Skip to main content

Full text of "Monumenta historica civitatis Zagrabiae. Povijesni spomenici grada Zagreba"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http : //books . qooqle . com/| 



r'()VjnSTM SPOMIiMCI 


>LIJI!. KKAIJ. 


r.K.\\)\ 


Z A G R 


E B A. 


SA SVIET tXiiAU 

IVAN KRST. TKALCIC 



MONUMENTA HISTORICA 



LIBERAE REGIAE CIVITATIS 



ZAGRABIAE 



METROPOLIS REGNI 



DALMATIAE, CROATIAE ET SLAVONIAE. 



■ ■ * ■ ■ 



COLLEGIT ET SUMPTIBUS EJUSDEM CIVITATIS 

EDIDIT 

JOANNES BAPT. TKALCIC. 



VOLUMEN TERTIUM. 

(DIPLOMATA: 1500 — 1526.) 



ZAGRABIAE. 

VELOCIBUS TYPIS C ALBRECHT. 

I89a 



i, 



I 

■ 

4 



POVJESTNI SPOMENICl 



SLOB. KRALJ. GRADA 



Z A G R E B A 



j PRIESTOLNICE KRALJEVINE 



DALMATINSKO-IIRVATSKO-SLAVONSKE. 



SABRAO I TROSkOM TOGA GRADA 

NA SVIET IZDAO 

IVAN KRST. TKALCIC. 



SVEZAK TRECr. 
t (IZPRAVE: 1500 — 1526.) 



U ZAGREBU. 

BRZOTISKOM K. ALBRECHTA. 

1896. 




DPr^ 



y 







PREDGOVOR. 

a naCelnikovanja Dra. Josipa Hofmana, gradsko je 
zastupstvo, na predlog gradskoga senatora g. Gjure 
De2elica, zakljuCilo u sjednici od 6. travnja 1883, 
da se sakupe i tiskom objelodane sredovjeCni povjestni 
spomenici slob. kralj. glavnoga grada Zagreba. 

Taj je diCan posao povjerilo meni, a ja ga rado pri- 
hvatih, pa evo sada ovim tredim svezkom i dovrsih jedan 
i to znatniji dio reCenih spomenikn, naime: listine. 

U doba, za koje govore pribrani ovi spomenici, bio 
je grad Zagreb podieljen u dvie slobodne oblasti, u Gradsku 
(civitas montis Grecensis) i u biskupsko-kaptolsku ; ali ja 
sam, sabirudi po nasih arhivih ovu povjestnu sredovje^nu 
gradju, imao pred oCima dana§nji Zagreb, kako je spojen 
u jednu cjelinu, a to s toga, §to su ove dvie oblasti, ako 
i jedna od druge neovisna, ipak u neprestanom dodiru bile 
tako, da bi proslost zagrebaCkoga Gradca bez poznavanja 
proslosti njegova susjeda, kaptola zagrebaCkoga, vrlo manj- 
kavom bila. 

Ima li u ovih spomenicih takovih, koji su izazivom bilo 
jedne bilo druge oblasti krvju omrljani, ja sam ih objelo- 
danio zato, da se ne ogriesim o onoj zasadi : »Historia est 
testis temporum .... nuntia vetustatis«; ni o onoj opo- 
meni: »Pulcherrimo nexu decurrit historia, si, quae integra 
fide coepta fuit, domestici sanguinis amore aut verecundia, 
non vitietur.« 



Gradsko je poglavarstvo i zastupstvo izdav§i ovu se- 
riju sredovjeCnih povjestnih spomenika slob. kr. glavnoga 
grada Zagreba pomno2alo hrvatsku knjigu, a iztra2ivaocem 
domace na§e povjesti pristupnimi uCinilo nepoznata do sada 
historijska vrela; dk §to vise, ono je spasilo od propasti 
znatan dio spomenika, od kojih su neki tako trosni i jedva 
Citljivi, da ce ih za kratko vrieme i sasvim nestati. 

Napokon mi je primjetiti, da sam kod izdavanja upo- 
triebio najvecu toCnost, jer tiskarski slo^ vaviek izpravljah 
uz izvornik, a ako mi se podkrala pogrje§ka, tako je ne 
znatna i malena, da ne moie ni§ta smetati. 



U Zagrebu na llijin dan. 1896. 



Ivan Tkaleie. 




PRVE CETVRTI XVI. VIEKA. 



i > ■ < « 




proSlosti grada Zagreba u XV. vieku rekoh, da bi se u 
kratko ocrtati mogla riedmi »iz vana borba, iz nutra strah«, 
a poSto je prva Cetvrt XVI. vieka, o kojoj govore ovi spo- 
^ menici, samo nastavak XV. vieka, to mo2emo ove rieCi 
s vrlo neznatnom iznimkom protegnuti i na to doba. 

Kralj Vladislav^ slabo sposoban za vladu, kojom upravljahu 
neki velikaSi, koji za to ne bijahu ni dosta sposobni ni dosta sa- 
vjcstni, ostavio je doduSe nasljednika Ljudevita IL, diete od osam 
godina, te vladom u njegovo ime upravljahu njegovi skrbnici, a i 
oni kao i ostali dvorski dostojanstvenici bijahu ponajviSe Ijudi po- 
hlcpni za ^astima i imetkom. Protiva njih ustao je vedi dio velikaSa, 
koji je o^ito iSao za tim, da otme kralju svaku vlast. Jedno s ovoga 
medjusobnog trvenja, a drugo Sto je hrvatsko plemstvo omalova- 
2avano bilo na kraljevu dvoru, a i tim joSte, §to Hrvatska, u koju 
se svaki dan zalietahu Turci, bila je prepuStena samoj sebi, po^elo 
se ovdje odvracati od Ugarske te nastojati, da se §to vi§e sprijatelji 
s kudom habsburSkom. Toga radi prve Cetvrti XVI. vieka malena 
biiaSe vlast ugarskih kraljeva u Hrvatskoj, a sve njihove gro2nje, svi 
silni odpisi bili sve pusti kriesovi bez vatre. 

Suvremenik Krsto Frankapan, »branitelj kraljevstva hrvatskogac, 
crta nam u pismu (koje odmah poslije moha^koga poraza odasla 
senjskomu biskupu Jo2efidu) tadanje stanje Hrvatske ovimi rije^mi : 
>Der2imo, da je ta razboj gospodin bog dopustil nad kralem i Ugri, 
ne za zlo ili pogibel, dapa^e za dobro vi^no tomu rusagu, zad ako 
bi bili sada Ugri cara razbili, kada bi konac nih nevridnu re2enj'u 
ili gdo bi mogal pred nimi ostati.c ^ 

U takovu tu2nu stanju nije ni gradu Zagrebu odlanulo. Nestalo 
je doduSe s Medvedgrada grofova celjskih, koji su sa svoj*imi raz- 
bojni^kimi ^etami bili na strah i trepet ove gradske obdine, ali j'e 



* Doc. 204. 



11 Uvod. 

ipak prve ^etvrti XVI. vieka ona se sveudilj morala boriti i s med- 
vedgradskimi i sa susjedgradskimi plemidi; pa ako i nije bilo s naj- 
bli2im susjedom kaptolom zagreba^kim onakovih krvavih sukoba, 
kakovi su bivali teCajem XV. vieka, bilo je ipak sveudiljnih prie- 
pora i o posjedu i o trgu. 

Sa stolice biskupije zagreba^ke nestalo je doduSe pohlepnih 
Albenah i Tuzah, ali su ju prve Cetvrti XVI. vieka zasjeli sli^ni 
im Baka^i, a prvak njihov kardinal i nadbiskup ostrogonski Toma, 
kao vi§egodi§nji upravitelj ove biskupije, globio je zaklade stolne 
crkve, da uzmogne svojemu rodu pokupovati imanja. 

Razvratno ovo doba jadno li je uplivalo i na sam kaptol^ a 
i na ostali sve^eni^ki sbor, te se na§lo pojedinaca, koji su ili se 
ogrieSili o tudju imovinu ili ju htjeli nepravo posvojiti. 

Ovo je glavni nacrt za pro§lost grada Zagreba prve Cetvrti 
XVI. vieka, §to du pojedinimi opisi to^nije predoCiti u daljnjem 
povjestnom nacrtu, osnovanu na spisih, pribranih u ovoj svezci. 



^♦» 



/ 



Grad^LCL. 

^ (Civitas montis Grecensis inxta ZagrRbiam.) 

Ako se naziv »Zagrebac ili Zagreb^anc, kojim se nazivali 2i- 

telji prastaroga Zagreba na lievoj obali potoka MedveSdaka, pro- 

tegnuo s vremenom i na stanovnike viso^ine desne obale toga potoka, 

(koju je, kako spomenuh, kralj Bela IV. g. 1242. povisio na slo- 

bodan kr. grad,) to se ipak joSte i prve Cetvrti XVI. vieka u slu2- 

benih izpravah desna obala lu^i od lieve posebnim nazivom »mons 

ili civitas Grecensis iuxta Zagrabiam«. Da se hrvatski zvala »Gradac€, 

razabiremo iz poslanice Krste Frankopana pisane iz Zagreba senj- 

. skomu biskupu Jo2efidu, u kojoj mu javljajud kako bi valjalo braniti 

m zemlju od Turaka, medju ostalim veli: >Samo prosimo kraleva lista 

.' na zapovid Slovincem da nas posIuSaju, da nam dadu Zagrebci z 

■ Gratca^ a kanonici s Kaptoloma vzeti ni^ pukaS, ako bi bila potriba«.^ 

X Spomenuo sam u prva dva svezka ovih spomenikah, kako je 

i kada je taj novi grad na desnoj obali Medve§<^aka zidom opasan 

i kulami utvrdjen bio i kako je ta utvrda izgledala i kako se do 

svrSetka XV. vieka strogo pazilo, da se u valjanom stanju odr2i, a 

t §to je troSna na njoj popravi; sada du pripoviedati njezinu proSlost 

za prve Cetvrti XVI. vieka. 

Ako ikada, a to je doista u ovo doba, kad se Tur^in po^eo 
I pomicati prema Zagrebu, valjalo brinuti o toj i sa strategidkoga 

gledi$ta va2noj utvrdi. To bijaSe ponajprije du2na sama gradska 
obdina, a nije li bila kadra sama utvrdu popravljati, morala joj je 
kruna u pomod pritedi. Za to u ovih spomenicih imademo nekoliko 
primjera. Ved g. 1501. prituiilo se gradsko poglavarstvo vojvodi i 
banu Ivanu Korvinu, da je gradska utvrda troSna, a obdna osiro- 
ma$ila i opustjela, pa ga zamolilo, da joj izposluje u kralja, da joj 
kakovom podporom prisko^i u pomod. Na vojvodinu preporuku 



^ Doc. 204. 



I 



IV Grachcit. 

odpisa mu kralj Vladislav na 12. juna, da je za popravak gradske 
utvrde, i da se obifina Sto ve<fma napu^i, odredio, da se tedajem 
triju godina iz zagreba^ke tridesetnice uzmu u to ime 32 for., a 
ujedno, da nalo2i zagreba^kim tridesetarom, da ovu podporu, dozna- 
^enu gradskoj obdini, to^no izplacfuju.^ Ali poSto je sliedede ved 
godine (1502.) gradska obifina i njezina utvrda pretrpjela preogromnu 
Stetu, i to, kako nam spominje Vitezovid u svojoj kronici: »Veliki 
potres V Horvatskom orsagu Je bil, od koga se Jesu vnoge hi2e 
poru§ile, i v Zagrebu turen sv. Markac, to Je re^ena podpora vrlo 
nedostatna bila, no obdina, dok joj nije iztekao trogodiSnji rok, za 
koji Joj ista bila dozna^ena, nije se usudila moliti kralja, da JoJ 
pripomod poveda, ved to je istom u^inila poc^etkom god. 1504. 

U predstavci, kojom Je gradska obdna zamolila kralja, da JoJ 
povisi podporu za popravak utvrde, spomenu: da Je obdina vrlo 
osiromaSila radi toga, §to Je dugo i do nedavna bila u tudjih rukah 
(za vremena naime samosilja grofova celjskih), a gradska utvrda, 
koju mora popravljati, da je radi starine i zuba vremena gotovo 
sva u razsulu. Obzirom na navedene razloge na 30. marta 1505. 
naIo2i kralj Vladislav svomu rizni^aru Stjepanu Thelegdu, a ujedno 
i tridesetarom zagrebaCkim, da, dok druga^ije ne odredi, daju svake 
godine gradskoj obdini sto for. iz kralj. tridesetnice, a taj novac 
da se uzima iz trideseti^ne pristojbe od robe gradskih trgovaca.* 

Kako se dugo davala obdini pomenuta podpora, nije nam 
poznato, ali da Je god. 151 1. bila obnovljena, svjedo^i nam, §to 
ove godine kralj Vladislav, poSto bi do^uo bio, da su gradjanske 
kude troSne, a naro^ito gradska utvrda §to radi starine, §to radi 
nedavnoga potresa vrlo Je ruSevna, da, §to viSe, jedna da se kula 
i sruSila, naIo2i i svomu rizni^aru Nikoli Herendiju i tridesetarom 
kraljevine Slavonije Tomi Cehu i Ivanu GJuIi, da od trgovaca, koji 
svojom robom trguju po cieloj ovoj kraljevini, naime: od Fabijana 
i Grge Kokorjav^ida iz Ra^e i Matije Hera iz Sredice, da sav onaj 
novac, koji bi oni morali platiti u ime tridesetnice, da pladaju te- 
Cajem triju godina gradskoj obdini za popravak njezine utvrde, a 
tridesetari da su du2ni njihov plate2ni izkaz podastirati gradskomu 
sudcu i zastupstvu. Ako bi tridesetari u tom bili nemarni, da je 
vlastan gradski sudac i obcina sama pobirati od njih tridesetarinu 
i bditi nad njihovom trgovinom. Pridodaje kralj joSte i to, da sav- 
koliki redoviti porez, koji ima obdina pla<fati, ustupe njoj te^ajem 

* Doc. 8. 

* Doc. 39. 



GradbCb, 



tih triju godina, a i izvanredni namet, ako bi bio za to vrieme 
ob«fini nametnut.^ 

Napokon poradi nastajne turske provale, da se grad, ta va2na 
to^ka u kraljevini , valjano uzmogne obraniti , doznaCio joj na 
17. augusta 1525. kralj Ljudevit II. iz prihoda zagreba^ke tride- 
setnice sto petdesct for. za popravak njezine utvrde.^ 

Gradska vrata bila su na ovoj utvrdi petora, i to, troja velika : 
kamena ili kamenita, mesni(!ka i nova ili velika vrata, a dvoja mala 
na ju2nom zidu utvrde: surove dverce i poljska vrata. Prve ^etvrti 
XVI. vieka o gradskih vratih i njihovoj stra2i i ^uvanju klju^eva 
vriedile su iste odredbe kao i u XV. vieku. 

Ulice, mostovi i zdenci bijahu za prve Cetvrti XVI. vieka 
iste i isti kao i te^ajem XV. vieka. 

§to se javnih sgrada tiCe, osim onoga, §to spomenuh o njih 
te^ajem XIII. — XV. vieka (u I. i II. svezku) ; za prvu Cetvrt XVI. 
vieka poznato nam je o: 

^upnoj crkvi sv. Marka, da joj god. 1501. bio iupnikom 
Martin, koji je imao za pripomo(f svi svedenika kapelana. ' 

Spomenuo sam, da je god. 1490* gradska obt^ina sagradila na 

sjevero-zapadnom uglu ove 2upne crkve zavjetnu kapelu na ^ast 

sv. Fabijana i Sebastijana, zastitnika proti kugi; u istoj je kapeli 

^ ' podignut bio i oltar na C!ast ovih svetaca, te je i tu kapelu i njezin 

oltar na samu novu godinu 1 502. posvetio Stjepan, naslovni biskup 
ro2nanski, a generalni vikar biskupije zagreba^ke. Ove iste godine, 
kako malo viSe navedoh, bio je u Zagrebu veliki potres, usljed 
koga se sruSio i zvonik ove 2upne crkve. 

Poznato nam je joSte o toj crkvi, da jc na i. marta 1504. 
neka Margeta udova Bolti2ara MikCeveCkoga, posjednica u Marincih 
preko Save, oporuCila »crkvi sv. Marka sedam zlatih v kelih, pli- 
banuSu dva zlata za ma§e«.^ 

Od 2upnika sv. Marka poznati su nam, i to: god. 1504. 2upnik 
Martin, koji je kao svjedok prisustvovao, kada se gradjanin Jakob 
Flic odrckao svakoga zahtjeva na posjcd Marince, koje je netom 
spomenuta Margareta oporuCila remetskomu samostanu, ako li mu 
bieli fratri izplatc sav novac, koji Je izdao za njezino lie^enjc* — 
God. 1516. spominje se kao 2upnik sv. Marka neki B]a2, koji je 

* Doc. 98. 

* Doc. 197. 

* Doc. 12. 

* Doc. 24. 

* Doc. 29. 



^ 



VI GradhCh. 

sudjelovao u parnici medju prebendarskim sborom i Dimitrom, 
opatom bl. d. Marije, vodjenoj radi kupali§ta, koje bijaSe preben- 
darsko;^ a god. 1519. na 11. aprila nalazimo gradskoga 2upnika 
Nikolu, kao suovrSitelja oporuke pokojnoga kanonika Pavla Rovi- 
§(^ana, gdje uru^uje sto for. prebendarskomu sboru kao misnu za- 
kladnicu za duSu pokojnikovu.^ 

Uz 2upnike sv. Marka spominju se u toj 2upi i gradski pre- 
bendari, i to god. 1506. prebendar Antun, koji je ove godine na 
I. marta bio prisutan u Cazmi onomu sudu, kada je biskup Luka 
skinuo s ^asti i kanoni^koga sbora dotadanjega kanonika lektora 
Stjepana, jer je kao ovrSitelj oporuke pronevjerio ostavStinu umrloga 
kanonika Pavla Si§^anina. ' 

Godine pako 1509., kada je gradska obdina stvorila neka §ta- 
tuta za gradski trg, bijaSe pod globom od pet maraka zabranjeno 
gradskim prebendarom, da ne smiju dopustiti stranim trgovcem 
iztovarivati vino ni u njihovih kudah niti u podrumih. * 

^upna crkva sv. Margarete prve ^etvrti XVI. vieka trebala 
je znatnih popravaka, naro^ito njezin krov, jer na 20. oktobra pred 
gradskim se magistratom, postolar Ivan Sinek i Jelena Skriljak, kao 
ovrSitelji oporuke pokojnoga gradjanina Mihalja Malca, izjavili, da 
su dvie ^estice pokojnikova trsja prodali za ^etiri i pol for., a taj 
novac da su na naro^itu 2elju umrloga dali za popravak krova 
2upne crkve sv. Margarete.* 

Od 2upnika sv. Margarete poznata su nam samo dva, i to 
g. 1501. 2upnik Petar, ^ a g* 15 16. Luka, koji je sudjelovao kod 
parnice medju prebendarskim sborom i prepozitom Dimitrijem.^ 

^upna crkva sv. Martina. Osim onoga, Sto spomenuh u II. 
sv. ovih spomenika, nije nam o toj 2upnoj crkvi prve ^etvrti XVI. 
vieka niSta poznato, osim da je ovdje g. 1516. 2upnikovao neki 
Luka, koji je po nalogu Dra. Andrije Cesija, kao sudca u parnici 
radi prebendarskoga kupaliSta, zamolio kaptol zagreba^ki , da u 
svojem arhivu potra2i i izdade dokaze potrebite za rieSenJe ove 
parnice. ® 

' Doc. 129. 135. 

* Doc. 156. 
^ Doc. 49. 

* Doc. 68. 
» Doc. 45. 

• Doc. 12. 

^ Doc. 129. 

• Doc. 131. 135. 



GradbCb. VII 

Od kapela, koje su bile u obsegu gradske obcine, naime od 
kapele sv. Jurja, sv. Ursule i sv. Duha, ne ima te(!ajem prve ^etvrti 
XVI. vieka nikakovih viesti. 

Kada je g. 1473. kralj MatijaS dopustio redovnikom Domini- 
kancem, da se iz laSkouli^koga zapuStenoga svoga samostana smiju 
preseliti u gradsku obdinu i uz kapelu sv. Katarine sagraditi svoj 
samostan, i kada ih odmah nakon toga dopuStenja i gradsko pogla- 
varstvo primilo u svoju obdinu, od to doba nalazimo 

Dotninikance na zagrebaCkom Gradcu. Njihovu proSlost u XV. 
vieku nacrtah u I. i II. sv. ovih spomenika, a iz prve ^etvrti XVI. 
vieka poznato nam je o njih samo to, da je na 3 1 . oktobra njihov 
prior Gjuro Po2e2anin pred kaptolom zagreba^kim ulo2io prosvjed 
u ime svoga samostana protiv kralja Ljudevita II., ako bi njihov 
posjed Stupnik darovao kardinalu i nadbiskupu Tomi Baka^u il 
Margareti udovi Ivana Banfija i protiva ovoj dvojici, ako li ga bi 
posvojili, te ujedno zamolio i sva vjerodostojna mjesta, da nikojega 
osvaja^a posjeda Stupnika ne uvedu u u2ivanje niti da mu ne iz- 
dadu posjedovni list.^ 

O grobljih u tom historijskom razdobju vriedi ono, Sto re- 
kosmo o njih za XV. viek, a tako isto i 

O Skolah, osim §to je obretom tiska obuka mlade2i mnogo 
se olakotila, a tim i uspjeSnijom bila obuka. 

Bolnica 1 uboi^nica. O gradskoj bolnici i ubo2nici, kakova 
je bila do svrSetka XV. vieka, pripoviedao sam u I. i II. svezku 
ovih spomenika. Za prvu ^etvrt XVI. vieka znamo o njoj samo to, 
da je ona pod naslovom bl. d. Marije imala kapelicu njoj posve- 
denu, i da je god. 1506. zagreba^ki kanonik Pavao SiS^anin opo- 
ru^io joj dva i pol for.* — S ovim hospitalom bijaSe spojena i 
prebenda bl. Martma, koje je altarista u2ivao u gradskom podru^ju 
jednu oranicu i jednu sjenokoSu,' a bolnica je posjedovala joSte 
jednu Sumu.^ 

Od svedenika rektora ove bolnice poznat nam je samo neki 
Stjepan, koji je imao i svoju vlastitu kudu u gradskoj obcini, koju 
je po njegovoj smrti (f 1520.) od ovrSitelja oporuke kupio gra- 
djanin Fabijan Milin. ^ 

* Doc. rt2. 

* Doc. 49. 

* Doc. 61. 69. 

* Doc. 87. 
» Doc. 163. 



VIII GradhCb. 

O kraljevskoj pala6i, koja je stojala do ju2nih malih vrata 
ili »surovih dveracac gradske utvrde, a gradjena bila u XIV. vieku, 
i u kojoj je pod svrSetak XV. vieka stanovao vojvoda i ban Ivan 
Korvin, progovorio sam u I. i u II. svezku ovih spomenika. Za 
prvu Cetvrt XVI. vieka samo to znamo, da jc isti Ivan Korvin u 
toj pala^i na ii. aprila god. 1504. na molbu SoStarskoga ceha kao 
vojvoda i ban potvrdio mu cehovska privilegija, kako im ih je pro- 
pisao njegov otac kralj MatijaS.' Bez dvojbe da je u toj kraljevskoj 
palad isti vojvoda i umro na 12. oktobra g. 1504. u jedanaest sati 
nodju navr§iv$i jedva 35 godina, te bi, kako si je na samrti odredio, 
pokopan u pavlinskom Lepoglavskom samostanu, kojemu bijaSe za 
2ivota vclikim dobrotvorom. — Ivan Korvin bijaSe bez dvojbe po- 
sljedni od kraljevske krvi, koji je u toj pala(!i stanovao. 

O gradjanskih ku(iah, vrtovih, trsjih i mlinovih ne ima prve 
^etvrti XVI. vieka tako va2nih viesti, koje bi zavriedile, da se poi- 
mence i napose ovdje spomenu, te o njih vriedi, kako nacrtah u 
drugom svezku ovih spomenika. 

* Doc. 27. 






Gradski posjedi i borba za njih. 

Kakovih je borba imala gradska obdina te^ajem XV. vieka za 
svoje prastare posjede, spomenuo sam u II. svezku ovih spomenika 
(na str. XXVI— XLII), a kakove su bile prve ^etvrti XVI. vieka, sada 
tu nacrtati. 

DedUi^ Btteky Crnonurci^ Novaci t Savski brod. Kako doznasmo, 
odlukom kralja MatijaSa od 20. maja g. 1472. ovi su posjedi, koje 
su grofovi celjski silomice htjeli posvojiti, gradskoj obdini bili po- 
vradeni, ali ipak kraj svega toga, a naro^ito, kada su izumrdem 
grofova celjskih pohlepni Thuzi zagospodarili Medvedgradom nad 
Zagrebom, bilo je borba i s njimi sve do god. 148 1., kada bude 
Ivan Thuz prisiljen izru^iti Medvedgrad u ruke kralja MatijaSa. 
Tada je istom mogla gradska obdina re(!ene posjede mirno u2ivaii. 

Po MatijaSevoj smrti predje i Medvedgrad poput ostalih nje- 
govih gradova u ruke njegova nezakonita sina vojvode i bana Ivana 
Korvina. Dok je on 2ivio, nije se sa strane medvedgradskoga vlaste- 
linstva napadalo na ove posjede, ali kada se po Korvinovoj smrti 
njegova udova Beatrica udala (1508.) za razuzdana i mekoputna 
markeza Jurja BrandenburSkoga , slutila je gradska obdina, da joj 
glede pomenutih posjeda prijete nove borbe, pa si i toga radi od 
kralja Vladislava potvrditi dala (5. augusta 1508.) onu osudu kralja 
MatijaSa, kojom su joj Dedidi, Bitek, Crnomerci, Novaci i Savski 
brod bili dosudjeni.^ 

Bojazan se gradske obdine u brzo i obistinila, jer markez 
BrandemburSki, kao novi posjednik Medvedgrada, po^e si poput 
svojih predSastnika svojatati neko pravo na re^ene posjede. Ve«f 
godine 1509. pred banovi Gjurom Kani2anom i Ivanom ErnuStom 
po^ela je parnica medju gradskom obdinom i markezom Jurjem, te 
bude na razna ro^iSta odgadjana, napokon svedena pred sud pala- 

* Doc. 66. 



i 



Gradski posjedi: Kraljevec^ ^^^<f, Kobiljaky Sviblje i Nart, 



tina i bana Emerika Perena, koji je obima strankama urekao odrje- 
§ito sudbeno ro^iSte u osminu bogojavljenja g. 1513., i to u Zagrebu. 

Na ovo je ro^iSte poslala gradska obdina svoga punomodnika 
i odvjetnika Ivana de Mere. No kada knez Juraj, podpunih trideset 
i pet dana ofekivan od suda, niti je doSao niti je punomodnika 
poslao, to ga palatin i ban Emerik Peren na 16. februara osudi 
s ogluhe, ako svoga odsuda valjano ne opravda.^ 

Za tu osudu markez nije hajao, a jo§ manje je bio voljan 
ustupiti ove posjede gradskoj obdni. Toga radi se nastavila parnica, 
kojoj uz razna odgadjanja odrjeSito sudbeno ro^iSte bijaSe odredjeno 
na osminu bogojavl)enja g. 1517. i to pred banskim sudom. I na 
ova) sud, ko)cmu preds)eda§e ban Petar Berislavid, a prisjednici mu 
bi)ahu oba podbana: Baltazar Badan i Bolto Alapid, gradska )e 
obifina poslala svoga punomodnika Grgu Mikulida. No markez niti 
)e doSao niti )e koga poslao. Toga radi banski sud, poSto )e prema 
propisom badava izdekivao krivca Sest dana, osudio ga opet s ogluhe, 
ne opravda li svoga odsuda zakonito.' 

Dok )e markez BrandenburSki gospodario u Medvedgradu, 
dotle se )e bilo gradsko) obdini boriti protiv n)ega za re^ene n)e- 
zine pos)ede. Dr2imo, da )e, odkako )e god. 1520. markez Jura) 
zalo^io Medvedgrad Ivanu od Kolovrata, a za ^etiri godine kasni)e 
prodao ga kral)ici Mari)i, 2eni L)udevita II., gradska obcina takod)er 
imala borba za refene pos)ede^ ali su se pismeni spomeni tih 
prieporih izgubili. 

Kraljevec^ Cerje^ Kobiljak ^ Sviblje i Nart bi)ahu od va)kada 
gradski pos)edi, ali se )e glede n)ih, kako spomenuh, te^ajem XV. 
vieka gradska obdina dugo borila s kaptolom zagreba^kim, dok )e 
napokon g. 1487. na kral)evskom sudu izgubila i parnicu i pos)ede. 

Istom prve Cetvrti XVI. vieka ili na 19. )una 1508. gradska 
obdina po svo)ih izaslanicih prosv)edova pred kral)em Vladislavom 
protiv re^ene osude, te mu narofito spomenu, da )e za to izgubila 
parnicu, )er ni)e mogla pismenimi izpravami dokazati i obraniti 
svoga prava na Kral)evec, Cer)e, Kobiljak, Sviblje i Nart. To nije 
za to mogla, )er )o) za strahovlade grofova cel)skih i n)ihovih n)e- 
ma^kih pustahi)a nestalo pravnih izprava; a poSto se obdna tvrdo 
nada, da bi se one mogle pronadi, a po tom ona i parnicu dobiti, 
zamoliSe kral)a, da )e obnovi i prema tomu shodno odredi. 

* Doc. 105. 
■ Doc. 137. 



Gradski posjedi: Hrasce^ Petravina i Siljakovina, XI 



Kralj Vladislav prista na to, te odredi, da se u osmini bogo- 
javljenja sliedede godine 1509. taj posjedovni priepor medju kap- 
tolom i gradskom obdinom na banskom sudu iznovice pretrese, a 
ujedno nalo2i i ^azmanskomu kaptolu, da odaSalje svoga ^ovjeka, 
koji de s kraljevim pristavom pozvati zagreba^ki kaptol pred re^eni 
sud, i odrediti, da donese sve izprave, koje se odnose na tu posje- 
dovnu parnicu, pa da mu joSte i to jave, ako li ne dodje na sud. 
U tom de slu^aju sudci i u njegovom odsudu sudiii, kako je pravo.^ 

Ne imamo izri^nih viesti o sudu, koji bi se morao dr2ati u 
osmini bogojavljenja g. 1509., ali nam se ipak sa^uvalo pismo, iz 
koga doznajemo, da je na 7. augu^ta iste godine gradski sudac 
Ivan Po2egaj u ime gradske obdihe pred budimskim kaptolom pro- 
svjcdovao protiv kaptola zagreba^koga, koji da nepravedno u2iva 
gradske posjede Kraljevec, Cerje, Kobiljak, Sviblje i Nart, i protiv 
kralja Vladislava, koji mu je ove posjede dopitao, i proti svakomu, 
ko bi se usudio dirati u njih ili njihove usjeve pobirati.' — Ali taj 
prosvjed bijaSe uzaludan. 

HraUe^ taj prekosavski posjed, kralj je MatijaS god. 1487. u 
parnici gradske obdne sa susjedgradskimi Heningi dosudio gradskoj 
obdini. Za ono doba, dok jc Juraj markez BrandenburSki gospo- 
dario u Medvedgradu, po^eo je svojatati i HraSde, a uz njega i 
susjedni plemidi prekora^ivSi medje podeli otimati pojedine mu 
zemljiStne ^esti. Protiva takova nasilja prituiila se gradska obdina 
kralju Vladislavu, koji je na 21. juna 151 1. nalo2io protonotaru 
Franji Morav^anu, da na podlozi posjedovnih izprava i uz svjedo- 
^anstvo medjaSnika iznovice zaokru2i HraSde i da ga preda gradskoj 
obdini davSi joj pismenu predatnicu podpe^adenu banskim pe^atom.*'' 

Petrovina i Siljakovina, Ova dva prekosavska posjeda, za koja 
se te^ajem XV. vieka otimali vlasteli susjedgradski Toti i Heningi, 
dosudio je g. 1487. kralj MatijaS Ivanu Heningu susjedgradskomu, 
kao zakonitomu nasljedniku i baStiniku Tota. Ali prve ^etvrti XVI. 
vieka gradska se obdina opet digla, da si ih izvojuje i toga radi 
njezin sudac Grga na 7. septembra 1507. pred kaptolom zagre- 
ba^kim, poSto je spomenuo, kako je nekod Ivan Hening, otac umr- 
loga susjedgradskoga vlastelina Andrije Heninga, nepravednim na- 
^inom prisvojio si Petrovinu i Siljakovinu, i kako su ova dva po- 
sjeda obojica bezpravo u2ivala, a Ivan ih Hening dr2i i sadu, da, 

* Doc. 64. 

* Doc. 72. 
■ Doc. 92. 



XII Gradski posjedi: Petrovtna i Siljakovina. 



§to viSe, pripojili su ih kao sasravni diel svojim gradovom Susjedu 
i 2elinu na ogromnu gradsku Stetu. Za to on u ime gradske obdne 
prosvjeduje i proti Heningu i proti kralju Vladislavu, koji je s tim 
suglasan, i proti Sofiji, udovi Andrije Heninga, napokon i proti 
svakomu, koji bi se drznuo re(!ene posjede posvojiti ili njihove usjeve 
pobirati, a ujedno da upozoruje i sva vjerodostojna mjesta u kra- 
Ijevini, da se ne usude izdati nikomu posjedovnih izprava za Petro- 
vinu i Siljakovinu, niti ikoga u njihovo posjedovanje uvesti.^ 

Medjutim umrie Ivan, posljednji Heningovac, ostavivSi svoju 
snahu Sofiju, kao jedinu vlastnicu imanja susjedgradskih. Heningovom 
smrdu naumila se okoristiti gi:adska obdina, te odaSalje kralju svoje 
izaslanike, koji su mu na 19. juna g. 1508. izpripoviedali, kako se 
nekod gradska obdina parbila na banskom sudu s Ivanom Heningom, 
koji joj silomice oteo Petrovinu i Siljakovinu, ali da je parnicu 
izgubila samo za to, jer su joj za provale grofova celjskih sve iz- 
prave, koje se odnose na ove posjede, raztepli i poodnesli Niemci, 
i da se Ivan Hening, dobivSi tako parnicu, dao pravno uvesti u 
spomenute posjede, i da ih je u2ivao sa sinom Andrijom, a sada 
po smrti obojice, da ih Sofija, udova Andrijina, posjeduje i u2iva 
na veliku Stetu gradske obdine, koje izprave da nisu propale u 
celjskoj navali, ne bi obcina izgubila parnicu, a nada se izvojevati 
pravo, ako se parnica obnovi. Zato zamoIiSe kralja, da prema tomu 
shodno odredi. 

ObrazIo2enu ovako molbu usIiSa kralj i odredi, da se u doj- 
dudih osminah bogojavljenja prcd banskim sudom iznovice povede 
parnica proti Sofiji Heningovoj, te prema tomu nalo2i kaptolu za- 
grebaC!komu, da odaSalje svoga Covjeka, koji bi s kraljevim pristavom 
pozvao Heningovicu na ustanovljeno roCiSte pred banski sud.^ 

Ako i ne imamo viesti o tom sudu, koji se dr2ao u Zagrebu 
u osminah bogojavljenja g. 1509., no poznavajudi ondaSnJe okol- 
nosti, moiemo uztvrditi, da Je Heningovica svojim odsu^fem otezala 
rieSenJe parnice, a medjutim i umrla (oko 1522.). 

Iza njezine smrti ostale su kao baStinice tri njezine kderi, i 
to : Margareta, udata za Ivana Banfija, te Katica i Ur§a, Jedna udata 
za Ivana Dragfija, a druga za Petra Erdoda, koja se trojica digla, 
da podiele ostavStinu. Uz njih se digla i gradska obdina, koja Je 
s pokojnom Heningovicom vodila parnicu glede Petrovine i Siljako- 
vine, te Ju na kraljevskom sudu i dobila tako, da su JoJ re^eni 

^ Doc. 55. 
* Doc. 65. 



» 

Gradski poyciii: PetroiHva i Siljakoinna. XIII 



posjedi dosudjeni bili, a na 8. jula 1523. nalo2eno bi kaptolu za- 
greba^komu, da odaSalje svoga ^ovjeka, koji bi s kraljevim pristavom 
uveo gradsku obcfinu u zakoniti posjed Petrovine i Siljakovine, ne 
obzirudi se ni najmanje na prigovore Margarete Banfijice ni Ivana 
Dragfija ni Petra Erdoda.^ 

Uz prkos kraljeve osude nije gradska obdina Petrovine i Silja- 
kovine mogla zaposjesti, jer kad su ju po^etkom februara g. 1524. 
kaptolski dovjek i kraljev pristav htjeli uvesti, to ih .oruiani IJudi, 
poslani od Margarete Banfijice i njezina zeta Stjepana DecShaza, 
suzbili, a bili bi ih i poubijali, da se nisu biegom spasili. Protiva 
takova nasrtaja gradski Je sudac MihalJ s obdinskimi izaslanici Mi- 
haljem OpraSnidem, Emerikom Mikuli<fem i Markom Po2gaJem na 
7. februara pred kaptolom zagreba^kim ulo2io prosvjed, a ujedno 
prosvjedovao i protiv udove Margarete Banfijice i njezine kderi Ane, 
udate za Stjepana DeeShaza, i protiv svakoga, ko bi se usudio svo- 
Jatati Petrovinu i Siljakovinu.* 

U isto doba gradska Je obdina Javila i kralju LJudevitu II., da 
su Stjepan DeeShazi i 2ena mu Ana i punica Margareta Banfijica 
poslali u Petrovinu i Siljakovinu plemide Jakoba RoSdda i Stjepana 
Cednikovida s velikom oru2anom ^etom, koja Je ono izaslanstvo, 
§to bi po kraljevu nalogu ova dva posjeda uru^iti moralo gradskoj 
obdini, obru2ila, a bila bi ga i ubila, da se nije biegom spasilo, 
te moli u kralja zaStitu i pomo^. Prema tomu na 10. februara 1524. 
nalo2i kralj banovom Ivanu Torkvatu Karlovicfu i Ivanu Tahu, da 
u §to kradem roku Stjepana DeeShnza, 2enu mu i punicu pozovu 
preda se, da toCno od njih iztra2e o spomenutom nasrtaju, pa ako 
u istinu gradska obdna Petrovine i Siljakovine nije zaposjela, da 
Ju oni svojom vlasti u posjed uvedu.' 

Prema ovomu kraljevu nalogu odrediSe oba bana, da mali 
sudac MihalJ Jurjekovid u prisudu kaptolskoga izaslanika i kraljeva 
pristava uvede gradsku obdinu u posjed Petrovine i Siljakovine, Sto 
Je on i izveo bio, ali Jerbo Je veliki sudac MihalJ iz S«!itarjeva bio 
sklon Dee§hazu, 2eni mu i Banfijici, to Je pred banom Ivanom Tor- 
kvatom prosvjedovao proti tomu uvodu, tvrdedi, da Je nezakonit, 
Jer biJaSe obavljen bez njega i po Covjeku, koji ne biJaSe za to 
pravno ovlaSten, a napckon Jo§te, §to ova oba posjeda po pravu 
spadaju DeeShazu, 2eni mu i punici. TaJ svoj prosvjed dade na- 

* Doc. 181. 183. 

* Doc. 189. 
' Doc. 190. 



r 

XIV Gradski posjedi: Petrovina i Siljahovina, 



pisati i podkriepiti pe^atom podbana Pavla Keredenja, zahtievajud, 
da ga uru^e Dee^hazu, neka mu bude podlogom, da podigne novu 
parnicu proti gradskoj obdni.^ 

Da se Stjepan DeeShazi na podlozi spomenutoga prosvjeda 
upustio u novu parnicu sa gradskom obdinom poradi Petrovine i 
Siljakovine, svjedo^i nam odredba kralja Ljudevita 11., kojom na 
23. juna 1526. javlja palatinu Stjepanu Bathoru, te kraljevskomu 
dvorskomu sudcu Ivanu Dragfiju i Nikoli Turzu, poSto su svi spisi, 
ti^udi se Petrovine i Siljakovine, u parnici medju DeeShazom i 
gradskom obdinom uru^eni bili Stjepanu Verbecu, a od njega ih 
do sada dobiti nije bilo mogude, jerbo je, okrivljen s veleizdaje, 
usko^io, a i ina^e, poSto se gradska obdina pripravlja na obranu 
svoje tvrdje radi prietede turske provale, da se rieSenje ove parnice 
odgadja, a odgodjenom da ju i oni dr2e.' 

* Doc. 191. 
■ Doc. 199, 



^-^-M 



Gradjanstvo i gradska uprava. 

Da je na zagreba^kom Gradcu uz prasjedioce Hrvate bilo i 
doseljenika Niemaca, Talijana, Ugara, i da je tom obdinom uprav- 
Ijalo gradsko poglavarstvo t. j. sudac s osam prise2nika podevSi od 
onoga doba, kada je on poviSen na slob. kralj. grad pa sve do 
svrSetka XV. vieka, nacrtao sam §to obSirnije u prva dva svezka. 

I prve ^etvrti XVI. vieka gradsko je poglavarstvo pomno bdilo, 
da gradskoj obdni saduva sva njezina prava i sloboStine, ko)e su 
joj nekod udieljene bile, te bi za najmanju njihovu povredu tra2ila 
zaStitu od krune. 

Kada se u tom historijskom razdobju pojavili stari priepori 
medju kaptolom i gradskom obdinom, to je kaptol utu2io obdinu 
pred banskim sudom. Protiva takovoj povriedi gradskih sloboStina 
gradska je obdina prosvjedovala pred kraljem Vladislavom, a on na 
4. februara 15 14. odasla pismeni halog Emeriku Perenu, tadanjemu 
palatinu i banu, te Franji Morav^anu, prabiljefniku kraljevine Sla- 
vonije, i svim bududim banom i prabilje2nikom, u kojem, poSto je 
spomenuo, da gradska obdina po prastarom njezinom pravu, koje 
su joj udielili ugarski kraljevi, u2iva tu prednost, da, tu2i li tko 
njezine gradjane, mora ih najprije tu2iti pred gradskim sudom. A 
poSto je kaptol zagreba^ki mimoiSao ovo pravo, te ih tu2io pred 
banskim sudom, to kralj, Stujud prastaro ovo pravo, zabranjuje i 
banu i prabilje2niku, da ovu kaptolsku tu2bu odklone i svedu pred 
gradski sud.^ 

Vladislavljev nasljednik kralj Ljudevit II., poSto mu se gradska 
obdina gorko iztu2ila, da podevSi od banovanja Ivana Korvina svi 
se bani iza njega uzprkos gradskih povlastica upledu u gradske 
poslove, a gradjane i gradske stanovnike njihovi Ijudi uznemiruju, 

* Doc. 104. 



XVI Gradjanstvo i gradska vprava. 



to kralj na 2. jula g. 1520. zabrani i tadanjim i bududim banom, 
da nc smiju dirati u prava gradske obifine.^ 

Isti kralj na 22. jula 1523., poSto je i on gradsku obdinu, sve 
njezine posjede i sva njezina posjedovna prava primio pod osobito 
kraljevsko zakrilje, nala2e banu Ivanu Torkvatu Karlovidu, da ih i 
on Stiti proti svakomu, ko bi ju uznemirivao.* 

S krunom u gradskih poslovih gradska je ob<fina obdila nepo- 
sredno il pismeno il po svojih izaslanicih, a isto tako i kruna s njom. 
Ovo doznajemo iz popratnice kralja Vladislava, koju na 15. no- 
vembra 1504. uru^i gradskomu izaslaniku, a glasi: Poslaste ovamo 
k nam svoga izaslanika Tomu, koji Je i va§e pismo predao naSemu 
Veli^anstvu. Mi smo va§e pismo prouiili i razumjeli ga i na nj vam 
po istom vaSem izaslaniku odgovaramo, a hodemo, da podpuno 
vjerujeie ovomu izaslaniku, §to de vam redi u NaSe ime, te prema 
tomu da i radite.^ 

Ali za ovo zakrilje zahtievala Je i kruna od gradske obdine 
neku zahvalnost i neke obveze. Kad se god. 1506. zagreba^ki tri- 
desetari prituiili kralju Vladislavu, da ih ban Marko Horvat i nje- 
govi IJudi vele uznemiruju i progone, a tim da Je kraljevska tridese- 
tara pretrpjela na dohodcih veliku Stetu , a trpi Ju i sada, to Je 
kralj na 10. novembra nalo2io gradskoj obdini, da njegove tridese- 
tare Stiti i brani od bana i njegovih IJudi.^ 

Kada Je po^etkom g. 1508. re^eni kralj dignuo s banske sto- 
lice Andriju Bota i Marka Horvata imenovavSi novimi bani GJuru 
Kani2ana i Ivana ErnuSta, zapovjedio Je na 12. Januara gradskoj 
obdini, da, ^im novoimenovani bani sa svojimi IJudmi prispiju u 
Zagreb, da ih liepo do^eka, dostojno prime, za bane prizna i da 
se im pokorava.* 

Ne dugo za tim t. J. na 25. Januara, kada Je re^eni kralj 
opetovano Javio gradskoj obdni, da Je imenovao bani GJuru Kani- 
2ana i Ivana ErnuSta, to Je obdini ne samo strogo nalo2io, da im 
se pokorava, ved Je i zahtievao od nje, da ako GJuri Kani2anu, 
koji Je Jur poSao u Zagreb, a kad prispije onamo, ne bi htio do- 
tadanji ban Marko Horvat ustupiti bansku stolicu (premda Je to 
Cvrsto obrekao), da gradska obdina svom silom prione uz novoga 
bana i da uznastoji, da i isti zaposjedne bansku stolicu.^ 

* Doc. 165. 
« Doc. 184. 
' Doc 32. 

* Doc. 52. 
"^. S7- 

^ 59. 



Gradjanstvo i gradska uprava. 



XVII 



Kada je kralj Ljudevit II. godine 1525. udielio zagreba^ku 
tridesetarsku slu2bu Aleksiji Turzu, a to i na 12. januara doglasio 
gradskoj obdini i zagrebadkim tridesetarom, zahtievao je od ove 
obdne, ako se ovdjeSnji tridesetari ne bi htjeli s dobra pokoriti 
re^enorou Turzu, da ga obdina, kada ju ili on ili njegov izaslanik 
zamoli za pomod, svom snagom pomogne, da poprimi upravu za- 
greba^ke tridesetare i njezinih podruinica.^ 

Kako je s kraljevi, tako je i s banovi nastojala gradska obdna, 
da izbjegne svakomu i najmanjemu sukobu, dapa^e njezina je bila 
jedina te2nja, da s banovi u slozi 2iv]. Primjera radi spominjem 
ovaj slu^aj. Kada je god. 1518. tadanji ban Petar Berislavid ne ka- 
zavSi nikomu otiSao s budimskoga sabora, koji se ondje dr2ao o 
Gjurgjevu, a s toga odlazka poSto su mnogi zloglasni Ijudi pronieli 
lafljive viesti o banu, da je naime radi zlih djela pao u kraljevu 
nemilost, a toga radi budud da su hrvatski neki plemid odkazali 
banu svoj posluh, odkazala mu ga je i gradska obdina. Ali poSto 
se ona u brzo o protivnom uvjerila, to je odmah odaslala banu 
svoje poslanike, koji su ju pred njim imali opravdati za ovaj njezin 
postupak i uvjeriti ga o njezinoj nepokolebivoj odanosti i vjernosti, 
te mu od strane obdine obredi i to, da ako bi s vremenom stvorila 
se u zemlji i stranka, koja bi banu bila protivna, da se gradska 
obdina takovoj stranci nikada pridru2iti ne de; dapa^e da de ona 
vaviek stojati uz bana i podupirati ga. Na takovu izjavu porudo je 
i ban obdini, da joj njezin dotadanji dn opraSta i sa svoje strani 
obri^e, da de svimi mogudimi sredstvi braniti i Stititi gradsku ob- 
dinu i pojedine gradjane i njihovu imovinu.' 

Gradska je obdina osim sloboStina o svojoj neodvisnoj upravi 
i obdinskom imutku, koje je, kako netom spomenuh, savjestno ^uvala 
i branila, imala je i drugih povlastica, a nad njimi bditi i neo- 
skvmjene ih potomstvu predati, bila je takodjer du2nost gradskoga 
poglavarstva. 

U takove povlastice ubrajao se oprost od pladanja kunovine, 
te izvanrednih nameta i pristojba, koji joj oprost udielio kral) Ma- 
tijaS na 20. maja g. 1472., a potvrdio joj ga kralj Vladislav na 
30. marta god. 1505.' 

Cim je iza smrti Vladislavove zasjeo ugarsko- hrvatski priestol 
Ljudevit II., gradska ga obdina, koju su kraljevski porezovnici po^eli 

* Doc. 194. 

» Doc. isi 152. 153. 

• Doc. 37. 



XVIII Gradjanstvo i gradska uprava. 

siliti, da plada izvanredne namete i kojekakve pristojbe, smjerno 
zamolila, da joj viSe re^enu oprostnu povlasticu potvrdi. Gradskoj 
se molbi odazove kralj te joj na 31. maja g. 1517. istu iznovice 
odobri i prizna, a ujedno nalo2i i tadanjemu banu Petru Berisla- 
vidu, te vrhovnomu svomu rizniCaru Pavlu, prepoStu sv. Sigismunda, 
i svimkolikim poreznikom, da se ne bi usudili utjerivati u gradske 
obdine ikakovih pristojba ili izvanrednih nameta.^ 

Ovoj povlastici sli^na bijaSe i druga povlastica ili oprost od 
zalazine banske t. j. od prinosa za uzdrfavanje bana i njegovih Ijudi. 
Na naro^itu molbu gradskoga poglavarstva gledom na taj oprost 
kralj je Vladislav na 30. marta g. 1505. nalo2io banom Andriji 
Botu i Franji BalaSi i njihovim podbanom, da bilo oni ili njihovi 
Ijudi ne smiju dirati u gradske povlastice, a naro^ito da im nije 
slobodno zahtievati od gradske obdne nikakove zalazine, te da u 
onom slu^aju, kada sa svojimi Ijudmi dodju i odsjednu u gradskoj 
obdni, svojim vlastitim novcem da podmiruju sav troSak i za sebe 
i za svoju pratnju.* 

JoSte jedan slufaj spomenuti nam o tom. Kada je naime go- 
dine 15 18. tadanji ban Petar Berislavid u ime nameta i zalazine 
nepravednim postupkom §to iz crkvenih zaklada a Sto opet od po- 
jedinih gradjana utjerao do 300 for., gradska se obdina radi takove 
povrede svojih povlastica pritu2ila kralju Ljudevitu II. Kralj na 
31. augusta javljajud banu, kako je gradska obdina od vajkada 
oslobodjena od pladanja raznih pristojba, izvanrednih nameta i 
zalazine , u kojem ju pravu i on 2eli netaknutom ostaviti , ukori 
bana, §to se usudio utjerati re^enu nov^anu svotu, te mu strogo 
zabranjuje, da se u budude ne usudi dirnuti u gradske povlastice, 
ved da pusti gradjane u miru. ' 

Akoprem je gradska obdna prosta bila od pristojba, izvan- 
rednih nameta i zalazine, ali dr2avni porez du2na je bila pladati i 
u ratno doba slati u vojsku svoje valjano naoru2ane Ijude i potre- 
bito streljivo. Kada se godine 1525. pronesao glas, da <fe Sulejman 
na ^elu ogromne vojske krenuti iz Carigrada u Ugarsku, kralj Lju- 
devit II. zapovjedio je gradskoj obdini, da u ime obrane poSalje jedan 
svoj veliki top s 50 kugalja, i potrebnim barutom i koli i s meStrom 
bombarda (top2ijom), a povrh toga joSte da za kraljevske topove 
dade i dva centa baruta. No poSto se uvjerio, da i sam grad nije 
siguran od turske navale, pa da de re^enu ratnu zalihu i sama 

^ Doc. 141. 

* Doc. 38. 

* Doc 154. 



Gradjanstvo i gradska uprava, XIX 



obdina nu2dno trebati za svoju obranu, to ju pismom od 23. aprila 
oslobadja od poSiljanja spomenute zalihe, ali joj ipak strogo nala2e, 
da svoju utvrdu juna^ki brani.^ 

PoSto je u istinu sliedede godine (1526.) Sulejman provalio u 
Ugarsku, gradska je obdina stavila u zajedni^ku vojsku fetrdeset 
valjano naoru2anih pjeSaka i poslala Sest konja, da topove vuku. 
Da se §to vi§e vojske sabere, proglasio je ban Franjo Badan ob^i 
ustanak. U tom ustanku sudjelovati bi inoralo i gradsko pu^anstvo, 
no poSto ga gradsko poglavarstvo uvjerilo, da.je obdna zadovoljila 
vojnoj du2nosti, a i sama je izvr2ena provali turskoj, pak da za 
slu^aj navale ne ostane bez Ijudi, to ju ban oslobodio od ob^ega 
ustanka. ^ 

I Krsti Frankopanu, doSavSemu s vojskom u Zagreb, da pri- 
tefe u pomo(^ kraljevoj vojsci, zagreba^ki gradjani za obskrbu vojske 
uzajmiSe dvie stotine dukata, a gradska mu ob(^ina obrekla, da de 
mu ustupiti i nekoliko puSaka, ^im joj za to stigne kraljev nalog.' 

Gradsko je poglavarstvo osim toga, da ste^e zakrilje u krune, 
a prijateljstvo u banova, te osigura svoje povlastice, nastojalo joSte 
i o tom, da se u gradskoj ob(^ini, koja je te^ajem dva vieka s naj- 
bliiim susjedom kaptolom u zadjevici iivjela radi priepornih po- 
sjedovnih medja, takovi priepori jedno^ a za vieke odstrane. Prema 
tomu odasla gradsko poglavarstvo pofetkom februara god. 1523. 
svoje poslanike u Kri2evce k banu Ivanu Torkvatu, koji su mu 
dojavili, da, kako sada gradska ob(^ina u2iva podpun mir, a ne 2eli 
da se 'poremeti, scieni, da je od prieke potrebe, da se opet oni 
njezini posjedi, koji s kaptolskimi medjaSe, iznovice obadju i novimi 
medjami okotare, te su zamolili bana, da on taj razvod povjeri 
kaptolu fazmanskomu, kao vjerodostojnu mjestu. Ban usliSa njihovu 
molbu i na 5. februara pisa re^enomu kaptolu, da na taj razvod 
odaSalje svoga fovjeka, koji si neka uzme za pristava ili Nikolu 
sa Psarjeva, ili Pavla i Ivana s NespeSe, ili Ivana Parisa s Adamovca, 
ili Gjuru Barbari(^a s Jasenovca, ili Ivana §ampa s Topli^ice, pak 
da iznovice obadju susjedne gradske i kaptolske posjede, da na 
mjestih, gdje uztreba, postave nove mejaSe, a napokon da svakoga, 
ko bi tomu razvodu protuslovio, pozovu na banski sud u dojdudh 
osminah Bogojavljenja.* 

* Doc. 196. 
■ Doc. 202. 
' Doc 204. 

* Doc. 177. 



XX Djelokrug gradskoga tastupsiva, 

Ovomu banovu nalogu bez sumnje bijaSe udovoljeno. 

Osobito je joSte bdilo gradsko poglavarstvo, da u sl. kralj. 
gradu slobodno upravlja bez iCijega tudjega i najmanjega utjecaja. 
Nekako zadnje desetine XV. vieka neki Domko Perovi(^ kao gradski 
sudac posvojio si kudu Kate Ba^anke i njezine djece Tome, Franja 
i Ane, ali je radi pofinjene nevjere istu kudu u brzo i izgubio. Po 
pravu ova bi kuda, ne nadje li joj se zakonit vlastnik, morala pri- 
pasti kraljevskomu iisku, ali se podigli Badani i zamolili g. 1496. 
bana Ivana Korvina, da im tu kudu, jer je njihova bila, povrati. 
Ban nalo2i gradskoj obdni, da pronadje, jesu li u istinu Badani 
pravi vlastnici te ku^e : ako jesu, da ih uvede u njezin posjed. Kada 
se nije moglo temeljito dokazati pravo vlastniCtva Badana, to je ban 
ku^u poklonio nekomu krznaru Iliji, koji je u njoj osnovao krz- 
narsku radionicu. Ne dugo zatim umre re^eni Ilija, imenovavSi za 
oporuCne ovrSitelje krznare Mihalja i Petra i svoga zeta Valentina. 
Sada se opet dignu Domko Perovid, te mimoiSav gradski sud, obrati 
se na kaptolski, te pred Stjepanom kanonikom lektorom zahtievaSe, 
da mu pomenutu kudu kao bivSu njegovu svojinu opet povrati. 
Protiva takova postupka reCeni su ovrSitelji oporuke prosvjedovali 
pred banom Ivanom Korvinom, a taj na 20. augusta g. 1501. za- 
povjedi kanoniku lektoru Stjepanu, da se ne upuSta u rjeSavanje 
toga priepora, jer to nije crkveni, ved svjetovni priepor, a takov da 
spada samo pred gradski sud; ako ima Perovi(^ kakovo pravo na 
spomenutu ku(^u, neka ga tra2i u gradskoga suda.^ 

Ovo samostalno pravo sudstva priznavao je gradskoj obdini 
i ban Petar Berislavi(^, kada ju je na 30. oktobra g. 1519. zamolio, 
da Sto prije rieSi parnicu, koju pred gradskim sudom vodi njegov 
rodjak Nikola Zem^e, a rieSivSi parnicu da odmah i provede osudu 
tu2itelju u prilog.* 

Gradskomu samo poglavarstvu kako je pripadalo pravo primiti 
koga u gradjane i nastaniti ga u gradskoj ob(^ini, tako je imalo i 
pravo odpustiti koga iz ob(^ine. Godine 15 13. neki gradski kova^ 
Valentin odlu^o je izseliti iz gradske ob(^ine i naseliti se na kojem 
posjedu Gjure markiona BrandenburSkoga (po svoj prilici u Va- 
ra2dinu), te se i obratio na samoga markiona, koji je rado na to 
pristao, da, odredio mu i zemljiSte, na kojem bi se nastanio, Ali 
poznajud markio pravo gradske obdne o izseljivanju njezinih sta- 
novnika, pisa joj iz Vara2dina na 18. maja, te ju moli, da ona u 

* Doc. 9. 
' Doc 160. 



Djelokrug gradskoga zastupstva, XXI 



§to kra(^em roku pozove preda se sve du2nike Valentinove, utjera 
od njih dug i da mu novce uruCi; a usrdno ju napokon moli, da 
istomu Valentinu, premda bi po pravu mogla uzkratiti, dopusti, da 
se iz gradske ob(^ine sasvim izseli. ^ 

Pod nadzorom gradskoga poglavarstva stojao je obrt i trgo- 
vina. Kada su g. 1521. zagreba^ki ostrugari, bravari i cestari t. j. 
meStri, koji su ma^eve kovali, zapustivSi svoje posebne zanatlijske 
bratovStine ili zadruge, spojili se u jedan zajedni^ki ceh, a za nj 
uzajmili pravila kri2eva^koga ostrugarskoga ceha, no Stujud ob- 
^insko pravo, zamolili su gradsko poglavarstvo, da im refena kri2e- 
va^ka Statuta prihvati, odobri i za njihov novi ceh potvrdi. Gradsko 
im je poglavarstvo re^ena Statuta doista potvrdilo, ali i pridodalo 
po pripadajudem si pravu, da od spomenutih meStara, premda razna 
obrta, koji ipak sada sa^injavaju jedan zajedni^ki ceh, da meStri 
jednoga istoga obrta, ako bi s vremenom za2eljeli zasnovati svoj 
poseban ceh, da im je slobodno, ali da ^e i za taj vriediti re^ena 
Statuta. • 

I nad trgovinom je gradsko poglavarstvo uiivalo vrhovni 
nad^or, }er, kako demo niie spomenuti, kada progovorimo o trgo- 
vini, ono je strogo bdilo, da bude trgovina slobodna t. j. da se 
Stuju povlastice udieljene gradskim trgovcem, po kojih su opro- 
§teni, da od svoje robe ne pladaju nigdje ni maltarine ni brodarine. 
Kada je svrSetkom XV. vieka gradska ob^ina izvojevala pravo po- 
biranja gradske pijacovine, prozvane kne2ije, to je nastojala, da 
trgovinu §to [viSe svede na gradski trg, te je prema tomu, kako 
demo ni2e navesti, stvorila g. 1508. i odredbe, po kojih bijaSe gra- 
djanom zabranjeno prodavati ili kupovati robu na kaptolskom trgu.' 

Akoprem je gradskomu poglavarstvu jedna od glavnih du2nosti 
bila, da sa^uva obdinsku posjedovnu cjelokupnost, to je kadSto, ako 
sc nadalo probitka za obdinu, i pojedina zemljiSta prodavalo u ko- 
rist gradske blagajne. Na 8. maja god. 1509. prodalo je obdinsku 
sjenoko^ krznaru Gjuri KuSidnu i njegovim potomkom za 3 for. 
u zlatu, i tom ga sgodom oslobodilo od pla^anja ob^inskoga ^in2a 
od nje. * 

Godine pako 15 17. na 31. januara gradsko je poglavarstvo 
obdinsku §umu GoranS^icu u Prekri2ju prodalo za 4 for. u zlatu 

* Doc. 107. 
' Doc. 169. 
" Doc. 68. 

* Doc. 69. 



XXII Djelokrug gradskoga zastupstva, 

seljaku Gjuri Preksavcu, te ga ujedno oslobodilo, da od nje nc 
pla^a dn2a. ^ 

Ne samo za ob^inske posjede brinulo se gradsko poglavarstvo, 
ved i za posjede pojedinih gradjana i toga radi bijaSe ono i grun- 
tovna oblast, i toga radi svaka se posjedovna prodaja ili zamjena 
pred njim morala obavljati. Obavljala se tako, da je prodavalac 
morao poglavarstvu pokazati izpravu, da je posjed, koji prodaje, u 
istinu kupio i da je pravo njegovo vlastni^tvo. Nije li imao pismena 
dokaza, morao je dovesti svjedoke, a naro^ito one gradske sudce 
(ako su 2iv}eli), pred kojimi je taj posjed i od koga kupio, pa istom, 
kada se to svjedoci, dokazalo, gradsko je poglavarstvo pristalo na 
prodaju, uru^ilo kupcu novu gruntovnu izpravu, koju je i u gradsku 
gruntovnicu dalo unesti. 

Ovomu imade u ovih spomenicih vi§e primjera. God. 1501. 
na 12. januara pred gradskim je poglavarstvom Jelka udova uzdara 
Bla2a svoju drvenu kudu i nuzgredne sgrade prodala novomu gra- 
djaninu Marku Severu za 5 i pol for. u zlatu, a istom prigodom 
prodala je re^enomu Severu i Ana udova Pavla literata svoj vrt 
za jedan i pol forinta. * 

God. 1504. na 25. juna Ursula, kdi Martina StanSe, a 2ena 
seljaka Gjure, pred gradskim je poglavarstvom prodala za 6 for. i 
60 nov^. jednu ^esticu svoga baStinskoga trsja Matiji saVrhovaca.^ 

Na 29. januara 1505. javlja gradsko poglavarstvo i posvjedo- 
Cuje, da je prebendar stolne crkve Nikola Simunovi(i, dok je joSte 
2ivio, nekoje svoje baStinske zemlje, le^ede u gradskoj obdni na 
mjestu Cirkvi§(iu, prodao krojaCu Martinu Radlinu za 5 for. * 

Iste godine na 20. oktobra Ivan Sinek i Jelka udova Matije 
Skriljaka, gradjani iz podgradja ili SoStarske ulice, kao ovrSitelji 
ustmene oporuke literata Mihalja Malca, javljaju pred gradskim po- 
glavarstvom, da su dvie iestice zapuStena trsja, koje je joSte Makev 
otac kupio od nekoga Kokota, prodali gradjaninu Petru Iliikomu 
za Cetiri i pol for., a dobljeni novac da su namienili za izpokoj 
pokojnikove du§e tako, da se pokrije 2upna crkva sv. Margarete. ^ 

God. 1507. na 16. oktobra pred gradskim su poglavarstvom 
Agneza udova Petra Keleminca i njezine kderi Jelka, Kata i Dora 

* Doc. 138. 

* Doc. 13. 
" Doc. 28. 

* Doc. 34. 
» Doc. 45. 



Djelokrug gradskoga zastupstva, XXIII 



prodale Emeriku Mikulidu starijemu sudcu za deset for. svoju ora- 
nicu od detiri rali. ^ 

Pred gradskim poglavarstvom svjedo^i na lo. januara 1508. 
bivSi gradski sudac Ivan, da se za njegova sudfevanja pred njim 
kao sudcem izjavio pokojni Gjuro, zet StaniSin, da je svoju Sumu, 
leiedu u gradskom podruiju, prodao za tri for. Fabijanu Milinu. • 

Iste godine na 5. maja literat i bivSi sudac Emerik Mikulid 
javlja gradskomu poglavarstvu, da je svoju oranicu od Sest rali 
prodao krznaru Mihalju za 16 for. u zlatu. ^ 

Sliedede godine 1509. na 16. maja pred gradskim poglavar- 
stvom postolar Nikola je CavIovi(^ svoj pusti grunt u SoStarskoj ulici, 
sadr^avajudi pol kudiSta (media curia) uz suglasje susjeda prodao za 
tri for. svomu rodjenomu bratu postolaru Tomi i njegovoj 2eni 
Kati kao novim gradjanom. ^ 

Gradski stanovnik IIi)a s CirkviSda doveo je pred gradsko po- 
glavarstvo na i . februara g. 1 5 11 . svoje svjedoke i tuj izjavio, da 
je prije nekoliko godina, za sud^evanja naime Fabijana Carena, 
kupio za §est for. od Valentina Petka jedno trsje i neSto Sume u 
Vrhovcih, i da je to u istinu Petkovo bilo, podastro je gruntovnu 
Petkovu izpravu ; kada su mu svjedoci posvjedo^ili, da }e on Petku 
re^enu svotu podpuno izplatio, dalo mu je gradsko poglavarstvo 
gruntovni list na viSe reCeno trsje i Sumu. ^ 

God. 15 17. na 2. januara pred gradskim poglavarstvom javlja 
Ivan uzdar 1 2ena mu Kata, da su prodali svoje trsje za 1 3 for. u 
zlatu Bla^u §poraru i 2eni mu Margeti. ^ 

Mihalj OpraSnid, bivSi sudac, na 14. januara g. 1520. pred 
gradskim poglavarstvom svjedo^i, da je proSle godine ili za njegova 
sud^evanja doSao pred njegc^ Fabijan Milin, te mu ustmeno javio, 
da je gradskomu stanovniku Iliji s CirkviSda prodao za 5 for. svoju 
Sumu u Vrhovcih, zatim da je istomu Iliji prodao i svoju ku(^u 
s nuzgrednimi sgradami i vrtom za tri for. u zlatu i da mu je 
kupac Ilija ukupnu svotu toCno izplatio. Na takovo svjedoCanstvo 
izdalo je gradsko poglavarstvo pomenutomu Iliji gruntovni list. ' 

* Doc. 56. 
» Doc. 58. 
3 Doc. 61. 

* Doc. 70. 

* Doc. 87. 

« Doc. 136. *~ 

' Doc. 163. 



XXIV Djehkrug gradskoga zastupstva. 



Kada je god. 1523. gradjanin Ivan Zovinovid svoju troSnu i 
nedogradjenu kudu, koja je stojala uz ku^u Emerika Mikuli^a, za- 
mienio 8 istim Mikuli^em, koji mu je ustupio za nju pet rali zemlje 
u Ilici, te Sumu Doktorov^icu i doplatio mu joSte 35 for. ; a poSto 
su na tu zamjenu pristali i susjedi, to ju obojica prijavila na i. 
februara gradskomu poglavarstvu, a i ono je to potvrdilo i izdalo 
za to gruntovnu izpravu.* 

Iste godine, kada je re^eni Mikulid na svojem posjedu Vr- 
hovcih izkr^io Sikaru i Sumu, a tu kr^evinu, koja je bila tako pro- 
strana, da bi se na njoj sagraditi mogla i ku^a s nuzgrednimi zdanji, 
prodao za osam for. novim gradjanom Marku Vu^idu i 2eni mu 
Ursuli u tu svrhu, da ondje sagrade ku^u, dojavio je to gradskomu 
poglavarstvu i zamolio ga, da to odobri i dopusti, da Vu^id ondje 
sagradi ku^u. ^ 

I prazne gruntove, koji su izumr(^em svojih vlastnika proSli u 
kraljevsko dobro, bili oni s vremenom komu darovani, vaviek se 
to dojavilo gradskomu poglavarstvu, a ono bi istom tada novoga 
vlastnika uvelo u posjed. Bilo je to god. 1508., kada je vojvoda i 
ban Ivan Korvin nekomu Han2u slikaru darovao jedan prazan grunt 
u gradskoj obdini, a to )e doglasio i gradskomu poglavarstvu i za- 
tra^io u njega, da novoga vlastnika uvedu u zakoniti posjed, §to 
je poglavarstvo i izvelo na 8. marta iste godine. ' 

Veoma va2na zadada, koju je izvr$ivalo gradsko poglavarstvo, 
bija$e sudstvo^ i to mu je pravo neovisno bilo o i^ijem tudjem uplivu 
nad gradjani i gradskimi stanovnici ne samo u gradjanskom po- 
stupku, ved i u prekrSajih i u karnih poslovih, dapa^e tu je imalo 
i pravo ma^a t. j. smjelo je izred osudu na smrt. 

I prve Cetvrti XVI. vieka u prestupcih i karnih stvarih sudilo 
se kako i u XV. vieku, §to se obSirno nalazi opisano u II. svezku 
ovih spomenika na str. LXIV — LXX. Bududi da se postupak u ovom 
razdoblju nije ni u ^em promienio, to o njem ovdje ne ^emo ni 
govoriti, ve(i upudujemo na pomenuto mjesto. 

* Doc. 176. 
« Doc. 180. 
' Doc. 25. 



Javne sluzbe. 



U javne slu2be, koje su Ijudi naukom usposobljeni a viSimi 
povlasticami ovlaSteni obavljali u Zagrebu, ubrajamo lie^nike i javne 
bilje2nike. 

U drugom svezku ovih spomenika (str. LXXIV) spomenuo sam 
lie^nike, koji su te^ajem XV. vieka i u gradskoj i u kaptolskoj 
oblasti brinuli se oko zdravlja pu^anstva. U prvoj ^etvrti XVI. vieka 
ne ima sumnje, da nije joSte 2ivio u Zagrebu »egregius medicinc 
Dr. Henricus Alemanus*, koji bi dozvan ovamo god. 1492., a kaptol 
mu dozna^io petdeset dukata godiSnje nagrade, a uz njega bio jd 
joSte i »egregius dominus Jacobus Dr. in med]cis«, koji se g. 1504. 
spominje kao svjedok, pred kojim se je na gradskoj viednici Jakob 
Flicz odrekao svake tra2bine na posjcd Marince, ostavljeni remet- 
skomu samostanu.^ — Ovaj Jakob bijaSe prije toga kraljevim lie^- 
nikom »phisicus regie Maiestatis«, te je bez dvojbe sa vojvodom i 
banom Ivanom Korvinom doSao u Zagreb, gdje se o2enio sa Milicom 
i kupio si posjed u Vrhovcih. Po§to se isti god. 1523. spominje 
kao bivSi »condam«, to je umro ili ove i koju godinu prije. 

Ostali lie^nici nisu nam poznati, ali da ih je bilo, nema 
sumnje. Zagreb bijaSe sielo i vojvode i banova i biskupa te kaptola 
i drugih odliCnika, pak i samo gradsko poglavarstvo radi ^este kuge, 
trgovinom unesene ovamo iz turskih strana, a naro(!ito god. 1511., 
bijaSe prinu2deno pobrinuti se za lie^nike.' 

U to doba lie^ilo se takodjer i po stanovitih pravilih, kojih 
se valjalo dr2ati, hode li tko ostati zdrav. Takova pravila bijahu 
stvorena na Ijekarskom u^iliStu u Salernu, odakle bijahu unesena i 
k nam, a naro^ito po zagrebadkih kanonicih, koji su ondje udli 
lie^ni^tvo. Da budu poznata i vanjskomu stanovnidtvu, a naroCito 
sve(^enstvu, bijahu tiskana pridodana mjesecoslovu misala biskupije 

* Doc. 29. 

• Doc, 90. 



XXVI Javne sluibe: Ljeinicu 



zagreba^ke godine 151 1. Ovdje se pod svakim mjesecom nalazl u 
latinskih stihovih takovo zdravstveno pravilo ili uputa o ^uvanju 
zdravlja.^ Pravila su ovaka: 

U sieHnju: Probavljivim i toplim se jelom hrani; poslije obroka 
umjereno pij, ali ne pij medice ; kupaj se slobodno i puStaj si 2ilu. 

U veljadi: Potajna groznica rado se radja, ali itl je svladati 
umjerenim jelom i pi^em; ^uvaj se nahlade, puStaj na palcu krv, 
sisaj sit meda, jer de ti izliediti prsa. 

Oiujak prouzrokuje proljcv i razne bolesti. Uzimaj probav- 
Ijiva jela i pe^ena; zdravo se kupati, ali ne odviSe; ne. puStaj 2ile 
niti pij mnogo. 

Travanj u proIje(^u ima najve(^u vlast, jer oiivljuje sve, te se 
i pori u ^ovjeku otvaraju, tielo podnje svrbjeti, a krv se umna- 
2ati, zato ^isti si utrobu i puStaj 2ilu. 

U svibnju ^isti utrobu, puStaj 2ilu i u toplom se kupaj, jelo 
da ti je toplo sa zadnbom, a u pi^e mieSaj 2alfiju i benediktu.* 

. U Hpnpi Skodi narodom pide medice i ne pij neoble2ana piva, 
da ti ne naudi kolera; hrani se salatom i zelenilom, te pij vodu 
na taSte. 

U srpnju tko 2eli biti zdrav, neka ovaj pokuSa liek : ne puStaj 
si 2ile i trbuh ne obtereti pi^em ; spavaj malo, ne kupaj se nipoSto, 
pij svje2u vodu, jedi ^eSanj i kadulju. 

U kohvozu da budeS zdrav, ovaj je liek : tielo da miruje, kloni 
se 2ege, a okani putena dru2enja ; niti se kupaj niti mnogo jedi ; ne 
^isti utrobe i ne stavljaj rogova. 

U rujnu zdravo je jesti zrelo vode, kruSke moCene u vinu i 
kruh s kozjim sirom ; ugodno je pide koprivina voda ; pu§taj 2ilu i 
jedi zadnjeno povrce. 

Listopad pru2a ti vino i divlja^i, pti^je meso i domadu perad ; 
pa ako li je i zdrava, ne obtereti njom 2eludac, jedi je slobodno, 
ali ne odviSe. 

Studenog mjeseca lie^i se nahlada (rheuma) i svaka zarazna 
bolest, mani se kupelji i putena dru2enja, pij umjereno i puStaj 2ilu. 

U prosincu toplo se odjeni, ^uvaj se prehlade, puStaj 2ilu na 
glavi, ne kupaj se, pij umjereno, ali toplo pide. 

Ti indi zdravstveni propisi preporu^aju najviSe umjereno jelo 
i pi^e, te kupanje i puStanje 2ile. 

* Pag. 265—286. 

* Benedicta » Ugopas, trifoliam humile, hiratski zefja noga, vrst djeteline, 
Uk koja Bieloatenac Teli : »StanoYito Tra^tro auprot boli kostene t, j. koga kostil bole,€ 



Javne sluibe: Javni biljeinici, XXVII 



Uz lie^nike bilo je i ranarnika, koji su slomljena uda ravnali 
i vezali, zube vadili i krv puStali. 

Javnih biljeznika (imperiali auctoritate notarius publicus, ta- 
bellio publicus) kako je bilo u XV. vieku (sv. II.), tako ih nalazimo i 
prve ^etvrti Sestnaestoga vieka, a u tu slu2bu obavljahu i svedenici i 

« 

svjetovnjaci. U ovih se listinah njihov djelokrug razno spominje. 
Godine 1500 Andrija Alfonso Thuz, prepozit zagreba^ki i glogov- 
ni^ki, pred svjedoci i javnim biljefnikom Stjepanom, sinom Grginim, 
sa Badina, svedenikom biskupije zagreba^ke, u kaStelu Glogovnici 
na^inio je svoju oporuku, koju je taj javni biljefnik i podpisao i 
svojim biljefni^kim znakom (signum notarii) podkriepio. Njemu za 
trud zapisao jc re^eni oporudtelj 10 for. ^ 

Kada je god. 1502. plemid Andrija Krajadd u Prugovcu pred 
domadim 2upnikom Dominikom i svjedoci pismenom oporukom, 
koju je re^eni 2upnik pisao, ostavio prebendarskomu sboru neke 
znatne zapise, to da bude ta oporuka tvrda i valjana, dao ju je 
prebendarski sbor prepisati po javnom notaru Ivanu, sinu Benkovu, 
iz Pade2a, svedeniku biskupije zagreba^ke. ^ 

Isti Ivan sa Pade^a kao javni biljeinik potvrdjuje god. i504«, 
da je oporuka plemkinje Margarete Mik^eva^ke sa hrvatskoga jezika 
glagolskim pismom pisana to^no prevedena na latinski; dok drugi 
javni biljeinik Bernardo, sin Petrov, iz ModruSa, na istoj oporuci 
jamd svojim podpisom, da je napisane u njoj zapise odobrio Dr. 
Andrija, kanonik i kaptolski vikar biskupije zagrebaCke. ' 

Na gradskoj viednici god. 1504. javni bilje2nik Toma Ster- 
likar iz Hardtlanda, svedenik biskupije oglajske, pred svjedoci sa- 
stavio je i podpisao izpravu, kojom se gradjanin Jakob [Flicz od- 
rekao prava na posjed Marince, koji je Margareta Mik^eveika opo- 
ru^no ostavUa remetskomu samostanu, koji mu se u to ime obvezao, 
da ^e podmiriti lieiniike troSkove za pokojnicu. — Istom sgodom 
i na istoj izpravi obvezao se i gradjanin Mihalj OpraSnid, da de 
svake godine o Svicdnici toCno pladati remetskomu samostanu i for. 
najamnine za samostanski dudan.^ 

Na izpravi, kojom je god. 1505. kanonik Dr. Andrija, kap- 
tolski vikar, nalo^io bio 2upniku sisa^komu i pe§<feni^komu, da od 
njihovih 2upljana ili utjeraju neke zapise prebendarske, ili da ih, 

* Doc. 2. 

* Doc. 16. 

■ Doc. 24, 

* Doc. 29. 



XX VI II Javni biljdnict. 



ne bi li hajali za to, pozovu pred njegov sud. PoSto se pako radi 
2etve sud nije mogao dr2ati, to je kaptolski vikar odredio, da se 
poslije svrSene 2etve parnica iznovice povede, a tu se podpisa i 
javni bilje2nik kanonik Matej.^ 

Isti kanonik Matej, sin Grgin, iz Gjurgjevca, kao javni biljeinik 
prisustvovao je sudu i podpisao osudu, kojom biskup Luka skida 
s lektorata kanonika Stjepana, jer je pokrao ostavStinu kanonika 
Pavla SiS^ana; a budud da je ta osuda va2na bila, podpisa ju i 
drugi javni bilje2nik Gjuro, sin Stjepanov, iz PraSnice, dapa^e pod- 
kriepi ju svojim podpisom i tred javni bilje^nik Ivan, sin Benkov, 
iz Pade2a. * 

Kada su god. 1 5 1 1 . ovlaSteni od rimske stolice Alberto Kasuh, 
prepozit zagreba^ki, i Dr. Andrija, prepozit ^a^manski, ukinuli kap- 
tolsku 2upu sv. Emerika prenesav ju u napuStenu crkvu sv. Marije 
i odredili, da se crkva sv. Emerika sruSi, a na njezinu mjestu po- 
dignu kule za obranu stolne crkve, tu su odluku podpisala i dva 
javna biljeinika, Martin, sin Mihaljev, iz Obeda, i Matija Klementov 
iz Sredice. ' 

Godine 15 16. dao je sbor prebendarski po javnom bilje2niku 
Bla2u, sinu Franjinom iz gprnjih Zdenaca, prcpisati i ovjeroviti 
osudu kaptola zagreba^koga, kojom se u sporu kupaliStnom medju 
ovim sborom i Dimitrom, prepozitom sv. Marije, odredjuje, da par- 
bene troSkovc jedna i druga stranka jednako nosi,^ a prilo2iv§i taj 
ovjerovljeni prepis svomu prizivu na rimsku stolicu glede iste ne- 
pravedno izre^ene osude, taj svoj priziv dao sbor podkriepiti pod- 
pisom javnoga bilje2nika Stjepana, sina Matijina, iz Lepsinca.^ 

Ovaj javni bilje2nik Stjepan iz Lepsinca u spomenutom sporu 
glede prebendarskoga kupaliSta, (koji je spor trajao ciele godine 15 16.) 
u to je doba slu2beno uredovao za jednu i drugu stranku. Po njemu 
i prepozit Dimitrija nezadovoljan viSe reienom kaptolskom osudom 
prizvavSi se na papina legata, kardinala i ostrogonskoga nadbiskupa 
Tomu BakaCa, podpisati dao svoj priziv. ® Pred istim javnim bilje2- 
nikom i prebendarski dekan Mihalj Berlek pro^ita prcd stolnom crkvom 
sborov priziv na rimsku stolicu i pribije ga na glavna vrata stolne 

* Doc. 42. 
' Doc. 49. 

' Doc 96. 

* Doc. 123. 

* Doc. 124. 

* Doc. 125. 



Javni biijeinici. XXIX 



crkve ; ^ napokon mjeseca decembra i. g. dao je u toga bilje2nika 
prebendarski sbor prepisati i njegovim bilje2nidkim znakom pod- 
kriepiti ne samo odluku rimske stolice, kojom se odredjuje, da 
nastali spor radi kupaliSta medju prebendarskim sborom i prepo- 
zitom Dimitrijem rieSe kanonici ^azmanskoga kaptola Mihalj, cantor 
i Matej custos, ved i poziv ove dvojice kanonika sudaca, kojim 
nala2u nekojim ^upnikom, da prepozita pozovu pred njih na sud 
u dan, za koji su mu ozna^ili ro^iSte. ' 

Ostalo slu^beno djelovanje javnih bilje2nika te^ajem prve ^e- 
tvrti XVI. vieka nije nam poznato. 

* Doc. 128, 

• Doc. 135. 



Obrt i trgovina. 



Kakovi su u Zagrebu, od kako mu se za proSlost to^nije znade 
pa sve do svrSetka XV. vicka, bili obrtnici, i kako su se iz njihovih 
obrtnih zadruga ili bratovStina razvili cehovi, pa koje je pravo nad- 
zora nad obrtom pripadalo u to doba gradskomu poglavarstvu, spo- 
menuo sam u prva dva svezka ovih povjestnih spomenika. 

S razvijanjem cehova druge polovine XV. vicka, kojim bi)a§e 
kraljcvskimi povlasticami udieljena samouprava u stvarih obrta, 
bijaSe magistratska vlast spram njih doduSe njeSto stegnuta, ali joj 
se ipak uviek priznavalo pravo nadzora. 

U koliko se znade, od zagreba^kih su obrtnika prvi osnovali 
posebne cehove SoStari, a odmah uz njih krznari, iizdari i reme- 
nari, kojim je jednim i drugim cehovska pravila potvrdio kralj 
Matija§ g. 1466. U ceh ovih potonjih obrtnika pristupiSe g. 1480. 
i sedlari, §to je jo§ iste godine reCeni kralj odobrio. 

Prve ^etvrti XVI. vieka po^eli su se obrtnici i drugih zanata 
skupljati u pojedine cehove, pa kako se tada cehovi sve vedma raz- 
vijali, to su im i Statuta ili pravila bila razvijenija i obSirnija, kako 
to opa2amo u novom cehu zagreba^kih ostrugara, bravara, kova^a 
i cestara (t. j. obrtnika, koji su ma^eve ili no2e pravili). 

Njihov Statut nije bio doduSe stvoren u Zagrebu, a niti za 
zagreba(!!ki ceh, ve^ ga je god. 15 10. za kraljevanja Vladislava II. 
odredio palatin Emerik Peren za kri^evaiki ostrugarski i bravarski 
ceh, ali ga je godine 1521. doslovce usvojio i pomenuii zagre- 
baCki ceh. 

Takovo usvajanje inogradskih cehovskih Statuta ne bijaSe tada 
niSta neobiCno, jer imademo primjera, da su obrtnici jednoga grada 
stvaraju(^i svoj ceh, nisu li do tada imali kakovih obrtni^kih pra- 
vila, uzajmljivali pravila ili Statute od sli^noga ceha drugoga grada. 
(God. 1559. ^* P^* vara2dinski ceh uzdara, Stitara, sedlara, lu^ara, 
kopljara i krznara usvojio je Statuta zagreba^koga ceha krznara. 



CeAirvi. 



xxxf 



uzdara i sedlara, £to !h je potvrdin kralj MatijaS g. 1466.; a g. 1 
vsrafdinski su SoStan primiti itaiuTa zagrebaCkoga SoSiarskoga ceba 
\z godioe 1466.) 

PoSto je, kako rekoh, gradskomu poglavarstvu pripadato pravo 
nadzora tiad cehovi, to i zagrebai^ki oslrugari, bravari, kovafi i 
cescari, ako su usvojili i po vtadi odobreaa Slaluta slifnoga im kri- 
Jevaikoga celia, oisu ih bez naroiitoga dopuStenja domaiega grad- 
skoga pogtavarslva smjeli upotrcbtiavaii, pa toga radi na 3. maja 
god. 1521. zamotise ladanjega gradskoga sudca Stjepana Mihaljc- 
vi<:a i gradsko zastupslvo, da im za njihov ceh fci^ena kriZevaOba 
Statuta odobri i potvrdi. Gradsko je poglavarstvo njihovoj molbi 
zadovotjito. 

Toike viie reienoga usvojenoga kri2evaCkoga Slaiuia za zagre- 
bafki ceh oslrugara, bravara, kovafa i cesiara ove su : 

1. Kad u gradu bude izabran novi sudac i novo zastupstvo, 
tada £e se morati majstori ovoga ceha sakupiti u sjednicu na ure- 
feni dan i na odredjeno mjesio, i ovdje izabrali otmenije me£tre i 
odaslali ih pred izabranoga gradskoga sudca i zastupsivo, da im se 
poklone i zaprisegnu, da ie savjeslno bdjeti nad tim, da obrtaici 
ovoga ceha svoj zanat valjano rade. 

2. Zaieti ti koji kalfa postali majstorom i stupiti u ceh, treba 
da svoju ietju pismcno saobifi cehu i da dokaje, da je sin zako- 
nitih i poStenih rodilelja i da je nekoliko godina bezpriekorno i 
valjano odstu2io u svoga majstora. Ceh 6e ga na to proglasit 
meSirom i primiti u svoju zadrugu, ali tt lakov mladi majstor u 
10 ime poCasliti svc majstore, koji su u cehu, jednim zajuiarkom, 
prozvanim >uiina«, i jednim objedom, a povrh loga ptaliti u cc- 
hovsku ladicu iri forinia za cehovski ottar. — Ofeni li kalfa udo- 
vicu mujsioricu, ili majstorov sin kao izuCeni katfa uzme za 2enu 
kier majstorovu, ovi ie morati majstore podvoriii samo zajutarkom 
i objedom, a u cebovsku tadicu platiti jedan forint i pol. 

3. Tko nije flan ovoga ceha, ne smije samostalno u gradu 
radiii robe, kakovu radc maistori, koji su u cehu; pronadju li maj- 
stori lakova prestupnika, neka mu zapliene svu zalihu robe, koja 
bi se u njega naSla, od koje zapljetie polovina da je gradskoga 
sudca, a druga da se potovina obrali na korist cehovskoga ottara. 
Na isii neka se na<:in poslupa i proti svakomu inostrancu majstoru, 
koji bi, izuzevii safamsko doba, trgovao po gradu robom, kakovu 
izradjuju maistori ovoga eeha. 

4. Svakoga mjeaeca da se na odredjeni za to dan na cehov- 
skom oltaru tha jedna sv, misa na i,'a«t bl. dj. Marije, kojoj mora 



XXXII CehovL 

prisustvovati svaki majstor od po^etka do svrSetka. Ne dodje li tko 
k misi, a svoga odsuda ne.bude mogao valjano opravdati, da plati 
globu; ^etvrt marke za vosak. Poslije mise morat de se majstori 
sabrati u ceh i ondje razpravljati o stvarih, koje se ti^u njihova 
zanata. Tom sgodom da svaki majstor u cehovsku ladicu plati ^etiri 
dinara; cehmeStri ne pladaju niSta u cehovsku ladicu, ali su za to 
du2ni svakoga mjeseca jednom bar obad sve majstorske radionice 
i pregledati, da li valjano rade. Ne bude li radjeno djelo valjano, 
da ga uzmu i razbiju, a takova majstora fuSara neka ceh globom kazni. 

5. Nijedan majstor ne smije kupiti sve 2eIjezo, koje se na 
sajam doveze, ved mora prije o tom upitati c^hmeStre, a ako mu 
ovi dopuste, tada ga neka kupi, pa ako li je voljan, i drugim maj- 
storom razproda. Prestupnika protiv te odredbe neka ceh kazni 
prema prestupku. 

6. Nijedan majstor ne smije k sebi vabiti sluge drugoga maj- 
stora, obedajudi mu ili vedu pladu ili sli^no §to. Tko bi takovo 
§to pokuSao, toga neka ceh globi u jednoj forinti za oltarni vosak. 
JoSte da nijedan majstor ne smije pod kaznom od jedne forinte 
primiti u svoj posao onoga kalfu, koji bi zavadiv se sa svojim go- 
spodarom napre^ac otiSao od njega. Majstor pak, koji bi onomu 
kalfi, §to je uvriedio ceh, dozvolio, da u njega radi, morat tt za 
takov prestupak moliti ceh za oproStenje i platiti jedan for. za vosak. 

7. Nijedan majstor ne smije dr2ati vi§e od dvie kalfe; no ako 
gradski majstori ne bi imali dovoljno posla za doma^e i pridoSle 
kalfe, tada onaj majstor, u koga bi narufeno bilo mnogo robe, mo2e 
bez svakoga prigovora dr2ati i vi§e kalfa. Nijedan takodjer meStar 
ne smije imati vi§e od dva Segrta, i to tako, da kada jedan §egrt 
stojed pol godine u nauci, svrSi ju, tada istom slobodno mu je 
uzeti u nauku i drugoga Segrta. Kada uzme majstor Segrta u nauku, 
da se najkasnije za mjesec dana s njim pogodi, i tada da ga u 
prvom cehovskom sastanku majstorom predstavi. 

8. Nijedan pako kalfa, ako nije majstor u cehu, ne smije izvan 
grada raditi majstorske radnje, ako mu gradski majstori ne dozvole. 
Tko bi se usudio to po^initi, da se takov nikada ne smije primiti 
ni u majstorski ceh ni u zadrugu kalfa, dok se ne pokori odluci 
majstora. Pokori li se, neka mu cehovski majstori sude, ali kod 
takova suda ne ^e smjeti pri.sustvovati ni jedan kalfa. Bude li koji 
majstor voljan svomu kalfi, p&l: mu propusti, da se sam pogodi za 
izradbu kakova djela, za to vrieme ne smije taj kalfa o\\€\ od svoga 
majstora. 



Cehovi. XXXllI 

9. Po^ini li koji majstor ili kalfa zlobnom nakanom i naumice 
kakovo umorstvo, ili se zate<!e na kakovom bezdjelu ili razbojstvu, 
taj se bez milosrdja izkljuCujc za vjc^na vremena iz ceha. 

10. Kada cehmeStri sazovu sastanak cehovski, na nj neka svaki 
majstor glavom dodje, a koji se valjano ne izpriCa, platit de za prvi 
put jednu marku za vosak, za drugi put dvie marke, a za tredi da 
se izkljud iz ceha, dok ne obre^e, da de se pokoriti odluci cehov- 
skoj, ali prkos neka novcem podmiri. 

11. Uvriedi li u cehovskom sastanku majstor majstora krup- 
nimi i nedednimi rie^mi, da plati Cetiri marke za vosak, i to svaki 
put, kada uvriedi svoga druga. 

12. Pozove li gradski sud i zastupstvo radi gradskih potreba 
cehmeStre preda se, morat de idi, nu poslije toga neka odmah sa- 
zovu ceh i neka mu nalog sud^ev priob<fe. Koji cehmeStar toga ne 
bi udnio, da plati jedan forint za cehovski oltar. 

13. Umre li majstor ili kalfa, svaki majstor sa 2enam i svi 
kalfe da mu dodju na sprovod, a kada ga pokopaju, svaki majstor 
mora dati u cehovsku Skrabljicu jedan nov^i<f, a toliko i kod po- 
greba kalfina. Umre li pako sin ili kdi majstorova, poslije pogreba 
stavit it svaki majstor samo pol nov(!i<fa u cehovsku §krabljicu. 

14. Nijedan majstor da ne primi zloglasna kalfe ili kalfe za- 
natu nevjeSta; u^ini li to, platit tt deset fertonah (dvie i pol marke) 
globe za vosak, a morat tt, joSte i ceh zamoliti za oproStenje. 

15. Vabi li koji majstor u svoj dudan ili javno ili potajice 
kupca, koji je u drugoga majstora hotio kupiti robu, da takovu 
prestupniku ceh odmjeri globu. 

16. Samo majstori mogu suditi o dugu, koji je udinjen na 
robi; ali tada samo, ako ne nadmaSuje svote od ^etiri forinta. 

17. Dodje li u grad strani kalfa, da ovdje radi, du2ni su do- 
madi kalfe takovoga gosta primiti i odvesti ga u nastaniSte (Herberg). 

18. Umre li oienjen majstor, to tt ostali majstori ostavljenoj 
udovi dozna^iti vjeSta kalfu; koji de joj, dokle bude udovica, uprav- 
Ijati zanatom; ali za to vrieme, da se oboje dudoredno vladaju. 
Uda li se pako udovica za majstora inoga zanata, tada se taj kalfa 

\ poslovodja neka odstrani. 

19. Udari li ceh globom kojega majstora, a on bi se tomu 
opirao i psovao, to takov nie smije imati kalfe u svojoj radionici, 

\ dok se ne pokori cehu. Prkosi li pako tvrdovrato globi, da se iz- 

klju^i iz ceha i da mu se i samomu zabrani raditi na zanatu, dok 
l" ae nc pokori. 



v; 



i 



3 



XXXIV CehovL Slikaru Rezbari, 



20. Opsuje li ru2no kalfa kojega majstora, majstoricu ili obitelj 
i ne zadovoljivSi uvriedjenim otidje iz grada, da se za njim na sve 
strane poSalju tjeralice, da ga nigdje u zanat ne primu. 

21. Radi li kalfa za svoga majstora marljivo i vjeSto, majstor 
pako slu^ajno osiromaSi i ne mo2e ga izplatiti, da ga robom odSteti. 

22. Uzme li koji majstor za dnevni^ara suradnika (aprodianum) 
drugoga majstora i dade mu raditi, da se i takov majstor i dnevni^ar 
izklju^e dotle iz ceha, dok ne zamole oproStenje; jedino samo 
majstori mogu im oprostiti. Napokon: 

23. Usudi li se koji majstor ili kalfa bilo u cehu bilo izvan 
ceha ove ustanove metati na ruglo, za svaki put da plati globu od 
dvanaest fertonah ili tri marke za vosak. 

OdobrivSi zagreba^ko gradsko poglavarstvo ova Statuta prido- 
dalo im jo§te i ovo : Ako bi se koji od re^enih ostrugara, bravara, 
kova^a i cestara, koji ukupno sada sa^injavaju jedan ceh, s vre- 
menom odvojio, te htio stvoriti poseban za sebe ceh, da mu je slo- 
bodno, ali da se po re^enih statutih mora upravljati.^ 

Poput gradske obdine, koja je udieljene joj povlastice ^esto 
iznovice po kraljevih ili banih dala potvrdjivati, obi^avali bi to isto 
i cehovi raditi. Tomu za primjer budi, §to je god. 1504. SoStarski 
ceh zamolio vojvodu i bana Ivana Korvina, da mu potvrdi cehovske 
povlastice, koje mu god. 1466. podielio kralj MatijaS. Vojvoda im 
je usliSao molbu i potvrdio povlastice na ii.aprila re^ene godine.' 

Prve ^etvrti XVI. vieka nalazimo u Zagrebu uz obrtnike i 
umjetnika i to : slikara. U ra^unih kaptola zagreba^koga ' spominje 
se god. 1503. neki slikar imenom Hans, komu je tadanji kanonik 
custos izplatio ^etiri for., §to je naslikao kazala za uru stolne crkve. 
Ovaj slikar bijaSe bez dvojbe dosta znatan i uva2en umjetnik, poSto 
mu je na naro^iti nalog vojvode i bana Ivana Ivana Korvina na 
8. marta 1504. poklonilo gradsko poglavarstvo jedno prazno kucno 
zemljiSte, Ie2e(^e na sjevernoj strani tik do njegove kude. ^ 

Uz pomenutoga Han2a spominje se god. 1520. i neki Petar, 
koji ne bijaSe samo slikar, ved i rezbar (pictor et sculptor), koji je 
izrezao klup pred novim oltarom sv. Emerika u stolnoj crkvi, obo- 
jadisao ju i s tri urezane slike (intarsio) ukrasio. ^ 

* Doc. 169. 

* Doc. 27. 

' Act. Cap. ant. fasc. loi. nr. ii. 

* Doc. 25. 

* Doc 261. 



Knjigovtitvo. Trgovalke fimlaitKe. 



XXXV 



I 

I 



ViSe u umietnike nego li u obrtnike mo2emo ubrojitt i knjigo- 
veic (ligator librorum), a takav spominje se u Zagrebu god. 1515. 
neki Pavao, koji je imao svoju ku£u u Opatovini, a vrt u LaSkoj 
ulici. > Obretom bo tiska ne samo da se unosite knjige u Zagreb, 
ve^ je za biskupiju zagreba^ku bio tiskan u Mletcih (1510.) njezin 
misat. Vezanje tiskaniti knjiga ubrajalo se tada u umjeinost, poilo 
se U 10 doba na izvaujske korice, obavite ko2om, utiskavale osim 
raznih ornamenaia il sHke glasovilih Ijudi ili prizori iz biblije, a 
Cesto i mitologije. 

Knjigove2u Pavla, koji je, kako rckoh, imao vrt u LaSkoj ulici, 
(a poSto taj vrt bijafe neko<i svojina gradjanina Vilhelma,) usudili 
bismo siaviii ga u srodstvo s gradjatiinom Ivanom Muerom, koji je 
na svoj troSak dao tiskatt u Mletcih zagrebaCki misal, )er je i on 
imao za 2enu kifer lakodjer gradjanina Vilhelma; odr2i ti se ta 
slutnja, to bi ova dvojica, Pavao, kao knjigave2a, a Ivan Mtier, kao 
nakladnik pomenuloga misala, bili ortaci. 

ProgovorivSi tako o obrtu za prve L"etvrti XVI. vieka, reifi mi 
je koju 

O Ir^evini, Ako je irgovina u obfe i stojala pod zaStilom 
krune, to je ipak posebice gradskomu poglavarstvu pripadalo pravo 
nadzora, le je prema tomu stvarato cjenike za robu, da ne bude 
preskupa, bdjelo, da bude roba zdrava, a ijto je i za tim, da se i 
komunikacija ne otegoti, koja je dakako u ono vrieme bila jedioo 
moguda na kolih iti konjih, kako to spomeouh u prva dva svezka 
ovih povjesinih spomenika. 

Iz_jibm2be gradske obt^ine, kada je na..22_i£biuara g. t^Si. 
utuZita aaborvi driiinomu li ZagreLni (sv. II. Doc. 334.) neke pte- 
miiie, koji uz prkos pnvlaitica, danih zayrcbaCkim trgovcem, zahlie- 
vahu od njih maltarinu i brodarinu, moitmo predofiti onodobnu 
cesiovinsku mre2u, kojom se zagrebaCka irgovina uvozila u razne 
krajeve. Ta je mre£a bila na Rieku, na Bakar i na Senj; za lim 
u Zagorje, u Stajersku, u Kranjsku, u Podravinu, Mostavinu, Po- 
savinu, danasnju Banovinu i u Bosnu. 

Kako jt;_zagrcbai-'ku irgovinu Stitila l^runa syg d& t»riatka XV. 
vieka, spoinen UQ aam takodjer u f ryanjih svezcih, a sada mi je reii, 
kako je bdjela nad njom prve i^etvrti XVI. vieka, za Sto imademo 
dosta dokaza. 

Na 5. mana god. 150^. kratj je Vladislav zabranio svim ple- 
midem, koji imaju malte, da od zagrebafkih trgovaca ne smiju ta- 

' Doc (is 



XXXVI TrgovaHke povlastice i tegobe, 

htievati maltarine, a niti plieniti ih radi nepla(^ene malte, jer da 
je nalo2io banom, podbanom, velikim 2upanom i sudcem, da zagre- 
ba^ke trgovce protiva prestupnika svimi sredstvi brane. * 

Kada se iste godine protiva toga ogrieSio Andrija Hening su- 
sjedgradski, koji iivMtx tada u zavadnji s gradskom ob(^inom, i oteo 
pod Susjedgradom radi uzkra(^ene maltarine jednomu gradjaninu 
sve ulje, vriedno dvanaest for., drugomu pako morske ribe u vried- 
nosti od sedamnaest for., a napokon tredemu zaplienio dvadeset i 
Sest volova, udnjena je Ijuta povreda povlastica. Te2ku ovu po- 
vredu gradskih povlastica dojavila je gradska ob<fina kralju Vladi- 
slavu, koffi ukorivSi pismom od 15. augusta Andriju Heninga za- 
htievaSe, da on bezodvla^no povrati gradjanom, §to im je nepra- 
vedno oteo; ne mo2e li oteto u naravi vratiti, da ih novcem odSteti, 
a u budude da odustane iSto zahtievati u ime maltarine, a nekmo 
li ih plieniti. PokuSa li jo§ jednom, to de kralj ovlnstiti gradjane, 
da se sami oru2ani proti njemu brane. ' 

Istim na^inom na 12. novembra prekorava kralj grofa Ferdi- 
nanda Frankapana i sestru mu Beatricu, udovu Korvinovu, Sto je 
grof zaplieniD marvu i robu zagrebaCkih trgovaca, a nije je vratio, 
kako bi je morao povratiti, i §to je kneginja Beatrica iza smrti 
svoga mu2a na svojih posjedih nepravedno po^ela zahtievati i silo- 
mice pobirati maltarinu od zagrebaCkih trgovaca. Bududi da kralj 
ne 2eli, da bi gradjani liSeni bili onoga, §to im je zaplienjeno, nala2e 
im, da odustanu od pobiranja maltarine, a §to su zaplienili da po- 
vrate ili novcem nadoknade, jer de u protivnom slu^aju i sam se 
pobrinuti, da se gradjanom dade zadovoljStina. ^ 

Godine 1507. na 7. juna kralj Vladislav javljajud banom: 
Andriji Botu i Marku Horvatu te Emeriku HaSagu, prabilje^niku 
kraljevine Slavonije, da su mu se pritu2ili gradjani zagreba^ki, kako 
mnogi plemidi AvitCx malte, uz prkos gradskih sloboStina zahtie- 
vaju maltarinu od njihove trgovine, to im nala2e, da u njegovo ime 
zabrane svim plemidem, da od zagreba^kih trgovaca uzimaju mal- 
tarinu, a koji se tomu ne bi pokorili, da ih u prvih sudbenih 
osminah pozovu preda se na sud. ^ 

Deset je godina nakon toga proteklo, kad god. 15 17. na pri- 
tu2bu zagreba^kih trgovaca kral) Ljudevit II. na 14. juna izdade 

* Doc. 36. 

* Doc. 43. 
' Doc. 46. 

* Doc 54. 



TrgovaHke povlastice i tegobe, XXXVII 



proglas na sve plemi(^e, koji imaju malte, da se ne usudjuju od 
zagreba^kih trgovaca zahtievati nikakove maltarine, i da je zapovjedio 
velikim 2upanom i sudcem, da de proti onim, koji bi prkosni bili, 
svom strogosti postupati. ^ 

Za dvie godine poslije t. j. na 2. jula g. 15 19. isti je kralj 
zabranio svim plemidem po Ugarskoj, Slavoniji i Hrvatskoj, od 
zagreba^kih trgovaca zahtievati kakovu maltarinu i nalo2i banom, 
da one malte, na kojih bi se od zagreba^e robe maltarina pobi- 
rala, osvoje za krunu. * 

Ne dugo za tim na 9. septembra, poSto se kralju Ljudevitu II. 
pritu2ili gradjani zagreba^ki na bana Berislavida i njegove Ijude, 
koji ih raznimi nameti tla^e i tako mu^e, da nisu sigurni izvan 
grada svojom trgovinom izad i njom na raznih tr2i§tih kruh za- 
slu2iti. Kralj kori bana za to i to tim ja^e, §to on na tolike kra- 
Ijeve opomene ba§ niSta ne haje, premda bi kao ban bio du2an 
Stititi gradjane, a ne odustane li od toga, da tt, kralj prisiljen biti 
upotriebiti i najstrofa sredstva, kojimi tt ga prisiliti, da Stuje gradske 
sloboStine. * 

Sliedede godine 1520. na 2. jula, kada su u kralja Ljudevita IL 
zamolili gradjani zagreba^ki, da ih Stiti u njihovu pravu oprosta 
od maltarine proti nekojim plemi(^em, koji ne obzirud se na to 
pravo zahtievaju od njih maltarinu na njihovih posjedih i gradovih. 
Narodto su se tu2ili na kardinala Tomu Bak^a^a, koji kod svojih 
gradova Jastrebarskoga i Okida, za tim na Gjuru markiona Bran- 
denburSkoga, koji kod Krapine i Rakovca, te na Jelu Frankapanku, 
koja kod Samobora, i na priora vranskoga, koji kod Bo2jakovine, 
na Heninga, koji kod Susjedgrada, a napokon na plemide Brada^e, 
koji kod Kri2evaca i Bjelovara zahtievaju od njih maltarinu. Toga 
radi nala2e kralj banom, da u njegovo ime zabrane svim tim ple- 
mii^em i njihovim Ijudem ubirati od robe zagreba^kih trgovaca 
ikakovu maltarinu. ^ 

Godine 1521. na 29. maja opet zabranjuje kralj Ljudevit II. 
Ivanu Kosackomu, kastelanu medvedgradskomu ; Lovri, Stjepanu, 
Ivanu, Emcriku i Gjuri Brada^em, te kastelanom u Susjedgradu, 
Samoboru, Rakovcu i Bjelovaru; duhovnim dostojanstvenikom, svim 
plemidem i svim maltarom u kraljevini, da se ne usude pobirati 

* Doc. 142. 
» Doc. 158. 
' Doc. 159. 

* Doc. 166. 



XXXVIII TrgovaHke pavlastice i tegobe, 

maltarine od zagreba^ke robe ; ne pokore li se, da tt, naIo2iti banu, 
da ih on silom prisili. ^ 

Isti dan, ali posebnim pismom kori kralj i grofa Ferdinanda 
Frankapana, Sto nije povratio trgovcem zagreba^kim 54 vola, Sto 
ih je silomice oteo, a bio bi ih jur morao vratiti, jer ga je ^esto 
opominjao; a ima li on pak kakav zahtjev na gradjane, neka to 
sudbeno tra2i. Ne u^ini li toga, to de kralj nalo2iti banu, da 
proti njemu postupa. ^ 

Kada je na 15. jula g. 1523. potvrdio kralj Ljudevit II. po- 
vlasticu kralja MatijaSa, kojom su zagreba^ki trgovci po cieloj kra- 
Ijevini oproSteni od maltarine, ^ za tjedan je dana izdao o tom dva 
naloga, }edan na bana Ivana Karlovida, kojim mu nala2e, da strogo 
bdije nad tom gradjanskom povlasticom; a drugi na sve duhovne 
dostojanstvenike, grofove, barune, plemi(^e, kastelane, podkastelane 
i njihove ^inovnike, kojim im zabranjuje od robe zagreba^kih trgo- 
vaca ubirati maltarinu.^ 

Na 8. augusta g. 1524. pi§e kralj banovom Ivanu Karlovidu 
i Ivanu Tahu, da Stite gradjane zagreba^ke proti svakomu plemidu, 
koji bi tra2io maltarinu od njihove robe;^ a napokon na 23. juna 
g. 1526. isti Ljudevit II. udjeljuje im podpunu vlast, da u njegovo ime 
postupaju protiva svih onih plemi(^a, koji od gradjana zagreba^kih 
utjeruju maltarinu od robe, kojom trguju. ^ 

Akoprem je, kako rekosmo, zagreba^ka trgovina stojala pod 
zaStitom krune, ali iz ovoga, Sto netom spomenusmo, uvjerismo se, 
da su zagreba^ki trgovci imali trgujudi silnih pote2koda i to radi 
pladanja maltarine i brodarine, poradi ^esa su im ^esto robu za- 
plienili ili posve posvojili. Ali bilo je i drugih nesgoda, koje se 
spominju u onodobnih gradskih spomenicih, gdje se veli, da su im 
robu ili pokrali, ili trgovce prevarili. Bilo je i slu^ajeva, da su ih 
putem hajduci napali, pa u okrSaju s njimi mnogi je trgovac 2i- 
votom platio. 

Kako je nesigurno bilo tadanje trgovanje, osim ovoga, §to 
navedosmo u ovih spomenicih, nalazimo jednu viest, koja nam 
javlja, da se roba trgovca gradjana pravednika plienila za nepravdu 
ili grieh kojega njegova sugradjanina. Emerik Terek, ban stolno- 

Doc. 170. 
Doc. 171. 

Doc. 182. 
Doc. 185. 186. 
Doc. 192. 
Doc. 200. 



Gradski zakon o trgu, XXXIX 



biogradski, imao je na zagreba^kom Gradcu kudu, koju mu, ne zna 
se za Sto i na koji naCin, oteo trgovac i gradjanin Ivan 2ivan. Da 
dodje Terek opet do svoga vlastni<!tva, pismeno se zagrozi 2ivanu 
na 4. januara g. 1511. ovako mu poru^ujud: Akoprem bi mu za 
u^injenu nepravdu mogao sada zaplieniti njegovu robu, koja je u 
Budim prispjela, ali toga radi staroga prijateljstva za sada ne de 
u^initi; no ako li mu ne vrati kude, to tt on svaku zagreba^ku 
robu, bila njegova ili tudja t\m se prvom sgodom u Budimu nadje, 
silom oteti i tako svoju Stetu nadomjestiti. ^ 

Osim krune i gradskomu je poglavarstvu du2no8t bila bdjeti 
nad trgovinom, a naro^ito gradskom, a osobito nad trgom. Kako je 
ona ovu svoju du2nost vrSila i kakove je borbe imala do svrSetka 
XV. vieka s kaptolom zagreba^kim, spomenuo sam potanko u prvom 
i drugom svezku ovih spomenika. 

Po^etkom XVI. vieka, kada je kaptol zagreba^ki znatan dio 
svoga gradskoga pijacovinskoga dobitka morao ustupiti gradsko) 
ob(^ini, da si tu Stetu svoju naknadi, radio je svimi sredstvi, da gradsku 
trgovinu svede na kaptolski trg; no gradsko je poglavarstvo g. 1508. 
kao uztuk tomu ovako zaklju^ilo: 

1. Svaki trgovac, koji bi (izuzev sajamno doba) svoju robu 
ili nosio ili vozio na kaptolski trg, da za prvi prestupak plati jednu 
marku globe, od koje da polovinu ima sudac, a polovinu obdina, 
a toliko isto da plati i za drugi prestupak. Ne utjera li sudac te 
globe ili bude li mlitav, da ju sam plati u korist obdine. 

2. Nijedan gradjanin ili gradski stanovnik pod globom od 
jedne marke, da ne kupuje ni na kaptolskom trgu niti izvan gradske 
ob(^ine nikakova 2ive2a kao : mesa, zobi, pilida, gusaka, jaja i sli^no, 
izuzevSi sieno, drva, daske, kruh i vino. 

3. Nijedan gradski stanovnik, pod re^enom globom, da se ne 
usudi kupovati po ku<fah ili u dudanih ribu i ostale potrebStine za 
ku(^u, wtt da mora kupiti na gradskom trgu. 

Taj zakon ve2e i one, koji stanuju u podgradju ; istu de globu 
platiti morati i onaj, koji bi drugomu naru^io, da takove stvari 
kupi za njega. 

4. Nijedan gradjanin, ni ikoji gradski svedenik il prebendar pod 
globom od pet maraka, da ne dozvoli tudjemu trgovcu u njegovu 
podrumu ili u kwtx izkladati i pohranji-vati vino. Ne bude li sudac 
bdio nad tim, da sam globu plati. ^ 

* Doc. 86. 

• Doc. 68. 



XL Mjera i vaga, Novac, 



\z ovoga se zaklju^ka zaoStri spor medju kaptolom zagre- 
ba^kim i gradskom obdinom, o kojem demo progovoriti ni2e, gdje 
bude spomena o kaptolskom trgu. 

O mjerah i vagi vriedi ono isto za prvu ^atvrt XVI. vieka, §to 
spomenusmo kod XV. vieka u II. sv. spomenika. 

Novac. Prve ^etvrti XVI. vieka kolao je u Zagrebu novac, 
kovan u Ugarskoj, i to: zlatni floren, i srebreni dinari (denarius 
hungaricalis) ; a za sitan novac slu2ili su bakreni denari, kovani u 
Be^u (denarii wiennenses, ili nigri), a narod ih nazvao >bed«. 

Kao nominalni novac spominje se joSte >marka< i >pensa<- 
(Sv. II. str. XCV.) 



■♦ • »■ 



Gradski zivot i obicaji. 



Ako u ovih spomenicih i nema obilnih viesti o gradskom 
2ivotu i obi^ajih, ali ipak iz ono malo, §to nam se sa^uvalo u opo- 
ruci zagreba^koga prepozita Andrije Alfonza Thuza, ^ te plemiifa 
Andrije KrajaCida * i Margarete MikCeveCke, ^ zatim u popisu ruha 
i dragocjenosti Ursule, udove krojaCa Tome, * a napokon iz inven- 
tara kaptolske ubo2nice sv. Jelisavete, mogli bismo ne§to o tom 
spomenuti. * 

Nema sumnje, da je tedajem vremena i uplivom tudjih doselje- 
nika na zagreba^kom Gradcu ponestalo nekih starih obi^aja, a po- 
javili se novi. Mogli bismo uztvrditi, da se u XVI. vieku sve vedma 
i ve(!ma po^eo gubiti onaj stari hrvatski obi(!aj, naime na vazam 
ona igra tuckanja s obojenimi jaji ; a uvodjenjem novoga oru2ja 
puSaka prestajalo vje2banje gadjanja strelicama u niSan ; jedino 
paljenje kriesa o Ivanju na Markovu trgu i tom prigodom gostba 
na gradskoj viednici, sa^uvalo nam se joSte u XVI. vieku. 

O noSnji, pokucstvu i uresih mo2emo §to iz sliCica, koje su 
nam saCuvale onodobne bogoslu2ne knjige, §to iz redenih oporuka 
i popisa koju progovoriti. Na tih slidicah ved se odielom luCe na- 
rodnosti, n. pr. Hrvat nosi crveno, a kadkada i modro odielo; na 
nogama mu visoke 2ute Ci2me, a uzke crvene hla^e ukraSene su 
mu sa strane modrim ili zlatnim rubom ; uz struk pristala mu surka 
crvena ili modra s gumbarskimi puceti, a prepasan je Sirdkini gum- 
barskim pojasom, na glavi mu je kalpak; dok Niemac nosi crne 
cipele, na nogama hlade svietlo-smedjc, uz struk zobun sa Sirokimi 
a zavrnutimi rukavi, ovratnik biel, a na glavi taman SeSir, kojega 
se prednje krilo visoko di2e iznad ^ela. 

* Doc. 2. 
« Doc. i6. 
" Doc. 24. 

* Doc. 85. 

* Doc. 100. 



XLII Gradski zivoi i obiHaji, 



Osobita noSnja u bogatijih i otmenijih bijaSe §uba, duga^ka 
haljina s rukavi vedinom od plavetne ^ohe podstavljena krznom. 
Krzno bija§e ili kunino (suba mardurina, suba subducta pellibus 
mardurinis) ili drugo koje krzno (suba dorsina, suba ventrina, suba 
de pellibus variolinis dorsis). Za podstavu su upotrebljavali jo§te ili 
crveno ili crno sukno (suba rubeo harvazio tecta, suba nigro cen- 
dato subducta). Haljinac bijaSe ve^finom crven (toga de scarleth). 
Gradjani su nosili crne kabanice (palium nigrum), a glave pokrivali 
kalpaci ili od samura (pileum de pellibus sabellicis) ili od drugoga 
krzna (pileum de variolinis) ili kape. 

MuSkarci, koji su pasali sablju, nosili su ju (osobito imudniji) 
na bogato ureSenom pojasu (baltheus cum argento dispositus), a i 
korice sabalja bijahu skupocjene (reservaculum ad frameam de pur- 
puro deaurato) ; nosili su i buzdovane (cambuca ferrea). 

Ako se polazilo kamo na put, to se potrebito odielo i stvari 
spremale u velike putne torbe (bursae magnae). 

Od 2enskoga odiela spominju se opledki od finoga platna, a 
u bogatijih skupocjeno vezeni i dragulji ukraSeni (camisie mulieres 
de sindone, oppletcha, cum gemmis preciosis), zatim rubci crveni 
ili modri, takodjer bogato ureSeni i protkani (sudaria flavei (rubri) 
coloris, preciosis rebus, gemmis, ordinata et contexta). O^enjene gra- 
djanke pokrivale bi glavu pe^om (peplum), koja se niz vrat spu- 
§tala, a djevojke su nosile na glavi bogato vezene parte ili po^elice, 
ili su kosu vezale ^esto i bogatim upletnjakom ili ^eSljem (crinalia 
gemmis preciosis decorata et deaurata), a ^esto utakle u kosu zlatnu 
ili srebrenu iglu (acus argentei desuper deaurati), oko vrata ovile 
su koraljni kralje2 (legibulum de chachedonia) ili zlatan \^is£\t (mo- 
nilia deaurata) ; na prstih prstenje zlatno ili pozlaceno (anuli de auro 
puro cum lapidibus preciosis, ili anuli de argento deaurati), a na 
rukama bogatim su bile skupocjene narukvice. 

Imudniji bi nosili na prsima u srebrenoj okrugloj kutijici visedi 
na veru2ici tako zvani JagnuS (agnus dei) t. j. od pape posvedeni 
vosak sa slikom janjeta, ili kri2i(fe sa mod svetaca (reliquiae cum 
catenis de argento cum imagine crucifixi, cruces ad conservandas 
reliquias de argento). 

BogataSi dakako da su udobnije ^ivjeli i pokudstvo im bilo 
rezbarske radnje kao klupe i stolice, a i te bijahu ko2om obSivene 
i sagovi pokrivene (tapetha), d^, i skupocjenimi sagovi (tapes cum 
gemma preciosa), dok u gradjana bijahu stolarske radnje ili boja- 
'^^«ane ili jednostavne. U imu(^ni)ih stolno posudje, kao 2lice, no- 



Gradski iivot i obiiaji, XLIII 



2evi, vilice, vr^evi, ^aSe bijahu srebrene (cochlearia argentea, cutelli 
circumdati cum argento, ciphi argentei, kuppa argentea deaurata), 
u gradjana pak bijaSe to ili bakreno ili kositreno ili drveno (pelvis 
de cupro, scutelle plumbee, disci plumbei). To vriedi i za posteljinu. 

Za igre toliko znamo, da nekoje bijahu dopuStene, a neke za- 
branjene, a naro^ito igra s kartami za velike nov^ane svote. 

Zabavam je bilo dosta povoda, kao krStenje, sv. potvrda, cr- 
kovna proStenja, godovni dan, a naro^ito godovi svetaca cchovskih, 
vjen^anje itd. 

Kod pokopa mrtvaca tko je samo premogao, dao je nad po- 
kojnikom >spri£avanje< (recommendatio). Spri^avanje pjevao je u 
hrvatskom jeziku nad liesom obi^no gradski Skolnik, te bi se tim 
»spri^avanjem< praStao pokojnik sa suncem, mjesecom, zviezdami, 
2enom, djecom, rodjaci, prijatelji i slu2in^adi, i sa svimi, koje bi 
ikada ikako mogao poznavati. 



^♦» 



Biskupska i kaptolska oblast 

Kuda je sezala na lievoj obali potoka Medve^(^aka biskupska 
i kaptolska oblast, te kakov bijaSe ovdje 2ivot i obi^aji po^evSi od 
osnutka biskupije i kaptola do svrSetka XV. vieka, nacrtao sam u 
I. i II. svezku ovih spomenika, a sada du pri^ati, kako )e ovdje bilo 
prve ^etvrti XVI. vieka. 

Biskupe su zagreba^ke imenovali ugarsko-hrvatski kraljevi, a 
rimski ih pape potvrdjivali, a kanonike su u to doba postavljali i 
kraljevi i biskupi zagreba^ki. U to je doba bio takodjer obi^aj, da 
su mnogi svedenici izmoljakali u kralja tako zvana preporu^na pisma 
(litteras regis expectativas), kojimi im je zajam^eno bilo prvo izpra2- 
njeno kanoni^ko mjesto u zagreba^kom kaptolu. Ovakov postupak 
po^etkom XVI. vieka dokinu netom imenovani biskup Luka, on bo 
na 15. aprila g. 1500 javljajui^ kaptolu svoje naimenovanje ujedno 
mu poru^uje veledi, kako mu je dobro poznato, da su mnogi dobili 
jurve od kralja preporu^na pisma za prvi prazni kanonikat, a da 
je i on sam na dosadne molbe svojih prijatelja takova preporu^na 
pisma vlastoru^nim podpisom i odobrio, ali poSto znade, da je 
kaptolu zabranjeno bez naro^ite biskupove privole koga na prepo- 
ru^no pismo ustoliti, a budud da mu je i sam kralj dao vlast po- 
stavljati kanonike, to ovim nala2e kaptolu, da se ne usudi nikoga 
na preporu^no pismo ustoliti. Tim bo se vriedja biskupsko pravo, 
a medjutim da je i on sam ovlastio svoga punomocnika §imuna i 
naIo2io mu, kojim de osobam udieliti izpra2njena beneficija. Kada 
pak sam dodje u Zagreb, da de dogovorno s kaptolom dieliti iz- 
pra2njene kanonikate onim osobam, koje de biti na korist i crkvi i 
biskupu i kaptolu. ^ 

Za dva mjeseca kasnije ili na 2. juna sltm je biskup Luka od 
viSe re^ene odredbe odstupio, jer pisa kaptolu, da akoprem mu je 
strogo zabranio, da na kraljevo preporu^no pismo ikoga ustoli za 

* Doc. 3. 



Naimenovanje kanomkah, XLV 



kanonika ipak budu(^i da se eto izpraznilo mjesto zagreba^koga 
prepozita, a to je odli^no mjesto udielo kralj svomu kapelanu Dru. 
Antunu de Andreis, §to je i on sam odobrio, to zapovieda kaptolu, 
da novo imenovanoga prepozita ustoli ili osobno ili u osobi nje- 
gova zamjenika i da mu predade prepozitske dohodke. ' 

Poput kralja, koji je svoga Ijubimca postavio zagreba^kim 
prepozitom, i biskup je Luka, kada se je Matija, tadanji kanonik 
cantor stolne crkve, svojevoljno odrekao kanonikata, taj izpra2njeni 
beneficij udielio svojemu bratu Serafinu, ^anadskomu kanoniku, te 
pismom od 3. marta g. 1502. nalo2i kaptolu, da ga ustoli, da mu 
predade dohodke, te mjesto u koru i glas u kaptolu. ' 

Ali bilo je i plemenitih svrha, radi kojih bi se podielio kojoj 
osobi izpra2njeni kanonikat. Kada se g. 15 17. mjeseca novembra 
kraljev tajnik a zagreba^ki kanonik Ilija s Bu^e odrekao kanonikata, 
to je tadanji upravitelj biskupije zagreba^ke nadbiskup ostrogonski 
Tomo Baka^ udielio to prazno mjesto Ivanu Goricaju s razloga, 
da uzmogne radi vi§e naobrazbe po(^i na koje sveu^iliSte, a dok se 
ondje bude u^io, da mu )e kaptol du2an davati pripadajude mu 
dohodke. Novi taj kanonik, dok bude odsutan, morat de nadi sebi 
zamjenika, koji tt obavljati mjesto njega crkvenu slu2bu. ' 

PoSto se kraljevi ugarsko-hrvatski od vajkada smatrali zaStitnici 
stolne crkve, a nad kaptolom izvrSivali patronatsko pravo, to su 
ujedno bili njegovi zaStitnici te su bdili ne samo o cjelovitosti 
sveukupnoga kaptolskoga posjeda, o po^itanju i obdr2avanju kap- 
tolskih zakona, a naro^ito u pogledu imovinske ostavStine, to su 
nastojali ujedno i o probitku, a tim i o razvitku ovoga ^astnoga 
sbora. Primjera radi tomu spominjem, da je na 12. decembra g. 1512. 
kralj Ljudevit II. »potaknut pobo2nim ^uvstvom, da se u stolnoj 
crkvi uzveli^a bogoslu2je, a za probit i udobniji 2ivot zagreba^kih 
kanonikac, dopustio kaptolu, da po svih gorah, gradovih i posjedih, 
koje ima u Hrvatskoj ili u Ugarskoj, mo2e tra2iti te^ajem deset 
godina i izkapati rude zlatne, srebrene, bakrene, 2eljezne, olovnatc, 
kositrene i ostale, a sav njihov prihod upotrebiti u svoju korist, 
jedino da od probiti plada kruni pripadajudu joj pristojbu zvanu 
>lucrum camerae«.* 



* Doc. 5. 
■ Doc. 15. 

^ Doc. 148. 

* Doc. 172. 



XLVI Koptol kao vjerodostojno mjesto, 

Kaptol zagreba^ki, kao kaptol, izvrSivao je u naSoj domovini 
jedno od najodliCnijih mjesta tim, Sto je bio vjerodostojno mjesto 
ili »locus credibilist. Poput prvanjih viekova, tako i prve Cetvrti 
XVI. vieka imademo nekoliko viesti o tom. Na 26. maja g. 15 19. 
izdao je kaptol u ovjerovljenom priepisu gradskomu izaslaniku lit^- 
ratu Petru molbenicu Grge Brada^a Ladomirskoga od god. 1469., 
kada je zamolio bio gradsku obdinu, da ga primi u svoju svezu 
i prizna gradjaninom. * — Iste je godine pred kaptolom kao vjero- 
dostojnim mjestom i dominikanski prior Gjuro ulo2io prosvjed protiv 
kralja Ljudevita II., koji je kardinalu Tomi Baka^u i Margareti 
udovi Ivana Banfija darovao dominikanski posjed Stupnik. * 

Ali prve ^etvrti XVI. vieka nalazimo jedan slu^aj, gdje se 
kaptol ogrieSio o tom svojem va2nom zvanju. PostavSi god. 1518. 
§imun Baka^ zagreba^kim biskupom, svojom osornoSdu zavadio se 
u brzo 8 kaptolom i s mnogimi plemidi radi priepornih posjeda §to 
njihovih Sto crkvenih. Da uzmogne podid parnice, trebalo mu je 
zatra2iti u kaptola zagreba^koga posjedovne izprave, koje su se 
nalazile u kaptolskom arhivu, ali mu ih kaptol nije htio dati. Protiv 
takova kaptolskog postupka ulo2i biskup na 28. oktobra 15 19. pred 
kaptolom ^azmanskim prosvjed, u kojem izri^no naglasi, ako bi 
radi zaniekanja potrebitih posjedovnih izprava izgubila biskupija 
nekoje svoje posjede, a naro^ito u dubravskom i ivanidkom kotaru, 
da de samo kaptol zagreba^ki biti krivac za to. ' 

Tri je podpune godine trajao ovaj spor medju biskupom i 
kaptolom, dok se napokon obje stranke na 5. januara 1523. slo2ile 
u tom, da ovaj njihov medjusobni priepor rieSi protonotar kralje- 
vine Slavonije, te ga za to i pismeno zamolili. ^ 

Na £elu kaptola kao vjerodostojnoga mjesta bio je njegov 
kanonik lektor, koji je upravljao vjerodostojnim mjestom. Kako je 
u proSlih viekovih bilo slu^ajeva, da su kanonici lektori izdavali 
pod kaptolskim pe^atom krivotvorene izprave, nalazimo i prve 
^etvrti XVI. vieka jedan takov prestupak. 

Po^etkom g. 1508. Bolto Alapid, kapetan hrvatske pjeSadije, 
neke je svoje posjede pred svjedoci Ivanom Po2egajem, gradskim 
sudcem, i Bla2em iz Dubrave, kanonikom zagreba^kim, namjenjivao 
^iji da budu nakon njegove smrti. Ovu je njegovu izjavu pisao 

* Doc. 157. 
■ Doc. 162. 
' Doc. 161. 

* Doc. 174. 175. 



Kaptol kao vjerodostojno mjesto. XLVII 



re^eni Bla2, te po naro^itoj 2elji Alapicevoj predao ju kanoniku 
lektoru Stjepanu Badinu, da prema njoj sastavi vjcrodostojnu izpravu 
i da ju potvrdi kaptolskim pe^atom. Kanonik lektor Stjepan hoti- 
mice promieni t. j. izkrivi doti^nu Alapidevu izjavu i tako izkriv- 
Ijenu dao prepisati i izdao ju kao vjerodostojnu. Protiva takova 
zlo^ina dignu se Alapid te utu2i lektora Stjepana kralju Vladislavu, 
zahtievajud, da se krivac kazni Kralj Vladislav na 28. marta pri- 
ohti ovu Alapi(^evu tu2bu zagreba^komu biskupu Luki, te mu na- 
lo2i, da lektora Stjepana pozove preda se na sud i da ga pedep§e 
prema po^injenu zlu. ^ Istom na i. novembra povede biskup iztragu, 
kojoj su prisustvovali : Mihalj kanonik custos kaptola zagreba^koga, 
Matej kanonik custos kaptola ^azmanskoga, zatim Ladislav Brada^, 
vrhovni upravitelj biskupskih dobara, i plemid Ivan 2upanid, Je- 
ronim Dobrovolid i mnogi drugi. Prisutni kanonik lektor na toj je 
iztrazi priznao, da je onu izjavu Alapi(^evu, koju je pisao kanonik 
Bla2, hotimice krivotvorio i smisao joj promienio, pa ka2e, da je 
to u^inio s toga uzroka, da bude od kaptola kao vjerodostojnoga 
mjesta izdana izprava suglasna s onim Bla2evim pismom, jer da je 
mislio, da nitko ne de modi razabrati, §to je na B]a2evu pismu 
otrto, a §to pripisano i preina^eno. * — Ne imamo viesti, kako bi- 
jaSe lektor osudjen, no bez svake je sumnje, da ga je biskup skinuo 
s lektorata. 

Osim toga, §to je kaptol bio mjesto vjerodostojno, bio je u 
to doba i Stedionom i zalagaonom t. j. upravljao je pobo2nimi za- 
kladami >pecunie parate et reposite pro certa necessitate ecclesie<, 
te je pojedincem, ako bi mu zalo2ili dragocjenosti, uzajmljivao toliko 
vriedne nov^ane svote. Dva primjera tomu nalazimo u ovih spome- 
nicih i to god. 15 18., kada na 27. decembra Pavao Varda, rizni^ar 
kralja Ljudevita II., na njegov naro^iti nalog, moli kaptol zagre- 
ba^ki, da banu Petru Berislavidu vrati one dragocjenosti, koje su 
u kaptolu zalo2ene, a dug t. j. posudjeni za njih novac da de si 
kaptol namiriti iz onogodiSnjega dr2avnoga poreza, koji tt se raz- 
porezati na kaptolske posjede i toga radi da je ved nalo2eno i dr2av- 
nomu porezniku, da za tu godinu ne smije od kaptola utjerivati 
nikakova poreza. * 

Godine 1522. na 6. decembra piSe kralj Ljudevit II. iz Praga 
kaptolu zagrebaikomu, da ono srebro i dragocjenosti, koje je u 

* Doc. 60. 

* Doc. 67. 
' Doc. 155. 



XLVIII Kaptohki trg, 

njega zaloiio pokojni vojvoda i ban Ivan Korvin, izruCi Gjuri mar- 
kionu BrandenburSkomu (koji se o2enio udovicom Korvinovom), a 
ovo kraljevo pismo da se pohrani, jer ono slu2i mu kao potvrdnica, 
da je dragocjcnosti u istinu predao. ^ 

Da je kaptol zagrebaiki bio veleposjednik, i to mu bilo izdaSno 
• vrelo dohodaka, a koji su sve to posjedi bili i kako ih upravljao, 
spomenuo sam u prva dva svezka ovih spomenika, te mi je za prvu 
Cetvrt XVI. vieka pridodati samo to, da mu sq posjedi pomno2ali 
tim, §to mu god. 1500 Lucija udova Ladislava ZemCeja darovala 
svoje posjede: Jakopovec, Ceperlinec, sv. Kelemen, Imbrihovec i 
SvinuSu, le^ede oko Toplica varaf dinskih. * 

Drugo dosta znatno vrelo kaptolskih dohodaka bio je 

kaptoUki trg^ spojen s maltom, od kojega je kaptol pobirao i 
pijacovinu i maltarinu. U prvom i drugom sam svezku ovih spo- 
menika napomenuo, kako je kaptol poCevSi od utemeljenja bisku- 
pije imao pravo trga u svojoj jurisdikciji, i kako mu i na gradskom 
trgu dopuSteno bilo pobirati pijacovinu, i kakove je silne borbe 
imao o tom s gradskom obdnom, koja je svojatala to pravo. Sada 
du nastaviti priiati, kakove Je borbe imao kaptol prve Cetvrti XVI. 
vieka s gradskom ob(^inom radi svoga kaptolskoga trga. 

Kada je u sporu s gradskom obdinom prema svrSetku XV. 
vieka kaptol poCeo uvidjati, da de u toj borbi podled, naumi, da 
svu trgovinu s gradskoga trga svede na kaptolski, te je i prema 
tomu, kako jur spomenuh, stvorio god. 1483. trfni Statut. Prigodom 
ovom doSao je kaptol najprije u sukob s opatom zagrebaCkih Cister- 
cita i to radi mesnica, koje su bile pod cistercitskom crkvom bl. 
dj. Marije kraj potoka MedveSdaka. Ove su mesnice iznajmljivali 
opati domadim mesarom, ali ovi su najamnici u tih mesnicah tukli 
i prodavali mrSavu, nezdravu i bredju marvu, a toga radi, kada na 
pritu2bu gradjanstva nije mario cistercitski opat da bdije nad na- 
jamnici mesari, poCeo je kaptol na svojem trgu graditi nove mesnice. 
Protiva toga ustade opat Petar i nasta spor medju njim i kaptolom, 
u kojem je uplivom znatnijih svjetovnjaka doSlo godine 1484. do 
ove nagodbe : kaptol dc odustati od dizanja mesnica na svojem trgu, 
ali za to da bude opat du2an bditi nad svojimi mesari, da kolju 
ugojenu i zdravu marvu; zatim da de pijacovinu na kaptolskom 
trgu pladati svi opatovi podanici, kada budu ovdje prodavali svoju 
robu dovezenu u Zagreb, doCim gradjani iz Opatovine pladat de 
samo filjarSdinu. 

* Doc. 173. 

« Pag. 328. 
» Pkg. 326. 



s 



Kffptohki trg. 



XLTX 



N 



Gradsko {e zastupstvo prickim okom gledalo razvoj kaptol- 
skoga trga, tc ie g. [508. sivorilo t zakljueke (vidi str. XX.XIX}, 
kojimi zabranjuje svojim obfinarom kupovaii i trgovali na kaptol- 
skom trgu. Iz ovih sc zakljufaka izle2e iznovi>!ni spor medju kap- 
lolom i gradskom obfinom. U lom se vainom sporu ob^ina obratila 
tu2bom na svoga zaStitnika kralja Vladisiava, a on na 17. jula 
god. 1510. pisa kaptolu, da mu se gradska obi^ina gorko luiila, 
£to je kapiol osim drugih naneSenih joj nepravda osvojio |oSte i 
njezin svakdanji irg posagradivSi bolte ili Stacune na Kaplolu, a lim 
da je svu gradsku irgovinu sveo na kaplolski trg, PoSIo se pak radi 
toga i mnogi gradski trgovci preselili na Kaptol, po£eo je grad 
pustieii, a budutf da jc taj grad branik ciele zemlje, lo strogo na- 
Ia2e kapColu, da odustane od gradjenja bolla ili ftacuna. Ne odu- 
stane li, to ce on gradjanom udJeliti lakovu vlast, da se jcdnakim 
odporom protiva kaptola i sami budu mogli obraniti. ' 

Ne ima sumnie, da je kaptot obavieslio kralia o svoiem pravu, 
a on hoIetJi pravedno posiupati o tom prieporu, pozva i kaptol i 
gradsku ob^inu, da odaSalju svoic izaslanikc, da se na saboru, ko^i 
ie se driali u Taii, ovaj spor pretresc i odlui.'!, SIo it vezati iednu 
i drugu stranu. 

Niie nam pobliJc poznato, kako se tai priepor razpravljao na 
retenom saboru, all tpak o niem dosta doznaiemo iz pisma, koie 
na 8. sepierabra g. 1510. prema saborskom zakliuiku odasla krali 
Franii Moravianu, protonotaru kralievine Slavonije, i velikim sudcem 
Pelru Impriiu i Nikoli s Psarieva. U lom sc pismu spominje, da 
su u nedavno dr2ani sabor u Taii prispicli izaslanici i kapiola za- 
grebai^koga i gradskc obiine, te da su naipriic gradski poslanici 
uiuJEili kaptol, da svoiala n)ibov svakdanji Trg, a kaplolski da su im 
na lo odvratili, da gradska obfina kmji niihovo tr£no pravo. BuduO 
da se iz ovih mediusobnih osvada nije moglo doznali, koia je stranka 
u pravu, a da se uzdr2i mir, da ie' on odredio, dok se stvar konaCng 
ne rieSi, da se jcdna i druga stranka mora drJali doCadanjcga po- 
stOfCi^ega obii!aia i Irg oslali ond)e, gdic je i prije bio. Ako ie pak 
kaplol prekorafio granicc svoga prava, da se povufe natrag; da jc 
i prema tomu na zaht]ev gradske obdine naloiio kaptolu, ako niie 
bio od prije, a to ni sada da uiie vlasian imaii Irga na kaplolu, 
ve<^ da ima biti u gradskoi obitni i da se kaptol okani svakoga 
uljecaia na laj trg, a kamo li )oSte da na svoiem trgu gradi kakove 
bolte i Stacune; onc bolte, koie je vet posagradio, da poruSi. Ne 



' Doc. 78. 



Kaptolski trg. 



uiini li toga, to da tt kralj odrediti, da se takove bolte odstrane. 
Na ovakovu se odluku, veli kralj, osokolili gradjani i uzvrpolili viSe 
nego bi trebalo te poiinili kaptolu novih nepravda ; a poSto neprija- 
teljstvo medju ova dva protivnika dnevice raste, valja mu dosko^iti 
uztukom, jer se je bojati, potraje li tako, da bi moglo biti i krvi, 
kako mu se tu2i kaptol, da ga gradjani nepravedno uznemiruju i 
gone. — Spomenuv kralj tu2bu gradske obdine proti kaptolskomu 
trgu u drugom dielu svoje poslanice pripovieda, da mu se davno 
ved tu2io kaptol na gradsku obdinu, a sada netom na saboru u 
Tati da je ponovio tu2bu i tvrdio, da je postojao kaptolski trg po- 
^evSi od utemeljenja same biskupije i da su od vajkada strani trgovci 
dolazili ovamo svojom robom i ovdje ju bez idje zapreke prodavali. 
Sada im to gradska obdina spre^uje, a tim se nanosi kaptolu ogromna 
Steta. — IzpripovjedSi tako tu2bu jedne i druge stranke napokon 
odredjuje kralj, da akoprem bi se usljed starih sloboStina, danih 
gradskoj obdini, ovaj spor morao pretresivati pred kraljevskim to- 
varnikom, ali da se ne zaoStri, to ga 2eli sam rieSiti i toga radi 
nala2e re^enomu protonotaru i velikim sudcem, da odrede ro^iSte, 
u koje de morati i kaptol i gradska obdina izaslati svoje punomod- 
nike; na to rodSte jo§ da pozovu susjede i medjaSnike kao svje- 
doke, da ih zaprisegnu, a zatim da sidju na kaptolski i na gradski 
trg, te ondje da povedu iztragu. Sto pronadju, da ga o tom obaviaste.* 

Isti dan odasla kralj i drugo pismo plemidem I stanovnikom 
zagrebaCke 2upanije, kao najbli2im susjedom i medjaSnikom gradske 
obdine i kaptola, u kojem, poSto bi spomenuo spor o kaptolskom 
trgu i javio im, da je ovlastio kraljevinskoga protonotara i dva 
velika sudca ove 2upanije, da povedu iztragu, to im ovim pismom 
nala2e, da kada ih ili protonotar ili oba velika sudca pozovu za 
svjedoke, da moraju savjestno svjedoCiti ; a tko bi se pozvan ustru- 
^avao dodi, neka znade, da su ovlaSteni i protonotar i oba sudca, 
da de svakoga kaznami za to odredjenimi prisiliti dodi. ^ 

Medjutim dok su kraljeva. pisma putovala u Hrvatsku, stigla 
mu je nova tu2ba od kaptola zagreba^koga, da mu gradska obdina 
osim toga, §to mu )e nedavno nanesla velike nepravde, po^inje sada 
svojatati i njegovo pravo trga, koje je on od vajkada imao. Ovu je 
kaptolsku obtu2bu na 14. septembra priobdio kralj gradskoj obdini 
piSudi jo), poSto on sam 2eli ta) spor rieSiti, da je nalo2io kral)e- 
vinskomu protonotaru i dv)ema velikim sudcem, da povedu iztragu 

* Doc. 79. 

* Doc. 80. 



KaptoUld trg. 



LI 



i SBsluSaju svjedoke. Toga radi i gradska ob^lina, kada Ju proto- 
notar pozove, da odaialje svoje izaslanike i dn podastre izprave, 
kojimi bi mogla dokazali neprieporno provo svoga trga ; a napokon 
da kada poslije provedcne iztrage protonolar oznai^i rok, da se siavi 
na sud pred kralfa ili njegova zamjenika, ili da poSalje svojc puoo- 
moilnike. ' 

Nije nam poznalo, jc li protonotar poveo iztragu i kako se 
ona svrSila, no znamo, da se taj spor rJeSavao sliedece godine na 
saboru u ICriZevcih, koji bJeSe na veliku sriedu i(i. aprila g. 15 [i. 
Na laj Je sabor odaslao kaptol svoga prepozita Alberia KaSuha, Te 
Dra. Andriju, prepoziia Cazmanskoga, i kanonika lektora Mateja 
Drobitcla, dok su gradsku ob<!inu zastupali: njezin sudac Feliks, le 
bivSi Budac MihalJ Opra£ni£ i gradski notar Mihalj. — Kaptolski su 
ovdje izaslanici predbacili gradskoj ob<^ini, da je ona proSlc sredo- 
poslne nedjelje ili na 30. marla sve obli2nJe mu2ko i ^ensko, Sto 
je nosilo svoju robu na kapiolski Irg (na kojem se od prastarog doba 
fllobodno trgovalo), svraiila s glavnih drumova i silomice prisilila, 
da nose svoju irgovinu na gradski trg, hotei^i lim kapiolski trg 
posvc zatrli. IzpripoviedavSi to zamoliSe sabor, da on posvjedo^i i 
prizna, da Je kaptol od vajkada u£ivao pravo Irga, a lo mu jc i 
sabor Jednoglasno priznao i dao mu u lo imc pismenu potvrdu pod 
saborskim peCatom. ' 

Kada je kaplol zagrebaiJki dobio ovakovu saborsku polvrdu, 
ne ima sumnjc, da je o lom izviesiio kralja i zamolio ga, da stvar 
rieSi. Buduif da je, kako nctom spomenuh, nalo2io kralj, da se o 
pravu trga povede iztraga, nije hotio bez nje riefiili te parnice; toga 
radi na 2. Juna pisa proionolaru Franji MoravCanu. U tom mu 
pismu nala2e, poSto je spomenuo, da tnu je vei proSle godine bio 
zapovjedio, da povede iztragu o trgu, no buduf da Je u lo doba 
bio zaokupljen drugimi raznimi kraljevinskimi poslovi, (a naroCito 
zaprcfen radi nastale kugc, nije mogao povesli iztrage), da odmah 
iztragu povedc i da na nju pozove pruie stranke te plemide ne 
samo ^agrebai^ke 2upanije, vtt \ lupanija kri2eva£ke i vara2dinske, 
a i druge (estiie IJude; ito izlragom pronadje, da mu javi. ' 

Isii dan odasla kralj okru2nicu svim plcmifem i stanovnikom 
kriievaike, vara2dinske i zagrebaike lupanije. Poito jc u njoj na- 
criao gpor, koji je nastao mcdju kaptolom i gradskom ob6nom radi 



* Doe. 89. 



• LII Kaptohki irg. 



trga, a on da 2eli taj priepor sam rieSiti, i toga radi da je nalo^io 
protonotaru, da povede iztragu, a na nju da pozove za svjedoke ple- 
mide i stanovnike ovih iupanija, to ovom okru2nicom zapovieda 
svim, da koga godj protonotar na iztragu pozove za svjedoka i koga 
zaprisegne, da je du2an duSom i vjernosti spram krune onako svje- 
do^iti, kako je pravo i kako znade ; tko pozvan ne bi htio dod ni 
svjedo^iti, neka znade, da je i podbanu i svim velikim sudcem dao 
vlast, da ga na to kaznami prisile. ^ 

Sada istom i to na 5. augusta, kada se sabrao sabor u Kri- 
2evcih, imala se povesti pred njim iztraga o tom priepornom tr2nom 
pravu. Kaptol su zagrebaCki zastupali Dr. Andrija, prepozit ^az- 
manski, i Mate), kanonik lektor. Oni podastrievSi saboru spomenuta 
tri kraljeva pisma, zamolili su, da se povede iztraga. Na to sabor 
zaklju^i, da se dojdude sriede ili 13. augusta, kada bude u Zagrebu 
velika skupStina 2upanije zagreba^ke, i ovaj priepor uzme u pretres. 
Na glavnu skupStinu 2upanije z^reba^ke, koja je bila na 13. au- 
gusta i kojoj su osim plemida prisustvovali i mnogi vjerodostojni 
IJudi, koje je protonotar pozvao, da budu svjedoci u iztrazi, odasla 
kaptol svoje punomodnike, a gradska obdina svoje. O prieporu radi 
tr2noga prava zahtievaSe protonotar od gradskih izaslanika, da iz- 
pravami doka2u, da jedino obcfina gradska ima pravo trga. Ovi od- 
govoriSe: Premda obdina imade viSe pismenih povlastica o trgu, 
koje su joj udielili ugarski kraljevi, to ih ipak sada niti hode poda- 
strieti, a niti 2eli, da se povede kakova iztraga. Kad ovo rekoSe, 
zamoIiSe kaptolski izaslanici skup^tinu, da se s mjesta povecfe iz- 
traga. SkupStina [na to prista i izmedju plemida i drugih zvanica 
ondje prisutnih odabra svjedoke i zaprisegnu ih, da istinu govore. 
Ponajprije upitan plemid i literat Andrija Berislav^an posvjedo^i, da 
su od pamtivieka, kako on dobro znade, i domad i strani trgovci 
svoju robu dovozili i donosili na kaptolski trg, a naro^ito da su 
)u istovarivali ili u kudi St)epana Kelkeda ili u kaptolskom hospi- 
talu sv. Jelisave, a i po tamo§n)ih kudah, tako i za tra)an)a sabora, 
kako u sajamno doba a i druge dane, i da su )u slobodno i bez 
ikakova prigovora s gradske obdine ond)e prodavali; dapa^e da su 
i neko)i grad)ani dr2ali na Kaptolu neke Stacune iz na)ma i u n)ih 
trgovali, ali da se istom od doba banovan)a Korvinova poi!eIo od 
gradske obdine tomu prigovarati ; svakdan)i )e pako trg, bez ikakove 
povriede, vaviek bio na Kaptolu. — Nakon n)ega isto su tako po- 
sv)edoCiIi: plemid Ivan s Psar)eva, Grga Krstal s Glavnice, G)uro 



* Doc 91. 



KaptoUki trg. 



U\\ 



Parak, Andrija sa Zavrfja, plemif 2upaaije vara^dinske, Gjuro \z 
SiJitarjeva, Gafipar Kuievii tr. Loninice, Gjuro Jambrekovic iz Zla- 
tara, Marko ErSid iz Gorice, Grga Sudi iz Glavnice i Pavao Horvat 
IgliCic, koji medju ostalim pridoda i to: odkako fe od svoje rane 
mladosii odhranjcn u ovoj kraljevini, i kada je s vojvodom i banom 
Ivanom ICorvinom doSao u Zagreb, da sc sve, £to je bilo potrcbito 
za vojvodio dvor, da i ista roba, kupovalo na kaptolskom, kao 
znatnijem trgu od gradskoga. 

IJ prilog kaptolskoga irga posvjedoCtJe i ovi joSte: Nikola s 
Psarjeva, vcliki sudac iupanije zagrebaCke; Gjuro Horvat iz Dan- 
kovca, biskupski providnik; Emerik Bradaf iz Ladomirca, Petar 
Horvat iz ObreSa, Gjuro Skopec, Aleksander iz Visokoga, Ivan 
Baltazarif iz Glavnicc, Nikola Vojkovii! \z Klokoi^a, Ivan iz ViniCna, 
Ivan iz Slubice, Matija iz Stubicc, Martin iz Stubice, Ivan Drobitel 
iz Bedenice, Stjepan s Huma, veliki sudac iupanije zagreba<:ke ; 
Petar Impriii iz Jamnice, Matija Ladisluvi^ iz Adamovca, Simun iz 
Zaboka, veliki sudac Zupanije vara2dinske; Ivan Lu2t^ iz Vu2inc8, 
Ambroz Bokovii, mali sudac; a napokon Gjuro SpiCko iz Kriianca, 
pleiDic vara^dinske Zupanijc. 

Ova sc iztraga svrSila istom drugi dan ili u Cetvrtak 14, au- 
gusta, a buduii da su po kraljevu nalogu o lom trgu morali sc 
sasluSati i plcmiiii i drugi vjcrodostojni Ijudi Zupanije kri2evaL'ke i 
varaidinske, to protonotar suglasno s velikimi sudci odredi, da sc 
na Stjcpanje ili 20. augusia povede daljnja iztraga na saboru u 
Kriievcih, kanio pozva j kaptol i gradsku obfinu. 

Ovomu saboru, drianom na 30. i sliedeiih dana mjescca au- 
gusla, predsjedaJe protonoiar Franjo Moravdan, a prisjcdnici su mu 
bili vcltki sudci 2upanije zagrebai:ke: Stjepan s Huma, Nikola iz 
Psarjeva, Petar Impri^ iz Jamnice i Grga Otmid iz Klokoiia. — Na 
laj sabor niti je do^ao sudac zagrcba^^ke gradske obfine, niti je ona 
poslala ikakvB punomofnika, a kaptol su zastupali: Dr. Andrija, 
prepozil i^azmanski, i Matija, kanonik lektor. Na molbu izaslanika 
kaptola zagrcba^koga budu izabrani svjedoci i zaprisegnuti. Prvi bijaSe 
svjcdok Bolto Bai^an, koji upitan, rece: Kada je on ta 2iva joSte 
kralja MaiijaSa (f 14900 ^i" kastclanom njcgovim u Medvedgradu, 
ds se viSe bavio na Kaptolu iiego li na Medvcdgradu, jer da je 
lada svu robu kupovau samo na kaptolskom Irgu, a i strani da su 
trgovci u sajamno doba bez iCijega /.anovetanja onamo dolazili i 
trgovali, svakdanji pako da jc trg ondje od vajkada bio. Na isti su 
naCin to posvjedoclli ; Gjuro Ka^ielanfi, Ivan FanCi i?. Grdovca, 
Franjo Kecer iz Radvana, Mihiili Krhcn iz BcloSevca, Stjepan Gu 



LIV Kaptolski trg. 



dovac, Petar Fintid iz Poljane, Gjuro iz BontoSevca, Andrija Budor 
iz Budrovca, Ivan iz Gotalovca, Gjuro Horvat iz Caplovca, Ivan 
Punek iz Punekovca, Mibalj LeS^ak iz LeS^akovca, Simun iz Slav- 
§dne, Petar Poljak iz Suhodola i Klement iz Suhodola, Filip iz 
BuStinca, Stjepan Herkfi iz Zajezde, Mihalj iz Vojnovca, Petar iz 
Konj§dine, Petar Osvad^i^ iz Matejevca, Petar literat iz Kendjelovca, 
Andrija iz Mirkovca, Petar iz Boga^eva, Franjo Bedekovid iz Ko- 
mora, Ivan iz Husarca, Gjuro Fintid iz Ravna, Nikola Osel iz Jame, 
Stjepan iz BontoSevca, Gjuro iz Sledarovaca, BIa2 Ka§ iz KaSevca, 
Ivan Sekel iz Bustovca, Bla2 Arko iz Poljane, Antun Tarko iz Kri- 
stalovca, Gjuro MikuIaSid iz Pali^ne, Ivan iz Kamarja, Ivan §am- 
puSid iz TopIiCice, Ivan Tompa iz Horgove, Ivan KaSnar, Benko 
Erdeg iz Vragovca, Barnaba 2upnik u Rakovcu, Ivan iSpan iz Pra- 
snice, Mibalj Bal2id iz Fi^evca, Ladislav Dubidak iz Miletinaca, 
Matija iz ^idovja, Ivan Orgovan iz Miletinaca, Ivan iz Fodrovca, 
Gjuro Kerser iz Preseke, Leonard iz Suhodola i napokon Ivan iz 
Cazmice. 

Sve su izjave pojedinih svjedoka to^no bile pobiIje2ene i na- 
pisane, a kad su tu izpravu veliki sudci svojimi pe^ati podpe^atili, 
protonotar ju je podpisao i poslao kralju. ^ 

Kada se po tadanjem obi^aju dri^ali mjeseca novembra u Bu- 
dimu o Miholju tako zvani oktavalni sudovi, kojim je vedinom pred- 
sjedao kral), a prisustvovali im crkveni dostojanstvenici , baruni, 
protonotari i drugi plemidi, kaptol je zagreba^ki odaslao ovamo 
svoja dva dana: Ladislava iz GareSnice i Emerika DeeSa, koji su 
zamolili kralja, da im prema povedenoj iztrazi potvrdi kaptolsko 
pravo trga. Kralj prou^iv iztragu, odobri ju i pod svojim peCatom 
izdade kaptolu pismo za obranu tr2noga mu prava. ' 

U toj je borbi kaptol gradsku obdinu sjajno pobiedio, ali je 
ona u brzo pronaSla na^in, kako de kaptolsku trgovinu teretiti t. j. 
predobila je za sebe kraljevske tridesetare, koji su pobirali tridese- 
tinu na zagreba^kom gradskom tlu do vrela ManduSevca, na tako 
zvanoj >Harmici<. Ved na 23. juna g. 1516. na pritu2bu kaptola 
zagreba^koga kralj Ljudevit II. kori zagreba^ke tridesetare, §to ne 
samo od kaptolskih podanika i kmetova, koji svoju robu ili nose 
ili voze na kaptolski trg, ved i strane trgovce, koji ovamo svoju 
trgovinu dovoze, a napokon i iste kudevlastnike na kaptolskoj oblastiy 
u kojih ku^ah dovezenu robu iztovaruju, uznemiruju silnimi tride- 

* Doc. 94. 

• Doc, .97. 



Kaptolski frg, LV 



seti^nimi pristojbami, a te pristojbe da su i vede i te2e nego one, 
§to ih davaju gradjani ili oni strani trgovci, koji sa svojom robom 
polaze na gradski trg; za to im strogo nala2e, da onako beru tri- 
desetinu od trgovaca, koji dolaze na kaptolski trg, kako i od onih, 
koji idu na gradski. ^ 

Na ovu se kraljevu zapovied nisu tridesetari ni malo obazirali 
i toga radi na opetovanu kaptolsku pritu2bu pisa im kralj na 1 1 • 
septembra drugo pismo, gdje ih kori, §to se njegovu nalogu nisu 
pokorili, po§to od onih trgovaca, koji polaze na kaptolski trg, za- 
htievaju dvostruko ve^^u tridesetinu nego li od onih, koji idu na 
gradski 'trg, pak im strogo zapovieda, da odustanu od toga i da 
beru tridesetinU; kako je propisana. ' 

Ako su se napokon ovo) kraljevoj zapoviedi tridesetari morali 
pokoriti i tridesetinu pobirati, kako je zakon nalagao, to su oni u 
brzo naSli novi na^in, kako tt teretiti kaptolski trg. Ovo doznajemo 
iz kraljeva pisma od 3. jula g. 1520., gdje ih kori veled, kako mu 
se gorko tu2i kaptol na njih, §to sve one trgovce, koji svoju robu 
nose ili voze na kaptolski trg, pa akoprem je kaptol u neposredno) 
blizini gradske ob^ine, to ipak da ne de ovd)e uzimati od n)ih tri- 
desetinu, ved da radi n)e iste trgovce, uz velik napor i troSak, a 
nikakovu probit za tridesetaru, gone na gradski trg, i tada da istom 
uzima)u od n)ih tridcsetinu ; radi ^esa i mnogim se vi§e trgovcem 
s gradskoga trga ne de silaziti na kaptolski, a i mnogi trgovci )o§te 
zna)u^i za ta) novi i teretni na^in pobiran)a tridesetinc ne svrai!a)u 
se svo)om robom u Zagreb, ved mimo n)ega prolaze, a tim kap- 
tolski trg trpi ogromnu Stetu. S toga im strogo zapovicda, da u 
budude beru tridesetinu na kaptolskom trgu, a podnipoSto radi n)e 
da ne nagone kaptolskih trgovaca na gradsku obcfinu. ' 

Malo po malo poCcla se gradska ob<!ina i sama opet upletati 
u trgovinu na kaptolsko) )urisdikci)i, ixo dozna)emo iz pisma, ko)im 
kral) L)udevit IL na 20. ma)a 1523. kori gradsku obdinu, §to ona 
kaptolsku maltu, ko)u su nekoi^ ugarski kra])evi darovali kaptolu 
radi n)egove bol)e obskrbe, sada nasto)i silomice posvo)iti. Ovim 
)o) pismom nala2e, da odustane od toga, a scieni li, da ima kakovo 
pravo na tu maltu, da ga zakonitim putem u bana zatra2i. * 

Ovo bi)a§e samo predte^a nove borbe, ko)a se l)udski zapo^ela 
godine 1526. Ove godine na 26. )una pi§e kral) kaptolu zagreba^- 



* Doc. 126. 

* Doc. 130. 

* Doc. 167, 

* Doc. 178. 



V 

LVI Ztvot i obiiaji u kaptolu. 



komu, da mu se gorko tu2i gradska obdina, §to )e kaptol na svojem 
trgu posagradio i podignuo nove §tacune, ko)e izna)ml)u)e stranim 
trgovcem, a oni da ond)e svo)u robu tr2e. Kada )u pak prodadu, 
otid)u iz Zagreba, a to da )e na ogromnu Stetu gradsko) obdini, 
)erbo domad grad)ani trgovci, ko)i te2kom mukom i znatnim novcem 
u inostranih zeml)ah kupu)u robu i voze )u u gradsku obdinu, ne 
mogu )e ovd)e prodati, a to )e na Stetu i ob^ine i n)ezinih stanov- 
nika, d^, to )e i proti gradskim sloboStinam, ko)e kral) da mora 
braniti, a ne dozvol)avati, da se tud)inci obogadu)u, a domadi gra- 
d)ani siromaSe. To mo2e biti tim man)e, §to su oni i bez toga 
Turkom tako blizu, a povrh toga silan su i troSak imali, dok su 
svo)u utvrdu popravili. To mu kral) ovim zabran)u)e, da svo)ih 
du^ana ne smi)e u budude davati u na)am inostranim trgovcem ; 
u^ini li to )o§ )ednom, da de on ved um)eti pronacfi na^in, ko)im 
de obraniti obdinska prava. ^ 

U brzo nakon toga sbio se i poraz na moha^kom pol)u, i 
tako )e kVatko bar vrieme ova borba o kaptolskih trgova^kih du- 
danih neSto se stiSala, ali )e tim )a^e buknula te potra)ala do go- 
dine 1623., kada b)e sklopl)en ugovor med)u kaptolom i gradskom 
ob^inom glede kaptolskoga i gradskoga trga. 

Ako se i kaptol sam upravl)ao po svo)ih zakonih, to ipak kao 
svedeni^ki sbor bi)a§e pod^in)en svomu biskupu, ko)i )e ^esto r)e- 
§avao mnoge stvari i spore nastale u kaptolu. Za to imademo viSe 
prim)era. Kada )e polovinom m)eseca novembra god. 1500. nastao 
neki spor med)u kaptolom i arcid)akonom vrbovaikim Gjurom Bar- 
ca)em, bi odlu^eno, da ga rieSi biskup Luka. Toga radi oda§al)e 
k n)emu u Ivanid kanonika Antuna. UredivSi biskup stvar na 25. 
novembra, po istom izaslaniku poru^i to kaptolu, a pismeno zapo- 
v)edi, da to) ustmeno) poruci u svem v)eru)e i onako, kako )e od- 
redio, da izvrSi. • 

U kanoni^kom sboru, sastavl)enom od l)udi razne dobe, svo)~ 
stva i ^udi, ni)e bilo bez med)usobnih zad)evica, a povoda tomu 
bi)a§e dosta. Na Kaptolu bi)a§e u to vrieme dosta troSnih kanoni^kih 
kuda ili dvorova, a bilo )e i prazna zeml)i§ta, na ko)em bi se dvori 
mogli graditi, a upravo radi sagrad)en)a novih dvorova i n)ihova 
zaposjednuda nastao bi spor u samom kaptolu. Jedan primjer tomu 
nalazimo godine 15 10., kada )e vara2dinski arcidjakon Ivan sebi 
znatnim troSkom sagradio dvor na kaptolskom pustoro zeml)i§tu, ali 

* Doc. 198. 

• Doc. 6. 



Zivot i obiiaji u kaptolu. 



LVU 



mu se uscliii u njega branio kaplol za to, jer je to zemljifite nekoi^ 
bilo prebendarskoga sbora, koji se lakovu uselivanju protivio. Arci- 
djakon Ivan prituSio se s toga biskupu Luki, a laj na 28. juna 
pisao kaptolu: poSto mu je dobro poznaio, da ima dosta kanonika, 
koji ne imaju ni kuie ni kuiiista, to da se ne mo2e dosta na^udiii, 
da sc kaptol prolivi Ivanu arcidjakonu i brani mu, da se uscH u 
novu kui^u, koju je sam uz dosla veliki novac sagradio, a brani mu 
samo radi prkosa jednoga prebendara, koji inafe ima udoban stan, 
te tako siii re^enoga arcidjakona, da se bole££u srvan mora pod 
siarosl poiucati od nemila do nedraga. Toga radi zapovieda kaptolu, 
da re£enomu arcidjakonu, koji se vc£ radi svoje starosli i bolesli 
mora njegovati, ne priei^i, da se ne useli u dvor. * 

ViSe je pnepora bilo o diobi kanoniCkih dohodaka, jer je bilo 
za 10 i viSe uzroka. U kaptolski sbor ulazili su novi kanonici na 
dva naifina: jedan, kada je smnfu kojcga kanonika ostalo prazno 
mjesio, a drugi, kada se koji kanonik svojevoljno odrekao kanoni- 
kaia, £10 je bilo veifinom u prilog kojoj osobi. A poSio se u kap- 
tolu Ccsio dogodilo, da se iz ostavSiinc umrloga kanonika nisu mogli 
namirtti ni sprovodnl tro^kovi, a kamo li izplatiii vjerovnici i slu- 
2ini^ad, posia u kapiolu obiCaj, da se novoimenovanim kanonikom 
suztegne prva polugodiSnja dioba, a ta da se istom po smrti pre- 
dade u osIavSiinu pokojnikovu za spomcnule sluCaje. Ovo nije vrie- 
dilo samo za one nove kanonike, koji su zaposjcli smrcu izpra2- 
njenu kanonlCku siolicu, ved i zaonoga, koji bi uSao u kaptolski sbor, 
ako se koji kanonik svojevoljno ujemu u prllog odrekao svoga 
kanonikala. Proliv ovoga potonjeg obiCaja digli su se biskupi 
zagrebaCki. 

Kada se poi^etkom mjeseca decembra god. 1500. neki Bartol 
arcidjakon dobofki, a kanonlk stolnobiogradski, odrekao zagrcbaC- 
koga kanonlkaia u korlsi kapiolskoga lektora Sljepana, to jc i biskup 
Luka taj izpraZnjeni kanonikat udielio rci^enomu Stjepanu sa svim 
dohodkom bllo u novcu, 2itu, vinu i svinjah. Prema lomu i pisa 
iz Ivanii^a na 3. decembra kupiolu, le mu medju ostalim veli : 
>Molimo vas kao prcdragu bra-iu, da vet; jednom napustile onaj 
Bogu mrzak a Ijudem oduran I zao obiiiaj, i povrailte dohodke 
novim kanonikom, pak i ovorau najnovijemu i 10 dohodak u diobi 
tvinja i svega drugoga. Ovaj (Stjepan) nasUedio je u nadarbinl fo- 
vjeka 2tva, koji kad bi bio prisuian, ne bl mu se smjeti uzkratiii 
dobodci, pa se loga radi niti ovomu ne smiju uzkraliti. Ne dadnete 

■ Dof. 77 



LVIII Zivot i obi^aji u kaptolu. 

li mu dohodaka, tim (fete prezreti ne njega, ved Nas, ko)i ga u^i- 
nismo kanonikom, §to u Vas nikako ne smije da bude.c ^ 

U diobu kanoni^kib dohodaka utjecali su biskupi zagreba^ki 
i u onom slu^aju, ako su kojega kanonika morali pedepsati, te bi 
zapovjedili kaptolu, da takovu krivcu sustegne pripadajudi mu dio. 
God. 1501. biskup je Luka nalo2io kaptolu, da od skupnih doho- 
daka, koje de o Lovrinju dieliti, uztegne dio tadanjega prepozita, 
jer je bez znanja i privole biskupovc odsutan bio iz biskupije; taj 
dio da kanonici medju sobom podiele. No poSto se prepozit vratio, 
i svoj priestup okajao te obrekao, da tt za stalno stanovati u bi- 
skupiji, to na 3. septembra biskup Luka odredi, da se re^enomu 
prepozitu iz pri^uve stolne crkve izplati uzkradeni mu diel, a pSe- 
nicu, koju su takodjer medju se podielili, da mu u naravi povrate. ' 

Godine opet 1505. na 22. novembra piSe biskup Luka iz 
Cazme kaptolu zagreba^komu, da akoprem mu je nedavno zapo- 
vjedio, da kanonika Antuna Medjurje^ana izklju^i iz svoga sbora 1 
da mu dohodak zaplieni i pohrani u sakristani stolne crkve, ali ob- 
zirom na njegovu bolest, moli kaptol, da ga opet primi u zajednicu 
i uru^i mu zaplienjeni dohodak. ' 

I godine 15 10., kada je biskup Luka nalo2io kaptolu, da uz- 
krati i pridr2i dohodak Ivana Bradac^a, arcidjakona bekSinskoga; no 
jerbo mu isti obrekao, da de svoj dotadanji 2ivot popraviti i prvu 
misu Citati odmah u nedjelju poslije Ivanja te u budude Bogu rev- 
nije slu2iti, toga radi na 2. aprila zapovieda kaptolu, da re^enomu 
Ivanu Brada^u dade sav zaplienjeni dohodak. ^ 

Oni kanonici, ko)i su bili sIu2beno odsutni izvan domovine 
bilo u javnih slu2bab ili na nauci, podpuno su dobivali pripada- 
)ud ini dio, ali su morali za)am^iti, da <fe u stolno) crkvi slu2bu 
bo2)u, u koliko tt n)ih zapasti, po zam)eniku to^no ovrSiti. 

O tom su poznata za prvu Cetvrt XVI. vieka dva slu^aja. 
Nekako oko god. 15 15. posta Ilija iz Bu^e kanonikom zagreba^kim, 
a poSto bi)a§e u)edno ravnatel)em kral)evske kancelari)e, t. ). u dr- 
2avno) slu2bi, radi ko)e )e morao odsutan biti iz Zagreba, nasta 
med)u n)im i kaptolom zagrcba^kim neki spor glede pripada)u(fega 
mu kanoni^koga dohodka. Na naro^iti kral)ev nalog, da se ova) spor 
rieSi, bi)ahu odabrani kao sudci: Filip More, prepozit )egarski, i 

* Doc. 7. 

* Doc. 10. 

* Doc. 47. 

* Doc 73. 



V 

Ztvot i obUaji u kaptolu. LIX 



Gjuro de Mekde, prepozit SipuSki, koji prouCivSi stvar ovako od- 
rediSe: Kaptol t^ zagrebaCki davati svake godine kanoniku iliji od 
cjelokupne diobe ^etrdeset i dva forinta gotova novca, i to dva- 
deset i dva for. o Gjurgjevu dne, a dvadeset for. o Lovrinju. Ako 
teCajem vremena ne bi bio reCeni Ilija zadovoljan ovim novCanim 
dohodkom, ved uzhtije, da mu se dohodak daje u naravi, kaptol de 
biti du2an tako mu ga davati. Napokon ako bi kaptolu Sto radi 
turskoga nasrtaja ili poradi doma^ih silnika bilo tegotno pla^ati 
novcem spomenutomu Iliji ona Cetrdeset i dva for., slobodno mu 
je davati toliku svotu u naravi t. j. u 2itu, vinu i svinjah, ali ^e 
Ilija morati za to nc samo stolnu crkvu, ved i kaptol zastupati pred 
kraljem i na svakom mjestu braniti i raditi u prilog kaptola i stolne 
crkve. Ovako utana^ene ove uzajamne obveze odobri i kralj na 
24. decembra 1515. ^ 

Dvie je samo godine kanonik Ilija iz Bu^e primao od kaptola 
viSe re^enu svotu, jer se mjeseca novembra g. 1517. odrekao zagre- 
ba^koga kanonikata, a ta) njegov prazni kanonikat tadanji je upra- 
vitelj biskupije zagreba(!ke kardinal Tomo Baka^ udielio Ivanu Gori- 
caju u nau^ne svrhe, da uzmogne naime radi svoje vi§e naobrazbe 
pod na koje sveudliSte i ondje u^iti, a dotle da mu kaptol daje 
pripadajudi mu kanoni^ki dohodak ; za to <fc on biti vezan na^i sebi 
zamjenika kanonika, ko)i tt m)esto n)ega obavI)ati slu2bu bo2)u u 
stolno) crkvi. * 

Prema tomu kanoniike su dohodke vukli i oni odsutni kano- 
nici, ko)i su u slu^benom poslu ili radi vi§e naobrazbe odsutni bili, 
dok se onim, ko)i su bez va2noga razloga bivali izvan kaptola ili 
domovine, suztezali. Ovako se od va)kada postupalo, ali poSto to 
bi)a§e obi^a) a ne zakon, to )e ^esto bilo i iznimaka, kako se naime 
svid)elo ili biskupu ili kaptolu, te su nekim tako odsutnim davali 
dohodke, a drugim ih uztezali. Ovakov nerazm)er prouzro^io )e u 
ovom Castnom sboru veliku smutn)u, a da se ona )ednom za vaviek 
odstrani, zaprosi kaptol god. 15 10. papu Juli)a II., da re^eni stari 
obi^a) glede suztezan)a kanoni^kih dohodaka onim kanonikom, ko)i 
bi bez va2noga razloga bili odsutni, kao zakon svo)om apoStolskom 
vlasti potvrdi. Na 27. ma)a odgovori papa kaptolu, da )e proudo 
n)egov zaht)ev, pa obzirom na to, ako bi se dozvolilo, da i neza- 
konito odsutni kanonici podpuno u2iva)u kanoni^ki dohodak, to bi 
riedki samo kanonici ostali kod kude, a tim bi brzo )en)ala i slu2ba 

* Doc. 120. 

* Doc. 148. 



LX Ztvot I obUaji u kaptolu, 

bo2ja u stolnoj crkvi, toga radi vi§e reieni obi^aj proglaSuje za- 
konom i potvrdjuje ga pod prietnjom izob(^enja. ^ 

Toga radi kada bi koji kanonik uz kanonikat dobio 2upu izvan 
Zagreba, morao )e ondje mjesto sebe staviti duhovnoga pomodnika 
ili kapelana. Kada se na 15. septembra resni^ki 2upnik Martin od- 
rekao svoje 2upe u prilog kanonika Petra Ripa^a, taj se kanonik 
pismeno obvezao pred kaptolom, da de na toj 2upi dr2ati kapelana, 
koji de na latinsku slu2bovati (u to) bo 2upi obi^no bili su glago- 
IjaSi), da <fe pomno2ati 2upni dohodak, a u 2upnom dvoru paziti 
na stegu; prepusti li u i^em, da )e kaptol vlastan uzeti mu 2upu 
i dati ju komu bude htio. ^ 

Jednu joSte povlasticu imao )e kaptol, nad ko)om )e pomn)ivo 
bdio, a ta bi)a§e pravo oporu^ivan)a, ko)e mu pravo u XIII. ved 
vieku udiclio biskup Stjepan Babonid, a u XV. potvrdio i toCni)e 
ozna^io biskup Osvaldo. I ovo )e pravo sto)alo pod zaStitom krune. 

Za ovo imamo prim)era i prve Cetvrti XVI. vieka. Po smrti 
biskupa Osvalda (f 1499.) za doba biskupske vakanci)e biskupska 
su dobra upravl)ali Petar Bo^ka) i Ivan Podmanicki. U to )e vrieme 
umro i )edan zagreba^ki kanonik ne na^inivSi oporuke. Kaptol )e 
po pripada)u<fem pravu htio podieliti poko)nikovu ostavStinu u tro)e : 
crkvi, rodu ili sirotin)i, slu2inCadi ili v)erovnikom, ali se u to umie- 
§ala re^ena dva upravl)a^a i prie^ila kaptolu, da razdieli ostavStinu. 
Ovo okrnjivanje svoga prava doglasi kaptol kral)u Vladislavu i za- 
moli ga za zaStitu. Na to kral) na 12. februara 1500 pisa Bo^ka)u 
i Podmanickomu : Po§to su kanonici zagreba^ki ovlaSteni od svo)ih 
biskupa oporu^ivati* svo)om imovinom i dieliti ju, kori ih, §to se 
oni pada)u u to, kako de kaptol razdieliti ostavStinu poko)nikovu, 
te im zapovieda, da od toga odustanu, a u budude da tu kanoni^ku 
povlasticu ne vried)a)u. ' 

Da ovo pravo oporuCivan)a bude i od same krune potvrd)eno, 
obrati se kaptol god. 15 12. na kral)a Vladislava. U svojo) molbi 
spomenu, da po danih povlasticah od biskupa zagreba^kih ovomu 
kaptolu mo2e svaki kanonik na samrtnom ^asu oporu^iti svo)u imo- 
vinu, kako i komu ho(^e, a u slu^a)u ako umre ko)i kanonik, a ne 
ostavi oporuke, da )e kaptol vlastan imenovati jednoga ili dvo)icu 
ovr§itel)a oporuke, a ostavStinu mu podieliti za korist crkve, roda 
mu, slui^in^adi itd. Ali poSto se radi nasta)nc turske provale vrlo 

• Doc. 74. 

• Doc. 145. 

• Doc. 1. 



Zhol I ehlleji u Ttapbihf. 



\X\ 



bojt, da rau to pravo ne bi propalo, moli ga, da mu ga svojom 
kraljcvskon] vlasti potvrdi. SasluSav kralj ovu molbu na 30. no- 
vembra potvrdi kaptolu staro ovo njegovo pravo i zapovjedi tada- 
njemu upravitelju biskupije zagrebafke kardinalu i nadbiskupu ostro- 
gonskomu Tomi HakaCu i svim bududm biskupom zagreba<:kim, 
da to pravo ne krnit. ' 

Spomenuv o pravu oporuiivanja prJobiiit i.w i dvie onodobne 
oporuke, da se vldi, kako su i kakovom ostavStinom tadanji kano- 
nici oporufivali i kako se niihovimi itapisi upravljalo. 

U prvoj oporuci, koju ie na 5. aprila g. 1500 Andrija Alfonzo 
Tuz, prcpozil zagrebaCki i glogovniiiki, uiinio u Glogovnici pred 
javnim biIie2nikom Stjepanom iz Ba<^ina, sve>fenikom biskupije za- 
grebafkc i pred sviedoci: tvanom, allarisiom iz Kri2evaca, Siie- 
panom, sveifenikom u Krisevcih i ondieSnjim kapelanom Pavlom, 
te Bcnkom, popom varaJdinskim i pred plemiii: DioniJem iz Dan- 
kovca, Stiepanom iz Pongraievca, l.adislavom 5arapu5ii5cm iz To- 
pliCice i drugimi. PoSto je naiprije preporuCio duSu svoju svemo- 
gudemu Bogu, bl. dj. Mariii i svim svetim, veli, da mu Nj. kralj. 
Veliifanstvo duguie 300 for. ; od toga duga opraSia mu loo for, a 
100 neka dade niegovoi sestri Sofiii. — Istoi Sofiii i niezinoj dieci 
ostavlia svoj posjedovni dio u gradu Peti kod KladuSe, — Istoj 
ostavlia i iednu vecu srebrenu pozladenu LaSu. — Biskupu zagrc- 
bafkomu ostavlia 32 kabla vina. — Za poirebe glogovni<;ke crkve, 
u kojoj leli da bude pokopan, ostavl^a 50 for. — Za opielo i spro- 
vodni troiak 50 for. — Siolnoj crkvi zagrebafkoi iednu maniu sre- 
brenu pozIa>^enu CaSu i dvanaest srebrenih 2lica. — Onu polovinu 
kufe u Budimu, kuju mu ie oporui^no oslavio pokoini brat biskup 
Osvaldo, osiavlja kaptolu zagrebaJkomu, da se moli za njegovu 
duSu, — Prcbendarom stolne erkve za mise da se dade 35 for. i 
jedna krznala Suba crnora polusvilom podstavliena, — Za potrebe 
ilazmanskoga kloStra 12 for. — Hospiialu sv. Kozrac i Damjana u 
Cazmi 12 for, — Pavlinom u Remetah nad Zagrebom za molilve 
13 for. — Svomu nasliedniku, glogovnickomu prepoziiu, £etiri konja 
vozafa s hiniovom i svim pokuifstvom. — Slugi Ivanu 10 for. — 
KonjuSaru Pavlici 10 for. — Dimilru ko^iiaSu 5 for. — Krstu ka- 
itclanu 25 for, — Trira kapelanom, svakomu 3 for, za molitve. — 
Slugi Emeriku, koji ga sIu?,io kao skorote^a, 6 for. — Dioni2u, 
svomu dvorskorau, 10 for. — Pivniiaru 5 for. — Mihaliu iz Tar- 
I novca, ukufsnu, radi vierne niegove sluitbc osiavlja predi) Lazec 



LXII Ztvot i obiiaji u kaptolu. 



kod Ivanida. — Nikoli, arcidjakonu dubi^komu a kanoniku zagre- 
ba^komu, i8 for., a on da ono vino, §to je u Zagrebu, dade za 
izpokoj njegove du5e, kako to za shodno pronadje. — Podpisanomu 
javnomu biljeiniku za trud lo for. — Subu kuninsku, crveno pod- 
stavljenu, kri2eva^komu 2upniku Ivanu ; drugu kuninsku Subu Grgi, 
2upniku sv. Nikole u Gradjeni, a tredu kuninsku §ubu fratru Fabi- 
janu u Petrovcih, da si za nju nabavi plaSt, a povrh toga lo for. 
na mise i molitve. — Samur kalpak Emeriku, iupniku u Palo^, 
a drugi krzneni kalpak i crnu kabanicu Gjuri, 2upniku sv. Jelene 
na KoruSkoj. — Cetiri skarletna klobuka oporu^iteljem svoje opo- 
ruke. — Samostanu u Petrovcih da se dade vina i so^iva, koliko 
se mo2e. — Pomenutomu svomu kastelanu Krstu izru^a, da grad 
Glogovnicu nikomu ne dade u ruke osim kralju ili kako kralj od- 
redi. — Svu ostalu imovinu da ovrSitelJi oporuke porazdiele na 
mise i molitve po Zagrebu, Cazmi i Glogovnici. — Napokon za 
ovrSitelje oporuke imenova ova ^etiri 2upnika: Ivana u Kri^evcih, 
Grgu u Gradjeni, Emerika u PaloCi i Gjuru sv. Jelene na Ko- 
ruSkoj, a i svoga kastelana Krsta. ^ 

Ne ima sumnje, da su ovi oporcr^nr zapisi bili i savjestno po- 
razdieljeni. No bilo je i slu^ajeva u kaptolu, gdje je ovrSitelj opo- 
ruke podkrao ostavSiinu, a to je bilo nekako pod svrSetak g. 1505. 
s ostavStinom pokojnoga kanonika Pavla SiS^ana. Ova) oporu^no 
ostavi: Stolnoj crkvi 25 for. — Biskupu zagreba^komu 25 for. — 
Crkvi sv. Nikole u Zagrebu 5 for. — Crkvi bl. dj. Marije 5 f . — 
Crkvi sv. Emerika 5 for. — Samostanu Franjevaca 5 fr. — Crkvi 
sv. Ivana u Novoj vesi 5 for. — Remetskoniu samostanu 5 fr. — 
Kaptolskoj bolnici sv. Jelisave i gradskoj bolnici 5 for. — Preben- 
darom stolne crkve 5 for. — Bolnici sv. Antuna u LaSkoJ ulici 
3 for. — Ubogarom u reCenih bolnicah 6 for. — Za pjevanje >spri- 
^avanje* i ubogim kod pogreba 5 for. — Za opielo i for. — Pre- 
bendarom stolne crkve 10 for. i onaj dug Dominika Peroviifa od 
15 for. Istim prebendarom JoSte 15 for. — Prebendaru Franji 5 f. 
i napokon biskupu naknadno 100 for. — Ukupni zapisi od 300 f. 

U ostavStini pokojnikovoj nadjeno Je u gotovom novcu 672 f., 
a uniSlo Je od utjerana duga i to: od Andrije, 2upana ivanidkoga, 
7 for. ; od krznara Grge 16 for. i od Stefa u Ivanidu 2 for. ; za 
prodano pako vino i druge stvari uniSlo Je 29 for. — CJelokupna 
ostavStina od 726 for. 

Od ovih 726 for. izplatio Je kanonik lektor Stjepan samo opo- 

* Doc 2. 



Zivot i ohicaji u kaptolu. LXIII 



ru^ne zapise od 300 for., a preostatak od 426 for., koji bi se morao 
dieliti u troje i dati crkvi, rodu i sirotinji, pridr2ao )e za sebe. 

Ovakov ^in dakako da nije ostao tajnim i toga radi utu2i ga 
kaptol biskupu Luki, koji radi toga odredi sud na 1. marta g. 1506. 
i to u Cazmi, a pozove na nj kao sudce, iz zagreba^koga kaptola: 
prepozita Alberta i arcidjakone: Nikolu dubi^koga, Ivana komar- 
ni^koga, Ivana gori^koga, Anclriju kalni^koga, Nikolu vaSkanskoga, 
Andriju bekSinskoga, Mihalja kanonika custosa, Andriju iz Medjurie^ja i 
Ivana ^azmanca, kanonike zagreba^ke; a iz ^azmanskoga kaptola: 
Lovru lektora, Mateja kustosa, Mihalja i Gjuru kanonike; zatim dva 
javna bilje2nika Mateja Gjurgjev^ana i Gjuru PraSnidkoga, a na- 
pokon i samoga krivca lektora Stjepana. Na tom se sudu ne samo 
iztragom, vtt \ iz vlastitoga kriv^eva priznanja doznalo, da si je on 
svetogrdno prisvojio iz ostavStine pokojnoga kanonika Pavla SiS^ana 
426 for., pa ga biskup suglasno s prisutnimi osudi i kao Sugavu 
ovcu izluii iz kanoni^koga sbora i liSi lektorske iasti. — Ovu su 
osudu podpisala oba notara. ^ 

(Po svoj prilici da je kanonik lektor Stjepan vratio sav opo- 
x\xt\x\ novac, §to ga je nepravedno posvojio, i tim opet bio uzpo- 
stavljen u prvanju ^ast, jer g. 1508. spominje se opet kao lektor, 
ali i kao krivotvorac javne izprave, kako spomenuh malo vi§e 
na onom mjestu, gdje sam progovorio o kaptolu kao vjerodostojnom 
mjestu.) 

Umrle kanonike zakapali su u stolnoj crkvi ili gdje si sami 
odabrali grob. Zakapali ih u Zagrebu, to su njihova tjelesa (usljed 
prebendarskoga Statuta, stvorcna godine 1466.) nosila na sprovodu 
Cetvorica ili Sestorica prebendara. 

Kaptol zagrebaCki kao veleposjednik dakako da je pladao 
dr2avni porez, ali od izvanrednih nameta bijaSe oproSten, O takovu 
oprostu imao je on iz proMih viekova od ugarskih kraljeva vi§e 
izprava, a po<fetkom XVI. vieka i kralj Vladislav iz Stovanja prema 
stolnoj crkvi sv. Stjepana i na molbu kaptola potvrdio mu na 3. 
maja g. 1505. ove stare povlastice, naime da u onom slu^aju, kada 
saborski poslanici u stvarih, ti^udih se zemlje, putuju ka kralju, i u 
to se ime pobira obdi namet, to ovim nala^e banom, da ne smiju 
u viSe spomenutu svrhu ni na kaptol niti na njegove kmete iSto 
nametnuti, niti ih radi toga progoniti. * 

* Doc. 49. 

* Doc. 35 



LXIV Sbor prehendara. 



Ali ipak kada je domovina bila u nu2di, a naro^ito da se 
obrani od Turaka, doprinaSao je i kaptol sa svoje strane, koliko se 
od njega zahtievalo. Godine 15 17. na 14. juna javlja kaptolu ban 
Petar Berislavid, da su mu za obranu ove presiromaSne domovine, 
a prema kraljevu nalogu obrekli Nikola Zrinjski i Franjo Berislavid 
Doborski, da de staviti stra2e, a za njihevo uzdr2avanje davati tri 
dinara od svakoga svoga kmetskoga seliSta. Jer tt, i on sam u tu 
svrhu dati 50 for., to moli kaptol, da i on od svojih prekosavskih 
kmetskih seliSta u ime stra2a nametne i pokupi od svakoga seliSta 
tri dinara. Ne bude li toga htio u^initi, da tt, si on tO; ovlaSten 
po kralju, ved znati nadoknaditi. ^ 

Radi bli2nje turske navale, poSto kraljevska vojska nije sama 
dovoljna suzbiti Turke, kralj Ljudevit na 15. oktobra godine 1524. 
zapovieda kaptolu, da digne svekolike svoje ^ete i da ih valjano 
naoru2ane stavi do Nikolinja pod zapovjedni^tvo bana. Tim ^etam 
da strogo nalo2i, da polazed na vojnu nikomu ne nanose nikakove 
Stete, niti da robe, ved svojom pladom da se hrane; u protivnom 
sludaju ne stavi li kaptol svojih deta ili budu li one putuju<^i robile, 
da t^ kaptol strogo pedepsati. Da pako uzmogne Sto viSe ^eta sa- 
kupiti i uzdr2avati, nala^e mu, da ratni namet ne bere od kmetskih 
seliSta, ved od ognjiSta, i da nije nitko opro§ten od pladanja osim 
one najvede sirotinje, koja ba§ niSta doprinesti ne mo2e. Napokon 
jerbo turski car namjerava bududega proljeda provaliti u kraljevinu, 
to opet, i to pod gubitkom svih dobara nala2e kralj kaptolu, da 
osim svojih ^eta joSte i deseti dio svojih kmeta stavi u vojsku, da ih 
valjano naoru2a i hranom obskrbi tako, da su one, k^d se zapo- 
vjedi, sasvim spremne po<^i onamo, kamo im se nazna^i.' 

Uz kaptol ili zagreba^ki kanoni^ki sbor postojao je i: 

Shor prebendara stolne crkve. O osnutku, razvitku i o 2ivotu 
ovoga sbora poCevSi od XIII. do svrSetka XV. vieka progovorio sam 
u prva dva svezka ovih spomenika, gdje spomenuh, da su prebende 
utemeljene bile po blagih dobrotvorih za veli^anje slu2be bo2je u 
stolno) crkvi ; a kako se sbor prebendarski radi to^na izvrSivanja 
svoje crkvene du2nosti novimi zakladami te^ajem vremena ja^ao, 
tako je bilo i prve Cetvrti XVI. vieka. 

U tom se razdoblju spominje, da je g. 1500 Andrija Alfons 
Thuz oporu^no ostavio ovomu sboru 25 for. i jednu krznatu Subu 



* Doc. 143. 
■ Doc. 193. 



Sbor prebendara. LXV 



polusvilom podstavljenu. ^ — Za dvie godine kasnije ili 15. no- 
vembra 1502. plemiii Andrija Kraja£i<^ ostavio mu je za izpokoj 
svoje du§e polovinu svoga gibiva i ncgibiva imutka u Kamarju i 
Rogozdni. • 

Sliedede godine 1503. 2upnik u Grageni na samrtnom ^asu 
nalo2io je ovrSiteljem svoje oporuke, 2upnikom : Antunu iz Bradne 
i Grgi svih svetih, da od njegovih dufnika utjeraju sav dug i da 
ga za izpokoj njegove duSe dadu prebendarskomu sboru. Ali poSto 
ovi nisu utjerali duga, a niti ga na molbu prebendarsku htjeli, ute^e 
se sbor tadanjemu kaptolskomu vikaru kanoniku Dru. Andriji, a on 
na 18. juna nalo2i 2upnikom: sv. Petra u Cvrstecu, zatim u Kri- 
2evcih, Grageni i na Pav§inom brdu, da reCene ovrSitelje opomenu, 
da ili utjeruju oporu^ni prebendarski zapis, ili, ako ga ne utjeraju, 
da ih pozovu na deveti dan, kako ovu poruku primu, pred njcga 
na sud. ^ 

Ovomu su se nalogu pokorili ovrSitelji i opomenuli dufnike 
Ivana Puneka iz Petrovaca i Nikolu Osla iz Jarna, a ovi su za- 
molili sbor obrekavSi mu, da de o Bartolovu izplatiti sve, Sto du- 
guju pokojnomu 2upniku Grgi. Prebendarski sbor prista na to. Kada 
se pribli2avao rok za izplatu (24. augusta), odaslaSe oni na 23. au- 
gusta svoje punomo<^nike Ivana literata i Gjuru kova^a, koji pone- 
soSe prebendarskomu sboru pismo, gdje vele, da akoprem bi osobno 
morali dodi u Zagreb o Bartolovu i namiriti dug, ali budud da pod 
prietnjom izdaje domovine moraju prisustvovati sada na kri2eva^kom 
saboru, mole sbor, da glede oporu^na mu zapisa tako ugovori s nji- 
hovimi punomodnici, da niti sbor manje primi, a niti oni viSe da 
plate nego li su du2ni.^ 

U isto nekako doba umre bivSi sudac, a gradjanin zagreba^ki, 
Matija Brumnid, i taj oporu^i sboru 16 for. u novcu i sedam svinja, 
§to mu je dugovao neki Pavao Kunid u Du2ici. Kada se na ope- 
tovane prebendarske opomene Kunid nije odazvao, utu2i ga sbor 
kaptolskomu vikaru kanoniku Dru. Andriji, a ovaj nalo2i sisa^komu 
2upniku Grgi, da za petnaest dana pozove krivca u Zagreb na sud 
pred njega. Ovaj je nalog vikarov izvrSio sisa^ki 2upnik na 3. 
aprila g. 1503. ^ 

* Doc. 2. 

* Doc. 16. 
' Doc. 21. 

* Doc. 23. 

* Doc. 26. 



LXVI Sbor prebendara. 



Na ovu se opomenu Kunid stavio u Zagreb pred vikarov sud 
i obrekao, da de du2nih i6 for. i sedam svinja to^no izplatiti i dati 
na Stjepanje ili 20. augusta. Ali poSto nije odr2ao rie^i, to na pre- 
bendarsku pritu2bu na 28. augusta nalo2i vikar opet sisa^komu 
2upniku, da Kunida opomene, da za devet dana ili podpuno namiri 
prebendarski sbor, ili da se glede izplate nagodi ; ne u^ini li ni 
jedno ni drugo, da ga izobdi iz crkve. ^ 

PoSto Kunid ne bijaSe u stanju izplatiti duga, to privoljom 
prebendarskoga sbora nadje jamce, koji su se obvezali, ako on ne 
zadovolji svojoj du2nosti, da de joj oni mjesto njega zadovoljiti. 
Jamci bijahu ovi: Dimitar, vojvoda pokrajine sisa^ke, Martin Bal- 
tarid iz Sela, Petar Cvetnid, Valentin Grdinid, Grga Pavokovid, Di- 
mitar Grdinid, Andrija Hobetid, Martin Hobetid, Stjepan Baltorid, 
Jurko ArSid veliki, Nikola Pavokovid, Pavao Vajcekovid, Jurko Si- 
kekovid, Klement KuCijaS iz Du2ice, Pctar Kelovid iz Vurota i 
BIa2ko iz Stupna. Ali kakov bijaSe Kunid, takovi su bili i njegovi 
jamci, te se rok izplate odgadjao od roka do roka, dok napokon 
na molbu prebendarskoga sbora na 17. jula g. 1505. naIo2i kap- 
tolski vikar Dr. Andrija sisa^komu i peS^eni^komu 2upniku, da 
re^ene jamce pozovu na deveti dan radi neizpladena duga pred 
njega na sud. ' 

Je li bio i kako je taj dug bio namiren, ne imamo viesti. 

Godine 1506. dobio je prebendarski sbor, §to mu oporu^io 
kanonik zagreba^ki Pavao SiS^an, 30 for. ' 

Iste su mu godine i dva gradjanina oporudli 14 for., a taj bi 
novac od du2nika utjerati morali oporu^ni ovrSitelji Nikola i Stjepan, 
gradjani opatovinski, ali ovi premda su utjerali dug, ipak nisu novac 
izru^ili prebendarskomu sboru, i toga radi na njegovu tu2bu na 
27. novembra god. 1506. kaptolski vikar Dr. Andrija nalofi Luki, 
fupniku sv. Martina u SoStarskoj ulici, i BIa2u, kapelanu sv. Eme- 
rika, da spomenute ovrSitelje pozovu na Sesti dan pred njega na 
sud. I doista na 3. decembra dr2ao je kaptolski vikar sud i odredio, 
da gradjanin opatovinski Nikola, kao ovrSitelj oporuke postolara 
Pavla IvanCana, za devet dana plati sboru 8 for. iz ostav§tine du2- 
nika pokojnoga BIa2a Pohkovida; a gradjanin Stjepan da se glede 
zapisa od 6 for. za deset dana nagodi sa sborom ; ne nagodi li se, 
morat de prisedi s toliko osoba, koliko mu sud dosudi, da je nekriv.^ 

* Doc. 31. 

* Doc. 42. 
' Doc. 49. 

* Doc. 53. 



OSvetti 



! Ui aUarije, 



Lxvn 



JoSte se sictio sbora Dr. Andrija Plankner, arcidjakon kstc- 
dralni, koji je sagradio jednu prebcndarsku ku^u u Novoj vesi do 
puta, kako se ide na kapiolski mlln, i darovao mu krasni netom 
izafli (T5TI.) misal po obredu crkve zagrebailke. II oporuci (f 8, 
augusta 1 513.) zapisao mu cielo sv. pismo s tuma^em u fetiri debela 
svezka, kojc lanci prii^vrSieno stojalo je u triemu stolne crkve za 
porabu utlei^cga svei!enstva, \ jedan od jelovine bojadisani ormar za 
crkveno ruho prcbcndarske braiuvStine, a pomagao je i za ^ivota 
sboru kod kupaliitnih popravaka. * 

067'esne mise ili allarije, koje je imao prcbendarski sbor, bi- 
jahu ili zakladne za cieli sbor, a ove je pjcvau ili citso svakoga 
dana u tjednu onaj prcbendar, na kojega je red doSao; ili su bile 
namienjene posebnim prebendam, a ove je morao odcitati u2ivatelj 
prebende ; za tim misc, koje jc sbor prcuzeo od kaptola za go- 
di£nju nagradu; napokon mise, koje je sam sbor ustanovio za svoje 
dobrotvore. 

U zakladne mise, koje su se Citale svaki dan teCajem ciele 
godinc, spadala je tako zvana rana misa na Casl bl. dj. Marije, koja 
je, kako spomenuh u I. sv., uiemeijena bila jur g. 1270. U XV. 
vieku preuzeo je sbor od kaptola uz nagradu Cilanje svakdanje mise 
na ollaru sv, Kri2a, a prve iJetvrii XVI. vieka opet je prebendarski 
sbor preuzeo od kaplola, kojemu su legotne bile, tri zakladne mise. 

Biskup Luka, Jim jc zasjco na siolicu biskupije zagrebafke 
(1500), podignu u ju2no| strani svetisia stolne crkve oltar na Casl 
Uznesenja bl. dj. Marije, a na lom oltaru da se iTita svaki dan pod 
sbornom !li skupnom misom jedna tiha misa, utemeljio je zakladnu 
glavnicu davSi u 10 ime kuilu u Budimu, koju je kupio za 1400 f, 
Cilanje ove mise namienio je kapiolu, nu poSto mu jc ona bila aa 
leret, to ju je na 23. aprila god. 1503. prepustio prebendarskomu 
sboru uz nagradu godiSnjih 25 for. ' 

Druga je misa >0s justi* tako prozvana, jer sc uvod le mise, 
koja se svaki dan morala pjevaii na Cast sv. Stjepana kralja, ovimi 
riccmi pofinje. Ovu jc misu uiemeljio biskup Ivan .Alben (t 1433)1 
a kada je po njegovoj smrti ona poSla u nehaj, uzkrisio ju g, 1504 
blskup Luka i namienio ju kaptolu zagrebafkomu, velec: >da nc 
bude ukoren pred Bogom, da se je malo brinuo za pobo2nost pod- 
Cinjena slada, 10, budu( da su u stolno]' crkvi zagrcba<:koj blage 
uspomene njegovi predSastnici odredili svoiu iz biskupskih doho- 



L XVI 11 Obvezne mise ili aliarije. 



daka u tu svrhu, da se svaki dan pjeva misa na ^ast sv. Stjepanu 
kralju, koji hvalc vriedan obidaj i on odobrava; ali poSto je doznao, 
da za onih burnih vremena, kada je stolica biskupije zagreba^ke 
bila neposjednuta (1433. — 1440.) i kada su njezinimi dohodci uprav- 
Ijali svjetovnjaci, da je ta misa ili posve zanemarena bila ili se ne- 
to^no obavljala, jer slu2benici crkveni nisu dobivali dostatne pod- 
pore ; on indi, da se opet to uzkrisi i da kaptol u budude istu misu 
obavljati uzmogne, a da se teret uzdr2avanja iste mise skine s bi- 
skupskih ramena, odredjuje i poklanja u tu svrhu zagreba^komu 
kaptolu podpunu biskupsku desetinu u oba Gradca i Petrinji (u 
gorskoj 2upaniji), koja se ondje pobire ili u novcu ili u naravi, 
izuzevSi ^etvrtinu iste desetine, koja i u budude mora pripasti kap- 
tolskomu prepozitu. Napokon zaklinje i svoje nasljednike, da tu 
njegovu odredbu to^no izpunjuju.c* 

Za tjedan dana kasnije ili na 8. travnja prihvatio je kaptol 
zagreba^ki ovu biskupovu namjenu, i kako veli, ne radi vremenita 
kakova probitka, ved radi du2ne pokornosti, i .odredio, da mora 
kanonik, na koga dodje ta slu2ba, svaki dan pjevati tu misu u 
stolnoj crkvi na ^ast sv. Stjepanu kralju, a ^etiri pjeva^a kanonika 
da su mu na slu^bu. — Za ovu misu mora kanonik custos stolne 
crkve davati kruha, vina i svieda koliko treba. Zanemari li koji ka- 
nonik pjevati tu misu, da mu custos za svaki propuStaj iz skupne 
diobe sustegne 32 nov(!ida; a propuStenu misu neka odpjeva drugi 
dan ili sam custos ili onaj, koga on zaprosi. Svakomu kanoniku, 
koji bi se protivio pjevati ovu misu, a ipak ju istoga dana mjesto 
njega odpjevao custos ili koji drugi kanonik, neka se iz skupne 
diobe za svaki prkos u ime globe sustegne jedan forint. — Pro- 
pusti li koji kanonik pjeva^ (chorator) pjevati kod te mise, neka 
mu custos za svaki propust sustegne 10 nov^ida. Sav dohodak od 
globa da je custosov, jer on se jedini brinuti mora, da drugom 
kojom osobom nadomjesti takovo nehajstvo. Napokon odredi kaptol, 
da svi kanonici bez razlike, pa i oni, kojim po pravu pripada dvo- 
struki diel u desetinah, u diobi ove desetine imaju jednaki diel. ' 

Ova misa »Os justi* morala se pjevati svaki dan poslije prvoga 
^asa (hora prima): Ijetom u pet sati u jutro, a zimi u §est sati. 

Ovaj teret nosio )e kaptol zagreba^ki samo ^etiri mjeseca, jer 
ga ved I. septembra nametnu prebendarskomu sboru, ali mu ne 
odstupi re^ene desetine, koja se godimice ra(!unala na 100 — 200 for., 

* Doc. 40. 
" Pag. 41. 



Obvetne mise ili altarije. LXIX 

ve<^ mu samo ozna^i nagradu od 50 for., koja mu se u dva obroka 
izpla<^ivala. ' 

Trede misa, koju je prebendarski sbor preuzeo od kaptola, 
bila je svakdanja tiha misa za pokojne, koja se morala ^itati na 
oltaru, koji je u sjevernoj strani svetiSta podigao biskup Luka. Za 
^itanje ove mise dobivao je sbor od kaptola 25 for. na godinu.' 

Osim skupnih zakladnih misa bilo misa, §to su ih samo oni 
prebendari morali ^itati, kojih prebendam bijahu zaklade namienjene. 
Prve ^etvrti XVI. vieka nalazimo tri takove zaklade, i to za oltare : 
presv. Trojslva, sv. Jelisave i bl. Emerika, ali o tih progovorit demo 
nife, kada budemo govorili o oltarih stolne crkve. 

Bilo je joSte misa, koje je sam sbor ustanovio, da se ^itaju 
za njegove dobrotvore. Godine 1502. dosko^io je sboru kanonik 
Gjuro Ivan^an, arcidjakon bekSinski, znatnom pripomodi, davSi mu 
naime 100 zlatnih forinti, jedan srebren a pozladen kale2 sa zdje- 
licom, jednu polusvilenu kazulu i jedan polusvileni crni plaSt, a 
drugi bieli sa zlatnim kri2em i dva srebrena vr^ida za vino i vodu 
kod mise. Za ovaj prekrasan dar odredi sbor na 30. septembra, da 
se i za 2ivota, a i po smrti njegovoj za spas mu duSe ^ita svake 
subote na oltaru bl. dj. Marije jedna sv. misa. ' 

Kada se godine 151 1. sbor prebendarski naSao u tako velikoj 
nu2di, da je jedva jedvice crkvenu slu2bu mogao obavljati, smilovao 
mu se Dr. Andrija, prepozit Cazmanski a kaptolski vikar, te mu 
poklonio tisutfu zlatnih ugarskih forinta, a sbor u ime zahvalnosti 
odredio mjeseca novembra, da se na oltaru bl. dj. Marije za toga 
dobrotvora i dok lW\o bude, a i po smrti mu Cita svaki dan za 
spas duSe jedna sv. misa. ^ 

Da se opet pomogne prebendarskomu sboru, koji je imao 
raznih nepogoda i troSaka, to mu Andrija, naslovni biskup ro2nanski 
a arcidjakon kalni^ki ; Gal, arcidjakon dubi(!ki, i Nikola, 2upnik sv. 
Marka, kao ovrSitelji oporuke pokojnoga kanonika Pavla RoviS^ana, 
dadoSe iz pokojnikove ostavStine sto for. ; a sbor, da se za to za- 
hvalnim izka2e, zaklju^i, da se svakoga ponedjeljka ^ita na oltaru 
sv. Ladislava jedna misa za izpokoj mu duSe. ^ 

Osim misnih zaklada spominje se u ovih spomenicih i zaklada 
za izpoviedi. God. 15 10. pred samu svoju smrt biskup Luka piSe 

* Doc. 44. 
' Doc. 63. 
' Pag. 318. 

* Pag- 319 

* Doc. 156. 



LXX Bratavitina i Uvot u sboru. 



\z Cazme kaptolu, da se pred njim obvezao kanonik Antun, da de 
sagraditi novu zidanu prebeodarsku ku<!u mjesto stare i troSne ako 
kaptol kao patron izabere sve^entka, koji de svaki dan kod oltara 
8v. Mihalja (kojeg tt prebendi istu kudu namieniti), morati sluSati 
izpoviedi; a poSto je on (t. j. biskup) to odobrio, moli kaptol, da 
i on pristane na to. Kaptol je na to pristao, a to je potvrdio po 
Lukinoj smrti upravitelj biskupije kardinal i nadbiskup ostrogonski 
Tomo Baka^ i ujedno svakomu, koji bi se ondje izpovjedio, udielio 
sto dana proStenja. ^ 

Bratovitina bl. dj\ Marije, o kojoj je bilo govora u I. i II. sv. 
ovih spomenika, kako njezin popis ^lanova svjedodi, postojala je i 
prvc ietvrti XVI. vieka. 

Kaptol zagreba^ki, kao patron prebendarskoga sbora, nije samo 
imenovao prebendare, vtt si za du2nost smatrao i bditi, da se sborna 
posjedovna imovina ne tudji, \tt da se n)om upravlja u korist 
sbora. Nekako oko godine 1517. doSao je sbor, po svoj prilici usljed 
oporuke, do ku<fe, koja bijaSe Domkonova. Ovu je ku<fu 2elio kupiti 
Nikola ZenCaj i pogodio )u od sbora za 100 for., a u ime izplate 
predao je sboru tri 8ve2nja grimiza, vriedna 90 for., a za ostalih 
10 for. stavio je za jamca gradjanina Mihalja OpraSnida. Ovu je 
pogodbu odobrio i kaptol kao patron nu poSto nije sbor mogao 
prodati grimiza tako skupo, kako ga je preuzeo, obratio se na 
kaptol molcd ga, da razvrgne 8klopl)enu pogodbu i da posreduje 
u Zen^aja i sklone ga, da se odrekne kude. Kaptol je na 28. au- 
gU8tfl 15 »7» zamolio ZcnCaja za to, no ne zna se, je li on pristao.* 

Kako u svakom sboru, sastavljenom od Ijudi razne dudi, mo2e 
A(it\ do fH/mirica, tako je bilo i medju prebendari. Neke su spo- 
rove rieilili wmi mcd)u sobom, neke prepustili kaptolu, da ih rieSi, 
a /a nekojc 8C ohratili ba* i na rimsku stolicu. O tom posvjedo- 
Cu\t pi«mo uprMvitcIJH biskupijc zagrebaeke kardinala Tome Bakaea, 
ko;e fia 5» fchruara g. 1516. odasla ovomu sboru. U tom pismu 
kori Ofi prch«ndar8ki 8bor radi teike svadje, koja )e nastala medju 
df.ofom i pfcftCfidarom Bla^cm, te ga prekorava, §to ta svadja nije 
fit^iMMk u nnttUfm »boru, ytt ju je on na sramotu svedenieku dao 
ptMfmvnfi u Mmom kaptolu. Da mrzkost postane joSte javnijom, 
ptft\iiMt(f jfi i« t\tt\nVo\ «tolici, kao da kod kude u kraljevini ne bi 
Mfo yf#fffifi i^\u\ncn, koji hi ju mogli razpraviti. Stoga pod prietnjom 
i/oh(Mi\ti /<if»ovlc(hi «fioru, da odustanc od medjusobnih svadja, jer 






Stolna crkva t bogoshtije. 



LXXI 



ne £e, da se darovani im novac u imi: milostinje troSi na djavolske 
svadje. Napokon javlja, da i.^ do brza poslaii ovamo svoga Covjeka, 
koji ^c taj spor urediti, a medjuiim da prebendara Bla2a priniu u 
zajednicu i vratc mu uzkrai^ene dohodke i da svc spisc, koji su o 
lom prieporu u kaptola, povuku.' 

Prebendarski jc sbor, kako spoinenuh u proSlih svczcib, imao 
znatne posjedc oko Zagreba i dalje od Zagruba kao: Sume, oranice, 
livade i trsja, na kojih su i kmeiovi liili, koji su ih obradjivali. Ovi 
su posjedi bili podieljeni na pojedina predija, sa svakom je prebendom 
bio spojen jedan predij, koji je po jedan prebcndar sam u2ivao, 

O kupaiistu u ulici Opalovini, koje bijaSc takodjer preben- 
darsko i kojim je cieli sbor upravljao, a dohodak na jednako diclio, 
kako i kada je sbor dobio i o njemu se borio do svrSetka XV, 
vieka, progovorio sam u prvanjih svezcih, a kakovu je borbu vodio 
leCajem prvc Celvrli XVI. vieka, to cu niie spomenuti. 

Umrle su prebcndarc zakapali u stolno) crkvi ili oko nje, ili 
na groblju 2upne crkve sv. Emerika, koja je stojala do god. 15 ii. 
pred stolnom crkvom. 

Stolna crkva i bogosluzje. Povjest stolne crkve od njezina 
osnutka do svrSelka XV. vieka nacrtno sam u I. i II. svezku, te 
rekoh, da jc svr^eikom XV. vieka preostalo joSte nadsvoditi njezina 
tri velika broda, i da ih je nadsvodjivati poieo btskup Osvaldo, no 
da ga je smri stigla te nije dovr^io zapoCeia djela. U svojoj opo- 
ruci, pisanoj 15. aprila i^yy., ovako veli: >Po4io siolna crkva za- 
grebaCka bija.tc od svoga osnutka dosta zanemarena a nikada nedo- 
gradjena, u kojoj, koliko sam mogao izgraditi, dadoh graditi, pa 
da se zapoCeia moja gradnja nastavi i dovrsi, ostavljam 10.000 for.« 

Po Osvaldovoj smrii zasjede stolicu biskupije zagrebai.'ke bi- 
skup Luka. Kralj Vladislav na 29. maja 1500 javljajuc kaptolu, da 
mu Salje novo izabranoga biskupa, porui^uje mu, da je istomu bi- 
skupu nalofio, da nedogradjenu i zanemarenu stolnu crkvu dogradi, 
a biskupski grad popravi, te oboje utvrdi; velika bo bi Steta bila, 
da lako ogromnim troJkom gradjcna stolna crkva padne u turskc 
ruke; da se to zapriefl, treba i nju i biskupski grad valjano uivr- 
diti novom i jadom tvrdjom, nego li je doaadanja; la stara i ne- 
valjana da se odstrani i novom zamieni. U tu svrhu da onih 
lO.oon for., koje je biskup Osvaldo oporui^io, te i sav drogi novac, 
koji erkva ima, a u kaptola je pohranjen, da sc lomu novomu bi- 
skupu dade. ' 



LXXII Stolna crkva. 



Da je biskup Luka Osvaldovim zapisom po^eo nadsvodjivati 
brodove stolne crkve i popravljati ju i da je sav taj novac u tu 
svrhu potroSio, svjedodi nam izkaz o ovom potroSenom novcu, pod- 
kriepljen ne samo vlastoru^nim biskupovim podpisom, ved i supod- 
pisi zagreba^koga prepozita Alberta i desetorice kanonika. Od ovoga 
novca, namienjena za popravak crkve, potroSio je biskup Luka 

god. 1501 1271 for. 

» 1502 700 » 

» 1503 4000 » 

» 1504 1829 » 

> 1505 2200 » 

ukupno 10.000 for. * 

U listu, koji je 25. januara g. 1540. pisao ostrogonski prepozit 
Dr. Andrija, upitan od kaptola, §to znade o ostavStini biskupa 
Osvalda i Luke, namienjenoj stolnoj crkvi, javlja mu ovako: da o 
ostavStini Osvaldovoj malo znade, jer da se iz Padove, gdje je u 
naucih bio, i to dvie godine, istpm poslije Osvaldove smrti povratio 
u Zagreb, gdje je na biskupskoj stolici naSao ved biskupa Luku; 
ali da je ^uo od mnogih, da je biskup Osvaldo oporu^io 12.000 for. 
za dogradjenje crkve, a povrh toga joSte i 7000 for., da se na 
crkvenom pro^elju podignu i sasvim dovrSe dva zvonika. Jo§ pri- 
povieda i to, da je biskup Luka re^enih 12.000 for. preuzeo od 
ovrSitelja Osvaldove oporuke, od kanonika custosa Ivana Jal2i(fa i 
Dra. Andrije Ivan^ana, arcidjakona katedralnoga, ter veli, da je 
reCeni biskup od te svote potroSio 5000 for. za kaStel Svibovac, ko|i 
je od Baltazara Ba^anija kupio za ^azmanski kaptol; s preostalih 
7000 for. pako da je sagradio crkveni svod. Sto se tiCe onih 7000 f., 
koje je biskup Osvaldo namienio tomu, da se tim novcem podignu 
i dograde dva zvonika, veli, da je taj novac za biskupovanja Lu- 
kina izmamio potajno i lukavo kardinal i nadbiskup ostrogonski 
Toma BakaC-Erd6dy od ovrSitelja oporuke pomenutoga Ivana Jal- 
2ida, pa da je radi toga biskup Luka re^enoga Jal2i(fa du2e vre- 
mena dr2ao zatvorena u kaStelu Gemlecu (Bosiljevo kraj Cazme). 
Napokon, §to se ti^e ostavStine biskupa Luke, njemu je poznato 
samo to, da je isti Luka ^etiri godihe prije svoje smrti ili g. 1506. 
iz Cazme po svojem kapelanu Mihalju poslao kanoniku custosu 
kaptola zagreba^koga 16.000 zlatnih dukata, da ih uruCi tadanjemu 
zagrebaCkomu prepozitu Albertu de Kasu uz uvjet, da te novce 



* Doc, 4. 



I 



I 



Stalna crkva. 



LXXIll 



£uva i da mti ih (i. \. hiskupu Luki) povrati tada, ako bi on radl 
bjesnoCc turskih provalu bio prisiljen pobjeci iz Hrvatske; unire li 
pako prijc nego li ga ta nesreiia zadcsi, onda da se tai novac obrali 
na popravak stolnc crkve. Budud da jc biskup Luka ne dugo za 
lim doista umro (f 1510.), veli, da je tih 16,000 zlainih dukata 
ostalo u ruku reilenoga prepozita Alberta. Glede tih novaca spo- 
minje u spomcnutom lisiu Dr. Andrija i 10, da ih je kardinal i 
nadbiskup ostrogonski Tomo Bskaf na siloviii naCin oteo od pre- 
pozita Alberta, kojemu je, da ta) svoj postupak opravda, pokazao 
za to i pismcnu privolu kralja Vladislava. ' 

O toj pismenoj izjavi prepozila Dra. Andrije ono, Sto govori 
o Osvaldovo) ostavjiini, ne mo2emo dr2ati da je sasvim toCno, ta 
i on sam priznaje, da je dvie godine istom poslije Osvaldovc smrti 
do£ao u Zagreb, i da same oporuke loga biskupa nikad ni vidio 
nije, vei; samo da je od drugih 10 dofuo; ono pako Sto veli, da 
je Osvaldovim novcem biskup Luka sagradio svodove u stolnoj 
crkvi, moramo doslovce usvojiti. 

Nili onoj viesli, gdje vcli reCeni Dr. Andriia, da je 16,000 
ztatnih dukata, koje je biskup Luka namienio za popravak slolne 
crkve, ailovito otco kardinal Toma Bakaf od zagrebaCkoga prepo- 
ziia Albena, ne mo2e ni naimanjc protusloviti ; a tvrdi se, da jc za 
taj novac kardinal Toma pokupovao ogromna iman)a, Stono ih je 
razpoklonio porodici grofova Erdodija. Ova tvrdnia niie netemeljita, 
a to odatle zakljuCujemo, 5to je kaptol zagrebaCki i 10 ioStc za vre- 
mena, dok ie kardinal Toma Gakai^ upravljao ovom biskupiiom 
(1510 — 1518.) uloiio pred Jazmanskim kapiolom prosvjcd proti 
tomu, zahtievajufi od nicga, da povrati stolnoj crkvi rcfenih 16 000 
zlatnih dukata, pak je sbiljam izvojevao to, da mu ie dosudjeno 
bilo, da se na ovu svotu moie uknjiiiti na sve Tomine posjede, 
koiimi ic upravljao tada Petar Erdody, a uknjiJio ih naroSito na 
grad Samobor i na grad veifi Kalnik. Koliko jc od lih uknjifenih 
novaca dobila stolna crkva, ne znamo, all slutimo da nij'e niSta 
dobila, jer su protiva kaptolsku zahtjevu tvrdill baStinici kardinala 
Tome, da je on zapis biskupa Luke upoirebio na to, Sto ie stolnu 
crkvu uivrdio t. j. posagradio kule i zidove oko nje, 

Biskup ie Luka, kako viSe spomenusmo, ve£ god. 1^,03. stolnu 
crkvu iz nutra sasvim dogradio i poIjepSao, a to nam potvrdiuje i 
poslanica pape Juli)a II. od g. 1510., upravljena istomu biskupu i 
u kojoj veli : tEcclesIa zagrabieneis, cui prees, quam iam dudum 






LXXIV Stolna crkva, Oltari i njihove zaklade. 



sumptuoso et preclaro opere edificari inceptam tu a paucis citra annis 
magnis sumptibus ornatissime perfecisti et decorasti c ^ 

SvrSivSi biskup Luka posao oko stolne crkve, dao se po nalogu 
kraljevu i na to, da stolnu crkvu i biskupski grad utvrdi. Da se 
stolna crkva valjano u^vrstiti i ogromnimi kulami providjeti uz- 
mogne, tomu je mnogo prie^ila 2upna crkva sv. Emerika, koja je 
stojala pred samom stolnom crkvom, jer upravo na njezinom mjestu 
imala bi se podidi najja^a kula i toga radi zamoli biskup Luka 
papu Julija II., da mu dozvoli sruSiti ovu ^upnu crkvu, ter 2upu 
prenesti na cistercitsku neko^ crkvu sv. Marije. Papa je udovoljio 
toj proSnji, a kako ^emo ni2e ^uti, bijaSe iupna crkva sv. Emerika 
sruSena god. 151 1. 

Iz viSe spomenutoga lista prepozita ostrogonskoga Dra. Andrije 
razabrasmo, da se je novcem, namienjenim popravku stolne crkve, 
kojekako, dapa^e nesavjestno postupalo, a i druge se njezine za- 
klade nisu takodjer mnogo Stedile. I o tom imademo viesti. Na 
23. februara 1502. kralj Vladislav, budu<^i u velikoj nu2di, uzajmio 
je iz zaklade stolne crkve (od onih novaca, §to ih biskup Osvaldo 
ostavio za izpokoj svoje duSe) dvie hiljade for., a obrekao, da tt 
ih vratiti o Miholju, kada mu mleta^ka republika izplati svotu, koju 
mu je ugovorom du2na platiti. ' 

Te2ko Je vjerovati, da je taj novac crkvi ikada bio povraden, 
poSto odmah sliedede godine 1503. svjedo^i kraljev dvoranin MateJ 
GJuriSid, da ga Je kralj dva puta slao u Zagreb k biskupu Luki, 
da za poja^anje grada Jajca digne novac iz zaklade biskupa Osvalda, 
a biskup Luka samo u tu svrhu da mu Je prvi put izplatio 479 for., 
a drugi put 2000 for. ' 

Oltari i njihove zaklade. Oltarom, koji su bili u stolnoj crkvi 
do svrSetka XV. vieka (kako spomenuh u II. svezku), prve se ^etvrti 
XVI. vieka pridru2ili ovi: 

Oltar sv, Luke podignu odmah 'prvih godina svoga biskupo- 
j vanja biskup Luka na Ju2nom zidu svetiSta, namienivSi mu u ime 

zaklade kudu u Budimu na trgu sv. Nikole, koju Je kupio za 1400 f. 
Na ovom bi oltaru kanonici morali ^itati svaki dan misu, nu poSto 
im Je to teretno bilo, sklopiSe na 23. aprila ugovor s prebendar- 
skim sborom, koji Je za godiSnJu nagradu od 25 for. preuzeo na 
sebe iitanje ovih misa.* 



' noc. 75. 

■ Doc. 14. 
' Doc. 17. 
* Doc. 18. 



Oltari i njihove saklade. 



LXXV 



Oltar saiinjf veltre podlgnu svrSetkom XV. vieka biskup Osvaldo 
uz ajevcrni zid u svelisiu, uCiiiivSi za nj zakladu, da se na niemu 
svaki dan pod sbornom misom Cita misa xa pokojne. 1 ovu obvczu, 
koju je u nje^inu osnutku preuzeo bio ksptol, prenese na ii. juna 
g. 1508. na prcbendarski sbor, kojcmu obrefe davati za £itai)je oiisa 
23 for. na godinu. ' 

Do prve Cctvrti KVI. vieka nije bilo u stolnoj crkvi oltara kod 
stupova u crkvenih ladjah, ati su ih tada i ondje podizali. 

Ollar prtiv. Trojslva. U stolnoj crkvi zagrebaiikoj oltar na ^asl 
presv. Trojstva podignu god. 1515. Grgur, arcidjakon vaSkanski a 
kanonik zagrcbaCki. Ove bo godine predlo2i on u kaptolskoj sjednici 
na 31. lipnja, s razloga: da se promakne alava bo2ja, a da i po- 
spjcSi za scbe spas duSe, podignuo jc kod srcdnjega siupa U ju2nol 
ladji stolne crkve oltar na Cast presv. Trojstvu i preslavnomu lielu 
Isusovu, le odrcdto, da se na njemu svakoga tjedna Ciia)U dvic mise 
u ono doba, kada sc u koru moli prvi Cas. Lljedno je javio isti 
arctdjakon, da je vei^ naSao i sveifcnika, koji je voljan preuzeti ovu 
obvezu i 10 prebendara Gjuru Vara2dini.a, s kujim da se je ovako 
nagodio: arcidjakon se obvczao izhoditi u kaptola dozvolu, s kojom 
cc ac nerazdru2eno spojiti rekiorat re^enoga oltara s Gjurinom pre- 
bendom, a u to ime da iz. on mjesto drvene prebendarske kuie, u 
kojoj stanujc re(!eni Gjuro, sagraditi novu kuiiu od opekc i dati do- 
taciju i zskladu za reCene mise. S druge opei sirane da se obvezao 
prebendar Gjuro i za sebc i za svoje nasljednike, da £e savjestno 
Cilati Da tjedan ugovorene dvie mise, a oltar i njegovo ruho driaii 
iisto i promjenjivati ga prema svetkovinam i drugc ta. sluibu boiju 
potrcbite stvari kao: kalcie, kazule itd. sa svim, Sto im pripado, 
kao i osiale malenkosii, koje |c ovomu oltaru poklonio sam arci- 
djakon ili ie ih buduie nabaviii on ili iko mu drago, da t^ ^uvati 
dobro i savjestno. Napokon zamoli joSte reCeni arcidjakon, da novu 
prcbendarsku kucu, koju in sagradiii, ne mo2e nikada zadobiti ni- 
koji kanonik ni ikoj kapiolski dostojanstvenik. 

Ovu izjavu arcidjaknna Grgura uzco je kaptol na znanjc, ali 
zaklju£ka o tom nije stvorio, dok arcidfakon ne udovolji onomu, na 
Sio se obvezao. Prema zadanoj rieili prihvatio se arcidjakon odmah 
posla, pa je za iri vcii mjeseca sazidao prebendarsku kui^u, s toga 
i kaptol u sjednici od 30. oktobra i. g. zaklju<:i ovako: Buduc da 
prebcndarske ku£e, koje su posagradili kanonici za spas svo)ih duSa, 
premda inafe prostrane i udobne, ali jer au bile drvene, to nisu 



LXXVI Oltari i mjikave takladt. 



mogle za dugo vrieme trajati, pa sa sagnjile i sruSile se, a usljed 

toga ponestalo je svecenika^ koji bi a stoinoj crkvi obavljali slu2bu 

bo^ju; poSto pako zidane kuce mogu viekove uztrajati, a takovu 

je sagradio i arcidjakon Grgur, to da se pove<fa i bogoslufje u 

stolnoj crkviy kaptol drage volje pristaje na arcidjakonovu pro$nju 

i odredjuje, da se spoji ista kuca i rektorat oltara presv. Trojstva 

s Gjurinom prebendom ali pod taj uvjet, da prebendar Gjuro i 

njegovi nasljednici moraju priseci kaptolu, da ^e sve, $to je ugo- 

voreno, savjestno vr$iti. Slud li se te^ajem vremena, da se ili na 

kanonikat ili na druge koje Casti uzvisi koji rektor toga oltara i 

njemu pripojene prebende, to da se mora odmah odre<fi i jednoga 

i drugoga, te t^ oboje podpasti of>et na kolaciju kaptolsku, kao na 

prave i zakonite kolatore prebenda i altarija. 

Napokon, jer kanonike i prebendare spaja vez zadruge i Iju- 
bavi, pa ne smije biti medju njimi nikakove trgovine, zaklju^i 
kaptol, da reCenu zidanu kudu, spojenu s altarijom presv. Trojstva 
i s prebendom, ne mo2e i ne smije pod nikakov nadn zadobiti 
ikoji kanonik ni kaptolski dostojanstvenik, stahovao on u kraljevini 
ili ne stanovao. ^ 

U ovaj plemeniti ^in arcidjakona Grgura ugledao se odmah 
i prcbendar zagrebaCki Mihal), sin udove Margarete Vagut^ne, plem- 
kinje \% Velike Mlake, koji, doSav na 13. studenoga g. 15 15. pred 
kapiol zagrebaCki, pokloni ondje oltaru presv. Trojstva svoju ba- 
%\\\\\\ u Velikoj Mlaci i posjede Pleso, Kude i Rakitovac, zatim joSte 
nvoj plemii^ki dvor s jednim naseljenim kmetskim seli^tem u Kudah, 
H jednim u Rakilovcu, predavSi sve to na ruke prebendara Gjure 
Vara^dinca i njcgovih nasljednika kao rektora oltara presv. Trojstva 
pod taj uvjct, da Citaju na tjedan na tom oltaru dvie sv. mise. ' 

() ohjcma tima zakladama, da budu pravovaljane, obaviestio 
(• kdpfol i to: o zakladi arcidjakona Grgura, papinskoga legata a 
ri«dhi»kup« oatrogonikoga i upravitelja biskupije zagrebaeke Tomu 
hnhn^A mol#4i ga, da ju u ime rimske stolice potvrdi; a za dar 
r»f#h«ndilfa Mihalja zamolio je privolu u kralja Vladislava, Sto se 
M¥ ffitfAlnih pfava u Vclikoj Mlaci i Rakitovcu, da dozvoli, neka 
M pf#nMU rm faktorat oltara presv. Trojstva. 

Mlwca (leiembra odpisa kralj i nadbiskup kaptolu zagrebae- 
hofftif, rU orlohravaju obadvie zakladnice i darovnice, pa usljed toga 

' fflrf . f f t< 

* \m\ If4 



Ofbiri tnjihaVt sakladt. 



Lxxvn 



bio je uveden prvi rektor toga oltara GJuro Varaidinac u u2Tvanje 
posjeds u Velikoj Mlaci, u KuCah i u Rakitovcu. ' 

Ali arcidjakon Grgur ne bijaSe zadovolian ovom samo za- 
kUdom, u njegovih ofiju bijaSe ona prcmalena i neznatna prema 
onomu najuzvisenTJemu bicu, kojemu je na Cast podignuo ovaj Zrt- 
venik. Toga radi dofao je opet on na 28. veljaile g. 1530. pred 
kaptol zagrebaCki s drugim prebendarom Ivanom KrapinCanom, te 
je ovako izjavio: da su obadva uglavila na 21). juna g. 1516. pred 
ovim kaptolom ovako: da i^e anidjakon Grgur mjesto drvene pre- 
bendarske kui^e, u kojoj stanuje rcOcni Ivan, sazidati u istom ob- 
segu tiovu razizemnu kuOu za rccenoga Ivana i njcgove naaljednikc, 
fl ovaj da jc za to obvezao i sebe i svojc nasliednike, da cc na 
oltaru presv. Trojstva Citari dvie mise na tjedan, i lo u ono vrieme, 
kada se bude pjevala velika ili sborna misa, a po£to je isti arci- 
djakon svojoi obvezi zadovoljio, to jc i prebendar Ivan Citao refene 
mise, Ali, budu^ da je isti arcidiakon uvidio, da reiiena preben- 
darska ku>^a, ko^u je on sagradio, nedostaje za dostojan sveccniilki 
stan, ier sa5to)i samo iz tri sobe, i tako da {e prcbendar Ivan pri- 
siljen sianovati lik uz sluZim^ad, koia ga smcta u moJieniu brevi- 
jara; a i s razloga, dodic li kakova voiska u Zagreb ili samo kra- 
Ijevsko veliCanstvo sa svoioni prainjom, od ko)ib bi mnogi morali 
odsiesti u prebendarskih kui^ah, 10 ponukan tim nadozidao je na 
donji sprat jedan kat, da budc prebendaru udobniie stanovaii. l)a 
se Ivan prebendar zahvalnim poka2c za ovu blagodat, preuze tada 
pred kaptolom i obrece u ime svoie i svoiih nasliednika, da >5e pri- 
godom ^itanja rcfenih dviju misa spomenuti se i on i nasliednici 
i arcidiakona Grgura i niegovih roditclia, rodiaka i dobrotvora. — 
Ove iziave odobri kaptol i odredi, da istu prebendarsku kucu i s 
niom spoieni rektoral oltara presv. Trojstva po smrti svakoga u 
njoj nastanjena prcbcndara ne mo2e dobili niicdan kanonik ni kap- 
tolski dosioianstvenik.' 

Pred ovim je oltarom bilo veliko klecalo s nebnicom, rezano 
U hrastovom drvu, podieljeno u Iri siedala. U svakom je sjedalu 
kod naslona urezana (intarsio) po jedna slika. Prva ili na desno 
predstavl)ala sv. Grgura papu, okruJena kardinali i biskupi, kako 
se klania presv. tielu Isusovu ; druga ili srednia predo£ivala je presv. 
I Trojstvo, a na posljednioi je bio urezan sv. Lovro. Nad sjedali bio 
[ je Uep baldaktn, na kojcmu bjeie izrezkano cvie>^e medju granjem, 

■ Doc, iitj. 117. ii8. 



.1 



LXXVIII Oltari i njthove zaklade, 

liep umotvor renesanse. — Bez svake sumnje, da je ovo klecalo 
dao na^initi arcidjakon Grgur za ^uvanje oltarnoga ruha i sv. po- 
suda, a izrezao ga slikar i rezbar Petar, a stolarsko djelo izradio 
Nikola. 

Oiiar sv. Emerika. Kada je dozvolom pape Julija II. kaptol 
zagreba^ki god. 151 1. dao sruSiti 2upnu crkvu sv. Emerika, te ju 
prenesao u cistercitsku crkvu bl. dj. Marije, da se u stolnoj crkvi 
uzdr2i Stovanje ovoga sveca, podignuo mu oltar oko godine 15 12. 
zagreba^ki kanonik Ladislav iz GareSnice^ u^inivSi za nj zakladu i 
postavivSi mu za prvoga rektora prebendara Antuna iz GareSnice. 

Kanonik je Ladislav nastojao svoju prvu zakladu, u^injenu za 
oltar sv. Emerika, s vrcmenom i pomno2ati, a to je u^inio y^t 
godine 15 15. Ove bo godine na 15. novembra izjavili su pred kap- 
tolom zagreba^kim knjigove^a Pavao i njegova 2ena Jelisava, udova 
neko^ kamenara Kristofora, gradjani iz Opatovine, da za spas duSa 
i svojih i. svoga roda poklanjaju oltaru sv. Emerika svoju zidanu 
kudu u Opatovini i vrt u LaSkoj ulici, a to za to, jer im je kanonik 
Ladislav u to ime odbrojio 100 for. u zlatu; a uza to obre^e ista 
Jelisava, da ^e, dok bude 2iva, obskrbljivati sviedami ovaj oltar, ali 
de rektori njegovi biti du2ni svaki dan kod mise sjetiti ih se, i od 
re^ene kude pladati ^in2 crkvi bl. dj. Marije u Opatovini, naime 
Sestdeset dinara na godinu, polovinu o Gjurgjevu, a polovivu o 
Martinju, i davati obi^ne darove t. j. o vazmu dvanaest jaja, jedan 
sir i za osam dinara kruha; o Stjepanju dva pileta i za dinar kruha; 
o bo2idu pako dva dobra kopuna i za dinar kruha. ^ 

Ovomu bogoljubnomu daru i zapisu naSao se u brzo protivnik 
i to: Dimitar, prepozit ili 2upnik bl. dj. Marije, pritu2iv se g. 15 17. 
kaptolu, jer re^ena kuda stoji u Opatovini, dakle pod njegovom 
vlaSdu, to bi s razloga susjedstva (iure vicinitatis) pripasti morala 
prepozituri a ne arcidjakonu Ladislavu, a tim oltaru sv. Emerika. 
Protiva toga naveo je arcidjakon, da je ista kuda ne samo izpla- 
dena, ved ujedno i kao milostinja odstupljena oltaru sv. Emerika, 
a u tom slu^aju da prestaje svako pravo glede susjedstva: no ako 
mu prepozit Dimitar kupi gdjegod drugu VwtM isto toliko vriednu 
ili mu povrati novac, na koliko de kuda procienjena biti, to mu je 
voljan istu ustupiti. Na ovu izjavu pristade prepozit, a kaptol pozva 
vjeStake t. j. nekoliko tesara i zidara, koji su tu kudu procienili na 
160 for. ; na to kaptol odredi, da prepozit Dimitar za petnaest dana 
polo2i taj novac. Budu<^ da nije on u ustanovljeni rok izplatio arci- 



I * Doc. 115. 



Oltari i njihove zaklade, Orgulje, LXXIX 



djakona Ladislava, dosudi kaptol ovu ku<fu arcidjakonu ili oltaru 
sv. Emerika. ^ 

Osim ove ku<fe u2ivao je rektor ovoga oltara jedno trsje u 
La§<finah, prozvano Br^ko, jednu sjenokoSu pod trsjem, a nad njim 
dvie rali oranice. 

Oltar sv. Jelisave^ k<feri kralja Andrije IL, podignut bi tako- 
djer na zadnjem stupu u sjevernom crkvenom brodu. Ne zna se do 
duSe, tko ga je dao postaviti, no god. 1523. na 16. oktobra pred 
kaptolom je zagreba^kim prebendar Ivan Resni^an u^inio zakladu, 
da se svake sriede na tom oltaru ^ita jedna misa za spas njegove 
duSe, a [u to <fe ime popraviti on troSnu prebendarsku ku<fu na 
kaptolu, u kojoj sada stanuje, zatim pokloniti svoju ku<fu u grad- 
skoj ob<fini i dvoje trsje, jedno na La§<finah, a drugo u Vla$koj 
ulici, te pripomo<fi novcem, da se toj altariji kupi sjenokoSa. Kaptol 
je ovu pobo2nu zakladu odobrio. * 

Oltar sv, Nikole podignu na zadnjem stupu ju2ne crkvene 
ladje kanonik Nikola iz Medjurie^ja, te mu i na samrtnom ^asu 
(f 1521.) oporuCi 40 for. ' 

Oltaru sv, Jeronima godine 15 13. oporuCno ostavio je Andrija 
arcidjakon katedralni, 400 for. u ime misne zaklade. ^ 

Oltar sv, Mihalja spominje se godine 151 1., ali ne zna se, 
tko ga ie sagradio. ^ 

Orgulje, Kada se po^ele upotrebljavati u stolnoj crkvi, spo- 
menuo sam u II. svezku, a prve ^etvrti XVI. vieka poznato nam 
je iz troSkovnika kanonika custosa Ivana, da je 20. novembra go- 
dine 1501. dao organisti Jeronimu 3 for., neka podje u Maribor i 
dovede Mateja orguljara, da popravi orgulje. Sliede<fe ve<f godine 
na 18. januara pogodio se kaptol s orguljarom Matejom, koji se 
obvezao, da ^e za 92 for. popraviti orgulje. 

Je li i kako je Matej popravio orgulje, ne znamo, no iz ra- 
^una biskupa Luke doznajemo, da je on svrSetkom aprila g. 1505. 
potroSio osamdesetpet i pol for., da se kupi tri centa kositra i §est- 
naest funti pozlate za orgulje, koje ^e na^initi meStar Marko. ^ 

Kako se u to doba orgulje usavr§ivale, to je i kaptol orgulje, 
koje postavio biskup Luka htio i usavrSiti, te se za to god. 15 17. 

* Doc. 146. 

* Doc. 187. 
' Pag. 260. 

* Pag. 260. 
«* Doc. 88. 

* Doc. 4. 



LXXX Bcgosluzje i hogosltdne knjtge, Sinoda, Jubilej. 

obratio iia pe^uhskoga organistu, koji mu obrekao, da de za 50 for. 
nagrade umetnuti u postojede orgulje nove registre, a ostali troSak 
da nosi kaptol. ^ 

Bogosluzje i bogosluzne knjige, One odredbe (svez. II. str. CLI) 
glede to^na i savjestna izvrSivanja slu2be bo2je, koje su stvorene 
bile u XV. vieku, vriedile su i za prvu ^etvrt XVI. vieka; samo 
mi je primjetiti, da je crkva zagreba^ka imala u bogosIu2nom ob- 
redu nekoje posebnosti, i da je prve ve<f ^etvrti toga vieka rabila 
i tiskani po njezinom obredu brevijar i misal. — Najprije bijaSe 
tiskan brevijar i to u Mletcih godine 1484. u tiskari Erharda 
Radtolra, bez dvojbe na tro§ak biskupa Osvalda, do^im mu sadrfaj 
izpravili i za tisak priredili dva kanonika zagrebaC!ka: Gjuro, arci- 
djakon bek§inski, i BlaiS, arcidjakon kalni^ki; a misal bija$e ta- 
kodjer tiskan u Mletcih medju god. 1509 — 151 1. u tiskari Petra 
Lichtensteina. TroSak za tiskanje misala nosio je gradjanin zagre- 
baC!ki Niemac Ivan Miier, kojemu je kaptol zagrebaCki u to ime 
uzajmio i dosta znatnu svotu, kako razabiremo iz lista, kojim Pavao 
Kecer Radvanski 12. septembra g. 15 12. ovako poruiuje kaptolu: 
da mu je kardinal i nadbiskup ostrogonski Tomo Baka^ nalo2io, 
da pomogne Ivanu Miieru, zetu Vilhelmovu, koji se s tiskanimi 
misali vratio iz Mletaka, kamo ga radi tiska, dogovorno s kaptolom, 
odaslao pokojni biskup Luka, a kaptol da mu je u tu svrhu uzajmio 
znatnu svotu ; a jerbo je isti Ivan Miier ulo2io mnogo truda i silan 
tro§ak na tiskanje, samo da misal §to sjajnije izadje, a ne ima sada 
odakle da podmiri taj zajam, to moli kaptol, da preuzmc za dug 
toliko misala, da bi se njimi mogao namiriti; ne (fe li uzeti, da se 
tako dugo uztrpi, dok Miier ne proda misale, a tada tt istom dug 
ili zajam podmiriti. ^ 

Sinoda, O sinodi, koja se dr2ala u stolnoj crkvi za biskupa 
Luke (f 1510.), poznato nam je samo iz naslovnoga lista vi§e re- 
^enoga misala biskupije zagreba^ke, gdje se veli, da je on za tisak 
odobren bio »in sacra synodo et generali capitulo sub reverendis- 
simo domino, domino Luca episcopo. ^ 

Jubilej u stolnoj crkvi, Na 16. aprila g. 1523. razasla biskup 
Simun Baka^ okru2nicu svecenstvu i redovniCtvu zagreba^ke bisku- 
pije, te mu javlja, da je privolom kralja Ljudevita protegnut jubilej 
na Ugarsku i na Hrvatsku, a da je on od papina legata opuno- 

* Doc. 147. 

* Doc. 102. 
8 Ibid. 



Zapne crkve. 



LXXXI 



vlaSten proglasiti ga; toga radi svemu sveienstvu i redovniitvu pod 
pedepsom izobi^enja zapovieda, dapodi^injenupukuproglase u crkvah 
jubilej i opomenu narod, Ja pobrli u Zagreb u stolnu crkvu na 
iiEpovied, gdje i^ nadi odabranih i sveifenika i redovnika , koji fe 
vlaJLU, danom im od rimske stolice odneSiti mo£i svakoga, ma imao 
kako teifak grieh.' 

2upne crkvc. O gupnih crkvah, koje su bile u biskupskoj i 
kapiolskoj oblasti do svrSeika XV. vieka, progovoria sam u prva 
dva avezka, a sada liu spomenuci, filo nam je o ajih poznato te- 
i^ajem prve ietvrti XVI. vieka. 

Zupnoj crkvi iv. Emerika godine 1501. bio je Supnikom neki 
Toma,* a taj bijaSe po svoj prilici posljednji njeztn iupnik. Kada 
je godine 1 300 biskup Luka zasjeo stolicu biskupije zsgrebafke, 
ualo^i mu kralj Vladislav, da stolnu crkvu dogradi i da ju proii 
navali lurskoj jakimi bedemi ui^vrsti. SvrSivsi gradnju stotne crkve 
pofeo ju je biskup Luka i utvrdjivati, ali mu u tora smetala 2upna 
crkva sv. Emerika, jer baS na njezinom mjestu morala bi se podi^i 
Cvrsta kula; coga radi ne preosta mu drugo, ved sruSiti ovu crkvu, 
ali za lo ircbao jc dozvolu od rimske stolice. 

Pofetkom godine 1510. zamolio je za lo biskup Luka papu 
Julija II. navedsi, kako je stoJnu crkvu znatnom novdanom svoCom 
dogradio, a da ju saiuva od turske provale, ireba ju utvnliti i ku- 
lami ojaiati. Ali poSto takovu utvrdjivaniu stoji na putu iupna crk\a 
sv. Emerika, nu£da zahlieva, da se odstrani i ona i sve njezine 
sgrade, koje su i onako neznatne i troJnc, SruSivii pako crkvu, da 
bi se njezin 2upni naslov sa svimi pravi i pripadci prenesao na 
zapujtenu cisiercilsku crkvu sv. Marije, te da bi se i njezinu novu 
£upniku mogao udieliii naslov prepoziia (koii su naslov nekof nosili 
cislercitski opati) i ovomu da bi rimska siQlica povjcrlli mogla i 
crkvene izirage; no lai novi 2upnik i!i prepozit ne bi smio biti 
danom ni zagrebafkoga ni ilazmanskoga kapiola. 

Papa Julii 11. sve je ovo odobrio i poslanicom od 27. maia 
g. [510. ovlascio biskupa Luku, da to sve provede. ' 

Ali je biskup Luka prije umro (f sepiembra 1510.J, nego ii 
je izvrSto zapoieio dielo. Toga radi obraiio se svrSetkom g. 1510. 
kaptol zagrebaiki iznovice na papu, buduc da jc umro biskup Luka, 
koii icdino biiaSe ovlaSten da sruSi 2upnu crkvu bv. Emerika i niezin 

' Doc. II. 



LXXXIl Zupne crkve^ 






1 



naslov da prenese na bivSu cistercitsku crkvu sv. Marije, moli ga, 
da sada istu vlast udieli zagreba^komu prepozitu Albertu i ^azman- 
skomu prepozitu Dru Andriji.* 

Prema ovoj molbi papa Julij II. na 19. jula g. 151 1. dopusti 
re^enim prepozitom, da sruSe 2upnu crkvu sv. Emerika, a njezinu 
2upu prenesu na bliinju crkvu sv. Marije.* 

Ovu poslanicu upravi papa kaptolu zagreba^komu, a on po- 
vjeri tadanjemu svomu kanoniku lektoru Matiji Bedeni^anu, da viSe 
spomenutu papinu povlasticu osobno uru^i re^enim prepozitom i 
da ih zamoli, da $to prije svrSe, na Sto su ovlaSteni. Na 30. au- 
gusta r. g. re^enoj dvojici prepozita kanonik lektor osobno uru^i 
ovu povlasticu.^ 

Isti joSte dan oba su prepozita po^ela izvadjati, §to im je bilo 
nalo2eno i na Sto su bili ovlaSteni, te su, prema tadanjemu obi^aju, 
u prisu(fu prebendara: Mihalja iz Mlake, Ivana iz Pobre2ja i Bar- 
tola, i ^upnika Ivana, pred javnimi bilje2nici Matijom i Martinom 
reCeno papino dopuStenje i povlasticu pribili na vrata stolne crkve 
i javno pozvali svakoga, bio on u Zagrebu ili izvan njega, ima li 
§to protiva tomu prigovoriti, da od sada te^ajem devet dana pri- 
govori, jer ^im taj rok mine, da de onako postupati, kako im papa 
nala2c. 

Na II. septembra, kada je minuo rok, a nitko za to vrieme 
ovakovoj odredbi nije prigovorio, pred glavnimi dveri stolne crkve 
u prisu^u prebendara stolne crkve: Grge, Ivana, Ivana Ivan^ana, 
Leonarda, Gala, BIa2a, Ivana Ludbre2ana, Gjure i sakriste Grge, 
te javnih bil)e2nika: Martina i Matije, u ime kaptola zamoli ka- 
nonik lektor oba prcpozita, da viSe spomenuti nalog s mjesta 
provedu. 

PrizvavSi ime bo2je, a po udieljenoj vlasti od rimske stolice 
oba su prepozita proglasila: da se 2upa sv. Emerika dokida, a 
2upna crkva da se sruSi, njezin pako naslov sa svimi pravi i pri- 
padci da se prenosi na bivSu cistercitsku crkvu sv. Marije, a na 
mjestu, gdje je stojala crkva sv. Emerika, da se podignu brani^i i 
kulc ; da se novi 2upnik sv. Marije prozove prepozitom, kojemu da 
se od rimske stolice mogu povjeravati i crkvene iztrage i da u2iva 
sva prava, koja su nekoC imali opati cistercitski.* — 1 tako posta 
mjesto 2upe sv. Emerika: 



* Doc. 83 

* Doc. 93. 
' Doc. 95. 

* Doc. 96. 



Zupnt erkvf. 



Lxxxm 



Zupa IV, Afarije. Pravo naimenovanja iupnika ili prepozita sv, 
Martje pripadalo je biskupu zagrcbafkomu, nu poSEo |e lada bi- 
skupska stolica prazna bila, a njom upravljao nadbiskup ostrogoaski 
Tomo Baka^, imenova on prvim iupnikom ili prepozitom sv. Ma- 
riie nelcoga Dimiira, (ovjeka (kako se itmo iz ove razprave uvjerili) 
vrlo osora t pohlepna. 

Za ovo biskupsko pravo naimenovanja 2udio je biskup zagre- 
bai^ki Simun Bakat.' dobici od kralja Ljudevita II. posebau privilegij, 
obrazloiivii, kako su njegovi prediasmici biskupi zagrebaCki od sta- 
rine imali pravo imenovaii prepoziia ilt opaia sv. Marije, a jer se 
ta dana im povlastica s vremenom izgubila, zamolio ga, da to ataro 
njihovo pravo novim privilegijem poivrdi. — Kralj usliSa ovakovu 
molbu i na 31. maja g. 1523. podade na to pravo novi privilegij.' 

Onodobna prisega iupnika lli prepozita sv. Marije glasila je, 
da ie bili vjeran sv. Scjepanu, stolnoj crkvi i kapiolu kao svomu 
paironu, da ni crkvenu ni 2upnu kreinu i nekreinu imovinu ne ^e 
proiepsii; pronadje li, da joj je $I0 oteio, nasiojal >;e, da ioj se 
vrati. Sve usianove i obveze, koje ie imaii spram kaptola, da ie 
■veto i neporoCno drlati. Slu2bu ic bo2Ju, kako bude mogao, umna- 
2aii, a za to ic dr2ali naimanje in kapelana. Svaki ce se dan pje- 
vat) u sialno doba misa na £asi bl dj, Marije. U sveikovine pjevat 
ie se dvie mise i to u juiro u Sesi sati misa na slavu bl, dj. Ma- 
rije, a druga oko desete ure ; a vefiernice pjevai ie se pred velikimi 
blagdani i u same blagdane. ^upne kmeie, ako su naselieni na ka- 
nonickih predijih, kada mu zapoviedi kapiol ili niegov providnik, 
odasiljat ic na radniu bilo za kaptol ili za lupnu crkvu. Pravo kate- 
dralnoga arcidjakona priznavai i^e nad sobom i isiomu davati du2ni 
pritios, u koliko ga ne bi oprostio kapiol od toga. Pred nikoiira 
sudcem ne <:e se parbiii s kapiolom, van pred SErmim kapiolom, a 
i tada, dok kaptol ne rieSi priepora, ne ce vi$i sud prizvali. * 

Ovo) je prisegi kaptol zagrebaiki na'2i. aprila g. 1517. do- 
metnuo: da {e prepozil sv. Marije du2an ili osobno ili po Bvom 
kapelanu u siolnoj crkvi nositi Itrstnu vodu na procesiii kroz cieli 
vazmeni i duhovski ijedan, a poslije procesije pohraniii \u u sakri- 
sliii stolne crkve; po izminui^u pako ovih svetCaoib dana da iu od- 
nese u svoiu crkvu za krSlenie djece. ' 



' Doc, 179 
• Doc. 99. 



LXXXIV Zupne crkve, Skoie. 



Zupnoj crkxn sv, Ivana u Novoj vesi oporu^no ostavio je ka- 
nonik Pavao SiSCanin (f 1506.) za nu2dne popravke 5 for. — Od 
2upnika poznata su nam: god. 1501. Grga i 15 16. BlaiS. 

Zupne crkve sv, Antuna u Laikoj ulici spominje se god. 1501. 
2upnik Franjo. 

Dominikanska napuStena samostanska crkva sv. Nikole u LaSkoj 
ulici obstojala je joSte prve Cetvrti XVI. vieka, jer joj kanonik Pavao 
SiSCanin god. 1506. oporuCio 5 for. 

Skole. U prva dva svezka spomenuo sam, da su do stolne 
crkve ved od utemeljenja zagreba^ke biskupije postojale Skole za 
one, koji su se htjeli posvetiti sve(feni^komu stale2u, ali da nije niti 
svjetovnjakom bio zabranjen pristup, te sam i u kratko nacrtao 
obuku do XVI. vieka. Ali poSto te^ajem XV. vieka u kanoniikom 
sboru nalazimo danova s di^nim naslovom Doktora bilo teologije 
ili crkvenoga prava ili medicine, to su ovi, jer se u ovih zagre- 
ba^kih Skolah tako duboko ne bi mogli naobraziti, viSu naobrazbu 
crpili na prosvjetnih zavodih izvan Hrvatske. Iz bilje2aka nekih ta- 
kovih u^enjaka, koje nam se u njihovih spisih sa^uvale, u^ili se 
naJviSe u Italiji i to: teologiju u Rimu, crkveno pravo u Padovi, 
a medicinu u Salemu. 

U ovih spomenicih nalazimo za to dvie viesti. Stjepan Bro- 
dari(f, kao mladi sve<fenik biskupije zagreba^ke, izru^ujud se go- 
dine 1505. u zaStitu zagreba^koga prepozita Alberta Kasuha, spo- 
minje medju ostalim i o svojih naucih u Italiji, kamo ga je poslao 
biskup zagreba^ki Luka. ^ 

Kada se god. 15 17. kanonik Ilija iz Bu^e odrekao zagreba^- 
koga kanonikata, to je tadanji upravitelj biskupije kardinal Toma 
Bakad taj izpra2njeni kanonikat udielio Ivanu Goricaju u to ime, 
da moiSe pod na koji vi§i prosvjetni zavod i ondje u^iti, ali dotle 
da mu kaptol svakako mora davati pripadajud mu kanoni^ki 
dohodak. * 

Ovakovi nau^njaci, vrativSi se po svrSenih naucih ku^i, u za- 
greba^kom su sjemeniStu u^ili mlade2 i toga radi slobodno bismo uz- 
tvrdili, da su prve Cetvrti XVI. vieka zagreba^ke sjemeniStne Skole 
znatno napredovale, a obret tiska tomu je znatno pripomogao ; i u 
zagreba^kom kaptolu naSlo se Ijudi, koji su dobavljali takove knjige 
za uCe(fe mladje sve<fenstvo, jer se veli, da je kanonik Ivan Plankner 

* Doc. 48. 

* Doc. 148. 



Uhoznice i bolnice. 



LXXXV 



1513.) kupio cielo sv. pJEino u letiri svezka, koje je u triemu 
stoloe crkve lanci priivrSieno bilo na porabu uCedega sveienstva. ' 

Uboznice i bolnice. Da je vrlo rano do scolne crkve bila 
ubo£nica i bolnica pod naslovom sv, Jelisave, spomenuo sam u 1. 
i II. 5v. ovih spomenika. Za prvu i^etvrt XVI. vieka o toj ubo^nici 
zaano nam je, da joj je g. 1506. oporuifio kanonik Pavao SiJCanin 
dva i pol for. ' 

Ova ubotnica, osim milodara, imala je i nekoja zemljista, kojimi 
se uzdrZavala, naime: KoritaCe ili Koritno , Simonievac i Vani- 
bolovec, zatim trsje Kamenjak, nekoje sjenokoSe i oraniee u Zagorju. 

God. 1509. nastao je neki spor o ubo2kom posjedu Korita>:a, 
te je kanonik lektor Nikola sasIuSao O tom svjedoke i to : Franju 
Birovlina iz Brestja, Dimitra Petka iz CuCerja i ivana SuCifa iz 
Vugrovca, koji su prisegom posvjedoCili, da su KoritaCe zemljiSia 
ubo2nice sv. Jelisave. ' 

Ova je uboiSnica mogla biti i dosca prostrana, jer su inostrani 
trgovci, dovozedi robu na kaptolski trg, festo ju u toj bolnici iz- 
tovarivali i prodavali, * 

Kako spomenuh, paironat je nad ovom ubo2nicom imao za- 
grebaCki kaptol. Na 12. aprila god. 15 [2. kardtnal Tomo Bakai! 
javljajui kaptolu, da je doiuo, da ova uboinica ne ima rektora, a 
doliodci da su joj tako slabt, da se ni rektor ni ubozi ne mogu 
suzdrjiavati, a poJio mu je obrekao zagrebaCki kanonik Marko, koji 
se svojim kanonikatom mo2e prehranici, da bi htio primiti rektorat 
ove ubo2aice i radiii za njezin boljak, moli kapiol, da mu taj rek- 
corai udieli ali uz uvjet, da ovdje scanuje i uboinicu, koja je siro- 
roaSna i u rasulu, pridigne. — Ovomu se zahtjevu odazva kaptol 
predavSi mu ujedno popis pokrecnina i nekretnina ove ubo2nice. ' 

Ubohitca sv. Antuna u Loikoj ulia. O ovoj ubofnici poznato 
nam je samo to, da joj je god. 1506. kaoonik Pavao SiSi^anin opo- 
rufno zapisao in for., a biskup Luka (f 151U.) oporufno oscavio 
deset for. Tu su svoCu ovrSiCelji biskupove oporuke izplattU aa 
4. oktobra i. g. tadanjemu rekioru loga hospitala, a ujedno i laSko- 
ulifkomu fupniku Mstiji, kako je on 10 i pred kapiolom javno 
priznao. * 

1 Pae- 2S<). 

• Doc- 49. 

■ Doc. 71. 

* Doc. Q*. 

■ Doc. 82. 



I^ 



LXXXVI Kupaliite. 



KupaliSte, koje je stojalo u Opatovini blizu potoka Medve- 
S^aka, kada je preuzeo prebendarski sbor iz ruku cistercitskih i 
kako je njim upravljao do svrSetka XV. vieka, spomenuo sam u 
prvih dvih svezcih ovih spomenika, a sada ^u nacrtati njegovu po- 
vjest za prve Cetvrti XVI. vieka. 

SvrSetkom XV. vieka od straha pred Turci izselili su se Ci- 
stercite iz Zagreba, a u njihovu zapuStenu crkvu g. 151 1. prene- 
sena je bila stolna 2upa sv. Emerika, a novomu njezinu 2upniku 
udieljen bio naslov prepozita i dozna^ena sva prava, koja su neko^ 
imali opati cistercitski. Prvim 2upnikom ove nove 2upe imenovan 
je bio neki Dimitar, pa je i spram njemu prebendarski sbor kako 
je i prama bivSim cistercitskim opatom glede ovoga kupaliSta imao 
neke du2nosti i obveze t. j. morao mu od kupaliSta pla<^ati godiSnji 
£in2, davati tri obi^na dara i po kupaliStnih brija^ih brijati opata 
i njegove kapelane. 

Ovim svim prepozit Dimitar nije bio zadovoljan: on je na- 
stojao da dobije i samo kupaliSte, a toga radi nasta medju njim i 
prebendarskim sborom 2estok priepor. 

Ovaj je priepor nastao najprije radi uredjenja onoga korita 
potoka MedveSdaka, koje je bilo medju prepozitovim mlinom i ku- 
paliStem. U tom sporu obratila se i jedna i druga stranka na kaptol, 
da ga on rieSi, a taj je na 27. jula 15 15. odabrao mjeSovito povje- 
renstvo t. j. kanonike: Bartola kantora, Ivana arcidjakona komar- 
niCkoga, Grgu arcidjakona vaSkanskoga i kanonike meStre : Pavla iz 
RoviS^a, Ivana Vara2dinca, Nikolu iz Si<fah i Petra Ripa^a; zatim 
altariste stolne crkve : Jeronima, dva Ivana, a od svjetovnjaka : Stje- 
pana literata, Ambroza brijaia i Pavla Radeja. Ovo povjerenstvo 
u re^eni dan pred pru<fimi strankami pokaza i ozna^i pravi tok 
potoka MedveSdaka medju prepozitovim mlinom i kupaliStem, a da 
se u budu^e preprie^i svaki sukob; odredi, da se korito valjano 
^isti, a obale mu u^vrste, da prigodom poplave ne bude Stete ni 
jednoj ni drugoj stranci. * 

S ove zadjevice zapoCe borba o kupaliStu. — U predstavci, 
koju je u ime prebendarskoga sbora njegov dekan Bla2 podastro 
kaptolu po^etkom god. 15 16., veli se: da sve, §to sbor posjeduje, 
ima od bogoduhih kanonika, koji su u^nili zaklade i za slu2bu 
bo2ju i za spas svojih duSa, a sbor da savjestno izvrSuje sve, §to 
mu je ovimi zakladami namienjeno. Ali eto sada se nazovi opat 
Dimitar dignuo, da otme ono, §to sbor zakonito posjeduje pa i sam 

* Doc. 112, 



i I 



Kmpaliite. 



LXXXVII 



kaplol ide inu na ruku, i Sio viSe: kada se je na obranu sbora 
proti Dimiiru dignuo prebendarski dekan B]a2, da mu je kaptol to 
zabraoio i naloiio mu da Suii. Toga radi moli sbor kaptol, da ga 
uzme u zaStitu. 

Da je bio kaptol radi ove parnice vrlo ogorfen na prebeo- 
darski sbor, u re^enoj se predstavci spominiG i lo, da kada su na 
svelak sv. Agnete ona dva prebendara, koja su lai dan dvorila kod 
mise, koiu |e pievao kanonik Pctar Ripaf, doila k njcmu na objed 
(kako je to po GTsrom i hvalc vriednom obiilaiu), da su ih Ivan 
arcidjakon komarnii^ki i kanonik Giuro ot)erali od stola, a lo da ie 
uciuieno na zapovied i nalog kapiolski ; te io£te iednom mole kaptol 
za Ijubav sv. Stiepana kralia, neka ib ne progoni. ' 

U subotu na 7. )una 1516. biiaSe u sakrisiani stolne crkve 
prvi sud o kupaliftu. Na laj sud doSao ie prepo^tit Dimiiar osohno, 
a prebendaraki sbor zaslupao ie nicgov dckan Dionii Gudovec. Sa- 
sluSav sud dokaze jcdne i druge stranke i prouCiv svu izprave, koie 
sc na kupalisic odnosile, a najvecma onu, koiom nekoi cistcrcitski 
opat Vinimand odpustio kupaliste srcidiakonu Pavlu i niegovo) brai^i 
pod laj uvjet, da kupalille prodati, zaIo2iii i oporuCiti mo2e, a arci- 
diakon Pavao da ga je pod isiimi uvieti oslavio prebendarskomu 
sboru, izrcfc ovaku osudu: prebendari vlasini su zadr2ati kupalljie, 
ier ga od vaikada inakoniio posieduiu, ali de sbor morati prepoziiu 
Dimitru plafati godiSnji Cin2, njemu i niegovim kapelanom dozvo- 
liti, da se badava ukupaiu, le a)ega i kapelane briiati dati po ku- 
paliSinih briiaCih i davali prepoziiu tri puta na godmu obiCne da- 
rove, kako jc lo izriiino spomcnuto u Vinimandovoi darovnici. Rok 
plaCanja godi£niega Cin2a da bude loCno o vazmu, a naikaSnie od- 
godili sc mo2e na Sest dana; a odgodc li ga na petnaest dana, iz- 
gubii ce odmah pravo na kupaiiSIe ; a parbene trotkove da {edna i 
druga siranka iednako nosi. — Napokon naloJife prepoziiu Dimitru, 
da ne smiie viSc glede kupaUila zapodjeli nove parnice. ^ 

Ovom presudom prebendarski sbor ne bijaSc Kadovolian za to, 
ito mu ie prcpozii Dimiiar potaknuvjt ovu pamicu prouzroCio silan 
troSak (do 112 for.), a sud ga ipak ne osudi, da ga sboru podmiri, 
a osudiii bi ga morao, ier jc sbor bio u pravnom posiedu. Toga 
radi u uiorak ili ro. iuna pred kaplolom zagrebai^kim i tovnim no- 
tarom Sijepanom iz Lepslnca ulo2i prebcndarski dekan DIoni2 Gu- 



LXXXVIII Kupamte. 



dova^ki prosvjed protiva takovu sudu i obreCe, da de sbor prizvati 
na rimsku stolicu. ' 

Ni prepozit Dimitar ne bijaSe kaptolskim presudom zadovoljan, 
te se i on tobo2e, da je po nepravu izgubio parnicu, pritu2i u svoga 
zaStitnika kardinala i nadbiskupa o«trogonskoga Tome Baka^a, ta- 
danjega upravitelja biskupije zagreba^ke. ^ 

Kada je do^uo prebendarski sbor o Dimitrovu prizivu, to pred 
reCenim javnim biljeinikom sastavi prosvjed protiva tomu, vele^, 
da je Dimitar nepravedno zapodjenuo parnicu o kupaliStu, koje je 
kaptolski sud dosudio sboru, a prepozitu Dimitru zabranio podidi 
novu parnicu. Ali on tim uvriedjen i doCuvSi joSte, da <fe sbor glede 
noSenja parbenih troSkova prizvati se na rimsku stolicu, da se on 
tomu uz prkos tu2bom obratio na kardinala Tomu, a to samo za 
to, da otegoti prebendarski sbor, poSto je tim razpravu ciele par- 
nice sveo pred kardinala u Qstrogon, koji je §est dana udaljen od 
Zagreba, a niti je pristup siguran onamo. ' 

Ovako sastavljeni prosvjed na 15. augusta prebendarski je 
dekan Mihalj Brlek pro^itao pred stolnom crkvom pred re^enim 
javnim bilje2nikom i pozvanimi za to svjedoci i pribiti ga dao na 
dveri stolne crkve. * 

Medjutim kardinal Toma imenova prepozita ^azmanskoga 
Andriju C!)esija svojim zamjenikom u toj parnici i sudcem, a taj na 
zahtjev Dimitrijev nalo2i iupnikom sv. Ivana, sv. Marka i sv. Mar- 
garete, da pozovu prebendarski sbor na sud pred njega. — U su- 
botu 18. augusta re^eni su 2upnici pred stolnom crkvom pozvali 
na zahtjev prepozita Dimitra dekana i prebendarski sbor, da na 
dvadeseti dan dodju ili osobno ili poSalju punomo<fnika na iztragu 
pred ^azmanskoga prepozita Andriju Cesija i da se ondje parbe s 
Dimitrom; ne dodju li ili ne poSalju li punomodnika, da <^e se 
protiv sbora po zakonu i pravdi postupati. U isti su dan re(!eni 
iupnici opet na zahtjev Dimitrijev opomenuli u sakristani cieli 
kaptol i zabranili mu, da se ne upuSta u rie§enje koje nove par- 
nice o kupaliStu, jer to bi bilo na uStrb ugledu kardinalovu, a da 
sve dotadanje parbene spise predade prepozitu Dimitru ili njegovu 
punomo^niku, da ih podastre kardinalovoj presudi. ^ 

* Doc. 124. 

* Doc. 125. 
' Doc. 127. 

* Doc. 128. 

* Doc, 129. 



Ki^liUe. 



LXXXIX 



Spomenutu Andriji Cesiju naloiio je kardinal Toma joSie i 
to, da pribere u svih vjerodostojnih mjesiili i od iavnih biljeinika 
i udruiba pismenih podalaka □ rcilenom kupalistu, da se taj spor 
valjaDO rieSi. Prema tomu se on obratio molbom, koju su kapiolu 
na 5. sepiembra urudili 2upnici sv. Martina i sv. Ivana, molei^i ga, 
da u svojem arhivu potraii izprave, koje se prote2u na parbeno 
kupaliste. Kaptol je svoj arhiv pretraJio i naSao neke bilje2ke, iz 
kojih se doznalo, da je zagrebai^ki kanonik Pavao, arcidjakon ko- 
marniCki, poklonio kupaliste prebendarskomu sboru. ' 

Dok se ovako spremalo za rieSenje ove parnice, sli2e u Za- 
greb papioo pismo od 22. septembra, kojim na prebendarski pro- 
svjed odredjuje i zapovieda doslojanatveQikom fazmanskoga kapiola: 
lekioru, kanloru i kustosu, da sasluSaju svjedoke i parnicu od njega 
danom si vlasti rieSe, * 

Da se ova parnica jedan put konaCno izreCe u korist preben- 
darskoga sbora ili za onaj slufaj, ako bi sbor radi nov^anih potc4- 
koifa, nastalih s ove parnice, prisiljen bio ustupiti kupalisie prepo- 
zitu Dimitru, driao je sbor na 17. i 18. okiobra dvie sjednice u 
ku£i svoga dekana Mihalja Brleka. 

U sjednici, drJanoj 17. oktobra, slvoreni su sliedefi uvjeti, 
koji bi se sa strane sbora podnesli prepoziiu Dimitru, i to: 1. Pre- 
bendarski se sbor u svih lofkah toCno dr2i prve kaptolske odrieSite 
presude, a ne ie ni za vlas od D)e odstupili. — a. Prve iroSkove, 
koje jc sboru prouzroiio prepozit (t, j. 112 for.), sbor mu opraSta, 
no druge (kada je sbor tu2io kardinalu Tomi) da mu Damiriti 
mora. — 3. Prepozit i niegovi nasliednici morat tz se obvezati, da 
fe za sva budui^a vremena odustati od svake parnice glcde kupa- 
liSta, Iko ju digne da plati 333 for. globe. — 4. Nadalje: prepozit 
Dimitar neka znade, da su s kupaliStem spo)ene i crkvene slufbe, 
ko)e obavljaiu dvadeset i Cetiri prebendara, koji svake mlade ne- 
djelie p)eva)U 'fin za umrvSet sa tri Ctenia i slavospievom, a odmah 
u ponedieliak sve>:anu misu za pokojnoga arcidiakona koroarniCkoga 
Pavla i njegovu brafu, koii su kupaliSte poklonili prebendarskomu 
«boru. — Svaki opet ponedieliak u godini iita se misa za pokoj- 
noga plemica iz Velike Mlake preko Save, koii ^e oporui;io sboru 
{edan zaselak, za koii ie kupio sbor koiao za kupaliste. — Svakoga 
pako utorka iila se misa za oproStenie grieha pokoinoga stjenii- 
niaCkoga kasielana, ko)i ie poklonio sboru sio for. za popravak 

' Doc, 13T, 



xc 



Kupamu. 



kupaliita. — Jofite, svaki se daa u ranoj misi bl. dj. Marije mora 
uzimaTi motitva za pokoinoga Mariju, kanonlka kanlura stolnc crkve, 
koji je darovao sboru sto for. za krov kupaliStni. — Napokon svake 
subote poslije odpjevane rane mise bl. d{. Marije fita se tiha tnisa 
& molitvom za umrloga arcidjakona bekSinskogB Gjuru, koji je 
ostavio sboru sto for., da se kupaliSina sgrada popravi, a ostavio 
mo joSte jedno bielo pamuino ruho i jedan kalei. — Povrh toga 
neka znade prepozit, da se krov kupalijta ne mo2e pokriii sa 60 for., 
i da se za popravak kupalistni troSi godimice najmanje 16 for. ' 

Sliedeifega dana sastavio je sbor tofke, koje se imale poda- 
strieii kapiolu za siuCaj, ako prepozii bude voljan preuzeti kupa- 
lisie i to: Zeli li prepozit Dimitar preuzeii kupaliste, neka izplati 
sboru 2000 for. i neka preuzme crkvenu s!u2bu, koja je spojena 
s u2ivanjcm kupallsta. — Pristane li na to, neka znade, da mu je 
10 posve nemogufe, jer on samotreifi ne i^e vaoHx izvr^ivati toliku 
crkvenu slu£bu, a niti ne bi nikada biagotvori oporuiivali tako iz- 
dafne svote po sto for., da ne bi bili uvjereni, da fe dvadeset i 
ietiri prebendara njihovu posljednju volju lasno izvrSivati. — Neka 
se prepozitu predoCi i zastarjelost (praescriptio), poStO je sbor te- 
ilajem sto petdeset godina kupaliSie mirno posjedovao. - Bude li 
dokazivao prepozii, da usljcd same oporuke (komarniJkoga arci- 
djakona Pavlaj nisu mogli prebendari siupiti u posjed kupalista, jer 
da ga oi cisterciiski opai ni samoslan oporufiielju nisu smjeli pro- 
dati, neka znade, da ta kupnja nije bila silovlia, nego dragovoljna, 
kako 10 svjedoii i privola za to kaptolska. — Predbaci li prepozit 
Dimitar kakovo nasilje prebendarskomu sboru, neka mu se re£e, da 
od slrane sbora nikakova nasilja nije bilo; a 2eli li opei ustati 
proEi sboru, neka znade, da i.& se sbor braniti. — Kada zapita: SIo 
je pensa? sto dinar? pak da isio na tekudi ugarski novac ili solid 
svesti htio bude, de mu se odgovori, za Sto nije lo spomenuo za 
prvanjih dviju tu^ba, a bude li silio, da mu sbor na 10 odgovori, 
to ile odgovoriii mu pred kaptolom. — TroSak, Sio ga je uiJinio 
sbor u ovoj parnici prije osude kaptolske, iz Stovanja prema kap- 
tolu, opraSta se prepozitu. — PoSIo je poslije kaptolske prcsude 
prepozit Dimitacr prizvao na legaiov sud {kardinala Tome Baka^a), 
a tim prouzro^io sboru nepotreban iroSak, )er je sbor morao kupiti 
osedlane konje, sieno i hranu za izaslanike u Ugarsku, neka sboru 
povrati, Sto je u 10 ime potroSio. — Ona tofka, u kojoj se govori 
n godiSnjem CinJu za kupaliste, u kojoj ae veli, ako sbor za petnacsi 



' X>M. IJJ. 



Kupatittt. 



xct 



dana poslije usianovljena roka ne izplaii Cinia, da gubi kupaliSce, 
neka se dobro promozgo i prcirese; a kopiol se umoijava, da vried- 
nost pomenuiih pensa, koje se plailaju u ime Cin^eno, ne povisi, 
nego da ju svede u tekuii novac onako, kako je prvobitnom bila. 

— Napokon neka kapiol u obzir uzme godiSnje kupatiftne po- 
pravke zida, krova, prozora, kolla itd., jer dok sc jedno popravlja, 
drugo propada. — Na posljedku preporufa se sbor u zaSliiu i 
obranu samoga kapiola. ' 

U [om sastanku bi sivorcn i napuCak za prebendsrskc izasla- 
nike ill punomoiinike, a taj glasi: Veff po trajnoj zaslarjelosti, kojoj 
ne ima Ijudskoga pameiara, uvlek su prebendari mirno posjedovali 
kupaliSIe i svi su ih cisiercitski opati u u2ivanju istoga na miru 
pustili, Ak, i sadanji prepozit Dimiiar bio je zadovoljan godijnjim 
finSom od 60 solida, koji mu plaiao sbor toeno svake godine, da- 
pafe isti je prepozit od loga dnia pokloniosboru u ime milostinje 
20 solida. — Punomocaici sbora, da loi^no upamie, Sio kaplol od- 
luifi, a godiinjemu (iniu da se ne nadometne ni probita para. — 
Punomocnici neka jave kaptolu joSie i 10, da se prepozit i njegovi 
kapelani badava kupaju u kupalifiu t da ih njegovi brijai^i briju i 
tri puia im na godinu krv pustaju; toga radi godiSnjemu sc £infu 
niita domeinuii ne moie. — Sve povclje i izprave, koje se odnose 
na kupaliste, neka toiino prouCe. — Drugotni Iro^ak, koji su uiinili 
prebendari radi loga, sto se prepozil proitvo kaptolske presude pri- 
zvao na Icgatov sud, jer ga je on sam prouzroilio, neka ga plaii. 

— Predbace li sudci sboru, do je povriedio potoifni medjaS, neka 
odgovore, da je upravo sboru nanesena Steta, jer mu potok Med- 
veScak odadro kod kupaliSiu za jedan lakat od zemljiSta. 

Prema viie spomenuiomu nalogu pape Leona X. odabrani 
sudci u loj parnici lektor, kantor i kusios, kanonici kaptola faz- 
manskoga odaslaSe na 5. decembra g. 1316. okruinicu na mnoge 
iupnike, u kojoj javljajufi im, da su od sv. siolice ovtaSieni rieiiii 
kupaliitnu parnicu medju prebendarskim sborom i prepozitom Di- 
mitrom, nalaZu im pod izobi:enjem, da za petnaesl dana pozovu 
prepozila Dimitra na sud pred njih. Ako i ne dodje, to de se proti 
njemu postupati po pravdi i zakonu; a poSto su samo oni od pape 
OvlaSteni sudci u lom sporu, 10 dok oni parnicu ne rieSe, zabra- 
njuju pod kaznom izobcenia i globom od 4000 dukaia, i kardinalu 
Tomi i Andriju Cesiju i prepozitu Dimitru, da se o tom sporu ne 
UBude ni javno ni lajno razpravljati ili Sto odredjivati ili preinaCiti.* 

' Dm. IJ4. 
■ Doc. 135. 



XCII KupalHte, 



Nije li kardinal Toma Baka^ znao za ovaj od pape ovlaSteni 
sud ili je znao, ne mo2emo redi ni jedno ni drugo, ali to stoji, da 
je i on na 14. marta 15 17. pisao o tom predmetu zagreba^komu 
kanoniku lektoru Petru Grangji. U tom pismu veli kardinal, da ga 
je u kupaliStnoj parnici medju prepozitom Dimitrom i prebendar- 
skim sborom zamolio isti prepozit, da on preuzme tu stvar, te 
prebendarski sbor pozove preda se i parnicu rieSi; ali poSto 2eli, 
da se taj spor mirno razpravi i rieSi kod ku(fe u Zagrebu, a to za 
to, da se odsudem danova, koji uti^u u tu parnicu, ne obustavi 
slu2ba bo2ja i za to takodjer, da se priStede suviSni troSkovi, od- 
redjuje, da zagreba^ki kanonik lektor s arcidjakonom Grgom, kap- 
tolskim vikarom i kanonikom Gjurom Rasinjaninom taj spor jednom 
rieSi; a ^im ga rieSe, da ga i provedu, jer ih on ovim ovlaStuje.* 

Da ovi od kardinala Tome odabrani sudci nisu htjeli taj spor 
rieSiti, to mo2emo sigurno zaklju^iti odatle, §to im je dobro znano 
bilo, da su za to rieSenje ved od pape ovlaSteni sudci dostojan- 
stvenici ^azmanskoga kaptola, a drugo, jer je kaptol zagreba^ki ved 
proSle godine kupaliSte dosudio sboru. 

Ne imamo presude dostojanstvenika kaptola ^azmanskoga, ali 
da su oni kupaliSte dosudili prebendarskomu sboru i odredili, da 
drugotni sudbeni troSak od 200 for. namiri mu prepozit Dimitar, 
jer ga je prouzro^io tim, Sto je osudjen na prvom kaptolskom sudu 
sveo parnicu u Ostrogon pred kardinala Tomu, svjedo^i nam, §to 
je te godine prebendarski dekan Gal Mihalja kantora i Mateja ku- 
stosa ^azmanskoga kaptola zamolio, da kao ovlaSteni sudci prisile 
prepozita Dimitra, da izplati sboru 200 for. u ime parbena troSka, 
koji je sboru prouzro^io. 

Je li prepozit Dimitar ovoj duinosti zadovoljio , ne bismo 
mogli uztvrditi, budu(fi da za to nemamo potvrda. 



* Doc. 139. 



►♦♦•- 



sukobih, koji su bi!i meJju gradskom obiSinom i kaptolom 
zagrebaCkim poifcvsi od XIII. do svrSecka XV. vieka, a Sesio se svr- 
Sili i 5 groznim pokoljem, progovorio sam u prva dva svezka. I prve 
lietvrti XVI. vieka bilo je lakodjer sukoba, no ovi nc bijahu tako 
u2asni kako oni proSlih viekova. Sukobi su najvise nastajali poradi 
svojatanja posjeda, kojim medjaSi ne bijahu toCno uredjeni, a naj- 
veima poradi posjeda: Taruna, RudeJa i Kroga ili Tlaka, koji je 
bio zagrcbaCkomu Gradcu najbiij!i, leiao je na ime uz potok Med- 
vcSttak iza dorainikanskoga samostana u Laskoj ulici. 

Vei na 3. juna g. 1503. kori gradsku obiiinu vojvoda i ban 
Ivan Korvin, jer jedva je oliSao iz Zagreba, da su gradiani uz prkos 
njegove zabranc oruianom rukom navalili na kapiolske posjede i 
ondje svojevoljno posiavili nove medje, a vra£aju£i se susreli na 
javDOm drumu kaptolskoga kmcta sa sinom na kolih, teJko ih i^bili 
i uiamnifili; a Sio je najgore, spaiill su dvie kui^e u Jarunu t Ru- 
deSu. Ovakovo nasilje, veli ban, da ga neizmjerno boH, a to viSe, 
Sto sc takova nasilja iznose baS sada na vidjelo, kada je s drugimi 
dostojanstvenici na kraljevu dvoru. Zato sirogo nala2e gradjanom, 
da uzpostave medje, kako su nekoc bile, a neroCilo hoife, da mu 
se ne dosadjuje s tu2bami, dok je na kraljevskom dvoru; a fim se 
pak vrati kudi, da te taj spor sam urediti, ' 

U isto je doba, kako spomenuh na sir. X — XI, lekla parnica 
medju kaptolom i gradskom obifinom o posjcdih Kraljevcu, Cerju, 
Kobiljaku, Sviblju i Nartu, a to bijaSc takodjer povodom mnogih 
izgreda. Iz iztrage, koju je vodio podban Pavao Cavlovic, doznalo 
se, da su g. 1505. zagrebatlki gradjani: Matija krznar. Jurko vuzdar 
i trgovac Sinko s oru2anom dru2bom provalili na Kaptol u dvor 
kinonika Ivana Cazmanca, a nasavsi ondje kanonikova polubrata 



XCIV Sukobi. 

m 

kroja^a Tomu PerSida, razbojni^ki ga napali i navla^edi ga za vlasi 
bacili na tlo i tu ga buzdovanom tukli. ^ 

Pomenuti su gradjani javno provalili u kanoni^ki dvor i ondje 
po^inili izgred, ali bilo je i tajnih, no^nih provala. Godine 1508. 
rojeseca maja gradski se stanovnik Nikola Soldinarid uSuljao nodju 
u dvor kanonika Nikole, arcidjakona dubidkoga, razbio Skrinje i 
odnesao stvari vriednih 200 for. • 

Godine pako 1513. na 15. maja pred ^azmanskim kaptolom 
izaslanik kaptola zagreba^koga kanonik Ivan 2upanid ula2e u ime 
svoga kaptola prosvjed protiv Franje Kecera, biskupova providnika, 
koji je Gjuru Horvata, kastelana svoga zagreba^koga, i Bla2a, ka- 
stelana okidkoga, i Boltu Hobetida, dvorskoga fazmanskoga, te Ivana 
literata, Nikolu BorSida, Stanka ^rjavinida, Andriju sudca laSkouli^- 
koga, Martina Ciglara, Grgu i Valenta, laSkouliCke kmete, sa silnom 
naoru2anom ^etom odaslao na kaptolski posjed Krog ili Siget, gdje 
su na nekojih kanoniCkih tlakah, koje je kaptol od vajkada u2ivao, 
povadili i uniStili stare medjaSnje oznake, te kolci i panjevi ozna^ili 
nove medje, a tim znatan dio Kroga posvojili. ^ 

Sliede<fe opet godine 1514. polovinom mjeseca jula pod vod- 
stvom gradskoga sudca Mihalja i pod vodstvom ob^inskih zastup- 
nika Valentina vuzdara i Stjepana zlatara provali silna gradjanska 
oru2ana ^eta i na konjih i na kolih na kaptolske oranice i sjeno- 
koSe u Krogu, gdje su osamdeset stogova po2ete p^enice i je^ma i 
sto kupova siena, sakupljena u jedan stog, natovarili na kola i od- 
vezli. Povrb toga joSte da su $estnaest rali nedozrele zobi sabljami 
i ma^evi sasjekli, s konji i pje$adijom pogazili i uniStili; da su 
polazed na taj plien i vradajudi se s njega nosili pred ^etom zao~ 
Stren kolac poput buntovnih Kriiara (ugarski seljadki ustanak pod 
Jurjem Do2om), te zaprietili kaptolu, da <^e proti njemu i ugarske 
Kri2are pozvati u pomo<^. — Kaptol ^azmanski ovaj prosvjed i ovo 
nasilje doglasi kralju Vladislavu, da on o tom shodno odredi; a 
kralj na 25. augusta nalo2i banu Petru Berislavidu i kraljevinskomu 
prab]lje2niku Franji Morav^anu, da u §to kra(^em roku sazovu glede 
toga sabor, na njem da presluSaju stranke i $to sabor zaklju^i i od- 
redi, da s rojesta provedu ne obziru^i se na ni^ije prigovore, doSli 
oni 8 koje mu drago strane. * 

^ Doc. 76 

" Doc. 62. 

' Doc. 106. 

* Doc. 108. 



Sukobi. XCV 

Ne imamo viesti, je li taj sabor bio sazvan, no mislimo, da 
jest i da su gradjani na njemu doista pronadjeni krivi, ali da se 
gradska obdina pred kraljem s ove Ijage nekako opere, zamoli kralja 
Vladislava, da shodno odredi, kako bi se taj spor, koji je poradi 

« 

priepornih nekih zcmljiStnih (Hestica nastao s kaptolom, jer ih je on 
za se posvojio. §to prije svrSio. Na 6. marta g. 1515. nalo2i kralj 
banu Petru Berislavidu, kraljevinskomu prabilje2niku i prisjednikom 
banskoga stola, da obadju §to prije prieporna zemljiSta, i to u na- 
zodnosti obiju stranaka i na podlozi starih izprava da postave nove 
medje, da se \tt jednom taj spor dokrajdli. ^ 

Bez dvojbe posredovanjem banovim, prabiljc2nikovim i pri- 
sjednika banskoga stola u brzo je do§lo do zajednidkoga sporazumka 
medju strankami, a iza njega sliedilo odmah i kona^no izmirenje 
na 19. marta god. 15 15. 

Toga je naime dana izdao kaptol zagreba^ki sa svoje strane 
svedanu izjavu, u kojoj veli, da 2eled uzdr2ati mir a ne podjarivati 
razdor, opraSta gradskoj obi^ini sve nepravde i sva nasilja, koja je 
podinila na kaptolskom posjedu Krogu i sve dotadanje parni^ne 
spise i tu2be proglasuje niStetnimi i bezkrepostnimi. ' 

Gradska pako obdina u svojoj sve^anoj izjavi izpovieda, da 
2eled s kaptolom 2ivjeti u Ijubavi i u slozi, a i iz Stovanja spram 
sv. Stjepanu kralju, akoprem se zemljiSte Krog nalazi medju me- 
djami gradske obdine i ona acieni, da bi mogla imati pravo na nj, 
to ga se ipak za vaviek odride i prepuSta kaptolu na vje^no 
u2ivanje. ^ 

I tako se oba susjeda veleposjednici izmirili bar o priepornih 
zemljiStih, dok ie o pravu kaptolskoga trga, kako na doti^nom 
mjestu spomenusmo, postojao spor medju njimi na Stetu jedne i 
druge itrane. 

* Doc. 109. 
" Doc. 110. 
' Doc. III. 



i 



1 



Zagrebacka okolica. 



Osim kaptola zagreba^koga, koji je bio gradskoj obdni naj- 
bli2i susjed, a jerbo se njezin kotar daleko pru2ao prema sjeveru i 
zapadu do podru^ja vlastelinstva medvedgradskoga i susjedgradskoga, 
to su mu i ova dva grada susjedi bili. 

U prva dva svezka nacrtao sam, kakove je borbe imala gradska 
obdina s gospodari medvedgradskimi i susjedgradskimi do svrSetka 
XV. vieka, a sada du progovoriti, kako joj je s njimi bilo prve 
Cetvrti XVI. vieka. 

Medvedgrad. Za 2ivota vojvode i bana Ivana Korvina, koji 
bijaSe po^etkom XVI. vieka gospodar medvedgradski, gradska je 
obdina na miru bila, ali kad se po njegovoj smrti (f 1 504.) udova 
mu Beatrica, k<fi Bernardina Frankapana, udala g. 1508. za Gjuru 
markeza brandenburSkoga, te mu u ime miraza osim ostalih gra- 
dova donesla i Medvedgrad, nastale su opet s ovim novim medved- 
gradskim gospodarom gradsko) obdni i nove borbe, koje se podele 
ved g. 1509. o gradskih posjedih: Dedidh, Biteku, Novacih, Crno- 
mercu i Kraljevu brodu, kako sam o tom jurve progovorio u ovom 
svezku na str. IX— X. 

Po smrti BeatriCinoj dignuo se kaptol zagrebadki protiv mar- 
keza Gjure i obnovio staru parnicu zahtievajudi nekadanji svoj Med- 
vedgrad i njegova sela. Te^aj parnice nije nam poznat, samo ta 
nam se viest saCuvala, da je na 7. decembra g. 15 17. ban Petar 
Berislavid nalo2io kaptolu ^azmanskomu, da uvede kaptol zagre- 
badki u posjed medvedgradskoga vlastelinstva. Ali kada su izaslanik 
kaptola dazmanskoga i banov pristav htjeli na 26. decembra uvesti 
kaptol u posjed Kraljevca, u ime je markezovo ovomu uvedenju 
protuslovio njegov kmet Stjepan CrnCid. ^ 

Ne ima sumnje, da su medvedgradski kastelani poput svojih 
pred§astnika dolazili u sukob ili s gradskom obcinoip ili pojedinimi 

* Doc 149. 



ZagrebaHka okolica, Medvedgrad. Susjedgrad. Remete, XCVII 

gradjani, naro^ito za vremena posjedovne borbe medju gradskom 
obdinom i markezom Gjurom, ali nam se viesti o lom nisu sa^u- 
vale, jedino znano nam je, da su god. 1523. Medvedgradjani zlo- 
stavili vrab^anskoga 2upnika. ^ 

U ovih se spomenicih g. 1526. spominje kao gospodar Med- 
vedgrada ban Ivan Torkvat Karlovid, koji je r. god. na 24. juna 
darovao vjernomu svomu Ivanu Novakovi^u posjede Sopnicu i 
Slanovec. • 

Susjedgrad. Kakove )e borbe vodila gradska ob^ina sa susjed- 
gradskom vlastelom o posjedih Petrovini i §iljakovini, nacrtah u 
tom svezku na strani XI - XIV, a kakove opet glede pla^anja mal- 
tarine, spomenuh na str. XXXVI. 

Remete. O tom ugodnom i gradu Zagrebu ne dalekom pro- 
Steni^tu, samostanu ^bielih fratarac ili Pavlina, progovorio sam u 
I. i II. svezku, a ovdje xtt\ ^u, koliko je poznato o njemu za prve 
^etvrti XVI. vieka. 

Godine 1500. zagreba^ki je prepozit Andrija Alfonso Tuz 
oporu^no ostavio remetskomu samostanu 13 for. za molitve;^ a na 
I. marta g. 1504. Margareta udova Baltazara Mik^eva^koga na sa- 
mrtnom iasu ostavila je ^svetoi Marii fratrom v Remete vis Ma- 
rince s' zemlom, z vodom, z lozom ka ni razdilena z JaluSevci, za 
niedne pinezi, nego za vikuviCnu meSu. * — Ovu je oporuku, pre- 
vedenu na latinski, kaptolski vikar i kanonik Dr. Andrija dao iz- 
vjesiti na vrata stolne crkve, a kada tomu zapisu nije nitko prigo- 
vorio u odredjenom za to roku, vikar Je oporuku potvrdio i re- 
metski samostan ovlastio, da preuzme selo Marince. 

Ali Pavlini nisu mogli s mjesta stupiti u posjed Marinaca, Jer 
ih Je u ime lie^nic!kih i pogrebnih troSkova za pokojnicu pridr2ao 
zagreba^ki gradjanin Jakob Flic, pa ga toga radi remetski prior 
Marko tu^io gradskomu sudu. Na 23. Jula i. g. u gradskoj viednici 
u nazo^nosti sudca Emerika, Javnoga bilje2nika Tome Strlikara i 
svjedoka : plemida Ivana Bine, Martina 2upnika sv. Marka, Jakoba 
lie^nika, Ivana Octenoga i drugih, obre^e napokon Flic, da de Ma- 
rince odstupiti samostanu, ako mu se izplati sav troSak, koji je 
imao za pokojnu Mik^eva^ku, na §to prista i fratar Marko. * 

* Doc. 188. 
' Doc. 210. 
' Doc. 2. 

* Doc. 24. 
^ Doc. 29. 



XCVIII ZagrebaHka okolica, Remete, 



Ne zna se, s kojega se uzroka nije ova nagodba proizvela, 
poSto su na 21. januara 1505. pred gradskim sudom obje stranke 
odabrale porotnike,. koji tt, o tom izred presudu, pa kako porotnici 
odrede, stranke <fe se pokoriti. OdabraSe pako za porotnike gra- 
djane i to : Mihalja OpraSnida, Ivana bivSega sudca, Valentka i po- 
stolara Gjuru, koji ovakov izrekoSe sud: re^eni vikar i fratri, £im 
preuzmu Marince, odmah da izplate Jakobu Flicu 12 for. u ime 
njegova troSka za pokojnu, ali za to je du2an Flic predati re^e- 
nomu samostanu sva pisma, koja se ti^u Marinaca, jer ih fratri tre- 
baju, da njimi zaposjednuti posjed braniti uzmognu protiv svakoga, 
ko bi ga htio posvojiti. Ovoj presudi pridodaSe: ako li ne bi re- 
metski samostan do Miholja zaposjeo Marinaca, da tada nije du2an 
Flic dati Pavlinom izprave, a niti su mu ovi du2ni platiti 12 for. 
troSka. ' 

U izdaSnije dobrotvore remetskoga samostana ubrajamo Bea- 
tricu, 2enu Ivana Korvina, >vojvodkinju kraljevine Dalmacije, Hr- 
vatske i Slavonije i banicu«, koja se spram remetskomu samostanu 
sama smatrala zaStitnicom »patrona monasteriic. Kad je ona od re- 
metskoga vikara Marka vjerodostojno doznala, da na remetskom 
proStenju na svetak uznesenja i narodjenja bl. dj. Marije dovoze i 
to^e vino gradjani i stranci u samostanskom vrtu i medju samo- 
stanskimi zidovi, kada i mise traju, ^im se smu^uje pobo2an puk, 
d^, ^esto se slu^i, da se opojeni zavade i krvavo potuku, to je na 
molbu vikarovu 17. augusta god. 1504. to zabranila i zapovjedila 
medvedgradskim kastelanom, da zapliene i vino i kola i marvu 
svakomu, koji bi dovezao vino i to^io ga ili u samostans^om vrtu 
ili u ogradjenom dvoriStu kod zdenca ; §to zapliene, da ne vrate. * 

Ista Beatrica na proSnju vikara Marka, a na ^ast bl. dj. Ma- 
rije, god. 1506. dne 22. marta dopusti remetskim fratrom, da smiju 
svoje ovce i drugu stoku pasti po lozah i livadah njezina vlaste- 
linstva tako oko samostana, kao i u podruCju Medvedgrada i Gra- 
^ana, ali da njihova stoka ne oSteti ni usjeva ni trsja ni njezina 
ni njezinih kmetova. ^ 

Napokon kanonik zagreba^ki Pavao SiS^anin oporu^i g. 1506. 
remetskomu samostanu 5 for. * 

U gradskoj su obdini remetski Pavlini posjedovali Jednu kulu 
s nuzgrcdnimi sgradami, koju im Je gradsko poglavarstvo g. 1487. 

* Doc 33. 

* Doc. 30. 

* Doc. 50. 

* Doc. 49. 



Zagrebaika okolica, Remete, Zakljuiak, XCIX 



dopustilo popraviti i ovlastilo ih, da njezin podrum mogu jednpm 
samo na godinu napuniti vinom, koje smiju prodavati i doma<^im 
i stranim Ijudem, ali <fe za to pravo morati pladati svake godine 
jedan for. u gradsku blagajnu. 

PoCetkom XVI. vieka gradsko je poglavarstvo ovu povlasticu 
opozvalo i javno dalo proglasiti, da ni remetski fratri ni njihovi 
kmeti ne smiju ni svoje vlastito vino prodavati ni doma<5im Ijudem 
ni inozemcem, a podnipoSto Kranjcem; prodadu li ga, da ^e ih 
obdina globiti za to. 

Protiva ove zabrane digli se Pavlini i gradsku su obdinu 
utu2ili kralju Vladislavu. UsliSav kralj njihovu pravednu tu2bu na 
21. septembra g. 1506. pi§e gradskoj obdini i kori ju, §to je po- 
vriedila staro ovo samostansko pravo, te joj zapovieda, da svoju 
zabranu opozove i da ne zapre^uje ni Pavlinom remetskim ni nji- 
hovim kmetom, da ne prodaju svoga vina komu hotfe bilo doma<^im 
bilo stranim, a naro^ito Kranjcem, i da kupcem vina ne pravi ni- 
kakovih tegota, a najmanje da ih progoni. ^ 

Godine 1482. na samrtnom je ^asu odredio kroja^ Nikola, da 
se od najma njegova du^ana svake godine o Svie<fnici dade jedan 
forint remetskomu samostanu. Do god. 1504. remetskomu je samo- 
stanu taj najam redovito bio pla<^en, ali ove ga godine du<fanski 
najamnik gradjanin Mihalj Opra§ni<^ ne htjede platiti, i za to ga na 
23. jula utu2i remetski vikar Marko gradskomu sudu, koji ga je 
osudio i nalo^io mu, da to^no pla<^a taj najam. 

ZakljuCak. Iznosed na svjetlo sredovje^ne povjestne spomenike 
slob. kr. grada Zagreba, pisane latinskim jezikom, da budu na 
poduku i onomu naobrazovanomu svietu, koji se strogo ne bavi 
prou^avanjem proSlosti, a i onomu, koji latinskoga jezika ne razu- 
mije, nastojao sam ih i hrvatskim jezikom, u koliko se je najviSc 
moglo, ne samo protuma^iti, ve<i kao u jednoj slici predoiiti. Prema 
tomu, kako u prvom svezku nacrtah proSlost grada Zagreba od naj- 
starijih vremena do svrSetka XIV. vieka ; u drugom njegovu povjest 
te^ajem XV. vieka ; u ovom sam tre<iem, u koliko se pismenih spo- 
menika pribrati dalo, spomenuo njegove sretne i nesretne sgode 
prve ^ctvrti XVI. vieka, kada se svr§ava tako nazvani srednji viek. 

U koliko sam ovimi razpravami unesao svjetla u ob<^u hr- 
vatsku povjest, a posebice u povjest grada Zagreba, neka eitatelj sudi. 

* Doc. 51 

Ivan TkalCid 



/ 



V 



SADRZAJ. 



Uvod. Slrana 

Kratki nacrt zagreb. proSlosti prve £etvrti XVI. vieka .... I — 

GradiCB. 

Gradska utvrda. — Ulice, mostovi, zdenci. — Znpne crkve: sv. 
Marka, sv. Margarete, sv. Martina i njihove kapele. — Samo- 
stan Dominikana. — Groblja — §kole. — Bolnica i uboinica. 
— Kraljevska palaia III— VIII 

Gradski posjedi i borba za njih. 

Dedi6i, Bitek, Crnomerci, Novaci i Savski brod. — Kraljevec, Cerje, 
Kobiljak, Sviblje i Nart. — Hra§6e. — Petrovina i §iljako- 
vina IX— XrV 

Gradjanstvo i gradska uprava. 

Gradske sloboStine. — Djelokmg gradskoga zastupstva .... XV— XXIV 

Javne sluibe. 

Lieinici. — Javni biljeinici XXV— XXIX 

Obrt i trgovina. 

Cehoyi. Slikari. Rezbari. Knjigove2tvo. Trgovai^ke povlastice i te- 
gobe. Gradski zakon o trgu XXX— XL 

Gradski iivot i obi£aji. 

Odielo. Nakiti. Igre i zabave. Sprovod XLI— XLIII 

Kaptolska i biskupska oblast. 

Naimenovanje kanonika. Kaptol kao vjerodostojno mjesto. — 
Kaptolski trg i borba za nj. Zivot i obiiaji u Kaptolu. Sbor 
prebendara. Obvezne mise ili altarije. BratovStina. Stolna 
crkva i bogoslu^je. Oltari i njihove zaklade. Orgnlje. Bogo- 
sln^ne knjige. Sinoda. Jnbilej. — ^upne crkve: sv. Marije 
(neko6 cistercitska), sv. Ivana u Novo] vesi, sv. Antuna u 
LaSkoj ulici. §koIe. Ubo2nice. Kupali§te XLIV— XCII 

Sukobi XCIII— XCV 

Zagrba£ka okolica. 

Medvedgrad. Susjedgrad. Remete XCVI — XCIX 



ARGUMENTA. 



ARGUMENTA. 



Pagina 



I Anno 1500, 12. februarii. Budae. Vladislaas, Hungariae etc. rex, pro- 
hibet, ne ipse quidem episcopus post mortem canonici cujusdam inte- 
stato defuncti sese ingerat, statuitque ut capitulum antiquo more totam 
fortunam a canonico relictam dividat trifariam i 

2. Anno 1500, 5. aprilis. In castello Glogovnicae. Alphonsi Thuz za- 
grabiensis et glogovnicensis ecclesiae praepositi, dispositio testamentaria 2 

3. Anno 1500, 15. aprilis. Budae. Lucas, episcopus zagrabien>i<«, vetat, ne 
quem, etiamsi litteras regis commendatitias habeat, capitulum sine ipsius 
constitutione canonicum zagrabiensem instituat • • • 5 

4. Anno 1500, 29. maii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, Lucae 
episcopo zagrabiensi praecipit, ut ecclesiam cathedralem et domum episco- 
palem obstruat, novisque propugnaculis fortificet insumptis 10 000 flor., 

quos Oswaldus episcopus ultima voluntate ad hanc rem perscripsit • . . 6 

5. Anno 1500, 2. junii. Budae. Lucas, episcopus zagrabiensis, capitulo za- 
grabieusi mandat, ut Antonium de Andreis, regis capellanum, instituat 
praepositum ecclesiae cathedralis zagrabiensis 9 

6. Anno I500, 25 novembris. In Ivanid. Lucas, episcopus zagrabiensis, 
capitulo mandat, ut fidem habeat homini cum ipsius mandatis misso^- lo 

7. Anno 1500, 3. decembris. In Ivanid. Lucas, episcopus zagrabiensis, 
Stephano lectori confert canonicatum, quo Bartholomaeus, archidiaconus 

de Duboka et canonicus eccl. albensis, in eius gratiam se abdicavit • • • 10 

8. Anno 1501, 12. junii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, communi- 
tati civitatis montis Grecensis nuntiat ad munitionem civitatis restitu- 
endam 32 flor. a se esse assignatos, qui per treft annos ex regia trice- 

sima zagrabiensi sint solvendi II 

9. Anno 1501, 20. augusti. Varasdini. Johannes Corvinus, dux ct banus. 
Stephano canonico lectori interdtcit, ne judicet de lite, (}uae inter cives 
et Michaelem, Petrum, Valentinum, Dominicumque Perovid agatur, ju- 
betque, ut arbitrium cius rei rejiciatur ad civitatis tribunal • • • 12 

10. Anno 1501, 8. septembris ^asmae. Lucas, episcopus zagrabiensis, pro- 
ventus praepositi zagrabiensis a Capitulo zagrab. sequestratos constituit 

ei esse restituendos 13 

11. Anno 1501, mense octobri. Crisii. Quaestione constituta, esse cognitum 
Andream Budor, nobilem Zagrabiae degentem a Blasio Arky, nobile stu- 
bicensi, profecto contumeliis affectum paeneque condsum judices nobilium 
comitatus crisiensis nuntiant 14 



CVI Argumenta, 



Pagina 

12. Anno 1501. Commemorantur parocbi zagrabienses illius temporis 15 

13. Anno 1502, 10. januarii. Zagrabiae. Coram magistratu civitatis montis 
Grecensis Helena morte Blasii freniparis viduata» domum suam cum fundo, 
aedificiisque et Anna hortum suum in territorio civitatis situm Matbaeo 
Sever camiflci vendunt ' 15 

14. Anno 1502, 23: februarii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, de pe- 
cunta Osvaldi episcopi pro perpetua missa ordinata, 2000 flor. mutuo 
accipit 16 

15. Anno 1502, 3. martii. ^asmae. Cantoratum et canonicatum ecclesiae 
zagrab. Lucas episcopus Seraphino, fratri suo, confert 17 

16. Anno 1502, 15. novembris. In Prugovec. Andreae Kraja£id legatum 
praebcndariis ecclesiae cathedralis zagrabien^is testamento adscriptum» 18 

17. Anno 1503» 13. martii. Casmae. Mathaeus Horvat GjuriSid, testatur 
Lucam, episcopum zagrab., 2479 flor. a Osvaldo episcopo ad ecclesiam 
cathedralem restituendam legatos, jussu regis sibi numerasse eaque con- 
ditione, ut pecunia ad castrum Jajce cooservandum adhiberetur 19 

18. Anno 1503, 23. aprilis. Zagrabiae. Conventum cum praebendariis eccle- 
siae cathedralis factum de missa »A8sumptionis Mariaec singulis diebus 
continuanda annuis 25 flor, • • 20 

19. Anno 1503, 26 aprilis. Zagrabiae. Inquisitio contra Joannem Posegay 
tricesimatorem instituta 20 

20. Anno 1503, 3. junii. Budae. Johannes Corvinus, dux et banus, commu- 
nitatem civitatis montis Grecensis vehementer vituperat in eo» quod Ja- 

run et RodeS, capituli possessionibus, vim intulit 21 

21. Anno 1503» 18. junii. Zagrabiae. Andreas canonicus et vicarius episcopi 
zagrab. parochis quibusdam praecipit, ut legatum a Gregorio parocho 
gragenensi praebendariis testamento ascriptum exigant • • 21 

22. Anno 1503, 20. augusti. Zagrabiae. Johannes Sovan, tricesimator, telo- 
nium capituli conducit polliceturque se in telonio exigendo nova non 
allaturum 22 

23. Anno 1503» 23. augusti In ZenthmikloS. A Johanne Punek et Nicolao 
Osel legatus Zagrabiam mittitur, qui cum praebendariis agat, quomodo 
legatum Grcgorii parochi gragenensis quam primum eis expendatur • • • 23 

24. Anno 1504, I. martii. In villa Marinci. Legatum Margarethae nobilis 

de Mik^evac eccl. parochiali s. Marci et monasterio Remetensi ascriptum 24 

25. Anno 1504» 8. martii. Zagrabiae. Johannis Corvini, ducis jussu magi- 
stratus montis Grecensis fundum quendam desertum in civitate Hans 
pictori dono dat * 25 

26. Anno 1504, 3. aprilis. Sisciae Gregorius, Sisciae parochas, a Paulo 
Kunid exigit legatum a Mathaeo Brumnid, cive zagrabiensi, praebenda- 

riis eccl. cathedralis et altaristis eccl. s. Marci testamento ascriptum 25 

27. Anno 1504, II. aprilis. Zagrabiae. Johaunes Corvinus dux statuta a 
Mathia rege sutoribus civitatis data confirmat 26 

28. Anno 15041 25. junii. Zagrabiae. Coram magistratu civitatis Ursula, 
Georgii agricolae uxor, Matheo de Vrhovec particulam vineae suae 6 flor. 

et 60 soltdis vendit 27 

29. Anno 1504» 23. julii. Zagrabiae. Coram notario publico et communitate 
civitatis montis Grecensis Marcus, frater Remetensis, actionem intendit 



*1 



Argumenta, CVII 



Pagina 
Jacobo Flicz civi» quod legatam Margitae de Mik£evac, monasterio re- 
metensi tradere dubitet 28 

30. Anno 1504, 17. augusti. In arce Medved. Beatrix de Frangepan, ducissa 
et banissa, interdicit ne diebus b. y. Mariae festis intra septa hortosque 
monasterii remetensis vinum veneat 29 

31. Anno 1504, 28. augusti. Zagrabiae. Andreas s. theologiae doctor ac vi- 
carias ecclesiae zagrab mandat Gregorio parocho sisciensi, ut excom- 
municatione minitans Paulum Kunid admoneat ad persoWendum legatum 

a Mathaeo Brumnid dve praebendariis ascriptum 30 

32. Anno 1504, 15. novembris. Budae Vladislaus, Hungariae etc rez, com- 
munitati montis Grecensis mittit legatum, qui habet ejus mandata- • • 31 

33. Anno 1505, 2i.januarii. Zagrabiae. Coram communitate civitatis Marcus, 
vicarius remetensis, cum Jacobo Flicz de legato a Margaretha Mikdevac 
monasterio remetensi ascripto paciscitur 32 

34. Anno 1505, 29. januarii. Zagrabiae. Communitas civitatis testatur Nico- 
laum ^imunovid praebendarium Martino Radlin, civi agrum suum hae- 
reditarium 5 flor auri vendidisse • • • 33 

35. Anno 1505, 3. martii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, interdicit, 
ne a populis et jobagionibus capituli zagrabiensis coUectae vel denarii 
fumales pro negotiis regno debitis exigantur 34 

36. Anno 1505, 30. martii. Budae. Vhidislaas, Hungariae etc. rex, omnibus 
nobilibus, hominibusque possessionatis mandat, ne a civibus zagrabien- 
sibus pro merce tributum porro exigant 35 

37. Anno 1505, 30. martii. Budae. A Vladislao Hungariae etc. rege com- 
munitas civitatis montis Grecensis eiusc|ue cives in suburbio a proven- 
til)us mardurinalibus, omnibus taxis contributioneque extraordinaria sol- 
vendis liberantur .... 36 

38. Anno 1505, 30. martii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, cives ci- 
vitatis montis Grecensis a descensu banali liberat • • • • 38 

39. Anno 1505,30. martii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc rex, communi- 
tati civitatis montis Grecensis ad restaurationem munitionis civitatis ex 
regia tricesima 100 flor. auri (}uotannis solvendos assignat 38 

40. Anno 1505, I. aprilis ^asmae. Lucas, episc. zagrab pro missa f]UOti- 
diana in honorem s regis Stephani »Os justi«, quae iam dudum inter- 
missa est, in perpetuum facienda, decimas (juasdam episcopales assignat 39 

41. Anno 1505, 8 aprilis Zagrabiae. Capitulum eccl. zagrab. onus })erpetui 
et quotidiani sacriflcii in honorem s. regis Stephani in ecclesia cathe- 

drali instituendi susdpit 4I 

42. Anno 1505, 17. julii. Zagrabiae. Andreas artium et decretorum Dr. pa- 
rochis: Sisciensi et PeSdenicensi mandat, ut nonnullos possessionatos 
homines districtus Sisciensis propter legata collegio Praebendariorum 
denegata, in jus vocent . • • 43 

43. Anno 1505, 15. augusti. Budae. Vladislaas, Hungariae etc. rex, Andreae 
Hening de Susedgrad nobili interdicit, ne a mercatoribus civitatis zagr. 
tributum pro merce exigat 44 

44. Anno 1505, I septembris. Zagrabiae Capitulum eccl. zagrab munus 
perpetuae et quotidianae missae in honorem s. regis Stephani institutae, 
pensione assignata, in curam Praebendariorum delegat • • - 45 



CVIIl Argumenta. 



Pagma 
45 Anno 1505, 20. octobris. Zagrabiae. Coram magistratu ciyitatis montis 
Grecensis Joannes Sinek et Helena ^kriljak post mortem Michaelis 
Malec duas particulas vineales qnatnor et dimidio flor. Petro IliSki 
vendont 46 

46. Anno 1505. 12. novembris. Badae. Vladislaas, Hangariae etc. rex, Fcrdi- 
nando de Frangepanibas comiti et Beatrici, qaae morte Joannis Corvini est 
vidaata, mandat, at erepta pro portorio spolia mercatoribas zagrabien- 
sibus reddant, neve a civibus tributum pro merce exigant 47 

47. Anno 1505, 22. novembris. ^asmae. Lucas episc. sagrab. Antonium de 
Medjuredje, canonicum zagrab. ad proventus canonicales de integro perci- 
piendos reducit 48 

48. Anno 1505 In Kristalovec. Stephanus Brodari^ a Luca episc. zagrab. 
pressusy auxilium ab Alberto de Kasu, praeposito maiore zagrabiensi 
exorat 48 

49. Anno 1506, I martii. Casmae. Lucas, episc zagrab Stephanum cano- 
nicum lectorem executorem testamenti canonici Pauli Sisciensis, lecto- 

ratu et canonicatu privat, quia legata sibi sumpsit 49 

50. Anno 1506, 22. marti In Rakonok. Beatrix de Frangepanibus, ducissa, 
fratribus Remetensibus concedit, ut eorum oves, aliaque animalia in 

agris castri Medved pascantur 53 

51. Anno 1506, 21. septembris. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, com- 
munitatem civitatis reprehendit in eo, quod monasterio Remetensi ejusque 
jobagionibus iuterdixit, ne hominibus tam in Carinthia commorantibus 
quam aliis vinum venderent • • 53 

52. Anno 1506, 19. novembris. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, com- 
munitati civitatis mandat, ut tricesimatores regios contra insectatores. 
praecipue contra Marcum banum defendat 54 

53. Anno 1506, 27. novembris. Zagrabiae. Andreas, s. theologiae doctor, 
vicariusque ecclesiae zagrabiensis^ praecipit omnibus parochis zagrabien- 
sibus, ut cives quosdam in Opatovina ad legata praebendariis expen- 
denda admoneant 55 

54. Anno 1507, 7. junii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, praecipit 
banis, ut nobiles, si a civibus zagrabiensibus portorium vel telonium re- 
dempserint, in jus vocent octavis primis in regno Slavoniae celebrandis 56 

55. Anno 1507, 7. septembris Zagrabiae. Coram capitulo zagrab. Gregorius 
judex civitatis montis Grecensis de possessionibus Petrovina et Siljako- 
vina, Sophiae, Andreae Hening viduae, donatis, intercessionem facit contra 
Vladislaum regem 57 

56. Anno 1507, 16. octobris. Zagrabiae. Coram communitate civitatis Agnes 
Keleminec vidua, ejusque filiae, Emerico civi agros suos 10 flor. auri 
vendunt 59 

57. Anno 1508, 12. januarii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, jubet 
civibus zagrab. ut duos banos nuper nominatos benigno animo excipiant, 
iisqae obsequantur 60 

58. Anno 1508, 19. januarii. Zagrabiae. Coram communitate civitatis Jo- 
hannes civis, qui ante judex fuit, nuntiat Georgium civem Fabiano Milin 

civi silvam suam 3 flor. vendidis^e 60 



Argumenta, CIX 



Pagina 

59. Anno 1508, 25. januarii. Bndae. Vladislans, Hungariae ctc. rex, prae- 

cipit commnnitati civitatis, nt Georgium de Kani2a bannm adjuvet, si 
Andreas Both, banns pristinns, dignitatem banalem abdicare eamque 
Georgio tradere repugnaverit 61 

60. Anno 1508, 28. martii. Bndae. Balthasare de Alap, capetaneo gentium 
levis armatnrae in Croatia, accnsante, Vladislaus rex Lncae, episcopo za- 
grabiensi praecipit, nt Stephanum canonicum lcctorem, poena sfficiat, 

quia docnmentum fassionis eiusdem Balthasaris de Alap depravavit • • 62 

61. Anno 1508, 5. maii. Zagrabiae. Coram communitate civitatis Emericus 
Mikuli<5 agrum snum Michaeli pellifici 16 flor. anri vendit 63 

62. Anno 1508, 31. maii. Bndae Vladislans, Hungariae etc. rex, communitati 

civitatis jnbet, ut de Nicolao Soldinari<5, qui canonico archidiacono furtum 
fecit, ex legibns sententiam ferat, incumbatqne ad ea reddenda, cjuae 
furto sunt snrrepta • . • 64 

63. Anno 1508, ii.jnnii. Zagrabiae. Praebendarii ecclesiae cathedralis, con- 
ventione cnm capitnlo facta, mnnns missae pro defunctis institnendae, 
snscipiunt 65 

64. Anno 1508, 19. jnnii. Commnnitate civitatis precante, Vladislaus, Hun- 
gariae etc. rex, concedit, ut octavis festi Epiphaniarnm Domini coram 
banis iterum jndicinm fiat de Kraljevec, Cerje etc. possessionibns, de 
quibus communitas civitatis cum capitulo litigat • • - • 66 

65. Anno 1508, 19. jnnii. Commnnitate civitatis precante, Vladislaus, Hun- 
gariae etc. rex, concedit, nt octavis festi Epiphaniarnm Domini, coram 
banis itemm judicium fiat de Petrovina et Siljakovina possessionibus, 
de quibus commnnitas civitatis cum Sophia, relicta Hening de Sused- 
grad, litigat 68 

66. Anno 1508, 5. augusti. Budae. Mathiae, Hnngariae regis litlerae, quibns 
communitati civitatis, Dedidi, Cernomerec, Bitek, ereptae possessiones, 
redditae sunt, a Vladislao rege confirmantur 70 

67. Anno 1508, i.novembris. Zagrabiae. Coram Luca, episcopo zagrabiensi, 
Stephanns de Bachyn, canonicus lector, sccdulam fassionis egregii Ba- 
thasaris de Alap a se ipso depravatam esse confitetnr 71 

68. Anno 1508, Zagrabiae. Communitatis civitatis decreta, qnae pertinent ad 
mercaturam 7^ 

69. Anno 1509, 8. maii. Zagrabiae. Commnnitas civitatis foenile communi- 

tatis Georgio KnSidn 3 flor. vendit • • • • 73 

70. Anno 1509, 16. maii. Zagrabiae. Coram communitate civitatis Nicolans 
£avlovi<^, Thomae fratri suo et Catharinae consorti, fundum snnm de- 
sertnm 3 flor. auri vendit 74 

71. Anno 1509, 4. junii. 2^grabiae Coram Nicolao, canonico lectore, testes 

quidam asseverant agros Koritade appellatos, hospitali s. Elisabeth in 

area capitnli sito deberi 75 

72. Anno 1509, 7. augnsti. Budae. Coram capitulo budensi Johannes Po- 
iegaj, judex zagrabiensis, recusat de Kraljevec, aliisqne possessionibus 
commnnitatis a Vladislao rege capitnlo zagrabiensi donatis 76 

73. Anno 15 10, 2. aprilis. Casmae Lncas, episcopus zagrabiensis, capitnlo 
praecipit, nt Johanni Bradaf, archidiacono denegatos redditus tradat • • 77 



CX Argumenta, 



Pagina 

74. Anno 15 10» 27. maii. Romae Julius II papa, legem in canonicos choro 
absentes constitutam confirmat , 77 

75. Anno 151O1 27. maii. Romae. Jalius II papa, Lucae episcopo zagrab. 
concedit, ut ad ecclesiam cathedralem muniendam, ecclesiam parochialem 
s. Emerici diruat, parochiamque in desertum monasterium Cistercitense 
transferat 79 

76. Anno 15 10, 9. junii. Zagrabiae. Inquisitione constituta a comitatu za- 
^rabiensi nuntiatur, Mathiam civem pellificem, cum nonnullis sociis cu- 
riam Johannis archidiaconi armis invasisse, ejusque propinquum cam- 
bucis ferreis infeste mulcavisse 82 

77. Anno 1510, 28. junii. Casmae. Lucas, episcopus sagrab. vituperat capi- 
tulum zagrabiense, quod Johanni archidiacono in opportuniorem domum 
transmigrare recusat 82 

78. Anno 18 10, 17 julii. In Thata. Coram Vladislao rege de foro capituli 
communitas civitatis conqueritur 84 

79. Anno 1510,8. septembris. Nitriae Vladislaus, Hungariae etc. rex, proto- 
notario regni Slavoniae, judicibusque nobilium mandat, ut cognoscant 
causam, que de fori loco, vetustateque inter capitulum et communitatem 
civitatis agitur 84 

80. Anno 1510, 8 septembris. Nitriae. Vladislaus,Hangariaeetc. rex, mandat 
omnibus nobilibus et cujuslibet status hominibus, ut in causa, que inter 
capitulum et communitatem civitatis agitur de foro, verissime testentur 86 

81. Anno 1510, 14. septembris. Nitriae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, 
commanitali civitatis montis Grecensis, quae capitulo denegavit forum, 
praecipit, ut die constituta litem inferat 87 

82. Anno 1510, 4. octobris. Zagrabiae. Coram capitulo zagrab. Mathaeus, 
rector hospitalis s. Antonii in vico Latinorum siti, se ex haereditate 
Lucae episcopi 10 flor. in hospitalis usum accepisse comprobat 89 

83. Anno 15 10, Zagrabiae. Capitulum zagrabiense Julium II papam rogat 
concessionem, ut eccl. s. Emerici diruatur, parochiaque in desertum mo- 
nasterium Cistercitense transferalur - 90 

84. Anno 15 10, Zagrabiae. Johannes frater, custos custodiae zagrabiensis. 
Georgio civi eiusque propinquis dat jus sepulcri in monasterio s. Fran- 
cisci, Zagrabiae fundato 91 

85. Anno 1510. Zagrabiae. Enumerantur res, quae Ursula morte Thomae 
sartoris viduata apud Benedictum Slat£i(i civem, Turcorum metu, reposuit 92 

-86. Anno 1511, 4 januarii. Calli. Emericus Therek, banus Nandoralbensis, 
literas scribit judici zagrabiensi, ut sibi reddat domum in flscum com- 
munitatis civitatis redactam • 93 

87. Anno 151 1, 1. februarii. Zagrabiae. Coram magistratu civitatis montis 
Grecensis cives quidam testantur Eliam de CirkviSde vineam a Valen- 

tino Petak molitore 6 flor. sane emisse 93 

88. Anno 151 1. Thomas, card. archiepiscopus strigoniensis, concessionem a 
Luca episcopo zagrab. datjim comprobat, ut Antonius de Kutina in area 
capituli novam domum in praebendariorum usum construat 95 

89. Anno 151 1, 16 aprilis. Cri.^ii. Universitas regnicolarum regni Slavoniae, 
congregatione generali Crisii habita testatur, capitulum zagrabiense anti- 
quitus facultatem fori in capituli area utendi habuisse 95 



Argumenta, CXI 

Pagina 

90. AnDo 15 IX» 2. jonii Budae. Vladislaus, Huugariae etc. rex, Francisco 
de Maro^a protonotario, judicibusque nobilium comitatus zagrab. prae- 
cipit, ut iterum de capituli foro quaerant sibique referant 97 

91. Anno 151 1, 2. junii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, mandat 
omnibus nobilibus et cujuslibet status hominibus comitatus crisiensis, 
varasdiensis et zagrabiensis, ut in causa, quae inter capitulum et com- 
munitatem civitatis agitur de foro, quam maxime ad veritatem acco- 
modate testentur 98 

92. Anno 151 1, 21. junii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, Fran- 
cisco de Maro^a protonotario jubet, ut agros HraSdei possefisionis civi- 
tatis, quos Georgius marcbio Brandenburgensis, capitulum zagrabiense, 
nonnullique nobiles vicini occupaverunt perlustret atque communitati 
civitatis reddat 99 

93. Anno 151 1| 19 julii Romae. Julius II papa praecipit, ut mandatum 
suum de ecclesia parochiali s. Emerici in capituli area diruenda atque 

de parochia in desertum monasterium Cistercitense transportanda peragatur 1 00 

94. Anno 151 1, 23. augusti. Crisii. Franciscus de Maro(a protonotarius, 
judicescjue comitatus crisiensis in congregatione generali, testimonium 
dictis testium confirmatum, dicunt capitulum zagrabiense antiquitus jure 

fori in area capituli esse usum • loi 

95. Anno 151 1, 30. augusti. Zagrabiae. Albertus, praepositus capituli zagr. 
et Andreas praepositus capituli ^asmensis, nuntiant litteris a papa 
missis sibi facultatem eccl. parochialis s. Emerici diruendae esse datam 109 

96. Anno 151 1» II. septembris Zagrabiae. Concedente papa Julio II Al- 
bertus, praepositus zagrab. et Andreas praepositus ^asmensis, s. Eme- 
rici parochiam in capitulo toUunt, parochiamque omnibus juribu^ in- 
structam in desertam ecclesiam Cisterciten.sem s. Mariae in area capi- 

tuli sitam transferunt iio 

97. Anno 151 1, 20. novembris. Budae. A Vladislao, Hungariae etc. rege, 
capitulo zagrabiensi editur exemplar testimonii, c|uo testes congrega- 
tione generali Crisii habita confirmaverunt capitulum antiquitus hahuisse 
facultatem fori in capituli area utendi 114 

q8. Anno 1511. Vladislaus, Hungariae etc. rex, tricesimatoribus regni Sln- 
voniae indicat constitutionem, ut tricesima pro roerce a duobus ci- 
vibus exigenda per tres annos communitati montis (irecensis ad muni- 
tionem reficiendam expendatur 115 

99. Anno circ. 151 1. Zagrabiae. Juramentum parochi novae parochiae s. 

Mariae in area capituli sitae 1 16 

100. Anno 1512, 12. aprilis Romae. Thomas, cardinalis et archiepiscopus 
strigoniensis, assentitur, ut a capitulo rectoratus hospitalis s. Elisabeth 

ad Marcum de SokloS canonicum perferatur • • • • • 1 1 7 

101. Anno 1512, 5. maii In ViSegrad. Vladislaus, Hungariae etc. rex, ca- 
pituli zagral)iensis patrocinium suscipit, baniscjue mandat, ut capitulum 

ab insectatoribus, praecipue a Balthasare Alapici tueantur Ii 9 

102. Anno 151 2, 12. septembris. Casmae. Franciscus Kecer, procurator bo- 
norum episcopatus zagrab. capitulo de missalibus Venetiis typis de- 
scriptis atque de impensis typographicis suppeditandis refert 120 



CX 1 1 Arg umenta. 



Pagina 

103. Anno 1512, 30 novembris. Budae Vladislaus, Hungariaeetc. rex, epi- 
scopis zagrab. iubet, ut observent capituli piivilegia, praecipue quod 

ad haereditates canonicorum inte^tatorum dividendas pertinet 120 

104. Anno 1513, 4. februarii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, prae- 
cipit Kroerico Peren bano, aliisque, ne communitatem civitatis de causa, 
quam adversus capitulum agit in jus vocent 122 

105. Anno 1513» 16. decembris. Zagrabiae. Emericus Peren banus declarat, 
Georgium marchionem Brandenburgensem , in causa de vindicandis 
civitatis possessionibus Dedid, Cmomerec etc. acta, in contumadam 

esse convictum 123 

106. Anno 1513 15 maii. ^asmae. Coram capitulo £asmensi capitulum zagrab. 
intercessionem facit contra Franciscum Kecer, proventuum episc. zagrab. 
administratorem, qui agros quosdam capituli in Krog sitos occupavit* • \2\ 

107. Anno 1513, 18. maii. Varasdini Georgius, marchio Brandenburgensis, 
communitatem civitatis rogat, ut Valentino ferrario concessionem emi- 
grandi det atque enitatur ut etiam creditores ei debita persolvant' • • • 125 

108. Anno 15 14, 25. augu.sti. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, Pctro 
Berislavid bano praecipit, ut in proxima congregatione generali ad 
tinem perducat litem. quae de vi a civitatis communitate agro capituli 

in Krog illata agitur 1 26 

109. Anno 1515, 6. martii. Budae. Vladislaus, Hungariae etc. rex, Petro 
Berislavi<5 bano praecipit, ut privilegiis capituli et communitatis civi- 

tatis exquisitis, de causa quae agitur, sententiam dicat 128 

iio. Anno 15 15, martii. Zagrabiae. Capitulum zagrab. communitati civitatis 

omnes injurias agro capituli Krog illatas ignoscit • 1 29 

111. Anno 1515, 19. martii Zagrabiae. Communitaii civitatis decedens de 

jure abdicat se agro Krog • 1 30 

112. Anno 15 15, 27 julii. Zagrabiae. Legati capituli zagrab ostendunt 
veram metam meatus Medvednica fluvii inter balneum Praebendariorum 

et molendinum praepositi eccl. s. Mariae 1 3 1 

113. Anno 1515, 30. octobris. Zagrabiae A capitulo zagrab fundatio in 
usum altaris ss. Trinitatis constituta, ejusque conditiones a Oregorio 
archid. de Vaska fundatore cum Georgio praebendario designatae com- 
probantur 131 

114. Anno 15 15, 13. novembris. Zagrabiae. Michael praebendarius donans 
possessiones suas Mlaka, Pleso et Kude trans Savum sitas, conditio- 
nesque quasdam constituens, fundationem ad usum altaris ss. Tiini- 

tatis condit 1 34 

115. Anno J515, 15. novembris Zagrabiae Paulus, librorum ligator et 
Eli.sabeth ejus uxor, domum suam in Opatovina sitaro coram capitulo 

dono dant in usum altaris s. Emerici 136 

116. Anuo 15 15, 11. decembris Budae. A Vladislao Hungar. etc. rege 
fundatio a Michaele praebendario pro altari ss. Trinitatis condita 
comprobatur • • 138 

117. Anno 1515, II. decembris. Budae. Vladislaus, Hung. etc. rex, capitulo 
(^asmensi mandat, ut altaristam anie ss. Trinitatis in possessionem 
Mlaka, Pleso et Kude inducat 140 



Af^ttiHftitS, 



. Aniia 1515. 11. deccmbrii, Slrieonu. A Thoma. archiepiacopo Btrigo- 
DienEi, legalQ aposttilico, oniBes fUDdationcs in usum allaris ss. Trinj- 
utis eccl. cithcdr. xagrab, conditae, compiobaDtar 

. Anno 151;, mense decembri. Capilnltiai £ssineiise rereit Vladiilao r^ 
nobiles Moditi tccnsBsse, db nltarisla ame bs. TrinitatiB in posEessioneni 
bonwum Mlalia. Plcio el Kude mittalut 

. Anno lS15t 24, decembris. Budae. Legali capilnU lagtab. cotam Vla- 
dislao rege cum Elia de Bufa, canonico lagtabiensi, conservatote can- 
ceilariae tegiae, paciicuntni, quoinoda capilalain ei posthac ptovenlus 

. Anuo t51'i> line Jannaiii. Zagiabiae. Ad capitnlnm tefogtt colleginm 
Praebeadariotnm eccl. calhedr. litigBi» cam Demetrio, ptaeposilo 1. 
Mariae, de balneo 

. Auno 1516, 5. febnjBrii, Strigonii. A Thoma, arcbiepiscopo strigoniensi, 
colle^um Praebendarioniin teprehenditur, inod conlentiones suas ad 
arbitrinm sedis Romaiiae retnlil .-•-.-- • 

. Anno 1516, 14. jnnii Zagiabiae. Capilnlnm zagrab, cansam, quanl col- 
leginm Ptaebendariomm cnm praeposito s. Mariae de balneo aeil, col- 
legio adiudical huc cIbusuIi: eipensas pet patte.<; in hninsmodi causa 
ractas, eisdero parlibns aequalitei (olletandai 

. Anno l$lt>. mrase juaio. Zagiabiae. Colleginin Praebendarioium len- 
teatia, qaae a capitulo de balneo esl dlcta, noD contentnm, prOTOcat 
ad ledem Romanam 

. Anno 1516. mense jonio. Zagtahiae. Demeirins, ptaeposilos ■. Mariae. 
CBUsl, qaaro cum Ptaebeiidaiiis de bBlneo egit amiilS, ad Thomam 
cardiDalem ac atchiepiscopum stHgonieDsem, provocal 

. Aano 1516, 3} JDDii. Bndae LudOTicua, Hnng. etc. rei, bicetimato- 
ribas ciTitatis Eagiah. vetat. ae cives et jobagiones tricesiraa exfgenda 

, Addo 1516, ioitio nugnsti. Zagtabiae Colleginm PiBebendariotiun contra 

ptoTocationem, <|Qam Demeltins ptaepositus Thomae csrdinali obtulit, 
sedem RomanBm appellat 

. Anno 1516, 15 augusli. Zagrabiae. A notaiio publico ante eccleeinm 
cathedialem rennntiatur appellatio a collegio Praebendariotum coalia 
Demettinm praeposilum de balueo litigioso lacla ■ 

. Anno 1516, 18. angnsti. Zi^rabiae. PbiocM civitatis Zagiabiae oan- 
tiant se jubenle Thoma cardinale collegiiim PrBebendariamm de balneo 
lirigans in JDdicinm citasse 

, Anno l;l6, n, Beplcmbris. Badae. A Ludovico, Hang. elc. rege, Iri- 
resimBtoies tagrBbieDscs trice^imam roaiarem, qnnm praetcripla est, a 
dTibai ct B bomioibus cBpltulo aubditis eiigenles rrprehendnntnr • ■ ■ ■ 

. Anno 1516, t; —15. septerabrii. ZagTabtae A cBpilalo zngrabienri atgu- 
meuta de Piaebendariorum balneo ci Brchivo edantur- ■ ■ . ■ 

. Addo 1516, 21. teplembris. Vilerbii. Leo X. papB digvitariis capilali 
fasmensis jul>cl, ut ttnem facianl lilis, quae inlei collcgium Praeben- 
doriotam el praeposilam b. t. Maiiae de balneo agiloi 



CXrV Argumenta, 

Pftgina 

133. Anno 15 16, 17 octobris. Zagrabiae. Enumerantnr conditiones, quibus 

Praebendariorum collegium praeposito s. Mariae balneum permittere 
paratum est • • 169 

134. Anno 15 16, 18. octobris. Zagrabiae. Collegium Praebendariorum praepo- 

sito s. Mariae de balneo permittendo ultimam fert sententiam • 1 70 

135. Anno 1516, 5. decembris. ^smae. Canonici dignitarii capituli 2as- 
mensis parochis quibusdam nuntiant, ut mandato accepto praepositum 

s. Mariae de balneo litigioso in jus dtent • 171 

136. Anno 1517» 2. januarii. Zagrabiae Coram communitate civitatis Jo- 
hannes frenipar eiusque uxor Blasio Sporar vineam suam 1 3 flor. auri 
vendunt 174 

137. Anno 1517, 20. januarii. Zagrabiae. Petrus Berislayid in judicio banali 
Georgium, marchionem Brandenburgensem, ereptione possessionum ciyi- 

tatis Dedidi etc, noxium judicat 175 

138. Anno 15 17, 31. jannarii. Zagrabiae. Communitas civitatis silvam quan- 

dam Gregorio Preksavec 4 flor. auri vendit " 176 

139. Anno 1517, 14. martii. Budae. Thomas, cardinalis et archiepiscopus 
strigoniensis, lectori capituli zagrab. praedpit, ut ad finem perducat 
causam, quam Praebendarii cum praeposito s. Mariae agunt ••.••••*• 1 77 

140. Anno 15 17, 21. aprilis. Zagrabiae. Edictum capituli zagrab. de fonte 
baptismaliy qui ad s. Mariae ecclesiam parochialem in area capituli 
sitam pertinet 178 

141. Anno 1517, 3l. maii. Budae. Ludovicus II. Hung. etc. rex, communi- 
tatem dvitatis taxis, contributionibusque regalibus solvendis liberat • • 178 

142. AjaiO 15 17, 14. junii. Budae. Ludovicus II. Hung. etc. rex, omnibus 
. nobilibus, dvitatibus et regiis teloniariis vetat, ne a mercatoribus za- 

grabiensibus pro merce portorium exigant • • 180 

143. Anno 15 17, 14. junii. In castro Zrinj. Rege jubente Petrus Berislavi^ 
banus praecipit capitulo zagrab. ut pro unaquaque porta bonorum citra 
Savum sitorum 3 denarios ad terram defendam exolvat 181 

144. Anno 15 17, 28. augusti. Zagrabiae. Capitulum zagrab. rogat Nicolaum 
de Zenche, ut Praebendariis reddat domum, quam ab eis parvo pretio 
redpere voluit • 182 

145. Anno 1517» 15. septembris. Zagrabiae. A capitulo zagrab. parochia 
Resnicensis ad Petrum EJpa£, canonicum, quibusdam conditionibus 
confertur 183 

146. Anno 1517, 31. octobris. Zagrabiae. A capitulo zagrab. domus in Opato- 
vina sita, quam praepositus s. Mariae occupare voluit, altaristae s. 
Emerici in ecclesia cathedrali adjudicatur » • • • 183 

147. Anno 1517» 9. novembris. Quinqueecclesiis. Organista quinqueeccle- 
siensis capitulo zagrab. de reparatione organi ftcribit 185 

148. Anno l5i7, 22. novembris. Strigonii. Thomas, cardinalis et archiepisc. 
strigoniensis, capitulum zagrab. rogat» ut Johanni Goricaj canonico» 
qui in terris extemis universitates litterarum frequentabit, proventum 
canonicalem exsolvat 185 

149. Anno 1517» 7. decembris. Crisii. Capitulum zagrab. excipit a Petro 



BerialaTii boao muidanlum statntoiium in lotale cnstnim Medved ct 

pcrtiDcatiu - 

. Anuo 1517. Casmac. CoUegium Pracbentlaiioran rogat canonicos £u- 
menses, arbilroi a papa naminalos, ut conrirmeiil jtidicium, qno prae- 
podla* t. Mariae condemnalas esl, ut EnmptDm litis dc balaeo aclae 

. Circa aaa. 1518. Commaaltai civitalis Petro BerislaTif bano, de qno 

mala fama procrebruit. se ei esie sdiclam asseveral ■ ■ ■ 

Clrca ann. t^lg, Petrns BerislaTif banas Dualial omiiibu!, praedplle 
commaaitHti civilatis Greceosis. se adbac etse bnanm alr[ae eot defen- 

, Anno 1518, 13 jnnii. ZBgrabiae. Communilale civilatis rogante capi- 
tnlura zagrab. litteras qoasdam eiscriptss edit 

. Addo 151S, 31, angusli. Bndae. A Lndovico II. Hone, etc. rege, Pe- 
Irus Beiisla*if baDus leprehenditnr, quod per viDi, iajoriHaiqae ■ com- 
munitaie civitalii joo llor reccpit 

. Anno 15IS, 27 decembHs Budae. Pnulus de Watda, thesaararitu re- 
gius, rogat capitulum lagrab. at Petto Berl>lavi£ bano rea opplgao- 
ralae reddantur 

. Anno I5lg, II. aprilis Zagrabiae. E legalo Pauli de Rojjia canonid, 
Hcceptis 100 floi. coUegiaiD Pmebendarioinm conslituit. ul pro eius 
animae salule bii in hebdomada ralssa legHtut 

, Anao 1519, 26. oiaii. Zagrabiae. CapilutuDi zagiab. commanilatl civj- 
tatis Giegorii Biadaf libellura precalorium edit 

. Aaao 1519, 2. julii Budae, Ludovicus II. Hung. elc lei. naicuique 
velat, ne a mercaloribas Eagrabienubus pro merce tribalum e^iigat- > - 

. Anao 1519, 9. septembtis Budae. Lndovicos II. Hang. elc. rex, Petro 
Beiialairit baoo eiusqae homiaibui velal, ne clves mercatoresqae lagT. 
premaut • 

. Alino I5IQ, JD. octobris. Rajie. Pelrus Beiislavif magistratum civitHtis 

logal, nl pelitionem Nicolai Zetniej quBni primuin deeidat 

Anno 1519, 28. octobris. Casmae. Simou, episc zagiab. coram capilnlo 
fasmeasi intefccssionem fHcil contra cnpitnlum lagrabiense, quod docu- 
menta qnaedaro necessaria ei aichivio ei edere non vull 

, Anno 1519, 31. octobiis. Zagtabiae. Coram capitulo lagrab. Geotgiui, 
priot ord, Praedicatoiuin zagiab , recaiat de eripieoda monasterii pos- 

sessioae, quae vocatnt Stupnik 

Anno 1510, 14. jannarii. Zagraliiae. Coram magitlrata civitalis Fabianns 
Milin dvis lilvam in Vrhovec silam 5 II01. et domum ibidem silam 

J llor. Eliae de CirVviSde civi vendil ■ 

Anno 1520, 19. febtuarii. ZagTabiae Gregoriua, aictid. hamaicensis, 
domum quam in Praebendariomm nsam aedificBvil, fundationi allariae 

in ecclesia cathediali altribuit ■ 

Aano 1520, I julii Budae. LudovictU n, HuDg. rlc. rei, piiecipit 

banjs, ni privilegia commnnitatis clvllatU colant 

Anno 1520, :, jnlii. Budae. Lndovirus U. Hnng, elc, rex, raandat 



^ 



CXVI Argumcnta. 

Pagina 
banis, nt nobilibus qaibusdam praedicant, ne a dvibus zagrab. pro 

merce tributum exigant 206 

167. Anno 1520, 3. julii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, jubet trice- 
simatoribus, ut a mercatoribus peregrinis etiam in Capituli area tri- 
butum exigant pro merce 207 

168. Anno 1520, 18. septembris. Zagrabiae. A capitulo zagrab. collegio 
Praebendariorum edvntur duo exscripta diplomata, quibus a decima 
episc. zagrab. solvenda liberantur 208 

169. Anno 1521, 3. maii. Zagrabiae. Magistratus civitatis nova statuta cal- 
cariparum, seratorum et gladiatorum civitatis zagrab. comprobat 209 

170. Anno 1521, 29. maii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, vetat ca- 
stellanis de Medvedgrad, Susedgrad, Samobor, Rakovec aliisque, ne 

a civibus zagrab. pro merce tributum exigant 217 

171. Anno 1521, 29. maii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, Ferdi- 
nando Frankapan comiti mandat, ut sine mora civibus zagrabiensibus 
reddat 45 boves, quos pro tributo confiscavit 218 

172. Anno 1521, 15. decembris. Budae. Ludovicus II.. Hung. etc. rex, ca- 
pitulo zagrabiensi per decennium concedit, ut minera auri, argenti, 
cupri aliorumque metallorum indaget, aperiat, conferatque in usum suum 

ea modo conditione, ut lucrum camerae regiae solvat .• 219 

173. Anno 1522, 6. decembris. Pragae. Ludovicus II., Hungar. etc. rex, 
praecipit capitulo zagrab. ut Johannis Corvini res pretiosas pignori 
oppositas tradet Georgio marchioni Brandenburgensi 220 

174. Anno 1523, 5 januarii. Zagrabiae. Johannes Torquatus Karlovid banus 
nuntiat episcopum zagrab. et capitulum zagrab. omnes suas lites judicio 
protonotarii regni Slavoniae permisisse 220 

175. Anno 1523, 5. januarii. Zagrabiae Capitulum zagrab. nuntiat omnes 
suas causa, quas adversus Simonem episcopum agit, judic io protonotarii 
regni Slavoniae se permisisse 221 

176. Anno 1523, \. februarii. Zagrabiae. Coram magistratu civitatis Geor- 
gius Sovinovid permutat domum suam incohatam agro Emerici literati, 

qui ultro 35 flor. annumeravit 222 

177. Anno 1523, 8. februarii. Crisii. Communitate civitatis rogante, ut flnes 
possessionum restituantur, Johannes Torquatus banus capitulo (asmensi '^ 
praecipit, ut legatum suum mittat 224 

178. Anno 1523, 20. maii Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, reprehendit 
communitatem civitatis, qaod capituli jus telonii redimendi injuste ad 

ad se vindicare voluit 225 

179. Anno 1523, 31. maii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, Simoni 
episcopo zagrab. eiusque successoribus dat jus praepositi s. Mariae 
nominandi atque constituendi 226 

180. Anno 1523, 3. junii. Zagrabiae. Coram magistratu civitatis Emericus 
Mikuli^ possessiones quasdam Marco Vu^id 8 flor. vendit 227 

181. Anno 1523, 8. julii. Budae. Petrovina et §iljakovina possessionibus 
communitati civitatis adjudicatis, Ludovicus II. rex, capitulo zagrab. 
mandat, ut commnnitatem civitatis in bona inducat 228 



Argununta, CXVII 



Pagina 

182. Anno 1523, 15. jnlii Badae. Ludovicus II.i Hang. etc. rex, confirmat 
priyilegium a Mathia r^gt civibas zagrab datam, qao a vectigalibns, 
tribatbqne pro merce solvendis liberantur 230 

183. Anno 1523, 15. julii. Badae. Commnnitate civitatis precante Ludo- 
vicus II. rex, confirmat constitutionem, qua olim a Mathia rege Kra- 
Ijevec, Cerje, Kobiljak aliaeque ereptae possessiones communitati sunt 
redditae • • . 231 

184. Anno 1523, 22. julii. Budae. Communitatem civitatis ejusque bona de- 
fendens Ludovicus II. rex, Johanni Torquato bano praecipit, ut com- 
munitatem ab insectatorum injuria tueatur 232 

185. Anno 1523, 22. julii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, Joanni 
Torquato bano jubet, ut severe curet, ne quis a mercatoribus zagrab. 

pro merce portorium vel telonium cogat • ...... 233 

186. Anno 1523, 22. julii. Budae. Ludovicus II, Hung. etc. rex, nobilibus 
possessionatis, civitatibus etc. vetat, ne a mercatoribus zagrab. pro 
merce portorium vel telonium exigere audeant 234 

187. Anno 1523, 16. octobris. 21agrabiae. Capitulum zagrab. fundationem 
altariae in ecclesia cathedrali a Joanne de Resnik praebendario consti- 
tutam comprobat 235 

188. Anno 1523, 29. octobris. Casmae. Valentinus notarius fasmensis Petro 
Grangja, lectori capituli zagrab. processum contra castrenses de Med- 
vedgrad mittit 

189. Anno 1524, 7. februarii. Zagrabiae. Coram capitulo zagrab. legati com- 
munitatis civitatis contra unumquemque, praecipue contra Margaretham 
Hening et Stephanum DeeShazi, qui Petrovinam et §iljakovinam pos- 
sessiones civitatis vindicant, intercessionem faciunt 238 

190 Anno 1524, 10. februarii. Posonii. Ludovicus II., Hung. etc. rex, banis 
Slavoniae regni praecipit, ut exquirant, quare Margaretha Hening et 
Stephanus DeeShazi possessiones bonorum Petrovina et Siljakovina com- 
munitati civitatis per vim recusent, atque si par fuerit, ut bona com- 
munitati propria tradant 239 

191. Anno 1524, 26. februarii. Zagrabiae. Michael de §<5itarjevo, judex no- 
bilium, coram Johanne Torquato bano, statutionem possessionis Petro- 

vina civitati montis Grecensis. ipso insciente factam, irritam dechirat 240 

192. Anno 1524, 8. augusti. Budae. Ludovicus II, Hung. etc. rex, banis 
Slavoniae regni mandat, ut cives zagrabienses defendant, si qnis ab eis 
vectigal vel portorium exigat 241 

193. Anno 1524, 15. octobris. Budae. Ludovicus II , Hung etc. rex, capi- 
tulo zagrab. jubet, ut Turcorum impetu imminente suas copias bene 
armatas mittat sub bani imperium, neve ad exercitum sustentandum pro 
portis, sed pro fumis tributum exigat • 242 

194. Anno 1525, 12. januarii. Budae. Ludovicus II., Hung. etc. rex, post- 
quam Alexium Turzo nominavit tricesimatorem, praecipit civibus za- 
grabiensibus, ut ei omni consilio auxilioque adsint 243 

195. Anno 1525, 16. aprilis. Zagrabiae. Simon, episcopus zagrab. annum 
jubilei Zagrabiae civitati et episcopatui divulgat • • • • 244 



EMIiNDANDA. 



^ag. 11. 


Doc. 8. 


Lin. 


14. 


conseuqenterque 


consequenterque 


14, 


» 


1 1. 


» 


4- 


civitatis 


camitatus 


45. 


» 


44- 


» 


3- 


instituendae 


institutae 


» 46. 


» 


44. 


» 


2. 


termniis 


terminis 


49. 


» 


49. 


» 


2. 


Petrum 


Stephanum 


73- 


> 


68. 


» 


3- 


intra 


extra 


73- 


» 


68. 


» 


10. 


vicu 


vico 


82. 


» 


11' 


» 


3- 


archidtaconi 


archidiacono 


95- 


» 


88. 


» 


2. 


Emericus 


Thomas 


» 159. 


» 


129. 


» 


30. 


termimo 


termino 


* 199- 


» 


163. 


» 


19. 


fluviali 


pluviali 


» 208. 


» 


168. 


» 


2. 


A capituli 


A capitulo 


> 214. 


» 


169. 


» 


^3- 


doimnum 


dominum 


» 231. 


» 


182. 


» 


2. 


augmemto 


augmento 


» 240. 


» 


191. 


» 


ultima 


Schyatrio 


Schytario. 



Nota bcmel In Volum. I. pag. i55— i57. (Addcoda 8.) In Documento, quo 
^l^ustachius vicarius gcneralis regni Sclavoniac balneum in vico capituli situm eccl. 

K virg. at/iudirat.t mendum : Anno domini millesimo trecentesimo septua- 
gesimo sexto, corrige: Anno domini millesimo tercentesimo quinqua- 
gesimo sexto. 



►-•-•■ 



Anno 1300, 12. febru 



ii, BudAc 



Vladislaus, Hungariae efc. rex, {trohibet, ne ipse quidem episcopus pott 
moilem canonici cujusdnm intestato de/uncti sese ingerat, slatuitgue, ul capi- 
lulum antiijuo mort lotam fortunam a canonico reUctam dividat trifariam. 
CommitsJD propria dommi regjs. 
Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie eic. Fidelibus 
nostris, reverendo patri, domino futuro episcopo ccclesie zagrabi- 
ensis ac egregiis Petro de Bwthka et Johanni Podmaniczky modernis 
gubernatoribus episcopatus eiusdem ecclesie zagrabiensls, corun- 
dcmquc factoribus ct ofticialibus, presentcs visuns, salutcm el graciam. 
Ex querela pro parle fidelium nostrorum vencrabilis et honorabilium 
preposlti ac dlgnitariorum et canonicorum capituli ecclesic ciusdem, 
nobis porrectis intelleximus, quod Itcei ipsl ex concessione et annu- 
cncla divorum eplscoporum eiusdem ecclesic ca libcrtatis prerogativa 
semper usi fucrunt, ut quicumquc ex els dignltariis slve eciam 
canonicis eiusdem ecclesie intestatus deceasisset, de laiium rebus el 
bonis nullus prelatorum sive gubernaiorum eiusdem ecclesie ac 
factorum corundem se ullo pacto ingerere seu intromitlere deberet, 
sed bona et res huiusmodi slne lestamento dccedentis arbitrio 
capitularium in ircs partes dividereniur, quarum unam ecclesie, 
alleram pro clcmoslnis, lerclam vero creditoribus ct servltorlbus 
depuiarent ; tamea hlis proximia dicbus Vos, puta, Peire Bwthkay 
cl lohannes Pudmaniczky huiusmodi libertaiem eorum infreglssetis 
et de rebus culusdam concanonici ipsorum nupcr defunctl Vos inlro- 
misissetls In preiudicium libcrtatis eiusdcm ecclesle, dampnumque 
eorundem esponenclum non modicum. Accepta igitur supplicacione 
pro partc ipsorum exponencium Maiesiati nosire porrecta, volentes 
ecctesiam ipsam ulpote matronam rllius regni nostri Sclavonie in 
omnibus eius liberlatibus ei consvetudinibus approbatls conservare 
et facere eclam conservarl, proptcrca raandamus fidclitatibus vestris 



Doc. 2^ — An. 1500, 



et cuilibet vestrum serie presencium firmissime, ut amodo de rcbus 
et bonis dignitariorum sivc canonicorum simplicium sine testamento 
decedencium, vos nullo pacto intromittere debeatis, sed huiusmodi 
libertatem et consvetudinem ante hec tempora, ut dicitur, illibate 
observatam pro eisdem dignitariis et capitularibus semper et omni 
tempore observare et observari eciam facere debeatis et teneamini. 
Secus non facturi. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum 
Bude feria quinta proxima ante festum beati Valentini martiris. Anno 
domini millesimo quingentesimo. 

Origioale io charta, in margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 83. nr. 46. 



2. 

Anno 1500, 5. aprilis. In castello Glogovnicae. 

Andreae Alphonsi Thuz, zagrabiensis et glogovnicensis ecclesiae praepositi, 

dispositio testamentaria, 

In nomine domini. Amen. Anno nativitatis eiusdem miiiesimo 
quingentesimo, indiccione tercia, die vero soiis, quinta mensis aprilis, 
hora terciarum vel quasi, in castello prepositure Goigoczensis, 
pontiticatus autem sanctissimi in Christo patris et domini nostri, 
domini Alexandri, divina providencia pape sexti, anno septimo. In 
mei notarii publici subscripti, testiumque infrascriptorum presencia, 
constitutus personaiiter venerabilis et magnificus dominus Andreas 
Alfonsus Tuz de Lak, zagrabiensis et golgoczensis ecclesiarum pre- 
positus etc. licet corpore eger, mente tamen per omnia sanus et 
racionis compos, commendans se omnipotenti deo et gloriose virgini 
Marie, genitrici eiusdem, ac omnibus sanctis, considerato et animo 
revoluto huius labilis vite incerto et inopinato cursu, de bonis suis 
temporalibus sibi divinitus collatis, deliberato animo tale suum 
ultimum, extremumque et irrevocabile condidit testamentum. Item 
primo, regia Maiestas obligatur sibi fiorenos trecentos de pecunia 
a condam domino wesprimicnsi recepta et eidem domino Alfonso 
obligata, ex quibus Maiestati sue relaxavit florenos centum; ducentos 
autem florenos eiusdem pecunie legavit generose domine Sophic, 
sorori scilicet sue uterine. Item eidem legavit totalem porcionem 
suam castri Peech dicti, in Kladussa habiti, cum pertinenciis suis 
universis, per eandem dominam Sophiam, heredesque suos pleno jure 
possidendam. Item eidem legavit kuppam unam maiorem argenteam 
deauratam. Item rcverendissimo domino episcopo zagrabiensi legavit 



cubulos vini triginCa duos. Iietn ad labricam dicte ccdcsie Golgo- 
czensis, in qua corporis sui sepulturam clegit, legavit florenos quinqua- 
ginia. Item pro expedicione eiLequiarum lempore tumulacionis sue 
ticndarum legavit similiter fiorenos quintjuaginta. Item Iratribus dc 
observancia in Petrowcz, pro missis et oracionibus, florenos viginii 
ijuinque. Item ad ecclesiBm beati regis Stephani zagrabiensem legavit 
cuppam unam minorem argenteam, deauratam et octo coclearia 
argentca. Item illam medieiatcm domus Budensis directam et equalem, 
quam medietaiem reverendissimus condam dominus Oswaldus epis- 
copus dicte ecclesie zagrabiensis, dominus scilicet et frater suus, sibi 
in exiremis suis testamenialiicr legaverat, legavii venerabilibus do- 
minis capitulo et canonicis eiusdem ecclesie zagrabiensis presentibus 
videlicet ei ruiuris pro oracionibus perpetuis pro ipso lestanie et 
predecessoribus suis fundendis. Item prebendariis chori ccclesic 
eiusdem legavit pro missis florenos viginti qoimjue el unam subam de 
pellibus variolinis dorsis, nigro cendaiho subductam. Ad claustrum 
beate Marie Magdalene, Chasme fundatum, pro fabrica eiusdem 
legavit tforenos duodecim. Iiem ad hospitale sanctorum Cosme et 
Damiani martirura ibidem (^hasme, Horenos duodecim pro labiica 
ecclesie eiusdem. Item tratrtbus Heremitis prope Zagrabiam, pro 
oracionibus, Horenos tredecim. Item successori suo, videlicet pre- 
posiio Golgoczensi, luturo, legavii quatuor equos curriferos simul 
cum curru et omnibus domus clenodiis. Ilem Johanni, alias familiBri 
suo, olim videlicet dicti condam domini reverendissimi Osualdi 
epificopi thanernico, legavit f^orenos decem pro servictts suis. Item 
Pawlycz agazonl suo florcnos decem. Item Demetrio currifero suo 
florenos quinque. Item Cristopboro casiellaao suo florcnos viginti 
quinque. Item tribus cspellanis suis, cuilibet eorum Horenos tres, 
pro oracionibus. Iiem Emerico familiari suo, uno equo servienti, 
florenos sex. Item Dionisio literato curiali suo fforenos decem. Itcm 
clavigero suo, tlorenos quinque. Iiem cuilibei executorum suorum 
infrascriptorum legavit tlorenos decem. Item Michaeli de Thernowcz 
familiari suo, legavit predium suum Lazecz vocatum, in insula 
Iwanych habiium, cum pertinenciis suis universis, pro fidellhus ser- 
viciia suis. Item veDerabili domino magtsiro Nicolao, archidiacono 
dubicensi ei canonico zagrabiensi, legavit Horenos decem et octo 
pro serviciis suis, ei eidem commlsii, ut vina sua Zagrabic existencia 
pro anima sua expouBt, prout sibi videbitur, Item mihi noiario 
intrascripio pro laboribus ei tatigiis lcgavit tlorenos decem. Item 
subam suatii mardurinani, nibeo harvasio tcctam, iegavit domino 
Johanni, plcbano crisiensi ; aliam subam similiter mardurinam de 



Doc, 2. — An. 1500, 



tabi, domino Gregorio plebano ecclesie sancti Nicolai in Gragenna ; item 
terciam subam consimiliter mardurinam, harvazio coopertam, legavit 
fratri Fabiano in Petrowcz, ut emat sibi exinde cappam unam, eidem 
legavit florenos decem pro missis et oracionibus. Item pileum de 
pellibus sabellicis legavit domino Emerico plebano in Palotha. Item 
pileum de variolinis et nigrum palium legavit domino Georgio 
plebano sancte Elene in Koruska. Item quatuor bireta de skarletho 
legavit executoribus suis. Item prefatis fratribus de Petrowcz com- 
misit dari de frugibus et blado, quantum fieri potest propter deum. 
Commisit insuper prefato Cristophoro castellano suo, ut castellum 
Golgoczense predictum, nullipiam hominum ad manus assignet, nisi 
regie Maiestati, aut cui Maiestas sua id specialiter commiserit dan- 
dum et assignandum. Alia autem omnia et singula commisit per 
executores suos iuxta consciencias eorum pro salute anime sue dis- 
pensanda ad missas et oraciones Zagrabie, Chasme et Golgoncze 
celebrandas. Executores autem huius testamenti sui fecit et constituit 
discretos dominos Johannem de Crisio, Gregorium de Gragenna, 
Emericum de Palotha, Georgium sancte Elene in Koruska ecclesi- 
arum plebanos supradictos et nobilem Cristophorum castellanum 
suum predictum. Super quibus omnibus premissis ego notarius 
publicus infrascriptus fui debita cum instancia requisitus, ut testa- 
mento huiusmodi conscripto et in hanc formam publicam redacto 
exinde unum vel plura, publicum seu publica, instrumentum aut 
instrumenta, conficerem et darem, quod et feci officio thabellionatus 
mei requirente et communi justicia svadente. Acta sunt hec et facta, 
anno, indiccione, die, mense, hora, loco et pontificatu, quibus supra. 
Presentibus ibidem discretis dominis Johanne altarista de Crisio, 
Stephano presbitero de eadem, graciano, Paulo capellano similiter 
de eadem et Benedicto de Warasdino prcsbiteris zagrabiensis dyocesis; 
item nobilibus Dionisio de Dyankowcz, Stephano de Pongrachewcz 
etLadislao de Thoplychycza, Sarapusych dicto, aliisque quam pluribus 
testibus et fidedignis personis ad premissa vocatis, rogatis et in 
testimonium requisitis. 

Signum 
notarii. 

Ego Stephanus Gregorii de Bachyn,clericus zagrabicnsis dyocesis 
sacra imperiali auctoritate notarius publicus, quia prefatis testamentali 
fassioni, condicioni, rerum et bonorum premissorum lcgacioni . . . 
et singulis premissis dum sic, ut premittitur, fierent et agerentur 
(unacum prenotatis testibus presens interfui eaque omnia et) singula 
sic fieri vidi et audivi ideo presens testamentum seu publicum 



Doc, j. — Ah, 1500. 



(instrumentum per alium fidcliter scriptum, licet aliis pro tunc certis 
me occupato negociis arduissimis exinde confeci) et in hanc publicam 
formam redegi, signoque et nomine (ac subscripcione) meis solitis 
et consvetis; unacum appensione sigilli prefati domini Alfonsi 
prepositi ac Stephani et Ladislai testium 

Originale in membrana, sat lacerum. In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. 
Capit. ant. fasc. 79. nr. 17. 

3. 

Anno 1500, 15. aprilis. Budae. 

Lucas^ episcopus zagrabtensiSy vetat^ ne quem, etiamsi liiteras regis commen- 
daticias habeat^ capitulum sine ipsius constitutione canonicum zagrabiensem 

instituat, 

Venerabiles fratres nostri carissimi. Non dubitamus Vobis 
constare ncnnullos esse, qui a Maiestate regia pro consequendis in 
illa ecclcsia nostra beneficiis, litteras expectativas impetrarunt. Nos 
cciam certorum amicorum nostrorum importunis precibus victi, certis 
pcrsonis supcr talibus cxpectativis litteris, nostrum consensum pre- 
buimus mediantibus litteris nostris. ¥a quia credimus Vos non 
ignorarc, quod per similes literas expectativas nuUus in aliquo 
beneficio sibi jus aliquod vendicare potcst, accidit . . . ut Maiestas 
rcgia super omnibus beneficiis in ipsa ecclesia conferendis nobis per 
suas litteras jus patronatus contulit, quas literas iam Vos vidisse 
arbitramur. Eam ob rem rogamus Vos tamquam fratres nostros 
charissimos, ut si qui forte institerint apud Vos in consequendis 
bencficiis cum ipsis literis expectativis contra jura nostra, iam Vobis 
nota, neminem ex illis acceptetis, quoniam Nos auctoritatem simul 
et informacionem dedimus venerabili domino Simoni doctori, factori 
nostro, quibus bcneficia in nostra absencia vacatura conferat. Post 
tclicem vero advcntum nostrum in illam ecclesiam, si que vacaverint 
cum vcstro consilio talibus confcremus, qui ipsi ecclesie imprimis 
et subindc nobis ct cciam Vobis utiles crunt. Reliquum est, quod 
Vos tamquam tratrcs optime valere desidcramus. Ex Buda feria 
quarta maioris cbdomade. 1500. 

Lucas electus ecclesie 

zagrabiensis, manu propria. 

Originale in charta. A tergo impressum est sigilluw. In archiv. ven. Capit. 
zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 91. nr. 27. 



Doc, </. — An, isoo* 



4. 

Aono 1500, 29. maii. Budae. 

Viadislaus, Hungariae etc, rex, Lucae episcopo zagrabiensi praecipit, ut 
ecclesiam cathedralem et domum episcopaiem obstruat, novisque propugnaculis 
fortificet insumptis lo.ooo flor., quos Oswaldus episcopus ultima vcluntate 

ad hanc rem perscripsit, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie, Bohemie etc. Fidelibus 
nostris honorabilibus capitulo ecclesie zagrabiensis salutem et graciam. 
Expeditis jam tandem negociis nostrum et tocius regni commodum 
et utilatem concernentibus, remisimus ad illam ecclesiam zagrabi- 
ensem fidelem nostrum, reverendissimum in Christo patrem, do- 
minum Lucam, electum eiusdem ecclesie, dominum et prelatum 
vetrum, cui inter alia negocia nostra expedienda injunximus, ut 
ecclesiam zagrabiensem diu, multumque neglectam, ac eciam palacium 
ac domum episcopalem reformare et restaurare debeat. Et ne tam 
solemnis ecclesia, cum tantis expensis ad laudem dei fundata per 
incursus Turcarum possit aliquando destrui, commisimus eidem do- 
mino Lucae, ut non solum prefatam ecclesiam et domum episcopalem 
reformet, sed destructo jam veteri castro, juxta predecessorum nosto- 
rum indulta, multis et aliis novis propugnaculis, meliori ordine, quo 
fieri poterit, fortificet. Ad que omnia, ut vos ipsi considerare po- 
teritis, maximis sumptibus opus erit; fidelitati vestre harum serie 
precipimus et mandamus, quatenus statim, acceptis presentibus, illos 
decem mille florenos, quos reverendus quondam dominus Oswaldus 
episcopus illius ecclesie zagrabiensis ad prefatos labores testamenta- 
liter legaverat'^), sed et alias pecunias, que apud vos sunt vel alterum 
vestrum qualitercumque reposite sint, integre et sine aliquo defectu 
manibus prefati domini Luce assignare debeatis et teneanimi.**) 
Secus non facturi. Bude, feria sexta proxima post festum ascensionis 
Domini, anno eiusdem millesimo quingentesimo. 

Farlatti. Ulir. Sacr. Tora. V. pag. 512. 



^) Quomodo Lucas episcopus commemoratam pecuniam eo consilio absumpserit, 

demonstrat: 

Registrum per nos Lucam episcopum factura super decem mil- 
libus flor. per condam dominum Oswaldum episcopum ad !a- 

borem ecclesie zagrabiensis legatis. 

Item, ante adventum nostrum doraini de capitulo ecclesie za- 

grabiensis ad labores ecclesie exposuerunt fl. lc L 

Item, iidem domini post adventum nostrum ad eosdem labores 

successive exposuerunt fl. IBf 



Doc. 4, — An. 1500, 



Item, dum Johannes castos ecclesie assignavit manibus nostris 
pecunias ad labores deputatos, connumerate sunt et reperte 
cum defectu fl. XII 

Item, Andreas literatus, curlalis noster zagrabiensis, habuit de 

manibus nostris et exposuit ad eosdem labores . . . . fl. K VIIII 

1502. 

Item, feria secunda post festum sancte Trinitatis per Andream 
doctorem, archidiaconupi Kemlek et Paulum Roycha ca- 
nonicos zagrabienses mislmus capitulo pro continuandis 
ipsis laboribus fl. Vc 

Item, in vigilia festi Bartholomei apostoli, cum nos per- 
sonaliter expectabamus adventum reginalis Maiestatis, per 
magistrum Johannem chasmensem canonicum misimus ad 
sacristiam manibus dominorum presentandos fl. II^ 

1503. 

Item, feria sexta proxima ante festum beate Sophie per ma- 
gistrum Matheum custodem et canonicum chasmensem 
misimus capitulo zagrabiensi fl. \\W\ 

1504. 

Item in festo conversionis beati Pauli apostoli nos ipsi assig- 

navimus capitulo fl. IMVIIIc XXVIIII 

1505. 

Item, circa festum ascensionis Domini pro emendis tribus cen- 
tenariis stanni et sedecimlibris auri pro organo zagrabiensi 
per magistrum Marcum fiendo, dedimus fl. LXXXVVa 

Item, in festo sancti Johannis ante portam latinam per vene- 
rabiles Albertum prepositum et Andream doctorem archi- 
diaconum Bexin ecclesie nostre zagrabiensis misimus ex 
Chasma manibus dominorum de capitulo fl. IlMlcXIIIIVa 

Lucas episcopus ecclesie 
zagrabiensis, manu propria. 



** 



) Quomodo pecunia nb Oswaldo et Luca episcopis ad ecclcsiam cathedraUm 
obstruendam perscripta sit absumpta^ inielligitur ex epistola sequenti: 

Reverendi Domini et patres observantissimi, felicitatem et devotam mei, 
serviciorumque meorum commendacionem. Literas Dominacionum vestrarum reve- 
rendarum, 4 januarii. Zagrahia ad me datas, hodieque est 25 eiusdem, redditas 
accepi, in confesso est: me istius ecclesie commoda et utilitates quaslibet, volens 
lubensque ubilibet omnibus nervis, viribusqne semper curasse ac promovisse, et 
nunc quoque si qua in racione commodaro illi possem, nihil profecto in me deesset, 
quin manibus pedibusque ad eam iuvandam, ornaniamque accurrerem. De rebus, 
pecuniis(]ue Oswaldi episcopi, pusillum est, qaod ego sciam, hiennio enim post 
decessum cius, Patavio, reverendissimo iam Luca episcopo cathedram episcopalem 
tenente, Zagrabi.tm redieram. Audieram tamen certo nec desunt hoJie quoque 



8 Doc. 5. — An, 1500, 



permulti, qui id cercius me agnoscant, Oswaldnm episcopum florenos XII milie 
ad fabricam ecclesie istius legasse, et alios VII ad elevacionem duarum turrium, 
consummacionemque earum. IIIos XII millia Lucam episcopum a Joanne Jalsyth 
custode, avunculo reverendissimi domini Broderici, et Andrea doctore de Iwanych, 
archidiacono cathedrali, exequutoribus Oswaldi episcopi extorsisse; quorum Vmillia 
in precium castelii Zwybowcz, capitulo chasmensi, per eum empti, egregio Bal- 
thasari Batthyany seniori tradiderat, alios vero VII millia in testudine sive boltha 
templi interne consumanda expenderat ; alia item VII millia pro turribus elevandis 
legata, per reverendissimum dominum Thomam cardinalem ab eisdem exequutoribus 
clanculum, Luca iam ecclesie preside, adempta fuisse, propter quod custodem 
Lucas episcopus diucius in Gemlecz in carceribus vinctum tenuerat; quomodo 
autem illinc postea eliberatus fuerit, incompertum mihi est. Hec sunt, que ego de 
rebus Oswaldi episcopi anditu perceperim, et credo verissima omnia esse. De 
rebus vero reverendissimi domini Luce episcopi scio, ipsum aureos XVI millia 
Chasma, per manus Michaelis capellani sui, tunc custodis zagrabiensis, quadriennio 
prius quam moreretur, Zagrabiam, me tunc Chasme agente, reverendo domino 
Alberto de Kasw, tunc preposito maiori ibidem, pro tuta et fideli illorum con- 
servacione misisse, adiecta condicione, quod si ei viventi rabie thurcica alio e 
Sclavonia migrandum foret, pecunie ille salve sibi essent et per prepositnm 
redderentur; si vero fatis, penes ecclesiam concederet ad fabricam ecclesie (con)- 
verterentur. Sic eo interim morte ibidem praeoccupato, pecunie in manibus domini 
Alberti prepositi relicte fuere, que postea (ut audivi) pcr reverendissimum 
dominum Thomam cardinalem tanquam virum potentem et unicum ecclesie zagra- 
biensis gubernatorem, per serenissimum regem Wladislaum una cum toto iure 
patronatus illius deputatum litteris regiis quoque ad id emanatis, et preposito 
exhibitis, (nt tunc ferebatur), ab ipso preposito vi et potenter nomine guber- 
nacionis huiusmodi intercepte et adempte unacum aliis quibusdam minoris summe 
rebus et pecuniis ecclesie fuere. Id ita factum esse vi scilicet et potenter, summam 
hanc totam ablatam extitisse, et a quo repetenda esset ex protestacione capituli 
zagrabiensis coram capitulo chasmensi tempore ablacionis eiusmodi solemniter 
facta, cuius exemplum ego superioribus annis vigore perceptoriarum regie Maie- 
statis exceperam, facile cuilibet innotescet. Quod in calce litterarum adiiciunt 
Dominationes vestre reverende me autore pecuniam proditam fuisse, scio ne- 
minem esse aut fuisse mortalium in hunc usque diem editum in lucem, neque in 
finem usque mundi nasciturum, qui id certe et intrepide asserere posset, me vel 
tradicioni huiusmodi interfuisse, vel ut fieret consensisse, moriturus ego quoque 
sum cum spe certa felicitatis eterne nanciscende, nunquam tamen confitebor 
coram deo vel hominibus in his omnibus vel in pilo cufpabilem extitisse, tam 
propenso enim ac benevolentissimo animo semper erga istam ecclesiam alTectus 
fui, ut maluissem regna potius, si quo pacto fieri potuisset, illi acquirere, ne dum 
parta iam et obtenta, ab ea contra iusinrandum divellere. Summa fido et indu- 
bitato testimonio comprobari poterit reverendissimum olim dominum Thomam 
cardinalem florenos VII millia ex bonis reverendissimi Oswaldi episcopi, ecclesie 
legatis, a domino Joanne Jalsyth olim custode zagrabiensi et Andrea doctore 
archidiacono cathedrali exequutoribus Oswaldi potenter extorsisse, item XVI millia 
ct amplius ab reverendo olim domino Alberto Kasw preposito maiori zagrabiensi 
de bonis reverendissimi domini Luce episcopi, pro quibus omnibus omnia bona 
eius haereditaria, quae nunc apud magnificum dominuui Petrum Erdewdy existunt^ 
hypothccata sunt. Cum itaque haereditas trahat secum onera et bypothccas quas- 



Doc. 5. — An. 1500. 9 

libet defuncti, ag^at reverendissiinus dominus noster generosissimus pro bonis 
ecclessiae suae (huius?) violenter abstractis (ut par est et debet), contra haeredem 
et indubie ius sibi non abnegabitur. Poterunt autem Dominaciones vestrae reve- 
rendae in his omnibus testes esse tideles iuxta tenorem protestacionis praescriptae, 
non esset praeterea ab re, si eedem exciperent ex capitulo hoc nostro exemplum 
testamenti sive privilegii confirmati super bonis haereditariis isti capitulo zagra- 
biensi per reverendissimum olim cardinalem legatis, dum vivo facilius id factu 
esset, me decesso, forte difticilius. Zamabor quoque et Kemlek maius spectarent 
(ut norunt), ad capitulum istud, non esset inconsultum repetere. Testameotum, 
Oswaldi nunquam ego vidi, in propatulo tamen est, rem (flor) XII millia et VII 
millia per eum ad fabricam legatis sic ut prefatus sum, se (habere); testamentum 
vero Luce in quo de XVI millibus, nulla fit mentio, remanserat in manibus pri- 
morum eius exequutorum, egregiorum videlicet Balthasaris Batthyany senioris 
et Bernhardy de Thwrowcz, et cum his Dominaciones vestras ^everendas feli- 
cissime in novo hoc anno et semper valere cnpio. Strigonii 26 januarii 1540. 
Dominationum Vestrarum 

servitor Andreas, doctor, prepositus Strigoniensis. 

(P. S.) Caeterum litem aliam nallam ego super rebus praescriptis motam 
cuipiam scio, preter quam, quod olim domini capitulares, nescio quo consilio, 
praetendentes per me pecunias per cardinalem ablatas ab haeredibus eiusdem 
repeti oportere, egerant mecum Bude in sede regiae Maiestatis et fnit detinitam 
per Maiestatem suam, praesente domino Drobitele et domino Praschowczy ac 
Andrea Bwdor, quod ex quo capitulum zagrabiense fecerat protestacionem in 
capitulo chasmensi, a me sed a capitulo pecunias ademptas per cardinalem faisse, 
quod quia capitulum volebat a Petro Erdewdy tanquam haerede cardinalis, illas 
requirere, nullam ad haec capitulum adversum me habebit actionem, sed deberet 
iuxta protestacionem agere capitulum cum prelato contra haeredem Petrum vide- 
licet Erdewdy. 

Act. Cap. ant. fasc. 101. nr. 20. 

5. 

Anno 1500, 2. junii. Budae. 
LiicaSy cpiscopus zagtabiensisy capitulo zagrabiensi mandat^ ut Antonium 
de Andrcis, regis capel/anum, instituat praepositum ecclesiae cathedralis 

zagrabiensis . 

Venerabiles fratres nostri, salutem. Quamvis aliis litteris nostris 
Vobis mandaveramus ne aliquem vigore gracie spectative seu quali- 
cumque ex commissione infra adventum nostrum ad chanonicatum 
aut ad quamcumque dignitatem instalaretis ; tamen vacante prepo- 
situra maiore eiusdem ecclesie nostre zagrabiensis ad colacioncm 
serrenissimi regis nostri doctori Antonio de Andreis, capellano eius- 
dcm, in prepositura supradicta consensum benignum prebuimus et 
assensum. Quare non obstantibus, ut supra, literis (et eciam) data 
commissione, eundem dominum Antonium seu procuratorem suum 
legittimum in antedictam prepositurara et realem possessionem eius~ 



lo Doc. d, 7. — An, 1^00, 



dem introducere et instalare debeatis et teneamini, ut ex litteris 

nostris patentibus clarius intelligere poteritis. Aliud non facturi. 

Ex Buda feria tercia proxima post festum Ascensionis. 1500. 

Lucas electus ecclesie 

zagrabiensis, manu propria. 

(A tergo). Venerabilibus dominis capitulo ecclesie nostre zagra- 

biensis, fratribus charissimis. 

Originale in charta. A tergo impressum est sigillum. In arcbiv. ven. Capit. 
zagrab Act. Cap. ant. fasc. 79. nr. 36. 



e. 

Anno 1500, 25. novembris. In Ivanid. 

LuCiTs, episcopus zagrabiensis, capitulo mandat, ut fidetn habeat homini 

cum ipsius mandatis misso. 

Venerabiles fratres, nobis dilecti. Quia nos per honorabilem 

magistrum Anthonium canonicum vestrum in facto honorabilis ma- 

gistri Georgii Barczay, archidiaconi de Vrbowcz, similiter concanonici 

vestri, nonnulla vobis intimavimus refferenda, cuius relatibus fidem 

velitis adhibere creditivam, atque suis immo pocius nostris peticio- 

nibus obtemperare. Ex curia nostra Iwanych in festo beate Katharine 

virginis et martiris. 1500. 

Lucas episcopus 

ecclesie zagrabiensis. 

(A tergo). Venerabilibus fratribus nostris capitulo ecclesie nostre 

zagrabiensis, nobis in Christo sincere dilectis. 

Originale in charta. In archiv. ven. Capit zagrab. Act. Capit. ant. fasc. 
83. nr. 23. 

7. 

Anno 1500, 3. decembris. In Ivanic. 

Lucas, episcopus zagrabiensis, Stephano lectori confert canomcatum^ quo 
Bartholomaeus^ archidiaconus de Duboka et canonicus ecclesiae Albensis, 

in eius gratiam se abdicavit. 

Venerabiles fratres nostri dilecti! Quia nos attentis serviciis 
et utilitate venerabilis magistri Stephani lectoris eiusdem ecclesie 
nostre, quibus ipse, uti testimonio plurium accepimus, illi ecclesie 
nostre hactenus attencius affuit et astitit, in futurum quoque eo 
magis adesse potest, canonicatum per venerabilem dominum Bar- 
tholomeum archidiaconum de Doboka et canonicum Transsilvane 



Doc. 8 — An. 1501. 1 1 



ecclesie Albensis, per modum resignacionis in eundem magistrum 

Stephanum, pure et simpliciter in manus nostras facte, simulcum 

prebenda, utilitatibusque et obvencionibus eiusdem, eidem magistro 

Stephano, in eadem resignacione graciosum consensum prebendo, 

dedimus et de facto contulimus, eapropter rogamus fraternitates 

vestras et n chilominus committimus, quatinus amodo deinceps de 

omnibus proventibus et obvencionibus, pecuniis scilicet et porcis ac 

aliis ad prefatum lectoratum et canonicatum suos spectantibus, 

integraliter et cum etfectu respondere, et eosdem sibi ad plenum 

assignare debeatis et teneamini. Ex curia nostra Ivanich in profesto 

beate Barbare virginis et martiris. 1 500. 

Rogamus vos tanquam fratres charissimos, ut iam tandem 

relinquatis illam deo displicentem ac hominibus detestandam abu- 

sionem, et restituatis proventus novis canonicis et eciam huic 

novissimo, tam de porcis quam de aliis rebus. Iste namque suc- 

cessit in beneticium hominis viventis, qui si presens esset, proventus 

sui negari non possent, nec igitur huic negari debent, quoniam 

alioquin non ipse sed nos, qui eum creavimus, per Vos contempni 

videremur, quod a vobis alienum omnino esse debet. 

Lucas episcopus ecclesie 
zagrabiensis, manu propria. 

(A tergo). Venerabilibus dominis capitulo ccclessie nostre zagra- 
biensis, fratribus nostris sincere dilectis. 

Originale in charta, vestigium sigilli a tergo In archiv. ven. capit. zagrab. 
Act. Cap. ant. fasc. 95. nr. 9. 

8. 

Anno 1501, 12. junii. Badae. 

Vladislaus^ Hungariae etc, rex communitati civitaiis montis Gtecensis 

nuniiat ad munitionem civitatis restituendam J2 flor, a se esse assignatos^ 

qui per tres annos ex regia tricesima zagrabiensi sint solvendi. 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Memorie 
commendamus tenore presencium significantes quibus expedit uni- 
versis. Quod nos cum ad supplicacionem tidelis nostri illustris 
Johannis Coruini, Oppauie et Lypthouie ducis ac regnorum nostrorum 
Dalmacie, Croacie et Sclavonie bani, per eum pro parte univer- 
sorum civium et incolarum civitatis eiusdem Montisgrecensis Maiestati 
nostre propterea factam ; tum vero et precipue ut civitas ipsa, que 
satis ruinosa et depopulata esse fertur, pro nostra ac regni nostri, 
sed et parcium illarum utilitate et incremento, numero et opibus 
adaugeri et decorari possit, eidem civitati conseuqenterque universis 



1 2 Doc. p. — An. 1501. 



populis et incolis eiusdem ex tricesima nostra illius loci, quam 

videlicet iidem cives ibidem de rcbus et mercibus eorum solvere 

habent, infra trium annorum spacia a data presencium computando, 

quottannis triginta duos florenos defalcandos et relaxandos, ipsisque 

civibus dandos et deputandos duximus, immo defalcamus ac rela- 

xamus, damusque et deputamus presencium per vigorem. Quocirca 

vobis, fidelibus nostris, egregiis tricesimatoribus prescripti loci, pre- 

sentibus scilicet et futuris, presentes visuris, harum serie firmissime 

committimus et mandanus, quatenus prefatis civibus et incolis dicte 

civitatis Montisgrecensis ex tricesima eorum, quam iidem, ut prefertur 

de rebus eorum solvere habent, singulis annis infra tempus premissum, 

singulos triginta duos fiorenos relaxare ac ad nostram racionem 

defalcare, illosque eisdem dare et concedere modis omnibus debeatis, 

neque propterea ipsos in personis aut rebus eorum quovis pacto 

impedire seu turbare presumatis nec sitis ausi modo aliquali. Pre- 

sentibus perlectis, exhibenti restitutis. Darum Bude sabbato proximo 

post festum sacratissimi corporis Christi. Anno domini millesimo 

quingentesimo primo. Regnorum nostrorum Hungarie etc. anno 

undecimo, Bohemie vero tricesimo primo. 

Relacio magnifici domini Johannis Bornemyza 
thezaurarii regie Maiestatis. 
Originale in charta. In margiQe inferiorl impressum est sigillum. In. arch. 
lib reg. civ. zagrab. 

9. 

Anno 1501, 20. augusti. Varasdini. 
Johannes Corvinus^ dux et banus, SUphano canonico lectori interdtcit^ m 
judicet de lite, quae inter cives et Mickaeieni, Petmm^ Valentinum^ Domini- 
cumque Perovic agatur^ jubetque, ut arbitrium eius rei rejiciatur ad 

iivitatis tribunal. 

Johannes Coruinus Oppauie, Lipthouieque dux ac regnorum 
Dalmacie, Croacie et Sclavonie banus etc. Vobis venerabili domino 
Stephano lectori, canonico et vicario ecclesie zagrabiensis, salutem. 
Expositum est nobis pro parte circumspectorum Michaelis, Petri 
corigiatorum, ac Valentini generis condam Elye, similiter corigiatoris, 
civium civitatis nostre Montisgrecensis, executorum testamenti eiusdem 
condam Elye, quomodo ipsos circumspectus Dominicus Perowych 
racione cuiusdam domuncule seu bolte, in qua ipsa ars corigialis 
solet laborari, eos vestri in presenciam convenisset in causam, ex- 
indeque eosdem per vos gravari pretenderet in preiudicium ipsorum 
manifestum. Cum autem ipse Dominicus Perowych obtentam notam 



Doe. 10. — Att isoi. 



et corruplelam in dicta civitate commtssam non tantum domunculam 
illHni, verum et totam domum, ubi eadem domuncula sita est, 
amiserit, nullamve jurisdictioncm per certos iransactos annos in 
eadem habuerit, sed in manu el potestate nostra luerit, nosque de 
nostris manibus dicio condam Elve dcderimus; igitur rogamus vos 
harum serie diligenter quatenus a prosecucione dicte cause, sic ut 
premitliiur, per ipsum Doniinicum mote et uti ex racionibus premissis 
cognoscere poteritis non veslrum ecclesiasiicum sed seculare judicium 
concernentis, cessare neque vos intromittere ad ea, que aostrum con- 
cernuDt ofticium, velitis; si cnim quitquam accioDis dictus Dominicus 
contra preiatos in causam attractos se habere sperai, id in presencia 
judicis et juratorum civium dicie civiiatis nostre requirat, ubi sibi 
justicia non deerit, Presentibus perleclis, exhibenti restitutis. Datum 
Warasdini in festo beaii regis Siephani. Anno domiiii millesimo 
quingentesimo primo. 

OdgJnaLe lu charlj.ln margine inferiori impressum est sigillum In ,ir<:hiv. 
incl Accad. ScJent Slnvor. mcrld. 



10. 

Anno 1501, 8. sepIembrU. Casinae. 
Lucas, episiofius zograbUnsis, f-rovenfus praeposUi tograbiensis a aipiluio 
zagruti. sdjimlratos constilait et esse resliluendos. 

Venerabiles domini, fratrcs nostri carissimi ! QuamvisNossuperi- 
oribus diebus vobis scripserimus, mandaveriniusque, ut proventus do- 
mini prepositi vestri maioris pro festo beati Laurencii martiris proxime 
preterito provenire debendos, inter vos propter ipsius, tunc preter 
nostram Iiceni;iam, nosirumque velle, absenciam, divideretis, eidemquc 
proventus sotitos dare nollelis (con)tra nostrani voluntatem; lamen 
quia ipsc dominus preposiius xwxn'^ ad nos tanquflni lilius vere 
obediens rediii, nosquc pro suo vero pastore humiliter recognosccns 

in ecclesia nostra residerc proponens; ideo rogamus Vos tani- 

quam fralres (nostros carissinios) quatenus huismodi provenlus 

vestris paraiis et repositis pro certa neccssiiate ecclesie pecuniis, nosiri 

refundatis, et in poatcrum de univcrsis suis proventibus ple- 

narie (eidem saiislaciatts). Ilcm eiiam triticum, quod pro sua porcionc 
cessisscf hactenus (et quod) etdem negaium est integre refundaiis, ne e>; 
hoc et ipsc dominus prcposiius . . . proventibua lurbetur. Ex pallacio 
nostro chasmensi in festo nativitatis beaie virginis Marie 1511. 

(l.ucas) episcopus ecclesie zagrabiensis 
(iVes^encie regie locumtenens. 



14 Doc. II, — An 1501. 



(A tergo). Venerabilibus dominis capitulo ecclesie zagrabiensis, 
fratribus nostris carissimis. 

Originale in charta, attritum valde, a tergo vestigium sigilli. In archiv. 
ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant, fasc. 92. nr. 54. 



u. 

Anno 1501, mense octobri. Crisii. 

Quaestiofu constituta, esse cognitum Andream Budor nobilem Zagrabiae 

degentem a Blasio Arky^ nobile stubicensi^ profecto contumeliis affectum 

paeneque concisum judices nobilium civitatis Crisiensis nuntiant, 

Nos Petrus Bochkay de Razynakerezthwr et Balthasar de Alap 
vicebani et comites ac judices nobilium comitatus crisiensis. Memorie 
commendamus, quod cum nos ad instanciam et legittimam peticionem 
nobilis Andree Bwdor de Bwdrowcz, Demetrium dc Mylethyncz unum 
ex nobis scilicet judicem nobilium ad infrascriptam inquisicionem 
faciendam de sede nostra judiciaria legittime destinassemus ; tandem 
idem exinde ad nos reversus nobis retulit eo modo : quomodo ipse 
ab omnibus, quibus decuisset et licuisset palam et oculte diligenter 
inquirendo, talem de infrascriptis scivisset certitudinis veritatem : quod 
cum circa festum beati Luce evangeliste, proxime preteritum, idem 
exponens unacum aliis nobilibus huius regni Sclavonie sed et sti- 
pendiariis eorundem ad exercituandum contra sevissimos Turcos 
crucis Christi immanes hostes versus Zagrabiam proficisci decrevisset 
et dum idem exponens simul cum aliis gentibus et eisdem nobilibus 
ac stipendiariis eorundem ad civitatem zagrabiensem pervcnisset et 
ad hospicium nostrum, videlicct Petri Bochkay dicti regni Sclavonie 
vicebani, consequenterquc erga nos scilicet Pctrum pro certis suis 
negociis expediendis accessisset, tunc nobilis Blasius Arky dc Ztho- 
bycza, nescitur undc motus, armatis manibus in cundem exponentem 
irruisset, ibique eundem verbis illicitis et vituperiosis ac inhonestis 
pertractasset, et nisi cidem exponcnti auxilium ccrtorum proborum 
et nobilium virorum eotunc ibidem in hospicio nostro videlicet Petri 
Bochkay cxistcncium affuisset, gladio scu biccclio evaginato cundcm 
necc miserabili intcrimissct potencia mediante; eo non contentus, 
idem Blasius Arky eundem cxponentem in co, ut si ipsc racione 
huiusmodi actuum suorum eundcm in litem seu causam trahere vel 
convcnire niteretur, extunc eidem exponcnti mortcm similitudinariam, 
sicuti condam nobili Francisco de Rawcn factam esset, inferre 
veilet, minatus fuissct, potencia mediante, in preiudicium et periculum 



Doc. 13, Tj — An. r^oi —1502. 



prcfati CKpDnuatia raanifestum. Datum Crisii (|uario die diei iniiu 

sieionis prenotate. Anno domini millesimo quingentesimo primo. 

Uriginale in eliarla. In archiv. incl. Accad. Sciont. Slavor metid 



13. 



Commtmorantur omaes parochi taxrabUnses illius (empons. 
Thomas plebanus s. Emerici in area capitulari zagrabiensi. — 
Dominus Martinus plebanus de monte Grecensi, cum tribus capellanis 
auia. — Magister Gregorius plebanus s. Johannis; Nicolaus, Aniho- 
nius, Georgius, .lohannes, Michael, altarjste ibidem. — Vrbanus, 
rcctor hospitalis. — Fraociscus, plebanus s. Anlhonii de vico Lati- 
norum. — Petrus, plebanus s. Margarethe. 

Acl. Cap, ant. (asc. 67 nr. 6. •Registrum plehanorum, altarist.irum ac 
ceteroram presbyttroruni diecesji »grabiensii<. Starine IV. pag. 209. 



13. 

Anno 1502, 10. januarii. Zigrahlae. 
Coram ma^istratu (ivitalis mantis Grecatsis HeUna iiiorte Blasii freni- 
farit %<iduaia ilomum sunm cum fuiiilo aeiiiftciisque ct Aiuia horlum timm 

in Urriloria civilolis situm Malkato Sever cariii/ici veiiiliiiit. 

Nos Johannes, filius .\nthonii, judex, Hans, Valeniinus, Michael, 
Martinus, Blasius, Petrus, Johannes et Fabianus juraii, consiliarii 
et univcrsi civcs civjiaiis Monlisgrecensis, Memorie commendamus 
tenore presencium signiticantes, quibus cxpedit univcrsis: quod 
provida mulier Jelka vocata, consors vero legittima Blasii freniparis 
alias coneivis uostri, coram nobis personaliier constituia oraculo 
vive vocis suc sponte confessa est in hunc modum: ut ipsa quandam 
domum suam totalem simul cum fundo et cdiliciis hgnei operis 
in dicta civitate inter domos providi viri Pauli Igercz ab una 
videlicet septcmirionali ab altera vero parte scilicet meridionali 
heredum seu successorum condam Peiri Berczkovch silam, habitam 
et existenlem, unam in toto curiam ad usum dicie civitatis in se 
continentem, ipsam vidclicet Jelkam mulierem a viro provido, 
condam Marco Ivranccz tiiulo empcionis concernentem, proui hoc 
prelacta mulier Jelka vocata cum sufficienti et fidedigno testimonio 
clare et seriose comprobavit, simul cum omnibus eiusdem domus 
ct lundi, necnon curic el hcdificiorum, unius, ut dicitur curie. 



i6 Doc. 14, — An. 1502. 



utilitatibus, fructuositatibus et pertinenciis universis circumspecto et 
provido viro Matheo carnifici de Dumbro, Zeuer dicto, uti iam novo 
concivi nostro ac per eum suis heredibus pro quinque et medio 
florenis auri puri et iusti ponderis per eundem Matheum eidem mulieri 
Elene, sicut ipsamet nobis retulit, iam persoluti vendidisset, ymmo 
vendidit coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenendam, 
possidendam pariter et habendam. Demum vero provida et honesta 
domina Anna, relicta condam Pauli litterati, alias senioris- judicis 
et concivis nostri, astans personaliter coram nobis similiter sponte 
confessa est: qualiter ipsa quemdam ortum suum in territorio nostro 
seu civitatis predicte inter ortos heredum seu successorum condam 
Johannis Soldinarych, olim senioris judicis et concivis nostri ab una 
videlicet septeratrionaii, ab altera vero partibus scilicet meridionali 
similiter heredum seu successorum condam Georgii Vythkoych, 
similiter oiim senioris judicis et concivis nostri, a parte vero orientali 
usque fluvium Medwednycza, ipsam scilicet dominam Annam mu- 
lierem a prefato condam Paulo litterato, raarilo suo legittimo, post 
obitum eiusdem iuxta antiquam et approbatam consvetudinem Jure 
successorio concernentem, simul cum omnibus eiusdem orti utili- 
tatibus, usibus, juribus et pertinenciis universis prefato Matheo car- 
nifici ac per eum suis heredibus pro uno et medio floreno auri 
puri et iusti ponderis per eundem Matheum eidem domine Anne, 
sicut ipsamet nobis retulit, iam persolutis, vendidisset, ymmo ven- 
didit coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenendum, possi- 
dendum pariter et habendum. ac iuxta condicionem civitatis preno- 
minate ab antiquo approbatam quomodocumque voluerit disponendum. 
In cuius rei menioriam atque testimonium, firmitatemque perpetuam 
presentes iitteras nostras sub sigillo nostro communi roboratas 
duximus concedendas. Datum feria secunda proxima in festo sancti 
Pauli primi Heremite. Anno domini miliesimo quingentesimo secundo. 

Originale in membrana. Impressi sigilli nullum adest vestigium. In archiv. 
inclit. Accad. Scient. Slavor. merid. 

14. 

Anno 1502, 23. februarii. Budae. 

Vladislaus rex in urgenti publica regni necessitate a Luca 
episcopo zagrabiensi et capitulo de illis pecuniis, quas Osvaldus 
quondam episcopus zagrabiensis pro ordinariis missis perpetuis pro 
anima sua in ecclesia zagrabiensi reposuerat, 2000 flor. mutuo 
fl^^epit, obligans se verbo regio, quod de pecuniis a Dominio Veneto 



Dffc. TS.'— An. rs&t. 



'7 



InfocderatLonis ad festum s. Michaelis deponendis solvet, 
deditque obligatoriani manu propria scriptam. Budae in vigilia 
s. Mathiae. 

Marcelovic Georg. Rrgesli Diplomal. aliorumque DiiCDmenliirum. USC. in 
bibtlothecA .trcbi<IJoei?esJs zttgnh. 



15. 



Canlcrutum €l canonicatum fcclesiae sngrab. Lucas episcefiut Seraphino, 
fratri suo, eonftrt. 
Nos LucBs dei et apostoltce sedis gracia episcopus ecclesie 
zagrabiensis, personalis presencie regie locumtenens etc. Memorie 
commendamus tenorc presencium significanies quibus expedit uni- 
versis, quod nos consideratis vita, virtute, tnorum honestate, alia- 
rumque virtutum multiplicium indiciis venerabilis domini Seraphini 
prepositi minori;^ et canonici ecclesie chanadiensis, frairis nostri carnalis, 
quibus apud nos fide digno meruit [estimonio commendari, volenles 
ipsum nostro prosequi favore congruenti, eidem tamquam persone 
idonee et bene merite, canioratum, canonicatum et prebendam in 
ecclesia nostra zagrabiensi per puram et simplicem resignacionem 
ac liberam ct spontaneam cessionem venerabilis domini Mathie, 
eiusdem cantoratus, canonicalus el prebende ultimi, vcri er immediati 
poBsessorisnunc factam.de iurc et defacco vacanlem, simul cum domo 
ac universis eorundem cantoratus, canonicaius el prebende proven- 
tibus, jurispatronaius nostri ac ordinarii auctoritatibus, duximus 
dandas, donandas et conferendas ac eidem de eisdcm provideadas 
pleno jure, imino damus, donamus et conferimus ac providemus pre- 
sencium per vigurcm. Quocirca vobis honorabilibus Iratribus nostris 
preposito, lectori et custodi, cetensque canonicis dicte ccclesie nostre 
zagrabicnsis liarum serie in virtutc sancte obediencie hrmiier pre- 
cipientes mandamus, quatenusacceptispresentibusprefatum dominum 
Seraphinum vel eius legitiimum procuratorem nomine suo et neminem 
alium ad realem, corporaiemque ct pacilicam possessionem diciorum 
cantoratus, canonicalus et prebcnde dicle ecclesie nostrc zagrabiensis 
rccipiatis, stallo sibi in choro et voce in capitulo cum omni juris 
plcnitudine assignetis ; de univcrsis quoquc proventibus, obvencionibus 
ct emolumcntis corundem cantoraius, canonicaius ei prebende eidem 
domino Serapluno vel dicto suo procuratori respondere et per hos, 
quurum iniercst scu intererit, responderi facere debeatis ci teneamini 
locis debiiis Lt icmporibus sempcr opportunis. Sccus nullo modo 



i8 Doc. t6. — An, 1502. 

facturi. Presentibus perlectis, exhibenti rcstitutis. Datum in palacio 
nostro cbasmensi feria quinta proxima post dominicam Oculi. Anno 
domini millesimo quingentesimo secundo. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Cap. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 95. nr. 10. 



16. 

Anno 1502, 15. novembris. 

Andreae KrajaHd Ugatum praebcndariis ecclesiae cathedralis zagrabiensis 

testamento adscriptum, 

In nomine domini. Amen. Anno eiusdem millesimo quingen- 
tesimo secundo, feria tercia proxima post festum beati Briccii con- 
fessoris. In honesta domo nobilitari nobilis Blasii de Progowcz, 
sororii videlicet mei, ego Andreas de Kamarya, natus condam nobilis 
Johannis Crayachych de eadem, jacens in lecto gravis infirmitatis 
mee, licet eger corpore mente tamen per omnia sanus, de bonis 
meis, mihi a deo datis, condo et facio tale testamentum. Primo, 
animam meam commendo deo creatori meo, corpus vero terre in 
sacro loco sepeliendum. Item omnium rerum in registro presentibus 
induso conscriptarum, puram medietatem et totaliter lego dominis 
prebendariis chori ecclesie zagrabiensis, ut iidem pro anima mea et 
predecessorum, parentum videlicet meorum, missas et devotas alias 
oraciones facere debeant. Quas scilicet res apud relictam condam 
Nicolai baccalarii de prescripta Kamarya, nunc vero consortem 
cuiusdam Mathia vocati, requirere habebunt, quoniam ipse res post 
mortem prefati patris nostri inter nos usque in hodiernum diem 
fuerunt indivise; de quibusquidem rebus ad sepissimas peticiones 
meas, eadem domina glos mea cum dicto viro suo nunquam mihi 
porcionem dare curarunt et neque curant etiam in presenciarum. 
Similiter et porcionem meam possesionariam in eadem Kamarya et 
pertinenciis eius habitam, hactenus potencialiter possederunt et 
possident in presenti, de qua eciam post mortem fratris mei minimum 
quadrantem non dederunt, cum immo pre nimiis minis dicti Mathia 
nec ausus fui illac accedere et jam sunt post mortem dicti fratris 
mei certi anni elapsi. Igitur si Juxta arbitrium proborum a tanto 
tempore de percepcione fructuum dicte porcionis possessionarie 
aliquid me concernerit, illud eisdem lego dominis prebendariis pre- 
scriptis. Presentibus ibidem honorabili Dominico plebano in dicta 
Progowcz, confessore pro tunc meo et scriptore presencium, necnon 



Doc, /7. — An, 150Z. 19 



nobilibus dominis Blasio de dicta Progowz, sororio videlicet meo ac 
domina Margaretha conthorali eiusdem, sorore videlicet mea carnali 
et providis Johanne Brysych, Anthonio Jantholych dicto, Gregorio 
Ferfrych dicto, Valentino Kezerych, Jelka uxore Gregorii, Jelena et 
Agnethe coniuge Nicolai Ztrwgar in dicta Progowcz commorantibus 
aliisque quam pluribus ad premissa vocatis et requisitis. Anno, die 
et loco, quibus supra. — Item ad execucionem premissorum dictos 
dominum Blasium et dominam Margaretham in maiori non impedio, 
quam quod solum presentes ad manus dictorum dominorum pre- 
bendariorum dare debeant, eosdemque dominos prebendarios constituo 
executores in premissis. 

(Indorsatum:) Item cum et quando nobilis magister Nicolaus Crayachych 
baccalarius de Kamarya ab hac vita migravit, eotunc fuimus sine divisione et 
habuimus de rebus : primo, equos sellatos qninque, equos vero aratmm trahentes 
VIII, peccora bene in numero ad XXVIII, porcos cum scrophis simul ad LXXXVlll 
fruges ad capecias CCC. Item ad vinum emendum dati erant floreni LX, vasa vini 
III, ciphi argentei IIII, coclearia argentea XIII. Agnus dei et cruces parve ad 
conservandas reliquias de argento VII, sube II ventrine cooperte cnm chemeleth, 
tercia eciam de chemeleth, subducta pellibus mardnrinis, quarta suba dorsina. 
Item toga de scarleth I. Item suppellectilia wlgo poplon de thaphota nova II. et 
de bysso II. Tapetha II, scutelle plumbee XII, disci plnmbei XII. Item baltheus 
cum argento dispositus, quem hwzarones solent ferre, valens flor. XII. Item cle- 
nodia domus omnia et singula. Item ab illo anno, quo dictus baccalarius obiit, 
nullum proventum de bonis meis in Kamarya et pertinenciis eiusdem habitis 
recepi, immo nec ausus fui ad illas partes ire propter minas Mathie viri scilicet 
glotis mee. Item eciam de Rogozdna quantum precium cum agricultura acquirere 
potuissem potencialiter recepit ut et hoc anno circa XL cubulos recepit potencia 
mediante. 

Transumpta, auscultata et collationata per me Johannem Benedicti de Pades, 
clericum zagrabiensis diocesis, sacra imperiali auctoritate notarium publicum et 
concordat cum suo originali per omnia. ^ 

Originale in charta simplici. In archiv. honorab. colleg. Praebend. eccl. 
zagrab. 

17. 

Anno 1503, 13. martii. Casmae. 

Matheus Horvat GjuriHd testatur Lucam^ episcopum zagrabiensem, 2^yQflor. 
a Osvaldo episcopo ad ecclesiam cathedralem restituendam legatos^ jussu 
regis sibi numerasse eaque conditione, ut pecunia ad castrum Jajce con- 

servandum adhiberetur, 

Ego Matheus Horwath Gywrysyth, aulicus regius, fateor et 
recognosco per presentes, quod iam bina vice missus sum per regiam 
Maiestatem ad reverendissimum dominum Lucam episcopum ecclesie 



20 Doe. l8, /p. — An, 1503, 



zagrabiensis pro levandis certis pecuniis condam reverendissimi 

domini Oswaldi episcopi eiusdcm ecclesie zagrabiensis, per eundem 

ad ordinacionem perpetuarum missarum relictis, a quoquidem domino 

Luca episcopo prima vice quadringentos et septuaginta novem 

florenos; secunda vero vice dua millia flor. ad conservacionem castri 

Jaycza integre et sine omni defectu levavi. Nec aliter ipse dominus 

Lucas episcopus pecunias ipsas manibus meis assignavit, nisi prius 

promisissem, quod pecunie ipse ad conservacionem castri Jaycza et 

non alias exponentur. In cuius rei testimonium presentes litteras 

meas sigillo meo consignavi. Datum Chasme feria secunda proxima 

post festum beati Gregorii pape. Anno domini millesimo quingen- 

tesimo tercio. 

Originale in charta, in margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Capit. zagrab. Act, Cap. ant. fasc. 92. nr. 37. 

18. 

Anno 1503, 23. aprllis. Zagrabiae. 

Conventum cum praebendariis ecclesiae cathedralis factum de missa » Assump- 
cionis Mariae^ singulis diebus continuanda annuis 2^ fl. 

Anno domini 1503. cum Prebendariis facta est conventio pro 
missa Assumpcionis Marie virginis gloriose super altari per reveren- 
dissimum dominum Lucam, dominum et prelatum nostrum gracio- 
sissimum, in sanctuario a plaga meridionali de novo fundato, singulis 
diebus continuanda sub magna missa usque revolucionem anni, pro 
florenis viginti quinque in duobus terminis eisdem solvendis. Pro 
qua missa per antefatum reverendissimum dominum Lucam empta 
est Bude una domus acialis in area s. Nicolai confessoris pro flo- 
renis mille quadringentis; quamquidem missam ceperunt continuare 
iidem Prebendarii in festo b. Alberti martiris, circa finem mensis 
aprilis. 

Originale in charta. In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 
101. nr. 10. 

19. 

Anno 1503, 26. aprilis. Zagrabiae. 

Tertia die s. Georgii dat inquisitionem judex nobilium contra 
Joannem Posegay de Egudoucz tricesimatorem zagrabiensem quod 
anno 1501 circa ss. corporis Chrisii ex cellario coloni capitularis 
Bedek in Luka in promontorio Vrabcha unum vas abduxisset vini. 
— Vicebani et comites Bernardus de Turocz et Balthasar de Alap. 

Marcelovic. Regesta, ut supra. 



Doc, 20, 21, — An. 150^. 21 



20. 

Anno 1503, 3. janii. Bndae. 
/ohannes Corvinus, dux et banus, communitatem civitatis montis Grecensis 
vehementer vituperat in eo^ quod Jarun et Rodei^ capituli possessufnihus, 

vim intulit. 

Circumspecti nobis dilecti. Querimonias venerabilium domi- 
norum de capitulo ecclesie zagrabiensis accepimus, quomodo vos 
non curato mandato nostro pridem in recessu nostro de illa civitate 
nostra vobis dato, quadam temeritate ducti, manibus armatis insur- 
rexissetis et novas metas erexissetis, prout vestre placuisset voluntati, 
ac quendam jobagionem cum iilio suo in via publica et libera cum 
curru prortciscentem dire et acriter verberassetis et incarcerassetis, 
immo, quod pessimum esse dicitur, in possessionibus ipsorum domi- 
norum Jarun et Rodes duas domos ignis voragine comburri fecissetis ; 
que res nobis vehementer displicuit. Cum tamen et vos ipsi pen- 
sare poteritis penam, quam incendiarii domorum incurrere debeant 
et signanter tales querelas nunc, dum cum ceteris dominis apud 
regiam Maicstatem sumus, ad nos mittere non debuissetis; ideo 
vobis harum serie Brmissime committimus, aliud habere nolentes, 
quatenus statim visis presentibus terras et fenilia dictorum domi- 
norum per vos occupata eisdem remittere et ab erreccione metarum 
predictarum supersedere, nisi in hiis, que hactenus possedistis pacifice 
manere debeatis et teneamini, ne de cctero nobis pro hac re querele 
porrigantur. Nos autem cetera, dum deo dante illic constituemur, 
inter vos et ipsos dominos prout et prius vobis diximus, revideri 
faciemus; secus igitur non facturi. Datum Bude in profesto Penthe- 
costes. Anno domini millesimo quingentesimo tercio. 

Johannes Coruinus, dux, banus etc. 

(A tergo). Circumspectis judici, juratis, ceterisque civibus civitatis 
nostre montis Grecensis, nobis dilectis. 

Originale in charta. A tergo vestigium sigilli. In arch. ven. Capit. zagrab. 
Act. Cap. ant. tasc. 10 nr 25. 

21. 

Anno 1503, 18. junii. Zagrabiae. 

Andreas canonicus et vicarius episcopt zaj^rab., parochis quihusdam prae- 
cipity ut le^atum a Gregorio parocho gragenensi praebendariis testamento 

ascriptum exigant. 

Andreas arcium, decretorum et sacre theologie doctor, cantor 
canonicus er vicarius ecclesie zagrabiensis. Discrecionibus vestris in 
virtute salutaris obediencie et sub excommunicacionis pena firmiter 



22 Doc. 22. — An, T^OJ 



precipientes mandamus, quatenus habitis presentibus Anthonium de 
Bradna et Gregorium, omnium sanctorum, ecclesiarum plebanos, 
personaliter accedatis, ipsosque ad instanciam dominorum prebenda- 
riorum chori eiusdem ecclesie zagrabiensis, racione detencionis 
certorum debitorum testamentalium per condam discretum dominum 
Gregorium plebanum de Gragena legatorum, et per eosdem plebanos 
tanquam executores suos exigi et eisdem dominis prebendariis 
assignari commissorum et non assignatorum, ad nonum diem a die 
execucionis presencium immediate computando, nostram peremptorie 
citetis in presenciam, eisdem dominis prebendariis in jure respon- 
suros, et superinde juris equitatem recepturos. Quos novem dies 
ipsis pro primo, secundo, tercio, peremtorioque et ultimo, monicione 
canonica premissa, assignantes prefigatis. Et post hec execucionis 
vestre seriem in termino assignato nobis conscienciose rescribatis, 
presentes in specie remittendo. Datum Zagrabie in octava sancte et 
individue Trinitatis. Anno domini millesimo quingentesimo tercio. 

(A tergo). Discretis dominis N. de Cherzweczzenthpeter, N. de 
Crisio, N. de Gragena et N. de Powsahegh, ecclesiarum plebanis, 
nobis in Christo sincere dilectis. Citacio peremptoria. 

(Testimonium executionis a tergo): Secundum mandatum citati sunt 
in festo sancti Johannis baptiste ad feriam secundam post festum 
visitacionis Marie per nos plebanos presentibus intrascriptos. 

Originale in charta. A tergo vestigium impressi sigilli. In archiv. honor. 
colleg. Praebendar. 

22. 

Anno 1503, 20. augusti. Zagrabiae. 

Johannes Sovan^ tricesimator^ telonium capituli conducit polliceturque se 

in teUmio exigendo nova non allaiurum. 

Ego Johannes Sowan Pastor de Florencia, tricesimator et 
inhabitator civitatis Montisgrecensis, fateor per hec manus mee sub- 
scripcione et fide mediante mea christiana polliceor, quod in facto 
tributi scu thelonii zagrabiensis mihi per venerabiles dominos 
capitulum zagrabiense pro CC. flor. pro paratis pecuniis in arendam 
infra unius anni revolucionem dati et locati, nullas novitates et 
adinvenciones inconsvetas incipiam nec innovare faciam seu procu- 
rabo, quin pocius illas inconsvetas tributi exacciones, quas jam fere 
a tribus annis innovarunt contra preiudicium ipsius capituli, refor- 
mare, emendare et integrare, recuperareque volo ac eciam cxaccionem 
ipsius tributi seu thelonii iuxta consvetudinem et laudabiles eiusdem 



Doc. 2J, — An. 1503, 23 



ecclesie constituciones, antiquitus observatas, prosequar et prosequi 
faciam et spondeo. Datum in monte Grecensi in festo beati regis 
Stephani. Anno domini millesimo quingentesimo tercio. 

lo Giovanni Pastoir da Firencie, abitante 
in Zagrabia mano propria aiscrito. 

Originale in charta. In margine inferiori impress. anul. sigill. In arch. ven. 
Capit zagrab. Aet. Cap ant. fasc. 10 nr. 51. 



23. 

Anno 1503, 23. Augusti. In ZenthmikloS. 

A Johanne Punck et Nicolao Osel legatus Zagrahiam mittiiur^ qui cum 
praebendariis agat, quomodo legatum Gregorii parochi gragenensis quam 

primum iis expendatur, 

Honorabilis domine, fautorque nobis honorande. Quia prout nu- 

perrime cum mutuo fuimus in facto testamenti discreti condam domini 

Gregorii, olim plebani nostri, concluseramus nos ad festum beati 

Barthotomei apostoli proxime venturum adire Vos Zagrabiam, nullo 

modo possumus, eo quod sub pena infidelitatis nobis in dicta cri- 

siensi in convencione universitatis nobilium interesse debebimus, 

propterea deputavimus ad Vos hos nobiles : Johannem literatum et 

Georgium fabrum, fratres nostros, de nostra mente informatos, 

rogantes Dominacionem vestram, uti dominum et amicum nostrum, 

quatenus ea, que iidem latores presencium nostro nomine vobis 

referrent et credere ct in facto predicti testamenti dicti condam 

domini Gregorii, cum eisdem una talem ordinem ct finem concludcre 

velitis, prout secundum deum et eius justiciam, vobis melius recti- 

usquc videbitur, ut nec Vos ca, que non sunt debenda petatis, 

ncque nos quoque ca, que vcra dcbita essent, denegemus. Valete 

feliciter. Ex Gragenna Zenthmiklos, feria quarta proxima post festum 

bcati regis Stephani. 1503. 

Johannes Pwnek de Petrowcz 

et Nicolaus Osel de Jarno. 

(A tergo). Honorabili domino Mathco, decano dominorum pre- 
bendariorum chori ecclcsie zagrabiensis, domino, fautorique nobis 
honorando. 

Ori|;inale in charta A tergo impressum est sigillum. In archiv honor. colleg. 
Praebend. 



24 Doc, 2^. — An, r^o^, 

24. 

Anoo 1504, 1. roartii. In villa Marinoi. 

Legatum Margarethae nobilis de MikHevac ecclesiae parochiali s. Marct 

et monasterio Remetensi ascriptum, 

DD^ sma a^v^ 8 fiF^ 8 obibfB fiOD^. ^maF. dbaoa' %iF8ib' 

tt. (|). %. 0D3ttAUJ3, m8fi3<Vaf^ m^Bttaf^ (118008 Ob^P'^ I!f8 ODif^ ODif^UJODA- 

mapoo' (D8fiAP'. A %afi'fDaf^ mAB%80D^ i!?aBDbaBW3%i^ is^^iu i!?ad&0D8- 
d&af^B^ m8ttt3aDttta%iaf^, i!faB0baBW8 maf^dba maw8 ih obai!?B3 iD^maoDa 
aBtt8F8ib' oDif^ujoDaf^maFOD' 80d' ma%iaFi aBi!?a%aFi i!?d&if^%af^. Faf^aiDBOfla 
afiODADfld&af^m' "VB^DDa fiooaxiA mif^B^af^. 06. ODdbaf^oDajb oo «adbsjb'; 
|Dd&8i!fAF9UjaB. ^, Oa^af^oDaf^ ^ifi mif^uj3 80d' id^bod', t3 fis |DB8 masm' 
fi8FaB; «3 3 PA fiDflajD aD3B9 Dflfiaa ; afiODaf^Dfldbfi^m' fiaflaoDaa maf^Baa 
(|)Baf^ODBam' Dfl Bamaooa aoafi' m^B8F'<v3 fi^Oasmiffiam^ Od aiiaobam', 
Od dbaOnam', lih f8 B/bOD^obsdliaFA Od DPaf^^dbaBUjaaD^va; OD^f^ FaaobPa 

|D8F3eD8 F3%3a OaaFi Dfl8^aDfl3ttF9 mSUJaB. 

DIlA DD^UJDDfl^maFDD' |D8fiAF Dfl mif^BPV8Ai', OD Ai8068 %iafi|Da 
maFiB%80D3 |DB30b Ob(ai!fB8)m8 ^(a0b)m8 8 IDBDb' UJamSPam l!?3tt8W3m 

8 fDBOb' Dflfi^dliapoDam ttaBBadbaaDawam. 

(A tergo). Andreas arcium, decretorum et sacre theologie doctor, 
cantor, canonicus et vicarius ecclesje zagrabiensis in spiritualibus 
premissam nemine contradicente hanc testamentariam disposicionem 
confirmo. — Bernardus Petri de Modrussio, notarius. 

Originale in charta in aroh. regnicolari, nunc Pestinum ablatutn. Act. mon. 
Remethe. Fasc. IV. nr. 7. — I. Kukuljevid. Aota croatioa. pag. 185, 186. 

Approbatio huius testamenti. Nos Andreas archidiaconus, artium 

decretorum et saere theologie doctor, eantor, canonicus et vicarius eeclesie zagra- 

biensis in spiritualibus, causarumque auditor generalis. Memorie commendamus 

per presentes, quod nos presens testamentum, quondam nobilis domine Margarethe, 

reiicte nobilis quondam domini Haltbasaris de Milcchowecz nobis patenter exhibitum 

et ad confirmandum presentatum perlegimus, perlectumque approbavimus et ante- 

quam ad oonfirmacionem ejusdem processissemus universis contradictoribus suis, 

si qui forte in diocesi zagrabiensi, aut alias ubicunque fuissent, per edictum publicum 

in valvis predicte ecclesie zagrabiensis affixum publicari et insinuari fecimus, 

terminoque huiusmodi adveniente et nullo penitus contradictore apparente, idem 

testamentum quoad omnes eins articulos, legaciones, clausulas et puncta appro- 

bavimus, ratificavimus et confirmavimus, immo probamus, ratificamus et auctoritate 

ordinaria confirmamus sub impressione si^illi vicariatus memorate ecclesie zagra- 

biensis cnm subscripcione notarii publici roborarons. Datum Zagrabie feria secunda 

proxima ante festum beati Georgii martiris. Anno Domini millesimo quingen- 

tesimo quarto. 

Joannes Benedietus de Pades 
notarins. 



Doc. 25^ 26, — An, IS04. 25 



Ego Joannes notarins, qui supra, fateor et oonsenciens dioo, quod presens 
transumptum est de glagolitioo in latinum idioma, prout sensum et verborum 
conformitatem non variat, translatum coram me. Testamentum autem in glago- 
litico scriptum, est per dominum vicarium zagrabiensem oonfirmatum et sigillo 
vicariatus sui sigillatum. 

Summa privileg. monaster. Remethensis. In archiv. inclit. Accad. Scient. 
Slavor. merid. II. C. 13. 

25. 

Anno 1504, 8. martii. Zagrabiae. 
/ohannis Corvini ducis jussu magistratus montis Grecensis fundum quendam 

desertum in civitate Hans pictori dono dat, 

Nos Emericus Mikulych, filius Demetrii, judex, Jacobus, Michael, 
Georgius, Michael, Petrus, Fabianus, Emericus et Georgius Jurati, 
consiliarii et universi cives civitatis Montisgrecensis. Memorie com- 
mendamus tenore presencium significantes quibus expedit universis. 
Qualiter nos ex mandato domini nostri graciosissimi et illustrissimi 
domini Johannis ducis Coruini etc. quendam fundum desertum in 
dicta civitate inter domos et fundos a meridionali circumspecti viri 
Stephani aurifabri a septemtrionali vero plagis Johannis pictoris 
concivium nostrorum, ab orientali vero platea communis et ab occi- 
dentali partibus, locus vacuus ipsius civitatis simul cum omnibus 
eiusdem fundi seu loci deserti utilitatibus, juribus, usibus et perti- 
nenciis universis pretacto Hans pictori et per eum suis heredibus 
iuxta mandatum prefati domini nostri contulimus, statuimus et 
commisimus jure perpetuo et irrevocabiliter tenendum, possidendum 
pariter et habendum ac iuxta condicionem prenotate (civitatis) ab 
antiquo privilegialiter approbatam quomodocumque voluerit dispo- 
nendum. In cuius rei memoriam, firmitatemque perpetuam presentes 
litteras nostras sigillo nostro communi autentico roboratas duximus 
concedendas. Datum feria sexta proxima ante dominicam Reminis- 

cere. Anno domini millesimo quingentesimo quarto. 

Originale in membrana. A tergo impressum sigillum. In archiv. lib. reg. 
civit. zagrab. 

26. 

Anno 1504, 3. aprilis. Sisciae. 

Gre^orius^ Sisciae parochus^ a Paulo Kunic^ exigit iegatum a Mathaeo 
Brumnidy civc zagrahicnsi^ praebendariis ecclesiae cathedralis ei attaristis 

ecclcsiae s. Marci testamento ascriptum, 

Oracionum suffragia in domino devotarum. Egregie domine 
mi semper precolende. Noverit eadem egregia Dominacio vestra me 
litteras eiusdem citatoriales mihi sonantes summa cum reverencia 



26 Doc, 2J. — An. 1504,, 



recepisse, statimque accessi providum Paulum Kunich de Dosicza 

personaliter, ipsumque ad instanciam honorabilium et discretorum 

dominorum prebendariorum chori ecclesie zagrabiensis necnon 

altaristarum civitatis Montisgrecensis racione certorum dcbitorum, 

tam scilicet pecuniarum quam porcorum, eisdem dominis per condam 

Mathiam Brumnych dictum de eadem Montegrecensi testamentaliter 

legatorum et solvi commissorum, ad quindecimam diem a die exe- 

cucionis immediate computando egregie Domininacionis vestre in 

presenciam citavi responsurum. Et tandem super huiusmodi execu- 

cionis mee egregiam vestram Dominacionem reddo certam, quam 

deus altissimus conservare dignetur ad vota. Datum in Zythech 

feria quarta post Ramispalmarum. Anno domini millesimo quin- 

gentesimo quarto. 

Egregie Dominacionis vestre, Gregorius humilis 
capellanus, parochus in Zythech. 

(A tergo). Egregio domino Andree artium, decretorum et sacre 

theologie doctori, cantori, canonico et vicario ecclesie zagrabiensis, 

domino meo graciosissimo, superiorique. 

OriginaJe in eharta. A tergo vestigium impressi sigilli. In arehiv. honor. 
coUeg. Praebeod. 

27. 

Anno 1504, 11. aprilis. Zagrabiae 

Johannes Corvinus dux statuta a Mathia rege sutoribus civitatis data 

confirmat. 

Nos Johannes Coruinus, Lipthouie dux ac regnorum Dalmacie, 
Croacie et Sclavonie banus. Memorie commendamus tenore pre- 
sencium signiBcantes quibus expedit universis, quod veniens nostri 
in presenciarum magister czeharum seu decanus in personis univer- 
sorum magistrorum suttorum in civitate nostra Montisgrecensis com- 
morancium, exhibuit et presentavit nobis quasdam litteras serenissimi 
principis domini Mathie dei gracia Hungarie, Bohemieque etc. regis, 
pie memorie, genitoris nostri carissimi, in pergameno sub suo sigillo 
patenter confectas et emanatas, supplicans nobis humiliter et devote, 
ut easdem ratas, gratas et accepta haberemus, litteris nostris privi- 
legialibus de verbo ad verbum sine diminuncione et augmento 
aliquali eisdem perpetuo valituras confirmare dignaremur. Q.uarum 
tenor talis est: (vide vol. 11. doc. 251. ann. 1466. 23. Augusti). Nos 
igitur supplicacionibus memorati magistri czeharum aut decani, 
societatisque magistrorum suttorum inclinati, predictas litteras dicti 
condam domini genitoris nostri, non abrasas, non cancellatas, nec 



J&tfr. »9. — An. 1SO4. 



27 



in aliqua sur paric viciatas, sed prorsus omni vicio el suspicione 
L-arcnies, de verbo ad verbum sine diminucione ei augmento aliquali 
acceptamus, approbarous ct raiilicamus, immo approbavimus, ratiti- 
cavimuE et conlirmavimus hariim nosirarum vigore et testimonio 
litterarum mediante. Datum Zagrabie feria quinia proxima post 
resium resurreccionis Domini. Anno eiusdem millesimo iiuingen- 
tesimo c]uarlo. 

Ori|,'in*le in tnembraoa. Sigilluin iniDas rubrae cerae impressuni dependet de 
(ona serke.-i violacei el liivi coloris. Ib aruhlv. inclil. Accad. Sctent. SUvor. meTid. 



28. 

Addo 1504, 2%. junil. Zagrabiae. 
Coriim ma^istratu civilalh Ursuta, Gtorgii ogrieolae uxer, Maihto de 
Vrhovec Particulam vineae suae 6 fl. el 60 soliiUs vendit. 

Nos Kmericus Mikulych, tilius Demelrii, judcx, Jacobus, 
Michael, Georgius, Michael, Pctrus, Fabianus, Kmericus et Gregorius 
jurati, ei consiliarii ac univcrsi cives civitaiis Montisgrecensis. Mcmorie 
commendamus tenore presencium significantes quibus espedit uni- 
versis, <.]uod Vrsula, concivis noslra, tilia condam Martini, aliier 
Stansa nuncupati, similiter condam concivis nostri, nunc vero consors 
legiltima Georgii agricole, coram nobis sponie constitula oraculo 
vive voeis sue confessa est in hunc modum: qualiier ipsa quandam 
partlculam vinee sue in territorio dicte civitatis penes viam commu- 
nem ab orientali et inier vineas a meridionali plagis vinea ipsius 
Vrsule, ab occidentali vinea .\mbrosii sutoris, Koskych dicli, et a 
septemtrionaJi parCibus vinea Maihie de Werhowcz aliter Mathko 
vocaii inrrascripti emptoris, sitam, habitam et exislenlem, ipsam 
scilicet Vrsulam jiire hcreditario concerneniein simul cum cunctis 
ipsius vineahs particule utilitatibus, juribus, usibus, integrilatibus ct 
perlinenciis iiuibuslibet circumspecto Maihie de Werhowcz supra- 
dicto, ac pcr cum suis heredibus pro sex llorenis et sexaginia solidis 
ab eodem, proui uti nobis ipsamci reiulil, plene levalis, habitis et 
receptis vendidisset, tradidissei et inscripsisset, immo vendidil, 
tradidit et inscripsit coram nobis jure perpetuo tenendaro, possi- 
dendani pariier ei habendam ac iuxia condicionem civiiaiis preno- 
laic ab antiquo privilegialiter apprubaiam quocumque voluerit dis- 
ponendam. In cuius rei memoriam, lirmilatenique perpetuam pre- 
«entibus sigitluro nostrum commune duximus appendendum. Datum 
feria tcrcia post festum sancii Johannis bapliiilc. Anno domini millc- 
simo quingenlesimo quarlo. 

Originalc in memhrana. A lergo irnprei^um ti\ sigilluii 
Aoesd. Scieat. SUvor. ineiid. 



. In arcbiv. iDoi. 



28 Doc, 2g. — An. 150^ 



29. 

Anno 1504, 23. julii. Zagrabiae 

Coratn notario publico et communitate civitatis montis Grecensis Marcus, 

frater Remetensis, actionem intendit Jacobo Flicz civi, quod legatum Margitae 

de MiJkievac, Michaelisque Oprainid civis, monasterio remetensi tradere 

dubitet, neque ei pro officina conducta unum flor, solvat. 

In nomine domini. Amen. Anno a nativitate domini millesimo 
quingentesimo quarto, indiccione septima, die vero Martis, vicesima 
tercia mensis Julii, hora quasi septima ante meridiem, pontiiicatus 
sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Julii pape 
secundi, anno ejus primo. In pretorio seu in domo consistoriali 
civitatis Montisgrecensis in mei notarii publici testiumque sub- 
scriptorum presencia personaliter constitutus venerabilis et religiosus 
vir frater Marcus monasterii beate Marie virginis in promontorio 
zagrabiensi fundati, qui quidem frater Marcus ad presenciam domini 
Emerici litterati, tunc iudicis civitatis Montisgrecensis existentis et 
ceterorum consulum ibidem et aliorum de communitate existencium 
ipsum Jacobum Alemanum de Flicz civem prefate civitatis judicialiter 
attraxit racione cuiusdam testamenti per condam dominam Marga- 
retham relictam condam nobilis Balthasar de Mikchowecz in ultimo 
aniculo sue mortis facti, in quo quidem ultimo testamentq preno- 
minata domina Margaretha villam quandam Marinczy vocatam cum 
omnibus suis pertinenciis prefato monasterio et fratribus in eo 
degentibus pro perpetua eleemosyna legavit. Auditis huiusmodi par- 
tibus ipse prefatus Jacobus liti cessit sub hac condicione, quod si 
pretacti fratres Heremitarum sibi de expensis, quas pro eadem 
Margaretha exposuit, satisfacient, extunc ipsorum jus habeant in villam 
Marinche vocatam ipsis testamentaliter legatam. Eodem dic, loco, 
hora, pontificatu, quibus supra, attractus fuit circumspectus vir 
Michael Opraschnich ad presenciam prefati judicis consulumque 
ibidem existencium per prefatum dominum vicarium prefati mona- 
sterii racione census unius floreni, quem debebat pretacto monasterio 
singulis annis in festo purificacionis Marie de domo et stacione 
condam sartoris Nicolai, civis prefate civitatis, persolvere ; quiquidem 
florenus a jam dicto Nicolao sartore ipsi monasterio testamentaliter 
fuit legatus. Tandem auditis utrisque partibus dominus judex cum 
suis consiliariis totaque communitate adjudicaverunt et decreverunt, 
quod ipse circumspectus vir Michael Opraschnich prefato monasterio 
singulis annis uti antea persolvebat unum florenum de predicta domo 
et stacione solvere debeat et teneatur. Super quibus omnibus et 



Doc, jo. — An TSO4. 



singulis prefatus dominus Marcus pectit sibi a me notarjo publico 
subscriplo tieri unum vel plura, publicum seu publica, instrumentum 
seu instruraenta. Acta sunt he^ anno, die, mense, indiccione, ponti- 
licatu, iquibus supra. Prcsentibus ibidem nobili Johanne Bina, domino 
Martino plebano ecclesie civitatis prelate, egregio doraino Jacobo 
doctore in mcdicis, Johanne judice seniore Oczteni dicto, ceterisque 
ibidem jide dignis existenlibus testibus ad premiasa vocaiis specialiter 
et rogatis. 

I't ego Thoraas Sterlikar de Harlandt presbyter Aquilegiensis 
diocesis, pubticus impcriali auctoriiate notarius, quia huiusmodi 
judiciarie attracioni, liti, cessioni et adjudicacioni, omnibusL]ue aliis 
ct singulis, ul premittitur, presens interfui, ideo hoc presens instru- 
mentum manu mea propria scriptum conteci, publicavi et in hanc 
publicam tormam reJegi, rogaius ei re^iuisitus. Approbo denique 
rasuram in prima linea in ista diccione lercia. 

SDInmii privile^Druin inoiiasterli Rt^meleiiSLS. In arohiv. Aci^aileailHe Scienti- 
arium SUvaruin. merid. 11. C. U. 



30. 

Anno 1304, 17. augustl. lu aree Medved, 
Btatrix lU Prangcpan. dudtia tt banhsa, interdkit, ne diebus i. r. Mariae 
feitis intra saeptn hortosque manasterii remttensis vinum veneat, 

Nos Beatrix de Frangepan, Lipthouie ducissa ac regnorum 
Dalmacie, Croacie et Sclavonie banissa eic. Memorie commendamus 
tenore presencium significantes ijuibus expedit universis: quod ijuia 
venerabilis et religlosus pater Marcus, vicarius claustri beate Maric 
virginis sub castro nostro Med\^e tundati, una cum tratribus sui 
conventus nobis gravi cum querela signilicari curavit, quomodo in 
festivitatibus Assumpcionis et Nativitatis virginis Marie quidam 
homines timore dei postposiio, intra septa et hortos prefati mona- 
sterii, tam de mane ante missarum sollempnia, quam eciam per 
toiam noctem, vina vendere presummerent in grande animarum 
periculum et fralrum scandalum atque dampnum valde magnum ; 
nam uti nobis relatum esl a viris nohilibus et hdedignis, lunc horti 
et pomerii prefati monasterii dissipantur atque depascuntur et in- 
super ab ipsis ebriaiis non sulum rixe el dissensiones, verum eciam 
vulneracioncs ct homicidia in populo oriuntur, que omnia ipsi patri 
vicario ac suis Iratribus solent imputari. Quapropter predictus pater 
vicarius nobis, qui sumus patrona pretaii monasterii, et de jure 
lenemur tratres in eo degentes detensare ct in pace conservare, 



30 Doc, jr. — An, 1504.. 



humillime supplicavit, quatenus dc remedio opportuno eis providere 
dignaremur. Idcirco nos committimus et mandamus, quod nuUus 
dc cetero audeat vina conducere intra metas prefati claustri, nec 
vendere intra septa et hortos ubi est puteus; si quis autem ausu 
temerario in predictis festis vinum adduxerit et ammonitus extra- 
ducere noluerit, extunc vobis fidelibus nostris egregiis castellanis 
castri nostri Medwe presentibus et futuris harum seric firmiter com- 
mittimus et mandamus, ut vinum sic adductum una cum curru et 
animalibus sine aliqua spe restitucionis recipere debeatis. In cuius 
rei fidem, perpetuamque firmitatem presentes litteras nostras, sigillo- 
que nostro, quo utimur, consignatas dedimus. Datum in castro nostro 
Medwe, die sabatho proximo post festum assumpcionis beate Marie 
virginis. Anno domini millesimo quingentesimo quarto. 

Iv. Knknljevic. Arkiv za povjest. jugoslav. Knj. III., pag. 103—104. 

31. 

Anno 1504, 28. Augusti. Zagrabiae. 

Andreas s, thcologiae doctor ac vicarius ecclesiae zagrabiensis, mandat 
Gregono parocho sisciensi^ ut excommunicatione minitans Paulum Kunid 
admoneat ad persolvendutn legatum a Mathaeo Brumnid cive praebendartis 

ascriptum, 

Andreas artium, decretorum et sacre theologie doctor, cantor, 
canonicus et vicarius ecclesie zagrabiensis in spiritualibus, causa- 
rumque auditor generalis. In Christo nobis sincere dilecto, discreto 
domino Gregorio plebano Zythecensi salutem in domino et nostris 
firmiter obedire mandatis. Noveritis, quod quia providus Paulus 
Kwnych de Dwsycha contra et adversus discretos dominos preben- 
darios chori ecclesie zagrabiensis ex testamento condam Mathie 
Brumnych, senioris judicis civitatis Montisgrecensis, legittima accione 
et eius execucione precedente, in sedecim florenis auri et septem 
porcis minoribus in sede nostra judiciaria convictus extitit et obli- 
gatus. Cui per nos ex sentencia nostra interlocutoria de toto huius- 
modi debito usque festum beati regis Stephani proxime preteritum, 
una cum expensis factis, eisdem dominis prebendariis satisfacere 
commiseramus. Tamen ipse Paulus Kwnych huiusmodi termini 
solucionis ipsius debiti surda aure pertranseundo, eisdem dominis 
prebendariis omnino satisfacere neglexit nec cum eisdem amicabiliter 
componere curavit; dileccioni igitur vestre in virtute salutaris obe- 
diencie et sub exconununicacionis pena harum serie committimus 



Doc, J2. — An. 1504. 3 1 

firmissime, quatenus habitis presentibus prefatum Paulum Kwnych 

personaliter accedatis, ipsumque salubriter ammoneatis super eo, ut 

ipse infra novem dierum spacium, scilicet execucionis presencium 

sibi ex superhabundanti concessum, prefatis dominis prebendariis 

de huiusmodi debito, tam scilicet porcorum, quam eciam pecuni- 

arum una cum expensis secutis satisfaciat ad efFectum, aut cum eisdem 

amicabiliter componat; quos novem dies sibi pro primo, secundo, 

tercio et peremptorio termino, monicione canonica prehabita assig- 

nando prefigatis. Qui si fecerit, bene quidem, alioquin post lapsum 

premissorum novem dierum spacium eundem Paulum Kv^rnych, 

publice nominatum et expresse in ecclesia vestra excommunicare 

debeatis et per alios excommunicari faciatis. Et post hec tocius 

execucionis vestre seriem nobis fideliter et conscienciose rescribatis, 

presentes in specie remmitentes. Datum Zagrabie in festo beati 

Augustini episcopi, doctoris. Anno domini millesimo quingentesimo 

quarto. 

Johannes Benedicti de Pades, notarius. 

(In margine inferiori): Ego Gregorius executus sumhoc mandatum 

egregie Dominacionis vestre. 

Orjginale in ebarta, In naargine inferiori inapressum est sigillnm. In arohlv. 
bon. coll. Praebendarionim. 

32. 

Anno 1504, 15. novembris. Bndae. 

Vladislaus, Ilungariae etc. rex, communitati montis Grecensis mittit 

legatum, qui habet ejus mandata, 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Pru- 
dentes et circumspecti, fideles nobis dilecti. Miseratis huc ad nos 
hunc providum Thomam, hominem vestrum, presencium videlicet 
exhibitorem, qui certas quoque litteras vestras Maiestati nostre detulit. 
Ea igitur, que nobis in eisdem litteris vestris scripseratis, plene 
intelleximus, et super eisdem nonnulla quoque iterato vobis medio 
eiusdem hominis vestri intimavimus. Proinde requirimus fidelitates 
vestras, ct eisdem nichilominus harum serie eciam committimus, 
quatenus acceptis presentibus, ea, que prefatus homo vester ad 
contenta prescriptarum litterarum vestrarum, vobis nostro dixerit 
nomine indubitanter credere, atque eciam facere et exequi modis 
omnibus debeatis et teneamini. Secus nullo modo facturi. Datum 
Bude, feria sexta proxima post festum beati Martini episcopi et 
confessoris. Anno domini millesimo quingentesimo quarto. 



32 Doc,33' — ^« '505' 



(A tergo). Prudentibus ct circumspectis judici et juratis, cete- 

risque civibus ac toti communitati civitatis nostre Montisgrecensis, 

fidelibus nostris dilectis. 

Originale in cbarta. A tergo impressam est sigillum maius. In arcbiv. 
incl. Aecad. Scient. Slavor. merid. 

33. 

Anno 1505, 21. januarii. Zagrabiae. 

Coram communitate civitatis Marcus, vicarius remetensis, cum Jacobo 
Flicz de legato a Margaretha Mikcevac monasterio remetensi ascripto 

paciscitur. 

Nos Michael Oprasnich, Ivan senior, quondam judex, Valentek 
et Georgius sutor, cives et jurati civitatis montis Grecensis, arbitri 
et compositores inter venerabilem patrem Marcum, vicarium fra- 
trum Heremitarum in claustro beate Marie virginis in promontorio 
zagrabiensi degencium ab una, et inter Jacobum Nemecz, quondam 
judicem civitatis prefate montis Grecensis parte ab altera, unaniter 
electi, memorie commendamus, quod licet partes inter easdem mota 
quedam lis fuisset racione testamenti et debiti nobilis domine Mar- 
garethe, quondam consortis nobilis Balthasar de Mikchovecz, nos 
tamen earumdem parcium ex consensu et voluntate pro ipsorum 
ulteriori pace et tranquilitate, atque concordia factis in premissis 
arbitrando conclusimus et determinavimus firmiter observandum, 
quod dictus pater vicarius et fratres prefati monasterii prefato Jacobo 
Nemecz, suis debitis et expensis ad necessitates jam dicte domine 
Margarethe factis, duodecim florenos persolvere debeant quam cito 
dominium possessionis seu ville Marincz vocate in comitatu zagra- 
biensi habite, existentis, obtinuerint; ita tamen, quod ipse Jacobus 
Nemecz litteras et jura, que apud se habet, ad predictam possessi- 
onem pertinencia, eidem vicario seu fratribus predictis plenarie mox 
receptis presentibus, extradare teneatur, quibus mediantibus prefatus 
pater vicarius una cum fratribus suis in jam dicta possessione se 
tueri et muniri et eciam dictum Jacobum Nemecz ab omnibus im- 
petitoribus valeat defensare. Hoc eciam adjecto, quod si dictus pater 
vicarius et fratres prefati monasterii usque festum s. Michaelis proxime 
venturum, dominium predicte possessionis Marincz una cum suis 
pertinenciis obtinere non poterunt, extunc in dicto festo s. Michaelis 
prefato Jacobo Nemecz jura omnia eis tradita restituere debeant et 
ad solucionem duodecim florenorum minime teneantur. Presentium 
literarum nostrarum testimonio mediante, quas sigillis dicti patris 



i ac Michaelis Oprasnich et Ivan, seniomiD condam jutticiiin 
nostrc civitatis fecimus communin. Daium in civitate montis Grc- 
ccnsis in .lesto sancce Agnclis virginis et maniris. Anno salutis 
millesimo quingcnieaimo quinto 

Sumnia prlvileg. iDOnasler. Rciiielhensis, ul suprn. 



Anno ] SOS, 29. janaarii. Zagrabioe. 
Communitas civilalis teUalur Nicolaum Simnmwi^ praebcndarium Marhno 
Radlin civi agrum iuum haeredilarium / jlor. auri vendidisse. 

Nos Emericus Mykulych, lilius Demetrii , judex, Jacobus, 
Michael, Georgius, Michael, Petrus, Fabianus, Emericus et Georgius 
jurati et consiliarii ac universi civea civitatis Montisgrecensis. Memorie 
coramendamus lenore presencium signifjcantes quibus expedit uni- 
versis, quod discreius vir dominus Nicolaus Simonowycb preben- 
darius chori ecclesie ;tagrabiensia vitam adhuc suam temporalem 
duxisset, cxtunc ipse quasdam terras in Chirquisthe in territorio dicte 
civiiatis inter terras a sepiemtrionali parte honorabilis condam Mathie 
plebani de Kranisopolye et concivis nostri et ab orieniali plagis 
anliqua via communi iam quasi in silvam redacla ei a meridtonali 
via communalis, et ab occidenlali pariibus lerrc arrabiles Marltni 
Radlin, sitas, habitas et cxistenies, sex dietas lerre vel ulira in se 
contincnles, ipsum scilicet dominum Nicolaum jure hereditario con- 
cernenies, simul cum omnibus ipsius terre uiilitatibus, juribus, usibus, 
iniegritatibus et pertinenciis universis circumspecio viro predicto 
Martino sartori, Radlyn dicto, concivi nostro ac per eum heredibus 
suis universis pro quinque Horenis auri, ab eodem, uii nobis reiulii, 
prius plene levalis, habitis el receptis, vendidisset, tradidisset el 
iRscripsisset, immo vendidit, tradidit ei inscripsit coram nobis jure 
perpetuo et irrevocabiliter tenendas, possidendas, pariter ei habendas 
flc juxta condicioncm civitaiis prenolale ab antiquo privilegialiler 
approbaiam quocumque voluerit disponendas. In cuius rei mcmo- 
riam, firmitaienique perpeiuam presenies liiieras nostras priviiegiales 
sigillo nostro communi auihentico roboratas duximus concedendss. 
Datum fcria quarta proxima post festum conversionis sancti Pauli 
apostoli. Anno domini millcsimo quingentesimo quinto. 



Orlglnale 



1 lergo vcstigiun impressi sigilli. In Arcbiv. incl. 



Doc. j§. — An ijOj, 



35. 

\nno I5n5. l martii. Badae. 

"imniau^ Hwwariiu etc. rex intcrdicit, m a pofiulis et Jobaj^ianikus 
iioftuii zai^rih/ensi^ colUctae vel denarii fumales pro nej(otiis regmo debitis 

exi^antur. 

Nos Wladislaufl dei gracia rex Hungarie et Bobemie etc. 
Memnrie commendamus tenore presencium significantes quibus 
expedir aniversis, quod nos considerantes multum interesse princi- 
pihus catholicis ecclesias dei in suis bonis temporalibus non modo 
Tueri er manutenere, verum eas liberalitateque digna et quidem debita 
prosequi, quo ministri earum ex tali pia provisione aliqua dulcedine 
sumpta, animo alacriori cultui divino insistere et pro salute ipsos 
in remporaiibus juvancium sedulas ad altissimum preces efFundere 
possint. Sane igitur nos cum pro ea spe et devocione, qua erga 
beatissimum Stephanum regem et confessorem, in cuius glorioso 
nomine ecclesia zagrabiensis fundata et constructa existit, singulariter 
tenemur, tum eciam, quia ex declaracione simul et supplicacione 
capituli eiusdem ecclesie zagrabiensis Maiestati nostre propterea 
facta, intelligimus, qualiter ipsi et universi populi et jobagionalis 
condicionis homines ipsius capituli inter alias eorum libertates eidem 
capitulo a divis regibus Hungarie, nostris scilicet predecessoribus, 
concessas, ab antiquo semper et ad hec usque tempora, hacque 
libertate usi fuerint et gavisi: quod quando universitas nobilium 
regni nostri Sclavonie generaliter vel parcialiter pro aliquo eorum 
negocio apud nostram Maiestatem vel dicros nostros predecessores 
promovendo, ab incolis regni aliquas collectas vel denarios fumales 
exigi ordinasset, semper ipsi populi er jobagiones prefari capituli a 
solucione huiusmodi coUectarum vel denariorum tumalium in medium 
ipsorum rcgnicolarumsolvi dcbendorum, exempti tuerint et supportati. 
Ita nos quoquc, qui omncs regni nostri ecclesias, quarum veri 
patroni sumus, in carum juribus ct libertatibus renere er conservare 
renemur, prcscriptos colonos et jobagiones eiusdem capituli ecclesie 
zagrabiensis ab huiusmodi solucione prcscriprarum collectarum et 
denariorum dc rcgic nostrc libcralitatis atquc munificencie dono et 
gracia spcciali (lu\imus (lciuu) ct cx novo perpetuo eximendos 
et supportandos, iniino cxiiniinus et supportamus presencium per 
vigorcm. (.^uocirtn vohis tnU-lihus iiostris magniticis banis ac egregiis 
vicebanis coruiidcni, nn tion i oinitibus vcl vicecomitibus et judicibus 
nobilium diiti rr^ni ncf^tii SclnvDiiic prcscntibus et futuris, pre- 
sentes visuiis, iinrnni snir rnniissiinc coinmittimus et mandamus, 



Doc. j6. — .4fi. yoj. 



35 



Ut amodo deinceps nullo unquam lempori; contra huiusmodi iiostram 
graciosam exempcionem, siquidem et in quantum, ut premittiiur, 
pretatum capiiulum eadem ipsa libertate hactenus potitum est, a 
populis ei jobagionibus ipsius aliquas coUecias vel denarios fumales 
pru quDcunque negocio communitatis dicti regni nostri Sclavonie 
generaliier vel parcialiter rteri debendo, exigere, eosdetnque racione 
non solucionis huiusmodi in personis, rebusque ct bonii> ipsorum 
quibusvis impedire, turbare vel quovismodo dampniticare, impedi- 
rique vel dampniiicari facere presumatis, nee sitis ausi modo aliquali, 
gracie nosire sub obientu. Presentes vero, quassecreio sigillo nostro 
quo ut rex Hungarie utimur impendenti comiuuDiri fecimus. Posi 
earum lecturam, reddi aemper volumus et mandamus presentanti. 
Dalum Bude feria secunda proxima post dominicam Letare. Anno 
domini millesimo quingeniesimo quinto. Hegnoruni noslrorum Hun- 
garie etc. aoDO decimo quinto, Bohemie vero tricesimo quinto. 

In arcblv veo. tapit. lagrab. Ael. Cap aaC. fase 1 nr. 17. — Ludovii^us II. 
aano 1519 baoo exemptlonem i solutione eollecCarum et Tunialium den.iriorum, 
populjs capituti zagrab. dalam trauaumit et conltrmal. fati.-. 1. nr. 18. — Idem 
Ludovieas II. ann ISI9 vetal bomines capitall eogi ad soluticioem praestationum 
fumalium in inaadatij ad Pelrum Beryzlo banum Croalie dimtsso. Pasc I nr. 19 



Addo 1506, 30. martii. Bndae. 
Vladislaus Hungariae elc. rtx oinaihm nobilibus. kominibusque possfStio- 
ttitlis mandat, nc a civibus sai^rabirnsibut pro mcrce tributum porro exigant. 
Commissio proprii domlai regli. 

Wladislaus dei gracia re\ Hungarie et Bohemie etc. Universis 
et singutis nobilibus ei allerius cuiusvis atatus et condicionis pos- 
sessionatis hominibus, ubivis per regna noslra Hungarie, Sclavonie 
et Croflcie tributa habentibus, tenentibus seu exigeniibus, presenies 
vi.iuris, saluiem el graciam. Cum fideles nostri prudentes ei circum- 
specii iudex, iurati, ceterique cives et incole civitatis nosire Monlis- 
grecensis, antiqua libertaiis ipsorum prerogaliva requircnte, ab omni 
Iributaria solucione uhilibct per ambitum diclorum regnorum nos- 
trorum exempti sinC ct supporlati habeantur, velimusque eosdem et 
ipsorum queralibet ubique per ipsa regna nosira, parlesque eisdem 
et sacre corone subiectas, penes huiusmodi ipsorum libertaie omnino 
lutos esse, liberosque ci securos, fidelitati igitur vestre ei cuilibel 
vesirum harum scrie tirmirer precipientea mandamus, quatenus 
amodo prelacos iudiccm, cives, incolaa et mercatores dicte civitaiis 



36 Doc, 37. — An. 1505. 



nostre Montisgrecensis ad solucionem predictorum tributorum seu 
thcloneorum vestrorum contra formam premisse ipsorum libertatis et 
exempcionis artare et compellere aut eos vel ipsorum alterum prop- 
terea in personis, rebusque aut quibusvis bonis eorundem impedire, 
turbare vel quoquomodo dampnificare nusquam et nequaquam pre- 
summatis nec sitis ausi modo aliquali, quoniam alioquin commisimus 
et presentibus firmius mandamus fidelibus nostris banis vel vicebanis 
eorundem regnorum nostrorum Sclavonie et Croacie ac comitibus vel 
vicecomitibus et iudicibus nobilium quorumcumque commitatuum 
eorundem et pretacti regni nostri Hungarie, parciumque sibi subiec- 
tarum in quibus scilicet huius mandati nostri per quempiam ex vobis 
contrarium attentaretur, ut ipsi eosdem cives et incolas dicte civitatis 
nostre Montisgrecensis in huiusmodi eorum libertate ubique contra 
omnes eorum impetitores protegere, tuere et conservare modis 
omnibus debeant et teneantur, auctoritate nostra presentibus ipsis in 
hac parte concessa et lusticia mediante. Aliud non facturi. Presentibus 
perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude in dominica Quasi modo. 
Anno domini millesimo quingentesimo quinto. Regnorum nostrorum 
Hungarie etc. anno decimo quinto, Bohemie vero tricesimo quinto. 

Originale in meDQbrana. Vestigiam sigilli maioris apparet. In archiv. incl 
Accad. Scient. Slavor. merid. 

37. 

Anno 1505, 30. martii. Budae. 

A Vladislao Hungarie etc. rege communitas civitaiis montis Grecensis 

eiusque cives ift suburbio a proventibus mardurinalibus, omnibus taxis 

contributioneque extraordinaria solvendis liberantur, 

Commissio propria domini regis. 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. 
Memorie commendamus tenore presencium significantes quibus 
expedit universis. Quod pro parte et in personis fidelium nostrorum 
circumspectorum judicis et juratorum, ceterorumque civium et inha- 
bitatorum ac tocius communitatis civitatis nostre Montisgrecensis 
exhibite sunt nobis et presentate quedam littere serenissimi principis 
condam domini Mathie regis, felicis memorie predecessoris nostri, 
privilegialiter confecte, quibus mediantibus alias ipse certis bonis et 
racionabilibus ex causis, in litteris eisdem clarius expressis, ipsos cives 
et totam communitatem sed et incolas in suburbio eiusdem civitatis 
commorantes a solucione tam proventuum mardurinalium fisco 
rcgio provenire debencium quam eciam omnium taxarum et contri- 



Doc. ^y. — An. T^q^T. 



37 



buclonum extraordinariarum et Bliarum quarumvis soludonom in 
mcdium regnii:olarum regni nostri Sclavonie quandocumque fien- 
darum el iroponendarum sub certis clausulis et articulis litieris in 
eisdem clarius expressis ct speciticatis in pcrpetuum exemisse et 
supportasse dinoscitur, tenoris infrascripti. Supplicatum itaque exlitit 
Maicstati nostre pro partc eorundem civium et tocius communitatis 
diclc civiiatis nostre Montisgrccensis humiliter, ui easdem liiteras 
prefati condam domini Mathie regis cl omnia in eisdcm contcnta, 
ratas, gratas ei accepia habcntes litterisquc noslris privilegialibus 
inseri et inscribi facicndo pro cisdem civibus ac coia communitate 
dicte eivilalifl nostrc Montisgrecensis, ipsorumque heredibus et poste- 
riiatibuH universis innovando, perpetuo valituras confirmarc digna- 
remur. Quarumquidem lillerarum ipaius dicti condam Mathie regis 
tenor talis cst: (vide vol. II. Doc, 271. de anno 1472-) Nos igitur 
humilimis el devoiis supplicacionibus pro parie prefatorum judicis 
et juratorum, ceierorumque civium el inhabitatorum ac tocius com- 
muniiatis dictc civiialis nostre Moniisgrecensis sed et incolarum in 
suburbio eiusdem civitatis commorancium, nostrc, modo quo supra, 
porreciis Maiestali, regia benigniiate e>:audiiis ct clemenicr admissis, 
prescriptas liiieras condam domini Malhie regis privilegiales, non 
abrasas, non caDccIlatas, ncc in aliqua sui parte suspectas, sed omni 
prorsus vicio et suspicione carentes, preseniibus quoque litteris 
nostris similitcr privilegialibus de verbo ad verbum sine diminucione 
ct augmento aliquali inscrtas, quoad omncs earum coniinencias, 
ctausulas ut arliculos eatenus quatenus eedem riteet legitiime cxisiunl 
cmanaie, viribusqiic carum vcritas suffragaiur, ex quo eciam alioquin 
ipsi cives annuatim per se censum de medio ipsorum provenire 
debendum nobis, nostrisque successoribus regibus Hungarie persolvere 
habent, acceptumus, approbamus et ratiiicamus et nichilominus easdem 
et omnia in cisdcro contenia pro diclia civibus ei inhabitatoribua 
ac toia communitate dicte civitatis nostre Monlisgrecensis sed et 
incolis in suburbio eiusdero civiialis commorantibus, ipaorumque he- 
redibus et posteritalibus universis in perpeluuro valiluras confirmamus 
presentis scripii nostri patrocinio mediante. In cuius rei memoriam, 
firmiiatemque perpeiuam presenies litteras nostras secrcto sigillo 
nosiro, quo ui rex Hungarie utimur, impendenti communilas cisdcm 
civibus ct incolis dicle civiiatis duximus conccdcndas. Datum Bude 
in dominica IJuasi modo. Anno domini millesimo quiDgenlcsimo 
quinio. Rcgnorum nosirorum Hungaric etc. anno deciroo quinto, 
Bohcmic vero tricesimo quinto. 

Originale Id nieinbrant 2oaa sericea rabri, vioUcei «I fl.ivi colorls appi^ndet 
ftbique sigillo. 1d archiv. Itb. reg. clv. zagrabiensis. 



38 Doc. jS. jp. — An, 1505. 



38. 

Aono 1505, 30. martii. Budae. 

Vladislaus Hungariae ttc, rex^ cives civiiatis montis Grecensis a descensu 

banali liberat. 

Commissio propria domini rejj^is. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie, Bohemie etc. Fidelibus 
nostris magnificis Andree Both de Bayna et Francisco Balassa de 
Gyarmath regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie et Sclavonie banis 
vel eorum vicebanis, presentibus et futuris, salutem et graciam. 
Quia nos fideles nostros prudentes et circumspectos judicem et 
juratos, ceterosque cives et inhabitatores, totamque communitatem 
civitatis nostre montis Grecensis in nostram regiam recepimus pro- 
teccionem et tutelam specialem, volumusque eosdem ab impeticione 
vestra salvos et illesos preservare, fidelitati igitur vestre harum serie 
firmiter precipimus et mandamus, quatenus dum et quandocumque 
vobis vel alteri vestrum in illa civitate nostra descensum facere 
contingerit, nuUus omnino vestrum eosdem aliquibus injuriis et 
dampnis afficere aut contra libertates eorum quoquomodo attentare 
audeat, sed in propriis pecuniis et expensis vestris istic quoad volu- 
eritis residere et morari, ac ipsos tanquam sub speciali proteccione 
nostra existentes, in omnibus eorum libertatibus quietos et pacificos 
conservare debeatis et teneamini. Aliud non facturi. Presentibus 
perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude in dominica Quasi modo 
Anno domini millesimo quingentesimo quinto. 

Originale in cbarta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
inclit. Accad. Scient. Slavor. merid. 



39. 

Anno 1505, 30. martii. Bndae. 

Vladislaus Hungariae etc. rex, communitati civitatis montis Grecensis ad 
restaurationem munitionis civitatis ex regia tricesima 100 flor, auri quo- 

tannis solvendos assignat, 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie, Bohemie etc. Fidelibus 
nostris magnificis Stephano de Thelegd, moderno, futurisque the- 
saurariis nostris, item egregiis trecesimatoribus seu vectigalium 
sacre corone exactoribus; Zagrabie constitutis et constituendis, pre- 
sencium noticiam habituris, salutem et graciam. Quia nos, tum com- 



Doc, 4.0. — An, 1505. . 39 



pacientes paupertati et inopie fidelium nostrorum circumspectorum 

judicis et juratorum, ceterorumque civium et inhabitatorum civitatis 

nostre montis Grecensis, in quam scilicet ipsi superioribus annis in 

extraneis et alienis manibus existentes, devenisse dinoscuntur; tum 

vero quia ipsi cives murum eiusdem civitatis nostre propter vetus- 

tatem fere ubique collapsum in ruinis et aliis necessariis munici- 

onibus de nostra commissione reformare et restaurare habent; ob 

hoc nos eisdem civibus nostris in corpore scilicet eiusdem civitatis 

nostre commorantibus centum florenos auri de rebus scilicet et bonis 

eorum mercimonialibus in sortem videlicet tricesime nostre ab eisdem 

Maiestati nostre provenire debendos quotannis, durante nostro bene- 

placito, duximus remittendos et relaxandos, remittimusque et rela- 

xamus per presentes. Ideo fidelitati vestre harum serie firmiter 

precipimus (et precipiendo mandamus) quatenus eisdem civibus et 

inhabitatoribus dicte civitatis nostre huiusmodi centum florenos 

singulis, ut premittitur, (annis nobis provenire debendos), de nostro 

beneplacito de rebus et mercibus eorum ex ipsa tricesima nostra 

remittere et relaxare, remittique et relaxari facere debeatis, (nec 

eos ad) exaccionem huiusmodi summe tempus infra prescriptum 

artare et compellere aut racione non solucionis huiusmodi turbare 

et impedire quovis modo audeatis neque sitis ausi modo aliquali. 

Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude in dominica 

Quasi modo. Anno domini millesimo quingentesimo quinto. Reg- 

norum nostrorum anno Hungarie etc. decimo quinto, Bohemie vero 

trecesimo quinto. 

Originale in charta, lacerum. In margine inferiori impressum est sigillum. 
In archiv. lib. reg. civ. zagrabiensis. 

40. 

Anno 1505, l.aprilis. Casmae. 

Lucas cpisc. zagrab. pro missa quotidiana in honorem s. regis Stephani 
„ Os Jusii^y quae jam dudum intermissa est^ in perpetuum fcuienda^ de- 

cimas quasdam episcopales assignaU 

Nos Lucas miseracione divina et apostolice sedis gracia epis- 
copus ecclesie zagrabiensis etc. ad perpetuam rei memoriam. Divinis 
preceptis, apostolicisque incitamur monitis, ut pro ecclesiarum statu 
et decore, cultusque divini in eis jugi exhibicione impigro vigilemus 
affectu, ne, si occasione nostra dum minus soUicite his que dei 
sunt, intenderimus, reprehensioni obnoxium aliquid potissimum in 
mysteriis salutis gregis dominici evenire contingat, culpam desidie 



40 Doc, /fo. — An, 1505, 



coram deo vivo pena condigna luamus. Cum itaque in dicta ecclesia 
nostra zagrabiensi a bone memorie predecessoribus nostris missam 
quandam in laudem gloriamque et honorem sanctissimi regis Ste- 
phani, cujus meritis et favore speciali cathedram hanc episcopalem, 
quam nunc nutu divino obtinemus, feliciter conscendere, officiumque 
pastorale laudabiliter exsequi ac tandem beatitudinis eterne parti- 
cipes effici meruerant, singulo quoque die cum cantu, ut debita 
servitus vero et pientissimo patrono a bonis clientulis exhiberetur, 
ex proventibus mense episcopalis precise institutam, servatamque 
fuisse a tempore cuius memoria hominum non est, fide certissima 
et notoria cognovissemus. Nolentes sanctas, salubres et legittimas 
predecessorum nostrorum ordinaciones, quantum in nobis est, ali- 
quatenus supprimere, aut eciam quoquomodo diminuere, quin pocius 
ope nitimur neglecta hactenus corrigere, diminuta redintegrare, 
necessaria de novo edificare, cultum divinum alimonia ministrorum 
minus sufficienter fundatum, donis melioribus, quum accionis pie 
optima mensura sit immensitas, firmare et augmentare, antecessorum 
siquidem salutaria instituta non servare, nil aliud est, ut canonica 
certatur auctoritas, quam sibi ipsi iniurie facere. Quid enim aspe- 
rius, bonisque sacerdotum moribus magis inimicum inveniri potest, 
quam niti quempiam quantacumque racionis excusacione, que bene 
et laudabiliter inducta servataque fuerant, ex libito rescindere exem- 
ploque alios docere sua quandoque instituta dissolvere posse, pre- 
dictam missam divi regis Stephani, sic ut premittitur, in ecclesia 
nostra zagrabiensi a predecessoribus nostris ex redditibus mense 
episcopalis servari et celebrari solitam, approbamus, roboramus et 
ratificamus, instituimusque et ordinamus, si necesse est, eciam de 
novo perpetuis semper futuris temporibus duraturam. Et quoniam 
sede vacante ob alimonie sustentacionisque ministrorum defectum, 
maxime temporibus disturbiorum, cum prefata ecclesia nostra per 
manus laicas pluribus annis potencialiter tenta et possessa fuit, 
dictam missam didicimus certitudinaliter frequentissime interceptam 
omissamque fuisse ; volentes tam pio et salutari instituto commodius 
ac utilius, ut fieri potest, consulere, caventes ne in posterum aliqua 
occasione oblata itidem fieri contingat, onus supportacionis eiusdem 
fratribus nostris, capitulo ecclesie ndstre zagrabiensis, perpetue du- 
raturum injunximus et injecimus, nos, successoresque nostros ab 
huiusmodi cura relevantes, quibus eciam, ne ministri per eos pro 
tempore constituti necessaria sustentacione et alimonia fraudati 
opus hoc salutiferum, quod absque temporalibus diu vivere nequit, 
destituere et omittere, ut jam frequentissime contigisse certo in- 



Doc. 4.1. — A>t 150$. 



41 



tellcximus, compellanlur, dccimas nostras In pertinenciis utriusque 
Gradetz et Pctrinya, possessionum sciltcet dictorum fratrum nos- 
trorum ct capituli rn comitatu zagrabieiisl cxistcnclum, tum in 
pecuniis, tum eciam in specie exigi solrtas, (dempta semper quarta 
Prepositi maioris annocate ecclesie nostre zagrabiensis). cxinde sibi 
provenire debencium in perpctuum donavimus, dedimus et coniu- 
timus, immo donamus, damus et conferimus presencium jure per- 
petuo et irrevocabiliter lenendas, possidendas pariter et liabendas. 
Ut Butem hec salutaris nostra ordinacio immota, inconcussa et illi- 
bata perpetuo maoeat per deum vivum, terribileque eius judicium 
omnes successorcs nosiros, qui et ipsi cx lioc seculo mcruerint se 
transituros, rogamus, obsecramus et obtestamur, alioquiu sanctos 
dei omncs, precipue divum regem Stephanum, quicumque temerator 
et contcmptor in hoc exsiiterit, sibi in presenti et lutura viia sentiat 
contrarios, In cuius rei memoriam, tirmitatemque perpeiuam, presentes 
Utteras nostras privilegiales pendentis et autentici sigilli uostri ponti- 
ficalis impensione roboratas duximus concedendas. Datum iu arce 
nostra Chasmensi prima die aprilis. Anno incarnacionis dominice 
millesimo quingcniesimo quinto. 

R cuiievo Iransumpto capiluli lagrabicDSis. lu arcbiv. Idc]. AccAd, Scient. 



41. 

Annn 150S, 8. aprilis. 'CagraMat;. 
Ciipilulum ecil. zaxrab. <mut fier/xtui el tjutilUiiaiu sncrijidi in honorcm 
i. regit Stephani in ecdesin calhedrali insUluendi suseifiit. 
Capitulum cccleste zagrabiensis ad futuram rci mcmoriam. 
Canonica docet auctorita.i, eos donum sumpmi muneris, immarcis- 
cibilisque gloric coronam a deo immonali haud dubie assecuturoa, 
qui suis presidibus honcsia quequc et poiissimum in laudem, de- 
coremque domus dei redundancia svadcntibus alacri animo, prooaque 
voluntate obsecundare et obiemperare contendunt. Hinc csi, quod 
cum reverendissimus dominus Lucas, dei ct aposlolice scdis gracia 
cpiscopus diclc ecclesie zagrabiensis, dominus et prelatus noster 
graciosissimus cx debito officii sui pastorali», his quc dei sunt so- 
lerter, quantum sibi e\ alto permiltitur, intendens, missam quondam 
u felici rccordacionis predecessoribus suis in laudem el gloriam- 
sanctissrmi regis Sicphani in dicta ccclcsia sua kathcdrali inslitutam, 
observaiamquc, ob teniporum lamen variciateni, sedisque episcopalis 
a manu layca diuturnam detencionem (propier; ulimonie sustenia 



^ 



42 Doc, 4f.i, — An. 1505, 



cionisque ministrorum defectum hactenus non satis commode con- 
tinuatam, iuxta placitum divinum, sueqjie intencionis effectum per- 
petuare et donis melioribus pro necessitate victus ministrorum fundare, 
onusque supportacionis eiusdem, ut immota semper inviolataque 
perpetuis futuris temporibus duraret, nobis injungere cupiens, litteras 
quasdam suas privilegiales, privilegialiter et autentice supcr hoc 
emanatas nobis exhibuisset, monens nos salubriter et exhortans, ut 
onus supportacionis ipsius misse vel hoc ipso, quod accionis pie 
pietatis ipsa premium esset subire, assumereque in nos successo- 
resque nostros deberemus, litterasque nostras obligatorias superinde 
pro cautela futura sub sigillo nostro capitulari majori et autentico 
litteris suis privilegialibus de verbo ad verbura insertis, eidem con- 
cederemus. Quarum tenor ut sequitur talis est: (vide Doc. 40 de 
anno 1505. 1. aprilis). Nos itaque, non tamen spe commodi cuiuspiam 
aut lucri temporalis, quam vi salutaris et debite obediencie, que 
precipua omnis boni observatrix et quasi custos quidam omnium 

extitit, ipsi nostro sedulo per nos exhibendi cultus 

divini majori in dicta ecclesia incremento ad hoc vel imprimis in- 
ducti, communi consensu parique et unanimi voluntate, matura et 
diligenti deliberacione premissa, onus supportacionis ipsius misse 
sanctissimi regis Stephani iuxta formam et tenorem litterarum pri- 
vilegialium reverendissimi domini nostri ad verbum hic insertarum, 
in nos, successoresque nostros suscepimus et acceptavimus, suscipi- 
musque et acceptamus perpetuis semper futuris temporibus debita 
cum celebritate ferentes et exequentes, his condicionibus adjectis: 
ut quolibet die quatuor ex fratribus nostris per se vel substitutos, 
quinto ipsam missam cum tribus coUectis, vidclicet de sancto rege 
Stephano in medio cum collecta, que dicitur pro salute vivorum et 
mortuorum, videlicet : Deus, qui vivorum dominaris simul et mortu- 
orum etc. concludendo cum coUecta de sancto Luca evsrangelista, 
celebrando, decantare teneantur. Custode ipsius ecclesie pro tempore 
constituto panem et vinum ac luminaria ad pium hoc opus, ut 
hactenus quoque observatum est, sufficienter administrandi et nichi- 
lominus sedulo et diligenter attendendi, ne cuiuspiam indiligencia 
opus hoc salutiferum aut in se quoquomodo negligatur aut in 
sollempnitate requisita diminuatur. Quod si incuria cuiuspiam missam 
ipsam intercipi contingat, is ad relacionem custodis in proxima 
divisione duobus et triginta solidis, omni excepcione remota, sine 
dilacione privetur et nichilominus per se vel subrogatum ipsam 
missam, eo absente, custos per se aut per substitutum postridie, 
legendo tantum, peragi omnino debeat et teneatur. Eo vero presente 



Doc. 4.2, — An, 1505, 43 



sed contumaciter aut alia quacumque occasione invento, id facere 
renuente, idem custos per se vel alium officium ipsum omnino 
absolvat, in proxima tamen divisione contumax sic manifestus ad 
insinuacionem similiter ipsius custodis, uno floreno irremisse mulcte- 
tur. Qui vero in cantu ipsius misse defuerit, decem solidis, ad 
relacionem custodis, nulla occasione in hoc sibi sufTragente, in 
proxima similiter divisione privetur. Has autem privacionum penas, 
custodi (pro) tempore constituto, ob sollicitudinem, quam in perac- 
cione ipsius misse pre cetcris habere tenebitur, cum racio canonis 
dictat: Eum, qui sentit onus, sentire debere et commodum, in totum 
cedere volumus, hac tamen condicione, ut defectus omnes qui- 
cumque venerint, supplere per se vel per alium teneatur. Et quo- 
niam natura humana novas semper deproperans edere formas, lites 
novas quotidie invenire conatur, volentes disscnsioni future inter 
nos et successores nostros forte emergenti salubriter occurrere, 
nolumus in decimis ipsis pro sustentacione et alimonia ministrorum 
predicte misse deputatis, dupplarios ipsos plus iuris quam simplicem 
quemque canonicum ullo unquam tempore habere, aut eciam ha- 
bituros se quoquomodo attentare. Ad que omnia ct singula, sic ut 
premissum cst, firmiter et inconcusse observanda, nos, successoresque 
nostros, vigoris testimonio harum litterarum nostrarum mediante 
astrinximus et obligavimus, astringimusque et obligamus. In cuius 
rei memoriam, firmitatemque perpetuam, presentes litteras nostras 
privilegiales pendentis et autentici sigilli nostri impressione robo- 
ratas duximus concedendas. Datum octava die mensis aprilis, anno 
domini millesimo quingentesimo quinto. 

E coaevo transumpto. In archiv inclit. Accad. Scietn. Slavor. merid. 

42. 

Anno 1505, 17. julii. Zagrabiae. 
Andreas artium et decretorum Dr. parochis: Sisciensi et Peidenicensi 
mandat, ut nonnullos possessionatos homines districtus Sisciensis propter 
/egata, collegio Praebendariorum denegata, in jus vocent. 

Andreas arcium, decretorum et sacre theologie doctor, archi- 
diaconus de Bexin, canonicus et vicarius ecclesie zagrabiensis. 
Dileccionibus vestris in virtute salutaris obediencie et sub excommu- 
nicacionis pena harum scrie committimus firmissime, quatenus habitis 
presentibus providos viros: Demetrium woyewodam, Martinum 
Baltharych de Zela, Petrum Czwetnych, Valentinum Gerdynych, 
Gregorium Pawokowych, Demetrium Gerdynych, Andream Hobetych, 



44 ^^^. 43' — ^«- ^505- 



Martinum similiter Hobetych, Stephanum Balthorych, Seeb Gurkonem 
Arsych welyky, Nicolaum Pawokowych, Paulum Waychekowych, 
Gurkonem Sikekowych et Clementem privignum Kwczias de Dwsycza, 
Petrum Kelowych de Wyrywth et Blasekonem de Zthwpen per- 
sonaliter accedatis, ipsosque ad instanciam honorabilium dominorum 
decani et aliorum prebendariorum chori ecclesie zagrabiensis racione 
fideiussorie caucionis eisdem dominis prebendariis pro Paulo Kwnych 
de Dwsycza facte, compromisse et non observate, ad nonum diem 
a die execucionis presencium immediate computando nostram pe- 
remptorie citare debeatis presenciam, racionem super inde reddituros 
et juris equitatem recepturos ; quos novem dies ipsis et eorum 
cuilibet pro primo, secundo, tercio, peremptorioque et ultimo termino 
monicione canonica prehabita assignantes, prefigatis, et tandem 
execucionis vestre seriem cum nominibus citatorum, terminoque 
assignato nobis fideliter et conscienciose rescribatis, presentes in 
specie remittendo. Datum Zagrabie in festo beatorum Andree et 
Benedicti martirum. Anno domini millesimo quingentesimo quinto. 

(A tergo) : Discretis dominis N. de Zizek, et N. de Peschenycza 
ecclesiarum plebanis, nobis in Christo sincere dilectis. Citacio pe- 
remptoria. 

(ibidem): 1505. Ego Gregorius plebanus in Zythech executus 
sum hoc mandatum in festo beate Margarethe virginis ct martiris 
juxta vim et continenciam huius mandati egregie Dominacionis vestre. 

Feria tertia post festum Anne. Judex expiratis terminis et 
feriis messis in jure observare solitis, in contumaciam intrascriptorum 
attractorum ad requisicionem actoris in causa decrevit ad partes 
processum ad ulteriora. — Matheus notarius. 

Originale in charta. A tergo impressum est sigillum. In archiv. hon. colleg. 
Praebendar. 

43. 

Anno 1505, 15. augusti. Badae. 
Vladislaus Hungariae eic. rex^ Andreae Hening de Susedgrad nobili inter- 
dicit^ ne a mercatoribus civitatis zagrab. tributum pro merce exigat. 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidel^ 
nostro egregio Andree Hennyng de Zomzedwara, salutem et graciam. 
Sepenumero iam tibi per litteras colnmisimus, ut fideles nostros 
cives et inhabitatores civitatis nostre Montisgrecensis contra eorum 
antiquas libertates et jura, tum exactione tributi seu thelonii in locis 



Doe.. 



An. iSoy- 



45 



iributorum luorum molcstare et impedire non auderes. Nunc rursus 
gravissime cunira te iidcm cives nostri nohis comjueruntur, qualitcr 
tu adhuc ipsos contra dictam eorum lihertatem aiquc contra tot 
litteras el mandaia nostra per exactionem iributi vcxare non de. 
aisieres, et non solum ipsos ad solvendum tibi tributum cogcre non 
cessares, sed tnaioribus eciam vexacionibus ipsos allicere cepisses, 
proui nuperrimc ab alicro ipsorum civium unum pondus olei Ho- 
renorum duodecim, ab alio rursus pisces maritimos florcnos XVll 
valentes, el ab uno ilerum viginti scx boves violenier aulferi Jecisses, 
que omnia io luum usum convertisses, vel alias, quo tue placuisset 
voluntati, fecisses, neque ipsis restituere curares, eciam mandata 
nostra non abservans in grave damnum et preiudicium atque 
destruccionem et desolacionem prefate civitaiis noslre el consequenier 
eorundem civium nostrorum. Unde nos accepta prelaiorum civium 
nostrorum humillima et lamentabili supplicacione per eosdera nobis 
propttrea porrecta, nolentes iam ullcrius tanlam oppressionem ipsorum 
pati, mandamus tidelitali tue harum senc striciissime, aliud liabere 
notenles, quaienus statim visis prcsentibus, anie omnia premissas 
res et bona prefarorum civium nostrorum per le ac luos, ut pre- 
missum eat, minus iuste ct indebite ablatas et recepta, eisdem civibuB 
noslris ad plenum resiiiuere et ipsos superinde modis omnibus con- 
tentos reddere debeas et tenearis, deincepsque eosdem contra dicias 
eorum libertaics et privilegia ad solucionera alicuius iributi seu 
tbelonii in locis ipsorum tributorum tuorum nequaquam artare ct 
compellere, artarique el compelH facere audeas. Quoniam alioquiji 
ccnus sis, quod ipsis civibus nosiris annuemus, ut se conira lc in 
huiusmodi ipsorum libertaiibus detendere et protegere possint. Aliud 
igilur nuMa racione lacerc presumas. Presenlibus perlectis, cxhibcnti 
rcstituiis. Datum Bude in festo assumpcionis bcalissirae Marie vir- 
ginis, Anno doraini millesimo quingentesimo quinio. 

Originale in chsrtj, in margine iaferlori iaipri.'siuin est jigillum. In archiv. 
incUl. Accad, Scienl Slavor, inend. 



44. 

Anno IS05, I. seplembris. Zagrablae. 
Cafiifulam tat. ta^rab. munut fierfeliMe et ^uati.Hanae 
xliltiendne, pi 



regit Steph-jr 



n honorem 
r praeien- 



ne assignata, i 

Pro missa b, regis Siephani, patroni huius alme ecclesie, sin- 
gulis diebus cantando conlinuanda super magno altari, siatim finita 
primn (hora), cum cisdcm prebendariis convcntio facta esi in feslo 



^ 



46 Doc. 4.5. — An, 1505, 



b. Egidii abbatis pro florenis quinquaginta usque revolucionem anni 

integri, in duobus termniis solvendis; pro qua missa memoratus 

dominus reverendissimus, dominus Lucas, prelatus noster gracio- 

sissimus, dedit decimas utriusque Gradecz cum pertinenciis et Petryne 

similiter cum pertinenciis, excepta quarta, que debetur preposito 

maiori huius ecclesie in prescriptis locis; quam missam ceperunt 

continuare prebendarii die prescripto. 

Originale io charta. In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. Capit. ant. fasc. 
101. nr. 10. 

45. 

Anno 1505, 20. octobris. Zagrabiae. 
Coratn magistratu civitatis montis Grecensis Joannes Sinek et Helena 

V 

Skriljak post mortem Michaelis Malec duas particulas vineales quatuor 

et dimidio flor, Petro Iliiki vendunt. 

Nos Emericus Mykwlyth, filius Demetrii, judex, Michael, Thomas, 
Valentinus, Petrus, Michael, Ambrosius, Stephanus et alter Stephanus 
jurati, consiliarii et universi cives civitatis Montisgrecensis. Memorie 
commendamus tenore presencium significantes quibus expedit uni- 
versis, quod vir providus Iwran sutor Zynek dictus et mulier Elena 
vocata, relicta condam Mathei Skrylak cognominati, de suburbio 
seu vico sutorum, concives nostri, executores vero seu commissarii 
testamenti verbalis condam Michaelis litterati, filii Malecz, similiter 
de vico sutorum ad nostram personaliter venientes presenciam con- 
fessi sunt in hunc modum : ut ipsi quasdam duas particulas vineales 
desertas, iam in unam vineam redactas, m territorio nostro seu 
civitatis prefate ab oriente inter viam communem a parte vero 
meridionali ortus et vinea prefate Elene muiieris, ab occidentali 
et septemtrionali ex utraque parte vinee Petri Bankowych dicti 
de Pobresya habitas et existentes, ipsum scilicet condam Malecz 
sutorem partim a condam cognominato Kokot, empcionis titulo lite- 
ratorie concernentem, ipsumque condam Michaeiem litteratum, post 
mortem prefati Malecz, patris sui, jure successorio et hereditario 
concernentem, simul cum omnibus eiusdem totalis vinee jam, ut 
premittitur, in unum redacte utilitatibus, juribus, usibus, integritatibus 
et pertinenciis universis, viro similiter provido Petro Ilychky dicto, 
ac per eum suis heredibus pro quatuor cum medio florenis per 
eundem Petrum Ilychky, prout ipsi executores nobis retulerunt, jam 
plenc datis et persolutis, per eosdem executores juxta commissionem 
prefati testatoris pro anima sua et ad alia pia opera videlicet ad 



Doc, 4.6, — An. 1505, 47 



tecturam sancte Margarethe plenarie extradedissent, immo dederunt, 

contulerunt et vendiderunt coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter 

tenendam, possidendam pariter et habendam ac juxta condicionem 

civitatis prenotate ab antiquo privilegialiter approbatam, quocumque 

voluerit disponendam. In cuius rei memoriam atque testimonium, 

firmitatemque perpetuam presentes sigillo nostro communi roboratas 

duximus concedendas. Datum feria secunda in profesto undecim 

millia virginum. Anno domini millesimo quingentesimo quinto. 

Originale in membrana. A tergo impressum est sigillum communis. In arcb. 
lib. reg. civ. zagrab. 

46. 

Anno 1505, 12. novemhris. Budae. 

Vladislaus Hungarie etc. rex Ferdinando de Frangepanibus comiti et 
Beatriciy quae morte Joannis Corvini est viduata^ mandat^ ut erepta pro 
portorio spolia mercatcribus zagrabiensibus reddant^ neve a civibus tributum 

pro merce exigant. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris magnifico Ferdinando comiti de Frangepanibus ac illustri et 
generose domine Beatrice, relicte condam Johannis Coruini ducis 
etc. sorori eiusdem, salutem et graciam. Exponitur Maiestati nostre 
in personis fidelium nostrorum circumspectorum judicis et juratorum 
civium et tocius communitatis civitatis nostre montis Grecensis gravi 
cum querela, quod licet nos his superioribus diebus, vobis per alias 
nostras mandaverimus, ut vos illa animalia eorundem exponencium 
per te Ferdinande de campo ipsorum violenter abacta, sed et alia 
quoque spolia istic per te commissa, eisdem exponentibus reddere 
et restituere deberetis; tamen vos, nescitur quibus respectibus, ra- 
cionem huiusmodi mandatorum nostrorum non habentes, premissa 
eisdem exponentibus restituere nolluissetis, prout nolletis eciam de 
presenti ; et preter hoc vos domina Beatrix contra jura et libertates 
ipsorum exponencium, ipsos exponentes, mortuo scilicet iam ipso 
condam duce, domino et marito vestro, in bonis vestris ad tri- 
butariam solucionem artare et compellere cepissetis, per hocque 
ipsos exponentes in dies graviter molestaretis et dampnificaretis 
in eorum gravem iniuriam et damnum manifestum. Quare sup- 
plicare curarunt nobis iidem cives nostri, quo ipsis superinde de 
opportuno providere dignaremur remedio; sciatis autem, nos cives 
nostros huiusmodi animalibus et spoliis eorum destitui per vos 
nullo modo velle, itaque fidelitati vestre rursus et ex superabundanti 



48 Doc. ^7, 4.8, — An, 1505 



harum serie firmissime mandamus, ut acceptis presentibus, prefatos 

cives nostros ad solucionem ipsius tributi de cetero artare et com- 

pellere nulla racione presumatis, prescriptaque animalia et spolia 

eisdem sine omni renittencia et difficultate aliquali reddere et 

restituere, ac de dampnis eisdem inferendis et iniuriis quoque 

irrogandis penitus desistere et supersedere debeatis, nam alioquin 

pati tandem non poterimus, quin eisdem civibus nostris superinde 

de condigna satisfaccione non providebimus. Secus igitur nulla 

racione facturi. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum 

Bude feria quarta proxima post festum beati Martini episcopi et 

confessoris. Anno domini miilesimo quingentesimo quinto. 

Relacio magistri Petri Beryzlo prepositi, 
secretarii regie Maiestatis. 
Originale in charta. In margine inferiori impressum est stgillnm. In collect- 
dom. E. Lasovsky. 

47. 

Anno 1505, 22. novembris. Casmae. 

Lucas episc, zagrab, Antomum de Medjurecje canonicum zagrab, ad pro- 
ventus canonicales de integro percipiendos reducit, 

Venerabiles domini, fratres nostri charissimi. Licet fraternitatibus 

vestris pridem scripseramus, quod magistrum Anthoniura de Megw- 

rechye concanonicum et fratrem vestrum e medio vestri exclusissetis 

et omnes proventus ipsius in sacristia conservassetis ; tamen infirmitati 

sue compacientes committimus vobis, ut eundem vestri in medium 

admittatis et omnes proventus ipsi provenientes deinceps reddatis. 

Ex arce nostra chasmensi sabbato in festo beate Cecilie virginis et 

martiris. 1505. 

Lucas episcopus 

ecclesie zagrabiensis. 

(A tergo). Venerabilibus dominis capitulo ecclesie nostre zagra- 

biensis, fratribus nostris charissimis. 

Originale in cbarta, a tergo sigillum. In arcbiv. ven. Capit. zagrab. Act. 
Cap. ant. fasc. 91. nr. 46. 

48. 

Anno 1505. In Kristalovec. 

Stephanus Brodarid a Luca episc. zagrab. pressus^ auxiltum ab Alberto 

de Kasu praeposito maiore zagrabiensi flagitat. 

Stephanus Brodaricius scribit Alberto Praeposito majori, ca- 
nonico zagrabiensi ex Cristalovecz : >In hoc meo acerbissimo negotio 
et causa, postquam nuper nil apud episcopum zagrabiensem poteram 



Dof. ^. — An. rso6. 



49 



btinuisie, profecius fueram Zagrabiam, uhi sollicitavi omnes do- 
minos meos de capltulo, ubi vidi rem desperaiam, nemo erat quem 
adirem qui pro me domino supplicaret, praetcr magnificum dominum 
Balthasaretn de Baiihyan ; veni igitur ad eum, ct vestram Domi- 
nationem etiam deprecor patronus sit mibi apud episcopum zagra- 
biensem, juro nunquam me negalurum hanc pecuniam, sl apud 
me tuisset, quin potius adhuc in lialia cum ea studerem, siquidem 
votuntas episcopi zagrabiensis ca fuit, si quid Dominatio vestra 



in me concepit odii 
vestram Dominationt 
adhuc eiiam per i 
quem sint illi 300 1 
nece»sitate.< 



litteris ilJius boni viri, iilud deponat, nil in 
commisi, prodibit semel veritas, coguoscelur 
scopum zagrabiensetn quis habeat ei apud 
ei. Veslra Dominatio non me deserat in hac 



Marcelovid. Regesta, ut sBpra 



Anoo 1506, 1. marlii. Lasmae, 
Lufas episc. tagrab. Pttrum cammcum lectarem cafiituli ea^rab. fxccuforem 
tatamenti canonici Pauti SisdcHsis, lectoralu et canonicatu firivat, quia 
legata sibi sumpsit. 

Lucas dei et apostolice sedis gracia episcopus ecclesie zagra- 
bienaia etc. Ad futuram rei meraoriam. Sacris canonum institutis 
cauium case invenitur, culpas inferiorum ad nihil magis quam ad 
nimiam rectorum, superiorumque benignitaiis mansveiudinem sive 
indulgencian; referendas esse, qui dum austeriorem morbis in- 
valescentibus dissimulant adhibere mcdelam el regendi franguni 
auctorilatcm el perniciosam sepe inter ovium gregcs pestem sevire 
permittunt. Hinc est, quod quum intcr varia muliimodaque scclesla 
facinora, que de Stepbano, dicte ecclesie nostre zagrabiensis leclore 
et canonico, non sine magno animi nostri dolorc et displicencia, 
rumore communi deferente, paucis ante dicbus in publicum exierant, 
crimen quoque sacrilege oblacionum defunctorum quorumdam 



si usurpacionis, precipue honorabilis 
dicle ecclesic zagrabiensis, cuius exe- 
lios depuiatus luerai, ad nos pcrlatum 
liis fcrc omnibus sceleribus abhomi- 
sacerdotibus dei e\istit, non po- 
luimus adduci, quia iu:ila vcrbum duminicum ad revidendum et 
examinandum, si id opere compleveril, descendissemus, Convocatis 
ilaque fratribus nostris, ulriusque capituli nosiri ecclesiarum scilicei 



detencionis, ac lunive sibi 
condam Pauli Zyzek canon: 
cutor lestamentarius inter al 
fuisaet; quod ncphas, quoniam 
nabilius ei lurpius maitime 



M 



50 Doc. -/p. — An, 1506. 

zagrabiensis et chasmensis, puta venerabilibus dominis: Alberto 
preposito maiori, Nicolao dubycensi, Johanne camarcensi, altero 
Johanne goricensi, Andrea Kemlek, utriusque juris doctore, Nicolao 
Vaska, Andrea similiter doctore Bexin, archidiaconis; Michaele cu- 
stode, Anthonio de Megwrechye, Johanne de Chasma, canonicis dicte 
ecclesie nostre zagrabiensis ; item venerabilibus dominis, Laurencio 
lectore, Matheo custode, Michaele de Crisio et Georgio alias suc- 
centore, canonicis dicte ecclesie nostre chasmensis, dictoque Stephano 
lectore ad hoc rite et legitime vocato, pro tribunali sedentes et 
causam ipsam cura diligenti et accurata examinantes, ex tenore 
testamenti dicti Pauli Zyzek, manu scilicet annotati Stephani lectoris 
propria conscripti, aliisque instrumentis et munimentis, ac propria 
eiusdem confessione, presentibus ibidem notariis et tabellionibus 
vocatis ad hoc rogatisque et requisitis reperimus, vidimus et certi- 
tudinaliter unacum dictis fratribus nostris cognovimus, dictum 
Stephanum lectorem quadringentos supra sex et viginti florenos de 
pecuniis predicti Pauli Zyzek defuncti furto et sacrilegialiter sibi 
ipsi recepisse et usurpasse, eundemque publicum et manifestum 
calumpniatorem et detractorem honoris et dignitatis tum nostre tum 
eciam ecclesie nostre predicte ex tenore carte cuiusdam manu 
propria confecte palam et aperte collegimus extitisse. Et quoniam 
huiuscemodi nepharii egencium animarum necatores, pietatisque 
divine exacerbatores, sanctorum patrum institutis esse proHibentur; 
nollentes tam perverse agentes et sceleratos in ecclesia dei sub 
nomine sanctitatis et honbris quoquomodo perferre, potissimum quia 
culpam facientis habere convincitur, qui delictum, quod videt, emen- 
dare negligit, dictum Stephanum lectorem cum consensu dictorum 
fratrum nostrorum tanquam ovem morbidam, ne grex universus per 
eum inficiatur, consorcio fratrum nostrorum capituli ecclesie zagra- 
biensis predicte, secretisque eorundem, ac honore stalli per hanc 
sentenciam nostram diffinitivam in hiis scriptis perpetuo privandum, 
spoliandumquc esse deffinivimus et declaravimus, privatumque et 
spoliatum diffinimus et declaramus harum nostrarum vigore et testi- 
monio literarum mediante. In cuius rei memoriam presentes litteras 
nostras, sigillo nostro, quo ut episcopus communiter uti solemus, 
cum subscripcione notariorum autenticorum roborare et communiri 
fecimus. Datum in arce nostra Chasmensi prima mensis marcii. 
Anno domini millesimo quingentesimo sexto. 

(Alia manu). Et ego Matheus natus Gregorii de Zenthgewrghwara, 
canonicus zagrabiensis, presbiter eiusdem dioecesis, sacra imperiali 

ntate notarius publicus, in literis omnibus, que suprascripta 



Doc. 4p. — An. 1506. 5 1 



sunt, dum sic ut premittitur agerentur, unacum altero notario hic 
idem subscripto et testibus, requisitus, presens interfui, eaque vidi et 
audivi, de quibus fidem certam officio mei thabellionatus requirente 
facio. Presentibus ibidem venerabili domino Seraphino, preposito 
sancti salvatoris et canonico ecclesie chanadiensis et Anthonio pres- 
bitero prebendario in civitate montis Grecensis iuxta Zagrabiam, 
aliisque quam pluribus testibus fidedignis ad premissa vocatis, rogatis, 
pariter et requisitis. 

Et ego Georgius de Prasnycza, natus Stephani, canonicus 
ecclesie chasmensis, presbiter dioecesis zagrabiensis, sacra imperiali 
auctoritate notarius publicus in literis omnibus, que suprascripta 
sunt, dum sic ut premittitur agerentur, presens interfui, eaque vidi 
et audivi, de quibus fidem certam officio thabeilionatus mei requi- 
rente, facio.*) 

Originale in cbarta. In margine inferiori impressum est sigillum et snb- 
scriptiones sunt notariorum. In arcbiv. ven. Cap. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 
95. nr. 11. 



*) Quamodo fortuna tota Pauli Sisciensis, canon, zagrab, absumpta sit: 

Anno domini millesimo quingentesimo sexto, ultima die februarii, Cbasme. 
In presencia reverendissimi domini Luce, episcopi eeclesie zagrabiensis, ac pluri- 
morum dominorum dignitariorum ac canonicorum utriusque capituli zagrabiensis 
et cbasmensis ecclesiarum, nec non aliorum presbiteroram et clerlcorum astancium, 
posita est de novo racio cum magistro Stephano lectore ac canonico ecclesie 
zagrabiensis prelibate, de et super introitu ac exitu pecuniarum condam magistri 
Pauli, Zythecz dicti, canonici similiter ecclesie zagrabiensis in extremis relictis, 
que ad manus eiusdem lectoris tamquam executoris testamenti devenerunt. 

Introitus: 

Imprimis prout idem Stephanus lector per scripta manus suae propriae fatetur, 

habuit et percepit florenos sexcentos septuaginta duos. 
Item fassus est percepisse ab Andrea spano provincie Iwanych iuxta 

contenta testamenti fl. VII 

A Gregorio pellifice similiter fl. XVI 

A quodam Sthefl* in Iwanych fl. II 

Item de vinis et rebus eiusdem venditis, habuit fl. XXIX 

Summa percepcionis facit . . . fl. VIIc XXVI 

£x i t u s: 

Prefatarum pecuniarum prout in testamento eiusdem magistri Pauli continetur. 

Imprimis ecclesie beati Stephani regis legati fl. XXV 

Pro reverendissimo domino episcopo fl. XXV 

Ad sanctum Nicolaum Zagrabie fl. V 

Ad beatam virginera de Abbacia. • fl. V 



« 



52 Doc. 4.Q — An 1506, 

Ad fabricam ecclesie sancti Emerici il. V 

Ad sanctnm Franciscnm fl. V 

Ad sanctum Johannem Zagrabie fl. V 

Ad heremitas prope Zagrabiam fi. V 

Ad hospitalia s. Elysabeth et civitatis fl V 

Prebendariis zagrabiensibns fl V 

Ad hospitale s. Anthonii in vico Latnoram fl. III 

Paaperibus in prefatis hospitalibus degentibas fl VI 

Pro psalterio, recomendacione et pauperibus fl. V 

Ad obsequias et peractiones legavit fl L 

Frebendariis zagrabiensibus in vita ipsius magistri Pauli, dati. . fl. X 
Eisdem prebcndariis pro debito Dominici Perowyth, quo eidem 
nagistro Panlo obligabat, quod eisdem legaverat et tandem 

mutata voluntate ad fl XV 

Limitavit, dedit lector • fl XV 

Francisco prebendario fl. V 

Reverendissimus dominus episcopas habuit fl. I<^ 

Summa exitus facit . . . fl. IIIc 

Restant . . . fl. IIIIc XXVI 

Ego Andreas archidinconus de Kemlek ac canonicus ecclesie zagrabiensis 
in presepcia prenominatorum, reverendissimi domini episcopi etc. ac dominorum 
utriasque capituli et aliorum astancium calculavi et ideo propria manu consignavi. 

Ego Nicolaus Dwbycensis racioni superius date presens interfui, ideo hiis 
manu mea propria subscripsi 

Ego johannes Kamarcensis similiter interfui. 

Ego johannes Goryczensis similiter interfui, manu propria subscripsi. 

Ego Andreas Bexin similiter interfui, manu propria. 

Ego Anthonius similiter interfui, manu propria. 

Et ego Georgius de Prasnycha, natus Stephani, canonicus ecclesie chas- 
mensis, presbiter dyoecesis zagrahiensis, sacra imperiali auctoritate notarius 
pnblicus in hiis omnibus, que suprascripta sunt, dum sic, ut premittitur, agerentur, 
presens interfui, agique vidi et audivi, de quibus fidem certam facio offlcio thabei- 
lionatus mei requirente. 

Et ego Matheus Gregorii de Zenthgerywara, preshiter, canonicns ecclesie 
zagrabiensis, eiusdem dyoecesis, sacra imperiali auctoritate notarius publicus in 
literis omnibus et registro presenti, que juperscripta sunt, dum sic, ut premittitur 
flerent et agerentur presens interfui, eaque vidi et audivi, de quibus fldem certam 
facio, offlcio mei thabelionatus requirente 

Concordat per omnia (cnm) 
originali Johannes. . . 
de Pades, (notarius). 

Rubram cnpitulare. In archiv. incl. Accad. Scient. Slavor. merid. IL c 49. 



J^^^' SOy 5^' — ^«- 1506. 53 



50. 

Anno 1506, 22. martii. In Rakonok. 

Beatrix de Frangepanibus ^ ducissa, fratribus Remetensibus concedit, ut 
eorum otfes, aliaque animalia in agris castri Medved pascantur, 

Nos Beatrix de Frangepanibus, illustrissimi quondam domini 
Joannis Coruini, Liptouie ducis ac regnorum Dalmacie, Croacie 
et Sclavonie bani etc. Memorie commendamus tenore presencium 
significantes, quibus expedit universis. Quod nos tum habentes res- 
pectum erga claustrum beate Marie virginis, prope castrum nostrum 
Medwe vocatum, fundatum, tum eciam ad humilem supplicacionem 
venerabilis fratris Marci, vicarii eiusdera castri, ordinis fratrum 
Eremitarum in sua et fratrum in eodem degencium; cum eciam et 
potissimc ob spem et devocionom, quam habemus erga beatam 
virgincm Mariam, specialem advocatam nostram et dictorum fratrum 
Eremitarum oraciones et sutTragia, id concessimus et annuimus in 
perpetuum cx speciali gracia et benevolencia nostra, ut ipsi fratres 
presentes et futuri, eorum oves et alia animalia in nostris montibus, 
terris, infra metas dicti claustri et castri nostri Medwe et in perti- 
nenciis ville nostre Grachan vocate, valeant libere pascere et nutriri 
facere sine dampno tamen satorum et vinearum nostrarum et 
jobagionum similiter nostrorum. In cuius rei Bdem, firmitatemque 
pcrpetuam presentes literas nostras sigillo nostro quo utimur con- 
signatas, duximus concedendas. Datum in castello nostro Rakonok 
in dominica Letare. Anno domini millesimo quingentcsimo sexto. 

Samma privilegiorum monaster. Remethensis. MSC in archiv. incl. Accad. 
Scient. Slavor. merid. II. c, 13. 

51. 

Anno 1506, 21. septembris. Budae. 

Vladislaus, Hungariae etc. rex, communitatem civitatis reprehendit in eo, 

quod monasterio Remetensi ejusque jobagionibus interdixit, ne hominibus 

tam in Carinthia commortantibus quam aliis vinum venderent. 

Wladislaus dei gracia rex Fhingarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris prudentibus et circumspectis judici et juratis civibus civitatis 
nostre zagr^biensis salutem et graciam. Ex querelis et supplicacione 
religiosorum fratrum Eremitarum ordinis sancti Pauli primi Eremite 
in claustro beate Marie virginis supra dictam civitatem nostram 
zagrabiensem fundato degencium accepimus admodum displicenter, 
quod licet fratres ipsi Eremite, colonique eorundem hac libertate, 



54 Doc,S2. — An, 1506. 



consvetudineque semper et ab antiquo tempore usi fuerint et gavisi, 

ut ipsi vina eorundem in promontoriis ipsorum procreata, cuicunque 

voluissent, tam externis, quam eciam forensibus hominibus in 

Carinthia commorantibus vendendi liberam habuissent facultatem; 

tamen vos, nescitur quorum freti authoritate, per publicum edictum 

nuper publicari, proclamarique fecissetis, ut nemo illorum ab ipsis 

exponentibus aut colonis eorundem vina sua huiusmodi emerent, 

contrarium facientibus certam penam infligendam statuissetis in 

dampnum ipsorum manifestum. Supplicacione igitur pro parte 

ipsorum exponencium nobis superinde oblata, ad plenum intellecta, 

nolentes eosdem indebite, ac precium justum vobis dampnificari 

permittere ; ideo volumus et mandamus fidelitati vestre harum serie 

firmiter, ut acceptis presentibus, amodo deinceps, dictos exponentes 

et jobagiones eorundem contra antiquam libertatem ipsorum nullo 

modo impedire aut dampnificare presumatis, sed quemadmodum 

hactenus ita eciam deinceps pretacta vina ipsorum, colonorumque 

eorumdem, quibusvis hominum, tam scilicet in Carinthia commoran- 

tibus, quam aliis quibus potefunt ac valebunt, eisdem vendi per- 

mittere et permitti facere, neque eosdem quovis modo cohibere 

vel emptores ipsorum molestare audeatis. Secus nulla racione facturi. 

Presentibus perlectis, exhibentibus restitutis. Datum Bude in festo 

beati Mathei apostoli et evangeliste. Anno Domini millesimo quin- 

gentesimo sexto. 

Summa privilegiorum monasterii Remetensis MSC. In archiv. incl. Accad. 
Scient. Slavorum. merid. U. C. 13. 

52. 

Anno 1506, 19. novembris. Budae. 

Viadisiaus, Hungarie etc, reXy communitati civitatis mandat, ut tricesi- 
matores regios contra insectatores, praecipue contra Marcum banum defendat, 

Commissio propria domini regis. 
Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Prudentes 
et circumspecti, fideles nobis dilecti. Intelleximus quomodo tricesi- 
matores nostri illic in medio vestri constituti, a magnifico Marco 
Horwath de Kamychacz, regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie 
et Sclavonie bano, hominibus et familiaribus suis, adeo turbarentur, 
ut huiusmodi proventibus nostris tricesimalibus iam maximum damp- 
num suscepissemus in diesque susceperimus. Et quia nolumus per 
quempiam regnicolarum nostrorum in huiusmodi proventibus nostris 
dampnum pati, ideo fidelitati vestre harum serie firmiter precipientes 



Dof. SS- — ■^i- rS<^. 



55 



committiinus et mandamus, quatenus amodo deinceps prefatos tri- 
cesimatores nostros contra quoslibct impetitores et signanter advcrsus 
prefatum Marcum banum, hominesque et familiares soos, lueri, 
protegcre et deflensare debeatis aucloritate nostra regia presenlibus 
vobis in hac parte attribula mediante. Secus noo facturi. Et presentes 
superinde pro cx(secu)cione vestra reservelis. Datum Bude in festo 
beate Elizabeth vidue. Anno domini millesimo quingentcsimo sexto. 
(A lergo) Prudentibus et circumspectis juditi et juratis, ccte- 
risque civibus et toti commuiiitati civitatis nosire Monlisgrecensis, 
fidelibus nobis dileciis. 



OrigJDale in charu, A tergo imprFssum ?st sjgilluni r 
Accad. ScieDl. Slavor. uierid. 



. Id nr( 



Aano 1506, 27, novembris. Zagrabiae- 
Andrins, s. thfologiae •foclar, vicariuique ucUsiae sagrabUnsis, praecifit 
emnibus parochis sagrabicnsibus, ut cives quosdam in Opatovuia ad Ugata 
praebendariii exfemUHda admoneitnt. 

Andrcas artium et decretorum doctor, nec non sacre theologie 
professor, preposiius chasmcnsis, canonicusque ct vicarius ecclesie 
zagrabiensis in spiritualibus, causarumque auditor generalis. Vobis 
discretts dominis: I.uce, plebano de vico suiorum, et Blasio, capellano 
ecclesie s. Emerici ducis in area capitulari zagrabieosi, harum serie 
sub debita obcdiencia et sub excommunicacionis pena in virtule 
aancte obediencie committimus firmissime, quatenus babiiis presen- 
libus providos magistro Stephanum ei Nlcolaum litieratos de vico 
dominorum in Abbacia zagrabiensi personaliler accedatis, ipsosque 
ad instanciam decani et prebendariorum chori eiusdem ecclesie 
zagrabiensis racione cerlorum debitorum lestamentalium, pcr eos 
apud se detentorum, ad sextum diem, a die execucionis vestre, 
immediate compuiando, noslram peremplorie citare debeatis in 
presenciam, ipsis in jure responsuros et justiciam recepiuros; quos 
sex dies ipsis et cuilibet eorura pro primo, secundo, tercio el 
perempiorio termino, monicionc canonica premissa, assignanles pre- 
figalis, et tandeni serieiii e^ecucionis vestre cum nominibus citatorum 
nobis fideliier ct conscienciose rescribatis. Prcsenles in specic remii- 
tentes. Daium Zagrabie feria sexta proxima post fcstum bcate Kathc- 
rine virgints et martiris. Anno domini millesimo quingentesimo 

Ego Blasius CBpellanus ecclesie s. Emcrici de capitulo zagra- 
btensi exccutus sum prcsens mandatum V. E. D. dic sabbati 
proximo ante featum b. .^ndree apostoli. Anno supradicto. 




56 Doc. S4. — An. 1507, 



(A tergo). 1506. In profesto beate Barbare, domiaus vicarius 
adjudicavit, ut Nicolaus litteratus de Abbacia infra novem dies de 
octo florenis per condam Paulum sutorem de Iwanych apud do- 
minum Blasium Pohkowych defunctum legatis, dominis preben- 
dariis satisfaciat. Presentibus venerabili domino, Johanne archidiacono 
gorycensi, Luca, plebano de vico sutorum et magistro Briccio 
canonico. Et termino adveniente adhuc ex benignitate judicis dati 
sunt sibi tres dies, alioquin excommunicabitur. Presente : lectore, 
Kemlek etc. 

Eodem die hora vesperarum, judicans dominus vicarius de- 
crevit, ut Stephanus litteratus de sex florenis infra novem dies 
cum dominis prebendariis componat; quod si componere non po- 
terit extunc ipse nono die juramentum eo modo, quo per cives 
in judicio fuit sibi juramentum adjudicatum et tot personis, quot 
fuit adjudicatum, deponet, alioquin solvet debitum sex flor. Pre- 
sentibus ibidem venerabili domino Andrea, decretorum doctore, 
archidiacono Kemlek, magistris: Brictio et Bartholomeo succentore, 
canonicis zagrabiensibus. 

Adhuc est terminus datus feria tercia proxima post festum 
Thome apostoli 1506 pro concordia fienda. Adveniente termino 
dominus vicarius prefixit terminum ad deponendum tercia manu 
juramentum, feriam sextam proximam post octavas Epiphaniarum 
domini. Presentibus Stephano Chersek, Simone de Cerye, plebanis, 
et Jankone de Prybych. 

Originale in cbarta* In margine inferiori impressam est sigillum. In archiv. 
hon. coll. Praebendarionim. 



54. 

Anno 1507, 7. junii. Budae. 

Vladtstaus, Hungarie etc, rex^ praecipit banis, ut nobiles, si a civibus 
zagrabiensibus portorium vel telonium redempserint^ in jus vocent octavis 

primis in regno Slavoniae celebrandis. 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibua 
nostris magnificis Andree Both de Bayna et Marco Horwath de 
Kamychacz, regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie et Sclavonie 
banis, et egregio Emerico de Hassagh, prothonotario eiusdem regni 
nostri Sclavonie, salutem et graciam. Ex querelis et supplicacionibus 
fidelium nostrorum circumspectorum judicis et juratorum, cetero- 



Doc, 55. — An, 1507. 57 



rumque civium civitatis nostre Montisgrecensis accepimus non sine 

displicencia, quod licet ipsi exponentes antiqua libertatis ipsorum 

prerogativa per condam divos reges, nostros scilicet predecessores 

ipsis graciose concessa, requirente, a quavis solucione tributaria 

exempti et supportati sint et habeantur. Tamen forent nonoulli 

nobiles et alterius condicionis homines in regno nostro Sclavonie 

commorantes, tributaque et thelonia habentes, qui non curatis 

antiquis juribus et libertatibus eorundem exponencium, eosdem 

contra jura ipsorum huiusmodi in locis exaccionum dictorum tribu- 

torum, theloniorumque suorum ad quandam indebitam tributorum, 

theloniorumque solucionem cogerent, cogereque et compellere vel- 

lent, ipsosque per hoc opprimerent et dampnificarent, neque ipsos 

in juribus et libertatibus ipsorum conservarent. Supplicacione igitur 

pro parte dictorum exponencium nobis superinde oblata exaudita, 

nolentes ipsos per quospiam in juribus ipsorum a divis regibus 

eisdem indultis et concessis opprimi, mandamus fidelitatibus vestris 

harum serie firmiter, quatenus acceptis presentibus, et rebus, sic ut 

prefertur se habentibus, universos et singulos huiuscemodi nobiles 

et alterius condicionis homines, turbatores videlicct ct violatores 

dictarum libertatum prefatorum exponencium, ad octavas primitus 

in illo regno nostro Sclavonie celebrandas, pro jure et consvetudine 

eiusdem regni nostri, vestri in presenciam convocare et auditis eisdem 

partibus, visisque juribus et litteralibus instrumentis eorundcm, 

negocium hoc partes inter easdem justo modo revidere et quod 

justum fuerit inter ipsas partes facere eciam et exequi modis omnibus 

debeatis et teneamini, Secus non facturi. Presentibus perlectis, ex- 

hibenti restitutis. Datum Bude feria secunda proxima post festum 

sacratissimi corporis Christi. Anno eiusdem millesimo quingentesimo 

septimo. 

Ori^inale in charta, in margine inferiori impresinm est sigillum. lo archiv. 
lib. reg. civit. zagrab. 

55. 

Anno 1507, 7. septembris. Zagrabiae. 

Coram capitulo zagrab. Gregorius judex civitatis montis Grecensis de 

possesionibus Petrovina et Siljakovina, Sophiae^ Andrcac Hening viduae^ 

donatis^ intercessionem facit contra Vladislaum regem, 

Nos capituium ecciesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
per presentes, quod circumspectus Gregorius, judex civitatis montis 
Grecensis in sua, aliorumque universorum civium et juratorum 



58 Doc.S5' — An. 1^07, 



eiusdem civitatis montis Grecensis personis, nostram personaliter 
veniens in presenciam, nobis per modum protestacionis et inhibicionis 
significare curavit in hunc modum : qualiter olim egregius Johannes 
Hennyngh de Zomzedwar, pater videlicet condam egregii Andree 
Hennyngh de eadem Zomzedwara, nescitur quibus motus respectibus, 
possessiones eorundem civium protestancium, Petrowyna et Syla- 
kowina vocatas, in comitatu zagrabiensi ' existentes, habitas, a certis 
retroactis temporibus occupative et usurpative preter viam juris,* 
simul cum eodem Andrea Hennyngh, filio suo, tennuisset, modo 
quoque aliis bonis suis possessionariis, videlicet ad castra Zomzedwar 
predictum et Selyn vocata, pertinentibus, annexas tenerent et usur- 
pative possiderent; cum tamen, eosdem cives protestantes, prout 
dicitur, predicte possesiones cum pertinenciis suis universis pleno 
jure concernerent et ad eosdem, consequenterque dictam ipsorum 
civitatem antiquitus pertinuissent et pertinere dinoscerentur eciam 
de presenti, in se, modo premisso, usurpate fuissent, in preiudicium 
et dampnum, juriumque derogamen dictorum civium manifestum. 
Unde facta huiusmodi protestacione, iam fatus Gregorius judex 
suorum et aliorum, quorum supra, nominibus et in personis, se- 
renissimunx principem et dominum, dominum Wladislaum, dei 
graciam regem Hungarie et Bohemie etc, dominum nostrum gracio- 
sissimum a donacione, coUacioneque et consensu, item generosam 
dominam Sophiam, reiictam eiusdem Andree Hennyngh, aliosque 
universos et quoslibet cuiusvis status et condicionis homines ab 
impetracione, necnon occupacione, usurpacione, detencioneque et 
conservacione prescriptarum possessionum Petrowyna et Sylakowina 
vocatarum, pertinenciarumque suarum universarum, juri annotatorum 
civium spectare debencium, seque ipsos, quovis quesito colore 
in dominium earundem intromissione, sibi ipsis appropriacione 
ac statuifaccione, usuumque, fructuum et quarumlibet utilitatum 
earumdem p-rcepcione siu percipifaccione, universa eciam capitula 
et conventus ac alia quevis loca credibilia a litterarum suarum 
statutoriarum seu aliarum quarumcumque fassionalium superinde 
confectarum et conticiendarum emanacione et extradacione factis 
quoquomodo vel fiendiS, prohibuit contradicendo et contradixit 
inhibendo publice et raaniteste coram nobis testimonio presencium 
mediante. Datum in vigilia nalivitatis beate Marie virginis. Anno 
domini millesimo quingentesimo septimo. 

Originale in charta. A tergo vestigium impressi sigilli. In arohiv. incl. 
Accad. Scient. Slavor. meriod. 



Dde. SS. — An. tSoj. 



Aooo 1507, 16. oclobris. Zagrabiae. 

Coram communitote civitath Agnes Ktlemintc vidua. cJusi/Mt filiae. Emerico 
ctvi ciicros suos 10 Ji. auri vendunl. 
No8 Gregorius, tilius Andree, judex, Botfangus, Georgius, 
Valentinus, Michael, Stephanus, Vrbanus, Gregorius e[ Mathias jurali, 
consiliarii ei universi cives civiiatis moniis Grecensis. Memorie 
commendamus tenore presencium significanies, quibus expedit uni- 
versis. Quod proba mulier Agnesa vocata, relicta <:ondam Clementis 
agrlcole aliier Keleminecz dicti, de villa Petrowcz, necnon Klena, 
Katherina et Dorothea tilie eiusdem Keleminec;?, ad nostram perso- 
naliter venientes presenciam confessc sunt in hunc modum: ut ipse 
quandam terram suam arabilem in territorio nostro seu civitatis 
prefate inler duas vias communes, unam videlicet viam ab occi- 
dentali parte sitam, per quam itur ad villam Gorymlye vocatani et 
aliam viam communcm a parte meridionali babitam ac inler terram 
successorum condam Johannis Bolye mediante meta cuiusdam arboris 
quercine a pane orientali sitam ac intcr quandam viam communem 
antiquam a parte septemtrionoli tam videlicet currualem quam 
pedestrem habitam, situata et e^istcns, quatuor vel citra, ut dicilur, 
dietas terre in se continens, desiiper a predicia via communi antiquo, 
tam curruali quam pedestri » dicta septemtrlonali parte habila, 
slmul cum virgulto eldem terre arrabili desuper adiacenti et infra 
usque predictam vjam communem ab ipsa meridionali parte sitam 
se extendens, ipsas, scilicet Agnesam mullerem rellctam et prefatas 
Elenam, Katherinam ct Dorotheam filias earundem, post mortcm 
prefati Kcleminecz successorio jure, Ipsiusque Keleminec/ a condam 
viro Marlino agrlcola dc eadein Petrovvcz empcionls titulo concer- 
nentem slmul omnibus ciusdcm terre arrabilis ac virgulii desuper 
adiacentis utilitalibus, juribus, usibus, integritatibus ct perllnenciis 
univcrsis, prudenti et circumspecto viro Emerico litterato de Crlslo 
aeniori judici ct concivl nostro ac per cum suls heredibus pro decem 
florenls aurl per cundem Emericum llttcralum prefatis Agnese, Elcne, 
Katherine et Dorothee, prout ipsemet nobis retulerunt jam plene 
datis ei persolutis, vendidissent ct conluHssent, immo vendiderunt 
et coniulerunl coram nobis jure perpetuo ei irrevocablliier lenendam, 
possidendam parlier et habcndam, ac iuxia condicionem civitatis 
prenotate ab antiquo privlleglaliter approbatam quocumque volueril 
disponendam. In cuius rei memoriam atquc lesiimonium, lirmiia- 
temque perpcluam pre.^icnies sigillo nosiro communi roboratas, eidem 



m 



6o Doc. 57, 58. — An. 1508. 



duximus concedendas. Datum in festo beati Galli confessoris. Anno 
domini millesimo quingentesimo septimo. 

Origioale in membrana. A tergo impressum est sigillum Gregorii judicis 
Grec. In archiv. lib. reg. oivit. zagrab. 

57. 

Anno 1508, 12. januarii. Budae. 

Vladislaus^ Hungariae etc. rgx, jubet civibus zagrab,, ut duos banos 
nuper nominatos benigno animo excipiant^ iisque obsequantur, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie, Bohemie etc. Fidelibus 

nostris judici, juratis et universitati civium civitatis nostre Zagrabi- 

ensis salutem et graciam. Scitis^ quod nos banatum regnorum nos- 

trorum Dalmacie, Croacie et Sciauonie, quem hactenus fideles nostri 

magnifici Andreas Both de Bayna et Marcus Horwath de Kamnychacz 

a nobis tenuerunt, et hunc ab ipsis aufferentes, fidelibus nostris 

magnificis Georgio de Kanysa et Johanni Ernusth de Chaktornya, 

quos ad illius conservacionem satis aptos, sufficientesque et idoneos 

pro salute et tranquillo statu dictorum regnorum nostrorum com- 

peruimus, mediantibus aliis iitteris nostris superinde confectis, 

plene contulimus, eosque in banatu eorumdem regnorum nostrorum 

suffecimus. Quapropter volumus et harum serie firmissime 

committimus et mandamus, quatenus dum et quando iidem bani 

nostri ad ipsam civitatem nostram venire voluerint, extunc eosdem 

semper honorifice excipere et libere stare absque omni resistencia 

una cum comitiva ipsorum ac singulis ad eos pertinentibus intro- 

mittere, acceptare ac pro vestris banis habere et cognoscere, ipsisque 

in omnibus licitis et consvetis parere semper et obedire modis 

omnibus debeatis et teneamini. Aliud nuilo modo facere presummatis. 

Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude feria quinta 

proxima post festum sancti Pauli primi heremite. Anno domini 

millesimo quingentesimo octavo. 

Originale in eharta, sat exesum. In margine inferiori impressum est sigillnm. 
In archiv. incl. Accad Scient. Slavor. merid. 

58. 

Anno 1508, 19. januarii. Zagrabiae. 
Coram communitate civitatis Johannes civis, qui ante judex fuit, nuntiat 
Georgium civem Fabiano Milin civi silvam suam J flor. vendidisse* 

Nos Gregorius, filius Andree, judex, Bolfgangus, Georgiu8| 
Valentinus, Michael, Stephanus, Vrbanus, Gregorius et Mathias jurati, 



ac consiltani et universi cives civiiatis montis Grecensls. Mcmorie 

commetidamus tetiore presencium slgniltcantea, quibus expedit 
universis, quotl tircumspectus vir Johannes, senior judex nostrc 
communitatis ei concivis noster. nostram veniens in presenciam sua 
clara voce dixit et conlessus cst in hunc modum: ut dum ipse 
honore ci ofticio nosiri judicatus fungeretur, lunc providus condam 
Georgius, gener condam Slanse dicti, coram eo personaliter con- 
stitctus et fassus est eo modo: qualiter ipse quamdam silvam in 
territorio dicie civiiatis tnicr silvam a septemirionali heredum seu 
lUccessorum ipsius condam Stanse medlantibus quibusdam arboribua 
videlicei caslanee et quercus cruce signatis ei ab orieniali vero 
plagis via communis, ab occidentali vallis et fiuvius tcmporc pluviali 
deeurrcoB et a mcridionalt panibus vinca Fabiani de Werhowcz 
siTam, habitam ct existentem, ipsum scilicet condam Stansam jure 
empticio concementem simul cum omnibus eiusdem silve ulilttattbus, 
juribus, usibus et penincnciis universis predicto Fabiano Mtlyn ac 
heredibus universis tpsius Fabiani pro tribus Horenis auri ab codem, 
uti nobis ipsemet rctulil, prius plenc levatis et perceptis, vcndidissei, 
tradidisset et inscripsissel, immo vendidit, tradidii ct in;>cripsit 
coram nobis fure pcrpetuo et irrevocabiliter tenendam, possidcndam, 
pariler ct habendam, ac iuxta condicionem civiiatis prenominaie ab 
antiquo privilegialiter approbalam quocumque voluerit disponendam. 
In cuius rei nicmoriam, tirmitatemque perpciuam presentibus sigillum 
nostrum commune duximua appendendum. Datum fcria quarta iu 
profcsio bealorum Fabiani et Sebastiaoi manirum. Anno domini 
millesimo quingenicsimo octavo. 

Originile in niembrana. A tergo itapreSEUm e«l (iigillum Gregorii judicis 
(tree. In amtiiv, incl. Aoead, Scleat. Slivor. merid. 



59. 

Anao ISUS. 25. jBau.irli. Kudae. 
yiaiiislaus, KuH^ariae ete. rtx, praeeipit eommunitati civilatis, ut Georgium 
d< Kaiiiia hnnum tuljuvet, si Andretss Belh, banus pristinus, dignilatem 
banitlem abiUcare eam^ue Georgio tradere repugnavtrit. 



ropria domini rcgis. 
Wladislaus dei gracia rev Hungaric et Bohemie etc. Prudentes 
et circumspccti, lidcles nobis dilecti. Sciatis, quod nos batiaium 
illorum regnorum nostrorum Dalmacie, Croacic et Sclauonie sed ct 
capitaneaium Scgniensem a lidertbus nostris niagnificis .^ndrca Both 
de Bavna el Marco Horv\ath de Kanvchacx aulTerenles, tidelibus 



M 



62 Doc. 60. — An, 1508, 



nostris magniiicis Georgio de Kanysa et Johanni Ernewsth de Chak- 
thornya contullimus, ipsosque in banos nostros suffecimus, ad cuius 
occupacionem eundem Georgium Kanisay cum plena informacione 
et facultate nostra, illo iam eciam misimus; idcirco volumus et 
Hdelitati vestre harum serie tirmissime committimus et mandamus, 
quatcnus amodo ad eosdem banos nostros attendere, ipsisque in 
omnibus licitis et consvetis parere semper et obtemperare et casu, 
quo ipse Andreas Both banatum ipsum eidem Georgio de mandato 
et commissione nostra, et prout hic coram nobis fide sua mediante 
se obtuUit, cedere et remittere, resignareque nollet, ex tunc penes 
ipsum veluti legittimum banum vestrum iuxta eiusdem requisicionem 
universaliter insurgere, sibique in huiusmodi occupacione dicti 
banatus omni auxilio et adiuvamine adesse, assistere modis omnibus 
debeatis, et aliud in quantum capiti et bonis vestris consulere cupitis, 
facere nulla racione presumatis. Datum Bude ;n festo conversionis 
beati Pauli apostoli. Anno domini millesimo quingentesimo octavo. 
(A tergo). Prudentibus et circumspectis judici et juratis, ceterisque 
civibus et toti communitati civitatis nostre Montisgrecensis, fidelibus 
nobis dilectis. 

Originale in charta. A tergo impressum «st sigittum maius. In archiv. lib. 
reg. civ zagrab. 

60. 

Anoo 1508, 28. martii Budae. 

Balthasare de Alap^ capitaneo gcntium lcvis armaturac in Croatia^ accu- 
sante, Vladislaus rex Lucac, cpiscopo zagrabicnsi^ praccipit^ ut Stephanum^ 
canonicum lectorem^ pocna afficiat, quia documcntutn fassionis cjusdcm 

Balthasaris dc Aiap depravavit, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fideli 
nostro reverendo in Christo patri, domino Luce, episcopo ecclesie 
zagrabiensis, salutem et graciam. Graviter conqueritur nobis fidelis 
noster egregius Balthasar de Alap, capitaneus gencium nostrarum 
levis armature in Croacia, quod quamvis ipse hoc superiori tempore 
certis et racionalibus ex causis quandam fassionem de et super certa 
parte quarumdam possessionum suarum in comitatu zagrabiensi 
habitarum, cuidam Johanni Posegay coram honorabili condam Blasio 
de Dombro, archidiacono et canonico eiusdem ecclesie zagrabiensis 
fecerit, ipseque condam Blasius seriem huiusmodi fassionis manu 
sua propria consignaverit ; tamen expost quidam magister Stephanus 
lector et canonicus illius ecdesie vestre cxcogitata quadam dolositatis 



Ihe. 6r. — An. tsoft. 65 

astucia, honoHs aui iminemDr, quasdoni litteras fassionales non iuxta 
fassionem ipsius Balthasar et slgnaturam huiusmodi prefati condam 
ma^isiri Blasii, sed longe aliter ec ijuidem supcr lotalibus ipsis 
possessionibus eiusdem Bahhasar emanasset ei ccieris dominis 
capicularibus insciJs et ignoraatibus oculre sigillo eiusdeni capiiuli 
sigillasset, sicque ipsum Balthasar jurihus suis maniteste dcstitui 
procurasset. Cum autcm et nunc quoque slgnatura ipsa pretati 
condam magisiri Blasii super huiusmodi fassione tacia loti capitulo 
illius ecclesie zagrabiensis constaret direcie ct evidenler, ipseque 
magisier Stephanus ob huiusmodi delictum suum mertto esset pu- 
niendus, idcirco hortamur palernitatem vestram et requirimus ne 
paciatur de cetero scandalum huiusmodi in ecclesia sua tieri, ex- 
iadeque preiudicium et damnum regnicotis nosiris generari, sed 
honoris sui gracia, accersito ad se et vocato ipso magistro Siephano 
lectore, e\ parle eiusdem prefato Balthasar dc ct supcr huiusmodi 
calumnia et excessibus ipsius iu\ta cogntcionem rei veritalis, iuslum 
et rectura iudicium et justiciam facere et administrarc, et si paier- 
nitas vestra reverenda premissa sic se habere compererit, extunc 
ipsum magistrum Stephanum pro demericorum quatitate pcna con- 
digna punire eciam velit et debeal; ne de cetero alii hoc exemplo 
edocli, quitquam late atiemptare presummant, nosira regia preseniibus 
vobis in hac parle aClribula el vestra quoque ordinana auctoritatibus 
medianie. Preseniibus pcrteciis, exhibenti restilutis. Datum Bude 
feria tcrcia proxima post dominicam Oculi-.Anno domini mitlesimo 
quingentesimo octavo. 

Ad proposicionem magnitici domini Benedicti 
de Bathyan, thezaurarii regie Maiestatis. 

Origjnalc in charla, la inargiae iaferiuri impressuiij est sigitluin. In arcbiv. 
ven. Cipit nagrnb, Act. Cap. ant, taft. 95. ar. 11. 



61. 

\ma ISltS, S. mail. Zagrublae, 
Ctiram {ommttnilate civilalis Emtrieus Mikulic agrum suum MichafH 
pellifici 16 ftor. auri vtndit. 

Nos Johsnnes, lilius Georgii, judex, Johannes, Dominicus, 
Maibeus, Kvan, Benedictus, Gregorius, Slcphanus ei Ambrosius 
jurati, consiliarii et universi cives civitaiis Montisgrecensis. Memorie 
commendamus tenore presencium signiHcanies, quibus e\pedii uni- 
versis: quod prudeos et circuiDspccius vir Rmericus litteraius de 



m 



64 Do€. 62, — An, r^oS, 

Crisio, Mikulych dictus, senior judex et concivis noster, ad nostram 

personaiiter veniens presenciam confessus est in hunc modum: ut 

ipse quandam terram suam arabilem, penes thopol vocatum, in terri- 

torio seu campo civitatis prefate inter terram arrabilem kolendini sancti 

Petri ab orientali ac inter viam communem et quandam terram 

successorum condam Fistrowycza vocata a parte meridionali, necnon 

inter terram arrabilem prebende sancti Martini in hospitali beate 

virginis ab occidentali et inter viam communem a parte septem- 

trionali habitam et existentem, sex dietas terre in se continentem, 

ipsum sciiicet Emericum litteratum a provido viro Andrea carnifice, 

filio condam Demetrii Ribarych, olim concive nostro, empcionis 

tituio litteratorie concernentem, prout hoc in quadam littera nostra 

seu civitatis prefate, tempore judicatus Gregorii, filii Andree, de 

anno domini miliesimo quingentesimo septimo, sabbato die in festo 

beati Briccii episcopi et confessoris nuperrime preteritis, pro parte 

ipsius Emerici litterati superinde confecta et emanata, expresse 

vidimus occulata et coram nobis in specie conducta, simul cum 

omnibus eiusdem totalis terre arrabilis utilitatibus, juribus, usibus, 

integritatibus et pertinenciis universis provido et honesto viro Michaeli 

pellifici, seniori jurato et concivi nostro ac per eum suis heredibus 

pro sedecim florenis auri per eundem Michaelem pellificem prefato 

Emerico litterato, prout ipsemet nobis retulit, jam plene datis et 

persolutis, vendidisset ct contulisset, immo ex consensu vicinorum 

predictorum vendidit et contulit coram nobis jure perpetuo et irre- 

vocabiliter tenendam, possidendam pariter ct habendam ac iuxta 

condicionem civitatis prenotate ab antiquo privilegialiter approbatam 

quocumque voluerit disponendam. In cuius rei memoriam atque 

testimonium, firmitatemque perpetuam presentes sigillo nostro com- 

muni roboratas, eidem d.uximus concedendas. Datum feria sexta 

proxima post festum Invencionis sancte crucis. Anno domini mil- 

lesimo quingentesimo octavo. 

Orig^inale in inembrana. A tergo impressum est sigillum communis. Jn archiv. 
incl. Accad Scient Slavor. merid. 

62. 

Anno 1508, 31. maii. Budae. 
Vladislaus, Hungarie etc, rex^ communitaH civitatis jubet^ ut de Nicolao 
Soldinarid, qui canonico archidtacono furtum fecit^ ex legibus sententiam 
ferat^ mcumbixtque ad ea reddenda^ quae furto sunt surrepta, 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
''^1 prudentibus et circumspectis judici et juratis civibus civitatis 



Doc, 6j. — A/i. 1308. 65 

nostre montis Grecensis salutem etgraciam. Exponitur nobis in persona 
fidelis nostri honorabilis magistri Nicolai archidiaconi dubicensis et 
canonici ecclesie zagrabiensis, qualiter hoc superiori tempore quidam 
Nicolaus Soldinarych, cohabitator vester, domum ipsius exponentis 
in capitulo illius ecclesie zagrabiensis habitam, noctis in silencio 
furtive subintrasset, isticque confractis ladulis et ferramentis, tanquam 
madifestus fur, certas res et bona ipsius exponentis citra ducentos 
fior. valentia abinde exportasset, et quo voluisset, fecisset. Unde 
ipse dampnificatus pro recuperandis, resarciendisque huiusmodi 
damnis suis ex parte prefati Nicolai coram vobis judicium et justi- 
ciam habere et recipere vellet; cum autem judicium et justicia 
nullipiam sit abneganda, fidelitati igitur vestre harum serie firmis- 
sime mandamus, quatenus statim, acceptis presentibus, eidem expo- 
nenti ex parte prefati Nicolai Soldinarich de et super omnibus 
huiusmodi suis dampnis et incommodi juxta allegata et probata 
eiusdem debitum et rectum judicium et justiciam, atque omnimodam 
satisfactionem, amputata omni superflua dilacione, siquidem idem 
verisimilibus et evidentibus documentis per ipsum exponentem com- 
probari poterit, facere et administrare modis omnibus debeatis et 
teneamini, auctoritate nostra presentibus vobis in hac parte concessa 
et justicia mediante. Secus nulla racione facere presumatis. Pre- 
sentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude feria quarta 
proxima ante festum ascensionis Domini. Anno domini millesimo 
quingentesimo octavo. 

E tabulis judiciariis lib. reg. civ. Zagrab. In arch. incl. Accad. Scient. 
Slavor. merid. 



63. 

Anno 1508, 11. junii. Zagrabiae. 

Praebendarii eccUsiae caihedralis, conventione cum capitulo facta, munus 

missae pro defunctis instituendae suscipiunt. 

1508. In festo sancti Barnabe apostoli, domini prebendarii 
zagrabienses incipient Missam pro defunctis iuxta convencionem cum 
dominis capitulo factam. Quam continuabunt singulis diebus in altari 
episcopi Osualdi, sub missa maiori, et habebunt per annum florenos 
viginti quinque. Prima collecta pro episcopis defunctis, videlicet: 
Deus, qui inter apostolicos sacerdotes; secunda: Deus, venie largitor; 
tercia: Deus, cuius misericordie ; quarta: Deus, in cuius miscracione; 
quinta: Fidehum Deus omnium conditor. 



66 Doc. 64. — An. 1508, 



Diebus autem dominicis vel festivis occurrentibus, dicetur missa 
de dominica vel festo occurrenti, secunda vero : Omnipotens sempi- 
terne Deus, qui vivorum dominaris simul et mortuorum ; tercia : De 
cunctis nos quesumus Domine mentis et corporis defende periculis. 

Originale io cbarta. lo arcbiv. vea- Capit. zagrab. Act. Capit. ant fasc. 
101. nr. 10. 



64. 

Anno 1508, 19. junii. Budae. 

Cammunitate civitatis prccante^ Viadislaus Hungariae etc. rex^ concedit, ut 
octavis festi Epiphaniarum Domini coram banis iterum judicium fiat de 
Kraljevec^ Cerje etc, possessionibus^ de quibus communitas civitatis cum 

capitulo litigat. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 

nostris capitulo ecclesie (chasmensis) salutem et graciam. Expositum 

extitit Maiestati nostre in personis fidelium nostrorum prudentum et 

circumspectorum judicis et juratorum, ceterorumque civium et com- 

munitatis civitatis nostre zagrabiensis montis Grecensis, qualiter ipsi 

alias honorabile capitulum ecclesie zagrabiensis racione et pretextu 

indebite occupacionis et detencionis quarumdam possessionum ip- 

sorum exponencium Kralyewcz, Czerye, Kobylya, Zwyblya et Narth 

vocatarum, omnino in comitatu zagrabiensi habitarum, in presenciam 

bani regni nostri Sclauonie traxissent in causam, (in qua ipsi judex, 

jurati) cives et inhabitatores ipsius civitatis nostre montis Grecensis 

ex eo, quod certa jura et privilegia, littereque et litteralia instru- 

menta eorumdem factum prescriptarum possesionum quam certorum 

aliorum Jurium ipsorum posscssionariorum tangencia et concernencia 

tempore, quo illustris condam Vlricus comes Cilie civitatem ipsam 

expugnasset, per Alemanos vastatores, distracta, ablata et ab ipsis 

alienata fuissent, nec habuissent quibus se et causam suam defendere 

potuissent contra prefatos capitulares, succubuissent; et exinde ipsi 

capitulares certas litteras adiudicatorias, sentencionales in presencia 

bani regni Sclauonie contra ipsos exponentes reportassent, quarum 

vigoribus iidem in dominium prescriptarum possessionum sese intro- 

duci et easdem sibi ipsis statui facere procurassent, quas usque modo 

tenerent et conservarent in eorundem exponencium preiudicium 

atque damnum. Cum tamen si prefati exponentes tempore expugna- 

cionis dicte civitatis nostrc litteras et privilegia ipsorum non am- 

misissent, et tempore adjudicacionis cause huiusmodi eas in sede 

banali producere et exhibere potuissent, sperassent se et causam 



Doi:. 64. — An. iSoS. 



67 



suaai adversus ipsos capitulares dc faclli delendere poruisse; prout 
recuperatis ct invcntis juribus ipsorum tam posse sperarent eciam 
de prescnti. Unde supplicatum eMiiii Maiestaci nostre in personis 
dictorum exponencium, ut ipsis circa premissa de opportuno juria 
remedio providere dignaremur. Nos igitur, qui ex debito regimiois 
nostri oflicio defectus subditorum nostrorum in processu juridico 
concingentes per opportuna remedia in melius retormare et debemus 
et possumus, accepta huiusmodi supplicacione dictorum exponencium 
eisdem id graciose duximus annuendum et concedendum, ut ipii, 
non obstantibus prescriptis litrerJs regni nostri Sclauonie bani adiu- 
dicaioriis et processibus exinde secuiis, causa in prescripta contra 
pretatum capitulum ecclesie zagrabiensis novum judicium recipere, 
litrerasque et litteralia ipsorum instrumenla exhibere ac racioues et 
allegaciones suas dicere et omnia, que in materia ipsius cause ne- 
cessaria luerint, in octavis festi Epipbanlarum domini, proxime 
atTuturis, coram regni noscri Sclauonie banis, in sede zagrabicnsi 
facere valeant atque possint, immo annuimus el concedimus pre- 
sencium per vigorem, (Juocirca tidelitati vestre harum serie firmiter 
precipientes mandamus, quatenus vestrum mittaiis hominem pro 
cesiimonio lidedignum, quo presente, Petrus Imprych de Jaranycza, 
aut Georcius de Schytharyo vel Nicolaus de Hrwsowcz seu Johannes 
de Chernkowcz, sive Martinus Dragachvch sln Johannes aut Mlchael 
Barylowych de Gorycza vel Johannes littcratus de Morawcha, alils 
absentibus, horao noster, memoratum capltulum ecclesie zagrabiensis 
ad octavas dicti fcsil Epiphaniarum domini, nunc venturas, causa in 
premissa, novum iudiclum recepiurum, prescrlptasque lilteras ad- 
judicaCDrias dicti rcgni Sclauonie bani el singulos clusdem processus 
aliaque universa jura, si que in matcrla dicie cause pro se habei 
confecta exhibiturum, racionesquc et allegaciones suas denuo ct ex 
novo dicturum et facturum conira memoratos exponentes, modo 
simlli novum judicium reccpturos, litterasque ei liiteraria eorum 
instrumenCa factum preacriptaiHjm possessionum ipsorum langencla 
el concernencla exhibituros, atque omnia, que dc jure in causa 
ipsa facienda fuerint, aciuros ei facturos regni nosirl Sclauonie ba- 
iiorum evocei in prcsenciam in scdem zagrabicnsem, liiis pendente, 
si qua forci Inter ipsos, non obscanie. Insinuando ibidem eisdem, 
ut sive ipsi capitulares octavis in prescriptls coram dictis regni 
Dostri Sclauonie banis compareant, novumque judiclum recipianl sive 
non, iidem ad partis comparentis Insianciam id faclcnt In premissis, 



qiiod diciaverli ordo juris. Et post hec hui 



modi I 



inis seneni cum evocatorum et insinuaiorum 



68 Doc tff. — An, T50S, 



octavas ad prescriptas eisdem regni nostri Sclauonie banis more 
solito rescribatis. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum 
Bude feria secunda proxima post festum sanctissime Trinitatis. Anno 
domini millesimo quingentesimo octavo. 

Relacio magistri Philippi prepositi, 
secretarii regie Maiestatis. 

Originale io charta. In margine inferiori impressuiii est sigillum maius. 
In archivio lib. reg. civ. zagrab. 

65. 

Anno 1508, 19. junii. Badae. 

Ommunitate civitatis precante^ Vladislaus Hungarie etc. rex^ concedit ut 

octavis festi Epiphaniarum Dotnint coram banis iterum judicium fiat de 

Petrovina et Siljakovina possessionibus^ de quibus communttas civitatis 

cum Sophiay relicta Hening de Susedgrad^ iitigat, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris capitulo ecclesie zagrabiensis salutem et graciam. Expositum 
extitit Maiestati nostre in personis fidelium nostrorum prudentum 
et circumspectorum judicis et juratorum, ceterorumque civium et 
communitatis civitatis nostre zagrabiensis montis Grecensis, qualitcr 
alias ipsi egregium condam Johannem Hennyngh de Zomzedwar 
racione et pretextu indebite occupacionis et detencionis quarumdam 
possessionum ipsorum exponencium Pethrowyna et Syllyakowina 
vocatarum, in comitatu zagrabiensi habitarum, in presenciam regni 
nostri Sclauonie bani traxissent in causam, in qua ipsi exponentes 
ex eo, quod certa jura et privilegia, littereque et litteralia eorumdem 
instrumenta factum nominatarum ipsorum possessionum quam eciam 
aliorum jurium possessionariorum illius civitatis nostre tangencia et 
concernencia, tempore quo illustris condam Vlricus comes Cilie civita- 
tem ipsam expugnasset, pcr Alemanos distracta, alienateque et ab- 
late fuissent, nec habuissent pre matiibus jura, quibus se et causam 
suam defendere seu promovcre potuissent contra et adversus prefa- 
tum condam Johannem Hennyngh, succubuissent. Quapropter idem 
condam Johannes Hennyngh observatis debitis et legittimis terminis 
in processu huiusmodi cause nccessariis quasdam litteras adiudicato- 
rias, sentencionales in presencia bani illius regni nostri Sclauonie pro 
sui parte contra prefatos exponentes reportasset, quarum vigoribus 
idem prescriptas possessiones ipsorum exponencium pro se ipso statui 
facere procurasset, quas idem quamdiu in humanis vixisset una cum 
condara Andrca Hennyngh, filio suo, tenuisset; post deccssumque 



Doc. 63. — An, JSoS. 



69 



eoruaidem generosa domina SophJa rellaa eiusdem condam Andrec 
Hennyngh lencret et conservarer, eciam de prescnti, in eorumdem 
exponencium preiudicium atque damnum non modicum. Cuni tamen 
§i prelati exponentes tempore expugnacionis dicte civitatis nosire 
inonlis Grecensis litteras el privilegia ipsorum non ammisissent et 
tenipore prosecucionis ipsius cause cas in sede banali exhibere ei 
producere potuisscnt, sperassent se et causam suam contra prefaium 
condam Johannem Hennyng dc facili defendere potuisse, posseque 
Sperareot recuperatis iam et reinventis juribus ipsorum eciam de 
prcsenli. Unde supplicatum exstilii Maiesiaii nostre in peraonis 
dictorum cxponcncium, ut Ipsis circa premissa dc opporiuno juria 
remedio providcre dignaremur, Nos igilur, qui e\ debito regiminis 
nosiri ofHcii defecius subditorum nostrorum in processu juridico 
contigentes per opportuna remedia in melius reformare ci debemus 
ei possumus, accepia huiusmodi supplicaciooe dictorum evponencium 
eisdem id graciose duximus annuendum et concedendum, ut ipsi 
non obstanie adiudlcacione bani illius regni nostri Sclauonie, litte- 
risque exinde confectis ct processibus subsecuiis causa in premissa 
conira prefatam dominam Sopbiam, relictam dicti condam Andree 
Hennyngh, novum iudicium recipere, racionesque el allegaciones 
suas ct omnia ea, que in causa ipsa fuerinl necessaria, in octavis 
fesii Epiphaniarum domini prosime alfuturis coram dicti regni nosiri 
Sclauonie bants in sede zagrabiensi dicere, facerequc ei proponere 
valeant atque possint, immo annuimus et concedimus prescncium per 
vigorem. (Juocirca fidetiiati veslre lirmiter precipienles mandamus, 
quaienus vcsirum miitatis homincm pro leslimonto fidedignum, quo 
prcacnie, PeirUB Imprych de Jamnycza, aut Georgius de Schyiaryo 
vel Nicolaus de Hrwssowcz seu Johannes de Chernkowcz sive 
Marlinus Dragachvch, sin Johanncs aut Michael Barylowych de 
Gorycza vel Johannea liiteratus de Morawcha, aliis absentibus, homo 
nosler, memoratam dominam Sophiam ad oclavas dicti fcsti Epi- 
phaniarum domini, nunc veniuras, causa in premissa novum judiclum 
rccepturam, prescriplasque littcras adiudicaiorias dicii regni Sclauonie 
bani et singulos eiusdcm proccssus, alioquc universa jura, si que in 
materia dicte causc pro se habct confecta cxhibituram, racioncsquc 
ei allegaciones suas dcnuo ci cx novo diciuram ei lacturam contra 
memoralos e^iponentes, modo simili iiovum judicium recepturos, 
litlerasquc et litteralia eorum instrumenia factum prescrlpiarum pos- 
scsslonum concernenciu exhihituros, aiquc omnta ea, que de jure in 
causa ipsa facicnda fucrlnt acluros et lacturos, rcgnl nosiri Sclauonic 
^anorum evocct in prescuciam in sedem zagrnbienstm, iiiispendentc. 



70 Doc. 66. — An. 1508, 



si qua foret inter ipsos, non obstante, insinuantcs ibidem eidem, 

ut sive ipsa octavis in prescriptis coram dictis regni nostri Sclauonie 

banis compareat, novumque judicium recipiat sive non, iidem ad 

partis comparentis instanciam id facient in premissis, quod dicta- 

verit ordo juris. Et post hec huiusmodi evocacionis et insinuacionis 

seriem cum evocate et insinuate nomine, octavas ad predictas, eisdem 

regni nostri Sclauonie banis more solito rescribatis. Presentibus 

perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude feria secunda proxima 

post festum sanctissime Trinitatis. Anno domini millcsimo quin- 

gentesimo octavo. 

Relacio magistri Philippi prepositi, 
secretarii regie Maiestatis. 

Origiaale io charta, in margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
inclit. Accad. Scient. Slavor. merid. 



66. 

Anno 1508, 5. augusti. Budae. 

Mathiae ffung. regis litterae^ quibus cammunitati civitatis Dediti^ Cmomerec^ 
Bitek, ereptae possessioties, redditae sunt, a Vladislao rege confirmantur, 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. 
Memorie commendamus tenore presencium significantes, quibus 
expedit universis. Quod pro parte et in personis fidelium nostrorum 
prudentum et circumspectorum judicis et juratorum, ceterorumque 
civium ac tocius communitatis civitatis nostre montis Grecensis 
exhibite sunt (et prcsentate coram nostra Maiestate) quedam littere 
donacionales serenissimi principis condam domini Mathie regis in- 
mediati predecessoris nostri in pargameno, sigilloque eiusdem con- 
fecte, quibus mediantibus idem condam dominus Mathyas rex pos- 
sessiones ipsorum civium nostrorum Dedych, Chernomercz, Bythek 
et Nowak vocatas, omnino in territorio dicte civitatis nostre existentes, 
habitas, et insuper quoddam vadum Kyralrew vocatum, in fluvio 
Zawe habitum et ad castrum Medwe vocatum pertinens, de ipso 
castro sequestrandum, eisdem civibus nostris et hospitibus (nec non 
toti communitati civium predictorum) ex causis et racionibus inferius 
in tenore earundem litterarum clarius contentis et specificatis de 
novo in perpetuum dedisse, donasseque et contulisse dinoscebatur, 
tenoris infrascripti. Supplicatum itaque extitit Maiestati nostre in 
personis eorumdem judicis, juratorum ac universorum civium et 
tocius communitati^ dicte civitatis nostre montis Grecensis humilliter, 
ut easdem litteras dicti condam domini Mathie regis donacionales 



Doc, 6y, — An. 1508, 71 



ac omnia et singula in eisdem contenta ratas, gratas et accepta 
babere, presentibusque litteris nostris privilegialibus (inseri) et inscribi 
facere ac easdem pro prefatis civibus et communitate dicte civitatis 
nostre montis Grecensis, presentibus scilicet et futurfs, nostro privi- 
legio perpetuo valituras confirmare dignaremur. Quarumquidem 
litterarum tenor talis est: (vide Vol. I. Doc. 274. de anno 1472.). 
Nos igitur premissa supplicacione prefatorum civium, hospitum et 
inhabitatorum dicte civitatis nostre montis Grecensis, nostre, modo 
quo supra, porrecta Maiestati, regia benignitate exaudita clementer 
et admissa prescriptas litteras donacionales dicti condam domini 
Mathie rcgis non abrasas, non cancellatas nec in aliqua sui parte 
suspectas, presentibus litteris nostris privilegialibus de verbo ad 
verbum sine diminucione vel augmento aliquali insertas et inscriptas, 
quoad omnes earum continencias, clausulas et articulos eatenus, 
quatenus eedem rite et legittime existunt emanate, viribusque earum 
veritas sutfragatur acceptamus, approbamus et ratificamus ac pro 
eisdem civibus, hospitibus et inhabitatoribus dicte civitatis nostre 
montis Grecensis, presentibus scilicct et futuris, presenti nostro pri- 
vilegio innovantes perpetuo valituras confirmamus; salvis juribus 
alienis. In cuius rei memoriam, firmitatemque perpetuam presentes 
litteras nostras secreto sigillo nostro, quo ut rex Hungarie utimur, 
impendenti communitas eisdem civibus et inhabitatoribus duximus 
concedcndas. Datum Bude in profcsto beatissime Marie virginis 
de nive. Anno domini millesimo quingentesimo octavo. Regnorum 
nostrorum Hungarie etc. anno decimo octavo, Bohemie vero tri- 
cesimo octavo. 

Relacio reverendi domini Michaelis Pezerew electi 
et confirmati Boznensis, secretarii regie Maiestatis. 

Originale in membrana sat lacerum et exesum. Zoaa sericea rubri, albi et 
viridis coloris appeadet absque sigillo. In archiv. dom. Levini Horvat. 



67. 

Anno 1508, 1. novembris. Zagrabiae. 

Coram Luca^ episcopo zagrabiensi, Stephanus de Bachyn, canonicus Ucior^ 
scedulam fassionis egregii Balthasaris de Alap a se ipso depravatam esse 

confitetur. 

1508. Prima mensis novembris. Stephanus de Bachyn, alias 
lector et canonicus ecclesie zagrabiensis, coram reverendissimo do- 
mino Luca episcopo eiusdem ecclesie, nec non me notario ct testibus 



72 Doc, 68. — An. 1508, 



infrascriptis, sponte, libere et animo deliberato dixit et confessus 
est: illam scedulam fassionis egregii domini Baltasaris de Alap, 
pro cuiusquidem scedule falsificacione et abrasione in alian.que 
sentenciam mutbcione idem Stephanus judicialiter convictus fuerat, 
se manibus propriis et ex certa sciencia viciasse et falsiiicasse, hanc 
scilicet ob causam, ut eadem scedula fassionalis concordaret cum 
litteris per ipsum privelegialiter conscriptis et emanari procuratis; 
subiungendo ibidem alteram causam, quod scilicet credidisset nullo 
modo per quempiam hominum huiuscemodi abrasionem et falsifi- 
cacionem cognosci posse et potuisse. Presentibus ibidem venerabilibus 
dominis: Michaele custode zagrabiensi et Matheo custode chasmensi 
canonicis zagrabiensis et chasmensis ecclesiarum; item egregio La- 
dislao Bradach vicario temporali episcopatus zagrabiensis, item 
Johanne Supanich de Prezecznafew, Jeronimo Dobrowoych de 
Polycz, aliisque testibus fidedignis vocatis et requisitis. 

Johannes archidiaconus chasmensis et canonicus 
ecclesie zagrabiensis, notarius in premissis. 

Originale in charta. In archiv. ven. Cap. zagrab. Act Cap. ant. fasc. 95. nr. 11. 



68. 

Anno 1508. Zagrabiae 

Communitatis clvitatis decrcta, quae pertinent ad mercaturam. 

Item, tota communitas civium dicte civitatis montis Grecensis, 
videlicet: judcx modernus, jurati, consiliarii, seniores judices, tam 
seniores jurati quam modcrni et universi cives ac tota communitas 
simul pauper ct dives de unanimi, concordique et pari voluntate 
ad infrascriptos articulos amodo usque in perpetuum observandos 
sub pena infrascripta irrevocabiliter et inviolabiliter constituimus, 
ordinavimusque. 

Item, primus articulus. Quod quicumque mercator seu institor, 
concivisque noster existens ad capitulum mercari seu vendere quas- 
cunque res aut quevis mercimonia vendicioni exponere iret, nisi 
tempore nundinarum, pro prima transgressione unam markam 
denariorum, mediam partcm judici, mediam vero ad usum commu- 
nitatis persolvat ; pro secunda vero transgressione et pro tercia 
totidem; quod si judex cum suis juratis accipiendam huiusmodi 
penam tepidus esset, extunc idem judex penam huiusmodi ad usum 
communitatis persolvat. 



Doc, 6g. — An. r^op. 73 



Itcm, secundus articulus. Quod quicumquc ex concivibus seu 
inhabitatoribus eiusdem civitatis vel ex familiaribus eiusdem in 
capitulo vel intra territorium civitatis aliquas res venales, puta : 
carnes, avenam, puUos, anseres, ova vel huiusmodi emerit, talis 
transgressor penam suprascriptam persolvat, excepto dumtaxat fcno, 
lignis, asseribus et roboribus, paneque et vino. 

Item, quod nemo et nullus omnino hominum in domo vel 
sub stacionibus, pisces, aut huiusmodi utensilia, sub pena supra- 
scripta audeant seu presumant emere nisi in teatro seu loco ad id 
apto seu constituto, eciam in vicu seu suburbio eiusdem civitatis 
huiusmodi transgressor repertus fuerit, eandem penam persolvat; 
si vero quispiam per alium huiusmodi res emere faceret, eandem 
penam subjacet. 

Item, quod nullus omnino hominum tam civium quam eciam 
prebendariorum in medio nostri inhabitancium presumantseuaudcant 
sub pena quinque marcarum denariorum vina bominum extraneorum 
in cellaria sua vel in domos eorum accipere et deponi facere; quod 
si judex anni eotunc existcntis cum juratis suis huiusmodi trans- 
gressorem resciret et ad rccipiendum tepidus essct, extunc idem 
judcx cum suis juratis huiusmodi pcnani subjaceant. 

E tabulis judiciar. lib. reg. civ. zagrab. In archiv. incl. Acad. II. d. 235. 



69. 

Anno 1509, 8. maii. Zagrabiae. 
Communitas civitatis foenile comtnimitatis Georgio Kusidin j flor, vendit, 

Nos communitas civium civitatis montis Greccnsis. Memorie 
commcndamus tenore prescncium signiticantcs, quibus cxpedit uni- 
vcrsis. Quod nos quoddam fenile nostrum commune in territorio 
nostro seu civitatis prefate intcr fcnile prcbcnde sancti Martini 
confcssoris in dicta civitate nostra in hospitali seu in ecclesia beate^ 
Maric virginis fundati, a partc orientali, a partibus vero meridionali 
et septcmtrionali qucdam fossate nostre communitatis tempore in- 
undacionum aquarum decurrentes wlgo Chowcly dicte, ab occidentali 
usque viam communcm habitum et existens simul cum omnibus 
eiusdcm fenilis utilitatibus, juribus, usibus, integritatibus et perti- 
nenciis universis provido ct honcsto Gcorgio pellifici Kwsychyn 
dicto ac per eum suis hcredibus, heredumque suorum successoribus 
pro tribus florenis aureis, per eundem nobis seu communitati nostre 
plenarie datis et persolutis, liberum absque omni censu nostro 



74 ^^^' 70- — ^'^' ^Sop^ 



communi, vendidimus et contulimus jure perpetuo et irrevocabiliter 
tenendum, possidendum pamer et habendum ac iuxta condicionem 
civitatis prenotate ab antiquo privilegialiter approbatam, quocumque 
voluerit disponendum. In cuius rei memoriam, testimonium, firmi- 
tatemque perpetuam presentes litteras sigillo nostro communi robo- 
ratas eidem duximus concedendas. Datum feria tercia in festo 
apparicionis sancti Michaelis archangeli. Anno domini millesimo 
quingentesimo nono. 

Originale in membrana. Zona rubea sericea appendet absqne sigillo. In 
archiv. incl. Accad. Scient Slavor. merid. 



70. 

Anno 1509, 16. maii. Zagrabiae. 

Coram communitate civitatis Nicolaus Cavlovid, Thomae, fratri suo et 
Catharinae, consorti suae, fundum suum desertum j fl. auri vendit, 

Nos Emericus Mykwlych, filius Demetrii, judex, Stephanus, 
Blasius, Georgius, Mathias, Johannes, Simon, Valentinus et Nicolaus 
jurati, et consiliarii ac universi cives civitatis montis Grecensis. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes, quibus expedit 
universis. Quod vir providus Nicolaus suttor Chawlowych dictus, 
ad nostram personaliter veniens presenciam, confessus est in hunc 
modum: ut ipse quoddam fundum suum desertum in territorio 
nostro seu civitatis prefate in platea seu in vico suttorum, inter 
aliam domum a meridionali parte Nicolai suttoris Chawlowych 
dicti, a septemtrionali vero parte domus heredum seu successorum 
condam Gregorii Pethko vocati, concivium nostrorum, ab orientali 
parte platea communis, ab occidentali parte quidam orticulus Elie 
Saphranychyn dicti, similiter concivis nostri habitum ex existentem, 
mediam tantummodo curiam ad usum dicte civitatis in se conti. 
nentem, ipsum scilicet Nicolaum suttorem ab Andrea Rybarych 
empcionis titulo literatorie concernentem, prout hoc in quadam 
littera nostra seu civitatis prefate privilegiali, tempore iudicatus 
Gregorii, filii Andree, de anno domini mlUesimo quingentesimo 
octavo, nuperrime preteritis, pro parte ipsius Nicolai superinde con- 
fecta et emanata, ac coram nobis in specie producta et demon- 
strata fide expresse vidimus contineri oculata, simul cum omnibus 
eiusdem fundi deserti utilitatibus, juribus, usibus, integritatibus et 
pertinenciis universis viro provido Thome suttori, fratri suo carnali 
ac Catharine consorti sue, et per eos ipsius heredibus, ut iam novis 
concivibus nostris, pro tribus fiorenis auri, uti idem prefatus Nicolaus 



Doc. JT. — An. 150P. 



75 



nabis relulit, pcr cundcm Thomam, fraircni suufn, plenarie daris 
et persoluiis, vendidissei el contulisset, immo e\ consensu vicinorum 
predictorum vendidit et conitilit coram nobis jurc perpetuo el irre- 
votabiliter tenendum, possidendum pariter et habcndum ac juMa 
condicioneni civiiatJs prenoiate ab antii|uo privilegialiter approbaiam, 
quocumi.|ue volueril disponeiidum. In cuius rei memoriam, testi- 
monium, firmiiatemque perp;^iuam prcsentes litieras, sigillo nostro 
communi roboralas, eidem du\imus concedendas. Datum leria quarta 
in profesto Ascensionis doniini. Anno domini milicsimo i)uingen- 
lesimo nono. 

UrJgiaaJe Jn mcmbr.Tna, a tcrgo vestlgiuin impressi «igilli. ln arcbiv. lib. 
reg. civil. /agrab. 



71. 

Anno 1S09, 4, janii. Zagrahiat. 
Q>ram JVka/ao, eanmiii} Uclort, Usta <}uid<im assentranl a^^roi Koritaie 

appelltUos, hospHali s. Elisabeth in arca capifali sitv deberi. 

1509, Item leria secunda proxima ante festum corporis Christi, 
fuil quedam revisio cuiusdam montis seu terrarum Korvlhache dicte, 
per me Nicolaum lectorem specialiter deputatum, ubi producti 
fucrunt testes per magistrum (iaJlum, ardudiaconum dubicensem 
cl magistrum Georgiuni de Razinya canonicos ecclesie zagrabiensis. 
— Item, primus testis Franciscus Birowlin de Breziye, pro duobus 
esl, per predictum magistrum Gallum juralus, deposuit, quod terra 
in monie prcdiciu cxiscens, ubi novelle vitcs plantate suni et triticum 
a parte meridionali seminalum, perlinei ad hospitale beatc Elizabet, 
hoc fassus esc sciiu. Idem addidit preierca, quod audivissct a primis 
senibus, quod diclus monlicuius seu lcrre predicie luisseni ali- 
quando prebendariorum zagrabiensium, ei post mortem corumdem 
ad prcdictum hospiiale pcr legacionem dictorum prcwendariorum 
cesserunt. — Item, secundus lcstis, videlicet Demctrius Pelko diclus, 
dc Chwcherye, jobagio domini nostri reverendissimi, domini Luce 
episcopi ecclesie zagrabiensis, fassus est juramento deposito : se 
audivisse a quodam Thoma Puckorcz de (-utkowcz. cuius idem 
tcstis mercenarius luit ceriis annis, quod dicic icrre spectabani cl 
spectant in presenciarum ad prcdicium hospiiule, cl idem testis ab 
eodcm Thoma Puckorcz audivisset, quod dictc terre per lcgacioncm 
prebendariorum cessissent ad hospitale bcale Elizabei. — Item, 
lercius teslis Paulus Suchicz de Wgra, jobagio domini nostri revercn- 
dissimi, pro duohus, et juratus per predictum magisirum Georgium, 



y6 Doc. y2, — An. 1509. 



fassus est, quod idem natus esset in villa Chutkowcz et scit quod 
dicte terre in predicto monticulo existentes a certis annis pertinuissent 
ad predictum hospitale, et scit eciam decimas ibidem a pluribus 
hominibus exsolvissc ad hospitale; ignorat tamen quomodo dicte 
terre devenissent ad dictum hospitale. 

Ortginale in charta. lo arcbiv. ven. Capit. zagjab Act. Capit. ant. fasc. 
91. nr. 6. 

72. 

Anno 1509, 7. augusti. Budae. 

Coram cnpitulo budensi Johanncs Pozgaj^ judex zagrabiensis^ recusat de 
KraljeveCj aliisque possessionibus communitatis a Vladislao rege capitulo 

zagrabiensi donatis, 

Nos capitulum ecclesie budensis. Memorie commendamus per 
presentes, quod nobilis et circumspectus Johannes Posegay alias 
judex et civis civitatis montis Grecensis in sua aliorumque univer- 
sorum civium et juratorum eiusdem civitatis montis Grecensis per- 
sonis, nostram personaliter veniens in presenciam, nobis per modum 
protestacionis et inhibicionis signiiicare curavit in hunc modum: qua- 
liter honorabile capitulum ecclesie zagrabiensis, nescitur quibus moti 
respectibus, possessiones eorundem civium protestancium Kralowcz^ 
Czerye, Kobylya, Zwyblya et Narth vocatas, omnino in comitatu 
zagrabiensi existentes, habitas, a certis retroactis temporibus occu- 
pative et usurpative preter omnem viam juris tenuisset, teneretque 
et possideret eciam modo; cum tamen eosdem cives protestantes 
predicte possessiones cum pertinenciis suis universis pleno jure 
concernerent, et ad eosdem, consequenterque dictam ipsorum ci- 
vitatem, ab antiquo pertinuissent et pertinere dinoscerentur eciam 
de presenti, in preiudicium et dampnum, juriumque derogamen dic- 
torum civium manifestum. Unde facta huiusmodi protestacione, iam 
fatus Johannes alias judex, suo et aiiorum quorum supra nominibus 
et in personis, serenissimum principem dominum Wladislaum dei 
gracia regem Hungarie et Bohemie etc. dominum nostrum gracio- 
sissimum a donacione et coUacione, consensusque sui regii super- 
inde adhibicione, prefatum demumque capitulum et alios quoslibet 
universos cuiuscumque status et condicionis homines ab impetracione, 
occupacione, usurpacione, detencioneque et conservacione prescrip- 
tarum possessionum Kralowcz, Czerye, Kobylya, Zwyblya et Narth 
pertinenciarumque suarum universarum jure annotatorum civium 
spectare debentium, seque ipsos quovis quesito sub colore in 



Doc. 73, 74 — Aft, 1510, 77 



dominiura earuradem introraissione et sibi ipsis appropriacione ac 
statuifaccione, usuque, fructuum et quarumlibet utilitatum earum 
percepcione seu percipifaccione, universa eciam capitula et conventus 
ac alia loca quevis credibilia a litterarum suarum statutoriarum 
seu aliarum quarumcumque fassionallum superinde confectarum et 
conficiendarum emanacione et extradacione factis quoquomodo vel 
fiendis prohibuit contradicendo et contradixit inhibendo publice et 
manifeste coram nobis testimonio presencium mediante. Datum feria 
tercia proxima post festum Transfiguracionis domini. Anno eiusdem 
millesimo quingentesimo nono. 

Originale in cbarta. A tergo vestigium impressi sigilli. In arcbiv. lib. reg. 
civit. zagrab. 

73. 

Anno 1510, 2. aprilis. Casmae. 

LucaSy episcopus zagrabiemis, capitulo praecipit, ut Johanni Bradai archi- 

diacono denegatos reditus tradat, 

Lucas episcopus zagrabiensis jusserat capitulo redditus Joannis 
Bradach, archidiaconi Bexin ad beneplacitum ipsius reservare; quia 
tamen is promisit vitam et conversationem suam emendare et 
primitias suas quantocyus fieri potcrit et praesertim ad (dominicam) 
post nativitatem s. Joannis absolvere, ac Deo imposterum studiosius 
servire, ideo fcria tercia post festum Paschae ex arce chasmensi 
mandat capitulo, ut non obstantibus prioribus ipsius litteris, pro- 
ventus ipsi det. 

Marcelovic. Regesta, ut supra. 

74. 

Anno 1510, 27. maii. Romae. 
Julius II. papa, legem in canonicos choro absentes constitutam confirmat, 

Julius episcopus, servus servorum dei. Ad perpetuam rei me- 
moriam. Iniunctum nobis desuper apostolice servitutis officium, 
mentem nostram excitat et inducit, ut circa ea, per que ecclesiarum, 
presertim cathedralium insignium, statui prospero et felici ac per- 
sonarum in illis divinis obsequiis mancipatarum et animarum saluti 
cum divini cultus augmento consulitur, curis versemur assiduis; unde 
hiis, que propterea provide ordinata fuisse dicuntur, ut firma perpetuo 
et inconcussa perraaneant, cum a nobis petitur, apostolici adiicimus 
muniminis firmitatem, aliasque desuper providemus, prout in domino 



78 Doc. 74.. — An. 1510, 



conspicimus salubriter expedire. Sane pro parte dilectorum Hliorum 
prepositi et capituli ecclesie zagrabiensis nuper nobis exhibita peticio 
continebat, quod licet in statutis et consvetudinibus ecclesie zagra- 
biensis inter alia caveatur expresse, quod canonici dicte ecclesie ab 
illa absentes ct in ea non deservientes, fructibus, redditibus et 
proventibus canonicatuum et prebendarum per eos in eadem ecclesia 
obtentorum, carere; et archidiaconi dicte ecclesie racione suorum 
archidiaconatuum, qui in eadem ecclesia dignitates existunt, simul 
cum pro tempore existente episcopo zagrabiensi, in percepcione 
decimarum, quoad eam partem, que ad ipsos archidiaconos legitime 
pertinet, participare debeant; tamen quia dicta statuta a sede 
apostolica confirmata et pena aliqua contrafacientibus apposita non 
existunt, plures ex canonicis dicte eccfesie et etiam nonnuUi episcopi 
zagrabienses, qui pro tempore fuerint, statuta huiusmodi observare 
non curarunt, prout eciam certi ex dilectis filiis modernis eiusdem 
ecclesie canonicis ea observare non curant, quinymo ab eadem 
ecclesia se absentant et dictis preposito et capitulo super assignanda 
portione fructuum, reddituum et proventuum eus sic a dicta ecclesia 
absentibus et in ea non deservientibus juxta statuta predicta minime 
debitorum, plures molestias inferre non cessant; et sicut eadem 
petitio subjungebat, si fructus, redditus et proventus predicti ca- 
nonicis dicte ecclesie ab ea absentibus ministrari deberent, pauci vel 
nuUi canonici in dicta ecclesia residerent; et similiter si dicti archi- 
diaconi portione decimarum, eos respective contingente, huiusmodi 
privarentur, divinus cultus in eadem ecclesia quotidiana incurreret 
detrimenta. Quare pro parte tam prepositi et capituli predictorum, 
quam venerabilis fratris nostri moderni episcopi zagrabiensis, nobis 
fuit humiliter supplicatum, ut statutis predictis pro illorum subsi- 
stentia firmiori, robur apostolice confirmationis adiicere, aliasque in 
premissis oportune providcre de benignitate apostolica dignaremur. 
Nos igitur episcopum, prepositum et capitulum prefatos, ac ipsius 
capituli singulares personas a quibusvis excommunicationis, sus- 
pensionis et interdicti, aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris et 
penis, a jure vel ab homine quavis occasione vel causa latis, si quibus 
quomodolibet innodati existunt, ad effectum presentium dumtaxat 
consequendum, harum serie absolventcs et absolutum fore censentes, 
huiusmodi supplicationibus inclinati, statuta predicta auctoritate 
apostolica tenore presentium confirmamus et approbamus, ac 
perpetue firmitatis robur obtinere, eaque sub excommunicationis 
maioris ac aliis ecclesiasticis sententiis, censuris et penis per 
eos, qui contrafecerint, cuiuscumque dignitatis, status, gradus vel 



Doe. f^. — An. T$TO. 



79 



preeminenTie fuerini, eiiam si archiepiscopali, episcopali vel quavis 
alia cecclesiastica vel mundana dignitate prelulgeant, ipso Tacto 
iiicurrendis, et a quibus, nonnisi a scde apostolica, preteri.-]uam in 
mortia articulo consiituti, absolvi possint, inviolabilitcr observari 
debere decernimus, supplentes omnes et singulos defectus, si qui 
forsan iniervcncrint in eisdem. Non obstantibus aliis constitutionibus 
et ordinationibus apostolicis, ccterisque contrariis quibuscumque. 
Nullt ergo omnino hominum liceai hanc paginam nostre absolutionis, 
confirmationis, approbaiionis ct dccreii infringcre vel ci ausu teme- 
rario contrairc. Si quis autem hoc atlemptare presumpserit, indi- 
gnationem omnipotentis dei ac bealorum Pelri ct Pauli apostolorum 
eius, sc novcrii incursurum. Datum Romae apud s. Pelrum. Anno 
incarnaiionis Dominicae mitlesimo quingentesimo decimo sexto, 
kalendas Junii. Pontificalua nostri anno seplirao. 

Orlgin^le in membrana. In margine inferiori hnlla pootilici.i. In archiv. 
veo. Capit lagrab. Acl Cap, ant. fasc, 2i. nr. 39. Katlalll. Illir. Sicr Tom. V. 
p«K. 514-514. 



Anno 1510, t't. maij. Romae. 

Julius //. fapa, Lucae, ephcofio zagrabitnsi. ^mcedit, ut ad eeclesiam 
ctitAedralem muniendam ecc/esiitm /<arocfiiaUm s. Emerici diruat, parechi- 

aiiujue in deserlum moruisfcriuiii Ciictrciltnse Ininsferat. 
Julius episcopus, scrvus acrvorum dei, Venerabili frairi Luce 
episcopo zagrabiensi salutem et apostoiicam bencdtctioncm. Dcvo- 
cionis tue exigcntibus meritis, votis tuis, que ad dei honorem ei 
eccJesic tue ab infidelium incursionibus conservaciooem, et in ea 
divini cultus augmentum periinerc noscunlur, libenier annuimus, 
eaque favorabiliter cxaudivimus. Sane pro parte tua nobis nuper 
exhibita peticlo continebat, quod ccclcsia zagrabiensis, cui precs, 
quam iam dudum sumpluoso ci preclaro opere editicari incepiam, 
tu a paucis cilra annis magnis sumptibus ornatissime perfccisti cl 
decorasli, confioibus Thwrcorum, qui pancs illas frcqueniissimis 
infcstanl incursionibus propinqua existii et propterea timeodum est, 
quod ecclesia ipsa, nisi ei de oportune dclensionis presidio alitcr 
BUccuratur, pcr incursiones Thwrcorum predictorum brevi desoletur. 
Unde tu pro conservacione ciusdem ecclesie illam tuis sumptibus 
ct cxpcnsis muro et propugnaculis congruentibus cingere et munire 
proponis, aed proplcr loci augustiam id perficcre non potes; verum 
si in quodam antiquo ct penc deserto monasterlo Cistcrciensis ordinis 



8o Doc, 75. — An, 1510. 



tue civitatis, cuius fructus, redditus et proventus tenues admodum 

aut nulii sunt, et quod abbate et conventu caret, ordo huiusmodi 

perpetuo supprimeretur, et ad eiusdem monasterii ecclesiam, quedam 

parochialis ecclesia in loco ad propugnacula huiusmodi construenda 

necessario consistens, cum omnibus iuribus et pertinenciis suis trans- 

feretur, ipsiusque parochialis ecclesie edificia parva et satis rustica 

demolirentur seu alias ea et locus ipse in usum et fabricam dictorum 

propugnaculorum redigerentur et converterentur ; et cum sicut eadem 

peticio subiungebat, in tota tua diocesi preterquam unius chas- 

mensis collegiate ac cuiusdam monasterii, quod modo a laicis occu- 

patur, nulie persone in ecclesiastica dignitate constitute existant, 

quibus cause a sede apostolica committi possint, si quis pro tempore 

existens rector dicte transferende ecclesie, postquam translata fuerit, 

extunc de cetero perpetuis futuris temporibus prepositus nuncupetur 

ad effectum ut ei tanquam persone in dignitate ecclesiastica consti- 

tute, cause a sede predicta committi possint, in dignitate huiusmodi 

constitutus censeatur; quodque aliquis ex zagrabiensi et chasmensi 

ecclesiarum predictarum canonicis parochialem ecclesiam predictam 

et ipsius parochialis ecclesie rector, qui pro tempore fuerint, cano- 

nicatum et prebendam in aliqua ex dictis zagrabiensi et chasmensi 

ecclesiis obtinere non possit statueretur et ordinaretur, profecto ex 

hoc zagrabiensis indeltinitati et illius ac parochialis ecclesiarum 

predictarum statui cum divini cuitus augmento et personarum illarum 

parcium pro iusticie ministerio ad sedem predictam pro tempore 

recurrentium commoditatibus oportune consuleretur. Quare pro parte 

tua nobis fuit humiliter supplicatum, ut tibi ordinem supprimendi 

et parochialem ecclesiam huiusmodi transferendi et illius edificia 

demoliri faciendi, eaque ac locum ipsum in usum et fabricam redi- 

gendi et convertendi, ac cetera statuendi et ordinandi, ut prefertur, 

licenciam et facultatem concedere, aliasque in premissis opportune 

providere de benignitate apostolica dignaremur. Nos igitur pium et 

laudabile tuum desiderium huiusmodi plurimum in domino com- 

mendantes, teque a quibusvis excommunicacionis, suspensionis et 

interdicti, aliisque ecclesiasticis sentenciis, censuris et penis a iure 

vel ab homine quavis occasione vel causa latis, si quibus quomodo- 

libet innodatus existis, ad effectum presencium duntaxat conse- 

quendum, harum serie absolventes et absolutum fore consentes, 

tuis in hac parte supplicacionibus inclinati tibi ordinem in antiquo 

monasterio supprimendi et si ad hoc dilecti filii moderni dicte 

parochialis ecclesie rectoris expressus accedat assensus, ipsam paro- 

chialem ecclesiam cum omnibus iuribus et pertinenciis suis in 



dbc. ys- — -^»- /y^o- 



ecclcsiam dicti moDasicrii transferendi, ipsiusque parochialis ecclesie 
sic tunc traaslate, edlticia demollri facicndi, eaque el locum ipsum 
in usum et fabricam dictorum propugnaculorum redigendi et con- 
vertendi, nec non quod pro tempore exiatens rcctor dicte trans- 
fercnde ecclesie, poslquam translata fuerii, extunc de cetero perpetuis 
luiuris lemporibus prepositus nuncupetur ct ad effectum, ut ei tam- 
quam persone in dignitate ecclesiastica constitute cause eciam 
personarum dicte ecctesie zagrabiensis a sede predicta committi 
possini, in dignitate huiusmodi constitutus censeatur; quodque 
aliquis ex zagrabiensi et chasmensi ecclesiarum predictarum canonicis 
parochialem ecclesiam prcdiccam ei ipsius parochialis ecclesie rector, 
qui pro tempore fucrit, canonicatum et prebendam in aliqua ex 
dictis zagrabiensi et chasraensi ecclesiis obtinere non possit, ei 
collacio et provisio de parochiali ecclesia aut canonlcalu et prebenda 
huiusmodi eciam per sedem apostolicam eciam molu proprio aliter 
pro lempore facte nullius sint roboris vel momenli statuentea et 
ordinantes, constilucionibus ct ordinacionibus apostolicis ac mona- 
sierii antiqui et ordinis predictorum, juramento, confirmacione 
aposlolica vel quavis hrmitale aha roboralis, siaiutis et consvetudi- 
nibus, privilegiis quoque ei induliis aposlolicis eisdem monaaterio 
aniiquo et ordini eciam consideracione imperatoris, regum et aliorum 
principum sub quacumque forma et expressione verborum et cum 
ijuibusvis eciam derogatoriarum derogaloriis aliisque forcioribus, 
clticacioribus ct insolitia clausuHs, irritaniibusque dccrciis, concessis 
ei per nos ei sedem predictam approbatis et innovatis, ceterisque 
conlrariis ncquaquam obsianiibus auctoriiaie apostolica lenore pre- 
sencium licenciam et facultatem concedimus ac privilegiis et indultis 
prediciis eciam si pro illorum sufficienli derogacione de illis eorum- 
quc lotis tenoribus specialis, specifica et individua ac de verbo ad 
vcrbum non auicm per generales clausulas id importantes mencio 
seu quevis alia expressio foret. Tenores hulusmodi ac st de verbo 
ad vcrbum insercniur pro sufficienter expressis habentes, illis alias 
in suo robore permansuris, hac vice duntaxat specialiler el expresse 
dcrogamus. Nulli ergo omnlno hominum liceat hanc paginam 
nosire absolucionis, concessionis et derogacionis infringere vel ei 
ausu temcrario conlraire ; si quis autem hoc attemptare presumpserli 
indignacionem omnipotentis dei ac beatorum Peiri et Pauli aposto- 
lorum eius se noverit incursurum. Datum Rome apud sanctum 
Pciriim. Anno incarnacionis dominicc millesimo quingentesimo de- 
cimo, sexlo kalendis junii. Poniihcatus nostri anno sepiimo. 

E <;u:ievo Iransumpto AnJreae Dn. canon. In arcbiv. ven t.»p lagr^h 



82 Doc. 76, 77. — An. 1510. 

76. 

Anno 1510, 9. janii. Zagrabiae. 

Inquisitione constituta a comitatu zagrabiensi nuntiatur Mathiam^ civem 

pellificem^ cum nonnullis sociis curiam Johannis archidiaconi armis invasisse 

ejusque propinquum ccmhucis ferreis infeste mulcavisse. 

Nos Paulus Chaulowych de Gywrkowecz, vicebanus et comes 

ac judices nobilium comitatus zagrabiensis. Memorie commendamus, 

quod cum nos ad legittime peticionis instanciam honorabilis capituli 

ecclesie zagrabiensis, de sede nostra judiciaria nobilem Nicolaum 

de Pezerio, unum ex nobis, videlicet judicem nobilium ad infra- 

scriptam inquisicionem faciendam destinassemus ; qui tandem exinde 

ad nos reversus, nobis retulit: quomodo ipse ab omnibus, quibus 

decuisset, palam et oculte diligenter inquirendo, de infrascriptis 

talem rescivisset certitudinis veritatem : quomodo die dominico inter 

octavas visitacionis virginis Marie, cuius iam quinta preterisset 

annualis revolucio, quidam Mathias pellifex, nunc civis montis Gre- 

censis, assumptis secum Gwrkone frenipare, Synkone institore et 

aliis quibusdam complicibus sue condicionis hominibus, armatis 

manibus et potencia in domum venerabilis domini Johannis de 

Chasma, nunc archidiaconi kamarcensis, irruissent, ibique quemdam 

Thomam Persych, sartorem, fratrem adoptivum ipsius domini kamar- 

censis, hostiliter invadentes, per crinesque rapientes in terram pro- 

stravissent et cum cambucis ferreis usque ad beneplacitum ipsorum 

verberassent, potencia mediante, in preiudicium et dampnum et contra 

libertatem domorum canonicalium valde magnum. Datum Zagrabie 

die dominico proximo ante festum beati Barnabe apostoli. Anno 

domini millesimo quingentesimo decimo. 

Originale in charta. A tergo tria sigilla impressa. In archiv. ven. capit. 
zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 10. nr. 16. 

77 

Anno 1510, 28. junii. Casmae. 

Lucas, episcopus zagrabiensis^ vituperai capitulum zagrabiense, quod Johanni 
archidiaconi in opportuniorem domum transmigrare recusat, 

Venerabiles domini, fratres nostri charissimi. Non possumus 
de vobis vehementer non mirari, quod quum sciatis plerosque ex 
canonicis istius ecclesie nostre nedum domibus sed fundis quoque 
ubi usibus suis habitaculum aliquod edificare possent, penitus carere, 
non desistatis lites novas adversum venerabilem doroinum Johannem 



Do(. 77. — An. 1510. 



83 



archidiaconum varasdiensem, fratreni et concanonicum vesirum, 
occasione domus sue gravi admodum sumptu ct labore extructe, ob 
favorem uniua prebendaril, locum habitacioni suc non vulgarem 
habentis ordiri et inchoare, cupientes forte illum quoque sedibus 
incertis, ui ceieros vagari. Certe, si non aliud, hoc saltem vos ab 
huiusmodi litium perplexiiate sibi exciianda cohibere debebat, seaec- 
tutem ipsius iam ingravescentem, longo egritudinum agmine omni- 
phariam depressam ac ad capulum fere mortis reirusam, turpe, 
impium et pleoum crudelitatis esse, persequi atque ab edibus suis, 
quarum virium ct vitc defeciu vix timina transgredi potest, seve 
ei immisericordiier excludi atque repelli; proinde quum nos iugis 
et assiduB animi teneat solticitudo, illis quoque canooicis, qui sub 
tectis alienis passim hactenus vagali sunt, de domibus, ut commodius, 
quieciusque et mente Iranquilliore ecclesie nostre servire atque 
famulari possint, ocyus, ui fieri potesi, idouec providere, nedum 
cos, qui domum sibi ex annuencia predecessorum nostrorum non 
mediocri impeudio exediticaruDt illa ipsa privarc cl spoliare vellctis. 
Requirimus vos c! scriosius commltrimus, ne dictum dominum 
Johannem archidiaconum varasdiensem preteMu (scneciu)tis sue 
predicle aliquatenus, quominus eam, ut hactenus, ila de celero pace, 
quieie et iranquille possideat interturbetis et pcr alios quospiam 
interpellari faciaiis, quum alioquin ille lege divina fovendua potiua 
el quielandus In prcsenti egritudinum suarum calamitatc, quam in 
aliquo molestandus esse censeaiur. Accedit adhoc, quod longi temppris 
. . . Iranquilta per ipsum dominum archidiaconum ei predecessores 
suos pterosque, dicte domus possessio, nullaque novi operis cdificiorum 
in loco illo per eundem extructorum demcrioriacio, titulua denique 
permutationis super hiisdem domibus literis capituli confirmatus, 
non parum juribus et iusticie eiusdem, ut nobis referiur, favere 
videntur, nequc liiere .... quibus domura ipsam pro se vendicare 
salagii, si recie pcrspiciantur cidem inconcusse suffragari (videantur) 

uiruoque lamen sii, inierea dum , . . hanc pensitulacius 

oporlunilalc poierimus, volurous ut idem dominus archidiaconus 

pace ei tranquillc permaneat. Ex arcc nostra chasmensi 

in (vigiUa aanclorum Peiri et Pauli) aposiolorum. Anno domini 
miltesimo quiageniesimo decimo. 

Lucas episcopus 

ecdesic zagrabiensis. 

Origiaale ia cbarla, 
Cap. aat. fasc S8. nr. Z%. 



pamm atiriiuai. Iu archiv. ven Citpil. lagrab. Act 



^ 



84 Doc, 7<P, yg. — An. 1510. 



78. 

Anno 1510, 17. jnlii. In Tbata. 

Wladislaus rex capitulo scribit, civitatem conqueri, quod 
praeter caeteras injurias forum civitatis ordinarium usurpasset et 
mercatores ex civitate aedificatis testitudinibus, divertissent, unde 
etiam civitas, civibus ad Capitulum transeuntibus, desolaretur, quod 
tamen defensioni regni est, haec itaque prohibet; alias minatur, 
visis civitatis juribus ipsi daturum libertatem se defendendi in pari 
brachio. In Thata feria quarta post festum s. Margarethae. 

Marcelovi6. Regesta, at sapra. 

79. 

Anno 1510, 8. septembris. Nitnae. 

VladislauSj Hungariae etc. rex, protonotario regni Slavoniae^ judicibusque 

nobiliufn mandat, ut cognoscant causam^ quae de fori loco vetustateque 

inter capitulum et communitatem civitatis agitur. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris egregiis magistro Francisco de Marocha personalis presencie 
nostre et regni nostri Sclauonie prothonotario ac Petro Imprych 
de Jamnycza et Nicolao de Pezerio, judicibus nobilium comitatus 
zagrabiensis, salutem et graciam. Nuper in proxima dieta generali 
universorum regnicolarum nostrorum in oppido nostro Thata per 
nos celebrata, inter alios fideles nostros parcium regni nostri 
Sclauonie, honorabile capitulum ecclesie zagrabiensis et judex ac 
communitas civium civitatis nostre montis Grecensis per electos 
nuncios suos apud nos constituti, iidem cives primum, deinde vero 
ipsi capitulares graves ultrocitroque et in alterutrum coram Maie- 
state nostra fecerunt, deposueruntque querelas super facto et negocio 
fori usualis et ordinarii, quo iidem cives nostri in preiudicium 
ipsorum capitularium et e converso ipsi capitulares adversus eosdem 
cives nostros istic uti atque gaudere mutuo contendunt. Nos pro 
tunc utpote, qui hoc dissidium e medio parcium utriusque earum 
juribus observatis, tollere voluimus, decreveramus, ut in eo utraque 
ipsarum consistat et permaneat ex parte huiusipsius fori, in quo 
alias vetustis temporibus et usque ad hec tempora pacifice perstitit ; 
quod si capitulares ipsi de novo et recenter abusionem aliquam 
contra jura et privilegia prefata dictorum civium nostrorum in hac 
parte induxissent, talis abusio aboleri et cessari deberet, sicque 
in eam sentenciam litteras mandati nostri ad instanciam eorumdem 



i 7P. — An. isio. 



civium coDtra ipsos capitulares dederamus, ul si antea et hucusque 
in dominio rori huiusmodi non fuerunt, iltud, quod non in medio 
capttuli sed in civitate ipsa celebratum luii, deincepsque in priori 
ei alias consveto loco celebrari dcberet, neque iidem capiiulares 
sese ad id intromittcrent aut aliquas bolthas ei icsiudines gracia 
quesius ei fori huiusmodi erigerenl, ereciasque diruerent, alioquin 
nos, visis superinde ipsorum civium nostrorum privilegiis, eisdem 
distrahendi huiusmodi novas lestudines polesiatis facultatem conce- 
deremus, vigore cuius mandati nostri nunc iidem cives nosiri manus 
cc vires acrius quam decei exiendenles, non mediocres injurias ei 
oppressiones eisdem capiiularibus de novo intullisseDl et plura eciam 
alia in dies inler eos emergerent, ex quibus nisi per nos ei rci 
consulatur etiam cedes hominum lacile evenire poterunt, que omnia 
iidem capitulares indigne ei immcrito sese paii asseruni. Nunc enim 
rursus ad nos contugientes asseruni eodem que in ipsa dieia asse- 
rebant modo, forum ipsum ad cos pertinere et semper ac ab antiquo 
ei ab ipsa quidem fundacione ecclesie ilto usos esse et gavisos et 
quosque mcrcaiores, inslitoresque liberum semper "progrcssum et 
usum mercium suarum in medio ipsius capiluti habuisse, magnamque 
iniuriam cl preiudicium in eo pali, quod iidem cives lam licenter 
tam velusium usum commodi eorum everterc conantur, ei quamvis 
causc proprietatis sive pcrpetuitaiis quarumcumque rerum e[ nego- 
ciorum ipsorum civium noslrorum tangcntcs et concernenies dcbeani 
in presenciam magisiri ihavcrnicorum nostrorum provocari, tamen 
quia omnes huiusmodi ditfcrencic el conlroversie racionc ipsius fori 
inier parics ipsas modo prcmisso de novo suborie aique violencie 
ci damna, injurieque noviter subsecute per nos et nostre regie et 
de regia nostra protcstatc ex plano rcvidcri, adiudicarique et deter- 
minan possenl, nc igitur hec controversia parcium in maius incen- 
dium ei periculum serpat, maioraque mala Inter eas sequaniur, 
habita racrone etiam liberlatis ecclesiastice ei maxime iurium prefate 
ecclesic sancti regis Stephani, cuius nos patroni sumus, et quam 
eque ipsam civiialem nostram in suis justis juribus tenere ei con- 
scrvare debemus, siatuimus omnia prcmissa, omncmque occasioDem 
ct dcpendcnciam premissarum controversiarum ac violenciarum, 
dampnorumquc ei iniuriarum inier partcs denuo commissarum et sub- 
onarum nos ipsi revidere, maudantcs et commitlenlcs tidelitati vestre 
serie presencium sirictissime, quatenus acceptis preseniibus pro uno 
certo ei brevi tcrmino per vos cisdcm pariibus statuendo ei prefi- 
gcndo ad prefatum capiiutum ecclesie zagrabiensis, consequcoterquc 
prediciam civiiaiem nosirani montis Greccnsis acccdere, ibiquc vicinis 



86 Doc. 80, — An, 1510, 

et comnietaneis eorundem capituli et civitatis in simul convocatis, 
partibus etiam predictis vel earum legittimis procuratoribus presenti- 
bus, accepto etiam super premissis testimonio testium per partes 
prenotatas, coram vobis producendorum sub fide eorum deo debita, 
fidelitateque nobis et sacre corone nostre observanda, tacto dominice 
crucis signo prestanda, seorsum et singillatim investigare, non curata 
absencia alterius partis vel etiam unius ex vobis, tam de fori predicti 
veteri cursu et loco, quam etiam prescriptorum aliorum negociorum 
et damnorum illacionibus ac eorundem dependenciis sciatis, inqui- 
ratis et experiamini plenam et omnimodam certitudinis veritatem, 
quam tandem Maiestati nostre fideliter et diligenter sub sigillis vestris 
ex ordine perscribere et significare ac partibus ipsis in eisdem litteris 
vestris coram nobis vel locumtenente nostro comparente terminum 
prefigere modis omnibus debeatis et teneamini congruentem, ut 
sciamus, possimusque tandem visis et cognitis premissis inter partes 
ipsas omnia debito modo revidere et unicuique parcium jus suum 
tribuere. Aliud nulla ratione facturi. Presentibus perlectis, exhibenti 
restitutis. Datum in arce Nitriensi in festo nativitatis beatissime 
Marie virginis. Anno domini millesimo quingentesimo decimo. 

Reiacio magnifici domini Benedicti de Bathyan 
thezaurarii regie Maiestatis. 

Originale in charta. In margine infer. impressum sigillum. In archiv. ven 
Cap. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 10. nr. 71. 

80. 

Anno 1510, 8. septembris. Nitriae. 
Vladislaus, Hungariae etc. rex^ mandat omnibus nobilibus et cujuslibet status 
hominibus, ut in causa, quae inter capitulum et communitatem civitatis 

agitur de foro^ verissime testentur, 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris universis et singulis nobilibus et alterius cuiusvis status et 
condicionis hominibus comitatus zagrabiensis in vicinitate capituli 
ecclesie zagrabiensis et civitatis nostre montis Grecensis ubilibet con- 
stitutis et commorantibus salutem et graciam. Orte sunt certe lites 
et differencie et exinde plures etiam iniurie et damnorum illaciones 
subsecute inter honorabile capitulum ecclesie zagrabiensis et cives 
civitatis nostri montis Grecensis racione certorum negociorum et 
presertim pretextu cuiusdam fori, quod in theatro capituli ipsius 
zagrabiensis ab antiquo celebrari consvetum fuissc dicitur. Que 



Doc. 8i, — An. i^io, 87 



omnia nos inter partes volentes revidere et omnibus huiusmodi 
contencionibus et controversiis finem indilatum imponere, statuimus 
de hiis quam primum per fidelem nostrum egregium magistrum 
Franciscum de Marocha personalis presencie nostrc et regni illius 
nostri Sclauonie prothonotarium et judices nobilium comitatus 
zagrabiensis certo cercius edoceri; et cum negocium et res huius- 
modi vobis et unicuique vestrum constare dicatur evidenter, fidelitati 
igitur vestre et vestrum cuilibet harum serie firmissime committimus 
et mandamus, quatenus dum et quam primum cum presentibus 
per eundem magistrum prothonotarium vel judices nobilium aut 
eorum alterum cum presentibus fueritis requisiti, vel alter vestrum 
requisitus fuerit, illico in presenciam ipsius magistri Francisci pro- 
thonotarii ad locum et terminum vobis per eundem prefigendum 
personaliter accedere et insimul convenire, atque ibidem ad fidem 
vestram deo debitam, fidelitatemque nobis et sacre corone nostre 
observandam, tacto dominice crucis signo prestandam, prout et 
quemadmodum per ipsum magistrum prothonotarium causa et ne- 
gocio in premisso racione dicti fori et eius cursu, aliarumque 
differenciarum inter partes ipsas habitarum fueritis examinati, et 
qualis vobis et unicuique vestrum in hiis constat certitiido veritatis 
suo modo fateri, dicereque et recitare modis omnibus debeatis 
et teneamini. Ubi autem vos vel alter vestrum sese in premissis a 
perhibendo testimonio veritati abstraheretis, extunc commisimus ct 
presentibus strictius committimus vicebano et judicibus nobilium 
dicti comitatus zagrabiensis, ut ipsi vos et quemlibet vestrum ad id 
faciendum per onera ct gravamina in generali decreto nostro supe- 
rinde expressata et specificata arcius compellant et astringant, aucto- 
ritate nostra regia presentibus ipsis in hac parte concessa mediante. 
Secus igitur nulla racione facere presummatis. Presentibus perlectis, 
exhibenti restitutis. Datum in arce Nitriensi in festo nativitatis beate 
Marie virginis. Anno domini millesimo quingentesimo decimo. 

Originale in charta. In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. ant. fasc. 10. nr. 71. 

81. 

Anno 1510, 14. septembris. Nitriae. 

Vladislausy Hungariae etc, rcx, communitati civitatis montis Grecensis^ 

quae capitulo denegavit forum, praecipit, ut die constituta litem inferat. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 

nostris prudentibus et circumspectis judici et juratis civibus civitatis 

nostrq montis Grecensis, salutem et graciam. Rursus delate sunt ad 



88 Doc, 8i. — An. 1510. 

nos per fideles nostros honorabile capitulum ecclesie zagrabiensis 
contra vos graves querele, qualiter vos non contenti prioribus 
damnis et iniuriis eisdem capitularibus illatis, adbuc cum ipsis racione 
cuiusdam fori, quo iidem capitulares a vetustis semper temporibus 
in ipso capitulo pacifice usi fuisse dicuntur, disceptaretis, ipsosque 
variis iniuriis, damnisque et minarum imposicionibus dietim affi- 
cere non cessaretis, quod nos diucius vobis ferre et pati nolentes, 
decrevimus nos ipsi, scita prius premissorum mera veritate, tam 
negocium fori ipsius, quam etiam omnes huiusmodi iniurias et 
damnorum illaciones inter vos et ipsum capitulum per hec tempora 
ultro citroque commissa quam primum jure mediante revidere et hiis 
omnibus indilatum finem imponere. Quamvis autem cause factum 
^ proprietatis quarumcumque rerum et negociorum vestrorum tan- 
gentes et concernentes, secundum exigenciam libertatis vestre debeant 
in sedem magistri thavernicorum nostrorum provocari, tamen quia 
omnes huiusmodi differencie et controversie ratione huiusmodi fori 
inter vos et capitulares ipsos modo premisso de novo suborte atque 
violencie et damna, injurieque similiter noviter et medio tempore 
subsequute per nos et de consvetudine regni et de regie nostre 
potestatis plenitudine adiudicari, reviderique et determinari possint, 
ob hoc mandavimus per alias nostras magistro prothonotario regni 
nostri Sclauonie et judicibus nobilium comitatus zagrabiensis, ut 
ipsi et de antiquo parcium usu atque loco eiusdem fori et de aliis 
omnibus inter vos et dictum capitulum hactenus motis, habitis et 
suscitatis, convocatis universis vicinis et commetaneis utrarumque 
parcium secundum attestaciones juramentales eorundem vicinorum 
ab eisdem sciant, inquirant et experiantur meram et omnimodam 
certitudinis veritatem, quam tandem nobis in litteris ipsorum sub 
eorum sigillis fideliter perscribere et vobis utrisque partibus coram 
nobis vel locumtenente nostro in eisdem litteris ipsorum comparendi 
terminum prefigere et statuere omnino debeant. Quapropter volumus 
et fidelitati vestre harum serie strictissime committimus et man- 
damus, quatenus dum et quam primum per eundem magistrum 
Franciscum personalis presencie nostre et regni illius nostri protho- 
notarium cum presentibus requisiti fueritis, illico ad eum locum et 
diem ad quem vobis idem deputaverit coram ipso personaliter com- 
parere et interesse atque vicinos, testesque et omnia alia probabilia 
et evidencia documenta vestra, si que in premissis pro parte vestri 
habetis, ibidem producere et ad fatendum in premissis omnem rei ve- 
ritatem sine omni dilacione exhibere et tandem ad terminum vobis 
per eundem magistrum prothonotarium coram nobis comparendi 



Doc. 82. — An. 1510. 89 



prefigendum coram Maiestatc nostra vel ipso locumtenente nostro 
personaliter aut per procuratores vestros comparere in omnem 
eventum debeatis; nam alioquin certi sitis, quod nos vel idem 
locumtenens noster, non obstante absencia vestra, ad partis compa- 
rentis instanciam id faciemus in premissis quod dictaverit ordo 
juris. Q.uod si tandem altera parcium vestrarum post adiudicacionem 
huiusmodi et revisionem nostram vel eiusdem locumtencntis nostri, 
deliberacioncmque exinde subsequutam contra partem triumphantem 
hac in re in facto proprietatis aliquid agere habuerit, id talis pars 
juxta antiquam loci illius consvetudinem requirat et prosequatur. 
Secus igitur nulla ratione facere audeatis. Presentibus perlcctis, 
exhibenti restitutis. Datum in arce Nitriensi in festo exaltacionis 
sancte Crucis. Anno domini millesimo quingentesimo decimo. 

Relacio magnifici domini Benedicti de Bathyan 
thezaurarii regie Maiestatis. 

Originale in charta. In margine inferjori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Cap. zagrab. Act. Cap. ant fasc. 10. nr. 71. 



82. 

Anno 1510, 4. octobris. Zagrabiae. 

Coram capitulo zagrab. Mathacus, rector hospitalis s. Anionii in vico 
Laiinorum siti, se ex hereditate Lucae episcopi 10 flor, in hospitalis usum 

accepisse comprobat. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
per 'presentes, quod honorabilis dominus Mathias plebanus hospitalis 
ecclcsie sancti Anthonii in vico Latinorum, Zagrabie fundate, nostram 
personaliter vcniens in presenciam, sponte, vivc vocis sue oraculo 
confessus est in hunc modum : quomodo ipse venerabilcs et egregios 
dominos reverendissimi condam domini Luce episcopi zagrabiensis 
exccutores, de et super solucione ac omnimoda satisfactione decem 
fior. sibi per eundem revcrendissimum dominum Lucam con- 
dam episcopum et per consequens prefate ccclesie hospitalis sancti 
Anthonii legatorum, facta, quiettos, expeditos ac modis omnibus 
absolutos reddidisset et commisisset, immo reddidit et commisit 
coram nobis tcstimonio prescncium mediante. Datum in festo 
beati Francisci confessoris. Anno Domini millesimo quingentesimo 
decimo. 

Originale in charta. In archiv. ven. Capit. ant. fasc. 91. nr. 23. 



go Doc. 8j. — An, 1510. 



83. 

Adoo 1510. Zagrabiae. 

Capitulum zagrabiense Julium I/. papam rogat concessionem^ ut ecclesia 
s, Emerici diruatur^ parochiaque in desertum monasterium Cistercitense 

transferatur. 

Bcatissime pater. Dudutn S. V. pro parte bone tnemorie Luce 
episcopi zagrabiensis, exposito quod ecclesia sua zagrabiensis, cui 
preerat, et quam iam dudum sumptuoso et preclaro opere edificari 
inceptam ipse a paucis annis citra magnis sumptibus et impensis 
ornatissime perfecerat et decoraverat, confinibus Thurcorum, qui 
partes illas frequentissime infestabant, incursionibus propinqua erat 
et propterera timendum erat, quod ecclesia ipsa nisi ei de opportune 
defensionis prcsidio aliter succureretur, per incursiones Thurcorum 
predictorum brevi desolaretur ; unde ipse Lucas episcopus pro con- 
servacione eiusdem ecclesie illam suis sumptibus et expensis muro 
et propugnaculis congruentibus cingere et munire proponebat ; sed 
propter loci augustiam id perficere non poterat, et si in quodam 
aliquo et penc deserto monastcrio Cisterciensis ordinis sue civitatis, 
cuius fructus etiam admodum tcnues aut nulli erant, et quod abbate 
et conventu carebat ordo huiusmodi perpetuo supprimeretur, et ad 
eiusdem monasterii ecclesiam, quedam parochialis ecclesia in loco 
ad propugnacula huiusmodi construenda necessario consistens trans- 
feretur, ipsiusquc parochialis ecclesie edificia parva et satis rustica 
dcmolirentur seu alias ea et locus ipse in usum et fabricam dic- 
torum propugnaculorum redigerentur et convcrterentur, et in tota 
sua dioecesi preterquam unius chasmensis coUegiate et cuiusdam 
monasterii, quod tunc a laicis occupabatur, nulle personc in eccle- 
siastica dignitate constitute existebant, quibus cause apostolice com- 
mitti possent, eadem sanctitas V. eidem Luce episcopo suis dedit 
litteris in mandatis ordinem in antiquo monasterio supprimendi, et 
si ad id tunc rectoris dicte parochialis ecclesie expressus accederet 
assensus, ipsam parochialem ecclesiam in ecclesiam dicti monasterii 
transferendi, ipsiusque parochialis ecclesie sic tunc translate edificia 
demoliri faciendi, eaque et locum ipsum in usum et fabricam 
dictorum propugnaculorum redigendi et convertendi nec non quod 
(pro) tempore existens rector transferende ecclesie, postquam trans- 
lata foret, extunc de cetero perpetuis futuris temporibus prepositus 
nuncuparetur, et ad effectum, ut ei, tamquam persone in dignitate 
ecclesiastica constitute, cause eciam personarum dicte ecclesie zagra- 
biensis a sede predicta committi possent^ in dignitate huiusmodi 



Doc. 84.. — An. 15 TO, 91 



constitutus censcrctur, quodque aliquis ex zagrabiensi et chasmensi 
ecclesiarum predictarum canonicis parochialem ecclesiam predictam 
et ipsius parochialis ecclesie rector, qui pro tempore foret, canoni- 
catum et prebendam in aliqua ex dictis zagrabiensi et chasmensi 
optinere non posset, ac collacio et promocio de parochiali ecclesia 
aut canonicatu et prebcnda huiusmodi eciam per sedem apostolicam, 
eciam motu proprio, aliter pro tempore factis, nullius essent roboris 
vel momenti, statuendi et ordinandi licenciam et facultatem concessit, 
prout in dictis litteris desuper confectis plenius continetur. Cum 
autem Pater sancte prefatus Lucas cpiscopus antequam ad execu- 
cionem dictarum litterarum procederet debitum nature persolverit, 
devoti oratores vestri capitulum ecclesie zagrabiensis cupiunt premissa 
execucioni debite demandari, ut ecclesia ipsa muro predicto muniri 
adversus impetum Thurcorum valeat, ac prepositum post trans- 
lacionem parochialis ecclesie ad ecclesiam monasterii huiusmodi 
eisdcm privilegiis et libertatibus, eciam quo ad conservacionem et 
tuicionem iurium et libertatum capituli ecclesie zagrabiensis, gaudere 
deberet, quibus gaudebat abbas monasterii supprimendi. Supplicant 
igitur humiliter eidem S. V. oratores prefati quatenus eos specialibus 
favoribus et graciis prosequeretur, Alberto zagrabiensi et Andree 
chasmensis ecclesiarum prepositis ut ad executionem dictarum litte- 
rarum S. V. procedant, ac si ille cis directe fuissent; quodque 
eciam statuerc possint, quod dictus prepositus dicte transferende 
CQclesie, postquam translata fuerit, eisdem privilegiis gaudeat, quibus 
abbas monasterii supprimendi gaudebat latissime extendentes, man- 
dare dignemini de gracia speciali ; constitucionibus ct ordinacionibus 
apostolicis nec non omnibus illis, que E. S. V. in dictis litteris 
voluit non obstare, ceterisque in contrarium facientibus non obstan- 
tibus quibuscumque cum clausulis opportunis et consvetis. 

E coaevo transumpto Andreae DD. et canon. zagrabiensts. In archiv. veo. 
Capit. zagrab. 

84. 

Anno 1510. Zagrabiae. 

Johannes fratery custos custodiae zagrabiensis^ Georgio civi ejusque pro- 
pinquis dat jus sepulcri in monasterio s. Francisci^ Zagrabiae /undato, 

Nos frater Johannes de Posegawar, custos castodie-zagrabi- 
ensis licet inmeritus, salutem et pacem in domino sempiternam. 
Cum a nobis petitur a piis revelationibus piorum benefactorum 
nostrorum confirmacio seu roboracio sepulcri eorum in monasterio 



92 Doc, 85, — An. 15 10, 



nostri patris Francisci, videlicet in navi ecclesie eiusdem sub sedille 
sacerdotis ante aram beate virginis, hinc est enim, quod eisdem confir- 
mamus seu roboramus, roborantesque constringimus ac sigillo nostro 
quo utimur sigillamus, eisdem nomine eorum perpetuo duraturam, 
videlicet provido viro et civi probatissimo montis Grecensis Georgio, 
alio nomine Primus vocato, eiusdemque socrue, domine Elene et 
filie eius eodcm nomine appellate ac liberis eorum concedimus, 
concessaquc permittimus per nos seuque fratres nostros perpetuo 
duraturos et hoc. Anno domini millesimo quingentesimo decimo. 

Originale in charta. Sigillum avulsum. In archiv. incl. Accad. Scient. Slav. 
merid. 

85. 

Anno 1510. Zagrabiae. 

Enumerantur res^ quae Ursula morte Thomae sartoris viduata apud 
Benedictum Slatiid civem^ Turcorum metu, reposuit, 

Res et bona reposita apud providum Benedictum Slatchych 
dictum, civem civitatis montis Grecensis, honeste Vrsule relicte 
condam Thome sartoris de Prepositura b. virginis et prefato Bc- 
nedicto ad manus assignata, utputa tempore metus Turchorum hiis 
transactis temporibus. Item unum peplum flor. IIII. Unam tapedem 
cum gemma preciosa valoris fl. XX. Item, legibulum unum fl. I 
de chachedonia. Item, par cutellorum circumdatum cum argento 
et aliis rebus preciosis fl. XIII. Item, duo legibula, due lingue 
serpentis et unguem wlgo Rysovv, satis pulcre deaurati, fl. II 
Crinalia duo satis gemmis preciosis -decorata et deaurata fl. VII. 
Item, septera acus argentei et desuper deaurati fl. III. Item, duo 
pepla muliebria, fl. II. Item, sedecim anuli, duo majores de auro 
puro demptis lapidibus preciosis, reliqui vero anulii de argento et 
desius deaurati, satis boni et optimi, quorum valorem estimare non 
possum fl. XIII. Item, due camisie de syndone fl. II cum monilibus 
deauratis. Item, septem monilia muliebria et due wlgo sperecche 
dicte fl. I. Item, quoddam reservaculum ad frameam pertinens wlgo 
thaska de purpuro deaurato fl. II. Item, quindecim paria cutellorum 
et due burse fl. IVj. Item, reliquie magne cum chatenis de argento 
factis cum imagine crucifixi, valoris fl. XXIX. Item, due particule 
camisiarum muliebrium de syndone wlgo oppletcha cum gemmis 
preciosis ornatis, fl. I. Item, due ladule serate cum clausuris suis 
fl. I. Item, unum coclear de argento et desuper deaurutum fl. F/s- 
Item, argentum quod nondum erat purgatum, quoad mediam pinthum 



Doc, 86, Sy. — An. 151 1. 93 



continen^, fl. I. Item, septem potchelicze sic dicte, fl. III. Carmasyn 
flavei et diversi coloris fl. Yj* Item, sudaria duo, unum flavei 
coloris, aliud rubri, pridem preciosis rebus gemmis ordinatum et 
contextum, fl. II. Item vyennenses nigros ad fl. I. Tria capitula 
seu cussini de thaffata rubri coloris satis boni et optimi ad altare 
pertinentes. Res et bona mea expeto a prefalo Benedicto Slatchych 
sibi per me assignata ad manus suas. Item, argentum cum una par- 
ticula pertinens ad cambucam ferream wlgo bwzdogan, valoris fl. ^2« 

Originale io charta. In arch. Accad. Slav. merid. III d. 



86. 

Anno 1511, 4. januarii. Calli. 

Emericus Therek^ banus Nandoralbensis, literas scribit judici zagrabiensi^ 
ut sibi reddat domum in fiscum communitatis civitatis redactam. 

Circumspecte ac prudens vir et amice dilecte. Constat vobis 
qualiter illo domum nostram in medium vestri existentem a nobis 
minus iuste et indebite abstulleritis, cum autem nos de rebus vestris 
nunc Budam dcvectis contentari poteramus, tamen ex quo talis 
amicus meus estis, idmodi facere noluimus ; nichilominus de cetero 
quandocumque reperire poterimus ipsas, aut vestras aut quorum- 
cumquc res, iilas pro indebita accepcione et iniusta ipsius domus 
mee recipere et arrestari curabimus. Rogamus igitur vos, ut ipsam 
domum nostram nobis rectificari velitis, alioquin nos in dampno 
permanere volumus minime. Ex Call sabbato post festum circum- 
cisionis Domini. Anno 151 1. 

Emericus Therek, banus Nandoralbensis. 

(A tergo). Circumspccto ac prudenti viro Johanni Siwan civi 
civitatis montis Grecensis, amico nobis honorando. 

Originale in charta. A tergo impressum est sigillum. In arch. lib. reg. 
zagrab. 

87. 

Anno 1511, 1. februarii. Zagrabiae. 

Coram magistratu civitatis montis Grecensis cives quidam testantur Eliam 
de Cirkvisde vineam a Valentino Petak molitore 6 flor. sane emisse, 

Nos Michael filius Anthonii, judex, Valentinus, Georgius, Petrus, 
Stephanus, Fabianus, Mathias, Thomas et Georgius jurati, consiliarii 
et universi cives civitatis montis Grecensis. Memorie commendamus 



94 Doc, 87. — An. 1511. 



tenore presenciun] significantes, quibus expedit universis, quod vir 
providus Elias de Czyrquiscbe inhabitator civitatis nostre ad nostram 
personaliter veniens presenciam confessus est in bunc modum: 
qualiter superioribus annis retrolapsis quidam condam Valentinus 
molendinator, Pctbko dictus, quamdam vineam suam in Werbowcz 
babitam, fassus eidem fuisset tempore judicatus viri providi et bonesti 
condam Fabiani Czaren dicti, olim seniore iudice et concive nostro, 
prout dictus Elias in sede nostra judiciaria cum probis et bonestis 
viris ac fide dignis concivibus nostris coram nobis clare et manifeste 
conprobavit. Quequidem vinea in territorio nostro seu civitatis 
prefate existit inter duas vias communes a meridionali et occidentali 
partibus et inter silvam bospitalis nostri beate Marie virginis, a sep- 
temtrionali parte et per eandem metham procedens infra per arbores 
crucibus signatas, pervenit in fluvium Zernak dictum ab orientali 
parte et a predicta meridionali parte inter quoddam virgultum et 
vineam desertam beredum seu successorum condam Domkonis dc 
Werhowcz habitam et existentem, ipsum scilicet condam Valentinum 
Petbko dictum jure donacionis et propriacionis a condam Vrsula, 
matre sua adoptiva, concernentem, prout boc in quadam littera 
nostra seu civitatis prefate privilegiali tempore judicatus providi et 
honesti condam Mathei, filii Ladislai, de anno domini millesimo 
quadringentesimo nonagesimo sexto iam dudum preteritis, pro parte 
ipsius condam Valentini superinde confecta et emanata, ac coram 
nobis in specie exhibita et demonstrata flde expresse vidimus con- 
tineri oculata, simul cum omnibus eiusdem ac cuiusdam particule 
silve cidem vinee adiacentis utilitatibus, juribus, usibus, integritatibus, 
et pertinenciis universis memorato et provido viro Elie de Czyr- 
quische ac per (eum) suis heredibus pro florenis sex, prout dicti 
viri fidedigni coram nobis retulerunt, per eundem Eliam prefato 
Valentino Pethko dicto, jam plene datis et persolutis vendidisset et 
contulisset, immo ex consensu vicinorum predictorum vendidit et 
contulit coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenendam, 
possidendam pariter et babendam ac iuxta condicionem civitatis 
prenotate ab antiquo privilegialiter approbatam quocumque voluerit 
disponendam. In cuius rei memoriam, testimonium, firmitatemque 
perpetuam presentes litteras sigillo nostro communi roboratas eidem 
duximus concedendas. Datum sabato in profesto purificacionis beate 
Marie virginis. Anno domini millesimo quingentesimo decimo 
primo. 

Origioale in membraQa. A tergo impressam est sigillam communis. In arch. 
inol. Accad. Scient. Slavor. merid. 



Doc, 88, 8p, — An, 151 1, 95 

88. 

Anno 1511. 

EmericuSy card, archiepisc, Strigonensis, concessionem a Luca episcopo 
zagrab, datam comprobat, ut Antonius de Kuiina in area capituH normm 

domum in praebendariorum usum construat. 

In archivio praebendariorum invenitur littera de dato: Za- 
grabiae, dominica Laetare, Thomae s. Martini in Montibus cardinalis, 
archiepiscopi Strigoniensis. Praesentaverat illi Antonius de Kutt}'na, 
canonicus zagrabiensis, has: »Lucas episcopus zagrabiensis, capitulo 
zagrabiensi. Cum frater noster magister Antonius senior cupiat 
domum quandam lapideam, aedificio non vulgari, in area nostra 
capitulari in loco cuiusdam domus praebendalis ruinosae satis ad 
praesens et prope deciduae ex fundamento erigire, hac conditione, 
ut in ea sacerdos, per Vos tanquam patronos, perpetuis futuris 
temporibus eligatur, qui salvo officio praebendariali per se vel 
alterum in choro absolvendo, teneatur apud aram s. Michaelis, cui 
idem Antonius eandem annectendam esse dederat, confessiones 
singulis diebus audire, Nos constituimus et Vos illi favete. Datum 
in arce chasmensi feria quarta post septuagesimae i^io.t — Hoc 
factum pium commendat plurimum Thomas et coram co confessario 
vel ejus capellano confitentibus pro qualibet vice dat 100 dierum 
indulgentiam. 

Marcelovi^. Regesta, ut supra. 

89. 

Aqoo 1511, 16. aprilis. Crisii. 

Universitas regnicolarum regni Sclavoniae congregatione generali Crisii 
habita tesiatur capitulum zagrabiense antiquitus facultatem fori in capituli 

area utendi habuisse, 

Nos universitas regnicolarum regni Sclauonie. Memorie com- 
mendamus, quod nobis in presenti feria quarta proxima post 
dominicam Ramispalmarum in congregacione nostra generali nobis 
universaliter indicta, hic Crisii celebrata, constitutis et existentibus, 
venerabiles domini Albertus prepositus maior et Andreas sacre 
theologie ac arcium liberalium doctor, similiter prepositus maior, 
et magister Matheus Drobythel • de Bedennycza lector, et canonici 
ccclesie zagrabiensis, in eorum ac tocius capituli eiusdem ecclesie 
zagrabiensis nominibus et in personis, presentibus ibidem et perso- 



96 Doc. 89. — An. 1511. 



nalitcr coram nobis astantibus, prudentibus et circumspcctis Felice 
judicc ac Michaele Oprasnych, alias similiter judice, nunc vero 
seniore, et altero Michaele jurato cive et notario civitatis montis 
Grecensis juxta Zagrabiam, qui similiter in eorum ac juratorum, 
ceterorumque civium et tocius communitatis dicte civitatis montis 
Grecensis personis coram nobis astabant; iidem domini Albertus et 
Andreas prepositi et magister Matheus lector contra eosdem judicem, 
juratos, ceterosque cives et totam communitatem pretacte civitatis 
montis Grecensis proposuerunt et conquesti sunt eo modo: qualiter 
iidem Judex, ceterique cives eiusdem civitatis montis Grecensis hiis 
proxime preteritis diebus circa dominicam Letare, proxime preteritam, 
universos utriusque sexus homines tam in circumvicinis possessionibus 
commorantes, quam eciam extraneos, qui victualia et alias diver- 
sarum materiarum res et bona ac mercancias ad forum liberum in 
area capitulari Zagrabiae existente ab antiquis temporibus, cuius iam 
memoria hominum non extaret, semper sine aliqua contradictione 
et impedimento ac turbacione pacifice et quiete celebrari solitum 
deferebant, de viis liberis et publicis preter omnem viam juris ad 
dictam civitatem ipsorum montis Grecensis vi et potencionalitcr 
impellissent, dictum ipsorum dominorum capitularium forum libe- 
rum de ipsa area capitulari aboliri satagentes in preiudicium ct 
dampnum ipsius capituli et pretacte ecclesie zagrabiensis manifestum ; 
requirentes nos in eo, ut eisdem in testimonium et verificacionis 
documentum premissorum, quod scilicet dictum forum ipsorum 
liberum semper et ab antiquis in ipsa area capitulari sine aliqua 
contradiccione, turbacioneque et inquietacione celebratum extitit, 
litteras nostras superinde pro testimonio dare deberemus. Nos igitur 
ad requisicioncm ipsorum dominorum capitularium universi univer- 
saliter et singuli singulariter fatemur et pari voto testificamur, quod 
semper et ab antiquis temporibus, que scilicet memoria hominum 
comprehendere non possit, in ipsa area capitulari forum liberum 
omnium rerum et mercanciarum ab omnibus universaliter sine aliqua 
contradictione et inquietacione pacifice celebratum extitit. In cuius 
rei testimonium presentes litteras nostras sub sigillo nostre univer- 
sitatis emanatas, prefato capitulo ecclesie zagrabiensis pro jurium 
eiusdem cautela duximus concedendas. Datum Crisii predicta ipso 
die congregacionis nostre prenotate. Anno domini millesimo quin- 
gentesimo undecimo. 

Originale in charta. In margine inferiori sigillum regni Slavoniae (mardarina) 
impressum. In archiv. ven. cap. zagr. Act Cap. ant fasc. 10. nr. a 72. 



J!W. po. 



Aano 1511, 2. junii. IJudae. 

l'/i7i/is/Mis, Hungariije ttc rex, Fraiidsco df Miircia prolomlarie. judUi- 

/wi/ue 'nohi/ium comilatus tagra/>iensis praedpH, ut iUriim i/e eapHiiU fora 

ijuaerant si/iique referanl. 

Wladislaus dei gracis rex Hiingarie et Bohemie etc. Ftdelibus 
nostris egregio magistro Francisco de Marocba personalis presencie 
nustre et regni nostri Slauonie prothonotario ac judicibus nobilium 
cotnilatus zagrabiensis salutem el graciam. Fxponitur Maiesiati nosire 
in personis fidelium nostrorum honorabilium capituU et canonicorum 
ccclesie zagrabiensis, quod quamvis hiis superioribus diebus aos 
pcr alias litteras nostras preceptorias vobis commiserimus, ut vos 
intcr prefatos exponentes ab una ac circumspectos judicem et juratos 
civcs civitalis nostrc montis Grecensis partibus ab alia, racionc 
cuiusdam tori liberi in theatro dtcti capitult celebrari soHli, alio- 
rumqiie universorum dampnorum, nocumenlorum, dilTerenciarumque 
ci conirnversionum inter easdem partes extunc ortas et suscitatas 
a nobilibus dicct comiiatus zagrabiensis debiiam inquisiclonem ei 
revisionem facere debuissetis; tamen vos, ul accepimus, tum aliis 
nosiris specialibus negociis preoccupati, tum vero propter seviciem 
pestilencie, que pro lunc in illis partibus fuisse dicitur, ipsas inqui- 
sicionem et revisionem mtuime lacere et exequi poluisseiis. Suppli- 
catum iiaque denuo exlitil nosire Maiestati in personis prctatorum 
cxponencium, ut pretactas liiieras nostras preceplorias per vos exequi 
ct effeclui mancipari facere deberemus. Quemadmodum igitur alias 
tidelitaiibus vestris mandaveramus iia et nunc quoque denuo eisdem 
firmtssime committimus ct mandamus, quatenus accepiis presenlibus 
in uno ccrto ei brevi termino, parlibus ipsis per vos preligendo, 
prescriptas inquisicionem et revisionem tam a preiacii zagrabicnsis 
quam eciam crisiensis et warasdicnsls comitatuum nobilibus ac 
alterius cuiusvis status eC condicionis hominibus iuxta continencias 
et tenorem prelactarum priorum littcrarum nostrarum preccptoriarum, 
non obsianlibus quibusvis aliis litteris nosiris harum in contrarium 
datis vcl dandis, acire, facere ei peragere sine dilacione aliquali 
dcbcaiis; ci tandcm lotam seriem huiusmodi vesire execucionis in 
litteris sub sigillo diciorum judicum nobilium preiacti comitaius 
zagrabicnsis nosirc Maiestati lideliter rescribi volumus et mandamus. 
Sccus non facturi. Prescniihus perlectis, exhibenii restiiuiis. Datum 



98 Doc. p/. — An, 1^11, 



Bude feria secunda proxima post festum ascensionis Domini. Anno 
eiusdem millesimo quingentesimo undecimo. 

Relacio reverendi domini Michaelis episcopi 
boznensis, secretarii regie Maiestatis. 

Originale io charta, in margine iaferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Capit. zagrab. Act. cap. ant. fasc. 10. nr. 71. 



91. 

Anno 1511, 2. janii. Badae. 

VladislauSy Hungariae etc, rex, mandat omnibus nobilibus et cujuslibet 
status kominibus comitatus crisiensis, varasdiensis et zagrabiensis , ut in 
causa^ quae inter capitulum et communitatem civitatis agitur de foro^ 
quam maxime ad veritatem accomodate testentur. 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris universis et singulis nobilibus et alterius cuiusvis status et 
condicionis hominibus crisiensis, warasdiensis et zagrabiensis comi- 
tatuum, ubilibet constitutis et commorantibus, salutem et graciam. 
Orte sunt certe lites et differencie et exinde plures eciam injurie et 
dampnorum illaciones subsecute inter honorabile capitulum ecclesie 
zagrabiensis et cives civitatis nostre montis Grecensis racione cer- 
torum negociorum et presertim pretextu cuiusdam fori, quod in 
theatro capituli ipsius zagrabiensis ab antiquo celebrari consvetum 
fuisse dicitur. Que omnia nos inter partes volentes revidere et 
omnibus huiusmodi contencionibus et controversiis finem indilatum 
imponere, statuimus de hiis quam primum per fidelem nostrum 
egregium magistrum Franciscum de Marocha personalis presencie 
nostre et regni illius nostri Sclauonie prothonotarium et judicem 
nobilium crisiensis et warasdiensis comitatuum certo cercius edoceri ; 
et cum negocium et res huiusmodi vobis et unicuique vestrum 
constare dicatur evidenter, fidelitati igitur vestre et vestrum cuilibet 
harum serie firmissime committimus et mandamus, quatinus dum 
et quam primum cum presentibus per eundem magistrum protho- 
notarium vel judices nobilium aut eorum alterum cum presentibus 
fueritis requisiti, vel alter vestrum requisitus fuerit, illico in pre- 
senciam ipsius magistri Francisci prothonotarii ad locum et terminum 
vobis per eundem prefigendum personaliter accedere et insimul 
convenire, atque ibidem ad fidem vestram deo debitam, fidelitatemque 
nobis et sacre corone nostre observandam^ tacto dominice crucis 



Dm. p2. — Jn. 1511. 



99 



signo prestandam, prout et quemadmodum per ipsum magistrum 
prothonotarium causa et negocio in premisso racione dicti fori et 
eius cursu aliarumque dilferenciarum inler partes ipsas habitarum 
lueritis examinati el qualis vobis et unicuique veslrum in hiis constat 
certitudo veritatis suo modo fateri, dicereijue et recitare modis 
omnibus debeatis et teneamini. Ubi autem vos vel alter vestrura 
sese in premissis a perhibenie testimonio veritati absiraheretls extunc 
commitimus ei presentibus striccius commiitimus vicebano cl judici 
nobilium dictorum crisiensis ei warasdiensis comilatuum, ul ipsl 
vos et quemlibet vestrum ad id faciendum per onera et gravamina 
in generali decrelo nosiro superinde expressaia et specificaia arcius 
compellani et astringant aucioritate nosira regia prescniibus ipsis 
in hac parte concessa medianle. Secus igitur nulla racione faccre 
presummatis. Presentibus perlectis, exhibenii restitutis. Datum Bude 
feria sccunda proxima post festum asccnsionis Domini. Anno eiusdem 
millesimo quingentesimo undecimo. 

Originale jn cbarti, in m.irgine Inreriori impressum eit ciKllliini. In arcfa. 
len Cap, lagr.ib. Aci, Cap. ant. fasc. 10. nr. 17, 



Anno ISIl, i\. iunii, Itudae. 

Vliiiliihus, Hiingariae etc. rex, Franciseo ilt Marola firetomtario JuM, 
iil agriys HraSce, fiossessionis tivitatis, quos Gei/rgius, marthio Bramitn- 
burgensis, capitulum tngrabitHse. nennulUque ni>biles vicini occupaverunl 
Perluslret alque communitati cipilalis reiidat. 
Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie eic. Fidcli 
nostro egregio magislro Francisco de Marocha peraonalis presencic 
nostre ei rcgni nosiri Sclauonie proihonoiario saluiem ei graciam. 
Rxposituro esi Maicsiaii nostre in personis tidelium nostrorum pru- 
dcntum ct circumspcctorum judJcis et juratorum, ceterorumque civium 
et locius communitatis civiiaiis nostre roontis Grecensis, qualiier 
illusirissimus dominus Gcorgius marchio Brandemburgcnsis, ncpos 
nosier charissimus, necnon capitulum ecclesie zagrabicnsls el nonnulti 
alti viciiii nobiles, his diebus cerias lerras ct metas dicte civiiatis 
noslrc, consequenicrque cuiusdam ville Hrastha vocatc, ullra Zawam 
cxistenies et habilas et ad diciam civitatem nostram montis Grecensis 
pertinenies, pro se ipsis occupasseni ei occupaias tcncreni eiiam 
de presenti. Supplicatum itaque ejLiiiii Maiestati noslre pro parte 
corundem civium nostrorum, ut circa premissa de opporiuno juris 



100 Doc. pj. — An. 1511. 



remedio providere, atque huiusmodi terras et metas eorundem ex- 

ponencium per dictos marchionem et capitulum zagrabiense et alios 

nobiles vicinos reddi et remitti facere dignaremur. Accepta suppli- 

cacione dictorum exponencium nobis superinde porrecta, mandamus 

fidelitati tue harum serie firmiter, quatenus acceptis presentibus, 

adhibitis et accersitis penes te certis probis et nobilibus viris, pre- 

sertim vicinis et commetaneis earumdem civitatis montis Grecensis 

et ville Hrastha, atque prescriptas terras et metas litigiosas iuxta 

continenciam litterarum antiquarum metalium utrarumque parcium, 

si quas partes ipse coram te produxerint, atque eciam inquisicionem 

et attestacionem dictorum vicinorum et commetaneorum, reambuiare, 

complanare et rectificare, et tandem super premissa tua execucione 

eisdem partibus litteras necessarias et opportunas sub sigillo banali 

dare debeas et tenearis. Secus non facturus. Presentibus perlectis, 

exhibenti restitutis. Datum Bude sabbato proximo post festum sacra- 

tissimi corporis Christi. Anno eiusdem millesimo quingentesimo 

undecimo. 

Relacio magistri Phillipi prepositi, 
secretarii regie Maiestatis. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
lib. reg. civ. zagrab. 

93. 

Anno 1511, 19. julii. Romae. 

Julius 11. papa praecipit^ ut mandatum suum de ecclesia parochiali 

s. Emerici in capituli area diruenda atque de parochia in desertum 

monasterium Cistercitense transportanda peragatur, 

Julius papa secundus. Dilecti filii, salutem et apostolicam 
benedictionem. Mittimus vobis supplicationem presentibus intro- 
clusam, manu dilecti filii nostri P. cardinalis sancti Eusebii in 
presencia nostra signatam, volumusque et vobis committimus ac 
mandamus ut vos vel alter vestrum, vocatis vocandis, ad illius 
execucionem procedatis iuxta eiusdem continenciam et signaturam. 
Datum Rome apud s. Petrum sub annulo piscatoris, die decima 
nona Julii. Anno domini millesimo quingentesimo undecimo. Ponti- 
ficatus nostri anno octavo. 

E coaevo transumpto Alberti Kasuh praepositi zagrab. et Andreae prae- 
positi chasmensis. In archiv. ven. Capit.) zagrab. 



Doc. 94. — An. isrt. 



94. 

Aapo 1511, Zt. uugasti. Crisii, 
Frandsw dt Maroia prolonolarius, juilicesqui: cmnilatus crisiensis in con- 
gregalionc generali, testimomum diclis testiuni confirmatum, dieunl (tifiilulum 
sasrabiense antiquitus jure fori in area cafiilu/i esse usum. 

Nos maglsier Fraociscus de Marocha personaMs presencic regie 
Maicstaiis ac regni Sclauonie prothonotarius, necnon Stephanus 
de Hoin, Nicolaus de Pezeryo, Peirus Imprvch de Jamnycza ct 
Gregorius Othmych de Klokoth, judices nobilium comilatus zagra- 
biensis. Memorie commendamus, quod nobis in presenti fcsto beate 
Marie de nive in civitate crisiensi in congregacione generall regni- 
colarum dicti regni Sclauonie constiiutis el eKisieniibus, venerabiles 
domini Andreas sacre iheologie ac arcium liberalium ei decretorum 
doctor, prepositus chasmensis ei vicarius ecclesie zagrabiensis ac 
magister Mathias de Bedenycza, leetor et canonlci eiusdem ecclesie 
ZBgrabiensis in ipsorum personaliter ac pro capitulo eiusdcm ecclesie 
zagrabiensis canonicis scjlicet ipsorum cum procuraioriis rLlteris 
eiusdem, nostram venlenies in presenciam, exhibuerunt ct presenta- 
verunt nobis quasdam tres litteras vestre Maiestatis preceptorias, 
unas nobis preceptorie loquentes el alias duas modo simiti nos in 
aliqua sui parte tangentes, in papiro patenter confecias. Quarum 
prime scilicet liitere vesire Maicstatls preceptorie nobis loquentis 
lenor tatis est : (vide Doc. 90. de anno 1511. 2. junii). — Aliera 
vero earumdem hanc verbalem servabat contlnenciam : (vide Doc. 
81. de anno 1510. 14. septembris). — Tercie autem tenor sequitur 
in hunc modum (vide Doc. rir.de anno 1511. 2. junii). — Quibus- 
quidem lilteris vcstrc Maiestatis nobis presentatis tios mox iusta 
continencias preinseriarum lilterarum vestre Maieslalis preceptoriarum 
per procuraiorcs earumdem utrarumque parcium coram nobis prc- 
sentibus eisdera partibus pro execucione prcmissorum mandatorum 
vestre Maiestatis, fcriam quartam proximam ante festum assumpcionis 
beate Marie virginis proxime transactam, preteritum, congregacionem 
scilicet regnicolarum itlius comiiatus zagrabiensis generalem pro tunc 
celebrandam pro lermino siatuisscmus ct preiixissemus ac locum 
communem Zagrabiam deputassemus. El tandem cum nos lermino in 
prescripto Zagrabiam accessisscmus, eosdemque dominos capiiulares 
ac judieem ct juratos cives pretacte civilatis moniis Grecensis ad 
premissa peragenda ac super premissia iuxia pretacta vesire Maie- 
siatis mandata atiesiaciontm facicndam personaliter lcgittime ammo- 
luissemus, tunc iidem iudex el jurati cives dicle civiiatis moniis 



I02 Doc. 94,, — An. 15 II, 



Grecensis nuUain executionetn neque aliquam attestacionem secundum 
dicta mandata vestre Maiestatis in comprobacione et verificacione 
actorum ipsorum licet amoniti facere voluissent, allegantes se habere 
jura ac litteras et litteralia instrumenta a divis regibus eisdem super 
libertatibus fori et aliis datas et concessa, quas ipsi ostendere 
nollent, et neque aliquam revisionem aut recognicionem in facto 
dicti fori et aliorum negociorum in preinsertis litteris vestre Maie- 
statis per expressum declaratis facere vellent; prefatum autem 
capitulum juxta prescripta mandata vestre Maiestatis nobiles vicinos 
et commetaneos ac comprovinciales dicti comitatus zagrabiensis 
in dicta feria quarta et alio die immediate sequenti, qui ad dictam 
congregacionem generalem venissent ac quos in comprobacione 
premisse accionis in facto dicti fori et aliorum negociorum ad per- 
hibendum testimonium veritati adduxissent et convocassent ac coram 
nobis statuissent, a quibusquidem nobilibus vicinis et commetaneis 
ac comprovincialibus talem de premissis rescivimus et experti sumus 
certitudinis veritatem : Quod primo ab eisdem vicinis et commetaneis 
nobilibusque comprovincialibus dicti comitatus zagrabiensis prehabito 
strictissimo juramento ad fidem eorum deo debitam, fidelitatemque 
vestre Maiestati et sacre corone eiusdem observandam, modum sci- 
licet et formam in attestacionibus fiendam et faciendam per omnia 
observandam, iidem vicini et commetanei ac nobiles comprovinciales 
seorsum et singillatim de premissis fecissent attestacionem : Item 
primo, nobilis Andreas litteratus de Beryzlowcz, vicinus, juratus et 
examinatus, fassus est: quod ipse sciret et sibi evidenter constat a 
tempore quo memoria sua comprehendere possit, universi mercatores, 
tam domestici quam forenses, omnes mercancias cuiuslibet generis 
in area capitulari zagrabiensi et presertim in domo Stephani Kewlked 
in dicto capitulo rcsidentis, jobagionis eorumdem capitularium, et 
in domo hospitalis sancte Elisabeth in ipsa area zagrabiensi fundata 
et aliis domibus in ipso capitulo tam tempore congregacionis regni- 
colarum, quam eciam fori et aliis continuis diebus semper et in 
omni tempore libere habuerunt, fecerunt et vendiderunt sine contra- 
diccione dictorum civium pretacte civitatis montis Grecensis; immo 
et ipsi cives montis Grecensis ibidem in theatro sive area capitulari 
domos sive bolthas apreciatas tenuerunt ac mercancias in eisdem 
fecerunt et exercuerunt, nisi a tempore condam Johannis Coruini 
ducis contradicere inceperunt; forum autem quottidianum ipsi capi- 
tulares in area ipsorum capitulari semper liberum sine aliqua 
contradiccione et impedimento habuerunt. Item, egregius Johannes de 
PezeryOy vicinus, juratus et examinatus, fassus est scitu per omnia et 



Doc. 



94- 



■ Ait. isii. 



103 



eodem modo skut prefaius Andreas litlcratus primus tesiis. Item, 
nobilis Gregorius Kerslhal de Glawnycza, vicinus, juratus ei cxa- 
minatus, fassus est sciiu per omnia ut primus testis, dempto hoc, UI 
si civcs moniis Grecensis in area capitulari fecissenl mercancias an 
non, de quibus sc ignorare dicil. Ilem, nobilis Georgius de Pathak, 
comprovincialis, juraius et cxaminaius, fassus est scitu per omnia, 
ut primus testis, Item, Andreas de Zawersya, nobilis de comiiaiu 
warasdiensi, jnratus et examinatus, fassus est scilu per omnia ul 
Andreas litleratus primus lestis. Item, nobilis Georgius dc Schylario, 
vicinus, juratus et examinatus, fassus csC scitu per omnia uti primus 
tesiis vklelicet Andreas Iltieraius. Item, nobilis Gaspar Kyssewyrh 
de Lomnycza, vicinus, juratus ei examinalus, fassus est, quod ipse 
cvidcnier sciret, quod dictus Stephanus Kewlked lenuit in domo 
suo boltham ac omnes mercancias in eadem habuii el Irbere vcn- 
didtl, ct eciam in dicta domo hospilalis sancte Elizabeih foreuses 
homines, tam de partibus maritimis, quam eciam de Alemania, 
cooduxerunt bolihas ei domos et variorum gencrum mercancias in 
eisdem habuerunt et libere semper vendiderunl sinc aliqua contra- 
diccione cl prohibicione dictorum civium dicte civiiatis montis 
Grecensis et cjuod forum cjuotlidianum semper libere habuerunt 
ipai capitulares in ipsorum area capilulari sine conlradiccione ct 
tmpedimcnlo. Item, nobilis Gcorgius Jambrckowych dc Zlathar, 
comprovincialis, juratus ci cxaminatus, fassus est per omnia scitu 
ut prefatus Gaspar Kessewych, leslis scilicel proxime precedens. 
llem nobilts Marcus Ersych de Gorycza, coniprovincialis, juraius et 
examinaius, fassus est per omnia ut Gaspar Kessewych. Item nobilis 
Grcgorius Swsthych de Glawnycza, vicinus, juratus ei examaminatus, 
fasaus est scitu per omnia ut Gaspar Kessewych. Item Paulus Horwath 
Iglychych de Tilinio, comprovincialis, juratus ei cxaminaius fassus 
est, quod ipse a puericia sua in hoc regno Sclauonie educatus 
fuissei, et quod cum Johanne Coruino duce venisset ad occupandum 
banatum et omnia necessaria ct mercancias competenciori foro 
emerunt in capitulo quam in civiiate montis Grcccnsis, alia faietur 
per omnia scitu ut Gaspar Kessewycb, Item egrcsius Nicolaus de 
Pezcryo, judex nobilium dicti comiiatus zagrabiensis, vicinus, juratus 
et cxamtnatus, fassus est per omnia scitu sicuti Gaspar Kessewych. 
Iiem Georgius Horwath de Donkowcz provisor curie cpiscopatus 
ssgrabiensis in hoc regno Sclauonie a puericia cducatus, vicinus, 
juraius el examinalus, fassus esl scilu pcr omnia ut Gaspar Kessc- 
wych, addidit insuper, quod eiiam in lentoriis in ihcatro zagrabiensi 
sive area cupitulari, tam lempore congregacionis regnicolarum quam 



«ri 




aliis diebus, quandocumque aliqui mercatores forenscs undecumque 
venerunt, mercancias ipsorum llbere sine impedtmento aliquali 
vendiderunt et quod sempar capitulares liberuni forum sine conira- 
diccione habuerunt. Iiem egregius Kmcricus Bradach de Ladomercz 
vicinus ei habens domum in civitate montis Grecensis juratus et 
exaroinatus, fassus cst scitu, quod ipse a lempore, quod memoria sua 
comprehendere possil in bolthis in capitulo habitis res et mercancias 
pro usu suo necessarias emissei, el quod semper raercatores in bolibis 
in capitulo mercancias habucrunt et tenucruni et insuper forum 
liberum habuerunt sine impedimento, Item nobilis Petrus Horwath 
de Ebres, juratus et examinatus, fassus est scilu per omnia u»Gaspar 
Kessewych. Item nobilis Georgius Skopecz, comprovincLalis, juratus 
et examinatus, fassus est scilu per omnia ul dictus Gaspar Kessewycb, 
Item nobilis Alexander de Naghgora comprovinciahs, juratus et 
examinaius, fassus est per omnia scitu ut Gaspar Kessewych. Itera 
nobilis .lohannes Ualthasarych dc Glawnycza vicinus, juratus el 
examinalus, fassus esl sciiu per omnta ul primus lestis vidclicet 
Andreas litteratus, demplo hoc, quod ignoraret, si pannos vendi- 
dissent mercaiores in bolthis capitularibus vel non. item nobilis 
Nicolaus Woykfy de Klokoch, comprovincialis, juratus et examinaius, 
fassus est scitu, quod Stephanus Kewlked semper vendidit oleum 
el quod capitulares semper habuerunt forum quolidianum, alia 
ignorat. Item, nobilis Johannes de Wynnychno, juratus ct examinatus, 
fassus est scitu, quod prefatus Stephanus Kewlked habuisset mer- 
cancias utputa oleum, piper, crocum ct alias communes niercancias, 
et quod forum capitulares seraper habuerunt libcrum, alia dicil se 
ignorare. Ilem nobilis Johannes de Zlbwbycza, comprovincialis, 
juratus et examinatus, fassus esi, quod ipsc sciret evidenter, quod 
prefatus Stephanus plures mercancias habuisset et vendtdissel in 
domo sua, sed ignorat si alii mercatores fuerunl ve! non; forum 
autem quotiidianum testatur semper in capitulo hahirum liberum 
sine impedimento. Item nobilis Mathias de eadem Zthwbycza com- 
provincialis, juratus ei examinatus, fassus est scitu per omnia sicut 
prefatus Johannes, tesiis immediate precedens. Item nobilis Marlinus 
de eadem Zthwbycza, juratus et exaniinaius, fassus esc ut Johannes 
Borothwa per omnia scitu. Item nobilis Johannes Drobvthcl de 
Bedenycza furatus et examinalus, fassus est scitu, quod prefatus 
Stephanus Kewlked tam pannos quam alias mercancias omnium 
generum habutsse in boltha el in domo sua et vcndidit et fecit 
mercancias sine impedimenlo aliquaJi, et quod in capiiulo semper 
liberum forum habuerunt ipsi capitutares sine impedimenlo, Item 



Doe. p^, — An. 1511. 



105 



ru8 Stephanus dc Hom, judes nobilium dicti comiiatus zagre- 
biensis, comprovincialis, juralus et examinatus, fassus est scitu per 
omnia utj .lohannes Drobythel, testis proxime precedens. Ttem Dobilis 
Pctrus Imprych de Jamnycza, judex nobilium dicii comitatus zagra- 
biensis, juratus et examinatus, fassus est scitu per omnia ut Johannes 
Drobythel. Item nobilis Mathias Ladyslow ych de Adamowcz, compro- 
vincialis, juraius el examinatus, fassua esl scitu per omnia ut Johannes 
Drobythel. Iiem nobilis Simon de Zabok, judex nobiliura coraitatus 
warasdiensis, comprovincialis, juratus et examinatus, fassus est scitu 
ut Johannes Drobylhel. Item nobilis Johannes Loxych de Woxyncz, 
comprovincialis, juratus et examinatus, fassus est scttu per omnta 
ut Johanncs Drobythel. Item, nobilis Ambrosius Bokoych vicejudex 
nobilium, comprovincialis, juratus et exarainatus, fassus est per 
omnia scitu ut Johannes Drobythel, addidit insuper, quod quando- 
cumque forenses mercatores voluerunl venire cum mercibus eorum 
ad aream capitularem semper liberum veniendi et ibidem merces 
ipsorum tam lempore congregacionis regnicolarum nuam alias veii- 
dendi habuerunt facultaiem sine impedimenio ali^uali. Item Georgius 
Spychko de Krysancz, nobilis de comitatu warasdiensi, comprovin- 
cialis, juralus et examinatus, fassus eat scitu ut Johannes Drobvthe!. 
— Accepta igitur premissa attestacione htc in comitaiu zagrabiensi, 
ibidem in diclo sequenti die dicle ferie quarle eosdem judicem et 
juratos cives monuimus, ut ipsi in festo beati regis Stephani proxime 
vcnturo ad comitatum crisiensem et ad civitaictn Crisiensem ad 
congregacioncm generalem venire deherent pro ulteriori attestacione 
pro tunc tienda, Quiquidem judcx et jurati cives in ipso fesio beati 
rcgis Slephani huc Crisium non venerunt neque miserunt, prefati 
autem domini Andreas doctor vicarius ac Mathias lecior, canonict 
dicle ccclesie zagrabiensis in dicto fesio bcaii regis Stephani in 
dicia congregacione regnicoiarum iuxta prescripta mandaia vestre 
Maiestalis ac contencias litterarum eiusdem vestre Maiestatis coram 
nobis pro sc ipsis personaliter ac eosdem capitulo cum procuraturiis 
litieris eiusdem comparenics ac infrascriplos nobiles pro premissa 
atiestacione pro partc eorum tienda coram nobis statuen(tes) ct 
attestacio ac fassio testjum nobilium vicinorum et commeianeorum, 
comprovincialiumque comitaius crisiensis coram nobis facia sequitur 
in hunc modum: Itcm primo, egregius Ballhasar de Batthyan, juratus 
ei examinaius, fassus est scitu, quod cum ipse temporc dumini Mathie 
regis castrum Medwe pro ofticiolatu tenuisset, el dum ad castrum 
Medivc venisset plus in capitulo residisset quam in castro, et tunc 
omnes mercancias in capiiulo habuissei cl tam lorenscs quam ali 



J 



io6 Doc. p4^ — An. 151 1, 

mercatores sine impedimento mercancias fecissent et vendidissent in 
capitulo, forum autem quottidianum semper liberum habuerunt in 
•capitulo. Item, Georgius Castellanffy juratus et examinatus, fassus est 
scitu ut Balthasar de Batthyan precedens testis, dempta residencia et 
officiolatu. Item, Johannes Fanchy de Gordowa juratus et examinatus, 
fassus est scitu per omnia ut Balthasar de Batthyan, dempta resi- 
dencia et officiolatu. Item Franciscus Keczer de Radwan, juratus 
et examinatus, fassus est, quod ipse fuisset in regno Sclauonie a 
puericia sua educatus et fatetur omnia scitu ut primus testis, dempto 
officiolatu et residencia. Item Michael Kerhen de Bellossowcz juratus 
et examanitus, fassus est scitu per omnia ut Georgius Castellantfy. 
Item Stephanus de Gwdowcz juratus et examinatus, fassus est scitu 
ut Georgius Castellanffy. Item nobilis Petrus Fynthych de Polyana, 
judex nobilium eiusdem comitatus crisiensis, juratus et examinatus, 
fassus est, quod ipse sciret ct sibi constaret evidenter, quod Stephanus 
Kewlked in domo sua tenuit boltham et eciam in domo hospitalis 
predicti sancte Elizabeth habuerunt et tenuerunt bolthas et in eisdem 
pannos et alias diversas et quaslibet mercancias habuerunt et tenue- 
runt ac vendiderunt sine aliquo impedimento, et quod semper forum 
in capitulo zagrabiensi habuerunt liberum instar ceterorum fororum 
liberorum. Item Georgius de Bonthossowcz, similiter judex nobilium 
dicti comitatus crisiensis juratus et examinatus, fassus est scitu per 
omnia ut Petrus Fynthych, testis scilicet proxime precedens. Item, 
magister Andreas Budor de Bwdrowcz fassus est, quod capitulares 
semper forum liberum habuerunt, alia ignorat. Item Johannes de 
Gathalowcz nobilis comitatus zagrabiensis et warasdiensis, juratus 
et examinatus, fassus est scitu, sicut primus testis per omnia. Item 
Georgius Horwath de Chapolowcz, juratus et examinatus, fassus est 
scitu per omnia ut primus testis. Item Johannes Punek de Punekowcz, 
juratus et examinatus, fassus est per omnia ut primus testis. Item 
Michael Leschak de Leschakowcz, nobilis de comitatu warasdiensi, 
juratus et examinatus, fassus est scitu, quod prefatus Stephanus 
Kewlked a memoria sua habuit boltham et quaslibet mercancias 
in eadem vendidit, alii eciam mercatores in tentoriis eciam semper 
libere mercancias eorum vendiderunt. Itcm Simon de Zlawschyna, 
juratus et examinatus, fassus est scitu, quod semper in capitulo 
mercatores tenuerunt bolthas et mercancias. Item Petrus Polyak de 
Zwhodol et Clemens de eadem, nobiles comitatus warasdiensis jurati 
ac seorsum et singillatim examinati, fassi sunt concorditer scitu, 
quod ipsi semper piper et crocum et alia necessaria tam serotino 
et nocturno tempore, quam eciam aliis temporibus in capitulo 



D6C, P4- — ■^»* '5"- '"7 

emlssenl, ei <\\iod forum semper liberum habutmnt. Iiom, Phtlipus 
dc B»$thyncz, juratus et examiDatus, fassus est scitu, quod ipsc 
fuit novem annis faclor in causa cpiscopali zagrabiensi et alia 
fateiur ut Peims Fynthych. Item, Siephanus Herkfly dc Zayezda 
nobilis comitalus warasdiensis, juraius et examinatus, fassus est 
scim ut Pelrus Polyak, Item Micbacl dc Woynowcz, juratus ct 
examinatus, fassus cst scitu ui prlmus leslis per omnia. Iiem Petrus 
de Konzka, juratus ci examinaius, fassus est sciiu, •.[uod capliulares 
scmper habucrunt forum liberura, de aliis ignoral. Item Peirus 
Oswadchych de Matheowcz, fassus est scitu ut primus testis. Item 
Peirus lilieralus de KengycllowcE juraius el examinatus fassus est 
scitu ul primus testis. Itcm .Vndreas de Myrkowcz nobilis comitaius 
warasdiensis, juraius ei examinatus, fassus est scitu ul primus testis. 
Item Peims de Bogacho juratus el cxarainatus, fassus est sciiu ui 
primus testis. Iicm Franciscus Bedekoych de Komor, nobilis comi- 
latus warasdiensis, juratus et examinatus, fassus est scitu ut prlmus 
teslis. Item Johannus de Hwzarcz, juraius et examinatus, fassus est 
scitu ui primus lesiis. liera Gcorgius Fynthych dc Rawen, juratus 
cl examinalus fassus est scitu, quod Sicphanus Kewlked seraper 
habuit mercancias et boliham in domo sua ac pannos et alias mer- 
cancias in eadem, eciam forum capiiulares aemper liberum in area 
ipsorum habuerunt. Item Nicolaus Ozel de Jama, juralus el cxami- 
nacus fassus est, quod ipsc a quadraginta annis scirei Slcphanum 
Kewlked habuisse boliham et mercanciaa in eadcm, de vendiciooe 
pannorum ignorat, sed forum i)uoliidianum scmper dicti capitulares in 
arca ipsorum liberum et paciticum habuisse. Item Stephanus de Bon- 
thossowcz juratus et examinatus, fassus est scitu Stephanum Kewlked 
seraper mercancias in domo sua habuisse, et forura quotlidianum 
liberum capiiulares habuerunl. Iiera Georgius dc Zledaryowcz, ju- 
ralus et cxaminatus fassus est scliu, capiiulares seraper (habuisse) 
forum quoiiidianum in area capiiulari liberum, alia ignoral. Item 
Blasius Kaas de Kashowcz nobilis comitaius warasdiensis, juraius 
et examinatus, fassua cst sciiu per omnia ui primus tesiis. Item 
.\ndreas Zekel dc Bwzthowcz, juratus et examinatus, fassus cst scitu 
ut primus tesiis. Iiem Btasius Arky dc Polyana, Juraius ci CKami- 
naius, fassus est scitu ut prrmus testis. Itcm .\nthonius Tharko de 
Crisihalowcz, juratus ct examinatus, fassus esi scitu, quod a temporc 
juventutis sue, quo ipse venii Zagrahiam, semper in capitulo habu- 
erunt bolthas et mercancias quaslibci et cciam forum liberum in 
arca capitulari habucrunt. Item Georgius Mikwlasych de Palychna 
juratus examinatus, fassus csi scitu siculi .\nthonius Tharko, proxime 



lii 



io8 Doc. p^. — An, 151 1, 

pecredens testis. Item Mathias de Kamaria, juratus et examinatus 
fassus est scitu sicut Anthonius Tharko. Item Johannes Sampwsych 
de Thopplychycza, juratus et examinatus, fassus est ut primus testis. 
Item Johannes Thompa de Harzowa, juratus et examinatus, fassus 
est scitu ut primus testis. Item Johannes Kasnar juratus, fassus est 
ut primus testis. Item Benedictus Erdewg de Wragowcz, juratus et 
examinatus, fassus est per omnia ut primus testis. Item, Barnabas 
plebanus de Rokonok ad puritatem consciencie sue fassus est scitu 
ut primus testis. Item Mathias Ispan de Prasnycza, Michael Balsych 
de Fychowcz, Ladislaus Dwbychyak de Mylethyncz, Mathias de 
Sydyeuo jurati ac seorsum et singillatim examinati, fassi sunt scitu 
per omnia ut primus testis. Item Johannes Orgowan de Mylethyncz 
juratus et examinatus, fassus est ut primus testis, addidit eciam, 
quod cives semper contradixissent. Item Johannes de Fodorowcz, 
judex nobilium comitatus warasdiensis, juratus et examinatus, fassus 
est scitu ut primus testis. Item Georgius Kerser de Prezeka nobilis 
crisiensis et warasdiensis comitatuum, juratus et examinatus, fassus 
est scitu, quod in area capitulari semper tenuerunt et habuerunt 
bolthas et mercancias et forum quottidianum liberum. Item Leo- 
nardus de Zwhodol nobilis warasdiensis et crisiensis comitatuum 
juratus et examinatus fassus est ut Georgius Kerser, testis proxime 
precedens. Item Johannes de Chezmycze, juratus et examinatus fassus 
est scitu per omnia ut Georgius Kerser. — Quaquidem inquisicione 
et attestacione dictorum nobilium vicinorum et commetaneorum 
nec non nobilium comprovincialium dictorum [comitatuum zagra- 
biensis, crisiensis et warasdiensis pro parte dicti capituli ecclesie 
zagrabiensis de premisso mandato vestre Maiestatis per nos accepta 
et habita, totam seriem ipsius nostre execucionis in litteris nostris 
sigillis nostris usualibus et consvetis ac cum subscripcione manus 
mee scilicet magistri Francisci munitas vestre Maiestati fideliter 
duximus rescribendas. Datum Crisii predicta tercio die dicti festi 
beati regis Stephani. Anno domini millesimo quingentesimo un- 
decimo. 

E coaevo traosumpto Wladislai regis. In archiv. ven. Capit zagrab. Act 
Cap. ant. fasc, 10, nr. 72. 



Doc, QS — -^^- ^5^^* 109 



95. 

Addo 1511, 30. augusti. Zagrabiae. 

AldertuSy praeposittis capituli zagrabiensis et Andreas^ praeposittis capituli 
Hasmensis, nuntiant literis a papa missis sibi faailtatem ecclesiae parochialis 

s. Emerici diruendae esse datam, 

Albertus ecclesie zagrabiensis et Andreas artium et decrctorum 
doctor, nec non sacre theologie professor, ecclesie sancti spiritus 
chasmensis, prepositi, et canonici prcfate ecclesie zagrabiensis, in 
causaque et causis inferius descriptis et denotatis pro parte hono- 
rabilis capituli et canonicorum dicte ecclesie zagrabiensis cxecutores 
et commissarii a sede apostolica specialiter electi et deputati. Uni- 
versis et singulis presentes litteras nostras visuris, lecturis et legi 
audituris salutem in domino sempiternam. Noveritis, nos de anno 
domini millesimo quingentesimo undecimo, tricesima mensis augusti, 
indictione decima quarta, pontificatus (autem) sanctissimi domini Julii, 
divina providencia pape secundi, anno octavo, in loco consistoriali 
capituli ecclesie zagrabiensis predicte, coram notariis et tcstibus 
subscriptis, mandata quedam apostolica duo, unum in forma Brevis 
sub sigillo piscatoris cum supplicatione introclusa emanatum; aliud 
sub plumbo in cordula canapis pendente, similiter expeditum, sana 
et integra, non abrasa, non cancellata, nec in aliqua sui parte 
viciata omni denique prorsus defectu et suspicione carentia per vene- 
rabilem dominum Mathiam lectorem et canonicum prefate ecclesie 
zagrabiensis procuratorem in hac parte legittimum tocius capituli 
et canonicorum dicte ecclesie zagrabiensis, de cuius mandato pro- 
curatorio, legittimo et sufficienti nobis fides plena et indubitata facta 
atque adhibita est, data, oblata atque assignata, recepisse, petentes 
nos debita cum instantia, ut ad executionem ipsorum iuxta commis- 
sionem nobis factam canonice procedere dignaremur. Cuiusquidem 
Rrevis tenor dc verbo ad verbum contexitur in hunc qui sequitur 
modum: (vide Doc. 93.). 

E coaevo transumptu Alberti et Aadreae DD. caaon. In arcbiv. ven. Capit. 
zagrab. 



I lo Doc, p6, — An, 1511, 



96. 

Aano 1511, 11. septembris. Zagrabiae. 

Concedente papa Julio 11. Albertus, praepositus capituli zagrab. et Andreas^ 

praepositus capituli Hasmenis, s, Emerici parochiam in capitulo toitunt, 

parochiamque omnibus juribus instructam in desertam ecclesiam Cisterci- 

tensem s. Mariae in area capituli siiam transferunt. 

In nomine sancte et individue Trinitatis, patris et filii et spiritus 
sancti. Amen. Albertus de Kasuh, zagrabiensis, et Andreas artium 
et decretorum doctor, nec non sacre theologie professor, chasmensis, 
ecclesiarum prepositi, et canonici ecclesie zagrabiensis predicte, in 
causaque et causis infra descriptis executores a sede apostolica 
specialiter electi et deputati universis et singulis presentes litteras 
nostras inspecturis salutem in domino sempiternam. Significamus, 
insinuamus et presentibus litteris nostris executionalibus quibus 
expedit omnibus notificamus: quod nos de anno incarnacionis do- 
minice millesimo quingentesimo undecimo, indiccione decima quarta, 
undecima mensis septembris, pontificatus autem sanctissimi domini 
nostri, domini Julii, divina providencia pape secundi, anno eius 
octavo, in loco iudiciorum et causarum examinandarum solito et 
consveto, Zagrabie, consederemus, tunc e medio aliorum sub id 
tempus illic existencium in presenciam nostri exurgens venerabilis 
dominus Mathias de Bedennycha, lector et canonicus prefate ecclesie 
zagrabiensis, procurator legittimus dominorum capituli et canoni- 
corum eiusdem ecclesie, ibidem coram notariis et testibus subscriptis 
litteras quasdam nostras in forma citacionis emanatas, in foribusque 
ecclesie zagrabiensis predicte canonice executas unacum commissi- 
onibus et mandatis apostolicis simulcum supplicacione quadam in- 
troclusa, quorum tenores infra subicientur, reproduxit, nobisque pro 
execucione earundem, ut tenebamur, indilate facienda, dedit, tradidit 
et assignavit. Cuiusquidem citacionis, supplicacionisque mandatorum 
apostolicorum tenor est is, qui sequitur ad verbum: (vide Doc. 95. 
ann. 151 1. 30. augusti). la margine autem inferiori eiusdem Brevis 
scribebatur de eadem manu, ut apparebat, hoc modo : F. Armellinus. 
In tergo vero forinsecus hoc modo : Dilectis filiis zagrabiensis et 
chasmensis ecclesiarum prepositis vel eorum alteri. In calce autem 
eiusdem similiter ab extra, sic: Hie. de Corbonniano. Series vero 
supplicationis introcluse est hec, que sequitur: (vide Doc. 83 ann. 
15 10.). In margine vero inferiori eiusdem supplicacionis de alia 
manu (ut apparebat), sic scriptum erat: Concessum, ut petitur. In 
presencia domini pape. Petrus cardinalis sancti Eusebii. — Junge- 



batur eciaiD ibidem supplicacioni predtcte hoc modo: Et per Breve 
S. V. aiiento, quod iam bullc sub plumbo expedite fuerunt. — 
Post que verba similiier de aliena manu subscripium crat: Conces- 
sum. P. Cardinatis sancti Eusebii. Datum Rome apud sanctutn 
Petrum, quinto idua Julii, anno octavo. ~ Privilegii vero sub 
plumbo in cordula canapis expediti, tenor est is, qui aequitur ad 
verbum: (vide Doc. 75. 27. maii 1510). Post quarumquidem litte- 
rarum apostolicarum presentacionem, recepcioncmque debita cum 
reverencia, ut dccebai, volentes mandatis aposlolicis simililer pelicioni 
prefali venerabilis domini Malhie lccioris et eanonici, procuraioris, 
et eu nomlne capituli el canonicorum dicte eccleste zugrabiensis in 
omnibus et per omnia morem gererc et obieniperare ad execucionem 
diciarum litlerarum apostolicarum in omnibus earunidem punctis, 
clausulis et articulis canonice iuxla seriero et coniinenciam roandati 
aposiolici nobis porrecii procedere, proinde pcr presens edictum hoc 
nostrum publicuni foribus huiiis alme ecclesle zagrabiensis attixum, 
nolificamus, insuamus et promulgamus, requirimusqLie et evocamus 
omnes ei singulos In civitale hac Zagrabiensi ve! exrra ubilibet 
constitutos ei exisientes, quorum scilicet inierest, interesse possei, 
aui inleresse putaretur, qualinus ipsi ei qullibet eorum pcr se vel 
suuni procuratorem sufficienter instructura spaclo novem dierum a 
die aftixionls prescncium coram nobls in loco iudiclorum ci causarum 
examinandarum, hic Zagrabie, compareant vel compareal, causam 
legiitimam et sufficientem st quaro habcnt vel habei, quare ad 
execucionem prefatarum litterarum apoatolicarum procedere non 
deberemus, allcgaturus. (iuorum quidcro novem (dierum spactum) 
ei eorem cuilibei tres pro primo, ires pro sccundo et reliquos tres 
dies pro tercio. ultimoque et peremptorio termino per presenics 
assignamus, alioquin post elapsum dictorum novem dierum, non 
obstante coniradicclone cuiusvis ad execucionem mandaii apostolici 
iuxta seriem et coniinenciam eiusdem procedemus, proccderequc 
efticacller iniendimus, presentlbus ibidem lestibus: Michaele de 
Mlaka, Johanne de Pobressye, Barilholomeo de . . . cz) prcben- 

dariis anieraie ecclesic zagrabicnsis, Johanne Mathia 

de . . . et Martino dc Obed sancla cruce, Barflholomeo 

virginis. Datum Zagrablae penullima mensis augustl, anno, mense 
et loco quibus supra. Posl quarumquidem lilterarum nosirarum 
citacionis aimul et mandalorum aposiollcorum sic ut premissum esi 
tradicionem, assignacionem cl . . . . . pro parte diciorum dominorum 
capituli ct canonicoruffl per prcfatum dominum Mathiam . . . Icgitti- 
mum deblia cum insiancia requistti, ut ad cxecucionero prescripiarum 



M 



D»e, p6, . An. Jfrf. 



bullarum Bpostolicarum in quibuslibet «arum punctis, clausulis ei 

articulis iuxta comraissionem nobis factam procedere 

dignaremur, ipsiaque litteras nostras super huiuscemodi 

execucioni factis idoneas, oporiunasque et necessarias dare, traderc ci 
assignare .... Nos mandaiis apostolicis in omnibus el per omnia 
ut lenemur obsequi humililer CE obtemperare, donumque summi 
muneris scientes, ex hoc ipso, quod precepcionibus superiorum 
libenler et grate obtemperamus (premium) immoriale indubie con- 

secuturi ; ad execucionem dictarum bullarum apostolicarum 

premissis oblatarum, nemine prosus (olo cilacionis 

publice lempore seu termino decurso contradictore in toto vel in 
partc, cur scilicct ad execucionem bullarum huiusmodi procedere 
non deberemus coram nobis comparenle, quamvis tum per nos tum 
eciam per procuratorem predictum singulis edicti, cilacionisquc nostrc 
huiusmodi diebus el tcrminis et presertim posl iribus termioorum 
dicbus idonee et sufficienter, publice et sollemniter ...... de- 

crevimus, processimusque auctoritatc apostolica nobis in hac parte, 
ut premitiilur, concessa, in hunc qui sequilur modum: Cbristi 
nomine invocato. Dicimus, decernimus, declaramus, difliiiimusquc 
atque auciorilale aposiolica preacripta sollemniler pronunctamus 
ordinem religionis Cisierciensis in ecclesia beaie Marie virginis 
Zagrahie lundaio, ex causis tn bullis apostoHcis prenotatis suflicicntcr 
expressis, supprimendi, e>:linguendi alque removendi nec non eccle- 
siam parochialem sancti Emerici ducis Sclauonie in area capiCulari 
zagrabiensi fundatam ad prefatam ecciesiam beale Marie virginis 
cum omniiius iuribus, privilcglis, emolumentis et pertinenciis trans- 
ferendam, deducendam et annectendam; dictamque ecclesiam sancli 
Emerici destruendara, demoliendam, removendam et locum sive 
aream ipsius ad loca propugnaculorum dcputandam, ac rectorem in 
dicia ecclesia beate Marie virginis pro icmporc, non de canonicis 
ecclesiarum zagrabiensis et chasmensis capitulorun], conslitutum, 
perpetuum prepositum, dignitariumque eiusdem ecclesie sancte Marie, 
cui scilicet eciam a sede apostolica cause ritc ei legiiiime committi 
sive delegari possinl et valeant, vocandum, nominandum el apel- 
landum, hisdemque cundem prcpositum juribus et privilegiis quihus 
alias abbates ibidem pro tempore constituti uti, frui consveveranl, 
ulendum, fruendumque essc debere, immo auctorilate apostolica 
prcdicta vigore ei lestimonio presencium ordinem prefatum in dicta 
ecclcsia sancte Marie supprimimus et extinguimus el penitus remove- 
mu8, ipsamque ecclesiam parochialem sancti Kmerici illac transfe- 
rimus, iraducimus et anneclimus ct muros pristine ecclesie parochialis 



sancli Rmerici desTrui, removeri et demoliri comminimus el manda- 
mus; silum, areamque eiusdem ad loca propugnaculorum deputamus 
ac reclorem pro tempore in prefata ecclesia sancte Marie, non de 
cationicis sive prebendatis prescriplarum ecclesiarum constiium, 
prepositum ct dignitarium, cui eciam cause apostolice delegari poa- 
sinl, vocamus, nominarous et appeliamus sicque vocari, nominari el 
appellari censemus ab omnibus et mandamus; bisdem eciam iuribus 
el privilegiis, quibus alias abbates ibidem pro lempore consliiuli 
mi consveverant, eundem uti et frui debere deccrnimus, dectaramus 
et committimus. F.t ut premissa oronia et singula robur pcrpeiue 
lirmilatis accipiant, inconcussaque et inviolata perpetuis futuris lempo- 
ribus permaneant, omnes et singulos in toto vel in parte execucioni 
buiusmodi nostre, bullisque apostoHcis conlravenienies, aucioritaie 
apostollca volumus ipso facto penas et censuras in bullis apostolicis 
huiusroodi prescriptis expressas incurrere, eisdemque involvi et 
innodari. In cuius rei memoriam, testimoniumque ei fidem indubi- 
tatam cum subacripeione exccucionis huiusmodi nostre, notariorum 
assisiencium tidcdignorum, presentes liiteras nostras execucionales 
dictis dominis capitulo et canonicis ad eaulellam futuram et per- 
hcnnem sigillis nostris impendentibus obaignaias dusimus concc- 
dendas. Datum /agrabie, anno, indiccione, mense, die, loco et pontl- 
licatu quibus supra. Presenlibus ibidem discretis: Gregorio de vico 
sulorum, Johanne de eodem, altero Johanne de Iwanych, Leonardo 
de Obed sancla cruce, Gallo de Welyke, Blasio de Zeyanohrazthye, 
Johanne succeniore de Ludbrega, prebendariis chori dicte ecclesie 
zagrabiensis et magistro Georgio, sublectore et Gregorio dc Iwanych 
sacrista ecclesie eiusdem, aliisque quamplurimis lestlbus fidedignis. 
Sifnuin 



Ego Martinus, natus condam Michaelis dc Obed sancta cruce, 
aucloritaie aposlolica notarius et thabellio publicus, cum ea, que 

premissa sunt oronia et singula sic fierent et agerentur unacuro 
testibus prescriptis presens inlerfui, sicque fieri vidi et audivi, in 
fidemque ct lestimonium premissorum me una cum apposicione 
signi ihabellionaius mei manu mca prupria presentibus subscripsi 
rogatus et requisitus. 



Ego Maihias Clementis de Zerdahelempli auctorilate apostolica 
notarius et thabellio publicus, cum ea, que premissa sunt omnia ei 
singula sic (ierenl et agereniur, unacum leatibus prescriptis presens 



M 



114 ^^^- P7- — ^^' ^S^^' 



interfui, sicque fieri vidi et audivi, in fidemque et testimonium 
premissorum me unacum apposicione signi thabellionatus mei, manu 
mea propria presentibus subscripsi rogatus et requisitus. 

Originale in membrana sat lacemm. Dao parva sigilla a zonis viridis et 
flavei coloris appensa. la archiv. ven. Capit. zagrab. 

97. 

Anno 1511, 20. novembris. Badae. 

A Viadislao^ Hungariae etc, rege^ capituio tagrabiensi editur exemplar 
. testimoniij quo testes congregatione generaii Crisi habita confirmaverunt 
capitulum antiquitus habuisse facultatem fori^ in capituli area utendi. 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. 

Memorie commendamus, quod nobis in presentibus octavis festi 

beati Michaelis archangeli proxime preteriti unacum nonnullis do- 

minis prelatis, baronibus, magistrisque prothonotariis et huius regni 

nostri nobilibus, sedis scilicet nostre judiciarie juratis assessoribus, 

pro faciendo moderativo judicio causantibus hic Bude in sede nostra 

judiciaria pro tribunali sedentibus, honorabiles magistri Ladislaus 

de Gerzencze et Emericus de Dees canonici ecclesie zagrabiensis 

pro se ipsis personaliter et pro honorabili capitulo eiusdem ecclesie 

zagrabiensis cum procuratoriis litteris eiusdem, juxta continencias 

litterarum egregii magistri Francisci de Marocha personalis presencie 

nostre ac regni nostri Sclauonie prothonotarii necnon judicum 

nobilium comitatus zagrabiensis rescripcionalium, in figura judicii 

personalis presencie nostre comparentes, easdem litteras ipsorum 

magistri Francisci et judicum nobilium dicti comitatus zagrabiensis 

in papiro clause confectas, contra prudentes et circumspectos judicem 

et juratos cives civitatis nostre montis Grecensis eidem nostre per- 

sonali presencie presenlaverunt, hunc tenorem continentes: (vide 

Doc. 94. de anno 151 1. 23. augusti). Quibusquidem litteris dictorum 

magistri Francisci prothonotarii ac pretactorum judicum dicti comi- 

tatus zagrabiensis coram dicta nostra personali presencia in dicta 

sede nostra judiciaria productis et exhibitis, nos ad supplicacionem 

dictorum magistri Ladislai et Emerici canonicorum in eorum ac 

dicti capituli ecclesie zagrabiensis personis nostre propterea por- 

rectam Maiestati, litteras nostras patentes eidem capitulo pro jurium 

suorum uberiori cautela duximus concedendas. Datum Bude quadra- 

gesimo sexto die octavarum festi beati Michaelis archangeli pre- 

dictarum. Anno domini millesimo quingentesimo undecimo. 

Originale in cbarta. In margine infer. impressum sigillam. fn archiv. ven. 
Cap. xagrab. Act. Cap. ant. fasc. 10. nr. 12. 



Aoao 1511. 
V/adis/aus, Hiingariae eU, rex. trictsimatoribus regni Slaxioniae indicat con- 
Stitutionem, ul tricesima pre merce a duohus eivibus exigenda pcr ires annos 
communitati civil. montis Grecensis ad munitionem reficicndam expendatur. 

Wladialaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
noslris egregio Nicolao Herendi administratori proventuum nostro- 
rum moderno, fuiuris eciam thezaurariis nosiris, nec non magnilico 
Thome Zechy et egregio Johanni de Gywla tricesimaloribus regni 
nostri Sctauonie modernis, fuiuris eciam tricesimatoribus eiusdem 
regni nostri, eorumdemque hominibus et vices gerentibus presentibus 
et futuris, presentes visuris, salutem et graciam. Cum intelligamus 
in meniis et ediHciis civttaiis nostre moniis Grecensis stioquin longa 
vetusiate ruinosis per terremoium proximum magnam ruinam faciam 
fuisse, unam vero turrim penitus collapsam esse et ob id menia 
ipsa, presertim cum in continibus civiias ipsa sita sit, necessaria 
reformacione et restauracione plurimum egere. Cupienles igitur ea 
ex huiusmodi suis ruinis relevari, lotalem illam solucionem tricesime 
nostre, quam nobis duo ex civibus el mercatoribus regni noslri 
Sclauonie, puta : Fabianus cura fratre suo Gregorio Kokoryawchy 
dicti de Haccha, nec non Matheus Her diclus de Zerdahel racione 
quarumcumque rerum et mercium suarum propriarum tamen et 
privaiarum undecunque deferendarum amodo intra iniegrum irien- 
nium facere ei solvere icnerentur. Ilem censum eciam et taxam sive 
ordinariam sivc exlraordinariam, si quam nos infra illud tempus 
triennii super eandem civitatem nosiram imponeremus, intcgre usque 
ad prefatum Iriennium ad labores et restauracionem predictorum 
meniorum et lurris delapse ercccionem dcputandam ex consilio el 
dcliberacione dominorum prelaiorum et baronum nostrotum duximus 
ita videlicet, quod prefaii duo mercaiores quicquid tricesimarum 
nobis et pretatis tricesimatoribus nostris racione rerum suarum 
propriarum dunlaxat ut prefertur et privatarum facere tenenlur, id 
totum infra hoc ipsum lempus, a data presencium compuiando, 
ad manuK judicis et civium ad id depuiatorum assignare debeant. 
Casu vero, quo ipsi triccsimatores vellent liuic nostre dcputacioni 
infra tempus premissum contraire et illam vioiare, tunc ipsi judex 
el cives prefate civiialis nosire eosdem duos mercatores nostrs ipsis 
presentibus concessa auctoritate defendere el conducerc cum rebus 
suis usque ad loca tuta, habiia ab eis iricesimali solucione 

Originafe m chirU, valdp lacerum cl manrum. In srchiv. Ilb. reg. civ. lagrab. 



Anao cicc. 1511. Zagubiae. 

Juramentum fmrochi novae parodUae lagrabieHsis s. Mariae. 

Ego N. preposttus ecclesie sancie Marie de Zagrabia, juro et 
promitto, quod ab bac hora in antea tidclis ero beato regi Stephano 
et huie alme ecclesie zagrabiensi et toti eius capitulo, tanquam vero 
et indubitato prefate ecclesie mee patrono, quodque bona eiusdem 
mobilia scilicei ei immobilia tam ad cultum divinum, decoremque 
et ornamentum in ipsa ecclesia, quam etiam ad usum ibidem servi- 
encium relicta et deputata, puta: vineas, domos, jura, possessiones, 
proprielates et alias quasltbei res quomodocumque cl qualiterumque 
de [ure ad eandem spectantes et pertinentes, non dissipabo, non 
dilapidabo, neque alienabo, aut distraham aliquatenus; quin potius 
dissipata, dilapidaia, distracia gcu alienata pro posse recuperabo. 
Statuta, sanctiones et consvetudines laudabiles et approbaias apud 
dominos meos habiia ct cxistentes, que el quas ildem ad me et 
ecclcsiam meam predictam estendere voluerint, observabo, ipsique 
capitulo et singulis eorumdem personis io licitis el honestis debilam 
reverenciam et obedtenciam prestabo. Cultum divinum in eadem 
ecclesia mea pro posse augmentabo. Capcllanos bonos. adminus 
tres numero, pro penso servitutis divine ibidem explendo, tenebo. 
Missam unam quaiibet die hora oportuna de beata virgine cum 
cantu debite cclebrari eC decantari faciam. Festivis autem diebus duas 
missas similiter cum cantu, unam de beata virgiue circa horam diei 
primam, alieram maiorem de fesio cum pnmis et secundis eiusdem 
fesli vesperis absolvam, absolvique ei perfici faciam, nisi casus et ne- 
cessiias inevilabilis contrarium aliquid svaseril. Colonos etiam ecclesie 
mec prefate, qui in terriioriis dominorum meorum et capiluli residcnt, 
in communibus eiusdem capituti et ecdesie mee predicte necessitatibus 
emcrgendis, sine coniradictione ad mandatum dicti capituli vel offici- 
alium ipsius ad operas quascumque et labores faciendos exhibebo. Jus- 
que cathedre archidiacono zagrabiensi et alia onera, hactenus racione 
plebis iranslaie reddi el restitui solita, nisi lemporum processu forie 
bcnigniiaie superiorum a solucione talium ecclesia ipsa mea sufticienier 
eximatur, reddam ei reslituam. Quodque nunquam conira dominos 
meos de capitulo et etiam alios quoslibet ad ipsos pertinentes, causas 
aliquas vel tites atibi immedieie quam coram capiiuto memorato mo- 
vebo et intentabo, neque ab eisdem antc sentenciam ipsorum diflini- 
tivam per ipsos in causis huiusmodl el litibus vel lite prolatam ad supe- 
riores quosque procurabo. Iia me dcus adjuvei ei hec s. dei evangelia. 

Rabrum capitalnre, la arcblvo. Accnil. Sdtnl. Slavor. oiMid. II. c. 49 



Dbi:. too. — An. t^ti. 



rry ' 



100. 

Anno ISIZ, 12. apHtU, Rotnae. 
Tkomas, eariimalis el arehiephcQpus Strigonfnsit, assentitur, ut n capilulo 
reetoratiis hospilalis sanele Elisabelh ad Marcum lie Soklo! eiitianieum 
per/eratur. 

Venerabiles amici ei uti tratres nobis carissimi. Scimus istic 
hospitale beate Fllizabeth In area capitulan fundatum ad presens 
vacare lcgittimo rettore, intelteximusque redditus eiusdem aut nullos 
aut exiguos fore adeo, ut etiam rectori pro tempore consliiuendo 
ad usum quotldianum minime saiisfacerenl, nisi aliunde eidem pro- 
visum esset; ncdum egenis ec pauperibus in eodem hospitali degen- 
tibus. E!l quia honorabilis magisler Marcus canonicus istius ecclesie 
zagrabiensis, alias capellanus quondam magnifici domini Andree 
Both bani cupit de bonis sibi a deo collatis illi hospllali elemosinam 
non vulgarem pro usu pauperum ibidem existenlium facere el itn- 
pendere, supplicavit nobis, quatenus vobis scriberemus, ut hospitale 
illud, quod de collacionc vestra racione jurispatronatus esse iniel- 
ligimus, sibi in litulum, quo magis el melius animi sui in pauperes 
propositum debito manclpare posset effectui, conferre, dare et assig- 
nare veliiis. Rogamus Itaque vos presentibus diligenCer, velliis dlctum 
hospitale cum suis juribus universis eidem conferre, ut bona, que 
animo facicnda proposuit, libcrius et magis idonee pro salute anime 
sue exequi possil et valeat, cum cautelis tamen et condicionibus, 
ut istic ad latus ecclesle Isiius resideat ei hospitale ipsum inhabiians, 
in slatum meliorem, tum in ruinls, si que suni, tum etiam in his, 
que ad usum periinent pauperum reficiat, redigat ct reformel.') Et 
vos bene valere optamus, Romc secundo die festi resurrectionis 
Domini. Anno ciusdem 1512. 

(A lergo). Venerabllibus dominis capitulo ecclesie zagrabiensis, 
[ amicis el uti fralribus nobts carissimis. 

Tho(mas) tituli s. Martini in montibus, cardinalis, 
strigoniensis ac palriarcha Conslanlinopolitanus 



Ofigiuale ii; 
tJi}iTa,\>, Act. Cap. -. 



rhnfis. Tergo i 
1. (asc. 88. nr 



m, In arehiv. ven. caj 
■. Toin. V. pag. 519. 



. ') Invenlarium domus h<ispitnlit sancte Elizabel in area ca- 
larl fundate magislio MorcD de SolEJowi sine diminucione 
aljqua asaigaalum. 
Item quaiiuor calices us<tue a<l calcem indosive dcaurall, cun omnibus 
\ ntrinenciis. Una crux argeorea similiier usrjue ad cilcem ile>iurula. Duo 



Dee. loo. — A«. iSf^. 



sacerdolatfa nova de porpura deaurata rub». depicts djversis lloribus. cutn omnibus 
attiaenciis, satis compeleacia, Item alia duo oraamenla sacerdotslia satis bona 
de lcamoka, unum sabcinrrei coloris, oliud fteclioans ad Savenm cam omaibus 
ittiaenciis. Qninlum urnamcnlam sacerdotjle de lindooe nova cam oninibus atlinen- 
ciis congruentibus. Sextum ornnmenluoi vetus. Item omameata aliarium, unum de 
liamoka satis bona nova, depicta ceitis Horfbus,- aliud sitniliter de kamoka magis 
usitalam. Alia duo omamentn altarium mediocriler usilala de biEso rubea Tercian 
orDameatum altarla aimiliter mediocriter nsitatum de bisso, coloris declinanlis id 
subclDerenm colorem Alia Iria oruameola allarium de thela picta terico diversj 
coloris. mediocriler usitala. Alia qaatuor orDameala altxrium de leU alba. Alia 
qualuor ornameDla allarium de lela uif^a. ~ lleni candelabra odo cuprea, dno 
malora, alla sex nova medioi^ra, satia compelencia. Ampale dno parve, une de 
plumbo. alle de vilro cristallo, — Ilem duo Misealia in pargameao, maou scriptii, 
salis competeacia. Tres carpytb coloris viridi depicti Horibus, jam ia muiori parle 
nsitati ad scamna imponi valencia. Caadelabnim impenEum aaie matus altare 
cupreum, ad sex candelas, salis compelens. — Unum bumerale vugans de pnrpura 
mbea deaurata novam, satis boaam. Campaae Ires, una magna qua populua ad 
divina audieada venlre iusignatur, alie due par\e ia ecclesia pro sigoMdo Sanclns. 
Tabale qualuor altaris bone, imposile allari. Slallus boDus pro duabus perionis, 
Feaeitre bone, composile el dause cum vitris modo consveto. Quinque lihri 
antiqui, videlicel: duo breviaria in pargameDo, unum missiile slmililer in parga- 
meno, quartus penslas, quiolus llber supplemeniuni jurls. 

Super clenodils domus. Sculelle plumbee in toto seplem, Ires mi- 
Dores, qnatuor mediocres. Item parve due, simililer plumhee Item pelvis de cupro, 
salis competeos. Hortarium cupreum wlgo mosgyar, cum camhuca. licet in latere 
lesum Don nocenler, Tria cantera, unum maius coatendens duas piatas, alla dno 
per unam piatam. Octo disci plumbei, satls compeientes. Due patetle wlgo ponwy, 
una majoi, alla minor. Coclear unum ferreum, roslos. Duo caldaria ferrea, unum 
malus, aliud miaus. Candelabrum cupreum pio measa. Uaa amphora pro oleo. 
Trigre feree quinque perlinentes ad idriam pro aqoa recipienda Spooda cum 
pulvinari uno cooperlo, dwzna vocato, picto, tribua cervicatibus nadis el duobas 
cusslnis Dudis, Mensale unum mediocriter uiilatam, Uaa mensa, habeos in se 
ladulam satis bonam serratam. Sex Uuda mediocra, que secundum eatimacioaem 
coDScieDcioaam executoris coodam venerabilis domini Johannis arcbidlacooi varw- 
dinensis et caaoalci ecclesic lugriibiensis, aec oon reclorrE eiusdem hospllalix, 
qui ea legaveral, valebanl norenos Ires ad summum Qulaque ligones, Uaa scala 
malor. Calmaria duo, Scrinia pro conEcrvandls clenodiis duo. Unum vasculum 
cum acelo iu iiuarla pirle. Vasa vucua cl mulura el mediocria sex, duo cum viuo 
Doo dolla mediocria uailalii. Tres tine medlocres, Duo vasa vini, unum conliDens 
cubulos LX. mediocre, vacuum; aliud vas vlni acetosi, benc per duos denarios 
vendi valeniis, cubulorum XXXVI Serre Ires satls compelenles. Feoestre domorum 
debilo modo clanse cum vitris. Habet edam canalia et likomnyczaa bonas. Duu 
acapbl. Quinque floreai ad panperes Seplem Itoreni id pauperes distrjbaendi. 

Reglstrum super juilbus. llem sex privilegia super prediis Korylfano 
et Symoncheuacx, seita jam delicit Duo prlvilegia snper lerria arabilibua Andre« 
Poloni boapilali datia. Privilefium soper libertate terragti bospitalis — Itcm 
privilegiom Bricill aupcr vlnea, quam Blasluc camifex dedi«se1 flor. VIII. — lieo 
privilegium super collaclone cuiuadjm deterte vincc bospilalis — Item privilc' 
gium super fenile, — licro privilegium super viueam Kumenyak. — liem privjle- 



Doc, loi, — An, 1512, .119 



gium statutorium super possessione Wanibolowcz. Privileginm super curiis et 
possessioaibus in Zagorya. Privileginm super consensu comitis Cilie ad possessiones 
in Zagorya. — Transumptum super bonis in Zagorya — Litere nostre transump- 
cionales in papiro. — Item litere super donacione possessionis in Zagorya per 
capitulum in papiro. — Literae introductorie super possessione Corythno. — 
Item litere Georgii Pyrs super possessione in Zagorya. — Privilegium supcr 
vinea hospitalis. — Item litere capituli zagrabiensis impignoraticie de Schytario. 
— Privilegium capituli zagrabiensis satis distractum. — Item litere in papiro 
Simonis civis in Crappina. 

Act. Cap. ant, fasc. lOI. 



101. 

Anno 1512, 5. maii. In Vi§egrad. 

Viadislaus, Himg, etc, rex, capituli zagtabiensis patrocinium suscipit^ 
banisque mamiat^ ut capitulum ab insectatoribus^ praecipue a Balthasare 

Alapid tueantur. 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris futuris regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie et Sclauonie 
banis, salutem et graciam. Quoniam nos fideles nostros honorabile 
capitulum ecclesie zagrabiensis simulcum universis eorum bonis et 
possessionibus, porcionibusque et quibuslibet juribus possessionariis 
iustis utputa et legittimis, in nostram regiam recepimus protectionem 
et tutelam specialem, viceque et in persona nostre Maiestatis vestre 
committentes duximus tuicioni et proteccioni, immo recipimus et 
committimus per presentes, mandantes et committentes fidelitati 
vcstre harum serie strictissime, ut amodo prefatos capitulares in 
predictis bonis et rebus ipsorum justis, ut prefertur, et legittimis 
contra quoslibet illegittimos impetitores et signanter contra egregium 
Balthasar de Alap, qui eisdem exponentibus dietim insultans in 
eisdem bonis ipsorum varia dampna et iniurias inferre non cessat, 
protegere, tueri ac defensare et indempniter manutenere modis 
omnibus debeatis et teneamini Maiestatis nostre in persona et aucto- 
ritatc nostra presentibus vobis in hac parte plenarie concessa et 
justicia mediante. Secus nulla ratione facturi. Presentibus perlectis, 
exhibenti restitutis. Datum in Wyssegrad feria quarta post festum 
invcncionis sancte Crucis. Anno domini millesimo quingentesimo 
duodecimo. 

Originale in charta. In mar^ine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
Cap. Act. Cap ant fasc. 2. nr. 29. 



I20 Doc. I02, loj. — An, 1512. 

102. 

Anno 1512, 12. septembris. Casmae. 
Frasuiscus Kecer, procurator bonorum episcopatus zagrabiensis, capitulo de 
missalibus Venetiae typis descriptis atque de impensis iypographicis suppe- 

ditandis refert. 

Franciscus Keczer de Raduan. Chasma, dominica ante exal- 
tationem sancte Crucis. >Reverendissimus dominus scribit, ut in 
protectionem suam receptum Joannem generum Vilhelmi juvarem 
in omnibus, is venit Venetiis cum Missalibus, pro quibus impri- 
mendis eum cum consensu vestro Lucas quondam episcopus za- 
grabiensis Venetias miserat, cui etiam Vos pro ea impressione 
certam summam mutuastis, qui quia multa fatigia et expensas 
subiit occasione ejus operis pro decore episcopatus hujus, non habet 
nunc unde solvat, adeoque pro vestro debito vel accipite Missalia 
vel si non vultis accipere pro vadio etiam plura Missalia, (expectate) 
quousque ille ex iis divenditis aliis summam solvere poterit.c*) 

Marcelovic. Regesta, nt supra. 



*) Missale zagrab. ecclesiae Venetiis typis editum in fronte 

hanc rubricam habet: 

Missale secnndum chorum et rnbricam almi episcopatus Zagrabiensis ecclesie, 
roboratum et approbatum in sacra synodo et generali capitulo sub reverendissimo 
domino, domino Luca eplscopo etc. Venetiis autem anno Christi 1509. inceptum 
cum cantu et figuris omnium festivitatum ac evangeliorum quam dillgentissime 
absolutum est anno 1511. die 20. Junii. 

(In pagina postrema). Accipite optimi, reverendique patres Missale secun- 
dum chorum almi episcopatus zagrabiensis ecclesie cum figuris et optimis cha- 
racteribus quam pulcherrime perlustratum, jussu et impensis ac sumptibus providi 
atque egregii viri Johannls Miier civis zagrabiensis, qui oriundus est Germanus 
de Koppfstain ex patre autem Georgio Miier Schoto, ibidem concivis dum in 
humanis erat. Venetiis pervigili cura excusum. Anno virginei partus 1511, die 
20. Junii in oflicina Petri Liechtenstein. 



103. 

Anno 1512, 30. novembris. Budae. 
VladislauSy Hung, etc. rex, episcopis zagrabiensibus jubet, ut observent 
capituli privilegia^ praecipue quod ad hereditates canonicorutn intestatorum 

dividendas pertinet. 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. 
Memorie commendamus tenore presencium significantes, quibus ex- 
pedit universis. Quod pro parte et in personis fidelium nostrorum 
honorabilis capituli ecclesie zagrabiensis nostre in hunc modum 



jDae. lOj. — Am. 1512. 



expositum exstitit MaiesTati, quod quamvis iidem capitulum et ccdesia 
eiusdem predicla talia habeant jura et privilegia eisdem a divis 
regibus Hungarie, nostris scilicet prcdecessoribus, coocessa et pcr 
summum eciam ponlificem coalirmata, ut dum et quando ac quo- 
cienscunque aliquem e\ dominis et capitularibus ipsis iDtestatum 
decedere contingeret, extunc ad dissipandas res et quevis bona 
talis de<;idenlis intestati, capitulares ipsi unum vel plures, quos 
velleni, in lestamcniBrios el execuiores rerum et bonorum huius- 
modi eligerc et dcputare, resquc et bona lalia ad fabricam et ne- 
cessitates ccclesie predicte libere convertere et expendere possent 
atque valerent. Tamen, quia vererentur iidem irapitulares ne aliquo 
temporum in processu et maSime hoc ipso tempore, quo iidem 
ccclesiam ipsam zagrabiensem propier continuas Thurconim incursi- 
ones pro tutela et defensione rerum et personarum suarum in suts 
ediliciis noo solum reformare, vcrum eciam admodum sumptuosis 
laboribus et impensis muro cingere el fortificare necessario ceperunt, 
huiusmodi juribus ct libcrtatibus vetustis ipsorum utcumque per 
quempiam derogetur, exindeque labores ipsius ecclesie intermittc- 
rentur, suppllcatum itaque nobis extitit pro parte eorundem capitu- 
larium, ut ipsos in huiusmodi eorum vetusiis jurlbus et libertalibus 
graciose conservare dignaremur. Unde nos, tum accepta et intellecta 
huiusmodi supplicacione, tum vero ob spem et devocionem nostram 
preclpuam, quam erga sanctum regem Stephanum, sub culus glorioso 
nomine ecclesia ipsa zagrabiensis fundata existit, gerimus et habemus, 
id eidem capitulo de novo annuendum et concedendum duximus: 
ut iidem huiusmodi libertate et privilegiis eorundem regum el pre- 
dccessorum nostrorum in quantum scilicet se illa exiendunt ci 
siquidem eclam hucusque iliis llbere usi sunt, luxta conliDencias 
prescriptorum privilegiorum ei jurium suorum de ceteroquoque in 
rebus ei bonis cuiusvis talis inlestati, de medio Ipsorum decedentis, 
libcre uti, frui et gauderi; valeant aique possint; immo annuimus et 
concedimuB prcsencium per vigorem. Quocirca vos, fidelem nostrum 
revercndissimum in Chrisio patrem, dominum Thomam tituli sancli 
Martini in Montibus, sancie romane ecclegic presbiierum cardinalcm, 
strigoniensem et patriarcham Consianiinopolitanum, summum et 
secrciarlum cancellarium ac amlcum et compatrem nostrum etc. 
patronum scilicci prefatc ccclesie zagrablensls, preseniibus requirlmus 
ei hortamur, moderno vero et futuris episcopis eiusdem loci siric- 
liBsime comminimus et mandamus, quateuus si et in quanlum lidem 
capitulares premissa llbenaie modo premisso hactenus, ut premi- 
simus, usi exsiiterunt, eadcm ipsis de ceteroque et successivis semper 



122 Doc. lo^. — An, 15 13 



temporibus libere uti et gaudere permittere et permitti facere velitis 
et debeatis, nec vos ad bona et res huiusmodi intestati et decedentis 
canonici vel alterius cuiusvis isthic majoris dignitatis existentis contra 
prescripta jura et privilegia dicte ecclesie quovis pacto ingerere seu 
intromittere audeatis, sed huiusmodi privilegia et libertatem hanc 
nostram eisdem capitularibus per nos superinde presentibus de novo 
concessam illibate semper et inconcusse observare debeatis. Presentes 
vero, quas secreto sigillo nostro, quo ut rex Hungarie utimur, im- 
pendenti communiri facimus, post earum lecturam semper et ubique 
reddendas presentanti. Datum Bude in festo beati Andree apostoli. 
Anno domini millesimo quingentesimo duodecimo. Regnorum nos- 
trorum Hungarie etc. anno vigesimo tercio, Bohemie vero quadra- 
gesimo tercio. 

Relacio reverendi domini Michaelis, episc. boznensis, 
secretarii regie Maiestatis. 

Originale in membrana. In margine inferiori appendet sigillam. In archiv. 
ven. Capit zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 2. nr. 1. 



104. 

Anno 1513, 4. februarii. Budae. 

VladislaHs, Hung. etc, rex^ praecipit Etnerico Peren bano, aliisque, ne com- 
tnunitatem civitatis de causa^ quam adversus capitulum agit, in jus vocenf, 

Commissio propria domini regis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris spectabili et magnifico Eroerico de Peren comiti perpetuo 
Abawyvariensi ac regni huius nostri Hungarie palatino et iudici 
Comanorum nostrorum, nec non regnorum nostrorum Dalmacie, 
Croacie et Sclauonie bano, eiusdemque vicebanis, nec non egregio 
magistro Francisco de Marocha prothonotario regni Sclauonie mo- 
derno, futuris eciam iudicibus et prothonotariis eiusdem regni nostri 
salutem et graciam. Exponitur Maiestati nostre in personis fidelium 
nostrorum prudentum et circumspectorum judicis et juratorum ci- 
vium civitatis nostre montis Grecensis: quod quamvis ipsi antiqua 
libertatis ipsorum prerogativa per divos condam reges Hungarie, 
predccessores videlicet nostros, eisdem concessa et per nos confir- 
mata requirente, prima fronte non teneantur ad instanciam cuius- 
piam in quacunque causa usquam alias, nisi coram judice eorum 
ordinario juristare; nunc tamen honorabiles capitulum ecclesie 
zagrabiensis non curatis huiusmodi ipsorum libertatibus prefatos 



judicem et juratos cives dicte civitatis Dostre moniis Grecensis coram 
vobis in causam trafaereni. Unde suppliCBtum e\[itit Maiestati nostre 
pro parce eorundem civium nostrorum ut ipsls de opportuno remedio 
providere dignaremur. Nos igitur nolentes ipsos cives in suis antiquis 
juribus et liberiaiibus per quospiam turbari, mandamus tidclitaii 
vestre barum serie firmissime, quatenus acceplis presenlibus prefatos 
cives et communilaiem dicie civiiatis nosire conira premissas eorum 
veluslas libertates, quibus hucusquc in huiusmodi causarum prose- 
cucione usi sunt ei gavisi, nullo modo impediri pcrmiilatis, neque 
cosdem ad instanciam pretatorum capitularium aut aliorum quo- 
rumpiam anle debiium lempus et conira continenciam libertatis 
corum judicare aut vestro astare judicatui compcllere presummatis. 
Preseniibus perleciis, exhibenii resiirutis, Datum Bude fcria sexta 
proxima posi festum puriticacionis gloriosissime virginis Marie. Anno 
domini millesimo quingeniesimo tredecimo. 

Origiaale in inembraDa io marsine iDrpriori sigillum maiut Imptessam. In 
arcb. incl. Accad. Scienl. Slavor. merid. 



Abdo IStJ, 16. febtaarii. Zagrabiae. 

EmerUus PertH banus dctlarat Gear_^ium, marchioium /Irainieii/iurgensem, 
iit causa de i'iadicaniih civitatis fiostesiionidus Dedici, Crnomerec elc, acla 
in eontumaciam esse convielum. 
Nos Emericus de Peren comes perpetuus comitatus Abawy- 
wariensis, regni Hungaric palaiinus ci judcx Comanorum, necnon 
regnorum Dalmacie, Croacie el Sclauonie banus ac capclaneus 
Segniensis Damus pro memoria, quod Johannes de Mere pro pru- 
dentibus et circumspeciis judicc et juratis, ceierisque civibus ac tola 
communitsic civiiails moniis Grecensis cum procuraloriis litteris 
corundem contra illustrem dominum Gcorgium marchionem Bran- 
demburgenscm ab octavis feati Epiphaniarum domini proxime pre- 
tcriii, triginta quinquc diebus conlinuis legitiime stetit in lermino 
coram nobis; qui iuxta conlinencias litierarum magnificorum do- 
minorum condam Georgii de Kanysa et .lohannts Ernusih de Chak- 
thornya, alias dictorum regnorum Dalmacie, Croacie ct Sclauonie 
banorum prorogaioriarum ac i:apiiuli ccclesic zagrabiensis intro- 
duaoriarum et evocaioriarum supcr facto conlradiccionis, siaiucionis 
totalium possessionum Dcdvch, Chernomercz, Bvihck et Nowak 
vocalarum in lerritorio ciusdem civitaris, necnon vadi Kyralrew 



^ 



124 Doc. io6, — An, 15 13. 

vocati in fluvio Zavsry et comitatu zagrabiensi existentium habitarum; 

ipsos judicem et cives predictos *omnis juris titulo concernentium 

legittime evocatus nostram in presenciam non venit neque misit; 

unde ipsum in judicio commisimus fore convictum, si se raciona- 

biliter non poterit excusare. Presentes autem sigillo egregii Bal- 

tbasaris de Bathyan vicebani et comitis nostri crisiensis fecimus con- 

signari. Datum Zagrabie quarto die termini prenotati. Anno domini 

millesimo quingentesimo tredecimo. 

(A tergo). Pro prudentibus et circumspectis Judice, juratis, cete- 

risquc civibus et tota communitate civitatis montis Grecensis contra 

illustrem dominum Georgium marchionem Brandemburgensem. 

Origiaale in charta. A tergo impressum est sigillum. In arch. lib. reg. 
civit. zagrab. 

106. 

Adoo 1513, 15. maii. Casmae. 

Coram capitulo Hasmensi capitulum zagrabiense intercessionem facit contra 
Franciscum Kecer, proventuum episc, zagrab, administratorem, qui agros 

quosdam capituli in Krog sitos occupavit, 

Nos capitulum ecclesie chasmensis. Memorie commendamus 
per presentes, quod venerabilis magister Johannes Suppanych, cano- 
nicus ecclesie zagrabiensis in sua ac venerabilium dominorum capituli 
eiusdem ecclesie zagrabiensis personis, nostri personaliter veniens 
in presenciam, per modum protestacionis et inhibicionis nobis signi- 
ficare curavit eo modo : qualiter egregius dominus Franciscus Keczer 
de Radwan, administrator proventuum episcopatus zagrabiensis, 
missis et destinatis nobilibus Georgio Horvath castellano et curiali 
zagrabiensi, Blasio castellano de Okych, Balthasare Hobethych 
curiali chasmensi, Johanne litterato Wilhelmi, Nicolao Borsochi, 
Zthankone de Seryawynch, Andrea villico, Martino Chyglar, Gre- 
gorio, Valentino, jobagionibus dicti episcopatus de vico Latinorum, 
aliisque quam pluribus hominibus nobilibus scilicet et laicis in 
turmam et coortem coadunatis, manibus armatis et potenciariis ad 
campum eorundem dominorum capituli et canonicorum Crogh, alio 
nomine Zygeth nuncupatum, in territorio zagrabiensi, infra claustrum 
beati Nicolai episcopi et confessoris existentem habitum, irrui fecisset, 
ibique intra veras metas et limites eiusdem campi quasdam thlakas 
et terras arabiles, que de jure et ab antiquo, consvetudinisque le- 
gittime prescripte, dictorum dominorum canonicorum et capituli 
prefuissent, et in quarum pacifica et quieta possessione a tempore 



DiK. 107. — An. IS13. 



125 



iminemorabili et cuius inidi inemoria hominum uon exstat, persti- 
tissenl, per cruces in terra ipsa multis in locis factis et excavatis, 
palisque et troncis arborum, atque aliarum maieriarum ibidem infixis, 
presumptuose et contra jura omnia divina et humana, injusie, inique, 
illicite et indebite occupari, usurpari et sibi ipsi vendicari feciasent, 
potencia mediante iD preiudicium et dampnum dictorum dominorum 
canonicorum et capituli valde magnum. Unde facta huiusmodi 
protestacione, annotatus magistcr Johannes suo ac quonim supra 
nominibus, memoratum dominum Franciscum Ketzer el alios quos- 
libet ab huiusmodi injusia diciarum terrarum et canipi occupacione, 
usurpacione ac ulteriori detencione et conservacione, usufruicione, 
fructuumque ac quarumlibet utilitatum cxinde percepcione seu per- 
cipifaccionc, seque in dominium eiusdem et alios carumdem quos- 
cunque intromissione et sibi ipsl appropriacione in preiudicium co- 
rumdem exponentium lactis quoquomudo vel fiendis inhibuit contra- 
dicendo et contradixit inhibendo publice et manifeste coram oobis 
testimonio presencium mediante. Dalum in festo adventus Spiritus 
domiui. Anno eiusdem millesimo quingentesimo tredecimo. 

Origiaale ia charta. In archiv. ven, Capil. zagrib. Acl. capir, int. fasc. 



23. I 



. 49, 



Geofgius, mardiio Bramiiniburgensis, eemmunHatem eivitatis rogat, ut 

Valenlino ftrrario cumessionem emignmiH det atque enitatur ut etiiuii 

creditores (i liebita persolvant. 

Anno 1513, 13, mali. Varasdioi. 

Georgius dei gracia marchio Brandemburgensis. Circumspecli 
nobis dilecti. Noveritis quomodo presenciutn ostensor Valenlinus 
faber nostram veniens in presenciam supplicans, qualenus sibi de 
opporcuna quadam possessione noslre dicionis graciose providerc 
dignaremur, se nobis ei nostre jurisdictioni lideliier subiciens, quod 
licitum fieri putamus, eidemque iuxta petila seu supplicaia benigne 
de possessione providcmus; quare hortamur vos, ut judicio vestro 
etiam in medio vestri jam fato Valeniino de juris veslri opportuno 
remedio providere velitis, ui creditores sui eidem absque procrasti- 
nacionc satisfacerenl. Tandem juxia huius regni decreta, vestreque 
civitatis libertaies, prefaium Valentinum fabrum pacifice ac sine 
impedimento abire una cum suis rebus permitlere velitis, id si 
facietis, omni modo singulari gratia conabimur refundere, sin auiem, 
de Juris sui remedio ci damno curarc conabimur. natum in civiiate 



126 Doc, lo8, — An, 151 4, 

nostra Warasdiensi feria quarta ante festum sancte Trinitatis. Anno 
domini (millesimo quingentesimo) tredecimo. 

(A tergo). Circumspectis ac providis judici, juratisque civibus 
montis Grecensis, nobis delectis. 

OrigiDale in charta. A tergo impressam est sigillum. In archiv. lib. reg. 
civit. fa^ab. 

108. 

Anno I5I4, 25. aagosti. Badae. 

Vladislaus Hung, etc. rex Fetro Berislavu! bano praecipit, ut in proxima 

congregatione generali ad finem perducat iitem^ quae de vi a civitatis 

communitate agro capituli in Krog illata agitur, 

Commissio propria domini rcgis. 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris reverendo domino Petro Beryzlo episcopo wesprimiensi, 
summo thezaurario nostro, necnon regnorum nostrorum Dalmacie, 
Croacie et Sclauonie bano ac egregio vicebano eiusdem, necnon 
magistro Francisco de Marocha personalis presencie nostre ac dicti 
regni nostri Sclauonie prothonotario, judicibusque nobilium, cete- 
risque juratis assessoribus sedis judiciarie comitatus zagrabiensis 
salutem et graciam. Exponitur Maiestati nostre in persona honora- 
bilis capituli ecclesie zagrabiensis, qualiter feria quarta proxima 
ante festum beati Elie prophete, proxime preteritum, prudentes 
et circumspecti Michael litteratus, judex; Valentinus frenipar et 
Stephanus aurifaber, jurati cives civitatis nostre montis Grecensis 
cumulata sibi ipsis et agregata magna immo copiosa multitudine 
civium, incolarumque et inhabitatorum eiusdem civitatis nostre 
montis Grecensis, aliorumque quamplurimorum hominum et joba- 
gionum eorum et ad eos pertinencium, tam scilicet equitum quam 
eciam peditum cum magnis apparatibus curruum, armatis et poten- 
ciariis manibus ad territorium eiusdem capituli ecclesie zagrabiensis 
et per consequens ecclesie kathedralis eorum sancti regis Stephani 
ibidem Zagrabie fundate, in comitatu zagrabiensi existentis habitum, 
consequenterque terras arabiles et fenilia eiusdem capituli ecclesie 
zagrabiensis in campo scilicet eiusdem capituli exponentis et in loco 
Kroog vocato adiacentes, in quarumquidem terrarum et fenilium 
iidem exponentes et ex consequenti ecclesia beati regis Stephani 
antedicta ab antiquis temporibus, cuius videlicet non extaret homi- 
num memoria, semper in pacifico dominio sine impedimento aliquali 
extitissent, venientes, ibique octuaginta plaustra triciti et siliginis 



Doc, io8, — An. 151 4, 127 



messi, ac centum plaustra feni falcati et in unum cumulati ad currus 
levari et abinde iteratis vicibus potencialiter abduci ac quo eorum 
placuisset voluntati fecissent. Hiis non contenti, sedecim dietas avene 
adhuc nondum mature ensibus evaginatis et frameis succidissent ac 
equitibus et peditibus ipsorum contrivissent et conculcari fecissent 
et in nihilum redegissent potencia mediante. Immo mala malis 
accumulantes, non verentes deum, post tergum etiam positis man- 
datis regie Maiestatis ac domini bani, vilipensaque ordinacione et 
statuto regni illius nostri Sclauonie, opponentes se contra statum 
et rempublicam in destruccionem ac excidium ipsius regni nostri 
Schiuonie tempore in eodem tam in eundo, quam redeundo, unum 
palum acutum instar et ad modum fictorum infidelium rebelliumque 
Cruciferorum, qui contra Maiestatem nostram ac totum hoc regnum 
nostrum iam in proximo more hostili hoc regnum nostrum Hungarie 
vastancium insurexerant, ante se ferentes, minas ipsis exponentibus 
imponentes, ipsosque perfidos Cruciferos nostros et regni nostri 
notorios infideles et emulos ad delecionem et perdicionem ipsorum 
exponencium in auxilium eorum inducturos adversus eosdem expo- 
ncntes palam ct manifeste proclamassent in preiudicium, damnumque 
et detrimentum ac periclitacionem ipsorum exponencium ac ecclesie 
eorum antedicte manifestum. Supplicatum itaque extitit pro parte 
ipsius capituli exponentis nostre Maiestati, ut cidem super pre- 
missis de condigno remedio providcre dignaremur. Et quia de 
consvetudine illius regni nostri Sclauonic ab olim o^ervata, cause 
factum novos actus potcnciarios tangentcs, non longo litis processu 
sed in congregacionibus ad querelam dumtaxat primitus fiendam 
adjudicari solent et finaliter terminari, fidelitati igitur vestre harum 
serie firmiter prccipientes mandamus, quatenus acceptis presentibus 
pro uno ccrto et brevi termino congregacionis generalis post harum 
exhibicionem Zagrabic primitus celebrande, partibus prescriptis coram 
vobis vocatis, ibique auditis earundem utrarumque parcium pro- 
posicionibus, allcgacionibus et responsis, admissis eciam quibusvis 
probabilibus et lcgittimis documentis earumdem parcium, partes iter 
easdem bonum et rcctum judicium et justiciam facere et admini- 
strare ac tandem quicquid judicantes dccerneritis eciam debite execu- 
cioni dcmandari faccre debeatis. Contradictione parcium sibimitenus 
in hac partc obviare non valcnte, auctoritatc nostra regia vobis in 
hac parte attributa, jureque et Justicia mediante. Secus non facturi. 
Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude feria sexta 
proxima post festum beati Bartholomei apostoli. Anno domini mil- 
lesimo quingentesimo quarto decimo. Regnorum nostrorum Hungaric 
etc. anno vigesimo quinto, Bohemie vero quadragesimo quinto. 



128 Doc, lop. — An. 1515, . 

(A tcrgo). 15 14. Die dominico proximo ante nativitatem beate 

Marie virginis, in congregacione generali Zagrabie pro A(ctoribus) 

Matheus lector cum eisdem, pro I(ncusatis) Michael litteratus judex, 

p(rocurator) pro se et pro aliis idem cum eorumdem Incusatorum 

petit par habere. Deliberatum est de parcium voluntate, ut causa ipsa 

in generali congregacione Bude primitus* celebranda revideatur, dis- 

cutiatur ac finaliter terminetur inter partes per regiam Maiestatem. 

Originale ia charta, iD margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Capit. eccl. zagrab. Act. cap. ant. fasc. 6. nr. 28 



108. 

Anno 1515, 6. martii. Budae. 
Vladislaus Hungarie etc. rex Petro Berislavid bano praecipit^ ui privi- 
legiis capituii et communitatis civitatis exquisitis^ de causa quae agitur^ 

sententiam dicai, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris reverendo in Christo patri, domino Petro Beryzlo, episcopo 
ecclesie wesprimiensis, thezaurario nostro, ac regnorum nostrorum 
Dalmacie, Croacie et Sclauonie bano, eiusdemque vicebanis, item 
magistro prothonotario, ceterisque juratis assessoribus sedis judiciarie 
dicti regni nostri Sclauonie, salutem et graciam. Expositum est 
nobis in personis fidelium nostrorum prudentum et circumspectorum 
judicis ac juratorum, ceterorumque civium civitatis nostre montis 
Grecensis, qualiter inter ipsos exponentes ab una, ac honorabile 
capitulum ecclesie zagrabiensis partibus ab alia racione et pretextu 
cuiusdam territorii dicte civitatis nostre certe differencie ac dissen- 
siones orte essent et suscitatc, dictumque capitulum quandam par- 
ticulam eiusdem territorii ab eisdem exponentibus occupasset in 
eorundem exponencium preiudicium, damnumque ac derogamen 
jurium ipsorum manifestum. Unde supplicatum est Maiestati nostre 
pro parte et in personis annotatorum exponencium, ut eisdem circa 
premissa de condigno juris remedio provideri, metasque dicti 
territorii per vos revidcri et rectificari facere dignaremur. Quorum 
supplicacione nos exaudita et admissa volumus et fidelitati vestre 
harum serie firmiter committimus et mandamus, quatcnus acceptis 
presentibus pro uno certo et brevi termino ambabus partibus per 
vos prefigendo, ad faciem prescripti territorii accedere, metasque 
eiusdem antiquas iuxta litteras et privilegia parcium prefatarum 
reambulare, revidereque ac limitare et discernere, ipsisque partibus 
iuxta eorum iura antiqua et privilegia, ut eis competit, perpetuo 



utendas et possidendas relinquere debeatis et teneamini, ne partes 
inier ipsas occasione illarum liies ulieriores et dissensiones oriantur. 
Secus non facturi, Presentibus perlectis, exhibenti rcstilutis. Datum 
Bude feria lercia proxima post dominicam Reminiscere. Anno do- 
mini mitlesimo quingentesimo decimo quinto. 

Relacio magnifici domini Moysi Buzlay, 
magistri curie regie Maiestatis. 

Orifinale Jn charta. In marglne iiiferiori impresSDm esl sigillum. la arcb. 
iocl. Accad. (dent. Slavor. merid. 



uo. 

Anno 1515, 19. martii. Zagrabiae. 
Qtfiitulum tap-ab. eimmttnitati dvitatis omHes injurias agro cnpituU Krog 
illalas tgnosdt. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
lenore presencium significantes quibus expedil universis. Quod 
quamvis certe Utes, causa et cause contra et adversus totam 
commmunitatem regalis civitatis montis Grecensis racione cenarum 
iniuriarum, dampnorum ei nocumentorum per eandem communi- 
tatem uobis in facto pussessionis nostre Krogh vocate illatorum, 
infra claustrum sancti Nicolai confessoris fratrum ordinis Predica- 
lorum sancti Dominici, in comiiatu zagrabiensi existentis et suarum 
peninenciarum per nos ini:hoate, exone ei cepte fuerint, exindequc 
ad certos actus judiciarios coram personali presencia serenissimi 
principis el domini, domini Wladislai dei gracia Hungarie et Bo- 
faemie etc. regis, domini nostri graciosissimi processum extiierit; 
tamen nos pocius volentes esse zelatores pacis, quam seminatores 
discordie, cenis eciam racionabilibus de causis animum nostrum 
ad id moventibus, eandem communitatem de et super omnibus et 
singulis huiuscemodi iniuriis, dampnis eC nocumenlis ractum pre- 
lacie possessionis Krogh vocate tangentibus, quietam et expeditam 
commisimus, immo reddimus et commitlimus modis omnibus abso- 
lutam, et nichilominus litteras causalcs ci lineralia insTrumenta 
racione huiusmodi injuriarum, dampnorum et nocumcntorum ex 
pane dicle possessionis nostre Krogh factorum quoqtiomodo con- 
fectas ei emanata, vanaa, cassas et viribus cariiuras relinquimus 
similiier per presenles. Dalum fcria secunda proxima antc festum 
beati Benedicti abbatis. Anno domini millesimo quingentesimo 
quintodecimo. 

OriginaJe cn ch:irla. In arcliiv, ven, C«pit. eccl. lagrab. Act. Capil. anl 
[a«c, 10. nr. 2. 9 



130 Doc. III. — An, 15 15. 



111. 

Addo 1515, 19. martii. Za^abiae. 
Communitas civitatis decedens de jure abdicat se agro Krog, 

Nos communitas regalis civium civitatis montis Grecensis. 
Memorie commendamus tenore presencium significantes quibus ex- 
pedit universis. Quod quamvis lites, causa et cause, differenciarum 
et controversionis materie inter nos ab una ac reverendos dominos 
canonicos et capitulum ecclesie zagrabiensis ab alia partibus, racione 
et pretextu totalis et integre possessionis Krogh vocate, infra claus- 
trum sancti Nicolai confessoris ordinis fratrum sancti Dominici, in 
comitatu zagrabiensi existentis, exorte, ventillate et suscitate fuerint, 
exindeque coram personali presencia serenissimi principis et domini, 
domini Wladislai, dei gracia Hungarie, Bohemie etc. regis, domini 
nostri graciosissimi, ad certos actus judiciarios processum extiterit; 
tamen quia nos cupientes magis zelatores esse pacis, quam semi- 
« natores discordiarum, paceque, tranquille, quiete et amice cum ipsis 
dominis canonicis et capitulo vivere et dies deducere, liti, litibus, 
causeque et causis, differenciis et controversionum materiis quomodo- 
cumque et quantumcumque racione et occasione motis simpliciter 
et de plano cedimus et renunciamus, et nichilominus ob singularem 
devocionem divi regis Stephani in causa, quo eadem possessio Krogh 
vocata, fuisset et esset inter veras metas et limites bonorum nos- 
trorum possessionariorum, totum Jus, omnemque juris et dominii 
proprietatem, quam et quod in eadem totali et integra possessione 
Krogh nuncupata, suisque cunctis pertinenciis ad eandem de jure 
et ab antiquo spectantibus et pertinere debentibus, habuissemus 
aut habere speraremus quoquomodo in futurum, in prefatos dominos 
canonicos et capitulum ecclesie zagrabiensis transtulimus pleno jure 
perpetuo et irrevocabiliter per eosdem pacifice et quiete possidendam, 
successorum nostrorum contradiccione in hac parte non obstante, 
quorum onera et gravamina in nos assummimus harum nostrarum 
vigore et testimonio litterarum mediante. Datum feria secunda 
proxima ante festum beati Benedicti abbatis. Anno domini millesimo 
quingentesimo quintodecimo. 

Originale in membrana. A zona rubri et vididis coloris appendet sigillum. 
In archiv. ven. capit. zagrab. Act. Cap. aot. fasc. 10. nr. 1. 



Doe. 7T2, iTj. — Aa. 1515. 



112. 

Anno IS15, 27. julii. Zignbiac. 
Ltgali (apituH tagrab, osUndunt vtram mdam mcalus Mtilveditica fluvii 
inltr balntum Praebtmiarionim d moltniHnum praefiositi tteksie s. Mariae. 

1515, die vero XXVII. mensis Julii. Convenientcs personaliter 
honorabiles domini prebendarii chori ecclesie zagrabiensis ex una 
ei dominus Demetrius prepositus beate virginis de area capitulari 
panibus ex aliera unacum certis dominis capitularibus pcr capi- 
lulum missis et destinatis ad balneum prediciorum dominorum 
prebendariorum ad revidendam et reformandam metam mcaius flu- 
minis Medwednicza vocati, inter balneum prefatum et molendinum 
preracti domini Demetrii prepositi decurrentis, super qua eranl litcs, 
questiones, diflerencieque et discordie coram eodem capitulo per 
predictas partes mote. (iuiquidem reverendi capifulares infrascHpti 
in unum convenientes, presentibus partibus ipsis, veram, justam et 
omnimode cqualem metam prenorati meatus el fluminis ostende- 
runt et demonsiraveruni, ne deinceps aliqua lis et discordia inter 
prefatas partes exorirelur, quoniam tempore innundacionis aqua- 
rum utraque pars dampnum non mediocrem pati posset, si non 
purgaretur, eo modo prout est ostensum, pretacti Huminis meatus. 
Super quibus sunt proiestati prebendarii presentibus ibidem reve- 
rendis ei honorabilibus dominis: Bartholomeo cantore, Johanne 
camarcensi, Gregorio Waska, archidiaconis ac Paulo Uoycha, Jo- 
hanne de Waraadino, Nicolao de Zynche, Petro Rypach canonicis, 
nec non Petro sancli Jeronimi, Johanne sancte Ursule, altero Johanne 
sancte Catherine, altaristis; Stephano literato, Ambrosio barberio 
et Peiro Radey de Abbacia dominorum zagrabiensium ad premissa 
VocatiH. .\cta sunt hec et facla anno, die, quibus supra. 

Pelrus de Petrowyna notarius in premissis, m. p. 

OriginnJe in ch:irla, in atchiv. faoaorab. coilegii. Praebeodariorum. 

U3. 

Aono 1515, 50. octobriB. Z;igral>:ae. 
A capitulo zagrabitnsi /undatio in usum altaris ss. Trinitatu eonslituta 
tjusqut eoniiieiencs a Gregorio arckid. dt P'aiia fiindatore cum Gtorgto 
pratbtndario dtsii^nalat comprobantur. 

Nos capitulum ecclesie zagrabicnais. Memorie commendamus 
tenore presencium signilncantes quibus expedit universis. Quod cum 
nos feria quinta ante festum beati Johannia bapitste propter cerias 
causas ei ardua negocia noslra et ecclesic nosire expedienda ad 



J 



132 Doc. llj, — An. 15 15. 

pulsum magne campane capitulariter congregati fuissemus, tunc e 
medio nostri exurgens venerabilis magister Gregorius, archidiaconus 
de Waska, socius et concanonicus noster nobis, ea qua decuit 
reverencia exposuit: quod cum ipse ex speciali consensu et annu- 
encia nostra ad divini cultus augmentum et singularem devocionis 
affectum ac pro consecucione celestis patrie altare sancte et individue 
Trinitatis ac corporis Christi circa quandam columnam ecclesie 
nostre cathedralis intermediam erexisset, et in eodem duas missas 
singulis ebdomadis in perpetuum celebrandas eo tempore, dum in 
ecclesia per ebdomadarios et cborum prima dicitur; primam videlicet 
missam ad laudem, gloriam et honorem sancte et individue Trini- 
tatis, cuius secunda collecta de angelis, tercia de omnibus sanctis, 
quarta: Presta quesumus domine ut anime famulorum tuorum sa- 
cerdotum et clericorum, quinta ad placitum celebrantis. Secundam 
vero missam quinta feria similiter ad laudem, decus et honorem 
sacratissimi corporis Christi cuius secunda collecta de beata virgine, 
tercia de sancto rege Stephano, quarta : Deus venie legitor, quinta ad 
placitum celebrantis ordinare et disponere proposuisset. Pro quibus 
missis idem magister Gregorius archidiaconus cum domino Georgio 
de Warasdino chori nostri prebendario taliter concordasset : quod si 
ipse dominus Gregorius arhidiaconus altare predictum prebende dicti 
domini Georgii annecteret et per capitulum unire canonice eidem 
prebende in perpetuum procuraret, ac domum suam prebendalem, 
videlicet celarium bipartitum subterraneum et desuper stubam, pre- 
torium seu coquinam et unam cameram, et iterum superius stubam, 
pretorium et cameram de muro pro dicti altaris dotacione et 
missarum predictarum fundacione edificare et efficere vellet, dictus 
dominus Georgius prebendarius ad prefatas missas modo premisso 
celebrandas se et suos successores obligare et astringere dummodo 
ad hoc dominorum de capitulo accederet consensus ; et eciam ipsum 
altare cum tabula et stallo omni ebdomada semel purgare, pulveres 
excutere, indumenta altaris pro qualitate festivitatum et temporum 
mutare, purgare, lavare et ventilare; res et bona ipsius altaris, 
videlicet calices, ampulas, corporalia, mappas, casulas cum attinenciis 
et omnia alia et singula quecumque per ipsum magistrum Gregorium 
aut alios dominos pro tempore ad id altare data, ordinata et acqui- 
sita fuerint optime sine dampno et aliqua diminucione conservare 
et manutenere promitteret. Supplicaruntque igitur nobis humiliter 
prefati domini Gregorius archidiaconus et Georgius prebendarius 
quatenus nos capituliter prefatis missarum ordinacioni et cum suis 
coUectis celebracioniy altaris ad prebendam annexioni ac perpetue 



- Ah. 131S. 



'33 



unioni, domus prebendalis modo prcnrtisso crcctioni, et omnium 
earum, que premissa sunt obligaiioni per eosdem invicem facie, 
composicioni et concordie per litteras nosiras auitenticas paienies, 
noslrum bcnignum et graciosum prebercmus conscnsum, et ut sta- 
tueremus ne ullo unquam successu teraporum domum predictam 
aliquis canonicus seu dignitarius ecclesie nostre per cuiuscumque 
et qualemcumquc impeiracionem seu donacionem el coHacioncro 
usui suo et pro se usurpare seu lenere possil. Nos igitur cum simus 
pturima evperiencia docti quomodo predecessores nostri ob salulem 
animarum suarum domus prebendales de ligno satis comodas ei 
elegantes certis prebendariis nostris extruxerunt, ipse tamen domus 
ex quo de ligno crant, non multum durarc polerani, quia putrefacte 
corruerunt, post quarum corruptclam, presbiicri multo tempore qui 
divina olficia in ipsa ecclesia cathedrali, quc incumbuni prebendariis 
debito modo et absque ncgtigencia ei defectu absolvercnt, habere 
ad easdem non potuerunt, ea vcro, quc de muro liunt in perpc- 
luum quodammodo durarc vidcuntur, ct ul divinus cullus in ecclesia 
noslra augeatur prefatorum magistri Gregorii archidiaconi et domini 
Georgii prebendarii piis votis, sanciisquc et felicibus desideriis 
bcnigne, favorabijiter et graciose annuenies, cx quo jam dicius archi- 
diaconus ipsam domum sumptuoso opcre complevit et consumavit, 
composicionem, iraciatum ei concordiam de crectionc domus ac 
duabus missis ebdomadatim in perpeiuum celebrandis acannexionem, 
incorporac^onem et unionem altaris ad prcbendam, ncc non erectioncm 
domus pro sufticienti doiacione altaris et fundacione dictarum missa- 
rum, modu premisso, oc obtigacionem successorum prebcndariorum 
dicti domini Georgii ad premissa unanimi volo ct pari voluntate capi- 
lulariter approbamus, roboramus et ratifieamus ac nosirum benignum, 
favorabitcm ei graciosum ad omnia et singuta premissa prebcmus 
conscnsum: dictoque domino Georgio ipsum atiare auctorilaie nosiri 
jurispatronaius conferimus, statuentes ei ordinantes, ui ipsc dominus 
Gcorgius prebendarius ct rcctor attaris predicti exnunc et in futurum 
omncs ei singuli prebendarii eiusdem succcssores in assumpcione 
ipsius prebende ct rectoralus nobJs ct successortbus nosiris iurei el 
jurcnt ad premissa omnia cl singuta eo modo quo ordinala suni 
sine atiquo defeciu aut viotacione observanda; quod si pro lempore 
aliquis ex ipsis prebendariis el recloribus dicte prebende et atfaris 
suis vinutibus el laude dignis merltis exigentibus ad canonicatum 
in ipaa ecclesia nosira aui alias prorooveri meruerit, ex lunc, prout 
hacienus laudabitlicr observatum fuit ei consvetum, mox et itlico 
prebendam ipsam simul cum recioraiu deserat, que landem statim 



134 ^^^- '^4- — -^'« ^5^5- 



ad nostram aut successorum nostrorum devolventur coUacionem, 

tanquam ad veros, legittimos et indubitatos prebendariorum et 

rectorum altarium dominos et patronos. Et quia racionis ordo et 

dignitatis status exigit et requirit, ne domini canonici cum suis 

capellanis videlicet prebendariis habeant commercia, eisque sint 

societatis et fidelitatis vinculo astricti, statuimus similiter et ordi- 

namus, ne prefatam domum prebendalem muratam, jam ipso altari 

sancte Trinitatis simul cum prebenda per nos perpetue annexam 

et canonice unitam, aliquis ex canonicis aut dignitariis ecclesie 

nostre zagrabiensis aut alterius cuiuscumque sive in regno sive 

extra regnum acceptare, possidere aut usui suo quovis modo possit 

aut valeat occupare per cuiuscunque donacionem seu collacionem, 

quam si aliquando fieri contingeret volumus, dicimus et decrevimus 

contra voluntatem et in preiudicium et iniuriam nostram capitu- 

larem et successorum nostrorum exnunc prout ex tunc et ex tunc 

prout ex nunc fore factam et attenptatam, et in quantum poterimus 

huiusmodi injuriam, si et in quantum nobis et successoribus nos- 

tris irrogata fuerit propulsare volumus et intendimus. Ne autem 

presentes littere nostre per injuriam pro tempore prebendarii et 

rectoris aut dolum aliquatenus valeant deperire et tandem preben- 

darius et rector a celebracione missarum et aliorum premissorum se 

excusare et ab obediencia nostra se eximere laboraret et niteretur, 

commisimus domino lectori nostro moderno, ut tenorem presentis 

constitucionis et ordinacionis nostre de verbo ad verbum sine dimi- 

nucione aliquali inserat et inscribat ad rubeum librum, ubi solent 

conscribi inventaria prebendariorum et rectorum altarium nostrorum 

simul cum subscripcione • nominis sui. In quorum omnium et sin- 

gulorum premissorum fidem et testimonium, firmitatemque perpetuam 

presentibus sigillum nostrum auttenticum duximus appendendum. 

Datum feria tercia proxima ante festum omnium sanctorum. Anno 

domini millesimo quingentesimo quinto decimo. 

Originale in membrana, in margine inferiori impressum est sigillum. In 
archiv. ven. capit. Act. Cap. ant. fasc. 79. nr. 15. Transumptum fasc. 101. nr. 15. 

114. 

Anno 1515, 13. novembris. Zagrabiae. 

Michael praebendarius donans possessiones suas Mlaka^ Pleso et Kude 
trans Savum sitas, condicianesque quasdam constituens,fundationem ad usum 

altaris ss. Trinitatis condit, 

Capitulum ecclesie zagrabiensis. Omnibus Christi fidelibus 
presentibus et futuris, presencium noticiam habituris, salutem in 



Dec. tif. — Ah. 1513. 



135 



1 salvatore. Ad univcrsorum tam presencium quam iulu- 
rorum noticiam harum sene volumus pervcnire, quod honorabilis 
dominus Michael presbiter prebendarius chori eiusdem ccclesie zagra- 
biensis, filius videlicei nobilis condam domine Margarete Wagyczna 
vocate, filie olim Catherine, Kathvcza dictc, filie Petri de maiori 
Mlaka, oneribus et quibuslibet gravaminibus uoiversorum ct quorum- 
libet fratrum, consanguineorum et proximorum suorum, quos infra- 
scriptum tangil, langereve posset quoquomodo negocium in futurum 
in se ipsum per omnia assumptis et levatis, coram nobis personalrter 
constitutus, sponianea ec libera sua voluntate, ministerio vive vocis 
dixit et confessus est in hunc modum: quomodo ipse divino magis 
quam humano pie recteque intenclonis gracia spiritus sancti coope- 
rante motus insiinctu, cupiens ardenti desiderio sue, suorumquc 
predecessorum parentum saluti consulere, et de bonis temporalibus, 
que eidem divina coniulit cleniencia, per eorundcm bonorum dis- 
posicionem pro terrcnis et transitoriis celcstia commutare, sibi etenic 
quiclis locum in presentis cursus iiinere procurare, lotales et iniegras 
porcioncs suas possessionarias in possessionibus maiori Mlaka prc- 
dicta, ncc non Ple/o el Kooih in Rakylhowcz vocaiis, in lotu unam 
curiam nobililarem et unam scs^ionem jobagionalem populosam, 
in qua nunc quidam Swgowych residenciam faccrei personalem in 
eadem maiori Mlaka; item unam sessionem jobagionalem descrtam, 
in qua atias Valentinus Thcrchak comraoraius fuisset in Pleso, ncc 
non unam sessionem jobagionalem populosam Kooth dictam, in 
qua \'alcniinus et Wychko Hladwsych vocali, fratres carnalcs 
habitarent in Rakythowcz, possessionibus prenominatis facicntibus, 
omnino in comitatu zagrabiensi cxislenlibus e( habitis, ipsum (urc 
hereditario concementibus, simul cum cunctis earundem totaljum 
poreionum possessionariarum, curie videlicct nobilitaris et trium 
sessionum jobaglonalium prcdictarum utiliiatibus, fructuositatibus ct 
pcriinenciis quibuslibci, icrris utputa arabilibus cultis el inculiis, 
agris, pratis, cumpis, silvis, nemoribus, montibus, vallibus, vineis, 
vinearumque promontoriis, molendinis et eorum locis, aquis, aqua- 
rumque decursibus, piscinis, piscaturis, pisciumve clausuris, gene- 
raliter vero quarumlibct uiilitatum et periinenciarum integritatibus, 
quovis nominis vocabulo vocitatis ad easdem de jure el ab anliquo 
speclantibus et pertinere dcbcntibus, sub earundem veris meiis 
et antiquis limitibus arc sancte ct individue Trinitatis in ecclesia 
nosira calhedrali zagrabiensi constructe et habite et pcr consequens 
hoDorabili domino Georgio de Warasdino modemo, luturisque 
cctoribus eiusdem arc pro tcmpore constitutis, sic ut prefcnur, pro 



136 Doc. 115, — An, 1515, 

refrigerio sue et predecessorum parentum suorum animarum, ad 

laudem et sempiternam gloriam sancte Trinitatis, eiusdemque in- 

didividue unitatis in perpetuam elemosinam dedisset, tradidisset, 

ascripsisset et perpetuasset, immo dedit, tradidit, ascripsit et per- 

petuavit coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenendas, 

possidendas pariter et habendas, nil juris, nilve proprietatis et dominii 

sibi ipsi aut quibusvis aliis hominibus in eisdem totalibus porcionibus 

possessionariis per amplius reservando, sed totum jus et dominium, 

omnemque juris et dominii proprietatem, quam et quod in ipsis 

hactenus habuisset aut habere speraret quoquomodo in futurum, in 

pretactam aram sancte et individue Trinitatis et per consequens 

prefatum dominum Georgium presbiterum modernum et futuros 

quoslibet rectores eiusdem pro tempore constitutos transtulisset pleno 

jure, ea lege et condicione mediante, quod prefatus dominus Georgius 

presbiter, modernus rector et alii futuri successores rectores ipsius 

are sic, ut prefertur, pro tempore cpnstituti, pro tanta ipsius domini 

Michaelis prebendarii liberalitatis beneficencia, subsidio et laude 

digna provisione, nec non pietate, bonitate et perpetua benignitate, 

modo quo supra factis, duas missas, unam scilicet die dominico de 

sancta et individua Trinitate et. feria quinta de corpore Christi, 

jam alias ad peragendum et solemnizandum in legendo institutas 

cunctis ebdomadis et perpetuis futuris temporibus in ara prescripta 

in et cum cantu cum oracionibus exinde institutis, compositis et 

deputatis, nec non articulis, punctis, clausulis et legacionibus iuxta 

ordinacionem alias per nos previa racione factis peragere, continuare 

et solemnizare dedebit, tenebitur et erit obligatus eo facto. In cuius 

rei memoriam et testimonium firmitatemque perpetuam presentibus 

sigillum nostrum autenticum duximus appendendum. Datum feria 

tercia in festo videlicet beati Brictii episcopi et confessoris. Anno 

domini millesimo quingentesimo quintodecimo. 

Originale in membrana, a zora sericea appendet sigillum. In archiv. ven. 
capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 79. nr. 15. 



115. 

Anno 1515, 15. novembris. Zagrabiae 
Paulus, librorum ligator et Elisabeth ejus uxor, domum suam in Opatovina 
sitam coram capitulo dono dant in usum aitaris s, Emerici, 

Capitulum ecclesie zagrabiensis. Omnibus Christi fidelibus 
presentibus et futuris presencium noticiam habituris salutem in 
omnium salvatore. Ad universorum tam presencium quam futurorum 



Dot, 11$. — An. 1515, 



'37 



haruni serie volumus pervenire, quod circumspecius Paulus litcraius, 
ligator librorum ac domina tlizabet concors eiusdem, alias relicta 
condam Christofori lapicide de prepositura heate virginis in area 
capitulari ecclesie zagrabiensis, oneribus et quibuslibet gravaminibus 
universorum et i]uorumlibet fratrum, consanguineorum ct proxi- 
morum, proliumiiue ct aftinium suorum, t|uos infrascriptum langit, 
tangcreve possct negocium quoquomodo in futurum in se ipsos 
assumpmentes, coram nobis personaliier consiituii spontanea et libera 
ipsorum voluntatc minisicrio vive vocis confessi suat in hunc modum : 
quomodo ipsi divino magis quam humano pie careque tntencionis 
gracia spirilus sanctt cooperanie moti instinctu, cupientes ardenti 
desiderio sue suorumque predecessorum parentum saluti consulere 
ct de bonis lemporatibus, que eisdem divina contulit clcmcncia, 
per eorundem bonorum disposicionem pro lerrenis ct transitoHis 
cclestia commulare, sibi eterne quieiis locuni in preseniis cursus 
itinere procurare, domiim ipsorum lapideam seu muratam simul cum 
curia in cadem habita, cuiquidem domui ab orientali condam ThOEHe 
sartoris ab occidenlali vero partibus similiter diclorum Pauli litierali, 
ligatoris ac domine Elizabet consortis eiusdem domus viciitantur, 
omnino sic ut prcfertur, in vico preposiiure beaie virginis in area 
capiiulari zagrabiensi una cum horto in vico l.aiinorum, qui olim 
condam Wylhclmi civis civiiatis montis Grecensis prefuisset existentis 
ct habite, simul cum cunctis eiusdem domus et orli uiilitatibus et 
peninenciis quibuslibet, quovis nominis vocabulo vocliaiis ad eandem 
dc jure ci ab aniiiiuo spcciantibus ct pcriinere debentibus, venerabili 
domino Ladislao de Gcrzenche fratri et concanontco nostro et per 
consequcns are sancti Emerici ducis in ecclesia cathedrali beati 
Stephani rcgis construcie, pro refrigerio animarum suarum ct pa- 
rcntum suorum et pro perpetua memorta in missa supcr ipsum 
allare celebranda peragenda sub hac condictone, quod quamdiu 
supervixerit prefaia domina Elizabet sit et erit obligaia dare can- 
delas ad ipsam missam celebrandam qoantum neccssitas exiget, 
primum ea intencionc ct voluniale elemosinarum inducti, partim 
ectam pro cenium et decem florenis auri puri, boni et justi ponderis 
ab eodcm domiuo Ladislao, prout iidem Paulus et domina Elizabet 
consors ciusdem relulleront jam ad plenum levatis et perceptis, ad 
laudem ci gloriam omnipotentis dei et divi Emerici ducis in per- 
pciuam elemosinam dedissent, donassent, vendidissenl, ascripsisscDt 
et perpetuassent, itnmo dederunt, donaverunt, vendiderunt, ascnp- 
serunique et perpetuaverunt coram nobis furc perpeiuo et irrevo- 
cabiiiter lencndam, possidendam pariicr ei hahendam, nil juris. 



138 Doc. 116, — An. 15 15. 



nilve proprietatis et dominii sibi ipsis aut quibusvis aliis hominibus 

in eisdem domo et horto per amplius reservando, sed omne jus, 

omnemque juris ct dominii proprietatem, quam et quod in ipsis 

hactenus habuissent aut habere sperarent quoquomodo in futurum 

in prenotatum dominum Ladislaum et per consequens aram sancti 

Emerici transtulissent prout transtulerunt pleno jure. Hoc eciam 

per expressum specificato, quod censum consvetum ac munera solita 

dicte ecclesie beate virginis provenire debencia, puta sexaginta tres 

denarios usuales pro tempore hic Zagrabie currentes, annis singulis 

semper in festis beati Georgii martiris mediam partem et in festo 

beati Martini episcopi aliam mediam partem ac tria munera solita 

et consveta, puta: ad festum Pasce domini duodecim ova, unum 

caseum bonum et pro uno denario panes; nec non in festo beati 

regis Stephani duos pullos juvenes bonos et pro denario panes; 

item circa festum nativitatis Domini duos capones bonos et pro 

uno denario panes. Quosquidem census supradictos et munera 

prenominata prefatus dominus Ladislaus aut rector altaris seu 

possessor ipsius domus dicte ecclesie beate virginis semper sit ct 

erit obligatus persolvere perpetuis futuris temporibus. In cuius rei 

raemoriam firmitatemque perpetuam presentibus litteris sigillum 

nostrum auttenticum duximus appendendum. Datum feria quarta 

proxima post festum beati Brictii episcopi et confessoris. Anno 

domini millesimo quingentesimo quinto decimo. 

E coaevo transumpto ia charta. In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. Cap. 
aot. fasc. 101. nr. 17. 

116. 

Anno 1515, 11 .decembris. Budae. 

A Vladislao Hung. etc. rege fundatio a Michaele praebendario pro altari 

ss ,Trinitatis condita comprobatur, 

Nos Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. 
Memorie commendamus tenore presencium significantes quibus ex- 
pedit universis, quod pro parte et in persona fidelis nostri honora- 
bilis magistri Georgii de Warasdino, rectoris altaris sancte et indi- 
vidue Trinitatis in ecclesia cathedrali zagrabiensi constructi, exhibite 
sunt nobis et presentate quedam litere fassionales capituli dicte 
ecclesie zagrabiensis in pergameno patenter confecte, sigilloque eius- 
dem impendenti consignate, quibus mediantibus honorabilis Michael 
presbiter prebendarius chori eiusdem ecclesie zagrabiensis, filius 
videlicet nobilis quondam domine Margarethe Wagyczna vocate, 



Dot. tt6. — Ah. i$t$. 



'39 



, lilie olim Kaiherine, Kalliyi;za dicie, Jilic Pein de maiori Mlaka, 
lorales porciones suas possessionarias in possesslonibus maiori Mlaka 
predicia nec non Plezo ci Koolh in Rakylowcz vocaiis, in comitatu 
zagrabiensi existenies, hebiias, simulcum cunctis earunilem utiliiatibus 
ei pertinenciis quibuslibel, prenotaio altari sancre el individue Tri- 
nilatis, consequenlcrque dicto magislro Georgio moderno, futurisque 
rectoribus eiusdem aliaris pro tempore consiitutis pro sue, prede- 
cessorumquc parentum suorum animarum saiute sub certis clausulis 
ei arliculis inferJus in tenorc carundem liiteraium claruis cxpressis 
ci specilicatis in perpeiuum dedisse, ascripsisse ct iradidisse dinos- 
ciiur, tenoris infrascHpti. SuppHeaium ilaque extitit Maiestati nostre 
humililer, ui casdem litteras ei omnia in eisdem contenta, ratas, 
graias el accepia habentes, litierisque nosiris privilegialibus inferi 
ct inscribi facienies, eisdem donacloni, iradicioni ei ascripcioni 
nosirum regium consensum prebere dignaremur pariter ei assensum. 
Quarumquidem liierarum lenor lalis esi : {vid. Doc. 1 1 4, ann. 1 5 1 5). 
Nos igiiur humiliimis supplicacionibus pro parte et in persona 
honorabilis magisiri Georgii nosire, modo quo supra, porrectis 
Maiestati, regia benignilaie exauditis ct clementcr admissis, prescriptas 
lilcras annolati capituU ecclesie zagrahiensis non abrasas, non can- 
cellatas, ncc in aliqua sui parte suspecias sed omni prorsus vicio 
et suspicione carciitcs, presenlibusque literis nostris. privilegialtbus 
verbotenus sine dominucione et augmenlo allquali inserlas, quoad 
omnes earundem contincncias, clausulas et artlculos eatenus, qua- 
lenus ecdem riic et legiitime exisUint emanaie, viribusquc earundem 
veritas sulfragaiur, ratas, gratas et accepia babenies, premissis da- 
cioni, Iradicioni el ascripcioni, aliisquc omnibus et singulis in lenore 
earundcm liierarum superius conteniis, nostrum regium eonsensum 
prebuimuB, immo prebemus benivolum pariier ei assensum; et ni- 
chllominus ob Illam spem ei devocionem nosiram singularem erga 
ipsam sanctam et individuam Trinilatem, cuius nomini glorloso pre~ 
fatum aliare dicnium existit gerimus ct habemus, lotum et omoe 
jus nostrum regium, ai quod in prescriptls porcionihus possessionariis 
aui earundem pertincnclis qualitercumque haberemus, aut nosiram 
cx quibuscumque causis, viis, modis et racionibus concernereni Matc- 
statem simul cum cunctis suis utiliialibus ei pertinenciis quibuslibct, 
memoratc are sancte el individue Triniiatis ac prenominaio magislro 
Georglo modcrno, fuiurisquc rectoribus elusdem pro tempore con- 
Klitutis dcdimus, donavimus et coniullmus, immo damus, donamus 
ct conferimus [urc perpcluo et irrevocabiiitcr tenendum, possidendum 
pariier ei habendum, salvo jure alicno, harum nostrarum, qulbus 



140 Doc, 117. — An, 15 15, 



sccretum sigillum nostrum, quo ut rex Hungarie utimur, est ap- 
pensum, vigore et testimonio literarum mediante. Datum Bude 
feria tercia proxima post festum concepcionis beate Marie virginis. 
Anno domini millesimo quingentesimo quinto decimo. Regnorum 
nostrorum Hungarie etc anno vigesimo sexto, Bohemie vero quadra- 
gesimo sexto. 

Relacio venerabilis Philippi More 
prepositi agriensis, secretarii reg. Maiestatis. 

Originale in memhrana, zona sericea dependet absque sigillo. In archiv. 
ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 79. nr. 15. 



117. 

Anno 1515, 11. decemhris. Badae. 

Viadis/aus Hung, etc. rex capituio Hasmensi mandaty ut aitaristam arae 
ss. Trinitatis in possessionem Mlaka, Piese et Kuce imiucai, 

Wladislaus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris capitulo ecclesie chasmensis salutem et graciam. Cum nos 
iiiis dacioni, tradicioni et elemosinarum ascripcioni, quas honorabilis 
Michael presbiter, prebendarius chori ecclesie zagrabiensis, filius 
videiicet nobilis condam domine Margarethe Wagyczna vocate, filie 
olim Katherine,* Kathycza dicte, fiiie Petri de maiori Mlaka, dc 
totalibus porcionibus suis possessionariis in possessionibus maiori 
Mlaka predicta, nec non Plezo et Kooth in Rakythowcz, vocatis, 
in comitatu zagrabiensi existentibus, habitis, simulcum cunctis ea- 
rundem utilitatibus et pertinenciis quibuslibet, vigore quarundam 
literarum fassionaiium dicti capituli zagrabiensis, pro sue ac pre- 
decessorum suorum parentum animarum salute per causas et raciones 
in eisdem literis fassionalibus specificatas, are sancte et individue 
Trinitatis in eadem ecclesia zagrabiensi constructe et per consequens 
honorabili magistro Georgio de Warasdino moderno, futurisque 
rectoribus eiusdem pro tempore constitutis in perpetuum fecisse 
dinoscitur, vigore aliarum literarum nostrarum exinde confectarum, 
nostrum regium consensus prebuerimus, totumque et omne jus 
regium, si quod in prefatis porcionibus possessionariis haberemus 
eidem altari ac rectoribus suis pro tempore constitutis contulerimus, 
volumusque eundem magistrum Georgium modernum in dominium 
earumdem porcionum possessionariarum nomine juris nostri regii 
io eisdem habiti per nostrum et vestrum homines legittime facere 
introduci, super quo fidelitati vestre harum serie firmiter mandamus, 
quatenus veatrum mittatis hominem pro testimonio fidedignum, quo 



Doc. il8. — An. tS'S- 



presente Michael de Schytarietio, aut Georgius de eadeni, vel 
Johanncs litteratus de Chernkowcz seu alter Johaanes SaraDych de 
Koznycza, seu Michael de Marencz, sive Gaspar Kysseivych, ncve 
Georgius Berizlawych de Kys mlaka, neve Johannes Dragossych de 
Brezovicza, nam Andreas lileratus dc Marocha, namque Johannes 
Balthasarych de Glawnycza aut Petrus Imprych dc .lamnicza, aliis 
absentibus homo noster ad facies prescriplarum possessionum maiori 
Mlaka, nec non Plezo et Kooth in Rakylowcz, consequenierque 
anledictarum porcionura possessionariarum prefati Michaelis prebcn- 
darii in eisdem habitarum, vicinis et commeianeis earundem uni- 
versis inibi legiltime convocalis el preseniibus accedentes, introducal 
prefaium magisirum Georglum in dominium earundem et dicti jurls 
noslri regii in eisdem hablii, slaluaique easdem et idem elsdem 
simul cum cuDctis earundem utllitatibus ei perlinenciia quibuslibel 
premisse nostre donacionis lilulo Ipsis incumbente perpeluo possi- 
dendas, si non fuerli conlradicium, contradiciores vero, sl qui fuerint, 
evocel eosdem conira annoratum magislrum Georgiura ad terminum 
compelentem nostram personalem in presenciam, raclonem contradic- 
cionis eorumdem reddituros, el post hec huiusmodi inlroduccionia ei 
staiucionis scriem cum conlradiciorum, si qui fuerlnt, vklnorumque 
et comroeianeorum, qui premlsse siatucioni iniererunt, nominibus, 
lerminoque assignoio, ut fuerii expediens, dicte noslre personati 
prescncle fideliter rcscrlbatis. Daium Bude feria lercia proxima 
posl festum concepcionis beaiiasime Marie virginis. Anno domini 
millesimo quingeniesimo decinio quinto. Regnorum nostrorum Hun- 
garie ctc. anno vigeslmo se\to, Bohemie vero quadragesimo sexio. 
E coaevo [lansumiilo in charla. In archiv, ven. Capil. Act. Cnp. anl. fasc. 



70. n 



IS. 



UB. 

Anno 1515, 11. decembris. Sliigonii. 
A Thoma, itrehiepisdjpp Strigmiensi, legala aposlolico, omnes fundaliones 
iH nsam oltaris ss. Triii/nlit i» eeclesia ealhedr. tagrah. cjmlilae eom- 
probantur, 

Thomas miseralione divina tituli sancll Marllni in Montibus, 
sacrosatKie romane ecclesie presbiter cardinalis, Sirigoniensis, pa- 
iriurcha Conftianilnopolitanus, ad Hungarle, Bohcmie, Polonie, Dalie, 
Suclie ei Norvegie regna, nec non Prussiam, Russiam, Lluoniam, 
Lithuaniam, Valachlam, Sleslam, l.usattam, Morauiam, Transilva- 
niam, Sclauoniam, Dalmaiiflm, Croatiam et Moscouiam, omncsque 



142 Doc, 118. — An, 15 15, 



et siQgulas regnorum et provinciarum predictorum civitates, insulas, 
terras atque loca illis subiecta et alia eis adiacdntia apostoiice sedis 
de latere legatus. Ad futuram rei memoriam. Dilecto nobis in Christo 
Gregorio de Varasdino, arcium liberalium doctori, archidiacono de 
Vaska in ecclesia zagrabiensi et eiusdem ecclesie canonico, salutem 
in domino sempiternam. Cum a nobis petitur quod iustum est et 
honestum, tam vigor equitatis quam ordo exigit rationis, ut id per 
soiicitudinem officii nostri ad debitum perducatur effectum. Sane 
pro parte tua nobis nuper exhibita petitio continebat, quod tu 
alias cupiens terrena pro celestibus et transitoria pro eternis felici 
^comertio commutare, ac de bonis a deo tibi collatis pro tui, tuo- 
rumque parentum animarum salute ad divini cultus laudem, honorem 
et augmentum quoddam altare sub invocatione sancte et individue 
Trinitatis in prefata ecclesia zagrabiensi erigi et construi obtinuisti, 
prout de facto superiorum tuorum ad hoc interveniente consensu 
erexisti et cbnstruxisti, seu erigi et construi procurasti, illudque domui 
et fundo prebendali sive prebende cuiusdam Georgii similiter de 
Varasdino, prefate ecclesie zagrabiensis prebendarii etiam de consensu 
venerabilium dominorum capituli et canonicorum prefate ecciesie 
zagrabiensis de quorum jure patronatus eadem domus prebendalis seu 
prebenda existit annexisti et incorporasti, quamquidem domum tu ob 
hoc de muro et fundamentis opere sumptuoso edificasti seu edificari 
et extrui fecisti, quaque ne quispiam pro tempore existens canonicus 
aut dignitarius eiusdem ecclesie ex collatione seu donatione cuius- 
cunque sibi ipsi usurpare seu usui suo occupare possit, de simili 
consensu et expressa dicti capituli et canonicorum voluntate im- 
petrasti ac unacum etiam dilecto nobis in Christo Michaele de 
Mlaka presbitero similiter prebendario dicte ecclesie, dictum altare 
ad quod idem Michael anime proprie salutem recogitans certas 
possessiones sibi jure hereditario attinentes pro ipsius altaris pinguiori 
dotatione pleniarie cum omnibus suis fructibus, redditibus, proven- 
tibus, utiiitatibus ac emolumentis perpetuo tradidit et concessit pro 
eiusdem altaris prebendarii seu capellani substentatione sufficienter 
dotasti, in futurumque uberius adhuc dotare proponis tali adicta 
conditione, quod pro nunc et pro tempore dicti altaris seu prebende 
prebendarius seu altarista existens teneatur et debeat ibidem et 
in eodem altari missas duas singulis ebdomadis perpetuis futuris 
temporibus diebus videlicet dominico unam ad sancte et individue 
Trinitatis, alteram vero singulis quintis feriis cuiuslibet anni ad 
venerabilis, sacratissimique corporis domini nostri Jesu Christi sacra- 
menti laudem, decus et honorem per seipsum aut alium sacerdotem 



D9f. itS. — An. fST^. 



»43 



idoneum solemniter ct cum cantu celebrare et celebrari facere iuxta 
et secundum dotationem et ipsius altaris fundaiionem factas nec non 
instrumenlorum et litierarum tam regtarum ^uam etiam dicti capiluli 
et canonicorum desuper factarum et emanatarum tenores, quos hic 
pro suflicienter expressis habere voJumus. Cum iiaque tu, prout 
eadcm lua subiungebat peticio, pro maiori omnium premissorum 
corroboralione cupias omnia el singula prcmissa auctoritaie apo- 
Stolica confirmari ct approbari, supplicari feiristi humiliter tibi super 
hls per nos et sedis apostoliee clemcntiam misericorditer provideri, 
Nos igitur tuis in hac parte supplicationibus favorabiliier annuere 
volcntes, tcque a quibusvis excommunicalionis, suspensionis ct inter- 
dicii alii^que ecclesiasiicls senienciis, censuris ei penis a jure vel 
ab homine quavis occasionc vel causa latis, si qulbua quomodolibei 
innodatus existis ad clfectum presentium dnmiaxat consequcndum 
harum serie absolvenies el absolutum fore censenles, auctoriiate 
apostolica qua per eiusdem sedis aposlDlicc litteras sufficienti fscul- 
tate munili fungimur in hac parte, ereclionem, consiruciionem, 
dotationem, annexionera ac incorporationem predictas nec noii omnia 
et singula in liieris ct instrumenlis quibusvis superinde quomodolibei 
cunfectis contenta, Buctorilate prefala approbamus et contirmamus, 
roburque nostri et apostolice sedis muniminis ac firmitatis eisdem 
adiicimus, inhibentes univcrsis et singulis cuiuscunque status, gradus, 
ordinis, eondiiionis aut preemineniie existentibus, eiiam pontificali 
seu archicpiscopali dignitate prefulgentibus et preserlim reverendo 
in Christo patri dei et aposlolicc sedis gracia episcopo moderno et 
pro tempore exislenli, ac capitulo el canonicls, personisque quibus- 
cunque dicic eeclesie zagrabiensis, prebendariis quoque seu aliarisiis 
similiier pro lempore dlcti aliaris existentibus, presenlibus et fuiuris, 
ne contra premissa Iii loto vel in parie, aul eorum aliquod dlrecte 
vel indirecte facere vel venire presumanl; alloquln sl secus supcr 
his a quoquam quomodotibet factum aui atlempiaium fuerit, eo 
facto aucioritale prefatu c!(communicaiionis sententiam volumus in- 
currcrc, non obstaniibus consiituiionlbus et ordinalionibus, privilegiis 
quoque ci indultis ac llieris apostolicis eidem ecclesle zagrablensi 
forsltan vel quibusvis aliis etiam personis ecclesiasiicis quomodo- 
libei concessis etiam juramento, contirmatione apostolica vel quavis 
lirmitatc alia roboratis, ceierisque conirariis quibuscumque, aut sl 
elsdem capitulo vel canonicis seu prebendariia vel quibusvls aliis 
ab eadem sede indulium «istat, quod interdtci, suspendi aut ex- 
communicari non posRlnt per literas apostollcas non faclentes plenam 
ct expressam ac de verbu ad verbum de Indulto huiusmodi nien- 



144 -^^^- ^^9- — ^^' ^S^S' 

tionem. Datum Strigonii. Anno incarnationis dominice millesimo 
quingentesimo quintodecimo, tertio Idus decembris. Pontiiicatus 
sanctissimi in Christo patris et domini nostri, domini Leonis, divina 
providentia pape decimi, anno tertio. 

Originale ia membrana, a zona sericea appendet sigillum. In archiv. ven. 
Capit. zagr. Act. ant. fasc. 79. nr. 15. 



119. 

Aono 1515, mense decembri. Casmae. 

Capiiulum iasmense refert Vladislao regi nobiles Modidi recusasse, ne 
altarista arae ss. Triniiatis in possessionem bonorum Mlaka^ Plese et Kude 

mittatur. 

Serenissimo principi et domino, domino Wladislao dei gracia 
regi Hungarie et Bohemie etc. domino ipsorum naturali, graciosis- 
simo, capitulum ecclesie chasmensis fidelitatem perpetuam, oracio- 
numque suffragia devotarum. Vestra noverit Serenitas literas eiusdem 
introductorias et statutorias nobis preceptorie loquentes et directas 
summa cum reverencia recepisse in hec verba: (vid. Doc.117. ann. 
1515.). Nos itaque mandatis eiusdem Serenitatis Vestre semper et 
in omnibus obedire cupientes, ut tenemur, unacum nobili Michaele 
Gywrgekowyth de Marowcz homine eiusdem Serenitatis Vestre pre- 
dicto, nostrum hominem, unum ex nobis, honorabilem videlicet 
dominum Martinum socium et concanonicum nostrum ad premissam 
cxecucionem et fideliter peragendam nostro pro testimonio trans- 
misissemus fidedignum. Qui tandem exinde ad nos reversi nobis 
consona voce retulerunt co modo, quomodo prefatus homo Sereni- 
tatis Vestre ipso nostro testimonio presente feria sexta ante festum 
beatorum Simonis et Jude apostolorum*) proxime preteritum ad 
facies prescriptarum possessionum maioris Mlaka, nec non Plezo et 
Kooth in Rakytowcz, consequenterque antedictarum porcionum pos- 
sessionariarum prefati Michaelis prebendarii in eisdem habitarum, 
vicinis et commetaneis earundem universis inibi legittime convocatis 
et presentibus accedentes, cum memoratum magistrum Georgium 
introducere in dominium earumdem et dicti juris Serenitatis Vestre 
regii in eisdem habiti, statuereque easdem et idem eisdem simul 
cum cunctis earundem utilitatibus et pertinenciis quibuslibet pre- 
misse donacionis eiusdem Serenitatis Vestre titulo ipsis incumbente 



*) Haec dies statutionis non concordat cum mandato regio capit. iasmensi 
dato 11. decembris, e. ann. 



perpemo possidendas voluissei, tunc nobilis Bartholoracus Wagych 
de Mlaka in sua ac nobilium Thome, Johannis, Simonis, Michaelis 
ct Mathie Modych dictorum de cadem Mlaka personis, huiusmodi 
Btatucioni contradiccionis vclamine obviassct; ob quBmquidcm con- 
tradictoriam inhibicionem prcfatus homo Serenitatis Vestre ipso 
nostro testimonio presenie ibideni et eodem dle prefatum Bartho- 
lomeum Wagych personaliter per eundemque prenominatos nobiles 
Thomani, Johannem, Simonem, Michaelem et Mathiam Modych 
dictos contra annolatum magisirum Geoigiuni ad octavas festi Fpi- 
phaniarum domini nunc venturas, eidcm Serenitatis Vestre perso- 
nalem evocassel in prcsenciam racionem contradiccionis corundem 
reddituros. Datum sedccimo dic diei execucionis prenotate. Anno 
domini millesimo quingentesimo decimo qutnto. 

CriginulE in charta. la arcbiv. vcd Cspit. zagrab. Act. Cnpil. aat. Casc, 



79, 



. 15. 



130. 

Anno 15IS, 24, decembris. Bodae. 
Le^ati capitnli sagrak cerani Mailislao rege cum Elia de Buia, , 
iagral'iensi, conserj-alor/- cancellariar rrgiae, paciscuntur, quomodo capitulum 
ei poslhac proventus tribuat. 

Nos ^\'ladislaus dci gracia rex Hungarie et Bohemie eic. Me- 
moric commcndamus tenore prcsencium significantes quibus expedil 
universis, quod fidcles nostri venerabiles, magister Elias de Bwcha 
conscrvator cancellarie nostre ab una, ac magistri : Pclrus lecEor el 
Johannes archidiaconus camarcensis, canonici cccltsic zagrabiensis 
ab alia partibus, nosire Maicstatis venicntcs in prcscnciam, nobia 
cxponere curarunt in hunc modum: quod cum ipsi magisier Petrus 
et Johanncs hiis diebus pro nostro mandalo ad instanciam ciusdem 
magistri hllic io persona locius capltuli dicie ecclesie zagrabiensis 
cum plena auctoritale ct informacione ac lilcris ciusdem capituli 
procuratoriis sufficientibus, ad nos per dicium capiiulum prctextu 
rcddende racionis proventuum ipsius magislri Flie, quibus se idem 
ab eodem capitulo privarl dicebat, missi fuissent; tunc licet nos 
causnm ei negocium hoc per cerlos dominoa, puia revercndissimum 
dominum Ladislaum electum et confirmatum ccclesic waciensis ac 
venerabilcs Philipum More prepositum agrienscm et Georgium dc 
Mckche alias preposiium sccpusienscm, sccretarios el consiliarios 
nostros, intcr ipsum magistrum Eliam ct eosdem capitulares, hic in 
curia nosira revidcndam fore demandavimus, lamen prelali judices 



simul cum assessoribus ipsorum iciter partes ipsas per nos, ui pre- 

mitiitur depuiaii, sese inter easdem partes interponentes lalem inler 
eas fecissenl concordiam ct unionein: ut dicii domini capitulares 
ipsius ecclesie zagrabicnsis eidcm magistro Klic racione eiusdem 
canonicatus sui ac nniversorum ct singulorum proventuum ipsius, 
e\ canonicaiu illo proveniencium, amodo singulo anuo quadraginta 
duos florenos dare tetieantur, quorum viginti duos ad festum beaii 
Georgii martiris, reliquos vero viginti florenos deciroo quinto die 
festi beaii Laurencii mariiris in capiiulo ccciesic zagrabiensis ipsi 
magistro Elie, eul homini eiusdem ad id nominato, dare et deponere 
leneantur, hac quoque condicione interiecta, quod si ipse magister 
Elias aliquo tempore prescripta summa quadraginla duorura florc- 
norum contentus manere nolucrit, extunc leneantur ipsi domini 
capitulares eidero magisiro Elie, consequenterque ad manus bominis 
sui per eum istic in capiculo consliluli, omnes corporales provenius 
tam pecuniarum, quam eciam vinorum, bladorum, porcorum et alios 
quoslibec, de eorura medio racione dicli sui canonicatus sibi pro- 
venire debendos, singulo anno, locis debilis ei lemporibus opportunis 
tideliter extradarc; casu vero, quo successu tcmporum ipsi domini 



capitulares racione solucionis IpsiLi 
florenorum, se per desolacionem bono: 
venluum ipsorum, se quam de ceterc 
violcnciam poicntum susciperent ac alia 
corporales proventus lam in pecunia 
porcisque el i 



quadraginta duorum 



iciam pro- 
per rabiem Turcorum et 
gravaios sentireni ei magis 
m eciam in vino et blado, 
liis rebus ipsi magisiro Elic exiradare, quam ut pre- 
missum est, summam quadraginta duorum florenorum solvere vellent, 
extunc liberum eisdcm sit id et hoc in parte huiusmodi immutare 
et in prisiinuro deducere ataturo; e converso vero, prefatus magister 
Elias volens racione percepcionis huiusmodi proventuuro suorum, 
sibi modo premiaso per dictum capitulum administrandorum, prefate 
ecclesie zagrabiensi ec eidem capiiulo, ui par esi, vicem gratitudinis 
rcpendere, obtulii se uliro coram nobis, prout eciam tenetur, in 
omnibus rebus ci negociis prcfaie ccclesie ec capiculi de celero 
eroergcnlibus, pro suo posse diligenter seropcr el tideliter tam coram 
Maiestate nosCra, quam eciam alias, ubi opus fuerii, in curia Maie- 
staiis nosire laboraturum, et omnia ea facturum, que pro commodo 
et uiiliiate ecclesie ipsius cc capiiuli facere poicrit, immo concor- 
davil ac scse vicissim mutuoque et allcrnatim eedem paries, prcfatus 
videlicei magister Elias personali sua astancia, dicti vero domini ca- 
nonici el capilulum per prefatos doroioos Petrum lectorem ci Johannem 
archidiaconum, procuraiores ipsorum legitiimos, ad preniissa omnia 



Doc. 121. — An. 1516. 



'47 



firmiier observanda, noslro in conspcctii spontanea Lpsorum obligarunt 
voluntaie, harum nosirarum vigore ei lestlmonio liierarum mediante. 
Daium Rude in vigilia lesti nativllalis Domini, Anno eiusdem mil- 
lesimo quiiigeniesimo decimo quinlo. 

Relacio venerabilis Philippi More 

preposili agriensis, secretarii regic Maiesiatis. 
Originale io cbarta. A tergo ImpreE&um esl .sigillum. In irchiv. ved. Capll. 
xagrah. Act. Cap. ant. fasc. %l. nr. \2. 



121. 

Adoo 1516, fine janaaril. Zagrabiae. 
Ad capitulum nfugit colUgium Prafbenduriorum eeeiesiat eathedr. /itigiMS 
eum DemetriOy praiposito s. Mariae, de />alneo. 

Reverendi domini, domim semper graciosi. Collcgium 
prcbendariorum huius ecclesie capeflani vestri, supplicant humillime 
in eo, quod apertissime constai, quod ipsi sub tuiela V. R. D. 
quitquid haherent pro presenti et habueruni ad prebendas eorum, 
omnia a predecessoribus, fairibus et concanonicis Vtstris habent; 
ipsi predecessores ex eorum pia lundacione et ordinacione pro 
augmenio divini culius ei ob refrigerium animarum suarum, ebdo- 
malis tribus missis hanc ahnam ecclcsiam decoraveruni ei lucida- 
veruot, perpetuavcrunl, q(uod) in facto balnei hoe laudabile servicium 
dominus Demeirius modernus plebanus beate virginis de Abbaciat 
nescitur quorum fretus consilio, suo non conientus privilegio ac 
beneficio per V. R. D. sibi daio, ceplt turbare ut et pro presenii 
turbai in despectum huius venerabitis capttuli et ecclcsie, el nisi 
opitulamen V. R. D. (non) interfuerit, ei lalia igniia tela in hanc 
almam ecclesiam per ipsum dominum Demelrium retorquibilia acuto 
luicionis vestre repercussa non fuerinl el ipsius importune impeti- 
cionis habena non retrahitur, forte quod non creditur, siaiuta, lau- 
dabilesque sancciones per eius inportunam impeticionem violari 
niiercniur. Iiem uni ex prebendariis Blasio de Zenaharaszthye ai- 
lencrum perpetuum pro ipso domino Demelrio V. R. D. impo- 
sueruni, qui pro sue prebeode auclionem eontra ipsum Demeirium 
salis instanter juridice instabat. Super hiis premissis omnibus rogant 
inlerloqui inierlocucione habiia, dignentur graciose lulare ac dc- 
lensare in omnibus olticiis ecclesiasticis hanc almam ecclesiam 
suosque capellanos ut veri et naturales patroni, piara expeciant 
rel 



148 



Dec. 122, — An. i$t6. 



Insuper coram vobis R. D. graciosis de capilulo, dignilariis 
Gregorio archJdiacono de Waska locumlenenie in ofticio vicarialus, 
lectore, cantore, custode ac canonicis omnibus, justis ei veris 
palronis huius alme ecclesic x.agrabiensis in hiis scnptis proiestantur 
sollenniter, quomodo capellani veslri, quibus ad astandum poncilici 
in missa maiori in festo beate Agnetis tabula erat scripta, eosdem 
de domo venerabilis domini Petri de Ripach, cuius tunc erai missa, 
de prandio ipsis alias ex laudabili consvetudine huius capituli dala 
per venerabiles dominos Johannem archidiaconum kamarcensem ac 
Georgium de Raachina expulsi sunt; hospes magister Petrus dixit, 
expulsionem fuissc factam per mandaium capiiuli; et si stc foretad- 
huc, ob amorem sancti regispaironi huius alme ecelesie V. R. D, ex 
sua innaia gracia suos a se non repellanl, forte adhuc ventus ma- 
ligni spiritus, qui contrariatur bonis operibus, per veslram piam cor- 
rectionem fundiius eradicabiiur. Pro Vobis deum exoraturi. 



Origlnale 



. collegii. Praebendar 



> Anno ISI6, 5. februarii. StrigoDii, 

A JAoma, archUpimpo StrigimUnsi, coUtgtum Pratbcndariontm reprt- 
henditur, quod conleniionts suas ad arbitrium sedis Romanae relulil. 
Honorabiles oobis dilecti. Intelleximus dissidia quedam et con- 
tencioncs satis scandalosas et a dignitate sacerdoiali longe alicnas inter 
vos ex una et quendam Blasium presbilerum comprebendarium 
vestrum panibus ex altera obonas el excitalas fuisse, propter quas 
Ilies quoque odiosas coram domtnis de capitulo isio zagrabiensi non 
sine gravi eiusdem ecclesie et personarum ecclesiaslicarum ibidem 
infamia et suggillacione, iniuriaque nostra non parva, inientasse 
perhibemini, et ut infamia huiusmodi et ignominia co notior et 
vulgarior fierel, liies huiusmodi ad curiam quoque romanam, ac si 
judiccs vohis in regno Hungarie defuissent, provocasse; quod quam 
gravi et molestissimo ferimus animo haud satis profecto explicare 
possumus. Volumus itaque, vobisque et veslrum cuilibet in virtute 
sancie obediencie et sub excommunicacionis late sentencic pcna 
mandamus, quatenus accepiis preseniibus ab Hlibus huiusmodi et 
jurgiis, que eciam in agresiibus, nedum prcshyieris vituperiosa | 
plcnaque scandalt esscnt, cessetis et elemosinas Chrisli fidclium, 
quibus quotidie viviiis, non ad discordias et liies saihane non dei ] 
ioventa, sed ad usus pios ct vicium vesirum 



fJW. Tij. — An. isr6. 



149 



vertatis, dictumque Blasium in consorcium seu collegium veslrum 
absque ulteriori molestacione sibi de omnibus provenlibus responsuri, 
rccipiatis; nos enim intendimus, iion longe post, hominem nostrum 
specialem islhuc [rHnsmictere, qui sine strepitu et figura judlcii, sole 
facli verit^te inspecta, et risas quas hactenus fovistJs et alia queque 
forsitan male acta lam in capitulo quam eciam in cotlegio vestro 
aucloritate nostra ci aposiolica ita equabii et reformaturus esl, ut 
explosis viciis et sedicionibus sacrosancta pacis et charilatis vincula 
lantummodo que vere dci seminaria sunt inlcr vos relinquat. Jussimus 
autcm jura illa sive slatuta, lilerasque vestras, quc ad manus domi- 
norum capiiularium uicumque incideratis, vobis absque ulla diffi- 
cullaie realiiui, Dalum Strigonii in die,cinerum. Anno 1516. 

Thomas carditialis, Strigoniensis etc. m, p, 

(A tergo). Honorabiiibus prebendariis chori ccclesie zagrabiensis, 
nobis dilectis. Thomas tituH s. Manlni in Montibus cardinalis, Stri- 
goniensis etc. legalus, 

Originale in chirta, it lcrgo impresBum est sigillum. In archiv. ven, Capit. 
zagtab. Act, Capit. ant. rasc. 92. nr. 56. 



Anao 1514, 14. JuDJj, Zagrahiae. 
Capilulum taxrabiefiie causam, quam cvlUgium Praebendariorum eum 
praefiouto sancte Mariae de balneo agit eollegio adjudtcat, hac claumla: 
expensas per parles ia Imiusmgiii eausa /aciai, eisdem partibus aei/ualifer 

toUerandas. 
Nos capitulum ecclesie ^iagrabiensis. Memorte commendamus 
tenore presencium signilicantes quibus expedit universis. Quod nobis 
die Saturni, septima mensis jutiii, de anno doraini infrascripto in 
sacrario ecclesie nostre predicte, loco videlicct capitulari consveto 
consedentibus, causamquc et causas inter honorabiles Demetrium 
preposiium ecclesie beatissimc virginis Marie de area nostra capitulari 
zagrabiensi ut actorem et magis principalem ab una, nec non Dyoni- 
sium de Gwdowcz dccanum et prebendarium chori ecclesie nostrc 
ZBgrabiensis predicte, lotamque communitatem scu collegium prebcn- 
dariorum eiusdcm ecclesie veluti in causam aliractos ei minus princi- 
pales ab alia parlibus, racione infrascripta vertcntes el ventillatas, 
ad hanc nostram sentenciam diftinitivam, partibus petentibus, pro- 
cessimus in hunc qui sequilur modum: In nomine domini. Amen. 
Orta pridem inier honorabiles Demctrium prepositum ecclesie bea- 
lissimc Maric virginis de area nostra capiiulari zagrabicnsi, ui aciorem 
et magis principalem ab una, nec non Dyonisiutn de Gwdowecz 



150 Doc. I2J, — An. 1516. 



decanum ct prebendarium chori ecclesie nostre zagrabiensis prcdictc 
totamque communitatem seu coUegium prebendariorum eiusdem 
ecclesic veluti in causam attractos et minus principales ab alia 
partibus, de et super quodam balneo penes fluvium Medwednycza 
vocatum ex opposito cuiusdam molendini ad dictam ecclesiam beate 
virginis spectantis, in dyocesi et comitatu zagrabiensi existente, 
eiusdemque possessione contra prelibatos Dyonisium decanum, to- 
tamque communitatem et collegium prebendariorum coram nobis 
deductorum materia questionis; lite igitur coram nobis capitulo 
videlicet huius alme ecclesie zagrabiensis judicibus ordinariis ex 
juramento parcium prestito legittime contestata, litteris, scripturis, 
juribus,litt eralibus instrumentis ac monumentis hinc inde per partes 
productis et exhibitis, tandem renunciatis per easdem partes hinc 
inde ulterioribus produccionibus et altercacionibus in causa huius- 
modi per dictas partes concludi petentes conclusimus et habuimus 
pro concluso. Nos igitur visis et auditis diligenter juribus, scripturis, 
litteris et litteralibus instrumentis, probacionibusque et mutuis parcium 
allegacionibus et racionibus cognitis et investigatis ad plenum ipsius 
cause meritis diligenti deliberacione prehabita servatis de jure ser- 
vari debentibus, huiusmodi itaque et aliis racionabilibus ex <ausis 
animum nostrum ad id movcntibus, moti, inducti et informati, Christi 
nomine invocato, partibus propter hoc in nostra presencia constitutis 
et finem rei et cause imponi, sentenciamque diffinitivam ferri postu- 
lantibus, pro tribunali sedentes, deum et eius justiciam pre oculis 
habentes, per hanc nostram sentenciam diffinitivam in hiis scriptis 
pronunciamus, decernimus et declaramus: Balneum litigiosum pre- 
dictum per annotatos Dyonisium decanum totamque communitatem 
seu collegium prebendariorum dicte ecclesie zagrabiensis pacifice et 
quiete prout et hactenus a tempore cuius inicii memoria hominum 
non existit, tenere, habere, possidere, eoque uti et frui posse non 
obstante reclamacione prelibati Demetrii prepositi, sub articulis 
tamen, condicionibusque, clausulis, punctis et legacionibus, quibus 
mediantibus venerabilis condam Wynnandus, ordinis Cisterciensis 
abbas tunc monasterii dicte ecclesie beate virginis de area nostra 
capitulari zagrabiensi cum toto conventu loci eiusdem, honorabili 
condam Paulo archidiacono kamarcensi et canonico ipsius ecclesie 
nostre zagrabiensis et fratribus suis possessionem ipsius balnei litigiosi 
et non proprietatem cum omni potestatis dacione vendendi, legandi 
aut pro se tenendi et conservandi in feudum dederat, locaverat et 
contulerat, quod videlicet pro censu annuo ipsius balnei litigiosi 
quatuor pensas denariorum monete pro tempore currentis in festo 



Doe. rzj. — An. r^rfi. 



Tgt ■ 



resurreccionis Domini, nec non ler in anno per decem denari 
ipsi abbati, monasterioque el suis successoribus dare el deponere ac 
servicia infrascripta in litieris videlicet suis exinde confcctis, habitis 
el emanatis contcnta facere ct impendere habuisset, iidem ei candem 
solucionem cadem comniunitas seu collegium prcfato Demeirio pre- 
posito suisque successoribus perpetuis futuris temporibus dare, de- 
ponere et persolvere debeat; nec non per balneatores seu rasores 
SU08 in eodem halneo residcntes ipsi Demetrio preposito ei capcllanis 
suls, Buccessoribusquc eorundem, in siuba halneali locum dare vel 
ad domum suam, dum per ipsum fuerint requisiti, in singulis quin- 
dcnis, exccptis diehus fcrie quarte ei sabhati, prout cc quemadmodum 
ipsi abbati fieri consveverai, ad radendum ipsa communitas seu col- 
legium mitlcre, destinare et alia in litteris ipsius ahhalis dcscripta 
observare tcneatur et sit obligata sub onere solucionis duppli pre- 
dictarum quaiuor pensarum et ter in aiino decem denariorum sicui 
prefertur, alias ipsi abbati pro nunc vero dicto Demetrio preposito 
ct suis successoribus perpetuis futuris temporibus proveuientibus 
el persolventihus, provenircque ct pcrsolvi dcbeniibus; attenlo, quod 
in casu quo predicta communitas seu collegium neglccta solucione 
summe predicte principalis dupplam ipsam temerarie ei ex certa 
aciencia scxto die post terminum resurreccionis Domini predictum 
aolvcre, deponereque nollet ec non curaret quoquomodo, extunc 
rursus quintodecimo die ipsum sextum diem lunc sequeniem a do- 
minio et possessione ipsius balnei litigiosi destituaiur ct pro destituto 
habeatur eo facto, Quibusquidcm solucionibus et serviciis sicut pre- 
mitiitur pcr ipsam communitaiem seu collegium et ipsorum rasores 
factis et liendis prefato Dcmeirio preposito suisque futuris succes- 
soribus ex nunc prout t\ tunc et e converso racione ipsius halnei 
litigiosi pcrpciuum silencium imponimus, eamdem communitatem 
seu collcgium a (igura judicii prcsentis litis et ah impeticione dicti 
Demetrii prepositi absolvenles et insuper expensas per dicias partes 
in buiusmodi causa factas cisdem partibus certis racionabilibus ex 
'causis conpensamus equaliter tolleratidas. In nomine palris et filii 
et spirilus sancii. Amcn. Lecta, laia et in scriptis pronunciata est 
presens nostra senlencia diffinitiva predicta die Saiurni, septima vi- 
delicet mensis junii prcnoiati, de anno vidclicci domini infrascripto. 
Presentibus ihidem discretis: Andrea de Zalathnok, Gregorio de 
Iwanych prcsbiteris et Stephano lilterato dc Lcpsyncz leslibus ad 
premissa vocatis et requisitis. Post cuius quidcm sentencie nostre 
prolacionem et pronunciacionem sicut premitiicur faciia, fuimua 
pro parle iamtatorum Dyonissii dccani tociusque communiiatis ei 



152 Doc, 124., — An. 15 16. 



collegii chori ecclesie nostre predicte debita cum instancia requisiti, 

quatenus ipsis hanc nostram sentenciam diffinitivam presentibus 

litteris nostris privilegialibus inserentes et inscribentes dare et con- 

cedere dignaremur. Unde presentes litteras nostras privilegiales 

communi justicia svadente memoratis Dyonisio decano, totique com- 

munitati et collegio prebendariorum quorum supra duximus con- 

cendendas juris ipsorum ad cautelam. Datum die Saturni, quarta 

decima die mensis junii. Anno domini millesimo quingentesimo 

sedecimo. 

Signam 
notarii. 

Auscultata ct collacionata per me Blasium natum Francisci de 

Alsozdencz notarium sacra auctoritate apostolica publicum et con- 

cordat cum suo originali de verbo ad verbum super quo facio fidem. 

Originale in charta, In archiv. honorab. collegii. Praebendariorum. 



124. 

Anno 1516, ihense junio. Zagrabiae. 

Collegium praebendariorum sententia^ quae a capitulo de balneo est dicta, 

non contentum^provocat ad sedem Romanam. 

Cum appellacionis remedium in subsidium et relevamen op- 
pressorum, gravatorumve a jure et sanctis patribus, utriusque juris 
doctoribus sit adinventum ut eius subsidio et relevamine gravati 
tueantur, releventurque, pro eo coram Vobis R. D. capitulo ecclesie 
zagrabiensis judicibus nobis ordinariis, dominis nostris graciosissimis, 
ego Dyonisius de Gwdowecz decanus et prebendarii chori ecclesie 
R. D. Vestrarum zagrabiensis in persona tocius communitatis seu 
collegii prebendariorum de eadem, causam et causas, quam alias 
honorabilis dominus Demetrius prepositus ecclesie beate virginis in 
area capitulari R. D. V. zagrabiensi fundate, ih sua ac ecclesie sue 
personis racione cuiusdam balnei prope ecclesiam beate virginis 
predictam constructi, eiusque possessionem in cuius videlicet pacifico 
et quieto dominio rite et legittime a tanto et per tantum tempus 
cuius inicii mcmoria hominum non est, qui eciam tum ipse tum prede- 
cessores sui omnium privilegiorum et instrumentorum pro parte 
prebendariorum et balnei sonantes habuerit paria, scienterque et 
maliciose contra eosdem preben^arios litem moverit et intentavit 
nec se quoquomodo dictorum privilegiorum et instrumentorum tum 
suorum quam prebendariorum in hac parte excusare poterit, nescitur 



Doc. 124. — An. 1516. 



153 



qua duciUB occasione movisset et intentasset, creditur, ut supra, ex 
ceria malieia et animo injuriandi, cum nos pcr jura erticacissima, 
privilegia quoqui; scripturarum, literas et literaria instrumenta, ncc 
non per alia jusia ct vcrissima remcdia defendere et tutare gravis- 
simis laboribus, sumptibus et expensis coacti fuimus, in qua quidem 
■^ausa D. V, R, visis et diligcnter perspeetis juribus, privilegiis, 
scripturis, literis et lileralibus instrumcntis, allegacionibusque et di- 
versis hineinde deduccionibus jusie et verc proccdentcs, dcum et 
eiUE justtciam pre oculis habentes, nos ab Jniusta et indebita vexa- 
cionc, tribuUtionc cl impeticionc prcfati adversarii nostri, nce non 
et a tigura judicii D. V. R. absolvcruni sibi ab ulicriori impeticione 
ci vexacione silencium imponenics ; ct quoniam in sentencia ipsa 
diflinitiva D. V. R. adversarium nostrum in expensis litis et cause 
ad instaneiam nosiram non condcmpnsrunt prout condempni debe- 
batur, pro eo scientes nos gravatos ab huiusmodi sententia ditlini- 
tiva in ea dumiaxat parle qua, ut premissum est, condempnaeio 
expensarum omissa cst, ad sanctissimum in Chrisio palrem et do- 
minum, dominum Lconem, divina providencia papam decimum, 
eiusquc sanciam scdcm apostolieam provoeamus et appcUamus in 
hiis seriptis, appellantesque primo, secundo et lereio inslanier, 
inslancius ct instancissime a vobis reverendis patribus ei dominis 
capitulo vidclicet huius almc ceelesie zagrabiensis vel saltem a te 
notsrio publico cl persona auteniica literas lestimoniales peiimus, 
qulbus mediantibus conspectui ipsius sanctissimi domini, domini 
pape nos prcsentare possumus ct appellactonem huiusmodi prosequi 
valeamus, subicicntes nos et universa bona nostra, tuicionl, protec- 
cioni et defcnsioni dieti sanctlssimi domini pape, eiusque sancic 
sedis apostolice, et protcstaniur quod hanc nostram appellacionem 
infra terminum juris prosequi volumus. Salvo Jurc addendi elc. ei 
protestamur de expcnsis factis et ticndis ctc. 

Et ego Stephanus Mathie de Lcpsyncz 
sacra auctoritatc apostoHca notarius pu- 
blicus prcsenti appellucioni presens in- 
tcrfui, idco me hic subscripsi. 
Ori^laale in charla, la Mtliiv. honoiih. collegii Praebeadarioruni. 



154 ^"^- ^^5- — ^' 151^- 



125. 

Anno 1516. mense junio. Zagrabiae. 

DemetriuSy praepositus s, Mariae^ causa, quam cum praebendariis de balneo 
egit amissd^ ad Thvmam^ cardinalem ac archiepiscopum Strigomensemprovocat, 

Cum appellacionis remedium a sanctis patribus, sacrorum ca- 
nonum editoribus in relevamen oppressorum vel verosimiliter 
opprimi formidancium salubriter sit institutum et adinventum, ut 
ea, que ab inferioribus judicibus minus juste fierent et agentur, per 
superiores justo juris tramite in melius et in statum debitum refqr- 
marentur hinc est, quod ego Demetrius, prepositus ecclesie beate Marie 
virginis in area capitulari zagrabiensi site, in mea et ecclesie mee 
prefate personis coram vobis dominis capitulo ecclesie zagrabiensis, 
dominis meis graciosissimis et te notario publico persona legali et 
autentica ac testibus hiis presentibus et astantibus animo et inten- 
cione provocandi et appellandi, dico, appello et appellacionem deduco 
quomodo licet quedam causa predicte ecclesie mee et per conse- 
quens mea pro parte balnei prope ecclesiam eiusdem beate virginis 
constructi contra dominos prebendarios chori prefate ecclesie zagra- 
biensis capellanos reverendarum dominacionum vestrarum speciales 
per me nomine ecclesie beate virginis prefate mota esset et fuisset, 
in qua causa cum certa jura et vera ac legittima privilegia super 
possessione, proprietateque dicti balnei coram vestris reverendis do- 
minacionibus deducta, utpote judicibus immediatis, fuissent et extitis- 
sent, in qua causa dictum balneum dicte ecclesie mee racione in- 
ductionis privilegiorum et litteralium instrumentalium dictum bal- 
neum tangencium ipsi ecclesie beate virginis adjudicare tenebamini 
et de jure debebatis, vos tamen domini mei reverendissimi non 
curantes huiusmodi privilegiis et litteralibus instrumentis dicte 
ecclesie beate virginis pro parte dictorum dominorum prebendari- 
orum capellanorum V. D. R. specialium indebite et minus juste 
tullistis et fulminastis in gravem dicte ecclesie beate virginis ac 
mee nec non rectorum eiusdem ecclesie futurorum non mediocre 
damnum et jacturam. Unde senciens prefatam ecclesiam beate 
Marie virginis et per consequens se ipsum minus juste et indebite 
gravatum fore, ab huiusmodi itaque injusta ct indebita sentencia ad 
reverendissimum in Christo patrem et dominum, dominum Thomam 
divina miseracione tituli sancti Martini in Montibus sacrosancte 
romane ecclesie presbiterum cardinalem, archiepiscopum Strigoni- 
ensem et legatum apostolicum de latere, eiusdemque sedem provoco 
et appcllo in hiis scriptis, appellansque primo, secundo, tercio in- 



DtK is6. — An. rsr6. 155 

stanier, instoncius, Instantissitne a vobis R. D. meis capitulo sdlicei 
huius alme ecclesie mihi darc vet similiter a te notario publtco 
littcras tesltmoniales, quibus mediantibus rae coram sua R. D. rc- 
presentare et tegittime comparere, appeliacionemque huiusmodi pro- 
scL-iui possem peto, subiciensque rae ipsum et ecclesiam prefatam 
ac universa bona mea et ecclesie mee predicte luicioni et protectioni 
et dcfensioni dicli doraini legati et specialitcr protesior quod huius- 
modi meam appellacionem prosequi volo et causam intimare tempo- 
ribus congruis et locis opportunis, salvo jure addendi, corrigendi 
eic. proul Gst iuris, moris et stili. 

Origlnale in cbarto. iti archiv. hoaor. colleg. Praebendar. 



126. 

Anna 1515. 2i. jnaii. Uudae. 
LudovicHS, Hunganae e(e. rex, tricetimaloribus civilatis sagrab. vttai, 
ne cives et jebagiones Iruesima exigenda centra morem cmsuelniiinem' 
jue onercnt. 

Lodouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie ctc. Fidelibus 
nostris tricesimatoribus civitacis nostre moniis Grecensis salutem et 
gratiara. Expositum esC Maieaiati nostre pro parte ftdelium nosirorum 
honorabilis capituli ecclesic zagrabicnsis gravi ciim querela, qualiler 
vos colonos et jobagiones ipsorum exponcncium negociaciones et 
usum mercancie faciences, tam in areascilicet capiiulari zagrabiensi, 
quam alias ubilibet in possessionibus eorondeni residentcs ac eciam 
alios ad idem capitulum mercium suarum emei)dendarum vel alias 
ibidem collocandarum causa diverteiites, inconsvetis quibusdam et 
immoderatis tricesimarum exacctonibus diversimode oneraretis, mo- 
lestaretis et perturbaretis, aliler longe ab eisdem et onerosius, quam 
ab aliis mercaloribus ei prcsertim civibus et incolis prefale civitalis 
nostre montis Grecensis tricesimas huiusmodi exigendo ct cxtor- 
quendo in eorundem cxponencium preiudicium et dampnum et 
desDlacionem bonorum suorum manifestam. Unde nos nolentes co- 
lonos et jobagiones ipsorum exponencium prcter solitum gravari, 
tidelitati tgitur vestrc harum seric tirmissime committimus et man- 
damus, quatcnus homincs et jobagiones dictorum exponencium pre- 
fatos, in exaccionibus cricesime predicle preler consvetudinem in 
hiis servari solitam non molestetis ncquc onerecis, sed prout ab 
aliis et presertim civibus et incolis ac mercaloribua prcdicie civi- 
latis nostrc montis Grecensis exigiiur ita ctiam a subdiiis dlctorum 
exponenciura exigatis ct cxigi faciatis; et secus laccre nulla racionc 



C 



.5« 



/fef. /27. — M. 1516. 



presumalis, ne cogantur iidem exponentes smplius nostre propterea 
iTonqueri MBtestali. Presentibus perleciis, cxhibcnti restitutis, Dalum 
Budc in vigilia fcsti beati Johannis bapiisle. Anno domini miUesimo 
quingentesimo scxlo decimo. 

Relacio magistri Niculai, secretarii regie 

Maiestatis. 

Originule iti charlft, [d margiae inferiot 
v«n. capit. zagrab. Acl. Cap. ant rasc- 10. nr 



AnoD 1516, initio angusli. Zagrabiae. 
CoUfgiuiii pmebtiidariorum conlni provoditionem, quam Denulrius prae 
positui Ihomae itirdinali obtulit, stdem Romanam appcllat, 
Cum appellacionis rcmcdium elc. quod honorabilis Demeirius 
assertus preposims ecclesie beate Marie virginis in area capitulari Za- 
grabie constructe, proxime preteritis diebus me Dionisium decanum et 
totam communitatem seu collegium prebendariorum chori ecctesie 
zagrabiensis racione cuiusdam balnei penes fluvium Medwednicza 
habiti coram et in presenciam reverendorum dominorum canoni- 
corum ct capiiuli alme ccclesie zagrabiensis prcdicie citaverat, ubi 
scrvaiis de jure servandis, iidem domin! canonici ei capiiulum rile 
ei legittime ac canonicc procedentes, balneum huiuKmodi liligiosum 
mihi et loti communitati seu collegio prcdicto adiudicassenl, ipsi 
Demctrio asserio preposilo silencium perpeiuum imponentcs. Quo 
viso prclaius DemeCrius assertus preposiuis non alias quam anirao 
injuriandi ei me Dionisium dccanum, lotamquc communiiaiem seu 
collegium litibuB vexando, lurbando et molcslando in presenciam 
revercndissimi domini Thome cardinalis, sirigoniensis, et aposlolice 
sedis legati minus justc ei indebite causam el causas huiusmodi 
appellasset et provocassei ct hoc non alia ex causa, nisi quia ego 
et ipsa communitas racione non adiudicacionis sed compcnsacionis 
etLpensarum in causa premissa sencicns nos gravalos, ex quo habito 
ct principali et subsequenti pro nobis ferri debebat, non autero 
compensari, ad sanctissimum in Christo patrcm ct dominum, do- 
minum Leonem, divina providencia papam decimum, ciusquc 
sanciam sedem apostolicam, in ea dumtaxat paric qua expense liiiB 
et cause racioue huiusmodi balnei Htigiosi compensate fuissent er 
cssent appellavimus, volens ct inicndcns prefatus Demeirius asscrtus 
preposiius per huiusmodi suam frivolam appellacionem, nosiram 



/tef. tlS. — An. tst6. 



T57 



sic ut prefenur, appellacionem prevenire, supprimere et anichilari 
Tacere, unde me et ipsatn communitatem seu collegium jam lie 
facto laliier qualiter in curiam legacionis prefati reverendissimi do- 
mini cardinalis, airigoniensis et legati aposiolici citasset, et quoniam 
racionibus e:^ premissis et i|uia per tantam dislanciam sicut Strigo- 
niam a iine diocesis zagrabiensis plus quam sex dietarum in distan- 
cia verisimiliter fuisse et esse perhibetur, michi el predicte com- 
munitati tutus in loco predicco litigandi e( causam defendendi non 
paterel accessus, eapropler sencJens me et communitaiem seu col- 
legium predictum minus juste ei indebite gravatos et imposterum 
plua posse gravari ad prefatum sanclissimum in Christo patrem ei 
dominum, dominum Leonem, divina providencia papam decimum, 
eiusque sanctam sedem aposlolicam causam et causas huiusmodi 
provocamus et appellamus in hiis scriptis, subicienles nos ct boDB 
nostra tuicioni, defcnsioni et proiectioni prefati sanctissimi domini 
nostri, eiusque sancte sedis apostolice el proiestamur quod appel- 
laciunem huiusmodi quanlocius prosequi volumus. 

Stephanus Mathie de Lepsyncz, notarius. 
Origlnale ia charla, in archiv. honorab. collesii Praebendariorum, 



Anna 1516. 15. Augusti. Zasiabiae 
A mtario puhlUo ante fidesiatn cathtiiraltm renuntiatur appellatio a 
collegio praebeniianorum eotitra Demetritim praepoiiluvi de baho liti- 
^ioso facta. 

In nomine domini. Amen. Anno nativitatis eiusdcm 1516, 
indiccione quarta, de vcro Veneris, quinta decima mcnsis Augusii, 
hora lerciarum vel quasi, anie ecclesiam kaihedralem beaii Siephani 
regis Zagrabic (undatam, pontiHcatus sanctissimi in Chrisio pairis 
et domini nosiri, domini Leonis divina providencia pape decimi, 
anno quario. In mei notarii publici el lcstium infrascriptorum prc- 
sencia pcrsonaliier conslituius honorabilis dominus Michael Berlek, 
decanus prebendariorum chori ecclcsic zagrabiensis in sua ac lociua 
coilegii et communitalis prebendariorum cbori ciusdcm ecclesie za- 
grabiensis persona gestans el lenens in manibus quandam cedulam 
appellacionis cuiusdam tenorem in se coniincniem pelens eandem 
valvis dicte ecclesie zagrabiensi affigi et ibidem siari permitti. Cuius 
ccdulc tenor talis est: Cum appellacionrs. (Doc. 127. ann. 151IJ.) 
Posl cuiusquidem appellacionis exhibicionem, perlectionem, afhxionem 



158 Doc, I2p. — An. 15 16, 



manibusque meis, coram et in presencia testium infrascriptorum 
tradicionem, prefatus dominus Michael prebendarius in persona 
tocius collegii seu communitatis prebendariorum chori sepefate 
ecclesie zagrabiensis petit et requisivit debita cum instancia me 
notarium publicum subscriptum, ut unum v^ plura, publicum seu 
publica conficerem instrumentum seu instrumenta, quod et feci 
officio mei thabellionatus incumbente et communi justicia svadente. 
Acta sunt hec et facta anno, indiccione, die, mense, hora, loco et 
pontificatu sicut supra. Presentibus honorabilibus et discretis dominis 
Petro de Pethrovina capellano reverendissimi domini prepositi 
chasmensis, Blasio de Welyke capellano ac egregio Michaele de 
Schytaryo, nec non nobili et circumspecto Joanne de Koznycza, 
Stephano litterato de vico Abbacie notario publico, aliisque quam 
pluribus fidedignis testibus ad premissa vocatis et in testimonium 
premissorum requisitis. 

Et ego Stephanus, natus Mathie de Lepsyncz, clericus zagra- 
biensis dyocesis sacra auctoritate apostolica notarius publicus, quia 
premissis appellacioni, insinuacioni, protestacioni, perleccioni, afiixioni 
et manibus meis tradicioni ac exhibicioni, omnibusque aliis et sin- 
gulis, dum sic ut premittitur fierent et agerentur, unacum prenomi- 
natis testibus presens interfui, omniaque et singula prcmissa sic 
fieri vidi et audivi, ideo hoc presens publicum instrumentum manu 
alterius, me aliis prepeditum negociis, scriptum, exinde confeci, 
signoque et nomine ac cognomine meis solitis et consvetis consig- 
navi et roboravi in fidem et testimonium omnium et singulorum 
premissorum rogatus pariter et requisitus. 

Origioale io charta, in archiv. honorab. Collegii. Praebendarioruni. 



129. 

Anno 1516. 18. Augusti. Zagrabiae. 

Parochi civitatis Zagrabic nuntiant se jubente Thoma cardinali collegium 
praebendariorum de balneo litigans in judicium citasse. 

Egregio Andree Chesio, comiti et prothonotario apostolico, 
arcium et decretorum doctori, ac sacre theologie professori, prepo- 
sito chasmensi et canonico zagrabiensi, causeque et causis ac partibus 
infrascriptis a reverendissimo in Christo patre et domino, domino 
Thoma etc. sancte sedis apostolice de latere legato, judici et com- 
missario specialiter deputato, domino nostro precolendo, Blasius 
sancti Johannis baptiste de nova villa, alter Blasius sancti Marci 



iWf. T2p. — An. tSt^. 



*59 



civitatis montis Grecensis, Lucas sancte Margarethe de suburbio 
eiusdem clviratis montis Grecensis, ecclesiarum parochialium plebani, 
capellani vestri devoti, oraciooes in domino devotas. Noveril istaa 
literas vestras citatorias, inhibitorias, monilorias et compulsorias 
cum insercione commissionis reverendissimi domini Thome de lalcre 
legaii pro parie venerabilis domini Demelrii preposiii ccclesie beaie 
Marie virginis de area capitulari zagrabiensi emanaias, nobisque 
directas et presentatas honore el reverencla quibus decuil recepisse, 
receptisque cisdem sabbato infra octavas assumpcionis gloriosissime 
virgiois Marie ad kathedralem ecclesiam sancii regis Sicphani za- 
grabiensem accessimus, ibique iuxiaconlinenciam lilerarum veslrarum 
commissionalium, immo verius aposiolicarum, honorabilem dominum 
Dyonisium de Gudowecz, decanum prebendariorum, totamque com- 
munitalem prebendariorum ecclesie zagrabiensis ad insianciam pre- 
raii domini Demetrii preposiii in vesiram peremplorie ciiavimus 
prcsenciam ad vigesimum diem a die nostre execucionis immediate 
coraputando, quaienus ipsi prima die, si juridica fueril et vo« aut 
vestrum surrogandum pro iribunali sedere contigerit, alias ad diem 
juridicam immediale sequeniem per se vel per suos legiltimos pro- 
curaiores vel procuraiorem sufticienler instruclos vel iiistructum sedem 
vestram ubi tunc reverendissimus dominus legatus cum sua curia 
residebii pro iribunalique sedcre vos coniigerit coram vobis legii- 
time in judicio compareat, prefaio domino Demeirio prcposiio vel 
cius Icgiiiimo procuraiori de ei super umnibus in liieris apustolicis 
contentis ei eorum occasione de jure ei juslicia responsurum, pro- 
cessurum ei procedi visurum in ipsa causa usque senlenliam diffi- 
nitivam inclustve, ccrtificanlesque eundem dominum Dyonisium 
decanum prebendariorum, totamque communilatem prebendariorum 
alme ecclesie chori zagrabiensis liris consortes sic ciiaios, quod sive 
ipsi in dicto termimo citacionis coram vobis compareani sive non, 
vos ad partis compareniis inslanciam, prout Juris fuerii, ad ulteriora 
procedetis, alterius partis absencia seu coniumacia in aliquo non ob- 
stante ; et postea huiusmodi dccani et prebcndariorum habtia cliacione 
ad insianciam et requisicioneni ipsius domini Demeirii preposiii 
cadem die in sacrario sancli regis Stephani zagrabiensis, juxta vim, 
formflm et tenorem lilerarum aposiolicarum dominoa capiiulares et 
capitulum ecclesic zagrabiensis, judices in dicta causa, inhibuimus 
ne ipsi vcl eorum altcr in villipendium rcverendissimi domini legati 
ei preiudicium domini Demelrii prepositi iterum gravamen innovare 
vel altemptare per se vel per alium quovis consilio, colore quo- 
quomodo prcsumant. Omnia autcm ei singula acta, arbiiria, liti 



riiJ 



i6o Doc. rjo, — An. 1516. 



scripturas, pFivilegia, ubilibet existencia presentem causam et causas 
tangencia, quibus plena fides adhiberi possit, prefato domino De- 
metrio preposito vel eius legittimo procuratori ad curiam legacionis 
deferenda sub penis et censuris in litteris expressis extradari monu- 
imus. Huiusmodi autem nostre execucionis, inhibicionis et monici- 
onis seriem conscienciose rescripsimus, litteris vestris in specie 
remissis. Datum Zagrabie feria secunda infra octavas assumpcionis 
Marie. Anno domini millesimo quingentesimo sedecimo. 

Origiaale in cbarta la arcbiv. vea. Capit. zagrab. Act. Cap. aot. fasc. 93. 
or. 56. 

130. 

Anoo 1516. 11. septembris. Budae. 

A Ludovico^ Hung. etc. rege, tricesimatores zagrabienses tricesinam ma- 
jorem^ quam praescripta est, a civibus et a hominibus capitulo subditis 

exigentes reprehenduntur. 

Commissio propria domini regis. 

Lodouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 

nostris egregiis tricesimatoribus nostris zagrabiensibus salutem et 

graciam. Scripseramus et mandaveramus vobis superioribus tempo- 

ribus per alias litteras nostras ut ultra debitum et preter consvetu- 

dineni ab antiquo in exigendis tricesimis semper observatam, pre- 

sertim vero contra eum morem, qui in civitate nostra montis 

Grecensis in exigendis tricesimis observatus est et observatur, cives 

et colonos capituli zagrabiensis ad solucionem tricesimarum cogere 

non deberetis Tamen vcs, ut nunc ex querelis iteratis capituli 

ecclesie zagrabiensis intelligimus, vos longe aliter quam nos vobis 

mandaveramus in tricesimis exigendis agitis, et ipsos cives et po- 

pulos zagrabienses in duplo gravius, quam justum esset, in tricesimis 

ab eis extorquendis oneratis, quod nos admittere nullo pacto vo- 

lumus. Mandamus fidelitati igitur vestre harum serie firmiter qua- 

tenus a modo deinceps prefatos cives et colonos capituli zagrabi- 

ensis ad solucionen tricesimarum ultra debitum et preterquam 

equum et iustum est compellere, neque eos supra eam solucionem 

tricesimarum, quc in civitate nostra montis Grecensis tenetur, 

astringere debeatis, aliud nullo modo facere presumentes. Presentibus 

perlectis, exhibenti restitutis, Datum Bude fcria quinta proxima 

post festum nativitatis beatissime Marie virginis. Anno domini mil- 

lesimo quingentesimo sexto decimo. 

Originale in cbarta. In margine inferiori impressum est sigillum. In arcb. 
ven. capit. zagrab, Act. Cap. ant. fasc 10. nr. 17. 



Anno 1S16. 5— 15. seplembris. Zagrabiae, 
A eapitulo sagrabiensi argumtnta lie pratbtndariorum halnto (x anhivo 
eduntur, 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
lenore presencium signilicaDtes quibus expedii universis, quod de 
anuo domini infrascriplo, dic videlicei dalarum presencium, hono- 
rabiles: Lucas, sancti Manini episcopi de vico suTorum et Blasius, 
sancii Johannis baptistc in Nova villa zagrabiensi ecclesiarum pa- 
rochialium plebani, venientes coram nobis et ibidem quasdam literas 
egregii domini Andree Chesii comitis el prothonolarii aposTolici, 
arcium et decretorum doctoris ac sacre theologie professoris, nec 
non prepositi chasmensis, causcque et causis ac parlibus infrascriptis 
a revereodissimo in Christo patre ei domino Thoma, tiiuli sancti 
Manini in Montibus sacrosancle romane ecclesie presbilero cardinali, 
slriguniensi, patriarcha Constantinopoliiano, ad Hungarie, Bohemie, 
Poionie, Dacie, Swecie ei Noruegie regna elc. sancte sedis aposto- 
lice de latere legato, judicis et commissarii specialiier deputati, per 
modum generalis compulsorii pro parle honorabilium DioDJsii de 
Gwdowecz decani et prebendarii dicie ecclesie zagrabiensis, tocius- 
que communitatis seu collegii prebcndariorum eiusdem ecclesie, 
sigilloque eiusdem rubea cera tecta carta papirea in margine infe- 
riori cum subscripcione notarii publici obsignatas, palenler coafectas, 
emanatas et habiias exhibuerunt et produxerunt buiusmodi sub tenore : 
Andreas Chesius, comes el prolhonolarius aposiolicus, arcium et 
decretorum doctor ac sacre theologie professor, nec non prepositus 
chasmensis et canonicus zagrabiensis, ceuseque el causis ac pariibus 
infrascriptis a reverendissimo in Christo patre et domino, domino 
Thoma, tituli sancti Manini in Monlibus sacrosancle romane ecclesie 
presbitero cardinali, strigoniensi, patriarcha Constantinopoliiano ad 
Hungarie, Bohemic, Polonie, Dacie, Swecie et Noruegie regna etc, 
sancte sedis apostolice de latere legato, judex et commissarius spe- 
cialiier depulalus. Uviversis ci singulis dominis abbatibus, prloribus, 
preposilis, decanis, archidiaconis, scolasticis, canioribus, custodibus, 
thezaurariis, sacrislis, succenloribus, lam cathedralium quam colle- 
giatarum eciam metropolitanarum canonicis, parocliiaiiumque eccle- 
siarum rectoribus seu locatcnenlibus eorundem, plebanis, vice- 
plebanis, capellanis curaiis ci non curatis, vicariis, perpeiuis alta- 
rlsiis, ceterlsque presbltens, clericis, notarlls ei thabellionibus publicis 
quibuscumque per clviiatem et dyoceaim zagrablensem ac altas 



riJ 



tSs 



Doe. iji. — Ah. rsf6. 



ubilibet constitutis et eorum cuilibet in soliduin, nec non illi vel 
illis ad quem vel ad quos presentes nostre litere pervenerint, salutem 
in domino et nostris tiuiusmodi immo verius reverendissimi doraini 
legBCi firmiier obedire mandatis. Noveritis, quod reverendisaimus 
dominus Thomas cardinalis et legalus prefaius quandam commissi- 
onis seu supplicacionis papiri cedulam nobis per suum cursorem 
presentari fecti huiusmodi sub tenore: Reverendissime domine! Orla 
dudum et ventilata lite et causa coram venerabilibus dominis cano- 
nicis ct capitulo ecclesie zagrabiensis intcr devotum oratorem vestrum 
venerabilem dominum Demeirium preposilum ecclesie bcate Marie 
virginis de area capitulari zagrabiensi ut actorem e\ una, nec non 
Dionisium de Gwdowcz decanum et prebendarium dicte ecclesie 
zagrabiensis, totamque communitatem scu collegium prebendariorum 
eiusdem ecclesie vcluti in causa attractos, de et super quodam 
balneo penes Suvium Medwednycza vocatum, e\ opposito cuiusdam 
molendini ad dictam ecclesiam beate Marie vjrginis spectantis et 
pertinentis, in dyocesi et comilatu zagrabiensi existentis, eiusdemque 
possessione, partibus ab altera; dicti domini capitularcs ct capitulum 
in causa huiusmodi taliter qualiter procedcntes suam in tavorem 
dictorum decani el litis consortum suorum tuleruni et promulgarunt 
sentenciam diffinitivam cl adiudicatoriam, ipsum oratorcm et eccle- 
siam suam prefatam desuper non parum dampnificantem elgravantem, 
a quaquidem scntcncia ipse Demctrius orator senticns se indebice 
gravatum ad dominacioncm Vestram reverendissimam, eiusque almam 
curiam legacionis appellavit et provocavit. Becurrii igitur ad eandem 
dominacionem Veatram reverendissimam idem oraior illi humiliier 
supplicans, quatenus digneiur causam ct causas appellacionia et 
appellacionum huiusmodi sirapliciter ad se advocarc, iltaque et illas 
unacum toto negocio principali alicui cs reverendissime paterne 
dominacionis Vestre curie legacionis auditoribus scu commissariia 
cum omnibus et singuHs suis incidenciis, condescendenciis, annexi» 
et connexis audiendam, cognoacendam ei diffiniendam cum potesiate 
dictos Dionisium et litis consortes suoa ex advcrso principales 
citandi, ipsisque et dictis dominis capitularibus et capitulo zagra- 
bicnsi inhibendi, ceteraque faciendi, evcrcendi ei exequendi, que 
in prcmissis et circa ea necesaaria fuerini, seu quomodolibci op- 
portuna, summaric eciam terminis non observaiis commiitere ei 
mandare dignemini de gracia speciali, constitucionibus ci ordinaci- 
onibus apostolicis, cclerisque in conlrarium facientibus non obslan- 
libus quibuscunquc. Quequidem commissio sive aupplicacio binas 
in suo fine continebai signaturas, primam acilicet talem: De mandato 



&w. 731. —^ An. iST6. 



163 



reverendissirai doraini legati. Audiat rcverendus pater dominus 
Andreas prepositus cliasmensis, citet, inhibeai, procedat, ut petitur, 
eciam terniinis non servatis et justiciam raciat. Secundam vero 
talem: Placet revcrendissimo domino legaio. Andreas chasrocnais. 
Cuiusquidcm commissionis vigore coram nobis ad nonnullorum 
terminorum observacionem proccsso, aubsequenter vero nobis pro 
parte honorabilium dominorum Dionisii decani et litis consortum 
suorum principalium cxpositum fuit cum quercla: quod nonnulli 
domioi prelati, judices, oflrciales, commissarii, delegati, subdelegali, 
execuiores, subexecuiores ordinarii, extraordinarii, coUegia, capitula, 
conventus, clerici, notarii et tabelliones publici, alieque persone 
ccclesiastice el seculares civitatis el dyocesis prcdictarum ac alibi 
coDstituii penes se haberent, detinerent ac habenles scirent el de- 
tinent in eorum cistis, schriniis, archis, custodiis, ihecis, notis manu- 
alibus et prothocollis seu registrls nonnulla acta actitata, litcras, 
scripturas, privilegia, statuta, registra, instrumenla ac alia jura et 
munimenia causam et causashuiusmodi concernentes et concernencia, 
acpro recognicione cause et causarum huiusmodi necessariaset neces- 
saria ac sine quibus de huiusmodi causc meritis ad plenum liquere non 
posset; quapropter literas compulsorias generales extra curiam lega- 
cionis et ad partes sibi in forma solila ei consveta decerni et con- 
cedi per nos instanler pecierunl et posiularunl. Nos tunc Andreaa 
judex et commissarius prefaius atiendens requisicionem huiusmodi 
fore iustam ct racioni consonam, quodque justa peienti non est 
denegandus assensus, bonique judicis sit cuncta rimari, ne occasione 
occultacionis jurium parcium hinc inde vel alicui earundem jus 
valeat deperirc, idcirco auctoriiaie apostolica nobis commissa et qua 
fungimur in hac pane vos omnes et singulos supradiclos, quibus 
preaenies nostre lilere diriguntur et vestrum quemlibei tenore pre- 
sencium primo, secundo, tercio cl peremptorie communiler vel 
divisim requirimus et monemus, vobisque nichilominus et vestrum 
cuilibel in virtute sancte obediencie et sub infrascriptis seDtenctarum 
penis districte prccipienics maadamus, quatenus infra sex dierum 
spacium post presentacionem seu notificacionem presencium vobis 
seu alteri vestrum factas, ei postquam pro parie dictorum domi- 
norum decani et litis consortum principaiium vigore presencium 
super hoc fueriiis rcquisiti seu alter vesirum fuerit requisiius, im- 
mediate sequentibus, quorum sex dierum, duos pro primo, duos 
pro secundo et reliquos duos dies vobls universis ct slngulis supra- 
dictis pro tercio el peremplorio tcrmino ac monicione canonica 
assignamus, ila tamcn,t{uod in hlis exequendis 



s vestrum allerum 



t64 



Dx. rjT. — An. tyr6. 



non expectet, aec unus pro alio seu per alium se excuset, prefatos ' 
domjnos prelatos, judices, officiales, collegia, capitula, conventus, 

notarios et tabelliones publicos, aliasque personas quascunque eccle- 
siasticas ec seculares atque loco per exhJbilorem presencium vobis 
nominando, nominandos et nominanda, personaliter accedatis, eos- 
que et eas auctoritate apostolica requiratis et moneatis simililer 
pricno, secundo, tercio et peremptorie quos et quas nos eciam tenore 
preaencium monemus et rcquirimus, eisque et eorura cuilibet in 
viriute sancte obediencie et sub eisdem infrascriptis penis districte 
precipientes mandamus, quatenus intra duodecim dierum spacium 
post prcsentacionem seu notiticacionem presencium ac requisicionem 
vestras huiusmodi eis lactas immediale sequentes, quorum duodecim 
dierum, qualuor pro primo, quaiuor pro secundo ei reliquos quatuor 
dies eis et eorum cuilibet pro lercio ei peremptorio termino ac 
monicione canonica assignamus et vos assignetis eisdem, omnia el 
singula acta, actitaia, literas, scripluras, instrumenta, juraque el 
munimenta quecunque predicla, causam ei causas huiusmodi tangen- 
tes et tangencia penes eos existentes ei exsistencia originarie et in 
eorum formis originalibus, aul eorum notis seu manualibus sive 
prothocollis huiusmodi in publicam formam redactas et redacta aui 
alias sub sigillis auienticis sigillatas et sigillaia ac sub talibus modo 
et forma, quod cisdem in dicta curia ei alibi in judicio vel exlra 
merito valeai et debeat plcnaria hdes adhiberi, nil addendo, minu- 
endo vel immuiando quod facli substanciam immutec aut variet 
intcllecium, prefatis doii;inis Dionisio et eiuslitis consortibus princi- 
palibus aut eorum legiitimo procuratori seu presencium exhibilori 
nobis vel alleri forsan loco nosiri in causa huiusmodi inierim sur- 
rogando auditori ad eandem curiam legacionis deferendam et de- 
lerenda sine difRcuItate et contradiccione quibuscumque coram 
nobis tradant libere et asaignenl ac exirahi, transumnii et exem- 
plari, eorumque sigilla, signa ei manus notariorum recognosci faci- 
ent et procurent, satisfacto tamen primitus illi vcl illis, cui vel quibus 
satisfactio tueril impendenda de corum laboribus el aalario compe- 
lcnti. Si vero huiusmodi jura et munimenta per quoscunque dett- 
neantur abscondita el non tradantur, ac haberi sciantur et non 
revelentur, detentores ipsos ad tradendura el scienies ad revelandum 
huiusmodi jurs et munimenta auctoriiare nostra iramo vcrius apo- 
stolica prefala pcr censuram ecelesiasticam appellacione posipoaita 
compellatis. Quod si forle premissa omnis ei singula prout ad vo» 
et eos ac vesirura ei eorum quemlibei communiler vel dcvisim 
pertinaciter non adimpleveriiis, adimpleverint sive atlimplcverii ac 



Doe, Ijl. — An, 1^16. 



165 



maadalis el monicionibus nosiris immo verius apostolicis non paru- 
eritis aeu paruerit cum efFectu, aut aliquid in conirarirum feceritis, 
fccerint seu fecerit quoquomodo publice vel occulte, nos in vos et 
eos ac vestrum cl eorum quemlibci necnon coniradiciores quoslibel 
el rebelles exnunc prout extunc ei e converso singulariter in singulos 
diciis caaonicis monicionibus premissis, excommunicacionis, in capi- 
lula vero, collegia, conventus, quecunque in hiis delinquentes 
suBpensionem a divinis et in ipsorum delinquencium ecclcsias, mo- 
nasteria et capellas inierdicli ecclesiastici sentencias ferimus in hiis 
scriptis et eciam promulgamus; demum vero requisicionum el mo- 
nicionum vestrarum huiusmodi alque formam et quanta fides dictis 
actis, juribus et munimentis fuerit adhibenda et quitquid in premis- 
sis feccritis nobis exinde rescribaiis. Absolucionem vero omnium et 
singulorum, qui prefatam nostram excommunicacionis senlcnciam in- 
currerint sive incurrerit quoquomodo nobis vel superiori nostro 
lantumodo reservamus. In quorum omnium ei singulorum fidcm ei 
tcstimonium premissorum presentes literas fieri ei per nolarium 
infrascriptum subscribi, sigilliquc nosiri jussimus sub imprcssione 
communiri. Datum et actum Slrigonii sub atino domini millesimo 
quingcntesimo sexto decimo, indictione quana, die vero Veneris, 
quinta mensis septembris. Ponlificatus sanclissimi in Chrislo patris 
ci domini nosiri, domini Leonis, divina providencia papc decimi, 
anno quario. Prescniibus ibidem discrelis Michaelc Bathor ei Mi- 
chaele Therek, curie legacionis causarum procuratoribus, testibus 
ad prcmissa vocatis aique rogatis. Otaus Johannis Bangffy, notarius 
in premissis. — Post quarumquidcm literarum compulsoriarum genc- 
ralium sic, ut premitiitur, habiiarum, per nos honore quo decuit 
recepcionem, fuimus pro parte eorundem plebaiiorum, pro parte 
quorum supra, dicta cum inslancia requisiti quatenus diclis decano 
et communitati omnia et singula acta, actiiata, literas, scripiuras, 
privilegia, decreia, regislra, instrumenia, juraque et munimenla 
quecunque causam et causas quam et quas cum honorabili De- 
meirio preposiio ecclesie beale virginis in area nostra capitulari 
zagrabiensi existeniis, racione cuiusdam balnei penes fiuvium Mcdwed- 
nycza vocati ex opposiio cuiusdam molendini ibidem decurrenlis 
habiti, habercnt ei agitarent laDgentes et langencia pcncs nos exis- 
tentes et existencia originaliler vel in corum forrais originalibus 
sigillaias ei sigillaia et sub talibus modo ct forma, quod eisdem 
in dicTa curia legacionls el alibi in judicio vcl exira mcriio valeal 
ci debeat plenaria fidcsadhiberi, exiradare debuissemus. Nos lunc volen- 
lcs mandalis prefati domini Andree decrelorum doctoris immo vcrius 



^ 



i66 Doc. IJ2. — An. 1516. 

apostolicis in omnibus et per omnia obtemperare, scrinia, thecas, 

manualia et prothocolla nostra et ecclesie nostre diligenter perqui- 

rentes in ipsa ecclesia nostra zagrabiensi, nonnullas scripturas et 

registra in quibusdam libris ecclesie in pergameno scriptis et profecto 

satis vetustissimis, uno videlicet capitulari alio psalterio, libris voci- 

tatis, quodque pre vetustate ipsorum vix scriptura legi debito modo 

potest, inter alias multiplices signaturas et memorialia factas de 

morte episcoporum et canonicorum ecclesie zagrabiensis predicte et 

aliarum magnificarum personarum nec non eciam de gestis notabi- 

libus in regno factis, huiusmodi signaturas reperimus, unam in ipso 

libro psalterii sub hac forma: Hic obiit dominus Paulus, archidia- 

conus kamarcensis, qui legavit prebendariis chori ecclesie zagra- 

biensis balneum muratum in possessione dominorum de capitulo 

habitum circa fluvium et unam bonam vineam circa sanctum Sy- 

monem et unum breviarum suum bonum. Anno domini millesimo 

trecentesimo sexagesimo sexto, in festo omnium sanctorum — In 

alio vero libro capitulari eciam continebatur quedam scriptura et 

signatura, que pre vetustate et iterata illigacione ipsius libri legi 

omnino non poterat, verum inter alia continebantur hec verba: 

Hic obiit archidiaconus P. kamarcensis, qui legavit balneum dominis. 

Millesimo trecentesim. . . Quibusquidem signaturis et registris per nos 

sic, ut premittitur, perquisitis et repertis, modo premisso sine dimi- 

nucione et augmento aliquali de verbo ad verbum, nil addendo 

vel minuendo transumptatis, presentibus literis nostris patentibus 

inscribi et inserifacientes prefatis decano et toti communitati duxi- 

mus concedendas, juris ipsorum uberiori pro cautela, harum no- 

strarum vigore et testimonio literarum mediante. Datum feria sexta 

proxima post festum exaltacionis sancte Crucis. Anno domini mil- 

lesimo quingentesimo sedecimo. 

Originale in charta, a tergo vestigiam sigilli. In archiv. honorab. collegii. 
Praebendariorum. 

132. 

Anno 1516. 22. septembris. Viterbii. 

Leo X. papa dignitariis capituli Casmcnsis jubct, ut finem faciant iitis, 
que inter collegium praebendariorum et praepositum b, v, Marie de balneo 

agitur. 

Leo papa decimus. Dilectis filiis lectori et cantori ac custodi 
ecclesie chasmensis, zagrabiensis diocesis, et eorum cuiiibet. Dilecti 
filii salutem et apostolicam benediccionem.' Mittimus vobis suppli- 



noetri L. cardi- 
lusque et vobis 



cacioneiTi presentibus introclusain, manu dilecTi filii 
nalis Aggen. in presenlia nostra signatam, volui 
committimus ac mandamus, ut vocatis vocandis, ad illius cxecutionem 
procedalis juitta eius continentiam et signaturam. Datum Vitherbii 
sub anulo piscatoris, die XXII septerabris. MDXVI. Poniificatus 
nosiri anno quarto. — A. Coloiius. .lo. de Basthanis. 

(Supplicacionis vero introcluse tenor laljs est:) Beatissime 
paier. Cum devoti sanctitatis Vestre oratores decanus ei prebendarii 
chori ecclesie zagrabiensis fuisscnt et esseni ex iusio et legitiimo 
titulo in pacifica ei quieta possessione a tanto tempore et per taatiim 
tempus de cuius initio sive contrario raemoria hominum non extitil 
cuiusdam balnei siti prope ecclesiam beate Marie virginis in area 
capitulari ac iuxta flumen Medwenicza vocatum, zagrabiensis dy- 
ocesis; tamcn quidam Demeirius assertua prepositus dicie ecclesic 
beate Marie, de bono jure, oratoribus non ignorantibus, nesciturquo 
spirilu ductus, nisi ui oraiores laboribus et expensis defatigaret dc 
et super dtcio balneo, rebusque aliis in aciis cause lacius expresis, 
coram canonicis et capitulo ecclesie zagrabiensis, judicihus compe- 
tentibus, prefaios oraiores de facto duxit in causam; dicti vero ca- 
nonici et capiiulum in causa huiusmodi procedentes difinilivaffl, 
absoluioriam pro oraloribus cum perpetui silencii adversarij inpo- 
sicione tulerunt sentenciam, dicium adversarium ab expensis per 
oratores in causa legitime factis absolventes, a qua quidem expcn- 
saruOT absolucione pro oraioribus facie ad sanctiiatcm Vestram, 
sanctamque sedem aposiolicam provocatum et appellatum eititit, 
cui appellacioni canonici et capitulum prefaii detullerunt cum certi 
lcrmTni prefixione ad huiusmodi appellacionem prosequendam, dictus 
vero Demetrius adversarius appellacionem per oratores interpositam, 
ui prefertur, egre ferens, preteodens sc a dicia diffinitiva senlencia 
conira eum lala, appcllasse ac revcrendissimum dominum Hungarie, 
legaiura apostolicum, commissam appellacionis causara fuisse, oratores 
coram cerio preienso judice Strigonii sive Bude commorantc infra 
cerium tempus ad comparendum citari fecil ei procuravit, et cum 
ipsis oratoribus ad locum ad quem cilaii fuerunt minime luius 
paieat accessus et locus ipse disiei a civitate Zagrabiensi per sex 
dietas ei ulira ac non sine oralorum maximo periculo et vie discri- 
mine dicti oratores in illo loco comparere possunl, ^roplerea a dicia 
preiensa citacione illius quam execucione aliisque gravaminibus in 
appellacione desuper interiecta lacius exprcssis ad eandem sancii- 
tatem Vcsiram, sanctamque sedem apostolicam, pro oratorum parle 
provocatum et appellatum extilit. Supplicant igitur sanctiiati Vesire 



iJ 



i68 Doc, ijj, — An. 1516, 



oratores humiliter, quatenus dignetur S. V. causam et causas ap- 
pellacionis et appellacionum predictanim ad eandem sanctitatem 
Vestram, sanctamque sedem apostolicam interposite et interpositarum, 
nuUitatis et nullitatum iniquitatis et injusticie dicte pretense absolu- 
cionis sive remissionis expensarum, ac decrete citacionis illiusque 
execucionis, aliorumque gravaminum in appellacionibus desuper re- 
spective interjectis, expressis atentatorum et innovatorum quorum- 
cumque post et contra appellacionis huiusmodi una cum toto ne- 
gocio principali atento Pater clementissime, quod ad eum locum 
in quo judex cause pretense appellacionis adversarii residet non 
est oratoribus tutus accessus, et eciam ad parcendum laboribus et 
expensis utriusque partis, committere et mandare alicui sive aliquibus 
probis viris in diocesi zagrabiensi commorantibus et in qua ambe 
partes morantur et domicilium habent, tam communitim quam 
divisim ac summarie, simpliciter et de plano sine strepitu et figura 
judicii audiendam, cognoscendam, decidendam, fineque debito termi- 
nandam una cum omnibus et singuiis suis incidentiis, dependen- 
tiis emergendis, annexis et connexis cum potestate dictum adversarium 
omnesque alios sua communiter vei divisim interesse putandos et 
in executionem citacionis decernendos, nominandos, citandos eisque 
ac omnibus aliis tociens quociens opus fuerit sub censuris eccle- 
siasticis ac pecuniariis penis suo arbitrio imponendis, inhibendis 
et in eventum omnino peticionis omnes et singulas censuras 
et penas predictas contra omnes et singulos contravenientes 
incidisse declarandi, aggravandi, reaggravandi, ecclesiasticum in- 
terdictum imponendi, brachii secularis auxiiium invocandi, cetera- 
que alia omnia, et singula dicendi, faciendi et exercendi, 
que merita cause et causarum huiusmodi postulant et requirunt 
premissis constitucionibus quam et ordinationibus apostolicis, stilo 
palacii, ceterisque in contrarium facientibus non obstantibus quibus- 
cumque, statum et merita cause et causarum huiusmodi et omnium 
aliorum de necessitate exprimentis tenorem et conpetencias prO 
sufficienti expressis habentibus. 

E transumpto in cbarta simplici, ut infra. In arcb. colleg. Praebendariorum. 



Doc. 



/??■ ■ 



- An. tsi6. 



169 



133. 

Anno 1516. 17. octobrit. Zagrabiae. 
Enumtranlur eonduwnet. ^uibus pra/beiuinriorum colUgium fir^jeposito s. 
Afane bahteum f-ermittere parnhm est. 

151(1. feria sexta proxima post festum sancti Galli confessnris. 
Universi domini prebendarii chori alme ecclesie zagrabiensis in domo 
domini Michaelis Berlek generaliier congregati inter alia ipsonim 
ncgocia tractanda tinaliier concluserunt cum domino Demelrio pre- 
posito ecclesie beate virginis de Zagrabia ex parte balnei pacem 
inire sub condicionibus infrascriptis: 

Primus articulus. Quod tenorera sentencie diffinitive per dominos 
capiiulares drctate nullatenus modum eius velimus excedere, nisi pro 
rato, gralo et futuro velimus habere, nec addicionem nec diminucio- 
nem aliquam faciemus, 

Secudus articulus. Quod primas expensas non opiamus haberc, 
ijuaseciam reverende dominaciones Vestre adiudicaverunt esse parcen- 
das, sed posteriores expensas, quas fecimus, exolvat, 

Tercius articulus. Quod se et successores suos obligei et quod 
amodo et de celcro lites non audeanl movere contra dominos pre- 
bendarios in facto balnei sub birsagio trccentorum triginta crium 
florenorum. 

Item in facto balnei inter alia dtvina servicia in alma ecclesia 
zagrabiensi per prebendarios eiusdem ecclesle, vldelicct per personaa 
viginti i^ualuor, in omnt dominico die novilunali canuntur : Placebo 
et vigilie raortuorum cum tribus antiphonis, psalmis, leccionibus et 
laudibus et omni feria secunda immediaie sequenii missa >Requiem< 
pro quodam magistro Paulo, archidiacono kamarcensi ei suis fra- 
tribus, qui legaveruni balneum prediciis dominis prebendariis za- 
grabiensibus. 

Iiem qualibet feria secunda «Requicm* cum collecta «Inclina* 
pro quodam nobile, qui ultra Zawam in possessione Mlaka lega- 
vcrat villam predictis dominis prebendariis zagrabiensibus, pro cuius 
precio caldar ad balneum ipsorum emptum est. 

Item qualibet feria tercia imissa pro peccatis< pro quodam 
castellano de Zthennycznyak, qui quondam ad reformacioDem balnei 
ipsonim legavcrat florenos ccnlum. 

llem quaJibet die in missis beale vlrgints collecta pro sacer- 
dote defuncto videlicet Matbeo condam cantore ecclesie zagrabiensis, 
qui similiter ipsis dominis prebendariis zagrabiensibus ad tecturam 
balnei legaveral florenos cenlum, ut constat modernis dominis 
Barlholomeo cantori et Johannl archrdiacono kamarcensi. 



A 



Ilem sabbatinis diebus, statim post miasam beate virginis in 
ara eiusdem, missa de beata virgine cum coilecta pro sacerdote de- 
functo videlicet condam Georgio archidiacoiio de Bexyn, qui similiter 
legavit ad murationem balnei ipsis dominis prebendariis flor. centum, 
vestitum unum de kamuka alba et calicem unum. 

Item hoi; quoque cousidcrato, quod balneum non polest legi 
cum LX. tiorenis, et ad idem balneum quolibet anno exponuntur 
adminus floreni XVI. ad reformacionem ipsius. 

Originnle iii cbirta, Jn archiv. honorab. collegii. Praebendartorani. 



134. 

Anno 1516. 18. oclobris. ZagrabluE. 

Colltgium praibeniinridrum pmeposito s. Manae de bnlneo permillen.la 
vlHmam fert senlenliam. 
Anno domini MCCCCCXVI. feria sexta in festo s. Lucc ewan- 
gelisre, xviij. die mensis oclobris. Universi et singuli domini pre- 
bendarii chori alme ecclesie zagrabiensis in domo domini Michaelis 
Berlek generaliter congregati, inter cetera ipsorum negocia tracianda, 
finaliter determinaverunl ei concluaeruni pro pace iirmanda et con- 
cordia inienda inire pacem cum domino Demeirio preposiio ac 
plebano ecclesie beate virginis de area capitulari zagrabiensi in facto 
balnei ipsis dominis prebendariis testamenialiter legato per condam 
felicis recordacronis magisirum Paulum archidiaconum kamarccnsem. 
Item si possessionem lolalem ipsius balnei habere voluerit, attcndendo 
et perpendendo perpetuitatem, ponat ad communilatem prebendariorum 
II millia flor. et reassumpmat cultum divinum pro balnei possessione 
recitare et perficere solitum. Item, si velii assumpmere servicia pro 
ipso balneo solita, dicatur ci, si posset terciusmet, quod imposibile 
est perlicere; nuuquam lestatores pro reformacione balnei legassent 
per flor. ceotum, uisi intuitu pluraliiatis XXIIII. personarum. Que 
servicia liquent et patent ex tenore lilterarum hic ad presens dela- 
tarum per ipsos prebendarios. Ilem prescripcio alegeiur, quia a 
centum et quinquaginta annis prebendarii semper fuerunt in paci- 
lica possessione, cuius inicii memoria hominum non teiiet. Item si 
alegaret, quod ex lestamentali legacione prebendani possidere non 
valereni, quia abbas et conventus vendere non poiuit, manifesie 
sooant litere ipsius abbatis et conventus, quia spontanea voluntaie, 
non coacti, cum consensu patronorum videlicer capituli, ut mani- 
festissime constat ex privilegiis capituli super tali vendicionc ema- 



Doc. IJ5. — An. 1516. 



171 



natis et notamine diversarum signaturerum in libris vetustissimis 
ecclesie s. regis repertarutn et inventarum. Item, violenciam si inter- 
posuerit, in priori actu de ea nihil egit, si quid aitemptare presutn- 
mit et vult, de novo requirat, coram dominio respondebimus. Item, 
pensa et denarius quid sii, et si mulare velit in ungaricalem mo- 
netam, hoc esi solidum; in prima insiancia ad istos duos actus nihil 
ad propositum produxil ; si coartare inceperil coram paironis et 
dominis nosiris graciosissimis respondebimus. Item expensas, que 
domi ante sentencie prolacionem facte sunt sibi, intuitu dominorum 
nostrorum graciosorum relaKamus, ut tollerandas protullerunt. Item 
quia aaentencia capituli appellavit ad curiam legacionis et ibi nullum 
produxit acium, fecii innanes tieri expensas, coariavit cmerc equos, 
sellas, fenum, pabulum in nutriendo; cotidianas expensas solvat per 
eum nobis tllatas, quas exposuimus ad curiam legaclonis eundo et 
redeundo. Item pro censu annuo ille articulus seu clausula rumi- 
nelur, pensetur el ailendatur ubi cavetur, si prebendarii ad XV. 
diem sibi censum non solverent amiitant possessionem, ideo enumera- 
las pensas in privilegiis conientas nequaquam Vestre reverende domi- 
naciones pro nosira oppressione ipsi augmentare vetini, nisi sub eadem 
priori solucionc solvendas relinquatis, Item landem pensentur refor- 
maciones annue ipsius balnei, ubi nunquam deest reformacio, nunc 
in muro, nunc in puvimento, in feneslris, in caldari, in lectura, si 
unum reformaiur, reliquum in ruinam cadii. Iiem reliqua se se- 
quencia stant in industria piorum et graciosorum patronorum nostro- 
rum proiectorum et luiorum archidiaconorum ecclcsie zagrabiensis. 
la charta sitnplici. iti arch. Praebendar. zagrab. 



135. 

AnDn 1S16. 5. decembriE. CMmae, 
Canonki dignilarii capituli Casmensis fiarochis quibusdam nuntiant, ut 
mandato aceepto praepositum s. Marie de balneo litigioso tn Jus (ittnt. 

Michael canior et Malheus custos, locumtenentea, canonici col- 
legiaie ecclesic s. spiritus chasmensis, zagrabiensis diocesis, ac per 
sanclissmum in Cbrisio patrem et dominum, dominum noslrum 
Leonem, divina providencia papam dccimum, in causa et causisf 
appellationis seu appellationum ac partium infrascriplarum, cum illa 
clasula; >Et eorum cuilibct* judices specialiier deputaii. Univ ersis el 
singulis venerabilibus et religiosis, honorabilibus et discretis dominis 
abbalibus, prioribus, prcpositis, lectoribus, canioribus, custodibus, archi- 



172 Doc, IJS- — -^»* ^5^^' 



diaconis, canonicis tam cathedralium tam collegiatarum ecclesiarum 
rectoribus, eorumque vices gerentibus, capellanis, capeilarumque 
rectoribus et altarium, ceterisque presbiteris curatis et non curatis, 
notariis et tabellionibus pubiicis et quibuscunque in et sub dioce- 
sibus strigoniensi, colocensi, bachiensi, quinqueecclesiensi, zagra- 
biensi, wesprimiensi, yawriensi, vaciensi, nitriensi, aliisque intra 
ambitum regni Hungarie et alias ubivis constitutis ct existentibus 
et singulariter vobis dominis: N. sancti Marci montis Grecensis, N. 
g. Joannis de Nova villa, N. s. Antonii de vico Latinorum, N. s. 
Martini de vico sutorum, zagrabiensis ; N b. virginis, N. s. Nicolai, 
N. s. Laurencii et N. s. Petri, strigoniensis, aliisque omnibus et 
singuiis ecclesiarum parochialium plebanis in et sub predictis dioce- 
sibus et alias ubilibet existentibus, ad quem et ad quos presentes 
nostre littere pervenerint et qui cum presentibus fueritis requisiti, 
seu alter vestrum fuerit requisitus tam conjuctim quam divisim, 
salutem in domino sempiternam et nostris immo verius apostolicis 
firmiter obedire mandatis. Diiigenterque habere in commissis 
litteras siquidem prefati sanctissimi domini nostri pape sub sigillo pis- 
catoris, more romane curie confectas, sanaset integras ac omni prorsus 
suspicionis vicio carentes cum charta suppiicacionispapireainterciusa 
coram notario, testibusque infrascriptis per dominum Leonardum de 
Obed sancta cruce, prebendarium chori ecclesie zagrabiensis in sua et 
tocius communitatis prebendariorum chori eiusdem nobis presentatas 
summa cum reverencia et obediencia noveritis nos recepisse huius- 
modi et sub tali tenore: (vid. Doc. 132. de ann. 15 16. 22. sep- 
tembris.) Post quarumquidem litterarum apostolicarum presenta- 
tacionem et recepcionem nobis et per nos, ut premittitur factas, 
fuimus per prefatum dominum Leonardum in sua ac quorum supra 
personis debita cum instancia requisiti, ut ad execucionem prescrip- 
tarum litterarum apostolicarum iuxtra traditam seu directam nobis 
formam procedere, litterasque citatorias cum inquisicione contra 

• 

prefatum Demetrium prepositum dicte ecclesie b. virginis in forma 
solita et consveta dare, decernereque dignaremur. Nos autem atten- 
dentes huiusmodi requisicionem fore justam et racioni consonam, 
prefatam citationem cum inhibicione prout a nobis petebatur, dandam 
duximus, damusque et decernimus per presentes. Vestris igitur et 
vestrum cuilibet devocioni in virtute sancte obediencie et sub pena 
excommunicacionis, quam in vos et vestrum quemlibet huiusmodi 
mandatum nostrum immo pocius apostolicum recusantibus, trium 
dierum canonica monicione premissa a die exhibicionis presencium 
vobis de ipsis immediate sequentibus computando, ferimus in hiis 



Doc. 7jy. — ^, iSTiS. 



'73 



scriptis, precipieaies comminimus et mandamus qustenus statim vists 
presentibus ac dum ei quando cum preseniibus fueritis requisiti ac 
alter vesCrum tuerii requisitus, slatuentes, quod in hiis exequendis 
unum alterum non expectei, nee unus se pro alio excuset, ad pre- 
falum Demetrium preposiium accedatis, ipsumque sl elus presen- 
ciam comode habere poteriiis, alloquln sic et laliter quod huius- 
modi vesira Immo verius nosira ciiacio ad ipsius possli devenire 
noiiciam indubltatain, auctoricate apostolica nobis In hac parte 
concessa, nostram perempiorle citetls In presenciam, quem ct nos 
serle presencium sic cilamus, ut ipse quintadecima dle diei execu- 
cionis vesire si juridica fucrlt, alioquin allera dle juridica immediate 
sequenlc, qua nos ad jura redenda ei causas audiendas pro tribu- 
nali sedere contigerit Chasme coram nobis legiitlme compareat pcr 
se vel per procuraiorem legittimum ad causam et causas huiusmodi 
sufficienier instructum ad videndum et audiendum in causa ei causis 
premissis. Nos judices declararii competenies vel dlcenCes el oppo- 
nenles, si quid verbo vef in seriptis dicere vcl opponere voluerlt 
contra preinsertas litteras aposiolicas aut personas noatras, alias 
quam prefalis dominis prebendariis zagrablensibus vel ipsorum legit- 
cimo procuratort de el super prcmissls in jure responsurus, ac in 
causa et causis huiusmodi ad omnes ei singulos actus {udiciarios 
gradatim et successive usque ad sentenciam diffinilivam incluslve, 
debitis tamen el consveils lerminis et dilacionibus iniervenleniibus, 
proccssuri el procedi vlsuri, diciuri, aciuri, audituri ei recepturi, 
quod [ustum fuerii et ordo dictaverll juris, ccrtificanies dictum do- 
mlnum preposituro sic citatum, quod sive ipse in dicto citacionls 
lermino coram nobls In judlcio compareai sive non, nos ulterius 
non allbi in panibus, sed per edlctum publicum in foribus dicte 
ecclesle chasmensis more solilo publlce cilaio, ad parlis coram no- 
bis comparentis instanciam in causa et causls huiusmodi servatis de 
jurc scrvandls ad ulicriora procedemus, allerius parlis conCumacia 
vel absencia in aliquo non obstanic; et inauper aitcndentes, quod 
in causa eC causis huiusmodl coram nobis indecists, pendentibus, 
nthil sit per quempiam innovandum seu attemptandum, vobis 
omnibus et singulis et vesirum cuillbel aposcolica auctoriiate supra- 
dicia lenore presencium committimus et mandamus, quatenus rcve- 
rendissimo domino canJinali sCrigoniensi etc. ec revercndo domino 
Andree decreiorum doctorl, preposlioque chasmensi cic. ct signantcr 
prefato Demeirio prcposiio cx adverso pro prlncipall, omnibusque 
allis qulbuscumque nominibus ccnseantur, aucioritate aposiolica sub 
dicta excommunicacionlB ac quaiiuor millibus ducatorum penis in- 



riJ 



i74 



DiK. Tj6. — ^. isr^. 



hibeatis, quibus et nos serie presencium sic inhibemus semper ca- 
nonica monicione premissa, ne ipsi aut alicr eorum pcr se vel per 
alium seu alioa publice vel occulte, direcle vel indirecle seu quovis 
adinvento colore in causa ei causis liuiusmodi quitquid attemptare 
scu innovare presumpmat aut presumpmant, quod si secus factum 
fuerit, id totum revocare ei in prislinum reducere curabimus iusti- 
cia medianlc. Diem vcro citacionis et quiiquid in premissis teceritis 
Dobis conscienciose rcscribatis. Presenles in specie remitlendo. Datum 
Chasme feria sexta proxima post festum beati Andrec apostoli. 
Atmo domini millesimo quingenlesimo decimo sexto. Preseniibus 
ibidem honorabilibus dominis Siephano de Ywanich prebendario 
cbaamensi, Marlino prebendario dc Monozlo, aliero Manino scho- 
lastico de eadem, Valenie liiieralo de eadem et aliis quampluribus 
fide dignis tcstibus inibi personaliier adberentibus. — Andreas Selye 
de Werecze, notarius. 

Auscultata et collacionata -per me Ste- 
phanum Mathie de Lepsyncz sacra auc- 
loritale aposiolica nolarium publicum, 
clericum zagrabiensis dyocesis ei con- 
cordfll cum suo originali de verbo ad 
vcrbum, super quo facio fidem. 
TriDsumptum in chnrli. In. arcb. colleg. Praebeodar. lasrab. 



Aaan IS17. 2 januirii. Zagrahiae. 
Conm eemmunilate dvitaUs Jgkannes frtnipar eiusqut uxor Blasio Sporar 
vineam suam IJ flor. auri vmdunt. 
Noa Emericus Mykwlych, filius Demeirii, Judex, Michael, 
Peirus, Benedictus, Malhias, Georgius, Stephanus, Blasius cl Melhias 
jurati, consiliarii et univcrsi cives civitatis Monlisgrecensis. Memorie 
commendamus tenore presencium signihcanles, quibus expedit uni- 
versis. Quod providus vir Johannes frenipar ei domina Katherina 
consors legittima eiusdcm, concivesque nostri nostram personaliter 
venienies in presenciara fassi suni in hunc modum : ut ipsi quam- 
dam vineam ipsorum in lerritorio nostro seu civitatis prefate inter 
vineam are seu capelle bcatorum Fabiani et Sebasliani mariirum a 
partc septemtrionali et inter aliam vincam providi viri Georgii 
carnificis Mandlecz nuncupati a parte meridionali, a parie vero 
via communis et infra usque decursum aquc pluvialis se 



exteadentem versus partem occidentalem babitam et exislentem, 
'psos scilicet Johannem treniparem et dominam Katherinam a con. 
dara domina Elena, relicla vero condam Emerici Hungari msire 
vero carnali ipsius domine ICaiherine jure successorio hereditarioque 
et lestamentaria legacione concernenlera, simul cum omnibus eiusdem 
vinee necnon virgulti eidem subiaccniis utilitatibus, juribus, usibus, 
integritatibus, fructuosilatibus et pertinenciis universis provido ei ho- 
ncsto viro Blasio Sporar dicto, nec non domine Margarethe consorti 
eiusdem ac per eos ipsorum heredibus pro florenis iredecim auri 
ei per eundem Biasium prefatis Johanni frenipari et domine Ka- 
therine, prout ipsimet coram nobis retulerunt jam ipsis plenaric 
dalis ei persoluiis, vendidissent et contulisseni, immo de consensu 
vicinorum predictorum, vendideruni et contulerunt coram nobis iure 
perpeluoet irrevocabiliter tenendam,possidendampariter et habendam 
ac iuxta condicionem civiiaiis prenotale ab aniiquo privilegialiter 
approbatam quomodocumque voluerit dtsponendam. In cuius rei me- 
moriam, testimonium, firmitalemque perpetuam presenlibus sigillum 
nostrum commune duximus impendendum. Datum feria sexta pro- 
xima ante festum Epiphaniarum domini. Anno domini millesimo 
quingentesimo decimo septimo. 

Originale in membraaa. A lergo veatiginrn impressi sigillj. !n arcbiv. incl. 
Accad. scient, Slavor. merid. 



137. 

Aano 1SI7. 20. jaaaarii. Zagrabjae. 

Ptlrus BerislavU in jiuikio banali Georgium, marchienem Brandemhur- 
gensem, ereptiene possesianum dvitatis DediiH ele. noxium judical. 
Nos Pelrus Beryzlo episcopus ccclesie wesprimiensis, necnon 
regnorum Datmacic, Croacie et Sclauonie banus ac capeianeus 
segniensis, Damus pro cnemoria, quod Gregorius de Mykola, pro 
circumspectis judice, juraiis, ceterisque civibus civitatis montis Gre- 
censis de iuxta Zagrabiam, cum procuratoriis litteris eorundem 
conlra illusirem et magnificum dominum Georgium marcfaionem 
Brandemburgensem, in quem, per adepcionem posscssionuni Dedych, 
Chernomercz, Bvthek el Novak vocatarum, ac vadi Kvralrew vocati, 
in fluwio Zawe habiti, presens causa csi condescensa ab octavis 
fesii Epiphaniarum domini, proxime preleriti, Zagrabiae celebralis, 
sex diebus continuis legiitime stelil in termino coram nobis; qui 
iuxta continencias litierurum serenissiml principis condam domini 



iiii 



176 Doc. 137. — An. 1518. 

Mathie, dei gracia regis Huagarie, Bohemie etc. prorogatoriarum 
et capituli ecclesie albensis introductoriarum et statutoriarum super 
facto contradiccionis, statucionis dictarum possessionum Dedych, 
Chemomercz, Bythek et Nowak vocatarum, omnino in territorio 
dicte civitatis existencium^ ac cuiusdam vadi Kyralrew vocati, in 
fluvio Zawe habiti, ac juris regii in eiusdem habiti, prefatos judi- 
cem, juratos, ceterosque cives dicte civitatis montis Grecensis, iuris 
regii et alio quovis juris titulo concernente, contentis, legittime 
evocatus nostram in presenciam non venit neque misit, unde ipsum 
in judicio commisinms fore convictum, si se racionabiliter non 
poterit excusare. Presentes autem sigillis egregiorum Balthasar de 
Bathyan et alterius Balthasar de Alap, vicebanorum et comitum 
nostrorum zagrabiensium, fecimus consignari. Datum Zagrabie septimo 
die termini prenotati. Anno domini millesimo quingentesimo de- 
cimo septimo. 

(A tergo.) Pro circumspectis judice, juratis, ceterisque civibus 
civitatis montis Grecensis de iuxta Zagrabiam, contra illustrem et 
magnificum dominum Georgium marchionem Brandemburgensem in 
quem per adepcionem possessionum Dedych, Chernomercz, Bythek 
et Novak vocatarum ac vadi Kyralrew vocati in fluvio Zawe ha- 
biti, presens causa est condescensa judicialis. 

Originale in charta. Tergo impressa duo sigilla. E collect. d. E. LaSovsky. 



138. 

Anno 1517. 31. janaarii. Zagrabiae. 

Communitas civitatis silvam quandam Gregorio Preksavec 4. flor, auri 

vendit, 

Nos communitas civium civitatis montis Grechensis. Memorie 
commendamus tenore presencium significantes quibus expedit uni- 
versis, quod nos quandam silvam nostram communem Goranschyc^a 
vocatam in Prekrysye habitam, in territorio nostro seu civitatis pre- 
fate inter vias communes undique circumvolutam tam ab orientali et 
meridionali, septemtrionalique nec non occidentali partibus habitam 
et existentem, simul cum omnibus eiusdem silve utilitatibus, juribus, 
usibus, fructuositatibus et pertinenciis universis provido viro Georgio 
Prekzawecz nuncupato, incole et inhabitatori territorii civitatis nostre 
ac per eum suis heredibus, heredumque suorum posteritatibus uni- 
versis pro florenis quatuor auri, et per eundem Georgium Prek- 
zavvccz dictum, nobis seu communitati nostre plene datis et perso- 



i>« rjj. — ■An. tsti- 



'77 



lutii, liberamquc absque omni censu nostro communi, dc qua prius 
praveniebanc singulis annis sese sequcniibus aii communiiaiem 
nostram solidi tredecim et unus wiennensis, dedimus, vendidimus et 
inscripsimus iure perpetuo ei irrevocabililer tenendam, possidendam 
pariicr el habendam ac jum condiciunem civitatis prcnotate ab 
antiquo privilegialitcr approbatam quomodocumque voluerit dispo- 
nendam, In cuius rei memoriam, testimonium tirmitatemque per- 
petuam prcsentibus sigillum nosirum commune duximus appenden- 
dum, Daium sabalo proximo anle festum purificacionis beate Maric 
virginis. Anuo domini millesimo quingentesimo decimo seplimo. 
Originale Im membritna. Slgillam avalsnni. In arch. reg-aieol. Zagrab. 



Aano ISI7. 14. martfl. Budae. 

Thomas, carti, et archiepiscopus Strigoniemis, Uctori capituli sagrabiensis 

praecipit, ut ad finem perdacat eausam, quam ftraebendarii cum praepo- 

sito s. Miiriae agunt. 

Venerabilis nobis sincere dilccte. Audivimus, quod inter do- 
minum Dcmetrium prepositum el prebcndarios aliquod dissidium 
sil exortum pretextu cuiusdam balnei ct propierea vellent liies 
movere, prout nunc ex curia nostra pro partc eiusdem domini pre- 
posili conira eosdem prebendarios liiere citatorie petebaniur, nos 
tamen nondum easdem concessimus, sed duximus pocius quieii 
parcium consutendum, ut negocium hoc istic Zagrabie et non hic 
revideretur et determinarctur inier easdem parles, nein lanta disian- 
cia inicrmissis domi divinis ofticiis, labores et expensas superfluas 
facere cogerenlur. Proinde volumus ei commiltimus Vobis, quod 
adjunciis vobis domino Gregorio archidiacono, locumleneote vJca- 
riatus, magistro Georgio de Razinya canunico zagrabiensi et adhuc 
uno alio quodam, paries prediclas vesiri in presenciam convocetis 
et aiidilis eorum proposicionibus et responsis omne dissidium et 
omncm catcnus discordiam proui iustius ei secundum deum visum 
fuerit expedire, sedare et complanare et partes concordarc, et quJt- 
quid inler eas ordinaveritis eciam auctorilate nostra aposlolica ob- 
servari facere debeaiis ct teneamini. 1~a Buda sabbaio die pro- 
xima anle dominicam Oculi. Anno domini millesimo quingenicsimo 
decimo septimu. 



A 



178 Doc. 140, 141. — An. 15 ly. 



Venerabili domino Petro de Grangya^ lectori et canonico ec- 
clesie zagrabiensis, uti fratri nobis dilecto. Thomas tituli s. Martini 
in Montibus cardinalis, Strigoniensis, legatus etc. 

Originale in charta. lo arch. hon. colleg. Praebendariorum zagrab. 

140. 

Anno 1517. 21. aprilis. Zagrabiae. 

Edictum capituli zagrabicnsis de fonte baptismaliy qui ad s. Mariae eccle- 
siam parochialem in area capiiuli sitam pertinet. 

De anno domini millesimo quingentesimo decimo septimo, 
feria tercia ante festum Georgii martiris. Domini capituliter acceptis 
dictis et allegacionibus certorum testium decreverunt judicialiter, 
quod prepositus beate virginis Marie de area capitulari zagrabiensi 
pro tempore constitutus, per se personaliter aut suUm cappellanum 
singulis futuris annis fontem baptismatis per totam ebdomadam 
resurrectionis Domini exportare ad processionem et postea importare 
ad sacristiam teneatur, et similiter in vigilia Penthecostes ; tandem 
completis huiusmodi diebus ad suam ecclesiam parochialem reci- 
pere et tenere pro baptizandis infantibus sit obligatus. 

Petrus lector, de voluntate capituli, 
propria (manu) subscripsit. 

Rubrum capituli eccl. zagrab. In archiv. incl. Accadem. scient. Slavornm 
meridional. II. c. 49. 

141. 

Anno 1517. 31. maii. Budae. 

Ludovicus 11,^ Hung. etc, rex, communitatem civitatis taxis^ contributio- 

nibusque rega/ibus solvendis liberat, 

Commissio propria domini regis de consilio. 
Nos Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes quibus expedit 
universis. Quod pro parte et in personis fidelium nostrorum pru- 
dentum et circumspectorum judicis et juratorum civium, ceterorum- 
que universorum incolarum et inhabitatorum civitatis nostre Montis- 
grecensis, nostre in hunc modum expositum extitit Maiestati : quod 
quamvis iidem exponentes ex antiqua libertatis ipsorum prerogativa 
per divos reges Hungarie, nostros scilicet predecessores ipsis gra- 
ciose concessa, ab omni solucione taxarum seu contribucionum re- 



Doi. 141. — An. tst-j. 



179 



galium qualiumcumque per eos id medium universitatis nobilium 
regiii nostri Sclanonie solvi debendarum exempli sint ct supporiati 
habeantur, id, quod ex lltteris eciam eorundem regum superinde 
confectis, ct per ipsos cives noslros corara nobis productis, clarius 
vidimus coniineri. Quaquidem libertate licet cives ipai hucusque 
pacifice usi fuerint et gavisi, tamcn nunc dicatores nostri in ipso 
regno nosiro Sclauonie consituti, cives ipsos ad huiusmodi indebitam 
taxarum solucioaem contra premissam eorundem civium libertaiem 
ci exempcionem cogere ec compellere vellent; quoniam autem nos 
omaino volumus civitatero ipsam nostram accives el incolas eiusdem 
in eorura libertatibus iliesos conservare, ob hoc nos quoque eosdem 
de novo cximcndos et supportandos in hac parte duxiraus talitcr, 
ut si iidem secudum premissara libcrlaiem et exempcionem eorum 
anliquam, alias quoque, ui premissum est, ad solucionera huiusmodi 
taxarum seu coniribucionura in medium eorundem regnicolarum 
nosirorum coacCi non fuerinl, neque de cetero succeasivis leraporibus 
per querapiam cogi seu compelli possini, immo eximtmus ct sup- 
portamus presencium per vigorem. Quocirca vobis Gdelibus nostris 
reverendo in Christo patri doraino Petro Beryzlo episcopo ecclesie 
wesprimienais ac regnorum nostrorura Dalmacie, Croacie et Scla- 
uonie bano raoderno, ruiurisque banis eorundem rcgnorum nostro- 
rum, necnon venerabili Paulo preposico sancti Sigismundi similiter 
moderno ac fuluris cciam thezaurariis nostris, preterea dicatoribus 
el exactoribus quarumcumque taxarum seu contribucionura nosira- 
rum ordinariarum et extraordinariarum in dicto regno nostro Sclauonie 
nunc constirucis ei in fuiurum consiituendis prcsentes nosiras vi- 
suris, harura serie firmissirae corarailtimus et raandamus, quatenus 
accepcis presentis amodo prefatos cives et inhabitaiores dictc civi- 
latis nosire Moniisgrecensis ad premissam solucionera diciarum 
laxarum seu quarumcumque aliarura coniribucionum nostrarum el 
regni istius nostri Sciauonie in raedium regnicolarom ipsorum no- 
strorum liendarum, conira premissam corum liberiatem et nostrara 
novam graciosara excrapcionem cogere ei compellere, cogique seu 
compelli facere nusquara et nequaquam presummatis, nec sitis ausi 
raodo aliquali. Presentibus perleciis, exhibenCi restitutis. Detura 
Bude die dominico proximo ante festum sancte et individue Trini- 
taiis, Anno doraini raillesinio quingenCesimo sepCimo decimo, Reg- 
norum nostrorum prediccorum etc. anno secundo. 

Origiaale in cbarta. la margiac inCeriori impressum est sigillum. In archiv. 
Hti, reg. civit. lagrab. 



i8o Doc, 142, — An, 15 ly. 



142. 

Aaao 1517. 14. janii. Badae. 

Ludovicus Il.f Hung, etc. rex omnibus nobilibus^ civitaiibus et regiis teio- 
niariis vetat, ne a mercatoribus zagrabiensibus pro merce portorium exigant, 

Commissio propria domiai regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris universis et singulis prelatis, baronibus, comitibus, castellanis, 
nobilibus, ipsorumque officialibus ; item civitatibus, oppidis et villis, 
earumque rectoribus, judicibus scilicet et villicis, necnon tributariis 
et theloneatoribus presentes nostras visuris salutem et graciam. 
Quum iusti pro iniustis et innoxii pro reorum excessibus non de- 
beant aliquatenus impediri, fidelitati igitur vestre harum serie firmis- 
sime committimus et mandamus, quatinus dum et quando ac quo- 
cienscunque fideles nostri, circumspecti judex et * jurati cives civi- 
tatis nostre Montisgrecensis, aut homines et familiares ipsorum 
pro victuum suorum necessaria acquisicione diversas partes regni 
nostri perlustraturi cum rebus et mercibus ipsorum ad vestras terras, 
tenuta, possessiones, honores, officiolatus ac vestri in medium per- 
venerint, extunc ipsos, hominesque et familiares ipsorum pretactos 
ad quorumvis instanciam in personis judicare vel vestro astare ju- 
dicatui compellere, aut res et quevis bona ipsorum mercimonialia 
arrestare seu prohiberi facere nequaquam presummatis nec sitis ausi 
modo aliquali, signanter pro debitis seu excessibus aliorum. Si qui 
enim quitquam actionis vel questionis contra annotatos cives nostros 
civitatis nostre prefate Montisgrecensis vel eorum alterum habent 
vel habuerint, hii id in presencia judicis et juratorum civium eius- 
dem civitatis nostre legittime prosequantur, ex parte quorum ipsi 
contra eos aut eorum alterum querulanti meri juris et justicie ac 
debite satisfactionis complementum exhibebunt prout dictaverit ordo 
juris. Preterea, quia prefati cives, hospites et inhabitatores dicte 
civitatis nostre antiqua eorum libertatis prerogativa per divos reges 
Hungarie, nostros scilicet predecessores ipsis graciose concessa et 
per paternam condam Maiestatem confirmata requirente, a solucione 
cuiuslibet tributi seu thelonii tam de personis propriis, quam de 
rebus et bonis ipsorum mercimonialibus quibusvis penitus et per 
omnia exempti esse perhibentur et supportati, ideo vobis universis 
et singulis tributariis, tam nostris regalibus, quam eciam aliorum 
quorumcumque ubivis in terris scilicet et super aquis constitutis 
et existentibus presencium noticiam habituris, similibus nostris re- 
giis damus in mandatis, quatenus *amodo prefatos cives et hospites 



Dot. f<f.j. — An. 1$!% 



dicle civilatis nostre Montisgrecenais, fsmiliarcsque ipsorum, pre- 
sencium scilicei ostenGores, ad solucionem huiusmodi tribuli seu 
thelonii nullo modo ariare seu compellere aut ipsos propterea in 
peraonis, rebusque et bonis ipsorum quibusvis impedire, turbare 
seu aliter quovis modo dampniticare nusquam ei nequaquam pre- 
summalis. Ubi aulem quispiam ex vobJs secus in premissis facerc 
attemptavcrii, cx tunc volumus et scrie presencium strictius com- 
miltimus tidelibus nostris comitibus vcl vicecomiiibus ct judicibus 
nobilium illorum commitatuum in quibus fortasse buiusmodi man- 
data nosira non obscrvarentur, ut ipst sciia prius premissorum mera 
veritaie, vos et quemlibet vestrum ad premissa facienda el obser- 
vanda non sine dampnis ct gravaminibus vestris arctius compellani 
ct asiringant, auclorjtate nostra regia presentibus ipsts in hac partc 
plenarie atiribula ac jure et iuslicia mediante. Secus Dullo modo 
faciuri. Preseniibus perlectis, exhibcnti resiitutis. Datum Bude die 
dominico proximo post fesrum sacratissimi corporis Christi. Anno 
eiusdcm millcsimo quingentcsimo seplimo dccimo. 



Origioale ia membraaa, in margjne interiori 
In archiv. iocl. Accad. scieat. Siavor. meriit. 



sigiliu. 



143. 

Anno 1517, U. Junii. la caslro Zrinj. 
Rege juhente Petrta BerislavU banus f>raecipit capitth za^rabienti, ut 
pro unaijuai/ne porta honorum dfra Savum sitorum J lietiarios ad terram 
dtfendendam exolvat, 

Vcnerabiles ac honorabilcs domint, fralres in Chrislo nobis 
dilecti, saSuiem. Concluserunt hic coram nobis magnilici domini 
Nicolaus dc Zryn et Franciscus Beryzlo dc Dobor comites, ui ipsi 
iuMia voluniatem regie Maiesiaiis, domini nostri graciosissimi, pro 
tutcJa et cojnmodo huius miserrime patrie in omnibus locis, ubi 
necessarium videbitur custodias sive zirasas leneant, ad quas tenen- 
das uterquc coriim de singula porta bonorum suorum singulos tres 
dcnarios contribucre cl extradarc sese obtulit, ad quod nos quoque 
quinquaginia florenos dare polllciii sumus. Quum ilaquc spcciale 
mandatum sil Maicstalis regic, ut ct IVaiemitatcs vestre de bonis 
corum citra Zauum habitis huiusmodi trcs dcnarios ad (ara prcne- 
cessariam rem exolvani, hortamur ei requirtmus easdem el nichilo- 
minus in persona rcgic Maiestatis eis commiliimus, ui iuxia limi- 
tacioitcm ipsorum dominorum comilum cum fraierniialibus vestris 



i82 Doc. 144. — An, 15 ij. 



in simul convenientibus concorditer fiendis, atque speciale mandatum, 
ut prefertur ipsius Maiestatis regie, illos tres denarios de singula 
porta bonorum suorum ad ipsas zthrasas eque ipsi domini comites 
extradare et exolvere debeant. Quod si fraternitates vestre facere 
noluerint, certe sint, quod nos iuxta mandatum sue Maiestatis eas 
damnificabimus; nolumus enim quo hec miserrima patria ex incuria 
et negligencia sic male pereat. Secus igitur quantum damnum evi- 
tare velint, non faciant, nam contribuentur eciam ex pertinenciis 
Hrazthowycza huiusmodi pecunie, nec sole fraternitates vestre erunt, 
que id faciant. Ex Zrynio die dominico inter octavas sacratissimi 
corporis Christi. Anno domini 15 17. 

Petrus episcopus ecclesie 

vesprimiensis et banus. 
(A tergo.) Venerabilibus ac honorabilibus dominis de capitulo 
ecclesie zagrabiensis, fratribus in Christo nobis dilectis. 

Originale io charta, a tergo impressam est sigillum. In archiv. ven. Cap. 
zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 95. nr. 62. 



144. 

Auno 1S17. 28. Augusti. Zagrabiae. 

Capitulum zagrab. rogat Nicolaum de Zenche, ut pracbendariis reddat 
domum, quam ab iis parvo pretio recipere voluit, 

Egregie domine amice honorande. Constat Vestre egregie do- 
minacioni quomodo alias in precium domus quondam Domkonis 
tres pecias de purpura sub estimacione nonaginta florenorum pre- 
bendariis et capellanis chori ecclesie nostre dederat, et insuper 
Michaelem Oprasnych fideiussorem pro decem florenis posuerat. Et 
quia iuxta huiusmodi dominacionis Vestre ergregie estimacionem 
purpura vendi per eos hactenus non potuit, neque speratur vendi 
posse, pro eo dicti prebendarii, capellani nostri, eandem dudum 
precio quo fieri potuisset vendere et pro residuo pecunie domum 
servare et tenere intendebant, nisi nos favore domihacionis Vestre 
egregie id faciendum annuissemus. Unde dominacionem Vestram 
egregiam presentibus rogamus diligenter, velit pecuniam domus 
juxta et secundum convencionem exinde factam ipsis prebendariis, 
capellanis nostris, restituere, purpuraque ipsa pro se recipere, ne 
iidem prebendarii capellani nostri cogantur ipsam precio vili quo 
possent vendere et domum pro residuo conservare, dominacionique 
Vestre exinde tedium aliquod et dampnum inferant, et cum hoc ean- 



dem bene et felicitcr valere optamus. Dalum in resto beaii Augus- 
tini doctoris. Anno 15 17. 

Capitulura ecclesic zagrabiensis. 
(A lergo.) Egregio domino NicoUo de Zenclie etc. domino et 
amico honorando. 



Originale in cbsilx. lo arcbiv. 1 



' colleg. Praebendar. 



Anao 1SI7. 15. teplembris. ZagrRbie. 
A capilulo zagrabiemi parochia Resnicensii itd Petrum Ripal ciim>nicum 
quittusdam condUionibus con/ertur. 

Ego magister Petrus de Hypach, canonicus huius alme ccclesic 
zagrabiensis notum facio per presenles, quod quia reverendi domini, 
capitulum ecclcsie zagrabiensis predicte, illi rcsignacioni, quam mihi 
honorabitis dominus Mariinus presbilcr de Reznyk fecii, suum 
graciosum in favorem mei prebuerunt conscnsum et assensum;pro 
eo capcllanum idoneum de littera latina in eadem plebania tenere, 
domumque et proprietaies eiusdem plehanie promovere et recupc- 
rare ac in eadem nullam suspectam personam servare prorailto. In 
casu vero quo premissas conditiones aui earum alieram non ser- 
varem, dicti domini capitulum eo facto plebaniam predictara a me 
recipere et cui maluerint conferre possint, quorum voluntati liben- 
tcr absque omni lergiversacione cedam. Dalum in octava nalivitatis 
Marie. Anno 1517. — 

Ego magister Petrus Rypach, qui supra, aubscripsi. 

Rubrnm capitntue, lo irchjv. iDcl. Acad. icieat. Sl&vor. metid. ut. supra. 



146. 

Anoo 1517. 31. octohiis. Zasnblae. 



f. Mari 



« stla, quam praposttus s. 
ecclesia cathedmli adjudicatur. 



A capitulo tagmbiemi domus in OpiUmm 
eecupare voluU, altarittae s. Emerici ii 

Capilulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus le- 
nore presencium signiticanies quibus expedil universis. (iuia hono- 
rabilis dominus Demeiriu.t preposims beate virgints da area capitulari 
zagrabiensi cuidam elemosinarie donacioni, inacripcioni, partim vero 
vendicioni et perpetuacioni ci parie domus circumspecti Pauli lil- 
teraii, ligatoris libronim ac domine Elizabet consortis ciusdem per 



184 Doc, 1^6. — An, 1^17, 



eosdem venerabili magistro Ladislao de Gerzenche, fratri et con- 

canonico nostro ac altari sancti Emerici in ecclesia sancti regis 

Stephani constructo facte, contradiccionis velamine obviasset, ob 

quamquidem contradiccionem prefatum Demetrium prepositum ad 

instanciam dicti magistri Ladislai ipso instante nostri in presenciam 

evocari fecissemus ad allegandam et reddendam racionabilem causam 

sue contradictionis. Qui tandem in termino personaliter comparens 

allegavit, quod racione vicinitatis et dominii eo, quod domus illa 

esset sub dominio prepositure beate virginis prefate, ubi ipse esset 

prepositus, magis pertineret ed aum ea racione quam ad magistrum 

Ladislaum. Tandem ex adverso idem magister Ladislaus respondit, 

quod ipsa domus cum curia et horto non solum pro pecuniaria 

solucione sed eciam in sortem elemosine et pro perpetua memoria 

fienda in celebracione missarum in ara sancti Emerici in ecclesia 

sancti regis Stephani per prefatos Paulum litteratum et dominam 

Elizabeth donata et data ac partim vendita extitit, prout hoc in 

aliis litteris nostris fassionalibus clarius continetur. Tamen idem 

magister Ladislaus desiderans pacem, volens inponere finem litis 

benevole consensit, ut domus illa per probos et idoneos viros per 

utramque partem electos estimetur, et tandem valor secundum esti- 

macionem in parata pecunia eidem deponatur, pro qua pecunia 

idem magister Ladislaus in alio loco de novo construere et edifi- 

care vel aliam emere ad prefatam aram sancti Emerici paratum se 

offerebat. Cuius responsionem tanquam legittimam et rationabilem 

admisjmus et decrevimus ad estimandam prefatam domum et cu- 

riam, partibus consencientibus. Tandem adveniente termino certi 

cives montis Grecensis et de prefata prepositura ac eciam de ca- 

pitulo carpentarii, muratores et alii probi viri de parcium voluntate 

electi, unanimi voto et concorditer retulerunt, quomodo ipsi prout 

eis visum fuerat, ubi estimacione et leviori computata, estimaverunt 

dictam domum cum curia ad centum et sexaginta florenos habun- 

dantissime prevalere; ideo nos capitulariter et judicialiter commisi- 

mus prefato Demetrio preposito coram nobis personaliter astanti ut 

quintodecimo die dictam sumpmam pecunie centum et sexaginta 

florenos in parata pecunia coram nobis prefato magisto Ladislao 

deponere, aut similem domum in loco ubi magister Ladislaus volu- 

erit ediflcare debeat, alioquin ipsum magistrum Ladislaum relin- 

quemus in paciflca possessione et futuros altaristas in perpetuum 

possidendam. Quo termino quintodecimo videlicet die adveniente, 

nedum in eodem sed nec usque in presenciarum prefatus dominus 

Demetrius prepositus ipsam sumpmam pecunie deponere aut edifi- 



Cldoneai domus edilicasse compromittere curavit, immo nec se 
conoi oobia represeniare obligare, cur ad premissa non obligarciur 
voluit, ob hoc nos eidem domino Demeirio preposiio et suis suc- 
cessoribus perpctuis futuris icmporibus super prefata domo ct curia 
ac horto iuxta priore» litteras nostras fassionales imposuimus perpe- 
luuro silencium, ipsuroque magislrum Ladislaimi ei omi^es fuiuros 
aliarislas sancii Emerici rclinquimus in pacifica possessione dicte do- 
raus cum curia ei horto dicto allari acquisitis ei emplis, In cuius 
rei mcmoriam ct testimonium firmiiaiemque perpetuam presentibus 
fiigillum noslrum auttenticum duximus appendendum. Daium sabbaio 
in vigilia omnium sanctoium. Anno domini miilesimo quingcntesimo 
decimo sepiimo. 

E coiievo traDSUDipto. In jrcli. vea, ciipil. xagrab Act. Cap. anl. Tasc. 101. 
ur. 17. 



147. 



Anno 1517. 9 . 



Organista, feria sccunda anle s. Martinum. >Scripsistis prac- 
posiio Quinqucecdesiensi ratione rcnovaiionis vestri organi pro 
50 for. cum omnibus suis dcfeclibus in vestris expensis cum novis 
vocibus nunc invcntis, cx novo vobis reformabo.* 

M»rcelovi£, Regesia, nt lupia. 



Antio 1517. 22. aovembrii. StrigonJi, 

Tlwmas, ajrd. el 'irthiepiseopus slrigonieniis , (apnutim zagrabifnse rogal, 
ut /oAitnni Goricaj canonieo, ijui in Urris exttrnis universitales litlerarum 
frequentabit, proventum cvioHicatem exsotvat. 
Vencrabiles nobis dilecti ! Quoniam nos moti bonis respectibus 
honorabili magistro Johannl Gorycza, cui nunc canonicatum ct prc- 
bendam in ista ecclesia zagrabiensi per resignacionem magistri Elie 
de Bucha, secreiarii regic Maiestalis, in favorem sui factam, vacan- 
tcm contulimus, ad aliquod universale gimnasium studii gracia 
proficisci cupienli, licenciam et inducias concessimus, ul possit li- 
bere extra eandem ecclesiam in huiusmodi gimnasio residere el 
literis vacare, nosiro tamen duranie beneplacito. Proinde rogamua 
el requirimus Vos et eciam serio committimus, quatenus inierea 
sibi de singulis proventibus et redditibus suis canonicalibus perinde 



i86 Doc, 1/f.Q, 150. — An, 1517, 



ac presens esset integraliter respondere et responderi facere velitis 
et debeatis, prout id eciam de jure facere tenemini ; attento pre- 
cipue, quod ipse quevis onera et servicia sibi occasione eorundem 
canonicatus et prebende incumbencia per alium sufficientem in ipsa 
ecclesia supportabit et impendet. Et Vos bene valere optamus. Ex 
arce nostra Strigoniensi dominico die proximo post festum sancte 
Elisabeth vidue. Anno domini 15 17. 

Thomas cardinalis strigoniensis etc. ma- 

nu propria. 
(A tergo) Venerabilibus dominis capitulo ecclesie zagrabiensis, 
nobis sincere dilectis. 

Orjginale in charta, a tergo impressum est sigillum. In archiv. ven. Capit. 
zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 87. nr. 27. 



149. 

Anno 1517. 7. decembris. Crisii. 

Crisii, feria secunda post s. Nicolaum. Capitulum excipit a 
Petro Berizlo bano etc. mandatum statutorium in totale castrum 
Medve et pertinentias apud manus Georgii marchionis Branden- 
burgensis existentes, nescitur quo juris titulo. In festo s. Stephani 
protomartiris dum ad possessionem Kraleucz ad castrum dictum 
spectantem nunc per Georgium habitam, proveniente testimonio 
Stephani Chernich, jobagio in eadem Kraleucz contradixit, per quem 
est evocatus marchio. 

Marcelovid. Regesta, ut supra. 

150. 

Anno 1517. Casmae. 

Collegiutn praebendariorum rogat canonicos ^asmenseSy arbitros a papa 
nominatos^ ut confirment judicium, quo praepositus s. Marie condemnatus 

estf ut sumptum litis de balneo actae exolvat, 

Coram vobis venerabilibus dominis Michaele cantore et Mathia 
custode, locumtenentibus, canonicisque ecclesie collegiate spiritus 
sancti chasmensis etc. in causa et causisparcium infrascriptarum a sede 
apostolica iudicibus et commissariis specialiter deputatis, ego Gallus de 
Welyke, presbiter chori ecclesie zagrabiensis in persona mea et tocius 
collegii seu communitatis dominorum prebendariorum predicte ecclesie 
7flarabiensis, ago, dico et propono contra et adversus quemdam 



zfec. yja.' — An. isty. 



Lim, aagertum prepositum ecclesie beate virginls in area ca- 
pitulari zagrabienni consiructe, aut aliam quamcunque personam 
pro eo in judicio comparentetn, quomodo idem Demetrius assertus 
prepositus prefate ecclesie beate virginis, nescitur quo spiritu ductus, 
nisi ui me et ipsum collegium prebendariorum prefatorum labo- 
ribus, faiigis et expensts defaligaret racione et pretexlu cuiusdam 
balnei sili propc dictam ecclesiam beate virginis iuxta fluvlum 
Medwednycza vocatum in Zagrabia, cum dJcti prchendarii fuerunt 
et sint ex iusto leglttimo litulo In pacifica et quieta possesslone a 
ranro tempore et per tantum tempus de cuius inicio scu contrario 
memoria homlnum non exlstit, prcfaius Demetrlus preposltus non 
ignorans bono jurc cum prcscripcione subsecuta el alias dlclos prc- 
bendarlos fulsse et esse in pacilica possessione, prlmum coram re- 
verendis patrlbus dominis vldelicet capitulo almc ecclcsie i-.agra- 
bicnsis prefaie, tamquam iudicibus ordinarils in ius traxcrit et lites 
moverit, ubi ipsi domlnl capitularcs servatls de jure servandls suam 
ipsorum diffinitivam pro partc prebendariorum cum imposiclone 
perpetui sllencli dlcto Demetrlo preposito ex pane predicti balnei 
tulerint, ab expensis in ipsa lite faclis etindem Demetrlum prcpo- 
situm absolvenies, ubi victum viciori de jure condcmpnare debc- 
bant; ibldem autem idem Demetrius preposicus nolens parerc rei 
iudicate, volens ipsos prebendarios mallciose magis ac magis vexare, 
Irlbulare el pauperrarc et defarigarc cxponendo sumptibus ct labo- 
rlbus, causam ipsam provocavit et appellavli ad reverendisslmum in 
Christo patrem et dominum, dominum Tbomam, mlseracionc divlna 
tlt. sancii Martinl In Montlbus etc, lcgatum regni Hungarle; landem 
prefatT prebendarii propler conpensacionem expensarum ad sancils- 
simum in Cbrlsio palrcm ei dominum, dominuni Leonem dlvina 
providencia papam decimum, eiusque sanciam scdem aposiollcam 
etc. appellarunt, ac eciam quia prefaius Demetrius preposilus coram 
reverendo domlno Andrea decretorum doclore, preposilo chasmcnsi 
elc. prctcnso judlce delegato, ad qucm tutus non patcbat accessus et 
locus ipse dislarei a civitatc zagrabiensi per scx diclas cl ullra, 
raclc cltaclonls causam appcllacionls et appellacionum suarum Siri- 
gonii venlilare fectssel, faciens per ipsos prebendarios exponere in 
ipsa causa ccriam aummam florenorum. Quare veoerablles domini 
judices supradicii procuraior et eo nomine quo supra petit humil- 
lime quaienuscognllo de causa premissa quantum suflicll et constare 
possit de legitlimo proeessu dicii capiiuli zagrabiensls, sentenciam 
per eundem capltulum latam pro parte prebcndariorum sepefatorum 
conira ei adversus prefalum Demeirium assertum prcposltum digne- 



iJ 



Doc. isr. — Ah. isiS. 



mini pcr Vcstram sentenciam diffinitivBm approbarc ct roborare, 
lamnuam lef^itiime latam, condempnareque eundem Demetriura pre- 
positum ad instanclam dominorum prebendariorum in expensis tn 
hac causa coram primis judicibus et landem in secunda instancia 
Slrigonii et in curia romana et alias successive factis propter inde- 
bitam molesiacionem, salvis aliis dampnis et injuriis nec non inte- 
rcsse, que pati nolulsscnt pro ducentis Horenis, que omnia petunt 
limitari, ct eundcm Demetrium prepositum condempnan, veatroca 
officium humillimc implorantes. 

Origiaale tn charta, in arcbiv. hon colleg. Pt.iebendariorttm, 



Citci AD, IS1S Zagrabiae. 
Comntunitm dvilutis Petro Berislavie bano, ile quo mala /ama frccrtbruit, 
se ei tsse adiiictam asseveral, 

Nos judex ac jurati, cetcrique cives et incole civitatis Montis- 
grcccnsis. Damus pro memoria, quibus expedit universis. Quod 
licet nos hiis supcrioribus diebus audita quadam fama, que de re- 
verendissimo in Christo patre et domino, domino Pctro episcopo 
ecclcsic wesprimiensis ac regnorum Dalmacie, Croacie et Sclauonic 
bano etc, domino nostro obaervantissimo per quospiam malevolos 
levata fuerat et suscitata, de sua reverendissima dominaciooe et 
cius crga nos favorc, benivolencia et solita defensione et tuicione 
adduhitare fuerimus coacti. Itaque voleotes ab sua reverendissima 
dominacionc supcrinde ficri cerciores, nonnullos ex nobis juratos 
civeii od cius reverendissimam dominacionem mitiendos delegimus, 
msdio quorum apertc perspeximus ei absque omni dubio intel- 
lciimua pro certo, suam reverendissimam dominacionem neque no- 
ki*, Mr4 flfc aliii quibuslibet fidelibus regie Maiesiatis, domini nosiri 
gracifMiwimi qulppiam dampni aut molestie velle inferre aut inferri 
fMiart, (|tlln pocius prout antea ita deinccps quoque pro virili sua 
Mnmp»!' valle dafenderc ct tutari, id quod eciam per suas iitteras 
§(ti4<lMiwi»* et Hsiccuratorias nobis abunde significarc dignaius esi. 
Ob liftt. n»B quuquc nolentes sue reverendissime dominaciont ali- 
ijuiiii ife iiiilijii tnale suKpicionis, siculi ocque de cis cst opinionem 
ohscquium, obedienciam et lidelitatem post eam, quam 
H)|>nmi* rcgie Muicitnli domino nostro graciosissimo dcbemus, dicto 
_r#«f«ndlo»imu domino Petro episcopo et bano et non altcri obtn- 
piiiniiiiinui, obliguntes nosmetipsos, quod si torte caso 




acciderel, (quod deus avertat,) aliquas racciones, sediciones aut 
alias inimicicias et dissidia in hoc regno orJri et ipsum dominum 
episcopum et banum a quopiam turbari et impugnari, tunc parti 
adverse non adherebimus, sed ipsi domino episcopo et bano eri- 
nius obedientes et lideles, partesque suas pro posse nostro semper 
et ubique tenere et lovere volumus ad fidem nostram chrislianam 
et honorem et humanitatem nostram, ad quosquidem nos cives 
universaliier ci quilibei singillatim ofTerimus, promitiimus et obli- 
gamus harum nostrarum vigore et testimonio litterarum mcdiante. 
Datum. ... 

E tranenQipto capituH iigi^b. 6e inno 15IS. In urchiv, Incl. Accad. icienl. 
SlavoD. tnvrid 



152. I 

Ciroa an. 1518. 
Pe/rus lierishvif banus nunltai ojimilius, praidpue cammunilati civitatis 
se adhuc esse banum atque eos tiefensurum. 

Nos Pelrus episcopus wesprimiensis et banus etc. Tenore pre- 
sencium significamus quibus expedii universis. Quod quia nuper 
nos ex congregacione seu dieta dominorum regnicolarum rcgni 
Hungarie, Bude, profesto beati Georgii martiris, proxime preierita, 
celebrata, insaluiatis et insciis nonnullis dominis prelatis et bar- 
ronibus ob cerlas satis ei racionabiles causas Buda ex predicta 
discessimus, ob hoc fuerunt nonnuli, qui huiusmodi nosirum decessum, 
ut solent et alia, in malam et sinistram partem interpretaii fuerint, 
famamque exindesinisiram levare et publicare non dubitaverint, prop- 
ler quam complures Jideles regie Maiestatis, domini nostri graciossimi, 
qui alias sue Maiestati Rdetitatem, nobis auiem tamquam bano el 
offlciali sue Maiestatis obsequium et obedienciam semper exhibu- 
erunt, exhibereque fuissent paraii, in quandam dubilacionem ci 
ambiguiiatis diftidenciam devenissent, et de nobis suspicionem 
quandam sinistram concipere fuissent coacii. Inter quos venientes 
ad nos cerii civcs in persona prudentum ac circumspectorum judicis, 
iuratorum, civiumque et universitate incotarum civitatis Montis- 
grccensis significances nobis, se regie Maiestati domini nostri gra- 
ciosissimi fore semper ut debeni fideles, nobisque tamquam bano 
semper debitum obsequium preslaturos, dummodo illis securitatem 
ex parte noslri concederemus. Nos autem considerantes huiusmodi 
ipsorum desiderium esse justum et racioni consonum, et eo magis 
quia contra lideles sue Maiestatis nullo unquam lempore quippiam 
voluerimus atientare facilimc sumus inclinati, ut ipsis, eorumque 



iQO Doc, 153. — An. 1518, 

rebus et bonis ac civitati, domibus et hominibus ac ad ipsos perti- 

nentibus huiusmodi securitatem tam ex parte nostri, quam illorum 

ubique futuram promitteremus, quin pocius pro virili nostra si et 

in quantum regie Maiestati domini nostri graciosissimi iidem fideles, 

nobisque et mandatis nostris obsequiosi sunt futuri, eosdem defen- 

dere, tueri ac protegere sumus policiti immo promittimus et poUi- 

cemur harum nostrarum vigore et testimonio litterarum mediante. 

Datum 

E traosumpto capituli zagrabiensis, de aono 1518. In archiv incl. Accad 
scient. Slavor merid. 

153. 

Anno 1518. 23. junii. Zagrabiae. 

Communitate civitatis rogante ca/*itulum zagrabiense litteras quasdam ex- 

scriptas edit. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
tenore presencium significantes, quibtis expedit universis. Quod 
circumspectus vir Michael Oprasnych judex et civis civitatis Montis- 
grecensis in sua ac tocius communitatis civitatis eiusdem personis 
nostram personaliter veniens in presenciam exhibuit et presentavit 
nobis quasdam binas litteras, utrasque munimem et exemplar obli- 
gatoriale in se continentes et denotantes in papiro sub uno contextu 
confectas et emanatas, unoque et eodem sigillo reverendissimi do- 
mini Petri Beryzlo episcopi ecclesie wesprimiensis, necnon regno- 
rum Dalmacie, Croacie et Sclauonie bani etc. prout prima facie 
apparebat clause obsignatas, petens nos debita cum instancia, qua- 
tenus tenorem earundem de verbo ad verbum sine diminucione et 
augmento aliquali presentibus litteris nostris transcribi et transummi 
dignaremur. Quarum prime et unius in serie tenor talis est: (vide 
Doc. 151. de anno 15 18.) Secunde vero et alterius continencia 
verbalis erat huiusmodi: (viJe Doc. 152. de anno 15 18.) Unde nos 
Justis et juri consonis peticionibus annotati Michaelis Oprasnych 
modo quo supra porrectis annuentes, prescriptas binas litteras modo 
premisso confectas et enaanatas, de verbo ad verbum sine diminu- 
cione et augmento aliquali presentibus litteris nostris patentibus 
inseri et inscribi facientes lege regni requirente, quibus supra 
duximus concedendas juris ipsorum uberiori pro cautela. Datum in 
vigilia beati Johannis baptiste. Anno domini millesimo quingente- 
simo decimo octavo. 

Originale in charta. A tergo vestigium sigilli capitularis. In archiv. incl 
Accad. scient. Slavor. merid. 



192 Doc. ISS' — ^^' 1516, 



solucionem faciendam cogere et astringere vel in ipsa civitate nostra 
descensum facere, et ipsos exponentes vel aliquem eorum in per- 
sonis, rebusque et bonis ipsorum impedire, turbare seu quovis modo 
damnificare non presumatis, quin pocius eosdem eciam ab aliis 
turbatoribus tueri, protegere, manutenere debeatis. Secus non facturi. 
Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude feria tercia 
proxima post festum decollacionis beati Johannis baptiste. Anno 
domini millesimo quingentesimo decimo octavo. 

Originale in cbarta. In margine inferiori impressum est sigillnm. In archiv 
lib. reg. civit. zagrab. 



155. 

Anno 1518. 27. decembris. Budae. 

Paulus de Warda^ thesaurarius regius, rogat capitulum zagrabiense, ut 
Petro Berislavi^ bano res oppignoratae reddantur, 

Honorabiles domini et amici nobis honorandi. Intelligimus 
reverendissimum dominum episcopum wesprimiensem et banum 
regni Croacie habere quasdas res istic apud vos impignoratas, quas 
regia Maiestas, dominus noster graciosissimus, nobis redimere man- 
dat. Rogamus itaque vos, velitis ipsas res eidem domino bano 
reddere, credita autem et pecunias vestras de presenti subsidio 
istius regni Sclauonie de bonis vestris piene et integre retineatis; 
pro qua re scripsimus et dicatori eiusdem regni ut vos propter hoc 
vel bona vestra depredare seu quovis pacto turbare nequaquam 
audeat. Secus igitur in hoc non faciatis, et presentes tandem pro 
vestra superinde reservare poteritis expedicione. Datum Bude in 
festo beati Johannis apostoli et ewangeliste. Anno domini 15 18. 

Paulus de Warda prepositus sancti Si- 
gismundi, thezaurarius regius etc. 

(A tergo.) Honorabilibus dominis capitularibus ecclesie zagra- 
biensis, dominis et amicis nobis honorandis. 

Originale in cbarta, a tergo impressum sigillum. In archiv. ven. Capit. 
zagrab. Act. Capit. ant. faso. 95. nr. 63. 



Anno 1SI9. II. nprilU ZngrAbiii' 



/: hgalo PauH 'h Royia 
liariorum constituit, ut pr 



atcfptii 100 fl. coHepum prafbtnda- 
animae salute iis t» hebiiawtiia missa 

Nos Michael de Mlaka decanus ei toia cominuniias prcben- 
dariorum chori alme ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
lenore presencium signitncantes quibus expcdit universis. <Juod 
quia reverendus in Chrisio pater ei dominus, dominus .^ndreas, 
episcopus Kosonensis, sufraganeusquc ac archidiaconus de Kemlek 
ct canonicus ecclesie zagrabiensis predicle, nec non venerabilis do- 
minus Gaiius, archidiaconus dubicensis, canonicusque prefaie cccle- 
sic zagrabiensis ac honorabiles domini Nicolaus senior, alias ple- 
banus civiiatis montis Grecensis ei Siephanus dc Iwanych compre- 
bendarius noster, executores venerabills condam domini magisiri 
Pauli de Roycha canonici, pie memorie ei felicis recordacionis, 
eiusdem ecclesie zagrabiensis, ob spem et remcdium saluiis anime 
ipsius condam magistri Pauli et omnium benefactorum suorum pro 
certis negociis nostris, nos et communilatem nosiram ad presens 
urgentibus et cangentibus cenmm florenos auri puri, boni et juaii 
ponderis, nobis ei communiiati nostre prefaie in elemosinam dede- 
runt, coniulerunt et donaverunl; ideo nos nollenies esse imme- 
mures et ingrad tantorum beneliciorum, elemosineque sepedicli 
condam magistri Pauli, promisimus et serie presencium promiiiimus 
amodo et delnceps ac in perpctuum in ara sancti Ladislai regis in 
dicia ccclesia zagrabiensi lundata et constructa, habitaque, omni 
feria secunda unam missam pro sacerdote defuncio nec non feria 
tercia oracionem: Presta quesumus, die vero festivo occurrente ipsa 
fcria secunda vel tercia, oracionem pro saderiole defuncto legendo 
per unum ex nobis cuius series et ordo fuerii coniinuare el dicere 
iaciemus. Ad que nos ei successores nosiros presenles et futuros 
serie presencium obligavimus et obligamus, ut ei alii videntes 
hanc nostram benivoienciam, charilaiemque ei reiribucionem spiri- 
tualcm nobis preslanciores et largiores ad elemosinas dandas red- 
danlur et efficiantur. In cuius rei memoriam, lidem et leslimonium, 
tirmitaiemque perpetuam presenies lilleras prefaiis execuloribus una 
cuiti appcnsionc sigiUi nostre communitatis duximus concedendas ct 
concessimus. (juarum copiam in statutis nostris conscripsiraus pro 
pcrpelua memuria. Daium Zagrabie feria secunda proxima po<iT 



^ 



194 ^^^* ^57 1 ^S^' — ^«- y^P- 



dominicam Judica. Anno domini millesimo quingentesimo decimo 

nono. 

E coaevo transumpto. In arch. ven. capit. zagrab. Act. Cap. ant fasc 
101. nr. 18. 

157. 

Anno 1S19. 26. maii. Zagrabiae. 

Capitulum zagrab, communitaH civiiatis Gregorii Bradai libellum pre- 

catorium edit. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
tenore presencium significantes, quibus expedit universis, quod 
circumspectus vir Petrus litteratus, civis civitatis Montisgrecensis 
nominibus et in personis judicis, juratorum ac aliorum civium et 
tocius communitatis civitatis Montisgrecensis predicte, nostram per- 
sonaliter veniens in presenciam exhibuit et presentavit nobis quas- 
dam litteras Gregorii Bradach de Ladomercz, capitanei Nandoral- 
bensis, quoddam obligamen seu compromissum in se denotantes, 
jn papiro patenter confectas et emanatas, sigilloque eiusdem, prout 
prima facie apparebat, in margine inferiori cera viridi tecta carta 
papirea impressive sigillatas, petens nos debita cum instancia, qua- 
tenus nos tenorem earundem de verbo ad verbum transummi et 
transcribi presentibus litteris nostris dignaremur. Quarum tenor talis 
e8t:(vide vol.II. Doc. 263.de anno 1469., i6.Augusti ) Unde nos justis 
et juri consonis peticionibus annotati Petri litterati, modo quo supra 
porrectis, annuentes, prescriptas* litteras obligatorias de verbo ad 
verbum sine diminucione et augmento aliquali presentibus litteris 
nostris similiter patentibus inseri et inscribi facientes quibus supra, 
lege regni requirente et communi justicia svadente duximus conce- 
dendas jurium suorum uberiori pro cautela. Datum feria quinta 
proxima post festum sancti Vrbani pape. Anno domini millesimo 
quingentesimo decimo nono. 

Originale in charta. A tergo sigillum capituli impressum. In arcbiv. incl. 
Accad scient. Slavor. merid. 

158. 

Anno 1519. 2. julii. Budae. 

Ludoifjcus //., Hungariae etc, rex^ unicuique vetat^ ne a mercatoribus 

zagrabiensibus pro merce tributum exigat. 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris universis et singulis nobilibus et alterius cuiusvis status et 



Doc. 158, — An. 15 19. 195 



condicionis hominibus, ubivis per regna nostra Hungarie, Sclauonie 
et Croacie tributa habentibus, tenentibus seu exigentibus, presentes 
visuris, salutem et graciam, Cum fideles nostri prudentes et circum- 
specti judex, jurati, ceterique cives et incole civitatis nostre Montis- 
grecensis antiqua libertatis ipsorum prerogativa requirente ab omni 
tributaria solucione ubilibet per ambitum dictorum regnorum no- 
strorum exempti sint et supportati habeantur, velimusque eosdem 
et ipsorum quemlibet ubique per ipsa regna nostra partesque eisdem 
et sacre corone subiectas penes huiusmodi ipsorum libertates omnino 
tutos esse, liberosque et securos. Fidelitati igitur vestre et cuilibet 
vestrum harum serie firmiter precipientes mandamus, quatinus a 
modo prefatos iudicem, cives, incolas et mercatores dicte civitatis 
nostre Montisgrecensis ad solucionem predictorum tributorum seu 
theloneorum vestrorum contra formam premisse ipsorum libertatis 
et exempcionis arctare et compellere, aut eos vel ipsorum alterum 
propterea in personis rebusque aut quibusvis bonis eorundem im- 
pedire, turbare vel quoquomodo damnificare nusquam et nequaquam 
presumatis nec sitis ausi modo aliquali. Quoniam alioquin com- 
misimus fidelibus nostris banis vel vicebanis eorundem regnorum 
nostrorum Sclauonie et Croacie, ceterisque comitibus vel vicecomi- 
tibus et judicibus nobilium quorumcumque comitatuum eorumdem 
et predicti regni nostri Hungarie parciumque sibi subiectarum in 
quibus scilicet huius mandati nostri per quempiam ex vobis contra- 
rium attentaretur et presentibus firmius mandamus, ut ipsi tributa 
illa et thelonea in quibus huius contrarium fieret pro Maiestate 
nostra occupare et tamdiu tenere debeant, donec a nobis aliud ac- 
ceperint in mandatis. £t hec volumus eciam per futuros banos, 
vicebanos, comitesque vel vicecomites ac judices nobilium eorum- 
dem regnorum nostrorum et comitatuum semper observari. Secus 
igitur non facturi. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum 
Bude in festo visitacionis beatissime Marie virginis. Anno domini 
millesimo quingentesimo decimo nono. Regnorum nostrorum Hun- 
garie et Bohemie etc. anno quarto. 

Originale in membrana. In margine ioferiori impressum est sigillnm. In 
archivio lib. reg. civ. zagrab. 



196 Doc, IS9- — An, 1519. 



159. 

Anno 1S19. 9. septembris. Budae. 

Ludovicus IL^ Hung, etc. rex^ Petro Berislavid bano eiusque hominibus 
vetat, ne cives mercatoresque zagrabienses premant, 

Commissio propria domini regis. 

Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fideli 

nostro reverendo in Christo patri domino Petro Beryzlo episcopo 

ecclesie wesprimiensis ac regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie 

et Sclauonie bano salutem et graciam. Graviter admodum conquesti 

sunt Maiestati nostre fideles nostri prudentes et circumspecti judex 

ct jurati ceterique cives et inhabitatores civitatis nostre Montisgre- 

cen^is, qualiter ipsi cives nostri variis injuriis, damnis, oppressio- 

nibus et molestacionibus per vos et homines vestros adeo affice- 

rentur, ut non auderent tuti et securi civitatem ipsam nostram 

exire et neque cum rebus et mercibus eorum, quibus victum acqui- 

rere solent, gracia questus et lucri ad fora et nundinas et ad alia 

loca necessaria progredi, et licet dedissemus ad vos plerasque pro 

ipsis exponentibus litteras nostras preceptorias, eas tamen satis levi- 

ter accepissetis, neque eciam modo a civium nostrorum et dicte 

civitatis nostre vexacione cessaretis, quod Maiestati nostre non potest 

plurimum non displicere et eo magis, quod vestri officii esset eos 

eciam ab aliis quibuscumque impetitoribus defensare. £t quoniam 

nos nullo modo pati possumus neque volumus, ut civitas ipsa 

nostra per vos et homines vestros hoc pacto desoletur, neque quod 

ipsi cives nostri tam gravibus et intoUerabilibus injuriis, damnis et 

oppressionibus afficiantur, propterea hortamur et requirimus fidelita- 

tem vestram, eidemque nichilominus harum serie firmiter eciam 

precipiendo committimus et mandamus, quatenus amodo deinceps 

a talibus iniuriis, damnis et oppressionibus prefatis civibus nostris 

inferendis vos una cum vestris hominibus et familiaribus omnino 

abstinere et desistere, immo eosdem cives nostros, prout vestri of- 

ficii est, eciam ab aliis quibuscumque impetitoribus tueri et defen- 

sare ita et taliter debeatis, ut iidem cives nostri non cogantur am- 

plius pro huiusmodi damnis, injuriis et oppressionibus ipsorum nostre 

conqueri Maiestati. Nam alioquin cives ipsos nostros omnibus reme- 

diis opportunis contra vim vestram defendere curabimus. Secus 

igitur ne feceretis. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum 

Bude feria sexta proxima post festum nativitatis beatissime Marie 

virginis. Anno domini millesimo quingentesimo decimo nono. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archi> 
vio lib. reg. ciy. zagrabiensis. 



160. 

Aaoo 1519. 30. octohris. RsEae. 
Pftrus Berislavii magistratum civitatis rogat, ul pelilionem Ntcolai Zemiej 
quam primum Htcidat. 

Providi cl circumspccti, nobis dilccli, salutecn. Habct cemm 
causam inier vos egregius Nicolaus de Zemche, affiDis ei ramiliaris 
nosier, que in sede vetra debereiur disculi el revideri, quare rcqui- 
rimus vos ei vobis eciam committimus, ui in uno lermino compe- 
tcnti, dc iure servato et servando, ipsam causam discuciaiis et re- 
videaiis cl penes iudicium fiendum omnimodam eciam salisfacciunem 
impendatis. Aliud nullo modo facere prcsumalis. Ex Bassa, domi- 
nico die proximo ante festum omnium sanciorum. Anno domini 1519. 
Petrus episcopus ccclesie wesprimien- 
sis, banus eic. 

lA lergo.) Providis et circumspectis judici el juratis civibus ci- 
vitatis Montisgrcccnsis, nobis dileciis. 

Origjpuli.- in ch,irl.i. A Xftrga impressuru o^I slgillum. In archiv. lih. reg, 
civ. x^ignih. 



ADno ISI9. 28. oclobris. Ctsioae. 
Simoit, episcopus za^abicnsis, eoram eapilulo Aismensi intereessianem 
/tieit eontra eapitulum xagrabiense, quoii liocumeata ijttaedam necessaria 
ex archioto « tdere non Tuit. 

Nos capiiulum eccleste chasmcnsis. Memorie commendamus 
pcr presemea, quod reverendissimus in Chrislo patcr ei dominus, 
domtnus Simon cpiscopus ecclesie zagrabicnsis, dominus el prelatus 
nusler graciosissimus, nosrram personaliier veniens in presenciam 
per modum proiestacionis ac gravis querele nobis significare ei de- 
icgere curavit in hunc modum: qualiter honorabiles domini capi- 
lulum ecclesie zagrabiensis, nesciiur qua racione, nonnullas liieras 
ei lileralia instrumenia factum diversarum possessionum, porcionura" 
que, nec non prediorum aliorumque bonorum et jurium possessi- 
onariorum 
tangeoics ci 



nu is e X m 
seu locata, 
defensione 



psius domini revcrendissimi et ecclesie sue prcdicie 
concernenies, signanter aulem liicras (caeteris super- 
;) in sacrisiia sive conscrvatorio eorundem locatas 
quibus idem dominus reverendissimus pro luicione et 
urium suorum et ecclesie sue summe forcl necessarius. 



iid frequeniea ci sepissimas pctic 



requisiciones 



eiusdem 



i^ 



198 Doc. 162. — An. 15 19, 



extradare et restituere recusassent, recusarentque eciam modo in 
preiudicium et damnum, juriumque derogamen dicti domini reveren- 
dissimi et ecclesie sue predicte manifestum. Unde si ex tali minus 
iusta et indebita abnegacione dictarum literarum et literalium in- 
strumentorum aliquam alienacionem bonorum possessionariorum a 
dicta ecclesia et alias confusione vel occupacione metarum, signanter 
autem in provinciis dombrensi et Iwanych existentium, pro quibus 
nunc litis materia suborta foret evenire contigerit, id non culpa 
sive negligencia ipsius domini reverendissimi, sed dictorum domi- 
norum capituli zagrabiensis, tanquam qui sibi dictas literas et lite- 
ralia instrumenta que presertim nunc venirent exhibenda dare et 
restituere recusant, ascribi poterit. Super quibus omnibus et singulis 
premissis idem dominus reverendissimus peciit sibi a nobis literas 
dari protestacionales, quas nos eidem et ecclesie sue prescripte lege 
regni requirente et communi justicia svadente jurium suorum ube- 
riorem ad cautelam duximus concedendas. Datum feria sexta vide- 
licet in festo beatorum Simonis et Jude apostolorum. Anno domini 
millesimo quingentesimo decimo nono. 

Originale in charta, a tergo vestigium sigilli. In arcbiv ven. Capit. zagrab. 
Act. Cap. ant. fasc. 95. nr. 13. 



162. 

Anno 1519. 31. octobris. Zagrabiae. 

Coram capitulo zagrab, Georgius, prior ord, Praedicatorum zagrab.^ re- 
cusat de eripienda mofiasterii possessione, quae vocatur Stupnik. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
per presentes, quod religiosus frater Georgius de Posegawar, prior 
claustri sancti Nicolai, Zagrabie fundati, in sua ac tocius conventus 
et ordinis fratrum Predicatorum in eodem claustro degencium per- 
sonis, nostram personaliter veniens in presenciam, serenissimum 
principem et dominum, dominum Lodouicum dei gracia Hungarie 
et Bohemie etc. regem, dominum nostrum graciosissimum a dona- 
cione, collacione et consensus adhibicione, item reverendissimum do- 
minum dominum Thomam miseracione divina cardinalem et archi- 
episcopum strigoniensem ac apostolice sedis delegatum de latere etc. 
ac generosam dominam Margaretham relictam condam magnifici 
Johannis Banffy de Alsolyndwa et alios quoslibet cuiusvis status, 
condicionis et preeminencie homines ab occupacione, detencione et 
onservacione possessionum utriusque Zthwpnyk in comitatu zagra- 



Doe. i6j. -^ An. t$2o. 



199 



biensi existencium, juri eorurndem proiestancium apectanlium et 
pertincre debcntium, seque ipsos quovis exquisito colore in doml- 
nium earumdem possessionum cunctarumque suarum pertinenciarum 
intromissionc, approprlaclone, usurpacione et sibi ipsis slaluifaccione ; 
untversa quoque capitula, conventus et alia loca credibilia a lit- 
lerarum suarum introductoriarum, statutoriarum et aliarum quarum- 
cumque sub quacumque verborum forma datarum aut dandarum juri 
eorumdem protestancium derogandarum emanacione ei exiradacione, 
usuum cciam et fructuum ac quarumlibet uiilitatum carumdem per- 
cepcione seu percipifaccione faciis quomdolibet vel fiendis piiblice 
et manifestc inhibuit contradicendo ei coniradixii inhibcndo, harum 
nosirarum vigore et testimonio litterarum mcdiante. Datum fcria 
secunda in vigilia omnium sanctorum. Anno domini millesimo 
quingentesimo decimo nono. 

Ori|;iaale in cbarla. A tergo impressuiu tsl si^illum. In jrcbivio lib. ref*. 
civ. Zi-it'fiibiea8ls, 



.\nno ISiO. 14. j.inuarii. Zngrabiae. 
Coritm magiilratu civilath Fahiitnus MHin eivii silvam in Vrhovec titam 
S flor. et liomum ibi.lm sitam j flor. Eliae ile GrkviUe civi vtndit. 

Nos Emericus Mykwlych, 6lius Dcmctrii, iudcx, Johannes, Pe- 
trus, Mathias, Thomas, Andreas, Georgius, aliter Georgius et Cri- 
stolTorus jurati, consiliarii ct univcrsi cives civitatis Monlisgrecensis. 
Meraorie commendamus tenore presencium significantes, quibus 
espedit universis, quod circumspectus et honesius vir Michacl 
Opprassnych diclus, senior judex et concivis noster ad nostram 
personaliter veniens presenciam fassus est in huncmodum: ui dum 
ipse anno transacio honorc et officio judicatus nostri fungeretur, 
eotunc providua condam Fabianus Mylin dicius, olim inhabiialor 
tcrritorii civitatis nostre, similitcr in suam veniens presenciam fas- 
sus fuit in hunc modum : ut ipse quamdam silvam suam in lcrri- 
torio civitatis prcfate in Werhowcz habitam intcr silvam hcrcdum 
seu succcssorum condam Zlhanse, olim concivis nostri, medianiibus 
quibusdam arboribus, videlicet caslanee ei quercinc cruce signatts 
et pro mela habitis a septemtrionali parte, ab orientali vero ptagis 
via communis, ab occideniali vallis ei rtuvJus tempore fluviali 
dctlucns et a meridionali vinea heredum seu successorum supradicti 
condam Fabiani Milin, habitam et existentem, ipsum scilicet condam 



200 Doc, i6j. — An. 1520. 

Fabianum a prefato condam Zthansa empcionis titulo litteratorie 
concernentem, prout hoc in quadam littera nostra seu civitatis pre- 
fate, tempore judicatus circumspecti et honesti viri Gregorii, filii 
Andree, senioris judicis et concivis nostri de anno domini millesimo 
quingentesimo octavo, feria quarta in profesto beatorum Fabiani 
et Sebastiani martirum, jam dudum preteritis, pro parte ipsius 
condam Fabiani Mylin dicti superinde confecta et emanata ac co- 
ram nobis in specie exhibita et demonstrata fide expresse vidimus 
contineri oculata, simul cum omnibus eiusdem silve utilitatibus, 
juribus, usibus, fructuositatibus et pertinenciis universis provido 
viro Elie de Cirquycsthie, uti incole et inhabitatori territorii civitatis 
nostre, ac per eum suis heredibus pro florenis quinque auri et per 
prefatum Eliam dicto condam Fabiano Mylin, prout coram prefato 
Michaele judice fassus fuit, iam sibi plene datis et persolutis vendi- 
disset et contulisset, immo de consensu vicinorum predictorum ven- 
didit et contulit coram nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenen- 
dam, possidendam pariter et habendam ac iuxta condicionem civi- 
tatis prenotate ab antiquo privilegialiter approbatam quomodocum- 
que voluerit disponendam. Demum vero hiis itaque habitis ibidem 
coram prefato Michaele judice supradicto, idem condam Fabianus 
Milyn sponte et libere fassus fuit in hunc modum; ut ipse quam- 
dam domum suam in dicta Werhowcz habitam simul cum edificiis 
et fundo ac orto eidem subjacente inter vineam prefati Elie a 
septemtrionali parte, ab occidentali usque decursum aque pluvialis 
a meridionali et orientali partibus via communis ipsis circumvicinis 
deservire et pertinere debentibus, habitam et existentem, ipsum scilicet 
Fabianum condam a circumspecto et honesto viro Gregorio pelli- 
fice, seniore judice et concive et domino Johanne presbitero ac 
Dominico similiter presbitero executoribus et commissariis condam 
domini Stephani altariste are sancti Martini in ecclesia hospitalis 
nostri beate Marie virginis fundate, empcionis titulo litteratorie 
concernentem, prout hoc in quadam littera nostra seu civitatis 
prefate tempore judicatus circumspecti et honesti viri condam Jo- 
hannis, filii Anthonii, * senioris judicis et concivis nostri de anno 
domini millesimo quingentesimo secundo, feria tercia proxima in 
festo conversionis beati Pauli apostoli iam dudum preteritis, pro 
parte ipsius condam Fabiani superinde confecta et emanata ac co- 
ram nobis in specie producta fide expresse vidimus contineri oculata, 
simul cum omnibus eiusdem domus edificiis, fundi et cunctisque 
utilitatibus, juribus, usibus, intcgritatibus et pertinenciis universis 
prefato Elie supradicto ac per eum suis heredibus pro florenis 



/>f. 164 



■ An />_'! 



tribus auri et per prcfatutn cciam dicio condam Fabiano, prout 
corain prefato Michaele judicc fassus fuit, iam sibi plene datis et 
persolutis vendidisset et contulisset, imnio vendidtt et coniulit co- 
rara nobis jurc perpetuo et irrevocabiliter lenendam, possidendam 
pariier et habendam, ac iuxia condiclonem civitaiis prenotate ab 
anliquo privilegialiier approbatam quomodocumque voluerit dispo- 
nendam. In cuius rci memoriam, testimonium, firmilatemque per- 
peiuam preseniibus sigillum nostrum commune eidcm duximus concc- 
dendum. Daium sabato proximo anie festum bealorum Fabianl el 
Sebastiani manirum. Aniio domini millesimo quingentesimo vigesimo. 

Sigilll 



164. 

Anno ISJO, 29. febniarii, Zftgrabue. 
Gregorius, archid, k»marcinsh, dvmum quam iii fraebculiirionim iisuin 

atdiiUavil, fumiationi allariae in eccUsia cathedrali altribitil. 

Capitulum ecdesie zagrabiensis. Omnibus Christi (idelibus 
presentibus pariier et futuris presencium noticlam habituris salutcm 
in omnium salvalore. Ad universorum tam presencium quam futu- 
rorum noticiam harum serie volumus pervenire. Qud cum nos die 
datarum prcsencium propter certas causas et ardua negocia nos et 
ecclesiam nostram sumpme urgencia expedicnda ad putsum maio- 
rls campane capiiulariter cougregali fuissemus, tunc venerabilis do- 
minus Gregorius archidlaconus kamarcensis fratcr et concanonicus 
noster ab una parte, siquidem ex altera honorabilis Johannes prea- 
bitcr de Krapyna, prebendarius chori ccclesie nostrc zagrabiensis 
prcdicie coram nobis personaliter constituti, confessi sunt unanimi- 
tcr in hunc modum: quomodo ipsi alias fcrla sexta proxima post 
festum beatorum Geruasii et Prothasii martirum de anno domini 
millesimo quingenteslmo decimo sexto dc spcciali consensu et an- 
nuencia nostra lalem inissent et fecisscnl inter se composicionem, Ut 
videlicet ipse dominus Gregorius in loco domus prebendalis dicti 
Johannis prcsbitcri celarium ei tres domos infcriores, puta: siubam, 
prciorium et cameram dc muro et lapidibus edificare et bono modo 
consummarc promisissel, proui sua personali aslancia pro tunc pro- 
miserai coram nobls, et propter hoc ipse Johannes presblter suorum 
successorum onerlbus in se assumplis, cupiens vlcem gratltudinis 
impendere, quaienus mcrlta hoaesiatis profiitatisque extollaniur ci 



202 Doc. i6^, — An. 1520. 



gratitudo interveniat meritorum, duas missas in qualibet ebdomada 
singulis futuris temporibus, puta: feria tercia de sancto Gregorio 
papa, cuius secunda oracio de sancto Johanne baptista, tercia de 
sancto Laurencio, quarta pro sacerdotibus mortuis, puta: Presta 
quesumus domine, ut anime famulorum tuorum sacerdotum etc. 
quinta ad beneplacitum celebrantis. Et feria sexta missam : Humili- 
avit, cuius secunda oracio de sancto Christoforo, tercia de sancta 
Anna matre Marie, quarta pro commendatis, videlicet: Deus cuius 
misericordie etc, quinta pro voluntate celebrantis cum omni dile- 
gencia et sine defectu aliquali per se et suos successores, sub maiori 
missa ecclesie beati regis Stephani et in ara sancte Trinitatis dicere 
et celtbrare compromisisset. Verum idem magister Gregorius se 
recolligens et bene animo deliberans et revolvens, quod quamvis 
ipse tres domos inferiores satis eleganter constructe sufficerent pro 
habitacione ipsius Johannis prebendarii et suorum successorum, 
tamen pro vestibus et aliis rebus ipsius et suorum successorum 
conservandis non sufficerent, ex quo inferior camera de muro facta 
deberet pro victualibus et familia deputari, ac eciam dum contigeret 
aliquem exercitum vel regiam Maiestatem aut magnatem aliquem 
descendere, ipse Johannes prebendarius et sui successores non bene 
essent securi de rebus suis inter exercituantes ; considerans eciam 
idem magister Gregorius plurimas incommoditates, quas ipse pre- 
bendarius et sui successores tollerare deberent, presertim simul mo- 
rando et dormiendo cum familia tempore hyemis, quod clericis seu 
presbiteris omnino non convenit, nec haberent quietem in dicendis 
horis canonicis; hiis et multis aliis racionibus convenientissimis motus 
et inductus alias tres domos, licet minores, competentes tamen supra 
duas domos inferiores muratas, similiter stubam, cameram et pre- 
torium de ligno facere proposuisset, de quibus in recompensam tanti 
beneficii dictus Johannes prebendarius, ultra pretactas duas missas 
pro muratis celario et domibus inferioribus ordinatas, prenominatum 
magistrum Gregorium, parentes, consanguineos et benefactores eius 
in devotas et perpetuas oraciones suas scilicet successorum suo- 
rum suscepisset, ac dictas missas perpetuis futuris temporibus cum 
omni diligencia et sine defectu aliquali per se vel per alium ido- 
neum sacerdotem dicere, legere, peragere et celebrare promitterct, 
deberet et teneretur, prout promisit, debebitque et tenebitur, nec 
non et sui successores tenebuntur et erunt obligati ; invocans eciam 
idem Johannes prebendarius contra se et suos successores, quominus 
huiusmodi due misse videlicet feria tercia de sancto Gregorio et 
feria sexta Humiliavit cum collectis et oracionibus supra notatis et 



iJebito modo prenotato et absque defectu per ipsum Jo- 
hannem prebendarium aut suos successores ceiebrarentur. viodictam 
divine ulcionis et iram cxlremi judicii. tpse vero dominus Grego- 
rius prenominatas domos superiores modo quo premissum est labo- 
rare tacere et debiio modo complere similiter compromisil prout 
cciam complevit pieno cum effectu. Prefali igitur dominus Grego- 
rius et Johannes prebcndarius nobis cum omni humilitate et reve- 
rencia supplicaverunt, quatenus dignaremur prenotatas duas missas 
auetorirate nostra dicte prehende annectere et in perpetuum unire 
ac huiusmodi corum deliberacionibus, composicionibus, compromissis 
et coniractibus nostrum benignum, favorabilem et graciosum pre- 
bere consensum. Nos iiaque, qui scmper cupimus nostrorum subdi- 
torum commoda et utilitates ac quietem, in quantum possumus pro- 
movere, considerantes nimiam ruinam et extremam necessitatem prc- 
bende predicte ipsius Johannis prebendarii, ne per desolacionem 
prebendarum juriBdictioni et rcgimini nostre commissarum eC cre- 
diiarum cultus divinus in ipsa ecclesia nosira aliqualiter diminue- 
retur, sed pocius augeatur; considerantes eciam huiusmodi domos 
superiores non solum Ipsi domino Johanni prebendario verum eciam 
suis successoribus permaxtme csse necessarias, utiles et honestas, 
prefatorum domini Gregorii et Johannis prebendarii piis votis et 
humilibus supplicacionibus benigne et favorabiliter inclinati, preno- 
minatas duas missas eo modo et ordine per omnia, quo ordinate 
sunt, dicte prebende et domui simul auctoritatc nostra annectimus 
et in perpetuum unimus, statuentes circa hoc et ordinantea, ut ipsc 
Johannes prebendarius ex nunc ei in futurum omnes et singuli 
prebendarii eiusdcm successores in assumpcione sua ad eandcm 
prcbendam nobis et successoribus nostris juret et jurent ad pre- 
missB omnia et singula co modo, quo ordinata sunt, sine omni 
defectu aut violacione observanda ac dc et super omnibus et sin- 
gulis ordinacionibus, composicionibus, contractibus, obligacionibus 
et, conclusionibus sic ut premittitur inter ipsos factis et habitis, 
nostrum benivolum et graciosum tanquam veri et legittimi patroni 
prebemus consensum pariier ei assensum, eaque omnia ct singula 
sic et caliter, uc premissum est, ordinata per eosdem et conclusa 
graciose acceptamus, concedimus, confirmamus et presencium patro- 
cinio communimus. Et quia communitas prebendariorum nostrorum 
constat ex quatuor ordinibus, quorum ordinum quilibet per suam 
ex ordine ebdomadam perficiendas horas canonicas, missas beate 
virginis et Os justi sine aliquo defectu dicere ct perficerc teneatur, 
ne per defectum ct diminucionem prebendarum nostrarum sic ordi- 



td 



204 Doc. 164.. — An, 1520. 



natus divinus cultus diminueretur aut deficeret successive, constitu- 
imus et ordinavimus, ut nuUus ex canonicis vel dignitariis ecclesie 
nostre zagrabiensis aut alterius cuiuscumque sive in regno sive 
extra regnum prefatam domum cum missis annexis acceptare, pos- 
sidere aut usui suo quovis modo possit aut valeat occupare per 
cuiuscumque donacionem seu collacionem, quam si aliquando fieri 
contingeret, volumus, dicimus et decernimus contra voluntatem et 
in preiudicium ac iniuriam nostram capitularem et successorum 
nostrorum ex nunc prout ex tunc et ex tunc prout ex nunc fore 
factam et attemptatam, quod in quantum poterimus huiusmodi in- 
juriam (si et in quantum nobis et successoribus nostris irrogata 
fuerit) propulsare volumus et intendimus; immo si pro tempore pre- 
bendarius domus predicte suis virtutibus et laude dignis meritis 
exigentibus ad canonicatum vel quamcumque dignitatem io ipsa 
ecclesia nostra aut alias promoveri meruerit, ex tunc prout hactenus 
laudabiliter servatum fuit et consvetum, mox et illico prebendam 
ipsam cum annexis et unitis sibi missis prenotatis deserat, que 
tandem statim ad nostram aut successorum nostrorum devolvatur 
collacionem tanquam ad veros et legittimos et indubitatos preben- 
bendariorum dominos et patronos, racionis enim ordo et dignitas 
status exigit et requirit, ne domini canonici cum suis capellanis 
videlicet prebendariis habeant commercia, eisque sint societatis et 
fidelitatis vinculo astricti; alias autem oporteret prebendas diminui 
in divini cultus diminucionem aut canonicorum prefatam prebendam 
occupandi, cum prebendariis et non cuni capitulo communicare et 
fidelitatis vinculo astringi. (sicj Volumus eciam et ordinamus, quod 
copia presencium litterarum nostrarum per dominum lectorem mo- 
dernum de verbo ad verbum in rubeo libro, ubi solent conscribi 
inventaria prebendariorum, penes inventarium eiusdem prebende 
transumpmatur et inscribatur. In cuius rei memoriam et testimonium 
firmitatemque perpetuam presentibus sigillum nostrum auttenticum 
duximus concedendum. Datum feria quarta proxima post festum 
sancti Mathie apostoli. Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo. 

Petrus de Grangya lector et canonicus 
ecclesie zagrabiensis sic ut prefertur de 
mandato scripsi. 

Transumptum in arch. ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 101. nr. 19. 



DtK. fdj. — Ait. 1320. 



Aano 1520. 2 JDlii. Badii;. 
fMiiovinis //., I/ung. <lc. re.\ 



rt.t. (<ratcipit liiinis. ul privilfi^ia 
latis civilatis colaitt. 



Ludovicus dei graciii rex Hungaric et Bohemic eic. Fidelibus 
nustris regnorum noslrorum Dalmacie. Croacie et Sclauonie banis 
deinceps consiituendis salutcm ei graciam. Exposilum est Maieslati 
nostre in personis tidetiuin nostrorum universorum civium et inha- 
bitaiorum civitatis nostre montis Grecensis, quod licet ctviiati pre- 
dicte pcr divos condam reges Hungarie nostros scilicet predccesso- 
res certa privilegia et libertates fuerint concesse, quibus longo 
tempore insiar aliarum liberarum civiiatum Maiesiacis nosire usa 
fucril ct gavisa; lamen superiorum annorum bani illorum regnorum 
nostrorum omnes fcre successores illusiris condam Johannis Coruini 
ducis, similiter eorundem regnorum nostrorum bani, in buiusmodi 
libenatibus ipsorum eandem civliatem nosiram non conservasseni, 
verum contra eandcm variis eosdem oneribus pro libito ipsorum 
tum per se, lum eciam per gentes suas vexassent et oppressisscnt. 
Supplicatnm iiaque exiiiii Maiesiaii nosire pro pane eorundem, ui 
ipsis circa premissa graciose, proul jura ipsorum exposlulant, pro- 
videre dignaremur. Ei quia nos dictam civiiatem noslram, conse- 
quenterque civcs ct inhabitatores eiusdcm universos in diciis ipso- 
rum libenaiibus per divos condam reges Hungaric cisdcm concessis 
ei cciam pcr MaieEtatem paiernam conlirmalis illibate conscrvarl 
volumus, mandamus igiiur lidelilati vestre barum serie firmissime, 
aliud nullo modo habere volentcs, quaienns amodo in posterum 
prescriptam civiiaiem nostram, civesque ei universos inbabitatores 
eiusdem in dictis ipsorum liberiatibus, privilegiisque conira formam 
huius mandati nostrr nec in personis nec in rebus impedire, turbare 
aui aliqua ex parte molcsiare sive molesiari facere quovis modo 
presumatis, sed prisiina eos libertate et antiquis immuniiaiibus inslar 
aliarum liberarum civiiaium nostrarum uii et gauderc permiticre el 
pcrmitli facere, ac eosdem nichilominus conira quosvis illegitimos 
impetilores in omnibus semper tueri, protegere ei manutenere modis 
omnibus debeatis et tencaniini nostre Maiestalis in pcrsona, auclo- 
ritateque ac jure ei justicia mediante. Secus igitur nuHo modo, 
nullaquc racione lacturi. Prcsentibus perlcctia, exhibenti resticutis. 



2o6 Doc, i66, — An. 1^20. 



Datum Bude in festo visitacionis beatissime virginis Marie. Anno 
domini milesimo quingentesimo vigesimo. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. 

166. 

Anno 1520. 2. jnlii. Budae. 

Ludavicus 11,^ Hung, eic, rex, mandat banis^ ut nobilibus quibusdam 
praedicant^ m a civibus zagrabiensibus pro merce tributum exigant, 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie et Sclauonie banis 
deinceps constituendis salutem et graciam. Ex querelis fidelium 
nostrorum circumspectorum judicis et Juratorum, ceterorumque ci- 
vium et inhabitatorum civitatis nostre montis Grecensis non sine 
displicencia accepimus, quod quamvis ipsi et quilibet eorum per 
divos condam reges Hungarie, nostros scilicet predecessores, vigore 
certorum privilegiorum et eciam per Maiestatem paternam felicis 
memorie confirmatorum ab omni et qualibet tributaria solucione 
ubivis in hoc regno et partibus sibi subiectis exempti sint et liber- 
tati habeantur, modo tamen nonnulli ex dominis et regnicolis 
Sclauonie in bonis ipsorum et signanter homines sive officiales re- 
verendissimi in Christo patris domini Thome, tituli sancti Martini 
in montibus sancte romane ecclesie presbiteri cardinalis, strigonien- 
sis, ac patriarche Constantinopolitani et sancte sedis apostolice de 
latere legati etc. iuxta castra eiusdem Jazthrebarzka et Okych; item 
officiales illustris principis Georgii marchionis Brandemburgensis, 
consanguinei nostri charissimi, iuxta castra Krapyna et Rogonok; 
nec non generose domine Elene de Frangapanibus iuxta castrum 
Zamobor; aliique complures similis status atque officiolatus homines 
utputa iuxta Bosyako, castrum prioratus Auranee et Zozedwar simi- 
liter vocata et appellata ; juxtaque civitatem nostram Crisiensem et 
quandam possessionem nobilium Bradach, Belawar nuncupatam, 
certaque alia loca constituti, non curatis dictorum civium nostrorum 
libertatibus, eosdem transeuntes exaccione thelonei impedirent atque 
molestarent in gravem injuriam ipsorum et dampnum manifestum. 
Supplicarunt itaque Maiestati nostre dicti judex et jurati, ceterique 
cives et inhabitatores pretacte civitatis nostre montis Grecensis ut 
ipsis superinde de opportuno remedio providere dignaremur; et 
quia nos eosdem exponentes in dictis eorum libertatibus illibate 



Dec. l6j. — An. i^20. 



■"^7 



conservare volumus, maiidamus itaque liJelitaci vcstre harum serie 
6rmisaime, quatinus acccptis presentibus amodo in postcrum a 
prefatis civibus ct inhabitatorilius predicte civitatis nostrc montis 
Greccnsis conira formam huius mandati nostri cr pretacte Hbertatis 
ipsorum nullum tributum sive theloneum, nullamve iributariam 
solucioDcm ncc pcr dictos homines ec ohciales annotati reverendis- 
simi domini cardinalis el legaii, aut eciam dominl marchionis 
Brandemburgensis nec per alios quoscumque illorum regnorum no- 
slrorum dominos et incolas pctcrc et exigere, petique et exigi facere 
quovis modo perraittatis, sed eosdem et eorum quemlibet simul cum 
universis rcbus el bonis sincque utlo impcdimcnio pcrsonarum 
suarum libcre ubique et pacifice Iranseuntes in huiusmodi antiquis 
ipsorum juribus ei libenaiibus conlra quosvis illegitimos impetirores 
ci signanter conira prefalos tueri, protegere et manuCenere modis 
omnibus debeatis et teneamioi, auctoritatc nostra rcgia prescntibus 
vobis in hac parte attribuia et justicia mediante. Secus igitur nullo 
modo tacere prcsumatis. Presenlibus perleccis, exhibenii restitutis. 
Daium Bude in festo visitacionis sacratissime virginis Marie, Anno. 
domini millesimo quingentesimo vigesimo. 

Oiigiaale jd chariik. Id margioe inferiori impressum est sigillum. In arcbiv 
lib. reg. civil. Zagrsb. 



167. 

Anno 1S20. S. Jalii. Badiie. 
Ludovims //., Hung, ttc, rex, jubel truesimalarilms, ut a mercaloribai 
ptregrinii etiain in Capituli ttrea tributum txigant pro tntiee. 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungaric et Bohcmic etc. Kidelibus 
nostris tricesimatoribus et eorum vices gerenlibus civitatis nosire 
montis Grccensis salutem et graciam. Expositum est Maicstati nosire 
pro parie tidelium nosirorum capituli et canonicorum ecclesie za- 
grabiensis gravi cum qucrela, qualilcr vos ab hiis, qui cum rebus 
et mercanciis ipsorum scu alias quoraodolibeC ad aream ipsorum 
capitularera, que contigua esi et immediaie dicte civiiati nostrc 
MaicsCatis montis Grecensis conjuncta, irisesimas uostras non ibidem, 
ubi sine ullo dampno et incommodo tam Maicftaiis nosire quam 
ipsorum mercatorum fieret exigcretis, sed cos cum gravi ipsorum 
et mcrcium suarum dampno el iaciura ex via recta ei loco plano 
ad montem civiialis noslrc, nuJIa Maiestati nostre utilicate ex hoc 
resulcanie, iniuriose asccndere, ilHcquc ad solucionem iriccsimarum 



2o8 Doc. i68 — An. IS20 



huiusmodi eosdem compelleretis, propter que gravamina a plerisque 
usus mercanciarum ibidem intermitteretur. Alii vero ad loca aliena 
diyerterent in maximum tricesimarum earumdem ac chelonii dicto- 
rum exponencium et ecclesie ipsorum inibi exigi soliti dispendium 
et jacturam. Unde nos cupientes subditos nostros a casibus noxiis 
indempnos, ut tenemur, preservare, commodaque et utilitates eorum 
promovere, fidelitati vestre harum serie firmissime committimus et 
mandamus, quatenus premissis sic se habentibus, tricesimas Maiestatis 
aostre prefatas ab hiis, qui in aream capitularem dictorum expo- 
nencium cum rebus et mercibus ipsorum pro tempore applicuerint 
ibidem exigere, et nullatenus ad civitatem Maiestatis nostre montis 
Grecensis prefatam ipsos invitos cum rebus et mercanciis eorum 
compellere debeatis. Secus prout indignacionem Maiestatis nostre 
vitare volueritis nulla racione facturi. Presentibus perlectis, exhi- 
benti restitutis. Datum Bude feria tercia proxima post festum visi- 
tacionis beatissime virginis Marie, sub anno domini millesimo quin- 
gentesimo vigesimo. 

OrigiDalc in cbarta. In margioe inferiori impressum est sigillum. In arch 
ven. capit. zagrab. Act. Cap. Ant. fasc. 10. nr. 52. 

168. 

Anno 1520. 18. septembris. Zagrabiae. 

A capituli zagrab, colUgio Praebendariorum eduniur duo exscripta diplo- 
mata^ quibus ecclesiae cathedralis Praebendarii a decima episc, zagrab, 

solvenda Itberantur, 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
tenore presencium significantes, quibus expedit universis. Quod 
honorabilis Nicolaus de Rai^onok decanus et prebendarius chori 
ecclesie nostre zagrabiensis in sua ac tocius communitatis collegii 
et prebendariorum nec non altaristarum eiusdem ecclesie personis 
nostram personaliter veniens in presenciam exhibuit et presentavit 
nobis quasdam binas litteras, unas reverendissimi condam bone memorie 
domini Andree, dei et apostolice sedis gracia episcopi ecclcsie za- 
grabiensis prefate ; alteras similiter reverendissimi olim pie reminis 
cencie domini Jobannis eadem dei et apostolicc sedis gracia ac 
similiter episcopi eiusdem ecclesie, modum et formam cuius- 
dam exempcionis et libertacionis in se continentcs et denotantes 
tenoris infrascripti, in pargameno patenter confectas et emanatas, 
sigillisque eorundem prout prima facie apparebat in pendenti sigil- 



Ehe^ t6p. — Aft, issr. 



309 



lalas, peteos nos debita cum inslancia quatenus [enorem earundem 
presentibus litteris nosiris transumnii dignaremur. Quarum unius et 
prime tenor talis esl : (vide vol. II. Doc. 16. de anno 1409 die 6. 
.lulii). Alierius vero continencia verbalis erat huiusmodi: (vid. 
vol. II. Doc. 49. de annu 1427. die 34. .Augusci). Unde nos jusiis ei 
juri consonis peticionibus pro parte et in persona quorum supra 
modo prcmisso porrectis moti et incliuaii, prescriptas binas litteras 
sic ut prefertur confectas et emanatas, non viciatas, non cancellatas, 
sed omni prorsus vicio auspicionis carentcs, preseniibus liiteria 
nosiris paieniLbus inscri et inscribi tacienies, prefatis decano, col- 
legio ct loli communicati, lege regni requirente et communi iuslicia 
svadenie, duximus concedcndas juriuni suorum pro cautela, harum 
noslrarum vigore et tesiimonio litterarum medianie, Datum feria 
lercia proxima post fcsium exaltactonis sancte Crucis. Anno domini 
millesimo quingentesimo vigesimo. 

Orlginale ia chirta. la archivo vt;n. capitnH z.igmb. Act. cap. anl. fasc. 



169. 

Anao ISZI. l, maii, Zagraliiae. 
Ma^islratiis civitntis nava stalula caUariparum, seratorum et ^lailiatorwn 
eivitatis tagrab. esmprebat. 

Nos Stephanus, filius Michaelis, judex et jurati cives ac tota 
communitas civium seu hospitum libere regie civitatis moniis Gre- 
censis. .\d elernam rei memoriam. Decet eos, qui ad rcipublice 
gubcrnamina ad commodaque ei uiililaies salutiferas prolicere ni- 
lunlur, deprecantcs benignc exaudire. Cum iiaque mundi labilis sil 
condicio ei caduca, ut gesie rei memoria propier viiam brevem 
hominis, tali caligine oblivionis obfuscala, ncqueant in evum pcrdu- 
rarc, provida hominis sollicitudo adinvenlt, ui ea, quc in Icmpore 
aguntur ne simul labaniur cum codem liierarum palrocinio soli- 
dantur. Proinde ad ,universorum noliciam tam presencium quam 
futurorum harum serie volumus pervenirc, quod nobis pariter in 
unum convenientibus, prudentes et circumspecti viri magistri calca- 
ripares et scraiores, necnon fabri ac gladiatores vulgo chyzarok, con- 
cives nosiri, supplicarunt nobis debiia cum prccum insiancia, qua- 
lenus nos quasdam litteras speciabilis et magnifici condam domini 
Emerici de Peren, alias comilis perpeiui comilatus abawywariensia, 
regnique Hungaric palatini et judicis Comanorum de lunc cum 
emanate fuissent, sereaissimi condam priocipis ct domini, domini 



^ 



210 Doc. i6p, — An, 15 21, 

Wladislai, dei gracia alias regis Hungarie et Bohemie etc. in ab- 
sencia eiusdem condam Maiestatis regie locumtenentis, prudentibus 
et circumspectis viris, magistris calcariparibus et seratoribus, civibus 
et inhabitatoribus inferioris similiter regie civitatis Crisiensis, super 
observacione cuiusdam nove czehe seu confraternitatis, continentes 
in se certos et quasi viginti tres articulos libertatis eorundem ad 
honorem et ad laudem dei omnipotentis et beatissime Marie vir- 
ginis, genitricis eiusdem, confectos, per ipsum spectabilem et magni- 
ficum condam dominum Emericum de Peren palatinum etc. in 
persona dicte condam Maiestatis regie presidentem, gratos et ac- 
ceptos privilegialiter in pargameno editas, sigilloque suo, quo tunc 
utebatur maiori in pendenti roboratas, per eosdem vero magistros 
calcaripares et seratores cives et inhabitatores dicte inferioris civi- 
tatis Crisiensis ad literatoriam peticionem nostram ac de benepla- 
cita voluntate et annuencia nostra dictis magistris calcariparibus et 
seratoribus, necnon fabris et gladiatoribus, concivibus nostris, simi- 
liter super volentibus observacione similis czehe per eosdem prius 
cum dictis magistris Crisiensibus, eisdem se ipsos de cetero aggre- 
gandi, satis bona et laudabili concordia facta et firmiter observari 
assumpta, prout ipsis placuit, per nos de maturo omnium nostrum 
consilio fieri consensa, et eisdem ad transumendum traditas, pro 
ipsorum salutifera ut premittitur utilitate et virtute divinorum offi- 
ciorum exinde sequendorum, quorum celebracione fienda, eadem 
se ipsos consequi non dubitant, transummi et transcribi faceremus, 
easdemque et eosdem ac omnia in eis contenta pro grato acceptare 
et eosdem magistros, ut premissum est, nominatim concives nostros 
in simili libertate in eisdem literis articulatim contenta perpetuo 
conservare dignaremur. Quarumquidem litterarum tenor et articu- 
lorum tandem series subsequitur in hunc modum: 

Emericus de Peren, comes perpetuus comitatus Abawywariensis, 
regni Hungarie palatinus et judex Comanorum ac serenissimi principis 
et domini, domini Wladislai, dei gracia regis Hungarie et Bohemie 
etc. domini nostri graciosissimi impresenciarum in absencia sue Ma- 
iestatis locumtenens. Ad eternam rei memoriam. Decet eos, qui 
per regiam celsitudinem ad reipublice gubernamina preficiuntur ad 
commoda et utilitates subditorum regie excellencie sollicitudinem 
suam inclinare, ac eorundem cuiusvis condicionis existant, raciona- 
biles peticiones admittere, ut ex singulorum membrorum recta pro- 
visione tocius corporis bona disposicio resultet. Proinde ad univer- 
sorum noticiam tam presencium quam futurorum hariim serie vo- 
lumus pervenire, quod prefato serenissimo principe domino Wladislao 



•i 



2)«. i6p. — An. isir. 



rege, domino nostro graciosissimo extra isiutj inclituin regnum 
suum Hungaric in aitero rcgno Maiestatis sue, videlicet tn Bohemia 
existente feliciter, nobisque ex graciosa antiuencia sue celsitudinis 
in persona eiusdcm Maieslatis sue presideniibus, pro parte et in 
persona prudentum et circumspectorum magistrorum calcariparum et 
seraiorum civium et inhabitalorum inferioris civiiatis Crisiensis exhi- 
bili sunC coram nobis ei producti quidam articuli, formam libertatis ip- 
sorum modumque cuiusdam nove czehe seu confraternitaiis ad honorem 
dei omnipotentis et eius illibaie genitricis virginis gloriose,eorumdem- 
Hue maglsirorum artiticum utilitatem et emolimenium ex novo inchoate, 
In se exprimentes et complectenies lenorum Infrascriplorum; suppli- 
caiumque exiicit nobis in personis eorumdem magistrorum calcariparum 
et seratorum, ut eosdem arliculos et omnia in eis contenta, ratos, graios 
et acceptos habentes, lileris noslris privilegialibus verbotenus inseri fa- 
cienies pro predictismagistrisartificibusdicle civitatisinferioris Crisien- 
sis in persona et auctoritate prcfaii domini noslri regis innovantcs perpe- 
luo valituros et duraluros confirmare dignaremur. Quorumquidem arti- 
culorum lenor sequitur et est talis: 

Articuti super erectione nove czehe seu confraternitatis magi- 
strorum calcariparum et seralorum civium et inhabitatorum inferioris 
civitatis Crisiensis ad altare ad hunorem, assumpcionis beaie Marie 
virginis in ecclesia parochiali sancte Crucis in dicia civtiate fundata 
construc lum, tenendi et gubernandi. 

f Primus arliculus. Quod cum in ipsa civitate Crisiensi novus 

judex et consulatus eligitur, eolunc iidem magistri adcerium diem per 
. ipsos deputandum in loco compctenii omnes insimul convenire, ibidem- 
que inter se ex pocioribus, magistros czehe eligere debeant, electosque 
cosdem consulatui presentare habeant; qui sic presentali ad sancta 
dei ewangelia corporaliter manu tacta juramentum prestabunt super 
eo, ul omnem diligenciam adbibere velint, quod artihcium ipsorum 
per singulos magistros fideliter et sine fraude ciaboreiur. 

Secundus aniculus. Quod dum aliquis sociorum ad magisterium 
acceptari optarei, talis ipsos magistros pcr litieras efficaces ccrtificare 
debcat super eo, quod sit de lionesta parenlela et ex legittimo 
thoro ortus ac progenilus, ct quod apud suum magistrum annos 
studii sui artlticii omni cum obediencia et fidelilaie adimplevissel. 
Agnita landem bona fama tallsmodi fumuli, idem in medium ipso- 
rum magistorum ad labores exercendos honorifice acceptari debcat. 
Qui sic acceptaius ipsis magistris unum jentbaculum vulgo usanna 
et landem unum prandlum administrare debebit ec insuper tiorenos 
Ires pro conservacione aliaris prescripii ad laduUm czehe reponere 



212 Doc. i6g. — An, 15 21. 

tenebitur. Socius vero alterius magistri, relictam ; vel filius magistri, 
filiam alterius magistri in matrimonium ducentes, jentaculum et 
prandium expediant et floren. i Vs &d ladulam reponant. 

Tercius articulus. Quod nuUus penitus hominum extra czeham 
ipsorum magistrorum existentium labores quoscunque artem ipsorum 
concernentes laborare et exercere presumat; et dum ipsi magistri 
aliquem presentis statuti transgressorem perscrutarent, labores apud 
talem repertos auferendi habeant potestatem; quorum media pars 
iudici civitatis, reliqua vero ad dictum altare cedant. Modo simili 
eciam dum quispiam magistrorum caicariparum vel seratorum vel 
alter homo forensis, cuiuscunque status existens, ad ipsam civitatem 
Crisiensem, exceptis nundinis ibidem ceiebrari solitis, aliquos iabores 
undecunque locorum vendendi gracia apportaverit, extunc ilii la* 
bores extra nundinas sic reperti aufferantur, et ut premissum est ad 
duas equales partes dividantur. 

Quartus articulus. Quod singulis mensibus una die deputata 
iuxta arbitrium et deliberacionem ipsorum magistrorum una missa 
ad honorem beatissime Marie virginis assumpcionis, per ipsam 
czeham in prescripto altari celebrari facietur, ubi quilibet magistro- 
rum personaliter adesse debeat usque ad complecionem ipsius misse, 
et quicumque magistrorum se absentaverit sine licita negociorum 
suorum excusatione, talis unum fertonem cere exoivat. Eodem eciam 
die magistris in simui congregatis pro tractandis ipsius czehe ne- 
gociis, singulus magistrorum ad pixidem denarios quatuor imponat. 
Preterea etiam singulis mensibus magistri czeharum una die singulas 
officinas seu tabulas ceterorum magistrorum visitare et perlustrare 
debebunt, labores quoque ipsorum diligenter conspiciant, et si 
aiiquos ineptos labores reperirent, eosdem recipiant et ad partes 
frangant; nichiiominus magistrum apud quem tales inepti labores 
reperti fuerint iuxta suum demeritum ipsa czeha seu confraternitas 
puniat. Magistri vero czehe, pro tempore quo ipsorum officio pre- 
sunt, nil penitus ad pixidem dare tenebuntur. 

Quintus articulus. Quod nullus magistrorum ferrum quotcunque 
in foro vendicioni expositum pro elaboratione artis ipsorum absque 
scitu magistrorum czeharum emere audeat, sed id magistris czehe 
patefacere teneatur ; et sic ferrum illud ematur si placuerit et inter 
magistros dividatur, secus faciens puniendus erit iuxta deliberationem 
tocius confraternitatis. 

Sextus articulus. Nullus magistrorum seducere audeat famulum 
alterius magistri ad se, sive per precii augmentacionem aut alia 
quacumque sinistra persvasione, contrarium facere attentans repertus, 



Dac. rSp. — ^M. i$3i. 



in uno floreno auri erit mulctandus pro cera comparanda ad altare 
prescriplum. Eciam quicumquc magister aliquem famulum, qui in 
ira a suo magistro recessisset, ad labores acceptaret, talis puniatur, 
ut premissum est, cum floreno uno. Immo eciam dum quis magi- 
strorum aliquem socium contra czeham delinqueutem laborare 
permitleret, is pro talibus suis delictis omni cura reverencia ei morum 
honestaie a lota coDfrateroitate magistrorum veniam impetrare de- 
bebit, et insuper florenum unum pro cera emenda deponat. 

Sepiimus arttculus. Quod nullus magistrorum preter duos 
socios tenere audeal, saltcm (si) ceteri magistri sociis in civitate 
exisientibus vel ab aliunde advenientibus labores dare non haberent, 
exiunc talis magisler faabens niultos appreciatos laboresplures socios 
tenere valeat, contradictione ipsorum magistrorum non obstanie. 
Insuper nullus magisler preter duos juvenes tcnere presumat, saliem 
(si) unusjuvciium infra medii anni spacium annos sui studii adimpleret, 
exlunc loco illius, alter suscipi potest. El dum unus juvenis susct- 
pitur, tunc ipsius magister iofra spacium unius mensis cum eodem 
conventionem facere, el tandcm in proxima conventione magislro- 
rum tunc advenientium, ipsis magistris tqlem prcsentare habebil. 

Octavus articulus. Quod nullus famulorum magister non exi- 
stens, extra civiiaiem labores aliquos ipsis magisiris atttnenles absque 
scitu et voluntate eorundem exercere valeat. Conlrarium faciens, 
talis nec in ipsorum magistrorum confraterniiaiem, sed nec in so- 
ciorum consorcium recipi debeat; saltem (si) talis dclinquens se 
emendaiioni magistrorum submitleret, extunc talis emendatio, arbi- 
trio dumtaxat magisirorum •ubiaceai ei nulla racione quispiam 
sociorum ibidem adesse valeat. Et dum aliquis magisirorum babcns 
respecium ad aliquem suorum famulorum quoscumque apprecialos 
laborcs suscipcret, extunc lalis famulus infra complelionem lalis- 
modi laborum ab eodem suo magisiro nullo pacio recedere presumat. 

Nonua aritcuUis, Quicumque tnagisirorum vel famulorum si- 
nisira Intencione el animo dcliberato aliquod homicidium commi- 
serit vcl perpeiraverii, aui in aliquo nepbario facinore vcl lairocinio 
deprehensus fucrii, lalis perpetuis cunctis alfuiuris temporibus omni 
aemoia gracia ei subierfugio e medio magistrorum exclusus et rc- 
iccius habeaiur eo facio. 

Decimus aniculus. Dum magisiri czcharum propier quascum- 
que causas eventcntes, ut moris est, celeros magistros convocari 
fecerint, eotunc quicumquc magislrorum in prima convocacionc non 
adcssei, nulla lcgitima causa ipsum prepediente, tatls unam marcam 
cerc exolvut ; secundo, duas marcas; tercio vero, si talis ad czeham 



*J 



214 ^^' ^^9* — ^^' 15 21. 



venire rennueret, mox a confratemitate et consortio magistrorum 
exclusus habeatur tamdiu, donec idem se voluntati magistrorum 
effective conformare studeat, et pro talismodi suis excessibus debitam 
recompensam impendat. 

Undecimus articulus. Quod ipsis magistris in plena czeha 
simul congregatis et constitutis, dum aliquis ex ipsis contra alterum 
magistrum verba contumeliosa sive dehonestatoria proferre ausus 
fuerit, talis quator marcas cere persolvat tociens, quociens talia 
verba inhonesta reiteraverit, premissa pena sibi semper infligatur, 
et ille talem penam mox sine recusa in conspectu magistrorum 
persolvere debebit et tenebitur. 

Duodecimus articulus. Quod cum magistri czeharum per do- 
imnum judicem et consulatum propter negocia civitatem concernentia 
vocati fuerint ut universitatem magistrorum insimul convocari fa- 
cerent, ipsi quoque magistri czeharum commissionibus ipsius domini 
judicis parendo, causam eandem magistris suo modo notiflcaverint ; 
quicumque ex eisdem magistris jussionibus magistrorum czehe non 
obtemperaret se absentando, talis in uno floreno ad prefatum altare 
convertendum convictus*sit eo facto. 

Tredecimus articulus. Quod mortuo aliquo magistro vel con- 
sorte ipsius, singulus magistrorum cum sua consorte ac omnes socii 
ad sepeliendum tale funus personaliter interesse debeant; quo fu- 
nere sepulto, ipsi dumtaxat magistri per singulum unum solidum 
ad pixidem imponant. Circa obitum autem alicuius socii, iidem 
omnes similiter magistri per unum solidum exsolvant. Dum vero 
fllius vel fllia alicuius magistri moritur, eotunc sepulto illo funere, 
quilibet magistrorum unum medium solidum ad pixidem persolvat. 

Quartus decimus articulus. Quod nuUus magistrorum aliquem 
famulum quamcumque malam famam habentem, aut qui artiflcium 
integre et cum diligentia non studuisset, ad labores suscipere debeat. 
Contrarium faciens decem fertones cere sine aliqua remissione 
exolvat; nichilominus pro talismodi suo excessu a ipagistris^omni 
cum reverentia et humilitate veniam impetrare debeat. 

Quintus decimus articulus. Quod dum aliquis magistrorum 
aliquem hominem alterius magistri labores emere volentem ad suam 
officinam clam aut manifeste alliciaverit, talis magisler excedens 
puniatur iuxta suum demeritum et magistrorum arbitrium. 

Sextus decimus articulus. Quod ipsi magistri factum debitorum 
artem eorumdem tangencium tantummodo dumtaxat ad quatuor 
florenos se extendens inter se judicare valeant atque possint. 



Septimus decimus articulus. Quod dum aliquem socium eit- 
traneum in civitatem serviendi ct laborandi gracia venire contingerit, 
eocunc socii pro tunc existentes, absque magistrorum prcsentia illum 
decenter suscipere et eidem in suo hospicio, more aiias observato, 
honores CNhibere tenebuntur. 

Decimus octavus articulus. Quod decendente aliquo ex ma- 
gistris, cotunc ceteri magistri ralismodi relicte ad suam officioam 
famuium idoneum el in ipsa arie benc cxpertum pro sua susten- 
(acione subordinare debebunl et tenebuntur tamdiu, donec ipsa in 
statu viduitalis permanserii; ita lamen, quod lalis relicta honorifice 
vitam agat. Si vero eadem relicta alicui alio extra czeham existemi 
nupserit, eKtunc amplius ad labores exercendos nusquam et nulla 
ratione permittatur. 

Decimus nonus articulus. Quicumque ex ipsis magistris pre- 
dictas penas propter exccssus sibi ioflictos animo obstinato et re- 
bellisanti solvere nollet, talis inierim el Tamdiu, quo de lalibus 
penis satisleccrit, nullum socium in sua officina haberc valeat. Si 
autem aJiquis sociorum talibus birsagiorum gravaminibus contraire 
attemptaverit, talis consorcio sociorum destitui et a laboribus ipsius 
arCis prohiberi debeat donec et tamdiu se voluntati ipsorum ma- 
gislrorum cum vera obedientia sludebit reconciliare. 

Vigesimus arttculus. Dum aliquis sociorum seu ramulovum 
suum magislrunr vel ipsius consortem aut familiam suam vituperiis 
vel molesiiis atTccerit et non capta licencia a suo magisiro reces- 
serit, talis pcr litteras efBcaces posl ipsum transmillcndas nullibi 
locorum ad laborcs exerccndos permitli debeat, 

Vigesimus primus ariiculus. Dum aliquis sociorum suo ma- 
gisiro laboravcrii ei ipse magister paupertaic prevenius talismodi 
famulo suum salarium paratis cum pecuniis solvere nequirei, cx- 
lunc ipse magisler ipsum famulum cum rebus elaboratis contentum 
reddcre valcbit. 

Vigcsimus secundus articulus. Dum quispiam magistrorum 
allerius magistri aprodianum ad se venire alliciaverit et conlra vo- 
luntaiem illius magisiri talem susteniaverit et laborarc permiserit, 
talis magisier una cum aprodiano mox a czeha ipsa cxcludantur 
doncc ei quousquc se volunlati magistrorum subicere siudebunt; 
unde tandem magisiri ipsi eisdcm delinquentibus veniam impertirc 
valeani. 

Vigcsimus tcrcius et ultimus articulus, is esl. Quod quicum- 
quc magistrorum aui famulorum omnibus ac singulis suprascripiis 
institucionibus intra vcl cxtra czeham ex sinistra intcncione deri- 



M' 



Det. t6p. — An. tSir. 



Eoriis aut qualibuscumque verbis contumcltosis in minimo contra- 
dixerit, talis repertus tociens quociens excesserit, duodecini fertoncs 
cere omni semola gracia solvere debebit et ad hoc sit aatrici ua. f j 

Quibusquidem articulis produciis per nosque una cum nonnullis 
dominis prelatis, barontbus, regnique nobiiibus nobiscum constitulis 
et existentibus diligenler examinatis, quia iidera articuli utiles, rati- 
onabilesque ac de iure admiiiendi fore visi sunt, ob hoc nos pre- 
missa suppiicaiione nobis modo quo supra poreccia, exaudita ct 
benigne admissa, prescriptos aniculos presentibus verbotenus inserios, 
quoad omnes eorumdem coniinencias et clausulas acceptamus, robo- 
ramus et ratificamus, eosdcmque et omilia in eis concenta auclori- 
tate regia prescripta pro prenominatis magistris calcariparibus et 
seraloribus innovamus perpetuo valicuros et duraturos confirmarous 
harum nostrarum sigilli nostri inpendenti munimine roboratarum 
vigore ec leatimonio liiterarum mediante. Datum Bude in festo 
beate Scholaslice virginis. Anno domini miltesimo quingentesimo 
decimo. 

Nos igitur laudabilibus ei salutiferis supplicationibus preno- 
minalorum magistrorum calcariparuro el seratorum, necnon fabrorum 
ct gladiatorum concivium nostrorum favorabilitcr ct dcbiie inclinaii, 
premissas lilteras antefati condam spectabilis et magnifici domini 
Emerici de Peren palatini etc, auctoritate regia in premissis, ut 
preroissum est, fukiti, veras et iustas omni prorsus vicio et suspi- 
cione ac diminuctone et augmento aliquali ct quovis carenies de 
nostra beneplacita, ut preferiur, voluntate, per nos ad similem ei 
parem czeham, veluti per dictos magistros calcaripares et seraiores 
Criaienses illibaie observatur, per eosdem magistros concives nos- 
iros ex racionabilibus causis prenotaCis dirigendos, coram nobis ob- 
servari assumpios, spontanee consensam, ratas habentes atque gratc 
acceplas litteris nostris privilegialibus de vcrbo ad verbum tran- 
summi facienies, ipsis perpeluo valituras duximus concedendas. tnno- 
vantes preter premissa in eisdem litteris nostrts hoc el id ipsis 
magislris concivibus nostris irium artificum, qui pariter eC simul 
dc communi pronomine omnes fabri dici possunl, eoque unani- 
miter metallo ferri utuntur, de maluro omnium nosirum consensu 
eosdem in unum congregandos, ul eadcm liberiaie unusqutsque 
utpuca cuiuslibei arcis prcnoiatc magisCn calcaripares, seraCores sci- 
licet fabri et gladiatores seorsum el singillatim, prout soli dicii ma- 
gistri calcaripares ei seratores Crisienses utuntur communiter, quilibet 
dc arte et labore sui artificii frui possint et valeani. In cuius rei 
memoriam el firmitatem perpetuam prescnces liiteras nostras privi- 



Doi. 170. — Att. IS2I. 



legialca pendcnnbus sigillis nostrls judicatus el communiiails roba- 
rari recimus. Datum fcria sexia videlicet in festo invennonis sanctc 
Crucis. Anno domini milleaimo quingentesimo vigesimo primo. 

Orreinale io membraaa in atcbivo lib. reg civjtalls lasrabfeasii Slgitliim 
jDilicis avnlsum solummodo dependet seTicea Kona rnbri et vjridlt coloris pencj 
sigiltum ci 



170. 



AoDO 1521. 29. I 



Ludcvicvs, Hung. ttc. rex, velal castellanis in Meihtdgrad, Suscdf;raii, 

SatHofior, Rakoxire oHisque, ne a eiviius ingrabiensibus firo merce tri- 

butum exigant, 

Commissio propriu domiai regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungariae et Bohcmie etc. Fideli- 
bus nostris egregiis Johanni Kossaczky, capiianeo castri Medwe, 
Laurencio, Siephano, Johanni, Emerico ei Georgio Bradach, caslel- 
lanisque castrorum Zomzedwar et Zamobor, aliisque universis et 
singulis dominis spiritualibiis et (emporalibus, necnon tributariis el 
iheloniatortbus ubivis intra ambicum regni nostri et parcium eidem 
subiectarum nunc constilutis el in fuiurum conslituendis, presentes 
visuris, salulem ct graciam. Ex supplicacione lidelium nosirorum 
universorum civium et inhabilatorum civiiatis nosire montis Gre- 
censis intelleximus, quod quamvis ipsi ex llbertatibus et privilegiis 
divorum regum Hungarie, nostrorum sciltcct predecessorum, eisdem 
'^oncessorum, nostraque annuencia, a solucione tribuiorum et thelo- 
neorum exempii sint el liberiati esseni, lamen nonnulli, preseriim 
sub caslris Zomzedwar el Zamobor, atquc oppido Kokonyk el 
possessione Belowar, qui conira predicias corum liberlates et pri- 
vilegia ad solucionem tribulorum et theioneorum arctare et compel- 
lere consvevissenl in preiudicium dictorum civium ei inhabilaiorum 
prcfaic ci*1iaiis nosire montis Greccnsis, damnumque el derogamen 
jurium eorumdem valde ma(;num. Nos iiaque nolentcs eosdem in 
eorum anliquis liberiatibus, justisque juribus per quoscunque turbari 
aut molestari, pro eo tidelilalibus veslris et vesirum cuilibet harum 
serie firmissime commiitimus et mandamus, quatenus prefatos cives 
et jobaglones nostros conira formam liberiiiiis el exempcionis eorun- 
dem, ad solucionem iribulorum nullo modo, nulloque tcmpore co- 
gere ei compellere, aul cogi et conipelli perinittere presumatis; 
nam alioquin serie presencium fuiuro bano dicli regni nosiri Sclauo- 
nie hrmissimc commitlimus, ut ipse dictos civcs ct jobagiunes 



2i8 Doc, lyi. — An. IJ2I, 

nostros in eorum juribus protegere et contra universos illegitimos 
impetitores manutenere ac defensare per quevis remedia necessaria 
debeat et teneatur. Secus igitur non facturi. Presentibus perlectis, 
exbibenti restitutis. Datum Bude in profesto sacratissimi corporis 
Christi. Anno eiusdem millesimo quingentesimo vigesimo primo. 

Originale in charta. In roargine inferiori impressnm est sigillum. E col- 
lect. E. LaSovsky. 

171. 

Anao 152]. 29. maii Badae. 

Ludavicus II., Hung, etc. rcx, Ferdinando Frankapan comiti mandat, ut 
sine mora civihus zagrabiensibus reddat quinquaginta quatuor boves, quos 

pro tributo confiscavit, 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fideli 
Tiostro spectabili et magnifico Ferdinando comiti de Frangapanibus 
salutem et graciam. Ex querelis et supplicacione fidelium nostrorum 
civium et inhabitatorum civitatis nostre montis Grecensis accepimus, 
quod quamvis mediantibus litteris nostris sepius tibi in eo manda- 
verimus, ut illos quinquaginta quattuor boves eorundem civium et 
jobagionum nostrorum per te vi et potencialiter ablatos reddere et 
restitui facere deberes, tu tamen nescitur unde motus, non curatjs 
huiusmodi mandatis nostris eosdem cives et jobagiones nostros su- 
perinde contentos reddere vel dictos boves eorum restituere hactenus 
non curasses neque curares eciam modo in.contemptum mandatorum 
nostrorum, dampnumque eorundem civium valde magnum. Quare 
rursum fidelitati tue ex superhabundanti harum serie firmissime 
committimus et mandamus, quatenus acceptis presentibus omni 
dilacione et subterfugio semotis, prefatos boves dictorum civium et 
jobagionum nostrorum integre restituere, aut eosdem superinde 
contentos reddere, et si aliquid accionis cum ipsis jobagionibus 
nostris habueris, id juridice prosequi tenearis. Nam alioquin com- 
mittemus et per presentes committimus futuro bano regni nostri 
Sclauonie, ut ipse prefatos cives et inhabitatores dicte civitatis nostre 
montis Grecensis in damno diucius relinquere non debeat, sed 
eisdem de opportuno remedio provideat. Secus itaque facere, nuUo 
modo facere presumas. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. 
Datum Bude in profesto sacratissimi corporis Christi. Anno dominl 
millesimo quingentesimo vigesimo primo. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillam. In archiv. 
incl. Accad. scient. Slavor. merid. 



Doc. 172. — An. 1521. 219 



172. 

Anao 1521. 15. decembris. Badae. 

Ludovicus II., Hung, etc, rex^ capitulo zagrabiensi per decennium con- 
cedii^ ut mineras auri, argenti, cupri aliorumque metallorum indaget^ 
aperiat, conferatque in usum suum ea modo condicione, ut lucrum ca- 

merae regiae solvat, 

Nos Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes quibus expedit 
universis, quod nos tum certorum fidelium nostrorum supplicatione 
Maiestati nostre propterea facta, tum vero pia intencione et sacro 
erga ecclesias dei afTectu inclinati, pro augmento cultus divini in 
ecclesia zagrabiensi, proque aliqua utilitate et victu commodiori 
capitularium eiusdem ecclesie ex speciali nostra gracia et potestatis 
nostre regie plenitudine id duximus annuendum et concedendum, 
annuimusque et concedimus presencium per vigorem, ut ipsi ubique 
in montibus, tenutis et territoriis oppidorum, possessionum et quo- 
rumlibet bonorum ac jurium suorum possessionariorum ubilibet in 
his regnis nostris Hungarie et Sclauonie et partibus eorumdem exi- 
stencium et habitorum, mineras auri, argenti, cupri, ferri, plombi, 
stanni et aliorum quorumcunque metallorum reperire et invenire 
poterunt, eas aperiri, fodi, colique et laborari facere; universos 
eciam fructus et utilitates ex illis provenientes semper et in perpe- 
tuum libcre percipere valeant atque possint ex presenti graciosa 
nostra annuentia, lucro tamen camere nostre ex illis provenire et 
solvi debendo, salvo remanente; quod prefato capitulo infra decem 
annos a die datarum prescncium computando, ut per id tempus 
labor et cultura prefatarum minerarum et fodinarum commodius 
inchoari, continuarique et aliquod incrementum suscipere possit 
graciose condonavimus et relaxavimus, immo condonamus et relaxa- 
mus harum nostrarum vigoreet testimoniolitterarum mediante. Datum 
Bude die dominico proximo post festum beate Lucie virginis. 
Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo primo. 

Relacio magistri Thome, archypresbyteri 
de Beregzouz, secretarii regis. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
ven. Cap. zagrab. Act. Cap ant fas. 1. nr. 20. 



220 Doc. 17 j, 174. — An. 1523. 



173. 

Anno 1522. 6. decembris. Pragae. 

Ludovicus IL^ LLung,, etc. rex^ praecipit capitulo^ ut Johannis Corvini 
res pretiosas pignori oppositas tradat Georgio tnarchioni Brandemburgenst 

Commissio propria domini regis. 

Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Honora- 
biles, fideles, nobis dilecti ! Grato animo . . . quod quemadmodum 

vobis res argenteas et clenodia illustris quondam ducis 

(et bani Johannis Coruini) olim vobis oppignorata, illustri domino 
Georgio marchioni Brandemburgensi, affini et consanguineo nostro, 
ea requirenti restitueritis. Super quarumquidem rerum argentearum 
et clenodiorum restitucione vos vigore et testimonio presencium 
literarum nostrarum quietos et expeditos reddimus et relinquimus. 
Datum Prage in festo beati Nicolai episcopi et confessoris. Anno 
domini millesimo quingentesimo vigesimo secudo. 

(A tergo.) Honorabili capitulo ecclesie zagrabiensis, fidelibus 
nobis dilectis. 

Originale in charta lacerum In archiv. ven. Capit. zagrab. Act. Cap. ant. 
asc. 83. nr. 48. 



174. 

Anno 1523. 5. januarii. Zagrabiae. 

Johannes Torquatus Karlovic banus nuntiat episcopum zagrabiensem et 
capitulum zagrab. omnes suas lites judicio protonotarii regni Slavoniae 

permisisse, 

Nos Johannes Torquatus comes Corbauie ac regnorum Dal- 
macie, Croacie et Sclauonie banus. Memorie commendamus, quod 
reverendissimus in Christo pater dominus Simon episcopus ecclesie 
zagrabiensis coram nobis personaliter constitutus, est confessus . . . 
in hunc modum: quod quamvis inter ipsum dominum episcopum 
ac nonnullos servitores, familiaresque et jobagiones eiusdem domini 
episcopi et ecclesie sue predicte ex una, ac honorabile capitulum 
eiusdem ecclesie zagrabiensis ac similiter nonnullos servitores, fami- 
liaresque et jobagiones eiusdem capituli ex alia partibus, racione ct 
pretextu actuum potenciariorum a certis annis ultro citroque ut- 
cumque commissorum varie lites, cause, differencie ac controvcr- 
siarum materie mote et suscitate atque exortc fuerint, tamen idem 
dominus Simon episcopus volens expensis, fatigiisque et laboribus, 



Ihe. IJS. — A«. IS3J. 



que in prosequucionibus earundem causarum fieri possent parccre, 
easdem causas, liies et coniroversiarum materias factum dumiaxat 
actuum potenciariorum langenles et concernentes hucusque inter 
ipsum dominum eplscopum et ecclesiam suam prediciam ac pre- 
(alum capitulum, hominesque ac servitores et jobagiones dictarum 
parcium quuscunque ad ipsas pertinentes, quaJitercunque et quo- 
modocunque ac ubicunquc motas et suborlas, dempris causis prebcn- 
dariorum ecclesie prenotaie ac aliis tactum proprietatis sive perpetuitalis 
langenlibus, revisioni, cognicioni etadjudicacioni, finaliqueconclusioni 
egregii magistri Stephani HentczlfTy de Pelrowcz judicis curie regie 
ac dicti regni Sclauonle prolhonotarii nec non ceriorum judicum 
nobitium ac {uratorum assessorum comilaius zagrabicnsis per eundem 
magistrum Slephanum prothonotarium pencs se eligendorum duxissel 
submittendas, immo submisii eo modo, ut quitquid idem magister 
Stephanus Henczeltfy prolhonotarius et alii praescripti teria sexta 
proxima posi festum Epiphaniarum domini nunc veniurum ei aliis 
diebus ad id aptis cl sufticientibus hic Zagrabie in causis, liiibus, 
ditferenciis, conlroversiarumque materiis in pretitulalis, faclum ut 
preferiur actuum potenciariorura langcncium et exccplis dictis causis 
prcbendariorum et aliis supra denolatis fecerint, adiudicaverint, 
judicialilerque deliberaverint ac finaliter concluserint ei lermina- 
verint id atque ea omnia pro rato, grato, firmo atque inviolabiliter 
observare promisisset, promisitquc corara nobis harum noslrarum 
vigore et icsiimonio lilterarum medianie, quas sigillo novo egregii 
Pauli Kerecbetiy de Kanyafewlde vicebani et comitis nostri zagra- 
biensis fecimus consignari. Datum Zagrabie in vigilia fcsti Epipha- 
niarum domini, anno eiusdem millesirao quiDgenlesimo vigesimo 
lercio. 

K Iransumpto Joaniirs Toriguall bani, ln cbartii. In arctiiv. venerab. capi- 
tnli /.igf.il). Act. Capit. aot. lasc. G7. nr, 9. 



175. 

Anao \%2l. S. januarii Za^ahiae, 

Cafiitulum sagrtili. nuntiat omnts suas ^ausas, guas adversus Simanem 
tpiscopam agit, fudida priitonotarii regni Slavoniae se ftriiiisisse. 

Nos capitulum ecclesic zagrabiensis. Mcmorie commendamus 
per preaenies, quod quamvia inter nos ei nonnulos serviiorcs, fa- 
miliares et jobagiones nostros, ecclesieque nostre ab una, ac reve- 
rendissimum domioum Simonem de Erdewd cpiscopum ecclesie 



222 Doc, iy6. — An, 152^. 



zagrabiensis predicte, dominum et prelatum nostrum, ac similiter 
nonnullos familiares ac servitores et jobagiones dicti episcopatus, 
per consequensque eiusdem domini Simonis episcopi partibus ex 
alia racione et pretextu certorum actuum potenciariorum a certis 
annis ultro citroque utcumque commissorum, varie lites, cause, 
diiTerencie ac controversiarum materie mote et suscitate atque ex- 
orte fuerint; tamen nos volentes expensis, fatigiisque et laboribus, 
que in prosecucionibus earundem causarum fieri possent parcere, 
easdem causas, lites et controversiarum materias factum dumtaxat 
actuum potcnciariorum tangentes et concernentes hucusque inter 
nos et ad nos et eclesiam nostram pertinentes et spectantes quali- 
tercumque et quomo^ocumque ac ubicumque subortas et motas, 
demptis causis prebendariorum ecclesiae prenotate ac aliis factum 
proprietatis et perpetuitatis tangentibus, revisioni, cognicioni et 
adiudicacioni, finalique conclusioni egregii magistri Stephani Hen- 
czelffy de Petrowcz, judicis curie regie ac regni Sclauonie protho- 
notarii nec non certorum judicum nobilium ac juratorum asseso- 
rum comitatus zagrabiensis per eundem magistrum Stephanum penes 
se eligendorum duximus submittendas, immo submisimus eo modo, 
ut quitquid idem magister Stephanus Henczelffy prothonotarius et 
alii prescripti feria sexta post festum Epiphaniarum domini, nunc 
venturum et aliis diebus ad id aptis et sufficientibus hic Zagrabie in 
causis, litibus, differenciis, controversiarum materiis pretitulatis, factum 
ut prefertur, actuum potenciariorum tangentibus, exceptis dictis pre- 
bendariis et aliis superius denotatis fecerint, adjudicaverint, judici- 
aliterque deliberaverint ac finaliter concluserint, id atque ea omnia pro 
rato, grato, firmo atque inviolabiliter observare promisimus, promit- 
timusque harum nostrarum vigore et testimonio literarum. Datum 
feria secunda in vigilia Epiphaniarum domini. Anno domini mille- 
simo quingentesimo vigesimo tercio. 

Originalc in charta. In archiv. ven Capit. zagrab. Act. Cap. ant. fasc. 67. nr. 9. 



176. 

Anno 1523. 1. februarii. Zagrabiae. 
Coratn magistratu civitatis Georgius Sovinovid pertnutat domum suam 
incohatam agro Emerici literati, qui ultro j^ flor. annumeravit. 

Nos Michael, filius Mathei, judex, Michael, Georgius, alter 
Georgius, Martinus, Mathias, Nicolaus, Georgius et alter Georgius 
jurati, consiliarii et universi cives civitatis montis Grecensis. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes, quibus expedit 



Doc. 176. — An. TSZJ. 



"3 



universis: quod nobilis vir Georgius Zowynowyih dicius, concivis 
noster ac domina Chaucha consors eiuadem ad nostram personaliter 
venicnles presenciam sponte et libere fassi sunt in hunc modum : 
quod ipsi quamdam domum muratam ruinosam et nondum consu- 
malani ipsorum in prefata civitatc habitam, inter domum prudentis 
et circumspecii viri Emerici liiterati, senioris judieis et concivis no- 
stri ac curias hercdum seu successorum condam Johannis Soldy- 
narych olim senioris judicis el concivis nostri ac prudcniis ei circum- 
specti viri Michaelis Opprasnyih similiier senioris judicis et concivis 
nostri a meridionali parte et inter aliam domum muratara, similiter 
ruinosam nobilis viri Georgii Dobrowolyth dicti ct dominc Anne 
consortis sue, generi vero nobiiis et cireumspecti viri Sowani Pa- 
storis similiter senioris judicis et concivis nostri a septemtrionali 
parte, ab occidenlali et orientali vero partibus plaicc communes, 
habitam et existentem, unam integram curiam ad usum dicte civi- 
latis in sc contineniem, ipsum scilicet Gcorgium Zowynowych a 
preraio domino Sowano Pastore, soccfo suo ob amorem coniugalis 
dilectionis prefatc domine Chauche filie sue donacionis litulo litle- 
ratorie concernentera, simul cum omnibus eiusdem domus muratc 
ruinose uiililatibus, juribus, usibus, inlegritaiibus ct pcrtincnciis 
universis prefalo Emerico litterato ac per eum suis heredibus pro 
quadam lerra arabili quinque dietas in se continente penes alias 
terras prelati Emerici litterali versus Ilyczam tendencem in Krog 
habita et quadam magna stlva Doctoryw-sthycza vocata, similiter in 
territorio prelate civilatis habitis eC existentibus pcr raodum coocam- 
bii et permutacionis addimento tiorenorum triginta quinque, quos 
pretatus Eraericus litteratus eidera Georgio Zowynowych super 
dictam domum muratam addidii ui prefcrtur, pcr modum concam- 
biatis permulacionis vendidisset, pcrmutasset et contulisset, immoque 
de consensu vicinorum predictorum vcndidii, permutavit cl contulit 
coram nobis jurc perpetuo ei irrevocabiliicr tenendam, possidendam 
pariter et habendara ac juxta condicionem civiialls prcnotate ab 
anliquo privilegialicer approbatam quomodocumque voluerit dispo- 
ncndam. In cuius rei mcmoriam, testimonium, ttrmitatemque per- 
pctuam prcsentibus sigillum nostrum commune duximus concedcndum. 
Datum die dominico proximo ante fcstum purificacionis beate Marie 
virginis. Anno domini millcsimo quingeniesimo vigcsimo tercio. 



Originale in membraDa, A lergn \-estl^'iu 
Croat. Slav. Daim. 



L itnpressi sigilll. 



rthiv. 



m. 

Anao 1523. 5 februarii. Crisii. 

Communitate civitatis rogante, ut fines possessionum restituantur^ Johannes 
Torquatus banus capitulo iasmensi praecipit^ ut legatum suum mittat, 

Amicis suis reverendis capitulo ecclesie chasmensis, Johannes 
Torquatus comes Corbauie ac regnorum Dalmacie, Croacie et Scla- 
uonie banus, amiciciam paratam cum honorc. Dicitur nobis in per- 
sonis prudentum et circumspectorum judicis et juratorum cetero- 
rumque civium civitatis montis Grecensis, quomodo eadem civitas 
ipsorum exponencium mons Grecensis in comitatu zagrabicnsi ex- 
istens, nuric apud manus eorumdem exponencium pacifice habita, 
legittima reambulacione et novarum metarum ereccione circum- 
quaque plurimum indigeret; super quo vestram amiciciam harum 
serie petimus diligenter, quatenus vestrum mittatis hominem pro 
testimonio fidedignum, quo presente Nicolaus de Pezerio, sin Paulus 
de Nezpessa, vel Johannes de eadem seu alter Johanncs Parys de 
Adamowcz, sive Georgius Barbarych de Jazenowcz aut Johannes 
Sampo de Thoplychycza, aliis absentibus, homo noster, ad faciem 
dicte civitatis montis Grecensis vicinis et commetaneis eiusdem uni- 
versis inibi legittime convocatis et presentibus accedens, reambulct 
eandem civitateiu circumquaque per suas veras et antiquas metas, 
novas juxta veteres in locis necessariis erigendo, reambulatamque 
et ab aliorum juribus possessionariis metaliter separatam et distinc- 
tam relinquat, statuatque eandem prefatis exponentibus jure eisdem 
incumbente perpetuo possidcndam, si non fuerit contradictum ; 
contradictores vero, si qui fuerint, evocet eosdem contra prefatos 
exponentes nostram in presenciam ac octavas festi Epiphaniarum 
domini proxime venturi in sedem zagrabiensem, racionem contra- 
diccionis eorum reddituros, et post hec huiusmodi reambulacionis, 
metarum ereccionis et statucionis seriem cum cursibus metarum 
inibi erigendarum, contradictorumque et evocatorum, si qui fuerint, 
vicinorumquc et evocatorum commetaneorum, qui premisse ream- 
bulacioni et statucioni intererunt nominibus, octavas ad predictas, 
ut fuerit expediens, nobis suo modo amicabiliter rescribatis in dic- 
tam sedem zagrabiensem. Presentes autem sigillo novo egregii Pauli 
Kerecheny de Kanyaffewlde vicebani et comitis nostri crisiensis 
fecimus consignari. Datum Crisii feria quinta proxima ante festum 
beate Dorothee virginis et martiris. Anno domini millesimo quin- 
gentesimo vigesimo tercio. 



Soe. ijS^ — Ati. 1523. 



(Atergo) Amicis suis reverendis capiiuto ecclesic chasmensis 

pro prudeniibus cc circumspectis judlce et juratis, ccterisque civibus 
civiiatis montis Grecensis, reambulatoria. 



OriKJDale in charta, a lergo vesligiui 
Accad. (cient. Slavor. inerid. 



Anoo 1523, 20. maii. Iludae. 

Luilovieus II. Ifung. elc. rtx, reprehendit eornmunitatem cmtatity fuoti 
cafiituli jus telonii redimendi injuste ad se vindicare volutt. 

Commissio propna domiai regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie ct Bohemte etc. Fidelibus 
nostris judici, juratis ac universitati civium et incolarum civitaiis 
noBtre montis Grecensis salulem ec graciam. Expositum est Maie- 
stati nostre pro parte capituli et canonicorum ecclesie zagrabicnsis 
gravi cum querela, quos vos, nescilur qua racione moti, in thelonio 
zagrabiensi, quod a divis regibus Hungarie predecessortbus scilicei 
nostris, mense corum capitulari pro augmento cullus divini in per- 
petuum donatum et annexum est, exigique ab antiquo consvevit, 
varie el multipliciter ipsos exponentes turbaretis et inquietarelis in 
dampnum et preiudicium ipsorum manifestum Cum auCem nos ex 
debito regiminis nosiri debilores sumus subdicos nostros quoslibec 
ec preserilm ecclesias dci, quarum patroni sumus, in justis eorum 
juribus indempnes conservare, fidelitali vestre harum serie commit- 
timus et mandamus prescntibusque striciissimc, qualenus acceptis 
prcscniibus, alio superinde Maiestatis noslre non expectato mandato, 
siacim a molesiacionibus ec Inquictacionibus dicti ihelonil homnino 
supersedere et ab intromisslone sese in illud quomodolibet ccssare 
debeatis eC teneamini. Et si quid juris in eo, in tolo vel in parie 

Iaut alia quacumque quola habere pretendltis, id jure mediante, 
coram bano noatro regni Sclauonie el non via tacti, rcquirere de- 
bealia ec teneamini. Alioquin commislmus per alias litteras nostras 
eidem bano nosiro, ut per omnia juris remedia opportuna ad id 
vos faclendum compellal. Secus sub oblentu gracle Maiestatis nostre 
nullatenus facere presumentes. Presenlibus pcrleciis, exhibenti resti- 
tutis. Datum Bude teria quarta infra octavas ascensionis Domini. 
Anno eiusdem millesimo quingentesimo vigesimo lercio. 
Originile in ch^irlii. In margine infeiiori tmpreBsum e«t ) 



Originile in ch^irlii. In margine infeiior 

I. capit. eccl. lai^nti. Act, Cap rul. fase. Ii 



M 



226 Doc. lyp. — An. 15 ji. 



179. 

Anno 1523. 31. maii. Budae. 

Ludovicus II, Hung. eic, rcx, Simoni episcopo zagrabiensi^ eiusque suc- 
cessoribus dat jus praepositi s, Aiariae nominandi atque constituendi , 

Commissio propria domini regis. 
Nos Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Me- 
morie commendamus tenore presencium signiBcantes quibus expedit 
universis. Quod nos ex declaracione fidelis nostri reverendi in Chri- 
sto patris domini Simonis dei et apostolice sedis gracia episcopi 
ecclesie zagrabiensis intelleximus, quomodo predecessores sui epis- 
copi eiusdem ecclesie sue zagrabiensis jus patronatus perpetuum 
in prepositura alias abbacia ecclesie beatissimc Marie virginis in 
area capituli eiusdem ecclesie sue zagrabiensis habuissent et eo 
semper fuissent usi, idem quoque dominus episcopus uteretur eciam 
ad presens; sed quia littere sivc privilegia de huiusmodi jurepa- 
tronatus utcunque deperdite essent et amissa, supplicavit nobis idem 
dominus episcppus humiliter et devote, ut illud ipsum Juspatro- 
natus, quo ipse et dicti predecessores sui sunt usi, atque eciam 
nunc ipse uteretur, de novo in eundem ac successores suos episco- 
pos prefate ecclesie sue zagrabiensis transferre ac eidem et suis 
predictis successoribus dare et concedere dignaremur. Supplicatione 
itaque predicti domini episcopi, meritisque et virtutibus ac precla- 
rissimis animi dotibus, quibus eundem pollere accepimus inducti, 
maxime vero ea devocione, qua in beatum Stephanum regem in 
cuius nomine dicta ecclesia zagrabiensiis fundata existit afficimur, 
ne idem dominus episcopus et predicti sui successores antiquo jure 
ipsius ecclesie sue priventur aut careant, quoque salubrius et com- 
modius officium prelature in ipsa ecclesia zagrabiensi exercere pos- 
sint, huiusmodi juspatronatus nostrum regium, quod in dicta pre- 
positura sicuti et in aliis huius regni nostri ecclesiis habemus in 
eundem dominum episcopum et dictos suos successores duximus 
transferendum ac eisdem dandum et concedendum, ut ipsi tam diu 
donec et quousque dicte ecclesic zagrabiensis fungentur prelatura dictam 
preposituram alias abbaciam beatissime Marie virginis deinceps quo- 
ciens et quandocumque de jure et de facto vacaverit, personis ido- 
neis, benemeritis et hiis quos dignos esse judicaverint, dicti juris 
patronatus nostri regii eisdem per presentes, ut prefertur concessa 
et eorum ordinaria auctoritatibus, conferre et de ipsa semper pro- 
videre libere possint et valeant pleno jure, immo transferimus denuo, 
damusque et concedimus barum nostrarum secreto sigillo nostro, 



■ -^" 'S^S- 



227 



quo ut rex Hungarie utimur impendenti munitarum vigore et tesii- 
monio litterarum mediante. Datum Bude in festo sancte et indi- 
vidue Trinitatis. Anno domtni millesimo quingentesimo vigeslmo 
lercio. Regnorum nostrorum Hungarie et Bohemie etc, anno octavo. 
Originale in mcmbrana, a xona SEricea appendrt aigillum. lo archlv. ven 
Capil. ziigrab. Acl. Cap. ant, fujc. 67 nr, 44, 



180. 

Anno I5?3, 3, junli. Zagubiiie. 
Coram magislrdtu civUatis Enierieus AtituHtf /■ossessiofits quasdiim (om- 
muniliUis Marco Vuli£ 8 flor. vendil. 

Nos Michael, filius Anthonii, judex, Jobannea, Simon, Geor- 
gius, Cristophorus, Georgius, Philipus, Gregoriua et Emericus jurati, 
consiiiarii et universi cives civiiaiis Moniisgrecensls. Memorie com- 
mcndamus tenore presenclum signiticantes quibus expcdit universis. 
Quod prudens et circumspectus vir Emerlcus liiteratus de Crlsio 
Mykwlych dictus, scnior judex et concivis nosier, ad nostram per- 
sonaliter veniens presencram sponie ct llbere fassus esi in hunc 
modum : ui ipse quoddam novum locum nunc ex vepribus et silva 
extirpatum, jam in sessionem novam pro ereccione nove domus ac 
aliorum ediliclorum redacium in Werhowcz hablium, in territorlo 
nostro seu civitatis prefale inier quamdam particulam terre et ru- 
betum prefati Emerici litterati a parie meridionali, ubi ibidem in- 
clpitur meia a quodam tiuvio Kwhynschak vocato ei lendli seu vadit 
sursum et pervenlt ad quoddam arborem cerasum, deinde ullerius 
pervenlt in quoddam aniiquum fossaium, ibi est arbor querci vulgo 
czer, deindc procedil sursum per eundem fossaium pcrvenit ad viam 
communem versus parletn orientalem, et per vlam eandem eundo 
pervenit ab ipsa parie orientall in quoddam alium fossatum penes 
tcrram et rubetuni providi vlrl Marlinl agrlcole alller Kolarychkyn 
nominali, jam a partc septemirionali, et ibi est arbor querclna vulgo 
czer in vertice eiusdem fossaii cruce signaia, delnde infra procedit 
per cundem fossaium, pervcnit in aliam arborem quercinam, deinde 
infra vadii vcrsus panem occidenialem pervenii in aliam arborcm 
vulgo graber, delnde pervenlt in aliam arborem simillter vulgo graber 
diclum ct cruce signaium, pcnes dictum fluvium Kuhynschak ha- 
bitum, deinde tendit seu vadil pcr cundem fiuvium pcrvcnil ad 
prlorem meiam ah ipsa parie mcrldionali habilam et exlslentem, 
ipsum scilicei Emericum lincratum a condam egregiis .lohannc 



228 Doc. i8i, — An, 152J. 

Jacobo phisico regie Maiestatis et domina Mylycza consorte sua 
empcionis titulo litteratorie concernentem, simul cum omnibus 
eiusdem novi loci, jam ut prefertur ex silva et vepribus exstirpati, 
utilitatibus, juribus, usibus, fructuositatibus et pertinenciis universis 
providis et honestis Marco Wchych dicto et Vrsule consorti eiusdem 
uti jam novis incolis et inhabitatoribus territorii civitatis nostre ac 
per eos ipsorum heredibus pro florenis octo auri et per eundem 
Marcum Wchych prefato Emerico litterato, prout ipsemet coram 
nobis retulit jam sibi plene datis et persolutis, pro ereccione nove 
domus, ut prefertur, ac aliorum edificiorum vendidisset et contu- 
lisset, immo de consensu vicini predicti vendidit et contulit coram 
nobis jure perpetuo et irrevocabiliter tenendum, possidendum, pa- 
riter et habendum, ac iuxta condicionem civitatis prenotate ab 
antiquo privilegialiter approbatam, quomodocumque voluerit dispo- 
nendum. In cuius rei memoriam, testimonium, firmitatemque per- 
petuam presentibus sigillum nostrum commune duximus imprimen- 
dum. Datum feria tercia proxima ante festum sacratissimi corporis 
Christi. Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo tercio. 

Originale io membrana. A tergo impressum est sigillum communis. In 
archiv. inclit. Accad. scient. Slavor. merid. 



181. 

Anno 1523. 8. julii. Budae. 

r 

Petrovina et Siljakovina possessionibus communitati civitatis adjudicatis, 
Ludovicus //., Hung, etc. rex^ capitulo mandat, ut communitatem civitatis 

in bona inducat, 

Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris capitulo ecclesie zagrabiensis salutem et graciam. Noveritis, 
in discussione et examine cuiusdam cause inter generosam domi- 
nam Margaretham relictam magnifici condam Johannis Banffy de 
Bolondus, filiam videlicet magnifici olim Johannis Hennyng de 
Zomzedwar ut actricem ab una, ac magnificos Johannem Dragffy 
de Belthewk pridem magistrum thavernicorum nostrorum, nunc 
vero comitem Themesiensem et parcium inferiorum capitaneum 
generalem ab altera, et Petrum Erdewdy de Monyarokerek a tercia 
partibus, racione et pretextu universorum castrorum, castellorum, 
oppidorum, villarum, prediorum ac quorumlibet jurium possessiona- 
riorum magnifici condam Andree, filii dicti olim Johannis Hennyng 
ubilibet adjacentium coram nostra personali presencia mote et ver- 



Dx. iSt. — An. tS3S' 



lentis, landemque in conspectum proprie Maicstatis nostre deducte, 
in quamquidem causam eciam tideles nostri prudentes ct circum- 
spccti judex ac jurati, ceterique cives et inhabitatores civliatis nostre 
montis Grecensis, occasione dumtaxat possessionum Pettrowyna et 
Sylakouyna nominalarum in comrlalu zagrabiensi existencium sese 
ingesserani, eedi-m possessiones Peitrowyna et Sylakowyna simul 
cum cunctis suis ulililatibus et pertinenciis quibuslibel prefatis ju- 
dici ac juralis, celerisque civibus el inhabilatoribus preJicie civiiaiis 
nostre montis Grecensis per nos esse adjudicatas, proui atie littere 
nosire adjudicalorie superinde confccte lacius, limpidiusquc declarant 
et exprimunt, ad quarum reslaiucionem noster regius el vester ho- 
mines necessario videniur transmittcndi ; pro co iidelitaii vcstre 
harum scriu Inrmiter precipienlcs commitiimus el maudumus, qua- 
linus vcslrum mitlaiis hominem pro tcsiimonio fidedignum, quo 
prcscnte magistri Johannes de Kapolna vel Petrus de Byxke sive 
Nicolaus Myske de Bago, minoris cancellarie nosire notarii, aliis 
absentibus, homo noster regius dc curia nosira regla per nos ad id 
specialiler iransmissus ad facies prescripiarum possessionum Peiiro- 
wyna ei Sylakowyna vicinis et commelaneis eawndem universis 
iiiibi legiilime convocalis et presentibus accedens restatuat easdcni 
simul cum cunctis suis utiliiatibus et pertinenciis quibuslibet pre- 
nominalis judici ac juratis, ceierisque civibus ei inhabilaloribus 
prctacte civiiatis noslrc moniis Grecensis, ipsorumque hcrcdibus, 
poslerilalibus el successoribus universis iure eisdem incumbenie 
pcrpeiuo possidcndas, conlradiccione prefaie domine Margareihe, 
predicEorumque Johannis DragHV ei Pelri Erdewdy ac aliorum 
quorumlibct previa racione non obstantc, huiusmodi possessionarie 
resiatucionis seriem, ut fuerit expedicns, ad quintum decimum diem 
a die huiusmodi exequucionis ex hinc fiende compuiando, predicie 
personali presencie noslre fideliler rescribatis. Datum Bude feria 
quarta proitima posl feslum visitacionis beatissime virginis Maric. 
Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo tercio. 

(A tergo.) Fidelibus noslris capitulo ccclesie zagrabicnsis pro 
prudenlibus et circumspectis judicc ac juralis, ceterisque civibus ei 
inhabitatorihus civiiatis nostre montis Grccensis conlra generosam 
dominam Margareiham, relictam magnifici condam Johannis Banffy 
de Bolondos, filiam vidclicet magnilici olim Johannis Hcnnyng de 
Zomzedwar et alios intra nominaios super quadam possessionaria 
rcslaiucionc pcr nostrum ac vestrum homines modo intrascripio 



230 Doc. 182. — An, i;2j. 



fienda, cuius series, ut fuerit expediens, ad terminum intra speci- 
ficatum est reportanda. 

Origioale in charta. A tergo impressam est sigillum. E collect den. Ra- 
doslai Lopa§i6. 



182. 

Anno 1523. 15. jalii. Budae. 

Ludovicus IL Hung. etc, rex^ confirmat prwilegium a Mathia rege ci" 
vibus zagrabiensibus datum, quo a vestigalibus tributisque pro merce 

solvendis liberantur, 

Nos Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes quibus expedit 
universis. Quod fideles nostri prudentes et circumspecti Mychael 
Oprasnych iudex ac Emericus litteratus Mikulych et Georgius lit- 
teratus iurati cives civitatis nostre Montisgrecensis suis ac univer- 
sorum civium et communitatis eiusdem civitatis nostre nominibus 
et in personis Maiestati nostre venientes in presenciam, exhibuerunt 
nobis quasdam litteras serenissimi principis condam domini Mathie 
regis Hungarie, precedessoris nostre bone memorie, in pargameno 
sub dupplici sigillo suo privilegialiter confectas, habentes in se 
confirmative tenorem quarumdam litterarum capituli ecclesie Al- 
bensis, paria litterarum serenissimi condam Bele regis Hungarie 
etc. super non solucione tributi et tricesimarum prefatis civibus 
concessarum continencium, tenoris infrascripti, supplicantes Maie- 
stati nostre iidem Mychael iudex, Emericus litteratus et Georgius 
litteratus iurati cives in sua et dictorum civium ac communitatis 
predicte civitatis nostre Montisgrecensis nominibus, ut precriptas 
litteras dicti condam Mathie regis et omnia in eis contenta ratas, 
gratas et accepta habentes, litterisque nostris privilegialibus de verbo 
ad verbum inscribi facientes approbare, illasque eisdem judici, 
iuratis, ceterisque civibus et toti communitati predicte civitatis 
nostre Montisgrecensis, modernis scih*cet et futuris innovantes per- 
petuo valituras confirmare dignaremur. Quarumquidem litterarum 
tenor talis est: (vide vol. II. Doc. 231. de anno 1464. 24. martii.) 
Nos igitur supplicacionibus dictorum judicis et juratorum civium 
nostrorum per eos suis ac tocius civitatis nostre predicte Montis- 
grecensis nominibus nostre Maiestati porrectis, regia benignitate 
exauditis et dementer admissis, prescriptas litteras dicti condam 
domini Mathie regis non abrasas, non cancellatas, nec in aliqua 



/W. r^Sj: — Ah. rsss- 



ajt 



sui parte suspectas presetitibusque lilteris nostris privtlegialibus sine 
ditninucione et augmemto aliquali insenas, quoad omnes earum 
co[Hinencias,clau3ulasetarticuloseaicnus quatenus eedein rite ei legit- 
time existunt emanate, viribusque earum veritas sulTragaiur, acceptamus, 
approbamus et ratificamus, ac easdem et omnia in eis contenta me- 
moralis civibus et loli communilali prefate civitatis nostre Montis- 
grecensis, modernis scilicet et futuris innovantes, valituras perpetuo 
confirmamus harum nostrarum, quas secreto sigillo nostro quo Ut 
rex Hungarie utimur, in pendenti communiri focimus vigore el le- 
Stimonio litlerarum mediante. Datum Bude in feato divisionls apo- 
slolorum. Anno domini millcsimo quingentesimo vigesimo tercio. 
Regnorutn nostrorum anno octavo. 

E Iransumpto imper. Fi-rdinandi [l, di.' anno 1626, !□ arcb. lib. rcg. civ 



Annu 1533, IS. jnlii. Uudae. 

Cummmilale cmtalii /<rfcante. Lndovieus 11. Hung. etc. rtx, confirmal 

cniistitutionem, qun elim a Mathia rege Kraljevec, Ctrje, Kobiljak aliae- 

i/u( trcptiie p<messii.mes cvmmunitali sunf reifiiilue. 

Comniissio propria doinim regis. 
Nos Ludouicus dei gracia rex Hungaric et Bohemie etc. Me- 
morie commendamus tenore presencium significantes quibus expedil 
univcrsis. Quod fideles nosiri prudcntes ei circurHspecti Michael 
Opprasnych judex, Emericus littcratus Mykulych et Georgius litte- 
ralus jurati cives civilaiis nosire Montisgrecensis suis ac universoriun 
civium et communitatis ciusdem civitatis nostre nominibus el in 
personis Maiestatis nosire venientes in prescnliam exhibueruni nobis 
quasdain liltcras donacionales serenissimi principis quondam domini 
Mathie regis Hungarie etc. predecessoris nosiri bone memorie, in 
pargameno paienter confeclas, secretiquc sigilli sui impressionc 
consignatas, quibus mediantibus idem condam dominus Mathias rex 
pro fidclibus serviciis eorundem civium et inhabitalorum civitaiis 
nostre Moniisgrecensis, quc iidem sncrc imprimis huius regni nostri 
Hungarie corone cl deinde prcfato condam domino Mathie rcgi clc, 
cxhibueruni, possessioncs KralcwcE, Czerye, Kobilia, Zwyblia, Narth, 
Peirowyna, Syllakowyna ct Hraschya vocalas omnino in comitatu 
zagrabiensi exsistentes, habitus, eisdem civibus, ipsorumque succes- 
soribus et posteritaiibus univcrsis nove suc donacionis titulo in 



33> 



Xi*e, 1S4. — An. lya^. 



perpetuum conlitlisssc dinoscebatur, lenoris infrascripti, supplicanles 
Maicstati nostrc prefati Michael judex et Eniericus ac Georgius jurati 
cives suis et dictorum civium ac tocius comtnunitatis predicte dvi- 
tatis nostre Montisgrecensis nominibus, ut prescriptas litteras condatn 
domini Malhie regis et omnia in eis contenta ratas, graias et ac- 
cepta habentes, litterisque nosiris privilegialibus verbotenus inscribi 
tacientes approbare. illasque eisdem iudici, juratis, ceierisque civibus 
e[ toii communitati predicte civiialis noslre Monlisgrecensis modernis 
scilicet et futuris innovandas perpcluo valiluros confirmare digna- 
remur, Quarum quidem litterarum tenor lalis est; (vid, vol. II, doc. 
275. 20, raaji ann. ^472.) Nos igitur supplicacionibus dictorum 
Judicis et juratorum civium nosiroruni per eos suis ei locius com- 
munitatis dicte civilalis nostre Montisgrecensis nominibus et in per- 
sonis noscre Maiesiati porrectis, regia benignilate exaudilis et cle- 
menter admissis, prescriptas litteras dicti condam domini Mathie 
regis non abrasas, non cancellatas nec in aliqua sui parie suspectas 
preseniibus litteris nosiris privilegialibus sine dominucione ei aug- 
menlo aliquali insertas, quoad omnes carum continencias, clausulas 
et articulos eatenus cjualenus eedem riie el legittime exisiunt ema- 
nate viribusque earum veritas sutfragatur, acceptamus, approbamus 
et ratiticamus ac casdem el omnia in eis conienta memoraie civilati 
nostre Monlisgrecensis et per consequens civlbus, hospilibus el in- 
habitaioribus in eadem pro lempore commorantibus innovantes 
perpeiuo valituras confirmamus harum nosirarum, quas secrelo sigillo 
nosiro quo ut rex Hungarie utimur, impendenti communiri fecimus 
vigore et lesiimonio litterarum mediante. Salvis juribus alienis. 
Datum Bude in festo divisionis aposlolorum. Anno domini miUe- 
simo quingentesimo vigesimo tercio. Regnorum noslrorum predic- 
lorum anno cctavo. 

Originale In memhrana, Zana sericea cerulei e1 viridis caloris In arcbiv. 
inclit. At:CAd scieal SlavoT. merid. 



184. 

Aaao 1523. 22 julii. Budie, 
Commumtatem civilalh dusijue bona (kfenilms Ludopicus II,, l/iiiij^, ttc. 
rex. Juhiinni Torijiiato bano praccipit, ul eommunilalem ab inseclatorum 
injuriii tuealur. 

Conitnissio propria dontiiii regis 
Ludouicus dei gracia res Hungaric et Bohemie elc. FJdeli 
nostro speclabili et magnitico Joanni Torquato, comiti Corbauie, 
regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie ct Sclauonie bano salutcm 



D9e. rSy. — An. /y?j. 



333 



et graciam. Quoniam nos fidcles nostros prudentes ci circumspectos 
univcrsos cives civltails nosire montis Grccensis simul cum univcrsis 
possessionibus, porcionibusque et juribus possessionariis ac rebus ct 
bonis eorum iustts utputa et legitlimis in noslram repiam recepimus 
proleccionem el lulelam specialcm, viceque ei in persona Maiesialia 
nosire tuicioni vesire commisimus. Mandamus igiiur lldeliiaii vestre 
harum serie firniiter, quaiinus prefaios cives nostros in diciis pos- 
sessionibus, porcionibusque ei juribus posscssionarils ac rebus ei 
bonis eorum iustis, ui preferiur, ei legiitimis contra quoslibct ille- 
gitimos impetitores ei signanlcr adversus corundem vicinos a qui- 
bus pcr occupaciones nonnullarum meiarum el lerrarum ipsorum 
plurima damna cisdem inferri dicunlur, tueri, proiegere ei defensare 
ac manulenere debeaiis ei teneamini nosire Maiestatis in persona 
el auihoriiaie presenlibus vobis in hac parie aiiributa ct iuslicia 
mcdiante. Secus non facturi. Prescniibus perlectis, exhibenii resii- 
lutis. Daium Bude in festo bcate Marie Magdalene. Anno domini 
millesimo quingentesimo vigesimo tercio. 

i iiiipressum eil sigilluin. [n ;ircliiv. 






jDtii Kudae. 



LmioPiiUi If. Hun;;. etc. n'x, J<mnni T.irijifito Ihuto jubet. iit severe 

iUre/, nt tfuii a mercatoribui zagrab. pro merce porlurium vd lelonium 

cogat. 

Commissfo propriiv domiai regis. 
Ludouicus dci gracia rcx Hungarte et Bohemie etc. Fideli 
nostro spcctabili ei magnilico .loanni Torquaio, comiti Corbauie, 
rcgnorum nosirorum Dalmacie, Croacie et Sclauonie bano, eiusdem- 
que vicebanis salutem ct graciam. Kx querimoniJs fidelium nosiro- 
rum prudenlum ci circumspectorum judicis ei juratorum, cetcrorum- 
que civium nosirorum montis Grecensis inietleximus, quod quamvis 
ipsi cx graciosa annuencia et concessione divorum quondam rcgum 
Hungaric, nosirorum scilicet predeccsiorum iuxta eorum privilegia 
pcr nostram Maiestatem conlirmata a solucionc quorumlibct tribu- 
torum et tlieloneorum ubivis iii hoc regno uosiro ct partibus eidem 
subicctis cxigi soliiorum cxcmpii sini ci liberaii habcaniur; tamen 
plerique forent, qui non curata huiusmoJi libertatc ipsorum civium 
eosdem ud solucionem Iribulariam arctarent ci conipcllerent in preiu- 



riJ 



234 Doc. i86. — An. 1523. 



dicium eiusmodi iurium et libertatum ipsorum manifestum. Sup 

plicatum igitur extitit Maiestati nostre pro parte eorundem expo 

nencium ut superinde opportune ipsis providere dignaremur. Nos 

vcro, prout ex officio iusti principis debemus, volentes prefatos cives 

nostros et eorum quemlibet in suis libertatibus conservare, manda- 

mus fidelitati vestre firmiter, quatenus prefatos exponentes deinceps 

contra quoscunque illegirtimos impetitores, qui videlicet eos in locis 

tributorum contra premissam libertatem eorum impedirent, turbarent 

et molestarent per occupaciones eciam, si opus fuerit, theloneorum 

talium, tueri, protegere et defensare ac manutenere debeatis et tene- 

amini nostre Maiestatis in persona et aucthoritate presentibus vobis 

in hac parte attributa et iusticia mediante. Secus non facturi. Pre- 

sentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude in festo beate 

Marie Magdalene. Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo 

tercio. 

Originale in charta. In margine inferiori impressam est sigillam. In archiv. 
jnclit. Accad. scient. Slavor merid. 



• 186. 

Anno 1523. 22, julii. Badae. 

Ludovicus II, Hung, etc. rex^ nobilibus possessionatiSy civitatibus etc, 
vetat^ ne a mercatoribus zagrab. pro merce portorium vel telonium exigere 

audeant, 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris universis et singulis dominis prelatis, comitibus, baronibus, 
nobilibus, castellanis, vicecastellanis atque eorundem officialibus 
quovis nomine censeantur, nec non civitatibus, oppidis et villis, 
judicibus et juratis, item theloneatoribus ac quorumcumque thelone- 
orum et tributorum exactoribus aut eorum vices gerentibus, tam 
scilicet nostris quam alienis in regno nostro Hungarie et partibus 
eidem subiectis ubivis constitutis et existentibus, presentes visuris, 
salutem ct graciam. Quoniam nos volentes civitatem nostram montis 
Grecensis ab illa desolacione et inopia in quam superioribus annis 
est redacta relevari, utque cives et inhabitatorcs eiusdem civitatis 
nostre eo facilius victum querere, numeroque et opibus augeri, mu- 
rosque civitatis atque alia munimenta ante aliquot annos ab eis 
inchoata pro commodiore defensione tocius regni nostri Sclauonie 
continuare et absolvere possint, privilegia a divis regibus Hungarie 
super exempcione solucionis quorumcumque theloneorum seu tri- 



&9i. rSf. ^ Aji. tssj: 



«35 



hutarum ipsis concessa ct per serenissimum condam domlnum 
Mathiam regem predecessorem nostrum fclicis memorie confirmata, 
nos quoque graciose per alias litteras nostras contirmavimus. Q.UO- 
circa mandamus tidelitaii vestre ct vcstrum cuilibet harum serle 
firmiter, ut deinceps prefatos civcs et inhabitatores dicte civitatis 
nostre moniis Grecensis quocicscumque ad loca tributorum ei thc- 
loneorum cum suis rebus el mercihus pervenerint eosdem ab omni 
solucionc exemptos et supporlalos habere et liberos unacum rebus 
et mercibus ac aliis bonis torum quibuscumque abire permiltalis 
et permitti faciatis gracie nostre sub obtentu, Secus non facturi 
Prescniibus perlectis, exhibenti resiitutis, Duium Bude In festo beate 
Marie Magdalcne. Anno domini millesimu quingeniesimo vi^esi- 
mo tcrcio. 

Originale In charU. Id margine iaferiori impressum es[ sigillum. In .irchiv. 
incl. Accid, icieat SUvor. merid. 



Anno 1523. 16. oclobris. Zagrabiae. 

Capitulum aagmb. fuHiiationm altariae in ecdaia cathedmli a Jonnne 
lU Rttnik praebtmiario constitutam comprubal. 

Capituluro ecdesie zagrabtcnsis. Omnlbus Christi lidelibus 
preseniibua ct fuiuris presencium noiiclam hahituris saluicm In 
omnium satvaiorc. Ad universorum noticiam harum serie volumus 
pervenirc: quod cum nos feria quinra proitima ante festum sancti 
.iohannis bapiistc proxltne pretcrlium, propter certas causas et ardua 
negocia nosrra ci eccleslc nostre expedlenda ad pulsum campane 
capitulariicr congregaii fuisscmus, tunc honorahilis dominus Johannes 
presbitcr dc Heznyk prebendarius chori ecclesle nosire zsgrabiensis 
prelacte, nobis summa cum reverencia et humililate exponcre et 
dclegere curavii in hunc modum: qualiter ipse divino magls in- 
structus nutu, quam humano freius consllio ad divlni cultus aug- 
menium ei singularis devocionls aHectum pro consccucione celesils 
patrie pro lerrenis et rransitoriis cclcstia commuiari cuplens, do- 
mum prebendalem in qua nunc Ipsemet resideret, alias vero plc- 
banus et rector ecclesle sancii Emerlci ducls, lunc In area noslra 
capilulari constructe et habiic pro tcmporc consiilutus residenciarn 
et moram faccru habuisset coniinuam, cui vldclicet domui ab ori- 
cnlali tealrum et area nostra cnpiiularis, a meridionali honorabilis 
domiiii Michaclis licrlek slmiliter prebcndarii chori prclacte ecclcsle 



236 



Dtx. xSf. — An. 1523. 



nostre zagrabiensia prebendalJs a seplemtrianali siquidem partit>us 
venerabilis magistri Bariholomei de Klokoch frairis ei concanonici 
nosiri canonicalis domus vicinantur, in ruina, articulisquc et neces- 
sicatibus suis reformare, restaurare, consiruere ec bono modo meli- 
orare, nec non unam perpetuam missam de soncto Johannc baptisla 
Christi cum colleciis: prima propria, secunda pro saccrdote defuncto, 
tcrcia de omnibus saDciis, quana pro voio celebraniis, quinia vcro; 
Exaudi eic ; in casu aulem, quo dies fcstivus, solemnls vel supra 
eveneril, missa ipsa de tempure cum colleclis quibus supra cele- 
bretur qualibet feria quarla singulis ebdomadis in ara sancte Ely- 
zabeth vidue in ecclesia nosira zagrabiensi prcnominaia sub minori 
ofticio, quo Requiem communitatis noslre dici el celebrari consvevit, 
fundare; item domum suam de novo in arce zagrabiensi consiructam 
cl ercciam, nec non quasdam duas vineas suas, unam viginti quin- 
que Rorents emptam, alteram aulem penes eandem de novo plaa- 
latam ad decem ligonizatores in promonthorio Laschyna et Icrrilorio 
vici Latinorum habltam, eidem prebende et domui anneclere et 
alias in quanium possibilitatis sue fuerit presertim in coemendo 
fenili compctenti eidem prebende inter ceiera sumpme necessario, 
ncc non in vita et in mortis arliculo lam in pecuniis quam aliis 
rcbus pro sua suoruraque parenium ei consanguineorum aique be- 
neraciorum et cciam illius prebende primitivi et principalis funda- 
toris ct institutoris animarura saluie, ad laudem, gloriam el honorcm 
dei omnipotenlis ct tocius curie celestis dotare proposuisset, vellecque 
ec niteretur de faclo, supplicans nobis humillime qualenus huiusmodi 
suum bonum, honestum et laudabile propositum et intencionem 
approbare, ratilicare, illique noslrum graciosura ei benivolum con- 
sensum pariter ec assensum prebere, annucre et concedere digna- 
rcmur. Nos auiem, quibus incumbil justa petentibus non denegare, 
quinimmo iuxta sanctiones canonum salubriter ad id venire ei 
requirere, quo divinus cultus in dies magis ac magis in ecclesta 
ipsa noslra augmenietur et incremcntum pacialur, alii quoquc ex- 
emplum boni operis plena cum animadversione sumpmerc possint 
ct valeant, huiusmodi supplicacionibus dicti domini Johannis benigne 
inclinati nostrum graciosum atquc benignum lalismodi saluberrime 
laudabilique el benemeriie insiitucioni, factioni cl ordinacioni duxi- 
mus prebendum et prebcmus firraiter et inviolabiliier pcr futuros- 
que prebendarios el reeiores eiusdem prebcnde et domus posses- 
sores pro lempore constiluios in continuanda el dicenda ipsa missa 
lenendos, habendos, repulandosque et slabiliendos, adicienies siatu- 
cnies et ordinanles id ec hoc nc prescriplam domum prcbendalem 



Doc, i88. — An. 1523. 237 



sic ut prefertur erectam, restauratam et reformatam aliquis ex 

concanonicis impetrare, acceptare et possidere aut usui suo quovis 

modo possit aut valeat occupare per cuiuscunque donacionem vel 

collacionem, alioquin contra voluntatem et in preiudicium et in- 

iuriam nostram capitularem et succesorum nostrorum ex nunc prout 

ex tunc et extunc prout ex nunc talis impetrator, acceptator et 

possessor noverit factam fore et attentatam fuisse. Quodque ne 

ipsa saluberrima ordinacio in successu temporum anichiletur et in 

oblivionem devenire possit, copiam harum nostrarum litterarum per 

modernum dominum lectorem nostrum in nostrum librum iussimus 

inscribendam eo facto. In cuius rei memoriam et testimonium, 

firmitatemque perpetuam sigillum nostrum auttenticum duximus 

appendendum. Datum feria sexta in festo sancti Galli confessoris. 

Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo tercio. 

Petrus de Grangya lector et canonicus 

ecclesie zagrabiensis, sic ut prefertur^ de 

mandato scripsit. 

Transumptam in charta In arch. ven. Cap. zagrab. Act. cap. aot. fasc. 
101. nr. 21. 

188. 

Anno 1523. 29. octobris. Casmae. 

Valentinus notarius chasmensis, feria quinta post festum ss. 
Simonis et Judae: Petro Grangya, lectori. Mitto processum ad in- 
stantiam procuratoris fiscalis contra castrenses de Medvevara ratione 
sacrilegae manuum injectionis in plebanum de Vrabchia factam, 
emanatum, quem et prius misissem, si quis sollicitasset pro eo, quem 
dudum cantor in sede praesentaverat et in manus meas assignaverat, 
tamen idem, tum maxima infirmitate tum aliis episcopi zagrabiensis 
negotiis praepeditus, ad extrahendum huiusmodi processum minime 
sollicitare potuit. 

Marcelovic. Regesta, ut supra. 



238 Doc, i8q. — An. 1524,, 

189. 

Anno 1524. 7. februarii. Zagrabiae. 

Coram capitulo zagrab, leqati communitatis civitatis contra unumquemque^ 
praecipue coutra Margaretam Hening et Stephanum Deeshazi qui Petro- 
vinam et Siljakovinam^possesswnes ctvitatis vindicant^ intercessionem faciunt. 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
per presentes, quod nobiles et circumspecti Michael judex, alter 
Michael Opprasnych, Emericus littcratus et Marcus Posegay seniores 
judiccs et cives civitatis montis Grecensis in suis ac tocius commu- 
nitatis civitatis eiusdem personis nostram personaliter venientes in 
presenciam, serenissimum principem et dominum, dominum Ludo- 
uicum dei gracia regem Hungarie et Bohemie etc. dominum nostrum 
graciosissimum a donacione, collacione et consensus adhibicione ; 
magnificam vero dominam Margaretham Hennyng, magnifici condam 
Johannis Banffy de Bolondos relictam ac egregium Stephanum 
Dceshazy et generosam dominam Annam vocatam, consortem eiusdem, 
aliosquequoslibetcuiusvis status, condicionis et preeminencie homines 
ab occupacione, detencione et conservacione totalium possessionum 
Pethrowyna et Sylakowyna vocatarum in comitatu zagrabiensi existen- 
cium juri eorundem protestancium spectancium et pertinere deben- 
cium seque ipsos quovis exquisito colore in dominium earundem 
possessionum et suarum pertinenciarum intromissione, ascripcione 
et perpetuacione, usuumque et fructuum ac quarumlibet utilitatum 
earumdem percepcione seu percipifactione factis quomodolibet vel 
fiendis publice et manifeste inhibucrunt contradicendo et contra- 
dixerunt inhibendo harum nostrarum vigore et testimonio litterarum 
mcdiante. Datum die dominico proximo post festum sanctc Dorothee 
virginis ct martiris. Anno domini millesimo quingcntesimo vigesimo 
quarto. 

Originale in charta. A tergo vestigium iinpressi sigilli. In archiv. incl. 
Accad scient. Slavor. merid. 



Doc. /po. — An. 1524. 



1524. ■ 



. februsrli. Posoaii, 



Ludovicus II. Hung. etc. rex, bonh S/aveniot rrgni firafeifiH, ut ex- 

quiraiil, ijuare Mirgarein Hening el Steplianus Dteshati />osussiont's 

/lononim Ptlrovina et &iljijkovin<i eonmunitati civHatis per vim reeusent, 

oli/uc si por /uerit, ul bona ctimmutiilali prepria tiadanl, 

Commissio propria (lomini regis, 
Luciouicus dei gracia rex Hungarie ei Bohemie etc. Fidelibus 
nostris speclabili el niagniHcis Joanni Torquato comiii corbauiensi 
et Joanni de Thah regnorum nostrorum Dalmacic, Croocie ei Scla- 
uonie banis et eorum viccbanis saluiem el graciam. Exposilum est 
Maiesiaii noslre in personis fidclium nostrorum prudentum et circum- 
spectorum judicis et iuratorum, ceterorumque civium civitaiis noslrc 
montis Grecensis, quod cum ipsos superiorihus diebus iuxia conti- 
nencias litterarum nostrarum rcsiatuloriarum homo noster rcgius ac 
leslimonium capituli ecclesie zagrabiensis in dominium possessionum 
Pcihrowyna ei Sylakowvna vocalarum, omnino in comitatu zagra- 
biensi exisienciuro, habiiarum, iniroducere ac easdem eisdem statuere 
voluissenl, tunc egregius Stephanus Deshazy ac generosa domina 
Margaretha de Hennyng, rclicta videlicel magnitici quondam Joannis 
Banffy de Bolondos, socrus, et -Anna consors eiusdem Stephani 
Deshazy, nesciiur qua ducii occasione, missis et desiinaiis nobilibus 
Jacobo Roachych, Slcphano Czednykoych et aliis quam pluribus 
hominibus el familiaribus ipsorum armatis manibus et poienciariis 
ab exequucionc earundem lillcrarum noslrsrum restaluloriarum 
repulissent et easdem possessiones Petrowyna et Sylakowyna 
vocaias ipsis judici el juraiis, ceterisque civibus civitatis nostre 
monlis Grecensis restatui minime permisissent neque dictas lineras 
nosiras excqui suo modo permisisseni ; ipsos insuper noslrum bo- 
minom et testimonium capituli variis et turpissimis verborum contu- 
meliis aflectos nisi fuge presidio sibi consuluisscnt miserabili nece 
inier5cere voluissent; multa eciam alia violenier ei contra libertates 
regni nostri noralne el ex voluntate eorundem Stephani Deshazy 
ac soerus et uxoris suarum prediclarum iuxta contineocias litlerarum 
dicti capituli zagrabicnsis superinde confectarum tempore huiusmodi 
reslatucionis commissa essent ct perpeirata potencia mediante. Sup- 
plicaium itaque extitit Maiestaii nosire in personis memoratorum 
exponencium ui eisdem circa premissa dc opportuno juris remedio 
providere dignaremur. Mandamus igitur ticlelitali vestre harum serie 
firmiter, quatinus acceptis presentibus partes prescriptas ad unum 



240 Doc. IQI. — An. 1524., 

certum et brevem terminum partibus ipsis per vos prefigendum* 
coram vobis et vestri in presenciam evocatis, examinatisque parcium 
juribus, si prescriptam exequucionis seriem indebite interturbatam 
fuisse agnoveritis, rursus easdem possessiones ipsis exponentibus 
restatui et eosdem in dominium earundem introducere ac contra 
dictos Stephanum Deshazy ac dominam Margaretham relictam, 
socrum et Annam consortem eiusdem et alios quosvis illegittimos 
turbatores, in eisdem tucri et defendere modis omnibus debeatis et 
teneamini auctoritate nostra vobis presentibus artributa et justicia 
mediante. Secus non facturi. Presentibus perlectis, exhibenti resti- 
tutis. Datum Posonii feria quarta Cinerum. Anno domini millesimo 
quingentesimo vigesimo quarto. 

Originale in charta. In margine inferiori impressain est sigillum. In archiv. 
inclit Accad. scient. Slavor. merid. 



191. 

1524. 26. febraarii. Za^rabiae. 

Afichael de Scitarjevo judex nobilium coram Johanne Torquato bano, 
statutionem f>ossessionis Petrovina civitati montis Grecensis^ ipso insciente 

factam, irritam declarat. 

Nos Johannes Torquatus, comes Corbauie ac regnorum Dal- 
macie, Croacie et Sclauonie banus. Memorie commendamus, quo- 
modo egregius Michael de Schytario, alias iudex nobilium comitatus 
zagrabiensis, coram nobis personaliter constitutus, confessus est eo 
modo: quod prout idem percepisset, nobilis Michael Gwrgekowych 
viccsgerens suus, nescitur qua racione fretus, quandam fassionem, 
qualiter vidclicet in execucione cuiusdam statucionis in facto pos- 
sessionis Pethrowyna in predicto comitatu zagrabiensi existentis, 
habite, pro parte civium civitatis Montisgrecensis facta, cum regio 
et capituli zagrabiensis hominibus ambulasset, preter scitum et vo- 
luntatem dicti Michaelis deSchytario, domini scilicetsuicoram eodem 
capitulo fecisset, cum tamen huiusmodi execucionis fassio non per 
prefatum Michaelem Gwrgekowych vices gerentem, sed personaliter 
per ipsum Michaelem de Schytario iudicem nobilium ita tamen, 
si quid ad eundem in ea re pertinuisset coram dicto capitulo fieri 
debuisset. Et quia prefatus Michael de Schytario ad eam huiusmodi 
execucionem ac fassionem exinde fiendam minime consensisset, ideo 
fassio dicti Michaelis vicesgerentis sui in ea re facta nullius vi- 
~~Ti8 existeret; unde prefatus Micbael de Schyatrio, iudex nobilium, 



prefatas literas lestimoniales ad fassionem suam confectss, sigillo- 
que novo egregii Pauli Kerecheny dc Kanyafewlde vicebaDi e 
comitis DOstri zagrabiensis consignatas, egregio StephaDO Deshazy 
et domine Margarethe socrui sue ac Anne consorii sue darc po- 
stulavit iuris ipsorum ad cautellam. Datum Zagrabie feria sexta 
proxima post festum beati Mathie apostoli. Anno domiDi millesimo 
quingentesimo vigesimo quarto. 

1 tergo ipparel vestigium aigilli, In archiv. regn. 



192. 

Anao 1S24, S, angnsti. Bndae. 
Ludovims //., Hutig. ete. rex. innis Sclavoniae regni tnandal. ut eivcs 
Mgradieitses defendant, si quis ab iis vecii/^al ve! pcrtorrum exi.^at. 

Comoiissio propria doniai regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie ecc. Fidelibus Dostris 
spectabiliet magDilicis JohanDi Torquaio comiti Corbauie ac Johanni de 
Thah regnorum nostrorum Dalmacie, Croacie et SclauoDie banis* 
salulem ei graciam. Exponitur nobis tn personis lidelium Dostrorum 
prudenlum et circumspectorum judicis et juratorum ac ceteronim 
civium civitatis nostre montis Grecensis, quomodo ipsi ex aDnuen- 
tia el concessionc divorum regum Hungarie, predecessorum scilicei 
nostrorum, geDitorisque nosiri charissimi felicis memorie, a solu- 
cione cuiuscunque ihelonei vel tributi sive in cerris stve in aquis 
tam eundo quam redeundo exempti fuissent et supportati, et licet 
nos-quoque eandem annuenciam dictorum divorum regum, ipsis expos- 
centibus supcrioribus annis conlirmassemus, ramen aonnulli contra 
eorundem civium libertalem thelonea et tributa ab eisdem exigere 
cepisscnr et de celero quoque semper exigcre nilerenlur in dero- 
gamen libertatis eorundem et preiudicium valde magnum. Nos 
igiiur nolentes eosdcm contra dictas eoruudem libertaces dampni- 
licari, fidelitati vestre harum serie lirmissime commitlimus et maa- 
damus, quaiinus eosdem exponenies in ipsorum lihertatibus et ex- 
cmptione prescriptis leneri ec coDservari facere conlra quoslibet 
illegitimos impelitores ec penurhatores debeaiis, neque eos conlra 
formam privilegiorum ei litierarum per nos eisdem superiDdc con- 
firmatarum in locis theloneorum, iributorum et exaccioDUm impe- 
diri seu dampnificari pcrmittaiis quovis modo. Secus non facturi. 
Presentibus perlectis, exhibenti restiiutis. Darum Budc feria se- 



242 Doc. 193. — An. 1524., 



cunda proxima ante fcstum beati Laurencii martiris. Anno domini 
millesimo quingentesimo vigesimo quarto. 

Originale in charta. In margine inferiori impressam est sigillam. In archiv. 
incl. Accad. scient. Slavor. merid. 



193. 

Anno 1524. 15. octobris. Badae. 

Ludavicus IL^ Hung, ctc, rcx^ capitulo zagrab, jubct, ut Turcorum 
impctu imtnincntc suas copias bcnc armatas mittat sub bani impcrium^ 
ncvc ad cxcrcitum sustcntandum pro portiSy scd pro fumis tributum cxigat, 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Hono- 
rabiles, fideles nobis dilecti. Recens est vobis memoria periculorum, 
que huic regno supcrioribus annis Thurci intulerunt, audisse iam 
et illa potuistis, que hiis diebus castris Zewerieniensibus contigerunt; 
cum itaque captis arcibus ad viscera regni hostes tam potentes un- 
dique penetrare iam aperte moliantur, nec possint solis gentibus 
^nostris aut profligari aut propelli a finibus, vestrum, aliorumque 
subditorum nostrorum omnium statuum auxilium et necessitatem 
duximus requirendum. Mandamus itaque fidelitati vestre sub pena 
decreti generalis, quatinus statim acceptis presentibus iuxta ordina- 
cionem in dieta festi nativitatis beatissime Marie virginis proxime 
preteriti celebrata per dominos prelatos et barones, proceresque ac 
regnicolas hic tunc congregatos superinde factam, gentes vestras 
universas racione bonorum vestrorum pro regni defensione conser- 
vandas juxta modum et formam decreti prenotati citra omnem 
moram idoneis militibus et armis decentibus instaufare, preparare- 
que et ad festum beati Nicolai episcopi proxime venturum ad Croa- 
ciam sub capetaneatum banorum nostrorum Croacie, recte et fide- 
liter in pleno numero mittere debeatis ; committentes eisdem firmiter 
ut in earum progressu damna inferre non presummant, nec vi aliquid 
auferant, sed ex stipendio juste vivant. Alioquin et vos si negli- 
gentes in gentibus expediendis fueritis, et ipsas gentes si damna 
intulerint, severiter puniri faciemus. Ut autem crescentibus periculis 
eciam militum numerus augeatur, mandamus vobis iterum, ut bona 
vestra ex quibus pecunie exercituales ad gentes tenendas colligi 
debent pro augendo militum numero non per portas, sed per fu- 
mos dicari faciatis, in hac autem dicacione et liberi et factores 
omnes cuiuscunque nominis et condicionis sint dicentur, nemoque 



iJoc. Ipf. — An. ISiS. 



«43 



(cum de communi omnium salute agalur) cxcmptus sii, ntsl nimium 
pauperes, qui ob iriopiam contribuere non possent. Ceterum quo- 
niam ccsar Thurcorum ad ver futurum personaliter hoc regnum 
nostrum invadcre proposuit, cui deo adiuvante nos quoque perso- 
naliter occurrere, vitamque nostram pro salute huios regni ponere 
non dubitablmus. Mandamus rursum vobis sub pena inKdelitatis et 
amissionis omnium bonorum vestrorum, ut vos quoquc ultra gentes 
vestrasordinarias eciam decimam paricm colonorum vestrorum, juxta 
ordinacionem anno preteriio supennde in publica dicta factam, be- 
ne armatas ct omnibus rebus bellicis atque victualibus bene prepa- 
ratas habere debeatis ita, ut cum temporc adveniente vobis scripserimus 
ad hanc expedicionem huiusmodi decimam partem colonorum sine mora 
quo iusserimus maiore quo poteritis numero et pro patric et pro capite 
vcstro tucndo mittere possitis Secus sub pcnis prenoiatis et in 
quantum patriam, vitamque vestram ac vestrorum diligitis facere in 
premissis non presummatis. Datum Bude sabbaio proximo ante 
fcstum beati Galli confessoris. Anno domini millesimo quingcnte- 
simo vigesimo quarto. 

(A lergo. ) Honorabilibus capitulo ecclesie zagrabiensis, fidelibus 
nobis dileciis. 



OrigiDale ia cb»ta, a teigo v 
Act. Cap. 3DI. faac. I. nr. 21. 



itigium sigilli, In archtv. 



Capil. zagrab. 



Aaaii I5ZS, \l. jaanarii. Uudae, 

Ludovieus II., Hung. eU. rex, postquam AUxium Tufte nominavit tri- 

cesimatorem, praeeipit etvthui iagrabiensibus, ut ei omni consilio auxilio- 

ijut adsint. 

ConiinissJo piopria domiai legiE 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris prudentibus et circumspeciis judicl et juratis civibus ac toti 
communitaii civlum civllatis Zagrabicnsis salutem et graciam. Sci- 
alis nos ofticium thezaurariaius nostri cum omnibus proventibus et 
officiis ad ipsum officlum ihezaurariatus periineniibus fidcll nostro 
magistro Alexio Thwrzo de Bethlenlfalwa thavernicorum nostrorum 
regalium magisiro contullisse; scripsimus itaque et mandavimus per 
alias litieras nosiras triceslmatoribus istius triccsime nosire zagra- 
blensis, ut slatim, visls allis llllerls nostrls, Iriceslmam istam nosiram 
zagrahiensem ad manus hominis dicti thezaurarii noslri presencium 
Hcillcci Dslcnsoris reslgnarc deheani. Qui si mandatis noslris illlco 



244 ^^- W- - '^^- ^S^S' 



paruerint, bene quidem, alias volumus et vobis harum serie stric- 
tissime precipientes mandamus, quatenus eidem homini ipsius the- 
zaurafii nostri, dum requisiti fueritis per eundem, in occupacione 
predicte tricesime nostre et filialium eiusdem et ereccione moder- 
norum tricesimatorum eiusdem omni consilio et auxilio adesse mo- 
dis omnibus debeatis et teneamini authoritate nostra regia presen- 
tibus vobis in hac parte concessa mediante. Presentes poteritis su- 
perinde pro vestra retinere expedicione. Datum Bude feria quinta 
proxima post festum beati Pauli primi heremite. Anno domini mil- 
lesimo quingentesimo vigesimo quinto. 

Originale in charta. In margine inferiori impressom est si^llom. lo archivio 
lib. reg. civ. zagrab. 



195. 

Anno 1525. 16. aprilis. Zagrabiae. 

Simon, cpiscopus zagrab. annum jubilei Zagrabiae civitaH et episcopatm 

divulgat, 

Simon dei et apostolice sedis gracia episcopus ecclesie za- 
grabiensis. Universis et singulis reverendis, religiosis et venerabi- 
libus dominis: prepositis, abbatibus, prioribus, vicariis, gvardianis, 
archidiaconis, plebanis et eorum vices gerentibus, ac aliis quibus- 
libet tam religiosis quam secularibus personis ubicunque intra fines 
dioecesis nostre zagrabiensis constitutis et commorantibus presentes 
visuris, lecturis, et legi audituris, salutem in domino sempiternam, 
nostrisque immo verius apostolicis et cius de latere legati obedire 
mandatis. Noveritis, nos preteritis diebus de mandato et voluntate 
serenissimi domini nostri, domini Ludouici Hungarie et Bohemie 
etc. regis, domini nostri graciosissimi, per totam hanc dioecesim 
nostram zagrabiensem annum jubilei ad regnum Hungarie et has 
partes regni Sclauoniae a sede apostolica annuendum et conceden- 
dum fuisse, promulgari fecisse; cuiusquidem anni jubilei graciosam 
concessionem et indultum tam a regia Maiestate quam legato pre- 
fato immo illius verum et indubitatum transumptum accepimus, 
quapropter vobis universis et singulis dominis supradictis in virtute 
salutaris obediencie et sub pena excommunicacionis mandamus, 
quatenus acceptis presentibus, ac dum et quafido cum presentibus 
fueritis requisiti vel alter vestrum fuerit requisitus in ecclesiis et 
monasteriis ac archidiaconatibus vestris verbo vel litteris coram populi 
multitudine huiusmodi graciosam concessionem anni jubilei in hoc 



Doi. Ip6. — An 1535. 



»45 



regDo et itidultuni apostolicum promulgare debeatis, ut et quattnus 
univcrsl utiusque sexus Christi fidcles ad nos, ecclestamque hanc nostram 
cathedralem ac ad illos conlessores sacerdoics tam regulares quatn secu- 
lares per nos depuiaios accedere debeanl, qui audiendis confessi- 
onibus eorum iuxia conlinenciam Iransumpti bulle apostolice, eos 
ab omnibus peccatis eorum quantumcumque enormibus et gravlbus 
absolvcrc, ac pro modo culpe salutarem penitenclam tniungere el 
vota In alia opera piciatis commuiare possint ei valeant. Sccus 
pcna sub premissa nun facturi. Dalum Zagrabie In festo Rcsurrec- 
lionis domini. Addo eiusdeni millesimo quingentesimo vigeslmo 
quinto. 

Slmon episc. zagrabiensis 
manu propria. 

Originale ia chartii, >at exesum. In magine ioteriori sigillam episc. In 
^tchiv. ven. cnpit. zagrab. 



Anno 1SJ5. 2i. aprilis, Bndae. 

Luiiovkus It., Hun^. eU. rex, civit. montis Grech. que mi <iefeniietuiam 
fiatriam linre deberet ingenium (nmpeilre cum jo globis ac puli-eribus, 

atque cum curru tt magistro bombardario, hoc onen relevaf. 
Commissio propria domiDi regis. 

Ludouicus del gracia rcx Hungarie et Bohemle etc. FidelibuB 
nosiris prudentibus ct clrcumspectis judici et juratis civibus clvitatis 
nostre montis Grecensis saluiem ei graciam. Quamvis diebus supc- 
riortbus vobis pcrlndc atque aliis fidelibus nostris ccterarum civi- 
laium nosirarum liberarum mandaverimus, ui unum ingenium 
campestrc cum quinquaginia globis ac pulveribus, oec noD curru 
et magisiro bombardario ordinare dcbereiis, vestris expensis eo mit- 
Ecndum, quo necessitas regni videreiur exigcre. Pretcrea, ut pro 
nosiris ingeniis quoquc duo centenaria pulverura dare deberetis. 
\'erum, quoniam ea civitas ex vicinitatc insultibus hostium obnoxia 
egerc pocius rebus bellicis pro sui defensione vidctur, quam quod 
cas, quas modo haber, atio possit dare, nos igilur tum ex eo, tum 
vcro ad notinullorum 6delium nostrorum supplicacionem, hoc ODcrc 
vos levandos el isiam civtiatem nostram cxonerandam duximus. 
Volumus Ismcn ct mandamus vobis, ui huiusmodi gracla el bc- 
nigniiate nosira nc abutamini sed omni opcra, studio et provisione 
defensionetn eiusdcm civiiati» curc habcrc debcaiis. Secus facerc 



246 Doc /p7, /p<?. — An. 1526. 



non presummatis. Datum Bude in dominica Quasi modo. Anno do- 
mini millesimo quingcntesimo vigesimo quinto. 

Originale in charta. Fn margine iaferiori impressum est sigillum In archiv. 
lib. reg. civit. zagrab. 



197. 

Anno 1525. 17. augusti. Budae. 

Ludovicus II. rex Hungarie etc. communitati civitatis montis 
Grecensis pro subsidio atquc instauracione istius civitatis centum et 
quinquaginta florenos de proventibus tricesimae confert. Budae feria 
quinta proxima ante festum beati Barnabae apostoli 1525. 

Documentum in charta attritum valde. In roargine inferiori impressum 
est sigillum. In archiv. lib. reg. civit. Zagrab. 



198. 

Anno 1526. 23. junii. Budae. 

Ludovicus II,, Hung,^ etc, rex vetat capitulo zagrab., ne in area sua 
tabemis mercatoriis extruendis foro civitatis detrimentum inferat, 

Comroissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris honorabilibus capitulo ecclesie zagrabiensis salutem et gra- 
ciam. Expositum est Maiestati nostre pro parte et in personis fide- 
lium nostrorum prudentum et circumspectorum judicis et juratorum, 
ceterorumque civium civitatis nostre montis Grecensis gravi cum 
querela, qualiter vos istic in medio vestri, in vestro scilicet loco 
capitulari, in preiudicium ipsorum civium nostrorum certas bolthas 
et testudines lapideas erexissetis, in quas nonnullos institores et 
mercatores forenses cum mercibus et rebus eorum venalibus condu- 
ceretis, easque illis extraneis, qui subito venditis eorum mercibus 
eo rursus quo volunt recedunt, locaretis, quo fieret, ut ipsi cives 
nostri, qui questus gracia merces aliunde et ex ^motis partibus in 
istam civitatem nostram invehunt et important, suas merces vendere 
non possent, que res cum in evidens damnum et gravamen ipsorum 
civium prefate civitatis nostre derogamenque libertatis et consvetudinis 
ipsorum vergat, pati non possumus neque concedere ut alii extranei 
istic ditescant, nostri vero cives per hoc opprimantur, qui alioquin 
ex eo eciam quod iam Thurco vicini et pene in eius faucibus sunt, 
satis superque oppressi, et propter plurimas eciam expensas, quas 



Doc. igg. — An. t^z6. 



247 



bttniciuram muri prcfatc civiialis nostre cxpenderunt exhausii 
dicanlur. Mandamus itaquc fidelitatibus vcstris harum seric 
nissime quatinus arnodo imposterum, rebus sic ut prcfcrtur 
stantjhus et se habcniibus ab introduclione huiusmodi forensium el 
extraneorum institorum et mercalorum nec non a locacione cciam 
eisdcm tcsiudinum ei boliharum vesirarum omnino dcsistere, sed 
eosdem exponenles in eorum prerogativis ei aniiquis libertalibus 
absquc omni impedimento ci molestacione vivcre permitterc debc- 
atis et lencamini; nam alioquin cerli siiia, quod ipsos in juribus 
eonim tam coutra vos quam alios cciam illegitimos turbalores cu- 
rabimus modis omnibus defendere el manutencrc, Secus iiaque 
tacerc non presummatis. Preseniibus perleclis, cxhibenti restitulis. 
Datum Bude sabbato in profesto nativitatis beati Joannis baptisle. 
Anno domini millesimo quingentesimo vigesimo sexlo, 

Originalc io cbarta. ln margiae laferiori iitipressusi est sigilluni. In arcbiv. 
ven. (Japil. eccl, zagrab. 



Anao 1526. 23 juaii. Badue. 

A Ludovke II., Jiung. rtc. rege, prorogatur dies ad decemendam litetn, 

que inter communi/aiem civitatis et Stepkanum Deeikasi de Pelrovina el 

Siljaltovinit agilur, 

CommiBsio propria domioi regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie elc. Fidelibus 
nostris spectabili ei magniticis Stephano de Bathor palalino et ju- 
dici Cumanorum ac Joanni Draghffy de Belthek judici curie nostre, 
necnon egregiis magistro Nicolao de Thwrso pcrsonalis prcsencie 
nostre in judiciis tocumlenenti, ceierisque magistris prothonotarits 
curie et sedis noslre judiciarieasaessoribus, presentes nosiras visuris, 
saluietn ei graciam. Quoniam nos illam causam, que superioribus 
annis inler fidelcs nostros prudenica et circumspectos judicem et 
juratos, cetcrosquc civcs ct incolas civitatis nosire montis Grecensis 
UI aciores el principales ab una, ac egrcgium Siephanum Deeshaza 
velut in causam ailraclum ah alia purtibus, corara magisiro Stephano 
de Werbewcz tunc locumtenente personalis prcsencic nostrc racione 
ceriorum negociorum et ditfercnciarum mota fuisset et ventilata et 
adhuc penderet indecisa, cum proplerea quod univcrse lillere el 
lirtcralia insirumenta prefatorum civium nostrorum ad huiusmodi 
causam spectanies et pertinenlia apud manus ipsius Slephani Wcr- 



^ 



248 Doc 200. — An, 1526. 

bewczy essent, quas ab eo impresenciarum ob id haberi non possent, 
quod ipse in proxime preterito generali conventu regnicolarum 
nostrarum certas ob causas per nos proscriptus et nota infidelitatis 
condemnatus esset; tum vero, quod iidem (cives et hospites) hoc 
tempore defensioni eciam ac conservacioni prefate civitatis nostre 
montis Grecensis, que .... non satis ab hoste tuta esse potest 

superintendere et invigilare debeant se ipsorum invigila- 

tionem et . . . . nequeant, infra tempus presentis gravaminis .... 
nostris graciose differendam duximus et prorogandam, immo defe- 
rimus et prorogamus presencium per vigorem. Quocirca fideiitatibus 
vestris et vestrorum cuilibet harum serie mandamus et precipimus, 
quatenus amodo infra tempus premissum causam prefatam dictorum 
civium nostrorum suspendere, dififerre et prorogare, ac pro suspensa, 
dilata et prorogata habere debeatis. Secus facere nullo modo pre- 
summatis. Presentibus perlectis, exhibenti restitutis. Datum Bude 
sabbato in profesto nativitatis beati Joannis baptiste. Anno domini 
miilesimo quingentesimo vigesimo sexto. 

Originale in charta, sat lacernm. In margine inferiori impressnm est 
sigillnm. In archiv. incl. Accad. Scient. Slavor. merid. 



200. 

Anno 1526. 23. jnnii Bndae. 

Ludavicus //., ffung. etc rex^ banis Slavoniae regni jubet, ut cives za- 
grabienses defendant^ si quis ab iis vestigal vel portorium exigat. 

Commissio propria domini regis. 
Ludouicus dei gracia rex Hungarie et Bohemie etc. Fidelibus 
nostris magnifico Francisco de Batthyan regnorum nostrorum Dal- 
macie, Croacie et Sdauonie moderno, futurisque banis eorun- 
demque vicebanis, presentes visuris, salutem et graciam. Expositum 
est Maiestati nostre pro parte et in personis fidelium nostrorum 
prudentum et circumspectorum judicis et juratorum, ceterorumque 
universorum civium et incolarum civitatis nostre montis Grecensis 
per modum gravis querele, quod quamvis ipsi antiqua eorum liber- 
tatis prerogativa per divos condam reges Hungarie, nostros scilicet 
predecessores, ipsis graciose concessa et per nos quoque confirmata 
requirente, a solucione cuiuslibet tributi et thelonei tam de personis 
propriis quam de rehus et bonis eorum quibusvis fieri debenda 
penitus et per omnia exempti essent et supportati forent, tamen 
plerique, qui prefatos cives et incolas predicte civitatis montis Gre- 



Doe, 20t. — At. IS^. 



m 



censia conlra huiusmodi libertates eorum sd solucionem dictorum 
iribLiioriim ei theloneorum ac ad alia gravamina inconsveia artare 
et compellere vellcnt ei niterentur tn dampnum ac derogamen 
liberiaiis eorundem gravissimum. Nos iiaquc accepta pro parte 
ipsorum superinde supplicacione, voleniesque eosdem in libertalibus 
corum conservare el pcr omnes subditos nostros conservari facere, 
tideniatibus vesiris ei vesirum cuiustibei harum serie firmissimc 
precipientes committimus et mandamus, quatinus amodo delnceps 
prefaios exponentes in oranibus eorum liberlatibus per divos olim 
reges ipsis concessis et per nos confirmatis tenere el conservare ac 
tcncri er conservari facere, nec non contra quoslibet illegitimos 
impetitores ct periurbatores tueri, protegcre ac indemniter manu- 
tenere modis omnibus debeaiis et leneamini nostre Maiestaiis in 
persona et aucroriiate noslra regia presentibus vobis in hac parte 
concessa et atiributa ac justicia mediante. Secus nullo modo nullaque 
racione facturi. Presenlibus perlectis, exhibenti restitutia. Datum 
Bude sabbaio in profesio nativitalis beali Joannis baptisie. Anno 
domini millesimo quingenlesimo vigesimo sexto. 

Origiaale ia cbarta. ln margioe iDferiori impressum cst sigillum. la arcbiv. 
iacl. Accad. scient. Slavor. merid. 



AoRO 1526. 24. ji 



aoi. 

arce Uedved, 



Joannes Torquatus, Corhauiae eomet el banus, pt 
Sianovec sub arec Meihied iitas,Joa< 



'boric 



Sepni. 
tione dal. 



NoB Johannes corocs Corbauie etc. banus Dalmacie, Croacie 
ct Sclauonie ctc. Universis el singulis coram quibus presenlcs nosire 
patentes pervenerinl littcrc saluiem et gratiam. Damus vobis ad 
noticiam, quod nos existentes coecii ct adstricti fidelibus et gratu- 
luiiis RCrviciis egregii Joannis Nouakouich, que ipse nobis pro io- 
corum el lemporum varietate constanler cxhibuil eflundendo sangui- 
nem suum ei in duellu cum infidelibus lidei christianc coram oculis 
nostris vicioriam rcportans, ct ob respectum alioruni notorum scrvi- 
ciorum, que in corde gerimus considerando, dedimus et donavimus, 
immo in perpcluum ascrlpsimus sibi ci suis heredibus possessiones 
que appellaniur Szepnicza et Szlanowcz in penlnenciis castri Mcdvic 
cum omnibus perlincnciis et juribus quecunque periinerenl ad 
casdem posscssioi>cs, ut possini uti el manutcnerc prcdicias posses- 
aioncs el ul iiemo possit eos in predictis impedlrc, seJ delTcnderc 



250 Doc, 202, — An. 1526. 



et manutenere, et si quispiam in processu temporum ad occupa- 
cionem ipsarum possessionum se impediturum vellet et niteretur, 
non possit interim occupare, donec trecentos florenos non solverit 
heredibus ipsius, quos ipse Joannes exposuit in factis nostris et 
castri nostri Medwewara. In quorum fidem nos presentes dedimus 
litteras nostras anullari sigillo nostro obsignatas. Datum in Medwed' 
war in festo sancti Johannis baptiste. Anno domini MDXXVI. 

E transQmpto capit. zagrab. aDoo 1535. Literae hae doQationales »d e 
glag olitico ia lati nam idioma« transumptae, in vol. II. »Moq. hist. 
civit. Zagrabiae per errorem adscriptae snnt aQQO 1426.« — Orig. 
iQ archiv regni Dalm. Croat. et Slav. 



202. 

Anno 1526. 1. augusti. Ra£ae. 

Communitatem civitatis, postquam ad defendendam patriam 4.0 pedites et 
6 equos cum curru ad deducendas pyxides dedit, Franciscus de Bacan 

hanus reliquis apparatibus iiberat, 

Nos Franciscus de Batthyan, regnorum Dalmacie, Croacie et 
Sclauonie banus etc. Universis et singulis egregiis et nobilibus co- 
mitibus, vicecomitibus et judicibus nobilium comitatus zagrabiensis 
salutem cum favore. Nbveritis, quod judex et jurati, ceterique cives 
civitatis montis Grecensis ad presentem expedicionem contra Thur- 
cos fiendam e medio ipsorum quadraginta pedites bonos et sex 
equos curriferos simul cum curru ad deducendas pixides necessarias 
miserunt, quos nos vidimus. Cum itaque si opus fuerit omnes 
incolas huius regni per singula capita cuiuscumque condicionis 
existant, post nos insurgere et movere commiserimus, nolentes civi- 
tatem illam omnino desolatam et hominibus destitutam, sed cu- 
pientes illam magis intactam relinquere, presertim cum sit in con- 
finibus posita, volumus et vobis harum serie committimus, quatenus 
dum et quando iidem cives vos simul vel seorsim requisierint et 
presentes vobis ostenderint, eosdem ab huiusmodi mocione exemptos 
et liberos habere debeatis, nec illos ex civitate ipsa exire cogatis. 
Secus nuilo modo facere presumatis. Presentibus perlectis, exhibenti 
restitutis. Datum Rashie in festo ad vincula beati Petri. Anno do- 
mini millesimo quingentesimo vigesimo sexto. 

Originale in charta. In margine inferiori impressum est sigillum. In archiv. 
incl. Accad. scient. Siavor. merid. 



Doc 20J. — An. 1526. 251 



203. 

Addo 1526. 3. septembris Zagrabiae. 

Christophorus tU Frangepanibus comeSy clades quasdam copiarum regi- 

arum nuntians^ ingentem exercitum contra Turcos a rege colligi refert, 

omnesque orat^ ut animum suum erigant, regique fidem servent, 

Christophorus de Frangapanibus, Segnie, Weglie, Modrusieque 
comes etc. Magnificis, egregiis et nobilibus dominis, tocius regni 
Slauonie, dominis videlicet et amicis honorandis; item alterius 
cuiusvis status et preemencie hominibus, presentes visuris, lecturis 
et inspecturis salutem cum honore Noveritis nos non sine gravi 
animi nostri displicencia accepisse quosdam dominos regnicolas cum 
gentibus regie Maiestatis, domini nostri graciosissimi, preter mentem 
et voluntatem sue Maiestatis, inconsulte et indeliberate castra cesaris 
Thurkarum pridem invasisse, et inde per infideles insperatam quan- 
dam stragem in eisdem gentibus sue Maiestatis sumpsisse, unde 
sua Maiestatis magis ac magis rebus et saluti sue et sudditorum 
suorum ac regni et sacre corone ob feliciorem eventum et stabili- 
tatem Budam versus se contulisset, ubi copiam gencium non minus 
ut prius tam de polonica quam de bohemica gente sub ductu 
magnifici domini Georgii marchionis Brandemburgensis etc. ad latus 
et futurum subsidium sue Maiestatis congessisse, spectabilem eciam 
et magnificum dominum Johannem wayvodam Transilvaniensem 
cum quadraginta millibus gentis hungarice, preterea illustrissimum 
principem dominum Ferdinandum archiducem Austrie, sororium 
sue Maiestatis charissimum, cum multis millibus nacionis germanicc 
in subsidium convenire, paratosque esse. Nos quoque cum spectabili 
et magnifico domino Johanne Torquato comite Corbauie etc. hic 
Zagrabie cum manu et potencia virium nostrarum in subsidium et 
stabilitatem felicioris eventus et status sue Maiestatis et proteccionem 
regnorum suorum fuisse et esse profitemur, quapropter dominaci- 
ones vestras talismodi casus et infelix eventus ad cxtremum non 
terreat, neque in desperacionem quoquomodo inducat, quinimmo 
habitis mandatis ct requisicionibus suc Maiestatis pariter ad latus 
et subsidium eiusdem, patrieque defensionem ac salutis et bonorum 
eliberacionem divina favente clemencia adesse properemus, horta- 
mur, sue Maiestati et per consequens sacre corone regni Hungarie 
sumpmam propterea felicitatem ostensuros et exhibituros. Presen- 



252 



Doc. SOf — An. 1526. 



tlbUG perlectis, exhibenti resiiiutis. Datum Zagrabie feria secuDda 
proxima posi testum sancti Egidii abbatis. Anno domini millesimo 
quingentcsimo vigesimo sexco, 

Chrisioforus supra nominatus me sub- 

scripsi manu propria. 
Oijglaale to charti. In m^rgiDe inreriori sigillum. In arch. Incl. Accad. 
»ciem. Slavor. merid. 



204. 

Annii \%2b. S. scplembria Zagratiiae. 
Ckriilophorus de Fraagepanibus, Joiefic, episccpi' seniensi, exercifum regmm 
apud Mohai cladem accefisse nuntians, se Zagrabiae itd defendendam 
patriam pecaniam txercitumqm eoiiigere re/ert. 

DIliTi HM}HOb»[ma noKeatH iiiaBiniaiiOiTiPS Xiae|iiaini8P:j i!!aiiiiiH[ii3 1 

^PrTiFKIIIH DflrliUIH niKlTliaQDIDJ. [Ibiti lL'9irb!BWtt HOlliniX nn daH\lai,3Vi 
IDbKUtdtlM HiTiObiTi QH niHFlKnDUJaJ Ulll^^aaDai 9 pSQIIA »3iniblIDa QtlDB 
larH njl3llll3 Ob8t!'I>8& lHlSIDbK. K Si}(&|n3IJbKP l!fa% FiTilH HP^ SDDKIThBt, 
Dbrb U:< FKUma m8%ffill |I1F.DDH m.nDK»iFaailK. B [DbKllliI>ablDH nlUIDblJ 

011 aav^amm, iipaiDnbK ubiiip fUbHDba ttiniBODNi, h DiifT< fniii mibsibH, 8 

IDrTit DUbSDHK. tK Fiblll DUHl[IllF3 KidfiiT.QK jUanDKUbiTi KDb UDSXuT. biT.Out^-aDf i^. 
IlbA m'3 H'iTib tl.iTilRt3aD3l UDDNDDini»eDIl b.bOijfKflll ; H DbiTi l^HQm!) 
F3I!?8^8 iJllK DHA Db.TiF tflIIl8Ul.bl)llN SUb QD.TiUI3%iT> te£ITlHdflH{3 llfSbnPtFi 
'iSlfASRWiTi, 18 W3 DHiTitanf' OH ^HDFH l!^Bfll, DI1.T. nP3 {b.Ttdfl »UI.T.d{l 
P.T1 OliaFADP. — F.T.DI. nsm H.3«[tlflU1>RP»l Vi^-ia^ AiIUI.TilRiai 9D0biT.«mH. 

— tHs.j. ajuiASDunpiT. r3i^'HinbHiw>t. F3i^Runia b>T>DbK ubiT.dtia iRikodk 

fKOUK. Ilfa.h. |llStfffl3 IIFS IbiTiini }HUI.bdll, Db3blTIlMmS. Db.T> OFa DD.Ii 

b^Oni^am' SiaeiDaDbKF ipasi ubainstfDiiKdli p.T>Db th.Tiffi3m k XxibK, P3 
duSt OniRia KiHiK |naa]Ki!'Hil[i. ub.T.|o.T.tt3 On.T> DbaiL'ba 0DH»P8 DDama 

baiUrTia>]U: 0D.T<tt, .Tita li-R V^nSb^ U<T.Ob.T> SIS.bK H'.T>b.T. h>T.f}»L"Kllb8. 
(JiDb.T. I^^K iaPiT.<V PaJh PdUObKUbPai bntnillFIH'»^, Kd&H HiUbH L-'K masiiT>ini 

insm. FsmR aennibuiiK. Ub.b ii'Rema mii i^-riHih nuiTinia t iiuaoiai (i^suiF» 

|nbKU|DH0FlK, mN l!.'K»ma L"Kl)flK mHbiT.ll[lK tfHOUK imil> F.TinF|DbaU8, <8 

Ci-R mHbiTiitfi a]i!'Knp:iF i^^rdux. [UbK Doam bsub». m mn tiiniMUi^Tims ObA 

DP3 SJ DOHK UURnPUia fHllb: Onil.» ti^KUIKm». Ubifi nP3 imu.T.^ RUUSlfll 

iiT.|n3nD.T.F viKoaK x iibif. uai |Db:ieD unu.b(»x>.T. b3Dh.T> i t^HncHi itiilhK. ili 
snu.TiiH iiPNA> awa du.Ti b.hd>iifsnp aittKFxmix inauji.FNiiFa h |naui1ltifluiFRnr.i. 
Fbnua t'K»nia snusdbK umsbnn tnbNnFaanM. F3x>a ivKHma Dnh|ii'jittiH, 
ubff. fK «a H unHm F3b3Dham t vaufsi iiiinta. iTi mia uittiKuiKms. ubiT. 
nps P3Diini8iniFH leKdba b3in> ubiT.miK pk aitixFKmiK Dba UiT.nbii>. lubiinh 
nuKm bihOnfHDPam: DhiT. nFaihS uii rrTiinhniia maha F.'HimK hw3 u:t mawK 



Det. 204 — An. rsi6. 



353 



fc dbiT^fti(IIi3Ui i.3m> iib.i.ani<. %a»r"3tn>itn i^Kuitspisl ps e mAdfigm 
oasQaillincam udhxiuiiiumii, obih '^nm OnDiib.TiaoK aiiuilli)i Od e^iwih, aah 
fltsiibK, «K piaiiiiKDhiF-iiia. ini.Ti »» [iiiiTi» uiixiniititliK nraiba [dh i±!anpa. 
8 mia iiJ.T.i!li3n)!i aii>Tiiu3%iTi i!.'Krii[i[tri> jb tbiT.ini:t[iDH uniiKoiiiniaeDas, 
(nbBttiT.[irfflW8 ti3. ob.T, i>Kums ( i!'Hnrai [ni.xu|[]}([tbK : uti.b p.T.iii^. (KHoaK^VA 
PK, (hi<T.tt U3 PH»ma KmKilEiH atf «uin DbiuiK^paiuiiH, iiaea)ab.T. sma 

l»llJ>T>llflK P<b S)b>bDl)3. PiTi Ktll^Pnra, P.T> UbSllfhK. «.T. tailHlK V>A nP3 

PiTiiu inaiHnrPH i!'f»T.nu RmHiHi, PKuma mssbiniK PK(:sini.T.ti3 pk iDbK psutnba 
(usuaiDbKimK. P3x>s inbK eD.Ti».b3i!!»(Hfa tiTiPaunPK^VHt. {uadliuhbaiVia Qnua 
miat^huuauii. unabe (UiTit ubUDK euuK [nbK OniT.«ibaieu(Kib |UHiba>iTibKi>. 
^v^ nnam «ma na nhnaKX>i)IiH h anaubH piiiaui^N u liiiiini «ainiKbX euna 
taPH p>T.iuHt> uilliaix., ibaimiH abaT^[.KJb lUiaiiibM k m>:iieb» &|iib>iiaDPHJb. 
8 aana 0fa.hP.b6i>Ti x>b3ma qo [lb»t^bj>auai «.auiuaubHriB t t^^Hiuisiuw 
0[iiT>%ib3t'eiamiB ; ariibR awama (^iiDiinnH uiHianuMre^K bSMibx. k ttudT^nux 
tb>T>d&3na3 9i»b|iianuKDfaH, i>bma k t»im»T. r>hm OnibpiauiiM QUua tia nrs 
aauainbiTi iTib:iu[nib.T.uiMiltia. k nnu:i u'hiu3 luattaiTba iL'Hifb.TiiinK, k r3(L'x 
Ubafidli:) «iRiannM^ :<unniT.i]h. nhiTi t;.'Huma r:jii'Hil(iK ano.Tima |iiE.KUi[thK. anuH 
Q3 M ir:iO., Rnn^.p iubMnfa:!, iK [iuiTiIhih' »[iuk[H'iT.iu:i m riT.mH x>abKi.h. DbiT. 
v^i r^m p:m'K(th tL'iT.r utauibbKini, i^NilhM ii'N«ma phh m..T.p lubsm. eNur^m 
|DbHuii)IiH; 9d.Ti« uiu p.i.uiK ithHiDfaH abauuuHVbdhK HithanuKPUiffl x>au|Dauba 
nrawa Oo aouaj uuubibps DliabiTiana, x |DaaubKti;aanii>dhN aab pma. luaraO» |ua 
PHib -X- uadfiDbKrK. '3 uai pj>m ti^KilhK ati'3w<Ti[IhK. 6 Pfh ana uai p.t>ui3 
udhaisi3 |uaDDbHi!'anii<i>illiM aob u'ihP<T>, ob<Ti i^-k utaiiuKini apai H>au[DaDbai 
N laAhamaPHDUG dhaiDbH QdlianoHPiia, ta ua armiH udiT. apam DUJ.ieabai 
fBdhK. Dbii. ii'K PHm maibdfiH pjiUia Qilhstba p>t>ui3 iDabaittSPap^ OpbattH 

9d<Ti b3«3P3 lUKPadDK, K IiaDbKltflR U» |Da mi3U3nU tb>T.DU ( lL'>I<Pai, 

IDbauawH. Dfa>T> ii'R nra aou^dh QdhanuKPt'3 uiaiinHDUH. ph uPKfa px^niifbbs 
aunaiRi. ink, Db>b t^N amiailh Q(ai[n8DnN. eMithH i!>h r.T.m npawa apuhfT. ab.Tidh8 
oaawB nb^ilfi apxii [Tixr:i9»K. Oi»Ti« uai nra xmaithH [uiIbamarNODM ilfiaiDbS 
luiQAix lUhH u:Jii'M. «ib DPNib nr:i nuK*. |UMr:40i. auh rxfa |n[.MJb.bnr>T>dha: 
w UhihauiuK DP3 aPDbiT.. iL-HilfiH ti-Kums mHVbtlbH PM« m»hr an nD>i,e8b 
IDbRuiffix |nb3nb uuKm ii'aDP3m : afa>h pxuma xmxiIhN ai^ «uiii : ami 
fidtianuxr p^HmKuma ph uaOhuhHriTi On>T)-an aiOnbai 0.)3iab.T> b3«3P8, 
a> pRSiUbKb »>ib aob PHtax»hb3 rama^auma |UHuaim.KnaM ; nP3Dh>hP 
Xii>iT>afa ii'Hi1hx leKuma uaailha brT.m<H lUbauhibilfiK anx«pxm Ooibiapam 

OpiTi P30DrT.UDD<bDaK »nb ODHXxTi t^NIIP.h: Oh.Ti 81 anDiTitaUD.r. nDb:im3l'ih 
r.lDDX rKX>in>ab PKDP3DbPaS»Ti Sib<T<Ohib aOb P<hU PK ai OaibtithibDh l-X 

a |UbaubriiiH'iu. PN ua maviauma inbKPKiamba unnaw>banH Odit. [uxpyOnK: 
UiT>ma tt<b rH.m {rhrannPKiiK rnib aaax |Dm%>i.bK [iiausnbKuta aoua 
m.hilha |uhp:iOii, at!' miam Dhauiths Db^ttilfiHma PiTiUia iIfi»abK. fti.baaa 
mnwi H)HU[UHUhNp>ii t-H«»Tr iDbauHma nu>hu. uinhKttii.npini3 ri^u 



254 



t>iie. sof. — Ah. fSt6. 



tb.Tx0(l3nDH uaU8inil)(lHHiniK : (9!lbiTi tlfa (SRQDHm^Ti. if. P3 PAUIA, 

nh.Ti e.i fxumii arm.K r.f>iii[Hi8 ; m3u>i. Piiim nps obauou dfiiTTAti 
s iifaH unoi.DDK i'.iim «I.T. 9W3 ii'8imK [ni.T.i)(i. nii.i. »9 psema 
sriniK r^iUiTirKi. fitiiiimrTiK nM.c^i (.T.[ni.Ti fiT^iij S.1.KI1 cit a^maM. aiiA 
«3 !irm.K ra>iiraii3niH. .t. mx Hwam» Kut.T.nDK piainn.).. in.ih snaiihM 
uiltia^niLXiii wttKrRnia r3!iii.T> UDJis^iDilbatiDnH. ana» nDU3 «oiiDbH t!'X[Ili.i>ui3 
en.T. nnu3Xi.T. uilbyniiKPUiiJb.T. ph)«.TtRi.t. : DbiTT ms UDnmiti UiTiiihiTi 
psiiitiSDb^ims. ti^ifaiibPH inai&mi ham.Ti»> ^umi.T.nPiT.iiis: DhiT. snDa [ipnm 
laiPilixtni] K e3[.Da<i':). mi.T. »nia m^npat psih jiiiiKHAmiuiK: k aans 
hiTiOnfnKti.TiHmn [Dh [.»]U.t.h>w H[nina}ih3F3 [IhKUDnH {OHDb FiT>u] |a3ttj>Ba. 
m>.T. u:i i'KH>Di.Hh f:iwiii]i»t.iiik. OniTitt nh<T> iH'a ii.ir.iIEi H][ii>T>itti r miT.inia 

m>T.HP HtTt nOHH! K>HU||]anba<, K PK F3».3 FH« rnmil-lilJ OnH.KtflltlH. lID3h3 

jnaitiii:) h niiua aPH, ft>T> ua mHi.3 FKniH u|Db.T>miRnoK. FswsmH &iiT>efln>T>DnR. 
anna niR uaiDbKma. d)»t. wi thiT>M p>Tt IL^simiKFH. k t!'K ^wa vasw. U 
QatDbHms HDii ohaiiRnra] i.K»npai, nh.iT hw3 'ir<T>h jDKatt in-^^uh l^aiDhKP. 
.T>iltK mi3hPa)Di)K u3 i'.i.i)»rtTUhiTT. Diih DbHmHuii »>hnmi3 ]ii'.Ti awj [H'>hm'n'3 

nDD..nilUK. rTitll |D3Uh IL^lflDhKP |l[hKUh:i. mK niFHmH. m»T. (hiT.ltFl FKm.T. 
Su t'HinhKF.T> SUDDHJ|UKnUK; P3'^a U1 DbH|UHIUDUKOIIH (Ul IL'»D)>HFR 
Hl!.'llti:iWK ; |}u<1>» .T.tH IDillL-Kltln On f iHDhKPtb, Di.S>Hll!^)< (h^hlltlHDUUDIiniia ; 
HF [UHtL'KHiUIK |h> l^^aiDbKF.TT. DOUamai b}DUrTi«>ai Hll;;» UahOD^V^. P3W3 Q3 
FKX>miah3 ( F3mai (aijOKODK FK l)»rTi PKm 63 UnlliililUII^-TiiniK; DbiTi iTiia 
aUDDiTi. HW3 ODiTiU haiUiTi% l P3m!B [DXUIISOn.TimiK. fl |nih( HmiTi ODSlTFiai 

uiiihFaiiiTit) (hihitb. tTtIh m f siDbKPK iii^umiaDPK: obHiiTtie ui»|or 
enrTTahauaHiltiFai uaaoFuiai t iManF)!!. iTi aQDKiiPaiwK i>Ab aufdtiswK 
f aiuhap; mHii.T. «aiianFai DoanFuta) [.rT.i)i>ni>oDanFKDD p>ti ahDOHiipa 
ati'>T.|nH[Iti tHiHip.TiiD^^T.. nnah3 maba thrTiilli u [OhRSiaDbHm Dnai m'3DbPS 

biT>OntL'HUDK lUiailFUl^. JI^K HHIOhKma, Db>T. aW3 1>>T.[. UrT.m FrT> DFSabF» 

Uini[.ri.Faj I1Lh]p.t.id'>t> iTfiswK. >Ti Bii^^h^T.DFKF i;^ff.m>T. f>t. Dbhaiaiai. 'ibiT>d& 
mH(,3 OiiiTiDhaimaiHiiT.F ii^^KmiH fji du» np^ubpa) uiianpQiiu u DURmR 
dfiaiuhmH. (3 iiF;i nnanFnDami.Ti |D>.K|U3iI&<T<itFi, ut]3h ^rT.btanltiiTii^ : ( 
imamin a)<|)>T>ma U3 mn Qi)!ianiiKP.T>i' u(ai|i]Kuua Huns pauhKiRis vxx 
minn>T.nruami ODHuaiw dtiaiDbK: u uuKmK aw^jmK inaiiPUDK (>Tima FiTim 
(h>T>ilIi b3m). ODa nP3 dd>t> uFGDbiTiF [uaiuu. (k mpKma m>iTi awa 'Vrfib 
aittKFRimH |oaoh l^aiubHP (dhiu^diik. iThh 1!'K ua «bihilb i"anPiT.i]b. 101.1. 
mai H'iT.h Da.T>0om3 m^KittiKui. DDH%.h U3 pafanp. OD.hH »»ti pamaba 

P3Mja |Da DOHUbK imOii:)UUK UUDaiH^KmR F.hU.T.DbK ODh ijiailDUD.I.mH; r).(8 

nF3 am.T. ijiaiuiDua, p^uniKDPai au? nhiT.p mnma l^aiohHF.h |Di.RiipmiK »>ab8 
|Da DbaiF.T.uPK |nb:)Dh L^ainbKFU^KmK [Dai(mrT.mR. p.Tiiioi)liir.u[ni8tTDH 

HlttKFKDOmK tbrTillb PK« niiT.lIbKFanD |IlHh3m. UtitliaiDKDUK ai|nhK( IIIiaiF.T.IlP.T.| 

nD.ib3 r.h p':) fkh u.T.(.iidbanu3uu [iiHunu.T.aDKmiH. .t.(h pkid.t. nnawKJt) 

lni3b U3 maS>3l hCttSFH m.hllllHFH l!.>h.T.FRmiK |Dai(Ui.hlllH HOq 



Dac S04 — Am. 1^36. 



»55 



«•abiTitiit Dn l!^ainb)ip.Ti. hi>Titt bHitsPB m>T.iHi8P8 0» OdiTi ithiuiaiipa utbKHim 
(bAffiai, DPBiibPa DiiiTi ainia iii^xt^iutiH iDfflmi <VAii3iui8ni |iiilf].Fiiiii>T>m, 
DiiiTi P3m8%ai H>abi{ |utiaAirii[iPiT.[niH. tnibmia faws uj x «mKih aiKih 
puiapaiiiTi DD P8fa mitFiRDUH. Ullid iibbm»!» inmDD dp3 aoua. <ib>T> 'v>T>b 
paiDbBDba &»!> th>bi)(i:)m uut x P3|D»»:iob3 lfsin>NP>T>, uui, sa na:)f.P3, 
i;f8nP3W8 S3 iipaespM. ir. ap aw3. dd.t>*h mpKma. |U3Di. V^mwm-a e>Tim 
H»t?ffl . >Ti Bt!.'i..Tinpap i^-iTiUiiT. , DuasiiTi uiuDiimiTim!! aw;i |Ti»Hini.i>DUK 
iiuiiaiDb.Ti »nOD QdFiauuKPa DDh Ai3hDji.TiDn:). miH tHHXfKDUuiK, DHhKi^a 
riP3, Ubib DUUiTiianPiTiia (hiTiiRi m]3[.[IfiM ubaiehia tiUDhiT>[ftiai Pii>ub ■v.r.haDDai 
ouaupQtai, fS)ub>ii arabpa: >T>{a uii.i.iiia. Dh.b m>TitP3 pi^ C'T>u h fos 
DUfia atiDDii>i)fi3 (>T>Db8 (»i)ti8 DP3 »>uba K Db3hilfi8 »iaDDana.b (a»8 
43 (y) p,Ti DD8 »DU3hx.ai m.TitpauDK DPa |Da PiTi» 8 |Da Nr8«i; iT.ia ilb8 
tiiTinia H^iiibaDUiTi UDsnpQiiTi aiifhpa. haiuia 1 ubKdlinp^ 1 On Bt^^hiTinPKP 
i^'.Tiuiai. (iTi^H 0u»iah.b lUKUiani. nD>T>(M PiTim ihibiR] inauiilfia ud3 [Ihaiiifas, 
*3 DDiTima KmiTi. F3tiTi faup Di FKm fs^jp^itia. 3nDaiDb.li wai mauDDiTi 

UD3UtP3>T>. tiTi ma awama U>TiDb>Ti |DaU[](l>T>DD8 (Um>T> h.TiOnXiffi3nb>bUD8. 

a:(|)>T>iiia uu %iau|DaDbMPiTi u'aH»T. m8i1fiauDU, ah>Ti »i.t> aw3ma hJ>0ni!'8nD8. 
&j.ma luhauxma fbAiIbaDa.Ti if&8«0D>T. p>Ti 0D>b|uaDOHnh fldfiaDDKP-vam, 

DbiTi FiTie |Ua»dfiaiUJiT>m'S 8 Ub>b P>Tim Ub>hUbgl ft].l>»ih3(i"l'K 9n %P.T>DD1>A 

H (^TiPaaoPK-va v (>Ti|uuaa[niam.b uuOuSudk PKtt |Daii>)>ui. >bi8 ^^8 t!Rdfi>Ti 

IDKDDbHli^ib. fll>3 DUtt3 bKtt8 Pib|1iabaitt8UmH Fib aiUnu,T> DU)bU13mS 

ii'b.T.ntiai , faiipnwK U3 , obiT. psuaons iamRDUK «uu.bDnK DDaHi.T> 

lH)K»UU>Ti . (8 ll'3l.0iia |U8UiaiWK, PGHDUKUUa nP3 IDKHma K AiibbnD.Ti 

fludfiiri, b>bOiii(>ibDP.Ti H3 tt3bFKitlia. Xiau{Daabur ii'3x> Da.bui;ti mKilfiauDu 

aa3H3dfl8 H ODlDjbiTiaOiTi FKHK. CHe.TiP lUI ftl.TiXih^e^a UdtODSCbiTi -Ub- 
•ll-4l'R-3- 

'lbKDlDDH(|)ab l|>b>TiF(ib|D>riP, tbttt8. QaPUIK, mSUbhSUKH 
(P30i> K |nbatt>TiDP>Ti. 

|A lergo.) 

llDib BHSiobUDDa DD8HS(a luattuoaDDrTiramai auuiiai. ■i>aQ|uaDhKPS 
(phibPH^Keia. (i-KUKSiua aapttiams. F>Tim oiiKuaia |uattniiauu.bFamai. 



n Croaliira. Val. 1 



n. 



NECROLOGIUM, 

EPITAPHIA 



AC INSCRIPTIONES, 



«7 



I. 

Anno 1508, 26. maii. Zagrabiae, 

1508. Secundo die festi b. Vrbani pape, revcrendus dominus Al- 

bertus, prepositus maior, cxecutor condam venerabilis domini 

Johannis, goricensis archidiaconi, cum aliis coexecutoribus suis 

presentavit triginta sex flor. dominis in sacristia. Ex quibus quatuor 

sunt flor. altaris b. Bernardi in ecclesia b. Emerici ducis con- 

structi, et triginta duo flor. sunt altaris b. Pauli in ecclesia maiori 

fundati; que pecunia fuit apud eundem condam dominum Jo- 

hannem goricensem, tanquam eiusdem altaris gubernatorem in 

reposito. 

Rabrum capitulare, in archiv. incl Accad. scient Slavor. merid. 

Anno 1512, et 1513. Zagrabiae, 

Hoc missale venerabilis dominus Andreas Planckner, arcium et 
decretorum doctor, cathedralis (archidiaconus) et canonicus ecclesie 
zagrabiensis, donavit calendino dominorum Prcbendariorum ec- 
clesie eiusdem pro refrigerio anime condam domini Johannis, 
archidiaconi kamarcensis, item fratris sui. 15 12 

(Additum alia manu:) Qui obiit octavo die mensis Augusti anno do- 
mini MCCCCCXIII. 

Idem ex novo erexit unam domum penes viam publicam, qua itur 
ad molendinum dominorum de capitulo penes et infra domum 
are s. Ursule. 

Idem legavit ad kalendinum b. virginis dominis Prebendariis chori 
ecclesie zagrabiensis totum corpus biblie in quatuor voluminibus 
magnis, inter turres cathenis affixis, pro commodo devotorum cle- 
ricorum. — Requiescat in sancta pace. — Tempore decanatus 
Gregorii Bosakovecz, prebendarii ecclesie zagrabiensis. Anno et 
die quo supra. 

Item, idem legavit et dedit per suos executores magistrum Grego- 
rium de Waska ac Johannem kamarcensem, archidiaconos nec 
non canonicos ecclesie zagrabiensis, armarium factum ex asse- 
ribus de pino desuper depicto, in quo conservantur ornamenta 



26o Necrohgium^ — Rpitaphia, 



sacerdotalia kalendini b. virginis dominorum Prebendariorum 
zagrabiensium, retro aram maiorem in choro eiusdem virginis 
benedicte in ecclesia cathedrali s. regis Stephani fundate, et alias 
reformaciones jussit fieri in balneo dominorum Prebendariorum 
zagrabiensium. 

Nota in Missali eccl. zagrab In biblioth. incl. Accad. scient. Slavor. merid. 

Anno 15 13. Zagrabiae. 

Item, dominus condam Andreas, cathedralis (archidiaconus)^ legavit 
flor. CCCC. in auro pro missa per dominos (canonicos) ad aram 
s. Hieronymi ordinanda ita, ut rector altaris neve prebendarius, 
eandem ordinate singulis annis dicere debeat. 

Rabrum capitulare, nt supra. 

Anno 15 21. 2(^, maii, Zagrabiae, 

1521. feria quarta in profesto sacratissimi corporis Christi. Ego 
magister Bartholomeus, canon. eccl. zagrab. fateor me recepisse 
ab executoribus condam magistri Nicolai de Zenche seu de Was- 
meyurythys etc. quosdam quadraginta flor. in moneta hungaricali 
are 8. Nicoiai per ipsum fundate, legatos ; quos dum primum me 
de domo ipsius are transferre seu mori contigerit, eosdem XL. 
flor. disponere et restituere promitto per se aut executores meos, 
et hoc ad manus capituli huius alme ecclesie etc. attento et in 
casu quo hereditates aliquas sicuti fenilia aut molendinum me 
emere contigerit, quod de eadem pecunia extunc id, de voluntate 
capituli ipsius et non aliter facere possim. 

Rubrum capitula e, ut supra. 

IL 

I. 

ANDREAS IVANICH CAN. CATHEDRALIS ZAGRABIENSIS 
ARCIVM ET IVRIS DOCTOR. PATER PATRIAE OLIM. 

OBIIT ANNO MDX. IX. lANVARII. 

PANNONIAE CAESAR CVM BELLO COEPERAT ALBAM 

MOLE SVB HAC TEGITVR PEGASEI FONTIS ALVMNVS. 

Lapis marmoreus positus olim ante gradus in medio sanctuarii in eccl. 
cathedr. £ MSC. Raphaelis Levakovid, vlde: Farlatti Illir. Sacr. Tom. V. pag. 339. 
gaec inscriptio mihi non liqnet 



Inscriptiones . 261 



2. 

HFC SITVS EST LVCAS PRAESVL VENERABILIS 

ZAGRABIAE TEMPLI LVXQVE DECVSQVE SACRI. 

QVI PIETATE PARENS, NVLLI VIRTVTE SECVNDVS 

ACCEPIT MERITIS ASTRA PARATA SVIS. 

OBIIT ANNO MDX. X. KAL. OCTOBR. 

Olim in sanctuario eccl catbedr. ad cornu epistolae ante altare s. Lucae, 
penes parietem e marmore rubeo monumentum, habens effigiem Lucae antistitis, 
pontificalibus induti, pastorale laeva tenentis, expressam, iuxta pedem dextrum 
insignia eiusdem aere conflata, in scuto grypbum coronam pedibus calcantem. — 
£ MSC. Rapbaelio Levakovic, habet. Farlatti Illir. Sacrum. Tom. V. pag. 338. 

III. 

I. 

INCLYTO VLADISLAO REGE. LVCA VERO PONTIFICE Dl 

GNISSIMO. lOANNES DE MAROCHA ARCHIDIAC. GORICENS. 

ET CAN. HVIVS ALMAE ECCLESIAE HVNC CHORVM DEO 

ET PATRIAE PROPRIIS FECIT FIERI IMPENSIS. MDVII. 

OPVS MAGISTRI lOANNIS NICZE FLORENTINI. MDVIL 

LVCA EPPO PRAESIDENTE. MDVII. 

Inscriptiones olim in medio sedilium canonicalium in sancturio eccl. catbedr. 
E MSC Raphaelis Levakovie, vide : Farllati Illir. Sacr. Tom. V. 339. 

2. 

THO. CAR. STRIGON. A. D. 15 17. 

In media turri moenierum eccl. cathedr. insclupta tabulae marmoreae supra 
janum (nunc clausam) arcis. 

3- 
OPVS PACTV AD LAV 
DE S. EMERICI DVCIS PER 
VEN. D. M. LADISLAVM 
C. E. Z. A. D. MDXX. 

ARTE ET INGENIO 
MAGISTRI PETRI 
PICTORIS ET SCVLPTOR 
NICOLAIQ. CARPENTARIVS. 

Inscriptio supra scamnum, quod olim erat ante aram s. Emerici in 
eccl. cathedr. ad mediam columnam a parte septemtrionali. 

» • > 






KALENDARIUM 



ECCKESIAE ZAQRABIEKSIS. 



(E MISSALI ECCL. ZAGRAB. VENETIIS ANN. 1511. TYPIS EXCUSO.) 



N. B. In kalendario hoc nomina literis cursivis impressa in originaii rubro 
ckaractere scripta sunt. 



Kalendarium eccL zagrab, An, 15H.. 265 



EL. Jannarias habet dies XXXL Luna XXX. 

Aureus Hore noctis XVI. Diei VIII. 

numerus 

IIL A Januarii l Circumcisio domini, Tot. soll, 

b IIII. Non. 2 Octava Stephani prothomar. IX, lect. 
XI. c III. Non. 3 Octava sancti Johannis evangel. IX. lect. 
d Pridie Non. 4 Octava sanctorum Innocentum IX. lect, 
XIX. e Nonis 5 vigilia. 
VIII. f VIII. Idus 6 Epiphania domini. Tot. soll. 

g VIL Idus 7 Hylarii episcopi et martyris. 
XVI. A VI. Idus 8 Luciani et Maximiani martyrum. 
V. b V. Idus 9 Julii et Juliani martyrum. 

c IIII. Idus 10 Pauli primi heremite. Memoria, 

XIII. d III. Idus 1 1 Gregorii et Galli martyrum. 
II. e Pridie Idus 12 Satiri martyris. 

f Idibus 13 Octava epiphanie Domini, IX. lect, 

et Hilarii ac Remigii episco- 

porum. Memoria, 

X. g XIX. Cal. 14 Februarii. Felicis in pincis pres- 

byteri et martyris. ///. lect. 

A XVIII. Cal. 15 Mauri abbatis et confessoris. Simplex. 

XVIII. b XVII. Cal. 16 Marcelli pape et martyris. ///. lect. 

VII. c XVI. Cal. 17 Anthonii monachi, confessoris, SolUmne, 

d XV. Cal. 18 Prisce virginis et mart. ///. lect. 

Sol in aquario. 
XV. e XIIII. Cal. 19 Marii, Marthe, Audifax et Aba- 

cuk martyrum. ///. lect. 

IIII. f XIII. Cal. 20 Fabiani et Sebastiani mart, Sollemne. 

g XII. Cal. 21 Agnetis virginis et martyris, Sollemne. 

XII. A XI. Cal. 22 Vincentii martyris. Sollemne. 

I. b X. Cal. 23 Emerentiane virginis et mart. Memoria, 

c IX. Cal. 24 Thimothei apostoli. Simplex. 

VIIII. d VIII." Cal. 25 Conversio Pauli Tot. soll. 

et Preiecti martyris. Memoria. 

e VII. Cal. 26 Policarpi episcopi et martyris. 



r#-- ■ 



i.iwi' ^TCj 



>am 



* - ■ ■ - - 



i.u* -s^-.^ 






Kakndarium eccl, zagrab, Aiu 1511. 267 



EL. FebrQarins habet dies XXVIII. Luna XXIX. 

Aureus Hore noctis XIV. Diei X. 
numerus 

d Februarii i Ignatii episcopi martyris ///. lect, 

et Brigide virginis. Memoria. 

XI. e 111 1. Non. 2 Purificatio Marie virginis, Tot soll. 

XIX. f 111. Non. 3 Blasii episcopi et martyris. Soll. 

VIII. g Pridie Non. 4 Gilberti confessoris. 

A Nonis 5 Aji^ate virginis et martyris, Soli. 

XVI. b VIII. Idus 6 Dorothee virginis et martyris. Soll, 

V. c Vll. Idus 7 Amandi et Vedasti martyrum. 

d VI. Idus 8 Juliani martyris et Helene vir- 

ginis. 

XIII. e V. Idus 9 Apolonie virginis. 

II. f IIII. Idus 10 Scolastice virginis. Simplex, 

g III. Idus 1 1 Desiderii episcopi confessoris. 

X. A Pridie Idus 12 Eulalie virginis Memoria. 

b Idibus 13 Anthonii presbyteri confessoris. 

XVIII. c XVI. Cal. 14 Martii, Valentini martyris. Simplex. 

VII. d XV. Cal. 15 Faustini et Jovite martyrum. Memoria. 

e XIIII. Cal. 16 Juliane virginis. Sol in piscibus, 

XV. f XIII. Cal. 17 Polothronii episcopi. 

IIII. g XII. Cal. 18 Panthaleonis martyris. 

A XI. Cal. 1.9 Eucharii episcopi. 

XII. b X. Cal. 20 Septuaginta novem martyrum. 

I. c IX. Cal. 21 Galbini presbyteri et martyris. 

d ,VI1I. Cal. 22 Cathedra Petri. Ver oritur, Tot, soll. 

IX. c VII. Cal. 23 Zenonis martyris. Vigilia. 

f VI. Cal. 24 Mathie apostoli. Locus bissexti. 7ot. soll. 

XVII. g V. Cal. 25 Victorini et Victoris martyrum. 

VI. A IIII. Cal. 26 Alexandri episcopi confessoris. 

b III. Cal. 27 Juliani et Fortunati martyrum. 

XIIII. c Pridie Cal. 28. Romani abbatis. 

Nascitur occulta febris Pebruario multa 
Potibus et escis si caute miDuere velis. 
Tunc cave frigora, de pollice funde cruorem. 
Sugge mellis favum pectoris morbos qni cnrabit. 



268 Kalendarium ecci, zagrab, An, 151 1, 



EL. Martius habet dies XXXI. Luna XXX. 

Aureus Hore noctis XII. Diei XII. 

numerus 

\\\, d Martii 1 Albini episcopi et martyris. 
e VI. Non. 2 SimpHcii pape martyris! 

XI. f V. Non. 3 Martini militis confessoris. 
g IIII. Non. 4 Venceslai martyris. 

XIX. A III. Non. 5 Eusebii martyris. Manoria. 

VIII. b Pridie Non. 6 Victoris ct Victorini martyrum. 

c Nonis 7 Thome dc Aquino. Simplex, 

Perpetue et Fclicitatis martyrum. Memoria. 
XVI. d VIII. Idus. 8 Cypriani ct Gillcmonis con- 

fessorum. 
V. e VII. Idus 9 Quadraginta martyrum. 

f VI. Idus 10 Alexandri et Gaii martyrum. 
XIII. g V. Idus 1 1 Rustici et Palatini martyrum. 

II. A IIII. Idus 12 Gregorii pape^ doctoris confessoris, Tot. soll. 

b III. Idus 1 3 Macedonii presbiteri confcssoris. 

X. c Pridie Idus 14 Eufrosii et Fcliciani martyrum. 

d Idibus, 1 5 Longini militis et martyris, qui 

lancca perforavit latus Domini. Memoria, 
XVIII. c XVII. Cal. 16 Aprilis. Patricii episcopi confes- 

soris. 
VII. f XVI. Cal. 17 Gcdrudis virginis. Memoria. 

g XV. Cal. 18 Alexandri episcopi confessoris. 

Sol in ariete, 
XV. A XIIII. Cal. 19 Joseph, nutritoris Domini, con- 

fessoris. 
IIII. b XIII. Cal. 20 Gumberti episcopi confessoris. 

c XII. Cal. 21 Benedicti abbatis, Soll, 

Equinoctium ifemaie, 

XII. d XI. Cal. 22 Justi episcopi et Pauli confes- 

soris. 
I. e X. Cal. 23 Victoriani martyris. 

f IX. Cai. 24 Pigmenii episcopi confessoris. 



Kakndarium eccl, zagrab, An. /5//. 269 

Aureus 
numerus 

IX. g VIII. Cal. 25 Annunciatio Marie virginis. Tot. soll. 

A VII. Cal. 26 Gastuli martyris. 

XVII. b VI. Cal. 27 Rudberti episcopi. 

VI. c V. Cal. 28 Eligii episcopi confessoris. 

d IIII. Cal. 29 Prisci martyris. 

XIIII. e III. Cal. 30 Quintini martyris. Secundi mar- 

tyris. 

III. f Pridie Cal. 31 Reguli episcopi. 



Martias hmnores gignit variosque dolores. 
Sume cibum pure, cocturas si placet ure. 
Balnea sunt sana, sed qne superflua vana. 
Vena nec abdenda, nec potio sit tribuenda. 



270 



Kalendarium eccL zagrab. An. i^ii 



Aureus 
nutnerus 

e 

XI. A 
b 



EL. Aprilis habet dies XXX. Lnna XXIX. 

Hore nocds X. Diei XII II. 



Aprilis I Albini confessoris. 
IIII. Non. 2 Marcelli pape. 
III. Non. 3 Theodosie virginis. 



XIX. c Pridie Non. 4 Ambrosii episcopi, doctoris et con- 



Soll. 



VIII. d 

XVI. e 

V. f 

g 
XIIl. A 

b 

c 



Nonis 
VIII. Idus 



Memoria. 



Memoria, 



Mcmoria. 



fessoHs. 

5 Hirenis virginis. 

6 Sixti pape et martyris. 
VII. Idus 7 Dionysii episcopi confessoris. 

VI. Idus 8 Celestini martyris. 
V. Idus 9 Marie egyptiace matrone. 
IIII. Idus 10 Ezechielis prophete. 
III. Idus 1 1 Leonis pape confessoris. 
X. d Pridie Idus 12 Julii episcopi confessoris. 
e Idibus 13 Eufemie virginis martyris. 
XVIII. f XVIII. Cal. 14 Maii, Thyburcii et Valeriani 

martyrum. Simplex. 

15 Olimpiadis episcopi confessoris. 

16 Castuli et Carisii martyrum. 

17 Petri diaconi confessoris. 6"^/ /« 
tauro, 

18 Eleutherii martyris. 

19 Vincentii martyris. 

20 Genesii martyris. 

2 1 Fortunati et Maximiani mart. 

22 Gaii pape et martyris. 

23 Adalberti episcopi mariyris. Soll. 

24 Georgii martyris. Tot. soll, 

25 Marci ewangeliste,\^tX.2si\2im2\Qv. Tot, soll, 

26 Cleti pape confessoris. Memoria. 

27 Germani episcopi confessoris. Memoria. 

28 Vitalis martyris. 

29 Petri martyris. 
l. 30 Eutropii marlyris. 

Hic probat in vere vires aprilis babere. 
Cuncta renascuntur, pori tunc aperiuntur. 
In quo scalpescit corpus sanguis quoque crescit. 
Ergo solvatur venter cruorque minuatur. 

A 



VII. 


g 


XVII. 


Cal. 




A 


XVI. 


Cal, 


XV. 


b 


XV. 


Cal 


IIII. 


c 


XIIII. 


Cal 




d 


XIII. 


Cal, 


XII. 


e 


XII. 


Cal. 


I. 


f 


XI. 


Cal. 




g 


X. 


Cal. 


IX. 


A 


IX. 


Cal. 




b 


VIII. 


Cal. 


XVII. 


c 


VII. 


Cal. 


VI. 


d 


VI. 


Cal. 




e 


V. 


Cal. 


XIIII. 


f 


IIII. 


Cal. 


III. 


g 


III. 


Cal. 




A 


Pridie 


Cal. 



Simplex. 
Simplex. 



KaUndarium eccl, zagrab, An. /5//. 27 1 



EL. Mains habet dies XXXI. Luna XXX. 

Aureus Hore nocds VIII. Diei XVI. 

numerus 

XI. b Maii, i Philippi et Jacobi apostolorum, SolL 

c VI. Non. 2 Anastasii 'episcopi confessoris. 
XIX. d V. Non. 3 Inventio sancte crucis, Totum solL 

et Alexandri, Eventii et Theo- 

dori martyrum. Memoria. 

VIII. e IIII. Non. 4 Floriani martyris. Memoria. 

f III. Non. 5 Euchini diaconi confessoris. 
XVI. g Pridie Non. 6 Johannis apostoli et evangeliste 

ante portam latinam, SoU, 

V. A Nonis. 7 Domiciani episcopi et Juvenalis 

martyrum. 
b VIII. Idus 8 Apparitio sancti Michaelis. SoU. 

et Stanislai episcopi et martyris. Memoria. 
XIII. c VII. Idus 9 Corone virginis. 

II. d VI. Idus 10 Gordiani et Epimachi martyrum Simplex. 

et Job confessoris et prophete. 
e V. Idus 1 1 Mamerti episcopi et confessoris. 

X. f IIII. Idus 12 Panchratii, Nerei et Achillei 

martyrum. Simplex. 

g III. Idus 13 Servatii episcopi confessoris. 
XVIII. A Pridie Idus 14 Bonifacii martyris. • Memoria. 

VII. b Idibus. 15 Sophie vidue. 

c XVII. Cal. 16 Junii. Peregrini martyris. 
XV. d XVI. Cal. 17 Aquilini martyris. 
IIII. e XV. Cal. 18 Felicis episcopi confessoris. 

Sol in geminis. 
f Xlin. Cal. 19 Pudentiane virginis. ///. lect 

XII. g XIII. Cal. 20 Eustachii martyris. 

I. A XII. Cal. 21 Victoris et Donati martyrum. 

b XI. Cal. 22 Helene regine. Memoria. 

IX. c X. Cal. 23 Desiderii episcopi confessoris. 
d IX. Cal. 24 Dominici confessoris. 



272 K'yUndarium eccL zagrab. An. 1511. 



Aureus 

numerus 

XVII. e VIII. Cal. 25 Urbani pape et martyris. Simplex, 

Estas exoritur, 
VL f VII. Cal. 26 Eleutherii pape martyris. 

g VI. Cal. 27 Johannis papc martyris. 

XIIII. A V. Cal. 28 Germani confessoris. 

III. b IIII. Cal. 29 Maximi episcopi confessoris. 

c III. Cal. 30 Elevatio dextre beati regis Ste- 

phani. Memaria, 

.XI. d Pridie Cal. 31 PetronHle virginis. ///. lect. 



Maio secnre laxari sit tibi cnre. 
Scindatur vena, sed balnea dentnr amena. 
Cum calidis rebns sint fercula seu speciebus. 
Potibus astricta sit salvia cnm benedicta. 



Kalendarium eccl, zagrab, An, i^li, 273 



EL Junins habet dies XXX. Lnna XXX. 

Aureus Hore noctis VI. Diei XVIII. 

numerus 

e Junii i Nicomedis martyris. Memoria, 

XIX. f IIII. Non. 2 Marcellini et Petri martyrum. ///. lect, 
VIII. g III. Non. 3 Donati, Laurentini ct Pergeritini 

martyrum. 
XVI. A Pridie Non. 4 Cypriani martyris. Memoria, 

V. b Nonis 5 Bonifacii sociorumque eius mar- 

tyrum. Memoria, 

c Vin. Idus 6 Philippi diaconi confessoris. 
XIII. d VII. Idus 7 Columbani confessoris. 

II. e VI. Idus 8 Medardi episcopi confessoris. Memoria, 
f V. Idus 9 Primi et Feliciani martyrum. Simplex, 

X. g IIII. Idus 10 Basilidis et Tripolis martyrum. 

A III. Idus 1 1 Bamabe apostoli. Soll, 

XVIII. b Pridic Idus 12 Basilidis, Cyrini, Naboris et Na- 

zarii martyrum. Memoria, 

VII. c Idibus 13 Antonii confessoris fratrum mi- 

norum de Padua. Memoria, 

d XVIII. Cal. 14 Julii, Elisei prophetc. Estivale 

solstitium, 
XV. e XVII. Cal. 1 5 Viti et Modesti et Crescentie mar, Simplex. 
IIII. f XVI. Cal. i(i Quirici ct Julitc raartyrum. Memoria, 
g XV. Cal. 17 Duccntorum et sexaginta du- 

orum mart. Sol in cancro, 
XII. A XIIII. Cal. 18 Marci et Marcelliani martyrum. ///. lect, 
I. b XIII. Cal. 19 Gervasii et Prothasii martyrum. Soll, 
c XII. Cal. 20 Silverii pape et martyris. 
IX. d XI. Cal. 21 Albani martyris cum sociis suis. Memoria, 
e X. Cal. 22 Decem millium miiitum, Soll, 

Paulini episcopi confessoris. Memoria, 
XVII. f IX. Cal. 23 Vigilia. 

VI. g VIII. Cal. 24 Nativitas Johannis baptiste, Tot, soll, 

A VII. Cal. 25 Amandi confessoris. 

iS 



274 



Kalendarium eccL zagrab, An, l^lf. 



Aureus 
numerus 
XIIII. b 

III. c 
d 

XI. e 



VI. Cal. 26 Johannh et Pauli martyrum, 

V. Cal. 27 Ladislai regis et confcssoris, 

IIII. Cal. 28 Leonis pape. Vigilia. 

III. Cal. 29 Patri et Pauli apostoiorum. 



f Pridie Cal. 30 Qmmemoratio s, Pauli apostoU, 



Soii. 

Tot, soiL 
Memoria. 
Tot, soll. 
SoU, 



In janio gentes pertnrbat medo bibentes 
Atqne novellamm fuge potns cervisianim. 
Ne noceat colera valet hec refectio vera, 
Lactuce frondes ede jejunas bibe fontes. 



KaUndarium eccL zagrab. An. 151 1. 



275 



EL. Julius habet dies XXXL Luna XXX. 



Aureus 
numerus 
XIX. g 
VIII. A 



Hore noctis VIII. Diei XVI. 



Julii I 

VI. Non. 2 

V. Non. 3 



XVI. 


c 


IIII. Non. 4 


V. 


d 


III. Non. 5 




e 


Pridie Non. 6 


XIII. 


f 


Nonis 7 


II. 


g 


VIII. Idus 8 




A 


VII. Idus 9 


X. 


b 


VI. Idus lo 




c 


V. Idus 1 1 


XVIII. 


d 


IIII. IduS 12 


VII. 


e 


III. Idus 13 




f 


Pridie Idus 14 


XV. 


g 


Idibus 1 5 


IIII. 


A 


XVII. Cal. 16 




b 


XVI. Cal. 17 


XII. 


c 


XV. Cal. 18 


I. 


d 


XIIII. Cal. 19 




e 


XIII. Cal. 20 


IX. 


f 


XII. Cal. 2 1 




g 


XI. Cal. 22 


XVII. 


A 


X. Cal. 23 


VI. 


b 


IX. Cal. 24 




c 


VIII. Cal. 25 



Octava sancti Johannis baptiste. 
Visitatio sancte Marie, 
Processi et Martiniani mart. 
Augustini episcopi et confes- 

soris. 
Octava sancti Ladislai. 
Translatio s. Martini. 
Dominici martyris. 
Octava Petri et Pauli apostol. 
Vilibaldi episcopi confessoris. 
Kiliani episcopi sociorumque 

eius mart. 
Octava visitacionis Marie. 
Zenonis martyris. 
Septem fratrum martyrum. 
Translatio Benedicti abbatis. 
Naboris et Felicis martyrum. 
Margarethe virg. et mart. 
Silee confessoris. 
Divisio apostolorum. 
Augusti, Andree et Benedicti mart. 
Aiexii confessoris. 
Eustachii episc. conf. Arnulphi 

mart. Sol in leone, 
Juste et Ruffine virginum. 
Helye prophetc. 
Praxedis virginis. 
Marie Magdalene, 
Apollinaris martyris, 
Christine virginis. Vigilia. 
Jacobi apostoli, 
Christofori mart. 



IX, lect, 
Tot, soll, 
Memoria. 



IX. lect, 
Memoria. 

IX. lect, 
Memoria, 

Memoria. 
IX, lect. 

11/. lect. 
Soll. 

Soll, 

Soll. 
Soll, 
Soll. 



Memoria. 
III, lect. 
Tot. soll. 
Simplex. 
Memoria. 
Tot. soil, 
Memoria. 



276 Kalendarium eccL zagrab. Att. l^ii. 



Aureus 
numcrus 

XIIII. d Vn. Cal. 26 Amu matris Maric. SoU. 

III. e VI. Cal. 27 Marthe virginis. ///. lcci. 

Septem donnientium martynim. Memoria. 
f V. Cal. 28 Panthaleonis, Nazarii et Celsi 

mart. ///. Uci. 

XI. g IIII. Cal. 29 Felicis pape, Simplicii, Faustini 

et Beatricis mart. ///. lect. 

A III. Cal. 30 Depositio sancti Ladislai. SoII. 

Abdon et Sennes. Memoria 

XIX. b Pridie Cal. 31 Germani episcopi et confessoris. Memaria. 



Qoi vult solamen Jnlio hoc probat medicamen, 
Yenam non scindat nec ventrem potio ledat. 
Somnnm compescat et balnea cnncta pavescat. 
Prodest recens nnda, allinm cum salvia mnnda. 



KaUndarium eccl, zagrab, An, 1511» 277 



EL. Aa^astas habet dies XXXI. Lana XXX. 

Aurcus Hore noctis X. Diei XIIII. 

numerus 

VIII. c Augustii I Vincula Petri. SolL 

et sanctorum Machabeorum. Memoria, 

XVI. d IIII. Non. 2 Stephani papc martyris. ///. lect, 
V. e 111. Non. 3 Inventio corporis sancti Stephani 

prothomartyris, Soii, 
et Nicodemi, Gamalielis et Abi- 

bon mart. Memoria, 
f Pridie Non. 4 Justini prcsbitcri confessoris. 

XIII. g Nonis 5 Marie de nive. Tot. soli, 

et Dominici confessoris. (Sim- 

piex,) Oswaldi. Memorta. 

W. A Vlll. Idus 6 Iransfiguratio Domini, Tot. soU. 

et Sixti pape, Felicissimi. Simplex, 

b VII. Idus 7 t)onati episcopi martyris. ///. lect. 

et Affre martyris. Memoria, 

X. c VI. Idus. 8 Cyriaci et sociorum cius mart. ///. lect. 

d V. Idus 9 Romani mart. Vigilia. Memoria, 

XVIII. e IIII. Idus 10 Laurentii martyris, Tot. soll, 

VII. f III. Idus 1 1 Tyburtii martyris. Simplex, 

g Pridie Idus 12 Clare virginis. Memoria, 

XV. A Idibus 13 Ipoliti et sociorum eius mart. Simpiex, 

IIII. b XIX. Cal. 14 Septembris, Eusebii confessor. Memoria. 

Vigilia. 

c XVI II. Cal. 15 Assumptio Marie virg, Tot. soil, 

et de s. rege Stephano. Memoria. 
XII. d XVII. Cal. 16 Rochi confessor. Arnulphi con- 

fessor. 

I. e XVI. Cal. 17 Octava s. Laurentii mart. IX. lect. 

f XV. Cal. 18 Agapiti martyris. Soi in virgine, Memoria, 

IX. g XIIll. Cal. 19 Magni martyris Memoria, 

A XIII. Cal. 20 Stephini primi regis Hungarie, Tot, soll, 

XVII. b XII. Cal. 21 Bernardi abbatis. SimpUx, 

Autumnus incipit. 



278 



Kalendarium eccl, zagrab, An. 1511, 



Aureus 
numerus 
VI. c 

d 

XIIII. e 

III. f 

g 
XI. ^ 



XI. Cal. 

X. Cal. 

IX. Cal. 

VIII. Cal. 

VII. Cal. 

VI. Cal. 

V. Cal. 



XIX. c IIII. Cal. 



VIII. d 
e 



III. Cal. 
Pridie Cal. 



22 Octava assumptionis Marie 
et Timothei et Simphoriani 

23 Vigilia. 

24 Bartholomei apostoli, 

25 Lodovici regis Francie, conf. 

26 Irinei episcopi confessoris. 

27 Octava s. regis Stephani. 
et Ruffi martyris. 

28 Augustini episcopi, 

et Hermetis martyris. 

29 DecoUatio s. Johannis baptiste. 
et Sabine virginis. 

30 Felicis et Adaucti mart. 

31 Paulini episcopi confessor. 



IX. Uct. 
Memoria, 

Tot, soll, 

Memoria. 

Memoria. 

IX. lect. 

Memoria, 

Tot. soll, 

Memoria, 

Soll, 

Memoria. 

II f. lect. 

Memoria, 



Qaisquis sub Augasto vivat medicamine justo. 
Caro dormitet, estum, coitum quoque vitet. 
Balnea aon cnret, nec multum comestio duret. 
Nemo laxari debet vel fleubothomari. 



Kaiendartum eccl. ,zagrab. An. 151 1, 



279 



X. c 

f 

XVIII. g 

VII. A 

b 



EL. September habet dies XXX. Lnna 

Aureus Hore noctis XII. Diei XII. 

numerus 
XVI. f Septembris. i Egidii abbatis. 

V. g IIII. Non. 2 Depositio s. Emerici ducis, 
A III. Non. 3 Anthonii martyris. 
XIII. b Pridie Non. 4 Marcelli martyris. 

II. c Nonis 5 Magni episcopi confessor. 
d VIII. Idus 6 Zacharie prophete domini, pa- 

tris Johannis baptiste. 
VII. Idus 7 Gregorii episcopi confessoris. 
VI. Idus 8 Nativitas Marie. 

et Adriani martyris. 
V. Idus 9 Gorgonii martyris. 
IIII. Idus 10 Hylarii pape confessoris. 
III. Idus 1 1 Prothi et Hyacinthi, Felicis et 

Regule. 
XV. c Pridie Idus 12 Serapionis martyris. 
IIII. d Idibus 13 Philippi episcopi confessoris. 
e XVIII. Cal. 14 Octobris, Exaltatio s, crucis, 

et Comelii ac Cypriani mart. 
XII. f XVII. Cal. 15 Octava nativitatis Marie. 
I. g XVI. Cai. 16 Eufemie, Lucie et Geminiani 

mart. 
A XV. Cal. 17 Lamperti episcopi et mart. 

Soi in libra, 
IX. b XIIII. Cal. 18 Florencii martyris. Equinoctium 

autumnale. 
c XIII. Cai. 19 Januarii cum sociis suis mar- 

tyrum. 
XII. Cal. 20 Eustachii et sociorum eius mart. 

Vigiiia. 
XI. Cai. 21 Matthei apost. et evangeliste. 
X. Cai. 22 Mauricii et sociorum eius mart. 
et Emmerami episcopi et mart. 



Simplex. 
Soll. 

Memoria. 
Memoria. 



Tot. soll. 
Memoria. 
Memoria. 



Memoria. 



lot. soll. 
Memoria. 
IX. lect, 

Memoria. 
III. iect. 



XVII. d 



VI. 



f 



Memoria. 

Tot soll. 

Simplex. 

Memoria. 



28o KaUndarium eccl. zagrab. An, 1^11. 



Aureus 

numcrus 

XIIII. g IX. Cal. 23 Lini pape et martyris. 

III. A VIII. Cal. 24 Gcrardi cpiscopi ct mari, Soli, 

et Elisabeth matris Johannis 
baptiste. 
b Vll. Cal. 25 Cleophe virginis. 
XI. c VI. Cal. 26 Justine et Cypriani mart. Mcmoria, 

d V. Cal. 27 Cosmc ct Damiani mart, Soll, 

XIX. e IIII. Cal. 28 Venceslai ducis Bohemie. Simplcx. 

VIII. f 111. Cal. 29 Michaciis archangcli, Tot. soli, 

g Pridie Cal. 30 Hicrotiymi prcsbitcri docions et con- 

fcssor, Tot. soli. 



Fructus maturi septembris suot vaiituri 

Et pira cum vino, panis cum lacte caprino. 

Aqua de urtica tibi potio fertnr amica.. 

Tunc venam pandas, species cum semine mandas. 



-•-♦-♦i 



Kalendarium eccl, zagrab. An, 1511. 281 



EL. October habet dies XXXI. Lnna XXX. 

Aureus Hore noctis XIIII. Diei X. 

numerus 
XVI. A Octobris 1 Remigii, Germani et Vedasti 

episcoporum et confess. Memoria. 

V. b Vl. Non. 2 Leodegarii episcopi et martyr. Memoria. 
Xlill. c V. Non. 3 Dionysii episcopi martyr. 

II. d III I. Non. 4 Francisci con/essons. Soil. 

et Petronii episcopi. Memoria, 

e III. Non. 5 Faustini martyris. 
X. f Pridie Non. 6 Octava Michaelis archangeli. /X. lect 
g JS/onis 7 Marci pape, Marcellini, Apulei, 

Sergi et Bachi martyrum. Memoria. 
XVIII. A VIII. Idus 8 Symconis confessoris. 

VII. b VII. Idus 9 Dionysii episcopi^ Rustici et Ele- 

utherii mart Soll, 

c VI. Idus 10 Gereonis, Victoris, Cassi et 

Florcncii mart. Memoria. 

XV. d V. Idus 1 1 Gerbonii episcopi confessoris. 

IIII. e IIII. Idus 12 Taraci, Probi, Andronici et Ma- 

ximiliani episcopi. 
f III. Idus 13 Colomani martyris. Simplex, 

XII. g Pridie Idus 14 Calixti pape et martyris. Simplex. 

I. A Idibus 15 Cerbonii cpiscopi confessoris. ///. lect 

Quirini confessoris. Memoria. 

b XVII. Cal. 16 Novembris. Galli abbatis confes- 

soris. Simplex. 

IX. c XVI. Cal. 17 Heronis martyris. 

d XV. Cal. 18 Luce evangeliste. Sol in scorpione Tot. soll. 
XVII. e XIIII. Cal. 19 Januarii episcopi, sociorumque 

eius mart. Memoria. 

VI. f XIII. Cal. 20 Quirini et sociorum eius mart. 

g XII. Cal. 21 Undecim millium virginum^ mart. Soll. 
XIIII. A XI. Cal. 22 Severi episcopi confessoris. Memoria. 

III. b X. Cal. 23 Scverini episcopi confessoris. Memoria. 



282 



KaUndarium eccL sagrab, An, i^li. 



Aureus 


numerus 




c 


XI. 


d 




e 


XIX. 


f 


VIII. 


g 




A 


XVI. 


b 


V. 


c 



IX. Cal. 24 Maglorii episcopi confesaoris. 
VIII. Cal. 25 Crispini et Crispiniani mart. 
VII. Cal. 26 Demeirii martyris, 
VI. Cal. 27 Evaristi pape. Vigilia. 

V. Cal. 28 Symonis et Jude apostolorum. 
IIII. Cal. 29 Ducentorum martyrum. 
III. Cal. 30 Narcisci epiacopi et martyris. 
Pridie Cal. 31 Quintini martyris. 

et Wolfgangi episcopi confes- 



///. Uct. 
Memoria, 
SoU, 

Tot, soU. 

Memoria, 
Memoria. 



sons. 



Vigilia. 



October vina prebet cimi carne ferina. 
Necnon auccina caro valet et volucrina, 
Quamvis sint sana, tamen est repletio vana. 
Quantnm vis comede, sed non precordia lede. 



Kalendarium eccl, zagrab, An. IS^^» 283 



EL. November habet dies XXX. Lnna XXX. 

Aurcus Hore noctis XVI. Diei VIII. 

numerus 

d Novembris i Festivitas omnium sanctorum. Tot, soll. 

et Cesarii martyris. Memoria. 

XIII. e IIII. Non. 2 Commemoratio omnium fide- 

lium animarum. IX, lect, 

11. f III. Non. 3 Quarti confessoris et Proculi 

episcopi. 
g Pridie Non. 4 Vitalis et Agricole martyrum. 
X. A Nonis 5 Emerici ducis Slauonie confessoris. Tot, solL 
b VIII. Idus 6 Leonardi abbatis confessoris. Memoria, 
XVIII. c VII. Idus 7 Vilibrordi episcopi confessoris. 
VII. d VI. Idus 8 Octava omnium sanctorum IX, lect, 

et quattuor coronatorum. Memoria, 

e V. Idus 9 Theodori martyris. ///. lect. 

XV. f IIII. Idus 10 Martini pape martyris. Memoria, 

IIII. g III. Idus 1 1 Martini episcopi et confessoris. Tot. soll, 

et Menne martyris. Memoria, 

A Pridie Idus 12 Benedicti, Ysaac et Johannis 

martyrum. 
XII. b Idibus 13 Briccii episcopi et confessoris. Simplex. 
I. c XVIII. Cal. 14 Decembris, Clementini episcopi 

confessoris. 
d XVII. Cal. 15 Secundi martyris. 
IX. e XVI. Cal. 16 Othmari abbatis confessoris. Simplex. 
f XV. Cal. 17 Aniani episcopi et confessoris. Simplex, 

Sol in sagittario. 
XVII. g XIIII. Cal. 18 Octava Martini confessoris. IX. lect. 

VI. A XIII. Cal. 19 Elisabeth vidue. Tot. soll. 

b XII. Cal. 20 Potentiani pape et martyris. 
XIIII. c XI. Cal. 21 Presenlatio Marie virginis. 

et Columbani confessoris. Memoria, 

III. d X. Cal. 22 Cecilie virginis et martyris, Soll. 

e IX. Cal. 23 Clementis pape et martyris. Soll. 



284 



Kalendarium eccl, zagrab, An l^ll. 



///. lect. 
Tot, soll. 



Aureus 
numerus 

Caput hyemis. 
XI. f VIII. Cal. 24 Grisogoni martyris. 

g VII. Cal. 25 Katherme inrg. et martyris, 
XIX. A VI. Cal. 26 Petri et Alexandri episcoporum. 
Vill. b V. Cal. 27 Lini pape confessoris. Memoria. 

c Illl. Cal. 28 Cleti pape confessoris. Memoria, 

XVI. d III. Cai. 29 Saturnini, Crisanti, Marii ct 

Darie mart. Vigiiia. 

V. e Pridie Cal. 30 Andrce apostoli. Tot. soll. 



IIoc tibi scire datar quod reuma novembri curatur. 
Queque nociva vita, tna sint preciosa dieta 
Balnea cum Yenere tnnc nullum constat habere. 
Potio sit sana atque minutio bona. 



■^•^ 



Kakndarium eccl. zagrab, An. rjll, 285 



EL. December habet dies XXXI. Luna XXX. 

Aureus Hore noctis XVIII. Diei VI. 

numcrus 
XIII. f Decembris i Longini martyris. 

II. g IIII. Non. 2 Bibiane et Candide virginum. 

A III. Non. 3 Tribuni martyris. 
X. b Pridie Non. 4 Barbare virg. et martyris. Simplex, 

c Nanis 5 Sabc abbatis confessoris. 
XVIII. d VIII. Idus 6 Nicolai episcopi et confessoris. Tot, soll, 

VII. e VII. Idus 7 Octava s. Andree apostoli. IX, iect, 

f VI. Idus 8 Conceptio Marie virginis. Tot. soii. 

XV. g V. Idus 9 Syri episcopi confessoris. 
IIII. A IIII. Idus 10 Melchiadis pape. 

b III. Idus 1 1 Damasi pape confessoris. Memoria, 

XII. c Pridie Idus 12 Pauli confessoris 

I. d Idibus 13 Lucie virg, et martyris, Soli. 

e XIX. Cal. 14 Januarii. Zenonis episcopi con- 

fessoris. Memoria, 

IX. f XVIII. Cal. 15 Vaieriani episcopi confessoris. 

Hyemale solstitium, 
XVII. Cal. 16 Ananie, Azarie, Misaelis mart. 
XVI. Cal. 17 Ignatii episcopi et martyris. 
XV. Cal. 18 Zonimi martyris. Sol in 

capricomo, 
XIIII. Cal. 19 Nemesii martyris. 
XIII. Cal. 20 Vigilia. 

XII. Cal. 21 Thome apostoii. Tot. soii. 

XI. Cal. 22 Triginta martyrum. 
X. Cal. 23 Victorie virginis. 
IX. Cal. 24 Vigilia.. 

VIII. Cal. 25 Nativitatis domini nostri Jesu 

Christi, Tot. soii, 

VII. Cal. 26 Stephani prothomartyris, Tot. soil, 

VI. Cal. 27 Johannis apostoii et evangeliste. Tot, soll. 
V. Cal. 28 Sanctorum Innocentum, Tot, soii. 





g 


XVII. 


A 


VI. 


b 




c 


XIIII. 


d 


III. 


e 




f 


XI. 


g 




A 


XIX. 


b 


VIII. 


c 




d 


XVI. 


e 



286 KaUndarium eccl, zagrab, An. 1^11. 

Aureus 
nunurus 

V. f IIII. Cal. 29 Thome episcopi et martyr, SolL 

g III. Cal. 30 Sabini episcopi confessoris. 

XlU. -<4 Pridie Cal. 31 Syhestri papc confessoris. SolL 



Sane suot fnembns res calide mense decembris. 
Frigus vitetar capitalis vena scindatur. 
Lotio sit vana, sed vasis potio cara. 
Sit tepidas potns frigore contrario totas 



i*-*-»- 



De ventrntione /estivi/ 



I aiirertatur rubrica sei/uetis : 



Uccl de veneratjoae et revercDlia festivitatnm va clioceai zagrabiensi oh- 
servanda, in breviariiB*) specialis ruhrica seu lahula descripli habeaiur, secun- 
duniqDe lllain tabolam per diocesiin tagrabieDsem a rectoribu.s ecclesiarum testi- 
vilates sanclOTom venerande ut plurimum coneveverint pronnnciari. Qnia lamen 
chorus ecclesie lagrableasis et pet consequens etiam cammonls popului ioci 
eiuEdem rubricam eandem pirlim sequitur el ohservul. p^irlim vero aliter ex longa 
el dinturna ohservantia, cuias initium memori.i hominum noa comprebendit ob- 
servandum. inlroduxil idclrco kalrtiJariua precedens eo modo el ordine detcriptnm 
est, qno videlicel chorus zagrabiensis ae etiam communis populus loci einsdem 
festivilatea hulusmodi coljt et observat. Pro calus quldem lultnJarii intelligenlia 
clariori Ita quilibet scint et intelligal, quod ublcumque tn eoAem Mttidario scriplnm 
est: Tithim tulrnHt, illad fesium tam per cborum zafiraliiensem, qn&m elism per 
populum loci eiusdem omnino veneralur et colilur. Uhi vero scriptum es(: .Sn/eiiiir, 
iliud festum chorux quidem lagrabiensii certis ccrimonils et observaaiiis solltis 
veneratnr ct colil, populus autem licitia et honeslis laboribus ei culturis agrornm 
intendit, exceptis pancis sicol bealorum Gc.<rgii et Laurtniii martyrum ac beiti 
A/ariini eplscopl et confessons, que populus ex singolari devotlue veneraiur et 
colit Alia vero festa simplicia, trium loclionum ei Menioric, eccleaii dumtaitat 
veneratur debitis officila, populus aulem laboribus occupalur. Hec aulem obser- 
vantia equa et honesta videlur, qnooinm per eam et sanctis hnnor debltns per 
ecctesiam impendilor, et Chrlsti lidelea a laboribus el agricullurls suis non re- 
trahunlur. Sacerdotes Igllur parochiales bene nolenl premissa, imitealurque obser 
vantiam ecclesie lagrabienais predlclam, qnia ipsa est maler el magistra omoiam 
ecciesiamm aliarum sne diocetii. 



•) Brrviaria rccl. taffrat. Venttiis lypii dttcrifla: 

Breuiarlom inxta consveindinem ac quotidianam observanliam cbori eccleiie 
Zagrabiensit moderatum .... magna cum diligentia revisum e( fideli tladio 
emendatum per venerabilem dominam Klasium decrelorum doclorem, archidiaconum 
de Kemleb el caaonicnm ecclesle zagrablensis. Impressnm Veaetils per Erbardum 
Radlott de Aogusta. Anno saluttfere iacarnadonis MCCCCLXXMIll. 



Ureviarium secnndnm usum ecclesie Zagrabiet 
visum et lideli studlo emendaluui, Impressnm Venetii< 
Florentinum, Impeniis JoaDDls Fap, librarli bndenais 



I magna cum dillgentia rt 
ler Lucautoninm de Giunlc 
Inno domini MCCCCCV 



ADDENDA. 



A. STATUTA COLLEGII PRAEBENDARIORUM 



CATHEDR. ECCL. ZAaRABIENSIS. 



(ANN. 1466-1511.) 



B. DOCUMENTA: ann. 1340. uei. 1393. 1397 h84. isoo. 



»9 



I 

1 



I ; 



iQcipiunt statata collegii domiDorum Prebeudarioram 
zagrabiensis ecclesie. 

Ad laudem et gloriam sancte et individue Triniiatis, palris 
et filii et spiritus sancli, in honoremtjue gloriose et intemerate 
semper virginis Maric, matris misericordie, cl ad tuturam, perpetuam- 
que rei memoriam. Nos collegium confralernitalis b^tissime virginis 
Marie predicie, chori Prebendariorum cathedralis ecclesie divi regis 
Stepbani zagrabiensis, cupientcs ex animo laudibus divinis ampliori 
solercia invigilare et matrem misericordie, genitricem videlicet dei 
ct domini nostri .lesu Chrisii, piam advocatam omnium tolo nisu 
vivaciorique et accuratiori officio venerari, quatcnus ipsius intcr- 
cessione apud eundem dominum nosirum, eiusdem mairis miseri- 
cordie filium, pro nostris et in orationes nostras commendstorum 
rcatibus quemadmodum desideramus , facilius graciam pariler et 
misericordiam assequi mereamur atque valeamus. Ipsam confraterni- 
tatem nostram, que a muliis lemporum curriculis, rum propter 
penuriam necessariorum, tumque ob alias dlversas causas latcbat, 
et Ut (ila) dicamus sub modlo velui lucerna abscondita manebat, 
in publicum et super candelabrum proferre, ponere el exaltare de- 
sidcrantes, ui omnibus almam divi regis Stephani basilicam ingre- 
dicniibus luceat, incitamenium et exemptar sancte devotionis cxistat, 
operaque nostra bona palam videaniur ab omnibus, quibus ceteri 
accensi ardentius sese mancrpenl sacris misieriis et glorificent 
deum patrem allissimum, qui est in cclis. Quam confraternilatem 
collegii nostri sub nomine, vocabulo et tutela advocatc nostre matris 
Marie antedictc, dicantes et insiiiuentcs, nomenque quo ea ab 
omnibus semper et in evum vocari et appellari debeat, confrater- 
niiatem seu Calendiaum matrls Marie, virginis gloriose, cidem 
imponcntes, ei ui auiem ea, que promotionem, continuationem et 



i 



292 Statuta Praebendarioruf9i . 

regulatam administrationem ipsius confraternitatis seu Calendini 
collegii nostri conspiciunt et tangunt, ordinatius et regulatius et 
devotius, utque deo ac hominibus placeant, et salus omnium eidem 
confraternitati seu calendino se commendantium fiducialius procu- 
retur et speratur indubitate. Ad laudem igitur imprimis dei omni- 
potentis et honorem ipsius matris misericordie fiant, disponantur 
et peragantur, ex speciali gratia et annuentia reverendorum et vene- 
rabilium dominorum : prepositi ac dignitariorum et canoniconim 
eiusdem ecclesie zagrabiensis, dominorum et patronorum nostrorum 
dignissimorum infrascriptorum, statuimus, ordinavimus, decrevimus 
et in perpetuum duratura, constitutione salubri pariter et salutari 
articulatim, prout et quemadmodum seriatim patebit intuenti sanccimus 
de anno domini millesimo quadringentesimo sexagesimo octavo, ^) 
ultima die mensis januarii, hora terciarum vel quasi, indictione 
decima quarta. Pontificatus siquidem sanctissimi in Christo patris 
et domini nostri, domini Pauli, divina providentia pape secundi 
anno secundo. Regnante vero et feliciter gubernante sceptra regni 
Hungarie serenissimo principe domino Mathia eiusdem Hungarie 
ac Bohemie, Dalmatie et Croatie rege etc. Romanum autem 
imperium tenente gloriosissimo principe et domino, domino Fri- 
derico, duce Austrie; in ecclesia vero zagrabiensi predicta, 
episcopali sede vacante. Item dominis: Vito, preposito; Jo- 
hanne Alok de Stan, lectore ; Bartholomeo de eadem Stan, cantore ; 
Mathia, preposito chasmensi ; Nicolao Zequil, cathedrali ; Leonardo, 
decretorum doctore, dubicensi ; Mattheo Kelkes, kamarcensi ; Jo- 
hanne gorycensi; Paulo de Kapolycza, Kemlek; Martino de Mar- 
thyncz, Waska ; Georgio, Bexyn ; Sigismundo, warasdiensi ac Fabiano, 
chasmensi et Seboldo, medicine doctore, Wrbowcz; archidiaconis ; 
Ladislao, custode ; item Fabiano de Roycha, Blasio de Nemes, 
decretorum doctore ; Elia de Soploncza, Johanne de Zapolya, Thoma 
Thompa, Demetrio artium et decretorum doctore ; Gerardo de 
Pathak, Demetrio de Belethyncz, Johanne de Marthynowcz, Andrca 
de Cracouia, Blasio de Glawnycza, Martino de Gragena, Stephano 
de Jalza, Johanne Wythez de Kamarcza, Mychaele de Raynffyncz 
et Petro de Nova civitate, canonicis, dignitates, personatus, archidi- 
aconatus et canonicatus in dicta ecclesia zagrabiensi feliciter tenen- 
tibus, necnon gubernantibus atque possidentibus. 



*) corrige : sexto. 



^t/ttfa Praebertddnomm. 



De (kciione n<nii decaiii, et hctiime statufontm. 

Item imprimjs et ante orDnia statuimus et decrevimus, quo 
singulis annis cunclis fuTuris lemporibus in vigilia sancti Laureniii 
mariiris, universi domiDi fratres aostri ad mandatum domini de- 
cani anni illius et per consequens (ad) sonum campane nostre, qua 
in tatibus uii soliti sumus, in ecclcsiam scu capellam sancti Slephani 
prothomariiris, ad laius dicte calhcdralis ecclesie divi Slephani regis, 
zsgrabiensis, consiructe, ubi nostra solemus tractare negotia, con- 
vcnire, nec se aliquomodo absenlare debeant, nisi iuste leneantur ; 
inibique senium ordine suo consedcndo obscrvent, sitencio deinde 
debito prehahiio, ad mandatum domini dccani, per illum cui ipse 
iusserit, lectis starutis et constituiionibus nosiris infrascripiis in ct- 
fecium, quo unusquisque fralrum sciai suo promplius invigilarc 
ofHcio ac presenies nostras ordinationes siudeai recenti lenere in 
memoria et illas inviolate alque inconcussc observare, ne postea 
quispiam fratrum se eas ignorasse valcat allegare et proponere. 

De resignatione dtcanalus. 

Item volumus, quo slatim ipsls statulis ex ordine perlectis, 
dominus decanus lemporis illius absque omni recusatioiie, cum 
debila reverentia in medio fratrum exurgendo imprimis ipsis fra- 
tribus gratias agal de honore tali sibi cxhibito et concreditu, sicque 
huiusmodi ofticium decanaius pcr depositioncm sigilli ei clavium 
collegii nostri, resignare ci deponere lcneatur. Quo lacto ex lauda- 
bili consveludine prius habiia intcrloculione, cx senio usque ad 
uliimum pari ei unanimi detiberationc, unum ex nobis quemcum- 
que ad id officium supporlandum vidcrimus sufBcientem et magts 
idoneum, atque qucm maior pars dominorum frairum voluerit et 
quem plura voia percusserini, eligemus et preficiemus in nosirum 
fuiurum decanum. 



De interloeiitione . 

Volumus eciam, ut ouUus fratrum iuniorum verba senioris 
fratris vel e converso inierrumpere el intercipere audeat, sed ordine 
debito et tempore observato debitam illi revereniiam et honorem 
exhibere et prestarc dcbeat el teneatur, sub pcna pro arbitrio dostro 
sibi inEigenda. 

Qaod iiullus liecanafus officium assumpinere recuset. 
Slatuimus insuper, quod si qui dominorum fratrum elecius, 
huiusmodi oflicium decanatus assumpmere nojuerii seu recusaverit. 



294 Statuta Praebendariorum, 

talis non obtemperans, consortio nostro ac etiam proventibus usque 
ad beneplacitum nostrum sciat se privacionis penam ipso facto 
incursurum. 

De iuramento decani eiecti. 

Item, quod statim et immediate post lectionem huiusmodi 
novi decani, idem dominus decanus electus, nobis ex laudabili 
consvetudine, ordinationeque nostra, tactis sacrosanctis dei ewangeliis 
et presentibus nostris statutis, iuramentum sub hac forma prestare 
debebit. 

Forma iuramenti decanatus. 

Ego N. decanus dominorum prebendariorum hiiius alme ec- 
clesie zagrabiensis, iuro et promitto, quod fideliter administrabo per 
me inventa et solertem curam adhibebo in procuranda utilitate et 
augmento ipsius confraternitatis, et quod fideliter conservabo tam 
oblata quam acquisita vel relicta eidem confraternitati ; sic me deus 
adiuvet et hec sancta dei ewangelia. 

Forma iuramenti novellorum Prebendariorum. 

Ego N. de tali, prebendarius chori huius alme ecclesie zagra- 
biensis, iuro et promitto, dominis et fratribus meis prebendariis 
predicte ecclesie zagrabiensis, fidelitatem, promotionem, procurati- 
onem, secreta celare, statuta, constituciones, laudabilesque consve- 
tudines ipsorum firmiter observare, debitam reverenciam et obedi- 
enciam eisdem dominis et fratribus meis in rebus licitis et honestis 
exhibere; sic me deus adiuvet et hec sancta dei ewangelia. 

De ratione reddenda per decanum suo successori. 

Volumus, ut novus electus decanus noster adiunctis sibi ipsi 
quattuor senioribus et pocioribus fratribus teneatur recipere ratio- 
nem plenariam a suo predecessore decano de omnibus donatis, 
legatis, oblatis et qualitercumque acquisitis, rebusque aliis universis 
collegii seu ipsius confraternitatis nostre, et registrum facere, ne 
quicquam per negligenciam alicuius ommitatur. Quo et ipse in 
mutatione sui officii, suo successori valeat facere et dare ex se ipso 
plenariam et omnimodam rationem. 

De iuramento novellorum Prebendariorum. 

Item iuxta et secundum laudabilem et observatam nostram 
*iidinem, omnes domini novelli Prebendarii, quibus dominium 



Statula Pratbtnitariorum. 235 

ex iurepatronaius ipsorum in medio nostrl prebendas coatulerini, 
et dotnino decano nostro pro tempore constituto presentaverinl et 
commendaverint, iuramentum forma sub prescripta coram nobis, 
taciis sacrosanctis dei ewangeliis prcstare tenebuntur et erunt 
obligati alque asiricti. 

De ielandis secrelis. 

liem proptcr evitanda scandala fralrum, utque quos timor 
dei non revocat a malis, sallem severiias discipline coerceal a pec- 
catis, sanccimus, quod quicumque dominorum IVatrum nosirorum 
secrcta et ea, quc in conclavi ei privatim in collegio iractantur, 
ausu lemerario et animo rebelli non veritus fuerit et non erubuerii 
pandere, talis consorlio nostro, paritcr el proveniibus suis per unum 
annum et diem, vel alias ad beneplacitum nostrum, privabiiur 
ipso faclo, 

De aucleritate domini decani. 

Statuimus eciam, quod quia ex laudabili ei approbata consve- 
tudine nostra, dominua decanus nosier in medio noBtri semper 
e%istil superior, et nostra negocia ubique velut caput noslrum or- 
dinat et promovet. Igitur cuicumque cx fratribus nostris quod- 
cumque negocium liciium pro uiiliiaie communilatis seu collegii 
exequendum demandaverii, diligenier et cum cura exacia, omni 
lergiversatione et renitentia aliquali slalim exequi debeat; alioquin 
si eius mandatis non paruerit, iussaque eius capcscere neglexerit, 
mox consorcio nosiro et provenlibus suis lamdiu quousque ipsi 
domino decano noslro et nobis visum fuerit privaluB censebitur 
eo facto. 

De non inferenda fratri iniuna. 

Ut aulem honor et charilas fratcrna in nobis rcgnet et domi- 
netur et in dies augmenteiur, quo nosiris bonis moribus ceieris 
eciam simos in opiimum exemplar, decrevimus, quod quicumque 
nostrorum fratrum alicui ex fratribus, ubicumque locorum, facere 
presummerel aliquam manifeatam iniuriam. vcl unus alterum vitu- 
periis enormibus afftcerel, aul dolosa convicia inferret, vel alias 
iofamaret, talis consorcio et provenlibus uno inlegro anno ei die 
privabilur, aui alias sccundum exigentiam noxc mulctabitur. 



296 Statuta Praebendariorum, 



Ut cause fratrum in coUegio prius discuciantur. 

Sepius solent differrentie atque controversionum materie inter 
fratres nostros suboriri, et propterea eiuscemodi differrencie et con- 
troversiones, non imprimis in medium nostri, ut deberent, sed do- 
minii proferre, et perinde dominos in nos vel quemppiam fratrem 
nostrum superinde, nobis irrequisitis, ausu temerario, in contemptum 
statuti nostri, conquerendo, provocare et non parum concitare. 
Eamobrem sanctimus, ne de cetero quispiam ex nobis ad domi- 
nium racione previa currat, nisi prius in medio nostri eiuscemodi 
differrencie discusse, cognite et terminate fuerint; cui viam appella- 
cionis non precludimus, alioquin contraveniens premissis iuxta 
beneplacitum nostrum punietur. 

De officio nostri decani. 

Volumus eciam, quod dominus decanus noster pro tempore 
constitutus, tamquam superior noster, omnibus negociis nostris col- 
legium tangentibus, exacta et diligenti cura studeat invigilare, in 
fratres non sevire, sed illos pie amare, honorem illorum pro posse 
defendere, insolencias fratrum manifestas vel occultas sibi notas et 
declaratas in medium nostri proponere, et tales pro modo culpe 
nostro eciam ad id accedente consensu punire et castigare valeat, 
ut ceteri exemplati a similibus abstineant; vel minus, si eundem 
dominum decanum nostrum in talibus negligentem et per omnia 
nobis inutilem comperiemus, illum secundum eius negligentiam 
puniendi vel eciam si tale commiserit, suo officio privandi et de- 
stituendi atque spoliandi habebimus facultatem. 

De imontinencia fratrum. 

Ne vero facilitas venie incentivum tribuat delinquentibus, sta- 
tuimus, ut qui ex nobis comprehensi fuerint incontinencie vicio 
laborare, ac scortum publice tenere, et nos eorum dissoluta vita 
scandalizare, et famam nostram ofFendere, denigrare, prout magis 
vel minus peccaverint, puniantur, ut quos divinus timor a malo non 
revocat, temporalis saltem pena cohibeat a peccato. 

De infirmis fratribus, 

Decrevimus quoque, quod si aliquis ex fratribus nostris infir- 
maretur, talem dominus decanus noster per se, vel eo aliis prepe- 
dito negociis, per alium quemppiam ex fratribus nostris visitare, 
ipsumque tam salutaribus monitis, quam eciam temporalibus subsi- 



Stntula Praebefidariorum. 297 



diis de communi confraternitatis nostre, quantum possibile est et 
indigens fuerit, consolare teneatur. 

De supportandis infirmis et legittime occupatis, 

Non immerito eciam visum est nobis, quod si quispiam fratrum 
nostrorum adeo egrotus extiterit, ut non solum privata negocia, 
verum eciam divina in ecclesia iuxta debitum suum officium, vide- 
licet horas canonicas et alia confraternitatis nostre servicia commode 
supplere valeret minime ; vel si quicumque ex fratribus nostris iuxta 
mandatum domini decani nostri aliquibus collegii nostri intentus et 
occupatus fuerit negociis, loco talium huiusmodi officium per alium 
quemppiam ex nobis, servato iusto ordine, sub pena pro arbitrio 
nostro reservanda, supplere et supportare faciat, ne divinus negli- 
gatur cultus. 

De vicissitudinario honore. 

Insuper placuit nobis in supplementum honoris vicissitudinarii, 
ut quandocumque in ecclesiasticis simul et divinis, pariter et secu- 
laribus versamur negociis, semper a iunioribus fratribus senioribus 
in antecedcndo et postcedendo, adinstar dominorum, prebeatur de- 
bita reverencia, et e converso, pro loco et tempore debitis. 

De non intrudendo se in alterius supportanciam, 

Demum, quia certi ex nobis non exacto anno servitutis sup- 
portantie alterius fratris, imo eciam per patronum insoluto salario 
eiusdem in huiusmodi alterius fratris supportantias per phas et 
nephas sese intrudere solent, quapropter tales pene premisse sub- 
iacere volumus ipso facto. 



Seqnitnr secimda pars statuti. 

Premissis igitur constitucionibus et ordinationibus de honestate 
et morum, aliis denique negociis et observationibus ex ordine exaratis, 
iam de divinis et ecclesiasticis nostrum collegium tangentibus, deque 
illorum diligencia observanda et negligencia evitanda duximus ordi- 
nandum. £t principaliter privilegia decimarum nostrarum ad mensam 
nostram prebendalem spectancium de territorio seu districtu Marocha 
provenire debentium, pro perpetua rei memoria statuimus inserenda. 
Quorum tenor s6quitur de verbo ad verbum et est talis ; et quidem 
prime, videlicet domini Eberhardi episcopi istius ecclesie zagrabi- 
ensis, benefactoris nostri graciosissimi : 

Eberhardus dei et apostolice sedis gracia episcopus zagra- 
biensis ac supremus cancellarius regie Maiestatis. Omnibus Christi 
fidelibus presentibus et futuris, presentium notitiam habituris, salu- 
tem in omnium salvatore. Ad universorum noticiam harum serie 
volumus pervenire, quod nos considerantes et in archano mentis 
nostre sepius revolventes, quam sit caduca et fragilis presens vita, 
et quamvis hominibus terrena felicitate gaudentibus sponsione fal- 
laci longa temporis promittat spacia, fine tamen interdum coartatur 
brevissimo, et sepe incautos ad ima deicit, quos vane spei solaciis 
demulcebat. Hac igitur consideracione inducti et diligenti indagatione 
reperientes quod in nostra zagrabiensi ecclesia, cui auctore deo, 
licet immeriti, presidemus, preter cottidiana sufFragia que per mi- 
nistros ipsius ecclesie pro omnibus Christi fidelibus ad laudem dei 
generaliter fieri consveverunt, pro prelatis et episcopis eiusdem ec- 
clesie, qui ex hac vita decesserunt, nulla unquam fieret specialis 
memoria nec aliqua sufTragia agerentur, imo exinde metu mentis 
perculsi ac cupientes quantum cum deo poterimus, sicuti nostre sic 
et nichilominus predecessorum et successorum nostrorum episcopo- 
rum saluti congruis remediis providere et vite future commoda 
nobis et eisdem bonorum actu operum divina opitulante clemencia 
procurare. Habitis superinde unacum fratribus nostris de capitulo 



Statula Praebctidariorum. 



299 



ipsius zagrabiensis nostre ecclesie mutuis colloqutis, eorumque con- 
seiisu circa hoc acccdente, toialem porcionem nostram decimalem 
de decimis, que in districtu de Marocha ex ista parte fluvii Zelyoa 
vocali, dicarl cousveverunc, quarum recta medietas in vino dumtaxat 
et pecuniis pro decimis vini exigi consvetis ad nostram mensam 
episcopalem, residua vero recta et equalis tnedietas earundem 
simul cum decimis frugum wlgo zyrow pynz dictis, integraliter 
dictis fratribus nostris de capitulo zagrabiensi ac cantori dicte ec- 
clesie nostre dinoseitur pertinere, nobis proveniens, excepta tercia 
parte eiusdem porclonis nostre decimarum Ipsarum, quam dudum 
depucavimus plebano ecclesie sancti Johannis baptiste de Villa nova 
dictorum fratrum nostrorum de capitulo, racione missaruro, quas 
iuxta morem ipsius nostre ecclesie idem plebanus pro temporc ex- 
istens, pro vice nostra servari lenetur quociens occurrit ebdomada- 
tim, ad usum et commodum prebendariorum eiusdem ecclesie nostre 
duximus deputandum, imo deputamus ct perpetuo iure conferrimus, 
iuribus dictorum frairum noatrorum de capltulo et cantoris eiusdcm 
nostre ecclesie in dictls decimls salvis remanenlibus pro eisdem, 
ila videlicet, quod predicti prebendarii nostre ecclesie a nunc in 
antea annis slngu!is, die dominico post festum undecim milUum 
virginum proximo occurente, hora vespertina, ad dictam ecclesiam 
unanimiter convenientes, et peractls primltus, more consveio, ves- 
pertino el completorii ofBciis, demum pulsatis maioribus campauis 
proui solet pulsari pro defunciis, vcsperas sollenniier cantare pro 
mortuis, et dcmum ferla secunda mane sequenli, post missam beate 
virginls, que in ipsa ecclesia nosira solet caniari circa auroram, 
immediate vigilias mortuorum cum novem lectionibus, responsorils 
et laudibus et aliis accessoriis; demum unam missam sollennem 
pro dcfunctis cum canlu dicere cl perficere, et quilibet eorundem 
prebcndariorum unam missam privatam similiter pro defunctis 
legcre el cetebrare pro remedio salutis nostre, dictorumque prede- 
cessorum el successorum nostrorum eiusdem ecclesic episcoporum 
perpetuis futuris teroporibus, semel in anno tantum, debeant et 
leneantur; porcionem vero dicti plebani sancii Johannis baptiste, 
terciam partem videlicet, de qua superius fccimus mencionem, 
predicti prebendarii tempore dlcactonis ipsarum declmarum eidem 
indiiis dare debeant el minislrari obligentur; pecuniam exinde 
provenientem per ipsum plebanum exigendam, In cuius rel memo- 
riam, lirmitatemque perpeiuam prcsenles liticras fieri iussimus et 
appensionc sigillDrum nostrorum communiri. Daium Zagrabie in 



300 Statuta Praebendariorum. 



festo beate Margarethe virginis. Anno domini millesimo quadringen- 
tesimo quarto decimo. 

AHud privilegium dominorum capituli ecclesie zagrabiensis . 

Nos capitulum ecclesie zagrabiensis. Memorie commendamus 
tenore presentium significantes, quibus (expedit) universis. Quod nos 
ea, que in augmentum cultus divini, ecclesieque et salutis nostre 
auxilium disponi possunt, sagaci indagacione animadverventes nul- 
latenus debeant protardari, quodque ea non tam salubriter tamque 
diligenter, nisi per prebendarios chori ecclesie nostre prefate ex- 
pediri .valeant atque possint, eorum paupertati nichilominus in ea 
parte succurre recupientes, ut qui prius circa cultum divinum eiusque 
ministeria diligentes fuerant comperti, per nos tandem remunerati 
atque dotati magis pervigiles eisdem serviciis divinis insisterent, 
eaque que per nos pluribus intentis curis et signanter horis cano- 
nicis et misse beate viginis Marie, cum quibus onerati non suffi- 
cienter provisi fuerant, expleri non possent, per eos accuracius atque 
diligencius exequerentur. Nos ex unanimi voto nostro, atque ma- 
tura deliberacione prehabitis, omnes et singulas decimas nostras, ad 
porcionem videlicet dumtaxat nostram, in districtu de Morawcha 
concernentes et provenire solitas atque consvetas, eisdem iure per- 
petuo et irrevocabiliter duximus fore concedendas atque donandas, 
imo concedimus atque donamus. Harum nostrarum sigilli nostri 
appensione communitarum vigore et testimonio litterarum mediante. 
Datum feria secunda proxima ante festum beati Matthei apostoli et 
ewangeliste. Anno domini millesimo quadringentesimo sexagesimo 
octavo. 

De missa beate virginis, 

Facile ex tenore litterarum predictarum celebracionem misse 
beatissime atque gloriosissime virginis Marie circa auroram dicende 
quisque comprehendere potest, ad -cuius igitur sumpme misse ce- 
lebrationem quemlibet nostrum ex ordine per integram hebdomadam 
astrictum esse volumus; dicendam itaque cum tribus collectis: prima 
videlicet propria ; secunda pro episcopis defunctis, et tercia pro 
peccatis. >£xaudi quesumus,c statuimus. 

De non negligenda eadem missa beate virginis, et negligentia aliarum 
quoque punienda, 

Decrevimus itaque, quod qui ex fratribus eam sumpmam mis- 
sam beate virginis dicere negligeret, ad quod dominus decanus 



Sfaflitn P^af^emft 



301 



nosler invjgilare dcbebit, huiusinodiquc negligentiam per quemppiam 
ex frairibus supplerc fadai, negtigenicm vero pro singula pcr eum 
neglecta missa in singulis decem solidis hungaricalibus mulctari 
debebit. Quorum unam partem dicenti huiusmodi neglectam missam, 
residuam vero sihi ipsi reservabit, Quam penam in aliis eciam ne- 
glcctis missis nostrum collcgium ordinarie tangenlibus, observari 
volumus ab omnibus inviolabiliter. 

/h- peraetiontbus firo lUfuncth ephcoph ralio>te <iecim'trum. inxta 
taiorem /•rivilegii prefati liamini P.berhardi episco/i. 

Peractis igitur dic dominicc proxime posl undeciin millium 
virginum immediale sequentis vespcrarum et compleiorii ofliciis, de 
more et consvetudlne univcrsi domini fratres personaliler ci non 
per alium, nisi intirmitaie vcl alias iusio impedimenlo, tenebuntur, 
ad locum consvctura convenire debehunt, pulsatis imprimis maio- 
ribus campanis per quaituor iuniorcs fratres nosiros, vel per eos ad 
id in ipsorum e>^pensis reperios et subordinatus homincs, sub pena 
viginti denariorum, ui solct ficri pro defunctis, sepulcris dominorum 
episcoporum defunctorum lugubribus vesiimentis adornalis et can- 
delis circum ea accensis ; dicendc eruni statim et immediate sollen- 
niter vespere mortuorum cura collectis: prima pro dcfunciis epis- 
copis; sccunda, pro commendatis; tercia pro omnibus tidelibus 
defunclis. Quibus peraclis subsequentur vigilie mortuorum cum 
novem lectionibus ac solilis responsoriis el prefatis oraiionibus, 
Demum feria aecunda cxiunc sequenti, mane, tiniia missa beale 
virginis el peracia prima horarura, universi domini fratrcs, modo 
prefato, conveniant, et epiiogiaii misse officio per dominum de- 
canura nosirura, vcl aliura querapiam ex senioribus, cui idem do- 
minus decanus iusserit dicende. intersint, cui duo ex iunioribus 
Iralribus astabunt. Qua sollenniler finita, idem pontifex indutus 
cappa nigra, quem domini fratres processionaliier prccedani, cum 
vexillis ac incenso el aqua bcnedicia aspergenda super sepulchra^ 
circumeundo ecclesiara ab intus, omnibus cantantibus responsorium 
• Absolve domine animas eorum* etc; cum versiculo. Quibus finitia, 
staiim legendus est psalmus >De profundis clamavi,< eic, et col- 
lecta pro defunciis episcopis. 



De liicenSi missis per siaguhs /raires. 

luxta ordinaciouem prefati privilegii eodem die ferie secunde, 
universi fratres speciales missas pro defunclis episcopis pcr sc vel 



rfj 



302 Statuta Praebendariorum. 

per alium quempiam presbiterum dicere et celebrari facere de- 
beat et teneatur sub pena viginti denariorum irremissibiliter exi- 
gendorum. 

De pena negligentium in premissis, 

Qui autem domini fratres in premissis vel in parte premis- 
sorum negligenciam aliquam commiserint, tales videlicet, qui »Pla- 
cebo,< in quindecim; illi vero Vigilie in quadraginta ; hii autem, 
qui misse officio iri Viginti quinque denariis hungaricalibus ; qui 
vero in toto officio huiusmodi non interfuerint in uno integro 
hungaricali fioreno mulctabuntur et privabuntur ipso facto. 

Quomodo missa confratemitatis per singulas festivitates beatissime 
virginis Marie debeat peragi. 

Volumus eciam, quod in quolibet festo gloriosissime virginis 
Marie, matris misericordie, ad mandatum domini decani nostri 
conveniant omnes domini fratres in chorum benedicte virginis 
Marie, ad latus dextrum sanctuarii maioris ecclesie, suprapelliciis 
seu epitogiis soUenniter induti, statim finita prima missa, persona- 
liter vel per alium ad id idoneum usque in finem interesse debeant 
misse confraternitatis de festo eiusdem occurrentis soUenniter de- 
cantande. Q.ue debet dici cum collectis tribus : prima videlicet pro- 
pria; secunda pro commendatis, »Deus, cuius misericordie ;< tercia 
pro peccatis benefactorum, per fratrem quem ordo tangit maturi 
officii hebdomadalis misse beate virginis, cui duo ex iunioribus 
astabunt, prout dominus decanus noster commiserit. 

Ad officia debita frairum non surrogandis idiotis, 

Quia certi ex fratribus nostris nullis legittimis negociis seu 
causis prepediti vane solent deambulare et pro se ipsis ad officia 
quevis explenda ignaros et idiotas surrogare, qui non ut decenter 
cantare, sed nec os quidem apte sciant aperire; volumus igitur, 
quod ille, qui in propria persona tali officio interesse nequiverit 
hic per se vel per alium fratrem suum dominum decanum nostrum 
adire et causam legittimam abicionis assignare debeat, *et deinde 
loco sui alium idoneum ordinare et instituere teneatur, alioquin 
si id neglexerit habebitur pro absente et duodecim wyenensium 
subeat penam. 



Sfff/utiT f^wftfiiisf wflHn'.- 



Aif fireficitndei fratres dteimalorts, 

Q.uoniam plerumque hacienas super dicacrone seu connume- 
racionc decimarum nostrarum cultelli districtus de Marocha, dc non 
servando modo et ordine, orle extitere questioncs; volentes igitur 
nos eiuacemodi dissensionum materiis viam precludere, atque eas 
in bonum ordinem deducere, decrevimus ut amodo deinceps et in 
ancea duo ex domints fratribus nostris, videlicel unus ex senioribus 
el aller ex iunioribus, quos nos ad huiusmodi onus subeundum 
duxerimus eligendos et depulabimus ad decimacionem seu connu- 
meracionem ipsarum decimarum nostrarum, absque omni lergiver. 
satione et renitencia aliquali se mox conferant, eiusmodi mandatum 
noslrum exequuiuri, sub pena carentie proventuum earundem. 



De presentandis decimarum registrts. 

Sepius per decimatores nosiros super prescntatione regisirorum 
ipsnrum decimarum nosirarum cerii defectus commitiebantur, sia- 
tuimus igitur, ut ipsi deciroatores vel aller ipsorum purgatum re- 
gistrum stalim, qutnto die posl redlium ipsorum, in medium nosiri 
producere et proferre debeant el teneantur, sub pena unius tloreni 
hungarici. 

De decimanim nastrnrum exactione el illanim aiiminislrnliane. 



Deciroe igltur huiusmodi per ipsos dcctmaiores 
cui id ipsi cure id commiserint, exigi soient in propriis expensis 
ex eo, quia Ipsi in hac parte, et non noster decanus, tollunt pro- 
ventuum dupplam. Aitento tamen, quod nos adminiculo litteratorio 
circa premissa quomodolibel necessario ipsis adesse debcbimus; eo 
eciam non pretermisso, quod si ipsi decimatores eiuscemodi decimas 
infra fcstum sancli Laurencii roarliris non exegerini, et nobis non 
administraverini, extunc mox elapso ipso fesio sancli Laurencii 
universis provcnlibus ipsorum e medio nostri provenienlium tam- 
diu, quousque ipsaa decimas nobis curaverinl administrare, sentient 
se ipsos privaios. 



De lestameHtariis legationibus . 

Quia sepius pcr cenos dominos patronos nostros et plerosque 
alios Chrisii fidelcs solile suni nobis fieri tesiamcntarie legalioncs 
ci alie oblattones; igitur nollentes nos ratione previa immemores 
bonorum receptorum reddere, quin pocius, ut diligentius ei atten- 



304 Statuta Praebendariontm, 



cius divinis propterea invigilemus officiis, statuimus et decrevimus, 
quod ad mandatum nostrum seu domini decani nostri, quandocum- 
que id occurrerit, universi fratres convenire debeant ad decantandam 
missam, per fratrem cui id dominus noster commiserit decanus, 
videlicet de beata virgine in ara eiusdem, cuius finito >Sanctusc 
dividantur fratres in duas partes ad decantandas alias duas missas, 
puta»de Angelisc et >Defunctis< in quacumque ara, sub penis predictis. 

De deportandis funeribus patronorutn, 

Ut vivis sic eciam ex hac vita decendentibus dominis et pa- 
tronis nostris graciosissimis obsequi cupientes, nam quemadmodum 
iidem domini patroni nostri reverendissimorum dominorum episco- 
porum funera post dccessum eorundem per se debent sepelienda 
deferre, ita nos similiter volumus et statuimus, amodo in antea 
eorundem dominorum patronorum nostrorum funera e domibus ipsorum 
usque ad locum sepulture cum debita reverentia per quattuor aut 
sex fratres iuniores vel alias, si opus fuerit eciam per plures fratres, per- 
sonaliter et non mediatas aliquas personas deferre et deportare sub 
pena carentie tocius legationis talis testatoris defuncti. 

De processione funerali et circa eam necessariis. 

Deinde statuimus, ut in processionibus funerum semper iuni- 
ores fratres nostri thurribulum, urceolum cum benedicta aqua, ac 
eciam vexilla atque alia ad processionem necessaria deportare de- 
beant et erunt obligati. 

De pena absentium in supradictis funeralium processionibus, 

Tandem eciam volumus, quo singulis processionibus funera- 
libus universi domini fratres intersint, alioquin absentes et sine 
scitu domini nostri decani divagentes, totali testamentali, funerali 
videlicet legatione, senciant se esse privatos; illi autem, qui ex 
annuentia ipsius domini nostri decani abfuerint, totalis huiusmodi 
funeralis legationibus et elemosine, dempto uno floreno quem pre- 
sentes fratres tollent pro labore, participes erunt, ad que prout ad 
alia omnia dominum decanum nostrum solertem et vigilantem esse 
volumus, pariter et diligentem. Qui vero tumulationi et >PIacebo« 
non interfuerint, decem wyennenses ; vigilie autem non interessentes, 
decem solidorum hungaricalium pene subiacere volumus. 



Statuta Praebendariorum. 305 



De salario domini decani, 

Postremo, ut quoniam dominus decanus noster universa nostra 
negocia diligenti et exacta cura ubique promovet et ordinat, igitur 
ut quos labor premit, congruum est, ut hos dignum quoque se- 
quatur commodum, quo allecti alacriores se ipsos prestent in ob- 
sequiis. Eamobrem nos quoque moti, decrevimus, ut ex omnibus 
testamentariis legationibus, elemosinis occurrentibus et oblationibus, 
exceptis decimis nostris, idem dominus decanus noster tollat dupplam. 

Dc rcposiio ct cxpensis nostti collcgii, 

Finaliter statuimus, quia sepius imo frequentia atque diversa 
nobis occurrant negocia, nonnunquam etiam ardua ; ne autem ea 
ob penuriam expensarum labefactari contingat quin pocius ea in 
commodum nostrum ad optatum finem deduci possint et valeant, 
in singulis divisionibus nostris pecuniariis unam porcionem ad ne- 
cessitates collegii nostri reservatam semper esse volumus. 

Origioale io membrana. lo arcbiv iocl. Accad. scient. Slaver. merid. II. b. 147. 



i*-»-»" 



20 



Ihesns Ghristns, Marie filins, in secnla landetnr. Amen. 

Sequitur iuramentutn Prebendariorum in hanc fortnam : 

Ego N. de tali, prebendarius chori alme ecclesie zagrabiensis, 
juro et promitto dominis et fratribus meis prebendariis predicte 
ecclesie zagrabiensis fidelitatem, promotionem, procurationem. Se- 
creta celare et statuta, constitutiones, laudabilesque consvetudines 
ipsorum firmiter observare, debitam reverentiam et obedientiam 
eisdem dominis et fratribus meis in rebus licitis exhibere ; sic deus 
me adiuvet et hec sancta dei evangelia. 

luramentum decani, Hec est forma : 

Ego N. de tali, decanus dominorum prebendariorum iuro et 
promitto, quod fideliter administrabo per me inventa, et solertem 
diligentiam faciam in procuranda utilitate et augmento ipsius con- 
fraternitatis, et quod fideliter conservabo tam oblata quam acquisita 
vel relicta eidem confraternitati ; sic me deus adiuvet et hec sancta 
dei evangelia. 

Quod nullus dominorum prehendariorum recuset assumere officium 
decanatus sub pena hic descripta. 

In anno domini millesimo quadringentesimo septuagesimo 
octavo, in vigilia beati Laurencii martiris. Ad generalem convoca- 
tionem dominorum Prebendariorum ecclesie zagrabiensis, in eccle- 
sia sancti Stephani prothomartiris, ipsi unanimi voto concluserunt 
in electione decani et fine debito terminaverunt, quod quicumque 
ex eisdem non assumeret officium decanatus vel recusaret, quem 
fratres elegerint, erit privatus consortio et proventibus quousque 
fratribus placuerit. 

Quod nullus fratrum recuset in negotio Kalendini et communitatis 
decanum coadiuvare sub pena hic expressa, 

Anno domini millesimo quadringentesimo septuagesimo tercio, 
in vigilia beati Laurentii martiris. Domini Prebendarii chori ecclesie 



Stttiuta Praeienilariantm. 



307 



zagrabiensis ad conpulsationem factam congregati in ecclesia sancti 

Stcphani protliomariiris, unanimi voto concluserunt in electione 
decani, quod quandocumciue decanus eorum alicui cx eis aliquid 
mandaverit pro uiilitate communiiatis, et neglexerit, extunc eo facio 
privetur consortio et proventibus hucusque, quousque commUDitati 
placuerit et decano, ci eundem poiuerit placare. 

Predictis fenis deseripHs, sequmtur evan^^elia i/uatuor evangeli- 
slarum sufifr gue fii et preslatur iuramenlum. 

Initium sancti evangelii seeundum /oHannem. 

In principio erat verbum etc. (Joh. c. !. v. 1 — 14.) 

Initium saHdi evangelii secunilum Malheum, cap I. 

Liber generationis Ihesu Christi, eic, (Math, c. I. v. 1—16.) 

Secundum Marcum, cap, XVI. seii ultimo. 

RecumbeDtibus undecim disciputis apparuit illis etc. (Marc. c. 

XVI. V. 14.— 20,) 

Secundum Lueam, capitulo primo. 

Fuit in diebus Herodis regis etc. (Luc. c. I. v. 5 — 17,) 

Descripto iuramenlo Prebendariorum ac deeant eum penis expressis 
de non suscepcione et rtcusatione officH decamlus tt coadiuvatione deeante, 
cum evangeliis ijuator evangelislarum : 

Secuntur statuta dominorum Prebendariorum alme tcclesie zagrabi- 
ensis, et prima supra confralemitatem ipsarum ac fundacioncm Kalendini 



Ad laudem (lei omnipotenlis, patris et Jilii el spirilus saneli. 

Ad hoRorem gloriose et intemeraie virginis Marie, mains 
misericordie, et ad futuram perpetuamque rei memoriam, Nos uni- 
versi Prebcndarii chori ecclesie zagrabiensis, cuptente» ex animo 
laudibua divinis, solcrciaque invigillare ampliori, et mairera mise- 
ricordie, geniiricem utpuia dei et domini nostri Ihesu Chnsti, ad- 
vocaiam nostram omni nisu vivatiori, accuratioriquc oflicio vene- 
rari, quaienus ipsius intercessione piam apud dominum Ihesum, 
ciusdem mairis filium, misericordiam pro nosiris reaiibus, quemad- 
modum desideramus, facilius mereamur, Confraternitalem nostram, 
quam mullis anie lemporum curriculis, tum propter penuriam ncces 
sariorum, tumque ob alias causas lalebat, ei ut iia dicamus sub 
modio ahscondiia degebai, in publicum et super candelabrum pro- 



3o8 Statuta Praehendariorum. 

ferre, ponere et exaltare, ut omnibus almam sancti regis Stephani 
basilicam ingredientibus luceat, incitamentum, exemplarque sancte 
devotionis existat, operaque nostra bona videantur palam et glori- 
ficetur deus pater, qui in celis est, sub vocabulo et tutela advocate 
nostre matris Marie antedicte, ipsam confraternitatem dedicantes et 
constituentes, nomine quo ab omnibus semper et in evum vocitetur, 
confraternitatem matris Marie eidem inponentes. Et ut ea que pro- 
motionem, continuationem et regulatam administrationem ipsius 
confraternitatis matris misericordie conspiciunt, ordinatis, regulatis 
et devotis, utque deo ac hominibus placeant et salus omnium eidem 
confratemitati se commendantium provincialibus procuretur et spe- 
retur indubitate, ad laudem dei et honorem matris Marie fiant, 
disponantur et peragantur, statuimus, ordinamus et in perpetuum 
duratura constitucione sanccimus. 

De nomine Kalendini^ ac confratemitatis capitulum. 

Et primo, quod dicta confraternitas nostra, confraternitas 
matris misericordie, ut prediximus, ab omnibus publice nominetur 
et vocetur. 

De cantatione psalterii et terminatione eiusdem. 

Quod in qualibet vigilia cuiuslibet benedicte virginis Marie, 
matris misericordie, in choro eiusdem, in ecclesia sancti regis Ste- 
phani constructo, amodo et per amplius cantabitur psalterium per 
quatuor personas, incipiendo a prima serie usque ad ultimam in- 
clusive. Et post quemlibet nocturnum dicti psalterii cantabuntur 
duo versiculi, videlicet: Maria mater gracie etc. — Gloria tibi do- 
mine etc. Et finitis istis dicetur versiculus: Ora pro nobis mater mi- 
sericordie etc. Et sequantur orationes : Interveniat pro nobis, — Deus 
venie largitor. — Exaudi quesumus domine supplicum, — Ei concludentur : 
Per Christum dominum nostrum, Amen. 

In festis totis sollempnibus beate virginis misse officium ipsius Ca- 
lendini qualiter perfici debeai, 

Quod in quolibet festo gloriose Marie virginis matris miseri- 
cordie, ad mandatum decani conveniant omnes fratres in choro 
benedicte virginis predicto, et superpelliciis solenniter induti, statim 
finita prima intersint misse solenniter decantande de beata virgine 
roatre misericordie, prout festum requirit, usque ad finem per se 
vel per alium; et concludentur coUecte: Prima, de festo ipso, tunc 
concludetur secunda: Deus cuius misericordie, et tercia pro peccatis. 



Siatula Praebendarienim. 



309 



Et (imta missa cantetur ab omnibus flcxis genibus solenDtter anii- 
fhona: S<iive rtgina, vel una alia aotiphona de virgine benedicia, 
si brcvitas lemporis requirit, eum versu: Om pro nobis maUr mi- 
stricordie eu. ct colleclis ut supra in missa consigDaiis. 

Ordo prtfalt misst nostre vidtHctl confraUrnilnlis vir^nis btnediclt 
per 4U0S fratres nostros debeal dici secundum seriem una cum epistolis et 
evangeliis ipso die virginis benediete. 

Volumus, quod missa de benedicia virgine matre misericordie 
dicaiur semper per illuni fratrem, qui habet missam ebdomadalem 
maiuri officii de bcata virgine, secundum stllum incipiendo a prima 
serie usque ad uliimam inclusive; et duo iuniorea Prebendarii, prout 
decanus iusscrit, diccQi evangeltum el episiolam ad eandem. 

De novilunio tt i/uatiler Placebo tl vigilie mortuorum ^sius eon- 
fraltmilatis decanlari dcbeant. 

In quslibet novilunali die dominica ante vesperas, sub sccundo 

Ubu, omnes et singuli fraircs ad mandalum decani nostri, modo, 

> ci forma predictis, conveniant per sc vel per aliuro ; el inler- 

t Placebo, Vigiliis cum tribus lectionibus ec cum Laudibus de- 

cantandis, usque ad fincm. 

Stcunda /eria noviluHali missa confratrum dtfunetorum t/uamodo 
dici debet, ttc. 

In qualibel feria secunda novilunali, omnes fratres modo, loco 
et forma predictis, similiter conveniant pcr se vel per alium 
bene idoneum et sufficieniem, inlersint misse solempniier decan- 
tandc pro defunctis commendatis el matricule confraterniiaiis nostre 
huius asscrlis, cum collccti», prima videlicet : Deus venie largitor, 
secunda: Inclina dominc aurem tuam, ei tercia: Fidelium deus 
omnium. Qua finila dicalur rcsponsorium : Absolve domine, cum 
vcrsiculo, et primo: pro defunctis cum collcciis supra in officio 
misse consignatis, et subiungeiur anliphona: Michael prcpositus, 
cum oracione: Deus, qui miro ordine elc. 

Sed quia certi ex frairibus nosiris nullis negociis legitimis pre- 
pediti solent vanc dcambulare cc pro se ipsis ad cale officium lo- 
care ci ordinare ignaros ei idiotas, qui ibi os ncscit aperire; vo- 
lumus itaque quod ille, qui in propria persona in tali officio in- 
tcressc non poicrii, lalis decanum nostrum adcat ei causam asignet 
legiiimam pro qua in lali officio essc non poierit, ec tatidem cidem 
rcftcrat, quam loco sui personam sufficicnlem ordinabit. Qui autem 



- .1 



o^MuixTL iiXir.K '[iin wmtsr^ laiit Tizinc' sno premiBsa declarct ei 
ityuc o^^iiuxi cuijocn: c^uxr.z au; autcm cum premissis non cu- 
ftt^^rrn. latiit naveiT.ur prt absemc. 



.tfCCM^M f*me rsinfibtnc:: mzsssn: cuis fratrum haberU diccre. 
'iytoifL vaihtmvL o*r*uiiirLaruBD feria «cunda novilniuLli dicet ille 

tju tintKd-i* rL ^dnie » 5r.a*.uit,« iD tabula consignatam. 

^/uvmu^ i^ti Cnrtiti /4i^s dchft:t st inscribi sru incorporari in 
prt/aUim c<mfraUrmVattm ru*stram. 

^^uJJibtrt Cbrifiti fidclii cuiuscumquc scxus, ordinis, dignitatis 
«uf conditionib fuerit, cjui dictc noftrc confratemitati incorporari ct 
HKfibi voJuerit, ptr tc veJ pcr alium decano nostro se humiliter 
fej^rc»entet et petat devotc ut ascribatur, offeratque prout sue de- 
votioni videbitur, attentis viribus suarum facuJtatum, ipsius namquc 
boc i|)»Ufn rcliquimu» probitati. Kt primo recepta idonea cautione 
«b unot)Uoquc, quod parcbit et obcdiet ordinationibus et statutis 
conlraicniitati» no«trc predictc, fidcJisque erit fratribus in procura- 
cioiiihu» ct promotionibus ubicumque iuxta posse, demum inscribatur 
norncn '\\mm iii libro seu matricuJa confraternitatis, inscribat etiam 
ijuiJ c! (juiitituin ohtulerit, vel si fuerit pauper, unacum anotacione 
dici ct nnni; iia i|U()d confratres nostri, qui dignitate aliqua, aut 
docloratn vcl ina^isiratu prcfulgent, in suo scribantur ordine; ilJi 
vcro, vjui vsnnl prcshilcri, in suo ordine ; item laici nobiJes in suo 
ordinc, niulicrcs auicm nobilcs in suo ordine etc. 

{^^ki\i Ciin.icU itfifcitpff et tncfndatitur infra dccantatic»f2^fn missarum 
Xa.cvJtfj; sct^ confratcrnttatis, 

In qualibct fcstivitatc bcatc virginis Maric, matris misericordic, 
i* f-c.an: fcriis sccundis novilunialibus predicris,ct eciam circa funcra 
::-ii—i:r»:rr. momiorum, dum sunt in ccclcsia sub missis aniedicti&. 
'■"^i:.:* i-: scrvirorcs sui mngnas candclU&, quas ipsa conrraTemiias 



'moL zun afy-ttiofu- C nh.^tyUi .jr.7n:.^uiarinn< , '^'.'"ijni^Um/^ru' .7 
u rrat^v rnTn-.sn: r: astrr.- a-yrv:. -'-A?f.v;. 

Yo irrm iv a: >ur m^-«^"*ipr?> r^or.tf .^mr.i^u< e: sinci:.> ^— r — ^^ 



Statuta Praebenaarianm. 311 

misericordie, ei diebus domlnicis, Decnon feriis secundis noviluna- 
libus antedictis, sic ut prcdictutn esl, decantandis intersinl, et in 
SUD ordine quilibet siet. Et quod nullus per ecclesiam discurrat 
vel deambulet aut confabuletur per se aut alios ad hoc trahendo 
ac a devotione impediendo, nec tunc (quum) presbiieri fraires missam 
dic80t;sed ipsis officiis plene expeditis el finitis, prout superius est 
expressum, etc. 

Fene de negleelime divinorum offidorum ipsius Kaletsdiai aut cen- 
fratemilatK. 

Quicunque ex fralribus, Placebo usque ad lercium psalmum, 
Vigiliis mortuorum usque ad primum psalmum, missis vero usque 
ad icrcLum Kirie in preiaciis festiviiatibus, sic ul superius ordina- , 
lum est, interesse noiuerit aut negicxerit vel intcressendo non de- 
votloni scd discursui per ecclesiam et deauibulationi non necessarie 
aut innani confabulationi vacaverit, seu aliquod eorum, que superius 
relata sunt, suo modo et ordine non adimpleverit per se vcl per 
alium, pro qualibet negligeniia, defeciu aui excessu privabitur in 
dccem denariis viennensibus. Qui vero predictas missas, vigilias 
mortuorum, Placebo ei alia supradicia in toio neglexerit, in qua- 
draginia denariis viennensibus privabiiur eo facto. Quas negligencias 
volumus habere semper consignatas apud decanum nostrum, eic. 

Novus decanus recipiat rationem a %uo predeeessore. 

Semper novus decanus adiunctis sibi quatuor senioribus el 
pocioribus Prebendariis teneatur recipere rationcm a suo predeccs- 
sore decano de omnibus donatis, oblatis, relictis et acquisiiis, re- 
busque aliis ipsius confraternilatis quccumque fuerint aut in quo- 
cumque consisiant et quovis vocabulo vocilcniur, ei inveniarium 
facere de cisdcm, ut et ipse in sui mutaiione debiiam valcat 
facere suo successori rationem. 

Novus decanus />restet iuramentum. 

QuilibeC decanus tcmpore sue assumptionis seu elcciionis ad 
decanatum iuret, quod tideliter adminisirabit, et quod faciet solcrtem 
diligenttam in procuranda milltatc et augmento Ipsius confraterni- 
laiis; ei quod scrvabit tideliicr lam oblaca quam alias acquisita vel 
relicta eidem confrfliernitati, etc. 

De visitatime cenfratrum infirmorum. 

Voluimus et statuimus, quod decanus noster quemlibet con- 
fratrem nosirum infirmum adminus semel in qualibet die visiiare 



J 



312 Statuta Praebendariorum. 



teneatur, ipsumque tam salutaribus monitis, quam etiam tempora- 
libus subsidiis de communi confraternitatis nostre, quantum possibile 
est, si indigens et pauper fuerit, consoletur, etc. 

De infirmo presbitero^ confratre, 

Volumus, statuimus et annectimus, quod si aliquis ex ipsis 
confratribus nostris adeo iniirmus fuerit, quod commode per se horas 
suas canonicas supplere non poterit, extunc ipse decanus noster pro- 
videat de una persona ex fratribus, qui legat cum eo vel ante eum. 
Que omnia ipsius decani nostri relinquimus industrie et discretioni, etc. 

In electione novi decani statuta ipsius confraternitatis annuatim 
legantur, 

Volumus, quod hee salubres nostre ordinationes suprascripte 
in vigilia beati Laurencii martiris, quolibet anno, omnibus Preben- 
dariis in unum congregatis, a principio usque ad finem legantur, 
quatenus quilibet ipsorum, suum sciens officium, promptius invigi- 
lare possit eidem, nec se ignoravisse valeat, si negligeticiam commi- 
serit aliquam allegare. 

Pro testamento dominis Prebendariis legato in peractionibus tres 
misse per eosdem decantari solite^ quomodo et per quos dici debeant. 

Anno domini millesimo quingentesimo quarto, feria sexta pro- 
xima ante festum beate Margarethe virginis et martiris, ad sonum 
campane solite, universi domini Prebendarii chori ecclesie zagra- 
biensis generaliter congregati, inter cetera ipsorum negotia tractanda 
decreverunt et unanimiter determinaverunt, ut diligentia ad cultum 
divinum eo uberius et devotius augeatur, quod in missa beate 
virginis Marie,pro testamentis quibuscumque se ultra scilicet quinque 
florenos extendentibus, omnes fratres, in superpelliciis usque finem 
Sanctus, reverenter perseverare et permanere debeant, et sub pena 
in novilunio expressa teneantur. Finito autem Sanctus in missa 
beate virginis, fratres ipsi in duas partes dividantur, una scilicet 
pars, sive medietas, ac cantandum missam Benedicite, reliqua vero 
Requiem. Quas missas videlicet beate virginis et Requiem, quibus- 
cumque dominus decanus commiserit, dicere et cantare debebunt 
peila sub premissa. Missam autem Benedicite, dicet quem ordo 
tanget in stilo »Statuit.€ Quicumque autem ex fratribus infra triduum 
a die huiusmodi testamentalis peractionis missam non dixerit, aut 
dicere non fecerit, ex tunc mox dominus decanus pro tali missam 
dicere faciat, et talem in duabus comparationibus competentibus 



Slatuta FratbtniiaHorum. 



3'3 



privare valeat, unam videlicet comparationem pro presbifero sol- 
vendo, qui lalem missam dicet, aliam vero pro pena huiusmodi 
excessu subeunda; que comparatio poneiur ad aliaa privationes 
consvetas. 

Benedidam aijuam et librum psaUerii junior deferat. 

Unanimi voto per eosdem dominos Prebendarios annexum et 
determinatum est, quod semper tam in novtlunalibus diebus domi- 
nicis et feriis secundis, quam eciam quando ipsi Iratres vocantur 
vel rogantur ubicumque ad dicendum Placebo, vigilias defonctorum 
prediclas pro quocumque defuncto, iunior frater dcferat benediciam 
aquam ad aspergendum ipsum funus seu sepulcrum defuncti et 
librum psalterii ad locum ubi astant fratres pro recitandis reapon- 
soriis, antiphonis atque collectis circa lale funus decantari consvetis. 

De porlaliont /unerum seu defunclorum canonicotum. 

Quod omnibus fratribus ad noticiam deveniat, universi domini 
Prebendarii chori ecclesie zagrabiensis inter cetera eorum negocia 
tractantes generaliter et communitcr dccreverunt et finaliter una- 
nimi voto determinaverunt, iuxta mandatum evangelicum: morluos 
sepelire. Sicut canonici prelaium defuncium habent ad locum se- 
pulture deferre, sic amodo et deinceps quatuur luniores l^rebendarii 
per se vel per alium prebendarium canonicos defunctos, suos pa- 
tronos, a quibus habent collationes suarum prebendarum, ad eccle- 
siam usque ad sepulcrum vel locum sepuUure delferre debeant. Et 
si in tantum cadaver defuncti funeris spissum esset, quod quatuor 
iuniores ferre et portare non valerent, iterum quatuor fralres ante 
iuniores existentes, et si pcramplius opus forei, lunc iuxia mandatum 
decani frairum quilibet portationi adiuiorio absque omni recusatione 
adsit, sub pena et carcniia oinnium quitquid ipsi fratres a lali de- 
funcio canonico super feretrum aut lestamenlaliter potuerint habere, 

Quod unus /rater alteri inuriam non in/eral. 

Anno domini millesimo quadringentesimo nonagesimo tercio, 
feria secunda infra octavas nativitaiis Christi, ad sonum campane 
solile, universi domini Prebendarii chori ecclesic zagrabiensis ge- 
neraliter congregati, intcr cetcra ipsorutn negocia tractanda, dccre- 
verunt ei unanimiier deicrminaverijnt, ut de cetero honor et karitas 
inter eos augeatur et augmenietur, statuerunt enim modo infrascripto : 
quod quicumque alicui ex frairibus ubicumque locorum faccrc pre- 
sumpserel aliquam manifesiam iniuriam, vcl unus altcrum viiupe- 



^ 



3H 



Statuta Praebendariorutn, 



raret, aut curreret ad conquerendum dominis ipsos provocando contra 
fratres, extunc eo facto privabitur consortio et proventibus uno in- 
tegro anno, et uno die, etc. 

Quod in missis confraternitatis quilibet frater usque ad finem sit. 

Eodem die idem fratres statuerunt et terminaverunt, quod de 
cetero in missis confraternitatis, videlicet virginis benedicte et Re- 
quiem, omnes fratres finaliter perseverare debeant; si vero aliquis 
ausu temerario recesserit sine licentia decani, extunc taiis habebitur 
pro absente. 

Junior frater seniori honores exhibeat, 

Tandem etiam statuerunt, quod quandocumque ipsi fratres 
vadunt ad offertorium, nullus debebit precedere seniorem sibi in 
eundo ad idem offertorium; sed observetur ille honor sicut inter 
dominos canonicos observari solitus est. Simili modo, quando fratres 
vocantur ad aliqua convivia communiter, nullus alium precedat se- 
niorem se, ad mensam locando. 

Secreta ipsorum dominorum Prebendariorum celentur et ocultentur, 

Insuper dicti fratres unanimi voto concluserunt, quod si aliquis 
proderet secreta, et illa que tractantur in communitate, extunc illico 
privabitur consortio et proventibus anno uno et die uno insupen 
vel quousque fratribus placuerit. 

Quibus viveniibus, regnantibus et imperantibus ipsa predicta statuta 
sunt publicata. 

Sunt autem hee nostre constituciones salutares ordinate et 
publicate in generali nostra congrcgatione ad sonum campane, que 
ad nostram congregationem celebrandam pulsari solet, facta Za- 
grabie, in domo prebendali discreti viri domini Blasii de Koproncza, 
decani nostri predicti, feria sexta proxima ante festum Purificationis 
virginis benedicte, matris misericordie, que fuit ultima dies mensis 
januarii, hora terciarum vel quasi, indictione quartadecima, ponti- 
ficatu vero sanctissimi in Christo patris et domini, domini Pauli, 
divina providentia pape secundi, anno eiusdem secundo, sub anno 
autem a nativitate domini millesimo quadringentesimo sexagesimo 
sexto. Regnante in Hungaria serenissimo principe et domino, domino 
Mathia, eiusdem Hungarie ac Croacie et Dalmatie rege, Romanum 
autem imperium tenente gloriosissimo principe et domino, domino 
Frederico duce Austrie; in ecclesia autem zagrabiensi^ episcopali 



Sfatula Pratbtndariorum, 



315 



sede vacante et super episcopatu maximis dilferenciis vertentc. Vito 
preposiro zagrabiensi; Johanne Alok de Stan, lectore ; Bartholomeo 
de eadem Stan, canthore ; Mathta preposico chastnensi ; Nicolao 
Zequil, kathedrali; Leonardo, decreiorum doctore, dubiccnsi; Matheo 
de Kelkes, kamaracensi ; Johanne goriciensi; Paulo dc Kapolicza 
kemelekcensi; Marrino dc Martinowcz de Uaska, Georgio de Bexin, 
Sigismundo de Warasd; Fabiano chasmensi; et Seboldo, medicine 
doclorc, de Urbowcz, archidiaconis; Ladislao custode, Kabiano de 
Roicha, Blasio dc Neimes, decretorum dociore, de Tiuer; FJia de 
Soploncza, Johanne de Zapolia, Thoma Tompa, Demeirio artium et 
decretorum doctore, Gerardo de Pathak, Demeirio de Beletincz, 
Johanne de Martinowcz, Andrea de Cracouia, Blasio de Glau- 
unicza, Mariino de Gragcna, Stcphano dc Jalza, Johannc Witez de 
Kamarcza, Michaele de Rairtincz ei Peiro de Nova civitate, cano- 
nicis; dignitaces, archidiaconalus, canonicatus et personaius in dicta 
ecclesia feliciter lenenlibus. 

Quomodo Uslamtntum ipsis /ratribus Itgatum lithtret dividi. 

Anno domtni millesimo quadringentesimo sexagcsimo primo, 
fcria aexta proxima anie festum omnium sanctorum, fuit compul- 
satio facia, et de voluntaie omnium fratrum conclusum esi, quod 
omnes fratres lam presentes quam ahsentes habeant portioncm de 
lestamento ipsis legato, hoc tamen addito, quod illi, qui lucrint in 
processione habeani unura florenum pro fatigiis dc illo testamenio. 
Residuitas vcro dividelur ad omnes, expresso ei hoc, quod si aliquis 
lestalus legaverit eis solum unum florenum et non plus, tunc iidem 
fratres, qui tuerint in proccssione habeant facullatem ipsum floren^m 
dividere inier se, Ibidem unanimi voio concluserunt, quod si aliquis 
fratrum aliquo voluerit rccedere, mnc lalis vadat ad decanum ci 
habeat Ucenciam ab eodem. Et tatis qui habuerit licentiam ei as- 
signaverit excusationem abcundi legitimara, habebit porcionem ; qui 
vero non hahuerii, privabitur in toto ctc. 

Quibus obligantur fratres pulsalori feriis stcundis novilunii. 

Anno domini millesimo quadringeniesimo sexagcsimo sexio, 
universi fraires simul congregali determinaverunt, quod decanus 
eorum singuUs secundis fcrJis novilunalibus de otfertorio, quod 
provenit cadem feria secunda ad missam Requicm pcr ipsos de- 
caniandam, debcbit darc campanatori pro pulsu viennenses decem, 
reliquos vero dividere pauperibus clc. 



3i6 Statuta Praebendariorutn, 



Post festum beate Ursule fit pro episcopis defunctis (qui in districtu 
et territorio de Moratuha decimas dederunt et consensum ad easdem do- 
minis Prebendariis chori ecclesie zagrabiensis\ solemnis peractio quomodo 
decantari et perfici debeat, 

Anno domini millesimo quingentesimo quarto, in festo beati 
Johannis ante portam latinam, ad sonum campane solite, universi 
domini Prebendarii chori ecclesie zagrabiensis generaliter congre- 
gati, inter cetera ipsorum negocia tractanda, decreverunt et unani- 
miter determinaverunt, ut diligencia ad cultum divinum eo magis 
augeatur, quod quicumque in solemni peractione pro omnibus epis- 
copis, propter decimas, feria secunda proxima post festum beate 
Ursule et sociarum eius quomodolibet anno fienda, in toto non 
interfuerit, talis in uno integro floreno privabitur; pro Placebo, 
quindecim solidis ; pro Vigilia, quadraginta solidis ; pro cantu misse, 
viginti quinque solidis. £t quicumque fratrum infra triduum mis> 
sam non dixerit, viginti solidis inremisibiliter privabitur; preterea 
conclusum est, quod nemo ex eis per alium supportari possit, sed 
personalitcr interesse debeat, nisi infirmitate prepeditus fuerit, et se 
legitime excusare poterit. Quicunque Placebo, usque ad secundum 
psalmum ; Vigilie usque ad primum psalmum et misse usque tercium 
Kirie non interfuerit, talis pro absente habebitur; et hoc propterea 
ordinatum est, quia semel tantummodo fiunt in anno. 

De eadem solemni peractione 

(^uod nullus fratrum pignorantiam valeat se excusare, per eos- 
dem dominos Prebendarios generaliter et unanimi voto annexum 
et determinatum est, quod in predicta solemni peractione perpetuis 
futuris temporibus, quatuor iuniores per se vel pulsatorem apre- 
ciando, ad Placebo, Vigilias et missam predictas, ter ter pulsent et 
in processione aspergendo sepulcra iam dictorum episcoporum, 
vexilla, turribulum cum navicula et ture, iuxta mandatum decani 
apronitent et deferant sub pena viginti quinque solidorum, etc. 

De eisdem decimis de Moraucha, 

Anno domini millesimo quingentesimo octavo, universi domini 
Prebendarii chori ecclesie zagrabiensis, in generali eorum congre* 
gatione decreverunt et determinaverunt, quod annuatim duo fratres 
Prebendarii, unus senior et alter junior, qui per fratres deputabim* 
tur ad dicandum ipsas decimas, post extorsionem ipsarum decimarc" 
et depositionem rationis cisdem, ut prcfertur, quolibet anno \ 





(iuo decimaiores in marriculam seu ladudalam ipsius communitalis, 
ut solent domini de capitulo, purgatum regisirum ipsis frairibus 
dent ct reponant, sub pena et careniia portionis earumdem decimarum, 

Pro restmralione tf rtparalione balnii cellecla pro sacerdole de- 
/uncto tn missa ebdomitdaU beale virginis Marie eiusdevt, quaiibtt die 

per dominos Prebendarios c/tori eedesie sagrabieasis dieenda. 

In anno domini millesimo (quadringentesimo) nonagesimo 
octavo. universi fralres, videlicel Prebendarii chori ecclesie zagra- 
biensis, ad sonum solite campane generaliter congregati, 
voto, prius tamen tualuro consUio prehabiio, concluserunt et firmiter 
observare spoponderunt ac decrcverunt unam collectam, in missa 
beaie virginis in choro eiusdem decantari singulis diebus mane 
solita, ad sepissimas peticiones