(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Josephi Quercetani medici Sclopetarius, sive, De curandis vulneribus, quae sclopetorum & similium tormentorum ictibus acciderunt, liber ?ejusdem Antidotarium spagiricum adversus eosdem ictus."

c 



i 





t 



t' 



>-<H 







t 



f 

5f 



.:*:+ ■"-. 




G 











djl 









* > 



-* 



•^ 



#># 





^■•^ 




* 



/ 



* 



/4 



5 




* 



i 











! 



4 4i fU 




f 









■■■■- 




■ 






"i 



* 













I J 










\ 












\ 










m 









:• 



% 































* 




















■ 
1 



Y* 









. 






►n 



» . 




: 








*** 



j** 











« 



■ 





















4k 



























■ 



.■■ -h 









^* 

















■ 






• 






f 









■■ 






■ ■ 









i 



U. 







IO S E PHI 




TAN T 






MEDICI SCLa 

P E TAR IVS, 

11,1 " W 

5/ V E 



DECVRANDIS vvlneri 

bus, qux Sclopetorum & jfanilium tormea- 



toru iftibus acciderum,Liber. 



■ 



£ I V S D E M 






^r ntip 




STAGIRIC 




aduerfaeofdemiftus* £u*± 2hficC/ 







• 
















LV G Dr ' N l> 

Apud Ioannem Lertorium? 

*jm. 'WTTxxn. 












ft 



w - T l 



- 



/ 









• . ' 



i. 



H* 



• 






# -*>■*# # 






" r 









fc 









* 






* 




AVTHOR AD 



V* *■* *V *« <\ 

** • 1 2\ 



HBEfcLOS 



r*- 



svo 






c 






ffc ^ «i 



5/ vosforte videns caperatafronte,\tbellij 

St quts vos carpat^non meltoraferens : 
Hxc vos ne moueant^odits patet tlle bonorum, 
Vtrtutti comitem prodn & luutdiam. 

1 



ViYtutU Comcslnuidid. 













* 












k 









/, 



i 



% 




SERENISSIMO>IL 



LVSTRISSIMO 



E T 



v 



*\ 



I 






POTENTISSIMO PRINCIPI, 

Francifco Gallix Regum FiJio 

&: Fracri , Duci Alenfonio , &<r. 
Ioiephus Quercctanus Arme 
niacus. 



S. P. D. 



V 







ZJ JkC detuaerga mele- 
nirnitate , & beneuolentia 



certiorfaclm efjem , ^Prin- 

v ceps Hluftrifiime , admom: 



t ufhue fuijfem 3 tibi ejfe w» rff ;^w» 
decreuijfe, me m tuam clientelam zcJaX 
miltdm recioere , eiupme me confilu ac 





tu<e nuper aamonenaum cu 



ndi 



, 



rajfes ; cogitare ccefi , auemadmodwn 



meum erga Celfitudinemtuamftudwrii, 
fdem attjue obferuantiam declararem. 

ISLam cum Trmcipibits pldcuijfe\>iw(vt 



^4 ij 












E P I S T o l a; * 

dit ^Poeta ) non Vtima laus ejt : tum \-e- 
ro tanto ac tamjapient i Trmcipi gratu 
lucundumque effe fimma rnihi fceiicn a - 
f^wn? numerandumvuto . Itaque cum 
httnc librum de Sclopetariis vulnenbus 



X 



curandps Propediem editurus ejjcm } cepi 
conjihum llluJlnSmitui nominis Jblen- 




ilium exornare,mea^ adtefrofe 



Bimis W comitem adiungere ' Vehra- 
?wntium 0* quaiiantecurfirem mittere: 
Vt hoc auantumVtftenui '& exi?uomu- 
niifmlo mei erga C.7~. anmi ProPenfone 
teilarer . Sth enm perexiruum munus 
iflnd cfl- ,nequetanta amplitudim, di- 



.\- 



/ 



vmtati acpotentu tUteconuemcns , cum 
iw ^i> rf^ cmrumicutdntum anibus .Ate* 

■ % . o ..'■.',>■- ■ ." 

yidnerwus, laceratiombufaue corporum 
fanandps agatur : exifimaui . tamen 
hocgenus argumeti y ^rafertim hoc tem- 
fGre> tibi non.ingratum fore : imb y^ro 
adjantlifimum & fapientifimum i- 





\ 



) 






* 






e p i s tota: 

Jrudtuum in iuuanda fatria tnflituittm 
accommodatum effe ludicaui. iSlam cu 
fatrtam charifimam , ctuiltbits iflis ac 

diuturnts bellts \exari 3 cruentari 3 lace- 
rari Videres } frudentiftmum conflium 



inijtt, remediumtotmalis exreconciha 





tionefartium & ciuium cocordia 
rereitantdque tua erga fatriam chart- 
tas extitit^tiffusfalutem tu*e antepo- 
neres> eiaue paafcis tuis confdiis quam- 
frimumjiihu eniendum futares O iea- 
tam tait Trmcife (Jalliam i Ofcelicem 
foftunatdmque talt filio fatriam ! cu- 
ius moruferis yulnertbtts, acfrofe iam 
defferatx faluti, tamfrafens ac tam op 
fortttnum remedium obtuliflt. ingra- 
tos ciueslne dicam impios^ftqui erunt 
(quodDeus frohibeatjqm tantu actam 
jingulare beneficiumfbt diuinittts oblatti 
repudient. C ommemor antur fttmmi (Jr<& 

*i*T)Hces ac^Princtfes ChirurgUfmti: 

<^4 it/ 



\ 



*. 






E P I S T O L A. 

eo^ nomne Patroclus 3 JkCachaon, To- 
daimus ab homero magnts laudtbus 



dffictuntur,qubdfauciatismilitibusme 






l*V 



erijnanttfcue ifforum ^ulnerwus a 
mouerenon grauarentur. ^tlexander 
tllere & cognomento magnus fauciatos 
etiamfuos milites fua ( Vt Plutarchus 
teflatur ) manucurabat, EdmqueVt- 



>j 






rorum fortium commemorationem fa 
teor mthi animum ad hanc infcrtPtione 
ac dedicationem addidtfje : cum cogita 
remgenus hoc argumentt ac tratlauo- 
nts,tibinon alienum hoc funejhfimo ac 
iucluofftmotemforevt/itmirt, Sedtl- 

lorum Princifum frudentiam ea rc. 
mihi/uferaffe ytderts , quod non modo 
dccepta tamdulnerafanare infrttueris, 
yerumetiam ne cmid foflhac eiufmodt 
htcctmmodi accidere fofit,fr<ecauendu 
futarts. Laudantur Reges ^eteres , at<£ 
Imferatores comflures :in hts \Mithru 

dateSy 



> 












i 



1 






EPISTOLA. 






dates 3 ^ttalus, FitbjJ^tolkmxus. Ftem 
*^Juguftus, TiberitiSy^Ad) -idntts,jM± 
reliusjufltnus : quod mnmodofumma 
Jrfedicinte peritiam afjecm ifunt^erum 
etiam medicamenta quxda tvfifuoftu- 
dto excogitarunt. Quanto tlluffrtortui 
lausfutura eft qut nonPaucu homini- 
bus ijed^muerfkpatrt^ Prafenttfftmu 
pacts medtcamentum obtultfti.Itaquc^ 

x • r •'II 

nunc cum Vntuerjts met6 ctuibus de tam 
enejico Trmcipe gratulor , quem Vere 




^PatrUparentemfalutare atque appel- 
lare pojjumus: tum \>ero imfrimis mihi 
ipfi gaudeo, quod Jbfcecenatem herotca 
ifiavirtute & magmtudine animifra 



dttumftm ddeptus. Jtfihi quidem certu 



ac deliberatum efl , ttafidelem &prom- 
ftam Celfitudtm tua- operam in meofun- 
gendo munere nauare, vr necme te huius 
in me coplecJendo confdtj y neque me tanti 



erga C. TZJltidtj atque obfequij vnquam 



*A 



Wj 



epistola: 



fcemteat 



i 



\ZJ* 




sepj 









Serenifiime Trin- 
& MwcenM llluflriJ?im<L~>. T>em 
tuam Celfimdinem Perauamdm 
heatifiimam ac jlorentij?, 
effe\>elit. I(jdend. 



- 






m * 



Decemhrk 
M75' 






• 



I 



. 



* t 












,* 



JL * 






\ 



- 







V 1 



. 






a * 



• - 



• 






L 






■\ 



. 



iV 



• » 






^ 



V 



v > V 



-m 



. . 



••' 






I 






»» 






J 




ODE DE L/AVTHEVR, 

TOVCHANT LfeS MISERES 

de la France 



A MESSIRE IAQ^ D E LA FllSf- 



■ -_h — — M* ■__ -_■» 



Cheualierdelordre-iuRoy, & Gcntil-hom- 

i 1 _*•______ 1 .. J_ T- ._*_______._ r_: 1 





* 






me delaChamhr. de fa Majefte^Sei- 
gneur de la Fin la Nocle* 

Pluu!ers ? &c. 

tntft) centfiis deteftable, 
?nt (_> centfiis plus mi/erable, 
rntfiisplus confite en douleur 
_ e l homme la race chetiue, 
fiifinne enplus de malheur 
Q*e toute autre choficfui viue. 
O centfiis encor malheureufi 
fftepoure majfe fitngeuje, 

fin trejpas 
Cj ehennant en laguerre fa vie: 

Etpour mourir ne comprendpas^ 
Q^nilne fkut qtivne maladie. 

De iour en iour la Parc/ue dure 
Trame noftrefihqui peu dure: 
Ji4augrenom cr ciUant nosyeux, 
Afejme auantle temps nous rnena 
jQue dans le lac o bl 



** » « 



T v 







X 



bbaiffera nojfre audace 



Toutefv 



plmquvneg 



*A 



. 






i 



K 



s 



^4ueccentmiUe horrlbles morts. 
Etautantde dures batailles, 
jQm Jortent auiourd 'huy dehors 
Du creux de nospropres entrail 
On voit dejia la troupenoire y 
Ouifkit dedans la jMeufi boirt 
Ses cheuauXyft) rnille (cldarts 
n/fuec la pictjue & la cmraffe 
Et fhar^uebm de toutesparts 
E aire trembler /apopu/ace. 

Tout cegrand orage saffernbh 
Contre la Francetfui en tremble, 
Et cjui seft cherchece malheur> 
Fermettantatoutssfis villt 

*De couuer a tort la rancueur 
De toutes lesguerres cimles. 

Elle eft defia toute eftonw* 
Veoir marcher lafiwire entonnie* 
Dedans Vhomicide metal, 
Quvn Aioyne ennemy de nos vies 
Fondtt au brafier infirnal y 
t/£l de de toutes lesfiiries. 

Defia les murailles chancelleut>) 
Ees cieux & Pair en eftincellervt*. 
Et on voitouurirles tombeaux\ 
Pour clorre millt tefies mortesy 
Qhc dejia cesfiudresnouueaux 
^ienacem en cent millefirtes. 

Voila, mon deLA F i n , enfimmt 
Le mifirable efiatde fhomme. 

Ei voila comme le Franfojs 























+ 






* 



S* 







\ 



K 



Sa mortfiy mefmefimack 
S\rmant fiy m*fme£vn l 
Dwntelfiy mefrne ilfi rut 
Le lion beQefitresfiere 
JsTabatlwv wfwefi t&nu 
Lours ne (epatftpas de la 
De tour(e,encor cfuellefit 
Et ne vient fignffe apprc 
ContreUs beftesdefa 




ftre France plus cruelli 



■fi 



O resfiy mefmefi hoivm 

Et souure fvn & fautr 

^Afin defivenir repaifhr 

Etfi ba igner p f edans lefcng 

De ceux nufinerfuette a fkit naiftre 

O poure Francelquctte gloire 
^/fs tu divne telle vi&ctre? 
'jSfacquerrois tupasplu* dhonnew 
Si deguerroyertu houillonnes y 
tJMonftrer lafii-ce de ton cceur 
Contre tant deftranges couronnes? 

Ne vois ta pas bientfiiettes drefj 
Leurgloire des maux qui tahbaiffe 
Va doncques de tes ennemis 
O France^vnc ameefchattjfec, 
Triumpher dedans lespa ys, 
Etfhis y marcherton armee. 

<tA*trcfiis eftant toute vnie 
Tu asfkit trembler Cltnlie, 
Etfiiit fonner ton tzibourin: 

Et dans tEfbaignc gi dans la Flan 



? 






\ 



Y 



:** 






i 



•v 




/ 



I 





Et deffu les rtues du Rhiri 
Tu f& fkit encores entendre» 

Frznce vaplm auant encore* 
France va hutiner le Aio re, 

■ 

Etfimer to n lis blanchijfaivt, 

DedansIemtlieudelaGrece, 

Et monftrc quilriy ^croissant 

Que tafirce & vertu riabbatffe. 

Pourvnefifim^Iequereile 
Tu rendras tagloire immortelle* 
£t rapp o rteras fur to nfio nt* 
Toutes les vtBoires grauecs, 
jQue tes braues enfhns auronfc* 
TJant heureufiment acheuces* 

Non>non>tlne fuut pas qiiils craignentj* 
Soit cjue lesfieches les attutgnent-,, 
Oubien queparvn coup donne 
Eeurs os £r leur chairftit meurtrie, 
De cjuelque plomb empoifinne* 
Ouilsperdent le los ny la vie. 

Enfi beaulieufinfingrefpandre 
N*e(i ricnplus c/uimmcrtelfirendre. 
Etqtund la mortles ajfaudroit, 

Par tjuelque playefirt extreme, 
fe leurappren comme tlfkudroit 
Bien tofl- fi guairir defiy-m efme. 

<*JMais au contravre y poure France, 
£e coup cjue ta propre rnain lance 
Contre toy-rnepnejjlfi mortel, 
^Que rien riyfiruira mon hure: 

<*sfinsjfaut quvn AUidt mmortd 



#• 

+ 



\ 






7)'vtt 









I) vn figrandmt fchef te delm 

ttAUide tira Pyrithee 
Hors des enfcrs & fin Thefee, 
JMaugre leportier infrnal: 
Et contraignit remettre cn vic 
fadi<scontrele (ortfktal 



^APh 



efinefils <£ Ah 



Deliura & rmthors dcp 
T ant efioit grandc fz va 
Jadis H cfione de Trt 

TT • / I • 



<?» 



_____ _. ... rdttr 

*Pour efire divne Ourqtt t la proye: 

^/Hnfitoy^ui es oppreffee 
Etpour laproye delaiffec 
D'vn/nonfirc hydeux par tz^udefiys . r h 
Ifvnc guerrecimlcfoFrance, 
Voicycefi hercvle francoiSs 
Quivicntcherchsrta de!iunu:ce. 

Cefi ccluy cjui de toy dcchaffe 

T outhorreur aueccjues fi majfc 

ing,& de finpuijfant bnu 






Tefousitent eflant ejb 

nAinfi qu Hercyle & quvn Athlas 






«L _ 



l 






Soufienoitla vouhe efiailec 

Chante donc lagloire irnrnortclle% 
O Francc y auecma chanterellt 
De cegrand Hcrculc Fran^o] 
Dece Francoys Ihonneur des 
De cefi Hcrcule des Valoy/ \ 

Chcrchant la paix de tes pro w 



- • * 




■ 

JEt toy, mon la f i n y q ui Fhonores, 

Etjur tous Princes le decores, 
atAyde rnoy chanterfes vertm 
G/4uec talan^ue fifzconde. 
leffay bien aujji cfue tu veux, 

Quon le louepar tout le monde. 






> 



ET FLORIDA PVNGVNL 











AV 



\ 



SEIGNEVR 



DE 



rence Bc d e Ly (erable 

HVICTAIN. 



*Tu as auectes doBes vers, 
O rnon Du Chefne que thonore* 



TubL 



to ut /' 



lepartouti vmuers 
JLescrrandes beautez. de ta Flore. 

Cetien labeurplasprojfitable, 
Ettes dtuers efcritsfiront 

S^nepluQeursgens t eftimeronb) 
Enplufiem Croofis admtrablc. 

K 

/» i>. L. 






MO- 



%m+£ 






i * 









I 



» 





m< 



I 



T 



SONNET 



AV 



SEIGNEVR 



\. 



Di MORENCE ET DE LYSE- 

rablc, Medecin, & Philo 

fbpheexcellent. 

Le Moinefiitmaudit, cjui eut cefie indufirie 
JDe percervn canon pourfcauoir qnels ejforts 
Le • 'IpHreferoit- en vomiffant dehors 
ZJn boulet tout enfeupoujfedegrandfiirie* - 

Car cent mtlle depuis ont acceurci leur vie 9 1 
Lors quc\i*rvne breche & cmraoe.tx & fhrts, 
lls chafjbyent Cennemy enprcdiguanr leurs corpf 
^Aux boulets cjuipleuuoyent aufjimenu quepluye< 

Du Chefnejoit benit^ cjuand voyant les blejfcz, 
Engrand nombre^auec cris>poureFtre malpafez, 
1 } er d/ e >r*uelle pitt e ! du beau tour la lumicre 

IS^om donne le moyen y par lequelonpourra 
Toute playe guairir cjuela balefera, 
€t les hommes remettre en leur fant e pr emicr c * 

^1E%JKE ET^OC. 

ZJtrtm ¥h(znicijimilis. 









** 



i 



v* 



f 







Ui29 



AV 






S O N NE T 

SEIGNEVR DE 



• 



MORtNCE IT DE 






# 






LyferaL 



Uenfpr&j tOHS malheursjouche^par Ti/iphone, 
Contre legenre humain voulwrent s ' affernble% y 
Tout execrable exces vintce JHoyne endiabler* 

ndlapoudre il trouua qui cotre lecieltonne. 

Sicclesphu queperuers ricft-ce ajfez q Bellone 
Sous tant de fkrsmeurtriers viennetout accablcr* 
Sans yue la terre encor pour nos morts redoubler, 
^Vnefbudrefeconde & phugrieue novu donne ? 

Or le ciclfmtpiteux de voir tztnt de trep^Uj 
Ce nouueau Efculape a enuoyefa bas 
Dv chesne, tomcmcnt.' ftfecours de no^ 

ffrre age : 
. £)ui soppofint aux mattx cj ce malheureuxfit 3 
*JMonfbrec[iid efh donnepcur lecommun profft> 

Comine fautre nafqtiitdtt mondele dommage. 

BFTTET. 






m 




f - 
























y g 9 £ g y g y $ §> y y g y 

f § S 9 8S S V £ * » ¥ s $ y 

SONNET A MONSIEVR 

D V" chesne, earon et S E I- 

gaeur de Morence & 

Lyferable. , 

***&? : ■ 



Ieferois trop invrat a la pofterite, 
^Aceux denoftre temvs.a ta rnemoirefainfte. 
$/£ Dieu epti ta done dvne vertu nonfhinBe 



mrs vers ne chantoyent le los ctu as 



V 



ifi 



7 -s 



perbe ignorant, & d 
zSlfon cheforjrmlletiXy q 
De tesfarrez. efcrits dignes d 



tf fce trrs ytti asprecip 



- r 



ifenty lap 



Enco 









dauoirfkitcegrand biett A 

*Far ton Uure premier a tant degens de bien* 
Lenr monftrant de fttir , ce qmplm lesaffote : 
~Feuqite parxeftefcrit qui nepottrraperir, 
Tu leur donnes rnoyen icHx-mefmesfegtiairirj 
2)es conps qtte lon refoit dharquebuzt ou piftoU* 

F-Marchant P.VaUt dt thambrt 



dtt Roy 



- - -* 







Zgt Zgt ^» fj* ^» ££>*£» tjXtptt/JS Zj*tg> ?i7» f£\ ^PA **i ?£> f£l ^i *£S Pm ££* 

I N EXIMI I D. M EDICI 

D. IOSEPHI Q_V £RCETANl 

SCLOPETARIVM. 










prauas,fpreta>cum lab 



rfii 



syimnipotens, fceleru vindex y iufliffimtis vm 
Igniuomas rutilo nubesfkbricatus alympo, 
Torfitin indomitas ardentiafidminaterras. 

\At magis exarfitfceleris vefana iibido y 
fnuifhm coelo &terris > efhttcibus Orci, 
ZJemcis obrafi monftrum dum excitur , opac 
Orbis dira h&s y nof?T:fe tnfkmia facli. 

Hocnoita nanfy nouo cuduntur fidminafzbro, 
ILtftygsa erumpunt fiygio documentd magifb< 
Qiuih. v i AuernalisVundens myfteria templi 
Torua Hccjue dederat* monftrofo ipdufa c 

cullo: 

j&urids* ciQUpariter , p?rmixta fulphitra mty 
T ifiphone adiunxit ,fammafif r operaffa mu 






Jlras, 



* -%wr-*»*' 



desy 



tfira hinctetro torftienturfidmine gl< 



glandtj?r<t£ fremunt hoyrendo rmtrmurefi 



m& y 



Vt reboent campi y motefq 3 >ft) magnus olympvts. 

tjttox rapidum latas injtrtfevtrm in oras> 

Ouod 






i 




jQuod quatit(heufiirialemalu) totfirtia bello 
Corpora/ottetro raptim vlcerepafatiir artm: 
Crefcenteyt culpa ; crefcat quofy numinw ira* 
Veritrn cjui vindex.nomen munuftfeparentis 
fdern haset , atque hominum cajus moderatur 

acerbos. 

Mutua nampoftquam iurajfe infiinera Celtas % 
^/icrius tt) rigtdosfunefta vtrinq p parare 
t^/irma videtfirrum^ atrox glandefq 3 micates 







ne venenatotfer mutua vifcera tortas y 
^ttamen human&,fkcilif£j s , bonuf^ miftrtm 
S o rtis, op em p rejfis tandem m ortahb %u ajfert, 
aiAptatfc depromit reftratis pharmaca thccis, 
Non auditn aut vijaprtus: qu& tradidit vni 
Ouercetane tibi,vt Ynorbof^lueft^ leuares, 

• QnM ftrrofiammif^farensfoecuda malorum^ 
Orbeparittoto duriftuttia Martis. 
SicjibigUndiftra a quercu,certo ominenomen 
Ngfcenti vt ctjftt^diris quotfcglanfcbus iftis* 
Sulphureo tinxil <fuas Tartarus ipftveneno, 
SyderefiUci cefftt tibi munm vtobftes, 

<tAi% -*!*** h* nc mille lues,pajftm vlcerjefuA 
(jrajfantes.tumille modisju mille wedelis, 

zAlter *xt%U*KOi tollds, akerve Machaon.] 



CL Tex. M* 












I 4 




•* 














f 




1 Q-Sl i H Q Q^V ERCITANO.ME DICO 



Jt 



E X C E I- I F. N T I , E T O P T I M E DI 






P A T R I A M £ R I T O ,ME RENTIQ; 



% i 



■ 






\ 




m 



■ 



Ob confiruatos ihjignihoc munereciueuy 
OuercctvJte tibi cjuerna corcna datnr. 



FRANC. HOTOMANVS IVRISC. P 6 S VL 









*Ji 



c 



IOSEPHI 














* 



IOSEPHI QJERCE- 

T AN I M E D I C I 

SCLOPE T ARIV S, 

S I VE 

Decurandis vulneribus,quse Sclo- 

petorum & fimilium tormen- 

torum ictibus accide- 

runt Liber. 

^Varidt difputationes de efjentia morhi ex u 
&u Sclopetario contracli, ac de yeneno> & 
yredine cum illo complicatis. 

C^4 P V T I. 

Vpervacanevm for- 

tafle quibufdam videbitur, 
qu6d hunc de curadts fclo- 
petariis vulneribus libellu 
edendum putarim , de qui- 
bus cum alij , tum prgcipue Laure 




Io ubertus, prg ftant ifs . Med 
admodu cofcr 




fent 




d advulnerisef 



macnaturam pertineat,pretermi 









IOSEPHI CLVERCET. 

_ * 

fericqu^ (i nota &:compertaeft, confe- 
im primam &: veram curadi rationem 
oftedit: quam idem vir do&iflimus lou- 
bertus in fuo libro erudite ac methodi- 
ce demonftrauir. Scdquominus illius 
authoritate ab hoc inftituto meo deter- 
rerer, fecit primum incommodorum S£ 
vulnerurricle quibus agitur, grauitas: 
demde iludium mihi a natura & Dco 



immortali iniitu,aliquid opispromea 
viriliparte,genen hnmanoarFerendi: ac 



pnclertim genti mea? , i n cuius gratiam 



libellu 




uaGallicacon 



fcriptum euulgauiSpero enim melalu- 



taria qua?dam rcmedia , neque iis qui 
ante me icrip(erunt>neque in vulgus 
nota,prolaturum :quoru v(um exfum- 
misquibufqueMedicisacClururgisco 

gnoui,partimcumvariasEarop^regio-' 
nes peragrarem , partimcum m caitris 

vna cumpentiiTimis Medicis vcrfarer. 



P 



nmum autem exponam 



<\ux mi 



ihi 



videarur efle horum vulnerumacmor- 




bo rumeffentia:qua i n tra&anonepri- 



mas tenent omnium confenfu , Bo- 
tallus, Ioubmus & Pareus : qui morbo 




iftos fclopctarios tradideruut efl e com 



plicaros: 



SCLOPE T ARIV S. $ 

pIi catos :quafi conftent ex folutione co* 

ilone , &: dilaceracione 
plerunque mufculorum , vaforum,&: 
partium folidarum : cui multa fympto- 

mata continguntrqu^ cum varia finr,va 
riam quoque curandi rationem requi- 
runt. Hx func duae (pecies morbi,cx 
quibus difputarunt i&us fclopetarios 
prxcipue conftare , ac proinde d 



mediorum fpecies propofuerunt:vnam 



qua partibus diiaceratis &: luridisfuc- 
curratur,vtpote carni,ncruis, tendoni- 
bus,ligamentis, compa&uris, & oilibus, 
idque ratione contufionis,qua? poteft 
iine vlla manifefta plaga contingere , 6c 
a. Grsecis w^fjamt appellatur : neque ta- 
men idcirco periculi expers eft: fed ple- 
runque magnis fymptomatis obnoxia, 
paticurque interdum magnam fargui- 
erTufionem in ter mufculos: qui e va- 



fis fuis excuffus cotinu6 pucrefcic 

que dolores magnos &: varios , quos va- 

tiajdefluxionesconfequuntunvanique 
tumores,inflammaciones,adcxtrcmum 
etiam gangr^ns&intentus partisafFe- 
cta?: altera que cum euidenti plaga con- 



tingic &muIco freq uentior eft , &c qud 









4 IOSEPHI O.VERCET. 

maioreft &: profundior,eo periculoflor 

videcur : glans enim plumbea auc a?nea, 
quo vehemencius ingredicur , eo magis 

elidic parces in quas incurcic , qua de 
cauiTa fanguis qui in locum contuiionis 

defluic,implens orihcium venarum &C 
poroiitaccm aliarum parcium, conden- 
iacur:& acalure nacuralidefticutus (qui 
reftinguitur ac mortificacur propcer re- 
folucionem fpincuurn fadam 6c racione 

doloris & dilaceraCionis coc parciu,f<" fe- 
que ad foncem fuum reccpic,hoc eft, ad 
cor , propcer horrorem , qui concipicur 
ob i&um lechalem)efficicur colons luri- 
di,iimilifq;in illo euadic fcharres vc vul- 
g6 appellanc, qui cum facile corrumpa- 
tur , facile quoque fubie&as parces cor- 
rumpic , & praxipue fpermacicas : qux 
celericerin faniem conuercendsefunr, 

f 

quemadmodum anciquorum opimo 
fetcquofaciliusifto modo fecernacur, 
quod eft iam quafi perempcum & mor- 
tuum , ab eo quod adhuc vigetac viuic. 



Quod vc fiat ■> vci (olent chirurgi vul- 



/ 




go^em ediis iuppurancibus & mollien 




uscon 



tufionibus eft accommodatus,tamen in 

Tftis 






SCLOPETARIVS. 



iftis olaeis non tem 




Cm 



5 



iudicioaohibenduscit.-ac praefertim fi 




fumpta ex conftitutio- 
poris, temporis &; partium. Nam 

setacile ma 




cum iltiu fmod 

trefacti o nu mcopiam admittunt , fa :p 







numeroetiam cum vermibus & putre- 
dine intolerabili, non eft dubitandum, 
quin vfus illorum medicamentorum, 
qua:vifuaputrcfaciunt,augeat,exacer- 
bctqiie morbum : proptcr vaporcs ma- 
lignos,quibus partes prxcipua? inficiun 
tuncerebrum nimirum,&: cor,&iccur: 
vnde confequuntur conuuiiiones , & 
phrenefcs cum febribus continuis,quas 
plerunque mors atqueinterituscomi- 
tatur.Idautem euenitpraefertim in cor- 
poribus cacochymis,quorum caro cum 
propter fanguinis putrefactionem ma- 
IeafTc£taiir,non mirandum eft,fi vulne 
ra vel periculoiiilima fint , vel difficilli- 
me & argerrime curcntur. In hoc 



ene- 



re aens 
dc 



&cceli aualitas conii- 







& llatus. C ui nanque 
Aufterinha rum plagarum concaua pe 
nctrans, &naturalem calorem debili 



AC& 






.V 



*. V 



m\ » v.| 



• 



* 



•» 



*r 



#■ 

6 



IOSEPHI QJVERCET.' 



tans,maiorem vim habeac in putrefa- 
£tionibus adaugendis & vermibus inge- 
nerandis?quodetiam expericntia ipfa 
quotidiedem6ftrat:vt pra:teream Htp- 
pocratis authoriratem lib. Aphor.3 .&in 
lib.de Epid. quod alio etiam loco figni- 
iicat, vbi docec ficcum falubriorem eiTe 
quam humidum: ac proinde corruptio- 
nem omnem ex nimiahumiditate,qua- 
h* ex fua materiajeffici. A d eam re m no- 

ere prod erit 
ti o temperamenti partium : p ropterea 

qudd vulnera impofita capiti,ventri in- 
feriori , &: partibus humidionbus , ac 
proindemagisobnoxiisputredmi,qua- 
uiscontufe. (int,exquirentanobis vfum 
horum remediorum fuppuratium: non 
tamen fme magno& acri iudicio, cum 
pr*efertim multarofFenfiones ex impru- 
dentia &temeritate Medicorum in hoc 
morborura gencrecontingant. Ne 




uemaeno 
— 3. 




enim vnquam Medicusexcufabitur,fi 




am tetro odore affe&am vi - 

deatfa uod peflimum efle fignum folet) 
J ~ - uev e rmibus&fanie&purecon - 

ta mjnatam (qua: omnia etia primis qui- 
bufquediebus propter fuperiorescauf- 






f 



S C I OPE T ARI V S. 



fas accidere poflimt ) iatis habcat 



7 



mediisdigeituiis , vc vulgo app 




di 



pcerea fupp 
liis mcommod 



putans plagam elie contulam ac pro 
*rea fuppuranda eilc: prxlercim cum 



P 
imaduerfis conFe- 




usoccur- 



ftim con fugie ndum fic ad alia rcme d 

rum ffenera , quae pucreFafiioni reiii t 
vc incommocfis periculoiiorib 
ratur , qua? nobis prasdicla minicancur 
gangrxnx videlicec,ac pra?fertim ipha 
celo,aut cocius partis interitui. Eiufmo 
di funt fales mecaliici & femiminera 

, fcrro, m erc urio, vi- 



excu 
cno 

to eliciti : q uemadmodu fuo 1 



rfenico 5tauripi>men 



^_c 



imus 



gecur.Na cum 



hi fales quafi Balfami excerioris yfum 
habeant,& calore ac tenuicate fua craf- 
fos humorcs , qui naturalem calore fuf- 
Focant,incidant,tenuefquedigerant,8£ 
putredini falfitudine &: aciditace obii- 
ftant,tuentur plagas illas agangraena 
& mortificatione : viamque mnniunt 
(mixta cum aptis medicamctis , dc qui- 
bus poflerius dicemus ) ad facilcm &: 
breuem curationem,idque iine vllo do- 

lore. Meliora muhd remedia , quam 












8 



IOSEPHI Q.VERCET, 




ra?cipitatus vul 




aratus, 



quam jEgyptiacii illud prariertim quod 
Arfenicum &Sublimatum ingrediun- 
tur,&;{imilia. quorum vfumcommu- 
nem &: peruulgatum vix eft vt compro 
bare poilim , propter ingentes dolores, 
quibus ij qui curatur,affici fblent : quo- 
rum fummam ac pra?cipuam haben ra- 
tionem oportet. Quod incommodum 
tamen perveram &idoneamprxpara- 
tionem Spagyticam vitari potcft: ma- 
gno cum argrotorum folatio 8c alleua- 



mento. Hacten 





rimis remediis 



rimam indicationem propo 



n untur : hoc eft, ad partium dilaceraca - 
ru m &concufarii fubftitutionem : q u a 
inreprudentem &:con(iderafum Me- 
dicum cile oDcrtec in vanandis reme 




dus,&a 



iones &cafusre- 



pentinosaccommodandis , vt vniuerfo 
morbo prouideri poflic : quemadmodii 
Galenus quoquedocuic. Secunda re- 



media, quaead generaliorem indicacio- 




nemviui 



ifmn&as 



part es inuicem confolidandas : quod fic 



potiflimum op era Balfami radicalis 8C 

naturalis , qui in quaque parte conti- 

necur, 










SCLOPETARIVS. 



9 



necur, canquam principalis agenris ,&: 
virtutefuaopcrantis,cum alimento co- 
fentaneo & congmcnti , cuius magna 



vis elt in efHcienda ago-lutinatione &c 




earundem partium coniolidatione:qui 
Balfamus tuendus eftamedico accom- 






mo 




pri nci 

eius 6c efricientia impedimento aliquo 
retardeturrtollenteque externas cauf- 
fas illi noxiasacqueaduerfarias, fcqux 
irritandi vulneris & impedienda: confo- 
lidationis vim habent, quam moliri de- 
bet, quoad fieri poteft, &. ratione victus 
confentanea, & medicamentorum con 
gruentium applicatione. Hxc igitur(vc 

rem fummatim exponam ) fignificant 
nobis duo motbi genera, quibus vulne- 
ra fclopetaria conftare exiftimantut : vt 
re v uera plerunqueconftat: folutionem 
fcilicet continui , cum partium molliu, 
mediocrium, & folidarum contufione, 
&dilaceratione: q ua; dua? indicatiu a; 



curaciones(vcitalo 





nobis 



ent,nifi bcnacum do£bfIimorum ho 

f e r un r, 








IO 



I O S E P H I QJV E R C E T . 




/ rum opinionem,&: ratione & experjen- 
^tiademonflrate, morbum hunc vene- 





///^no fitate & vred i ne __ 

■^-tZy^^t umeireiqua gduovulnetibus immixta 
- /1 alias a nobis curandi indicationes poitu 
Jd ' lant. Nect amen harc e6 a nobis dicun - 

- tur,vt pertinacius eorum fententiam 




tueamur 



atuerunt venenodratem 



ex puluere euenire : partim propter eius 
edentiam ,partim propter ipfiustranf- 
mutationem : quajfuit opinio Iohannis 
de Vigo, alioquin do&iflimi Sc praeftan 
tiflimi Chirurgi:r enouata nu 




uo- 






dam A lphonfo Ferrio , Medico Italo,cu 

ius difputatio eruditiflime refutata ett a 
Bo talloMe dico Regio , &: in rechiriir- 
gicaexcellentiflimo. Nam i llius 



ns com 






erfpicuedec 
tiameiusvenenataciTenon 






e:quip 





pe quxconftetex fulphure,falepetrar,&: 

- catbombus , qua? fimplicia omnino ve- 
*^/ neni expcrtia funt,atque adeo falutaria, 

fummam vim in maximis depellendis 
lnorbis habentia : atque in his fulphur, 
quoramen Alphonli difputatio prxci- 
pue nrtebatur, quod conflataccommo- 

datiffimum efle ad afFectioncs pulmo- 

nicas: 







V 



/ 










SCLOPETARIVS. JI 

nicas:fi mod6 &c apte & commode pra> 
parecur , quemadmodu iam docuimus, 
in libello noftrode medicamentorum 
Spagyr jca preparatione. Idemque licet 
cx Galeni, Theophiafti, Plinij, &c Dio- 
fcoridis fcriptis cngnofceremec non ex 
affiduovfu &experimentonoftra?Gal- 
lia?,atqueaiiarum nationum, vbiMedi- 
ciin difficilialiquomorbocurandoan- 
Xij ac potiusdefperati,a?grocos relegant 
ad aquas calidas qua? funtin Bearnia, 
aut Germania, aut Sabaudia , aut Italia: 
qua?per venasterrarmetallicasfluences 
retinentquidem alixex fpiricu fulphu- 
ris,alia?aluminis, alia? nitti, aliae vicrioli, 
alionimquefimilium:neq>camenmor- 

tiferarefTe folent, fed falutares,ac prae- 
fertim quas fulphurex funt ac nitrofa?: 
quaz multum aduerfus paralyfim, fciati- 
cam, calculum, inueteratos ftomachi 
dolores, aliofquegeneriseiufdem tarta- 
)s morbos conducunt: quorum caufc 



fa 



iolmtur atque expurgatur per 
propter vim incifiuam &diu 



cam,qua? a fpiritu rerum illarum mecal- 
Iicarum promanat,qucmadmodu qno- 

tidiana docct experientia,cum maxinm 









12. IpSEPHI QV EKCET. 



& propc incredibili dcfperatiflimorum 
morborum curationc. Atqueharcqui- 
dem de falphure dicta (int , quod nulla 



mexiftimari dcb 



/ 



ks id 



uam falpetra?, quod 



f dis &C aliorum antiquorum, vt Botallus 

cxiftimauit. ld cnim ex Macedonia &£ 

I 

-/Egypto pctendum eflfet , vbi antiqui- 
tus magna eius copia repcmbatur. ln 
Maccdoniaquidcm proptcragn natu- 
ram , &; nitrofum lacum , nomine Cly- 






• 






AOlcori- 









; 



tim:in ^Egypto vero propter aquaNili, 
qui extra fuum alueum &: npas exun- | 

dansin falebrofisquibufdam locisrefi- 
debat,inquibus progredicnce tempo- 
re,illius agri falfugine imbuebatur : &; vi 
Solis paulatim ita codefabacur, nifi quis 
prouidiffer,vt in lapidem indurefcerec. 

Eiufmodi fuit nitrum quod Alexandrie 
nafcebacur,quod&:omnium fuit infi- 
mum, &: notas ab optimo diflimillimas 
habuit. Optimum enim fubtile &:ca- 
uernofum e(Te folet:itaquetum a Plinio 

tuma Diofcoridedcfcnbitur. Vt igitur 
ad falpetra noftrum accedamus a nitro 
diucrfum , nifi quod qualitacum com- 

munioncm 






SC L OPE T ARI VS. 



* 



munioncm fortc quandam t um illo ha- 
bcc : queroadmodum fales omncs incer 
iecommunioncm quadam habent, ve- 
retamenac nontemere affirmatepof- 
fumus,puluerem tormecarium nullam 
in fevenenofitatcpoire proptcrfalpetre/ 
recip^re: quippe quod conficiacur vel 
ex pmguedine quada e vetuiris cellar 
aur fpeluncjc, & antri vecens parietibus 
diffluentcvndc fortitum videri nomen 
illud poceit (alpecra? : aut ex folo pingui 
&pucridoicabulorumvecerumquecce- 
roecerioru,exqutbus falpecra:elicicur. 
quod tamen vfirato & quctidiano fale 
venenofius dici non poteft ; vt vel ex eo 
cognofci licet , quod eo non pauci pro 
falevtuncut.Etquoniam nemincm fore 
arbitror,qui contra pugnare velit,fecu- 

ti prazitantiilirnoru Medicorum autho- 
ritatem,c6cluderepofrumus,puluerem 
illum tormencarium non eifccompofi-. 
tione fua vencnofum , rnm carhoe x fa- 

fcGtus ( quod 




gredicns ipiius tertium) omnis 
neni iit expcrs; qucmadmodum puelke 
qua? pallore afficiucur & morbo ( quem 
ficquc vulgo appellamus ) laborac quo* 








14 



I O S E P H I QJT E R C E T. 





tidieexpenuncur. M ulto eciam minu s 
ve nenacifun tli 

qu e perfu ndunturrvrpote vinum 6cz 
quavita:. Ha&enusde pulueri* effen- 
tia , qui fi eius compofitionem fpecte- 
mus , venenatus dici non poteft , quan- 
doquidem nilnl ex cius fimphubus, fi- 
ue ingredientibus venenatum cft.Qua- 
tum autem ad eius cran fmucationem in 
qualitatem igneam, ni 




omagis vene- 



,cum ratio ipfa^doceac 



natus 

ignem vi veneni refiftere,tum adujcum 
potencia fua. Ec ha?c ipfa eius erroris 
caufla eft , in quem Alphonfus Ferrius 
lapfus eft : cum in hoc puluere vene- 
num aliquod exquinccuius omnino 
expers eft , quemadmodum ex eitis par- 
tibusacquefimplicibus fingulatim exa- 
minatis demoftrauimus. Huius rei Ger- 



maniequitcs documento effc 
ccu vulneracos 




pJenum infundere.-atque illam potio- 



nem tanquam laTutiferam ebibere. Vn- 
denajxiigitur,d:cetaliq«iis,venenum in 
















SCtOPE TARIVS. 



s 



turenimeiusreic 




cum i&u fcrit ac percunt.At 3 cum 

lumbo fieri ioleat 





natu sefle non poteft-. cum plumbum 
turae noftrx magnopere cogruat , eique 
valde famiiiare fit.Nam &c ad coniolida- 
tionem &adexficcationem vlceruve- 
hementerconducit,fiue cum fua forma 
& natura metallica vlcenbus applice- 
tur:vtciimlaminul f £ plumbeas iisado- 
ras mahgm vlceris tumidas deprimedas 
imponuntur: fiue cu illius mortiflcati f$C 
diifoluticalx vnguecis & emplaftrisad- 
hibetur,vtcum cerufa & miniofit (qua 
in reveterumommuroMedicoruvalec 



authoritas) neque tame in illo vfu fign 
vllum peftiferum ac venenatu apparet, 
vt illud omitta , quod ilh globuli plum- 
bei interdum diutiiTime in eorum qui 
funt iQii corporibus,fine vlla pernicie 



incommodo,permanent. Vt 





mus 



^i ," 




enueraceot 




ondea 




quide pcr 



fe& fimpliciterinfuanaturaconfid 

tummulla polfe vencnata mferre plagxs 
ilhs qualitacem,nifif» 

fecus adhibeacur : 




/' 



+ff 




/«*/!' . 








l6 IOSEPHI CLYERCET. 

nemonegauerit.Nequeenimcuiquam 
dubiumclt, quin plumbum (quanuis 
corpore fuo graue mter csetera metalla 
&: tcrreum fit) tamen &; rarum&lpon- 

giofum fir,quemodmodum Philoiophi 
omnes fatentur : quippe quod conftet 
ex fulphure impuro &C combultibili: 
magnaquecraiTi mercurij copia impuri 
&; faeculenti(qua?tanta:in fundendo fa- 
cilitatis &c raricatis & molliciei cau/Ia 
eft)ac propterea facillime quouis liquo- 
re imbuatur. Quod ii etiam ipfi ferro 
multo denfiori,tolidiori , minufque po- 
rofo(quippe in quo minima mercurij 
copiaiit)mbuitur, vtetiam venenacam 
aliquam qualicatem recipiat, dubium 
nemini erfe debet, quin plumbum pro- 
pter cauffas fuperius expofitas,multo fa 
cilius venenatam illaqualitatem admit 
tat , cuius quidc rei variaapud authores 
ftimoniarcperiuntur. Nam quis ne- 

e mentionem facere 




um venenis imbutorum , q 



Gra?ci <JW7*c/« nominaBant ? vra- 



pud Vergilium A.ncid.9. 
Vngere tela mamferriimq 
neno. 






Ec 












6C t OPE T AB.IVS. 

Etlib.io. 



17 



Vulnera dirigere & calamos armare ye- 



neno. 



Etlib.12. 



Non fecmacyento pernubem impulfifa- 

gitta 
^rmatam feui Parthm quemfelle yeneni 

Parthmfiue Lydotelu immedicabile torfit, 

SicSiliuslib.i. 

Spicula qu£patrto gaudens acuiffe yeneno. 
ItemqucOuid.lib.Trift.3. 

Nam yolucrifeno tinciile yirm inefi. 



P& 



Sic Homerus Odyfi 

a»ff>OQovov J^^Sjco?, o<p 

*9*f. .* Hoceft, 






mcidam quzrens, yt ei effe 



defivittai ohlinp.ret 



Sic Theophraftus lib.Pl a nt.9.cap. 1 ?. 
teftatur apud iEthiopes radicem elTe 
peftiferam quafagittasoblinunt. Idem- 
que Plinius de Scythis fcribulib.12.cap. 
5 ? .De Dacis & Dalmatis , Paulus JEgi* 
neta hb.6.cap.88. Et generaliter de Bar- 
baris, Diofcorideslib.6.cap.2o. Ne 

rem oertinet,fi quis ne 





mbum 



uam 



tenus irencris 



undendo crafiicicm 









% 



M 









l8 IOSEPHI CLVERCET. 

enim naturaferr, experientiaquecom 
/ j/ probat , metalla omnia per ignem pur 




A, 



i> 



que raculentam , fiu 




phur impurum, exnere: eademque ope- 

***Ta multopuriora infua fubftantia eua- 
t^^t/h^ ^crc. Haceademartcfiuntprzparatio- 

nes cupri,ftanni, atque adeo ferri: quod 
per ignitam fufionem faces ac fordes 

fuas exuit,atque in imum abiicjt,quod- 
^ue in eo purius ac fyncerius eft , quod 

Chalybsappellatur, cemanet,quemad- 

4.Mcteor. modum Ariftotelesteftatur.Etfiautem 






horum metallorum imperfe&oru pro- 
prium fit,craiTmcm& fordeifuas per 
vim ignis exuere ( quemadmodu fupra 

di&um eft)nihiiomiuds- amen fubftan- 
tiam quandam arwcura fua alicnam im 

bibnnc. Cui n<nq u e dubium eft , quin 
Chalybs inter ea quar foiidiora funt,lub 



ftantia quada*n plane contraria temp 



m 




bncorum, (ra phanorum fucco permix- 
tam)eiTc fubftantiae ferre^? Atferrum in 
ill umjuccu m lgpius imme r ium» acre - 



ftin^um , adeo indurcfcit, v t vix quif- 

quam, nifi re ipfa fic expertus , fidem fit 

habiturus. 







SCLOPE TARIVS. 



19 



habicurus. Idcm cx contr a rio mollcfc it 
extin&um (xpius jh (ucco cicutae , fap 
nis & althex. Qu odidemftanr 
quc vfuuenit,atquectiam plumbo: qu 








fta 



fufa & fa?pius in fucco fquilla? 
iie arliciuntur,vt illud ftridorem exuar> 
hoc vero mollitiem &c nigrcdine : quod 
fieri non pofTet, niil aliquid ex ipfius te- 
perationis fpiritu, Sc virtute retinerent. 
Perfpicuum eft igii 






'S 




nem 



tamen 




uanuis 

tiem fuam 



eneris lub- 



ftantiam 



cre. 



Atqui 

bfurdum eilet cxiftimare,fpirituu me- 
tallicorum, qusegeneriseiufdera funt, 
mixtionem e6 facilius fieri non pofTe. 
Sic enim videmus cuprum tingi& na- 

uefcere percalamina?& tuthif fpiritum: 
rurfus idem albefcere per arcenici,auri- 
pigmenci,& aliorum quorundam fpiri- 
tum. Vnde commode concludetur : fi 
m cta!la(c x quibus generaliter glandes 
& globuli conflciuntur ) ac 
plumbum , natura fua fpiritualem (ub- 



ftantiam 





gen er is 11 1 , recipian c 
ua vclutiextam vanisaquis mer- 

curialibus fcetidis &: lethiferis qua? com 

C ij 









% . 



ZO IOSEPHI Q_V E R C £ T . 

/ _ * poni folenc adhibendo fuccum Aco- 

*~f niti,Napelli, Scilla;, Taxi,Apij rifus, 
r^^f^, &umiliumuroplicium , venenacarum- 
j£r Jl 9 ue b c ftiaruiii, quxpropterfubftantias 
^ fax diiTenfionem fubftantiam noftram 

lxdunt& corrumpunt [ 
nenacasindeconfici, at 





r 




*A 





licatas,vt 



u notas eiusve- 



periculofiflimas relinquant , nui 

ppottunum remedium adhi- 



beatur. Nam ex perietia nos d ocet, m 

die reptriri mixtioncsad 



fe" 





mperetur , qua vulnus fiat,&: lan- 
guis profluat,quan uis fagicta non adha> 
refcat , (ed velotifllme tranirmttaturrca- 
men venenum adeo (ubtile cffc &: pefti- 
ferum , vt feniim a minoribus venis ad 
maiores ferpens , atqueindead prarcor- 
dia progrediens,confeftjm vulneratum 
interimat. Quaudeo commemoranda 
putaui , partim quiafa?pius ea mihi ani- 
maduertere licuitfvtalios praeftantes in 
re medica viros &: fide dignos praeter- 
cam ) partim vt mirificos & prope pro- 

digiofos efrectuspacefaciam, qui hodie 

in his 



SCIOPE TARIVS. 



21 



inhiscafibus vfuueniunt, neque iccir- 
co impoffibilesexiftimadi funt,qudda 



quibuldam fortaflis ignoreturrquemad- 



modu copiofius in eo libello docerein- 




ftituTTqutrn de An tidotis medit or , ac 
fpe 



eprop 



le in lucem editurum: 



vtveru &aptum alexipharmacum ad- 
uerfus illudvenenumapenam . Quare 
d u b i um nemmi cffc debet , 

lumbearum aut quaramvis a - 






landium venenum , venenatse 



uantum vis reclamet non 



nulli quibus nequecumagnis&: exer- 
citatis viris verfaricotigit, neque varios 
& mirabiles natura: efFectus animaduer- 
terc, quosantiquitatiincognitos fuifle 
certum eft. Verum vt ex hoc diuerticu- 
lo in viam redeamus, co ncludimus glo - 
bulos infici veneno pofle,non infuncfe- 



data 



venenumin toramen a 




operafa<ftum,quemadmodum nonnul- 
lis placere video : fed immergendis glo- 
bulis atque aliquoties extinguendis in 
illis aquismercuriahbus&fuccis lethi- 
feris : a quibus illorum fubftatia alterari 
& corrumpi poteft : inficereque atque 

imbueremaligna illorum qualitatepla- 

C iij 





* J 






IOSIPHI Q,V£RCET. 



gas(canta illorum fubtihtas eft)quan- 
turavis velocitcr ipfi globuli trafmittan 

tur. Quod vel ex iis liquet , qui hanc in 
beftiis experientiam animaduerterunt: 

quamrationibus aliquoccofirmare in- 
ftituim 9 in eo libro de Antidotis , cuius 
paulo fupra mcncione fecimus. Verun- 
tamcnvtconcedamus elobulum velo- 



ermeantem tam cele 



citcr 




riter venenu 



lmorimere n 



onp of» 



certe tamen frcquenter vfuuenit, 








vc in plaga fatis diu globulus lateat , ne- 
que deprehendi a Chirurgo poflit. Vc- 
neniim autem quod in illo globulo la- 
tet(quaderedubitaturum nemine ar- 
bitramur) annon interea fatis habet te- 
poris ad partes larfas inficiendas ? Nam 
quo magis ex fpirituali & fubtili fubfta- 
tiacompofitum eft (quemadmodum fu 
periiis dcmonftrauimus) e6 celeriores 
funtac fubtiliores ipfius cffe&us : vapo- 
reque fuo maligno,per venas,arcerias& 

neruosinfufo,fpirirus naturales, vitales 
&C animales inncitiquos contrarietate 

&C pugnantia quadam fufFocat , per eof- 
demfe permifcens:vnde vita hominis 

cxtinguitur,qux in viua &: idonea ipfo- 

rum 



S C I OPE TARIVS. 



-> 



. 



rum a&ionc confiftic.Hxc eadcm vene 



na quo ma 



fubtilia & communicabi- 



unc,eo perniciofioraefle fblec , que- 



admodumex viperarum aliatumqjve- 
nenacarum bclluarum morfu Iicec ani- 
maduercere. Q uoi iii guis pertinacj us 



co tendat ( vc quofda fcciiTe video ) ve- 
n en umglobulo pcrfufum vi ignisexti n 
gufatque interire-.eg o contra illud,quo 
nonnunqnam vtuntur, areumcntu ad- 




uerl us illos rerorqneb o. Dicunccrgo 
huiufmodi plagas nulla ex parce vftula- 

tas efTe, propcerca quod globuluscocra 
durum corpus illifus nonadeo incale* 
fcir,quin continuo manibus cohtre&a- 
ri poflic. At ego ignem illum nequaqua 
tacum aut tam idoneum efle comperio, 
vt venenum quo globuli fubftantia per- 
fufa erat , extingucre valeat, prxfertim 
cum vcnenum illud ita per omnes glo- 
buli partes permixcum (ic,vt omnem il- , 
Jius fubftantiam maligna qualitate fua 

perucrtentacquecorruperit. Neqjme 
m puct , quod Ariftote les lib. de Cado ^jj ftot f 
cap.7,fcribit,telaita ignefcere aeris pul- n a io a ° pi 
fu,vtplumbum ctiam colliquefcat^cum 
resipja &c experientia quotidiana id effe 



C* • • • 




IO SEPHI QV ERCET. 

fa lfum demoftr et: & prgfercim inglan- 






dibus iclopetarns,qua?eciam igne adhi 
bico emiccutur,&: mulcd rapidius,quam 
\l\x fagicca? feruntur. Prarccreavt hoc 
Ariftoteliconcedamus , veterum tame 
authorum teftimonia(que. fuperius pro- 
tulimus) perfpicuc oftenduc venenu no 
extingui : tancum abeft,vt minore mul- 

td ignicioneidipfum excinguacur . Ica- 
que non cancum incalefcerc dicam, ve- 
rumetiamhocampliusadiunga,eciamti 

globulus ipfe colliquarecur , vix camen 
fubftanciam illa quancumvis fubtile ex- 
tin£tum iri:iiquidem adeo cum corpore 



metallico permixca &C perfufa eft, vc ipfu 
cciam magna ex parceakeraueric. Simi- 
licerno primis fuiionibuseuanefcic ar- 
fenicu,auc fpiricus calaminarauc tuthie> 
i\ cu inaibaco vel flauefacto cupro per- 



mifccancur : quanuis in eorum numeru 
a nobis non referanrur,que, excrinfecus 
ac procul a pracordiis lethifera funt ( de 
quibusfuperiusmecio a nobisfa&aeft) 



proprecillorum fubftanciam & occulca 
proprietacem: quemadmodum efte&us 

facis dilucide &c euidcncer oftcndunc. 



Speramus igitur fatispcrfpicuc dcmon- 



r a c u m 







S C L OP E T ARI V S. 



ftratum cfte globulos eo venenoinfici 





uod momento temporiscrani- 



u m vim fuam exer acprefcrcim iiin 



corpore permaneac : quemadmodum 
crebroaccidere videmus: venenumque 
illudraexiguoigne, vcvixilludcalefa- 
ciat,tolli extinguique non pofte.Ex qui- q 

as~ i 



bus ita difputatiscocludi 
fclopetariaspoflecum veneno coplica 






3 / ' 



Dter p_u I uerem,queye - 
nenlexpertem efledero6ftrauimus:fed 





bbulumveneno delibutu,vc 



frequeciilime accidere videmus. Quam 



adrem bonum Sc prudentem Medicu 
attencu eiVe oportec, neq; temere perti- 
nacem efte:na vt quotidieiftud nona c- 
cidat,interdum tamen ficri poffe coftat, 





(*h *i 



neqjidtam facile forrafle in przlio ali- 
quo iufto,in quo velper ignorantii , vcl 
per veneni parati inopiam id pra?cermit 
cicur , quam in vrbium propugnacione, 
autex meditato cofilio , cum quis male 

animatus ex inftdiis aliquem adoricurr 
quibusincomodis Iioc inforliciifimo far- 
culoPrincipes ac Proceres magis obno- 
xjj funt,quam mihces gregarij.Neq, ve 



ro hoc loco cornemorabimus indicia ex 




16 



I0SEPHI Q.V 



quibus cognofci poteft,an plag^ vene- 
nocoplicata? fint,quonia huic argume- 
topofterius nobis conftitutuseftlocus, 
fub capite de vera & methodica illarum 

De combu curatione.Po ftulatenit 

^.r" e '7 van etate quae in iftiufmodi plag is reDe- 




nenbusco ritur,diiTeramus:nimiru de cobuft 




plicata. 



t. 



fc.f 






qua* vel lllis iun _ta eft , vel ab 




m 




am 




de re fententiam ape 
ridcm Cmultorum 



do£hflimorum hominum authoritatem 
fecutusmn eorum o 




cum 



um 



quemputantpropterrapidum motum 
&£ aerem inflammatum,per qu< 



m 



q;fe 



tcrij vim habeatrquodetiam colhgcr< 
conantur ex effedis quse inde confe 
quuntur,hoc eft, e*atrore,efchara,ma 
gnis inflammationibus , aliifque fym 
ptomatis eiufmodi , quibus aptas vre 
dines etfeconftat. De hoc vero nok 
plunbus contendere 




ertim cum 



uli e 



fiderata ( qui ple 



runque ex plumbo conficitur,ac p 

d 






i 






SCLO PE T ARI V S. 



*7 



de vix xgrequeignitionem fine fufione 
fcrrepoteft) eorum error nullo neeo- 
tio conumcacur: rcpudiatutque lam an- 



icis ra- 



Cioni 




loren- 



ftanti 

ciflimi : quem prudcntia & iudicio fuo 
vccncem,fpe ro mihi q u oque n on nega- 






tur um platras iftas vredm iiun&as ef- 
fe p ofle non propcer globulum , qucm 



qms e n ftuia ferrca eminus ac longin- 
q up ex loco , fed quem e bombardu - 



A 



la cominus eia c ulatus aliquis fueric , vc 
hodie frequenciflime accidere vide- 
mus , cam ex propinquo illata plaga, 
vt etiam vulncratorum veftis aut bar- 
ba incendatur: idque propter vim fo- 
lius pulueris inflammati , qui ardens at- 
que ignicus e bombardula: fiftula fo- 
rasfertur. Quod fiquisdicat igncm fl- 
lum non admodum procul ferri ,ex co- 
crario refpondcbo , cam propinquo ex 
locoemittipoffc, veluti fiquis corpus 
ipfum attingeret, vc fcntiriprius poflic, 

quam euanuerit.Rurfus fi quis argutior 
quxrac, an arma auc vcftcsWonibcrc 



non 




nis illcfuam 



28 




I O S E P H I QJT ERCIT. 

reilionemin parte la?fa efficere va- 




eat. Quatum ad arma,mihi non dubi u 

eft>quin impetum illius recundanr,mul- 

to magis quam chorax ex bubali cono, 

aliave veftium gen era, quaei&ueciam 

cum interula inflammancur,ve faepenu- 

merdipfi vidimus. nequevcrotumdu- 

bitandum cft, quin aer infiammacus fe- 

quens impellenfque globulum a quo i- 

dtus infertur,impnmi poflit etia in par- 

teoblasfa.Verum quid cum dicenr,cum 




ex bombardula cominus corpori incen 



ta , i&us m apertum ac nudatum homi- 






nismembruimpaduseltiNum omnes 
mHices cbirochecis, auc caflidibus vcun 
tur ? annon admoueri folec incerdum 
bombardula gutcuri, auc manui, anc ori 
apertoacnudato? Quifolentinacie&r; 
pradiisverfari, mulcohacdere certius 
mihi teftimonium reddere poterunt, 
quam ij qui in vmbraculis &: extra teli 
ia£tum(vt dici folet)difputant. Certe v- 



biidaccidir&in 



cominusim 




ftionc 



p ut an t 






V 





putac 



SCL OT E TARIV S. 

ervredinisex 

- 




19 



e^i- 






ftimances ignem a folo globulo ferri,re- 
gulafque nimium generales ftacuunc, 
qua? camen non paucas excepciones pa- 
tiuncur : quemadmodum ex lis incelhgi 
poceft , qua; de veneno , quod hifcc pla~ 
gis coniun&um effe poceft , & vredine 
fuperius explicauimus. Ha:cigicur ha- 
bui qua?dicere deiftiufmodi plagarum 
effencia, variifqueafFe&ionibusquanl- / )- 
Jas comican pollunc: 
mum, cffe folenc folucio concinui, cum 

aceracione, a quibus -^^/ 










dua: cantum indicaciones curandi de- 
monftrancunnimirumconfolid aciop ar 
tiumdiIiun£tarum-,&:fubfticucioearum 




/. 



tt 




quas dilaceraca: lunc : qua: fi curn vredi- 
Jieconiuntca; tinc (quemadmodumne- 
ri pofie~docuimus) ad cerciam indtcacio- 
ncm auc incencionem ( vc dicunt ) con- 
fugiendum eric , hoc eft , ad ignemjre-. 

uendum,& cmpyreuma excrahen- 




dum.Poftremoctiam ad quarcam,nirni 
rum ad lalucar e aliqu o d alcxipharma - 



cum, quocies aliquid fubeffe veneni exi 




ft 

culoiionbus mcommodis, acqueinue- 



icur: occurendo prarcipue pcti 



• •* 









I 



I 



N 



f 




30 



I O S E P H I Q_V E R C E T. 



ftigado tot varias indicationes curateS, 
conferuames & praeferuantes , quot va- 
rij morbi cum variis cauffis $t fympto* 
matibus complicatiproponuntur. 

^ Ve hammplagamm dfferentm 9 JignU &* 
yariis mdicit. 



C^P. II. 




V 



naturam ea 



rum partium confiderant 
quibus huiusgeneris pl 



g£ fiunr, earudpmque fub- 

itamiam vtilem,acl:ionem, 

pofitionem, fenfum &iiguram: item 

qualis eifentia fic diuifionis, aut folutio- 
niscontinui, qualefquepropria: ipfius 

difFerentia: fint, & ratione & experien- 
tiacognofcent,qualcs quantarque indi- 
cationes ad veram 



earum 



quirantur : comparabuntq 



fe 



fpondeant ) ind 



illas 



cum varii$ afre£tibus,& morbis praefen- 

tibus: pronidebuntque ne qui nondum 
orti {unt , enafcantur : quemadmodum 

Galen.lib.Meth.4.&7.docuit. Ad h 
remmagno 






t 




miarum 



& confid 



tio 



y 







SC LOPE TARIVS. 



51 



tiOy tn agng an paruz fint > profundg an 









planae: qua» dirlerentise a globulis ex va- 
riis metallicis materiis &c figuris ( tan- 
quam a caufla procatar&ica ) oriuntur. 
Nam iiloru alij funt logi , plani, magni, 
minores, tenuiflimi, qui variis modis 
humanumcorpusobla?dunt:alij vniucr- 
fum corpus,alij partem dutaxac tollunt: 
alij pet centrum permeanr , carnem SC 
neruofas partcs dilacerando , aut ofla 
confngendo, autcarnem tantum per- 
tundendo,neque perforando:pro variis 

ac diiTimilibus globulorum i&ibus , &C 
prout eminusautcomintfsemifli funt: 
prout prxterea corpufi£tum eft , ciim 
vel nudum eft,vel c«^tum,& te&um foc 
tafle lorica firma # (vt nunc loquimur) 
temperata: fic, vt transfiginon poflit: 
neque corr*is vilo roodo vulneratum 
fit: autf>corpus ictumeft, plaga non 
itamagna & profunda eft , &c periculo- 
fa, cum ionca duntie &c firmitate fua 
violentiar ittus obfiftat : prarfertim 
£ non maiore machina , fed exigua 
tantum fiitula ferrea globulus emik 
fus fuerit . Porro non dubitandum 

eft , hiiiuimodi omnes dirferencias ad 




t e*C*-t 




1 t 




i 



I O S E P H I QJV 



vnum 





js referendas efle, boc eft,ad 
folutionem continui,qua: interdum ap- 
paret, interdumoccultacft. Mamfefta 




qua? fenm afpc&us &: tactus percipi 
tur , fi euidens plaga appareat cum luri 
do carnis colore, vt efchara efle videa 



> 



tur, eiqueconiunftus eftdolor grauis 
aut cum vuJnera neruofas partes laedur, 
quod nobis fignificare poterit(pra?ter 
vulnerati teftimonium,cuius ad has res 
momentum permagnum eft)vulnusi- 
ctu bombardulse fatlum effe, 
qua limili ccculca continui folutionefi 



fefta cvtis incifura, quae G 




t».wyo"'? dicitur -. qua? ex fanguine fub- 
ter carnem &: cutirh cfFufo percipitur: 
partemque lasfam luriio & violaceo co- 
lore afficit. Harcfunt frenuentiflimae- 



fmod 



h 




i 



aeit 





bitantum 




implicis di 




c^a^cumcotuiionc.Sed quoniamfup 



capite docuimus illavulnerapofTe 



interdu cum vcn eno & aduftione com 

plicata etTe,contra quam nonnulli arb 
trabanturrcommodifTimum entMed 



cum 



peram ftudiumque adhiber 



fingulis iliis affectionibus , perfuapro- 

pria 






SCLOPE TARIVS. 



pria & peculiaria figna difcernedis:que; 
affeftiones poffunc efTe(vc fupra di&um 

eft)cumillisvulneribuscomplicacse } vc 
fuumcuique proprium remedium ex- 

quiracur :ac diligencer animadueccere, 
quarnam arfe&io periculofior fit:qu$ ( vt 
Galenus docec) non cancum prima , fed 
eciam fola curanda eft : quandoquidem 
incerdum cogimur propcenllius ratio- 
nem non modo alias arfecf iones relin- 
quere,verumetiam nouasemcere, vcei 
quxpericulofioreft, fuccurramus. Ac- 
que hxc nimirum caufta eft,cur Jiorum 



vulnerum cognicio , <\ux cum veneno 






intromiflb ratione globuli complicata 




vc iup.cap.docuimus ) pcorfus ne- 



kria fic : neinceritus inopinacus, qui 





e inae cocingeceCjimpucecur cor- 
rupcioniaeris,&; aliis primis qualicaci- 
bus.-cum plerunque culpain Medico- 
rumimpericia auc percinacia poficafic: 
fiquisfibi concravericatem perfuadeac 
hxc vulneranuquam venenaca efie , ac- 
quehacdecaufTaverammedendiratio- 

nem afpernecnr. Huius rei cauflam tri- 
bucncforcafle nonnulli plethora? autca 




cochymias : quam certe ingenue agno- 






IOS EPHI Q_V E RC E T. 



fco,S_ fecundum Galenum faceor,potif 



fimam effe cauuam incommodorufh, 



?- I I 




atque etiam exitij vu 
inferendi. Sed etiam fi figna exquibus 
venenum arguitur, commune aliquid 
habeanc cum illis, qux ex bombardula- 
rum ictibus accidunc , vbi fola contufio 
complicata efbdifcerni tamcn atque in- 
ternofci pocerunt , prout magis aut mi- 
nus vrgent:prout etia magna funt fym- 
pcomata , S_ accidentia qua?dam ex- 
traordinaria,quz_ faepenumerd interue- 
Signacom niunt. Itaqueii caroliuidiorefc,quam 
phcati ve- vulgarium plagarum , qua? a fclopeta- 



/ 



ncni. _-__ — _ — 

riis inreruntur , oC tanquam emortua, 
cum totiuspartis decoloratione,dolo- 
ribufque extraordinariis atque intole- 
randis : itemque cum inrlammationi- 
bus 6_ doloribus pungencibus , prx- 
fertim in plagarum ambitu , cumquo 
grauedine 8e corpore totius corporis , 
plerunque non fine febribus ardcnti- 
bus , &: fyncope & alienacione mentis, 
hasc omnia venenaca quandam quali- 
tacem indicabunc cum illa plaga con- 
iundam elTe : pra-fercim cum Medi- 

cis exploracum eft , nullam elTe mani- 

feftam 



SC LOPE T ARIV S. 



3$ 



feftam cauiTam propter quam cam gra- 

uiafympcomatainceruenianc:quemad- 
modum interdu vidi vfuuenire in fim- 

plicibus quibufdam vulneribus> etiam 
fine vlla partium neruofarum dilacera- 
tionefa&is. Sedtotius huiufcc rei cer- 
tiora fignaefle poterunt , fi qua indicia 
extrinfecus appareant , qux ex a?groti 



fermo ne cq gnofci poterunc, aut fami- 



liarium & domefticorum teftimoniis: 
adhibitis etiam conie&uris ex loco , ex 
perfonis &modo,quo impofica plaga 
fueric. Porro inter figna certiflima elo- 

r^ ._. cJ . 



buli confideratio principatum tenet , fl 



forte reperiri poflit. nam incifus atque 
in duas partes difle&us , apparec obfcu- 
rus, violaceo & purpureo colore per- 

mixtus, alio denique quam quo reliqui 
globuli efTe folent: partes vero poft inci 
furam rutilum quendam colorem ha- 
bet. Tum enim certd affirmari poterif, 
globulum veneno aliquo imbutum ac 
perfufumfuifle:quoetiamipfiusglobu 
li fubftantia affe&a, ac immutata fueric: 
quod potiffimum cognofcere licet ex 
colore interiore,quiadmodum altera- 
tus eft, obfcurarus & liuidus , ficuci fu 

D i) 




r 



3^ IOSEPHI Q_VERCET. 

pta djdum eft. Licebit etiam id cogno- 



fcereperignem exploratoglobulo, qui 






— -^^^^ . — _ , . — ^^ 

non temcre di&us eft aptiifimus ad ve- 
nenorum omnium purgationem. Nam 
cum vera qua* diciitur venena , {int fub- 
, flantise prorfus fpiritualis,&: aerea?,faci- 
le vi ignis in auras euanefcunt , non ta- 
men moderato aliquo calore ( qualis in 
pulfo globulo fentitur , vt Ambrofius 
Paraus exiftimauit,qui potius tcmporis 
progreffu ea fixaret & retineret , ne vo- 
latilia eiTent , &: per confequensne no- 
ceret) fed per calorem violcntumqua- 
lis eft calor fublimationis. Sic illo calore 
exaltatur Sc euanefcit Mercurius, item- 

qtie Arfenicum , Auripigmentum,alii- 
que coniimiles fpiritus : eademque de 
cauffa purgari non poffent nifiin collo 
vaforum fublimatoriorum frigido com 
primerentur. Itaquefi fufpc&usglobu- 
lusfuntlatur,ac fuper igne vehementi 
fatis diu retineatur,futmifque exilloex- 
halet ater,foecidus , &: metallum globuli 
circunfundens ( a quo magnopere ca- 
ucndum eft) mctallumque poft fuflo- 
nem non modo purgatum non ficfed 

etiamatrum,liuidum,& obfcurumap- 

parcat: 



• 






» 



I 



-• 



SCIOPETARIVS, yj 

pareat:(quodproptervenenatum vapo 
rem qui mecallumcircunfundit, folet 
accidere) fignumerit certiilimum ve- 
neni cum globulo permixti , quod cum 
plaga complicatum elTe poteftjquemad 
modii fupra difputauimus: idque prout 
diu aut breui tempoie in ipfa plaga per- 
manfit. Hax funt figna,quibus venenu 
indicari folcc : quod copericuloiius cffe 



> 



iudicabimus , quo vires hominis magis 
proitratas videbimus. Prarterea veiica- s 'S na ^ ™ 

tiOjexcoriatio, dok>r mordens , & ^ cc i- fconil.* " 
tascutiscotraitasatqueinduratar, 




ficant aduftionem propter puluerem 
inrtammatum complicatam. Quaefaci- 
lius & certius intelliei poterunt ex vul- 




nerat^fermone, qui plerunque indica- 

t.vtrum eminus an cominus 




us tuenc : cui rei tettimomo 




genter 



ciTe poterut: eaque omnia 
edicus animaduertet, vtpo 



vrgentiora,& que. malum effice 



poiTunt, atqueidonea curationem 
prohibere : propter copiam defluxionu, 
aliaque grauiflima fymptomaca , qux 
plerunqueaccidunt: nifi mature faluta- 
ribus remediis prouideacur : quemad- 



D 



• » 



»J 



* 





IOSEPHI CLVERCIT. 

modum Galen. 4-Method.cap. f.pr#ci- 
pit , docens curationem vlceris ( quod 
cum altera quadam affe&ione coniun- 
cl:um eft,cuius curatio debeat antecede- 
re) non efTe tanquam folins vlceris : fed 
prius illam afFe&ionem curandam efle, 
ac tum demum ad vlceris curationem 
deueniendum. 






Z)e Iudicio. 




Orr6 hisde rebus eo certius ftatui 
iudicium potcrit , quo diligentius 
Meth.4. Galeni fententia in ipfius Methodo in- 
cap.6. culcata confiderabitur : morbos videli- 

cet tnbus de cauflis 




m um , proj 





artis a 



raeftan- 



tiam : deinde propter mali magnitudi* 



nem &vehementiam : poftremo 



pter ipfius malignitatem. itaque fi 




cordia,fi cerebrum, in potiflima fui par- 




tis fubftantia vulneratum iit,moftifcras 
ciTe plagas iudicabimus : fic pulmones* 




ma, ventriculus , lien , renes li 



la^dantur>(nam hx quoque (unt Iratio- 
ne ofKcij principales partes) vt pluri- 
mum funtlethales: eode'mq; in numcro 



funt vulnera in inteftinis accepta , pra?- 



fertim 







S CI OPE T ARI V S. 



59 



fettim fi in gracilioribus &: minime car- 
nofis facla fint : iremquein vefica , quia 



cumfintparres membranoia? , aggluti- 
narinon poflunt:eademque decaufla 
vulnera , quibus caput transfixum eft, 
aut ftomachus, ant vcntriculus, pericu- 
lofa efTe concluditur. Vulneraqu oma- 
iora funt &c profundiora cum dilacera- 




lum frac~tura,ed 
pcriculofiora funt: ac pra?fertim ea qua? 
accepra funt in capite cum fra&ura cra- 

nij:itemque qux iun£turis propinqua 

funr,propter magna &: varia fymptoma- 
taqua? inde confequi folent. Vulnera 
in^uibus malignitas , ac pra^fertim ve- 
nenum complicatum eft, periculolifli- 



ma efTe folent, quanuis in fpecie exigu a 
£int:q uoniam proptercontrariam illius 
veneni fubftantiam , & qualitatum ex- 
cefTum,non folum temperamentum,ve 
rumetiam propriafacultatum corporis 
fubftantia plane peruertitur , atque im- 
mutatur:pra:fertim cum vulnus factum 
cft cum aperrura cutis, quae fua denfita- 
te prohibercnon poteft ( quod alioqui 
faceret , ac tum prxfertim cum venenu 

efTec cramoris fubftanti* ) quin ipGus 



D 



iuj 



£ 













4 o 



I O S E P H I QV E R C E T . 



contagio inficiat fpiritus,fanguinem, & 
humores, &c per confequens communi- 
cetur cum partibus nobilioribus , vnde 
morsvt plurimumconfequitur. Carte 



ium haec omnia vulnera co periculofio- 




raiu 



icn 



detur effe complicata cum variis & ma- 
gnis afFectionibus , & fymptomatis , &£ 
corpora erunt cacochyma: idque tum 
pracipue cum in exercitu grall|bimtur 



(vt 



mij ex aere promananres , qui etfi fub- 
flancix fic fimplicis,nequeputrefa&ioni 
obnoxius, repente tamen magnam qua- 
litatibus commutationem afFcrt: cum il 




motbi Ende- 



■^ 



lis fordibus &: fcetoribus infectus eft,qui 
in magno exercitu efTe folenc in ea par- 
tc , vbi impedimenta funt , &c cadauera 
iumcntorum,interdumetiam hominu 

iniepultorum ! vnde fceditates, tetrique 
odores nafcuncur,quibus plcrunque mi 
lites inficiuntur. Pra?terea crebra* com- 



mutationes & inxqualitates, qu# ex te- 





porisiniumnaicunturjmaximum 



jufmodi vulneribus incommodum afte- 




runt,acvuJneratosin pcriculumaddu- 

cunc : ac prxfertim cum hvcms ficca 

crcbris 




i 




S CLO PE T ARI V S. 



41- 



crebris aquilonibus anceceflit, ver au 
tem llibfecutum eft auftrale&pluuio- 

fum,vnde quamplurimi fuperflui hu- 



morcs enafcutur^ujyarietate illa com- 




conie 



per illas permilcuerit : itemque inflam- 
mationes , gangrama? , &: morcincatio- 
ncs,atqueadextremu interirus,quem- 
adrnodum Hippocraces inIib.Epidem. 
tcftatur rn tertioAphorifmo. Nequeve - 

crdita & dhToluca 





ari!S,verumeciam du&oribus, 



p r x fc&is, I egatis 



ibunis 




lerun 



que lis vefci cibis ceguntur,qui forte 



rcperci iunt,iiue 




,liuemali,per- 
fa?pe magna leguminum copia , & fru- 
cluum acbaccarumrplcrunquecciam v- 
ti coguncur aquis corruptis , aut vappa, 
& vino mucido,aut reccs infufo, idque 
intempeftiue,nuUa expe&ata coctione, 
contramulcorum confuecudinem ac na 
tura, qua: proptcr illa. incommoda cor- 

rumpicur. Exhuiufcemodi perucrfa& 



/ 




4* 



I O S E P H I Q_V ERCET. 

rauaca vita? ratione nafci (ol 




feftiftimi propterea quod illorum ra 
fanguis corrumpitur,humorefqu 

vnde vulnerum malignitas 



. 




getur,vanaque iy mptomata contingu 
Ex contrario iudi canda cruntvulne r 

fa , magif q u e fanab 




&quo 

liquifque nobilioribus partibus, ac fin< 

dilaceratione neruorum , aut oiTium 

& malignitatis erunc exp 
autcm Medicusiudicaric vi 





morti 



m , non tamen continuo e 




pro perdito ac d efperato h abend 




:verum ex contrano ialu- 
bus remediis ei fuccurrendum eft: 
quippe cum natura,prasfertim arte adiu 
ta , miracula in terdum cdat , quibus ex 
euccis Empirici laudemfibi&gloriam 
captant, magna cum medicine; mfamia 
& dedecore. Itaque freti illo nature; bo- 
no interdum eorum curacionem fufci- 

piunt,qui propeiam fepulti videbacur, 
& a Medicis eranc deploraci: vnde ad 

Medicos dedecus , ad ilios iummus ho- 

nos 















SCLOPE TARIVS. 



nos peruenit : quemadmodum bie 



43 



10 



ante vfuuenifTe audio nobili cuidam 




Prouincia 



tu 



ui cum in exerci- 



reg 



10 contra 



pellam cfltt , & g!o~ 
bulo plumbeo tranffixus, a Medicis de- 
fertus,exiftimantibus iecinoris fubftan- 
tiam eo ictu lazfam effe , tamen a nobili- 
bus quibufdam ipfius amicis curatus 
eft, adhibitis medicamentisfatisfami- 
liaribus.Quod esreeium documentum 
efte poteft miiificorum natura? cfre- 



lmoruquo- 




ruque Medicorum iudicium fallit:quos 
tamen nunquam oportet falutaribus 8£ 
extremis remediis aduerfus extremos 
&: peftiferos motbos deftitutos efle: 
quemadmodum Cor.Celfus pra?cipit, 
fatius efle rcmedium aliquod adhibere, 
quam nullam omnino medendi ratio- 
nem tentare: prxfertim in morbis penir 
tus defperatis. 



^ De Jiiperiorumvulnerum curatione. 



C^4 P. 



111. 




Vperiorum vulnerum curatio 
iumiturexduabus generalibus 



5 inrentionibus, 8c vnaparticula 



44 



I O S E P H I Q_V ERCET. 






De viftus 
ratione. 



ri , nimirum ex dixta &: vi&us ratione, 
ex e uacuationehumoru m.-poftretnoex 

Chirurgia. Acquevc ordinem ac me- 




um aliquam certam ac tacilem in- 
fticuamus,primo loco dc dixta & vi&us 
rationedifFeremus, quse vulneratis prse- 
fcribenda eft. Illam cnim conftat efle 
vtiliflimam , &: ad eorum incommoda 

cuianda opportuniflimam. 

racio,que vulneratis p ra:fcri 
ben da eft, ticut ea quae aliis morb 




disjpne 

1 V • 



oneam 



adminiftrationem iex rerum non natu- 
ralium completur. Particularis" autem 






coniideracio acce 



gnum habet momentum-.veluti tem 



nis 




ris,aucvinum, 



in poru,tum 



quema 



copiofedemonftrat Hippocr.in lib.De 
ratione vi£t. in moub. acur. Nam facis 
conftac aliam a chronicis & diucurnis 
morbis,aliam abacucis vi&us racionem 
exigi : eamque pro racione initij, accre- 
cionis , ftacus , auc declinacionis morbi 






mucandam efle. Nemini eciam dubium 

cfle debet , & regionum , &: cem porum 

racioncm 






SCLOPETARIVS. 

(quorumaliafuntfrigid 



4* 



calida,itcmquealiapiuuiofa&:humicl 



cfris ratione exig 



lquam 



Nem 



aturum arb 




uo- 



um natura 



qu 



fiderandafit 

cum inter omnes conftet, corporaim 
pura>quo magis aluntur, eo magis la?d 




Confiderand 




[gte 



cundum quas non mo 





fe 



au 



nem , verumctiam alioru omnium me- 
dicamentorum adminiftrationem ac- 
commodamus.Quantum a d confuet u- 
dinem,fatentur omnes magnam eius ra 




tionem hab 



pmertimcum 



repentina?omnesmutationes,eoperi- 
culofiores fint, quo magis cotra confue- 
tudinem & conftitutionem ^gcotorum 
eueniunt, quemadmodum Hippocr.in 
libr. De vi&. rat. in morb. acut.docet, 
& ratio ipfa demonftrat.Nam fi quis ve 
litnulla rerum iilaruhabitarationege- 
ncraliter omnibus qui fclopetariisvul- 
neribus aflFecti funt,ftn&avi£tus ratione 
prsc(criberc,quemadmodum vulgd fieri 



demus 




rationem hab 



quotidian;£ 3 cumnonnulli terquate 






1 
4 






# 



I O S E P H I QV 



quotidie atque adeo quibufuis horis ci* 
bumcapianc, nonnulli vini potunein 
morbis quidem fine fummo vica? tiifcri- 
mine carere poflinc , certe ii ftriccam 8C 
auftera vktus rationem prxfcnbamus, 
concinuo illud eueniec, quod Hippo- 
crates fupradicto loco concludic , vbi de 
iis fcribensqui ter aut quater in die ci- 
bum capiunt,aic,fi prandio abftineanc, 



debiles forc 



ex concrario vero , cos 



qui tenuividtuconcenci eitc folenc, £ 
largius ederinc,aut biberint,aut aliis ho 
ris quam quibus confueuerut , inrlrmos 
ac debiles futuros. Icaque fecundum 
illius fummi viri authoritatem,dandae- 

vt ex viitata &c con fueta vi&us 




fanu 



uaa> 
am 



ratione t 

«. . _„.dum eft,a?ftimemus 

O ** '■ " ■ ■' "" ff l * ■ i ■■■■■■ € >■■■ ii i ■ 

Jud tcnendum eft,Naturam rebus vfita 
tis,confuetis &: familiaribus deledtari: 
eafque certiores , falubriores & condu 
cibiliores efle , ( quanuis aliquantifpei 



ftudio & 



ftras aduerfe 



ur) quam qtia? noua? & prxter confue 
Lidinem excogicancur, ad aegroti qui 
cmialucem,iedcum fubita &-magn; 
mtatione, natune maximeaduerlaria 

Atqu< 






V 










■ 




SC L OPE TARIVS. 



47 
Atquc haec nimiru m cauila eft ? cur do- 

&iifimiquique Germani Medici vilta- 



tam illam, 6c quotidianam viuendj coti 
fuetudinem retinendam putcnt, vfiim- 




■I 




que vini vuineratis iuis permittant, qui 
alioqui a&urn iam de ie exiftimarent, 
propterea quod aquar vfus il lis eft pern i 
' ciohihmus:quemadmodum vidi vfuue- 
nirenon modo inGallia, verumetiam 
( idquc felicius ) in Germania , vbi vi- 
nu,vt plurimum eft ohiyotpopv &; tenuius 
multo quam in Gallia. Quammen non 
eddico, quaii nohm a?grotis aliam vi- 
&us rationem pra?fcribere,quam eam 
qua vti,cum fani eflent,folebant: neque 
tam impentus fum , vt id credam : ve- 
rum vt Chirurgos admoneam,netam 



aufteram 1 




quam vuig 



quanra- 



te &quantitateciborum modum adhi 
beant, prout motbi ratio poftularevi- 
debitur. namin 



dumpro 




pter inflammatjones 6c acerbitates do- 
lotvrget,minuendaeftciborumcopia, 
& continentiain vidtu adhibenda,que- 

admodum Hippocr.docet hbr.Derat. 
vi&.m morb. acut.Aphor.io. 



netia 








De Aere. 




IOSEPHI Q.VERCET. 

ucanni racio fert,viucndimodum 




prasfcribi oporcec,cum aliorum vencres 
calidiores func,aliorum fri£idiores:faci- 



liorefque nonnullorum conco&iones, 
pronc vulneracorum coftitutio patitur. 
Nam picuico/is &• phlegmaticis permic- 
tencurquaedam,qu£fanguineis & bilio- 
fisincerdicentur, ficuti Galenusdocet. 



Ratio^eciam habcndaeftxcacis, virium 




& confuecudinis , quemadmodum fu- 



pra demonftracu eft:pra:bendaque func 
cibaria iam inde ab inicio non ica parce 
ac cenuicer , fed paulacim imminuenda 
vfqueadfinemftacusmorbi: icacamen 
vta?gri valetudo pra?fcr/ptumilludfer- 

re poflic : quod prxfcriptum nece/Iario 
& accurateobferuandum eft.His rebus 

omnibus cofidcratis accedendum erit 
ad legicimam adminiftrationem rerum 
non naturalium , vt inftitticonoftro fa- 
tisfaciamus. 



Aerem isitur deli 




^ortcc ilccum, 



& cemperacum: calem enim omnis con- 
cinui folucio poftulac , qu# per exftcca- 
tionemconfolidandacft. Quodii 




for ce obiiciacmon e fle in noftrapoce 

te aercm exii ccatum a:grotis prx 



pmefclm 









SC LOPE TARlVS. 



49 




prazfertim cum nihil in rcrum natura 

humidius/it,quemadmodum Arift.do- 
cet Meteor.i.atque adco aquam humi- 
ditate fuperet, qua? tamen in fpecic hu- 
midior apparet,quippc que, proptcr craf 
fitudinem fuam immerfasrcsmadefa- 
ciat : quod aerpropter partium fuarum 
tenuitatem praeftare non poteft : faciijs 



refponfio haec ent: aercm ta 














cn corrigi atque eligi talem polTc , vc 
ad inftitutum confiliumque noftru mul 
to accommodatior efle poflit. Nam fa- 
tis conftat, locorum & domiciliorum a - 
lia aliis calidiora efle,autfrigidiora, auc 



icciora , aut humidiora. lliaemmqux 
^ptentnones vergunt, frigida funt: 
quxad Auftrum,calidiora:prout Soliis 
remotior aut propinquior eft.Quinetia 
re gionum (itusconiiderandi funt: nam 
alia; funt montofe , alia? paluftres , non* 
nulle^ lacubus,ftagnis &fluminibus pro* 
pinquae: quarum rerum omnium varie- 
tate, quahtas ipfius aeris muratur,ac 
peruertitur. Quis ignorat Afiaticos ho- 
mines alterius efte naturx, quam qui 
Europam incolunt ? quod Hippocrates 

(in Iib, De aerc,locis,& aquis) variecati 

~ E 



> 
i 




/ 







50 IOSEPHI Q.YBRCET. 

mutationique cemporum atcribuit,qua? 
regionum naturam afperiorem durio- 
remque efficiunt. Eaque ipfa caufla 
eft , quamobrem homines monrani auc 
qui pcoxime fluraina auc mare incoluc, 
alterius naturas &c confticucionis funt, 
quam qui vrbes auc campos ab aquis 
remotioresincolunt. Iam vetoquid di» 



cemusde ncu&U3oficionevrbis Ferra- 










nx auc Florenciar.quarum in illa vulnus 
omne in capice accepcum, peftiferu eft: 
in hac , cibus impofica vulnera immedi- 
cabilia iunc? Eadem de cauifa Hippocr. 
his de rebus cra&ans , fcribic Auftrum 
qualicaccs fuas immucare pro racione 
regionum per quas fercur, acque vc alia? 
aliis frigidiores,auccalidiores funt.Scri- 
bicenim illu primum exfrigidis &:gla- 
ciahbus regionibus oriri,vnde venci na- 
fcuncur,quemadmodum Arift.Meceor. 
2.demonftrac , eiufdemque efle nacurar 
cuius func fepcencrionales, vndeBoreas 
gelidus exoncur:vc,qui regiones iilas in- 
colunc , fenciunt : pofteaper Solis vias, 
perque Mendiem deiatus,adeo exarde- 
icic , vt propter Solis calorem frigus fuu 

amictat,plantafque exurat ,& Lybix 

incolas 






SCIOPE TARIVS. 



51 
incolas ajftu ficcos aridofque efficiat. 

Indepermaredelatus,eiufque humo- 

rem eliciens magnam illam quam con- 

traxerat , ficcitatem amittic , humiduf- 

queefficitur, qualisin cunctaltaliafen- 

titur,&inea Gallia? noftrae parrequx 

Occirania nominatur. Harcautem vera 

ratio eft,cur eum his plagis aded infeftu 

arbitremur: propterea quod nimirum 

ifta humiditas ealori coiuntta magnam 

pucredinis &: corruprionis copiam afc 

ferr: quemadmodum fupra demonftra- 

tumeft.IdemdeBoreadici poreft,qui 

cerris in regionibus mulro falubrior eft, 

& purredini refiftir : in aliis peftilcntior 

eft : aded vt peftes aliique morbi ex pu- 

trefactione nati , flante Borea increbre- 

fcant. Cuius rei caufTa cum regionum 

varietati(vt diximus) attribuendaeft,tu 

etiam oppidorum poiitioni : velut in lo- 

cis aquofis aut paluftnbus , quorum vi- 

tiopropria venrorum qualiras immura- 

ri arque alrerari poteft : corporaeriam 

eadem rationehumidiora, pluribufque 

fuperrluiraribus imbura reddi poifunt. 

His confideraris fimulqueanni tempo- 

tibus aniroadueriis ( qux cum varia6£ 

E ij 



/ 






52, IOSEPHI QJf E R C E T. 

diflimilia funt ,proptercam mulcas di* 
uerfafque mutationes,que. quotidieeue 
niunt,vt Hippocrates docuit in iibr.De 
aere,locis,& aquis> qualitatem aeris im- 
mutanc)idoneus aer &ad inftitucum no 
ftrum accommodatus quoad eius fieri 
poteritjdeligenduserit, vbi vulneratus 
moretur.Sed quoniam vix ac ne vix qui- 
dem poteft id commode fieri>qu6d ple- 
runque vu!nerati,doloris acerbitate op 
prefli migrationem •> & fuccuffum ferre 
non pomint,ac fa?pe iis ipfis in locis ma- 
ncre,in quibus vulnerati funt, aut in 
proximas fevrbes coferre cogutur: veru- 
tamen locus ille vbi diu exercitus refe- 



imum vitanduseritTquod aer 




illea contagione fufbectushtrvitarida 



etiam eruntloca paluftria &aquofa , ex 



quibus vapores craffi exhalant. Ex con 
trario ea deligenda erunt loca,ab aquis 
&paludibus remota, quorum aer pu- 
rus, limpidus,ac ferenus fic. Videndum 
etiam vt conclauia verfus Septentrio- 
nes potius quam Meridiem apertafinc. 
Quod fi frigidior aer videatur,frigidica- 
tem lllam igne temperari oportebit,qui 

in foco conclaius excitadus cft, ac non* 

nunquam 



SCtOPlTARfVS. 



5* 



nunquam odoratis rcbus corrigi, veluti 
maftiche, roiis , baccis iuniperi, aliifque 
generis eiufdem. ^fiftate verd irroratio- 
nibus vrendum erit,veluti oxycrato,co- 
fpergendumquc conclauc iunco , her- 
bifque aliis viridibus,fo!iifque vitium Sc 
falicum. Atque hac ratione aer ad vul- 
neratorum falubritatcm accommodari 
poterit,corrigique,prout IxCx & afrecte. 
partes poftularevidcbuntur.Nam 




gae in capite aut commifluris accepta: 




mordicationem 



locis impontx. 

uatum ad cibum , certum eft eum Decibo & 
prxbendum & accommodan dum efle, P 011 »* 
prout mali ratio ( quemadmodum Hip- 
pocrates docuit)itcmque vulnerati con 

ftitutio ferre potcft,nequid fubito inno 
ueturmam fubita? mutationes (vt antei 
demonftratum eft)periculofae efle folet. 
Cibos porro boni fucci efle oportet,ne- 





copio 

tim vfque ad exitum ftatus morbi : quo 
temporc parciore vtendum eft cibo , 
quam poftea. P anis (it ap te fermenta- 



tus,& commode coftus. Prsbcatut aui* 



E 



m m » 



54 IOSEPHI CLV ERCET. 

cularum caro, veluti turdorum, alia 
riimque coniimilium , quibus adhibea 
tur (uccusmaliaurei, limonum , autiu 

m 

ex oxalide expreflum ad excitandu ap 



^»*^*» - petitum : ite rn ius panaceum^hoc eft 





pane&i pullo,elixo prius cum bugloflb, 
oxahde, la&ucis, eiufdemque generis 
herbis.-quinctiam hoc pullacco iure ma 
ne vti faucius poterit ad aluum mollien- 
dam,pruna quinetiam pafla ad hunc v- 
fum aptiflima funt,ttemque racemi Da- 
mafceni conditi , hordeum mundatum 



bene coctum, lac amygdalinum 

auenainamhaecomnia conuenientifli 

ma funt, ac prarfertim initio cum faucia 
ticibosomnes,ni(iliquidifint,faftidiat 

Poft. ftatum morbi , vti licebit perdici 



bus &C pulJiSj&capombus tenellis, & o- 
uilla minutatim incifa cum fuo fucco, 
adhibito ctiam citrino.Proderunt deni- 
que alij omnes cibi,fuaues,delicati & ad 
concoquendum faciles,& boni Cucci. 
Pauperioribus fatis efle poterit panacc 
ex vitulina & ouilla carne paratum,pi 
na pafla,racemipafli,&(fi facultas fera 
pullus : eiufdcmque generis nonntil 

qua? ipflus tenuitas fcret. I 







benc 



SCLOPE T ARI V S. 



5S 



hibenduseritvfus ciborum crafliorum 



m,&ma 







li rncci , & auium omnium aquatilium, 
&palufcrium :ab(rinendum a bubula, / 
acpra?fercimafuilJa&:carnefalfa,rebuf- 
que aliis mordicancibus,icemque ab aro 
matibus,que, nonnulli fpecies appellat. 
Potusaucemilloru 




qua Hippocracica,aqua fllcraca & co&a 

eciam adeorum vfum qui ianguineifiC 
biliofiores erut.-aliis pra?bebicur (ac pra> 
fercimiisqui nunqnam anceadiluco v- 
tebantur vmo)rubeJlum vinum, tenue, 
&: aqua temperaturmidque etiam ab ini 
tio , nifi forte fcbris aut inflammacio id 
prohibeat. Qu antum autemad corp o- 
ris labotem aut requiem attinet , obier- 




uandum erit 



ue rbium , La gamba al letto , & la man al 
petto : recinendumqueHippocracis pra> 
ceptum ex Iib.De vlcerib. quiecem fau- 
ciacis omnibus maxime conuenire, labo 
remveroperniciofum eiTe: neque ftul- 
cius quidquam a Medico fieri po 
quam ii corporum exercicium iis pra> 
fcribercc,quibus ocio &quiecc tancope- 

reeft opus, ac ne interdum quidem Cc(e 

11 lj 








I O S E P H t QV ERCET 



pra» dolore mouerelicet:ver 

iusexercitijloco 



tamene- 

oteruntfri- 




clriones in locis fanis, ac prefertim in op 



pofitis : tum enim reuul fi onis vim obci- 
nebunt,humorumque defluxum a locis 
affe&is auertent, humorefque ac fuper- 
fluitates,quas diuturnior quies generat, 
exiiccabunt,vt Hippocr.in lib De di«eta 
tradidit. Qua ntum ad fomnum attine t 



permittendus erit aegroto, cum id natu- 
ra expofcere videbitur.Somnus enim in 
morbis omnibus ad conco&ionem per- 
«eceflarius eft. Vires enim,per fangui- 
nis fluxum,dolores, aliaque fymptoma- 
ta proftratas,reficit. A dhibenda tame n 
< ^cautio eft, vt fi pla^aj funt interiores &: 



<_<_veneno comp 




lt : ne 



forte maior humorumcopia in partem 
aflectam influat: quadoquidem fanguis 
per fomnu in interiorem fe partem re- 



cipit.Oronesautem an 



turbatio- 




pnmis 

mores 



ibres , fubtiliorefque efficir, 
vnde maior defluxionum atque inflam- 
mationum copia promanat , aliaque in 

atfe&am pattem eiufdem modiacciden 



tia 



/ 









SCLOPETARIVS. 



57 



tia quamplurirna. Replctfoncm autem 



i • 




& exin anitione propterea tacitus 





aratim de vtraqueillarum 
mox tractare inftitui , meamque femcl 
fcntentiamaperire. 



^ Defecunda intentionc , hoc efl , de humori- 
bu* euacuandit per phlebotomiam grpttr- 



gation em. 



C^4P. II II. 



K 




On remere 



neque 



ilne 



magna &: graui caufTa Ga- 
lenusin fua Meth.hac prar- Meth.* 
j claramHippocratisfenten cap '**' 
tiam commemorat,ac!au- 






dat: Medicum oportete non modd Na- cc 
turaumitatoremefTe, verumetiam eorii tc 
qua?, ctim fua fponteeueniunt* confe- cc 
runt : cum Medici orHcium Gt , Natura: cc 
defectu fupplere, eaqueaccidentia per- 
niciof!mmapr$uidcre,qua? illi accidere 
pofTunt, idque per indicationes ex mor 

bigrauitateconceptas. Harum duo ge- 
nera renerio, miflionem faneuinis,& 5 








pur gationem : qu arum vtraquemagno- 



AZL 



pere ad fclopetana vulnera nece 



flari 



a 



c ft> qua? intcr grauiflimos morbos verif- 




# 







I O S E P H I Q^V 



OCt* 




fime tribus illis de cauflis numcrare pof 
fumus. Maxime igitur nece ffe eft , fa 
guinem in hifce 
trahere,idque 






morum ln partem 



e£tam 






prohibeatur,caueaturque ne phlegmo- 
nealiquomoleftetur:neque mali con- 
co&io expe&anda eft , aut tandiu diffe- 
rendum , duminitiu &ftatusmaliprze- 
terierit,quemadmodum Auicenna cre- 
didit , cuius opiniorationi omni aduer- 
fatur,atqueade6 HippoCratisauthori- 
tati,quicenfct,fiquid mouedum videa- 
tur , id ftatim de principio tentandum 
ile. Porro ha?c miffio fanguinis facien 
daeft 




us : tum p 

i p i cionullaeftcum 
plicati : tum enim reuulfiu 




1 



buscom 



interdi£ra?funt:quoniamvenenumeli- 
ciedum eft per fcarificationcs,autipfius 
partis afte£ta*,aut inferioru, atque aded 
remotarumpartium rcauendiimquene 
longius ferpat ( vt ipfius natura fert ) in 
partes nobiles ac principales, quemad- 
modum planius exponemus , cum de 
prxcipua horum vulnerum curatione 

trafta- 



SCLOPETARIVS. 



59 



i 



trattabimus. Tc mpus mittendi fang ui- 

n isfnifi velperfanguinisfluxumvel pe r 
aliud 




accidens aliter coga- 



mur)macutinum e 



ortet,at quean- 



temiiiionem comm od 1 fli mum eri c cly- 
fterem a dhibere , ad excrementa exin- 
teltinis educenda.Porro in illa miflione 
fanguinis, obfcruanda erit non modo 
vuln eris magnitudo,verumetiam totil is 
corporis plenitudo : pro cui 9 modo par- 
cior jaut profufior dcbebic efle miflio. 
JEtatis quoque rationcm haberi opor- 

tet,&: tem ponsanni,&: nabication is, a- 
liarumque reru qua» periti Medici pru- 
dentia? committenda? funt,cui videnda 
qua? Galen.in lib.De mifflone fang.hac 
dcretra&at. 

Purgationem equevtmiflionem fan De purga- 



guinis,in his vulneribus duabus decauf- t,onc ,n 

«^ his vulne- 




a, nem 



bi magnitudinem,& vitio 




ter mor- r ibus infti- 



ucci 



un . tucnda 



dantiam , li cet coll igere ex iis quse Gal. 



1 




ndi quarto his fcribit 
verbis : Purgatio non in fola cacochy- <c 
nnia conuenienter fufcipitur , (cd ( ficut u 
miflio fanguinis) vel proptcripfius abu- <c 

dantiam,vel propcer morbi magnitudi- " 









GO JOSEPHI CLV E R C E T. 

3> nem : ita purgatio & propterabundan* 
» tia m alrerius cuiufdam fucci,&: propter 
3 > vim motbi adhibetur. Nec funt excu- 



fandiquisenusiftud remedii contem 





nu nt,qu afi nihil aut paru m ad iftorum 



vulnerum curacionem pertineret , cum 
&; ratio & experientiacotrarium iis de- ~ 

monftrct, qui Hippocracem&; Galenu 

tanquamduces iecuci, huiufmodi vul- 

nerum curationem methodice tra£ta-' 

Hipp.Iib. uerut. Purgatioenim(inquitHippocr.) 

e v cenb. p et a | uum plerifquc vlceribus prodeft. 

jj Praeterea vuln«nbus capitis , icem ven- 
3j tris,tum inrerioris>tum fuperioris,atque 
» etiam articulorum. Additpra:cerea,que, 
» exeduncur,&: qu2eferpunt,qua?diutur- 
»> na funt,etiam quaecunque obliganda 



cr 



» funt,per aluum purganda efTe.Quod re- 
mcdium de principio & ftatim poft fan- 
juinis miuloncm adhibendum eft,par- 
tim vt irruentes humores ad partem af- 
fe&am per oppohtam ( quam ifrint^rtv 
Gra?ci dicunt) reducamus : vtique ii in 
fuperioribus partibusvulnus illatu per 
inferiora purgemus : finautcm in infe- 
rioribus per vomitum & fuperiorem va 

cuemus , partim vt iam defluxionem 

parti 






SCLOPE T ARTVS. 6l 

parti infixam &: inha?rencem per**f$" > 
Ttt/r/v &: vicinas parces deriuemus , que- 



admodum &:Hippocr.&:Galen.docet. 
Quod fi quis dicac , ex vetcrum Medi- Vide Ori^ 
corum fententia, fanis corponbus,&: in baf * 1,b ' 7, 
quibus excrementu nullum redundat, 
qualia plerunque func militum corpora 
(vixcnim alioqui tantos labores perfer- 
re pofTent) purgationem non conueni- 
re, quod id & molefte ferant &: vertigi- 
ne arriciantur 3 &: celerius exoluantur, 
qua? accommodata fun t natura? d epel- 
lendorcum purgans medicamentu pro- 
prium educere humorcm cupies ipfum- 
quc non reperiens,fanguinem &: carnes 
colliquct,&: cx iis quod fanum eft &: in 



tegrum educat. Veruntamenquianifi 



euacuetur, in morbos , & grauiorafym 



ptomata cafuri funt : nepe in febres, in- 
flammationes , dolores eximios , deliria 
&: ce > c.eiufmodi,que, violecaifta vulnera 
fere comicantur, ncceiTaria ent commo 



torum iam humoru purgatio,vt etia fli- 
turis occurramus : atque vt hoc modo, 
non folum arfe&a parcem,fed & vniuer 
fum corpus in bona firmamq; confticu- 



tionereducamus.Ergo cum erauibus&: 







6z 



I O S E P H I QJT E R C I T . 



acerbis iftis vulneribus 





atio conue- 
ione,culi- 






~tf 



gentique confideratione prasftada erit. 
Habendaenim ent ratio conftitutionis 

vulnerati, Sc confuetudinis , &: setatis e- 
iufdem, itemque temporis & regionis. 
Ita quoque in reliquis,&: humorem exu 
perantem & afTectum Iocum fpectabi- 
mus : quaj omnia monebunt , quis hu- 
mor,& quo modo,&: qua parce fit depel 
lendus. Atqueinter csetera eligcndae- 
runt &: qua? tuto praeberi po 



urga- 



•£"*-*»'.• tia, neque violenca illa qua? Hippocratis 

J/&C Galen.temporibusin vfuerant,adhi- 




/ 



, benda elTecenfeo.-proptereaquod fa- 
~* ' cultate caliditTima funt , ac proinde fe- 



~i 



bres excicant, fanguinem commouent, 
vulnufq; ad inflammationera. 6C abfcek 
fus difponunt:in quorum numeroEIle- 
borus,Colocynthis,&Iimilia,prefcrtim 
non prxparaca , habencur. Porro eom* 



mode vti 




oterit Caflia y Manna, 



Rhabarbaro,Senna,Polypodio6c Aga? 
tico,przfcrtim illorum extraCtis:quae tu 
tius in iftis recencibus vulnetibus repur 
gandis, quemadmodu&: reliqua m.diu- 

turnis &:malignis vlcenbus commodms 

prxberi 


















•' 



SCLOPETARIVS. 6) 

prebcri poterunt. Car terum quoniam 



uidem 




to laxatuc , ptoptet variam cuiul- 
qutTnaturae proprietatem (funt enim 
quidifficulterpurgantur, funtqui mo- 
dica potione iiimpta, funtquiolfa&a 
tantum copioie euacuatur ) cauendum 



erit,nepurgationema?grispra:beamus, 



qum prius 1 



ecTano 



bisfuerit: quoc 




enfatum, 



atque m mteibnis exiiccatum euacua- 
tio impediatu r, Ieniente aiiquo medi ca- 



mento per os accepto,vt bolo ex § j.caf 



{\x parato , cum faccharo & fem. anifi 
priusaluus ericcommouenda , yeUnie- 
<5to clyjtere fubducenda, cuius hax eric 

form u la: 

^t.maluar.viol.mercur. betae afi.m.j. ciyfter 
fem.frigid.ma.anifi afi.^.j.hord.florum emolliens. 

chame^mel.borrag.&nymph.afi.pj.fiac 
decociio coJata ab Jo.j. diffolue caiT!ex- 
tractecum foliisfenna?,diaprun.iimpl. 

vel trypheras perfica: an,5.yj.mellis &C 



olei viol.aii.J.ij.mifcepro enemate 

Seq uenti die affuroendu m erirphar- 
macum , quod accommodandum eric 




prouc jeger picuitas porcione,auc bilis> 






m 



*>4 IOSEPHI Q_V ERCET, 

autalterius cuiufpiam humoris redun- 
dancia grauabitur.Facihus enim peragi- 
cur &: melior eft purgatio, qua moleftus 
humor fubducitur. 
^Potio pi- ijt.rad .ireos, eupacorij , pimpinell. & 
/tuitofoc6- acor j a ^ t 3.1'ij.rad.mechoac. polypod. 



quer.recentis &; medull.fem.carthami 









afi 3Afem.anifi,pairuI.gIycyrrh.an.3.ij. 
herbarum veronica?, betonica? , fcabiof. 

an.m.j.florum cordialium afi.p.j. fbiio- 
rum fenna? 5.1J. fiacdecoftio. Colacurz 
infunde agarici crochi(caci.3.>j. Expref- 
fioni duTolue fyrupi rofarum folutiui § j. 
£acpocio. Pr orobuftioribus adde di a- 
p hce n .5 .) Aan.it 3 .i) . 
Potio pro ijt.CTchorij cum toto, end.acetof. Ia- 



Miofis. £tu.porcuI.veronic.an.m.j.pa(Tul3.ij. iu 

iubarum,prunorum dulcium,an.pr.iiij. 
fem. melonum , cufcuca: , citri , portuh 

&anifian.3.j. #. florum cordial.ari.p.j. 
fancal.cicrini 3 .& flat deco&io colaca 
pro doii, in qua infunde rhabarbari cle- 
cti 3-iij.myrobal. citrinorum 3.1J. cinna- 
momi B.j. ExpreiT diftblue fyr. de ci- 
chor.cum rhabarb.&: rof. fol.an.J.j. mi- 



fce,fiac potio. Pro robuftioribus adde e- 

k& .rof. M ef . v el elecl.de citro fol.^.ij. 

^i.eupa- 







SCLOPE 7ARIVS. ^y 

^i.rad. eupatorij Mef.nuegratiola:6c 

tormentillafaml.^.p^lypod.alar^tama- 
rindQrum ano.iu.fcm.amli 6c yaliul. 

mund,an.5ij- herbarum veron. (cabiof. 
borrag.bugloiT.fumaria?,ceterach, poly- 

trici an.m.ft.cinnamomi 5$. Epithymi 
norum violarum &:genifta?an.p.j. fiac 
deco&io. infunde foliorum fenna; § fi, 
ExpremdiiTolue fyr. perficoru Stde ru- 
mar,compof.an.5.vj. nat potio. Pro ro- 
builioribus adde confect. hamech, vel 

diapolypodo-ij. 

Cu m autem n on vnus tantum,fed 
mnes Humores redundarit,. $c nuxti, 



me 



**lf 







plerunque accidere folet , feq 

tharticumeritadhibendum , przlertim 
n a liqua veneni fufpicio lit 



Rj..tad.tormentill.angel.&: gentiana? Votio o- 
an. 5. iij. acori pimpinell.afi.5. ij. poly- ™ nib L S hu 
pod.querc.medull.fcm.canhami m 3. malignis 
fl.intybi latifol.cichorij, veronica.', agn- er P ur - con 
m6nia:,fcolopend. lupull.fomar. nii.m. eas ' 



fl.glycyrrh. 8c vuaru paiTui.an ^j.^p 
norum damafc. pr.iiij. lem. endra» etof, 

citri&portul..aii.5 j.lem^nin.o.j.^. flo- 

tum cordial.geniits $c tamancis omniu 

F 



&0 IOS&PHI QJVLRCET. 



p.j.foliculorum icnnx B-iijriacdecoctio 

pro dofi,cui mfunderhabarb. 3. ij. agari- 

ci 9.iiij.fpiC2enardi,zinzib. aii. 9-j. £x- 

preif.dnTolue fyrupi rof. fol.^.j.mifcc, 

fiac pocio quse prsebeacur &: reicerecur, 

fiopusfic. 

Aliacomplura parari purganciame- 

dicamencapocerunr,qu<epericiMedici 

prudenciae commiccenda erunc : quem- 

admodum &c ipforum reperitio eciam 

in morbiftacudi vires feranc,& commo 



dumvidcacur. O uod (1 a: ger ab horum 



medicamencorum vfu abhor 




tra&is limplicium pureancium vc r 





agar.fenn .commode vcecu r. 
fingulis , vel dccencer mixcis , omnes e- 
ciam humores noxios expurgarepoce- 
rir.quorum omnium idoneam przepara- 
cionem &: dofim inlibr.de med.vege- 
rab.fpag.prarpararione iam docuimus. 



^" Detertiageneralimtentione curatiua , qu£ 
per Chirurgiam comp lctur , ac primitm de 



primo apparatu 






C^tP. V. 



1 



Dixi 



SCLOPE T ARIV S. 




Iximus 




piod 




ftis fclopctariisvulnenb 



curandis i 



a 




proponc ndas 
h* in ipfis folam contufio 
nem,aenonvenenatam qualitatem,au 
admiftam aduftionem confideremus 



fi 



u 



ipp 



• 

utationem videlicet , &: 



que 




nemque nobis propo 



i generationem . Quodvtre&e 
rdine 
fitum aiTequamur, nonnullas nob 
runt, quas fubal ternas dicut7indicatTo- 
nes~ bb(eruan dag : qoarum pnmajubet 

rehcdieduclque, tum&: mi^ 




fragmenta,8c aculeos,& m 
crones infixos,itemque veftium partici 
las , oflicula afpera , & pungentia , gtu 
mos , &: carteta extrinfecus incidentia 
idque fine dolore , fi fieri pollit , reuelli 
&: qua? forfan in cauum mciderunt , e. 
digitis,aut tenacuhs,aut forcipibus der 



r% m 



ticulatis,atquemftarroftri ad 

trahi : quorum fcrramcntorum licet vi- 

derevarias formasdepictas in libro Am 



brofij Pam Chirurgi perititTimi. Glans 



au tCmc du citu r , vel ab ea p arte qua 

conftituto fauciati corporc 




F 



• - 



/WW'C 






(g/. 






63 



I O S E P H I QJV E R C E T . 



(qiiemadmodum Hippocr.pra?cipit) in 
eamfiguram inqua tum erat cumvul- 
nus accepit: aut cerrcita proftraco , col- 
jocatoque in le&ulo, vt quam proxime 
fieri pocerit,adeam figuram accedar.E- 



ducitur etia m glans interdumperea m 




partcm in quam yi tormenti i 
rebarur": pro pterea qu6d via iibi atque 



exicum m ea parte muniuit : qui tamen 
exicus,fiopusfic,amnlificanduseritfcal 

pello,vel nouacula, quo facilius glas (c- 
quacur>&: minor inflammacio natcacur: 
prafcrcim fi fpecilio repenacur,&in car 
ne infixa fic, neque magnas venas,& lo- 
caneruofa traniicrit. Itaque hic noua 
incifioneopus erit , qua: comodiusfier, 



fi parum admodum intcgra? carnis ex 
aduer 




Sc,hdi 
fentiatur,n 





ue 



ominusinciiioi na 

oc verd in vrraque parte Chirur- 
Deremed. golempercura? efle deber,vt fcnbit Cel 
- ,7,cap " 5 " fusdetelisextrahendiscommemorans, 

ne forte neruus , vena maior aut arteria 






tedacur.Quo d ii pcncul um ali 



odim 




mi neat , vel ita g lansjaceat vt reperiri 




non pjoflit,facius erit eamtantitper di- 



mittere, 



f 



I 






SCLOPETARIVS. ^ 

mittere , donec natura fua fponte ipfam 



extrudar. Quid enim expedit ingenti 



vulneri ingensinfuperaliud vulnus ad- 



dere , &: a?grum tatis cruciatibus fruftra 
fatigare,pra:fettim cum in multis infixa 
glans ita latuerit , vc vulnere ad cieatri- 
cem perdu&o poft annos mulcos abfcef 
fu aliquo tacto fua fponce exietit : Porrq 



primumiftud propoiitum perficiture^ fjt^fc* 





*K 



lcamentis extranea depelle n- /? ,- 

t ibus (cjiioru magnus iane elt vins ) pra?- / fA 
fertim Ci vcnenara glandeillacum fujilc ^ 
vulnus fufpiccmur. Tum cnim matu- ^sA/^ 
riusaduenticiaeuellenda funt. Quara- 
cione eciam ne vitus introferatur 




piir tes pnn cipes ferpat , attra hentjai 




cntiora conf eftim afTumenda funt, 
quemadmodum incontrariis acciden- 
tibus mitiora. De quibus in cap.de ve- 
nenato vulnere alius nobis dabitur fcri- 
bendi locus.Hoc primo propoiltopera 
£to,abftractis videlicct cx vulnerc,quan 
tum facultas ferct , omnibusalicnis atq> 
extraneis , deinceps de topicis &: pnma 



m edicamentorum app lic a t iqn e 




agcndum eft. Variam enim hac de re 



tum Mcdicorum fententiam,tum ca- 

"3 




Z-'<* 





^70 IOSEPHI QVERCET. 



/ ftrenfium Chirurgoru confuetudinem 



c ~ ***! ? ^eHe con ftat. A lij nanque ferrum can- 
. ^v^ ^y xlens,vel caufticum, vel aliud quoddam 
/vJl 1/^4- exedens medicamcntum,omni vulneri 
t^ *w P rQmi ^ c ue admouenc : ali) olca fetuen * 

tia olmarutn vel fambuc i; n onnuSli th c- 
riacam: alij terebinthinam Iaudant : alij 




oleum catellorum tepidum probant. Ac 



frequentlffime yuleusvtitur fuisell 




niis, ac ftupis, aceto , oui candido 6c ad- 



flringente medicamenco imbucis , qui- 

1 . *../*• ^ 



bus cocum &: cauum vulneris intarciuc, 
& vicinas parces inuoluunc acque obli- 
ganc : quem apparacum per incegrum 
diem nonmouendum eflecenfenc, flu- 
xionemfanguinis, vcaiunc, metuences. 



Sedquam perniciofa ha:c fic vulgi con- 



fuecudo, pcriti omnes iu 







enim medlcamencaemplaftjcacrafleac 
terrena? func fubftancia: $c faculcatis ad- 

ftringencis,qua?fubit6exficcancur,par- 
temqueaffcctam nimiumcompnmen- 
do,dolores permagnoscient: vndema- 
iores oriuntur cum defluxiones,cum in- 
flammaciones, grauioraque fympcoma- 
ta,quod porosaut meacuscucis obfti- 
pem, humorefque cogant, &: crafliores 

efrkianr* 






SCLOPE TARIV5. 



71 

cfficiant, Quemadmodum feuum,refi- 

na,pix,cera, butyrum , omnifque fluxi- 

lis maceria frigore indurefcit,miniifq; 

cedit tra&antis fingentifque articulis: 

fic horum frigidorum medicaminum 

applioatione fine vllo difcrimine , den- 

fantur huroorcs, argreque diflbluuntur, 

cuteque minus fpirabili reddita fpiricus 

oppreili fufFocantur, propterretentam 

maligna humorum exhalationem , vn- 

denonnullisgangramainnafcitur, par- 
tifquecotiusintehtus. Quod fl aliorum 



remediorum penuria,& vr 



s necefli- 
Chirur- 



tas , his vci r e me 

goscogat,adTanguinem immoderate 




flucntem 



um 



uanujsidraro 



vulnenbus acci 



came 



cum 



dacur faculcas) vel pcrmucari debcc , vel 



falcem frequeter oxyrhodino fubcepi- 
dofantimbuenda.Neque veroprster- 

mittendum eit,multos hodie vci ad ho- 
rumvulnerumcuracionem noniolum 

vf 

ua fonca- 

na tcpida,cum quaoleum &: acetum a- 
lij commifcent.Quo remedio ellychnia 



applicatione prima,fed ad perfectam 
que valetudinem fim 





upas imbuunt : idquc cum tam foe- 

* «-1 d • • • 

F mj 



(L 












" JL I O S E P H I QJ E R C E r. 

lici fucceffu praeftant, vc non pauci ma- 
gicis carminibus &incantationibus hoc 
tribuant. Quodfrcquentitamen expe- 
Timentoprobatumcft^nequearatione 
alienum videturrquippecumaquaetia 

fngicta vulncraCmplicia iuuari Celfus 

IiKy.t;ap.i<5. ftr»bat. ac ipfomquocuq; 

modoimpolitam,im6&:ca!enccmipfis 

libr.8. ca p . p r o<teiI< '-a-libiaffirmet: dolores enim le- 

io. nit , mflammationes arcet , ac dcfluxio- 

ncs filtit , qua: fymptomaia ftatinr in. 
prmi ipio prohibcnda ciTc,omnes ingc- 
nue fatencur. Dejnde ciim ex Htppocr. 
fement.a contuils vulnenbus, celerri- 
ma fupprtatione medcndum iit, hoc 
ipfum trpuiasaquarfotum pva?ftare,ve- 
terum Medicorum fcriptis &: experien- 
tia comprobatur. Ciim igitur iila pri- 
mos & grauiores vulnerum impetusa- 
ptiiTime fuftineant,ac repellant , nemi- 
ni mirum videri debet,fi tum demum 
natura(queinfe&efrlcientecauilam6i 
Balfamum naturalem continet,quo^ 
fracia offa congjutinentur,& vnitatis d 
uifio confolidetur ) & vulnera carne re 
pleat,& cicatricetandcm ipfa obducat 

modo ars natura: ancillctur,ciquc mim 

ftrc' 






S C LO PE TARI VS. Jf 

ftret atque inferuiatrcauendo nevul- 
nusa cauilis externis irritetur, & Balfa- 
mi curatrix facultas impediatur,fcd fuo 
mimerefungatur,vulnusipfumexa<tt.e 

a iordibus ( quae fibi impedimento funt) 
linamentis & omnibus modis expurgan 
do. Por ronon poifum noneorumi n- 
ftitutumTaudare, aui acecum & oleum 




comt mfccnda cilecenfent:q uo reme- 

dio accepimus VinfTium illum ,dequo 
fupra fermonem fecimus,ante Rupek 
lam defperato vulnere arfcclum a non- 
nullis Italis , ali6fque pnrterea complu- 
res curatos fuifTe. Illud enim mixtum 
fymptomatibus occurrit, dolori nem- 
pe, defluxioni,& inflammationi:ac pr^- 

terea puttedinit cfiftit . nam illi fummo 
ftudioac laboreobfiftendumeft(cum 
huius generis vulnera ei valde obnoxia 
iint) ne gangrama autfphacelus tan- 
dem fubfequatur. Acetum enim cor- 
ruptioniobfiftereargumentocft,quod, 

fi condititiis rebusinmndaturj eascon- 
feruet ne mucore aut Jimo obducan- 
tur. Sic oleum vinovel akerius gene- 
ris liquori fuperinfufum prohibet, ne 

•vel vapefcat,vel corrumpatutrfiquidem 



*f* 



74 * O s E P H I CL.V E R C E T . 

aerem arcet,omnefque halitus exclu- 
dit,quipucredineminferrepoiTenr, eo- 

quelaudabilior mihi videtur ipiiusvfus, 

quo foris &: imbutum & inrus aflTumpru 

veneni acrimoniam recu iit , quod cum 

iftis vulneribus aliquando commixcum 

cfle pofledocuimus. 
comprobem fencent 





feftim vulneri admouent: fa 



lubriter enim adhibihtur: parcim quod 
relaxando efficiant vc intcrna prauoru 
humorum fuligo diflbluacur : parcim 
quod impediac, ne externo aeris ac ven 
torum impulfu cauum vulneris feria- 

tur.Hocenim interca?teraob{eruandu 

Aer hifee n i. ' -\ 



vuln'con- cft.ne diujjus_a eri vulnuscomm 



trar. fed qua fieri ooreric diligenti aocclu d 




Aerem nanq; putrefactioni omni- 

no obnoxiumeiTeexperiuntur,quicu- 

iufquegeneris fructus in olla feriacim 

collocanc : eamque accurace operculo 

• obdu£cam ac luco fapiencia? , quod vo« 

s /canr,obhgacam, vc nihil aeris fubingre- 

^ ' dipoflit,inpuceiprofundudemergunr, 
" ^ atque ita cumilli fru&us ab ambience 



7° 



\s%c<r 



/t a aere, ommque aura maligna fint remo- 

i/ fifimijCorrumpi nec tabefcere poflunt, 

fed 



SCLOPETARIVS. "Jj 

fed rccentsflimi inueniuntur, acfinu- 



per fuiifent inclufi. Qua? a nie per tran 



fen nam di&a fuiiTe omnes vclim exill i- 
meht, quodemonftrarem multoscura- 



ri non incantationibus,vt vulgus putat, 




remediis,etfi n onnulli ns cum rati o- 
ne non vcant ur , rationi tam en conlen- 
tanetsmonautem vc Empiricorumc auf 
famtu e ndam fu fcipiam , qui non veren 
tur in hominum vitaac corpora graifa- 
ri,arque,vr habet prouerbium, in iactu* 
ra vafis artem figulinam experiri : cum 
eos pociusexterminandosceniea, quo- 
rum videlicet culpa ac temeritate effi- 
ciatur,vt ars medica fummis alioqui lau 
dibus extollenda,vnacum profeflbri- 
bus defpe&a fit Sc negligacur.Sed neab 
inftttuto noJtrarecedat oratio, commo- 




lmum mihi videtur,fi in fclopecariis /L^a£ 
ittis vuJneribus ftatim per initiaoleum 





omoru m compofitum vel olea 

floru m verb afci vel hyperici vel ouoru, 





moue antur, quorum defcri- 

ptionem inuenies in noftro Antidota- 
rio fclopctico , quaj prarparaca habere 
debent Chirurgi.-mirum cnim in modu 

& Icniunt & emolhunt, Sc dolores fe- 



! 



7<£ I O S E P H I Q_V E R C E T. 

dant,& his vulneribuscurandis compe- 



tunt. Hord defectu olea fambuci(quod 



probacura loubcrco peririflimo Medi- 
co)lini,ouorum, lumbricoru , liliorum, 
&C chama_mcli &_ rcrebinchin_e afl.umen 
dacrunt. Quodl il 




Jeis i -cdefhtutus, c _____ 

binthina fitconccncus : linamenc ainte ^ 

-j i i ■ ' 

mcnco funcinun- 



rimfequenci me 





genda. , 



Vngucmum m.wjttt 




le. 



$_. fepi htrcini, coIophonia_an.5.iij 
mcduU-ecrurum bouis Sdoefypi humi- 



d_e an ^.ij.&butyti recetis ^.lj.fucci che- 
lidoni-e&centaurc^eaivgj oleorum vi- 

£ci pomorum & ccix afi- q. f. vc fiat-vn- 
gucntum.Huius cape 5-Hj.mcrcurij pre;- 
cipicati.dulcthcati & not/tromodopre;- 
parati, &c ctoci vcncris optime pr_cpara- 
tiari.S.hj. fiac mixcuta, qua inungancuc 
turundas vel fctonesii ipforum applica- 



Pulueres 




arati ef- 



tio requiratur. 

ic d e bent , quos ditiorcs puterunt in c a 
p( is^aireruare : o ^uoj^cciam pcrmilcere 



er * t_opcimum cumfimplici 

non elFec pne manibus paracum vn- 



cyro,{_ 







gucncum 



SCtOPETARIVS, 77 

guentnm fuprafcriptum , cumquo po- 



terit fingi far 



pium emplaftrum 



quod circuncludat partes vulncris p 
Ximiores. Linamenta autem b 

bueda fimplicioxvrhodino 




cum 



I. oleo rof. &: vifci pomorum. 



Partibusautcm 



tum 







ib 




um enc. 






j 



^..boli armenx pr*eparata?, fangi 
draconis &: coral]. rubr.an. 5. £s c 
martis.5.ij. baccarum myrtlii 5j.fi 
rof.ompbacini.§ iiij. aceti rofati §.ij 

rar£j 



tum. 



fs fiatlinimentum 



Hoc interim ftudiofe 




ribus oblisandis obferuad 



fee 



eft , ne fafcia ita remittatur vt laxa Ct 



M 






&qi 




continct- elabatur , necjue ta- 



menlfctareadeoi 




ortet, vtve- 



hementius comprimendo dolorem exJ- 
citet , ac promde fluxionem proritet, 
quandoque phiegmonematquead ex-* 
tremum gangr^na&cancrum accerfat, 

quemadmod.interdum vfuuenireCelf. li&.j.cajC 

tradit,Dandaentigituropera,vtambo- z * 
ru vitatoincommodo,vtrm(q; fruamur 

commodo. Linamentaj nterim p redicta 









• 




I O S E V H I Q,V ERCET, 

oxyrhodino frequeter lmbuenda funt, 

renouandufque ab inicio apparatus, 

duodecim horaruminterualio: nififor» 

te fanguinis fluxio metuatur, propter 

magn^ vel arteria? vel venas incifuram. 

Quddfifluxusfitimmod 
terilliatqueantcomniafuccurrendum 

eft,quod fequentibusmedicamentis ap 

pofois&aiTumpciscommodefiec. Ne- 

que tamen idpraeftandum cenfeo, q 

* .:.., priusjiliquafanguii 

crfluxencl 

Vnpuentum (anzuinem combens. 

j^i.croci martis fubtiluTimc reuerbe- 

rati,croci vencris an.^.tj. excipiantur o- 
leo vifci pomorum fimplici & fiat vn- 
euentum. Hoc medicamentum adeo 

O »-y— — — ' ■ v 

fanguinis fluxionem fitlic , vc propejn* 





atunvulnus quinetiam in 
meliorem itatum difponit.fuperfluose- 
n humores digerit , partem corrobo- 
&putredinimagnopereobhftit. . 

*Aliud~ 






^..croci martis 5. j. calcis teftarum o- 
uorum,&colchotarisan.?.o.cinerisra- 



narum vftarum 3.ij. excipiantur oleo 



vifcipomorum. 




^littd 



SCIOPET ARI VS. 

^liitdparatttfaale nec minus ytile 



79 



fy. Colchocaris aceto prarparati 5. ij 
calcis limacum §.$.butyri reccntis §. 
iiij. mifce 6c fiat vnguentum , vel exci. 
piantur oui albumine 



CommodiiTimum ctia fuerit inma 



gnis hsem 




otiombu 




rum rormulas fubfcribemus. 

Pro ditioribus. 

_ 

qt.. olei croci marcis &: eflentiarcoral- 
lorum aii3.j.cum aqua fpcrmacis rana- 
rum vel rofarum, fiac pocio. 




$i.croci marcis noilro modo pra?pa- 
rati.9.j. calcis ceftarumouorum.3.j. fy- 
rupi roiarum ficcarum & myrthillorum 
aii.5j.cum aqua florum papaueris ru- 
bri, fiat potio aiTumeua tnbus horis an-. 
te cibum:pro quo capiat hordeatu cum 
aquarofarum &. femine papaueris, prar- 
fertimhorafomni. 

Porro nul lum pragftantius me dica- 
mentum repcnn poteft, tum ad fiiten- 

uTnem.vndecunque prorum- 

acan- 




/^ 



/A 





uam 



num Opiaticufipilula illius gra- 




£ 




/ 



r^ 



vf 9 *"* 



, 



*r 




8 



IO.SEPHI O V 



nipiperisinftar affumatur,cuius vfus \n 
hiice pr<efertim vulneribus no fatis pre;- 
dicari poteil : vt alias innumerabiles i- 
pllus opportunitatcs omittam , de qui- 
busin mea refpoiionead tra&ationem 
Auberti Vindonis de ortu & cauffis me- 



orum , copioiius difft 



Porr 



primo 
melnta 



tum demum 






urent, 



dhibend 



genter 



repurgandaexiiccandaque,vtiuftana- 

fcaturcaro ,.neque mollior quam opor- 

tet,neque durior,& qua? nonexcrefcat, 

•vtdenique confracti oms fragmenta, 11 
quafint,aviuooflematurededuoanturt 

Porro celerius in hifce lcloperar 



bus fu 




nem 



incTuIum.vir.us, auc lacens fa 



T 




encu- 



lum maiu$mohatur,atq 



b 



fic fupp 



dolorcs.&om 



ferc fympcomata ex Hippocratis ienceq. 

tiafaciliusiconquicieant. Igitur pvo hae 
intentionetin iecundo apparatu vulgus 

vti foleC fuis d: " * " " ' 




r aci s . 
barcj 



ppell 

roiatooico &c terebinthina pa 

icam,idcircop 





oiium ? quo J citiilimi putre 



lcanc 









,'i SCLOPETARrvS. . Sl 

■ 

fcant&: fcetorem ( quodiudicium fem- 
ermalutneft) vulneriinducant. Alij 
ydreteo modice calido,butyro & timi- 





i 



uppurantibus vtuntur, quibufcu 
rittci farinam perpurgatam furfure ex- 
coquunt , &puiillutn croci admifcent. 
Probantnonnulli tetraoharmacum ex 



pice,refina, cera, & adipe paratum , cui 
primas tribuitmouendopuriCorn.Cel 
fus: ex quibus Macedonicum etiam ad- 



dito thureconficitur, quomuJtiTcelici* 
tervtuntur.AIii Baiilicone m fummop e 



re probant, quod fuppuratiuum fit opti 
mum , femperque in ofncinis paratum 
inueniatur . Laudant alij vnguenrum 




Dialth. 6c quod Refumptiuum vocantj 
no rinulli emplaftrum D iachdim plex &c 
de mticilaginibus, quibus oleum liliorir 

permifccnt. Quibuspmnibusmedica- 
menris cJtfasglande carnes ac contufas 
in pus ceterrimeconuertunt, vt Hippo- 
crati ailentiantur. Scribit enimcollifas 
carncs inianiem neceflarus conuerten- 
das effeyquo minusetiamhaccurandi 
rationc vulnus phlegmone fatigeturj 
minufque vexetur: qua? fuic &c ctufdem 
Hippocratis &veterum omnium Medi- 



% r*v 



G 






82. 



I O S E 1> H I Q_V E R C E T 



corura opinio. Quorum fuppurantium 
yfiim non poiTum & ipfe non fummope 
rc probarc : Nam cum iniiti noftri calo- 






ris vim atque fubftantiam tucantur , at- 
que etiam humores corruptos in beni- 
gnius quippiam commutcnt,^ putri- 
dum fanguinem in puscitiflime conuer 
tat,hac ratione vulnusJn meliorem fta- 
tum reftituunt.Hoc tamen vniceobfer 






uandum , ne ipforum intem 

vuinus corruptioneafficiatur : quod vt 



<A^ * f -f prohibeatur,addenda erit 3-j-precipita- 

tinoftri proquaquevncia fuppurantis 
medicamenti(cuius prxcipitati pondus 
augcatur ii fccceat vulnus ) quo altius fn- 
bire poflit,virefque fuas fine periculo 
exercere medicamentum.Nam illo folo 
medio ftatim pus conficitur fyncerum, 
parfqueaftecla a putrefattione& gan- 






u 



*V*^ 



grxna , cui ilio pr&fertim temporeeft 
valde obnoxia , conferuatut : quod ego 
farpenumero certaexpcrientia compro 
baui. Nequeabfur dnm forc putaui, fi i n 
minus peritbrum gratiam quibus vtat 



o 





remediorum rormuhs pro nac mtetio- 
^. nc,prefcribam.In1ungantuTcrgoturu.n- 

da?,vel fetones, & quicquid in cauo vul- 

ner is 






SCLOPE TARIVS. 




nerisapponetur, fequenti vnguenco. 



Vnguentumparatuftciie. 



- fy. vnguenti Bafilici maioris defcrip. 
Mefux.^.ij. butyri recentis §.j. praecip 



1 



tati noftro modo praeparatig.ij.fS.mifco 
pro ellychniis 6c turundis inungendis. 

Vnftuentum aliud. 



$£.ccra:noua?,reuna?,picis naualis 



an. £. iiij. fepi hircini &: medulla? cruris 



vitul.ari.§.ij.cefypi humida? £. j. olei oli- 
uarum, vel lini , vel vifci pomorum tb.j. 
liquefa&is omnibus Sc tranfcolatis , fiat 
vnguentum. f 

*AMitio . 



■ 



• Huiuscape §. ij. praxipitati noftri^. 1 
ij.mifce. Pra^ftatimmum eft remedium, 
quo etiam emplaftra ( (ine praecipitato) 
funt illinenda^&: in vulneris ambitu ap- 
ponenda:vel, 

l i^.terebinthina? veneta?,& mellis al f — 

biari.ffo.#.vitellosouor.um,numero izj v-^- <v 

omnibus optime mixtis decoquantur 

ad ignem ad pulmenti confiftentiam. 

Hoc vnguento (quod Calcinatu ma- 

gnum vocant Paraceliici ) poteris com» 
niodcytilocodigettiui:putredinienim, 

iic pra?paratum, fummopcreobiiftit,&2 






G ij 




t*y 




< 



$4 IOS EPHITCLVE RC E T. 



lnfce vulneribusfuppurandis conuenit. 



At quomam. 
noittiquecaloHs-vnoriiauc 



urse, 




lca- 



nien torum maturare ^mnibus mod is 



calorcm inducemus in litonobifrfim ik 

Laccuendus?tt 




limum»quirouen 






bombace 





a fuccida) &: linteolis 



lib.j. cap 
26. 



partcm-arrectam circtmdatibus, velali- 
quo jeatapla{mate,qujjbus ommbus gra- 
uia cjuaaqiie vulhera etiam iuuari fcribit 

Cclfus : quarimbuenda funt vel hydre- 
la?o , ex oleo rofarum ,.&: aquarofarum 
confe&o , cui pufilluni aceci permifcere 



ff+^t'i*si 



/. poteris:aceto enimpa rce vrendu, 




tardiorem effici 




purationem : v 




</* «-t -// fcquenti fomento mihi famiiiari vtitor. 



* 





■; 



vfjVtAVi 




Fomentum ■emolltens , dolortf 



1 11 



« 



L 

fy. foliorum vifci pomoru, minutim 
concilbrum cum £rutbbus.m.ifj:rad, al- 
th^zcum fblus, malnar. viol.amm.ij 
fem. lini, foenigcxci an^.ij. fiorum cha 
mxmeli, meliloti.an.p.ij. decoquantur 
cuniia&e. 



uam hoc medicamentum m 



> 4T 




^ 



fcfcllttrinilammaaoncs cnim arcet, do- 



lores mirum in modum fedat,partifq 



uc 



N 






f 



L 



fubftan- 



f - 



SCIOPETARIVS. 




fubftantiam fouendo v pus exqui/jtuq 



i 



flime mouet.Ex praricr 
famentopiitato&: cribell 



rn ciaf- 



aratux ca Cataphf f 



tar JjaYma->adde do fai inar. h'ni& fcenig 

aii.^.ij.oeivpi hurnida3!& mednUarcruris 
vitul1an.5j.ft. vitellbsouorum numero 

iiij.croci gr.vj. oleorum vifci pomorum 

6crofarum aii.quantum furKapponatur 

vulneri,ita vt inuoluat partes vicinio- 

restluc aautemrem otioraad 

d a m humorudeflu x i onem (emper vn 



ma. 





guento 




'el fcque 



n 



unt. 



D efenfn 



)ptimun? 



$> pulueris rofarum rubr. & myrthil 
lorum an.3jboli Armensc,terra:iigilla 

taean.5- v j. fuccorum plantaginisvioia 
tri,an.§ j. aceti rofati^. ij. olei rol.om 
phac.&; myrthill.an.^.ij.fi.cera* g.j.mi 
fceprodefeniiuo. 

Porro i llis remediis eou fque vtendu 
bis in die apparatum permutando, vt 






iamdiximus >d 



us ali 



modo 



datum app arere in cipia t:t uncenim 
entibus vtendum erit 




niifceri in maioridr^ 



• 




/ 



u 



I O $ E P H I Q.V E R C E T 






opcime e vulneribus pus eluat, & corru 
ptionimedeatur. 

Detergem optimum,paratu>faale 



pro fyeorarits 






^..vnguenti Aurei $.ij. terebinthinze 
& mellis rof.an.§.#.rarinx rabarum 3-ij. 

boracis 3. j. pulueris prarcipitati 3- && 
jnifce. 






*s4liudprohdfUM pro ditioribws. 



r>. fucci perficari^&fymphiti, an.§. 
ij. oleorum terebinthina? > thuris , myr- 

rh„,farcocoHesfpagyrii.e defbllatorum, 
an.3nj.radic. ariftolochia? rotunda? 3.J. 







$.cer_ alb_ 3.J. olei hypericonis com- 
pof.q.f. 

ddirio. 

— 

Ri.hiiius §.j.adde mercunj pr_cipita- 
ti 3-j.mifce pro munctione ellychnioru. 

Solurn vnguentumde p_to multum 



confert , cuius defcriptionem 



nti- 



dotarionoftro inuenies. 




lafmatis.etiam 



eo tem 



abitur , m 




deris ipii farinam 




ordei , faba 



rum,& 





etiam 



Rt. maffeemplailri Diachalciteos 




vj.olei 



, • SCIOPE7ARIVS. %f 

vj.oleivifci pomorum q.f. vt fiatceroti 
inftar,quodvulneri(uperponatur, 
• Sedouoniam iHa vulncra fere adeo 



pro fundafunt,vt neque medicamenta. 



nequeturundare6peruenirepoflinr,in- 
' iectio feg uens per cathece r em eft adhi- 



benda. 







!• * 






Proovegams. 



> 



3i. vincas peruinca? , pa^ti , perficarix, 
betonicae an.m.j.florum hyperici 8c yer 
bafci aii.pugil.j.radic. ariftoloch.vtriuf. 
queafi 5-b.thuris , myrrha? , farcocolix, 
iridisrlorent. aii.3.ij. decoquancurcum 
vino albo,fiantque iniectiones, quoties 
vulnus cractabis: ca ue tamen vc nih il 

arum illius in cauo vulncris relin- 



quacur: fuflicic enim modo vulnus opci 



meabluatur. 




Pro ditioribm. 



o 






» 



ty.. veromcx , vrnca? peruincx, pvro« 
la?, beConica?, agrimonix,& fymphiti 



-I 



maiorisan.m.j.rad.ariftolochierotun 
& iridis an.3 j.decoquanturcum phleg- 
niate vitrioli. 
W ^ddttio. 

Huius deco&i colati cape ffe.fi. dif- 

G 11 1) 



\ 



88 



I O S E P H I Q_V E R C E T . 



iohie oleorum myrrhae,& maftiches, 
deftilIatorumvtfupra,an. 3.1'ij.olei te- 

rebinchinx 5. $. mifce , vtitor vc di- 



dumeft. 



t> 




Purgato igitur,vt decet, vulnere, car 



ne ipfurn impleri oportet , quem fco 



faciJe 




eauemur 




turun 




paulatim imminuamus. Hoc cnim mo- 
docitravllummedicamentum , fed fo- 
lius Naturse opera Vulnuscarne imple- 
bitur , &; tandem breui cicatrice obdu- 



cetur 




* • 



■ 



itati m vn 



gu entis augea mus: yel 



enti medi- 



camentovtcmur. 



* a 



* 



Fuluts epuloticut. 



** - 



i^.calcis teftarum ouoru optime cal- 
cinataium 5$.boracis , &c aluminis vfti 
ano.j.crocimartis I-j-fiatpuluis. hico- 
ptimus eft ad cicatncem obducendam. 

Porro (i vulnus enumeratis auxiliis 



ad fuppurationem perduci non poftit, 




videatur 




angranam ac partis m- 



terjjtum dcgencrarercftjod & loetoreexi 



miQ,fu;fco,liuido,&: nigro affeiti loci co 
loredcprehendes, medicamenta.qu^ e- 
runt iilonea ad eiufmodi corruptioncm 




Siihteritum,eruntadmoueda,quorum 



i 



dcfcri- 



SCLOPE TARIVS. 




defcriptionem fuo loco cap.de gangrar- 



-» i f 



na pra?lcriptam inucmes : occurreuum 



q u e erit fymptoroatibus, fic|u aiuperue- 



ni at,vt doio n, phlcgroona?, &: reliquis, 



vt pofteadicetur. Reftatenimiam, vt 
de venenato acadufto fclopetico vul- 
nereagamus. 



G De yencnato &arnbuflo yulnere fclopfr 



tico. 



Q*A P. 



VI. 



Vrationem eorum vulrre- 
rum , in quibus fola conti- 
nui folutio cum contufio- 
ne &c vaforum dilaccratio- 

ne coniideratur , iam pra> 



fcnpGmus. Reftat vt de v eneno &: am- 




buftione (qua? coplicata cu m hifce vu l- 

ocuimus) aga- 



nen 




musjrj£o il lo enim ad tertiam indicatio- 



nem confugiendum eftmimirum ad fa 
lutarealiauodaIexipharmacum,quoi 



e vulnere euelli & euocari cititlime pof- 



nt : atque vis ipfius obtundi , nc feniim 
intro fubiens ac prorcpens in principes 
tandem partes infiliat,earumque vires 

ac fubftatiam dirimat: quod fietpartim 




^r^V 



90 IOSEPHI Q_V ERCET. 

topicis fiue parti afrectae aut cordi appl 
catis,partim etiam per os alTumptis me 
dicamentis. Na ro fi caro vulneris iit li 

am yulgarium plagarum cfi k 



1 




/Tolet 

7i tis d 




,& yeluti emortua,cum tocius par- 

. ^colorationc , laterum pun£fconi- 

*A.vy^-YU bus.atque excraordinanisinflammatio- 

mbus&doloribus,cumquecorporeto- 

tius corporis ,a!ienationc mentis & fe- 
briru)sardentibus:& hxc*pra?fercim ii- 
nealiqua manifeita caufla interueniat, 
venenum ade/Te iudicabunt omnibus 
modis: ideoque qua poterimus celcrita- 
te reh&is omnibus aliis intentionibus 
ta grauiaffedu occurrendu eric.Quem- 
admodumenim ingruentemagnaccm- 

peftace,ac famientibus vndique ventis, 
nauclerus etiamfltu aduerfo,ventoque 
minus fecundo , celerrime faluti profpi- 
cit i ac fida tutamque ftationem ac por- 
tum remis velifqueconfequiconatur:i«« 

ta Medicus racione atq; vfii Sc experien 

tia prseditus , prima quaque opportuni- 
tateialutareremediumadhibereprefen 
ti canto incommodo dcber, ad ipfius fe- 
rociam tubito , (i fieri potelt , retunden- 

dam : idque antequa virus radices agat, 

peni : 



SCLOPE T A R I V S. 



5>I 






penitufque infixum eiTe contingat , at 
que ipfum cor, tum partes principes 
cjuoconfeftim properat,occupet. In his 
enim matura 





Igitur ii ex praedi&is fignis aluf- 
quecomecturis complicatum e'Te vul- 
nuscum venenocenfeamus,adantido- 

ta it acim conrugiemus: adhibito prius 
integro iudicio,factooue oroffnoft 




(vt rccte nos admonet Celfus ) vel argru 
prorfus defpcratum , vel faltem pericli- 
tari, aut recte vahturum ramiliaribus &: 
amicisindicantes , rrefi vi&amalo ars 

fueritjid noftra? ignorantix,3ut fallacia?, 
&: artis dedecori tribuatur. 



Porro 



cap. 



26. 





donea vi fiusratio ne, qu 



venems o 




ft,an morbus vense incifion 



tim prgui dendum. 



ve 



ro expurgationem expofcac : matureq 



de 




illa 

dicio, iiue vc primum atq 



1 



:uatio precedat,aut fudorc,vomitu 
profluuio,aut vena?inciiione:vthi 



moresmal 



/Tk 



iep 






dirTundant, artcriiique penitus inh 
fcant,expurgentur:atq;vtlaxatis n 

bus.ar ^'»-ot ri entis,riiliginoli &cmx 



c (pira 




9 2. 



IOSEPHI CLV E R C E T . 



illi vapores,quibus cor opprimeretur,e 

rumpant , forafque promanent. 

p r aeftandum eft,pra?(ertim (i vep ipurn 




priuspercorpusdtftnbutum fuerit,&> 



gger jiumoribus f epletus videatur:tun c 



enim euacuationcm etiam per mi 




/ 



Jk 



ncm ianguinisconuenirc 

lib.y.cap.i. 




ir Paulus 




"VA vV. 



-n^/ 




e nda,qu.c 

co r tueantu rj^ muruant ; vt funt theria 
ca &C mithridatium ex vino aut deco- 
£to rad. angelica? , tormentilLr, gentia-- 
♦^» <*v^naj,biftort£,fcminis citri,acetofe. &: her 

barum melin T k,veronica?,&: pimpineil# 
cumfyrupo de limonibus, aut alio quo^ 
dam diluto : Jdque vt natura: condicio 
expo(cet,autcxercitato Medicoexpe- 
direvifumfueritjnquomireillumprii 
dentem &; oculatum eiTe par eft , nec a 

fcopo aberrare. Caterumopjtimum fa- 




aratu 






&u mdicaui, urem c ij cuiu 

facilis formula m in gratiam pofterltat is 
prarfcriberenT^ quod exhibitum omne 



depellit venenum, quod fxpiflimepro- 
batum fuit: &: quanuis familiare, pro in- 
figtu tamcn lecreto habendum eft. 



rtul 



^Alexifharmacum $r&flantifiimum > & mt 
tis experimenm comprobatum. 



{ 



lji.ra 



d. 



SCLOPETARIVS.' 9J 

rl. rad. afclepiadis 5. j. rad. valerianae 1X ^/ 



& cormencilla: ah. g. fi. rad. polypod. 
querc.f.ij.angelica? faciua? §.iiij.angcl. < 
fylueft.&: rad.alchea? an.2.ij.vfticarutn. 



^.j.rad.thymelea: 3 f.ft.rad.fcabiof fic va- 
lerian.minoris ah 3 # radicesomnesc- 
uellancurincra ry.Augufti, &: 8.Septc- 
bns,qu«E poftea mcidancur ac ceponan- 
tur in ollam vicicacam iigillatam , cum 
fufF.q. acetL Acque ica n. horas mace- 
rentur, poit coquancur fpacio hora? v- 
nius cum diroidia.EfFufo cum aceto cx- 
ficeencur , donec in puluerem redigi 
queanc Contuhs omnibus adde acinos 
herba? paris numer. 12,. cum eiufdem fo- 
k lifs 56. fiatque umn w iti » puluis , cuius 
doiiscft^ j.cumvmoalbo. 

^ilexipharmacum aliud,quod inprom- 

ptu-paratum efl. 

iy.mithridatij&:cheriaca?an.3ft.mar 
ar.prarpar.& cdrall.ru br.an. 3 j.boli ar- 

menx 3.ftiyrupi delimonibusf j.aqua- 
rum bugloi.& fcabiofq. furF.actiac po- 
tio . Reiterecur bis- aut ter , fi opus vi- 

4 *4s-ft *..-..*, I 







acatur. 



■ 



^iliudpro ditioribm . 



l^.auri vicjt & eirentie, margaritarum 




s 



. I 






?4 



I O S E P H I Q_V E R C E T. 



*. 



an\gr.vj.enentia?corallorumgr.8.terr£ 




iigiliacx ele&a? 9.j.cum 3. duabus aqua? 
theriacalis noftrae : fiat potus ftatim fu- 
mendus. Hic mirificecorab omnive- 
neno&contacnonetuetur. Conrerunt 
etiam epithemata regioni cordis aDbli- 



marsaritis, fantalis , corallis, ca 



phura,&:aquis cordialibus. 
Ceterum Galen.lib.13. Method.med 



pro venenatis iftis vulneribus curand 



eeminas aflumendas efle cenfuit indi- 

€7- * — ■ ■ ■■ " _ j,— 

quagvirusipfum 
fo ras attraheret, altera qua: o rtum inde 




cTPr 



nm 




dicati 



dolorem 

currebatur excaiefacietib 

tibus:vt cucurUwiis^iiiftionib 




s 



P 



o 



ftremo vftionibus vel ferro vel medica 
meto fa&is. Vltime autem auxiliabatur 
per eajmedicar 





uatem per 
emaltetare poiTent, 

vtrefrigerantibus,fieximjuscaIor2Egru 
fatigaret : Sc caleracientibus, u* rngus ia 

ipfodemorfo loco ac m toto corporei- 
pfefentiret. Int erim^ulnen apponen - 
/- n ^/dum lalem eife veteres Medici cen- 
/, ,. Tebant , ca?pam, ftitam.,' lujapi , glan- 

^Jes, nuces, diclamiium , fulphur ,&: 11- 

nulia 




4 











SCLOPETARIVS. 



95 




milia medicamenca, qiue magnam vim 

trahendihabcrenc.-ligamencisquoque, 
fcarificacionibus etiam fcalpello facbs 

vtebantur , quo maior vitiati fanguinis 
copia e vulnere proflucre polTet: de qui- 
bus futius Paulus, -^Ecius, A&uarius , &: 
Cornelius Celfus fummi Medici &: per- 
petua commcndationedigni fcribunt. f et 



cap.j. 



Veruntamen q uonia m 
rum fclo 




fuis Antid 



h ne 
erum » neq 



cap.i7 



n 




am habuer 



queeorumforce venenorum,quibu^ 
tns plumbca InfTci potefl\ commodii^ 




glans^ 

fimum fore iudicauivtilimma remcd 






vulgaria tamen,hifce vuIneriBus 

^^ ium pro- 

ferre, quorum vium iatis pracdicare g 

pofteritas non pote 





itur 



aM 



ap paratu (ii ex prsedicbs fignis iic tib 

quaxiam complicati veneni cum 
fufpicio)extradi 





__ lihujs. 

il fi eri poteft , vulneris labra fcalpel 
fca rificada c enfeo,atq; cucurb i t u las a d 



i 



moucndas, acfe 




imponen 



quenc; 

menHi 



uencoiych 



V nguentUvenemtis vulnenb xondi 



. i 



■U 



^i.vngucEiMaced 




lj.olcimyr- 



thinjean.j.il-pnccip 








« * 



• l 






$6 IOSEPHI Q.VIRCET. 

noftri 5 j.ft. butyri arfenici Rxi &c dulci- 
/kati,vt attis eft 5-^. olei antimonij 5.1J. 

cera?tancillum,&: fiac vnguencum. 
Hocmedicamenco non aliud pra?iH 



^^^^Hfe^^H^^^^^ ^^^^^^^^^^B^^H^H^^^HH^^H^^^^^^^B^^H^^H^H^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^h- ^. 

tius inucniri poceft ad eluendum &: de 







teracndum quoduis e vulneribus ve- 
nenum.Quareprarparatumilludhabe- 
re Chirurgi pra» manibus debent, cuius 
facultatemcum experti fuerint in hifce 
vulneribus Sc omnibus maligni svlccr i- 

^^_ ^—^^^^^^H^HH^^^^HV^P^P^^HH^^^H^HIMi^HH^^^H^^^^H^^H^ri^lHHHVI^HP HHH^^HT *^m—^* ^^^H^H^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^H^^^^^^ ^™^^^^^^^^^ 

bus^yccarcinomacis^gangrsenis, & aliis 



defpcratis vlceribus,e6 magis ipfum co 
mendabunt:nanquefinevllodoloreo- 



• I 



peratur. 

'liudprxftantifiimum. 




^L.olei mercur. corporalis3.j.f>-°^ci 

fulphiiris terebinthmati 3.iij arfenici dul 

cificati3.ij.excipianturbutyrofalemn5 
experto,& fiat vnguentum.Apponacur 
vuincri,vtdictucum ellychniis&turu- 

dis : venenatis,gangramar, cancro , pha- 

ged#nis,& cncocthis vlcenbuscuran- 

dis cohfert. Superponatur in : vulneris? 

ambitnttfleemplaftrum. :'-' 



emp 

r ahen 




^Awahtns medicamentttm. 






' » 



R^.ammoniaci , bdellrj diffohitorum 

in aecro rofato an.J.ij. galbani §.fl. mu- 

1 !i - : mixy 



\ 












SC L OPE TARIV S. 




mi^thimsjmaftichesjan.^.iij.caphura?, 
S.ij.coralli vcnufque &c magnecis pra-pa 

rati,afphalthi,carabcs an.^.&rad. anfto 
lochia?, fcrpcntaria2& arundinis an.^.ij. 
tf.cera?, picisnanalisan. 3. hj. alabaft.5. 
iij.olei terebinthinas &: ouorum an. q. 
fufF. vt fiat ccrati inftar. H oc medica - 
mentum re&e preparatum tum venenu 
elicir.tum glandem,ferri,ofTium, heno- 




ru mjjS^cftiurriJ r ag m enta ad fe p er- 




rx. - 






1 



^tliud awahens optimum. 






^i.gummi corc.med.tiliie, excra£ti vc 



1 



docebitur 3. ij» magnetts praeparaci 5.J 
fucciniflaui pra.par J.fi.opopanacis re 

purg. cum iucco ferpcncaria?. 3. 1 'j- tere 
Jbimhma: &cera:,quod fatis iitadfia 
gendum emplaftrum. 






9 * 



^liudfi 



ecificum. 






ua vulpis iuo tempore euulfa, 




arata 




exhccata,glan- 

d e m etiam ab interio ri b us part 1 b us Ji-i 
n edoloreattrahit,i ipriusinvinorubro 

deco&ion. ariftoloch. &: fcrpencar.ma- 
defiar,&; parti afFe&se apponatur. 

Sequenseciam defeniiuu coci mem- 

broafrectoimpoiicum multum cofert. 



n 



^ - »* • 



H 



' 



?% 



t » 



I O S E P H I QJ7 E R C E T 

Defenfiuum rnxgtflrde 



: i^.florum verbaf'ci,hyperici,&: rofaru 
an.p.ij.foliorum ruta?&.hyofcyamian. 
rii.j. caphurse5.fi. decoquantur cuma- 
ceto &c fiat in forma cataplafmatis. Do- 
iorem fedat,acprohibet nc phlegmone 
pars moleftetur. ,. 



Hax medicamenta b 



s 



d 



ermu 




tari p ' 



c jl<I 




bus vtend um efr , d o 

tomatadeii 



om ma 1 




nere a 




enim vulnus 



ttandum acfi contufum foret: id 



lo 





m tempus prorogan poter 



-» % 



quo 



rofa materies femper cffi 



tus 



, ■ 



Vb 




iitum 



tempusprastenent, quonullumimmi 





nct veneni pencuium, vumus a 
tinationem , &c cicatrlccm perducend 
it,vtiam fupra prxfcripfimus 




mortifera qual itate» 
ericulum adferat, &c 



mortis ineuitab 

lethale fit, neque medicamentis 

haud lmportunum fuerit,fa&o 






gnofti co,partemiftam amputare, fi 
mode fewtionem ipia nonrefpuat. H*ec 



d 



e v 



dida fuffi 



Ambvft. Porro didturus de ambuftione,qua? cum 



/ 



•quajc 
fclc 



ope- 















SC LOPE TARIVS. 



99 



fclopetariis vulneribus crebro compli 



cata inuemtur, non 



iFum fatis i 




bare illorum fentcntiam , qui fuadenc 





icaf.e<5tis frigidaac fumme repnmen- /£ 




tia llatim appJicanda.IUa enim referiuc, 
non autem eliciunt aut extrahunt igni- J 
tumardorem,eumque magis partibus 



I 



inf_gunt&: morbum adaugcnt, ac pra> &y~4*' 

fcrtim acetum,quovulgus tamen fre- 





quenter vtitur: adftrictoria enim fua fa- Ajt^ 
cultate aperta vafa occludit, influxum- 
que fanguinis cohibec,vt Aetius fcribic. Tetr.4. 
Quin potiiis muria , aut faliilago , pt_e- fcrm.z. 

fencanca vi ambuftis vim igneamatque cap ^ 
vrentem feruorem extrahunt , doloref.- 
que intenfiflimos mitigant,atque puftu 
las reprimunt , fi tenui prsefertim peplo 
falfilagine imbuto prseuftae partes fta- 
tim foueantur. At Oribafius&Paulus Orib.fy- 

_._ t _» __ 1 \ ..._„_ t~ — :. r ~ _. +\.t 




4 



ambufta moderate detergenda eilejcen nopf.iib.7. 

fuerunt : proindc terram Cfiiam &. Ci- p a P u Uib. . 
moliam &-Creticam &_leuem omnem cap.n. 

aliam quamque aceto (non acri tamen) 
autaqua mixtamcommendarunc. Re- 
centiores_ynguentum de calce fepties 
lota, & oleo rofarum admifta , U adu- 
ftioniapplicataprobac. Alij ad ebulum 











XCO IOSEPHI QJVERCET. 

invinococlum &: cataplafmatis forma s 
prazparatum confugiunt , Sc ad illa cjuae 
impre/Tum partibus ardorem foras calo 
re prole£tant. Hao enimrationei 




propi us ipfi pa rs vfta admoueatur > pro - 



prij iniiti mali fitalexiterium.nam refo- 
lutione reuocato empyreumare dolore 
leuat. Nos autem lequentibus remcdiis 
com m od c fxp ius v fi fu m us . 



? 



Vngmntum progrc^arits empyrcumct ex- 
tinjrttensy & puftuUs prohibens. 

3^.oleifambuci6cnucuman.5.ij.olei 

ouorum g.iS.iepi ceruini & meduliae cru 
ris tauri an.§.j.carpas coctas ij.cera: tantil 
lum. Ex his fiat vnguentum,apponatur 
parti aifeCtac. 



^Adidcmifalde cffcax. 

fy.olci lardi &olei butyrt aii.^.ft.fuc- 
ci foliorum & baccarum hedera: ^.ij.fuc 
ci corticismed.Cimbuci f.j. olei iambu- 



ci ^. iiij. falifpetrae 3 .ij.decoquanturfi- 
mul ad aqua? conliimptionem &c cum 
tantillo ceras fiat linimentum, quod plu 
rimum aduftionibus tollendis confert. 

uens aqua etiajnad ambulta pre- 
tioiiffimaclt. 









SCLOPETARIVS. I 101 

■$L. plilegmacis vitrioli &aiu minisa 
tfe.^.florum tapfi barbati &: foliorum he 
dera? nigra: an. m.j.limacum , ranarnm, 
aftacorum , auc cancrorum fluuialiu ah. 

n.io.deftillenturinalembicoplumbeo 
facis magno igne.Ex hac aqua foue adu- 
ftum locnm quinquies aut fcxies in die. 
Aqua ip ermac i^ ranarum mixca cum 
phlegmate vicrioli mulcu etiam coferi 



\ Ac nulluni prgftantius medicam 






ad empyreuma pulueris tormentanj re- 



t 



lbnguendu fequenci linimenco. Inrlam 
maciones etiam omnes arcet, & dolores 
compefcic,quo diciores vti poterunt. 

Lmimemum optimum . 

Bi.falis faturni faccharini £ j.olei vitcl 

§. ij.butyri prseparaci §. iiij. 



mifce. fiathnimetu,quo tocusaduftu 
locusinungacurterautquatctind 



Partibus loffinauioribusdefenfw 




i apponancur ad prohibendam humo- 
im dcfluxionem &: inflammationem. 

Nutvitum nutgifirale. 

jjt.fucci foliorii nvmphcx,femperuiui 
'. hyofcyami an.^.ij. aquarum fperma-» 

& florutaph barbati an.5 j- 





10 



I O S E P H I QJV 



lithargyri,vel quod melius falis eiufdem 
.ij. olei vifci pomorum & rof.omphac. 
an.§.ij.#. acetirof. 5. j.ducantur diu in 




mortario plumbeo cum piftillo etiam 
plumbeo &: fiat inftar nutriti, quo vten- 
dum pro defenfiuo. 

Hxc funt topica qua? ambuftis iftis 



vulneribuscoueniunt. Porr o quonia m 



ifti afre&us etiam plerunque mor 




ponbus , cacochvmis , ac qui imbe- 
cilla funt valetudine,accidercfoiet,qui 

omnibus expofiti funt iniuriis, omni- 
bufque obnoxij incommodis, vt dolori- 
bus afperis atqueinrlammationibus,vn 
de etiam febres confequi poflfunt, ac 
tandem intentus(ficenim futiles, quaf- 
fatarque naues ac rimofa? facilius tem- 
peftaci fuccumbunt ) omnib us praeca - 
uendum eric,tum exquifitaadminiftra- 



tione viclus , tum humorum euacuatio- 
neperpharmacum conueniens, &: fan- 
guinis mifllone,fi res ipfa idpoftulet. 
Quseomnia prudentis ac periti Medi- 
ci iudicio committenda funt, qui dc fu- 
turo rei exitu prudenter pra^agire po- 
teric , res magnas non afpernando , nc? 
quc paruas exaggerando, ne plus ipfe 



4 



uam 










S C L OP E T ARI V S. 



105 



t/ 



quam par fit , prseftitiffe vidcatur : ho 
fe mper fecun dum Celf um curio/ius cir lib.y. eap 



cun fpicie nd o, ne quod per fe exi - 



Z<J. 



1 



guum eic malumjmaius Me- 

ici neslieencia ef- 







Hciacur. 










H 



• • • • 

111) 



■ 



















PART I CVLARI 



DE 

HORVM VVLNERVM CV- 



N 



m fympcomaci 



av 



CDc yulncnbm cumfruclura ofiium. 




C^ P. 

Orum v 



/. 



curano 



difficiliorvulgo vid 



fi. cum oflium fra& 



Jiunctafint. Et id 
^^ non immeritd 



idem 



ranertim 



cum maiora 




emanet. 



gna neruorum 



demnon nihcum ma 

aiTeriarum 



(qux cuique membro vicam,fenfum &: 
mocum fuppedicanc)difrupcione poceft 



dere : quibus fublacis memb 



rumpi neceiTe eft , ac plerunque omi 
no incerire.Cni rei eo diljgentiiis acce 

deredebetMedicus,autChirurgus,qi 

magLsvigebitaccidcntiummagnitud 
vt mhil eotu prajtcrmictat, qua? ad ex 
&am curationem pcrtinent: q 



i 



mis 



bufq;remed 





quam 



SC I OPE TARIVS. IOJ 

quam defperacis omnibus, atroci & lu- 



ctuoforemediomembrum abfcindere: 
pra?(ertim ab initio , dum pars nondum 
fphacelotentatur. I d a me nqn fruftra j 

commoncri,docentnosnatura:miracu v^fy^ 



£/A-Tl 



l a,gue, congruentibus adm iniculis adiu- *^V>^" 
ta,lolet edere.-adeo vt etiam doctiifimo- rc * 

rurn mdjcia rallat.Qualia multaaccidc* zy ^T* 
re ipfe hifce oculis,in caftris hoc poftre- ^ 5 
mo bello vidi :arqucintcrca:terosnobi- 



li cuida viro, nomine BroiTa?o, cui cum 
glande maiufcula tormento emifta bra- 
chium omni ex parte ita confractu fuifc 
/et,vt pat um abeflet ? quin etiam caput 
quod omoplata: ini*eritur,abruptum efc 
fet t ( quaf fola fuit caulla , cur Chirurgi 



4 



membrum non exciderint , quanuis id 
propter fphaceli metum facere ftatuif- 
fent)factum cft tamen, vta?ger,dccuius 
vita aclum eftc vidcbatur (adeo com- 
plicatum eratvulnus diuerfis fympto- 
matis ) fanarus fuerit : feruaro mcm- 
bro,quod etiam nunc qualemcunque 



vfum ipjj prxftat. Hoc exemplo iunio 



• 



nb usChirurgis animu adderevolui,vt 
raodisomnibu s&idoneisremediisc o- 

c n fur partes aftcftas potius cofauare. 



jo6 




i o s E p h r QJV 



qua m curationisinitium amemb 
ciuone tentare,quod)antequam d 



ta&ex 



con 




membri mortihcatione 



debet; i Jque cum d 




bita p7a*dic~rione J &: teftatione. Qbiiciet 

io maiores efie, quibus 
adiutus atger mgcntes dolores ferre pof 
flc : cafque fenilm morbi magnitudine 
minui:omninoque maturandum effe. 
Sedhoceft, eaquarnondumacciderut, 
&de quibus nondum conftat,vtrum ac- 
cidere debeant , nec ne , tanquam ptx- 
fentia fibi proponere. Adde , quod lau- 
dabilioris ac per fectx cu rationis fpecta- 
tio prius perpendenda eft, quam alioru 



,t 



m p 



ten- 



da. Nequeexiftimandumeft 



I 



deo exiguas cfte, quin fimatu- 
re ipfi opem feras, id fceliciter perficiat, 
quodimpofTibilevidebatur:noftramq; 

expedationem ac commune iudicium 
fallat:quemadmodu iam proximo exem 
plodemonftrauimus. Vel faltem,fi pars 
neceifarid preridenda videatur,hoc flet 
commodius communi do&orum iudi- 
cio , quam fola quorundam imperitoru 

opinione:qui tamen auda&er id cxequi 

non 









/ 



SCLOPETARIVS. 



IO7 




non verentur. 



Harc e(l caufla , cur cum dehuiufmo- De cm 




di vulneribus cumfractura aurconcri- vulneribus 

* m 

tioneofliumcomplicatis traCtareinfti- " a ^ 

t u erim , m i h ivifum fitab illisinitium fu 
mere,auecapiti accidunf,tanquam gra 



cut n cranij 
radura. 




uiffimis.& periculotiflimis.-tum propter 
incluli cercbrinobilitatem , tum eciam 
qu6d eis fafcia? &:ligamenta omnibus -» 
(vc dicunt)fraCtnris conuenientia acco- 
modari non poffintrquse tamen tum ad 
repellendum ,tum ad phlegmones fe- 3> 
dandos, tum ad pus expurgandum, aut /^ 
quicquid noxium pat tibus afFectis inha? 
ret,to!lendu,inuenta credunt: ilne qui- 
bus remediis os nullum fanitati reftitui 
pofle credidit Galenus , method.6.cap. 
6. Eo fk, vt fracto Cranio interdum ne- 



dare,quo 



artem 



uam ofhbusden u- 
Terebrare dicinius^vc 



detergere poiiimus, &: faniei viam pate- 
faccre , quar ajioqui meninges , ac tan- 
dem cerebrum mortifcrc corrumperec. 



Vc autem ordinedc hisdifleramus,&£ 
facilior noflra fiat tractatio , fubiecli fo- 



coproponemus nobis aliq uem fclo 



tico vulnerc m capkc Ixium . Nam pri- 





1 








7Z 





\ 



io8 



IOSEPHI Q_V E R C E T 



ma omnium coniiderario hsc eric,vtru 
vul nus fenfui pateacan vero latea t , fola 






contufione fefe prodens abfque cutis a- 
pcrtione. quod quidem fieri poteft , vt 
puta, fi galea adco firma fit , vt elans ex 




m a chinaemiifa illam traiicere non 
fit,fedtantum fa&a imprefTioneconti- 




ft* 



g uum cranium abfque cutis ape rtigne 
ca comprimatur,vt coterarur.Hoc per- 



^r 



«-* 



KCi 



fpedo,vulnus (vtdccet) decuflatim no 
f^(/ uacula incidendum eric:fec"tioni vero 



x^? c^y^ 



/Cum ftupis vcl Jinreolis adn 



mouenuum 



entaauringensremedium ex fanguine 
draconis, maftiche,& bolo Armena, 
cumoui albumine mixtisrvt fequenti 
dic vulneris labra magis pateant , ac fa* 
cilius de offis fractura 




ican queat. 
Hxc autem variis modis accidere folet: 




Interdum enim alcera tantum , inter- 
du mverovtraque ctani) tabula i&ufex- 
cin3itur:inte rdiim etiam fiflura ap pa^ 
rens fit , qua: p »>/*»» Gra?cis diciturl yel 
jEein.libr. fc ^ um tatens, &angu(tiuima , quas pi- 



tjyniSjj e^/^oc au tem Lireas nun- 



€ . cap. 90. 

^prdfio'- copatur : qua? rurfus aut vtranque aut 



m depref- (quod non a ieo pcriculofum eft ) alce- 

tetam tancum cranij tabulam penecrai 



fionem. 



Patcncc 













Patcnte 



SC LOPE T ARI V S. 



ra&ura 




• 9 



io9 

gnis, «mcra- 



6c quamprimum nobis conftabit ,^vul- tion«n& 
nus iiue quod ita innittum fit , fiue no- b"scontu" 
uacula apertum , fatis amplum dc di- foncinter 
latatum eile , ad operationes necef- fraft "" rii 
iarias : prun um omnium ex imenda e- renti.™ ^r ,5 



omma 




ementer 




fa , & attrita elle videbuntur : 
quT cquid meninges compr imerc p 



teft. Quod fi magnum aliquod fra 

nod fa?pe contingit ) adTi 




mentum 



rit, ill 
quend 

cap.6\ 



d non omnino &: 



m 




Galen.tf.metl 
fi tantafltoffisj 




pertio , vt pus per illam expurgari pof 
iit. Hxc igitnr nobis obleruanda funt ; 
vbi cranijexciiio, vel fra&ura manife- 
fta apparet. Quod autem ad 
raattinet, 






ea fane pentiffimum Chirurgum re- 
quirunt , vt dignofci poflint : fa?pe e- £ 
nim hac in revifum &ta&um fall 
Veteres hoc cafu ( vbi videlicet fiffu 
ra 

dicamento^ 



Af 



■!-. 





/Z 





lofa , vel Capillaris aderat )me 

ro vtebantur 






ad fiffura? 

fbrraam . reiinquens , ibi fiiluram efTe 



I 




Ar 



no 



I O S E P H I CLV E R C E T . 



demonftrabat. Atramentum quo fcri 




bi mus huic vfui accommo dari poftet, 
cum maftichemixtum: vel carbones c ii 
mellerofato^ut(quod melius eft)tarta- 



rumcakinatum adnigredmem:quod 
etiam facile per fe refoluitur. Recentio - 




urailla iudicant : qtio 
enim , &c quo citius exhccatur, 
(quod accidit a vapore calido per rima 
pcnetrante ) ibi fifTura demonftratur: 
quo cognito,ftatimconfuetis& accom 
modatis mediis &: fignis indagandum 



eft,an vtranquc,veralreram tantum ex 




is f eu bradcgjiscranij , fiiliu? ne- 
netret. Nanque mTatan tum fuperic.- i 



tabella,fatis eritjfiquahilum erit, radu- 



^ 



? 



vr»f «« Grxci dicunt ) vel aptis 
ad hoc organis eoufque abradatur , du 
ad oflis illarfam partem perueniatur, vt 
£at os aequale : ac mde a 1 reliquam cu- 
rationem pergendum eritadhibitis me- 
dicamentiscontufionibus aptis,de qui- 
bus iam ante primo librotra&auimus. 

1 P°I£P magna cautioadhibcnda eft , ne 



uore ma 




r&t *t$ t^-vfvuine racapitis vllo h 

, « **> rs tefte Hippocr. lib^vulnTcapTContra 

'/j^rS^J, vero 



tVv 







i 



SCLOPETARIVS. 



III 



exficcantia & cephalicaadhibea n 
,j ficcain puluere m tantumreda- 



tau~ 



&a,autcummelle rof.mixta. Sur 

tem cephalica ha?c : rad. vtriufque ari 
itoloch.thus , myrrha, iris. panax , fa 
rina orobi&cet. huiufmodi. Mercu 



ctiam 



rarcipitatus , cum melle rof. 



iliter adhibetur:& oflium * x<?ix\o<riv ma 



turat. Quod fi forte ilJa fiffurayfquead 
interiora penetTetTante^diem tertium 




tete 



n erit,aut alio modo apettio 
in oifemolienda (vt ait Hippocr.) adeo 

ampla,vtimpediaturinnammatio,&fa- 
niei via patefiat : ita vt omnino tolli&; 

poilit. Id autem circunfpecte 

admoduj&organis aptiiTimis fieride- 

bet,qualia nobis Ambrof.Pararus in fuo 

de cap.vulnerib. libro recte depinxit. 




Por 
fratf 



a&a 




manibusfit 



eratione , dili^en 



dendum ent, quado 



v 



acdlare 



piet , ac lam p ropem 




umexcifum 



rncmbranaval de adh gre 



%* 




enim caiu nequaquam omnino eueii 
dum erit ) ne vis membranae inferat 




aut ab ambiente aere lxdatur : ieo tan- 
diu fpect-andum cnt , donec os fpontc a 



n ;:■:/. 



Jyo 



l\' 



v 





<*0 







112, 



I O S E P H I CLV ERCET. 




toto feparetur. Siveroos 

brana feiunctum ficfquod pkrunque in 



huiufmodi vulrieribus a fclopetis infii- 

ctis proptcr i&us impetum cocingit, ad- 
fitque inflammatio,aliaque fymptoma- 
ta periculofa , qua» vulneribus illis fami- 
liariflima effe folent)molienda erk a 



tio,etiam antequa flatcorru 




H 








ture accerfitus iitChirurgus,quem peri 
"^tiflimum &; folertiflimum effe oporter 





^f^. 




j vtad vngucm locaomnia norit, quibus 
*V/terebrum applicari debcatmequaquam 
Cnim atiingenda? funt cranij futura:. 
Quod li vulnus in easjnciderit^vtra 




in parte terebrandum erit , illis inta&is: 




{dqueeofoco,qui ad pus vtrinqueex- 
pellendum commodior elfe videbiturj 
SummoDcre eciam cauedum eft, ne cir- 



ca fupercilia, aut inferiores cerc 



es apertiofiat,necercbrumfuamoie^&r 







grauitate,patefacta via, dilabatur : neve 
circa te mpora,p topter mufculum, & va 

fa quanbfinfunr.id quod Galenus \ib.6. 
. cap.6.juechod. diferte notauit , his ver- 
« bis:Cogitaui prxtcrca accidere poffe,vc 
» fi a latere magnum ficret in oflibus fo- 

» ramen , prommeret iortaflis hac parte 

cerebrum. 



SCLOPE TARIVS. 



n 



cerebrum. Eft porro & in lateribus non 
vno in loco cciam ntruorum , horumq; 
non leuis momeci quidam exortus. His 
admonitus abftmui ab eximendoofTe, 
quod in lacere capicis eiTec. Sed ad fupe 
riores cerebri parces , vllum vel minimii 

neruumexirenegac:quibusdocemurin 
illis apertjones minore cu pericuJoiie- 
ri.Ap ercoauceny 

diximus ) Chjrurgi dece&a membr 

licarefoler 





lum dece&a? membrana? magnicudine: 
quodnonnulli oleotantum rofato im- 
butum calidum imponuntralij vero mel 
rofatum addunt. Sunt qui tantum mel- 
le rofato imbuant i veriti ne olei humi- 
ditate corrumpatur , &: putrefiat mem* 
brana : in ferciunt etiam turundas < & li- 
namenta, vc tota vulneriscauitas im- 



plcatur.Alij fuis digeftmis,vt appellant, 



de quibus iupra. iam mentionem fject 
mus. Aiij Maced.vel Baiilicone, alijce 
roto aliquo ex cmplaftr. de Betonics 
foluco,&in formam vnguenti cum olec 
rofaro redacco vcuncur. Debetenim ex 

Hippocr. fentencia denudata m 






"^•^/^. 




> 







I O S E P H I QV 



naillicoex 




Sc exiiccari: ne tem 




intumeicat,&: putre- 




fiat. Poftq 

pus pra: terierit,ad fatcotica &c d 



tiaprogt 
catricco 





&: vulnus tandem 

quod fit Cephali 



& exiiccantibus medicamentis , vt fu 
pradiximus. Ca?terumnon alienume 



ii medicamentorum 



m 



tclZ 



picis vulncribus e tim crani; frafl : 



lium defc 







onamus.A 



r 




• mum ea q 
s** : apparatu 



acim ab initio&primo 




t t j m e n 1 n g i im p o 1 1 1 d c 



7° 



r 



b.cnCjdefcnbam 

jjt. mellis rofati §.ij.oIci luteorumo- 

.uoru an.j.mifce &:ex eis iancalum (iic e- 

nim cofueco vocabuloappellarelubec) 
incinse vel linamenca &: calida mem- 
brana: impone, vel ii * <**•<> e/s-gy med 

jnencum habe 

^.mellis r0f5.ij.0lei rof 5-j. terebin- 
thinseloca: ^.fi.mifce& (ancaluimbue. 

uarco apparatu,nequa* 



In 



quam oleo rof.velouorum vtendume 
Ccd meJierofatOj&oieohyperici iim 



plici mixcis , partibus sequalibus. Vb 



dies fe 



ama 



01 



vndecima 










SCLOPE TARIV S, 



ny 



uenria remedia meningi deteft a? ap 
plicandaerunt. 

i^.mellisrofati 5 ij-terebinthina^.j. 
aqusevitaeguttasio.miiceomniafimuJ, 
& calefac in lance , ac fantalum intin- 
ge , & linamentatenuiffima, calidaque 
meningi impon e. Se mperau 

a d fi t va s carbonibus ac cen fi s plenum , 
n e frigidus aer in grediens noccac. 

*Ad idempro dtcioribtis. 

^..mellis rof §. ij. olei myrrha: ex de* 
fcript. noflra 3. #. olei terebinthina? 
per Balneum dcitill.cum aqua vizx 5-j. 
mifce &c vtere, vt fupra modo pars 

phlegmonenontencctur.Hocmedica* 
men tum commodifljmurri" eltad mem > 

branam ab omni putredine confer uan- 
da m^&c cranij fta&utis aptiffimum . 
Interim vero vtendum ent initio vn- 



gu ento magiitrah, a nobis defcripto , i u- 
pra pag.76. quod circuoflacollocabis, 
eaquc vulneris catutatem replebis,&: 
linamenta imbuesromniaque infuper 
eiufdem materia? emplaitro conteges. 
Calcin atum m agnum Paracelfic. adil- 

cax.lntenm proabfter- 
e vulneris,fequentibus vtendum. 





u6 



IOSEPHI Q.VERCET, 

Pro oyeo-arils. 

o o 



yt. myrrha?,farcocollx, lrid.florenciae 
L5jj.murnwr5j.ft. vtriufqjariftoloch. 
ioj.farina? orobi 5.ij.^. mcilis ro(.&: 



terebinth 



ayua b 



q.f. ad vnguenti coniiftenciam: vel 

Pro ditioribuf. 

^..vngucnti de p<£to noftrx dcCcri 
ptionis f.iij.olei myrrhx^. i*j. olei fucci 
ni per defcenfum deiuliaci &c purificaci 
vcdoccbitur 5.1J. pulucr.rad.ariftol. 5.J 
xnifce&vtere vcfupra. , ir ' 



Tecla iam 




e,tuncmaiorecx- 



ikcaci 



uead i.j.pras 



fcriptorum vnguencorum addenda e 
ntvna aut alccra drachma pra?cipicac 
noftri dulcificaci:cu vc vi ipiius oflis par 
ticuise frada? facilius decidant : tum vi 
hypofarcofis , iiue excrefcentia carni: 
prohibeatur: quo medicamento vfquc 
ad nnem perretta?curationis,&cicacri 
cis inducuonem vtendum eric. Conte 
g enda autem omnia erun tem 



de beton 




degratiaDcijvel 



di&amno a Galeno dcfcripco , vel fe 



qu cn ti 



^lajhtm cephalicum opt, 









jji.fi 



SC LOPE TARIVS. 



117 



yt. fucci peruinca?, chelidon. & con- 
fohda:maiorisaii.5J.mumia?,myrrhie, 






farcocoJ]a?,ireos afi. 5- J. rad. ariftol. ro- 
tunda: §.«.fuocini flaui inpul.tenuif- 
fimum rcdadi3ij.fi. terebinth.& melJ. 

ah.§.iij.croc i martis fubtilif.5iij.cera: q. 

fuft.vt formeturempJaftrum. 

Ad inrlammationem ver6 fedadam 



vtile erit primis diebus partes vulnus 




ientes oleo rofatoirngarerapplican 
daetiameruntpuluifcula,&:ligamenta, 
quoad eius fieri poterit accommodatif- 
fima. Frigid us aer^tanm ja .ejufmodryul 

ne ribus no centi flimus omnibus modis 
vitandus erit. 

Viciu s ratio fatenuis : inqua v ini v 

ericulofiflimusvt &: reliquorum o 




mnium ciborum,halitus &: fumospa- 
rientium. Nec funtpmermittenda: e- 




uacua tiones , cunrperla nguinis mi 
ncm,tum per inferiora,fi opus vidcatur. 
Scm per autem memoria te nenda erit y^ & v t,i. 
Hip pocr. fentet ia afferentis nullum , ne cap. 
ihimum quidem i .capitis vufpusfper- /y^j^ 



ne ndum etiam fi fola cutis I gfioadfit: 
propteT varia & magna fymptomata, " % "7) 
. qu^intcruenirefolent. Itaquefumma <r<^'Ai 




% 



r i/*-j 



Signa & 

Iuukia. 






118 



10 S E P H I QJV E R C E T. 



cum ptudentia 



noftico vcendum 



enc,a 




9 • 



queij 



qui medicinam cra&an 
vitandas. 



oxij fu 



Sunt igitur m etu enda maxime 
commifluramm, magis 




part 




mporum , &c 



am qua?reliquis locis,vtp 
ta^occipicioinrliguncunquoq&Hipjp 

cracesceftacpr. A< 
qualfacio,edvulnu< 



cnt o 



vbi prgfer 



magis periculofum 

nenmg es 



enim ab e.ufmoaimachmistanto 
m impecu rlunc , vt no folum id quod 
cingunt, conceranc : fed etiam pattes 
: 1 nas, acq ue adeo remociorcs conuel- 
ic: hommemque atconicum ac prope 
animatum reddanc : quod peflimum 



eft iudicium.Qua? < 
animaduertenda fi 



c 



diligentius 



quo m 



mediis vtaris , certuifque de 

amicos a?gri commonefa 



H 



*' 



i quorumvulneralerhaliafu 



ftacim moriuntu 



func.-prouc 




(uperft 
jm fuc 



• ^^ — - ■ 

ric, veHn j?ericu lo fu m locumjncideric 

Interdum qui minus Ixfi funtTfed mor 

tifcrc 






I 



SCIOPE TARIVS. 



119 



tifere tamen)fi fcbri corripiantur, fepti- 



mo die moriuntur,vd u.vel 17. 

Mo nis proximejndiciafunc ha ?c: vul Slgna mor 
ncns colorliuidus,fanies 




a &:ex:- tis 



gua,osiubnigrum,puftulannlinguaap 
parentes,oculorumdeniquerubor: fcd 
& alia quaxlam,qua;ex Hippocrat.fcri- 
ptis lib.de vul.cap.colligere licebit. His 
accedit inilante morte delirium , &; 
conuulfio. 



\ 



€ Defictet pk<ris cum oJSis contritione. 



C*A P. 



II. 




Ra &is aliiscapitisofl ibus, p aciei vul . 



vt eo quod Baiilare dicuur, ncra. 
v cl ambabus maxilli s , nul- 
lo aliovtendum remedio, 
preterqua congruenti obli 
gatione vulneris , &: eorum applicatio - . 

ua: contritis ac contufis ombus acU 




hiberi folent, Elicienda ergo erunt o- 



mnia extranea , etiam 




aratu: 





fi inha?reat, atq ue adeo of 



W t 



articulg a toto prorfus feparata?, 
& qua; facile cximi poteruc: ali oqui fpe -» 
ctandu m crit , don cc naturalua fpon te 
illa"o[epellat,ea patte , qua glanslng"ref- 

I mj 








1 






I 

i 




IIO 



I O S EPHI QJV E R C E T . 



faeft,velqua exierir , qua? iuuandae- 
ritaChirurgo remediis confentaneis a. 



nobis iam lib. i .defcriptis. Quod liforte 



vulneris labta ad extraneorum extra- 



£lionem 




ote oflium coniractorum, 



non iatis aperta iint, ampIIHcancia erut 
ngiis prxparatjs, ac tum demum fer- 




ro,ii res poftulct.C^terum non al icnum 
facturus vidcor , ii aliquam defbrmjt a- 




t er huiuirnodivu in erare -i 

rnan et » mention em faciani: cuius ma- 
gna eft habendaratio , prarfertim eius 
qu£ in facierelinqujtunhominem enim 

turpiorem reddit ,maximeque omni 

patet , cum facies ^etccta ctle Co 

uovulnus in 



Jcat.Si 




ihctum fit.vtbarb 



tur,recurren 



menta 



qu<£ combuftioni conuenire iam d« 
mus. Interc^teravtiliifimum eft fe 




et , ac 



t> t? 



gm't,vta magnoquod 



rem cdium , puftulas enim p 
pilos 

qui feid cxpertum eilcailcrebat>did 

3}£.fuccum ex portis , fub prunisco- 
ctis,expreirum,quo partcm ambuftam, 
&pilis denudataquoudie terautqua- 

tcr 



SC t OPE T ARIVS. 



III 



nunges 



*Aliud ad idem probatum. 

qt. fucci porror. &c ca?parum fubpru- 
nis co£rar. an. §.ij. aquse feminis ranaru 
5j.olei e vifco pomorum &: popul. ceras 
alba^an.q.iurF.adlinimentumconficien 

dum, quobisquotidiepartem vftam &c 
depilatam inung 



Si fo rte pulueris tormetari j gra n u Ia* 6 ■***« 







X 



haereanr,acus ma 



ula:cufpideprimum,quanrum fieri 
poterit , vel aiio inftrumento extrahen- 

daerut, deinde iuperponendum quod 
fequitur linimentum. 





g 



-.* 



<b 




Butyrum Iiquefa&um in aqu 

narum femine exrrafram iniice 



quam gammarorum more noftropa 



ratam,i 

n ecbutyrum l aftis inft ar albefc 
itaprxparati J.iij.miicecum §.j.olei Ju 
teorum ouorum ex noftra deicriptione 
fiat Iinimcntum, quo partem puluerc 
niacuJaram inunges ,eftenim ad id im 
gulare remedium, vt & 



„L 



i\x 




+4liud ad tdem excellenttfifro diticnbus 



i 



■ r 



V 



fc 



T*"- •* 









* 



nt 



I S E P H I Q_V E R C E 



^i.olei lirhar. §.fi. aqua? ex gammaris 
extra£ta?5.ij.baliamifaturni3j.aquxfo 
liorum nymphex J.iij. butyri prxicnpti 
q.fufF.vt fiac iinimenti inftar. 

Po ft ambuftionem autem factes eft 

lenienda feq uentibus ter auc quatcr 
in die. 



Vngu entu mfaciem^4ml 




J^.vnguenticitrini ^.ij. (permat.ceci 

Sj.oleirofarum &: hlioruan. 5.*--mifce. 

^[ludpr^flantitis. 

Rt. vnguenti pomatas £.ij. rnucilag. 

fem.pfylljj cum aqua roiaru extracti %. 
j.caphura? 9.j.olei amygdal. dulcium 



3 



6 



mi 



fce 



Porro ad 



&rub 




medicamenco_vtendum 



St.olei litharg3. ij.olei tartari &: balfa 
faturm aii.^J.caphura^.j.fperma 



.). olei ouorum 5'ij.mifce 



q 



d 



Ditiores oleo talci ad omnes macu 



las delendas omnium prxfta 




lmo 



tentur. 



Si force propter o s exfjrmtum 
Jabra corru 



quod 





et , recur- 



rcn 



dum 









SCLOP ETARIVS. 



m 



rendum eric ad ea, q ue^ paulo pofr. fingu 
latim deiis di&urusfum. Haxigicur de 
capitis vulneribus cum fra&ura di&a 
fuificianc. 



C De yulntribm quibm brachiorum attt ; 

ttbiarum ojja ruptaftmt. 
C^l P. III. 

Ttterum huiufmodt vulne- 
ra, quibus ofla rumpuntur, 




imponuntur fatpe brachirs, 
jut fl moribus , aut tibiis: 
pamm quia globuli torme- 
carij facilius offibus illis» vt poce gradio- 
ribus, occurrunr : parcim quia membra 
illa plerunquearmis nudacafunc. Cum 



i 



igicur aliquis Iiuiufmodivulncribus af- 
fetcus nobis oblatus eric, dilisenter eric 



no bis digtco,veI rpecillo tenta ndum,at- 




que explor andum,quomodo rup cum 




ueric :_a c cum pra ierciro,cum vulnu s 
humcro velcoxendici infliccue 





^p» 



p cereaquod oflium frafturain ill is m e- 



b ns adm odu nericulofa c fle folec : quip- 

M — *— ^— f ii i - _ . -r , X 4» 



pe,qu^propcerexcenfionem,mufcuIos, 
& nccuofas partcs orrcndac: ac proin- 

dem3gnasmflamAationesinfetat,ma- 



> 



>v 



124 IOSEPHI QJV E R C E T . 

gnofque dolores,&: conuulfiones , alia- 
cpegrauiflTima fyrnptornaca : exquibus 
plerunque interitus confequitur , niu 
mature remedium adhibeatur.Horu au 
tem rcmediorum duo funt genc 





tamemad 

qui corporis falutem conieruadam 
neceirarium-.amputatio videlicet fa 



membri , cumita liium, arquearle 



ctum eit , vt nulla medicwa: faciend 

fupcr/it. Verum huiusextremi 




s 



malo remedij 



quaquam gregalibus quibufdam Chi- 
rurgrs committenda eft : qui iibi hone- 
ftiuimumillud nomentribuunt, fimu! 
atquc incidendi ,amputandi,]aceran- 
di,&(vtvenusloqiiamur)dilaniandi ra 
tioncm didicerunt.Nequealiud habent 
remedium prxter ferriculam,cauteri£ 
qua?dam,quibufcum confidentiam arle 
runt,quam animi prafentiam appellat 
quam equidem perniciofiffimaefTeiu 
dico,niii cum prudentia, & iudicio cor 
iunctafit: prxfertim qui permagna fxp 
incommoda,nonnunquam ctia lu 
fos mteritus ex illa nimiaconndentia &C 




idenm. Ve 



v 



•r 






SCLOPE TARIVS. 



vbi 




nitud 



rauitasd 



iee 



rxel 



perfpefta f i 




loratumq;part 




ofle : t u v ergLiur e 

opt7moadducencurij>quiprudencia&: 

moderato ingenio pra^dici func , & haru 
rerum vfiimacpericiaaffecuci ,ad vlce- 
rius prcgrediendum:ac tum prarfertim, 
cum infLimmationes > aliaq; fymptoma- 
ta nondu contigerunc: praecidendumq; 
membru erit>ii facuitas ferat , vt reliqui 
corporis falus confcructur, pofteaq 



Chirurg 



/* 



denuciarit , ac proteft 



fuericqua? prxdici necelTe eft. Neq;d 
bitandu efhvbi hum 



cum 



endi- 
ptaetutf q uod magna cum 




mufculoru dilaceratione accidit,ite'mq; 
neruorum,aliarumq; partium, vnde re- 
pentina: conuulfiones, mflammationes, 
gangrene,vniuer(iq;adedintericuscon 

iequi polfunt)qu in diligeti atata in pra> 




uiracur,quancu pencuiuap 

- « ^ - * t " * ■■ ■- *■ 

parec. JNam fi e veterum Medicoru nu- Hippocr: 
mero reperti funt , qui rupcura? horum lib.de fratf. 
ofTium manii vilo modoadmoueri veca ?^ us Trt lb * 
banc,alij jubcbant fauou membrum p" 

nitus excindi, etiam cum 




m 






r. 



Il6 IOSEPHI Q^VERCET. 

excrinfecus eminebant: ecquid, qna 
nuncdicerenc,cum viderenr horribil 
rupcuras , qua? poftfuriale ac diaboli< 
ftud bombardarum inftitucum accid 



i 



reconfueuerunt? quod mfticutum m 
torum artibusconfceleracis ac nefa 



lcaindiesaugetur, 
abarmiSj&rcegmen 



iampropeneque 
icorporis,neque 



abvllomedicina? genere comparari 
mediumpoflic. Qua ncum autem ad 



lud lud 




emeaium attinct , nim 



rum abicidionem membri,commod 
erit,de eo,fub cap.de Gangrama & fph 




raeienriavenien 



dillerere.Nam 



dum eft ad alterum remedium 



: fai ucarius,quod per manualem 



quuturjoperacion 



uiricur: 




v~/ 



6d 

quemodisbmnibus centadumeft:que 
dmodum iam inde ab huius capitis in 
io demonftrauimus.AdfaancremCh 

gi pleruqueduplicemiib 






nem (vt appcllancypr^p 



uarum 



vna ru 




cmhahec,&:ma 



■-k 






t " 



offium fragrnenca iubec fuam in fedem 

locumque reftitui,quacum facukas fer 

repoceft:tumvbireft'Cucafunc,iubecv 

niuerfam compaginem fafciis obligari 

& com- 












SCLOPE TARIVS. 



127 



&: comprimi , qux neceilariis medica- 
mentis cin6T:_s,acmadera_t5_ finc,vc in- 
commoda,qu*e accidere poFTent,prohi- 
beantur.ad extremum etiam ferulas ad- 
hiberi,quas nonnulli etiam in primoap 
paratu coroprobanc , quo firmior com- 
pa_curareddatur,quamomniex parte 




di_Toluunt:led vel laxat.vel coft __ 
gunt,proutres poftulat- idque vfquead 
diemauadra_;efimum : nifi forte aliud 

pruntus , in flammatio , dolor, 



quemcommoda:quibus tamen me- 

dericonantur,adhibitacommodiilima 
ratione vidus , aut fanguinis miilione, 

aut purgacione , aut medicaminibus to- 

picis,qua.idoneavidencur. 

Alccra inten tio ra tionem habetvul- 

illud 



nens,vetat 





fafciis ad fra&uram oilium accommo 



datis : propterea quod frequetem cura- 
tionis renouationem poirulac,vcexcre- 
menca & aducncicix queda fordes(quas 
nacura reiicit)cxicum reperiac: obeam- 

fam cauifam confcfti m nonnull i 




l econem (vc appellanc) adhibenc : fiper 

:i comode pofftc. quem me- 
dicaminibus idoneis inungunc :alit vfu 




I 



* 









12,8 IOSEPHI Q.VERCET. 

t urun Jarum contenti funt , & vulneri 

Jabra pauJulum dilatant , fi res poftuler 

ac prafertim inferiora, quo facihuso 

:ruacanca 5>c fordida dilaban 

atqueitapartes afFc&a?tra£tabilio 

res,&adcurandum habihores reddan- 

tur. Quas turundas in dies ac fenhm e6 

breuiores faciunt,qu6 magis vulnus cu- 
ratur,nouaquecaroadnafcitur:eamque 

ad rem idoneisvtuntur medicamentis 
aducrlus iftus fclopetarios , fradhirisof- 
iium complicatosrdequibus in priore 



clatu diiTcruimus. Atque ad 





mam complendam inteti onem h 
tiiTIiTium fpedant^vtprg cipiantitantif- 

per dum callus conficicur , bonis 6c fuc- 
culentis vti cibis , fed pracipue conglu- 

tinannbus:idque tum maxime, cum ea 

vulnerisratio &condttio efKvt ad of- 



h*um confblidationem propendere vi- 
deatur. Hanc viam &c rationem pleri- 
que Chirurgihodietenendam cenfent, 

fmodivuJnerjbus,quibusoflafra 



fta funt. Quod illorum corifilium 




magnop ere probarenon poitem ( p 
fercimcum praeftantiflimo 

dern fentencia confencientes habc 



» 



qui 

























SCIOPE T ARIVS. Il^ 

qui hanc eandem via &: rationem vfur* A^/f-J^ 



pat) n ju res & experieritia ipfame per 
fpic ue docuillent , ac plane tub 



fubieciifent mnumera incomoda , q 
ex ferulis &ar£tioribus illis vincuhs ac- 
cidunt. Frequenteremm iympromara 
inducunt , dolores, inflammationes , dc 
gangramas , quibus hzcvulnerum ge- 
nera plerunque obnoxia funt. Quine- 
tiam cxhalationcs prohibent eorum hu 
morum , qui in iis abundant, &: plerun- 
<jue naturalem calorem furffocant^atq, 
adeo grauium fymptomatum notitiam 
impediunt , prohibentque ne tam faci- 
Jeipfisremedium admbeatur T quam res 

ipfa flagitat : nifi forte admodum fero, 
cum neceiTitascogit vincula ilia orbicu- 

lanaj&obliquadiiloloercihoceitjtum 
fortaffe,cum llla incommoda adeo mue 
terata erunt/vt non ram commode per 
rcmedia coerceri pefTlnt, quam facilc 
futflet , iijmatLite, ac tempon prof pe& 
ilhs fuiifetjQiaare vuteares & vfitatae I 



fiatur^im pJiCibusrTat i urisco nuenien. 



-tesYin plggAq ug ofl iu m frac turam 



■*s 



ben t, meo i udicio, adhiberi iine pericu- 







prajicrum us,qua; 

K 














s 



130 I0SEPHI CLVERGET. 

petariis i£tibus inrltguntur : quanuis fra- 
cturis ilhs comphcatx hnt, vt ex fuperio 
ribus argiuiiettsexiltimari poteft:quam 

ad;rem attentum..dre Chirurgum opor- 
tet., ne quid temere & imprudenterad- 
mittac , cuius eum nimium ibro poftea 



pcrniteatvCieter u m o p r i m u.m ioge i u di - 



cq, flftatim a b i n i 1 1 o o (Ta i n fu a ie d e m , 




locumqujcafc naturalcm forma ;&: eam 



:qi)jc iauciatum minuscruc-iabic, refti- 
tuantur:etiam antequam inflammatio 
atfcctum membrum inualerit : atqucv- 
reridumeflecenfeo veris&: idoneisre- 
mediis> qua? v tri q u e a & *ft i nn i cp n H u- 



c ant^hoc elt»plagg & frachi ra?. Et 




niamid cm illud vidi obleruari a pe ritif- 

fi mis,& riobi liiumis Medicis,quoscum 
aliis locis>tum ctiam apud Gefmanos 
notos habui, non prascermittendam p'u 
caui eamarcem, quam irwuln-cribus cu 
-fractura omum curandis renere , ac fe- 
quiconfueuerunrrprariertim cum illam 

iclopetanis vulncribus iccirco aptiflima 
eiic iudicem,qu6d ligaturas illasar&ia- 
rcs & vficatas,non alianrob cauflfam im 
ptobenc, nifi ob dolorcs ,innammario- 

nes,gangnenas,qua2 propterillas conic- 

quuntur; 




SC LOP ET AR IVS. 



n 



quuntur: quibufque vulnera fclopetica, 
praster cstera omnia , obnoxia elfe jam 



diximus.Poft 



lneraci 




iTa in fu 



ituta 



&c membrum fuolocoid 



locacum, curataque plaga, vt res poft 
labit* excedendum erit Cerotum 




noma 






ibendum 
proptcrea quod fraccuris o. 



. 



bus opporcunilfimumcft 

i^.rejjna?,cera;an.ir3.j.puIuer.cort.ri- 
lix ^.iij.Cucci geramj 5. iilj.coquancur 
ad ceroti confiftenciam &apponancur. 

^.gummi rad.confol.maior.& vifci catagm^ 
pomorum&popul.an.§.iiij. fuccigera- tic " Qii^ 

nij 3. vj. Iapid. fabulof. Rhenenf. vel ar- cetanJ: 



gill.rub.auc boli Armena? g.iij. puluer. 
corc.cilia? ^.ij.viiellosouorum 20. tere- 
binchimr fb.feolei lumbricorum 




'J 



quanturomnia bene pcrmixta, vfque 
ad ceroci coniiftenciam :a^nffimujneft 



i 



remedium ad vulnera fract 




li- 



■cata,at 
m 



ad arcendos doloresdnflam 





aquefymptomata. Com 



dum autcm eric xxinj.horarum 

K y 






( 









w 



IOSEPHI QV 



1 



neruallo ad primos apparatus , ac pau 
corum dieru fpatio mirabilcs eife&u 
in fra&ura?cofoiidacionc perfp 
terea a 





feniiua, d 



diaidonea,&:de 



fuperius commemo 



Porro danda crit opera,vt.pa rS 




atfe&a idonee locecur*& 



mina plubi Jnf tar tibia; aut bracluj infie 
xa,vc opus videbitur:; 




corrigia? alligabuncur , quibus oila, q 
prius coagmcntata fuennt,firmi as. con- 
tmeancur : qua: certe,quamminimum 
iieri poteric,labcfa6tari,aut fua fedc co- 



mouer 




aporccl ic,tum,cum 

bitur, & vincula lila diiToli 



I 



c d 




potionib 



ncranis ad nac rem a 




quarum 



opera vidi fraclruras fanan , pofteacjuam 



uam in fedem rcit 



fu 



erant. 



Idque potiilimum in Gcrmania obier 

di-.acmemim meRcyftadijnoi 




t 



/^o rVj-P rocu * * ^heno didiciiic 
77^ ^las vti lapide quodam,q 



"*~^X-.nafcicur, &: ab erFcctis Bcinbruch appel 

Jatur. Vnamenim illiuidrachmam .r 




quot 



peruinca macfefacta fuent per no#e 



■> 



SCLOPE TARIVS. 



Iz 



3 



j 



dq; mane, pcrdicsquacuot aucquinq 
icque hac rationc dolores eximunc, gt a 
liaq; fympcomata,fratturafq; intraqua 
:uor aut quinq; dies ianant,magna cum 
3mniu admiratione:cuiusreioculatus 
pfe fum teltis,eiufqj rci Mathiolus in co 

fuis mentione facic.Eo^lemaj 
nrrcrca folenc in forma 




pla fmatis reda&o, cu geranio cocufo, 6c 
oleo oliuaru vcl rofato , ta fcelici iuccef- 
fu, vtfinevllodolore, acinflamacione, 
partis oflacoagmencetu? : quod incredi- 
biie videri pofTet,n;fi precer me innume 
rabilcsalijoculact &idonei ceftesexca- 

rec. Q uam obrem coiefiura facio,genu s 
illiul mcilicameci ad hec fclopecaria vul 



nera 




uns omu compucacae ne acco 

gna enim ia operis pars 






, cum oila cofra&a ca facile, &: 
ca breui cepore fanacur,finevllo fympco 
macc: prefercim cum id non prohibeat 

qua concufum,&: quem- 



admodu decec, cra&ar 



qumeciam 



obis compendianam ad breuem cura 
ionem patcfacit, & ad fauciatum fuble 
andum accommodaciilim 



Sedq 



niam 



isilliusco 





▼ W - 

»«J 






r 




*$r 




e 




9 






134 



I 6 S E P H I Q_V ERCET. 



(cuiustamcn recondita apud fe frag- 
menta pharmacopolas habere dccerer) 
vtedumeritea potionevul 

— . u 

ntidotariodoce 




cu- 



fra& unsfanan 

ius fbrmulam in cap.de Potionibus vul- 
nerariis defcriptam inuenies : Interca 

matao mco vtcndumerit rcno- 




uatujj 



uilit 




cm remediu 



eit aptiirimu : cui ad.ungi poterut (cum 



nuilus ent ab inflammatione timor) gu- 
miautiuccusArillolochie/erpentaria?, 

borrax,crocus martis ad callum obdu- 

randu 5c partem confirmanda. 

cjujE paruule elTent oiTis particul x, quas 




r ci ic i opus cuct, tumhac iniedione v - 
tendum erit. 






kCC 






^.fucciaiiftoloch.ferpentarie^iridis, 
vincarperuinca?an.$.iij.vinialbi^.vj.a- 
qus vita: §.iij. myrrha?,farcocoll. mafii- 

chesjndis^guaiac.an.^.j.aloeshep.mu- 
mia?an.§.& caryophyll.^.j.circulcntur 
in Bal.iuj. dicrum ipatio autdecoquan- 
tur ad tertia? partis cofumptionem, pofl: 
colentur Sc aiTerucntur ? vt iis cum rcs& 
tepuspoftulabit, vti liccat cum fynnge, 

alioveinftrumento vt rommodius eife 






VI 



d e- 



• 



SCLOPE TARIVS. jjC 



vidcbitur. Ha?c iniecrio prarterquam 



quod adofllumlalutem prx 



irna 




qucterviuoenit propteracremqui per 
ulnus feieinfinuat,&: fra&uris perni- 



v 



ciofillj mus eiTe folet ) fequenti remedio 



vtendurrijgrjLr.: quanuis illud quod fupe- 



rius prxfcripfimus fit maximc confen 



taneum. 



i^. olei myrrhe; deftillati per defcefum 
& puriiicati cum vini fpiritu 3.6. olei ea 
ryophyll.5.ij. olei fulphuris cum colcho 
tare deftillati 5-j B.mifce omnia, &: cum 
vti yoles,o s corruptum bis terve con - 
tre &ato cum xylo in hoc med icamentu 
in&o, quod ad extrcmum fpecilli al- 
ligaueris.-ac tum os a carie fanabitur, fi- 
mulque quod corruptumeft,breuidi- 

Jabetur. 

j^.olei tartari deftillari per retortam, 
olei guaiaci ari.5.6. olei fulphuris ,& vi- 
trioli aiio.j.mifce, & vtere vt fupra. 

K iiij 



l$6 IOSEPHI CLVERCET. 



■ 



jjt.balfami mercurij 5$.olei Antimo 
nij 5.iij. falis faturni 3.1J. mifce omnia 
fimul. 

Nullum hoc medicamcnto pra:ftan- 

tius,aut cxquifitius exopcari poteft, ma 
giiqucad hancintentionem noftraac- 



commodatum.nam etiavlceramali 





Iorata fanat. Interca cmplaftrum 



n en,& eius oris ac Jabris impo- 

nes,quod eft ad oflfa corrupta extraheda 

commodiflimum,atque ad integra vul- 

neris confolidationemaptifumum. 

Csterum fi forte oflis aliquod frag- 




m entum exiturum aibitrari s , $c vuThe- 

ris orificium plufquam fatis opus eil,an- 
guftetur,atquear£tius nimio fiatjnonc- 
rit difficile illud dilatare,adhibit is turun 
disexscntiana&fponffiaprarpararacS 








fcctis,ad vitados dolores , atqueinflam- 
mationcsjfl forte.vi fragmentum illud 
euellendumefTet.Adhancremmanua- 
Ji opcrationi parcendum non erit:velut 

incifioni,rafura?oflis cum ferramcntis 
idoneis.iimul etiam cum cauterioa&ua 

li, quod fummum & cxtremum eflerc- 

medium folet. 



SCIOPE TARIV5, 



*$7 



^" De fclopetarm Tmtncv&ttg, qudtperalas 

corpowpartesfinefm&ura 



<? 



penetrant. 
C^l P. JIII. 







^ Eruntamen fi per peclus, 
' aut latera, aut inferiorem 

ventncto i&tis pcnr.inct, 

!? confiderandum eri 




£ a in cauum i ngrediamr 
&,fi ingrediacur,an principalem al 



partem o 




at,vtuionea 



vulnere 



iudicatio/icri poflit, proutincap.de fi- 
giiis^iudiciis docuimus. Namficor- 



pus non tranffodiat , non ahud cura- 



i 



tionis aut tra&ationis genus poftulat, 
quam id quod generatim & vniuerf^ 

fupenusexpofuimus. Si n fecus cuene - 





am erunt magis propne , ac 



fpeciatim obferuanda. Nam fi in pe- 







lans to« 



tum corpus 




crit , danda erit o- 



euellatur : fimul 2>£ alia o- 
mnia extranca & aduentitia cximen- 
da funt . ac fummopere coniideran- 
dum 




nt, ec 

tatcmchor.icis in 



?aci- 



«ac- 



uccnaus cnt , 













m m 






X 



% 



■** 



**■ 



f 



I38 IOSEPHI CLVERCET. 

collocandiimque atquc inclinandum 

segricorpus ineam partem,qua? com- 

moda videbitur : aliaque generis omnis 

idoneaerunt adhibenda remedia , qua? 

vfuiad illud confilium cflcpotcrunt:di 
latandumquevulncrisonficium,nctan 

cifpcr cuin hiatu rclinquendum, dum 
res puculabit , quo faciliorcm exitum 

liabeat. H.icenim rationc quampluri- 
mis incommodis occurrctur,qua? nalci 
ex fanguinis illius retentione poifent: 
qnibus huius gcneris vulnera maxime 



obnoxiafunt. Echiscaiibus potiones 




vul ncrariemaximo vluicileloicnt:i an- 
gumem enim concretum diilbluut, at- 
queadeo necoagulctur, impediut. Eas 
aucem cxhibebis a'gro , etia primo quo- 
que die, cum mane , tum etiam veipcri: 
quemadmodum cognofci licebitex vl- 
timocap.Antidocarijdepotionibusvul 
nerams. Reliquam curationcm 





cies ufdem arcibus ac remcdiis , qux in 



fcloperariisalrsvulneribusadhibentur. 








Vnum illud (cparacim ac fingulariter 
obferuabis,vt mcdicamcnta(qu£ad ca- 
uum vulnens fern non potcrut, ad vim 

&: erricicntiam fuam expt omcdam, niii 



m 










SCLOPETARIVS. 

formam Jiquidam redacta fin 
cur,eorumque forma mutctUL-:ji 



159 




Qu 



iitas poftulare videb 
medicamentisconficies,qi)a?!n p 
tractatu noftro prxfcripfimus. Iniect 



f 



fi 




q 



Itrumencisaptiorem cf- 



'? 



fecomperi,quomam ad fe dcnuo rctra- *? 



quod priuscxpulcrat , qnemad 
dum horum remediorumratioHag 



T urundas poftcafil 




4f. 



3 



plagg-concauum immittcs, ea iong 



dmc,que. conuenire videb 



ficium vulnerispatcns,atqueapertum 
perpccuo retinendum rvccuminteriot 
pars purgata & mundata fuerit > carnc 
fenfim ainafceterepleatur, priufquam 
liiatus coalefcat , ne alioqui putredini 



dat 



Porro d 




bitur,vitandusej t acr frigidusrvtp 



vtra 




Nndarcoque diutius aper 

tum on/iaum iJIud rctinebis, per quod 
putrcdo& fanies faciliorcm exitumha- 

berepoflic. Quodji quid calli forte ob - 












4 o 



I O S E P K I QV 




idere folet)adhibend 



remediu,quodpo{tcriusmagis ido 



plicab 



frusrationem 







A 



da ent, 



qua?in alterius generis plagis pradcrib 
foiet:frigidanimiru, hcca,&: tcnuis. Ab 

ac ribusfane&a(trirgentibuscibi s t 
perandum erit: idqueprscfcrtim ab 

tio,quoniam tufTim commouent, & 
uit^refpiracioni cauiTam prebcnc, 
frequenter miferos argrotos in hoc ' 
nerum generedifcrutiat. Excontr 




pe &orica ma 





d 



us,vux,hordeum mundacum,&: ce. 

generis eiufdem. Sanguinismiflio 



que vfui eife 





it^mque 



vacuatio 



lyfteres,&: alia rcmed 



pora linc cacochyma 



ribus infe- 



De vulne- Eadem t\ xc etiam rn ven tns mmrio^ 

nspiagi seruntobferuanda : quarum 

nonsvcn- * — °- rt . r 7T. r. — • 

rarin ik.ii ^it abumms aliarum , qua 



tzis. 









fclopetariis vulneribus prxfcri- 

otionesvulne- 




pfimus. quamj 

r a r ie. maiori funt vfui, p 





partibus ad quasprotiuunt,commo 
diusvim &eflicientia fuamexpromuc 

Mifcenda: aute ha: potiones erut, proui 

intentio 



v 






/ 



SCLOPE TARIV S. 



poiiulabut:coq 



141 




b oratium adhihendum erit , ii qna p 
nutritionis oftefa fuerit(velutiecur, 
lien) quam ctiam fomentis extrini* 
adhibitis tueri oportebit. In terd 
cura ntur hx plagxadmotisidorieisci y 
ftcribus,cum partes tnferiores atting 




percorpus permanent,&i dor /i 




um erit iis med 



camcntis , que aduerfi 




em 




diciuftat 




prxfcripjimus 

diun e rft,h' forte me dulla e fpina dila* 

batur^quod dereliquis ftatu 

penumero accid 
^rtein infcriorem fe 




ctus a fu 



rarur,& in membrualiquod penitusim 



mittatur,neq; tamen glas exeat (qua de 
cauiTacxitum habereputredo &fanies 
non poteft)conijderandum erit,an fine 
pericnio poilit m infeuoreparteexitus 
aperlri. Q uod faciliin efltci poterit,ti di* 




gitis glans fentiri 



uam eadem ra 



tion.e muito commodms educerc po- 
terit: quema J modum iam antea nobis 
didum elt , cum dc extraneis &: aduen- 
titiis rebus extrahedis agebamus. 



fi hoc fieri non 




flit.tu 









f C 






u 






** 



i4i 



IO S E PHT Q.V E RC E T. 



copreffionibus, & hgaturisartcioribus, 



acihuserrluac. 




vr hac ratione pu 

ciim verfus fuperiorem parcem compri- 

mendoimpclletur. I nieftiones ad has 



finuofas 




unc accomodaciflimar: 



quohiam alia medicamcnca vfque ad il- 
larum intima partem fem non poiTunC: 



danda 




ueogera eric > vt quammimmu 



m inieclionum 





quacur 



^Jj 




quodrefidebit eadem f 




imeci 




Tn hoc vulneru gen 






/] 




ptif-- 



funt:quoniaputredinem < 



q; imbuuntur,vulnufquc exhccat. Et 
niam peri^ 



l/~/ 





ux res 




atio- 




JJL. 



impedit) fequentibus remediisv- 
im eric. Sunt emm &ad h arci ni- 
ioda,&:ad omneriftularum ^enus 





erran 




pus erir : quod cxcremnm remediu vul- 
garesChirurgiadhibereconfueuerunt. 

a ^id Callum £?• Fiftnhs curandas. ■ 

^f.olci mcihsdcftillariignis expref- 
fioiic ^.ij.olei Sacurni &c Mercurij iubli- 

5-j. olei petrolci &: caryophyl- 

rebinthi- 



iorum ah.3.j. & excipiant 



t 



/ 



na 









A 



SCLOPETARIVS. 



H3 



na &: apponancur cum ellychniis aut tu 
rundis pattiarlefta:. . ' ■■ 

lAliudoptimum. 

Ri. Antimomj ^.nj.mercurij fublimati 
5j vs.mellis ^.vj.mixtisomnibus vt ar- 
tis eit , deitiilecur per retortam vitream 





mediocri igne, exibitoi 

&c malrgnaomniaylcera^filtulas ,_can- 



crum, &c gangramam curandam pra~ 



irantiiljrnum. 



I 









- 



i C D t Symp tomatum qu£ hific vulnefa 



-3 



f "1 



bm occttnuntcorrcciionc. 






. * 



C^' P. V: 



Q^pg^ ituiotibus fymptomatis, 

1 quod vires nimiopere con- 




{ uellancaucetiamprofter- 

nant , in primfs ditigenter-. 

J^sK^t^t ^ uc f 0C curtfeodum , morbi 

etiam propria cura prawermiila , omnes 
Medici mgenue ratentur. ftfque ea qui- 
demlvmpcomatisouracio eit,non qua 



tomxy fe d qti a a t> c ' v i r l u m labefa* 




ariirn, aut grauifrris ciiiofd am arfegu s 

cauffa exiibt. Dotot enim excrucians, 
intemperies,phlegmone,febris,conuui- 

iio, paralyiis, gangrasna,iphacelus, quo^ 










■ 



144 



I O S E P H I QJT E R C E T\ 



niam grauia , nimiumque infenfa & pe- 
riculofa funt fymptomata, q.ua? lfta pra> 
fertim vulnera comitantur,lenienda ac 
tollenda protinus funt,quod fcvires de- 
bilitent, &morbos periculofiores inge- 
nercnt . atque tunc ipfa mcthodus im- 
mutanda eft , ne violentia fy mpromatu 
illorum, laborans iuguletur , aur falrem 
ne ipforum fxuitia crudclius ipfe tor 



qucatur. At 



rimum co aufpicanda 




pendet 




imquepnmum medentis 
cSiiliumdirigideber. Nu nquameni m 
ad intcsram curacion 




runtillavulner 



- 




mas a pcius arceanc ur. 
rium duxiidonea methodo &£ ordine 
iingula perxractare , & fmgulis fua qux 
conuem&c r^media paucisprxfcribere. 



r n rM^dokre.:. , 






Doloremlefumusianodynfs vcl pare 
^oricismedic a»»>ec3s,quj^ temperata exi 

itunr,corpoiique.npftr^cori£truba,veI 

ordjnc primo c.alida •ten.uitque fubftaa- 

fef d q u eiomeiUi$.& 1 1 n j rBft icB . ■ \ 



-' Fomenta 



xamur ex.decotio-radjcu 




,capitis veruecmi,maluarum \ ex 

floribus 







JC LOPE TARI V$. 






iloribus verbafci, chamarmeli , meliloti; 



fem.lini,fcenigra:ci cum lade 



Linimenta autem fi 



t 



b 



mucilagi- 



inum pfyHij , fcenigra*ci &c 



thqxiex bucyro,axung/is gali.&: 
ceiypo & oleo vifci pomorurri 



Na r coti 




dolores leniunt^q uoc! 

du&o ftupore parcis fenfum obtun- 

danc,torpidioremque reddant,vt dolo- 

minim^ percipiacur. 



ns vrger 



ffa 



His vcimur cum dolor acerb 



difloluit, iyncopefque metum 




nimia iniiammatione fub 



%t. radicum hyofcyami &c nymphea? 
afi.tbAdigeraturadfolem inaceto ro- 
faceo &:oleo nenupharino peraliquoc 

dies:deinde^exprimantur,&: ex colatura 
locus dolen s tep ide foueatur. ' 



oftea fe 



In 



fyXucci foliorum hyofcyami 





imcto 



em- 



peruiuiafi.§.ij.oIei vifci pomoru,&:ne- 
nupharisan§.j 1l.butyrirecencis5.ij.ee- 

rasnoua^.j.mifce.fkclinimencum. 
Hoc ftudiofe Medic o fcmperobfer- 

EIsTe- 



uandum, vtdolon 




praxa 



dulam opera m ad hibeac ffemper enim 

orccndunc.Echarcde do* 




iore fufficiant. fuperius enim iam mulca 

h 






( 






y 



s 






I46 IO.SEPHI Q_VERCET. 

lemedia ad hanc intentioncm prxfc 
pfimus. 






> r 



X>e intemp 






» * 






Si intemperieg cahda affefium 



>bfederit , q uod ex dolore &: 




faciledeprchc 




5tum 



infrigidabis vngueto nutnto vel capl 



m 



> albo cum populeone.Se 
iprodent.. , 

■■4 ■ 1 1 — % . ^ 

i^.fucciplantaginis,folatri,femperui- 
ui an.5j.b0Ii atmena^.fs. lithargyri loti 
aqua plantaginis,& tuthix prxparatx 

afi.§.j.olei rof. omphac.&: nenupharis 

.ij.aceti roiacei 6c cere tantilium,vt 




fiat vnguenturn. 

Po^rp (un t emperies jrigida ad (1 
mollities oitendit)corn 







omen 



m quo anethum , iemen lini & flo 
res chamsmeli decoxeris. Ex quibus e 
tiam parari poteftaliquod cataplafma 
De ha?morrhagia nullam iccirc 



facimus,quoddeilla ia m fupc 



fatis fuperque tra&auctimus 






De febre 






Ne febris fuperueniat, ftatim de prin 
cipio occurrendum erit: ipiamquecohj 



b 






:>poi 



3us ratione ccnui Sc fi 



S 



i 



da, 



SCLOPE T ARIVS. 



»47 

gida,vcna? fe£tione,&: medicamentis hu 



mores peccantes purgantibus. Quod fi 






etiam vigentemot bo(quod fa:pius eue- 
nire vidi)febnsviilncratos corripiat,hu 






mores erunt conuenientialiquo apoze- 
mate concoquendi,&denud purgandi. 
Cuirei fummam curam &c diligentiam 
impendere debctMedicus , omnibufqj 
modis iuuandus xger, ne morbi acerbi- 
tate intericus fubftquatur. 

DeConuulfwne. 

Conftat inter Medicos couulfionem 

is : fcilicct inanitione, 







it fuperfluis ac copiofis eua- 

cuationibus,& immoderatis hxmorrha 
giis, quam periculofam teftatur Hippo- 
crat. A phor.3 . lib. 5. tum repletione fiue 
plenitudine, quod contingit proptertu 



mores praeter naturam qui in vulneri- 

bus de v repente euanefcunt: &: proptcr 

immoderatum frigus,quod neruosin v- 

num cogit,cohibetatqueimplet: quod 

or.17. lib.f.ex- 



Hi 



ppocrates etiam 



1 




premt:tum cerebroper coufenfum affe 



£to ratione doloris, cum vel ncruus pun 



&us eft, vel cum actes, mordaces,&: ve- 
nenati humores naturam pcrmutant ac 



. 



\. 



U 





i 




I O S E P H I Q v 



corrumpunt : vnde dolores Hippocr.e- 

aucfore excitatur, cx qujbus propcer 
fenfus vehemenciaconuulfio exoritur. 



Conaulfio 



lnani 



med 



txone- 



r 




ictus 



bitionib 



ba jneum 
lenientia 



riaturquearger ior 
lacce amygdalino,hordea 

quo competenti. Pa 



hum cctantia qua?da &C 
&a fint , vt funt capica&: 



excremicates.veruecu: itcm rad.althaea?, 
maluarum, violarum &c viici pomorum 
folia,quod ( nifi hoc vulnus impedit) x- 
gcr ingrediatur , vel fakcm pars affecta 
ioueatur. Deinde liniatur olco vifci po- 
morum &: violarum,vel aliquo vngucco 
ex prardictis paraco.E cquoniam hic af fe 
cc us,fi cofirmatus fic, &: cum neruorum 
Iccitate, incurabilis Galen.habecurlib. 




eth.med.feptimo,ad praeitantiora re- 
media cofu^iendum eir, nempe ad tin- 




cturamauri 6c balfami naturalis:nam (i 



Conuulfio 



quaTuperdt falucis (pes , in illis duobu 
iam com memoratis con fillit. 



Qu od ii couuKio ex plenitudine fiar 



s 



ex plcnitu- |~. ^ ■ rt . a , — " — "k 

Ai L curabitur victu tcnuupnmis iaiccm dic 




bus exficcance& caletacience : vicanda 



i 



(V 



camen 



.' SCLOPETARIVS. I^ 

ta rpcn vini potio/qu od fluxiones pron- 



tec,&: neruisnoceac. Viniaurelocoe: 
hibendum hydromel maluacicum , ai 
aquacinnamomi.Tu m demnm euaci 
tione partim a totocorpore, mittend 




fanguinem &; comode purgado-.partim 
ab ea parce que c6uellicwr,quod flet vn- 
guencis Agrippa?,Aregonis&: Marciati: 
oleis caftorei, vulpis, laun, & fimihbus: 
quibusabunde repurgacocorporecer- 
uix&: vniuerfa fpina,icemqueafrVcl:us 
locus inungi poccric. Se d fequentiami « 
hi \ tihora videntur. ~* 




^i.axnngix cetui,taxi,vrfi an.^.j. olei 



laurini j.j.fl.olei vulpini,caftor.terebin. 
iunip. lumbric.an.§ C.vnguent.Agrip. 
&: Dialth.an.§.ij.terebinth.in aqualilio- 
rumlore^j.euphorbij^.j.cummodico 

cerae fiat vnguenturmveL 

^i.re(lne,picisnaualis an.|.j.colopho 

nia?& cera:nou.Tan.§.ij.olibani, mafti- 
ches,cerufx an.g .ft.falis nitri, fang. dra- 
conis,terebintb.olei rof. falisammonia- 
ci,olcivitell.ouoru an 3 -j.caphura: 5j. 



niacris-perlaru J.j.carabcsSj f>. magne- 



tis §.fi. vitrioli albi 5-ij- riat emplaftrum 



fecundum artem. 



L»« • 
,3 J 




IOSIPHI Q.VEKCET. 

%l. balfarai gummi elemi &t hedera? 



ah.3rj.oleorum cerae, terebinthina? , &; 
iuntperi deftillatorum modo chymico 



an.^ Biol^i caryophyllorum &. benioini 
ah.^.ij.mifce, &: fiatin formam hnimen 
ti,quoinungaturfpinador/i &: parsaf- 
fecla : vel • » 

iji.balfami vifci pomorum,hederae SC 
hypericonis ah- §.ij. olei faluias &: tere- 
binthin^ahg.j.olei iuniperi £ f$ 



fcetentis3.iij.axungt3E taxij.iij. mi 
fce.vtatur vt iam di£tum eft. 

Interim v tatur fequentibus a flum 

ptis 

Bi. aquarum Iilijconualij &iuniperi 
.j.oleifuccini9.fi.fiatrnixtura:vel 

' i^.aquaecinnamomi &: florutilia? an, 

§.j.olei iunipcri perebullitionem aqua? 

extracti gutcas iiij.olci (uccini 9.(5. fpiri- 

tus vitrioli guctas ij. fiat mixtura. 

Conuulfio Porro fi conuulfio per fympathiam 




thiarp." i««"iJc3ol 




atim 




f iT pra^dictis remediis in cap. de d 






dus. O u 6$j fi ex virus acrimonia 



&: venenatomorfu( quod iftis 
< V/^i Jbusplerunoueacciderefoletjconunlii 



«^U, »Cr^ Ciatur J ac ieaqu32iad 



b 






' 






SCLOPE TARIVS. 



15 

buspra?fcrjpijmus,occurrendu eft 



cx nerui 



Atfi 



m orbns conting at-.guod etiam 



ftura , aut incifio ne £l yC 




mum eucnire vidi,no ratione ictus fclo- // 
petici lamimprefli ( qui poti 
pfos contundit > quam pupg 
dat) fedChiru rgorum i nfciti 






demvel extrahere vel aliquainciiione 



fuerio oifend 



plerunqu 



d 



pradertim (1 




qui ad mufc ulos perueniunt. Tunc e- 



m,vt tam graui afFett 

genda cruntilla medicamenta 




ftantia tenui ad imum vfque ncrui Ixfi 




penetrarepo 



admonetGal 



libro Artis med.quasquedig 
dolores mitigent 




ontrario 




cr uda &: frigida funt , qu xque obftr 



& perfpirationem prohibent , vitanda 
funt. Idemque Galenus vetat vfum a- 
qux calida? , tanquam ncruis vulneratis 
aduerfiffirnx, quod illorum fubft 
refrigerata concretaque humidiorcma 
teriaconftct. Qua? cumeiufmodi finr, 

a qua? fimul calefaciunt &; hume- 

refoluiturac putrefcit:qua 



P< 

cr 



at, 






/ 



l 



I O S E P H I Q^V ERC8T, 



ipfis aducrfatur, quauis alioqui reliquas 
phlegmonasvalde mitigec:cui 9 rei quof 
dam monitos efTe velim,qui promifcue 
curandis hifcevulneribus illoremedio 
hodievtuntur. 



iafmi- 







numac prasfercim fabinum vetusvtilif 



fimum eilc ncruorum pu&uris , iicripfit 
Gal. hb.6. Merh.med. Idem quoque 5£ 



tere binthin a m & tefinam ap p ro 




ltemquejul 




uod omnino 



tenuium partium effet)valde condu&u- 
rum illis vulneribus eodem libro fpera- 
uit:fed eo magis olea &c terebinchina:,&: 




re finag,&cer a ?,&: ful phuris &s fabm x 





ymico modo extra;ta)proficiuc, qucY 

jllatenuiorismulco fubftanciae deftilla- 

tione redduntur: atquc iic valencius ex- 

ficcarepofliinc, quodinpun£cura:nerui 
curacioneobferuandum efle fcribit Ga- 

,» lenus lib.tf.Mech.med.his verbis: Ncrui 

,» vulneraci curacio medicamcnta poftu- 
» lat , qu# & tepidu calorem excitent, &: 
» valcntcr (fine moleftia tamen)deiiccare 
» poflmt.Tum qux ex fubftatia: Cux natu 
» ra,&trahendi vimhabeanr,& tcnuium 



» partium fint.Intenm hoc vnucft obfer 

uandum> robuftis nempc corporibus va 

knciora 



/ 



SCL0PE T ARIV J. IJ$ 

lentioramedicamenta,imbeciI!ismicio- 



ra efle adhibenda. Hac ieitur ratione fe- 




qu esremed iu c ommodead miniftratur. 






^i.olei fulphuris terebinthinati, olei 
fabina?&terebinthin2ean.3.ij.oleivitek 

lorum ouorum § A mifce,&: applicetur 
calide parti afFeto. 

fy.olci butyri , refina^an.J.ij. olei eu 
phorbij deflillati chymice & olei bacca 

ruiuniperian.3.ft.oIeiterebinchina:3-j. 
fl.olei vicellorum ouorum g.j.mifce. 

corum medica 



Acfi 
mencoruappl 




cnim 



metus 



pra*cidendus : prasterea 

atexGal.fenten 



tia, nifi quod mutilaparticulamanebit. 

De Paralyfi. 

Paralyfi fiue neruoru refolutioni,quc; 
ex iftis vulneribus plcrunq; etia accidit, 
occurrendu & idonea vi&usratione,&: 

is, tum etia ad- 



medicametis tuaffun 



motis:vt fomentis cacaplafm 

milibus. A li 





iaiminu,faIuia:,cafcorei,delaterib 
pinu&fimilia.Conferet autc 





eeervtatur» 



1 54 IOSEPHI QJV 

^i.aquarum lilij conuaSij & florum 



t^*(<p uenduLcan.^.iiij.faccum his decoqua 



o 





/~ tur facch.ib.{l.ad perfcctam coftio 
. - cxrra ignemaddeolei fucciniflaui per 

defcenfumdeftillari& re&ificati 9-j.fi. 
olei cinnamomi & e/Tentia^ faluia? an.^. 
6.fiatrotuIae,quibusa?ger fxpius vtatur. 
Probatur autem pro topicis oleum 
feauens. 





Oleum ad «i.olei hypericonislfe j.terebinthina: 

paralyfim fofa Q \ ei ] aurim S U1 j Q \ ci fa CXm g.j.fi. 
&contra- . -xL » n ■ t ; 

aufaspre- granorumiuniperimb.caitorei g.J. eu- 
cipuum. phorbij §. ij. caryophyllorum , macis &c 

nucis mofcarar,cinnamomi 3n-5.j.f5.flo- 

rum lauendulx, faluise & lilij coualij an. 
m.ij.maftiches , myrrruc, rhuris afi.g.i>. 
mumia? z.j.ft.pingued.raxi g.iij.digeran- 



m nia per menfem in fimo , deind 
deftillenrur in alembico ameo fecundu 

arrcm. Hoc oleo inunganturmembra 
paralytica &■ contrafta : eft enim medi- 
camentum emcaciflimum. 

DeSyncope. 

Syncopeta nquam g rauiflimo &mor 



flnitimo affedui 



\ 







obnoxij funt, aut ex immodi 

nis profufione , aut ex vehe 

menr 



■T SC L OPE f ARIVS. 

menci cruciacu Sc dolore , fubi 




rendum :acque fpiritus & vires : concife 

refouenda? f urtt, modicoalimenc o daco 

c expreflionibus , gel 
no&arnmacicis. Pul 





d 




< s a 




margar.fplend .rafebocis, ex fol 



ri &:fragmentis pretioforu lapidum,q 
exhibebancur cum vinoaut fyrupo cc 
feruationis citri . Nos autem comm 



dius vel tin&uraauri & corallorum, vel 





entitsillorumomnium lapidum vte- 



emusrquod rarione iam d 
monftrauimus in noftrolib. de Med.mi 
neral.fpagyr.pr^par.in quo illorum etia 

omnium prarparacionemdocuimus. 

JDe Ganor&na & Sphacelb. 

Varia fympromaca ac vicia hifce vul- 

neribus fuccedere fcripfimus , quoruin 
camen non aliud 



ma 





loradum: quod fic corrupcio- 



nis mcjpiencis indicium , 



m 




fe- 



s 



cundum Paulum , velquia inflammatio lib-4-cap 



ifcucitur, neque in pus cranfmuta- 
tur:v elfecundumalios ? cumh umorum 

copia vc in magnis* inflammaciombus 



*9 



& ingentiobft^rbnc cx empjdfticocu 



if* 



I0S1PHI (^VERCET. 



vfu,vtfupraannotauimus,quarperfpira 

tionem prohibet ? at 

lignaali 




litate i 



amsca 



lot extinguituj;& pra?focatur;cuius etia 
indicium magnum cft fanies. 

Cuiniii quis prafentiflimas adferat 
fuppetias,metuendum eft ne pars corru 
ptioneextin&a 6c emortua vicinas patr 
tes inuadat : &: in mortifTcationem,qua 
fphacelum aut fyderationem dicunt, 
SigntSpha degcneret.Ou ^^ercipiturcum-patsl i- 
ccli. uet aut g jgxcfcjt . tu mida , mollis , & 

caaauerofa apparct, idque iine vllo ar- 

teriarum pullu,nec dolore, nec lenfu vl 
lo : vt etiam fTne fenfu doloris alte (cal- 



pellum adigi poilit.H anc fyderatam& : 






emortnam partem ceierrime amputa- 



re&refecarc radicitusaut 





ortetrgangrxnam autem 
rupta omni mora curare. QuodfieC 



corruptum 




fan 




lo ex a rreda parte euacuando,& ea me- 

dicamenta,quse putridis deftinata funt, 
imponendo : vt fcribit idem Paulus. 

VulgusChirurgorum poft fcarificatio- 



ncs>aut fe&iones locum arTeTtum aqua 

falfa,aut falfo aceto abiuit. Ahj vnguen- 



tf 





SCLO PE T ARIV S. Jff 

tiaco *. q uod PharmacopoJas 



paratum habenc , vcuncur. Quod 
r e m cdiis maji afp 




adcauftica&quxcru- 



ucunr, vtpoce 




Androms & arfenicum recurrunt :jvcl 

fli casjd exigit,ferro corrupcum 




iano feparanc. Porro fequencia medi- 
camenra gangrarnis muitumconrerut. 
Pr i m um ex parte affc&a f a n g u iscor r u- 

&: feguenc i locione a b- 




«- v 



%l. fuliginis §.inj, mcHis §.fj. acecrc 
ptimitb.j.decoquancuradmcdiasrYel 









E^.fucci raphani & chdidonis ah.*. 
i>lci mellis ^.n.phlegmacis aluminis 

di §.iiij. (ahfpctra? 3- ij. falis fuii 





3.j.C.niifceprol 

^.phlegmatis vitrioli &c aluminis 
in.aceti § ij. puluer.rad.ariftolochia; 
f$. ialis tartari §.j. myrrha? §.j. 6. ca- 




phuras § fi. buihant omnia iimul ad 

dias pro iauamenco , quod 
fa?p * 



^il 




J^.carcari calcinaci ad albcdincm §. ij 



*. 






\ 



1 






^ 



IOSEPHI qjvercet. 



7*'^ 




*i. 



158 

cineris corticum ouorum & rad. ariftc^ 
loch. vel farmencortim an.§ J.fi Iklis fii- 
tri,caphur«e afi. XS. phl gmaus vitrioli 
fifraluminis aii. m. j. buiiian t ad medias 

itellum , quo vtendum vt fu- 



&fht 



frefta parte cui ap 




pra^ fcarificara 

ponaturfeque ns ceratum . 

- iji.cera? 6c picis naualis aii.§.iij. liquo 



rismyrrhar^. ij. colophonia? ^.j.B.olei 



frumcnti&ouorumaii.5.fi.riatceratum 

fecundumartcm:vel I 

j^.mellis §.ij.croci martis,croci vene- 

ris an.|.fi.puluer. myrrha? & ariftoloch. 
rotundaean.3.«j-caphura?3.j.n\phiegma 

tis vitrioli acidi aii.§.iiij. decoquantur 
ad confiftentiam vnguenti.adde mer- 
cur. prarcipitati £.fi. h oc inungantu rel- 
l ycbnia & turunda»:vel 



^..butyri arfenici 




.ij.mercur.pre;- 



cipitati J.G.olei myrrha:5-i>j. Excipian 
tur rnelle prius lotocum fucco chelido- 



nia:. Iftomedicameto nuiium efficacius 



aut vajcntius inueniri pote 




najcuranonem , mooo pnus totu vene- 
num, atque auram malignam , atram & 
fcetida exarfenicoadcmeris:quod fiec 
ipfius fixauone vt docebitur in noitro 

Antido- 



* 



SC LOP ETARIVS. 



W 



/f«/ 



Antidotario fpagirico. Non enim aiio- 




/ 



oflum il lorum compro barefe nten /°*^" 



ui Artenieum non 



ararum 'Q* 



gangr^na^ curarionem adhibendum 

cenfent, cum fit fepticu &: putrefaciens 
medicamentum,quodque qualitate fua 

maligna&: venenara>carnis quamatci- 
gerit fubftantiam corrumpat , &c in pu- 
tredinem cadauerofam deducac , qua? 
mulco eriam deterior eft, quam ex gan* 
graena. Quocirca ipfius vfus valde peri- 
culofus (h*ec pacemultorumdixerim) 
niii pnus,vc iam dictum elt,re£te prxpa 
recur. ln terim optim um ent, fi fii 




A 





nacur aliqnod cataplafma paratum cx 





upinorum, orobi, kntium & fa 
barum,quae decoqui potcrunt cum oxy 
melite,aut pfiote capicello.Quod ii h|c 
omnia medicamenta nihil prodelTe, fed C. j: 




iam in lp 





£/* A*« 



abfcindendum eft,vc nihil putridi pror 
fus relinquacurrquod nonnulli fi 
lumine pluma: confetto, &imb 




mercur.iublimati(quod alij aquam 

ferorum nominant ) fine dolorepr»- 



/ 






ifo 



IOJEPHI CLVERCEt." 






*~4 **\ 



ftant. Al ij autcm fe rra, & tum demurii 
fcrro adurente ££ candenti vtuntur : ita 
cnim ex Galeniconfilio , celeriter fan- 
guinis profluuium compefcunt , putre- 
dinem arcent& partem affe&am robo- 
rant. Ceflanteaurem putre dine&h a?- 



** *norrhagia,medicamentis vtuntur cru- 



^^ft 




/C- *v AMj . tyro &: fimilibus: at 



etrahentibus,vt macedonico,bu 



mcu- 





ratio reliquis vlceribus communis adhi 



on mterim pratermirten 



da e ftido nea vi&us ratio, tenuis Sc refri 

guinis reuulfi» 




gerans,ncquemi 

ua, aut medicamenta fanguinem depu 

rantia , fi opus eiTe vidcatur : atque illa, 

qua?cor(viraeprincipium)tuenturapu- 



trida &fcetida illa aura maligna 
a parte afFe£ta fubJata , x- 
i grotoexhibenda 



* 



func. 



ANTI 






i6r 




AN TI DOT ARI VM 

SPAGIRICVM, 



DE 



S 1 V E 
MEDIC^t MENTORVM 




przpdrdtione & compofitione dduerJUs 

i&wfclop eta ms. 

Etus&: verum ilJud Comi- 
ci verbum eft : Homine im- 
perito nihil quicquam iniu 
ftius : qui, niii quod ipic fa- 
citj nihil re&u putat : quod 

cum in aliis artibus quamplurimis, tum 
prasfertim in ea,quam fpagiricam appel 
lamuSjintueri licet. Videmus enim paf- 
fim homines,nefcio quos > ftulta 5c bar- 
bara quadam arrogantia pra:ditos,qui 
remedia ex mecallifodinis extra&a fto- 
machofe infe&anturrquae tamencon- 
ftat apud veteres Medica? artis princi- 
pes magno in pretioatq; vfu fuifle: que- 
admodum a nobis demoftratum eft in 
eo li bro, quem de M e dicamentoru fp a 
girica * " *" 



t^f" 




£Darationeedidimus. Ecquar- 



nam,rogo,huiusfiueir'4Cundia: } iiue in- 

M 




\6Z IOSEPHI Q.VERCET. 



faniarcauflTacfcquoniam ( vtipiimet fa- 
tentur) eorum praparationem ignorat. 
O fcelices artes,fi de iis foli artifices iudi 
caret:vt Fabius olim dixiife fertur. Infce 
lices crgo,dequibus imperiti &infcij 
tam temere iudiciu ferre non verentur. 
qui ne vnde quidem , autcurSpagiric a t 
x c arsa ppelletur,vnquainrellexcru t : 

l£ quam erudi ti viri ex Grecis duobus v er 

X bis fic notninarunt , ^nrovcm^v ^Jydfmi 




quoct per eameliciatur,ac cumcogatur 
rJmatucq ; fu btilis quaeda j gjgititua» 




lis nat ura, in qua \is & eftefius m edica- 
menti prgcipuecoiiitit- Cuius rei fum- 



ma fi£ plane mcoparabilis vtilicas , cum 
in aliis mulcis morbis , tum prjrcipuein 
fclopctariis vulneribus curandis cogno- 
fci poteft: qucmadmodum,Deo volen- 
te, fpero multo fclicius polihac comper 
tum &: exploratum iri , ex medicamen- 
•torum tum vegetabilium , tum anima- 
lium,& mineralium pra?paratione,aliif- 
que eflentiis e Mercurio, Sulphure. , Vi- 
triolo, Arfenico, Marte,Venere,Satur- 

no,& Lithargyro ehcitis : itemque ex 
Antimonio, aliifqueidgenus mincrali- 
bus, quam e ptyngui &: craiTo umpliciu 

metalli- 






SCIOPE TARIVS. 






i. x 



metallicorum corpore.-cuius mulcum i- 
beft, vr vis ranta /jc ( tametfi vetcres eo 



ad vulnerum &: vlcerum curationem v- 
fos eflTe,fcripta illorum teftentur) quan - 

il illorum anim a; 

eruntamen(dicet fortaflc 
horumobtredratorum aliquis ) cur non 
conrenti fumus lis medicamentis &: re- 





obisper 
manustradidit?qua2 vcteres illi artis no- 




ftrx anciftites, Hippocrates, Galenus,&: 



alij monimencis fuis prodiderur?cur no- 
uas vias & prorfus inaudiras quacrimus, 
pr_efercim Pharmacopoeis incognitas? 



i,rcfpondebic noftrum ali 




vn icuillud Mercun i prarcipitati remc- 
dium (vtalia omittam)quo nuper admo 
dumvti infanandis fclopetariis vulne- 

ribus,malignifque aliis vlceribus ccepe^ 
runt,huic illorum quarftioni fatiffacere: 
imo veroillorum impericiam intolcra- 
bjli arrogancia coniun&am coargucre 



poteft. Q u 6d (i authoritas qua.ritur,ta ci 



fane apud erudicos viros puco forc Gef. 
nerum , Guincerium Andcrnacum , Se- 
ucrinum (vt aliosquamplurimos pra> 
teteam)quanti obcrcctatores iftos: pra_- 

M i) 



1^4 IOSEPHI CLVSRCET. 

fertimcum illorum fummorum viroru 

cruditio, do&iflimis ipforum fcriptis &C 
monumcntis ica teftata fit , vt lfti male- 
dicimagno iibihonoritribucre debeac, 
fi fe illorum difcipulos fatcantur. Alia 
perfacile mihi forcc argumcnta profefre 
quamplunma, niii cancamiftorumma- 
leuolorum ineptiam animaducrterem, 
vcccrce mepudeat:prefcrcim cumquo- 
rumdam libellos nouiflimc diuulgatos 
intueor,in quibuscxtra propofjtum in- 
fhtuta? tra£tationis,tam ahena infarciu- 
tur, vt(qucmadmodum vetusferrpro- 
uerbium) in lente vnguentum pofitum 
videatur. Quafi vcro ad inititutam de 
podagre curatione tractacioncm ,nefcio 
qua? inue&iua? d^gretTiones de rerum 
principiis, origme metallorum , &: lapi- 
dc philofophico(qui ab ipiis morofophi 
cusnuncupatur) aliquaex parte perti- 
neant,& in rc aliqua congruerc videan- 
tur. Iterum igitur,icerumqueexclama- 
rccogor:Fce]icesartcs, fi deiis foliarci/i 
ces iudicarentiQuam diflimile fuic mul 
toruro veterum coniilium i qui , fi quid 
ipfiignorabant,quodab aliis fciri etiam 
in longinquisrcgionibus audiilent,nul- 

lilabori 



SCtOPE T ARI VS. 



16$ 

li Iabori in illis inuifendis parcebat.Pla- 
todifcendi ea qua? ignorabat cupidita- 
te incenfus, in ^tgyptum profe&us eft: 
poft Tarentum ad Arcbitamrin reliqua 
Italia,vt ca?teros Philof. Pythagoreos att 
diret. ApolIoniusTyanams pcragrauit 
Perfarum regionem , pertraniiuit Cau- 

cafum , Albanos ,Scythas , Maflagetas, 
opulentiffimalndixregnaperluitrauir. 

Poftea delatus ad Brachmanas, Iarcha 
in fella aurea de abditis rerum cauflis,&: 

arcanis nacurz myftcriis difpucancem. 
audiuit. Inde per EIamitas,BabyIonios, 

Chaldajos,Medos,AfTyrios,Arabas,Pa- 
la?ftinos,reuerfus ad Alexandriam, pro- 



fectus eft in iEthiopiam , vt Gymnofo- 



phiftas audiret,eorumque arcanas & re* 
conditas artes condifceret. Hax fane i- 
mitanda virtus,non horum ignauorum 
deiidia: qui cuma focis patriis vix vn- 
quam pedem mouerint,tamen hanc ar- 
tcm fpagiricam improbant : nequc ma- 
iorem vllum in perueftiganda veritate 
laborem fufcipiendum putant : cum ta- 
men Arsilla miranda &:recondicaNa- 
turearcana luculeter nobis patefaciat. 
Neque,meo iudicio,immcrit6 ab iis co- 






..♦ * 



M iir 






l66 IOSEPHI QJTERCIT. 

temnontur , qui multis fuis periculis & 
peregrinationibus arcana illa Natura; 
perfcrutati (unt.Sed qu^na, obfecro, il- 
la ftultitiaeft,interdicere nobis, ne aliis 
medicamentis vtamur,quam quse anti- 
quis cognita fuerecQuafi vcro Rhabar- 
barum,quonullumhodievfitatiusme- 

dicamcntum eft,antiquis notum fuerit. 
Prxterea quideft,quod nobis fulphu- 

* reos & metallicos, vcncnacos ( vt appel- 
lant)fcetoresobiiciant,quorumolfacl:u, 

&T aura fpirante (hxc enlm contumelio- 
faiJlorum verba funt)exanimar;rur pro- 

pemodum ij, quihoium Cyciopuman- 

tra fubierunt.An vero caiumniatoribus 

& fycophantis iftis ignoEiim eft,veteres 

quofque Medicos ex rcbus foeddiiTimis 

medicamcnta quamplurima confecit 

fe ? veluti ex aurium fordibus, fudoribus 

Gd.nmpT. corporum, n»cnfttuismuliebribus,(hor 

10. cap. r.8..rendu di&u) ex ftercore humano, & di- 

JSJjw. uerfarum aliorumanimalium,fputo,vri 

i.ferm.z. na,mufcis,muribus,cinereexcapite bu 

Sg/nJibr konis,vnguliscaptarum & afinoru,ver- 

7. mibus ex arbore putrida, mulorum im* 

piofcond. pctiginibus,quema.dmodum ex fcriptu 



s 



50. * Galeni , Acti; , JEginctx , Iliofcorid. 






Marcell. 



* 



SC LOPE TARIVS. 



16 7 



Marcell.Plin.Serap. collicrere liceb 
ipfa quoque mctallica prxceream , qui- «p-4 &l6 
bus ipfos vfos fuiife fatis conftar. JEqui- ag.^pl 4.' 
dcmcumapud me imperitorum iftoru & 15. 
failum coniidero, qui hanc metallica? s r r3 Z' 

/ ' r r iimpl.cap. 

medicina? partem ( quam ipii iuo more 453.5:4^. 

contumeliofe Chimericam nominanr) 

/ 

faftidiunt, atque propterea neque fuis> 
neque aliorum quamplurimis morbis 
mederi poflunt , venit mihi in mentcm 
hiftoria?,ipfis fortafTis not#, de Heracli 
to Epheiio , qui cum Hydropiii arFectu: 
Medicorumartes afpernaretur , obl 
le bubulo fimo foli ilccandum pr^ebens, 
obdormiuit , atque ita a canibus lania- 
tus eft. Verum ha?c de nu£atoribus &: 
maledicis iftis plus fatis . Iam autem 



qupdnam fit meum confilium,&q 




nim 



ba deincep 
vtvulg< 



non ea quae iam oeruuJeata 



fertur)lippis ac tonfori bus no ta funtm 

arragineT&Trn 




lmitan 



pfodias fcriptitant : fed viam 












« 



8 



I S E P H I QJV 




_ . Hocque fyncete 

teftari poftum , mc duabus de cauffis ad 
hoc addu&um fuifte : nimirum ftudio 
prouocandi Doftiores,vt (i habent me- 
liora,ptoferanc:cum vtgeneri humano, 
ac pra?fercirn pacria: meas inferuirem:cui 
(proh dolor) nimiiim nimiumque his fu 
ncftiflimis & lu&uofiflimis temporibus 
ifto medicamentotum genereopus cft, 
cum tandiu ciuilibus ac domefticis bel- 



\is 



Verum 



ram calumniis,qui clamitant, ifta reme^ 
diorum genera non tantum difficili&S 



longa prxparati 






digere , verume 



tiam tanti pretij eflc , vt non facile qui 



poffit : de rj 



onen- 




racio: vt certe 



prcfta 



funt,quemadmodum cx illorum prapa 
ratione cognofcerelicebit: quanqua e- 
tiam tenuiorum & gtegariorum mili- 
tumrationcm habete inftitui, fepara- 
umque alia qux dicioribus confcrcnr, 
afcribere. 



M 



onedi ergo Chir-urgi ei ut,vt, cu in 



caftra 




flcifcctut,hec brsparata 




ccum 



SCLOPE TARIVS. \6<) 



fe cum aflerant, gua? apud Pharmaco- 
pocos plerofque reperierkur. 

Suppurantia. 

Vnguentum Bafilicum vtrumque. 
Vnguentum Macedonicum. 

. Tetraphatmacum Galeni. 

Vnguentum Refumptiuum. 

Emplaftrum de mucilaginibusquod 
diflolui poterit cumoleo oliuarum,a 
opusfit. 

Diachilon fimplex Sc compofitum. 

Detergentia. 

Vnguentum Diapompholygos Ni- 
coJai. 

Vnguentum viride Andromachi. 
Emplaftrum diuinum folutumcum 

oleo rofato. 

Vnguentum Apoftolicu Auicennar. 
Vnguentum iEgyptiacum eiufdem. 

Sarcotica. 

Vnguentum Aureum. 
VnguentuCerafeos Mefuc. vtrumqj. 
Emplaftra de GratiaDei 6c de Ianua. 

Cicatrtccm inducentia. 

Vnguentum de Minio. 
Deficcatiuum rnbrum. 

Emplaftrum de Ccrufa. 



5 






170 I O S E P H I QLV 



V7T0&1- 



cra. 



Venenum attrahentia & 

extraneas. 

VngucntumFufcum Nicolai. 

*A& ambufla. 

Vnguenta maeiftralia Medicorum 
Florentinorum a Weckero delcripta. 
Vnguentumdecalceviua. 

AepeUentia&aJIringentia. 

Vnguentum de bolo commune. 

Vnguentum Rofatum Mcrfua?. 
E L ad prxdidas intentiones com 
poni poterunt medicamenta,quae 

egent praeparatione , quam 



vnlgari. 



h , K<arunrt«.a.Mue fu^burantiaMk 




Ei.butvri recentis &c olei oliuarum 

farinse tritici fuo furfureexpurga 




ft.aquarcommunis ^.iiij.decoqua 

tur:vel 

i^.foliorum tuililag.& maluarum an. 
m.ij.coquantur fub cmeribus,& cum 
butyro permifceantur : vel 

^i.fucciradicum liliorum , cocrarum 
prius fub cineribus $.mj. axung.gall. vel 
anfcris, vel porci §.ij. cum oleo lini , vel 
oliuarum,vitcllooui,6aantir1o cere. fiat 



vnguentum 






V 



icioPETAR r v s. . 171 

Deret 




tnellis^jij.farina? fabarum 






dei an.5.ij.decoquantur cu» vino ad 

coniiftcntiam vnguenti 

fy.foliotum plantag.& apij an. m.j. 
rofarum rubrarum.p.ij.vinirubri $.viij. 
decoquantur ad medias:eolature diffbl- 
ue facchari rubri g.ij.terebinc.^.j.farinx 

iupinorum &:orobi an.^.j. aloe*s,myt- 
tha? an.5 .&. decoquantur rurfus , & ad- 
dendo ccrx quanticatem fufF. reducan- 



form'am vnguenti.-vel 



• 



i^.fucci pkntag.&agrimonia?an.£ij 






xnellis roiaci ^.irij.rad.ir.idis $c farinssfa. 

barum an.|.f>. pefmifce iub finem tere- 
binthina:5.j.fiatvn^uentum. 1 i 

Sarcotica. .1 . 

^.manna:,thuris an.^.ij.farina: fcrni- 
grxci &orobian.5.j.cxcipiantur melle 
& oui luceo.- vel 

i^.farcocolke in la&efolutx 5-iif.ma- 

ftichcs,olibani an .^.j.picis liquida? &: re- 
rebinchina?an.5.j.mi!ceprovnguenco. 

i^.cretaralbae $.ij. cineris corij adufti 

5 iij.cxcipiantur oico rofato:vel_ 

J^.calcis viue,coties inaqualote,dum 











* ♦ 



17*« IOSEPHI Q.VERCET. 

omni deftituatur acrimonia %. ij. terrae 
Armenas 3 j- excipiantur myrchillorum 
oleo. 

Ex plumbo vfto , ftibio vfto, cadmia, 
pomphoIyge,parari poternntetiam me- 
dicamenca ad id accommodatiflima. 



*A& venenata vulnera. 






Ri.fucci anagallidis purpuree & cycla 
mmis an.i.y.fulphuris viui,mixti cum fa 



liua hommis 3 fi.mifce: vel 



Ri. lithargyn §. ij. galbani 5. &. picis 
Grxcx&c terebinthinasan.^jolei qua- 

tum tuflf. vel 



* "» 



^..olei 5.iiij.fagapeni,mumi£ &fucci 



ni an.5.iij.thuris,maftiches an.3.ijterr^ 



fjgillatajoptime&corall.rubr.an.S.j.pi- 

cis §.ij-cere. quod fatis iit ad fingendum 
vnguentur mvel 

R.cepas duas,foIior.vinca» pcruince;, 
fcabiof(j,ricinian.m.j.dccoquanturfub 
cineribus. adde theriac* § $>. & cum te- 
rebinth.fiat vnguentum. 

*^(f ambuflct. 






R.fucciccpa* fubcincribusco£he 5. 
ij.olei nucum 5.j.mifce:vcl 



R.foliorum hedera? nigras cum aqua 



plantag.contuforum m.ij.olei tb.j.co- 

qu a n tur 



\ 



SCLOPETARIVS. 



quantur cum g.iiij.vim albi ad illius con 

fumptioncm :addefub£neccra:quan 
tum fufficit , vt fiat linimenturo. 

R.Iaridiad flammam liquati , & fuc« 
cis beta:&: ruta: cxCepti ^.ij.crcmorisla- 
ctis §.j.mucilag.fem. cydoniorum &: tra 
gacantha:an.§ ft.mifce. 



Ret>eUentia*&* fanruinem co 




hibenaa. 



R.fucci foliorum caprifolij & folioru 



qucrcus an.J.j.rofarum rubr.5 J.boli Ar 
mena: &: fang.draconis an.j.ij.olci roia 



ti §.iij. cera:quantum fuflicit:vel 

R.pulpae pomorum decoctorum in la 
cre ^.iij.mucilag.fem.pfyllij & cydonio- 
rum an.§ fl.fucci burfa? paftoris 8c poly- 
goni an.3.j.acacia: & fanguims draconis 
an.3.i»|. terra: figillata: 3 ft, olei royrthil- 
lorum §.iiij.cerae alba: q. fuiF.vt fiat vn- 
guentum. 




orro quj f equutur remedia phar ma 



co polis noftris no ita ad modu vfi- 



tata funt,neq; Chirurgis nora: vulneri- 



bus tamen fclopetanis , ca:terifq; omni- 
bus comodiflima > quoru idonea pr^pa- 

racionears Spagirica partim dcraoftrac. 










74 I O S E P H I QJV 

Supp 



R.rad.althex &liliorum an.5\iiij.be 
tx cu oi rad.m.j.butyri rccctistfe.fi. lum 
bricorum vino pr&paracorum §. iij. vi 
tcllos ouorum n.raedullxvituli &te 



rebinth.an. §.v.olei oliuarum depurati 
a fxcibus.tb.j. contuiis quas cotundi de- 
bent,acritc omnibus mixtis digeran- 
tur in fimocalido per menfemrpoit pre. 

Io exprimancur,acigne cinerum coqu 

d vnguenti coniiftentiam 



R.fucci herbarum tumlag.& oxalidis 





an.5.iij.cancaspingucs2.o.tnuris5.ij.re- 
finejaric.f.j.ftaxug.anfer.gall.an.ij.bu- 

ri rccctis tfc.fl.olei vifci pomoru com- 
pof. tfe.j.mixtisomnibus decoquancur 
indup!icivafe,luco fapientiarobducto, 
per fex horas ignc mediocri: calide per- 
colencur,& rurfus folis radiisexponan- 
tnr,vel coquatur ad idoneam confiften- 
tiam. Ha?c celeritcr pus m ouent, atq ue 
anodyna funt medica menta^vulneribuf 
q u c fclopetarjis jccom m odaumma. 




R. fucci ccntaurij &chelidonij an.§ 
iiij.mellis 5.iij. florum vcrbafci.p.ij. thu 



myrrha?, maftich 



/ 



bi 



SCLOPETARIVS, T-r 

binthinx $,vj.vinl albi generofiflimi ifc. 



j.putrefianc in fimocalido,&:coquan- 






tur vc fiipra ad vini &: luccoru confum 

ptionem,ignecinerum,donecreducan 
turin formamvnguenti.adde pro f.j. 

huius vnguenci 3 j. praxipitati mercur. 
dulc.fi maioredeterfioncopus fit :vel 

R.vifci herbarum fanicula?,pyroke,a- 
riftoloch.& vincxperuinca? an.^.ij.tere 
binthinelota? §. iiij.croci veneris$.n\bal 

fami tartariS.ij. fulphurisantimoroj 5j. 
fs. imponantur igni cinerum , dum vn- 
guenti confiftentiamacquirant. 

Sarcotica 




R.mucilag. fem. fcenigraeci §.ij.vifci 
herbarum cynoglofIi,perficaria;, confo 



lidz maiorisan.§j Aolei churis,&:myr- 



rh^an.S.iij.olcihypcric.fimp.J.ij.tereb. 



lota? vino albo J. ij. ftent ad fole , vel ad 
calorera cinerum,donec incrafTefcant. 




Vjj.^H€ntum 
R.fuccipamfb.j.terebinthina^.v.o- 
lci hyperici compof. 5. viij. vini albi ge- 
ncrofiiT.tb.il. digerantur per viij.dies, 
poft dccoquantur advini confumptio- 
nem;tum demum adde colophoni2e,ce- 
ra: an.§.iij.mumiar,carabes an.5.ij.lic|uc- 







■ > 



176 IOSEPHI CL.V 



/ 



fianc rurfus ad ignem, & iiat vngucncu, 
vcarciseft :vel 
Aliud no- R.vifci herbarum patti & confol. ma- 

_ .iiij. olei cerebinth. tb.j. florum 
ptjonis.^ jjyp Cr j c j g^ v erbafci an.m.ij.pomorum 





vlmi 5.iij.acinorum popul.arb.§.iiij. fp 
ritus vini tb.j ft.digerancur in £mo equi- 
no, velrelinquacur in cal.hypocauft.in 
vafevicreo optime claufo permenfem 
integrum,deindeexprimantur & colen 

tur:adde churis,maftiches , myrrha? an. 

^.ij.fang.draconis ^.fi.mumiaf^.yj. tere- 
binch.ffe.ft. benioini § j. circulentur fi- 
mul in pellicano o£co dierum fpacio, 
deinde moderaco calore deftillecur vini 
fpiricus , & remanebic in fundo prec io- 
fus balfa 

EVflU* eaTiKet (ju e cicatricem in+ 




ncentm. 






fiften 






R.aluminis vfti §.j.creca:vicnoli5.iij 

croci"Marcis,crociVenerisan.3.jj.mifce 
iiac puluis,quo vci poceris per fe,vel ex 
cipiacurmelk 

R.boliArmenarnoftromodoprarp 
raca?3.ij.calcis corcicuouorum £.i3. fu 

ci prunorum immacurorum §. lij.deco- 

quancur igne lcncoad perfe&am 






SCLOPETARIVS, tyj 



fiftentiam 



*A& Venerut 



.* 



R.olei carabes Sc tercbinth.an.J.j. o 
lei iuniperi 3- ij. feminis vrtic2&: rad 

gentiana? an.5.ij. olei fulphuris vitrio 
latiS-j Acoral!. rubr.Sj.mifcc ; vel 



R.fucci pentaphyll. fcabiofa?&: 



an.i.ij.oleifuJphuris rubei £.j. olei myr 

rhx 3.ij'Colophoniae&:gummi hedera 
an.3.vj.mifcepro vngue 

*rfd *Amht 




R.lardi Iiquefa£tT^aqua foJani ex 



ceptif.ij.olei Saturni §.{$.mifc 

R.vifci rad.hyofcyami &florumpa 
paueris rubr.an.§.j. falis-petrar.5j. muci 
lag.feminis cydoniorum.5. iij. cum olea 



phuras rlatlinirnentum 




U 




V. 




R. boli Armena? bpagirico mo 
parata:. 3.ij. croci Martis, croci Veneris 
an .j^.j. Excipiantur oleo rofato : yei, , ^4 

R. colcotharis dulcificati , cineris ra- 
narum aduftaruman.g. ft. Excipianti 

ouialbumine. 

Quamplurima alia parantur remed 

ad eafdem fupcriores intentiones, qu< 

rum iam formulas propriis quibufqv 

N 



•' 



I78 IOSEPHI Q.VERCET. 

locis defcripfimus , quariudicio periti 
Chirurgi committb , vt his prudenter, 
atque vt morbi& affe&arum partium 
ratio poftulabit, vtatur. Rcftat vt depo 
tionibus vulnerariis loquamur , ante- 
quam medicamentorumpra?paratione 
doceamus. \ 

De potionibusyulncrariit. 




/ 




Ot 



fta: 



quanuis humores per infe 



tamen ad 



depell 





uandoquidem fu 
perfluos humores 6c fanguinem ab o 
mnibus fordibus expurgac>ac mira qua 
pollenc faculcace&: contraSta o(Ta con 
folidanc&teiisex vulnere neruisme 
dencur , ac Nacuca? opem ferendo tan 



(\\Jn€to< dem/££a illa carne replent, & ck 

nulfo adhibito alio remedio,obd 



Cum aucera ex illarum 



mira 





rope incre 



m vfu 

rteccus 



praejercira in Germania viderim enam 



a 



ddefi 



acorum vlcerum curationem, 



comraodiifiraum fgre non pmermit 



te 



n 



dam 






SC LOPE TARIVS. 



. . . 'M 



tendam illarum mentionem exiflima* 

ui. idque eoma 

fcio antiquitus probatum fuifle , nunc 




autcm Medicorum negligentia prop 
obfoleuiiTe. Quinetiam compertum ha 



beoillasnon folum medicamentorum T 



feoTBZlilimentorum locoaflumi :a 




fymptoma tis, omnibufque incomm o» 



disquibusvulnera obnoxia funt, occur- 



rere. SimpTTcia autem ex quibus paran- 



tur,funtliaec, 

Cyclaminm. 
Confoltda maior 



Confolui 



tme 



dia,qua 



Centaurium. 

Ophiogloffon. 
Betonica. 



Sophiam nonmlli ^Anflolochia. 



yocant. 



Sabi 



ina. 



Verbena. 

' Serpentaria. 
Perficaria. 

oArth 
Lili 



cmi 



tfia. 



tum conua 



oarta. 



Uium. 



Zed 
Galanza. 

o 

V inc a p eruinca . 

Horum __ 
to meliu s quam vc yu 



Vcromca. 
*dgrimonia. 
Pyrola. 
Sperma ceti. 
Cancri fluuiatilei. 

Nux yomica. 

^iflaci. 

Mumia. 
Macis . 



• % 



Bolut ^rmena. 




,1 



icium vim omne mul 

etTelici es, 



U 



s 



/ 



M 




rr 




lj8o I0SEPHI QJERCET. 

ii vel in dolium albo mufto plenu m ea 
lniiaas, vc per auos menfes digerantur: 
vel fi difTe&as minutatim virides her- 



«■■p 



bas,aut illarum expreiTum fuccum in 
pellicanum carcumvealembicum impo 
nas,vt inbaln.m.pertres autquatuor 



dies circulentur. Vkimus enim hic mo 




dus illis conuenic 



vmiin- 



terqictuseit , prxfertim fi vuJnus in ca- 
ciccacceperinc. Deibllaca? etiam ex ip- 
iis aqua: pcoderunt , (i vel per fe quoti- 
die mane &c vefperi ( dofi &c modo con- 
ucnienti)aiTumantur : vcl fi vna cum 
iis vinum album ( fi forte vulneratis id 
conceditur) diluat 



uunturautem 




vulnecariarum pocionum formula:. 





„ ; R. con(ol;dae vtriufque , veromca?, 

V ulnera- a 

ri xjotio^ cyclamini an. m. j. aitacos expurgatos, 
n £5_EiS^i s num.iiij.vim aloimenmras ij. circulen- 



1 tur inbalneo per trirluum. Colaturas ex- 



hibe cochlear vnum mane: yel. 

R.oculorum cancri puluerat-3 & mu 
mia; 5.»j.boli Armenze 3-J-fiherbarum 
agrimonia?,ophiogloifij veronicse, Sc 
cyclamini an. m. j. fpermaris ceti 5. j. 
temperentur in vino albo per no&em 

in baln.m. Capiat huius cochlearia duo 

mane 



< 



• 



SCLOPE TARIVS. lg/ 

&vefperi, fi opusiir. Inflamma- 






tionesplurimum arcent , aroueambu-. x 



fl 



R.macis,oculorum cancri , zedoar 



an.3. iij. mumia?,galanga: minoris an. 
ij.nucisvomica:3 j ft. Crafliufcule con- ? UIS mor " 

- , * , bi tempo» 

tuiaimponanturin vasvitreum,aftun- r ibus. 
dcndo vini albi menf.j.fi.macerentur 

flimo calore per biduum. Doiis cft 



cochlear vnum mane,&: vefp 



dem. H uius potionis vis tanta e ft-, vc * 




\ '*■ 



lvixii 



vcnc 




Rflorum vinca? peruince,& lilij con- 
ua!lyan.pugil.j.galanga:,zedoaria?an.3 
ij.mumix & boli Armenarvcrac an.S.j 
ipermatisceti3 lS.vinialbi menfuras ij. ueificnsr 
digerantur ac circulenturinbal.m. per -: ' 
quatuor dies.Doiis elt cochlear vnum 

mane&vefperi. 

R.arifto3ochia?,cyclamini , ferp 

z &: Confolida? vtriufque, geranij an. ^" a £fe 

.jTabinjB.m.f. macis, zed 
lorumcancrian.5 ft.mumise&galanga: f JJ£E«* 
minorisan.3jf5. ConquaiTata: ac minu 
tatim concifa: herbx , & reliqua 111 pul 
uerern craffiufculum reda&a coquan 



nerana m 



\ 



vafe horis quatuor cum 

N iij 



i8* 



10 S EPHI QJ ERCET. 



menfuraj.vini : vtaturmane&: vefperi 
Solum hoc remedium mulco commo 




Potio vul- 



ahca. 



nulliexcruciancur. 



orum lifijconuallij &beconi< 
an.p.j.gaiangas,macisan.5.iij. perfic; 

chelidon.vmcas peruinca? , veronica: 8C 
cencaur.an.m. ft. Macerencur vt fupi 
&; ad vfum referuencur. 



Potxope- 



R.fucci verbenaj,beconica?,ver< 
5-ij.aqux cinnam.tb.j.maceren 

R.boli Armena? ^.fvconfolide \ 



f- 



Jotio infe quean.m.j.galang. 3-ij- cemperentur 



r lons ven- 




tncu 



fupra&advfusferu 



% % 



ducens. 



ileTib^h- Varia*ex fuprafcripcis iimplicib. po- 

tecuntparari porionum defcripciones, 
quas perici Medici iudicio relinquen- 
das cenfui : hoc vnum camen adiungam 

fum quamplurimas cum ad 




t r 




fclopecacia, cum 



m , cancrum , & omnia mah 
delperata vlcera opportu 



omnib 





m 



maiorem vtilitacem Medicus perc 



1 






pie t ? fipociones 

nerariorum/im 



radascureccum 




extratta 




ocuimus 



Elencl 



ms 






m 

i 









i- 






SC L OPE T ARI.V $■. 

JLlenchm medicamentorum Spa* 

oiricoruw. I 



18 



* 

) 




Voniam autem dcinceps 

jj reftac , vt corfcm fimpliciu, 

qua: ad vulnerum fcJope- 

tariorum curationem per- 

c 

cinenc, praeparacionem bpa 

giricam dcfcribamus , cadem vcemur 
mechodo,quaiam fuperius vfifumus, 
qu6 tra&acio ha:c noftra planior ut. 

m 

f Oleumouorum. 
! Oleum bucyri. 

SupurantiaJ Oleumrefina?. 



v 



funtigitur&< oi.vifcipomorumcompof. 



Anodyna 



Dct 



Oleum hyperici fimpl. 
Olcaomnium axung. 

Oleum myrrha?. 

Oleummaftiches. 
Oleum terebinthina?. 
Oleum melli|. 
Vifcuscentauirij. 
Vifcusvinca; peruinca? 
Vifcus ariftolochia?. 

i Sal fscum aceti. 

6 i Baliamus marcis. 

1 %.T •*•* 

N mj 



J 



F 

S84 I0SEPHI CLVERCET. 

Crocus Veneris. 
Mercur. pracipitatus vul 

garis. 
Mercur. prarcip. dulciiic. 
Oleum guaiaci. 

Balfamus Veneris. 
BalfamusSaturni. 

Balfamus tartari. 






1 



Balfamushyperici. 
Oleum thuris. 
Sarcotica. i Oleum farcocollar. 



f * 






Oi.manna?. 

- - 

Vifcus confolida? vtriufque. 
Vifcuscynoglom. 






» 



;f Calx teftarum ouorum. 
Calx teftarum limacum. 



i 
t 



Bolus Armena prseparata. 
Alumen aduftum & prxpa- 



Epulotica. <{ ratum. 

CrocusMartis. ' 



Gretavitrioliflaua. 



» 1 






Ol/alfs tartari. 1 q™ eti5 f 1 - 

U.tald. J corant. 

- I / 

fOleu vifci pomoru.fimplex. 
OleumMartis. 

O o cus 



Repellenria 

& ianguine 
cohibentia. 



SCLOPE TARIVS. 

CrocusMartis. 
Crocus Veneris. 

Colcothar fimplex. 

Colcothar dulcificatum. 

I 

BoJus Armena prarparata. 
Calx teftarum ouorum. 
Calx teltarum limacum. 



i8j 



L 



< 



r 



Ad vcncna. 



euma-ntimonij 












f Butyrum arfenici/ixum. 
j Pra?cipitatus dulcificatus. 

1' Balfamustartari. 
Oleum Mercur. corporale. 
Ol "f ; 
Oleumfufphurisvittiolatu. 

Oleumouprum. 
Oleumiardi. 

Oleum butyri. 
Aqua gammarorum, 

Ad ambufcj Aquafpermatisranarum. 

Aqua fioru papauer.rubri, 
Vifcus rad.hyofcyami. 
Oleum Saturnijeiufq; Sai. 
Oleum Lithargyri. 






r r 



3 









f Vifcus ar iftoJochiar. 

i Vifcus corticis med.tilie 

Attrahentia.^ Succimuii pra?paratum. 

[Magnespra?paratus. 




* 



I03EPHI QJVERCET. 



Oleum myrrha?. 

Ol . caryophyllorum. 

Oleum tarrari foetes. 

Oieumvitrioli. 

Ol.fulphuris fimplex. 
Offibus I oleum ful h vlcrio . 

corru- < L 

pcis | latum. 

Oleumantimonij. 

Sulphurrubicundum 



Antim. 
Oleum falis. 

Oleum Mcrcur.fubli- 
t mati . 



Suntrur- J rOIeum cera?. 

fusilloru lOleumiuniperi. 

fimpliciu I I F t- 

fingub, [ I Oleum euphorbij. 

qu* fin-J N«uis j Oleumouorum. 

gulispar- I vulnera- \ ^, ,. _£. 

ubus vui I tis I Oleum terebmthin^. 

ncratis I i Oleum fulphuris te« 

coducuc, I ( ii 

v^ i rebinth. 









Sal fuliginis. 
Salvrinx. 
Sal tartari. 

Sal mellis. 
Olcumfrumenti. 



Oleum 




i « 









t 




SCLOPET ARI VS. ' l$J 



tridx ac 



Oleum mellis. 
?!"'?" | Oleum fulph.acidu. 
corrup^i Phlegma vicrioli aci. 

dum. 

Phlegma aluminis a- 
cidum. 



Balfamus Martis. 
Balfamus Veneris. 
Balfamus Mercurij. 









[ Ba Jfam 



us tartan. 



At q uoniam nobilium partium fe m» 
per habenda ratio efl: , in quarum a£tio- 



ne vita coniiftit,funt etiam nonu 




itajpias tueri poiTunc. 




* * 



Oleum fuccini. 

CercbruJ Olcum faluiar. 

Oleum caryophylloru 
Spiritus vitrioli. 






Robo- f A 



rant e- < Cor 
nim 



urumvita?. 
Ti n&uraauri. 
Eilcntia marearitaru. 

f Tin&ura Balf.natural. 
Hepar 1 Tin&ura corallorum, 



I 



[ Olcnm Martis. 



m 



Olefi Tar 
tari foetes. 



188 

'714 E D 1£ ^4 M JE N T O RV M 

proxime enumeratorum Spajrivica 

pmparatio . 

^ i£ X vini crudumve Tar- 
tarum in puluerem reda- 




1 



SalTarta 



ctum,imponatur in retorta 
vitrearo aut terrcam cum 
si fuorecipiente : fubiiciatur 
ignis pcr gradus ; qualis ad aquam forie 
cor.ficiendam adhibetur.Producec ma- 
gnam copiam fpirituum alborum,qui 
& in aquam &:in oleum crailum ac fcc- 
tens contiertunt ur. Separecur oleum il- 
ludper infundibulum, acque ad vfum 
referuecur. 

Orrocartari falem cxcrahes exfa> 
cibtifc (quascaputmorcuum appel- 
lant ) in recorca reliccis , eafque in aqua 
calida diiToIuesrdiiTolucum totum po- 
ftea bis terve filcrabis. Tum eunde coa- 
gulaad ignemper euaporatione aqua?. 
Ita remanebit fal in fundo vafis , quem 

fi rurfus diflbluas &: coagules, fic expur- 
gabis,vt cryftallinus euadat. 
OkuTar- Hunccryftallinum (alem fi vitro im- 

ponas , 6c m cclla vjnaria aliove humi- 

do loco 




tari. 



I 



I 




SCtOPETARIVS. 19 f 

fimo calidifsimo per duos menfes : pdft 
prelo exprimantur,cum circulentur , &: 
adignemlenci/fimum decoquantur ad 
liquorum confumpcionem. Ad dolores 



fcdandos nullum praftantius mueniri 








medicamentum 



C Vccum foliorum & rad. herbarum E * hCf by;/ 



purificabis,donec clarefcat : ipfi af- cxtnharurl 
funde tantundem aquas vitas &: digeran 
tur in Bal.in vafe vicreo per quindecim 
dies : deinde feparata aqua per deftilla- 
tionem remanct in fundo herbarum 
vifcus. 

VeI,foIia&rad.herbarum mergan- Alia m <? 

• n i thodus. 

tur m aqua commum nlcraca, aur,quod 
melius eft , in vino albo , per o&o dies: 
deinde per triduum lento ignefubie&o 
bulliant ; poft exprimancur & deco- 
cjuancur igne lento, do nec fpifiicudin e 



mellisacquirant, quam vifcum nomi- 



narhus. Hac methodo ex confolida v* 
traque , cynogloffo , cencaurea , vinca- 
peruinca , ariicolochia , rad. byofchya- 
tni, & cort.med. tilix vifcum clicics ad 

piasfcripca vciliffimum. 

Ex noribus papauer.rubr.velipforum 
fucco , aquam per alembicum elicies 

O 






I5>4 IOSEPHI Q.VERCET. 

adrefrigerandumaptifsimam. 
Salvrinar. rA L vrina? humana? fu mmam ad d e- 

tc rgendum vim habe t.Conficitur au- 
temfic.-primum vrina filtranda eft, tum 
coagulanda, poft.cum acecodeftill. dif- 
foluenda,acque icerum coagulanda. Na 



Oleutn ce- 



rae. 



-V» 



quater hxciceranda fu 

T Iquefiat ad ignem cera , Sc decoqua- 

cur cum vino ad confumpcionemi- 

plius : idque candin donec nujlos crepi- 

tusamplius edat. Huius fic pra?parat# 
cera^capetfe.j. aluminiscalcinati ffo.$. 
fol.faluia? m.j Iniiciacur omnia in alem- 
bicum cupreu,cui receptaculum fit fub- 
ie£cum, &: deftiliencur igne mediocri. 
Prodibic prrmo crafliufculum oleum, 
quodrurfusdeftillandum eft 

ue cer icerandum : ac 





p T£ ftantifiimum a d omnes 



im 



'ed^i s. Eodem modo ex refina,S£ 

pice oleum confit icur. 

pXmellein vicreum alembicum im- 
oTamei- pofito aquameximiam primum eli* 
lis. cies per Bal. Pdft capici morcuo , auc fae- 

cibusrelidisarenam vel filices calcina- 
tos addes, ne regurgitet materia, quam 

pcr recorcam vitream pelles , fubiicien- 

doignem 






SC t OPE TARIVS. 



9S 



I 



doignem per gradus:ica deftillabic o- 
leum pellucidum &:h'auefcens hmul cQ* 
oleo craflfo & impuro. Omnia digeran- 
curperquacuor auc quinque dies:p6ft 

rurfus deftillencur per alembicum incra 
arenam,manabicqueoleum purum &: 

rubicundum aqux {ux fupernacans. 



Hxca 
aceci 



acidiflima eft 



eadinftar 



plurimum 



uerlus 



gangramam conducic . Ol eum auce m 

ux vizx ardec , vires ha- 




beLadmirandas,prgfercim ITper dies a 



hquoc circuJecur cum vinifpiricu. Se- 
paraco enim illo poftea, remanec oleum 
dulce & graciffimi faporis , yulneribus 

edamicis vlceribus 




pl urimum conducen s. 

Ex fxcibus qux remanferinCjigne re- Sal mellis. 
uerberij prius calcinacis, excrahicuc fal 
cum aqua propria , vel communi , fol- 
uendo, filcrando, Sc coagulando: idque 
ter. Pucridis omnibus vlceribus coferr. 



Hunc falem cum oleoproprio&: adu- * 

rence ex arcis prasicnpco commifcebis, 

acque inde maiorem,quam di£tu fas eft, Aliud mel 

opporcunicacem auferes. ' "JftlS™ 

^•mellis a fua cera non fcparati ik.ij. fimum , 

O ij 



/ 



196 IOSEPHI QVERCET. 

tartari in puluerem reda&i fb.j. putre- 
fiant fimul in fimo quindecim dierum 
fpatio , & deftillentur per retortam. E- 
manabit primd aquacandida, tumfia- 
uefcens. Hanc redde capiti mortuo &: 
putrefiant rurfus per quindecim dies. 
Poft depelle iterum per retorram,idque 

ter facito : ac tum oleum mellis pra:- 
ftantimmum confcqueris. 
Oleum bu n Vtyrum prius in vino albo Iiquefa- 

ri di. ctum lnuciatur in akmbicum , fubii- 

ciaturque ignis mediocris. DeftillabT 



eumvaldeanodvnum. Exffr.j. hab 



bis vnciasx. Si c facies oleum larididC 
axuneiarum omnium. 



Oleum « t Vtea ouorum centum pnus co£ta in- 

Juteisouo- L-, i ,i 

rum. nce in cucurbitamriubnce ignem per 

radus. Pnmo aqua exibit,poit oleu fla- 
uelicens aqua: fupernatans , poftremd 
oleum cralfiufculum. Aquamaculiso- 




mn ibus p rodcft :o!ea autem doloriEus 






edandis conrerunc. 



Cancroru ("^Ancri aut Gammari bulliant cum 
W** aquafempcrujuimaions invaiedu- 

plici accurate ocduio per diem inte- 
grum: p6ft deftillentur igne fubie&o. 

Aqua ter afFundacur capiti mortuo : td 

demum 



SCLOPETARIVS. 197 

demum referuetur. Inflammationibus» 



ambuftis , & carcinomati mukum con 




CPerma auc femcn ranarum colligi- Aqua f per ; 
tur menfe Martio. Deftillatur atitem macu rana 



Peralembicumvicreum. Elicituraqua rum * 




vredin i &s inflamm atio ni opportun if- 
fl ma. 

Efta? ouorum aut Iimacum reuerbe 



^Efl 



gne accrnmo per triduum, rum ° u .°- 



donec reducancur in calcem candidifli 



macum 



ml.Si dum calcinatur,afpergantur ace- 

to,calx lcuior redd etur, &: ad vires fuas 
exercendas aptior. 

IV/IErcunus prius lotus ac prxparatus 
ex Geberi pnefcripto , foluatur cum 
duplo ponderc aqus chryfulcae com- 
munis : deinde quater deftilletur , ac fu- 
per fxces toties effundatunatque ita re- 
duciturin puluerem rubicundiflimum, 
cxquo reucrberato ad ignem,eliciun- 
tur aquasfortis fpiritus, qui ahoqui fum 
mos dolores commouent. Satius erit fl 
abluatur phlegmate aluminis , & ace- 
todeftillato&ouorum aqua. Acrimo- 
niaenim hoc pa&o eximicur. 

Scd pr«eftabic iteratis fubliroationi- 

O iij 






1^8 IQSEPHl Q_VERCET. 

busMercuriu prius pra?parare, ipfumq; 
Prxcip. rediuiuu& a cerra faxulenta ochumidi- 

Mercurius r n 1 " r * 

fixus&dul tate lupernua depuratu nxarecu aqua, 
cificatus, qnaminlibroa nobis de pratparacione 

ad lfta vui- / . . . . \ r • r 

nera curan Ipaginca euulgato lam deicnpumus. 
da vtiliffi- Qjaod fi omnes defcripcionem illapro- 






mus 






p terarcis vocabula fubofcura non mce l 
Iig unc,noneririncommodum Merc u- 
rium ipium cum aqua ftygia vuigari ter 
jpfi afFu fa &: abftracta quodammodo fi- 
xare,ac in puluerem rubicundum redu- 
cere : idque igne fatis violento , vt acri- 
monia &c venenum menftrui cocume- 
liciatur. Quod melius multo fiet , fi fe- 
quens aquaipli commifceatur,& deftil- 
latione repetita feparerur. 

^.aceti deftillati tfe. ij.fi. phlegmatis 
aluminis fb.jAcalcis teftarum ouorum 

g.vj.Deftillenturomnia ad ficcitatem. 
Huius aqux cape tfe.iij. praecipitaci Mer 

cur.vtfupratb.j. Omniaopcimeexartis 
prafcripto mixta, deftillentur per alem- 
bicum, ter aquam fa?cibus reddcndo. 
Poftremo loeo depellatur ad ficcitace: 
actumremanebit in fundopuIuis,que 
fupermarmore prius contumm iniicics 
in aiembicum,rurfus affundendoaqua 

prarfcri- 









S C L O P E T ARI V S. 199 

prafcriptam , quam terafarcibus deltil- 
labis vc fupra. Pottremo Mcrcurius pra% 
cipitacus arculetur cum vini alcoole 
per viginci quacuor horas. Deftillaco vi- 
ni fpiritu ad materise ficcitatem , denuo 
nouum afrunde,circula,&: deftilla, idq; 



quacer aut quinquies:actum perfecta 
Mercurij praparatione aiTequere: cuius 



vr resin variis depellendis morbis 




tim in morbo vcnereo , fatis 





c annonpoiTun t , fiueperosafTumatur , 

fiue locis vulneratis apulicetur. 



ac amalgama cum Mercurij crudi OJe " Mct 



§. iiij.&Iouis optimi §.j. Illud iptum porai c COr 
luper laminam Martis extendito , &: in 

humido collocato. Totum in oleum di( 
foluetur. Fitetiamcum foloMercurio 

&laminaIouis. 

Mercurius cum chalcantho & fale, vt oieu Mcr 
moris eft , cer fubhmacus, mifceacur ad curijfubh- 

excremum cum arquali portione fahs 
ammoniaci , & rurfus fublimentur fi- 
mul tet aut quater . Totum illud fubli- 
matum in oleum refoluitur, cx quo fpi- 
ritus falis ammoniaci eximendus eft> 
omniacirculando cum vini eiTencia:i- 



mati. 



pfaque tandiu deftiIIando,donecoleu 

O ii»j 




10O 



IOSEPHI Q.VERCET. 



feruorem &s acrimonia amittac , &: am 
moniacus feparetur. 

Reducitur etiam pcr fe in oleum len 
tiflimo calore Athanoris , longoqj tcm 



P 



Baifamus 



Sublimetur Mercur 



fim 



Mercunj. plici calce ouorum optime prarparata, 

donecomnino iit extinctus. Huicmix- 
turajafFundeacetum deftillatum alco- 
lifatum,vtfupernatet quatuor digitos. 
Deftilletur liquor a fxcibus quacer aut 
quinquics , donec Mercurius in pulue- 
remrubicundifTimumeuadatrquem cu 

vinialcoolecirculabis in pellicano per 
o£to dies.Separato vini alcooie per akm 
bicum , remanebit in fundo balfamus 
Mercurij prctiofilTimus &c dulciilimus. 



Defperata omnia 




etiam 



lam in veficafanat,& 




B^lfamus 
Martis. 



ere condu 



cit.Porro alias Mercurij pra?p 

Sc vtendi rationem ex libro nuper a no- 

bis editoco^nofces. 

Imatura? Martis lota- pluries cumu- 
ria,fuperfundes acetu acerrimum, 
: fupernatet quatuor digitos : ponan- 

r luper cinercs calidos o£to dierum 



'> 



<<> 







SCLOPE TARI VS. 201 

fpatio, quotidiemouendo matcriam,&: 
feparado acetum,quod colorabitur : &c 
iterum nouum affundendo , idq; tadin, 
donec acecum non amplius coloretur. 



Quo ad ignem euaporaio , puluere qui 
fubfidebit, fumito:eumquecum a?qua- 
liportioneammomacifublimato. Eun- 
dem fublimatum toties fuper fa^cibus 
repones, iteriimque fublimabis , donec 
rubiniappareatcolor. Poitea totum in 
aquam reruentem iniice, vt fal diflolua- 
tur: tum apponendo ftatim fngidam, 
fubfidebit in fundo Marcis balfamus, 
calcis folis inftar. Aqua autem feparetur 
acdenuo recens afrundatur, vt dulcis 
balfamus efficiatur. 

Ex ipfo cum vini fpiritu alcolifato OleuMar 
circulationibus conficies oleum rubi- tls * 



cunaum ad omnes ha^morrhaeias intc- 




rio res , &vifcera nutritionis corro 
randa prgftantiflimum, fi guttula con- 



ferua? rofarum aut fymphiti permifcea- 
tur,aut cum vino exhibeacur. 

Limaturam Martis prms optime lo- 
tam calcinabis cum rlonbus fulphuris, 
vel ipfam diflblues cu aqua ftygia.Dein- 
de fuperfundeacetum accrrimum: & ia 



Crocus 
Martis. 



202, IOSEPHI Q^VERCET, 

calorerelinquacurper aliquocdies: cu 
demum reuerberencurigneaperco, vc 

arsprecipic, perincegrumdiem:colli- 
gedo femper rlores qui fupereminebur, 
doneccotum conuercaturinpuluerem 

rubicundiflimum &£ leuiflimum. 
Balfimus, TJAc mechodo conficies balfamum, 

okum,cro 11, „ ., 

cus tx. vi- oieum,&:crocum venerisrexquare- 
tr;oiu.n £ exa cruftuli azymi inftar , cum phleg- 

mate vicnoliacido,omnia circulando 

arcificiote,elicies vicriolti carruieum ac 

pellucidum , cums vires alio ioco de- 
fcripfimus. 

Sal Satur- "F -^ Saturno calcinaco falelidcur dul- 
ni. cefcens in Bal. cum aceto deltillaco: 

toties ipfum in faces affundendo , dum 
nihil amplius actrahar: euaporato men- 
ftruo remanec in fundo fal , qui folutio- 
nibus&coagulacionibusiceracisficcry 

Oleum Sa ft a |ij n us . Dcinde facile m oleum refol- 

uicurin loco humidocollocacum . Por- 
rdfi hunc cryftallinu (alem circules in 
pellicano cum vini alcoole per quin- 
decimdies: poftea menftruumperde- 
ftillacioncm eximas , nouumqueaffun- 
das, &c circules, addafque idoneum po- 

dus falis cartari cryitallini, conficies 

Baiiamum 



turni. 



. SCLOPETARIVS. 10} 

Balfamum faccharo dulciorem , & qui ^mmu 
aduerfusmalio-na vlcera,& oculorum 

_ ____________________________ _ ^^» _i ~ ^^^^^^^^^^ _ _______________________________ _____________ ^__^__^__^__f__^__^__^_f__^__^__^__^__^__^__f__^__ ^_^_J_^_^_^_^_^_^H^_^R_^_^_^_^_1K_^_^_^_^_^_w_^_i_W^p 

afTectus maiorem in modum condu- 



cit. 



~P\Ecoquatur antimonium pulueri- Su] h 



fatum cumcapitello praparato ex antimo- 
tartaro calcinato , aut cinenbus clauel- niJ * 
lacis, &calceviua perhorarvmus (pa- 
tiu . Tum finito illud infrigidati arlun- 
dendo tancillum aceci,& rubor quidam 
apparebit fupernacans,quem colliges: 
poft rurfus ebuliiant perhoram vnam 
autalteram : irerumque refrigerecur ac 
denuoquod fupernarabiccoIIige,idto- 
ties iterando donec rubor nullus am- 
plius appareat. Eftenimfulphuranti- 
monij , quodexficcacum igneleciffimo 

ad vfusbonosferuabis. 

Antimoniu faccharo& aluminemi- ok&an- 
fceacur, imponanciirque omniain recor thaanij. 
tam vitream . Subijcies ignem per qua- 

tuor aut quinque horas lentifHmum, 
quem poftea augebis. Manabit oleum 

fanguinis inftar rubicundum. 

Fit etiam cum Mercurio fublimato: 
fed cautio adhibeda erir,nc quis in gra- 
du ignis erroradmittatur. 



% 




/ - 



104 IOSEPHI Q,VERCET. 

Dlcumful Culphurpraparatumdecoquaturcum 

oleolinijentiuimo ignefubie<5to:&: 
iiet concreti fanguinis inftar. Refrigera- 
tamateria inijniarurin recorca, &iub- 
iiciendo ignem deftillabit oleum ful- 

phuris rubicundiflSmum. 

Fit etiam fi fulphuri furfur comrai- 

fceatur & deftilletur. 
oicumful Cape fulphuris viuip.j.cum quo mi- 

phuris vi- fcea%lentoigne,liquefa£ci vitrioli puri- 

tnolatum. tanrundem , vc vnum fiat corpus . Hoc 

depellatur per defcenfum : & oleum ru» 

bicundum in recepcaculum defcedit. 

oicum ful S» florumfulphurisik.j.admifceatur 

phuns te- duabus aut tnbus olei terebinchina?, 

re em " incalore {icco folueturflores inoleum 

rubicundiiHmumrtumtice&arcificiofe 

feparaco meftruo,futphuris rubinuscit 
culetur cum vi ni alcoole per octo dies 
& habebis oleum fulphuris, quod Daco 
ralis balfami vires obtinebit. 



Oieum ful Acidu aute fuipiium-oleum fit ipfo 







phunsaci- aC cefo,& fuperpouta capana , 

dum. _ . . j • i 

fatis capaci , ad retinendos vapores, qui 
in oleum illud acidum conuertuntur. 
Phlegma W Itriolum cotufum imponacur in cu- 

vurioii v curbicam , & fubnciendo ignem fe- 

cundi 



SCLOPE T ARIV $. 20) 

cundi gradus, c xibitaqua acida, q ua; 
phlegmavitrioli dicitur. 

i^.Farcesiuiecaputmortuum,quod oieumvi- 
rcfidet in fundo vafis , quod colcothar tnoli. 
dicicur: ipfocontufo, fi falices permi- 
cueris igne violentiilimo , oleum rubi- 
cundum emanabit. 

Fietetiam cumfimplicicolcothare, j^ iuit 
pulfoigne violentiffiroo trium dierum 
fpatio:acprodibic oleum ferucntiflimu, 
quod dulcificacur circulatione cuvini 
fpiricu tartanfato. 

Colcothar autem il foluatur in cali- CoIco , 
da& rubor peripiam diffui* feparetur, duk;fic.& 
poft exhalctur , remanebit colcothar crc " v *- 
fubdulcc. Quod remanec abftratta o- 
roni rubedine,c reta vitrioli dicitu r. 

Quodli vicriolum pellacur.per no- 

num alcmbicum, affundendo femper t riJ5" usvl 
liquorem capiti mortuo: tandemque 
omnia circulando otto dierum ipario, 
fiet fpiritus vitrioJi ad multa perutilis. _,, t 

A-r— : — s — r~, — f /» ., Pnieema 

Lummis phlegma pennde fit, vc li- alumin». 

lud vitrioli. 

r» i r Aluminis 

Jrraparatur aucemalumen , h quin- p rxpaM . 
quies phlcgmaiJJud capidfuo mortuo w 3 

auc fecibus qx quibus eJicisum fuic , af- 



o6 



10 S EPHI Q^V HRCET. 



Oleum fa- 
lii. 



fundatur & deftiiletur: vltimoque ad 
iiccitatem omnem pellatur. 



Butyrum 

arfenici 

fixum. 






l-i Ac muna ex fale , in quam iniice cal- 

culos ignitos,vtipfa imbibancur : eos 

autem fic imbutos indas retorcx,& dan- 



do ignem pergradus prodicoleum fa 



lis fcruenriffimum. 



\A Agnam in bucyro arfenici fixo di- 
ximus efle vim ad venenata &maH- 




gn a vlceracurada:ficaut em hocmodo. 



yftallinum Anenicum prius fu- 



blimacu cum folo colcothare ( quod ve- 

nenum ipfius retinec) commifce cum 

xquali pondere falis Tarcari, & falis-pe- 

cra:,omnia incra duos vrceolos impofita 
iixentur, fubiiciendoignemxxiiij.ho- 
rarum fpatio,prim6lenciifimum, tum 

fummi gradus. Inueniesmaceriafixam 
albiflimam , & perlarum rcferens colo- 
rem , quam in aqua calida folues , vt in- 
de alkali extrahere poffis.Pi ferem qui 
fubfederic, imbibe oleo Tartari, vel, 
quod meliuseft, Talci , & exficcaad i- 
gnem.-idque ter facias.Rurfus materiam 
in calida di/Iolue,vt faicm eximas,&: re- 
manebit puluiscandidiflimus & fixus, 

qui in loco humido reioluetufin oleum 



ping 



u 



SC L OP E T ARI V S, 



P 



■ 

pingue,bucyri iniiaranodynum. 



207 




X TaTco rice &: artificiofe caJcinato Oleu Tal 

m 

elicitur animacum acecodeftillaco: a * 
harcipfa refoluicur in oleum precioium, 
humidoinlococollocacum. 




fucci Ariftol.rotunda^&fabina: an. Mae 



netis 



±.iiij.ferpentarie ^.ij.fpiricus vini fb. praepara- 
j. circulencur prius xxjiij. horarum fpa- C1 °* 
tio, cum deltiilencur. Huiusaquaecape 
tb.j.magnccis electi in puluerem reda&i 
•iiij. Circulencur iimul , & aqua a faxi- 
bus deftiilecurridque cer reicerabis. Atq; 

hoc pacco magnecis pra?paracioncm 
aifequere. 

A T q uoniam , vt diximus,nobilior es Cardiaca. 




pat ces func roborandar, & cor ( vic ar 
principium ) femper tueri oportet : fe- 






quentibus pr«eparacionibus vtendum 



ent. 



Ri.Thenacc Alcxandnn*E§.!j.fi.myr- A( ^ the : 
mx elette. 5.1. fi.crocj 5 ij.fpintus vini §. pofoio. 



vj.Mifceancuromnia,acpercineres in 
alembico vitreo, fubie&oigne lentifli- 
modeirillencur: deftillaca circulcntur 
in Bal. per otto dies , 6c rurfus deftillen 



tur. Ha?c aqua fu mma cont ra p eftem $ C 



omnia veiienaca vimhabet, & cor maio 



io8 IOSEPHICLVERCET. 

rem in modum roborat. 





Incturam auri, corallorum , &: bal- 
fami naturalis,icemqj margaricarum 
eflenciam expofuimus ia libelio quem 
de prarparat.confcripfims: earum eciam 
vires, St fummos in medicandis morbis 
vfus explicauimus . Sup ereft cancum v t 
de auro vita? loquamur > quod in fanan- 



dislnorbis fumm um &: extremum efTe 
remedium non ignorabuntij, quifin- 
gularem auri pr*eftantiam etiam ad le- 
pram curandam efle perfpcxerint. 
Aurum vi- Aurum \kx iit multis modis . Calci- 

tx. 



natu enim more ipagirico, leuiilimum, 

fpogiofum , &: quod reduci non poteft, 

redditur: a quo cum aceco deftillato eli- 

citur femen,idquein Balneoxuius vires 

circulationibus cum vini fpiritu ita au- 

gentur , vt ad innumerabiles morbos 

fanados propeincredibiles videantur. 

Aurumvi- Auru in cenues bra£teolas redactum 

ts diud calcinecur toties cu fale prajparato(cal- 

prjc auus. c j naCl0nc philofophica ) donec impal- 

pabilc reddacur . Salcm ex alcoole Solis 
feparatofolucionibus:tum ipfum rurfus 
calcinato fale candidiflimo & lacchari- 

no;huic mixcura? aifunde fpincusvini 

alcoliiati 






• 



SCLOPE TARIVJ." 20£ 

alcolifati cu proprio fale, vt cx artis prx- 
ceptistraditur,tantum vtquatuor digi- 
tos fupernatetrfacdeinde vt accedatur, 
& exardefcat vini alcool : hocq; fspius 
reiterabis. Deinde nouum afFunde vini 
alcooi , ac rite &: decen ter omnia circu* 
lsnturquatuor dierumfpatio: tum de- 
mum feparetur deftilJatione tompcteti 
menftruum: nouiimq; rurius afFunden- 
do , totiefque circulado &L deftillado vc 
fa£tu cftprius,donecAuri tota fubftatia 

peralebicuierTeratur.Separatomeftruo, 

vt decet,remanebit in fiido Au- 

ru vitxarcanoru omnium 
fummum&rprasftan 

tiilimum. 



FINIS 




P 
















V 



IN.IOSEPHI QVERCE 



TANLBAK ONIS 



M O R E N C AE I, 



& praeftantifsimi Me- 
dici Sclopetariam 

aM%Kp*ftfJiet>i&av* 






Si totterra malis^uibm abftinuere prioret 

Ferttlis eft hodie>qu& mens humana>malorum-9 

Fabnca^fulphureis nuper corraj 




pariter prifiis fimidtn negant 
moda,jirtilior terr& nuncjuggertt aluus* 
Ceu bona imtta malis^ft) morbis/ipe medelas 
Promda cura Detfcaturirine ducit eadem? 
Ergo, cjui tenebris vfus hos eruat atris 
Si quem largitur Deus,hunc laudemus > amem 

Et qu& haud vfy capit kuor, non illtco carpaL 



L TEXTOR M. V. D 




\ 






p t» 












..•^ 







S O N NE T 



SVR LE TRAITTE 

DES ARCBVSADES DV 

Seigneur-de Morence & 

de Lyferable, Mede» 

cin,&Philofophe 

excellent. 

%JR4#n ialoux des log tepspour la firtevaillace 
Dcsgendarmes FranfOKtfui efioyent la terreur 
JDes autres nattons, pleindamere rancueur, 
Delibera enfin dienprendrela ve»geance: 

Z*a Dtfcorde il kucha><jni parr ja diligence 

dttmtpartis: ft) torstantfit leurcueur 



ifidefii 

'fifintp 



*a 



c ans pwtrjutws a outravce: 



Si ejue dvnplomb meurrricr rniile gr millefild. 
S ont rnorts defifm le chap 3 recherchas les hafii 
tt autant >ri ayans eu 1'apareilconuenable. 



E 



P 




<•/# lafinfins enfiknsfi Dieu rieutfiufcite 

jDv chesnr, quifirendenfin Uwe adm 



rabl 



TIEIII^E EN 



Virttu Phowicifimilis* 



AD 










AD 



L ECTOREM; QV OD 



QJ HRNFA 




ONA^A 



CLARISS» 



I 






Iurifc.Fr.Hotom.optimo Iure 

authori fitpofita* 

Fortesfutminei<speriturosglandibiM ifiis, 

Pr&finii auxilio vis releuare viros ? 
Tot tibi cjiuts Chironjot cjuas Epidaurim 'herbai 

*JMon(lrant>ne tanto qu&re laboreprocuh 
JVec Pergameni infgnes Colve medelas: 

^Arboris vnim (at tibifuUm erit. 
Tertilis hocfruRu efl,pretioJas>glandibus iUis % 

jQuercm qu&glandes obiicit ipjajuas: 
f)u& totfugifras interfrt no bilis arbor, 

Etdomino &patri& munera tantafka. 

Qho nunCyNatura ft) patria cui iura coronamS 

Decemunt qnernam* Zoile iure negas i 



? 



C L. 



Tex. M. 











Srratd fic corrigito. 



Fagina^lincaij. variae ^ij.efchanE 6.ij. putredini,qma 
contufe funt, cxquirunt a nobis vfumhorum remediorum 
fuppuianciu ; non camen fine niagno 8c acri iudicio iis vte 
dum,cum 7.i4.mixti 10.13. & furnmam jo.n.fubftan- 
tiam,vtilemacHoriem. 64 18 & 6j.15.pr lege paria 67.19. 
eaqie 74.18. Aerem nanque putrefa&ionem tebus quas 
ambit inferre experiuncur, 7j if.fpagitico S^.phieg- 
mone ^o.if.affe&ui ^f 6 & 8 Aetius nS.i^.hyperfarco- 
lis ni.8. ambafta i$9.i7.aliquocallo. 141.16.olei caryo- 
phyllorum & pctrplei 165.10. faciffacere,imo 174.14.an. 

.ij *i8i.i4*vencriculi in mai gine,legevencr is 183 lj.Sttp' 




fvrantU louS.&ces 






• 






N 



- - 



> m 



t \ 



: 1 



PS 



1 



4 



■ 

4 



* * 



h 






r 



t 






r 















; 









s* 


MS 


* 


& 




«S 


9 


9 



SS fcS £S 

9 9 9 

£S JXS «S 
9 9 9 



SS & ■ 555 

^ .* .* 

9 9 9 



555 




;* 






$ g > 




'&S feSfcS. 
5» 9 9' 



* - * 



I/NDEX ZERVM IN S I- 

G N I O.R V M Qjr^ I 2^ 




■?oc 



Itb 



ro contmcntur. 






\ 



*m 



^■* 



- 



tf 



A 



mum 



*.- 



i 



t » 



c? 2. 




Alcxipharmacum aliud quod 
in promptri paratam cft 9? 
Alexipharmacu alud p/e di- 
Acetum corruptio- tionbus J '.'ib*d 

ni obililtt 73 AlphoniiFerrij lapfiis to: 14 



Cecum ambuftioni 
nonconue.ii-ir 99 



Acetum fuppuratione tardio- Aluminis praparatio 



rem efhcit 
/Egroru natura Me 
fpetfta efle debet 

i^Egros etiam defpei 

deferendos 
Aerenihilhumidius 



84 Aluusfupprtfla aiue purgatio 
r- «nem vtfubducendaiit : 6j 
6% Ambujtio his v.ulncribus Vnde 



accidat 



• I 



27- 



4; Ambuitionis cumyulncreco^. 

* 1 — ■ 



•■•49 



plicarxfagna 



?7 



Aeremhumidaatefuaputrefa Ambufuoniaptifiiinanu-dica- 



&ionem rebus cjuasainbir in 
ferre 74 



mcnta 



172,177*185 



9^,100^10151703 



Aere his vulneribus . cotrariu Ambultis locispilos gignciia 
effe > ac prxfercimfrigidum 120,121 2 rttl 

■ .74^1 r 5 ,11731 39 

Aeris fubitamia quomodo m- 
c ficutur 40 da 

Aer qualisfic deligendus 6> 



Amputatio mcmbifi fauciati 



mo-do 






48.5* 



•- 






Aerad vulneraroriTrrvfa^ubri-. 
tacem quomodo corrigedus 



• 124, I2f 

Animi peiturbationespencu- 
lofiffiiiije ? 1 ; 56 

Anodyna medicameraa 144, 



14^185 






1 



1 -51 ^> • } 

AflFedio periculofior , reh&is 

alns m primis curada 33,:? 8 

Alexipharmacum prxftantitlw 



B — 

Tyan 



tioncs 165 

Ai]ua his curandi^vulneribus^ 

arcendifque inflamationi- 

P lii) 



I N © E X. 



fcusconueniens 



7i 



Aquaneruis fauciis inimica 151 
Aquae potus vulneratis quibuf 



luber > in aliis peftilens exi- 

ftic 



5 1 



47 



damperniciofus 
Aq«ia cancrorum& gamaro- 



rum 



Aquamellis 194 

Aqux nitrofae & fulphurea* 
quibwprofint ir 



Brof&us etfi grauitcr vulne- 
ratus , curacus tamen fuit 

ios 

19 6 Butyrum arfenici fixuvtprae- 

106 



paretur 



c 



Aqua fpermatis ranarum 197 Calcinatum magnum Paracel- 
Aqua* theriacalis compofitio ficorum 8$ 



107 



Callofis vulncrib. couenientia 



Aqu# venenata: 



20 



remedia 



142,14? 



A'tesquandofaelices i6z Calor his plagis induccndus 



Arfenici no pr#parati vfus pe- 
riculofus 



84 



Attrahentja medicameta 95 

973i70 5 i72»i85 
Auicennaede mjflionefangui- 

58 
208 



159 Calx teftarum ouorum & li- 



macum 



197 



' nisfalfaopinio 
Aurum vitse 



Capitis vulnerum cumfradu- 
racraniicuratio 107 

Capitis vulncra curpericulo- 
fiffima ibid. 



A ufter his plagis infeftus 5, 51 Capitis vulnus nullum ex Hip 
Aufter loco & ongine frigidus pocr.fp crnendum 



"7 



^ 



^B 



Capitis vulnera periculoiiora 
qua? 118 

in Capite vulnus lethale qui 
acceperunt,quando morha- 



tur 



Balfamushyperici vtcrque 191 

BaifamusMartis 200 

Balfamus Mercurij ibid. Capiti vulnerato qua? medjca- 

Balfamus nacurjJi* in confoli- menta adhibenda«ac eorum 



jbid. 



dadis vulneribus ages prin- 
cirale 



defc 



rfptiones 



UOjlit} 



RalfamusSaturni 
Bilfamustartan 
Balfamus Vencris 



20$ 
189 

202 

Balfamus rxfci poraorum vcer 

qne 192 

BoIj Armenazprxparatio 190 

Botcasinloci* quibufdumia- 



114,115,11^3117 

Cardjaca 



* 



207 



Carni purrida? ac corrupt^e 

quf medeat.-tur i8<r 

Caragmacicu Q^ercetani iji 



Cataplafma emoliiens 
Caxbrum roboratia 

Chuurgom ejducenda g!a»d 



37 
187 



quid 






i n r> 

quid potiflimum cura? effe 

debcat 68 

Chirurgorum confuetudo in 

admouedis tumprimotum 
fecundo ipparacuj remediis 



E xl 



difficil/Sj citzfquc indsgan- 

dx methodus 



70,80 



improbatur 

Chirurgorum vulgarium con- 

fidctia, conimqucpr^cipua 

remcdia 



ioi> 

Cranijfra&ura: varix*eariim- 

qtie curatio 108 

Cranij fragmcnta quando Sc 

quomodocxirnenda 109,111 
Creta vitrioli 
Crocus Martis 



Colcothar quid Gt,8c quomo- 
do dulcificetur 

Cibi exh:bendi rario 



124 Crocus Veneris 



205 
201 
2.0S 



2 06 

5? 



D 



Cibis quibus vtendum vulne- 
ruis,& quibus ahftinedum 

Cicatricem induccntia 5 vide 

Epulotica, 
Cicatrices decorantia 184 
adCicatrices elaras & ruben- ' <I UC periculoilorcs ingcne- 



Defenfiuamcdicamerta 77>?$ 
Defcnfiuum mapiftraie *tf 

Dcrcreentia mcdicamcnta 

8o.ii^i6^>i7i^7<M^'3 
Digcftiuis in plagis contufTs 

quando abftincndum 7 

Dolor vircsdcbj!itar a morb6£* 



tcs 



nz 



rat 



144 



Clyfter emolliens 



Confolidas pra?cipuum quod 
fit 8,72 

Confuetudinfs 3 £tatis>tcmpo- 
ris , & accepti incommodi 

jhabedam^jferatione 44,45 
Cotufloms incommoda 3 

Comufa vulnera mpusceler- 

rimeconuertenda 81 

Conuulfionis caufas 147 



^, Dolorcmlenientia ibid. 84,85 



E 

Empirici vndclaudemperfaepe 
fibicartent 



r 



42 



Empiricorum tememas 75 
Empireuma qux exuijguanc 



ioo,iii 



40 



ConuuUionis ex inanirione cu 



rario 



148 



ConuuUioni ex plenitudine 1- 



donearemedia 



149,150 



Conuulfioni per/ympathzam 
quomodomedendum 150 

Corroboranria 94*187 



Endemijmorbi 
Epithemata cordi applicanda 

94 
Epulotica 169*1 7un6 9 i^ 

Extradorufii vfus commenda- 

H 

tus 6z>66 

Extranea e vulnere primiim 
abftrahcnda 



69 



F 



Corruptionis mareria 6 Faciei plags cum oilis contrt- 

Cranijfiifurafimplex cognim -tione quomodo curadx 119 



I N D E X. 



faciei ambufla?qu# medcan- Globuli vencno Vt inficiantur 

tur 120,12,1 21 

Taciemambuftllcnicnua 121 
Fafciae ligando vulncri quo- 

modoaptandi 



Globuli veneno perfufi indi- 

cia 35,36 

77 Globulustforpori infixusquo 



rafciarumobligandisfra&uns x modocducendus 



commoditas Anciquis 107 
lebri vt occuratur 146 

lerramentorum figura? cx Am 
brofij Paraei libro peten- 

lerrum qua? indurefcant 18 



Ferrum molle qua: reddat 19 

Perrum veneno infe&um anti- 

quitus 16,17 

Ferularum ar&iorum incom- 

129 



67 

Globulus (inonexierit nece- 

duci poffit,quomodo curan 

daplaga 141 

Globulus interdum in vulne- 
ratorum corponbusdiuuf- 
fime fine vllo incommodo* 



1 



ater 



Granula pulueris tormentanjj 

fi cutiiah#reat,quomodo ex- 

tralu&Iocus curaridebeac 



moda 






12 r 



Fcrute his plagis fine pencu- 
lo adhibermo poflunt ibid. 



H 



Fiftulascuranslinimentu 142 Hepar roborantia 187 

lomentum emolliens & dolo- Herachtus E^hefius a canibus 



resfedans 



84 



Fra&uris ommbusceratu op- 

portumfT. • 
Friftionum vfus 



5* 



Frigidaac fumn.e rcprimentia 
ambuftisininiica 99 



laniatus 167* 

Ilumiditas nimia corruptio- 

nis eil matena 6 

Humiditatisaem & aque djf- 
fcrcnua 



Fru&us vt conferuentur 



1 



49 



74 



G 



• 



Gangrsna? proxima? figna 88 

Gangra:na cbrruptJonis inci- 
prentis-irfdicitim i^ 

Gagnenazcuracioquibus per^ 
ficiatur 15^5 

Globulumex fevenenumpta- 

gisnoninferre 15 

Globulum praefertJmplumbeu 

venenQ infici pofle, 16 



nciiorum 



Ignis vi fua vcnen is refiftit .14 
Igius^modo vjolinius>ad yc* 

purgacioncm efb 

aptiffimus , .36 

Ind cationescuratluae dua; vul 

go recepra?,quibus terua & 

quanaaddendaz venitit 3,2? 

lndi<;auones fubahernac 67 
Lndicationes duse t* GaLve-* 



nenacis 



Imettiones 






I X D _ Y. 






Inic&iones vulnerib.profudjs 
ac finuofib idoncx 87,134 

Intep;:riem tum cai jdam > tum 
fhgidam corrigentia 146 

L 



Mercurius przecipitatus vulgi 

Mercur.praccipit. fixus & dul- 

cificatus 198 

Meratia igne quidcm purifica- 

ri^alienam t-zmcnafuanatu 
ra U.bftanua irnbibere 18 



Laborfauciarispcrniciofus^ Morbi -raues vndea:fumcntur 
Lapidis Beinbruch vires 132, "« 

Laudani Opiatici facuita>mi- y lOVzis fi gna>cl ; im Vll ? nus J^ 

T ra __ _ ., 7 9 le.ncap.ceacc^ptuert np 

Laur.I0ubert1I.1us i^t 3 27,7<5 

Lingua vulpis attrahens fp.ci- 

ficum 



N 






Locorum & rcgionum ad cura 



97 Karcotica quar.do adhibenda 



rionem momenta 



49 



Loca quse deligenda 'auciatis, 
& qua? VJtandaiiiit 52 

M 

Magnetis praeparatio 207 

Mcdicamcntis foetidiffimis ve 

*_* ***^ * 

teres Medicos vfos fuifle Neruorum materia 



145 
Nacura in fe c.urattonis efficie 

temcauiTam cotinet 2,7^ 

Natura arce adiuca interduni; 

miraculaedit 4-^PS 

Natura vulnera carncimplet&. 

tande cicatricc obducit 32, 



88 



\66 

Medici officium quod fit si 

h edicum circum fpe&urn eile 

debere in vanadis ahquan- 

doremediis . ._ . 8 



W. 



Neruis pun&is qu£ ainduen- 
tur 151315Z3255, 18^ 



Nuirituminagiftrale 



IO I: 



O 



Membrum fauciatum ftatitn dc Olea ferucntia vulneri falubri 



priricipionQndfcamputan- 

•Membri faucian amputatio 
^quandomouenda 98.10^ 

Membrum i-moriuupi ab.cmde 



t< radmouentur 74 

Oleutn cuiuis Iiquorifuperin 

fufum putredme arcc* 33 
Oleum a^ paralybm & cotra- 



di ratio 



• > 



duras 



*54 



159 



Mcningi dcte<fta_ qux med.ca 



Olft&ad callofavlceraprxftan 

1 1 iT. 



M 



Olcumaceti, 



mcma imponenda 11 : vJieum aceti 

i v * J 

enjrgiiam tedfce quar con- 0!<:um antimonij 



uciiianc 



116 



M? 






I N D E X, 



lerbis , lignis* & gummi vc 



121 



196 
194 



cliciancur 
Oltum butyri 
Oicutnccrx 
Oleum frumenti 
Olcumlaridi 
Oleum cx lutcis ouoru 
Olcum Martis 
Oleil Mercurij corporale 199 
OleuMcrcur.fublimati ibid. 



191 Plato difccndi ftudio incenfus 



varias regiones peragrauic 



191 Plurnbum vt molliriem & ni- 

grcdinem deponat 15? 

Potio piruitofis conueniens 

biliofis ibid. melan- 



196 

ibid. 

201 



64. 

cholicis 



6^ confufam hu 



Oleummeihs 

Olcummellisaliud 
Oleum falis 
Oleumfalis tartari 



19 + 

206 
188 



morum illuuiem expurgans 
ibid. " 
Pooonum vulnerariarum fa- 
culcas 175. carumformu- 



1 



x vanx 



180^181,182. 



102 

204 

ibid. 



OleumSirurni 

Oltum fulphuris 
Oleum fulph.acidum 
Oleum fulph. terebinthinatu 
ibid 

Oleum fulphuris vitriolatum 
ibid. 



Potiones vulnerarif vetris in- 
ferioris vulnenbus apnffi- 



mse 



8 



Olcumtalci 


»7 


Olcum tartarifoetens 


188 


Oleum Venens 


202 


Oleum vitnoli 


205 


OiTibuscorruptismeJctia 134, 


135,13(5,1815 




Oxyrhodmum 


77 



p 

I 

Pandemij morbi 42 

Paralyfi quomodo medeatur 

W»*S4 

Peftori iniixa plaga vtcuran- 

da (jc 
Phlegmaaluminis 



140 

Potus quis vulneratis conue- 

niac j? 

Praecipitati vulgarisvfus im- 

probacur 
Prxcipitaii vt decet praeparati 

vires 82 

Pi^cipitati idoneapr^paratioj 

Vide Mercurius. 
Puluerem tormentarium ex vi 

no quofdam bibere 14 

pulueris tormetarii efTentiam 

haud venenatam efle io. 

ex quibus conficiacur ibid* 
Puluiscpuloticus 88 

Purgancium medicametorum 

6% 



deleftus habendus 



Purgationem vulneratis con- 



ducerc 



59 



tyt P l »rg^tioquandomollreda 60 
205 Purgitio vtrum miluibus con 



1 



204 



ueniat 



<5r 



Phkgmavicriot 

Pdosabuftisinducentia noj Purgatione quibusmorbisoc 

Ctirrautf 



I 






I N D E X* 



curratur 



61 



Purgationis modus quibusex 



rebus^eftimandus 



6z 



Purgauone aptam & facilcm 
quidefficiat 



PuQulas cohibentia 



*3 



IlOjUI 

Pucredini fummoitudio obfi- 



ftendum 



Q^ 



73 



Qutetem fauciatis conuenire 



55 



R 



Remediorii hicdefcriptorum 
commendatio z 

Repellfnna X7o»*7?ji77> l8 5 
Rnabarbarum antiquis inco- 

166 



gnhumfuir 
Rotulae ad paralyflm 



*54 



s 



Salacrti 

Sa! fuliginis 
Sal mellis 



I90 

ibid. 
*?5 



Saliummetallicorum Scfcmi- 



mineralium vires 



7 



Sal-petra? noftrum aliud eflc a 



Nitro Diofcoridis 



n 



ceifaria 



53 



Sanguinis mifllo qua partc fa- 

cienda ibid. 

Sanguinis mittendi cepus 59 

in Sangumc nutcendo qux ob 

feruanda ibid. 

Santalu Chirurgis quidfigni- 

ficec ir j 

Sarcotica 169 171,175,184 

Sclopetariu hunclibrum,eun- 

dcque Gallrca Imgua con- 

fcriptum^cur author cmife- 

rit z,r68 

Signorum cuiufl.bet affcftio- 

nis cognitio Mediconecef- 

faria 31 

Signum in phgispeflitnum 6 

Simileanauckro <?o 

Simplicia exquibus potiones 

vulnerarix parantur 1 79 

Solutiocontinuiduplex ^z 

Somno quomodo vtendu 56 

Spagirica ars vndc fic did% 

16$. quid commodiadfc- 



rat 



Spagincorum 
rum elenchus 

Sphaceliiigna 



ibid.8 
mcdicamento- 



n 



Sat pe. rg vcnenatu non cfl*e>ac Spiritus vitrioli 

qua?flt eiusmateria 
Sal Saturni 
Sal tartari 
Sal 



vnnae 



Sangume in contufionislocu Sulphurantimonij 



defluenrem cito condenfari, 
facileque putrefccre 3,4 
Sanguinem cohibentia 78, 

7S>3i7?>i773i35 

Sangumis miffio vulneraw ne 



15* 
205 

Stonnum vc ftridorem exuac 
188 Sulphurfalutareremediu *o* 

m _ 



aoi 



TI 



20 



Suppuraiio inhis plagisacce- 
leranda 80 

Suppurancibus non temercv- 
tendum 5,81 

Suppurantiamedicameta 8?* 



I N D E X. 



Si,8j,i^9>I70,I74,i83 



quid fiibuen v 'ac 



140 



Sy.nptomara fta::m ia princi- Victus ratid vulnerat.vt initi- 



\ io prohibenda 



72. 



tuenda 



44 



Syinptoro.uisfcuioribus,pr;e- Vinifius a Medicisdefert 9 quo 



tcrmiflb [lerunque morbo 

occunendum 143 



rcmedio curat fueric ^ltfl 
Vinum guib 9 vulneratis con- 
5/ncope quibus mcdeacur 155 cedendum,quibus non 47, 



T 

Tcmperamenti pattumcogni 
tio Medico necefiaria 6 
Tercbrarequid lit 107 

Terehrat;one quando vteduni Vnae ratio difloluta quae adfe- 



55 . 
Viiii vfu vulnerans in capite 

oxnmno interdicendu 117 

Vifcus ex herbis vt cxtrahatur 

93 



107,111 



rat incommoda 



Ttttbttim quibus Iocisappli- Vrrrolum Vcncris 



canduChirurgonotum effe 



debet 



Vnguemum magiftrale 



v 



Venenatartim mixrionum ef- 
fe&us diri -0.2,2 

Vcncnatoru vulnerumcogni- Yulncrum fclopt ariorum ef- 



4* 

ZQZ 
76 

Vnguemu aliud dc paeto 17CJ 

Vulnera in capte accepta Fer- 

rar!a?,iut busvero Jioren- 

tia? imnudicabiitatile 50 



xi z Vnguentum de p#to 



tidcur neccfiaria. 



33 



Vul: 



Vonenaris vulneribusquae me- 

delaprimiiadhibcnda 85 

Ad vcncnatavulncra *" 177, 

Venenutn his vulneribus vnge Yy! 



feftafcuii iiii Botallurnj 
Ioubvrtu Parxum ! 



fclopet c :m veneno- 
(Ttare 8c vfedVne plerunquc 
impticata ? fle 10 



*5 






v: deonantur 



Vcnenum globulo immixrum 
. . . ° 
vi Jgnis non extmgui 23 

Ve^eni cum hisvutaerib.cott 



3° 



plicariiign; 



Vo!nerum fclopet. curatio cx 

quibus intentionibusfume- 
da 4 j 

Vulncraminiispericulofe 42 
periculofiora js>. morti- 

38 



fera 



Vulnera vnie reddanturperi- 



H9z 
Venenum vc eliciatur 58,9^ 

Vcnenumatczahetia Antiquis 

5>4 
Ventorum qualitatem qua? irrt culofiora 

mutent 503 51 VuJneribus quid ftatimabini 

Ventris xnferioris vulnenbus tio admouendii 75* quii 

inapparatu 



40 









I N D E X. 



aut tibiarum oifo rupta funfe 



curacio 



uj 



in apparatufecundo 80. 
qiuiido llla carne impknda 

88 Vulnerum qua*per corpusfi- 

Vulnericum fra&uraconiun- ne fra&urapenetrant cura- 

<fto quomodomcdendu 104 tio 12,7 

VuInerumcap.curatio^YideCa Vulneribus,fi fpina dorfiattin 
put. * gant , & fi medulla emanet* 

Valneium quib. brachiorutn 



quomodo mededum 



t# 



F I N I S. 







/a 



A* 



;//, 



*-** ^ 



±f~ 





rt/s/l 



-+~4* V</ A^ 




3ET 



"V" 







MM I < 






S^* 







; -:' 

































V 










■*■ 













: 






% V 



J*- T