum, non 
cipiec doncc pcrmaaet fuper ipfuiTj* 

Ec dicit Gaienus,quod cjuaado folia M^t 

tof^ corameduntur, fclvunc ventrem. Et 
dicitiirquod radix acetof^ fufpenfa fuper 
habentcm fcrophulas juvat ipfum. 

Ec dicunc phiiofophi, cjuando vis> tit re- 
idcac beftia ad hv-^fpiciuni fuumjine frontein 
cjus cum fepo fquill^ , & redibic, 

Et v^rifl:. dixic in liLde Animal. Si p.onac 
aUquis ccram contricam fup^r cornua vitur 
li vaccaruni , vadit cum eo ubicunqiie vuk 
fiiiekbore5&: fi inungat aliquis cornua vae^ 
carum cum ccr^ aut oleo aut pice , rccedif 
dolor pcdum carum.Et fi quisdelinicrit ca^ 
fiii tjuri olco rofanim , apoftcmatur capuE 
cius, & fi liniatur cum co caput vacca^, ino- 
ritur* Etli*.Iiquis unxeritlinguamboBuni 

cum fepo aliqua,non guftant cibum nec co- 
niedunt, fed prius moriuntur fame, Jiifi ab- 
ftcrgatur curti falc & accto» Et ii quis inu^- 
ft anum galli cum olco : non calcat galli- 
miQ, ncc poreft, & fi quis vu!c ut noo vocir 
foct gallus , caput ejus' inungat olco ^ 

In libro Archigcnis dicitur , quando car 
viJlaleporisfufpenditur fuper eam, quipa-^ 

tkut choJicamj con&rt, 

Et 







I : ^e nzrralmhns Is^iin^ t^% 

Ec tlixit Ariftotelcs , qni fedec fliper pel- 
lemleonis, reccdtint ab eo hemonlxoidie* 
^ ■ , Et dixeruntPLilorophi, fi anaularcraa- . 
bbrtivifufpendicfuperfe mulier^ noa con- 
cipit donec. permanet fuper ipfam, Ei; 
fjuando bibirmuiicr uriiiam arie.cum , nun- 
qtuiTi.concipiet:& quando bibic fanguinem 
lisporis, nonconcipit, Etfiflercuslcporis 
fufpendatur fuper mulicrem , non concipic 
donec permaneat fuper ipfam & origanum 
modotaacum quando teritur 5c pulveriza™ 
tur fuper locum formicarumj amittunt for- 

mica^locumfimra. : ■. 

* 'Di:ceruht Philofophi. Sifufpendatur Ca- 

pnt capras fuper illum qui patitur fchro- 
\ phdasjfanatur pcr ipfum. Ec dicitur in lib. 
; decoracionisiAccipe myrrham,& line poUi* 
* ceni pedis dcxtri tuicum oleo depaleftina 

trita 5 nanr tunc tu concumbes dum illud 






i 
I 






r 



i> 



parmanet fdper poUicem. Et dicitur ibi , 
quod fi cu accipis fcl hlrci & adipes , & ex- 
ficca utraque, deinde cere ea& calefacam- 
ho cum paro oleo , & line cura .ea priapum 
tn circuitu hora coicus,& nuUum alium ex- 
pctetpri^terte. 



Dicunt ctiam Philofophi. Si accipiatur 




pondtrs 

c^p^ duobus tefticulis vulpium,& ex feile gal- 
Ii> & permifceac utraqu?,& porcet eaconti- 
^^s tribus diebus in vulva > li ia die quarta 

futuat eam vir,impra^gaabitur d mafculo, 

1 Sifu- 



I - 



I54 lAUeYii t^agnt Lihellnii 

Si fufpendaturcaudaadib fuprapr5:fepe 
vaccarum aut pecudani, non appropinqua- 
bitlupusdonec pcrraanebit illic, &fifti- 
fpendicur caudalupi ? autpellis , auc caput 
fupra pra^fepe , non comedunt boves nec 
beftrs aliquid. Ec mulier qu^^fefepius in- 
ungiruriQa adib> nunquamcancipiet. 

Sivisucmulier noncorrumpaturj ncC 
qu:Erat viros. Accipe priapum lupi ^ & pi- 
lospalpebrarumejus, & pilosquifunrfub 

barba ejus , & combure illud totum , & da 
ci in potuipfanefciente,nuIIumaIium vo- 

lec. Et dixerunt , quando mulier non vult 
virum fuum , cunc accipiac vir ejus a!iqui<l 
de fepo hircorum mediornminterparvos 
& magnos , & lineac cum eo priapuni 
iuum, & coeatj ipfa enim amabit cum, nec 
Coibit poftea cum aiiquibus. 

Ec dixeruat quod telludo quando vene- 
natur, comcdic origanum & j&nacurj & 
ideofcivicquod origanum fuccubuit cum 
veneno. 

■ Dicituc etiam quod muftela quando yc- 
iseaacut a ferpence, comedit rucamjSc fcivit 
cx hoc quod ruta cft concrarium veneao 
ferpencum. 

£t mus fuppofitus punciur^ fcorpionum 
Hberar, quiacoocrarius & nihiltimenscum 

Dicunc Pliilofophi , Quo J fi quis extra- 
xerit calcaneum mulieris mufteix ip& esi- 

ftente viva, & fufpcndatur fuper mulicrem> 

noa 



•*• 



l 



^ 



L 



s 



p 



nonconcipit doiiec mancatfuper eam, & 
quando removetiir, imprxgnacur. 

Et invei:ierunr Philofophi, quod fialiqua 
muliercftfterilis, quando apponunc reru 
facientcm fterilera , mulier fit noa fterilis : 

&econvcrfa. 

Si accipiantur duo refticuli muftc^s: » & 
ftringantur 8c ligenterincrurcm mulieris, 
&:habeat osfecum, mulier non concipiec, 
Etdicicurquod quando fpongiaprojicitur 
in vino mixto aqua, deinde extrahatur & 
reftringitur 5c exprimicur , egredlturacjua 
e^ep & remanet vinum , Sciiiion eftmis- 

tum, nihil egredicur. 

Dicit Tabarienfisjquod fi fupenditurla- 
pis fpongi^ incollopueri, cjui cufCc tufli 
vehemejni , fedatur tuffis ejus : & quando 
incromirtirurincapucafini, auc anumfca- 
rabeui > fyncopixat > & noa vertitur doneC 
extrahaturabco. 

Ec fi homo comedit lences &: mordeat , 
nonfanaturmorfus, & quando intromic- 
ticur in anum arietis alcis five alcis cadic la- 

r.a ejus- 

Dicitur etiam , quod fi ligetur aliquis 
cnhi caudaafini nonruo-ctnccrudet. 

Si accipiantur pili afini quifunt juxta pri- 
apura e)usi5c denturalicui in pocu criti cuax 
vinocuivis, incipicftatini pedere* 

Similicer fialiquis accipic ovaformica- 
rum , 6c conterit ea & projecerit inaquara, 

I i &dedc-' 



t9^ uflberti CMa^ni LibclUis , 

& dederit eam in potu ctiivis , ftatim noii 
ceiiat pedere. Similiter faciant cum vino» 
^ Er dicicur quod fi feceris annulum ex vir- 
ga myrti recentis &intrQmittas iii ipfum 
anmilarem digitum, fedat apoftema fub 
afcellis, . 

Inltbro Ariftotelis radix larquiami albi 
quando fufpenditur fuper patientem choli- 
cam couferc ei : & quando haurit , nitrum 
falfam ponitur in.vafe, & ponitur fuper 
ipfum acetum, bullit forciter abfque igne. 

Dicitur etiam in libro Hermeris qu^ndo 
projicicur femen porri fuper acetum , redit 
acetoficasejus. 

Belbiaus dicit quando accipis albamen 
ovi & alumen j & linis cum eo pannum , & 
ipfumabluis cum aquafalis,ftccaeum,pro- 
hibec ignem coniburere- 

Dicic alius , quando accipicur arfcnicum 
rubeum S<. alumen & teruntur & conficiun- 

H 

tur cuni fucco femper vivx^ &: felle lauri , & 
iinitcum eobomomanusfuas , deiadeac- 
cipit ferrum ignitum,non comburitipfum, 
Similiter fi accipiacur ex magna & alumtne 
kmenti & talo & aceto forti & akea , & 
contriveris ea contritionebona , & linias 
camea manus» non la^dit eas ignis, 

Ec dixcrunt in Carabe , quando multum 
teris ipfum & fufilas verfus lampadem cum 
fufflacorio , inSammatur ex eo ignis ma- 

nusj & ab eo nihilcontavtum comburitur 

£e quaa- 




f 



Et qiundo volucris , qua^funt in palatio vi- 
- ^eautar nigra , ' accipe de fpuma maris , & 
calcanco & permifce ea lilis , dcincie hu- 
iricifla cum ea licinium, & illuminacumeo 
lampadem. Quando visut qusefunt in pa- 
latio , videantur fine capitibus , accipe {lil- 
phur cicrinum cum oleo , & pone ipfum in 
rampadcj & illuminacum eo , & pone illud 
in mediohominum, & videbis mirum, 

Eciterum dicic Belbintis, quipofuerit 
portulacam fuper let^lum fuum^non viiebic 
fomnium nec vilionempenitus. 
- Et Ariftoteles dicit , quod equ^ qiianda 
ddorant fumum lampadis extindvr abor- 
tiunt & indignantur,&: iimilicer hoc accidit 
quibufdam mulieribus, prxgnantibus, 

Dicit Ariftoteles, cjuod li cjuisiuveniat 
camelum coire cum macre Cns. , &: ipfe pras- 
^ fentit illudjipfe profequirur eum, donec in- 

terficic eum,& fi inveniet equum afcendere 
inatrem fuam, &prafentiatillud5'interficic 
feipfum & necat intendens ad hoc, 

Et dicitTabarienfis , fi accipiatur rafaai 

I &conficiatur, 

L Ec dicunc Pliilofaphi, quod fi fubmergas 

mufcas in aqua videntur mortu.T, Sc fi fepe- 

j liautur in cinere refiirgunc iterum> Sc quaa- 
do fubmergis Aombor, moritur, & rorecur 
fupcr ipfum acecum vivificatur , & quando 
fepelis fcarabeum in rofis^ moritur, & fife- 
pelis in ftcrcoie , vivificiitur- 

l 5 Di^ceruut 



r 

f 



r^ 



3^S \JlIherU LMag^i LtbeUas , 

Dixerunt& philofophi, <juoil quantlo 
pennas a^uilarutn ponuntur cum pennis 
aHarum avluiix> comburuntillas & mortifi- 
canceas, iicut ipfe eft vincens in vitafua 
omnes aves & dominans.Pennx Aquilarum 
funt perniciofa^ omnibus pennis. Et dicunt 
philofoplii 5 quod il poQa,cur in aliquo loco 
pellis ovis cum pelle aJib jxorrodi: & con- 
flmiit : & qui induit pannum ex lana ovis > 
cjuam comedic adib, non ceflat ab eo pruri- 
tus donec exuat eum. Et fi acceperis piluiit 
equa^, & excendcris ipfum faper oftiam do- 
mus', nou ingredicur oftium iUud cinefcx , 
donec fuper eo ftat pilus . 

Et li mffumigas domum auc locum pul- 
mone alinij mundas cam ab omniferpence 
& fcorpione , & fciunt philofophi ex hoc f 
^uod valet contra yenenum, 

Tabarienii?etiamdixit, fi lingua upup^' 
fufpendaiur fuper paciencem obiivionemj 
teddic eum memorem & alis raciones- 

Et in libro Cleopatra: dicicur 5 i^ tiVsY\^^ 
Bon dclcftatur cum virofuOjaccipe medul- 
lam Uipi de pede finiftra & porta eam , & 
Builum diligec nili ce.Ec dicitur quando ac- 
cipiturcoxa ftriuhionis mafculi iiniftra & 
buliicur cum oleo, deindc iiniuotur cum eo 
origines pilorum , nunquam renafcuncu^*^ 

Di^it Archicas, fi accipiatur cor dum vf- 
vit & fufpendacur fuper pacicncem <juarta- 

nam^ er.adicat eam. 



J- 



\ 



Et rpolium ferpentis , quando ftringicur 
fuper ancham muHeris accclerat partuni: 

fed cum parit tilico removeatun 

Dentes omnium ferpentuni quando era- 
dtcas eos dum vivit ferpeas , & fufpendarur 
fupcr cjuarcanarium coUunt ab eoquarta- 
nam , & ii fufpendatar ferpens fuper dolen- 
tem deutem prodeft , & li ferpens occurrit 
pra^gnantl abortir, & fi occurric ei dum pa- 
rit, accelerac parcum, Ec Jicunc fi accepe- 
ris caninum denrem crocodiii ex paiaco 
eJLis fuperiore liniftro , & fufpendis eum fu- 
per febricitaiirem, fanac & redibic ad ipfam 
nuncjuam : &dixerunt5 quod jcoterrecur 
ex ^albo albo , & leo icerum cimec i^tiem , 
&qui ungiturcum fevo renum leonisnoa 
timetire lacer beftias , & omnes beftise ter- 
rentur ex leone : & qui linit corpus fumn 
cum ftercore iepon*s j terrentur ab eo lupi. 
Et fi teritiir arfenicum eicrinum j. 5c admi- 
fcerurlacrifi j caditfuper eummufca, qua; 

nonmoriatur. 

Si acceperis dextrum pedem ceftudinis, 
& fufpcndis eum fuperdextrum pedem po- 
dagrici,confert ei. Similirerfitiniftrumti- 
niftro , fic manus cjus conferc manuij& di- 
gitus digito, Et fi accendatur igriis coram 
erniofoj ex viridibus lignis ficuinearum, 
crepitanc tefticuiicjus. 
Et in libro Hermetis, oculz ut fi ambo cum 

ligantur in panao lini fuper adjutorium fi- 

14 niftruitif 



niftrum, reinovent quartanam. Et Jicitur » 
quod fi lupus viderit Iiominem , & ipfe noa 
videteum, ftupefcic honio, timet & rauce- 
fcit. Etideo fi quis gerit oculum lupi , ju- 
vac ad vidoriam , ad audacidm & debelli- 
tionem 3c Eimorem adverfarii. 

Ec fi dicitur quod '6jli annulus es albis 
«ngiilis afini , fi induiLipruitiepilepticus , 

noapatiturepilepium. 

. Ec dixcrunt quando vis ne approximenr 

Eiuftx domo, tunc pone condifum & 

opium in albedine calcis , & inde albific^ 
domum cum ea, cunc noa ingredieatur 
xnufc^ penitus. 

Etquandovis ut narret tibi mulier vel 
puella tua omniaqu^ fccit , accipe corto^ 
lumba: & caputranae , & exficca utraque & 
^ere & pulvcrifa fuper peftusdormieatis, 8C 
narrabit omnia qus fecic, Dum vero c^i: 
gilaverit , cxterge illud a p^ftore , ne al^ 
levetur. Et dicunt, quod fi quis ponit Ada-^ 
maatcm capici mulieris dormiencis , mani* 
feftac» fi eft adukera : qaoniamfi liceft* 
refiiit territa de kdo : & fi non , amplecli- 



ipenaitur iuper pueros,prohibet eos terreri. 

Et dicic Architas, quod fi accipiacur ce- 

rumen auris canis finilir^ & fufpendatur 

fcbricicantibus-periodice, conftrt multuoi^ 

■ Et 



A 



r riH 



1>e mtrahlihits Mundi. t^t 

Ecdicuiit Philofophi, quod aliqua fpe-- 
cies vel individuum , qua: nunquan)lia.buic 
^^ricudinem , conferr omni ^sntudini : & 
ciiiini .nunquam afFuerit dolor aliquis , fuc- 
currit & fanar hon:iiaem ab illo, 

Et fifarpeaditarfpuma marisfuper cox- 
am muHeris iiniftram accelerat parcum , & 
quando fufFumigacur domus cum unguU 
muli liniftra, non remanenc in eamufcs. 

Ecfi fufpenditur corupupcB aucoculus 
2ut cerc.bru.m fupra fe ad collum fuum^ 
Confert obiivioai.j_& fubtilicac intellectuni- 
Iiominis, 

Si mulier nonpoteft concipere , accipe 
corau cervinumpulverifatum, & mifceatur 
cum felle vaccino : teneacmulierfuperfe, 
coeat&ftatim concipiet, 

Seta de cauda eqaa: pofica ruperoftioj 
non permittit inirare zanzalas. 

Dens pulli unius anni poficus incolla 

infancis , facit ejus dences provocari finc 

dolore* . 
. Dcns cqu^epofitiisfuper Caput&rencis, 

ftatimliberateam. 

SimuHernonpoteftconcipere j detur ei 

nefcientilac juniemi , eahoracoeat > &fta* 
tim concipiet. 

Uugdis equi {ufFumlgatus in doma^ 
eiFugat mures. Ideai fit ex ungula muli, 

Uc tota aquacalida eseat ecalidarit>^ 
airimencarajid eft, terrafrancifca cuiii pice 



Z9Z %jTlherti CMa^m Lihetliti ^ 

projicciiiaquam , & Cota exibit. XTr tgnis 
de aqua cxtra eatj tertam ovi accipe , <5c ful- 
phur vivum tritum , impone :5c calcem t^ 
ckude fcramen l & aiiEce ia ac]uaai y & i»-* 
cenditur. 

" Et dicitur , quod fi ponarur camphora 
fuper aquani > accenditnr & comburicur iQ 
agua. 

Uc aves manibus comprehcndasj accipe 
grana qua^vis in fa^ce vini & iii fucco cftiftx 
Yaldeimbibita, & objice ad aves , & omnis 
2vis qu^e inde guftec , inebriatur , & perdit 
vires. 

Si quas mulier te ligavit maleficiis ad 
amorem fuum, & wis illuddiirolvercraccipe 
camiliam fuam , & per capitium ejus minge 
foresj & permanicamejus dextram, & noa 
curabis deea. 

Uc mulier cum aliquo adtilterare noa 

poffic, incide decapiilis ejus &pulvercm 

illorum ibi fuper ferecrumfparge , ante ca' 

men uoge feretrum cum melle , & mos 

cGeas cum muHere , & cum voluerisfolv^- 

re, ex tuis capillis fac iimilirer. 

Itdicunt , ^quisinungacurlafteafinar? 

coagrcgabu-DEur ia co omnes. pulices do- 

Liferas quse non legutitur aifi de no£ie : 
cum fclle teltudinis fcnbe, aut lade ficus, fi 
pon^ur ad ignem^aut cum aqua vermis lu- 



ceACisdefero* 



*i. 



Si acci- 



h 

Si accipuntiir muka albumuiaovoriiiH 
de gallina poft menfem, fiunt vitrum & du- 
rauclapis: iS: exhoctalefit lopaciusfophi- 
flicatus , fi pejus cum croco vel terra rubea 

Ihiiatur. ' ^ 

Similiter fpuaia qux irlvenitar circa te^ 
fticulos cervi vel equi, velaiini farigati, 
fldmifceatur cun> vino:& illad vinum detur 
altcui potatioae^, abhorrebic vinuiii per 

menfeiB, 

- Et fi habueric plurcs anguillas invafc 
vini, & Hiniitcantur in illo mori ; li qui? bi- 
bcric exillo, abhorrebit vinum per arinum, 
&force(emp£r. 

Et dicitur, quoJ accipiatur funis aliquis 
cum quo fufpenditur far , velfufpenfus eft , 
& aliquantum palea qaam turbo venti in 
aercfufpendit, & ponaturln olIa>& mifcca- 
tur cum aliis ollis , omnes alias frangir, 
Iremaccipe aliquantuhim pr^difti funis, 
pone in inllrumento, cumquo mitciturpa- 
nisinfucno, quoniam illc quimicterede- 
bet in furno,non ppteric immitterej fed es- 

straexiliet, 

Uc hoAiiacs videantur fine capitibus,ac- 

cipe fpoliuni ferpentis , & auFipigmentum;. 
& picem Graream , reuponticum & ceram 
novarum apum, & fanguinein afini , ^ tere 
omnia , & mitceinrudi olia pkna de aqiu r 
&facias bullire adientum ignem, & poliea 
4L"aictc ffigefeere , & facias cereum > & 



:CQ4 oTtbeyti 



omnis <juii!luminabitur eo , videbitur finc 
capite. 

Uthomines videantur haberequoriim-^ 
hbetaaimaliuin capita , accipc fulphur vi^: 
vum, Sl lethargirium, & iflis iimul pulverit 
:za:is , rpargeintampadeoleoplena, habe- 
a.ntque candelam decera virginea, quxfi 
permizracumfece illius animalisjcujusca- 
put vis,ut videatur habere,tenens candelam 
accenfani de lampadis igne, & da bibere vi^ 
num cum valdimonia , Scilliquiinde pota- 
bunt, videbuntfehabere caputanimalis. 

Uc homines vidcanturhabere vukum ca- 
nisraccipe adipem de aure canis,unge ex eo 
parum de bombycino novo^ pone in lim- 
pade nova de viridi vitrOjS: pone lucernam 
inter homines , 5c cernunc vultum canis. 

Ut homines videantur habere tria capi-* 
13,, accipedepilisafinimortui, &facfum- 
culum , &: ixcca , & fume meduliam de ofle 
principalis dextri humeri, & mifce cum 
yirga viraidea » & line funiculum , Sc pone 
foper liminaria domus : ingredientes do- 
tnnm tria capita habebunt , hi qui in domo 
fant, intrantibus afini videbuntiir* 

bivis, utcaput faominis caput afini vi- 
dcatur : toile de fegmine afdli, & unge ho- 
minemin capite. 

Si vis,ut pullus aut res alia faltet in ^&ot 
acczpe argentum virum & pulvercm cala- 
mit^j& mitte m ampuUain Yitit^tB figill^- 

um> 



II 



4 -. 



i 



■1 



£am> & ilkmpone intra rem caiidam 3 quis 
cum fit nrgentum vivum calidum » movec 
fe&facieceam faluEe, . 

- Si vis vLdcrevt|uod alii ncqucunt , acdpe 
fcl de mafculo carro,5: adipem galiina: om- 
niaoalbas.j.&mifceiniimul & oculos tuos 
inunge& vidcbis. Si vis inteHigere voces 
avium ^ aflocia cecum duos focios in quintcv 
ealeriHas Novembris , & vade in cjuoddam 
nemus cum canibusquafiad venanduni , & 
illam beftiam qiiam pHmo inverteris, defer 
tecum ad.domum, & prsepara cum corde 
vulpis,&ftatim'inrelliges voces avium, vel 
beftiarum , & fi vis uc aliquis inteliigac, 
ofcula eum, & intelligetfimilitcr. 

Si visfolvere vincula , vade in fylvam & 
profpice ubi pica nidum habuerit c^^im puU 
lis, & cjuando eris ibi , afcende ad arborenij^ 
& foramen ejusxircumliga quocunaue vis» 
quia cum v^dette, vadit pro quadam herba.. 
quam ponit ai Iigaturam , & ftatim rumpi- 
tur, & tunc cadic herba illa ia terram fiipcr 
pannum qaem defaes pofuifle fub arborej Sc 
tu^fis pra:fens-& accipc. 

lanido upupsE efl quidam lapis , qui eft 
diyerforum colorum , defer tecum ipfum » 
&erisinvifibiiis. 

Uthomofemp^ eunuchus fit, accipe tx 

vermictiloquiin^ftate lucet , &daeibi- 
bere. 

Vt mulier conSceatarqu^fecerit : ra^ 

nasi 



F 

i^S ^lhcrit ^dagm LthellHy ^ 

nam aqualem compreliende vivam, Sc tolk 
cjus linguam, &: remitcc ilkm in aquam> & 
poiie ilUni linguaiu fuper parcem cordis 
fo^mia^ dormicntis , qu^ cum interroge- 
tur, veradicec. . 

Si visaliijuem cerreri fafamno, capiri 

ejus fuppone pellem fimia:- . 

S,i vis capete talpam , pone , in foramine 
cjus cepe, vel porruni auc aliium , & "'"'''^ 
cgredieturiiae^viribus. 

Serpens non accedic ad alliam: nec canfs 
guftat ali^uid ciffldum cum allio. . 
Suffumigatioquamcumfecerisjvidebun- 

furomncs in forma tlephantum , <]uifuui: 
in domo , & ecjuorum.xuagnorura : Accipe 
fpeciem> quar dicicur Alchachengi, & con- 
terc, &^conficeip-ram cuni aliquantalopin- 
guedinis delphini , & fac ex eo o-rana iicut 
cicri. peuidc fumiga ex eis fuper ignem 
iiercoris vaccx, c^nx mulgctur3^& non iic in 
domolocus, exquD e<?redira'r fumus nifi 
porta, &litiargafab terradcictus. N^m 
omnesqui func in manfione^ videbuntur 
quali ipii finr hoipines magm in forsiis 

^quo^em , elephantum j & cft niirabile 
valde, 

SafFamigacio aHajqtiam cum facis,vid£S 
formas multiformes v&mirabilia infinita > 
qu.^pra; mulcicudine non LlircernenrnrrAc- 
cipe Timar , id eft , vcrmitium ] Sc lapidem 
Lazuli, & puIegium^moataQuaj, & puheri- 




\ 1)e Tntrahtltbus CMundk 

aa cocum , & cribella illud, & conSce illud, 
& cum pinguedine delphini , vel ecjui , vct 
elephantis , fac graaa in modum ciceris, & 
ficca in umbram , & futFumiga iii eo quas- 
do volueris, & fiec quod didlum eft. 
" Suffumisacio aJ videndum iii fomno 
qaodfacurum eftde bouo & malo. Accipe 
fanguinem aiini congelatum , & lupixervi- 
ni pinguedinem & iloracem , aggrega to* 
tum ponderibus arqualibas , & conficiaa- 
tur, & fiuuc grana , &: faiFumigetur cum eis 
domus. Tum enim videbis iu fomna tuo , 

cjui narrabit cibf omnia. 

ModusfacJendi liciututn, quodquando 
accendensvidebishomines, in quacuncjue 
forma volueris, Accipe oculos bubonis, 
oculos pitcis , qui dicicur afferes^, & oculos 
pifcis, qai dicitur libinitis , §c fel luporum. 
Contrica ergo eamanibus conimifcendo, 
& pone ca tn vafe vicreo. Gumergo vis 
operari eum, accipe adipem cujufcunquc 
vis befti^ , quod fiac hoc informaejus, ii- 
qucfac eam & permifce cum illa raedicin;^ , 
&: iuungecum eo lichiniam quodcunque 
yis , deinde accende ipfum in medio ^^dis : 
I vidcbuatur cnim homines iaforma illius 

' beftiae, cu;us pinguedinemaccepifti*. 

Lichiaium aliud , uc hominesappareant 
in foi:ma angelorum. Accipe oculos pifcis 
&'oculos filoe , ideft) frangeutis ofTa, & 

*• coacricaegs manibus malcandoj,5c ponefos 

iavafc 



7»^ 



SiXi^ uflkrU Magni Uheltns i 

in vafe yitrco feptem diebus, deiadeponc 
in eis aliquid de oleo, & illamina cum eo ia 
kmpade viridi , & pone ipfum coram ho- 
jninibus , qui funE ia a^de : ipfl n. videbunt 
k in forma angeloriuii ex igne accegfo, ;j 

Lichinium ^liud facicns apparere homi- 
nes nigranim facierum. Accipelampadem 
nigram , & infunde fuper ipfam oleum 
fambucinum vel argencum vivum, & funde 
in illo olco velargento vivo ex fanguine 
phlebotomantium . & pone inillo fanguine 
fambucinums velargentumvivum. " 

Aliud fit lichinium ex pannis mortui aut 

cxpannis nigris , & accende m medio a^dis* 

J^am tu viriebis exhominibus mirabiUa » 

quando videbunt fe ad invicem cum illi* 
formis. 

Lainpas mirabilis in qua apparent rcs 
auancitatis ccrribilis habejas.in maim vir- 
gam, & territathominem. Acciperanam 
vindemj 5c decolla eam fupra pannum exe- 
quiarmu viridei]u,madefac ipfum cum oleo 
famfaucino, & ponc ipfum lichinium , & il- 
lumina cum eo ialampade viridi : nam t\x 
videbis nigrum ftantem , inter cujus manus 
criclampas, &m!rabile. 

Lampasetiamcumaliquis ecnet inma- 
i3ti,non videt aliquos eorum qui funt ibi , & 
qmTaeritpoftipfum, videbit tantum. Ac- 
cfpepifcem, qui dieitur delphiais. Deinde 

accipe pannmxi iiai aut fimcris , & fparge 
- ■ " fupcr 



4 T)e mirahzhhits Mnndk 7^9p 

fq|),er-ipr^pi aliquid excra zimar , deindg 
funSe fuper illud ex illa pingucdine li- 
«juefaft^a. Deinde ftringe maiium fuper i- 
pfum & involve pannmn5& fac ex eo lichi- 
liium, Deindeaccende ipfuin in latnpade 
•eris viridis, & fiet cjuod tibi dlxi, 

Lampas aliafaciens apparere homines m 
formafosda &rerrenturinvicemhoraznes , 
B: faciunt ipfum fingentes dcrmoncm. Ac- 
cipepilos ex cauda canis nigri , in quo non 
iit albedo y & alii^uid cx pinguedine ejus , 
lit^uefac pinguediacm. DeiDde accipe paa- 
num cxequiarum ; & fac deindc lichinium : 
deinde lineipfumcum eo quod fecifti , & 
illumina ipfum in lampade viridi cum oleg 
fambucino, & acccndcipfum ia domo , & 
um ut ibi lichinium prseter ipfum, & vide* 
bis mirabik. 

j ^ . " 

. Lichinium pulchrum , ut domus videa^! 
■ tur totaplcna ferpentum 8c imaginum, dp- 

pec lichini^m permanet accenfum. Accipc 

pinguedinern ferpenris nigri & fpoliurij ferr 
, pentis nigrt & pannum esecpiaram, 5C 

fac lichinium ex-ilio panoo, dcindc iinc 

ipfum cum illa pinguedine 5c pone fpo- 
■ liom ferpentis iaconcavitate e;as , &illu^ 

minacum oko fambucino inlampadevi- 

xidiautni^ra. 

Aliud licKinium, quddquarido eft aC- 

cenfum &ciFunditurfuper ipfum aqaa , in- 

vakfcitj & quando pkum extinguitur , ac- 

cipc 



■^io uTii 



cipccalcem qijcm non invcnit aqua: Scper- 
iinfce eam cum secjuali ponderefibi ex ccra» 
& medicutis ejus ex olcobaifjmi, & ncpta 
^]^^'^^^ cixm ^qualifibi ex fulphure : £ic 
lichinium ex ea , & rota fupcr a^uam & 
accendetur, & rotafapcripram oleum, & 



cxtinguetur. 



Lichiniunv aliud guod c«m accendirur, 
omnia vidcntur alba » & aroentea: accipe 
facertam, & abfcinde caudam cjus , &ac- 
cipe quod exit , quia cft fimiie argcnti yIvu 
peinde accipe lichinjiim , & madefac cum 
blco , & pone ipfum in lampadc nova , St 
acccnde : domus ejus vidcbiturfplendida Sc 
alba vel deargcntata. 

Opcratiojampadis & mirabilis c]uam fi 
quis tcnuerit, non cclTat pedcrc donecdi- 
nufcrit eam. Accipc fanguincm tedudink, 
cxficca ipfuH) m panno liSinii, & fac ex ip- 



/ 



ftftipadc 



^^ ipfum cuivis , & dic illamina : nani ipfc 
non cefTabit pedcrc , doncc din^ifcrit iUud : 

3u ^a .,.:__t -iv 



&cftmirabilc. 



tampasquajcum acccndicurin locora- 
narum nulb Q>\ut : CcA omnes filent doucc 
fiieritaccenft. Accipe pingucdinemcroco- 
«im, &couhcc ipfam cuai cera albificata 
tn folc, & fac ex co iichinium , Sc lUamin^ 
tumeo in loco ubifant rana; : Sc cum vide- 
KiBt iflud, ftatim tacebunt. 
^ iampas aiia cum accendrtor : vident Cc 



inyiccm 



* *Iie pjirahdihnt ^inndL UI 



\ T 



invicem aflantes ficuc imagiaes & lapiJcs. 
Accipezimat & terebene, &accipepaa- 
num fuoeris, & madcfac ipfum cumpiti- 
i guedinc pifcis aui cum oieo fifamiaopuro . 
poneipfum in kmpade viridi , &pouefu- 
jerxpfum ex illo mcdicaaune concritorem 
parvaai » & fic mirabile. Lichinium ^uod 
. cumaccenditur^non ceffantfalcare, & gau-" 
j derc &: infanire gaudio , & maxime mulie- 
: res , & accipe fangiunem leporis & fangui- . 
nem cujufdam avis , qux dicicurSoloa , & 
affmiilacur curturi , tc ^\pak mediecatis 
ej^s ex fanguine tifftaris maris. Infudde 
crgo ia cua-i iichinium ^ illumiaa cum eo 
iamedio domus , in quafnnt caacatrice^ Sc 
puellx, & eft mirabilc, & probatum. 

Si visfaccrequod iaftracahoaiinis appa- 
reanc pcdiculi fcacurientcs , uc non poffit 
homo dormire, lunc projEcc inIecT:ocjus 
pondus unci.-c unias vcl mcdias alcajcenoi , 
& U acceperis pilos afturis, fict indc lichi-" 
^num , quod c]uaado acccaditur , videnc fc 
'invicem omncs iafirmos cx vehemeatia ia- 
firmicacis & cxccnuatioois. 

Accipctocuftam citrinam &exficca[p' 
pfanii ik tere,^: poac in panno exequiarum, 
& iaceode ipfum oleo fambuciao : in quo- 
cuaqueloco fueiis , cric quodtibi dixi , S^ 

mirabilc. 

Quando vis ut vidcaris tocus iguicus i 
capiteufqucpcdes, &noal^daris: accipc 

maha.- 



+■ 



2TS 



CW(?ja« 



malvavircumaIbum,confice cura albuminc 
07orum , detndeline cum eo corpus tuum, 
&;dimitte donec exiccetur , & deinde line 
tecumalumine : &pofteapuIverizafuper 
illud fulphur fubtile , intlammarur enioi 
ignis m eo , & non lardic , & li facis fuper 
palmam , poteris tenere ic^nem fine Ix- 

bonp ° 



Si vis, ut resprojiciahir in ignem & non 
comburatur, accipe glucen pifcispartem 
nmmSc aluminis ^Equivalens illi, permi- 
lceatur totum, 8c fundatur fuper ipTuni ace- 
tnm yini & coniiciacur cum eo quicquid 
vis, projice in ignem & line cumhoclinir 
aaento non comburetur. •' 

Si vis facere cpntrariura , fcilicet imagi-" 
nem aliquam fiominis aut alrerius, & quan- 
«oponitur in aqua , accenditur^ &iiex. 
traxefis eam , cxciqguicur ; acdpe caicem 
non extinaarii , & pernjifce eam cum ali- 
^uantulo cer^ , &'o!eo filami & naphta, ii 
eft terra alba &rulplmre.& fac ex illo ima- 
ginem : namquando turoborabis agua, 
accendeturigois. 

... Si vis faccre , nt quando aperis maaus 
ttras fuper lampadc , excinguatyr lumen, Sc 
quan^o claudis c^s rupeream,acccnditur Sc 
non ceflac illud faccre. Accipe fpccKm 
qu^ dicitur fpuma india,tere eam & deindc 
CODficeeam cum aqua camphor:e , &Iine 
cum ea manus tuasjdeinde aperi eas in facie 

' laa)padi% 




lampadis , delebitur lumen ejus , &: claude 
& reaccendetur. 

Si vis videre rem fubmerfani & profun- 
dam in no£ie , & non occulretur ribi plus 
quam in die, dc lcgis Iibrbs"dc no'(Se nigra. 
Unge faciem tuani cum fan^uine vefperci- 
iioius, & cnc quod dico. 

• Si vis albificare aliquid j fufFumiga illui 
fulphure. 

Si vis ut arbor cirri projiciat omnesfru- 
ftus&cedant. Accipe quinque partesful- 
pliuriscitrini & quinque nigri -S: duoalbj 
& fmabrium : tereomnia & permifce & fuf- 
famiga, Sc cadeacomnesfrucltis , &force 
fic eft in aliis arboribiis, 

Si vis ftacim incerficere ferpentem , acci- 
peexariftologia rotundacjuancum vis,, & 
tcre illam bene & acciperanamfylveftrem 
vel campeftrem & contereipfam & com- 
mifce eani ariftologi^, dc pone cum eo ali- 
quid ex incaufto & fcribe cum eo ia charta 

autaliquodquod plusamas, &pr6|icead 
ferpeates, 

Si vis portare in manu tua ^nemjUt noa 
offendat. Accipe calcem diij^lutam cum 
aquafabarum calida & aliquantulum ma- 
granculis , Sc aliquantulum nialyavifci ; & 
permifce illud cum eo bene,deinde line cum 
eopalmam ttiam, & fac ficcari & poae in ea 
ignem, & noa nocebit. 

Dicunt phiiofophi, quod calxtalenoa 

comburit 



214 ■ lAlherU tJMa^: 



comburirin iane&alutempifcisfalv^tabi* 
nej&alumenjamenum & fanouisralamaii- 




r^ &faIigofururivelleberis : quando igi- 
tur ex iftis omnibus autquibufdam fitlini- 
mentLTm ^ non ofFendit ignis albumen oyi , 
&m3lvavifcum habcnt juvamentum inlioc. 
Sivisut totaciomus apparcat pknafer- 
pentibus. Accipe dc pinguedine ferpentis ^ 
&parumfalis ineapone& accipepannurn 
cxecjuiarum, & incide ipfum in quatuor 
fruftra , deinde pinguedinem , & pone i- 
pfam in omnipanno : & fic facias , quaruor 
lichinia & accende ea in quatuor angulis 
domus cumoieo fambucino &inlampade 
nova , & fiet quod di^u 
. Lichinium quod cum accenditurin dt> 
mo , videbis res volantes virides utp^jflc- 
res , &aves: accfpe pannum exequiarum 
recentem <Sc poue ia eo cerebrum avis & 

f)ennas cauda: ejus , & involvendo fac ex eis 
icWnium , & pone ipfum in lampadc nova 
viridi, acccnde ipfamin domo cumoleo 
olivse, &qu^ res erunt indomofient vi- 
rides valde , & videbitur quafi volarentaves 
virides 5c nigrx. tjt donun videatur tota 
viridis& plena ferpentibus & imaginibu^ 
timoroits: accipe eutem ferpentis &rangui- 
nem alterius ferpcntis mafculi & adipem 
alterius ferpcntis , Sc aggrega illa tria ^ po- 
neeainpanno exequiarum , &accendci- 

^Cnm in luceraa noya, 

Sivis 



1 

.3 



Si vis facere candelam vel licliinium 
qua: cum accenditur , agitacur &: ambulac , 
accipe cutem lupi , & cutem canis, & fac ex 
utriufque lichiaum , & accende ipfum cum 
oleo olivx , Bc ftaum raovebitur» 

Quando visacccndere luceniam exqua 
Valde timeEeam. Accipe pannumlini no- 
vumalbum , & fac ex co liclunium , & po- 
ne in concavitate ejus aurem ferpentis & 
lalem groilam , & facias ipfum olcum oli- 
v;:e; dacuivis & ftatimcum accendcrici- 
pfum, trepidabir, & rimebit valde, 

Dicunc Philofophi , quod linciput eft 
prima pars capitis : cx liacipite hominis 
paruni poil moitem generantur vermes, 
cumquepr^ECereuntei dierfeptem > vermes 

illifiuat mufca:, &poft quatuordecimdies, 
fiunc dracones magni, quorum unus li mo- 
morderithomiaem, raorietur ftatimj quod 
fi tuacceperis ex ca 6e coxerisillud cum 
oIeo> <Sc feccris ex eo candelam in lucernam - 
SEriscum Iichinio panno exquiarum , vi-' 
debis exeorem niagnam, & formasquas 
narrari non potefl: cum tiniorc forti. 

Experiaientum mirabilc quod facitho* 
mines ire in ignem iine l;Eiione, vel portare 
ignem vcl fcrrtim ignicum line IsElione in 

1 manu. Recipc fuccum bifmalva^ i & albu- 
noea ovi55c fcmea pfiiliij& calcem,& puive- 
nza & confice cum illo albumiae ovi fuc- 

j cum raphani^commifcc: exhac confecT:ionc 




.1-^ 



iiluieas corpus tuum vel manuni,Si ■ 
ficcari, & poftea iteruaiillineas, & pofthoC 
poteris auda5:er ftiftinere ignem fine nocu- 

mento. , ' _ ■ '" . '. 

Si autem velis , ut videatur ardere illnd 
Knitum, afperge defulptoc tiyobene pul- 
verizato, & videbuur comburi,cuni accen- 
detur {ulphur , & nihil ei nocebit : fi flam--" 
mam candela^ quam quis tenet in nianu co- 
lophoniam vel picem gra:cam infufflavcris 
fabtilifTime tritam» mirabiiicer auget i- 
gnem , & ufque ad domum porrigit flam- 
iiia:m.Ut ignem iUasfus porcare poilis* cum 
aqua fabarum calida calx diffolvaturj Sc 
modicum terr^ rubese de MifTiua, poftea" 
parummalvavifcJadjicias , quibus in toul 
con;an6lis vel CQmmiztis palmatn illinias , 
8c deficcari permittas, &fic cum ignem 
cjuolibet ill^fiis portare poteris- 

Aquam ardentem ficfacias : recipevi- 
num nigrum , fpilTum potens Sc vetus , & 
in una quartaipilus diftemperabis viv^ cal- 
cxs, fulphuris vivifubtiliffime pulverizan, 
tartari de bono vino & falis conimunis ajbi 
groffi, pofteaponctincucurbita benelu- 
tata &defupcr pofico alembicodiftiUabis 
aquam ardeutcm quam fervarc debes , i^ 

vafe vitreo. 

Igncm Gra:camficfactas:recipcfulphu- 

rcm vivum taitarum , farcocoilam : picol- 

hm, fai coaum. pctroleum & okum coxn- 



j 

mune , fac buIIirebeneV & fi quid impo^ 
% niturineosccenditur five lignumfiverer^ 
nxm , & nou excinguitur niliurina, acetd 
velarena.' 

• ::Si vis Ricere quodcefier oame mirabile , 
refpicealias^caufas : rcfticct aaentem fuf- 
lidenseEiam paticntem quoniam fiutrum- 
<|ae refpicis:, non miraberis : cum videWs 
tanram aptitudinem elTe in una fufficientia 
skerius, quod nonficit admirari , qiianda 
enim vides quod aqua frigida accendit i- 
5acm,& non extiilguit ipfum; fi tu refpice- 
rescaufam agent^m > miraberl? femper : 
«juiaeflet efficiens conveniensad hoc , i^dL 
«juandb tu refpiceres materiamillius efFe-' 
ftus: ut puta. quia eft calx &: fulphur, quod 
cft vaide inflammabile > ita <juod minimum- 
agensinflammatipfum : tuyides, quodni- 
brieftmirabile. 

Simifiter ^uando res aliqura fi comburi"; 
turigne jmirabileeft, quandounade cau- 
fisinfpjcitirrfob. Sed guando fcitur natu- 
ra patientis aut debilitas ac^entis, nihi! mi- 
tEm , maxima ercro radix esperimentorum 
naruraiium eftinhocfc* ut elig-ant mate- 

■ ^^? 

rmm paratiirimam ad aliquid, & hoc debile 
3gens vtut foniffimum : ^ materiam vaide 
iedifpofit^n: & faciunt timilicer homines 




picerc ad illam caafam ^ tjuje non virferur 
polTe illud facere , & de illa nihil dicunt , & 
tunjtaiftudj quod fecunduni iftumnno- 

K dum in- 



« 8 xj€lhei^r iSlIagni tdhellm , 

i\xm incidit multuudo cxperimencorum 

Jtnirabilium : &dehoc narrabo tibiqu^- 

dam iftorum , ut ca confii:a:ieris invirtute 
pra:difta, & fcias etiam excoeitarcinacnia 

^xperimentorum, Si visfacere carbuncti- 
lura vel rem lucemem ia no£ie , recipe 
nofticulas luccntes Quamplurimas& ipfas 
contricas poaein ampuUa vitreas & claudc 
in fimo e^^uino calido , fcpelia<; & dimittc" 
liiorari per quindeciai dies , pofteadiiiiUa- 
bis cx eis aquam per alembicum : quam rc- 
pones vafe de criilallo aut vitro- Taiuzva 
cnim pr:£flat claritarem , quod in loco ob- 
fcuro quilibec poteil kgere & fcribere : 
quidam faciunthanc aquam cx noclilucis , 
felle tefludinis, fcllc muftelar, fclle furonis, 
& canis acjuatici, fepeliuiic in fimo & diftil- 
lanccx eisaquara. / 

Acjuam ardencem fic facias. Recipc fer- 
pcntiaamquam dillillabis per akmbicum 
veluc aqua ardens exibic , etiam mifce vino 
aat cuivis , & acceaditur fi appropinquas a 
candclam. 

Ignis volans : accipe libram unam 

fldpliuris , iibnts duas carbonum falicis > 

libras fex falispecrofi : quse tria fubtilis- 

fime teraotur. inlapide marmoreo , poftea 

aliquid poftcrius ad libiturn in tunica dc 

papyro volanti ?el toniuum facience po- 

nacur. 

Tuma ad v ohndum debec cffe longa , 

gracilis 

"13 



# 



k 



'De mirabiUlHs CMp.nM. 



21? 



1 



•oracilis pulvercillo optimepIen.i , adfa- 
ciendum vero tonitruum brevis grolla Sc 
fsaiipiena. 

Albertvs Magnys 

T)e proprietatibfts HerharHm^i 

Uftdiim, ?^ ammalmm ^H9' 

rundam exilicit^. 



\/'i 




N T 



K 1 



MI- 



-^ 




■-ri' 



\ 



st- 



f- -J 
1- 



^IO 




f1> 




michaelis scoti 

remm natiiralium perfcrucatoris ^ 
rrocemiuin, in fecrera Naturs. 

M D. Frider.icvm Kommo- 

rpim ImperMorem. 

M P £ H A f o K- , inter cxic- 
ra,quibus te oporcet elle follici- 
tum, ell fcientia boni & mali,& 

4 ■ 



eam modis omnibus inveftigare 

per temetipfam in libris audo- 

rum & omnibus fcientiis , &principa!itcr 

earum fcientisrum, qu^ dicUntur arccs. Et 

lia^c facies penicus, quandoanima tua fuerit 

in quicce & corpus unum habueric fpaciuni 

prxtermiflis negotiis genrium aliquid i 

majeftare cua potentium Sc ejus refponden- 

tium. Debes cnim fcire quocl duo funt tem- 

pora homini vivenci ; fcilicec cempus pacis^ 

& tempus bcUi , Bc ita duo (nnt cibi, corpo- 

ralisS: fpiricualis. Corporalisparatumad 

iiutrmieDtam corporis. Spiritualis veroad 

nutrimentum amm^, Sciendum quodiicut 

cibus corporalis confervat corpus inbono 

ftatu j fi lit faftus racxonc &.airumptus per 

aienfuram 



! 



li. 



1 



r j 



! 



menfuram ab animali ciii conyenit 5c in 
tempore congruo , co quod non in omni 
tempore omnia conveniunt. Ita cibus fpiri- 
tualis rttinet in bono ftacu ii fit fadus rati- 
one & affamptus per debitani mcnfuram,in 
tempore congruo urriufque aitatis virturis 
in homine, Scriptum eft enim qiiod iicut 
frigida calidis & calida frigidis tcmperan- 
tunita concraria contrariis curantur,& me- 
delam recipiunc ordin^tei Similiccr eft utt- 
le inquirere diverfos aucldr^s ^ magiftroff 
proptcr diverfas fentenrias > eo quod diverfi 
divcrfa fentnint : & niovent fcientia vtl m- • 
genio gratiofo natuj;^ <juod difFundxcur 

defuper proficiens mukum poftea, & cffi 

orio;o fcienci^. Unde cx aieo c^onfilio do- 

ciores, maeiftros & homines ingjemofos 

nacuraliter, curialiter-aptrd ceinyemes: & 

fepe Gum multis {ermonem facies corani. 

eisfapientcr ac domeftice vcrba pronun- 
cias. Putabisindiverils propter diverfa, & 

facies ei3<]usftiones quandotccum efunt , 

& difta eoriim in corde fcrvabis in poftc- 

lum 5c tibi, & c.^teris prodefle poftint ; Nc 

fis terra inculta & arida : ^WdC cum fit fteri- 

lis , ab hominibus reprobatur, Manu teae 

ftudiuai fcienciamm cuo re^ao , & fac fieri 

diiputaciones ante confpcdara tuum , Sc 

tuusaninius in his groriecur, uttuumre- 

gnum in inelius formetur. Tuum ftadium 

iic vellc regnarc diu, Et hoc eric fi crcdi- 



4 



sr 

h 

i 



i 



i 



k 



\ 



»ii KlMkhablU Scou Liheltm , 

L 

dcris virturibus vitantle^. Et de talr mtv 
ralirate aliquid dicemus, fi Deus volue- 
rit.. Sed hic dicimus 3 quod des cor tumn 
cognuioniboniinteikclus , fecuadumdif- 
cretionis- metifur^m. Sis anncus Dei fide » 
tpe Sc opete. Mec omittas amplefti ill^oi 
fcientiam quae plulofophis phySonomia 
naturaliter nominatar, Et hxc fcienti^ 
cftilla incer caiteras qua cante multi ko- 
niines quondam uli funt gloriari 5c exal- 
tari apud mao;nates {ecuadum impcratores 
qui tranfierunt. Similiter apud raulcos re^ 
^es, & barones. Etquiaadcaprxccduntre- 

fiquos homines fcilicetpropterhanc fciea- 
tiam & propter hu;ufmodi pliirimas alias 
quas (ccreto noveruar. Unde di£lum eft , 
Honorahomincmpropter {cicatiam, Rc- 
quireamicum propterneceflicatem- Apui 
^uofdain cuimmcHus eftphilofophari , ^ 
apud quofdam utrumque nocct, & apui 
<Juofdam ueutrum debct requiri , fciticec 
a facieatibus veram poenirentiam m haC 
rita. Hu jus euim fciencijc inquifitio eft 
in pulcherrima natura , cujus perfc£iia 
concribuitar phyfionomo dc numero an- 
tiquorum Phyfione fuiTimo Doaori i^ 
fcicntianaturali. Unde quidem hxc fcie» 
tia nomen traxic ab co , ftudiura cjus grai^- 
de fuitdiu» & diu etiam invcllif^are, ac 



Cttam reprehenfibilior congregarc. Col- 

iccla eft enim h^c fcientia cx compofiuo- ^ 

nchooii- 



ne Iiominis utriufquefcxus camqualitate 
poffibili, motir, ftatus, perfonar raventis. Ec 
cshac fcientra naturs ingeniofar qu^ co- 
gnovit tibi , domhie imperator , £ub tucida 
brevitate ialioc libeUo peuitus enarrabo. 
Dicit enim quickm Gpicns ,^ phyUonomia 
eftfcientia n^turo:, infimiatione cujuspe- 
xitus m eafuflScienteragnofcitdifferentias 

nnimalium perfonarum omniam gradu fuu 
Eccjuia omnis fcientiaeft a phylionomiai 
idcirco eam in hoc loco definiamus- 

Phyiionomia eftdodrina faluris &elc. 
dio boni 2c vicarid rnali ,^ comprchenfo 
virtotis, & pnererraiirio vttiorum. Hoc 
autem inducit verus amor Dei, timor dia- 
boli: fides meritoria , fpes pr^mit imper- 
dibilis seterna: vita: & judicinm mortis: 
cjaia vidccur penitus cpod hic omnia rehn- 

■I quunttTrcarterisquiatenentur. Ec noiinuilt 
valctfcicntia , nec potentia, ncccongrega- 
tio perfonarum , nec gratia pulchrirudinis, 
ncc volantas & oaiae bonum^ ■ Unde dtxir 
goidam. Omnia tranfibunt , nosibimus, 
ibitis , ibuQt , , Chari non chari conditionc 
parL Etalibi diaumeft.Omniatranfibiint 
pra^ter amare Dtum. Conftituocrgo, & 
Fridcricelmperator, tibicx hac fcicntia: 
phylionQa-ua; reoulas &conftitutioncsab- 
breviaris : quas ribipono fatis fufficienter. 

1 J"o° H^^^ni ii te bene adjeccris: dabit tib* 
magnum prxcimn Liudis ex muka {ipien- 

K 4 ^^» 



V-4 tMkhaelts ScoU LihcUus , * * 

^ia , virtute : frercetubi ctiam magnum 8c 
graudeingenmm fapienirice ^d aobilitatem 
tusnatur.^; quamfapienciaai ii iamente; 
habueris irieaiorein, melius intelligescliaa 
eloqueinium tibi, cautiusagnofces tuosfa- 
pientcs 5c ajios vifu 8c auditu , ncc nop 3c 
r alios hominesdiitercuter quitecumhabc- 
bunt gratiam^ elocjuencli vel ance te aliqui4 
faciendi, cjuia noa eft parum. Et cxin- 
4uftria hujus fciencix ia<e fecreto , habebis 
graadem parcera confiliorum tlbi coafu- 
lenrium & ©xaitationem virtutftm, & vicio- 
runa quall ut femper fecum habitajfles ia 
fadis ubique. Sed antequam hoc tibi reci-- 
tem ordinatepcr iSnguU capitula, volotibi 
enuckare hiftoriam prius fubftanti^ , quafi 
incipieas a fiindamento primse materi^:^ 
^uod poceft eflc tibi multum chirum muU 
tiplici rationc , eo quod pauci hoe funt ^ 
fcientesin veritate. 

Siprudentiam. Si cautelam. : 

Sifanitatcm. Sifiduciam. 

^ Sidcmc]|Uehominum moTesac domelli- 
corum animalium naruraliamnaturasfcttc 

Gupisj Michackm Scommlc^^ito. 



PKI 



■P- 



i 



^ 



I 



l 






Tl^ Secrem 'J^tmjt_ 



/ 




P R 1 M A P A R S 




Sccretorum NatuMiaOT. 

Utilitns Thyfionomlt. 
C A V. L . 

O £ 1 1 1 s Iniperator, virgr^^" 
tiofe, quafioniniuai gratiarum 
^ & donorum ejc grandi amore 
tibi notificofjcraciffiaiam fci* 
entiam nacura? , cpx poteft ap- 
peHart confolatio & cjux non luulmm difci- 
tur crentibus idtotis, ntc ctiam ell difcsnda, 
Scienuum cjuod qui eanibencnpvcrit , & 
memorem in mente habuerit cjuociefcun- 
mie cafus incurreta ip&mqu^excitando , U 
incipiatiocjuide ip&cumaitcro,& illchanc 
fcientiam ignoraverir, videbiturilUquodi- 
pS&pcopheu velfanctus, S<.h\c polleare 
comaiendabir eum\ ubicjuedans ei fiudfofer 
prectum magna: laudis, Amabitur a gcnti- 
bus notis & jgnotisiqua? audierinc loqui dc' 
illo , . Srhonor^bicur inter cos. Ethoc noa 

^ - L 

cft parum videHcct intcrumverCis gentes,, 
fiimam fapicntiar& fciendar cekbrem 6b- 
tinerc, Scias igitur qdod m^Jtii fupcrib^* 
ri&motuinreriori (ciiicct partim ingenc- 
re j partim in fpecie ^ & motu^ primus^ 
couceptioais ex utroque fex.ucltamorna- 

turalis viriiamulicrein.Sc muiieris invi* 

runi 



^l 




Tum Caloris uniti gcnicalibus. Sciendum 
. quodvircft agcns , mulier veropatiens : 
unde ambo habent vim felativi: cumiit 
coituficmutua relario. Eoqire feirenejus 
refercrur akcri , & utrimque eflranfmus al- 
terius, Luxuriaviri priniam radiceni Iiabet 
in lumbis , & libido mulieris , in uiiibiUco, 
uudejob, Virtus ejus in lumbis cjus , 8c 
fortitudo c/us in umbilico,venrris. justa il- 
lud domini in euangelio. Sint lumbi veftrt 
pr^ECUifli , & lucerna: ardentes in manibus 
veftris. Tempus enim congruum viro cft 
ia hpmc & in vcrc ad cocuatlum , mu- 
lieri in arftate & autunirio. Iftud auteni e(t 
propter coatrariam complexionem tem- 
poruai & perfonar. Complecaio quoram 
nihil aliud eft quam caliditas cuni frigi- 
ditarej 5c fiumiditas cumficcitate. Icem 
dicimus quod neuter noa poHet ag^^^^ 
cum delci^u > niii haberet inftrumenta 
ad hoc deputata tam intus quam extra» 
Unde vir habecfuos teftes extra ventrena 
in pclle. Mulier vero intus , videlicet ex- 
tra principium vulv^. Tamen nonfuntia 
■ omni fimiks tefticulis viri. Undemulier 
tabet iaum femen cx teftibus veiut vir »■ 
hocmovetur ad coitum ardenter/ Semea 
irero tefticulorum propiie fperma quod 
defcenditex omni huciorc corp*oris , divi- 
£b & partito.in amnibns membris eflenci^ > 
cujuseiiaohilior parsQiimium humorum 



&iubtilior. Et hoc fcmea in fc continec 
omneni naturam &: coaipledlioneai qiu- 

ruaiU|?ec partium totius corporis^a qua de- 
fcendit. Scienduai cft, <]iioci fperma viri cfE 
calidius &: fortius illo mulicris. In emiiTio- 
Ee vero l^ermatis utriufque auaturafupc- 
liori tribuicuroirinis virtutis e&dus> & 
virtus augmeu:,ibilis pro tcmporc dccur- 
rente, Et iccundum curfuai corporutii fit- 
periorum licut difpoiitioncm corporuan 
concipicntiumfcetus recipit fimititer&fc- . 
mel omnta" 5c linguk qua^ poftca difcer- 
Munt ordinem tcmpQrum.& natur^J. Quan- 
tira? auteai embiyonis fir iecuuduni quau- 
titatem feminis virtuofiA' r^iatrici^, qu.e 

jmatrix li fuerit bona! complexionis , cm: 
liiyo vadit ad pcrfedtum & e contrario-»^ 
Unde £ femen per matricem in lon^uut 

> fc£tus eritaracilis & in latum vei ouan ro- 
tundiim jCritcLifEus Sc ^roilus.Quid auteni 
iit fpctltia y Iic diifiniturSpcrma : eft prima: 
niateriaembryonis creandi. Vel fpernia eft 
artifex creandorum infintiuai^ VcLfperma 
eft femen animalis llue ph. & nobiiioris 
fanguinis & purioris ad inftar vinirubei^, 

, ^quoderc agitarione conveititur ia fperm^: 
candidum :&cum illa fub^^an tia tit nobi^ 
lior parte rennanente ac ievLor & virtuo* 
fior,ideo iliper afcendit. Et eftfciendumr 

f. <|Uod il de femine viri plus fuerit qMam fc- 
min:^ jfcettts erk illi fimilis ia pelle & forts* 

- K ^ ia.fexr,v. 



xn rexu, vecbi gratia : Miilier qiiasdam crat 
alba &cua-i coirc^t cuin iEtiiiope peperir 
fiJiam albam. Alia niuliernioTa coivit cmitx 
viro aibo & peperit jSliun:! nigrum , uC pa- 
tec hoc tanco tempore. Verum-eft quMif 
mulier fit juvenis ciim in coftu iit meniof 
fui vel viri vel alceritls & proprie diffundit 
gencrarivum : genitus erit omnino iimilis , 
^jam probatum milles&: in auimaiibus- 
-Cum verofperma exicin coitu, eft maxima 
deleftatio in naturali, corporali & fpiritua- 
lifecundum quantitatem illius & tefticuU 
dec|ao cxit. Sciendum eft quodexparcc 
dextra majordulcedo quam ex finiftra, & 
ex multo femine quam ex pauco , quia fper- 
ma diffunditur compieta ^ecatc per c:iVih^ 
& umifquifquemanu teneat fibi viram pro- 
duftius, Dicimus quod cibi hnt quibus 
femen aiigmentatur in^vafis, ut rapisre^ 
centes , carnes recentes, gaflinas , caiirati 
porci non faliti : ova forbilia , fabum ffvt- 
dum , cibum dcpafta , panis recens noa 
candidus^ 6cc, Sunt eriam cibi quibus ft- 

mendeficiat abfque emillionc, m carneS 
falic^: cibiacri vel acerbi,panis ficcas,tani 
XV, dierum 6: bis co£lu?i&c. Item ciborufH 
euidam inducunt luxuriam ucfcinchus.ova 

forbilia , cafeus dulcis , eruca ficca , vintim 
purum: oftraca, faturitas conveniens ci- 
borum&qaardam eleduaria, Maventau- 

tcm luxuj-iam i^ecies decoris , aiterios cor- 

poris 



•t 



■^* 



•■<: 



J 
'l 

t 



I 



1 



1 



#1 



w 



1 



H 

f ons ad corpus fibi amare converi^iensrifa 
& taftui , verbi grjcia ; Si vir bene videat; 
mulicrem juveuem & pulchram &econ- 
tra. Et per viri iimilem , utfi adoleftens 



adorucrur ad inftar puella!, velKabeatfa- 
cieniinclitam , uc faniella cjua contingili 
forcistnotti's, Sunteciani quidamcibiquo- 
rum comeftione caftitas confervacur, ut 
porculaca , laduca , eruca viridis , acccuoj. 
compoficum, cucurbita, cucumer , )e]ii- 
riium:, paucus cibus >porcatio jafpidis & ca-A 
^ pacion, abfenfia corporis decorati a:tate 

adornatioue. Virhabec virtatem calamitss 



ad mulierem, & mulier ad virum, quar vifu 

propinquo taiflu ad invicem conjunguncur, 

• &licucde calibe & filiceesit quandoquc 

fcientiaj itx de fpermate exit cjuandocjuc 
concepcio , & macrix eft cmbrio , ficut ol- 
laad cot]uendum epuluni & laradfriga- 
ciam depafta, Ec fciendumeft, quodrara 
accidicj quod exeat fperma ex iitro<]ue 
telticulo uno coitu, lcilicec ucriuftjuc a- 
gentis, &patientts, & ab hocunatantant 

l^ iit conceptio velcreatio , quando concidi- 

tordefuper dono grati^, nec aliter. Setf 

Y fi tx duobus tefticulis utriufquc coitmn' 

fecientis fperma exiret» &in duas partesr 
xnatricisdiiFunditur , qu^iEfiunt creatararj^ 
vel ^mplius fecundum diffi^fionem pef loca 
macricis, Unde cum matrix conlcet ex 

%tem celluUs five crilpaturis , ut pacct ia 

ventxi. 



S1* tj^^lichadi 



ventriciriisovium &porcorum,&C. Mutier 
poteil concipcre fepcem filios& porcarc. 
Volcns, doinxnc ImpecaEor, quodomnii 
& llxigula cogaofcas pcr Eemetipfuai qua- 
modo embryo concipitur flye genereturex 
Utriufcjue coenntibus in coagrBo tempo- 
re, vci coim facl:o convenitcr iiaqiurentur 

xnquirentibus nobis, aperte diccmus fecua- 
dum (juodnobisper ieriemvidebitur enarrc^ 

L 

L 

C A r. II. 

1 

"p Rfncipium tcmporis coitus , fcilicet ia . 

quofpcrma diikitercxit, velamarein^ 

inafculo, eft poft complementum aanorurti 

quacuor jecim^, & dcinceps ufque ad annum 

fepruagefimum repcimum adplus , femi- ' 

Mvcropoft con^plemcnmmx i i. anno- 

rum , & deinceps uf;|ae ad xl. annos, vcl L. 

adplus, &tumfioc fpermatis exituinci^ 

piuntpili paulatim oririia peftine unitas 

^uorum diciturfQemur- Similicernafcua- 

tur in naribas oaii, ia maxillis mafculis bh 

afcellis » & circa fexmri deorfam fuper br^ 

chiamanus &cnira. Sicut iixcipiunt oriri 

ta tenipore veris Frondes m arboribus 5c in 

herbis flores &:rami: undc poricorporis 

apcriuntur , & producoat ali(iuid fui geae- 




t • 



■ t- 



2)f Secretif Katm^. tjt 

m. Itcm voxiibi mutacur. Ciput virgs 
mafculidifco operitur: mammxfcsminae 
incipiunc tumefcere. Uterque oaturalitcrfc 



maPTio 



ter in naturalibus membris nili libido fepe 
refrenetur per accidens, ut per jejuniumj S^ 
per afperam vicaiu ciborum. Pofb autcai 
fpermacis emiiTionem utri^ue mutaat figu- 
ram principaliccr in facie , &virtuccmia 
carne & confuetudinem in moribus, in co- 
gitatiouibus & ingenio. Dc coitu dicimus 
ijuod ii 4uis ipfum nimis frexjuentcr , & 
ctiamin diebus concrarii temporis 5: multa 
Contino;uaciacoatrarium qu.^ (jiiidem fa- 
ciunt corpori ifta qux dicjemus nunc. N^iB 
coituscontinu'e fa£lus totum corpusinfn- 
gat , & (ieiiccac ab humoribus , & takm 
aclumfentit incoavenienter cerebrum ca- 
piris & ocali vq«i^ c^^ cerebrum plenum 
liquiJetur iit glacies in feguenti diepropfic 
mane oculijachrymant,coiicingicdolorca- 

pitis qui dicicur foda five mrgranea& pro- 
priecirca horam non2e& deiaceps, Dimi- 
nuic etiam coitus inconvenienter fadus vi- 
res omnium membrorum , cum fic fperma 
colamencum ipforum. Macro corporefigu- 
ra fic turpicr in afpedu, vifus oculorumab-- 
brevia£ur,vicaanniliiIator, ^ebilitatur fpiri 
£us, appeticus cibi perditur > uomci fic oou- 
viofus, faciendomm piger,in eundogravis: 
£a moribus foJitis ^mplicior, iningenia 

^rofliis- 



2 J s tJMie. 



grolTus : in kborando vanus : in cre(Iencft> 
akeri vclox. CapiHi iibi focile c^dixat & ct- 
tim tanefcunt : & fic calvus in &onte& ia 
fummitate aipitis.Facile infirmatur ab aere 
corrupto. Qui cuni pacicuf nonbeneme- 
moratur temporis in quo coivit nimis: vel 
contra documentum confiliorum coivit m- 
tur^. Et de irtisomnibus fiitis paret per 
coiicrarmm in pueris vel puellis nondum 
cornjptis : cjuoniam ad talunon incurrunt: 
tjuiA noa canefcuntacque calvefcunt,immo 
capilIiflbicrefcuntuE berhx in horto. Ec 
nocpatetm tncfispuellaruaj virginunian- 
tequam coeant : gua^poft multmn coitum 
perdunc capiUos&colorem.Et tunc per ca- 
piilos & colorem valde mirantur caufnu 
propriam ignoraaces. idem eft de viris t 
^uoniam bencperpeQduacde cafu capilio- 
ram & dolorecapitis qnem migraneam ap- 
pelLuic , Ccd aon cognofcunt tjuod frequens' 
coicus non eft in congruo tempore fadns. 
Unde fuper boc quidam dixic & bene & 
raemona: jfirmiccr teucndum efL Vere coi- 
X^ juvat : hyemis quo^uc tempore confert. 
>anus in autumno ii vis tufore colto. Un- 
deqm a contrario ipfo iibi noa cuftodierit 
Btmio coica & pKiebotomia & cibis contra- 
riis compkxiooi fax fecure afpeaet iiinr- 
Riitateiii pcricuiofam , i4 eXl brevi teflipore 
nili forte adjuverniaximo mQdidn^ram^ 

juvamento. Tamea diciinus ^uod qui ni- 



r 

mlspenecraverit mulierem: lavetlibi nates 
& puirus brachiorum 3c pccium bono vino » 
& comcd^t boaos cibos , ut reftaurecLir 
tjuod dcperdittitrieft de femine & defaii- 
guine, Suht autem muki qui fanitateiu 
pra^cipiuut ex ufu Vcneris y & quiaem faci- 
k^iiiSraiantur. Valet enim jfauguineis t 
nocet verophlegfQaticis , chclcricis Sc me- 
lancholicis. Et prodcft fecundum caufam 
intervenientem & ftatum. Qui enim mul- 
tinv. mingit , fxpc reciptc nocumentum per 
coitum , co fuperSuitaees corporis fuffi- 
cienter mujadantur per urinam : qui fi uca- 
lur coitu,, S^cilc iufirmatur & cito moricur, 
terumeXl.qudd qu^dam faciuntfatis uri- 
sare, uc volatilium & omne diverticulum 
titpeuaciliam, crocusrap^, fafeola, nuciei 
ceraforum, &c. Scd inpinguisfanguini- 
tate non utacur coitu & fuptiiluitate femi- 
T^y quod roiaus implet yih^ folet infirmarxi 
ilt p^tei ip.domicellis quo nimis coafervaa* 
tur. In virgiuitate- la viduis & rcligioflf 
EGulicribus &: mafculis. 



^i occaltomhm (fenermdi ^ 

myn generandi. 

e A r. I I I. 

■1 

r 

T\Ici4: Ariftotelcs, Ceffante caufa cefTat 
-*^cffe£lus. Uiidemulta: funt caufege- 

Eei:andi* 



ti4 <:MkhaHis Scoii LiheSfff s 

ncrandi. Secunda caufa cft fi flarus perfa- 
iiaium fuerit bonus in faniute 5c congruus 
ia ufu regiminisciborum, & potus-,- &^ 
coiur^rio. Uc vcro niulier g^^^nerat , ifta 
Lint priacipaliter prxfcicnda : fcilicec uC 
niatrix lit fina &: in fuo loco 5c non fufFoca- 
cata , & bonar complexionis in caliditace, 
Sperma ucriufque lit diu refervatutn & 
pra:cipue vir ad hoc ut benc vifcofum Sc 
codium fua digeihone. Ambo coeunces 
mitcan: feinen & commifceancur, virga fit 
longa :mulierjuvenis vel qax non defaciat 
nienftruo , matrix concineat fperuia rece- 
pcuni ad minus pcr mcdiam diem : vicec 
mulicf coitum liinc adrresdies, neadda- 
tur aliu^ femen , yei ne apcriacur orificum : 
Ce mulicr edat tunc cibum frigidx aatur^: 
Bcc phlcbotomecur , ncc recipiatfrigus, 8c 
fic poteft valerc coicus. Facic enim a4 con- 
cipiendum unus coitns tantum.^ Qnanda 
muHer coic volcns gravidari , debet ftare 
Goopcrta cum viro ttrida, & tenere anum 
clcyacum , utfemen mclius intret , 8c plica- 
ta iounolacere fecundum cjuod grayidart 

dcfiderac: fadlagravidacioiie diu cuftodiat 
^fedeat in locum ano pedibus & rcnibus. 

De menftmo dicimus quod il a cane come- 
datur purum fitrabidas, .& S afpcrgatur 
ief ba virens iiccatur : infacaac homineitt 
ccrta ratione, & reddir Icprofitm. Meti- 

ftruum fuperfluicas ciboiam , qui non bene 

di2;erua- 



i 



1>c Sccretif Katari. »3J 

diaeruntardefeaLicalons natunlis. Uade 
efl^fperma imperfeclum, &eftaa conci- 
pienaum utile neceffirium; uc erataUimcQ 
in confeaione tinaurx: & (i de ipfo in cel- 
lula cjuicquam non fuerii, aeaerationoa 
valec. Sed ii de ipfo i)imis rueri: in loco 
compolicionis , conceptus erit iignacus tri 
malum. Ecii fiac generatio temporis de- 
curfus creaturaerit male ftgnata: urgibbo: 
& aut efficiecur kprofa , &c. Et fi muher 
fit memor alicujus , cum fcnien diffunditar 
cum viro, creaturaaffimiUbitur illi in par- 
te. Et ejus memoria fit utilis : debec doceri 
avtroquoinon recordecurtunc de cahvd 
talL Crefcic menllruum & decrefcit fecua- 
dum lunam & mare in fimili, Ec ita fperma 
Btrique fexai unic poteft ejusaugerc re- 
quirit cxitum. Scieaduraeft quod mulici: 
mnlroabaadansmenftruo, paucoabuniat 
fpermate : &ideo noacuracic coita &c 
contrario* 

Signa mHlkris caliM natum $ & 

qtu coit lihenier^ 

_ ^ 

CAr. IV. 

^ilgnaautem ca]ida:malicris& quarlibc^- 

lercoic, ilmtifta: juventas, complecis 

annis duodecim,fi ad minus femel corrupra 

mammas habeat parvas, &: iUas convenien-- 

ter plc- 



y^' 



t.iS ^ichaHu Scott Lihellut, 

ter pleuas & duras, barbata in locis Confue- 

tis,& pilofa, ut in cruribui & peaine, axel- 

Jis. Cujus pili amt grofTi & alperi , capilli 

cnfpi & curti : audax in fingua , in loquen- 

do vox fubtHfs &alta, inammdfuperba , 

alieri craddis & non bene pia: valde curia- 

Iisrcceptu& faaione fervkoninibus per- 

ionis , & prscipue notis & amicis : bpni 

colons m facie, teaa in hafta.macra in car- 

neplufquam cralTa, ebriofa. Talisenim 

miiiierfemperrequirit coitum , & compkt 

m acltu faum deiiderium , pauco abundat 

oienftruo: ^uandoque uoaeftexicus ejus 

omm menfe ut cstcris , imo tranfic menfis 

irnus & plus , ut duo vel tres , fed cafu ffl- 

gravidatur .• paucum lubet Iiec mulier 

lac :_&forte gravida & non gravida. Ca- 

roe^us Hon licfostetin fudando, utcon- 

trari^ muhe^Cs : cantat libenter : circuit 

Xoca, & deleaatur folariis &. ornatibas' 

tuis , fi ea pc te£i habere. 




^a mulieris frigid^ natur^, (jr 

2«-« nencoii libenten 

Igna rerofrigida^ mulieris , & qnas nou 
libentercoit , funtifta, nimia puerina, 

inamni^grandes & proprie molles^nuditas. 

pilorum la locis , qu^ falent eis abuodaie, 

capiili 




/ 



rapinilongi, mulci, extcnii,cicocrercentes, 
«eficilipavidain locjuendo, contra alce- 
rudi noii eft audax, facile credic omnia qu52 
audit&ideo couvertitur citc? ad bonum 
^ ad nialuai,eft condoiens alcerius miferia: 
ac pia, raro deliderium complec, carnes ha- 
betundiquemolles; inftatu , loquendoeft 
aebiii^, & omni membro perron^ , muha 
abundar menflruOj& edifcurrjt omni menfe 
adinftar maris per lunam , plus ccndicad 
^. Pl^giJ^^iinem quam ad macredinem , in fa- 
^ <:ieeft paltida velline colorc, citoingravi- 
«auir , & gravem habec portatum plus & 
niinusfecundum' virtutem embryonis, & 
poft partum multoladeabuadac, 

Signa autem gravidationis in muliere 
funt ifta & multa , ut efl tranfmutatlo fto- 
it!achi,ceiracio menftrui,&c. Ideo debilita- 
tiir & tranfniutarur in aliquo, a ftatu priore 
Pt° ^^ S^^t^ mcatus purgationis funt impe- 
dici : J: menftrna in ventre mukipiicantur ; 

ad impra-gnandum, valet ante conjunftio* 
«em phlebocomiape<lum,mUndiciesmaEri- 
<^i^ & limiliter iife excufec de coisu, loque- 
la : & hocfacic farpe, in^eniofe ne videatur 
eue impta , ecum propter verecundiam ci^ 
tius impr^gnacur puellaquam fcemina ma^ 
tura propter teneritatem fuorum humo- 
ram ; quia citius commifcentur, & conver- 
^ tunturincorruptionem , cujus e.xemplum 

j cftinplantis novellisarborum : &muHer 

i 

parva 



*?8 KMichaclts Scutt JJhtlhis ^ 

parva ctsm majori paric dolore cjuam nu- 
gna : & debilis quam forcis,5: frioida qu:tm 
calida 3 & pinguis cjuacn tnacra, Forma 
aurem pedum lignificatcondicionem vulv3C 

latae & ftriftar, ex cjua fic partus, 

j 

2)f menBruis muUerumy & de its, 

Qru cina eaftiper,veniunt^* 



Q 



C A P. VIL 

Uoniam mulieres nen Kabcnt tn ic 
tantura calorem innacum : qui tn^loi 
hunioresineis abundantcs valeac defacca- 
re: ncque polTunt pati cancum laboreirijne- 
que cam foiticer^utfaciunt virirideo&ut eis 
debiliores in omni virtuce & operc , & nia- 
ximccum compiencruumcoicam. SecuU" 
dum efl: quod nacura ad hoc fibi tribnit 
quoddam purgamentum , quod humorem 
virus naturseeiicic ab eis omni menfe^a \^^ 
annoufqueadannos4o. 50. ad plus niii ^^^^ 
gravida: vel laclantcsjauc eis caula intef ve- 
niat: a qua ftringatur, vcl niii naturaliter ut 
.quaU hcrmaphrodica, ycl minus caltdx na- 
turaf, Unde mulicres poftquain fuuc con^i-* 
plccsE xtatis nsundancur per menftrBum vel 
coiciini, vel perfudorem uc ruftics^Und^rfi 
^uas yiri vir^ia fxpc coeant , vei virgatiruci 
Ut qas^dam vidu^ , &:c. fiunt macrcs & i^ 

facie lividac. Scicndum quod plus nocetcis 

una 



^ 




t)e Secteiis ^^fur^ 

Ima. expeditio coitus quam feptcm virOj Ccd 
fi raro coeaiit vei noa , & benc fluxu pur, 
genrtir,citoincraflantur, niii fteinijHs Ei- 
ciant laborare vcl jcjupare, & ideo alicjuan- 
tuluiii CGncupifcunc coitum caura caloris 
Raturalismukiplicandofenien , fcd iibenc 
vivam cibis Sc potibus, & non graviterfati- 

gentiir>indigentes coituuc vj:du.e morbid^e 
& qiiissdam nionacli2e ; & reclufa^, facile in" 
firmantur, cfficiuntur lividar Sl reumatica^, 
5c mifere vivuntia flatu fuicorporis , hoc 
cit, ignorantes, & dehoc medici non Ccm- 
per bene perpendunt,& eft magnusdefedus 
1« tk folo errore, Sed cuin non iit illis lici* 

L 

tuni talia explorare , confulcrcdebct juxta 
hoaeftatem incomedcndovel abilincndo, 
^ <]uod parum comedant : vinum tempe- 
Jl^ntj fe mukum fatigcnt, & non ftent ocio- 
132: autHnt inorationc nimia> &eaQtper 
loca hinc illinCjUnde per hanc viam ceflanc 
tentationcs carnis & humoris (liperflui, Si 
vcro mulier ftuxum patiaciir5& vir c^m co- 
gnofcac : facile fibi virga viciacur, utpatet 
i^adoiefcentibus » cjui hoc ignorantes vi- 
tiantur quandoque virga quando^uc lepra» 
£t fi mulier tunc cancipi^t , coiiceptus effi-^ 
cietur vitiofus defeftu membri ^ utdi^id 
vcl virtute viCiis, Scc. De flare mulieris^eft, 
uc arboris , quoniam fruflum mn portac 
^^hpdas florcfcat; Motas veromenftrui 

^ftfccundaui l\in3.ah fpcrmacis vexofccua- 



S40 tjAikhacJis ScoU LtleilHs^^ 

L 

4aai folem , & donec raulicr abundat florey 
fic poteft coacipere ficut vir qtii femine 
virgam ercclat , & ficut mukis caufis coa- 
tingit fluxus ab arbore : ita poteft conftru- 
fl:ura, Unde pro utraque caufa folec niullec 
graviter infirmari , 5c ideo valet exitus fau* 
guinis de nafo,& de vulva, 8cc, Dicit eniin 
fiippocraies , quod mulieruon porcft con- 
cipere propcer uimiam gracilitatcm 5c tna- 
credinem,&: propter ninaiam pingne^hiem. 
Caufa ei^ , qata ex utroquc cafu os matrlcis 
cftilridlura : ftriftuta cujus femennou in- 

trat repentc. Conftantiuus vult, quod ma- 
lier habens vulvam nimis p^rvam > qu;e co-r 
gnofcicurforma pedum, non cocat : rle par- 
tu^pareat imprxgnata» Sed quia funt qux- 
dam mulieres fanitatem percipientes fre- 
quenticoitu : uc quidam viri,dicimus quod 
omnino coeant licite , aut.porteat fecUJti 
jafpidem vel topacion , &c. De' embiyone. 
dicimus, quod eft fimilisfruci:ut> (jui adhuc 
pendet iu arbore : quoniam dnm eft cener' 
in ramo , caditlevi occafione ^ & perdicur : 
fed quando pluscrefcit, iii-niiore£F.citur , 
obftans vlnis quibus cadit : cum aucemeft 
maturus, ut pirum &ficus> catUt, Sc itade 
cmbryone creato : qaia donccnon cft beue. 
ligatus inloco fasfedis: facile cadic iivc 
per faltum, Scc. Unde circa priacipium fui 
ortus &icirca ftbcm fu;;E nativitatis facile 

cadit : in medio vcro horum duorum tem- 

porum 



L 

* 



De Secretis IJatuY^^ s^ 

w 

poriim. non ira kviter cadic. Tempus verq 
periculicll primus menfis ," fecundus , fe- 
primus , oclavus , nonus. De primo menfe 
dicimuspropter narivirarem, Hippocrares 
dicir, quod Eoemina pr^egnans ance mcnfeni 
odiavum , nec poft feprimum plilebotome- 
tur, fed menfe quinto&fextofecure, fiei 
fir neceflaria : verum eft quod cum timore 
fiendum efl, &: paucus fangds debet excra- 
Hi&tutiusefl: feabftinere. Homononde- 
tet dicere ftudiofe coram pragnance, & 
pr^cipue puella lo.annorum, qua^ cupic 
ardenter impra^gnari.Cuni jam maka: mu- 
lierespcrdiderinc embryoaem,Er fciendunir 
efl, quod appeticus ejus cransfercur ia em- 
bryoncm, v Ec idco pro utroque tacendum 
eiV/Si vero mulier t^favida oraninoolifcit 
comedere cretam vel carbonem, &c.neubi 
fitpericulum,€dat mpdicura , promcdfci- 
2a utarur ciceribusaflarisvfabis, 3cc. Cum 
vero prxgnans appropinquaveric partui, & 
timeac caufamotus dolorum, uratur bal- 
neis & ungat fe bieooliv^ Scpedes oleo 
rofato fiinflavericeos, yelacecoaqnade^ 
^''?t-to : hx fatux volunrares & carbonis , 
calcis, S:c. plus contingunt in prima gravi- 
rfatione & fecunda quam poftea. Siprae- 
goans quandoquc perdat fanguinem ore 
^einafoj velfubtus, fignumdlqaodfos- 
^tiseft.nimisdebilis , &inpericulo, cura 
noa poiiitrccipere folitum autrimentum , 

L . ■ qaam» 



44* t^ItchaeUs Scoii hihellus^ 

quamvis humores finr mulciplicatiln yen- 
tre pr^egnantis; Et cum finxus conringit ex 
frigiditate,fibifubveniendum eft cibis cali- 
dis& ficcisnatara in primo gradu veuQ 
fecundo, aut cibiscalida^ & hunnidx na- 
turse 5 utzinztbere , cumino j carnibus , uc 
gallinarum : nitrse petrofilio cum lacte 
amygdalarnm: ovisforbilibas , ciccribus 
fradis : odoribns mufci^& thuris , & hujut- 
ihodi. Pra-gnantium s^u^dam facile pcrtu- 
riunt ut bene fan^ , & habeiites os vulvv-e 
latum matricem magnaai, & qu:;^ plus funt 
inacr^ quam craiTx, Gravicer veroparcu- 
riunt puellas infirmse : craffe & debiles ha- 
bentes os vulvseftridum. 



^e modo coemdi , c^ de regtmt^ 

ne eorum qui coeunt , o'^' 
C A i^. VIl/ 

Tem dicimus de coitu virtuoro,5c de ge- 
neratione creatura; , quod virn^on debec 
toire rccenter neque mulier fpacio octo 
aierum. Scicndum eft,quod quanto mag^ 
fperraa utrtufque fuerit fervatum ^^*^^? . 
prodaclum,& ii idem fperma ex bonis cibis 
liieriteeneratum , tamo magis ertcdige- 




^^liV-ti;L4.UL£i y CAIXW 4-Aik»^ 



ftum & vifcofum ac virtute plenumJLn con- 
cipiendo vero mulicr non debet efle p^^^ 

floribusneqae omniaovacua, fed&ovicer 

xiiauaaca : 



ift 



fnm&3.iz : ica quoJ macrixiic aliquantuliiai 
niunda. Etc^uoniam vir effundkfeincn5& 
■ip/a fuum , uc ambofcmina mifceantur , & 
cum pervenerit ad pnndumexirus , anum 
teneac elevatum procedendoft^diofe ver- 
fus illaai parcem ciijus<jeiierarionisglifci 
concipere, memorando alicujus fonnofi, 
& femeQ bene diftOrrat io cellulam matri- 
cis per lono;um,& elnbryo recipiat forniam 
laudabilis 'lonoitudinis. Completo coitu 
oportec , utmulier confeft.imjaccat fup^^er 
illtid Jacus in quo rccejperit femen , & mul- 
tum rccjuiefcac : nec vulvam abftergatia- 
trinTecusjnec motLim fuifaciat: nec iirinam 
clFundac , iiec fe elevet de leclo ea die fin- 
gctis fibi dolerc caput, &c. Veiad minus ia 
co latere dormiac cribus horis , & li noa 
poceiic dormire fic jaceat calida , cjuando 
^yxttm deIe.£lo furxrcrevolueric , planefe 
^ioveac, & fuaviter vadac \ & omnia bciat : 
i curfu in ea die fe abffincac: ifahu.ab alio 
coitu , a ceffitione» i mulcocibo & potu. 
Cibus ejus iir fanus & bonus,i?c bcne coctu5, 
poftprandiura dormiat "aliqnantulum ftans 
cooperta, ut iitcalida : ncc pofTit recipere 
frigns , nec fe permittac cognofcere d viro , 
perfepcem^ies.velamplius.ne ceila refere- 
^ur, la iatere dextro dicimus quod mafcu- 
ius coacipicur , & in imiftro foemina , nt 
^iiidam volunt : nos vero dicmius quod la- 
tus non facicex toro , fed femcu tefticnli ? 

L 2 q^ia 



^44 MkWeUs Scofi UhelUs l 

quia de dextro exit mafculus 5: de finiftro 
foemina, Verumeft, quodcomplexio lace- 
ris proficiEgenerationi , & cumfemenexit 
de tefticuio dexcero , fentitur niajor dulce- 
Ao quam de liniitro ,- 3c quod prst-dida vera 
funt jam probarum t£t , miles qui habcMt 
tantumunum tefticulum , quaniaa^illiq^i 
habenc , tefticiiluni dexrrum s;ericrant ma- 
fculos,' & habencesfiniftram generancfce- 

^ininas, Sieniinm<]uod in hora offeniionis 
tft totum judicium eonfteliationis coa- 
eepti : licec lic occultum aftrologo. Unde 

mulier dcbet norare dienfem , dlem ^ho^ 
rambono arbitrio, quando coit coituge- 
nerati?>nis, & tunc eirec jiidicium facile. 
Generale eft qiiod conceptus non celFac t% 
toto a prole. Unde dixit Pamphiius : Sxpe 
folcc {iUus fimiiiseire pacri , id eft, proprio 
feniini. Ec alius dixic» fruc^ibus ipft fui 
qux iic , dignofcitur arbon Infuper dici- 
tXiMs^ quod iicuc eft'impQiTibi!e,qaod honio 

' unum pedeni ceneac in terra » & alium la 
ccelo : ita impofTibile eft , quod puex natus 
iltiimilis fuo 2;enicori omnino fi^ura cor- 
porali vel n>onbu«.Si quis vero his duobus 
careat , ens mapis vel nunus oimnno no0 
eft geileratus ab eo , qni nutrit S^ cenec pro 

"filiot quanquam cognoveritmarre. Nam 
de uoo puceo multi pofluut aquam haurire- 
Qui vero pofuit femen in coocepcu , il'^^ 
pius amac & plus fibi funikcur temporc 

difcredo- 



7>c SecreUs ^am-^^ , 245 

«iircretionis, Et eftrcgukgeneralisy quod 
filii quodammodo" pla? matrtzant quan^ 
patrizant : unde re/^ula.genejalis eft , quoi 
qii^nto pkis uterqtie Te abftiiiet d coltu, 

. • - ' ^ ' r, ' ■ f T 

taucocitius generac pofteacoiens., Utpa- 
tet inillis quife diu fcrv^averunt : quia vir 
veniens ad nxorem cito eajh gravite. 

Et eft notandum, quod fi femen fit mul- 
tum Sc incrct in omnes cellulas matricis, 8c 
ibidebite confcrveriir,feptem filii geaeran- 
tur, &fepcimuseft lierma^phroxlitus fcili- 
cct qui ia mcdio gcucjatur. Et plus quam 
fcptem non fperet liabcre iii uuo paLtu. 

j 

Forma foetus (Tcaer^ti tn matricc. 

C A p. VIII. & IX. 

r 
_ *■ ^ 

3 Ciendum eft item quod in primis (k% 
diebits poft coitam generaturtantumfe- 
J^ine diffufo in locq valerudiais matricis :^ 
Eujus hax in formalecuadum difpofitio- 
nemdivinsE-potentix fictanquamlac coa- 
gularum, fi/ebutyrum. Poftea intribus 
diebus {equentibus removetur A qualita*"" 
pra^Eitilattis, & fit tanquam fanguis: 
fex diebus fequentibus ille fanguis coagu- 
iatur,& durefcit multum,& ^ parva: quan- 
taatis ut peUis rotuada : pofteain i ^. dic- 
hus fequentibu^s formanturmembra prin- 
*"^"'' , qaxranrquatuor-- fcil. cor cere- 

L. 5 briim 



ia 




9 



«4« tMkhaeB Scoti Ulenns ^ 

bmm , hcpar , & tefticuli. Poftea in tribu^r 
diebus cxterameiBbra gencrantur : & g^* 
ncraia Jifcernuntur in toca malla: poftea 
in fex diebusfequentibus caput difting^i^- 
tur a fpatulis, formansfaciem fupergenua , 
cor & hepar , & tefticuli curii fuis pro- 
pincjuitatibus. Crefcunt poftea inquatiior 
diebus fequentibus qua:que membra ro- 
tius^ corporis fuam habenc ^erfccliooem 
cfon/unftira & feparatim ; ut natura requi- 
rit. Ec iic tota cieatura in tempore dcfi- 
mtodierumfuam habct eiTenriara, quaoi 
ad perfedionem fui debec habere coafc- 
ftim vttam pcrpetuamjrecipiens, ii eft,ani- 
mam viventem Deo creatorifimilem. Et 
hoc totum patet ex viro per ha^c triametra. 
Tresiu U&^t dies, tres funt in fanguiae tri- 
«i. BiiTenicarnem., cerfenimembra figu- 
Tmx. Poft cjuadraginta dies vicam capit hi<^ 
animamque. Cum pr^didum germea& 
fe habeat : eft parviilimura plus formica 
puniflo quod eft in mafia de qua iafiDica; 
concreancur,ut ova cancrulorum maris. D^ 
concreatione f^Emin^ ita dicimus, q^o-^ 
ipfa perficitur in 70. diebus ad plus » & ^n 
<:J5- admiaus: uudecorporc prasfaco*ejUi- 
dem.datur cianima rationalis a Deo ^^^ 
' creatore cui eft.toca fimilis , & qu^ non eft 
anciqua. fed nova , ut probatur perAag: 
Uiide ficutcorpus eft novicer creatum ^ 
anima eft noviter creaca/& inhoiiianocar- 

pore 



^atifr^* ^47 



i 



^ 



r 



pore locatur, tamen in alio nunquatn. Dac 
enim Deus aaimam novam & Uberam cor- 
porinovorancjuampaterftio fiUo tabulain 
novaiB politam , immaculacam uccumea 
addifcat ; & fuper eam doflrinam cxeitiplo 
uaius magillri vel mukoram, habeat etum 
diaus puerpoteftacem. fliciendi de tabuU 
qaicquid voluerit boni Sc mali. i . tenendl , 
mundam dc maculatara,quod tempus eiau- 
rac donec addidicerit & iiakndo addifcerc 
fibi aufertur i pacre/ lca eft de anima novi^ 
terdata corpori novo : quia eft quodaai- 
xnodo in poteftate iplias ik c ura obiigata eft 
corpore novo , cum qua Sc per quam idem 
corpus poteft niereri laudem benc aperan- 
di, quoexpedtat benediaioacm astersn pa- 
tris & benevoienciam angelorum,&c.Simi- 
Kterpotefl: mercri vituperium male ope- 
randi , quoexpeaat maledidionem xceroi 
patriss&malevolenciamangeloruni ^ &e. 
Unde adeo repellitur quodammo io Rirons 

ira cadcns in manus iaimicorum fui , qui 
funt prcedatores animariim fallentumi & 
non obfcrvaatium mandacafolius Dei, St 
qua?ratur,curinfans pkne nonloquitur > 5C 
nou vadit aaamcito eft nacus , iitpoftea 
temporcproccdente , cum anima ik perfe- 
cla m cof pore, Refpondemus , quod du:e 
fuatcaurx. Prima eft originale pcccatum* 
SecuWl eftculpa corporis, dc non ejufdeoi 
auima; , cum corpus noa iit perfecl:um V nx- 

L 4 fifecun 



Lt 



S4« KMlchaHis ^coU WheWis^ 

firecundum tenipus , & non fecunaum na- 
turam. Undeercfccnrecorporeanima yiva 
k virtucibus manifeftac. 

T _ - 

^e mtitm nativitatisi^uerorum ^ 
fcihcer qHando pueri natic" 

'vadHnt^ ^ quando mn* 

C"A V. X. 

p 

JjE nativttateinfantiumdicimus, quod 
_ poftquam func concepci , narciintnr vi- 

. yi, aut moriuQCur ance<^uam nafcuntur, vel 
«afcendo.unde nativicate mulca fcicur ope- 
ratio inefle propcer operacionem planeta- 
^y^- Difpoiitione quorum inferiora mui- 
dplicirer diTponuncur , & ob hoc dicimus, 
cum luna in feptimo menfe multum humc- . 
crat durior^m humorum, qu^ tenet quem- 
Iibet cmbryonem in ventremulieris fafti^ 

* tenuitate» illi humores derccndunc^ inferius 
exic fex iliorumjqui fcernunt in matrice per 
osvalv^, auccumembryone velpoftexi' 
tum , quod totum fic operationelunas , Qfi^ 
repit omnem hominem &foemin3m. Qy^" 
reoperanrekna inarticiofa natur^a foctus 
cxiE follicice derenibus perveaieas adlu- 
cem temporalitacis, Unde dicimus quod li 
guis nafcacur aatefeptimum menfcm , pe- 
mcus non evadit , eoquod omaes planecas ■ 

UQi\ func operati fij^ groprietatem juxta 

cur&m 



\ 'Se Sccreih T^tt^ra. ' t^f- 

curfum Ibnae ,- kA txtxmo iingulorum ple- 

nius habeatur,dtcimus de unoquoque mea- 
fe , ut infra^ pacebit. Si nafcirur in primo* 
menfe, nihii exit nifi huiiior conimixtus 
xnulta varietate congelationjTS quibufdam 
filisjeo quo(! tUQC regnatSaturnaSjquo coa- 
gulatur totum, quod ex luna fuit liqui- 
du.m. Si nafcitur in fecundo menfe > fan- 
guis fruftatim exit, eoquodtunc Jupiter 
regnat , & dominatup, operatione cujus- 
, humor aqueus jam converfus erat in faa- 
guinem , & in multa membralicet non finr 
iic fortia » quod tota crcatura poffic haberi 
fi>lida. Si nafcatur in tertio menfe quodl 



* 



liafcatur vivus proptcr fui inibcctUitatem r 
cum ex facili laceratur in ventre , ncc ha- 
beatjuvamen, licechabeat vitam. Sufto- 
eatur etiam niinio calorcpro eo quodineo^ 
nienfe domiiiatur ei Mars , unde ell parvus- 
nancruUis. Si nafcatur ia quarto menfe,. 
exit vivus. Et ii vivus ftatim morietur pro- 
pter fui tenuitatemj & nimium caiorern^ 
Solis qui tunc regnat illi, Si nafcatur in^ 
quinto menfe , licet vivus, quandoque noa-- 
cvaditpropterdominium Veneris, quieft 
planeta in genere foemineo » & m virtuts* 
debilis. Sinafcatur infexto menfe , noriL? 
evadit propter dominium Mercurii : qui 
eft planeta communis virtutis. Unde cuirt^ 
feparetur i ventre,. & Iit in conjuuclione- 

cum kna qua: dexterior , eo^ non poteflr 




4J0 tJMichaHls Scou LiheUar , 

evadere. Si nafcatur ia feptimo menfe^ 
bene evadic , poteft ey3£iere proprer domi- 
niuraluniE cuui per e/us rcgimen flt ordo 
officioram i plauecisconiplecus-in rali cre- 
^ura , compleco qaidem ordine operacio- 
nis , feptcm planetarum , cpx fit in Hnc 
fepcimi menfis, auc embryo nafcitur & eva- 
ait» Autfi con nafcicur prisdicti planetx 
mcipiunt regnare in crearura ordinepr;^- 
taxato, Sciendum efl-, quod fentit in primo 
menfe regn^c, Saturnus zn gcnere > &c. 
In oclavo menfe icerum regnat, &c. Si 
nafcatur in oftava menfej natus non eva- 
dit , licet nafcatur vfvus congruefortis , ^ 
hoc eftpropcer dominium Sacurniqni tunc 
rcgnai^, & quia fua frigiditate infrigidat 
cum, Scclaudit nod voientem furgere in 
animam : unde non vivic ultra diem oi^a- 
tttm.^ Si nrtfcatur m nono mznQ^^ bene 
evadit fecundum curfum natur^ : co quod 
tunc regnac Jupicer ijui eft pJaneta pius ) & 
bona: compkxionis. Si naicatur in decimo 
menfe benc evadtc : tuhc regnat Mars > & . 
cxftro calore complexioneni ejus confir- 
mac in melius cum invQnht creacuram be- 
nc complexam & deterniinatam. rtem no- 
tandum eft , <juod propcerilhid menflruam 
quod mifcetur cum diifufo femincconce- 
ptionis in cellula macricis oportet de necef- 
ficace,onod cjuilibet homo narus tempefliv^ 
mi tarde Ixa&eac ^uataor pafHones inevita- 

biles^ 



-Ki 



t5V 



bi]es,fciIicetvariolas,fcurolas,ferras,5:-fc3- 
biem humidam vel iiccam: &fcieufium efl:, 
quod menftruum eft ica ncceirarium ad 
concipieudLmi , velut alurnentincturs , & 
nili iit aliquid de ilio in ceilula ubi fic con- 
• ceptio, generacio non valet, unde li creatu- 
' raaafcatur & diu vivac naturaliter purgatur 
abilla immunditia. Sciendum eit , quod U 
crat aaxus quando eracfaaa concepcso , & 
de menftruo nimis iti celluUcreantur.coQ- 
cipitur vitiata iu plus aut mums, & tunc vir 
fedebet abilinere coitu & mulier deoetei 
reliaere cum fagacitatccurfus autem hujus 
menllrui eit quando iuna eft medu iive ro- 
tunda,& uk fiiuus quandoq;perfevcrat uno 
die , quandoque tribus vel cjumc.ue plus-ad 
fecundum ctirfum lanx , K conaiuonis 
quancicatis viciorum homuium. Eticien- 
dam quod Judsei naturaiicer patiuncur flu- 
xum (anauints , per virzam kcundum m- 

nieiiftrao polTunt ticri nvalu ir,alefici^,& dc 
fpermate &: de cr^itis pilis , & Languinc dc 
veitigils gedaai m puhere ^ut linio. Itcai 
fecundaiii'eft,quod ii de menftrua latis tu,e- 
xic in coiKCptione y ipfa creacura inCm vita 
fitisliabebit de prcdidis quatuor paiTionib* 
&e concrario. Scieadum, squod unaquarqtte 
paiTio illaruiB cll ptirgatiientunx Immof um 
illofumT quibus eirc^lum habuit raaixru 
pniritiva.Undevariol?iicuc&fcsriok.^5- 

L 4 UguitL- 



lignificantpurgamencumfui eledi, Scfcti'* 
dum eft quod donec infaiis cft li-i vencre 
iTiatris, vivir de menftruo , fcilicec fe pafcit 
<Je illo 5 nec recipjr firum alimentum per os 
fuam^-fedper umbilicum. Und.e ifta^ eft 
caufa,quia menftruum difcurrit omni men- 
fc folico , quia efficicur cibus embryoni", dc 
Babet decurfum in flercus genitricisj Schoc 
fufficienterapparet per mulieremlacianteai. 
& per puerum nafcentem \ quia mulier 
laclaus non patitur menftruum nifi per cau- 
fam, imo menftruum convertitur inlac, 
& quandoquc inciditur ligamen infancisab - 
umbilico, quandoquereperinir in eo cibuSt 
quemmarer eodie comedic. Natoinfente 
naturaliternutritur lade doneceft fortior 
& manente virginein tadu pilul^r nafidig- 
nofcitur, cpii cartilaao eftfolida &cum eft 
femen corruprts eifentinirpartibus. 

^e modo nafcentisinfantis ^ d^ 

ventre matrir ejus. 
Cax'. XI.. 

* r 

-. 

cxktt- infantis ita' dicimus , <^oi 




uterque exzt foras per os vulv2e,camea 
ptiuscumcapite, filit benefanus.. Sclen- 
dtimeft, quodmafculus nafcitur fupinus, 
& Cx aliqua vicc teneatur in aqua balnei , & 



monaair 



na 



naTci- 



^ 



lye SeCYeth ^tnrs», 155 

ti3, nafcitur noDfupifia, fedcum orcinfe- 
rius 5 fi aliqua vice moriatur ore fupino.- 

■ "Nafciturenim priiis cumcapite quolibet , 
• eo quod eft libi qutdamMntroitus ad vitaax 

temporakmait videat mundum ^ eum co- . 
gnofcat miftriis plenum,& fuum defedum^ 
' & quod ger fe nihil poteft facere, Sc cum eft 
mortuum naturaliter portatur cum pedi- . 
bus ad folTam in lignnm interitus. Et licut 
per capuE mundum intravtt,itaper pedes 
extrahitur fuum finem videns. Sedfi aliter 
mfcatur,ut priusexeatpes vel manus> &c, 
vixevadit. Et potius morieiur fubito quani 
evadit , & mater ej.as dolores 3c mortis pe- 

■ ricuIapatituE, Sedfiinfans verfetur in ven- 
tce raro contingit quod muHer evadat de 
illo partu quin moriatur. Et ob hoc tutum 
eilhabere bonam obftetricem, qu^ per fci- 
eatiam fciat fuccurrercj mulieri parturienti 
cum tanto periculo. Nafcitur vtr cum facic 
verfus lerrarn eo quod prius fuit nocens 
quam cico exivit de rnanu Dei. Vir natus 
voce clamat oa.fosmina vero oe, quafl maf- 

ulus dicat 6- Adam quarepeccafti^quia pra 
te patxor miferiam infinitam , & tixmina 
dic^ in fuo lameacabili cantu, 6 Eva quare 
peccaftiH nam tuo peccato fum pafTura mi- 
ferabilem vitam in hoc muodo. Si autem 
visfcire, quoinodo infans polTitexirede 
ttrcrcgenetricis cum fitmagna diffcrentia 

kicercEeaturan:i & janaamdeq^uaexk. Af- 

pice- 



'h 



m 



154 C^hchavl^ Scoii Ljklhu, 

picc i:ipiJcin qui cum uno i^u oculi pr&- 
jicicur ia aquam foncis vel fluminis, & 
exic ab ea > quoniam viiionc oculormn 
coniprchendi non poccll apertio aquo: nc- • 
€]ae claufyra, Sc iic propter lapideai ip& 
aqua non alirermoverur de fuo loca livc 
A^tu quod fimile -eftetiam de coagulacionc 
lalis, Scdcexitu graminisherba: cujus ef- 
fedusnequic fiiuliter compreliendi. Icem 
dicimus , quod infans fi nafcitur naCqraliter 

eumconfecjuidebetfccundina, idc&y iU^ 
pellis, in ^ua ftetit involums, vcluti mancc 

vitcllum ovi peUicuIa tenuiilima, caufi cu- 
jusnon difpergitur^ & tamcn eflin tefta^ 
Hmc autcm fecundJDa cumllt mukum ^roC' 
fa, non facile partu difrumpitur, & ideo in- 
faas dkicur natus vclk. Scd cumeftfub- 
uUs,penitus laceratur & cruore cegitur. 
Sciendum cft , quoJ ti infantc nato mulier 
bcuc purgerut , pcrnuoec fina & c coatra : 
J*»ec eft mulier apcior ad imprxgaandum 
<^tjam paft purgarione;n prirtiis, ^u.t quani 
cica fluxu purgata !cvac fc dc kdo 3c ^^^^^ 
ire pcr domjutn Solec cnim purtyari bmc atl 
quioquc velad leptcm nut novemdtcsaJ 
plus,&: donec non cft puts^ata, doloribus af- 
fiigir. Sed ix ukra vix diem diifertur purfra- 



%> 



dinis,c|uiamalc 
j;iav.ct«i , ciEomcurricadiBorcem. Unde 
debet bonis cibis reiici & calida.tenerij nce 

friguiiecipiat ^oaxnatrix folec fufFocari& 



malignari. Valent iibi ftuf£e , quia faciunt 
fibi cefTare dolores, & humorcs cicius dc 
ficcancur ; 1'urgamcntum veropircurientis 
occultacur viris & pueris ne liccis horror , 
ciuia fanguis cft..Unde ab obftecrice ab- 
fcondicur io laceaci ioco Joaius,uc fub pedc 
fcakrum vel poft oftiura in obfcuro. Si 
cnimfcirerur a viris quam tnrpia foemina 
gerit, cam talicerhaberent faftidio quod 
■ cam tan<?cre nollenc , & ^eneratio filiorum 



fa:pe celTaret. Item fi parcurieus non bene 



purgacur , iilQd quod tunc remanec, indu- 
tefcir adinftar fruftri carnis-fecundum de 
dieindiem , quo fruftro mulier fe credit 
nondiu ingravidacam , cum habeat in fe 
conditiones imprajgnationis appecicu & 
Ventris conftitutione , donec veniat ad cer- 
minumpnrtusprxftohiti, S: cum recipiat 
quafi omnia iigna parcus , aftlidione camcri 
iiii parit & tunc oritur xgritutfo, niliiibi 
fuccuritur bcncficio utiiis medicina:.^ Si 
qua^rratur cur mulier non cft barbata licuc 
vlr, dicimus 8c cum utriufque cibi 5c potus 
naturalitcrabundetmultis huilioribus na- 
tura eos depellic hoc modo: quoniamia 
niuHerc confumitur incrcmento capiUormn 

& fluxu menftruorum. Et in viropcr au^- 

* mentum capiliorum & barbx. Undc illi » 

humores quiconvertuntur in menftrauni 

cmctuntur piti barbx in riro &: e cootrario, 

Sciendum eft quod pili mulicris faut frigidi 

&huaxi* 



& humidi > & idco fuo ponderc noii poilliat 
plus afcenderejCjuam ad mammas" in qiiibus 
convcuunttir male. Capilli vero viri funt 
calidi & flccijideoeorum leviute sSctti- 
dunt per guofHam xncacus ufcjue adfauces r 
&excunt fauces porofas Iivcporos ut fu- 
mus de foraminibus camioi. 



jD^ rehm qm nocent & profi. 

smhryoni^ mHlim gravidd. 



C A F. XIL 



5c 



IL-f Ulta funiquarnoccntembryoni, 

i!ongenirrici& econverfo,& qucdanx 
tltrique. Unde volentes hoc pandere docu- 
riiencum dicimus, quod herba papaveris & 
cjiisfemcn nocct utrique* Caufaeft, quia 
inducuut fomnum utrique & herba attingit 
pellcm embryonis macub cujus nunquaiu 
recedit.Sciendum , i^uodpapaver & rofi.iU 
candida faciunc macutam candidam, & ru- 
beam^unde pcasgnans in cibononuratur,nc 
mhns fu fomnokntus vel maculacus. CarO" 
leporisiSc kottis noccac multum embryo- 
ni: quiaillafempcr apertis oculis dormit, 
fimiUcer acecum nocet & fulfus, idcfl, ner- 
vi pedum boum & Uc & cucumen.eo quod 
mmiaiii inducunt frigidicatem , unde por- 
Ut utriquc periculum. Caminum & cafrA- 
numnocent cmbryoai,3ciiiaGXtingaat pd- 



[■ 



Icm in pallulmn colorcin. CxpCj allia, !a- 
Ctncx & anetum nocenc embryoni, quia ex 
cis perdit vifam. Mel & alium, id eft, radi? 
magna iiicorticc noccnt cmbryoni, quia 
vitiatur conjundione digirorum rn:iniis , 
&c. t.irde nafcunturdentes &eosctco pcr- 
dic. Bafilicum, abfynthium^fal, & piper 
nocenc embryoni ^ quia ex eis fiet ficcus &. 
cfEcierur leprofus omaino , & habcbit bre* 
ves ungues.Vinum purum ei uocet proprer 
epilepham, Caroporc^e, ovisSr anguillx 
propter outtas tn mcdullis oiriumr& bavas 
in orcXaro filita Sc cafeus rufticus & fufFri- 
dus ci nocent,quia ex eis fit ficcus incarne.- 



Etgluto, yfopus, caruca, carica,pignolum3, 




olU in uno non mulcum potata juvant em- 
bryonem , & matriccm , quia reddunt pm- 
uem, & iafacie colorem : felvia ,, incnta, 
:)^"ni€ulanj , petrofitiom vaknt utrinque» 
^uiagenerant bonum fl.itum. Saturegu , 
pulegium,5£ borraeo,interficiunt cmbiyo- 
ncm. Fumus candefa: excinctx & lucemx , 
fubtcll arium fulphuris 8c argcnti vivi inter- 
ficiunt embiyoncm , cSc nocent ccrebra 
niulieris. Cum vcro cmbryo fe movet, 
habcns capillos , praeftac ex illis dolorcm 
mulieri in ventre fcu punilurasJtcrn fciea- 
dunieft cjuod fecundum omnium bumo- 
rum quantitatem tam temporis quam^ per- 
fooae coeuntis , fit conceptio complexioiia^ 
ta : lu m Calenus in microtem. 



*5^ xSMtchaifUs Scott Libellus^ 



T>e conditione UlHs cfr laEiantss 

& de infante laS^intt^. 

C Av. X 1 1 L 

|~^l£lan-ieftrupra,quod menftruum cerca. 

conditione converritur in lac , habens 

tcrminum fui afccnfus in mammas pedoris 

& exitumper poros capillorum. Qu::^ vero 

nmkiplicant iac & ohkxvmt pra:rer par- 

tuin, funtniulca , ilcut potus aquxfrigid.^» 

ntpatec ih pauperculis mulierJbusbrocUuai 

cpuliherbarun] & cibi paft^e laganearum, 

pulviscriihtli, fcnien fcntgra;ci,anifi , anc- 

tXy & Horiuire, continuatiokaationis, car- 

nts rccciuesj vinum benc mixtum, &c. Si- 

niilicer funtcjua^damlacdeiiccantia, ficut 

vinum purum,fortis poceucix.airaia vigiHa 

JJoaisjparticipatio in cibu,& potu cura a!ia 

^*^^'^^^* piperatum forte , rofinariuusj ftl? 
cajfofalica, panisiiccus, cafeus imprar^na- 
tus, niniia criftitia,acetum, &c Scienduni 
eft , <]uod lac mdias & pc;us fecundum na- 
turam courm quibus generatur. Verbi gra- 
ti^^ Nutribiiius eft ex brodiocibi palte- 
quamexac|uapura,&c. Lacmulicris nigr^ 
& brunx cft mclius femper iUo mulieris al- 
hx &: rubrce, ncc eft lac uciJius infaou lactc 
iux genitricis , & infans citius crefcit 3c 
mdius informatur cibis boni^ quam mdis, 

& oatura- 



De SecrttU Natnrx. Sf9 

&naturaliter imicatur veftigta mortalitaciss 
kaantis.uc patet perillum qui diu nutntus 
eft hae porca;, & per illum qui dm ladavic 

capram, &c. 

Quoniam prior libencer intrabat veftitus 
in limumA comedebat ut porcus.alter iljat 
fakim&libentercorrodebat plantas. lUe 
fjuidiu kclavit nutricem fiftulofam , taic 
etiam in contimili parte Rii fiftulofus. Lac 
prsgnaatis eft quaii virtus infaiitis,cum fa- ■ 
ciat eam cito in ftatum vel fcneaam intra- 
re. Un^le bene cavendum eft cui nutrici 
detur infans ad laaandum propter tatita pe- 
ricuU qux occurrunt, 

1>e difpofttlonefiUonim adfarentess 

& e converfo •, & de laBnto ad »»- 
tK..mnmpropnatnmam>n. 

C A r. XIV. 

Uia nafcentium qindam ftudio mali- 
-*-> enantur , & n\ii tiaturahter Imt maii- 
gni , ftudio in bonum rcformancur per cau- 
fam voluncatis de rmguUs aiiqaa pertraaa- 
turi.Uode cft,tjuod quTdam femel nafcitur, 
ut Iiomo & bos ; quidam bis, ut avis & tiia- 
jor pars pifciura ; & quidam ter , ut multi- 
plex genus animalium velut,apes X papilio- 
nes. Pullus vcro bis nafcitur, fciiiter primu 

ovum, poftea pulius , &c, Item animalwm 

quA-aam 




5 



C 

r 






quardam gcneranrar colcu, ut Konio & bos, 
qua:damline coicu^ uc anguilla, canccr, 
fcorpio , &:c. Mufca vcro'&: rana coeunt , 
led nihil gignunt. lcem njfcencium om- * 
miim, qaidamnaicicur vivus&vidct, ut 
• hbmo & bo^ , cjuidam cxcus ut canis , qui- 
dam moi tuus ut urfus , (juidam in fruftuai 
carnis ut ko, quidam potens ut ac|uila& 
majorparsanimaliujri, uc quidani impo- 
tens uc homo. Sciendumeft , quod fanguis- 
canum 8c infaatium bimeftrium & infra , 
abfcjaedubio Hberatlepram per balneum 
aqu^ calidiE faaum^ De amore vero nu- 
triencis ad autritum & nutncl ad aucrlcem, 
ita ciictmus, quod infans qui nutrittir in 
propria domo, & principaliter a macre phis 
aoiatur S parentibus & ipfe plus amatcos 
^uam qui autritur extra domum vel ab ex- 
traaea murice* Qujafacic hoclac , labor 
^ ufus , unde gui bene nucricur \a doaio & 

a matre , plus itiacrcm dHigit omnl tempo. 
re. Sedqui cxtra domum aucritur diu rc- 
duaus ia domum eftquafi c.vtfansus re- 
rpeaaakerius , camcn plus & minns fecua- 
4um locum pfopinqaum & [onginquum, 

Ecfuperhocdi.T2tqtftdambcne. Qui pro- 
culeftAluniiue cordis: Curparentes plus 
amanr , fihum , quam films parentes ! Re- 
ipoadeoquia fiUus eftcaro & fangais pa- 
reacum , fed aon e converfo , unde illi ha- 
knt pignus, inea&noaipfeiaeis. Gur 

gca^tris: 



"l)e Secreiis NatHr^, ttfl 

I 

gcnetrix plus ardenter diligit fiHum quani 
pnter, & condolccillius paflione eisreddens 
fada ofFenCa : Refpondeo, quia ineoplus 
babeccarnem ^ fanguitiem, plus &diu- 
tius confervavit rocietaEem & amiciciam 

■m 

cum co portacione in vencre Sc extra ac nu- 
tritione ladlis , &c. Cur pater plus amat fi- 
iium cjuam mater ? Refpondeo, qniafemen 
viri plus fuit in eo Sc cidem patri eft iimi- 
lior quam matri, Curpater & mater non 
tam firmicer fcrvant gjLierram filio, &diu 
ficut filius facic contra eosjRcfpondcOiquia 
eorum eft caro & finguis Sc non ecoiiverfo, 
Unde cum diu fint uii i!lo ufu & tradata Sc 
nutrimento fui laboris ?c intantumcom- 
modjtum, ideo contingit , cur parentcs 
amant pkis primum quam ca^ceros r Re- 
fpondeo, quia novus eil , & nifictletna- 
turalc quod parvi iic amarentur mulci pcd- 
renc, Car conjugvilcs plus amant unfcum fi- 
lium quando habcnt plures t Refpondeo, 
quia fuum pignus habenc in eo , & cum in 
eonon habcanramp!iuseoidco cantingit. 
Cur avus & avia plus ca^teris propinquis fic 
dihguut nepotes ? Refpondeo , quia ipfi 
funt radices gcrminis hujus. Unde fic vi- 
dentur recuperatum 6c renovatum quod 
perdicuni crat antiqmtiim, Cur quidam 
conjusales icafe diliount ardenter cum fint 
cxtraneo fanguine i Refpondco, quia la 

■ tomplexionc fmu fimiles , & anibo fangui- 

nei , 



r 



tS% iSMkha'iilk Scoff Lihcfffn , [ 



f 



I 

t 



mij ZiC. Vcl quia fc in bona difpolitione 
conjunxerunt. Cur quidam conjugalcs 
fe femper habcant odio licet: ad invicem 
commorantur? RefpondeO) quia io com- 
plexione naturas fiinc nimis difrimueS; , 
ut unus faneuineus» alter colericus, vel 
fe junxerunc in mah difpofitione plancta- 
rum, vel makficiaeherbarum funt iig^tu 
Curfratres carnales ita fe diligunr licet ha- 
beant odia aliqua ofFenfa , &: fi quis alte- 
rum eorum offendat corani reliquo, ill^ \ 
recurrec libi repente ? Refpoiideo, quia ^ 
fuht membra unius fanguinis & una caro 
licet feparara, id indicium eft infororibus. 
Cur propinqui prole plus fediligunc invt- 
cem quam extr'anei <|uamvis morencurui- 
fperfe? Refpondeo, quia vircus fanguinis 
non dividitur, uc patet de fruflis carnis 
unius animalis, quoniam ubique efl: cjui- 
deni virnis. Cur languinci ab invicem t;x- 
traneantur? Rcfpondco, qura ccffavit a- 
fusvidcndi & ferviendi vel oiFeniio intcr- 
venit.Cur vicinuspkis amac vicinumquanx 
longtnquum , cun^ ambo non funt de una 
prole ? Refpondeo, quia faoguis affinis uni- 
us ad alium & propter nfam fc videndi & 
forte ferviendi, Nam fanguis habec vii^i 
vulcni. Cur duo focii fic diliguot ? Refpon- 
dco , quia vivuac uno amore virtutis , ^'^^^ 
uterque vuk idem. Et indiciuai cft decotii- 
patribus & deartificibus linius artis. Cur 



r 



-m 



36? 



Chriftianus noc beiie amat Saraceninn , 5c 
e converfo , licet utantur ad invicem Si fibi 
ferviant? Rcfpc^ideo, quia difcordes fuat 
in virtijte qu« ett raajor quam alterias aa- 
tecedentis. Cur homo plus amat canem. 
quam porcum, & cattum quamleporern, 
& bovem quam mulum , equum quam afi- 
num, &itade ca:teiis? Refpondeo, qms. 
qucm ex his amat & eis. plus affinis-iu bona 
virtute ufus ac fcrvitiis. Cur homoplus 
amat beftiam (5uam,lignum ve.I iapiderot 
R.efpondeo, quia cum eo homo habet affint- 
tatem propter vitam animalem. Cur homo 
plus dihgit lignum quam lapidem , & ter- 
ram quam aquam & iffnera quam aerem? 
Refpondeo, quiamagis recipit utihtatem 
vilibiliter de pra^diaisqua: plus amat. Cur. 
pueri pius cito ad iuvicem coogregantur & 
libentius commqrantur quamvis fint diver- 
f^ prolis ? Et ita de fenibus 3c de mafcu.is , 
&c. Et de avibus cum avibus , & non cxte- 
^ris animalibus terrs, & ecooverfo? Re- 
fpondco quia victusaetatis in fimihtudme 
vincit eos fic facere", unde diaum c[\, omne 
fimilcappetit fuum fimik. Curfrater nqn 
fic inamoratur in fororem qua: eft puichra 
&delca3bilis ficutin alienas Refpondea 
qaia foror eft eadem caro : & idemfanguis, 
ut probatur de manu ad manum folo tadu ; 
quia de taftu propria: manus non cagitur 

ddeaatio fea vcltmfas , & ita cft de Coiorc 

Si de 



2^4 ^lichaeUs S^oii Lxktltff ^ 

& de oiTinibus de proic : tamcn ^lu^ Sc mi- 
nus fecnndinn vicinitatcm Jinex & fca- 
fuum difcrecionis. -^ 

5/^^^ msilieris gravld^^ 



^-r 



C A r. XV. 

j 

O Igna^autem muljeris grxvidxruntmul- 
ta , interqux aliquadiccinus hoc loco. 
Unde fcicndum eft , quod mulier cjuando 
cftfa£la prx^nans non in ea die^iiip^^" 
fumptionc coitus fadti : fed antequanilit 
unus menlis conipletus , fatis poteftdigiio- 
fci ab ea& abaltcro, quiaquandoqueflo- 
machus niulieris ejufdcm tranfniut.itur a 
ftatu inftatum, ut arcdoin curvum j &3 
fanoinnon fanumgucta vel calorc ,* &c, 
Nam quandoquemulier m vocefitrauca, 
qitandoque tnflatur fuum crus vel coxa ,^ & 
qnandoque tranfmutatur afolitis moribus 

ut fi folita erat cflc humilis efficitur fuper- 
ba.&c.Itcm dimidiolun^erion patitur mcn' 

ftruum, ncc in toto tempQregravidationi?» 
mii ex magno accidci>te, Quod ii lic cnn- 
tingataut floribus abundat»embryo '^^'^^^^^ 
infirmitatem, Eccumiftud contingit ip& 
muliercredirperdere fortum , verumcft» 
qilodbenecft ijapcriculomoricndi. Ocnh 
prxgoantis diminuuncur, id eft prxgnanti? 

ocali coevMEur ? cito fit ftfli muito itinerc 

vcl 



V- 



IDe SeCYetis ^li^nr^* ^^S 

velaUo kbor€,acute intuetur.Pupillse ocu- 
lorum funt clariores , albugo oculorum in- 
albatuFjid eft, fpiflior apparet,capita mara- 
niarum exrenduntur > ubcra conflantur & 
indurcfciint i doiore. Sputus fit fifcofior &., 

'foite fputat fpiiTras, Pr^diaaenim ligna 
magis contingunt in .puella quaminma* 
mra annorutn & in priori gravidatione & 

. fecundaquampoftea. Sciendumeft, quod 
figna in gravitij vci majori parte &: qua pa- 
titur fiuxum , tem.peftive fe cogriofcit cfle 
gravidam. Et ab illotcrmino connumerar ^ 
i^enfcs., venteretiam tunicfcit, dororeni 
quandoque in rcnibus fentit in urina rotun- 
da , circafundum apparet hypoftafis eadein 

- iit nebula campi , velutbombix & omnino 
niacrior quam pinguior,& inceflu aliquan- 

■ tulum gravior poft quartum mcnfcm. ^ 

S'gn4 mafculi conce^tUn muUere 

C A r, XVI. 

■ b ■ 

g Tgna mafculi coaccpti in mulierc grayi- 
dafuntifta. Mammadcxtrafitgroflior 
& durior pauktim , id eft , de Alt in dienn, 
verum eft <juod poft duos menfes fortius 
patet& dcinceps donec latet ,grofliar ma^ 
Jiet, fi finiftra fit grofla, unde qui hoc novic 
fi nutricem iaveniat iadantem &videat dif- 

Creteambasmammas, poteft: ei tute dicerc, 

U fcio 



^ 



^66 CMHhaetts Scoii JJtMlu* , 

fcio qnid pepcrifli , & notata mamma cl <Ii- 
cat^ tunc audientes valde nurabuntur, Vo- 
kns dicere judicium pro majori parte dicac 
c^xix fi fueritdcxtra dicat mafculum,& fini- 
ftra fceminam, Idcm fiec in facie colorata 
pks folito , pcllis ia facie clara & munda & 
. deleclabilis. Fit ctiam macridr folito ac 
bene comedic : ^ bibic » levis incedit ac fe 
fentit in pedibu,snili fit per accidcns, Ven- 
ter fit rotimdus & in pellc e^tenfus ac du- 
rus fenticur taclu» nec carbacur multum 
lcvi occailone» Moius m vcntrc fc fre- 
guens, id cft, de die & de node. Sciendum 
cft, quodlimuliexconcipiat mafculunriin 
finiftra parre conceptus non eft Uta J3on« 
complexionis vefut in dextra. 

Signa fcemindt concems, in mt^^ 

C A r/ XV IL 

g Isna foeminasconccptie inmuHercgra* 
vida funtifta. Mamma limflracfficuur 

groflior dexrra plcniorSc durior» ramen 
cft cjuodammodo mollis ad inftar puUnoms, ■ 

iiabens fruftula cujufdam duriciei in ea- 
dcm , hoc eft, pofttres menresde die irt 
cliem paulitim. Venier plns Jnngus quana 
rocundus&parum extenfus acduru ,iuf^- 
cie fi: panicula , & in corpoie palliJa , nifl 

fiat per accidens, Fic ctiam pinguis in car- 

nepltis 



i 



L 
Ll 



I 

-i . 



nr- 



2 «7 



neplas folito, cito «^cbilitatur levi laborc 
& ingreflu viarum , & fe frcc^uenter fentit 
gravem,nec lubtt bonum appctitum eaen- 
di, debilior eft & pavidior folito, occaflone 
-fputum fadt vifcofum , & flatus ei minora- 
tur voce , ciio perturbatur exaguationc 
contrarii cibi , gravem Iiabet portatura tx 
ffflmina refpeftu mafculi : qu« h conce- 
perif in dextro latere quod rairo contigic : 
puella erit melioris complexionis, & mater 
fe melius habcbit & e cpnverfo. Raroetiam 



ci movctur venter. 



StgnaprohahtUa,qmbm nd octtlum & 

intelkau mfiitHU an muVur fit gra,- 
vitU mafcuh ■velfoefnelU. 

c A p. xvin. 

MUlta funtfigna in genere & fpecic, 
cjuibus omms homo fagax potelt per- 
penderc iiiniulicre gravida ntrum habeat 
in ventrc mafculum vel fceminam,uhr3 iUa 
'^uaefupradiximusr, &ha£cacciduiic. Lac 
praegnautis immifiiim palms manus prius 
muiidx , quam ftringas palmis ambabos , 
& lunr aperi & vide illias difpofitionem. 
Kam fi fuerit ia fubftantia fpifium & noa 
acjaaricumflignum eftmafculi. Si verbfue- 
Tit aquaticum , & non bene tenax tunc eft 
%numfcemins. Aliusmodus , mulgeatur 
lic fupci fpeculum & ibi pcrmittatur liccari 
; "^ ^' M i ^dfo- 



r 

ad rolGm.quod fi iiccatum fucrit in moilifm 

perfc,pariiimiHtercft lioiujm mafciiU. Etfi 
ruerit cxteofum cx latcrc iiccatum > lignum 
cfl famnnac. la chii-omantia cft illud cxpe- ? 
rijnencum^ Eic cibi oftcnrtcre unant manucH. ^ 



ft gravida quam volueris » & tunccouficlera 



manum & ejus monflium > quseil fuerii 
dcxcra , cftiTgnam m^is, & liniftra , cft li- 
gnum fcEmell3e'coat:ept^. 

Quomodo cog/iofiatHr , ^uot filios 

unaquitque multer debet ha^ 
berc vifoprimofartu. 



G A V. XIX. 



"l/T quilibet fciat,quot filios unaquxquc 

^ mulierdebeat habcre vifo primopar- 

tu , dicimus , quod fi infans pxicrit de vcn- 

ire mgtris fuas, ac cecidcric deoxfumk- 

vatufipie faciic dc loco per oblktriccm , 
afpiciendifuQCocHtt iiiius-umbilici , qui ir- 
rogatur matrici,5: <]juotciuot fucrint, tot S- 
lios poccftadhtic habere ^ port.irt propceir 
quid nont amplius. Scd fi nnllu.^ fucrit, 
calpa eric fua & nonviri; fi dcinceps noit 
cnerabic. Sciciukim > <\iiQA i\ mnlter r>ul* 
_iim nodum habueric , m k ncillum &W^'^ 
poteftgenerarc , dato quod omnia bcnc u^ 
ciac& qux imi RcceUariiiad condpien- 
^um,Et omni vice mulicr perdit nodum u- 




mmu 



.^- 



Qu;?:ro 



# 

y 



m 



2^$ 



iri^ 



Quasro quot mafculos Jk cjUiBque mulici 
cotjceptura prtmo filio- hoc nioJb nato» 
quia qaot coroDas capillorura habebit , vel 
habuerit in capite quadam iiiiiiiitudine, tot 
mafculos eft paritura. In fccundo vcro par- 
tu una coroua iignificat unum partum ina* 
fculum, nullum autem fcemincum , vel ne- 
minem alterius gencris. Signum geaixno- 
mm et^ iRud ih una gravidi , quonum ii 
ambo faerint mafculi,ambs mamma: cref- 
cunt secjualiter Sc mulier cft nucra pluri- 
nium , & bene colonta. Et ii unus cft ma- 
fciilus,& akera ei\ fcemina.dextra mammil- 
Licftdura, &mulicr infacieilHus partis 
eft macra & colorafa , & in altcra parte cft . 
eptnguawa.lis]gsanEut«i« & paUid-ijVcl pani- 
colata , venter multum tumefcit, & it' asx-t 
Wrobterefcmpcr fitmocus» &fortis , la 
finiftxo vero rai\is & dcbilis. ? 

* Signa , ^mmoS cogmfcdtfir in p'a* 

vtnurusfMiSy vd mQrittims cii&t 
iam $n 'vmtrs m^tritis 

C A r* XX. 

glgna anicatis& uifif mitads embryonif 

fun: muka^dc quibus polumus hk aUC|U3 

dcnfjiare.Verbi gratia, tlum cognitam<^t^ 

cujus ^aiciis lit embryo, iic dicimas, qtiod 

^ fimam- 



^' 



%7Q ' tMkhaetii Scoti Ubcflaf , 

fi niammilla lignificans cmbryonem prius 
fuerit plena & dura j convenienter> & poft- 
caeiEciatur mollis^ cmbryoeft infirmus: 
fi vero nimis fuerit moUificata & prius crac 
multum extcnCi & plena; muliercjue dolo- 
ribus tormentetur : embryo penitus morie- 
tur ante partum vel in partu , juxta convc* 
iiienciam a^tatisconccpia: , S*ec©nvcrfot 
exitus laclis a mammilla pr.xgnanti5 eilli- 
gnum brevis vitcT in cmbryone &. tunc pa- 
titur aegritudinem; Si verocum pra^gn^- 
tur, cft bene fana , & gravldatione fua mo- 
ratur,& mammilla; non refranguntur i vir- 
lute fui augmcnti , & duricie^ nec lac dif-" 
fundat abfque violentia ; fignum eO: faniu- 
tis&vita: cmbryonis: percontrariumde- 
fuper ftuxus menftrui vclfan^ruinis in gra- 
tida, cft fignum infirmitatis embryonis, 
potus aqua: frigidae. Similiter gravida fi 
nimis gravcturfui, & pavida cflEiciatur , & 
diffidatj cft fi^num segritudinis in emb^yo- 
ne , & parv;s vit^ , fivc non : bnic fcrmoni 
addimus iftam do£lrin am , quod gracilicas 
inammillaruni in muhere fignificat pinci- 
tatem laclis* Scd talc bonum eft,& pi«S«^' 
m patet, in lafte ovis refpeda ilHus capr;^» 
velfrudusjitem cafeo utrjufque.Lac etiaa^ 
dextr^ mamma: melius eft illo finiftro. 
I^ato infante , fi vifiretur d perfona figniini 
Salomonis habentc, ante nonum diem puer 

Cioritur aut penitus ia brcvi, Si etiam pr^- 

nans 



ri 



w 

i 



f 



I 




► 



_, « 

^ r 

Jie Secretii *}(atir^. *?» 

eaans fupertranfcat fignum Salofflonis , ab- 
ortitur cito. Et ll pUis nafcatur fuper ah- 
quani mammiUarum embryo .^"hj-niatur, 
& force ipfa mulier. Si maminina kaantxs 
ia ore infantis malcLim ceneattir , ei dentes 
citd nafcuntur , & iinc dolore. Et U gmgi- 
varuin inflacionesfunt , lac muliens nigrs, 
&. bruax , & micrx quam craf&ca meliu. 
infantiadeuQinutriendum. 

T>e animalihm in ge?ure & 

C A r. XXI. ' 

DTffbrentia antmaiium tara iag«^:""' 
quam iu fpecie multiple:c eft : lcUiceC 

natura.proprietatc, nutrinienco ciaorum ac 
difflmUitudine fui membraliter, & qaod lic 
impUcanc ad multa & ad divcrfa. UndC 
fciendum eft, quod animalium bipeduin . 
quaJrupedum-, & dcinc?ps qusdaaa nat- 
cuntur femel . ut homo Sc bos Qnx.hm 
autcmbist utgallus, &coluiIbusfcihcec 

primo omm , poftea pullus , qiixdam ter, 
ut papilio, Quia primo gencrac, Sc erucata- 
citoviim in foUiculum , & ex illo aafcitur 
■vermis , qui converfus in paptlionem rum- 
pit folliculum & vokc. Itcm nafcuntur par- 
va & ftiiit parva, & efEciuncur magna , uc 
canis, fclis, agniis, porcus, homo.bos : quae- 
dam efficiunmr maxiraa , uc elcphas. Icctti 

. M 4 '1"*' 



*■-"! 



«7* ^tchaclts ScoH Lthclha , 

quxJam fant domcftica, &qua:aamme- 
diocna, i.uer utracjue. Scicndum cft, quod 
anqua fmu, quic cito domcftic^ntur, & 
«luordam tarde & difficulcer, Qnx mknn^ 
tur doirjeAica, funt homineSjCaties, & ovcs- 
Quxvcro filvatica, fanrplures, lepores» 
& cancri. Qnpc vero nafcuntur partim do- 
ineflica, & partim fil veffria , funt pulli , u^ 
pr^ j &:c. Item animalium quardam conri- 
nent iinam naturam & complexionem fui , 
wt liomo & bos. Quaedani efficiunciir men* 
uruofa propter diverfitatem complexionis 
mturae, ut minotamus, hippacencaurus, 
lamma & firena : Itcm animalium qua:dam 
.niorautur fimpliciter in unockmetito, ut 
falamanderinignc, talpa interra, came- 
kon in acVe, halcc in^aqais. Quxdam 
vero morantur commixtc inter cxtcra elc- 
iiien ta , utformica: alat^ , lacert^ , & aves. 
Itcm anmialium quxdam gcnerancur pec 
coitum , uc homo, bos, equus, quasdam fiac 



coicu , icd ex fola corrupcionc ckmcnto- 
tum , uc fc^pio , anguilk Sc rana, quardam 
laoro, ucgallus&pavo, £< majorparspir- 
ciam. Sciendumeil, quod fecundum ligni- 
fecacioncm aaimah'um ab elemcntis , oinne 
aaunal illis ucitur , & rcquirit in fuo nutri* 
fficnto , uadc quia pifcci p!us func cx aqua» 
quani de cxteris clemenns vivuntmcaSc 
eam appetunt, avcs de aere, homo dcterra^ 

lcc, Scicndunicft^ ijuod (juaiitoplus avis 



> 



€fl volatrix S: eft imjoris vobtuj in alcum , 
tanto plus eft ia aere , S^^propinquansa^uas 
tii at^LU , uc patet dc a^uila , falcoac , gro* 
to> & de conchili, Et li animal alicjuaocca- 
fioneceflct anucrinieatofuiekmenti, ci^ 
lo mutaciu' in ftatum pcjorem , & asgrotar, 
Item animalium qua?dam fuotmolUs fub- 
ftantix, &qaxdaindurx: qu^daiii long^r 
qujedambrevis, qusedam groffa: , qua^dairi 
fabtiUs, qux-dam iit^ r qu^dam ftric^;^. 
Quxdom parum vivunt , qusedam multum 
viviinc, qn^dam facile nioriuptur j"&qua:> 
dam difficile, Item- animalium quxdarm 
habenc corium cum pilo,ut cquus, quxdatii 
lanam > & partim piium , ut alinus , & qui* 
dam pikes, Qiixdam habcnt pellem (me 
ptlo,& &ie lana,uc vcrmis terreftris. CHia:- 
dam habeac pilos ^ capillos , ut homour\- 
tum, Q^xdam habent fecas Sc pilos? ut 
porcas. QiK^dam fplnas . ttt chius , ^ por- 
cus fpinofus. Itcmavium4u:Edamhabent 
in pelle peiuiam,qu:edam fqaammam,quar- 
<km fplnam , quxdam grniram & afpcram, 
' tjuxdam fubtikm & moUem. Itsm om- 
Hium animalium ^nardam habcnt labsa:. 
€x ^ufcus.dicituros : cpsedam non labia^ 
fedaiicpid locoomt «£ tuncdicinir muC 
cum velsruanum,- vd toftrum , vel fctuk. 
Ic iic quxdam lubent os , ut homo; cju^- 
^am mufcum , ut canis , quxdam roftram^^ 
utaquih, qu^dam foramea, utclcp^^^s- 



-, 



274 Mkhaclis Scati Likmu , 

Itcm amma!ium<juxdam habcntffentcsi3 
orc,uthomo>& canis, qtia:cl.im rcriptuntm^ 
& non dcntcs , *it anfcr. Itcm animalium j 
tjua^dam habent in capitc cornua : quaidana 
narcs , <jua:dam baillas* Item animalians 
quxJam habent duos pcdes > cjuiedam qua- 
cuor, qu^edamfes:, quxdara 0^:0, &c. Icem 



rujn voianc, 



quxdam volanc, & non vaduntT & gu^danj 
tjuaudof^ue vadunc Sc quaadoqnc volant. 
Item animalium quxdam longiira , qux- 
dam breve , ^nxd^im habent ra!lrum fubti- 
Ic, quardam grofllim, quxdani rcclum : 
quxdam tortum , qu^Kdam latum , quxdam 
ftri£lum , qiucdam acucum , quxdam fam^ 
IDuni. Itcm aniinalium qua;dam habcnt ia 
corto five pcllc muUani fuperfluitarcjn , & 
quxihm paucam, uc pili, hnx, pluma:, fpi- 
n.x, niucilagincs^& f<]uima\ Itcm quardaca 



quardamg^' 

onv- 



nium habciumm caudam » quicdaiii habenc 
brcvenf)» quxdam longaaj pilofum velTe- 
t^> vclcarnis» vclpenns, homo& iinii^ 

carcntes cauda loco cjus babenE mufcubs 
in cruribus,Qua^dam vcro h^bcnt caudam, 
& habent pulpas cafnis dcvatas itt cruribus* 
In animaitbus crefcunc cornua, ungulx, pi- 
UMnx, fera.capillus, pcnna. fquanana, pixi- 
gticdo. medulla, &fpiaa. Itemammalium 
^u^d.iia vivunt m focietatc iib^nrer fui 



£ene» 



1>-: Secrffi: Natttrs. i-lS 

gcncris : utapes, griies, columbi, foniiicx, 
oves, &c. Qu^'dam vcro folicaria:, ut Tcor- 
pio , & aranea, Icera aninulium quaedam' 
funtmulti coitus,ut vir,avis,peraix,coluni- 
bus, gailus, paflcr, & mufca. Quajdain vcro 
piuci coitus : ut mulier, ovis, catta, lartur, 
vefpa. lcem auimalium ijuxdam funt multi 
cIamoris,ut bomo> canis,porcus,coluriibus 
rana,palTcr , ^c. Qua:dam vcro pauci , ut 
grues, lepus , mulus, &c. Item ammalumi 
quKdam naturaliter funt pacifica : ut ovcs , 
formicx, agni, & hiruiidines. Qusdam vc- 
ro bellicoQ, ut grues, cicoais, galli, hxdi, 
&c.Item animariura qusdam recipiunt do- 
ftrinam bonorum morum csta, uchomo' 
canis , Ilmia , &c. quxdam tarde , ut bos , 
cquus, qusedam nunquam, ut ferpcns, raiu, 
mufca, &c. Qu^dam funt paci&ca & umi- 
da, ut ovis, & cerva, quaedam limphcta, ut 

alinuc, qua^dam' apicntia, W equus & cains, 

^atdam aftuta. ut draco , 5c ferpens , qu»- 
•dam fraudulofa in malo, ut vulpes,.lupu ,,&: 
fcorpio , qaxdamfortia & audacia , ut cc» 
utfus , draco , canis l.gorius , &c. qu;Ka.im 

ingenioni, m homo Jk ilmia, quxdani vere*. 
€unda , ut anfcr , & hoaio : qu:Eciim mverc- 
cunda,ut ranA,mufca,a[inus,.porcus,& qua> 
dam vclocia, ut lco , lepus & cervus , qo»- 
. dam «ero ciffra, ut oiinus & porcus.. 



U S 



Divi 



f7# iMuhachs Scm L^eJj^i, 

^ivifiQ capituU de animalihis^ 



C A p. XXII 



habcc 



/^ Mnc aaimal habcns pulmoncn 

^^ voccm j & e convcrfo. Omnc animal 

habcns fanguinem habct cor & hepar , & e 

converfo. Omne aniaial carens fangiiiiie 

cfl parvi corporis valde timidum & debile, 

ut mufca , vibio , cancer y 8c aranea , & ^ 

converfojut patct dc viro, bove,lcone, &c. 

Oranc animal carens fanguine cft pauci ci- 

hi, & e convcrfo : Omnc animal longorum 

crurium eft iongi colli : uc func grues , ci- 

coni.T y cochales , & c convcrfo : g^lUn^ f 

paflTcrcs , <;plumbi, &c. Omne animal fion 

kclans non mingit» m anfer» columba,ga!* 

lina , iS: c convcrfo > ut homo ^ bos , ons » 

&c* Omne aninial carcn^ pulmonecarci 

^«la, 8c coUo , iit pifcis , cancer , graneus , 

cimcx, Scc. Omne animal carens pcdibas , 

carct gula :.ut pifcis , fcfpcns , ruxa * Inm- 

bricus, &vcrmistcrrcftriy. OmneaaiiBa! 

ovansqam^e&a, utgallina, pavo, &<^' 

O.iine animal generans habct v^ikam , ut 

homo , pofcus , & c coovcrfo , ut rana , Sc 

Biufca, Omne ovum lon^um & acutum 

ki punfta rcdilit gcnus mafculinum , & ^ 

convcrfo^ ut rotuniium. Oinnc ovum ihxo* 

rum vitellomai eft ciuorum puIlorum.Om- 

neaainui fepe fpargens {cmen fuum cito 

Macfcit; 



23« StevctM Uaturt. £77 

«anefcit : (I Xm vivit, cito tnoritur frcqucn- 
ti turbationc affliclus , ac citius montur 
' Bon fpirgcns , ut patct At viro rcfpe<S;u rce- 
rnini*. Omnc animal quanto plus eft cali- 
iar nacurc^ , tanto magts crefcit tongitudt- 
nc & craffituclinc , acetiameft fortius & 
audacias , ut patet de viro'rcfpedu mulie- 
ris. Omneaninul raultutn caliiiaJ natura: 
groflam v^ocem habet , ut patec de viro re- 
fpeau mulieris. Omnc animal habens 
umbilicum cibatur per iUum donec eft m 

. vcntre matris fua: & nonperos. Omneani- 
Uial pingueeftinceflu tard::^ maciknto, 
& cft groflioris inteileau? in amni , ut pa- 
tet in viro panciato , & porco bcne pii^g"' ' 
rcfpeau macilentorum.' -Omneanimaleit 
calidius in dextro Utcre , cjuara Jn finiftro : 
& ad comedendum pUis dclicatius , pws '^^' 
iam cfl in canie , & mious in adipe. Cmne 
ovum longum cft calidius ac dehcatius ro- 
tundo, caufieft, cjuiamafculum. Omne 
animai fffimininum nirois cralTum non po- 
teft concipere : canfa cftpropter h-igKii- 
Eatcm matricis & fui cUufaram , cumiit 
parura aperta proptcr adipcm. Omne aoi- 
ma! foimiiiinum lubcns matncem futtoca.- 



4t< 



coaci 



pere. Omnc animal ntmis fanouineum ci- 
to ex ficili putrefcit prope offa , St apoile- 
maiur vel mfirmatur. Omne animal bc- 

nc grolTum naacum habet fanguinem « 
^ ^ curabileiB» 




■^ 



^7« KMkhaHh Scott LtkBftfi 

curabilcm, & iibencer bihk Sc facis^ut patet 
de porco. Oinneanimal habcus fanguiDCiTi 
iiabetccrebrum & nervum, & cconverfb.- 
Omne anlmal volatile habens iingues cur- 
yos & roftrum vivit de rapina : caxas habcS 
palpofas : & pe<flus groflum ^c forcc. Om- ' 
nes pifces coi ticales ovant prascer anguil- 
^lazn & ranain. Omne auimal habens pellei» 
rofTam.pilos habet groflbs , & alperos , Sc 
^juaminas, iieft pifcis, praterang^utlUm & 
tincam , ^ux loco fqaammaruTn habent 
cxugiam Sc mucillxginesrutpacet de porcor , 
cane & bove,&c. rcfpeau feiis. &c. Omne 
animal c^^ans parum dormic; 8c curtosfacit 
fomnos.Omnc animal habeiis plus quatuoc 
pcdibus, carec fan^uinc : uc patet in cancrt> 
aquae dulcis: & fahk, <jiii habet decem, fed 

Jocofanguinishabec aliumhumorem : u^ 
patetinape, mufca, aranea,&c. Omac 
animal rugofum caret Qx)gr^mnc & cico mo.- 
ricur oleo pennas & fquauinus vel aliad lo- 
Co prirdiftorum : ut formica aJlaca, Omac 
aoynal li;ibcns mammillas eas. habcc fub 
ycntre vel prope coxas pr^ter nmliercm 
<}ua: habet eas ia pcaore.Omne animalgc- 
ncrans omnma habec aiiquot pilos, Scl 
con^erfo. Omne antmol liabens cornuaha- 
hct pedcs fcilTos r uc capra, bos, &c. Omnc 
aniaftlhabcns dentesacucos haber labiam 
fuperiusfciiTum, ut canis &cactarefpeda 



aliorum 



am 



mal 



i}e Sccretti *2^iur4. ^J^f 

animal habcas dentcs rpifTos & forces in 

operc efl fanx vit^e 8c long^e : ut cquus, afi.- 
nus, ^c. Omnc animal habens dentcs acu- 
tos vel reftos eft magnar Irje>& libenrer co- 
medtt carnes crudas , ut JeOi canis> urfusj & 
. € conyerfo : ut homo, eqaus*Omne animal 
volatilc 5c natanscaret medulla multa la 
ofllbus, ucanrerrefpedlu gaUinar. Omnc 
animal multi fanguims cft boooe difpoGtio- 
nis refpetlu c^Ecerorum bumorurra* Omae 
animal volans carec mammillis t ut patec in- 
alUr>a, ave, &: formica, &c. Oa-ne animal 




parvi corporis plas cantar / quam magn» 
coporis : & maximerempore fui coitus : ut 




patctin philomcl3,& columba. Omneanl- 
mal&amnis avis diligit fuumfiU^lum 6ft 
eritcuramfoUcitamtle illoprarter cucu* 
am,qua: facit ovaio aUenonido : &" tn noa 
aUt : Sc pra:ter corvum , qux defcrit pullos 
nfqut io tcrciam Jiem : caufa eft, quia pla- 
ma eft alba. Omne animal naturaliter co- 
gnofcie fuos filios «c piimam & fl-cundunfi, 
& cis prxbct prius cibum &: nutrimentum . 
&c. Omac animal geucransplus dormit 
ovante. Oaiiieantmal aquofum rtiinus dor* 
mitaereot ut patctinpifce refpeftaavis. 
Omne animal dormiens , fomaiat in fuo 
^radu. Omne animal mafculiaurti cftm 
membris fuisquodammodo- nunus fccmi- 
mncutpacet in cancris, & anguillis^q«^^|- 
jaamcaput mafcdi cft miaus cafite fcemel- ^ 




■^ 



2.to 



CMtchaclis S-cm Libellu 



I^ & pinguis fosinina eft major imCcuh, 
Omneanimal caren^fanguinc fugitipfum 
libencer propter cius dulccdiuera , ut patc? 
de mufca, ferpentc. &c. Omne animal ha- 
.bens cor eftfapientius noh habence , ut pa- 
tetdeviro&vulpe. Omne animal magni 
pulmonisfitis bibit refpeau habentispar- 
vum. Omneanimal non habens , parvum 
bibic omne vkt,Sc e couverfo. Omne ani- 
mal vivens de rapina parum bibic, u: patet 
dc «kone^&c.Omnc animal generans ani* 
mal habet fcEmineum fexum prseter Iso- 
pardum. Xt ha^c de aniraalibus in eorum 
diiterentiis M pra-fens dida fufficiant. 

INGIPIT SECaNDA. 

^ars Secrctorum lSlatHr£i 

c A i^. xxni. & XXIV. 

r 

_ _ j 

ftrinam phylionomLr in homt- 
nibus &beiiiis diciin usjtpoclit- 

tiini*EfeciuunturcorpUSi &ip^ 
acimx iecuaJum fe ipfas non 
funt paffibilesiniGtibtiscorporis iu quibu^ 
niorantur cerro fpacio virx remporalis , wi 
cu;us ukimo feparantur, & corpus manet* 
Iioc auteni manil-eftam eft c!e motibus ex- 
Cellivisper cbrieutem vini yel ainoris vel 

ciiftici^ 




H 

triflltia: hborls & xgritudlnis. Caufa efl» 
^uia corpus ^caiuma funt uniiis compo(iti=- 
oiiis. Uttckagunt&: paciuntur. ScienduiB 
eft cjuod iatt^r^costera animalia iion eft cur-? 
pius aninul videndumrine ornatu alterius , 
quam honio> dum eft nudus , uequepaupc- 
rius. Nam beftiae terr^ nutriunt ipfuni 
donec vivit, ut avescosli.&c. verbi gratia , 
foldat ei lucem, bosei conteri? & colit 
Eerratn, &ei onaniaducit dc loco ad lo- 
cum, ovisdateilanam', & terralignum , 
avisdateipennam, &c, Sunt cnioi multa 
animaliaj quibus per coufuetudinem muitj 
homiues &mult2cmulieres appropriantur 
propter'beftiaIes' mores , qaps habent & 
trahere' videncutextraufumhumans natu- 
132, , fe applicantcs moribus beftiarum , 
Hon tamen dicimus , «^uod ipfi homines 
font ipfaanimalia. Sed iatantum appel- 
Umus beftiales, in quantum videntur aber- 
rare ab humana fapientta. Et f^epe di- 



Cimcur 



i^intbus , qui habent odio mores bcftiales 
uci hoc exemplo , vide hunc lcouem , hunc 
porcum , huncadnum^hunccanem, hanc 
vulpem, hunc lupum : hunc imperatorem , 
hunc abbatcm, hunc monachum, _hun<5 
faa£lum>bsac aagelum,Item audbtis illum 
konem, fcilicct quia rugic ut ko,& cUmal 
lorticer,ucut leoi& ita de C3Steris fimilibus. 

Mores eaiEia hominum noa funt , nifi paf- 

fione s 



fiones compofiti corporis & aaixnx.Et tak* 
nonconvcniunt alicui femper i niiiquan- 
tum difcoaveniunt abufugeaciura inioco 
regionis cohabicantium* Sunt aateni mul* 
ta figna phyflonomi^K j cju^ penicus fuot 

conimunia tam inhominibus, ^^^^ ^^ ^^^^^ 
animalibus : ut timor , forcicucio, audacia i 
gaiidium, :riftitia, amor, odium, faaitasiSc 
a'gricicu4o. Tamcn fciendum eft, quod 
phyfionomianon eft rcila in bcftiis iicvit iti 
nominibus , cjuorum jadicium efl folo vifti 
fapiencis iu membris paucibilibus , veriieft 
quod auditu 8c ta£lu habetur ccrca cognitio 
ommis. ]SJam videndo virum convenien- 
tcr habemus judicium dc illo , 3c (Ic liaiili- 
tcrdernuliere : verbigratia» invifanafitff 
^ongus & eroifus fi^aificatpraepucium ma- 
"num, & c convcrfo,& fapcf hoc dicic qui- 




am Sc bene. Ad formam- nati dignofcitur 
hafta priapi. Et in muliere pes ell iignum y 
*quialifucric eipeslongus, &ftridus, aC 
maccr, fignificat vulvam longam , ilrid^iu 
ac macram , & econverfo- Iicm mcnfurS 
niedit pcdisnudi cftmenfura longitudtaifi 

valvae coiius unicuique, Uode dicic qui- 
damjadformampcdiscognofcesvasmulie- 

ris. Subcilicas pellis in vulva Sc virgine co- 
gnofciturpcrcondicionc labiorijm orisift 
unocjuoquc : qaiagrofla kbia oris , fignifi- 
€anc peJiem groifSn , &(ubtiliafubcilem. 

Nares nafi fignificant tefticuli hoc modo : 

Guia 



2?f SccYetif l^tnrie* aS| 

<jub ^rofix : & latae fignificanc groffbs & 
lacos^^tefticulos : fubcilcs vcro ftriftos ,^ & 
parvos in omni : <]Uorutn officium dixit 
quidain : Tefticuli nudiferiunc ad Libia cu- 
li : ncc tantum feriunt^, poffunr faturare fo- 
ratpen. Semen confervant» ipfumquoque 
fpandcre curant. Cognofcitur enim Qmnis 
juvenis de virgiaitate & corrupcione per 
mukaffona ucerque ad pirulam nafi , quia 
manente virginitace cartilago piruU^ nafi 
fcncuurindivifi. In mafcalo virga cfefta 
difcooperitur, & t converfo. Et in muherc 
osvulv,^uifinuatur, Item dicimus , quod 
fignacommuniaprofcientia non repucan- 
turs uc vifus oculorum, &c. Caufa cft, quia 
onines gcnccs benefciunt , quod peroculos 
eft vifus, Sc f er aures auditus, Undc fi quis 
dicerct , talis vidct» quia habec oculos, jam 
deridctur, & itade fene propter flgaa pu- 
blica fcneautts, Aves ad penn^m cogno- 
fcuatur & ad ungues» equi ad dentes , & ca- 

pr£eadoculos,&c. UndeiidIcatur,leoeft 
rortis bcftia, porcus immundus, fcrpcns aa- 
dax , fclinimida , &c. Prsdiaa emm Sc 
Cmilia ii vocealiquadicerenturababquo, 
pro fcientia uon reputaretur , co quod taha 
lingua func communia & onimbus tiota: 
iinde inlus n^ino dubitat , ut vifu vel com- 
muniter auditu. lcem-dicimus , quod nal- 
lushomovidiE unquam hominem vcract- 

ttr ex toto effe fimiiem befti^, Vic^t dtcarur 

defi- 



ae fimiis, fcd affimilarur coaiparatione na- 
tura^inalie|uibus ,_ uz in menflruolis ; ia 
.quibusnou coniradico , imo pofllbileeft 
pcrartem & per naturaai uc Rit liippocea- 
taiirus. 8c minotaurtis. Unde nemo poceft 
phyUognQmicare per ligna commuuuiive 

iignapropriatantumiC[u;EliceE omncs pof- 
fenrhomincs, tamennon omnia habent in 

1^% Qmsenim dubicatde fi<ynis communi- 
om , & ea quar qnk noa novir , & ideo ho- 
i^niot fapienci non convedit cjuod coram 
aucjuo dicat alicjuo^llgnum de conimuai- 
bus , ut videns hominem forrem cx expc- 
^icntia,dicac ille eit forcis tft !eo> benc qui- 

dcm fcitur quod ille eft furtis m leo , Scc. 

Qportct enim nos determinare fapicntcr 
omniaSc fingyla qu^ proprie danc fcien- 

tUm phyfionomicandi, ut cx h^cfcientia 
^uifque eam fcientiam^ui ditemus apcrte ia 
fc^^ueatibus^valeac intcr geates, omncm rc- 
veremiam & honorem h.mx cum proficaa 
adipifci, fiijgula enim illorum cpx dant 
pbyfionomiam m faominibus fuot ea,qu3C 
in ciscx mocibu$corp(>ris,fciiicete;cformi 
Vtl figura> a fimilicudinc cujufiibct mem- 
bri, ctiam ex colore Ui cjm lcvitate & gr-i- 
Yaatemceirus: flatu & voce, &c. Scienduni 
tn igitur <juod memborum corporis ho- 
mmis,adqua* propric pertinec {ciQntiz phj- 
fionomia?, aliudeft fimplex , uclingua, he- 
f ar, Aliud verocompaiirum.at pes Sc xr.a- 



^* Secretis Nat*ir4, " aSf 

>5us. Quomodo aiitem hxc omnio fint & 
Libeanturin unocjuoque honiinumjCuitra* 
dimuspr^nominatam rcienti.im, & non al- 
teiius animalis pcr ordinem capitulorum 
fubfuis rubricis,velut nobis videbicur,licat 
& quibufdam aliis yifum fuerit, ut Hippo- 
crati 5 Galeno, Alminforifufficienter dice- 
^^s. Sed antequam.veniamus ad totam in- 
tentionem noftri fcrfnonis ex pr^rogativi 
dicimiis, qnod valdecavcndum ellinomni 
tempore ab obviarione & rocietate^homi- 
fiisinforcunati, opusnatur^fuperioris , ttc 
3b homine , cui diminurum ih aiiquod 

membrum , ut oculus , mafius , &c. Caufa 
cft, £|uia quilibet taliuni eft fadusinfclix 8c 
fua infelicirate obftac felici, Ethocprce- 
ftac in multis nocumencum, quod eft oc- 
cultum Jiomini io-naro , cum ipfe non pof- 
nt pcrgciidere de jioc, nifi per viam fau-- 
}"s dodrinas , vcl per experientiam Cni 
«lali. Namomnis liomo femelius poteft 
cuftodire a fuo publico.inimico jam f^- 
ftaofFenfa, quamab homineinfortunato. 

Caufa cft , quia nocumencum in, fortuna 
cftoccuItum,»inimici vero ptiblicum- Ec 
eftfciendum, quod non efl creatura tam 
honx comple-xionis , cjua: fi membrd 
^iminuatur , quod non mutet ftaium 
founi aut in pejus foiito vel mtiltd in me- 
Kus, 'quod raro concingit, li dia vivit. 
Vnde diaum eft , Cayecc i fignatis- tt 

alibi, 



i.Sf « CM^haelzf Scoii LihettHt , 

alibi /inliominc fignato la ali<juo iftcmbto 
uonconfidas. 

' iS/^>7i« complexioms r^thmeak- 

fis infacitj. 
C A »• XXV. 

/^^''^f albuj in fiicie,vd fufcus incerrxiix- 
tiis quafi albcdtnc & gliuccHine, five 
Color gipfcus & plambeus nacuraliccr figai- 
ficat frigidam conipkxionemi- Color ru- 
bcus & ruiFus in facie compofitus albediflC 
cum multis kntiginibus fignificat calitiani 
compiexioncm. Coloralbus infaciecum 
mollisnioribus, acintermixta rubicundi- 
tai;e fignificat tertiperatam complexioncni» 
Color in pelte lividus & ctiam io unguib»S 
figniScac malam & fiigidam comj^laio- 

nttxi, 

Stgna €&mplcxioms raikne C9I&'' . 

C A jp. XXVL 






^Orpus in pellcalbum & ficcum in carac 

habcns aliquod vcl multum rubci colo- 

ris in locis congruis , fignificat dominiucn 

cfcolcrs rubcse.' Corpus in carnc craflum & 

i^pciJc albuffi & conyerJeatcr coloratum 



4 

fignificat doiiiiniam fanguiius. Corpusm 
colore brunum & in carnc crafTum* cum 
sHquanrulo colore rubei fignificat domi- 
i^ium fanguinis cum niclancholia- Corpus 
gracile live nucilentura fignificac Homi- 
mum choieras rubex. Corpus inedLocre, 
fciUcec incer inacrum & cralium,& inter al- 
bum & brunum, fienificac dominium' (m^ 
g^^inis cum phlegmace & aliquanculum me- 
laucholia?. Corpus cjuodcadlufencicur val- 
«^ calidum , fianiScac complexionem cali- 
dam, Corpusquodfencitur frigidumma- 
75 <iuam calidum.lignificat compkxioneiu 

ngidaui. Corpus quod caftu feaciturafpe- 
^iJmJigniHcac liccam complexionem.Cor- 
pusquod tacT-ii fcacirur molle, fignificat 
complcxioncm humidam. Corpus qiioJ 
fopcfudac , fionjficatfriaidam complexio- 
^em, Corpurievc & fubtile inccffu figni- 
ficatbonam compiexionem. Corpus grave, 
^^ pigcuai acceiiij fignificat malam com- 
pkxionem. 




Signa corPoris cdidd comflexhnis^ 

C A r. XXVII. 

Q Orpora naruralirercnlidi cit,o crefcuo? 

& bene,ut pacec in infancibus,ac iaipin- 

gaantur vel deficcantur nec apparenr li* " 

pci loca? aahelicus cis cft m^mfeilus , voac 

firma? 




l^ 



S.SB MkhacUs ScQti Libellirf ^ 

firma, fortis 5c gro0k. In toitu funt form 
&eorui"n appctiriva. Benc comedunt , & 
4ligcrunt ac geftant, mukis abundant capil- 
lis, & pilis pcr loca t[ui partini (\xnt groiTi , 
&ericii, quod contingita multo calorc 
cordi^, ut patet ialcone, gallo, &c. 

C A.p. XXVIIi. 

(T^ Orporanaturafrigida, tardecrefcunt, 
V-^ parum impinguancur. Ven^ appareut 
fibimanifelia', &mapfua:, aohelitus cjus 
parvus vc! quafi abfconditus. Vox in riudtta 
labtilts vel acuca : incoitufiiat dcbiHaSc 
raro coruni appecitiva , parum comcdunt , 
niale dioetunt,& geftant, iw pelk func albo 
five roftocalore. Capillieoram funtex- 
tenfi & longi , livc iint nigrijGve albi, & 
funr fubtiles: facile timent, &: ty^^mdcmU 
& ad laborandum funt debiiia. 



Si^da corporis humidd com^ 

plexionis. 

*- 

C A 1». XXIX. 

r 

/^ Orpora naturaliter huinida in carnc 

^^ ^ funt mollia Sc hyh > corum janda^-^ 

funt 



p 



fuatocculcse, &pauc;rfarucudinis* Untle 
parum poffuiit durarc kborem^timida func 
&pavida quafiab omni , nialc ioxmiuntg 
S^pe moventur ad luxuriam , nuda fimt pi- 
Hs.EjusocuIifcnipcrlachrymaut.Piii&ca- 

pilli eorum fant extenfi & 'fubtilcs , & ^"' 
iageniiad difcendum.. • • 

Signa corporis Jtcce, complc.xh 

C A P. XXX. 



bo 



> 




H* 



Orpora naturalitcr ficGa, in u€ku fcn- 
tiuntur afpera, iti carncfunt macra , m 
labore forcia & durabilia , libcntcr & coa- 
venientty: comedunt, joiKftura: merabro- 
rumfxbi fun| manifeft^. Capilli&pilifiwC 
gro{n,afpcri&crifpi. 

Caf. XXXL 

r 
A 

f^ Orpora temporata &fina bcnc come^ 

^^ duat 8c bifaunt juxca convenicntiam fui 
^crunt , & difponunc res & fipiunt bene^ 
?< famcfcunt in horis convenientibus, gaii- 
- ^ent cum gaudescibusjbcnc dormiunt fuos 
fomnos, kviafcntiunt & vadunt leviter, 
cito fudant , raro vcl nunquam fternutant » 

mediotriter impinguantur, in facic font 
^ ^ colorata. 



^90 ^ficUelts ScGti UhdUsl 

colonta» in taclu func calida,in eis qufnquc 
vigent fcnfus conveniencer juxta convc^ 
Kienciam a-catis corporis & oiis. 

, Signa corporis dijlemperati (^ 

sn£ik fani. 

w 

C A P. XXXII. 

I w 

■V 

r 

^Orpora diftcmperata, & male fanain 
omni funt drffimilia corporibus tenipe^ 
rat2s& bene fanis. Undc 0]aleconiedunt& 
non curant bibere,male digerunt, & difpo- 
nunt rcs fuas, non bene fapiunt in horis 
convenientibus, non fe plene eribnunt gau- 
dentibus, imo quafi criafficancur & manent 
triftes, malc dornniunt fuos foi«ios , graves 
fc fentiunt & gravicer vadunt & raro fo-' 
dant vcl non fudant : ofcitant fa-pe vel fer- 
nucant, brachia e?ctendunt , facic funt palH- 
da vcl nimis coJorata , quinque fenfus n^aic 
vigenc , non pojlunt diu fufkrrc laborem , 
citorerum oblivifcunciir, multum fputant, 
in naribusabundant fupcrfluicatibuS , q^^^ 
adomniafunr pigra, (|uando<juc pedes 5: 
nianu^ Sc oculi lacluymantur. 



Siin^ 



<rw 



y-k 



lic Sccrctn ^iura* t%t 

Signd compkxionis cerehri^ 

C A P. XXX ill. 



T) Arvum capiit naturalitcr ha1?et parvum 
■^ cerebrum ,.& multitudo capiUorum eft 
raaxima defenfio capitis. Unde de compk- 
xione cerebri ita dicimus. 

Si cerebrum fuericcalida: complexionis, 
liomo ipfum habens in taau fentit mukumL 
abundans , & hi mulcum funtgrolfi , ocuH 
ejus longe vident, & videndo difcernit, 
f ervigil cll fenfus , celer argumenco, color 
capiilorum diu durat , raro fbundacfuper- 
fluitatibus in nafo, vix ei oculi lachryman- 
,tnr ,-& eft hQmo magnx vigilia: , cupidus 
quafi omnium pulchrorum & corde cendie 

ad nobilia» 

Si ccrebrum fucrithumidre complexio- 
nis, homo ipfum habens intaau fencitur 
moUis Sc lafcivus , & capillis abundat fub- 
tilibus 3 & ei cico color traafmucatur , & eft 
etiamluxuriofus/afpefibi lachrymant ocu- 
li, 5:fortealitcr infirmatur ut fanguine, 
&c. vivit breviter, in nafoQiabundat mul- 
ta fuperfluitas- , vox eifonat aliquantulum 
impedita, caput farpe dokt , in perfonaeft 
debilisj exfacilieftpavidus, tenericftin^ 
genii , p!us eft condolens alterius mali j & 

plus fimplex quamfapiensySc Yanipropofiti. 

N 1 ' Sicerc^ 



X2t ■ t^IIchaelu Scoti LileUHU 

^ SiCerebrum fiieric frigiJx complcxio- 
nisjhomo ipfum habcns eft farpc piger , nr- 



di intdlcv^us^rum capacicatis , groiTi inge- 



mi , ejns c^pmi funt Icvcs & cxteafi » udt 
crefcunt , & in colore funt albi vcl quafi 
pmmbei. Ejus ocuH raro moyencur,& bre- 
viter videt, magnus vigiJatOr de noae , 
ftabihs propollti , in labore tcnax 3c largus 
loci ratione, in tadu fenrirur frigidus & 
niolhs , & cft fubtihs ingenii, aHQuantulum 
addifcendumfagax, 

Si ccrcbrum Vuerit {\ccx complcxicni? , 
Iiojiio ipfum 'habens capilli ejus tarde & 
tcaipeftivc crefcunt , undcin longumnon 
cito crcfcuni: , ad brevcs morantur Bc ntri 
funtin cuteai^oj-oininfubftantia^ &plus 
curtiquamexcenfi, cito ia caoiticmcon- 
vcrtuntnr & dc facili cadunt <k capice , uc 
frondevdearboribus, oculi longc videnc , 
& eft homo tcmpcraci inceffas & motus, m 
nafo non multum abun<lant fuperfluitatc 
nifi fic exigcndi caufa , caput ftpc dolct 
homo cft duri ingcfiii , vanus , & malsc ca 



> 



pacitatis 

Si ccrcbrum fucric cah'dat & ficc^ com- 
plexionis , capiUi nafcuncur fiavi , for- 
t^&curti : velni^ri, vd cnfpi : homo 
dt multum luxuriofus & iaco cito ca- 
tlcfcit , param dormit nodu,eftmagni in- 



§enu &repentmi.mte]Ieaus, app..-.~» ^ 



De Seirctis I^UiM. tft 

procul, & eft vanus in agcndis , ac ei efl: ra- 

ro fuperfluuas m n.'So. 

Si cerebrum fueric frif^iddc & humidae 
complexioais ^ homo libcnccr dornnc, 
quamns nule dormi.ic , hcbescfl: in faclis» 
fxpe aggnwitur palTioaibus rheumaticis^ 
& priiicipancer ia capice , & in oculis': frc- 
queaccr abundat fuperfluitacibus ixx cafo^ 
paruin comc Jic & bil>ic. 

Signa ci)mp!exloms cordis. 
Ca p. XXXIV. 

ri 

QOrdis compkxiori-faeritcahJa, pul- 
fus cft velox > pcdus-anquatUuUim cH 
pilofum, ukra a^catcin adolcfcciuiE, iii 
carne cft caiidus, cft boni appccitus , in 
faclis audax , in vcrbis afper » in Am&o cc- 
nax, obftinacus, fuperbus ,iracundus, hixu- 
riofus. Si cor fucrit frigid^ compkxia" 
iiis> pulfus cft citardus. pcdtus midum^ 
pilis , taclus carnis frigidui; , duri appeci- 
tU5 , dcbilis forticudinis , anhcU;us ardus, 
vox fubciiis & dcbilLs'cjuaii pigcr in fa- 
ftis , in verbis non bcuc placidus , levttcr 
pavidus, noubcncconacdit » &raroluxu- 
xiatur, niti iit per accidtas. Si cor fucric 
J^umidse complexTonis , homo abuudaC 
capillismulcis , cjuifiunt longi cito & cx- 
Ctnfi, mcalore albi, vel bkadi, multis 

M j abundat 



* 



«4 



i. 



2^4 t^lichaclis Scoti Lihelli^ y 

' abundat pilis , exccpto in pedorc , in taclu 
carnis moUis , & cft in colore albus vel fuf- 
us & a.liquantultim eft pinguis,'multum 
simidus, pavicUis, hebcs,& debilis itilabo- 
xando. Si cor fuerit liccas complextonis^ 
pulfuseflei (Iurus,corpustotuineft mufcu- 
lofuxn, incarne macrum , vcn^e Tunt ftia- 
nifeftse , pilifunt grofTT Sc breves per loca- 
aliquantulum pili afpera & grofla. Si cor 

_ fuerit calidx 3: ficci^ compkxionis, pul- 
fus eft velox, durds & fortiv , pcdusali- 
«juantulum-pilorum pilistortis, snhelitus 
ii^agnus, totus in carne calidus, cito movc- 

' tur adiram , iracundus nivinet , & obftina- 
tus.Si corfueric frigidae complexionisipul- 
fusefttardu^, & Jebilis , peclusnudunii 
filis , anhelitus parvas ^ tardus , tadus ia 
carne moUi.s , & frigidufi , non facik irafci- 
tut; ^ cito iram remitcit. 

Signat compkxionis hcpatij* 

r 

C A p." XXXV. 

t 

Epacis complexio G. fuerit caltda, Cch 
^ gnofcitur c?camplitudinc vciurum & 
ficcicacc , urina cjus eft multum tincta , & 
comcftio calidi cibi nocet eijquia ipfum in- 
flammat, & etiam abundat ia co humor 
cholcricus, multitudo pilorum fub hyp*^" 

ckoadriis. Si hcpar fuerit frigidae i!ompIe* 

xionis, 




xionis, vencEapparcncarcT:je , noxirempcr 
cric cencra, 8c in mulricudinc lioaio eft de- 
bilis , mnlco phlegmatc abiindat, uc fpuco, 
& mucilagine iia nafo , urina cft alba , vel 
quafi egertio , ideft > Cxpc abundac vencoii^ 
iate,& mulrum deGciunc libi pilifub hypO' 
chondriis. Sihepar fueric humidre conipk- 
:Kionis/ejus fanguis eft curbidus , corpus e(£ 
pingue, vcnccr ficfacile confiaciis, caro fen- 
ucurmollis, infacieeft pallidus. Sihepai? 
fuerit (iccae complcxionis , pauco abundat 
fanguine, tocam corpus maaecmacrums 
yenter gracilisjin fade eft paucus colore, 

r 

Signacomplexionls fulmorn<^' 

C A V. XXXVI. 



p 




piumSc g 
com 




parvuSj peftus ftrii^um&fubcile, Sipul- 
mofueric fjccLt compkxionis, vox cft clara^ 
os ficcum , & pauca faliva. Si pulmo fuerit 
humidx complcxtouis , vox ell clara> undc 
homo hoc habeus eft naturaliccr fonis, ple- 



Ciixva 



N 4 5^J^'^ 



7P 



^9B iMkhaetts ScutJUhethu^ 

Stgna co?nplexionis Fiomachi, 
C A p_ XXXVII. 

LL 

S Tomachi complexio fi fue rft calida, di- 

geftio eft fortis, appecicus magnus , faepc 
taniercit&freqifenter, & ci dokt caput , 
oculi paciuntur , cico irafcicitr & citoab ira 
revertiCur.Si fiomachus fuerit friajds con> 
piexioms, digeftio eft debilis , parvus appe- . 
Ktus , raro famefcit & fitit', capice & oculis 
lanus eff. Siftomachusfueritlnxmidje com- 
plexionis , raro ficir, ipuco abuadat, in nafo 
multa fupcriluitas , naufea Tomitus & vcr- 
««go iibi cvenhmc. Si fromachus fuerit 
iicca: complexionis, &pcfittt, linguaafpe- 
M» no^a.ficca curn pruritu vcl debili cxitu, 

gulaaipera, & cibi afpcritatem inelutu»- 

Signa camfhxionis tefiicithrnnU' 

m 

C'a p. xxxyiii. 

'jP Efliculomm complcjcio fitucriccait- 

; da» partespropinquxvefimncurpnt^ 
mgns & ericiis , virga virtuofe eri^itur r 
fpernia exic in fi4>fhnrta murtum groffi 5: 
vifcofa , & cito exit cuni fricatione coicus , 
^twmaate complcm^ntum setatis contin- 

eitoraa- 



-^ 



f 



Ik SeCYCtis l^itvM, ■ 257" 

gitgninJe dcfidetium coicus, uiKlcfuper 

virga n^vtnifcftx app^renc ven^E > nervi eo* 
rum funt fortes & pellis groifa* Si celHcU- 
lifuerincfrigid^e complextonis partes vici-- 
nx func niulcum nudx :i piiis , &;iUi quiibt 



func, extenfi faat, virgararo erigitur & de- 
bilefperma.enc , liquidum 5c tarde , ven;« 
.ipforum funt occults ; nervi debiles , pei- 
lis fubcilis & mollis. Si cefticuli fuerinc Im- 



midx complexionis mukum fpernuce a-* 



bundant , Sc ejiciunt coicu tum aqucum od 
album atlac, & beue ucile adconcipicn- 
dum> cardant rauItumfcineQ cjtcere, peilis 
cftmulcum nudaipi!is& fubtilis. Sicefti- 
culifuerint humid^e complexionis, fpermA 
iu eisgencratur paucum- , camen iilud eO: 
fpilTum & vifcofum , & utile ad concipienr 
dum , virea debilis cxtcnditur , piU eorum 






func breves & ericii , afpcri & ^rDlTi y pcUis 
7ero grolTa magis quam fubtihs. Si teUicii- 
li fuerint ca-Uda: &humidar complexionis 
virga potenter erigitur^ & ere£la mnnet vi- 
rilicer5& etiam movetur ad coitum,&: mul' 
tufnfeminis emitcic. Sitefliculifucrint fri- 
gidsE& licc^ complexiopisjvirga cardccri- 
gitur & cito perdit virtu:em,parum feminis- 

cmitcic 5< cjuaado<juc noii poteA exirc coi- 



tu.comgleto* 



U f. ' ^ ^^ 



»5« ^ttphaeHs Ston Liheltii^; 



1)e mtitia partium corporis in 



o^mi animaU. 

e A r. XXXIX. 



€ 



i^efl 



* 



totumcorpus vivificatur & tenet calorem 
ixi cartens partibus fufs , ipfiTm rcciplt i 
fupcriori inEuxione , (juo fi corpus manec 
compaaum, unde icalore cordis cxteroJ 
partes corpOTis calcfiunt, & iicpofTamus 
dicerc quod cor cft foiis innati caloris 
&origo, poftca Iiepar : & poH illud funt 
ca-ccra: partes carnis & puppx. Ccre- 
brum eft omntbus partibus corporis fri- 
giditts & humidius ad contrarium caloris 
cordis, Undc unum contcmperat aliud. 
' Adeps naturaliter efi: frigidior & ficcior 
«juadam Immiditate coagulata* Gs natu- 
ralitcr eft calidum & ficcum. Medulb eft 
Eaturalitercalida & humida, Omnis car- 
tilago., vcna> «ervus, & paimiculus veter- 
lius eft frigidx, &iiccrE naturx* : tamc;^ 
cft minus quam os. Cujas eft i;emperata& 
proprie eil fik qua» cft in volis manuum. 
Nervorum quoque complexio inultum di- 
verfificatur, quoniam qui a ccrebropro- 
grediuntur,humidiores func cjuam iliiouii 

^auca aafcuntur,. ciiiit ia fua complexio 



4 



■^^^^^^^^T 



T^e Secrein l^mr^t. ' i5> 

ne vicincntur complcxioni cutis, quz dipi- 
tur tempcraci. Glandulx fijnt frigids 6c 
humidEE, 8i omnia membra<iU2aeneranr 
lac , ut mammx , fpernu , tefticuii , faliva, 
pulmo. Caro mukuni diverfifica.tur , eo 
quod fecundum complcxionem mcmbns 
eftcalidior&minus calida, tamcn omnes 
carnes recentes abfqae £-!c funtcaIid>E & 
humida:, falitx vero calidj; & ficca: , di- 
verfificantur tamcn ftciindum locum par- 
tis animalis, & quantitatem falii- Caro- 
mediocris, i. raacra & cr.iffa eft tempera- 
tain omni^ualitate,,. unde fccundum ve, 
fitaterrt c3ro'be:fe-tnacraimpin^uat& craf- 
ia. macrat. Caro porci caftrati, hoedi, agni,, 
vItuli,cTaIlinx, pulloriim, caponis, &c. bo- 
na cft liudabilis , co qnod facilc digerit , 8c 
boDum generat fincruincm. Caro voLut- 
*Hum facilior cft .td digerendum quam- 
jradienrium , & quicquid ex eis mdias. 
.unt lacerti , lingiia , pcs , os , & hepan. 
Omne frixum&: aflatum calidum eft Irc- 
cum, undcduram eft addigcrendum , Sfi 
pcrfonam reddit macram. Oleumeftlui- 
miduiT! &ca!rdum> ovaforbilia funt fin.t 
&excis melior eft yitellus albumine. Ca- 
feus malus cft incibo tam dulcis quam fi- 
litus , tamen utilis cft dulcis poft rchquos 
cibos : quia runc .ilHimptus facit digcrcre. 
Butvrum bonum ell & fanum. Lac pius. 
malum eft q^uam boaum . & mxftaremev 



"i^ 



N d. 



Ua 



lius. Omnc mcnibrmn animalij e^mnt<:» 
plus cft nervofuai , tanfo fri^idioris eft na- 



pcs 



Stgn^ repkpioms matorum hn^ 



morum. 



C A p. XI. 
^ Hpletio Quloram huraomm, cjuafoke 

■ infitmuas gencrarf.oftcnafmr per hxC 

flgna , nimu rubedo in facic , pallidita; in 

pfille & unguibus , frequcns cxtcnfiobra- 

chiorUm , plufiuu oTcitatio, fputatio, gra- 

vis lomous , plenituao irenarum , cxitus 

iangumis dc nafo cx facili , fcpc gravicas 

capitis , utdolor frontis , tinnitus aurium, 

l.ichr)'inatio ocubrum , & pruritus in cis, 

timor , de pbno , inertia corporis ad eun-* 

dum & Ubor4ndum,magnitudo pulfi3s,dif- 

fu.ijtio vcijtris, urina turbida, non vohinta- 

lius appetitus comedendi,& dcbilitas iu to- 

la perfona. 

Signa nimti fangu.'nis, 

r 

C A p. XLI. 

L 

C ^'^ ^^"giii* nimis abuudat.accidit pru- 
ritus cjuaii ufaique carnis , & principali- 

tzt m bcachiis, iu&cie abuadat rubedo. 



i 



contitino 



.•\- 



^ J 



^i: 



■ 

% 



qb 



• 



« 



Df Secrctis J^mr^, J»! 

cnntinuo oris dulccdo fcnticur, prastcr fo* 
litum , fiunc vcticulaein orc & labiis , qui- 
daai ardores fentiuntur inpe6lorc, quos 
carbunculos appcIhmusT quibus pcrfon» 
pcrdit ap|Sctituin & fuumfomnum» urina 
J^ubca, aliquaatulam fpifCi , corpus pin- 
guefcit , cibi £apiunt bene in cfu , unde a^- 
pctit^ digerit & difponit. 

, StgnA nimi& Chohrd^ 

C A P.. XLil, 

* 

L 

(2^^^^ choleranimis abundat, acciditiit 
ficie color citrinus y amaritudo inore ,. 
afperita? in gula , fitis inulra , pauca faliva ,. 
linguaficca & afpcra , capat farpc dblct; os. 
ficcuni , dcbile , appetitus cardus , vomiuts 
cirfinus , vcl viridis cum multa amaritu^i- 
nc , cgeftio erit licca , dura & pauca quafi 
adufta ac facuknca cum multo premitur 
laborc, urinatcnuis, cicrina^ ignca,3: clara, 
vigtlia multa, donnitLopauca^, caro macra^ 
&coiinftabiIc. 

Signa fhlcgmdtis» 

C A p. X L I l L 

/^Um pMcgma nimis abundafi in ore aC- 

cidic muitimdo falivse^ idtft, fputus 

mulcusj 



bonus, fivifcofus, inalus, paucitaslicis, 
©smadicluai, guUniollis& Jingua, raro 
bibic vcl nunquaoi , ni(i in prandio vcl co;- 
m, unnaeKicaIba,inmcaiopfgcr, &in 
laborando debilis , fupcrflaitatc abundaar 
uinafo, oculi Cunt gravcs &ronino!emi, 
tomniis fit bngus : caro. undiciuc rcntitur 
niollis &: lafciva. appetitus dcbilis , paucus, 
acerbus, digcAio carda , infaciccokraU 
bus finc rubeocolore : cgeflio mollis & 
pauca: frioiditacis. in addifcendo cftgrof- 
far capacitatis, oculi fepe lachrymantur^ 

. & prxfcrrim nuuc, pili cito crefcunt & un^ 

H 






■*_ 



C A £. XLIV. 



/^U.n melaiichoIianimisregn«tCt acci'^ 
^^ditardar ftomachi, mtilucuJo apperi'- 
lus contni^ cobr fufcus in facic, finguts eft 
nigcr & rpilTus, urina ni^a, vcl aJitjuannt* 
lutn iuiia » tendcn^ ali<|uantuliim ^A. viridi' 
£arem vcl palUdnatcm, corpus.in txcXn fcn- 
titur fngiduiij , hebeseft inUJjorc , pedes 

frigidi funt , mukum cor fifpiciofum, 
pcrfonacx cogicatu txiftk , fuilc iracunda^ 
tenax , arfiansflate infolitudinc , pauci cft 
&cibi&potus* 



^- 



'Z> SecreU^ 7(atf4M* 3^5- 



C A p. X L V. 

NAcur4 qiliil£acitfrufl:ra,5c inunocjuo- 
quefcmper ficitqLior! mcUaseft, 8c 
idea nuUa qaaliris eft octof^ incorporc» 
Scicndum eft , quodliomo anacivitaccfua' 
ufque adfeniumdeficcari non ccftac, ni- 



fceiis uc moriatur. In calitla ref>ionp funt 



feomines natura brcves , xn pclle , ut patct 
de /Erhiopibus , vel rubci albidiue intcr 
niixta aliquantulum , & in carne func licci, 
crifpt , capilioshabent uc aroflTos , afperos. 
Et \n frigida rcgionc nafcuntur hoauncs 

iongi, inpclle /muUum albi Scblandi, nu- 
di apilisvclquafiqui in fuo elTcfunc ex- 
tenfi albi & bkndi. Noca quod rcgto cf^ 
multiplex in provincia & in matrice mulic- 
m, qux li ucraquc fucrir caltda creatu- 
ragcncratur , & gcncrata manct nigra vcl 
bruna, &.ii fucrit Frigida, ciScicur a!ba plus 
vci minus fccundumrc^ioius complcxiu^ 



^ 



*. 



D^ not/P^ammM ahimiantm Im 

C A r, X L V I. 



"r\ E Judieio co^'cationts fomniorum xtx 
^ dicuniis,qaodeorain aliud eft vcrum. 



aliud. 



n; 



3^4 CMtchacIh Scott Lzkfftts, 

aliii J eft falfLim, Item fomnioruin almd H- 
guiticac de pro^c-erif is , aliud de pra'fentr- \ 
bus , & aliud de facuris » & aJiud lignificat 

^l^ P^^^^^^^fi^m. Ec omnia ifla attenduncur 
cikicjuibufdam propcer a^catern jpropter 

cibum & propter rempus lunationis , quia 
alicer videc iafoanus puer,5c aliter javenisr 
alicer & oliud fencx , & aliter & aliud ^ti- 
lierinc^uolibcrfuiftani. Itetnomniumat^ 
que digeftionem cibifumpci vd nihil ligni- 
ficac aut de pr;KCericis. Somnium indige- 
llionc fada , fed nondum perfecla iignificac 
depr^ieatibus faais> licetfianc cum inter- 
vallis. Somoium poflrcomplecam digcftio-* 
nem cibi ailumpci fignificat de futuris om^ 
nino, Undecum quisdormiendofoninia- 
veric aliquid dc in excicatione fomni libi vi- 
«iecux excraneum & miigntEfignificationis 
& cupicfcire quid fignificat, confelHmfnr-' ' 
gat, &illudnoce£, autnoadormiacplu» 
fupcr kcus , fuper quod fominavit , 8c tunc; 
xecordabitur in die , hifi niulta fomnia vi- 
deric ion^a dormitacione. la die autem & 
aii(]uid iliiusfomiiii oblitus {Ic,creac fibicar 
puc rstrorfum , iibi eft virtiis mennorix , & 
CUQC cum pr.^judicationis auxiliofacile erit 
memor* itcm fomniorum auxdam figni' 
ficant lucrum , <^ua:dam damnum, qu^dani. * 
gaudium , <jU2dam trirticiam , Qused^m 
ffgricudiaemj cjusedam fanitatem» qu^edam 

beilum j cpaedam liaborem, tju^dam ro- 



'^atm^, 5*t 



qtiicm, quxdam folummodo explicatio- 
nem fomnn; Verbi gratia. Ciim liomor 
fomniat ia hora debita fui ftatus avem ca- 
perc , kicrum li^nificat , avem perdere , 
damnum figmficat,p!oure gaudium iigm- 
ficat, ridcrc triftitiam lignificat^velle curre- 
re&nonpojTe , irt^pedimentum fignificat^ 

Sc fic de ca:teris. 



Somniajignificanm dominitim 

fanguints* 
. C A i'. XLVIL 



C 



videre rubcum colorein , ut miniura , 



ciaabrium, tinaani fcaikwra , findpnens 
rubeata, vel violaccam , morellam, rofani» 
migranatam , fanguinem , fcftuni facerc > 
nuptias Tel fponfalia , vel adeffi in talibus. 
Gomedere ctbum dulcem & rem fipiJara , 
Tcntjre ventum , ponere ventofum in carnc^ 
aliqucfii viderc , carncm fanguinolentam 
S£ hujufmodi rcs rubeas aut rubicundQ 



Somnia fignific ant U dominmm 

cholers ritbe*. 



c 



« 



C A p. XLVIIL 

Um cholera rubea regnat, homo fom* 
niat fe videre igcem ardcntem j carbo- 



ncs vivos, prunas acccnfa, , [cmtilhs, cllhx: 
num , tornaccm , ccrcura , fulgur , aiidire 
tonitrua, ca:]am rubeum, inflammarura la- 
pidem , Iitem verborum intcr aliquos , pu- 
gnam , percuirionem , rumorem , calorcm , 
caJlum , lothonem , aut chalcum , auruin , 
ramum^ aunpigmenrum, capillos blandos, 
flxmare, comedere^ 



'7- 



m 

phlegmatis. 

C A V. XLIX. 




Um phlegnia rcgnar , homo-fomniat fe 
videre pluViam , mare , flameo , foii- 
«era ,«a.^uam , canalem , puteum , lacum , 



pifccm, rete, linum 



aoiuereahquid, ut manus, paiuium , yiit- 
f «^oJorcm album , cefuram , calccm , ca- 
jcum , bombicem , cadcrc in aqoam , fugtf- 
*os, laciirymas , fputum , fyrupnm , aquam 
Aaunre, lixivium natare , caniiios, tcgulas 
nlare & hiijufmodi fimilia. ■ 

^omnia fignificmtm domi?nam 

G A p. L. 

C Um mclanchoiia regnat , homo fomni- 
ac fe videre colorcm nigrum & fufcum, 

Et fiuimra, tencbram, fepukuram, ia&- 






L 



Ve Semtis ^mm* B^T 

mumhorpitalc mortuorum, cadnver , tK 
morem, tjifllciam, impocentiam , clle m 
carcci-c lisatum, vfiftem cilc ftercoratam & 
fimilia. 

r 

Somnia ftgnificantia caUiitatsm. 

C A P. LI. 

l^ Onftat quandocalldaeft complesio,; 
^ homo fe videt in fomiis ftufEife , bal- . 
nearc, adfolem ftare,incedere pcr ignem,fc 
igne oftendi Ytlferro vel cahda & funilu. 

Somm^^figmficantiaJrixiStatem' 

p 

C A P. LII. 

I 

C^ Onftjt quando frigida eft complcxto. ,, 
^ honio in fomniis videt Ye effc itiloca^ 
frigido , gkciem vidcre , tangcrc mvem . 
ferrum . pniJuam , pbaibum, lapidem, e« 
frigorc trcmcre, criftallum , albmnen ovi, 
kc coagulatura, & fimiUa. ' 

Samnia fignificmtia hfmidit^tem, 

C A P. LIII. 

■_ 

ptDnftit quandohuroidieftiomplexio , 

• Jioraovidet infomnits fe tangere rem. 

iXLoIIeiu 



lOS CMtchach 



mollem & lcveni , fivc tcneram, comederc 
paaem recenrcqi , bibere brodiura, mia- 
gere , aquam palpare» 

H 

^^«?w^ fignijlcantU ftccitm -au. 

C A p. L I V. 

F 

<Q Onftit, cjuando ficca eft complcxio, 
iiomofomniat Tc voLtre, iafefieriin- 
luttas, afiquidlevitatiscapere , avem vo- 
lare , penaam , foHurn arboris , vibrarc 
lcolas, montem, turrim , exprimere ali- 
^uid vel dmihr^ , & hujufmodi & firai!i3. 




ignificantia repktionm 



hHmoram. 



C A p. I\r. 



'O ^^^^0 repletiohumorum cft incor^ 

^ pore , honio fomniat fe gravnri ab -ili- 

^ao vcl oncrari per volanutera aut violcn- 

• tum , vcUe ire iiec poffe , aut fe levarc ntQ 

cxdcbihtarcvakre. 

Somnm fynificantm maks . 

Uando in corpore fmit mali humorc^ 

& nixnis regtuat , liomo videt in Co^' 



*i 




' 



m 

niisTc Irc per locaccrnofa , fcrtiJa, ^meii- 
ftruuxn, rem turbulcntam & fimilia. 



i!f 



D E N O T I T I A 
C A P. L V I L 

Uguria funt 111 canonibus ccclefia: 
invenu, tamen dicimus , quodqua*- 
^am accipiuncur per obviatioucmhominis 
vel alterius animalis, vel auditum vocis , & 
tic & lixc angur , auguris, eft , cjui vel qua: 
per talemfcientiamindicat rcs futuras,S:fic 
per figna liujus fcientio: fingnla in gcnerc 
judicare fcit & novit. Unde fciendum efl , 





quodauguriorum quxdam fignificantbo- 
fium eventum , qua;dam m^ilum evcntum,' 
■ qua^dam medium inter utrumque- Sunc 
cnim quasdam notabilia , quibus propric 
^"guria confiderantur, utfternutatioofci- 
tantis, obviatio volatus avium , cantus 
^vium, voxaudifa locutionis, circapro- 
pofitum negocii ucfomnium anteceJcnsj 
unde liomo facit augurium honiini ficut 
cxtera animaliafaciunt, utaquila, comicu- 
la 5 noaicorax , corvus j bubo, picus , felis, 
canis, porcus, equus, &c. uthabeturfn 
libro arguriorum. Item auouriorum qu^* 
«am poft , <|turdam dextre, quardam lini- 

ftre 5 &cum 4ivexfa fumxafuadifpofitio- 

uc <juo- 



^xo t^lfchaclk Scoft LiklhfXt 



nc quodlibct ■fi.iorum propric nominatur , 

ic proprio nominc cognofcicur incerpre- 
landain. Tamcn dicimus <juod auguria 
fant numero x x i. ad ini^ar x r i. figuo- 
lum coclij &fanch2ec. Fcrnova, ftrve- 



tus confert en^phonenthfci , mofarnova» 
^fima fervetus , & hxc fiunt tn dexcro latc- 
re. Iniinifiro verolaterefunt, Confcrno- 
va , confervetus, variamhariam jfcaiTarnG- 
va, fquaflarvetus, Cum aatcm ifta iio-^^ 
mina iintgravia& muka: fignificationis, 
idco pUcet nobis Ca cxponcrc fuflficicnter» 
Fernova eft augurium <juando tuexivcri^ 
domum tuam, caufa facieudialiquid, ^ 
cundo vidcshomincm vclavemcundo vel 
volandoitacjuod tc ponat antc in liniftra 
partc tui, .& iftud cft libi figt^ucn bon.^ 
Kgnificatioflis fuper ncgocio. Fervctus 
clt augurium , c]uando ni e::ivcris domum 

euam caufa faciendi aliquid & txinAo frtm 
invcnis , vcl videt avem vcl homincni p*tn- 
iantcm ante teiofimftra partc tui&ift^^ 

^fttibimalumfignum fuperncgocio. Va- 
fiam cft augurium , quando homo vcl 

avisfuo iiinere vcl volatn antc tranht vc- 
mtm i dcxtra partc rui , & rcndens in iii'^^' 
firam ev^cfcit, iftudcft tibi b^^^^um %' 
nnm fupcr negocto. Confcrnova cft aug^^ 

rium , <5uaadQ prius invemcs homiacm ^ei 
avcm cuntcm vel volantcm , & fc nspaafet 

amc tc indcxtia pane tui , riimt^ tc , ^ 

^ iftud 



*J)e Srorfit Mattir4. IH 

iftud cft tibi bonum fignum fuper negocio. 

Confcrvctus cft augurium -quando prius 
invcnis vel vidcs hominem velavem lc re- 
paufantem in dexccra parte tui tc vidente , 
& iflud cft tibi malum fignum fupcr nego- 
cio. Scifmafarnovaeft augurium,cjuaDdo tu 

vidcs homincm vel avcm poft te,& tc confc- 
qui& tranfircante: & auiequain pervcniat 
ad ce , vel cu ad eam , alicubi fc repaufet tc 
vidente in dextro ht£re tui , & tunc cft ribi 
bonum ilgnum fupcr ncgocio. Scifnurve- 
tus eft augiirium , tjuando tu vidcs homi- 
nem pof! ce vel avem paufancem j ica qaod 
fittibi dexcro i htcrc , iftud eft tibi malurn 
fignum fuper negocio. Scaflarnova cft au- 
gurium, quandovidcspoft tehominem vcl 

aveni & antec|uam pcrveniac ad tc & ru ad 
eam, in locorepaufct te videntc , ^ignificat 
bonum iignum fuper negocia Scaliavccus 
eft auguriuni, qn.mdo vides homincxn prx. 
terircvclavcm in Iocopaufanccm,itaquoii 

fit tibi iii flniftro latcre tui > cft cibi malum 
fignum fupcr ncgocio. Emponcnchifci cft 
sugurium, cjuaado hottio vc! avis vcnit a 
laterc finiftrotui & tranfit ad dcstram, ncc 
cam vidcs repaufare, fcd evancfcitadte: 
tunc eft cibi bonum iignum fuper negocio. 
Hcrrt;nam eft augurium, quando homo vel 
avis adcjctro Uccrc tui vidit infiniftrum 
tn-tniiens pofl cergum tui , & eam vidcsali- 

cubi xcpaufarc, tuHC eft tibi malum fignum 

fupcr 



/ 



■W- ^J-^ uit 



31* K^licJsaelis Sccti LiheUus^ 

fupcr negotlo. XJt autem Imgula qux ^lxi- 
inusevidcntius intelligantar, libri ^tigu- 
xiorum hac poiiimus in.excmplo. 

\ 

m 

2)^ nofitia fiernutatioms* 

C A p. LVIIL 

gTernuto, asjvcrbum eft; & fignifi<:at jflei- 
nutare. -Ec haee fternutatio ipfe ificni 
a£ius cft qui dicltur fternutatio. Nec aliild 
fiernutatio quam fuinofitas eorum > '3"^ 
afccnduiit in caput uH^ue ad ccrebruni- Et 
cum ibifepius abundcntnocivaquam ju- 
vativa anaturadep^Ilit & catkndo cxicin 
idu pcr nares & per os. Potcft autem veta-, 
ti fternnt.itio,ne fiat quin fentitur continge- 
rc. Si ocuH parum friccntur, confeftiti^ cef- 
fat , animali tunc caput purgatur a rnaus 
raporibus : utdomuii fumoquandocx- 
pcJIitur i vento^quid autcm una ftcrnutatio 
vcl du^ boui vel mali fignificcnc , bic pcn^^ 
cxemplum. Dum cnim aliquis ocgocio 
cmpcionissvcnditionisjutintelicdusj&cjc- • 

ccric duas flcrnutacioncs , vcl quatuor , ^ut 
alibi pcr alter^m £a£ix fucrint, & cosfcftjni 
fe kvat, fifcdcac & d ftatim pcdibus fc mo^ 
- veat • & incipiat irc cum complcndi nego- 
ciumiSvcintromittcndi qui profpcrabicur 
inco, Etfifeceritukra mutuor ftcrnuca- 
tione^ , non pertinet iibi uipcr fado , cam ^ 

Ct fub dubitations fcicndi vcritatccn? "^^* 

iiiud i 



I 



De Sccretzs T^ttir^, 5I5 

fllud videat adliuc per aliud iigniim , Ut ob- 

viationis figno, &c, Si verofecerit unam 
ftcrnucationem vel rres , omnino delin«^uac 
omnia um dicendo j quam in faciendo , eo 
guod de fa£lo non poflet pervenire ^d bo- 
num finem, nec ciroj iiec facile, Item fi duo- 
t homines <juali ia uno momenro fecerinc 
duasfternutaciones 3 id eft, quilibet eorum 
^fecerit fuam fternutarionem, tunc ei eilbo- 
t iium fignum facicndi aliquid propofitum ia 
j certo fadojunde liatim incipiat negocium, 
^^ Sc profperabitur ih ingreilu maris cau(a ne- 
ociationis 5c etiam per terram, Da:£ fter- 
nutationeseibonum ifenum fenificant , & 
c converfo > ut de una vel tribus. Irem cum 
<juis rccenter venit inlocum una fternuta- 
tio ei benc fignificat & c converfo , ut dux 
vel quatuor, &c. Itcm unafternutatio in a- 
Jiquanode fadapec quenquam de Eimilia 
donnis , bonum Jignificar, ut lucrnm, &e. 
veromalum utdamnum, &c. Verum eft 
tiod ilk qui fternutatTrecipct partem figai- 
tcationis hac conditione, quodcxtcra par- 
ticipabunt cumcode illojevcntu. Itcmfi 
du^ftcrnutationes fianc omni nocle ab ali- 
qiio, & iliud continuctur pertres nosfies , 
fignum eft quod aliquis vel aliqua de modo 
^ori£tur,vel aliud damnum domuicontin- 
gct , vel maximum lucram. Item in introi- 



tu domus fi quis novicer habeat iinam fter- 
ntttatioasfli tute in^iet harreditaturus. Si 

O vero 



3l4 CHIichitetis Scoii Lilelhts , 

j j 

vcro duas , cxeat, & eam non habftet.Itcni 
homiGe jaceiite ui hSto fuo , fi vi^ilaverit 
& fecerit uxiam fternuutioncm, efi: libi fig- 
nnm malum Lnfirmitacrs, vel damni. Si ve- 
ro dormiat,& feccrit unam ftemutationeaij 
pejus lignificat, ut magQam tribulationem, 
rnortem perfon^E , vel impedimentum gr^- 
vilTunumauc maanam rerum perdicionem* 
Si vero aiiquis in ledo jacendo duas feceric 
fternutatLones & vioiie!C,ficruum eft bonuaij 
ix lucri, vel fmicatis , &c. Sed fi dormiebat 
tunc eft melius , & fi omni nofte duar fiant 
fternatationes ufqne ia tertiam nofleni? 
tunc cft fignum optimum aut in lucro, auc 
in aiio honore , &c. Icem fi aliquis tota die 
ivcritjUt mercator & peregrinus,aut partini 
in dicj & repaverit in diquo hofpitio, & ib^ 
repentc ficiatduas fternutationcs, locuni 
mutet: & vadat in aiiud hofpitium,co quod 
profperabicur/alioquin adyerfabitur. Item 
Cum quis petendo aliquid cauf^ operanJi 
cam rem velrctigerit, habuericunaftermi- 

tationem confeftimdifcedat de Iocoilio& 
immittat oitinia illic & ahbi tentec, 5: tunc 
inde profperabitur ali<^uantulum. "Et it ha- 
buerit duas fternutationes , tollat ipfam fe- 
care & eam rem non permitratnec amplius 
diffcret. item fiquispoft faftam nuper de 
aliquo unam fternutationem fecerit; cunc ei 
fignificatur (^uod omnia in paflo ftabunt 

firma. Si vero tres feceric pailum non fer- 

vabir. 



'^atnti. 



m 



vabit. Icem ii qius fummo maiie in Hie fu- 
n« cum fede kao levaverit , unam habue* 
rit , fignificat , quod totam hebdomadam 
habebitprorpefam lucro vel aba confola- 
tione^ Si vero duas liabuerit, rotum contra- 
riura eri: , fi quis perdiderit equum , anna- 
lum, &c..&exie!is domumfuamcaufa qua?- 
rendi, & in exitu nupcr habuerit unam fter- 
mitationem , fignificatLir ei rem fu.am rec«- 
-perare. Si vero duas habuent , nunquam 
rem inveniec, Item die domimco funitjio 
mane cum quis furgit de kao ii tres fter- 
nutationes habuerit , ci boaum figniiicar. 
Una ver5 malum fignificac.ltem antepran- 
diumvel co:namquafi vokns incipereco- 
inedere ,'duas fternutationes i\ fecept . bo- 
num ilanificat, ouavero malum. Virm- 
firmus jacens in ledo fi tiroeat,& diffidatur^ 
&habeatunam fternutationem , fignum eit 
mortis : fi vero duas , evadet, maher gravi- 
ter infirma , fi in kao habuent unam fter- 
nutationem eft fibi fignum liberaiioms , 
qua; vero mortem fignificant. 



2. I>^CI 



v^ 



CMkhaelis Scoii Lthllus , 



N 




INCIPIT TERTIA 

P ARS, 

In qua conthentnr capitula phyfiono" 

f>ti^ tn f^ccic tttriiif^Jexus yiri ^ mulicris. 

C A r." LVIII. 

F- 

p D particulasquidemcorporurn 

utriufciue fcxus videlicct viri& 
mulieris plenius revercentes,fc- 
cuiulum feriemfcrme cujuflibet 
pcrfona; m omni ftatu fui di*ci- 
tmsy quod phyfionomia eft ingeniofafciea- 
tia naturarjper cjuam cognofcitur virtus cu- 
juflibet aDimalis. Et quouiSm membrorum 
qlisdam funt limplicia , uriingua, cor, &c. 
cjuxdam ver o compoiita , ut oculus , nafus, 
&c. Idcirco dicimus cjuod multafunt iign^ 
qu^ fimul viyuDt, fomnia quorum dant ju- 
dicium fapicnti& ideofciendumeft ^ quod 

K3ultiplex eft diiFereutia inter virum & mu- 
lierem cadens in ]udiciofcientia:quxdici- 

ciiur phyfionomia. Quare accipienda eft 
proprie in viro & improprie iamuliere. 
Caufa eftj quia vir in omni compoiirione i- 
pfam plenius apprchendir <]uam miilier, ut 
evidenter appareat fcieatia canonum qui 
funt ujfra per modnm c^piculoiuiB . & ob 
hoc dicimus , quod pro viro iatcUig^^^^ 

proprie jtidiciun) uuiufcujtifque capituli , 

- &pro 



^itiYJS. 3^7 



i 

&pro muliere improprie, companttota- 
men intelleau ipforum ad idem. Quarc 
n^ao-num io^eniuin dcbet adliibere com- 
preheofionibus omniam qux funt neceiia- 
riahuic, fab vi colleclionis priufquam judi- 
ciuniproferaturatriufque fexus , ii cafas e- 
veneric in.aliquo judicandi videmus cnira 
vimminfacie confimilem niulieri , quem 
tuncfagacicerafpeximus , judicamusde il- 
lo , & ita de cxceris partibus corpori& uc 
nianus. Videmus etiam mulierem infacie ," 
& Kxc erit carnaliter limilis viro , fola diU 
poficionemembrorum fcilicet tamaliena- 
rem parcium corpons, uc manus, &c.quaai 
f^cici , nuncjuid judicamus de illa c^uemad- 
niodum de viro poffumus judicare ? ncc^ua- 
quam , fed alicer 5: dcbilius pro eo ^juod 
^omplexio mulieris valde diftati mera ra- 
Uone& complcxiooe viriinomnibusmo-*^ 
^o <jui dicitur communis cffe, Sed de com- 
n^iunidua: partes attribuuntur viro , & rer- 
tiamulieri Unde volentes ordinem omnL- 
um& fingubrum partium membrorum re^ 
tinerc, A caplte nunc incipiemus, priacipa- 
liter ponemus rubricam unicaique partt 
corporishumaai &non alterius animalis, 
yt opus noftrum ^11 facilius omni leclori. Et 
connumeratis omnibus membris parricu- 
Wirer afiimmo capice ad plantas pedum , 
finieaius ut ipfum "^opus cum auxilio Dei t 
gui de niliilo cunda creavit fobs guber- 



318 Mkhaclu Scoti Lihcltm , 

mns omnia, difponens magno regimine J&- 
giencixj qui non &Uitur. 

I X 

T 

L 

fjApilli phni & exrenfi in colore albi * 
vel blandi ll fint fubciles , & nioUeS li- 
gnificant homiaem nacuraliter timiiJum 
corie, debilem viiibus, pacificum infocic- 
tatibus j ubiqtie conYenientem ^ man- 
fuetum, Capilii groiTi & ericii, acbreves, 
ilgniHcant hominem naturditer forteni,fc- 
«urum, audacem, inquictum, vanum, faepe^ 
fallacem, cupidum pukhrorum, & plu» 
fimplicem quamfapientem , licct forturt^' 

€1 faveaE. Cujas capilJi funt mixtim crifpi? 

fignificant hominem duri ingeniijaut mul- 
IX fimplicitatis fiye utruncjue. Cujusc^- 
pilii funt multi fuper tcmpora faciei, & fii- 
pcr frontem quibus frons valcc Judicarc 
pilofa , fignificanc homincm fimplicem > 
vanum, luxariofum, cito credecttem alteru 
in moribus & loqnela rufticali ♦ %^^^\l^'^' 
genii» Cujus capiili funt mukum cricii & 
clevati Sc caefirea: ex fna formofitate fig^i- 
ficani: hominem yalde fimpJiccm,audac£m^ 

fuperbum, duriEcapacitatis, velocisiric» 
menJacemjIax-uriofum,malitiofumin ma- 
3o prxfijmptiofum. Cujus capilli m angulo 

Iroatis > funt valde ericii , & omnes ekrati 

¥el 



I 



^ 



vel pamnicx cisjlicque frous c!ava, fignifi- 
cant homincni {implicem & partim mali- 
tiofum c\xm fagacitate modorum. Cajus 
capilli funt multi, id cft/pifli per totum ca- 
put, fignificanthominemluxupofum, & / 
bona: ditreftionis , vanum , velocis ci^dali- 
tatis . pigrum in agendis , mal^ memort^, 
cupidum multoruni, ac infortunatum. Cu^ 
jus capilli funcrubei 3 lignificanchominenx 
invidum, vcneaofkm^EiUacem, fuperbuni 
& maliloquum. Cujus capilli funt valdc 
blandi,%nificant hominem convenienteni 
adomnia, amantem bonorem , &vanani 
gloriam liabentem. C*ijus capilli funt val- 
deniari, linaificanthomincm convenien- 
tem ad omnia plus ad bonum >qnani ad qta- 
km , in oiScid & opore ftudiofum . fecre- 
tuai & bene fortunatUBi. Cujus capilli func 
guali albi vel glauci , ilgnificant hominem 
bon^ conditionis, & conveniencem ad om- 
iia, timidum , verecundura» dcbilem, bonf 
ingenii, teneraecapacitatis duram ac crudc* 
lem habemem. Cujus capilli fant medio-, 
crcs in quantitatc & colore, fignificant ho- 
mincm convcnicntcm , 6r plus tendentenl 
ad bonum cjuam ad malum , amantem vi* 
tam pacificam,mundiciam,& bonos morcyj 
Cujus capilli ccmpore juventutis func cani* 
cies, figaificant hominem moveacem a<I 
luxuriam , vanum, mcndacem 3 inftabikm, 
lo(juacem» 

O 4 ^^ 



S^O MkJiaHis Scdii Uhellus l 



C A p. LXI. 




H 

EjOns multum e]evatainrotandam%- 
nificat hominem ]iberalem amicis & 
jotisj^tum, boni inteIJeaus,alteri traai- 
hihmSi multis gratiis virtuofum. Cujus 
froiis eflplenapelleA oflej& non continens 
rugas, figGificat hominem ex facili litigan- 
teni , vanum failaccm plys {impliceni quam 
fapxentem. Cuius frons cft nimis parva ex 



ffialo, magDanimam,cupidum3puIchrorum 
& honoris. Cujus frons eft cufpida in angu- 
Jis temporum , ut.ofTa c|ua(i foris permane- 
aot , fignificat hominem Vanum &: inftabi- 
Um, \n omnibus debilem, iimplicem,3c tc^- 
iiera! capacitacis. Cujus frons eft ia cempo- 
.ribtis quaii confiaca grofTitttdine carais,fci- 
licet<]uod habeatmaxilias carne plcnas;fig' 
nificat hominem multi animi, fuperbum, i- 
racundurti, & groffi ingenii. Cujus frons eft 
^rugOiaj &decIivisamedio ut lit quad du- 
plexv m facienaii habeat valleni (ive noo,fi- 
gniitcat hominem limpUcem , maanani- 
niuni , magni ingenii , 5c crudelis forlnn^e. 
Cujus frons eft magna ex omni partc , & 
aliquantulum rotimda, nudapilis yel calva, 



parum 



I^UtHy-t, ^il 



parum vcl fatis , figniiicat hominem auda- 
cem , boniingenii &iQtclle£lus , nig.icem , 
malitiofam j niaaiimimuni, magn^K ir^ » 
non bene legalem > &ideo facilemenda- 
cem : Cujus froiis eft valde longa , & alta m 
rotundum , & facies, verfus mentum flr fi- 
gurata in acutum / figniScant homxnem 

■ llniplicem, debilem, conyenientcr Icgalem 

, Sccrudeiisfortuni^. 



^e Ciliis, 



C A p^ LXIL 



r> Ilia arcuata mulcum , & qua: frequentl 
motu elcvantur m altum lignificaac ho- 
minem fuperbumj animofum, vanumj glo- 
riofum; audacem, minacem, ciiptdLim pul- 
chrorum d>c convenicncem ad utraqae. Cu- 
|us cilia funt deorfum declinata cum alter» 
loquitur, vcl alceriusincuemr , quafi laten- 



ter fubeis , Ggnificanthominem valde m^ 
litlofum velfallacem, mcndacem , prodi- 
torcm, tcnaccm, pigrum, fecretum, pauci- 
loqiTum. Cu;us cilia funt rara pilis > figi^^ 
ficanthomincm iimpUcem , vanum ,debi- 
iem, cito creduUim, & in focietate fitis^ 
convenicntem. Cujus ciliafunt naruraliter 
pHcata deorfum, ut qi-iafi fine crifpa, figni* 
Scanthombem iaeruditum, pigrum , tuf- 
piciofum^ ccnacem> invidumr ia iBuitisfa- 

O % cikic- 



.4^ 



h 

^^ iMichacUs StoH LiheWis-y, 

cilefeclu^ioreiii. Cujus cilia funt vaWe bre- 

via, & in colore alba , vel pliimbea , fignifi.- 

cam Jiomincm ^quafi adomnia conveniea- 

tem timidum , facile cito akeri cxedentcxi^ 
& € converfo. 

De Intereilm^ 

C A V. iXIII. 




NterciliaCgDiScant hominem tenacciit > 
uividum, fecretum , fagacem valde capi- 
dum puichrorum » vanx forcuua;, plus cru- 
delis <juam dcleciafailis. Cujus inccrcilia 
funt longa valdc , figniificanc hominem ali- 
qnantuUiai durxcapacicatis , fubtilis iatcl' 
leftus 5 mngna: aucfacia? sfmultsefelicicacis 
& axncitiie clara^ & pcrfcd^. 

/ 

De Oculk. 



^■in 



o 



C A n IXIV. 

Culimagni, iclcfl:, groffi ffgnificant 
homiiiem frequenter pigmm <juando 



^ue audaccai , invidum, partim verccun- 
4um&parcimnoa fecfecum, CQnvenieo- 
tem , tenacem, vanum , ievitermcndaceruj 
magn;^ ir^, mal^ memoii.x ^ groffiingenii 
& parvi inreiieaiis, 5c minus CipiestisB 
qaod fe reputec fcire- Cujus oculi fonc in 

ca^ice conwvi iatus &longini|ui vifas ^ ii 

anific^it 

£2 



o 

53 



Bc Secrcils V^iar^es p$ 

^nificanthomiaem rufpiciofum , iiulitlt^ 

fum, magna^ Irae, perverfum nioribus, va!- 

4e aiemorcin , aiidaceni, crudelem , facilc 

mendacem, minacem , viricfimi, luxurio- 

fum.fuperbam, invidum & feduaorcn^ 

Cujus oculi foris valdc prominent jfigniS- 

canthominem limplicem autftukum , pa-. 

rum verecandum,aliquantulum largum,£i- 

cile fervitalem , groiTi intelleaus & inge^ 

nii , cito convertibilem ad utrumque. Cu- - 

jus oculi acute intuentur & ftudiofe ciliis 

dcclinatis, iignificant hominem tnalitio- 

fum , & mukoties fedaftorem , falfarmm * 

fxpe mendacem, invidum» tenaccm>fccre- 

tum y tmpium ? ncc benelegalem. _ Cujus 

oculi funi parvi & rotundi convcnicnter , 

iignificant hominem verecundum,debjlein 

fimplicem , cito credcDCcm difta alterius, 
grofrunt;euii,tardiiace!lcaus, Scftequea- 

tercrudclis fortunx, liberibilernalteri, Sc 
convcniearer verccundum, Cujus oculi 
funt obhqui.fignificant homiucm&Uacem» 
lcgalem , tenacem , invidum , iracundum, 
mendacem > & in mukismalitiofum. Cu- 
jus oculi func varii & intuitu vagi , lignifi- 
canthominem fxpc mendacem , vanura> 
limplicem , luxuriofum , feduftorem, cito 
dteri credentemj invidumT animofum, cu- 
pidumpulchrontm, & facikconvcrtibiiem 
ad uirum^juc. Cu|us oculi fxpe connivent 
Scmoventur anteSc retro,tignificaat homJ- 



3 '- 4 iMkhad 



nem Iiixuriofum , iaftabilem , firpe mtmh- 
ccm , fa:pe fdnuium , prodicorem , infide- 
len^, pra^fumptuorum, & dHrum ad creden- 
dtim alten. Cujusoculi in albedine funt 
citnni, Iignificani: hominem fimplicem,fx- 
pe mendacem , vaoum , fallacem . fa:pe Iti- 
surioium, mfidelem akeri, & conveniencer 
lecretum valde fui fcnfus & magna: ir^. 
>ujus oculi fuht multi motus aut duri five 
tardi mtuentes tamea acutc cum reclinati- 
onecarnis oculorum , fignificant Eominem 
valde malniofum , in multis yanum , plg- 
rum, mendacem, inndelem , invi(iiofum& 
nxofum; Cujus oculi funt quaJi rubei , vef 
ncioli lacrymis vel fanauinc-figriificant 



IlO 

fum 



Jc 



mendacem, vanura , fimplicem, tener^E ca- 
pacitacis , fedudorcra , & cx Eicili piirm. 
Cu;usoculifuntvaldegrofli, quafi fimiks 
ocuUs boum , fignificar Iiominem iimpli- 
cciri, tardi intcllectns, inalce memorix , Sc 
gi-oilx nutrin^enti. Cujus ocuH funt in for- 
«umediocris, tendentesad nijrredinera, H- 
gnifacant Iiomineni conveniencer pacifi- 
cam , manfuetum , lcgalcm , iuacnii boni , 

"lagn, xntelieaus, & convcaiaiter aitcri 



ftrvitialeia» 



ii 



\ 



m 



\ 



Bi 



*Dc Sccretis '^atm-^. 325, 



Ve TSlafa. 

C A P. LXV. 

NAfus longus aliquantulam rabdlis, fi- 
crnificathomineiii aackcem, curiofuoi 
in fadtis , iracundiim, vanum, ciroconver- 
tibilcm , ad utrtimcjae debilem» & ex facitt 
credentem.CuJLis nafusfucrit longus Scex- 
tenfus, lubens punftum dcorfum deciinar 
tum, (ignificathominemfigacem, fecrc- 
tum , fervitialem , & convcmenter ffdelem ^ 
probum, inagendis Aipplancaaeum. Cujus 
nafus fuerit iimas , iTgnificat bomiaem im- 
pctuofum, vanum, mendacem» luxudo- 
fum dcbilem j inftabilcm , cLtoakcricrc- 
dentem & convercibilem ad utrunque. Cu- 
]us nafus faerit inmedioktus, &:decUnec 
ad fummitatem fui , fignilicat hommeni 
facile nieudacem, vanum, luxuriofum.ver- 
bofum, &craddisrortana!.. Cu|us fuenC 
undiciucgroirus &bcneIongus, fignificat 
hommcm cnpiduai omnium pulchrorum ^ 
ia bonis* fimplicem , in malis fapientcni 
convcnieatcr , bcne forcunatum) fcrvofum, 
ineisqu^e Cupic, fecrctum S: valdc miaus 
fciencenrquam fe fcire rcpatet. Cajus na- 
fus fueric valdeacucus in puacl:a&: medio- 
cris inter Iongam& curtumjgroffumSc 

fubulem. fisoificac horaiaem ctro irafcibi- 

kmi 






I 

SZS Mtchaelis Scotl Lilelhfy ytk 



Icm , vaWe ruifcnfus, facilc rixofani) fagi- 
cem, debilem, malkiorum , feduclorem, 
jninacem & memoretn. Cujus nafiis fucric 
val-^e rotuodus in extremis , & cum parvis 
naribus figmlicat homiaeoi fuperbum , j 
srolTi natrimenci j cito credentemj vanum 
rargum & fidelem, Cujas nafus fueric ni- 
^iis longus, & in punfta plus fubtilis quam 
groffus , Sl convenienter rotundus , figni- 
hcat hominem in Ickjuendo audacem> in 
agendis probum , facile injuriofum ,^ 
failacem, invidum , cenacem, ia fide 1 
fecrecum, cupidum alieni / &multismo- 
dis latenter malitiofum. Cujus nafus ^ 

fueric rccorcus &: curvaciis it\ furfum , Sc 
longus , convenicncer habens pundam 
groiLini , fignificac hominem audaceais 
fupcrbum , tenacem , inviJum , cupidum * 
luxuriofum , mendicem > fedudorem , va- 
num, ^loriofum , bfclicem, rixofum. Cu- 
/us nafus fucric in mcdio valde ckvacus, 
lignificac hominem (x^^ mcndacemj V3- 
num, inflabilcin > lux:uriofum> cico credcii- 
ccm, imporcunum, ingeniiboni,grofll nii'^ 
truDenci, &plus fimpliccm quam fapien- 
ttmy & malitiofum, Cujus naius fuerit 
qualitate rubicundus uhra omncm fpccieni 
c^terorum, iifinificat hoininemavtirum > 
impium, laxuriofam, fupplantantem boni- 

tatxs,groirinutrimenti& ingenii^tcnera: ca- 
faciuiis. Cujusnafks fueric convenicnter 

groffus > 



4 

F- 



'■% 



"% 

4 
fr 



'jij^turA^ ^^'^ 



f uantulum, rtgnifict hommeni (ans paa^ 

groffi insenii , ^ P^Xcem/ubdolofura, 
pienten.,iT,enaaceni,f^lace^^^^^^^^^ 

Eixofuin, inviduraA vanum gt 



^^ narihm- 

C A r. LXVI 



^ -r . „,<T ftriax ac fubtiles, lignmc-i« 

Icm, vanum,gLonowm»>- y v 

ru. , in agc^d^, mod^^^^^^^ 

Bera habentem magnos telt cu > 

n^endacem , invidum , cHptdum , 

Ecnii, tcnaceai, parum "«^^'^"^^; r^Lii^i- 
fes fuerint valde^obtufe, , H-f'^^^,,, ■ 
nem infipientem, vanum. ";,^»^^J,^^"''"^ 
bum, afpero: fortoao^ & UeUicofum. ^^ 



»^^ 







.rr^H - . ri .r. kj 




gum, verecunduoa, do£lrinaIein , & pirum 
comedenrem, Cujus os fetet flatu , flgni- 
ficat hominem iii hepate viciofum , fepc 
mcaaacem, vanum, kifciviim, laiiacem, te- 



nera capacicatisj groiFi intelle6luSjfeHu5:o- 
rcm,, invidum, cupidum , & conveniencer 
alrcrilargitm, noyigerulum, cito rcceden- 
tem , &plas fimpHcem quam fapiencem. 
Cujus o9 rcdolcc flatu , fignificac hominem 
Convenientem in danJo & retiuendo, faga- 
cem, fecretum > pulchrum, cito credentcm 
& convcrtibilem ad urra ^ae» 

c A p. LXviir. 

L 

T Abia oris valde groffa vel nimrum re- 
-•^voluta foris tigoificant homiflemplus 
fimplicem ^iuamfapientemjcito credentem, 

rofli 



^: \ 

\ 



y-%. tS^khaiUs Scctt UhelUis y 

• " "De Ore. 

C A P. LXVII. 

f\ S magnum & Ucium ex claufura & a- 
^^fpertione, fignificac hominem auda- 
cem, inverecundum, facile bellicorum , 
me.ndacejpj verbofum, novigerulum, com- ^ 
meflorem, groffi ingenii, tenacem & valde 
infipiente, Oscujusfucritparvumclaufura 
& apertione, figuificac hominem pacificum, 
timidum, fidelem, fecretum, tenacem, lar- 1 






I 









r *_ 




- - ,-.A. rw^r^_^^f ^.- b^ 



4 

lie Secrciis Natnvi, i^ 

sroffl nutrimenti , & convenicntem ad u- 
traque. Cujus labia flierint convenienter 
fubulia non multum foris retorta , figniti- 
canthominemaifcretum, in ommbus te- 
cretum , fagacem , iracundum, & muki u^- 
oenii. Cu^is hbia fuerint bcne colorata & 
fubtilia quam groffa , fignificant hommeiU 
bon:.conditioTu., in omnbus & cito con- 
vertibilem ad utrumque & cmus ad virtu- 
te. quam ad vitia. C«p labta non fm« 
bene xqualia in omni , ita quod unum fit 
majus ierclignificant hominem ^lus fim- 

urdi intclieaus , & varix fortuna:. 

C A P. L^l^* 

F ■ 

D' Entcs parvi «c debiles b opere , rod ^ 
curt. Ignificant hominem dcb l^ , 

boniingcnii^ ^'="^^^"P'f '"' ' rtiml 
tLim , ilgalem , fidelem , ^^^-^^^"^V "-^,^ 
dam virl brevis. & ad utraque convenie^ - 
tem. Cujusdentes uon funt i'bi.a:quah po - 

quod qiidam funt ftrifti , quidam lat^ qm 
lamrlri, qaidamfpiiru Ugnjtohom.^ 

nem fagacem , boni m-enu, ^^<^^=^;f. j,,^ 
dignofSm, invidum ^ racile converttbilen. 
ad\traque. Cujus dentes funt vaide^ongi^^ 



^J 




um> bcne comedentein, au<laceai> forccxna 
difcrctmn^&faifcnrus. 



I 



'] 



350 Midmtts Scoti LihdlHs > { 

Sc quafi acuti Sc alii^uantulum rari & for- . \ 
tes in opercjfionificant homincm invidum, 
gulofum , auificem , qnali inverecuntlum > 
inendacem, falfum, infiJclc ^ fufpiciofum. 
Cujus deates func cicrinijvel pruni,five iinc 
curti iivelongi j lignificant hominem plus 
.ilultum quam fapieiHcm , groitinutrimen- 
ti, cico credcntci"H, turbidi intclle^us, 
faspe£tllacem,mendacem, mvidum, cu- 
pidumalicni, & fufpiciofum. Cujusdentes 
fiint groffi 3c lati , live decHneDt foris five 
iint rari five fpifTi, fignificant hominem 
vanum, lafcivum , grolTinutrimeati, ci- 
10 cred^ntem , fimplicem, falhcem , meu- 
daccm, & tenerxcapacicatis. Cujus deotes 
funtfortcs & fpilTi, fignificant homineni" 
longarvit*E, cupidum pukhrorudi » durae 
capactcatis, groifi ingcnii, magnanimum» 
itmkumfuifcnfu5,noviga:ulumi&citocrc- 
dcntem- Cu/us dfntes funt debiles , par- 
vi , rari & cxilcs » fignificant hominem dc- 
bilem, brcvisvicr, fagacem, capicttati 
bon^ , cicocrcdenccm > commupiter verc- 
cundum, traarabilcm, manfuetum & legi* 
lcm. Cujus denccs funt fortes & fpifTi , U- 
-nificanthomincm lono;ie vitx, luxurio 



J>i 



Dff Si^citti^ "^atuta^ 53* 






F 

T 



^= 



'nifcathaminemplus fiinpl.cem quain 

fapienteni, groffi ingcnii, mali incel edus , 
cicocreiienfem . &£ici!e convernbikm ad 

Btraque. Cujus lingua balbudt loquendo , 
, ficnificat hominem vaUe fimphccm , va- 
nSm, inftabikm. iracundum, c'roabu* 
conveHibilem , fervitalem & debtkm. Cu- 
jus lin^Lu eft vakk groflk &afpcra.hgmh- 
cat hominem fagacem, malutofum,conve- 
nieticer fcrvitalem , vanum , dedignoium , 
fecretum, proHitorem, novigcrulum, timt- 
dum, impium coavenienter. Caps lingua 
cftfnbtiiis fignificat hofflinemfagacem, w- 
gcniofum^fSile tiniidum, cito credentcm* 
, atqueconvcrtibilcmadutrumqac. 

C A p. txxi. 

V Latus muitus ilgnificat homincmnittld 
* fpurtus & c convcrfo . cujus dcfcaus dt 
duplcx aut cx parvitate pulmonis , aut cx 
vitiofuatc thoracis. Et idco animal mui- 

u flatus eft maicx fortitudmis, Scmuiti 



s 



potus 



I>e 



ii^ tJilfchaclit Sc.n LthellHs, \ 

C A P. LXXII. 
l Ox grolTo in fon o fignificat homioem } 




rortem, audacem, fuperbum, luxurio- 
lum, he]Iuonen7,e.x facili beliicofara, valde 
lai fenfus, mendacem , falUceui, fecrecum, 
■ nacnadiim, cbmofum , invidum. Cujus 
vox eft Cahtilk & debilis parvo flacu , figni- 
hcuiiommem debiknj , timidtim. inteilc- 

a,^ ' %'''^^'^» pa«ci cibi, Ciijus vox 
eft ciara & bcne expcdiCA in fono , fignificat 

iiominem convcnienter providum , vera- 
cem, fagacem,ingeniofum,mendacem,glo- 
riofum Sc cito crcdcntem. Cujus yoxeft 
folida lu cantu: figniJicat Iiominem convc- 
«ienter fortem , intellecluitum , tenacem , 
cupidum alicai &' ingeniofum. Cujus vox 
cft trcmuU , limiSiCAt liominem invidum , 
iufpiciofum , gbriofum, pigrum, dcbtlem, 

^ "?^^^l"f"' ^"H»s vox eft valde alta in fo- 
no. fi<^nificat hominem fortem , audacem, 
^m^^olam, & fiii fenfus, Cujus vox efl val- 
dc afpera , five in cancu ilvc in loqueia , ft- 
gnificat hominem grolTi ingemi.intelleaus 
& nutnmciiti. Cujus vox nimi^ refonat vel 
impediat cantarix, &c. Ugnificathominem 
pius (implicem cjuim fipientem, ^roffi nu- 
trimemi , vanum, iaftabilem , fa^cile timi- 

dum , mendacem , & cico credeutexn. Cu- 



) 



k 



^ 



r 

Ds Secrms '^atnr^* 331 

jus vox cft mxils & p!ena, & grata auditorl , 

li<?nificat homincm pacificum,fecretun:i,tt- 

miduni , tcnaccm, iracundum , & valdc fui 

fenfus, Ciijusvox incipit agravi, ScEait 

in akum, figaiScat homuKm iricandum & 

impccuofum, audaceai Sc tutum. Cujus 

vox in vocationealtcnus mollis , figaificac 

hominem dcbiiem , manfiietum , tenacem 

& faf^acem. Cujus vox in vocatione al- 

terius eft acuta & alta , fignificac homincm 

tutum", iracundum,amlacem, fagaccm, 

maliuofum, & fatisfuperbum* Cujusvox 

eftdirup:a,alca& pUcabilis, fignificatho- 

minem timidum,& cx facili vaQum,animo- 
fum,cito credcntem & luxuriofum. 

4 

L 

Pe Rifiu 
C A r. IXXllL 

p Ifus abundat in ore ftukorum habcn- 
^^^ ttutti fpicnem magnum & c conyerfo. 
Cujus bucca cx facili ridct.Ggnificat homi- 
nem CmpHccm , vanum , inftabilem , cito 
credcntem,grnfl\ nigenii & nutrimentijfcr^ 
vitialem & noa fccretum* Cujus bucca raro 
ridet & breviter , fignificathomincm ftabi- 
lcm j tcnacenv, fagacem,clari intelleftus » 
fecretum, fidelcm Sc laboriofum, Oips 
bucca durc movctur ad ridendum , figuifi- 
cat hominem Cipicntem, valdefuifcnfus, 
f^gacem, ingeniofum^paticncetii) tcnacem, 

ftudiofiim 



tl 



334 KSMklacUs Sc&it UhcIIm , ' 

ilaJiofum fuar arcis, iracundum, rupplaiota- 
ceum. Cujusbucca faciJeriJcCt & nJea- 
do farpe tufllc, vel ofcitac, aut torquet 
Caput, iignificrahoniinem variuni , invi- 
duni , cito credentem , & convercibilem ad 
iitrumque, Cujus buccaridcndo corquetur 
cum^decilione alterius, iignificac homi- 
nemarrogantem V falfum , tenaccm, ira- 
cundum , mendaceiu, aiicjuaataluni pro- 
ditoreai. 



h 

C A P. LXXlVo 



% 



am 



c 



t 



•*"^^ ta tlgnificat Iiounoem pacihcum, me- 
diocds capacitatis^grofllingenii, Icgakms 
fccrcrum &facile convertibilem ad uttun' » 
qttc. Cujusmentum eftacutum &convc-. 
nienterplenum carne , fignificat hominem 
boni intelkdus , aki cordis, Sc fatislaada-- 
bilisnutrimenti. Cujus m^otum eftquafi 
duplcxcjuadam valle» lignificat hominem 
pacificum, groflt ingenii, vanuna , cico 
crcdcntem » convcmeiiicr akcri fervitiakm ' 
& valde fupplantaneum , & fecretum fado* 
rum Cujus mentum eft acutum & fubti. 
Carae , iigniScac hominem audacem , belli-' 
cofumt irafcibikm, dedignofam? rimidum» 
debilem Sc aliquantuluai ferviciaicna. Cu- 

jus mcatuni eft recarvtim,cam v^kt in jun- 

aura 



J)e Secreth '^atttrc» 355 

aura raaxillirnm , & carne maccr quali 
acutum , iignificat hoiaiincm pdruiium ," 
fimpUcemi audacem, fupcrbuni, rainacem 
invidum , tenacem, faUacem , cito irarcibi- 
lcm, iracundum, proditoxem, & furcm 



&: fuppiantaneum 






ha 




C A V. LXXV. 

UJ 

Arba nafcicur viroultra 14. annum pau- 
latim de die in diem,& tunc nafcirur fe- 
mur extra fexum Et eft fciendum quod ta- 
kspili procrcanturde fuperfluitatibus ci- 
borum,himolitas qiiorum fuperafcenditul^ 
quead partes maxillarum velutfumus ad 
foramiua camini, Et cum ampiius non m 
veniat mcatus apcrtos , quibus bcnc valeat 
fuperius afcendere , fic inde exeunt in mo- 
dum pilorum qiii dicuntur pili barba". Mu- 
lieres pene omnes carcnt barba in maxillw. 
Et cft fciendum quod omncs Iiumores qui- 
bu^in viris barbagencratur, in mulieriSus 



menftruum, quod eft eis quodam meatu 
&moca xtatis lunae , quandoque femelia 
menfe , Sc quandoque bis- Cujus exitus di- 
citur eflc fluxus five fuperfluum, Iftud vero 
concingit quando muiicr non eft aravida 
jan> tranfaaa m. annos : & hoc menflruum 
qiiandoque ei in lac tranrmutatur intra 

maxBmas, Vcrumeft quodhiliumoresita 

fobtl? 



33S CMkhachs ScQti Lihelhs , 

fubtlksex natura calidl fiint , quodex eis 
^uafi oriuncur pili aliquando in maxillis 
mulieris, & proprie circa o$ ubi majjls ab- 
undat calor j & hsec mulier dlcitur efic bar^ 
bata. Sciendum quod ulis mulier eft valde 
luxuriofa, proptcr calidamfui compkxio- 
nem. Efl ergoforns naturae& virliis condi- 
tionis. Mulier vero bene mundata i pilis^S^ 
prarcipue circa os , fecundum phylionomi- 
am dicitur efle bonse complexionis, fcilicec 
timida, pavida, verecunda, debilis, mii:is,& 
obediens, & econvcrfo barbata. Iccm dict- 
musquodinmaxillafaciei, auc habetjam 
barbam aut non lubetj<jua; ii habcc,di£luni 
cft, fed fi non habet,aliquidbarba: hocper- 
dicendum cfl: pro non habente , aut non eft 
adhuc in ^erate habcndi,aut cft propria cau- 
fa, qua nunquam poteft cxire. Pucr non ha- 
bec barbam , eo quod non eft^natura cam 
potens adhuc, ncque cjuod poiFuit porl ma- 
xillarum aperiri, & idem iacelligendum cft 
dc puella ratbne mciiftrui propcerlunam $ 
Ioc0 barbx. Cujus barba eu bcne ordinata 
fivc compofita 5c fpiifi piJis , iignificac ho- 
minem bona; naturar, Sc rationalis conditi- 
onis ad omuiafecundum conjunc"ium,S: da- 
tos mores produde &: econverfo. De iilis 
^ui habent eam male compollcam, ut patec 
ineunticWs, qui poftquam pcrdiderint am- 
bos tefticulos, valde tranfmutantur a natura 
viroriina m nacuram mulicrum. 



2?ff Secretu ^tur^» HT 

DeFacie. 

A ■ 

C A P. LXXVI- 

P Acfes qux fepe fudatexfacili motu, fi- 
gaificat hominem calida: natur:^ , va- 
num > luxuriofum , bcnc comedentem &: 
grofliiagenii acnutrimenti. Cujusfacies 
cft valde carnofa, figiiificat hominem timi- 
dum, convenienter la:tum, largum , difcre- 
tum, luxuriofum, mal^ memori^,cito creJ 
dentem audita , & bene Jegalem alteri ini- 
portunx voluntatis , in optato invidum , & 
fatis convertibiiem ad utraque, & valdc 
pr^fumptuofum: Cujusfacies eft maciiea- 
ta, figuificathominem fagacem , fatigabi- 
lem, iiitdledus boni , plus crudelem quam 
pium , tener^ capacitatis & dcdignofura, 
Cujusfacies efl: minutavalde, & rotunda 
figuraliter , fignificathomiacmfimplicem, 
timidum, debikm.groiTi njitrrimentijmala; 
memoriiB. Cujus facics cftfimilisebnofo, 

' fignificat hominembibentcm >inum ba- 
num,luxuriofum,vanum,fortem,facilcine^ 

briatur. Cujus facics irafcibilis affimilatui: 
cito & facile,irafcitur & tenet tamdiu iram. 
Cujns facies eft longa . & macra , fignificat 
hominemvalde audacemlingua 8c fado> 
ijmplicem, rixofum, fuperbuni,io;ur!ofum, 
faUacem , durum i moribus pium , conve- 

Bienter luxuriofam. .Cujus fecies eft com-- 

p jnunis 



55 S ^lichaehf Scoti' Lihefhts i 

munxs inter lon»am & rotundam , macranj 
& cniflam , fignificat hominem conve- 
uienteni ad omnta, tamen cicius in bono 
quam malo. Cujus facieseft vaWc crafla 
£c lata, iigniflcat homlnem plus fimpli- 
ccm 5 quam fapiaitfm, groiri ingcnii , tar- 
dum intEl!e6lum habentem in agendis, 
fepe vana gloriofum , credentem , conver- 
tibilem ad omnia luxuriofum , vanam > 
obliviofum inmalo, falfuni detrccloreaa 
& fupplantaneum. Cujus facies cft valde 
plana line cimore , valde elevata , fienificat 
jhomincm bon^e condicionisad omnia , & 
iatisamabilcm , cito credeatem , fagacem» 
Jfatis fidelem > & plns fimplicem quam fa- 
pientem , ac patientem in adverfa fortunai 
ilujus facics aliquantulum vallat, & plus 
macra, quamcraffa, fii^nificat homineni 
injuriofum, invidum , ^illacem, mcnd^- 
ccm, rixofum, laboriofum tgrofti iogenii , 
Tanum , valde fimplicem , &c tardi incellc^ 
G.m, Cujus fa^ies cft mcdiocris ad quam- 
libet difpotitioncm & ca.'tcranini, tamen 
plus pinguis quam macra , fignificat homi- 
nem in (crmone veracem, facikm, fcrvitia- 
km, communiter in^eniofum , fagacem & 
Enemorem. Cujusfacics eft valde^curva Sc 
longa, ac raacra, lignificat hominem groiTi 
ingenii, quafiadomnia bona fimpliccm , 
tardi intelleclus , & non lcgalem, & cx levi 

occafione TOalitiofum* Cuiusf^cie? cfti^- 

liot 



JJ» 



tior A fronte infcnus ulciue ^\P^^^[''^ 

ficathomincmltmpHccm, magendis.^m 
luuucla mvidum. partim limiaum , pau.m 
audaccm. tenacem..mendacem, vanuav W- 
lacem . animofum , rixofum , grofll nutn 
menti & maUingenii. Cujusfac.es eftbene 

. difporua carne ,"colore ,&/"%?'"' ,^;" & 
ocuU . cUi &c. quibus fit aelet-labd s , & , 

piacrda , figntficat hom.nem _ g^"^^^^ 
bcne difpolaum ad agendum vitia & viru.~ 

tcs. Cuu.facieseft "^^^^^"^^ P'^^^^'^'' ,t 
gaificat homincm non bene fanum , jaWa 

maUtiofum , proditorem, "^'^"'l^^^"^ ' ^" 

perbum , luxuriofum , tenaccm , ^"^ durn , 

• prxfamptuofum , groflx nutnmen , no^ 

■Lefidclcm neque lcgalem Cu,usfacK. 
eftbenecolorata.fignUicatbomincmLu- 

dabiii. difpofitionis , in fua complcxionc 

btum, citacredcntem ^1"^^' ^^^"^''S 
fcrvitialem.intellcausboni, &exfacaUad 

omaia convercibikm. 

JDe aunhm^, 

C A p. LXXVIL 

AUris cft hominis , auricala ci-tcri ani-" 
maUs , & unguis cft hominis , ungula 
csteri animalis. Cu jus aures funt magnx 3c 
I grofT^ , lignificanr hominem limpUccm vei 
^ itoUdum , pigrum , groffi nutriraeuti, ma- 



'J 



n 



340 C^ichal-l^ Scafi Ulelltts ^ 

l^memorias, dura: capacitatis. Cuju^au- 
xesvaldefuntparTse & fubtiles fignificant 
homincm boni ijigenii, intellectus, fapien- 
tix , fecretum , pacificuni , fagacem , timi- 
dumj tenacem, vcrecundum , vanum, glo- 
^ xiofum , animofum , memori^ bonx , faris 
alterifervitialem. Cujusaures aliquantu- 
lum funt long^ , id eft ulcra communem 
formam , vel ampl^ ex tranfvexfo , fignifi- 
cant Iiominem audacemjinverecUDdum>va- 
Bum , pigrum, infipientem , akcri fcrvitia- 

lem; paucilaboris & mult^commcftionis. 

X ■ 

De Capte. 

j 

C A p. LXXVII. 
/^ Aput magnum& bene rotundum ex 

^^ omni parte ii 

tum , fagacefn in agendis , ingeniofum , 
difcretum, magnx imaginationis , laborio- 
fiim, ftabilem&le2;akm. Cujus caputcfl: 
liabens gulam grollamcum coUojquod dc- 
clinct verfus terramiii^nificat Iiominem fa- 
accm, tenaccm^pacificum, fecretum, vdl- 
e fui feufus & ftabilcm in a^cndis- Cujus 
Caput cft longum habcns faciem longam,^^^ 
niagnam ac deformcm, fignificat hominem 
fatuum, malkiofum , vcl valde {impiiccm > 
vanum , cito credentem , novigctulum , a.c 
ctiam tnvidum, Cujuscaput eft valdevo- 

iubiie lunc & iliiiic, figmficac bopiinem 6- 



omni parte iianificat hominem fecre- 







fr" 



l^ratitYtet 34' 



tuum, fiinplkem , vanum, i-nena.icem , fal- 
lacem ,* ra.'ruiTiptuorum, inftabileni , tardi 
iaielieaus,malilngenii,tenerxcapacu3ns, 

aliquantulum prodigura , iiovi|erulum.. 
Cujuscaput eftgroilumbabeus Jatamta- 
ciem, fignificat hominemfurpiciolum, val- 
de animofum , cupidum pukhrorum , fim- 
plicem.fa^^acem, grofli nutnmenti ,Iecre- 
tum , audacem , & non bene verccuuuum. 
Cujus capur eft grofTum & non convemen- 
ler formofum , iubcus gulam curvam SC 
collum groffum , fignificac hominem in ic 
fatis fapiemem , fagaccm , fecretuai , inge. 
niofum , ftabilis imaginationis , fidelem , 
vcracem, &multistrac1abilem. Cuius ca- 



t 



^K-i^. 



habens 2ulam fubtilem 54 



put eft parvura , habens guiam iuulu^ - - 
lonaam.iirrnificat hominem valde debilem, 
inflpientem, pauci cibi, doarinalem & noa 
bcne fortunatum. 

. C A I'. LXXIX. 

GUU cmMx fl ve macra aut crafTa figri- 
ticat hominem vaiu gloriofutntvaauffl, 
timiJum, brcivum.^icile mendaccm,coa- 
vcnieater fagacem , m.tgnx nx & diu de- 
dignoftim. Cujus gula eil: macra & fubti 
lis , $i m c|ua ven.^e apparenc , tlgnificai: ho 

miDcm mala: foriuniE , dcbilem, rimidum 



^- 



34* ^l^hacl^s Scoti Uhellut, 

pigrum, groffi nucrimenti , cko crcHcntcm 
& conyertibilem dd utraque. ^ 



G A p. LXXX. 



C 



gos ^?^ g 



^eni hmplicern, & non fccretum, timidumj 

indoarfnalem & cito convertibiJeni ad uc- 
'r-^^que. Cujus collum eft curcum fignificac 
«omincDifagacem, tenacem, ftlbcem,fe- 
crerum , flabilem , difcretum , iracundum, 
»t5geniofum, magniintclledus, convenien- 
terfortem, amamcmpacem donumumac 



oa^uia iimA^i^ 



C A i^. ■ LXXXL 

§ PatuJa: macrx & miniitxiignificant fia 
miGem clebilem,timidum pacificum,pau 

C* Jaboris.cito crcdcnccm,& ad omnia con 



^ert^biiem, -Cujus fpatula; ixMxz rarx & 
grc«x% iigniJicant honunemfottem, tcna- 
cem, fidekm , groiri ingenii ic miuimcmi, 
^mphccm^muJci Liboris, (ms comedencem 
&Jibenter, ftansemin pace. Cujusfpaculai 
func CUrvjeadiijterius^tignificaiit bominem 

pigrum, 



n ■ !■ 



i^P|A*±*J-. 



\ 



'2^iur£, '343 



pigriim, ragaccaijfecrctum, ingeniofum &c 
fuppbntaneum. Cujus fpatuLxfunt abra- 
fx,li<Jnificac hominem finiplicemjtcnacem, 
laboriofum, niodeftum in onniibus , ut lin- 
gua & comelliane, pacificum , citocre- 
dcntem& convcrcibilem aducracjue. Cii- 
Jus fpacula; funt in a:quale5 , utuna earum 
&t alcera major , figniikant hominem pi- 
'^rum.tardiince!kc!:us,<iroili ingenn 5c na- 



trimeaci, limplicem» dura: capacicatis,fide* 
Iem> audacem , cenacem , prodicorem, faU 
fum vVnoncrcdfntem. Cujushumen fpa- 
tularum funt valde cleyati , figinficant ho- 
niincm apertx vnx moribus,invtdam>iim- 
pHcem, vanum, mendacem, inftabilem,au- 
dacem, invcrccundumScrixofum* 

w 

*J)e JSrachiiS. 

C A p. Lxxxxir. 

Rachia longa, qux cxtenflonc atcjngunt' 
geaiia , liccr raro concingat , lignficani: 
hominem, libcralcm ,audaccm, fupcrbum^ 
impccoofum defiderii, dcbiIem,fiiupUceai, 
cogiraminis pauci^ & vana gloriofual Cu- 
jus brachia fiiut vaicfe curtarcfpedu ftatu- 
XX cprporis , flgniucant homiuem beliico- 
fum, ingracum, audacem, invidum, fuper- 
bum, fatuofum jtcnacem, Cujus brachia 
funtgroili offibusnervis & a\nlu carne, 
fignificanc honiinemconvcniencerforcem ^ 

p ^ fuper- 




flflFflP^^"^™^ 



344 C^Lcham Scctt LibeWu , 

fHperbum; cicoprsfunipruofuni, imUara , 
cupidum pulchrorum , & cko credentem. 
Cu;us brachia funt pingiiia & niufculofa ,. 
«gnificant hominem vana gloriofiim, ciipi- 
^am, quorundam deleaabilem,& plas inli- 
piencem quam fapieateminagcndis. Cu- 
;us brachiafiinc vaWe pilofa fivefintma- 
cra, five cralTa , & mollis carrjis, fignificanC 
riomincmluxuriofum , teners: capacitatis y 
defailem , mulc^ fufpicionis , & fagacfcer 
malitiofum. _ Cujus brachia funt valde nu- 
ca piiis , fignificant homincm tenera; capa- 
«itatis, magns ira:,cito credentem,vanum, 
Jafcivum , raeodacem , facile fallacem , {k- 
gacem in malo & debilem. 

C A p. LXXXIIL 

J^ Aiius mollis carnis macr^ & longiE & 
gnificant homincm boni intclleflus , 
tcnerxcapacitatis, e;i facilc timidum , U- 
benter pacsficum, facislegalein, difcretum, 
lervitiatem , domiftica; converfitionis Sc 
dodtrmalem. Cujus manus funt valde 
grolL-e ac brevcs , ilgnificanc hoininem 
«rolii ingenii , firaplicem , vanum , nien- 
dacem , fortem . laboriofum , ficklem , 
cito credentem , & brevis irar. Cujus ma- 
mis fuut piIonE & groHbrum pilorum ac 
digitorum Sc curvorum , figniacauc homi- 

ncax 



n 



■- > 



>fj 



"f ^iiU, ^^JP^"i"»™~™""W "lu-ipij'" ' ' '- -— - . r- -"rwwmm^ 



to 



D^ Secrais Natur.s* 345 

neni luxuriofum, vanum, menJacem grQiTi 

ingcnii,& plus Iimpliccm cjuam fapientem» 
Cujus manus in digicis curvnncar CuxCnm , 
fignificanthomiuemliberalem, & fen-itia- 
leni, capacicatis bonx , fagacem , pravum , 
invidum» longxiro:, intelleftas boni , Sc 
mediocrem inter fccretum , & non fecrc- 
tum. Cujus manusfant impUcabiks verfa^ 
extremam parcem digitorum , fignificanc 
liommem tenaccm, cupidum, cotaniuio- 
fum , Liboriofum , duri propofui, non cito 
convertibilem ad credeadam laudata. 

a 

C A r. LXXXIV. 

p Eftus grofTum & amplum %niGcAt lio- 
* mincm fortem,audacem, fuperbi!m,te- 
naccm, iracundum, rap-icem, cupidom,ia- 
vidum , &nigacem. Cujuspec^useftttri- 
ftum, & in nK-aio aliqusntulum ekvatum, 
fignificat hommem ftiHilis fpiruus Sealtt 
intellcaus, conliliiboni, veraccm,mun- 
dum , ingcniofum , Dgacem , fapientem , 
magaa:ira:, citoirorum, &convententei 
fecrctum. Cuju5 peclas eft aliquantuluin. 
pilofum , fignificat hominem luxuriofum, 
valde fsgacem, pauiulum dura- capscitatis^ 
libcralemslAboriofum 5c alteri feryitialem. 
Cujuspeclus cftmundura apihs» Ugni''i- 



-%^z — r 



■iniUlinWIPillP 



,' 



34^ t^firhallis Scati Uhelhis , 

cac lioininem debilem , Sc tcnera capacita- 
tis. CuJLispe^ftiK eftphniun , &macrum, 
ac muuduni a pilis , {igaiEcat homincmji- 
miduixi , laadabilis vitx^ & inoenii , tenera: 
capacitatis, paciScs vicx, fccretum , & du- 
XX converrauonis ad plurima. 

1)e Dorfi. ' 

C A p. LXXXV* 

T^Orfum flve fpinale pilofum, macrum 

"^& valde eievacum ab feqUalicate par- 
tium , Ggniflcat homzncminverccuadum , 
maliiiofmii, bcftialem , maliiQCclIcdas^ 
dcbilcni, parv^e fatigationis &: pigrHm. 
Cujus dorfum cft magnun^ & P^"g^^'' ^" 
^nificac hominem fortcm,groiri nutrimer!- 
ti, vanum, tirdum, pigrum & mtiltaefalb- 
■ci«£, Cujtis dorfttm cft fubtile 3c extcnfum, 
plus macrum quamcrafllim , fignilicat ha- 
nunem dcbilem, cx facile pavidam , va- 

mm , rixofum , 5c cico credeiitcai qU2B 
audic. 




c A ?, LXXxyL 

Enter pauciatus fignificathominem k- 
yiterdcdignQfumj comedoaem, bibo- 



\-H 



j^ 



r.-^ik 



1 



lie Sccrcils "2^1 f»i. MT 

nem, tardum, magnanimum , vann glorio- 
fura, falfum, luxuriofum , ip.cndacem, par- 
tim legalem & partim prodicorem. Cuius- 
venter eft parvus &i exrenfus-, fignificat lio- 
minem hborioOim , & convenienter ftabi- 
lem, fagacem , intelieausboni &tener^ 
cap^citatis. Cujus venrer eft valde pilotus , 
fcilicct ab umbilico inferius , fignificat ho- 
minem loouacem , audacem , fagaceiia , m- 
telleaus boni. tener3ecapaci:ans,& conve^- 
nicntem ad urraque ; eloquentem , ex bciti 
pavidum , traaabikm pro amicis, alti cor-^ 
^is , 6c oon benefortuuatura. 

*J)e (arne. 

c A p. i^xxxvri. 

p Aro moins ubfque corj^ons lisnificst 
^ honnnen-. debiIem,Iuxuriolum, c% taci- 
le tlmidum . intelledus boni , tener^ c^- 

citatis , paucicibi , iidclem , vari^fortun* 
&plus idvcrfxquamptofper.^. f^n^f' 
xola dura vel af^cra , ligmficat hornu cor. 
forrem , audacem , dari ingemi , v^num, 
fuDcrbum , plus iiifipientem ciuam (apien- 
tem, & cruclelts forruna.. Cajuscarocfl 
pinguis & alba , ligniflcat homUKm va- 
num , vana glonofum, hebetum , obl i^ 
fum, cunofum, ad omnia ^^^V'^''^ 
tkiiidum , verecundum , fagacem . 




wm 



liofum , tnendaceoj , durum ad crcdenjuiu 
omnia. 



C A F. L XXXVIII 



C 



v-'u^ craux ^ carnolse , lignihcant lio- 
minemfortem , tardum , & valde fim,- 
plicem. CuJLK coftx fmit fubtiles oc partic^e 
ac niidffi a multa carne.figniflcancliomineni 
debileip , pauci labons, nigacera , malum , 
«<:|Ullumadbonum. 

c 



De Femore, 

C A p. LXXXIX. 



F 



-...„. ,„jut j^uiuin puis ac Dene encns,. 
iignificat hominem luxLiriofum , fortcai 



ad cociindLim, &: ejus fenien yalct ad con- 
cipiendum. Ciijus fcinur eft raram pilis 
fubnlibus & extenlis , fioniHcat hominem 
eonvenicnter caftum , id eft , raro luxurien- 
tem , £f ejus fernca non eft bcne virnioftim 
3* concipiendum. Cujus femureftrarum 

live male difpolltum lignificat homiiiem 
debaem , timidum raro coeunfem , & cito 

«opyerHbilem ad utrorocjue. 



2J* 



^ 



.y 



r 

Dc Sccreiis l^tMns^ 549- 

C A i\ XC. 

QOxo^ bene puIpoCe , fignifianttoint- 
nem fortem, auJacem, fuperbuiTi,tu pa^ 
tet de ^allis & falconibus, Sc e converfo. 

De (jemibtis. 

c A p. xcr. 

nBniu pinaiiia fignificant hominem ti- 
midnm, Ubcralem, vanum, pauci labo- 
lis. Cujus gentia funt miicra, iignificant 
hominem fortem , audacem, fatigioauii, 
fecreturn 5c boni icineris. 



De Cruribm* 

C A i. XCIL 



C 



rctrorfum, co i]uo(l caret caucl.i. Scien- 
dum eft qiiod Ariftoteles dicit inlibro ani- 
maUiun, Omne animalcarenspulpa ma- 
gnx crtiribus habet cautlara alicujus fub- 
Itantix , ttt pilorum , &c. Cujus crura 
funt grofia ofubus & carne , ac pilofa, fi- 
guificatit hominem fortem, audacem,faga- 
eem, fccurum, grolTi ingenii, pigrum, tar- 
dum & durx capacitatis. Cujus craraiuac 



ffiinefla 




JJ9 CMkhaeV, Scoti Lthcllus; 

minera debilem, timidum , intelleausbo- 
«1 , fiadeai , ferviti.ileiu , & raro luxurio- 
lum^^ Cujuscrura funt omninonuda pilis, 
lignihcanchominem , caftum , debilem , 5: 
cito pavidum. Cujus crura func valde pilo- 
la , -fjgnificant Iiominem piiofum circa ge- 
nualu, &luxuriofum,robuaum, fim- 
-licem & mftabiiem , abundantem malis 

mncripus, 

De clavicfdis -pedfim* 

C A P. X C I I I. 

h 

(^LavicuIxpedum gronk & craffa: & val- 

_ dc fortis pra-eraiiicme? , lignificanc ho- 

mtncm verecundum, timidiim ,pavidum » 

" ^ii!" ^""^* faboris, figscem, fidelem, S: 
traaabilem. Cujus claviculx pcdum ha- 
beiltnervos valde mamfcftos , & vcniales , 
%mficant hominem .tudacem, fortcm, fu- 

peibam,&animofum. 

JDe PeMbm, 

C A P. XCIV. 

pEdcs-ms 

_« in ■ %lira ac difrx pcliis riianTficant 
tominem iimplicem, Furtem . aro& uutrr- 
meiKi , tardi mtellcdtiis & vaaum. Cujus 

pedcsfunturdi, fubtiks, macriacpems 

moliis ,. 








\ Bc Saretit V^tnr^. 3 5* 

mollis , f?o-nificaiit homincni boni intel- 
kaui, alti uigeuii, timidum , acbikm , fa- 
gacem , fatigabilem , parvi iaboris , & cico 
credencem. 



I 



C A r. XGVI. 



TT Nc^uis eft hominis , imgala vero CuiuT- 
^ libcr cxteri animalis, unde ungues fub- 
tiles ac boni coloris & longx forms , figni- 
ficant hominem bona: conamonis ad di- 
fpo&ionemfui infanitate , &quodmater 
temporc eravidationis non comedit tcs 
valde falius in>o infipiclas , e convcrfo » 
ut patet de unguibus avium raro cum re- 
fpc£tac.^~tcrirum. Gujus ungues funt m 
colore pallidi, lignificant fanitatcmA-c.niit 
r r.. \ ,. ?,r nntft dc iHis accipitruoa 



& fakonuQi. 



JDe Calcaneis. 



C A p. XCVL 

CAlcanet pedumparviS; niacri fignif?- 
cant hominem facile timidura,& P'^^^* 
dum , & debilera. Cnjus cakanti foat ma- 
,ai Sc craiTufignificant hominem fecretum, 
onem , audacem, fatigabilera , &: piti^ ^' 




fiptcntem quam iapiencem* 



fn tJilichaetts Scoti Lthdtus , 

De plantu pcdHntj. 

«^ c A p/ X c V I r. 

JpLant;^ pedum cotitinent figna cavallium 
veluri marius vinculis , c|uibus facile po- 
teft cognofci cpta fortunaanimalis, & in- 
forrunium , vita & moies tcmpus > ut patct 
faiScienrer in arte, quae dicitur Chlraiiian- 
na , quam pkne fcivimus in noflris dicbu^,, 
velutacrumantia & piromaoria & qiiafdatii 
alias. Nam iilorum iignorum ijua^dam il- 
guificantbonum, c]ua:dam malum,& qu.^- 
i3.m inccr utrumcjuc cum dubio. Und^ 
fciendum eft, quodfixurae muitae , & langx 
fignificantmuka impcdimcnta vicx, & la- 
borem & paupertatem & nufcriam. CMti^ 
vero lignificantpe/usoinni gradu. Cujus 
Jjcllis plantarum cftgroira, tigaificat homl- 

ntm fortcm > firnmm, fubtikai vtto & de- 
bilem. 

De paffibm pedum emdo^ 

TT 

C A r. XCVIIL 

r 

T> Aflus pe4timeundaiifianc tardi & am- 

pli.iignificant liamiocm habentem 3iu- 

km mcmoriam , groili ingeaii , Eurbidi in** 

tdleiflus, tcnacem , pauci Jaboris & non fe- 

cilc credentem CHmu, Cujus paflas eun- 

doj 






^w* 



5J 



9 



ao, fiuiit veloccs , & curti , fignificat homi- 
nemvelocem i« agcndis, cito imaguian. 
tem viccm & tenerx-capaciwns.CujUS pU 
fus fiunt ampU & difcordati , vum reaani 
non tcnentc. , iigniac.nthcn«mem (u.p .- 
cem.& groffi nucrimcnti ac fagacem m ma. 
lo, Ht ptet de vulpe. 

Ve tnom perfim. 

C A P. X C I X. 

MOtus perfonx : feftinus cum debeat 
fff^aSonabaiter firr.us. fiv. oqua- 

mv, fivefcdeat, five ftet "> P/^^^"^ ^ "'. 

ncceffe figmficant hommem ^«^^""^""J ^ 
indifcrctSt. . mak loqucutcni . v« »^^ 

Cuius motus fit raro quando bqu tur , fi^ 
gnificat hominem f«is <^«"vemc^«em ad 
in^ula . Bt fagacem, tenacem, ^'^r^^fl^ 
■ ftabiicm, &boai intcUeaus. Cuja*m«- 
t«. fit velox & fine caufo vcl ^"^ ^, ?! , 
fign>ficat homiaem finiphcem . .g o b m 
g^nii & valde maUtiofum. Cujus n oms 
a claadicus , fignrficat hommcmmal no 
fom,t«cndaccm'', faUum , mvidum , cnpi 
dun. aUcm, Sc aUq«ant«k,m convenientem 
ad omnia , ad qux movccur vel moveri 
beat altet. jjg 



de^ 



fl 



S J 4 tJMichaeltl Scati Ltidlitt , 



De (^ibbofis or [irumojls. 



C A p. c. 



G 



iL»uus , weit, nmma.lignihcat homi- 
netn fagacem, valde inaeniofmn , mal;B 



memonjE , fallacem & iiih malitiofura. 
Ciijus gibbus eft cancuin ance, fignificat ho- 

«linem rn animo duplicem , & plus firapli- 
ccm quam fapiencem. 



2)f Statura hominis, 
' C A p. CI. 



S 



* «*-u*«tJi(jxinnrs muiCLiainunCiat de ilic 
unde fi hafU fiicrit lonaa & bene reda 

*,r.*- ' _ O _ _ _ 



ac plus macra qiram pinguis , figniiicat 

iiominem audacem, crudefcm , fuperbum, 
ciamofum , Mm^ gloriofum , imx ixx , te- 
nacem , fumptuoium , iion citocredentem 
audita , fxpe mcndacem , & in muliis ma- 
iitiotum, Cuju9 hafta eft ionga & crai& 
convcmentcr , figniiicat homincm for- 
tem_, facilc infidelcm , filfum , grofTi in- 
genn, tenacem, ingratum & fupplanta- 
ncum, Cujus ftatura cfl valdc Wa , ma- 

cra & fubtiU, , ligniiicat homin^^em inli- 
pientem , vanum , mcndacem grofli outri- 
^-eiui , importunum ad optata , cito cre- 

u^^r '■ "{5^^^^"^ ' ^^ agcndis tardum , 3i 
valde im knlas, Cujiis ftatura cft curta & 

crafla » 



■V 






355 



1* 



^ De Secret u 1^tm£. 

i! craffa, C^nlficnt hominem vanum, invi- 
' dam, fulpLciofimi, plus ilmplicem quam 
fapicntem , groffiingenii , Si coovenie.ter 
akcri fcrvitialcm & creaentem . longxque 
ir^. Cujus ftacura eft macra & curta as 
bene reda , %nificat hominem naturahter 
faaacem , iageniofum , tenacem , luper- 
bum, audacem-, fecretum , fatigabilem. 

\ vana gloriofam i convenienter fipien- 
tem , mtelleaas boni . & valde fupplan- 
tantem. Cujus ftatura cft aechvis ante- 
rius , non tamen vetuftare . fed natura . U- 
gnificat hominem fagacem , fecretum , he- 
getem , groffi nutrifnenti . feverum . tena- 
cem. laboriofum, durx ir^ & f^^''^ 
credentcm. Cujus ftatura eft verra in po- 
fteriori parte , fignificat homuiem ftoU- 
dum. modiciintellcaus, grofT. uutnmena, 
vanum. mal^ memori;^ & cito couYertibl- 
leiii ad ucra<jtie. 

i_ 






\ 



C A p. cii. 

C Um viderishominem,rubeum, Ut- 
^ lem , longura , fapientem, pwguem , 
vdoccm, macram, limplicem , boauni^, 
pulchrum , non vana £»loriofum , p^«p-- 
rem, non invidum, album, fapienpem , 
cuin nafo fonancem , bene locjui , laa - 
ftrum , non mendacem , rcaum w ^AU^^ 



j'LJ-.'r^^T -pV.VJh:' 



355 tSMkhaela Scott Lihellm , 

nonaudacem , noii crcdulum, eciaai ex &- 
cili damnofLim , album , non facilc ciaii- 
dum , loquencem modcfto ufu , non fup-, 
pUntaatem & fagacem, noa calidum m 
carne ac pilofum in cruribns , &inmento 
& non fspe luxuriofum innnentem oculo , 
non hliacem & mendacem ac vanum , non 
lubdolum , beue fapientem fu2 artis, boni- 
tateuteiKcm,bene divicem, & non tenacem 
contra miferiam alterius , bene pauperem ; 
non pmm & mifericordem, morbidum vcn- 
ditorem,non men Jaccm ac kudatorem fux 
mercis, emptorem non in aliqiio mercem 
optatam, calumniantem.habcre bonum fo- 
rum,& volentem ciTe bonum (juo ad Deum, 



non multipliciter adverfarium. Redde fpe- 




gratias foH Deo & cjus tnatri, & tunc ■ 
cft operatio divina contra curfuni coramu- 
nem natura: mundi traolitoru. 

CapitulHm ultimum libelH fhjjtom- 

mt* in quo compreheoditurintentioji»' 
gulornm eapiiukritm ejufdsm 

ftientta. 

C A p. CIII. 

e 

p Hyfionomia oporcet re fcjre faptencer 

onmia qua: pr^aiximus in uno quocjae 

capiculo judiciorum particularium,ue jucii- 

ando, guenguam prs^cipices iti candcm 

fcientiam , 



*]s(aiur^, l$7 



fcicntum, cum judicium in uno laomm 

non folummodo fit actendendum,fed quiU- 

. bct pliyfionomifta debet caure colligere m 

feipfo tcftimonia iUa univerli corpons , qut 

■ non aliquo de accidentialitertranfmutaa- 

tar , ut de fanitate in famtatem , & veluti 

ftnit teftimonia oculorum, frontis, nalt au- 

rium , dentium , &c. Et cum diverf:i eftt- 

moniahujus pr^beant jadicium drgnitatj 

Phyfionomi^ femper ^-'^^^'^^^ZtoZ 
unfverfak & jud.cmm ™^^)°"^£ "^^^^ 
nium membrormii , qux' fupra dix mni o 
dinare. Et q«i alitcr fecent , cad«kn^^^ 
inerroretH. Caufaeft, f^^^^^^^^^^^ 
brum in fe habet ccrta judicu . « P^ " ^ 
, pra-diais capiculis . & lAeo nul u homo 
' eft , qui folummodo fit unius ^ud u p,o- 
ptercertummembrum, cum """'^ "^ 
Ldicat alteri. Et majus vmcens d vioc^ 

quodlibct halfet fua )ud.cia , ^-^^^''^^^ 
2apitula crrare , cumnon ^«^^^^f "™ 
in «noquoque homine de hxs , q«^ P | 

dixm.us\ imo viacbitur ^^«i^°\J;^ ^ 

. ficari i toto , qnod h cffet "«"^f fjf J 
probatio. Oculi habent fua ^^^^^^^^^ 
homo caufa oculorum debet effe fic dil^o 
fitus. Sed alia membra ad quid erunt t.r 
go cumtot membra funt , rdeo funtmukx 
Siverfitatcs in homine. Et ^^^^''^ff'^^ 

. cadit io juaicium uaiys meaabii , i« ^.^^^ 



..■j^ 



TT ^r _Y^ 



3 j 8 tJ^iicK Scm Lihd, De Sec. 7(af, 

mum, Quarc tlircrctionc funcinvcfligan- 
dacapitula & commifccnda. Infupcr cre- 
dendumeftj qiiod multaaccidcntia , ciux 
veracicer laxant , cjuaudo hujufmodi rei 
veriutem conijcierarc volucrimas in omni- 
bus» fcilicctt xcasperfon.T , teiTiporis scas 
ad perfonam , longa pcrmanencia in loco, 
longuj ufus doclrina: : longus ufus ccrc^ 
focietaris, nimiiregnatio humorum com- 
plcxionis prxtcr folirum , xgritudo acci- 
dentalis, violentia , acddentia concra natu-, 
ram, 5c defeflus alicujus fenfus naturalis 
exquincjuef Quarefinalicercum gi^^Jsidi iii' 
duftria nujuson-iniaqua: fupra duimusat- 
tfnduntur commixta* Ec lic aliquisjudi- 
cium de prarteritis modo aliquo non crra- 
bit> & non erratum non faIIec>Dep voknte. 
Et de pliyfionomia qu^-prxdiximus difta 
iuiEciant. 



MlCHAEtlS SCOTI 

df pr&cnathne ^ homims phjjion 

f^m 0pm fmlkitcr finit^^ 



INDEX 



}X 




I N D E X 

Materiarum utriufq; opufculi fccre- 

torura muHcruni ac natura: , orduie 
Alphabetico locupIeciiTiffius. 



A 



4 



BaBonUpfs. Fol. 146 
Achdtonjive lufquUmus 

herbd. I^^ 

i^ffoddim herba. 139 

*^gdthcs lapls. 14*7 

K^lodricus lapls. i^4 

K^leBorim lapis. ^47 

%^rnethyUes lapis. 14^ 

K^ngutlla^ pifiis. lo^ 

K^qua ardem, 2 1 6. 218 

k^qmieus lapis. I5f 




I N D E X, 

x^ves ut ma/mc aptmtur. 202 

K^urium phyfiommia. 339 - 

B. 

I * 

"^Arha phyjionomia^ 335 • 

Bcfia Lifis, 151 

Beratides lapis, 152 

Beryllm lapis. ■ 1^8 

Brachiorurj^ phyjlonomia. 343 . 



C. 



I 



iT^Mcaneortim phyfionomia, 3 5 

Chalcedonim lapis. 150 

Camehts . , 1 6 1 

Capillorum fhyfionQmia* 31/ 

Capitis phyfionomia, 

Carnis phyfionomia. 347 

Cdfj^ mimaL 159 

Caviiatli peda ^hyfiommia. 3^0 

Celonites lapis, 148 

dntaure^ 





% 



'=W 






% 



■•^rr 




CentAureA herba. i 

Chelidonms iapis. 1 5 ^ 

Chynofidtes herha. I39 

Chryfolitus lapis. . ^l^ 

Cibi luxuriamfrovocantss. 228 

Ciliorum ^hyjionomia , 321 

Co'itus quibus ' utilis & ^tiibus 

. noceat^ ^3^ 

r 

Colli phyfanomia. 34^ 

Conceptionis impe^imenta. 193 
Csnditiones Uiiatis ac lac^l^.2^ 8 

L 

Corallus lapis, 149 

Corvus avis. ' i^4« 

Cofiarum fhyfionomid. 34/ 

Coxarum phyfionomi^^ 349 



^ 



Crifiallum. H7 

Crurum phyfiommia» 349 

TJ £ animaltbus ingencre, 276 
Z?^ ^rf^ &flanetis. i ^ '^ 

DeinilumtiisvUnetArum. 5 





t 



I N D E X. 

Dentium phyjiommia. 5 %% 
J>omus ut videatur plenaferpen- 



tib 



us, , 209 



Dorji phyjionomia. 34.5 

t>racomtes laps. 15 J 

I H ^ 

E. 



^ 






'pchites lapis. . iff 

Elitropia herha, ' 131 

SUtropia lapis. 149 

$mbryonHs generatiO. ' H 

Embryonis nocumenta* 250 
JE^bryodnfitfanusdimcn. 26^ 

Epijirites kpis. 1 5 o 

Mfmundus vel Jpttaius. 14^ 

Mxperiolm animd. i^^ 

^f /^^* ^ hyfionomia, 35^ 
Feripendmm kpis, - I4f 

^Femoristhjftonomia. 3 4^8 

JFlatm fhyjiommia. . g5^ 




I 



I N D E X. 

Mocififm. i$2 

Fmtus formAtio, 2f 

Fdstus exitus de titero, yS 

.T 

■ F(Stusforma.intiteYO. 245 

r Froutis phyfionomiL 320 ' 

G. 




Jgates lapis^ 1 5 '^ 

adUfia. Lipfs. , 155 

Gallerites Upis, 1 5 f 

Genmm phyfoHomla. 349 
€smrmo anmaltnm mpcrfe* 

Bontm. v^ 

(7/^ hofortm pkyfionomiA. 353; 

GhU phyfionomia.. 3^£ 



H. 





lerohota herba. 

Hirctis animaL i^^ 

Homines m vidednfur fine c^^ 



# 



I N D £ X, 

^te^. 242 

Homines ut hah&mt CApta ani- 

Homines m. hahemt capitA 'va- 

ria. 304, 

Homo utfeper Eunuchus ftt. 205 

Horadei&m^is, 167. 168 



* ^VP 



^L^ 




I. 

Acynthm laps. - 14" 

/^??ii grdtcMS (^ttomoiofiat. 2 1 o 
Impedimentum ne multer ca- 
rumpatur. 201 

Infam quomodo mfcatur. 2^2 
Infans quomodo nutriendus. l^o 
Intercdiorum natura. 25^? 

/r/x /^i?//. 154 

Ifmoslapis. 152 

luperim lapis. 1 5 

lHfqtii.%mm herba. 141. 132 



-k 



r*- 



L. Z^^^'^ 



-o 



I N D E X 



4 

T Ahiomm phyfiommia, 32S 

Lampades mirabiks,, 2'o8 

La:^li lapis, ■ . I54» 

Lepus ammaL i^i 

fj,eQ animai. I"-^ 

I,ichima diverfa^ ?oS 

LivTttacamSi herha. 1341 



Lmgu^ fhyfionomia^ ■ g^cj 



^iftera ne U<iatur mji mcfe. 203. 



^ 



^ 



M, 




t^iatncis defecim . ' 1 1 1 

iJliedor lapis. ^W 

C^feiifophylos herhjf.. 




^temphltes hpis. ^W_ 

mterflrm mtdiehria. 2 38 




^ 



I K I> E X. 

tJMenti fhjfionomta, ^ 5 ^ 
iJMeruU avis, 

tJMthus az/is. ' 164 

tMirabi[ia mundi, i-jz 

tMpdus faciendi aqudm arden" 

f^m, 2x6. 218 

tModus coeundt & de rciimine 

adhibendo mcoit», 2^1 

tJMo njir u m m ha tu ra, 90 

JHotus pcrfona phyfionomia. 353 
^JMidur ne aiultefet, 194*- 193 

.MuUer ut confiteatur ^B^ dor- 
mkndo. 200 

Mtifi^k mtmfiL 

■^ Ariumphyfiommh. 

T^afi phyfionomia. 32f 

T^pta herha. ' 133 

^shomarbpis. 15 1 





2(3 



'S^Utta^ttvitatispuerort^. 24» 
'^titiapArtmm corporis momm 




298^, J/^/^ 



■ 



.1 






h 






I N ]> E X. 

TiotitU dbundantid htimorum 

per fomma. ' 30<^ 

'TSlftitid auguriorum, 308 

l^miajiernutaiioms^ '312 

•XQtuU docirinalis. 300. 355 

F 

I 

r\, Culorum phyfiommia, 321 

Occafioms generandL 233 

Oris phyfiommiA. 3 '^ 7 

Orithes Upis. ^7 

F. 

j ' 

PeBoris ph'yftommia. 34f 



Pelica-aiis avts. ^-^.'j 

Peditm phyfimomia. , 35 ^ 



£€?aafhiton herha. ^4P 

ptfimona herbji. ^4^^ 



a> 



ru 



ri- Y- 



I N D E X. 

PUnetartim hora.1^% mftten 



fta. 



5Z 



Flantarum fedum phyJiommiA^ 

fQltgoma five mrtgeoh berba, 

CL 

ri 

Qririm lapls. 153 

-L 

Rcgiilm ferpens , 1 90 



S.ifm phyjionornia. 22 




S 




x^tvia herba^ 

Safhyrusrlafjs 

Satmus lapis, 

Serpentma herha. 



> 



'3/ 



"^-^ 'l^ 




^J 



I N E X, 

Silomles lapis. ■ I^f 

stgna nfi mafctdus dut fwmellA 
■ fit in titero. 1 04. 267.268 

Sigm corruftioms 'virgimtatis. 

4*^^«^ caftitatis. _ lf^9 



j'^;^^^ w////f ri/ sardd autfrigid^ 




6 



mturd. 
SknA mulieris gramdd. 
Signay utru muUerflures hherof 

AehtAt , 'uifa ffmo^fArtm 36» 

rtstnjactc^- -^^" 

^•/^«4 complcxionis rattone colo^ 
risinpellc^. , ^86 

Swnacalid^ autfrigtd^complr 
xUnis. 2S7. 2^ 





M L 



/>»^ (ri7ra<?w temferAtt crjamy 

&CQrttra. 289. 2-90 



I, N D E X,/ 

Slgna com^lexwms cerehrt. 2 9,3 
CQrdis. 293 hefitis. 2 94. pul 
momi, 295 ftoi.^Mhi. 296 
; t ejfic ulor um . 2 

-Tig^i^ refetmiis huMorum. 2 §9 

^gaims . 200 

^ig»dmmi£cholera. ■pi phle^. 
: gmatis. 301 nimm Aletan'-, 





holi^ 



302 




^maragdms hfis, 1 54» 

SpAtuiarH m fhyfiommU. . ^^% 

^i^ermatis humam nMma^ i^% 

. niAfsjr^, ' „ 12%, 

Sfermatis definitio. 133 

Sommx ftgmficmy*^^ domimnm 
finguims, 305 domintU cho" 
krs. 305 domininm phl 
matts. 306 dominiufn meLm'' 
cholut. ihid. JigmficmtiA cdi" 

ditatem & frtgiditatem. 307 

312 humidttatem figmfii 



'g 



&fcc(tatem-. 208 




J*/^ 



I 



^5 



I N D E X, 



Stgnificmtin reflethnem httmo 



rum 



go8 



SignifiCAntU mafos humores. 



308 



StAtura, hQminis phyponomia. 



1"^ ^ 
1 > 



S Hftmig^t ione s mirahiles. ,207 



T, 



%'■ 



nr Abrices hpis. i f 2 

Taipa animaL 163 
Tmfm coeanM ofporiunum. 

227. 229 

Terpfirites kfiu 15^ 

Tofaftm lapis. 145. 2 02 

Turtur ams. 103 



V. 



^r^ 



I 



"^Entris fhyfiommia. 346 
Ferbena m 1 ba. 137* -^ 4* ^ 

Fir/»/ f<?rii^ aw^» i^7 



"» 



I N 



D E 3C 



Virtules herbarum und^ . 1 3 S 
FirgA pafioris herha, i^i 



Vtfcus querci. 

Vng uiump hjfio nomia, 
Vnices laftsl ■ 

Vocis phyjionomia, 

upa avis. 
Vrtica herha. 




^35 



155 
133 



Vtilitas dentium-ferpentunf. 199 
VHlitasphyJiommia. 225 



.(• 



t 






S.. 



F 



I N I S, 



- f 



_"!■ 



L -M 



l^ 



.T^ 




r 



j 



i 



"1 



H- 



?a 



'X 



•l. 



K , 



J r