(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "M.T. Ciceronis Orationes Philippicae in Antonium: Textum ad ..., Volume 1"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the pubHc domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginaha present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
pubHsher to a Hbrary and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize pubHc domain materials and make them widely accessible. PubHc domain books belong to the 
pubHc and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http : //books . google . com/| 



Digitized 



byGoogle 






i 







1 



Digitized 



byGoogle 



Digitized 



byGoogle 



Digitized 



byGoogle 





M. T. CICERONIS 

ORATIONES PHILIPPICAE 

IN ANTONIVM. 



T E X T V M 

AD CODICIS VATICANI, ALIORVMQVE 

LIBRORVM OPTIMORVM FIDEM 

CASTIGAVIT, 

» 

KOTIS YARIOBTM £DITIOKI8 OBAfiVIANAS ALIO«- 
HVMQVK IKTERPKETVM, INTEORO O A S F. ^OAR^-' 
TONII COMMENTARIO KONBVM EDITO^ BT SVIt 
ANIMADVERfllONIBVS INSTRVXIT, BSNIQVB MANVTU 
COMMENTARIVM ST IKDICE8 ADISCIT 



GREGOR. GOTTLIEB WERNSDORF. 



TOMVS PRIMV& 



LIPSIAE, APVD Geiih. Flbischkkvm* 

MDCCCXXI. - 



Digitized 



byGoogk 



^e.37./'ZsO) 



V. ^ 



UNIVtiiSITy) 
LIBRARV 



Digitized 



byGoogle 



mfmmmimmiimmmm 



P R A E F A T I O. 



r 



V^Qum aliqnot abhinc aiims Ciceronis Philippicaa 
in mataos sumsiss^m , oralork importunum hostem 
acriter castigantis fortitudo et libertatis studium 
ardebtissimum auimum legentis tam mirifice ob« 
lectabat et tdnebat, ut ab iis studiis aegre avocarl 
posset, quae tum, prppter temporum similitudi« 
nem , . Germaniae quippe populis communem lifaer-' 
tatis hosiem a laribus et focis arcere conantibusy 
maiorem etiam afferebant voluptatem. Quo studio* 
sius autem Philippicas evolvebam, eo saepius naevis 
offendebary quibus textus adhuc valde inquinatus 
erat y quanquam a vitiis istis eum ita facillime vindi'* . 
cari inielligerem , uti diligentissime ad exemplar co« 
dicis yaticani expressus redderetur. Atque sic ani« 
mus a r^isslbre et voluptaria illa librorum tracta<« 
tione pauUatim ad sevefiora studia trado^ctus ^st; 
fiuius enim codids vetustissimi ope, qnem Muretus^ 
Faernus $( F. Ursinus in editionibus suis^ sequuU 

a 2 



Digitized 



byGoogle 



Jt¥^ 



-MWMrF A=*I^ - 



sunt^ anxilio, quod praesunt codices recentioreSy 
non omnino contemto^ textum harum oratiouum 
maxime adiuvari facile dispexi, neque tameu deeo 
plui imi editores pro dignitate exislimasse mihi vide^ 
bantur, ac nominalim /• A. Erneatius longe saepius 
quam Graevius in editione sua eius vestigia relique* 
rat. Quae cum ita e^se^t, op/erae pTjetium me 
facturum e&^k putabamV si nulhoriim locOrum, qui 
ex orationihus deprompti essent, corruptorum exem- 
plo^ quanta huius codicis in textu genuino resti-» 
tuendo esset auctoritas, pectiliafi libello*)edocerem, 
simulque unde**) viJgata manasset, quique editorum 
codicem sequuti essent, qui non, paucis notare^ 
l^i^i^nti ^i#uJ Pliai^pi<^Hh^Qiw4*ip^ FPpt^ri oeato* 
rif ^QwJ)i»ftWl« , qtlfk.VQiRJilfcU^a y^ priyawi c^ioiinjii 



•) J9e codicia F^aticanji in 
Ciceronis Oration. Philipp^ 
textu restituendo auctoritaie, 
Nmnb. ap. Klai\?iilmcli. 1 8 1 4. 
lam tnte Jdoretiis in praefa*- 
tione e^itkmU vol^ J^^i|ipjp»; 
Lutet i562.de aetateM^pi;^(^. 
stantia eias codicis exposoit 
atqne nnper 6aratonius'in 
praefat. Tbm. IX. editionis 
Neapolitanae opp. Cic« 

"^*^ JBdiitA». priocepsj «X. 
qj^ texf^ v^gatqis manaint^ 
i. e. codicis Yatic^i openon 
emcndatusy est ^aud dubie 
Homana: Clc^roni^ Philip' 
picae dum praefajtione Camn 
paui adcCatdin^m Pari'% 



aiensem 1.46^. aut Swein- 
bemiana, quae dicitur, J/. . 
7! Ciceronis orationes cum 

'')inl'eitipis omnihuM' c. prdef. 
\Amdreae. 'Rommi^yi, Phi'' 
^PPi9W;«lim;d€j#IH|t;iftWal- . 

,dj»^fprian«i Ea: ba^ fnit 

.midtarum editionumi v. c. 
Gruteri, qui illura codicem 
igiioiiavit j idcm textus a 
•Oronoiviopropagrittis est Ad 

. pd^^m. Vsdic primiim tex« » 
tu&,e,P9^c^d9tas : e^t; a Jlf uipeto 
Lutet. i56a. a Faerao Ro- _ 
mae i563. 8. a I^ulv. Ursino. 
(ieiievae i584. 4 voll. fol. 
Miper denuo excuBsit codi- 
«ruiGliEsiQbiiU. ' 



Digitized 



byGoogle 



vmJLitvjLtvoi >r 

germaflmYeriii eamqtK^ cimveMoihem coqi ietva^ 
pluFin)iB «1 locis ad-fidcjpMTstioam iS^Miito^ edidi'^)^ 
sabiecth Jectione edffioQis-iEraeMatiliey «it'cpiisq^i« 
ioteHigeret^ textmn EraeMiaQtim M^fybtisriihurn €^sfi 
depraTartiQrem^» qnodic«Ktorve5tigia¥aii€aci^^ubiDd# 
ibmieritQ rifiquisset , adeo xkv fere t(biqti6 iSr^^vii 
lectie^ reTQcaada esset, epa cod»cemin teMiv-^r^s^itfc 
•eqmitu& esiet^ Qwae qttum agerete^^ oc^^tk> am<^ 
iium Viic/sessK "laboris*, qui cbeptus er«tv coivti^ 
auasdi/.etioperam, quamin faac oritioiie^t iVi i«iii- 
galislocis ex|>ertiis essem, ad' tmi^rsulti UMttTiA 
traosfercndi^ pra^ertim ^uiB nova imBiidii^^^^uii^k 
iastrincms^ddaborem acced^rem, VirortMt^^db^tis^ 
mormn velunute ev li^aliteite milii obl^fa^eM^, 
Ac primi]hi<{uidem bic pxlblice gnftiao nbibK *agenda4 
aaot ^cftoia GoeUtmgiOy qui cum E^U^^0<lKtiM^ 
meum ip nstim contulit codkiem bd^Mlteai^ Ac^^ 
demiae .leQensfs , quem /oA« Mi^fu "Heusin^erhA 
praetttkme ad edit. .Giei or^tt. s^ldct; ' Ige^iacA i f^^. 
ewdem ease sq^cmss :esi^ qi^o olkift' ($iraevius iii 
cditione beationnm CT<jevob^ ustYs luerit, ' Quarum 
kctieifqni ute diiigemi^di^ postea feeifie icoguovi, n% 
te cmdipQev 91 otnuiuo jdodicibus r€c^UtidryH^& iik 
4eatA PbUijipvearum ^tfutnofo revocin^do aKqU^oVUnl^ 
Mctoiiuda triboi potesi, phis ^uxilH siperaudutA 



"l Cicero %weij^pfi>}^jpf^chf z\ 
Rcde ubereetse md mit einem 8. 



ih PJulXseaimiai Du^ Jf%. tigten Textk i^ehUken. I^eipiw 
T.Cii^ero xweitf fiPilipfi^c^ zig h. Qerh* Wi^^mk^ ^^l^^ 



Digitized 



byGoogle 



eMei <pum*ab alib|rqitoriim;asurpandcaTnm;t«ii]fi 
pauUo post pot€8tas data est. Quod auiewoum 
aliorum , tum HeusingBri optnidnem i^tineft ^ * '6um 
codicem esse Graevianum«> lebtionum multarum^ 
quas notavit Graevius^ utpote ex suo eodioe de^ 
promptaS) magnum consensilHii cum illis , : e cpdicb 
lenensi emcerptis, cogmmsse mihi videorvioeque 
tamen tantum> ut eum prorsius eundem esseprenun^ 
tiare ausim^ aut a Grae^no eum pro dignitate ex^ 
cussum esse contendam. Postea b. ChriaU Theoph^ 
^Uarlea Varr. lectt. codicis ex monasterio Te^m<« 
seensi^mihi, quem hon ignoraret his rebus occupi^ 
tum esse , liberalissime^ impeitivit Ipie codicem 
istum membranaceum formae quartanae et satis ve* 
tustum ease profitebatur, atque.subinde i% sane pro^ 
babilanlectionem exhibet; praeterea leotiones aliu^ 
cuiusdamUhri manuscripti ad primam okationem ia 
margine editionis Ernestianae adscriptae erant^ quem 
recentioris etiam aetatis esse statuebat^ quemque 
ipse Erlang. in notis nominavi. Mon item bonae 
notae codicem Gudianum ^* esse c<^ovimuSy cuius 
Varr. lectioncs a Joh. Aug. Goerenzio mihi missae 
aunt. ^Est enim valde vitiose scriptus etineptasisaei' 
pissime offert lectiones. Quod aetatem Mt^et> ab 
Heusingeris in praef. ad libros de Officib et a Goe« 
renzio in praef. ad Disp. Tusc» saeculo i3. exemm 
adsignatur. Exhibet liber iste, uti Britannici in 
editione OxfonL^ quorum lectiones postea^nactus 
sum, textum trium priorum orationnm j Teegem- 
seensis octo prioram \ lenensis omnium* 



Digitized 



byGoogle 



iTBLAtlPATlOl nt 

Quibtis opibusinstrecttts noyam Philippicaram 
editionem mediubar^ at<{ne eius adornandae speci-^ 
men *) tjpis excu^ eurabam, ut aliorum yirorum 
eruditorum de meo consilio et ratione iudicia co-^ 
gnoscerem. Quo labore ita me optime perfunctu- 
rum esse putabam^ si^ interpretis munere non pror- 
si» omisso, in teztu emendando potissunum opera 
mea versaretur, praescrtim quum^ aecurata illorum 
temporum his%oria et continuft de Antonii vita pri--, 
fata narraticae praemissa^^ orationum intelBgentiam' 
j&irum quantum sublevari intellexissem. Editioni» 
specnmne' iam in publicum emisso^ novum subsi'* 
dium critici generis adlatum e^t, quod et C. 2?. 
Beckii auctoriute et venia Varr. lectt. codd. Bri* 
tannicorum iu editione Oxfordaisi Nobbiiy Viri 
jbctissimi, opera ia meum usum descriptae sunt*. 
Quae omniasubsidia quum congesta essent^ obtigit^ 
ut Fr. Aug. fFolfius^ ctiius disciplinae quantum 
debeam, grata mente recolo, in nostram urbem 
veoiret^ quocum inter aKa etiam de Opere suscepto 
quum pauca confabularer , mentem cogitatio subiit^ 
Garatonium fortassis aliquajQtum notarum in com- 
meniarmsuis ad orationes Pbilippicas adbuc seryare» 
quae si ia amLiiium voeari possent, operi valde con- 
«iltnm iove^ Atque ille animuiik meum obfirmans, 
me kortabatur, ut, quod cogitarem, facere haud 
cuncurer et quamprimum ad Virum doctissimum, 
GQins bumaniutem optime nosset^ perscriberem^ 

*) Specimennoptu edHio^ Hppi^i adornmdde. Lipsiac 
nkCiceronisorationumPhi^ l«i6. ap. Tauchnitz. 8vo. 



Digitized 



byGoogle 



Vffi :f.SftABF#TIOb 

Ipumqi:^) si qtiid ^aberet, meum iDixsmi;! cpf^c^dere 
rogarem. Quum niJtul. liuer.is adiicer^ possemi, qiic^ 
siudium, in Philippicas cpllpc^tijuu, seni et doctrina,. 
et humanitate imigni p^obarem> nisi qugli^cuqqae. 
ista specm^iaa typis exqussay .una eius humai^iute^ 
firetuSji ut^ l^l^pr^m susceptum suo auxilio^ siquid 
paratum haheret, svfhleyaret, rogabam. , Vixdum 
vuo.mense praeterlapso littejrasad pe^ hominem^ 
ignotumi tantum doctrina inferior<^a qu?iat^m lo- 
corum intervallo remotum^ humanissimas misit^ 
qtubus, xel quod studia ^e^ ei probata essen{r) vel 
quod JPr# Aug^ JFolfio ^^ quem magni faceret, ita 
gratum se facturum e^^e sdret^ omnes ppe^ $uaS| 
quas collectas haheret» mihi propediem se mjssurum 
esse^ poUicitus ^st. Quatuordecim diebus post 
plenus et iustus commentarius in Philippicas ad me 
adlatus est, inquo doctrinae Garatonianaie lh^sauri> 
large dispensati erant, Quasnqtas doctrinae et suh- 
tilitatis plenissimas Garatonius secundum ratippem^ 
quaCiceronis operum ediup ^) Neapolitana^ quam 

*) Editio Neapolitana ex- bibliopola PorceUi, ut omni:- 

cudi coepta est 1777. eitwque um Tollianorum operiim edi- 

Tom. I. hano habet inacri-^ tionem suae genti paniret) 

ptionem i M, T^ ClcerotM qaae ad modiua editionit 

libri de officiU tres ^ Cato Graevianae pmnia sub&idi^ 

maior, Zaelius, Paradoxa^ vel critico vel interpreti ne-^ 

ex recensione, ioh. Georg, cessaria comprchenderet, sed 

Oraepii cum notis i^ariorum, plura etiam eaque nova. De- 

editio nopissimm pM Grae^ scripta autem haec erat Ci^ 

ifianamlocupletior. T,J, "Sea." ceronis operum per singnlos 

poli I777*t7pi8 et sumtibua tomps diapescendorum ratio, 

I. M. ForceUi. Agcbat tumr ut ediUo omversa cqnficere- 



Digitized 



byGoogle 



euFalxil 9 despripta erat, .. Toinp 1.9*^ jet. ,1,^ u^i¥ers| 
OfverU cofnpreheodi volebat, at l^^ps ^e^seqneiMii 
eoQ^io pfopter ^sjte ^tum^ ^l^od ^iup ill^ e:^ 
perta erat^ alaecto^ i^i^i^igentlae ^^dpctrinae fru^ 
cLQs aliis haud iovidep^i xnultos anqo^ lutacti i^cue» 
ruiiit. . Qjoas opes nactus oratioaom ?jli}ippiqanuii 
edeQdarum ratio, qiiap]^ ,seqnmu$: .^am^t^ in speicif 
WW§ ^sposuerajm, pimandaer^t^ n^q^Q.twWm !Gai*i 
tonii qu^/itiones , qiul^ vel res iU^str^rdt, vfil oA ' 
critjqHQa ratiQnep) tcp[L|,Qn]i^:^egerat, ip?egr^reddef«| 
led eti^m i^ous, yar.iofm|i ^ .GraeYi^iiiai^dit^e. coiH 
t^tA^, .r^peiere debe^^^^ ^uod not^eU<^afcaJto<ui^ 

tiir Tomis 36. ac norainatim op. T. i4 — 17. IHetori- 

T. 1 — 2. contiuerent libros . corura T. 1.2. univ. op. T. 

de blficilii , Catonem'^ Ldc- ' 23.- i4. et oralionum Tomf 

Kitm,P«radox5a,Tom*3— ^i4* ^, univ. op.T. 3*— 11. Nani 

OnationeB^T.i5<^32.£pbto" : ^uum.CriaiiitotiiiM ih dratio^ 
Uf ^db fainil. et ad Att. T. !)3* . nibus e4c|i4ift oc^piitcis esto^ 

JBpifit adQ.fratrem, T.a4r— et schednlas &u/is, ad »ovun| 

26. llhctorica, T. 27— .33. Tomnm conficiendum Nea- 

feliqna opcra pliilosophica, polin misisset, eae in itinero 

T. 34. Arftti iPhaenom. a Cic. periernnt^, et ipse bibliopola 

tonvma ^ Ci^. iVagm«iita, obaeratus adljbros excuden-^ 

T«354iet 36. qUtbw £ni9«^ dof.sumtmnon ampYins fa*^ 

WUQ. Vi:(dmn duobusprio- cere pdterat. Hinc Garato-r 

ribus voluminibus in Jucem nius , }aboris taedio captus^ 

cmissis, bibliopola Carato- operis perse^endi consilinm 

nium in editione adoniand^ abiecit^ ita ut notae ad Phi- 

«diittorexb et auctorem ad'* lippidiis/^as T; 1 1 . et 12. ora- 

sdidt. Prodicraiift autetii fiolium complfefaeiidere SN>le^ 
eius edittonis ti^aitBm ,Ulv^ bat, paei^e per 3o «nnos in 

de officiis Tom. 1, ^t 2. epir scriniis laterent 
stolae ad famil. 1\ 4^ univ. 



Digitized 



byGoogle 



prioram mterpretum sementias aut infriugeiites aut 
confihoiantes, illomm demum notis periectis, tn-' 
telligi poterant. Editor enim Ciceronis. operum 
doctissimus , eandem, quam in reliquis oratt6nibus 
edendis servaveraty rationem sequutus, quum noa 
tantum critici generis> sed etidm optima quaeque 
interpretandi subsidiahic parata haberi vellet, repe- 
titis yaridkiim notis^ quas exhibet editio Graeviana» 
ctiam potiores aliorum interpretum, v. c. Nic.LaUe" 
mandi , M. jintonii Ferratiij Coelii Sectmdi Cu-^ 
rionisel ad Phil. 3. 1. M. Heusingeri addidit; ipse 
citiam de rebus ex intemore aut historiae aut antiqui^ 
tatum cognitione repetendis subtilissimas quaestio- 
nes instituit, quibus multae partes antiquitatis egre- 
gie illustrat^e sunt. Quod attiuet ad criticam ratio-' 
nem, codicem Yaticanum, ad quem principatum 
omnium codd. detulit , quamquam eum duobussae* 
eulis posteriorem, quam Muretus exbtimet , in litte- 
ris ad me perscriptis habendum esse monuit, de- 
nuo excussit. Qua cura codici conferendo impensa, 
effectumest, ut multa sint accuratius quam antee:ip 
eoenotata, quaeque adfauc observata erant, revera 
ab eo exhiberi , credere possimus, denique, idque 
maximum est, ut dissensum Yarr. lectt ex eo codice 
Tel a Mureto , vel a Faerno allatarum , qui me et 
haud dubie alios magnopere vexavit, exinde naium 
esse sciamusi quod Mureuis ea, quae a secunda 
manu in illo codice notata erant, uon minus proba^ 
bilia^ adsciverit, Faemus contemserit. Docebat 
igitur, ea, quae a aecunda manu profecta essent^ 
non minus bona» litterarum forma antiquitatem 



Digitized 



byGoogle 



E'RA.EPATIO/ XI 

eandem argoere^ nec a Faerno negligi debuisse^ mU 

Uqne aactor erav, ut vel propteir hanc discrepan- 

laam , vel pr^pter alias caussas Faemi et Mureti prae* 

fatione^ ad ediuonessnas Pliilippicanxm liuic operi 

pra^itl^reiii. Praeterea Garatonins ad testum 

emendandum duos codices Barberinos (alteri, quem* 

primtim Vocat, a. \4s6^ alteriy quem secundum vo« ^ 

cai, a. i4o5iibrariuS:adscripserat), quos non magni. 

&cit9 adhibuit et editionem Viotor. Camer. Manutii^ 

Car. Sceph. liamb. AldinamiRomanam 1469», ^ry- 

phianaiii iSSg, Veneu 1 483 contulit. Relicta igitur 

prafioa vatione, omnis opera ad novas istarcopiaa# 

^ebteMtiodandaeFati ' JNjmimm ad «xemplum edi**. 

tioois ^Meapolitanae notae priomm interpretum et 

critieorum eKOude&dae ei^aat, eas ttcipere debebaat 

XMkae Oaraionianae) atque his adiungenda erant 

ssea, 'si quid esset| <|uod monendom putarem , adeo* 

l^ttanta noiarum mole tcxtus obrutns sit^ ut subinde 

admodym exsgna: etus pars I emergau — Operosas- 

iianeetlongiores, ijuam res posceret^ quaestiones 

ad plnriqaa loc^ Garaipnius pro more suoinstitueral ^ 

eintingenue fatear^ quid sentiamy quod nemo faci-, ^ 

linii imhi ignosceret, quam senex Hle humanissimus^* 

si lulhuc in vivis 'tBsset, qnem nou amplius siipersii- 

^ esse^ non sine magno dolore e B. G^ Nie^ - 

^uhrU praefatione ad Ciceronis Fragmentacogno-' 

^9 ~ 81 meo ex iudicio bona parta digerere mihi ' 

hoitisset^ qnaedamomisissem, alia contraxissem, de 

^ aliter iodicassem. ' At eas omnes et integras ex« 

lubere par erat Nam ut omittam, nefas t^e sacri- 

kga qnasi mantT ea ^ quae fideit nosuae commissa 



Digitized 



byGoogle 



Xtt BH ABtFATrO;: 

aunt, x^trectare, aut mutare, vercfQdmn ethim miisii 
erat , ue > iDnun^ri Virt Doctt , v^l apmd Ms j ^tA 
apud exteras games, qm dil%^nttae et doetrraae» 
Garatouiaoae opes magni fadurot^ si alia ^aliaoiili-i 
que pro isti6 tbesatuis iis vendiiasseln, male de^eipsisr 
me meruistfe cooqoerereiitar. Itacpe^ ^oUa oobtnml» 
^ parte aiit omissa aut mutata, opora mea isi eo potiski<^ 
mam versabatur, ut io iis locis , «[uoe iamaate.cUm» 
maxime ad eKempium Codicis YaticBoiy.saiejfto invittf 
Emesti^, emendaveram, GaratOQii ratidnea,qbibas^ 
idem cfficere cooabatur^ relatanujEraestiiidlioamisj' 
qoe Teoraiionnii*criticorumseotfiBtia> meo iadfecio 
coofirmareai, aiiis in loci% qilamquam ikoii itaMidcis^i 
obi ab eo dissentirsmfy meaok mtJB^iett defeiideMm/ 
atque etiam ves obscarioras, ublieBaaimaremy. me:ro» 
citittsvidisse, iikistrarem. Ipso rogaote.G^tooio^ 
couiectaras et ootas ciiticas Ernestiiy - qioo^ioa ^itOM 
editioois tam asorpaodae ei noo &cidtas xktaiOkiat^ 
brevitei^ attoii, ita^ut bomi' lOMorum meafam^liaM 
iB tis locis> ubi fipoeatios rdsqipt vestigiai' Vaci<aanj^ 
aut prO'temponim Btodommqtie raliooe^ quani:si8« 
quitar , aliquid mutavit , iodtcfmdis et io ratiooibu^ 
quibus vulgatam lectiooem ao^ suimi seotentiaM iml 
fbndat^ refelleodis^ occopemr, Naperrima);aki»en» 
ChrUU Godqfn Sehiitziusy yir:de omni ootiqai>« 
tatemeritiasimtts^ harum orationom textum receo^ 
aoit. is quideol multis iu loeie veram kctiooemf 
Spueatio repugoanote^ restitoitv at io aliis leeiioiiem 
retitmit^ in alio^r looos alianli lectiooem intulk. Qus(« 
propter etiam huiua editioais mihi mentio facieodi 
eraty uUoooqao a* nostro te:|ctu vel deaeiseecet , vei 



Digitized 



byGoogle 



<um eO comeiiUr^t , edii^iMre En^tii aJ&orumve sair 
i^atinm aut- pfobaute liat repoobiaiie* E^ autem 
jtwi^ 4isi:repaiitHi huim textua atque eka , qui est 
.ediliouls.n&cbut^QillD^e et Eme^iauae^ ut in uoDnuUis 
ofatioaihi^TixuUuiu eaput.reperialur^ ubi non ia 
unOxajUliiluobus locis aut prtatina Jedio restituta^ anc 
aKiii 4:orre$tio adhihita sit. Bariua deserui textum 
.Graevii) qui preasiussequitur vesti^a^atieani^ ui# 
J)jilomiu«s tamen otiam hoc face&e uon dubitavi , s^ 
quid verum esset , contextu^ loquendi usa etgram«' 
maticis ratiouibus evictum esse putarem , quanquam 
tanta est religitx GBratonii^ ut^ qnodab ipso in no^ 
tis inventum et edoctum esset melius, raro tantnm 
in textum reciperet; plagulis enim, in quibus notas 
desoriptas miserat, editioni Graevian^e Cic. oratt. 
insertis^ ubicunque visum esset, textum Graevii^ 
cui commentarii sui adoexi eraut| sua manu cor* 
rexerat. Denique adieci lectiones meorum codicumi 
Teegernseensis, Gudiani 2., Britannicorum o. 1//. 9 , 
lenensis, quibustamen, uti omnibus fere recentio- 
tibus libris manuscriptis , ad textum emendandum 
non valde adiuvamur. Quod verum est ,' ex Codi* 
z^ alicuius antiquissimi, v. c Yaticani aut Colotiani 
aut ColoniensiS) auctoritate aut aliunde fere semper 
nobis coustat^ et si qua lectio reperta est in ^eius^ 
modi codice recentiore , quae illud confirmet , eam 
notare non inutile fuerit Quapropter vehementer 
noUem , ut Garatonius in editionum permultarumy 
quas contulit, lectionibus exquirendis tam copiosus 
fuisset , neque tam largani eius laboris messem iu 
notis haberemus. Unum hoc lectores benevolos ro- 



Digitized 



byGoogle 



XIV «RAEFATIO; 

gare mihi liceat ut ezcusait, ijaod casu ijnddafiiad^ 
Terao in prioribua 18 plagatta nioltae resederak io 
textu lectiooea edilieoisSdmuiaoae^ ex quo snbinde 
nourum quaedam et textus £screpantia exstitit; 
Sunt autem isti loci in errorum indice accurate cor^ 
rectL Caetenun, quod vitiis typographiias certe 
rarisiime offendimur, id debemus G^dc^^ Henr. 
iSchaeferi diligentiae^ Yiri laudibus meis^superioris. 
Calci operis commentarius Manutianus et indiipes 
adiicientur. 

Scrib. Kumburgi Idib. Maii a. i8di. 



Digitized 



byGoogle 



XV 



GABRIEL FAERNUS 

PETRO yiCTORIO S; 



JQabes tandem quod a me tanto opere petiisti yola« 
xnen orationum scpteiiidecim M. Tullii, recens a 
meemendatarum, auxilio maxime vetustissimi eiua 
exemplaris, quod nuper in Sacrario Basilicae Yatica*' 
nae sancti Peiri Apostoli inveni. De cuius voluminis 
antiquitate quia ad te piulu iam scripsi^ nihil hic 
ampiius dicam y nisi arbitrari me^ non extare us** 
quam aliud aeque antiquum ex onmibus M. TuUii 
operibus. Cuius Jibri ( auctoritaiem quamvis fere 
seqautus sim, existimavi tamen mibi recentiores 
quoque, qui modo scripti essent, consulendos: pri- 
mum quod aliquando, licet id quidem raro^ usu 
venit, ut recentiores libri probatiorem lectionem con- 
tloeant; deinde ut in eis locis, ubi antiquus bic de« 
ficit, ex recentibus, quae possem^ emendando supple^ 
rem. Non enim on^iia quae in boc yolumine edidimus^ 
«xemplar id^OQbueti sed tantum pbiUppicas decem 



Digitized 



byGoogle 



XVI PKAEFATIO G. rAERNI. 

primas et undecimain dimidiatam; praetereaque 
duo fragmenta , unum duodecimae , alterum tertiae* 
decimae; itcm orationem pro Fonteio, omnem 
illamquae extat in editiooe vulgata; item duo alia 
fragmenta, alterum orationis pro Flacco, alterum 
orati^is in Pison^mV iqi ea thmen parte qaae.€xtat. 
Quod ipsum antiquissimis litteris quas maiusculas 
vocant) nonnullis tamen aliquantulutu iii has nostras 
degenerantibtis scriptum est. Quas omnes orationes^ 
ne videremur ea tantum edendo, quae in antiquo 
libro sunt, magna earupo parte fraudasse lectoremi 
integras, ut (|uidem extant, voluimus edere; librorum 
^ro scriptorum copiam nobis sufiecit partim Vati- 
cana, ' partim nostra privata bibliotbeca. Contulimus 
autem scriptam Icciionem cum impressa Paiili Ma*' 
fiutii, omnium commodissiina, quae continet Fhi^ 
lippicas en&end^tas ab Hieronimp Ferrario, a cuius 
editione, ubi antiquus hic liber ciim ea concordat| 
llon temere umquam discessimus. Quin etiam multa, 
quae ille quidem recte emendaverat, sed vel errore 
et oblivione impr6ssorum, vel quod ilKs ea non pro- 
barenturi neglecta omissaqiie fiierant, , Accedente 
Ii\iius autic^ui Iibri fide , rcpOsuimus j ea sunt loca 
LXXIIX. Ubi vero hic libcr ab. impressa lectione 
dissentit / quod in duobus locoriim generious acci- 
dit, altero^ ubi Ferrarius suOs vetustos libros sequu- 
tus, vulgatamcorrupit, altcr6| iibi omn^s hb^ ^ et 
8crif»ti, et impressi male habeift^ haerente in'hoc 



Digitized 



byGoogle 



jolo adHigtio libFO'vem keiicrney no9.erliocipsO| qta 
omn^ ^quQs babttU .mtr Tidi& uoqiiam Kerrarhii^ 
JoQgo inUitm\W y4tt«aiiMf|K)aefl|at , e( leoiiQuiem ydil- 
gaum je()Osuimus^*idi]|ictatiii esii^s^GXIX; k 
/aoiiqiiim* resUtuimufi) quk^d plurifausdods feciiira% 
^uam ut mimeru» iaird posaemus:, uou yerbis tac^ 
4um> ut;i&er» soleft, variatis, veliaddiiis) vel deiractii, 
sedrioiegris.etiaiKi aligiiabdaiperiQdoj *Sane nolumipB 
jii<^.£cau4arc^sua laiide JEdrrariom: praeiereaimcdn^ 
flnf»! loiif^ 9 , qua€| pffiiis: ab se ex iagenio . eqieudatay 
fppteataempWiimx vetustoipaim aiictoritate comproikr 
bata fiiisaet ipse ccfnm^B^wA y loca alia TJT., et X£L 
coqtra bmnium qnoa ips^ vidifiset libroniin Adfiik 
emeQdflvitiita y ut ia ;hopittOstra postea ii^veni. ; Sed 
et lu oQoitaUa injy^ orationibosleoniqcisli^ hok 
pauca et . ego^} quorum 'dQA hic ^antaqou&^ liber v etm 
icofaiectorea probavit. £x qu^ re.ipaa adbonenM^ 
in emeadandis auotOfrtbua) non jesse perpetuo Kbris 
«criptis inbaereudnmv: aed aKquid adi»n:bonrimim 
ingeoio indicioque tcibuendum. 'QxK>d piy)pterea 
jybeotius eommemoramtts > quia superioribus litteria 
ioismihisignificasti) esseiatic nonnfilios^ ad qnos 
bttins aQtiqui exanpJ^ris nupcr inventi fama perve^ 
lierity qui bas orationes pobtuleiu edi ^d eum pror^ 
sns modum, ut iu eo acriptae inveniuntur, neque 
quicquam bmuino v^riari. Qoi si ipsi in hunc librum 
iocidissenty sententiam, mifai credc, routaredt: non 
tnim bene habet semper hic liber 9 sed multis locis 

h 



Digitized 



byGoogle 



j« ipse menaosu» esp ^tatpoA iHi» ipiis. Itftii^ '^i me- 
^liaresialiisiniqnseni^» rtM(iiift»8infcera4'im«^i*fe<stus • 
!^ 8edaBeiAive5U|5ia«Hit«*»Wfte'l«»u<>n>«'o»^^ 
jdit j qna^V» tMri mdloJadbibiito iudicia jwi^^se"»» 
^acorrebtara«oiTujkpbd«|i iitre potttissem. Li|>rtitia 
.«rgo «Btiquuoi; sequuti qwjdomawwas,- sed ea <sau^ 
,a©nei faeea etiam, <jaac ib .eo cs*i»t meBdosa, sei- 
'^uerennir, Aiqae m tjbiJaiiisque kc«>»ibitt '«ansta- 
^et.ratid.opefae.nostraev-libiA)»'<inos emendatiobmi 
^QrisBwpsimw , jslterumain'. j»hii»ppi«M^9, . ake^rtffti 'i« 
*4re8 reU(ia«s oratioBes^ id:wt? pro Totrteio, pr* 
J!kcco,.tlihPiso>«»i- io<f«bn$^ibJcuniqueaM«aui. 
Aiabii editionc; defteximiisf eqisa» njuiaiioni» asoripue 
Jsnttt, adQeuiai(oe,.ubi«e»upuIu8aliquirfift»ne rest»- 
iiak, aBuqul.v«lHmiirislec«ioUceimendo*ai' sttet»' 
JaA tamriii ei. i^e vera si^ fouwsBe in postertim prof 
JBabara: >!rConie<5«a qmKpied* e<Js/libro8 *ttntmulta> 
quie eatcouieetoea^unuTiastra^tum allonim cmen». 
Aata non.ai»i.»«mus.iii cbmexMmi Cioorolnis admit- 
lere. Non semper autem ctiiotieas qiiid eic eo libr<> 
emendaTimus , t<?tiens eum: «itBre^ necesse babuimu^ 
ctvolumen saepe repedihBovocibus, et lectbrem iFa* 
«lidio oaeraremos ; sufficere; pijitanies, ubieumqud 
eumn^sequimur, proat^ifri nos, vel ex aUis libris» 
yel ei iDgeBio,quod tameiwparcissimcfecimus, emen-r 
dasse, *el iia nos JegCBdiiai puure. Si quoruqi 
autem locorum emendatbram' njeniionem noa> feci- 
mus, etenim fiiissei infiniiura omnia persccpji» pae- 



Digitized 



byGoogle 



FRAEFATIO O. FAEANI. Xl% 

scrtimque ubicumquiT^cstituimus ordinem coHoca- 
tionemque verborum, scito nos id fecisse ex antiqui 
illius exemplaris fide, cuius contextum ita semper 
secp:^iUi| ^iuuus ^ ut parvam eorum) quac d^inde im- 
xziutata, deCracta, additaessent, rationem habueri- 
xpus , quod et in aliis cxemplaribus, aliisque aucto* 
iiLus emcndandis servare instituimus. 



Vale Romae 


12. 


RI. 


PTovembres MDLXL 


^ 




.. 


\} ::i 


r ^ ' • • t i '. t '^ * . ''. ; . • 1 ' 


' 




.'"•1 


• i 1 


♦ . . 1 , » ♦ T ' ' ! ' ' 


^ 






'* ^j 



% 2 



f 



mj; -.t 



I .. -r 



Digitized 



byGoogk 



XX 



M. ANTONIl/S MUj^EfUS 

s. p. a 

ADRIANO TURNEBO. 

VJumexItalia, octavo postaooo^ in Galliam mihl 
es86 redeundnm viderem, iudicavi, fore ut mihi 
vitio verteretur , si ex regione.copiosissima et bonis 
omnibus abundantissima, in qua tot iannos versatus 
essem, redirem ad meos inanis aliqua re exquisita et 
fiseuda, qua pdssem avfUfikxHfffovHv eos^ qui , tam 
longo intervallo, salvum venisse, ut fit, gratularen- 
tur* Quanquam igitur toto per^rinationis meae 
tempore studiosissime feceram, ut veteres bibliothe- 
cas, quaeiUic plurimae ac pulcherrimae sunt^ ex« 
cuterem, bellissimum quodque, quod suo tempore 
ad usum b^inum depromerem, conditurus : tamen 
ultimis illis diebus, quibus Romae fui, maiori etiam i 
studio ad eam rcm iucubui : iosita et usitata borni- 
nibus consuetudine , ardcntiori affectu tractaudi at« 
que amplectendi ea^ quibus se paulo post carituros 
vident. Saepe autem audiveram commendari ab bo- 
mittibus eruditis .yolumw quoddam perantiquum 



Digitized 



byGoogle 



Philippicaitnti M. Ttillii^ quod asscrrmetur in biktio» 
theqa Yaticana, ^on io maiore quidem illa et aogi^ 
«tiore^ quae, pomificum beuefieio , quotiidie fere 
statis Jboris f>atere aii commuoem midibsorum oA»* 
iiiara utilitatem constifiVft : sed in abdiu quadam ^ et 
noa ita omuibus pervia^ qoae a sacerdotibns divi 
Petri superioribos annis concinnata, postea, sive 
neglig^tia hominum^ sive fraude^ exhaust^i p^ope 
iam et exiDanita esset. - Sed anxium me ac sollicitum 
habebat^ quod^ Cum>amea multaper me, miuluipeir 
amieos expertns.easetn^ nt eum librum inspidei^^ 
eoque tridumn '^ut quatriduum arbitratu meo -lUi 
possem,* nunquam sucbesserat; semperque easu^alib» 
quis) cum iam iaCikqiiey id quod optabim)) €On$e<^it« 
turus viderer^ conatua'omnes meos ehisel-at. 6tatu( 
tamen , antequam ab ineepto^ desist^rem,* semel 
etia^m experienda omnia es^e , et quasi mtinitam aliw 
quam ^reem diu dtt^^Mt efeseiKssectf ^< prins quam re 
infe^tajdiscederei^ i toinibtts simul tnactbinis^ omni* 
bu9 ojpeiibus id mttrum' admotis^ tentandam irru« 
ptionem. ? Quid q^a^is? puncto temp6ris obiigti^ 
quod totiim ]ir6p^ iiennium nequipquam optaveranv' 
Non mqdo ebimmihi eximium illuni libtum inspi^ 
cere licuit, quod ego ipfiiim posuissetn in magni be- 
neficiiloco: sedetiam permissum est, ut eum me- 
ettm auferrcm, domique haberem', data prius fide, 
eomi quod loogissimumei^set, antd s^plimidftdicM 



Digitized 



byGoogle 



XXII PRAEFATJO M. (A\ MVBETI. 

reddiiupi ac re^titutuin irl/ Tiim ' vtro y iattqpiatiL 
loDgo tempore coUeciam sitini ex^ere ciipiehs^^ ita 
«um avide pervolutare, et cum m, qui ab «ruditissi* 
ano ac; diKjgeatissimo viro^ Hieronymo JFerrario 
emendati erant , conferre coepi , ut me ^ quanquam 
igraviter aegcotarecoeperam, non vaIetudini&>alio^ 
Aon ciJbi poiionisye necessitas, non ille ipse omnium 
•dom^Qr (ut eum poetae Gra^ci dicunt) a tam duld 
, ioccupatione posset somnus abducerc. Praeclare 
«utem mihi constitit operae meae fructus'. Noa 
<enun facile <u*ediderit quisquam ^ quam multa in his 
Orationibus mutildy quam multa t^mere addita^ quam 
nulta corrupta ac depravata legei^entur ia QmniLus 
jaliis libids, quaejhuius ope expleta^ refecUi' sanata 
j^tintegritatisuae restituta sunu . Librum autem ]p« 
«um credo equidemante.hos septingentos annos e;u« 
xatum ^ss^ Quod et ipsafitterarum copformatio 
ostendit pleri^que locis gemina ei. quae^ in Pandectis 
JPlwentinis et in Terentio Petri JSembi visitur: ei 
£cribendiratiO| quam 6(f9*oy^^v vocaut^ eadem 
plane quae in iis, quos moidp, nominavi, .libris et 
praeterea in antiquissimo illo epistoiamm Ciceroii^is, 
cuius exempliiin abhiqc triennium ; divulgavit P. 
Yictorius* Quamquidem cum ex aliqua parte ex« 
primendamcuraverim^ non tameu sum ausus per-* 
fCtuo id facere^ ue nimiailla uovitas (si quidemnova 
dicimus etiam ea; quaccum v^t^rasint^ diu ab ocu« 



Digitized 



byGoogle 



PHAEFATIO M. A. WVltEf i: «m 

|b ei 3h usikhomimiiiiiaBfheniDt) 4e^ribiis^6t mo^ 
rtb^ obiiceret, et Htokstiam parerer. ' Ut tacem^ 
quod qiiaedam ia iblibris iQesseuidicd'^ er^ot*e pO'* 
Um^ et yitio illoram tempormB', quam ratione ^ et 
ayeioritate siiperioram recepta. ^ Ontt^tf^geDiris^utit 
ewptu&^ aumptus QXimmX^M, perlitterafn p: in-^il^ 
ita \ immoderata ibii actas illa , XA soUempnia , '%% 
sompnum , :et temptare, ploncpae omnes tum w^^ 
bef eoi* Sed et illod ex eodem. fom^ flaiis^ puto; 
qlKP^j Ikteras ^ultas imer s^ cominntabam:; cuitt 
apfium /et iptineoy conivox^QseribtiiPcu et obtari^ 
^p0 io eorum libcisJegatur; In etindem numeiWi 
inQlui^rim atnerisi^vo \abieri9 M JBolhmniam.pr^ 
f^ak^^iiw einsfieaB^ue gend^is iomnncr^i. Nanl 
illud qualQ' es&el dicam ^ nescib ^ ' quod lathroned et 
lathrocinia prope semper scribebat is , cuius manu 
iUe Philippicarum liber scriptus est. Ne illa quidem 
exprimenda duxi) adficere, adponere^ conligere^ 
conlegi^ inlustris, et talia, aut aecum, relicuum, 
locuntur, cottidie: quae tamen non eiusdem gene« 
ris, cuiusilla, esse duco: aut illa, immemoriam 
pro, in memoriam^ swnjnast pro, summa est, et 
similia : etsi baec quidem non plane aspemanda cen« 
seo. At baec leviora sunt. lilud maioris momenti^ 
quod locos amplius trccentos, in omnibus aliis libris 
depravatoS; a nobis emendatos videbit^ quisquis banc 
editionem cum aliis conferre volaerit. Tibi autem, 



Digitized 



byGoogle 



Adriane Turnd»^, >ir oplraie. e( kloctiaskaeV hxnik 
^aborem i&eum ; io^cribere et.quasi c^secnsute pkr» 
ci^t, tunr^ in^Mai^ modimeBUun ftHquod^v^eri» 
emiciuae i^MEe^> ^lAtm) utJibenSpfie Hoc nxy^oM 
%Vadiom ^vao&as gratipr et commeiidatioi^'l!(^ret* 
ElL <$ane siyequnerebdu^ jerat:amicu9.dG me beiie'];tie^ 
fitu;^ cui hoemunnsculumjdaretnr^- nemtoenrordifii^ 
ncQ&lri^videbamy^ cuir^plud debere^: ^sive.deli^ydu^ 
^udex, qui de his idlNisexisdmare uau&omniiAiil^p^L 
^me po3sety nullum rqierirepoteram^ oui iubtiais>itl 
d^ferretur^ quam^tibi. Non euim aut obs^Hrum^^^^t 
lM33J>iguum est, intec omnes, qmiliadie litteras iTQMiftir^ 
ibd quem e}(L bomioibus jiofitris > primae sine cotitnM 
IFersia deferanttn*. r.Tale^ meque^ ut &icis^>^^ii[fkiar^ 
pergei. /Luteiiae id.Mart aniwMBLXII. " , «i*^!^ 



J.' *■•■' 


! > , 




^ * '*"*■'*. 




\*A l^i^ 


k: -l^ 




•■r-; 


' " , J . .\ 


V . f . 






$ 






- ' , i- 


^ 


>4J 1.* 


iv. i ' ' 


' ' ' ' ■. \ 


\ . ,Vi . ' V 



■» ,<:/r' 



i :.. r ■ ; .,. , 



• ,;M' 



t.'>:i' 



r .. i: 

f 



• r / 



' i A 



.()3« 



.'{ L.) 1» 



:,i : I- 



Digitized 



byGoogle 



M. T. CICERONIS 
pRATIONVM 

PHILIPPICARVM 

PARS PRIOH 



ToM. t 



Digitized 



byGoogle 



Digitized 



byGoogle 



^ 



I n: 
A N T O N I V M 



PHILIPPICARVM 

LIBER JPRIMVS i) 
PHILIPPICA PRIMA. 



IK PRIMAM PHILIPPICAM NICOLAI 
ABRAUIIPROOEMIVM. 

J^ost laL Caesarls necem pidens Orator oppressam armis 
^ntonii remp. desperata lihertate statuerat in Graeciam 
proficisci ea mentey ut rediret ad KaL lanuarias , quihu9 
Hirtius et Pansa , desigHati Consules , magistratum ini^ 
rent , cum, ut ipse Comificio' scrihit, illum Etesiae, quasi 
boni cives, relinquentem remp, prosequi noluerunt , Au^- 
9terquet adpersus maximxt flatu ad Leucopetram^ undie CM-^ 
9cenderat, quod est agri Rltegini promontorium y retecit* 
Bn vtun a multis audiisset res com^nturas , et Antonium 



t> * fid. Roraan* MCDLXXI. 
^ VoMU MCDLXXXIIL M. 
i^^f^Giceronisin. M. jintonium 
^ Owfi^iones , quas Demosthenis 
St ititgem Philippum Maccdo^ 
laam exemplo PhiUppitae nun^ 
enpantur, Primh. yknetti 
mGbUkXX, iioa iMhci PliilippW 
imm £q libros aut^m faitse di- 



ttincuty Tetefcft Grammatici do-»' 
ceat , let codex GaelpherbjftMiiu 
XI. seculiapud cl. I. Frid Uen^ 
siug. pott Mall. Tlieod. de me« 
irii p. II 3. in quo legitur : Jnci^ 
pit liher prinus Ph lippicarutH» 
In optimo eti«im Vatteuio libri' 
^pebiftiittir. QtjifiAtosvt$» 

A 2 



Digitized 



byGoogle 



4 ORATIO. 

repitdiatis malis suasoribm ad aucloritaiem Senatus esiB 

rediturum', muiata profectionis f^oluntaie , pentia remis^ 

que in patriam omni Jestinatione properavit» Ad urben» 

accessit pridie KaXendas Septembres > fnagnoque concursu 

totius civitaiis , tanquam amantissimus reipublicae ciuis, 

et publicae libertatis assertor, exceptus est) Kalendis Se^ 

natum conpocapit Antonius , et nominatim iussit adesse 

Ciceronem. Ille , sive quod repera langueret de fia , sive 

quod ArUonii metueret inssdias, non adfuit, absentiaeqwt- 

suae caussam morbum praetexuit. Enimvero sic Antonius 

exarsit, ut elatus ira minatus fUerit , se fabros, qui solo 

domum Ciceronis aequarent, esse missurum. Postridie 

venit Tullius, Antonius non venit, DolaheUa, qui ConsuZ 

a Caesare destinatus , post eius necem Consulares fasces 

inpaserat y Senatui praesedit. Orator in summa reliquo^ 

rum^ servitute liber unus fuit , et primo quidem exposuit 

consilium profectionis et repersionis suae, deinde de hester- 

TULAntonii iniuria conquestus, ' et ad eius in remp, soe^, 

iera delapsus, sic est in eum inpecius, ut ille non ferrei, 

sed ontnem pinolentum suum furorem in Ciceronem effun^ 

deret. Hanc porro, caeterasque deinceps in Antonium 

orationes Philippicas inscripsii^ ad imitationem Dewp^ 

sthenis, gui suas inPhilippumJltlacedonem concionesPhi^ 

lippicas nomduapit. Piuiarchus in Cic, juqI di zmv A^^^ 

fioa^ipov^ loywv iQmtfjd^sigy tiva dottoifj uallnnow iJpsti, 

jop f4i/ietop, ttm» naiiQ^ xivig twv nQwmoiovfAivmw 

Afipoa&iViCfiv , in44pvo¥ia$ qtow^ tov Ki^ntQfovog , ^v nQog 

tivag %Sv italQmv i&fjKtv iv imaxol^ , ^(iixpag , iviuxpv 

tmv loyafv ccnowavaCHv tov AnfAoa^ivfi, jmv ii fuyilmv.^ 

nai ^av/iaat£v inalvmVf oTg noXXaxov X9^^^^ ^^9^ ^ov 

avigog, nal oti m^l ^vg ^aXicrra reiv idimp ianovdaae 

Xoytav, TOtjg acat* 'Avtmvlov, 0iXinmHOvg iji^y^tttpey,' 

ttfivfifiovovai, De orationibus Dcmostlienis rogatos quam 

luaxime probaret^ longissimajn, respoudit Licet nonnuUi, 

qui se Demostheuis «imiikiut «cmulos, arripiaut dictum 

Ciceroniay ^uod in episrolii ad qnosdam amicos scripta 

[>p6uerint^ in oiMttiotubtts iuterdum indoriuir^ Demosthe* 



Digitized 



byGoogle 



PHII^IPPICA J. 



fleni: ifflmeinom^ ^uantis et ^nftDi insignibna laudibai 
illnm passim extollat, et quod oratiQncs in qnibas prac 
caeteris suis elaboravit, afipellaTerit Philippicas. a) 

ARGVMENTVM P. MANVTH. 
InterfectQ idihus Mart. C. Cat9aref M. AntonUu, col- 
lega eiuB in conmlatu, sibi rnetuenn , non aolum eo die 
latuit, perum etiam texit aliquandiu consilia sua, simu- 
latione ad tempus accommodata, postridie idus actum est 
cum eo d^ communi concordia pef consulares riros, post 
^iem, tertium , qui fuit XVI JLal j4pr. in aedeni Telltttis 
conpocato senalu^ Ciccro , quantum in ipso fuit, ieci^ 
fundamentOf pacis, discordiarumque memoriam onuieni, 
vetere Atheniensium exemplo , ohliuione ^enipiterna deUn- 
dam cehsuit. quo die praeclare de rep, locutus Antoniu^f 
consequentibus etiam diebus non duthia siiae poluntatis 
ar^umenta dare fisus eet. mi99a pcR-Puh Jl^iQ », pacis qbsi" 



3) In GermaiiicU Bniti ct 
T2iceronI« epistolit haec M. BratQA 
hmbtt ep. 5. Legi oratianes 
duQS tuas, quartmi ukera (Pki- 
lipp. V.) JKalendis lanuariie^ 
U*as es: altera (Philipp. X) 
de litteris nieis, quae habita est 
obs te eontra Calenumm Nunc 
sciUcet Aoc ex^ectae, dum eae 
iaudenu Keecio animi,. an iH^ 
genii tui major in his UbeUis 
laus^ coutineatur. lam concedo, 
Ut vel PhiUppiei ifocentur, quod 
tu quadam epistola iocans scri^ 
psisti, Cicero avtem ep. 4. de 
Pfiiljppica XI. ita «cribit: Haee 
md te oratio perferetur, quoni" 
.mm te videO' deiectari PhHippi'^ 
c/a uastriA, Vide& itacpie, si 
lides hi» litterif haheri potest, 
Fhjlippteairum nomei» ortnm ab 
ioeo cftse , qnod in serium vertit ) 
cnm miiio aliter iQScriharentnr. 
Antonianae vocaAtlir a Gdbfo> 



1« 29* VII. 11. Xm. 1. et 91. 
Apad enmdem L 16. Jlf. Cicero 
1» sexta in Antonium. Cnm 
tamen «ntea QajnctiUanas , et 
luvcnalis, ct Suetonins Philippt- 
cas appeUare noo dabiurint. Ap«- 
p&anna qaot^ue p. 968. cd. ToU* 
TOV^ xccT* *Anȴ(ov Xofovq o2cs 
wqdvrou evyygufuv, iq /u/^^/ca 
TO0 ^/toa^/pov^, fPtXiTrttxov^ 
Mygofer. orationes in Anto^ 
nium, t€unquam tyrannum, con^ 
ecribenSf ad itnitationem De^ 
mosthenis., Philippicas inscri- 
psit, Lactantins VI. Divin. Iu-> 
Mit* 28« nobites oratidnes aUe-^ 
no titulo inscriptas appellat. In 
cod« Quelpherh. apud HeusinS» 
1. c p. } 12. liactADtii QiuMsUanx^ 
veierls Grammatic^ , Tfrba himQ 
titi^am expUcantia describniitar. 
Ea Vero deteriorem actaiem pro* 
fecto iapiunt« GARAtON, 



Digitized 



byGoogle 



$ ORATIO 

ifo, inCapiiolium, C. Cassium ipst, M, Brutum Lepi-^ 
du8 , porUifex max, alii alios ex tyrannoctonis , qui poH 
Caesaria necem, populi^ et Antonii maxime Consulis me^ 
tu, in Capitolium se contuleranty cenae adhibuerunt. Sed 
fictam pereonam mstinere diu nemo potest. Cum Caesa^ 
rem^ quamquam ih libera cipitaley singulari potestate 
usum,funere tamen efferri placuisset: qui fons matorum 
omnium fuit : (sic enim tyrannum non fuisse iudicabatur: 
nam tyrannorum corpora proiiciuntur inhumata) laudavit 
eum de more j4ntonius in foro; commemoratisque rebus 
ab eo gestis , maximisque erga remp, meritis , explicatii 
demum cruenta veste , in qua caesus fuerat, multis pugio^ 
nam ictibus perfossaj conyertit orationem ad miserationem. 
commoyendam , populumque iam dolore incensum in eam 
iracundiam furoremque impulit , ut statim a funere Ad 
, domum Bruti et Cassii cum facibus accurrerit; unde 
aegre repulsus est. Brutus et Cassius, i^itato praesenti 
periculoj concitatae multitudinia ^im timentes, Antonii-* 
que perfidiam iam satis experti, ^ntium et Lanupium 
aufugerunt g eo consilioji ut inde in propincias a senatu 
decretas profidsvermtur^ Decreverat autem eenatus , po^ 
stridie quam e Capitolio Caesaris interfectores descende^ 
Tunt X Bruto Cretam^ Cassio j^fricam, Trebonio Asiam^ 
Cimbro Bithyniam ; Z^, Bruto Galliam citeriorem, datam a 
Caesare antea , confirmavit^ Idem tamen, quasi ad sani^ 
tatem refocatus, reliquis diebus in Capitolio prasclara 
«S, C fecit, primum illud e Ser, Sutpicii sententia, ne qua 
post idus Mart. immunitatis tabula , nepe cuius beneficii 
figeretur: deinde , ut dictaiUrae nomen in perpetuum 
' e rep^ tolleretur. Lux quaedam oblata pidebaiur : erecti 
erant spe libertatis et otii bonorum animi : constituta 
respn putabatur, sed oito ille simulationem sustulity sui^ 
yte similis pisus est, habito enim Kalendis lUn. sehatu, 
non eum, quem antea, de rep, sensum, nec superiorum 
. dierum actis consentientem poluntatem ostendit, nihil de- 
inde ad senatum referebat; per popiUum, id est per infi- 
mam corruptamque ptebem^ contempta amplissimi ordinie 
auctoritate , agebat omnia cofUra S. d quod ipse fi^i 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA I. \ 7 

^^burat, tahulaB figebaij cipUatem immunitaiefqtiB dabat, 
exsuleB reducebat; eaque se facere omnia dicebat ex legi-- 
bu8 CaeeariSf aut ex eiu* commentariie. Tum Cicero, 
eU^perata prorsue Antonig consule Ubsrtifie, urbfm reli" 
^uit, in Graeciam iturua, ea nunte ^ ut Kalendi^ lan^ 
^uo die Pansa et Hirtius consulatum inituri erant, ad- 
^Sffet* nec tamen iter iUud absohit nam Leucopetrae 
^t^rsa tempestate detentus, ab iis, qui ab urbe i^ene^ 
wwU, et concignem accepit jdntonii, quam valde proba" 
^it; et ea cognovit, unde repertendi consilium cepit. Post 
rei^ersionem, de via languens , in senatum, qui Kalendis 
SepU,ut PhiL W. legitnr, inaede ConcQrdiae habebatur, noa 
^enit. quo grapiter commotus Anionius, fahros se mi^rum, 
et domum eius disturbaiurum, audiente senatu, dixit. Po^ 
stridie, id est, IV nonas Sept. in senatum penit, absente 
Antonio ; et hac oratione prima exposuit consilium pro- 
fectionis et repersionis suae : deinde qnestus est grapiter 
de Antonii hesterna iniuria : tum leges iUius reprehendit ; 
postremo utrumque cpnsulem, absentem Antonium., prae^ 
eentem JDoiabellam , quem sibi , profecturus ad bellum 
Parthicum , Caesar suffecerat , hortatur , ut peram soli^ 
damque gloriam sequantur ; diligi a suis ciyibus ntalint, 
^uam metui^; rempublicam omni ratione Qomplectantur. 
{Jenus orationis demonstratipum est : nam in accusando 
Anionio potissimum persatur^ non enim tam Ciceroni 
cxonof est , ut consilium exponat profectionis rerersio^ 
nisque suae : quamquamidomninojieridecuit, nebonicipis 
officium deseruisse pideretur : quam^ut Antonii queratur 
iniuriam^ et eius acta,^non modo ut iniusta, sed etiam 
ttt Caesaris actis contraria , repreliendat^ AdmifHa quae- 
dam pidentur, quae ad deiiberalionem pcrtineant : ilt 
cum acta Caesaris, praesertim leges ab eo lalasy defen- 
denda esse censet , non fcrendas autpnn prQmulgatas ab 
Antonio leges , quae Caesari^ actis adfersentur^ 
ARGVMENTVM ABRAMII, 
J/. TuUitis post necem C. Caesaris sialuerat in Grae^ 
ciam projiciscij cumque iam ad Leucopetram a quod e^l 
promontorium agri Rhegini, propcctus e^sset ^ subito nrn- 



Digitized 



byGoogle 



8 



.OKATIO 



icUa PobMiaU redierdt. Id hominea inconiian^ae tribuB^ 
bant, quare prudenter Orator lU auctoritatem coneilief 
orationi mae ,. banc lepiiatis opinionem deprec€Uur , et 
tum profectionis,- tum reversionie mae coneiHum exponit: 
et nune quidem r^ddit profictionis suae rationem, 
ANNOTATIO LAMBINI. 
' Principio hoc tesiatum poloj omnes fere emendationee 
Philippicarum esse sumtas de codice F^aticano manuscr. 
euius inspiciendi et consulendi lahorem susceperunt 
Muretus et Faernus. Itaque brepes hie erimus. saiis est 
admonitum esse lectorem, quidquid hic erit immutcttum, 
magnam partem ah illis viris ex tmctoritate codicis iUiue 
optimi esse emendatum. Si quid erit aliud, id acceptun^ 
referri dehehit et codicihus Memm, et nostrie conieduriK 



I. Antequam de re publica, Patres conscripli, dlcam 
ca^ quae diceuda hoc tempore arbilror, exponam 
vobis breviter consilium et profectionis et reversionis 
meae. Ego quum sperarem, aliquando ad vestrum 

^ntequam] Monent Rhctoret cui Librarius tonnm adscripiit 



in genere deliberatiTo plerumqne 
Bon reqniri exordinm, qnod pcne 
•emper qnl andinnt^ satis sint ad 
andiendnm parati* Hic jgitnr 
Orator cxordium ooxiuit sola di- 
cendomm propositione^ sive ora- 
tionis divisione contentus* duo, 
jnqnit, agam bac oratione, primo 
cxponam ponsilium profectionis 
Jneae, secundo agam de rebus 
•d uniTersam rempublicam spe- 
etantibns. AimAM. 

Bi repersionis meae] Ita om- 
nes libri. Tamen Nonins p. aaa» 
et p. 299. edit. Merc legit ; expo-^ 
TUimvohis breviter conaiUumpro^ 
fectionis et regreaaionia meae» 
Sed Tide Manntium. Habeo an- 
tem duos Pbilippicarnm codices 
Barberinoi, alterumnnm. i4o4* 



MCDXXYI. quem primum Toca- 
bo, alternm num. 1405. aetatis 
eiusdem, qnem aecundum nomi<- 
nabo. Codicem omniufi prae— 
stantifsin&um, qni in ArcbiTO Ba— 
silicae Vaticanae aerTatnr, cnm 
initio pntassem post FaSrnum, 
Muretnm, et ' Ursinum qnario 
couferri non oportere, postea^ 
scriptis adnotationibus, oontalt 
diligentissime : non ut noTa de- 
promerem ; quamquam relictnm 
milii Tidi nonnibilj sed ut dubi— 
tationes eximerem, quas mibi 
cellatorum aut dissensns, ant 
silentium iniecerat. De eo co- 
dice sic babeto, nbi nibil mone- 
tur, ab editione GracTiana enm 
,non discedere. Garatomits. 
Bgo, cumsperarem] Inhinm 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA: CAP. i. 9 

oon^nni aaetorilateBiqiie rem publicam esse r^o- 
catam, inAnen^lam mihi atatueham, <)ua5i in vtgilia 
quadam consulari «^ ^enatoria^ Nec vero usquam 
discedeham, nec a re publica deiiciebam* oculos, ex 
eo die^ quo in aedem Telluris convocati sumus. lu 
quQ tamploy quantum in me fuit, ieci fundamenta 
pacis, Athenienaiumque renovavi vetus eJLemplum» 



aa^tionls» «&▼• cxpotitioiiit con- 
•iliorom supruro. loltio, iafjuit, 
itatim pott Idut Martiaa Caetare 
de Tivia anblato, cum pnurem 
reip. admlniMrationem Senatni 
«••e restilatam » quae fyrannide 
CaeMTia crepta fuerat illi ordini, 
milu in Urbe manendum eMC 
•tatuebam» m ego auctoritate 
conaulari et tenatoriay tanqoam 
in ^igiUa quadam potitus, rei- 
publicae aaluti invieilaut excu- 
barem « et reipublicae temper 
intentue oeulot alio non defle- 
cubam, tAjuuM, •. 

jid ve$trum consilium aucto^ 
TUatemqu9\ Auctoritaiem libri 
▼euret ; et iu scribi oportere non 
eolum grammatici antiqiu doceot, 
qui quidem boc vocabulum ab 
angeo dediaatum' tradunt, scd 
etiam cx antiquerum monumen- 
tomm' inscriptionibus apparet* 
FsRiuuiiya. 

Nec a wepuhUca deiicieham 
ecidos] Hunc locum profert No- 
liini: profert et iUum , qui non 
multo post sequitnr, non modo 
regno , quod pertuleramus , sed 
ttiam regni timore suhlato* 
Laiuu Heic Monius p. 289« male 
omittit, discedibamy et alio or- 
dine babet ocuios deiicieham* 
l^eque enim tentandimi est, al- 
Uro fuc dcleto, nec pero usquam 



a repm oculos deucieham, B«rb* 
prim. aut a rep» in sec. margini 
adacribitur , alios pro deiiciebam 
babere deflecteham , quae iuter* 
preuiio est, a Nouiana non dissi^ 
dens. Nonius thlnx deicere beic 
•xplicat avertere^ Idem pj 3 27* 
profert etiam sequeutia , in' qao 
templo, quantum im me Jkit, 
ieci fandamenta pacis, Gaiia-* 

TOK. 

JSx eo die ] £x decimoquiuta 
Ralendas Aprills , sive tertlo post 
Idus Martias^ ut constat e secuii-' 
da Pbiljpp« Cum caeteri Con^ 
sulares irent ac redirent, in sen-^ 
tentia mansi, neque te iUo die, 
nequepostero pidi, etc,'Po«/ diem 
tertium veni in aedem TeUuris, 
et quidem invittis^ cum om^ ^ 
nes aditus armati ohsiderentm 
Ab&adc Vide ad 11. 55. 

Quo in aedem TeUurisl Cur 
Antonius eo Senatum convocarlt, 
scribit bis verbis Appianus : J6e- 
gehatur ad/iuc noctu edictum 
Antonii Senatum in aedem Tet- 
luris cohvocantis ante lucem, 
quod ea aedes propinqua essei 
aedihus ipsius, Neque enim 
Curiam adire audehat, subie^ 
ctam CapitoUo , quod gladiato-^ 
res opem ferrent conjuratis^ 

loE». 

Atheniensiumque renovapi r^ 



Digitized 



byGoogle 



10 



ORATlO 



Graeeum etiam verbum usurpavi, quo tum m sedAn^* 
dis discordiis usa erat civitas illaj atque omnem me- 
moriam discordiariim oblivione sempiterna delendam 



fus exemplum] Liber Cololia- 
Tins, et alii nonnuUi, revocwi. 
qn^d ut ciiciaxn, Terbum proxl* 
mum infcrius faciu *Sic ia iii 
lib. de orau Acerha sane recor-^ 
datio vcterem animi curam mO" 
lestiamque renovavit, Ferr. 
Renovavi vetus exemplum etc,] 
lu Pall. noftlri duo. ii cnim soli 
crant ad mauum. aliae aliquot 
cdd. rcvocavi, quod rcspucndum 
Tcl idco , (]uod prozime praeces- 
•it, conuocati, Grvtervs. 
, Gracv. in V. L. pro vulgala ha-i. 
buit, repocavi. Scd ex meia 
cditil solae id ha^bcnt rcpctitiones 
Lambiuianae. Ipse Lambinus 
firmat vulgatam omnimn, quos 
habco, antca cdiiOTum renopavi 
suorum codicum lestimonio, qui— 
]ms uterquc Barb. ct Vaticanus 
•ccedit. Gar. Vcicrcm lcciioncm 
renovavi babcnt Tccg. len. re- 
vocavi cst in 9. Est illa aplior, 
atque ante crat ctiam : convo- 
cati 8umus> 

Graecum etiam verhum"] Qui- 
dam hoc loco inferseraul Grac«* 
cam vocem u(.irnav{uq, cgo summa 
£de optimi ac vetcnimi libri 
scripturam cxpressi: quid autem 
de hoc loco seutircm , indicavi 
iampridcm, cap. ib , libri 11« 
Tariarum lcctionnm* Mvretvs, 
Graecum etiam verhum usurpavi^ 
quo tumetc,] Qnidam huc Grac-t 
cum verbnm , ufivriaxUtv , incul-< 
carant, sane inconsidcrate , ne 
dicam stulte et inscite. Nam 
primum non habentlibri TetcreS| 



praeter 'nnnra , in qno id reperi : 
deinde, si quod ess.et scribendum^ 
non amnestjam, sed fiii f^^^f^ 
xttxflr, scu litteris Latinis me 
mnesikakein , essct inscrendnm, 
ut ostendit Mnretus, lib. 11. Var. 
lcct. c. ]5. Lamb. In mco tc— 
tnsto libro perperam sci*ibitm> 
Graecum e(iam verhum usurpavi 
amnestiam , id est , non recor'- 
dcLtionem, Unde patet a magi^ 
slro margini fuisse adscriptumi^ 
quod in contextum irrepsit. la 
Atnsterdamensi, Co)oniensi,Fran— 
cii podd. non legitur. Graet. 
Cod. Car. Steph. cum uno iUo 
Lambini, nisi forte idem est, 
Craecum etiam verhum amnesti-» 
am usurpavi, Cum libris melio— 
ribus nihil tale heic agnoscunt 
Barbcrini, et editi, quos habeo» 
Vcrbum porro illud a Ciccrone 
usurpatum adversus Muretpm 
contendit heic Mauutius , quicuiu 
facit FVanciscus Fabricius ad Oro^ 
sium II, 17. et Schottus ad Ti— 
ctor, de Cacsar. XXXV, 7. quem 
consnle* Appiani locis a Manu^ 
tio allatis alium adde p. 914. cd, 
Toll. Rem aliis diiudicandam 
rclinquo, ut cl. Burmaunum 
Scc. ad Vales. Emcnd, I. 53. 
p. 4i. fecisse video, Gar< 

Quod tum in sedandis discor-^ 
diis usurpaverat cii^itf^S iUa^ 
Sic liber Langobardicis litteris 
scriptus, quicum plcrlque con^ 
sentiuut, Quod tum in sedandis 
discordiis erat civitas iUa, Col. , 
Quod tum in scandalis dlscor^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICAFRIMA. CAP. i. 



11 



tensni. Praeclara tum oratio M. Antomi ; egregiii 
etiam voluntas; pax denique per etim, et per liberos 
eios cum praestantissimis civibtis confirmata est. 



daperat cwiias ilUu Nonnnlli, 

Quod twn in sedandis diecore 

erat civitas ilia, TJnas atque 

alter hoc modo, Quo tum in 

sedandis^ discordiie erat usa 

ctpitiu iUa, Qnae yarieui hanc 

in opinionem me adduxit, ut pn- 

tarem, M, TuUinm iU icriptum 

reliquiase , Quod t&m in sedan^ 

dis dtscordiis civitas illa. Hanc 

antem Tarietatem ab inii honiini- 

bos emanaaac, qni tub omnibns 

locif atqne Terbia gloasemata 

tnbfcribnnt : qni qoidem cum 

periodo huic aliquid deease Tidis- 

•ent, atque aliud alii Unquam 

praeteritum retulisaent : in horum 

poctea libris describeudis , ducti 

errore li^rarii inggesta iUa verba, 

et Unquim aduUerrna cum Tcris 

gernLaOisque conteznemnt: quae 

seniim latins disseminata omnes 

fert Ubroa occupamnt, Tu u- 

men, ne nimium uobia sumere 

fideamur, fac Untisper in tuis 

sit, Tel ut ante fuit, Tel, quoni- 

am nunia in libris yeteribus re- 

peritnr usurpaverat , nt in his 

dnobna est , quos cztremos pro-* 

tuli: dum librum nobis assenti- 

entem iuTeniamns. Feiuiar. Quo 

.tum in sedandis discordiis erat 

usa civitas illd\ Hanc lectionem 

mutato untum duornm Terborum 

ordinci in hunc modumy usa 

erat, continet etiam antiquni 

liber. quod tesutpm Toluimnsy 

ne propter roagnam lecUonnm in 

hoc Ibco Tarieutem immntare 

impressam quis auderet, cum 

cam sbiret : etse antiqnissimam. 



Fab&nys. Barb. ambo, Rom» 
Yen. Ald. Nang. et Cam. quod. .• 
usurpayerat : ita etiam Grjphia* 
na MDXXXIX. cuius margini ad- v 
scripsit Bartholemaeus Barbado- 
rius , quo • . . erat usa , quomodo 
P. Man. Car. Steph. Lamb. et 
Grnt. Ordinem codicis Vatic* ' 
Grae? ium qnoque neglexisse mi« 
ror, cum, nisi Ferrarius Tcre 
coniecerit, ex u^a erat natnm sit 
usurpaperat , adiuvantibus, quae 
praecedunt. Ga«,* Propter ma- 
gnam iu his Terbis lectionis ts- 
rieutem, (quod adeo nonnnni 
codd. habent: usurpaperat , pro 
iisa erat,) Ferrarius, cni Erne- 
stins adsentituri couiecit: quod 
tum in sedandis discordiis ciui-' 
tas iUa , quem enipticum ser- 
monem, a nuHo codice confir- 
matum, Ciceronem admisisse^ 
mihi neutiquam persuadere pos- 
snm. Itaque a textu, qualem 
hie Schiitzius exhibnit, qui con- 
iecturam Ferrarii adeo in textnm 
recepit^ recedendum esse puto, 
Lectionem inam usurpaverai ex 
inis Terbis : usa erat , naum es- 
se, nemini mirum Tideri potest» 
Caetemm cum Garatonio facio, 
qui contendit , eo ordine j qi|t 
est in Vat. usa erat civitas iUa, 
non, utiGraeTiusTolnit, eratusa^ 
scribendum tsst, Abest usa A 
len. Gud. 3. ctJP« 

Egregia etiamfdhgnfas] Cod. 
ad marg, Lamb« ct editio Rom. 
egregiaque voluntas, Gar. 

Per UBeros eius cumpraestan'^ 
tissimis civibus oonfirmata est] 



Digitized 



byGoogle 



13 



PBAJIO 



Atque his principiis reliqua CQnjenliebant. ' Ad jdeK-^ 
J)crationes eas, quas habebat domi de re publica^ 
principes civit^tis adhibebat; ad bunc ordinem ves 
optimas deferebat^ summa ^onstantia ad ea, quao 



VcT Antonlnm , quem M. Anto- 
rnuB ex prima sua coDioge Fadia, ' 
M. Fadil Bambalionis filia, snsce- 
perat. Infra: Reipuhlicae tuus 
parrulus filius in Capitolium a 
te missu^ pacis ohses fuit» Per- 
cnsflores enim Caesaris Antonii 
Consutis, et M% Lepidi magistri 
cquitum metu in CapitoUum con- 
fugeraut. Seuatus in aedem Tel- 
luris convocatns : praeclaram Ora- 
tionem habuit Antonios, et impri- 
xnis Cicero persuasit, ut omnem 
memoriam dlscordjarum sempi- 
terua oblivione delerent. invitan- 
.uir percnssores, ut ad Senatum 
ToniantAet in communc desum- 
ma republica dclibercnt. aed cum 
•ibi adhuc metuerent , nec audc- 
TCnt e Capitolio descendere, fi- 
lium sunm obsidem in Capitoli- 
nm ^nisit M. Antoniiis. AbrAm* 
Vide infra ad' IIL 6. 

7?er liheros eius] Imoperunnm 
fiUum, ut omnes historici tradi- 
derunt : sed liberos numero mul- 
titudinis pro nnicofiUo, aotetiam 
fiUa Latini scriptores libenter 
vsm-pant, ut ex GclUo et luris* 
consultis notavimua in orat, de 
Provinciis Consularibus. Idem* 

Principes cipitafis] Pro Sextio : 
Horum (optimatium) ^ui po^ 
luntatif chmmodis, opinioni in 
guhemanda r^uhlica serviunt^ 
defensores optimatium, ipsique 
optimates gravissimi, et claris" 
simi cives nominantur\ et prin^ 
^ipes cii/itatis. Ioem« 



Ad hunc ordin&m ] Ad Sena^ 
tom. hic anlem exponit^ quam 
praecl^re initio se gesserit Anto— 
nins» ut hinc Uqueat, quam ha— 
bnerit causam remanendi in Urba 
TuIUus, ct quanu tpes tnm af— 
fulserit constitnendae reipubUcae*' 
Joe». ' 

Summa eum dignitate et cot— 
stantia, etc.] Omnes Ubri vete- 
res commutaut ordinem. ab his 
etiam nonnihil discrepant* hoc 
modo, Ad huric ardinem res 
optimas deferehat , nihil tum in 
C, Caesaris commentariis repe^ 
riehatur, summa cum dignitate, 
canstantia ad ea, quae quaesit^ 
erant, respondehat, Qni quiden^ 
quod i^d ordinem attineti val4e 
placent.pUicent autem propter inae- 
quens membrum, quod ad hoc ex<- 
tremum multo aptius, quam ad il-. 
lud alterum quadrat : neciiisolen» 
ac novum , ut duo verba snbUt«. 
e medio coniunctione dicantot* 
Cicero in epist. ad Appiams 
Quoque plura pirtutis , iadt^ 
striae ornamenta in te sunt» t,x 
in 3CIII Phil. Tamen eprum ora, 
eermones , qui ex eo numero ift 
urhe relicti sunt, Nisi quod 
erat notum omnibus^ deessei noqi 
abesse mihi videtur. nam et re«*' 
centiores retinent, et hoc, quain 
illud, verisimiUus est, Fbrkaiu ' 
Summa cum dignitate constan^ 
tia] Antiquus liber omissis dnav> 
bus mediis vocibus habet, summei 
Gonstantia^ et ssme quemDam h|e 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i. 



13 



qnaesita erant^ responcfebat: nihil tiim in C. Caesaris 
commentariis, nisi quoderat onmibus notum, repe- 



locQmdignitMbabet? aQtBi queiti 
lubet, qiuiiU quidem digaitaf 
di^ potett m eo esfe^ qid nil^il 
aliixd facit, nisi quod ad qaftetita 
dereqoapfam gesta ea, quae no- 
TJt ipse, reipondet? at quidem 
jdiqna in eo esse dignitaa possit, 
ccrte summa noii eriu Fabxn* 
Aimma €0114/ an/ia ] NoB irapro-* 
ho eqnidemy qaod de hoc loco 
lomini emditifsiino ae diligen- 
tisttmo Fert^ario Tisam est : sed 
tamen, cnm Toces illae, qnae 
inter has ititeriectae legebanttify 
Mh- optimo llbro, sine nlla saspt«- 
cione litnrse, abessent, cnr non 
•as apungercm, caiuae Bib21 esse 
ram ratus. Mvrbtvs* Defifre- 
hai: ^utnma cum dignitate etcj] 
Hnne ordinem verborum seryant 
Pall. et yetuste cnsi. ineptoLam- 
^iniu, qtii Hier. Ferrario assen*- 
' mu» muuVit. nibil enim borridius 
tran^ositione illa periodi istius, 
dnmmodo qnis propins attendat. 
OuvT.'' Ordinem, et verba qilae 
reperlt Ferraritu in snis , ' itideih 
in mels reperi, nlsi quod in Fran- 
cii legatdr: summa cum Higni-^ 
iate cofistantiaque, Sed tamen 
^ue ' alicna manu est ' adiectum* 
In Amsterd^ vero, ut in Tulgatis, 
ezim ^ dignitate et constantia. 
rTade satis liqnet, dignitaie irre- 
pstsse alinnde , noti Tero profe- 
ctnm esse a TnlUo, itaque me-^ 
rito iUam Tocem ia suia editio- 
nibiis delevisse Faemum et Mu- 
retiun, quamvis ceteri repngneut. 
Grabt. Ordinem MSornm Ferr. 
et Grracvli «crvat Barb. scr. imo 



etiam edd. P. Mau. Car. Steph« 
et Lambh eumdeihque notaTit 
ad Grryphianam Barbadorias.GABi« 
Inversiim horum Tcrbomm ordi-* 
iiem, nt fostl deferebat seqi|an-a 
iv^ : nihil tum in C. Caes. c. rep^ 
sUmma const^ a» e, q, q. e, re— 
tpondebat, tiu^fo. Ferraric codd«i 
PaUtiniy' et Qi«eT. «xLibe^etiaia 
len. et Teeg. Praeplacct autem 
iste mibs propter easdem canssaf) 
propter quas Ferrarius eum de-* 
fendit. Verba illa, inier summa 
ct consfartiia tnseita : cum digJti-^ 
tate, qtue cddd, Ferrarii, Graev; 
Teeg. Gnd» len. elhibent, merita 
tanquam glossam ex auctoriuttt 
nnins cod. Vat. GraeTius, Emesti-' 
ns etSthntsias ejecerunt. Quem— 
admodum autem Vat. auctoritatem 
et prioram editorum exemplum 
iu his TCtbis Ciicieudiit £rnestina 
et Siihiitxius' seouti snnt , Tcllema 
ut imiuti essent iidemin recipiH 
endis vt>cibtu: nisi quod erat 
omnibus notum , post verba : 
Hihii tum; qnae snnt in Vat. ac 
in reliquis codd. etiam in Teeg«' 
Gnd. Itn* Anglic. desiderantur^ 
Ernestios non proptera verba illit 
damnare debebat^ . qnod non senH 
itim commodiim praeberent, naitt 
dum ea , quae e commentarils . 
proferebat , iam dndnm tanquam 
Caesaris acta nota essent, etiam 
magis cuiqne perauasnm esse de- 
bebat, Antoninm noa sua pro 
Caesaris actisi venditare, quod 
pottea fecit. 

Nihil tum in C, Caesarh com" 
mentoriis] Koa modo in aatiquoy 



Digitized 



byGoogle 



ORATJO 



pebatur. Num qui exsules reslituti? Unum fdebat, 
praeterea neniiaem. Num immunitates datae? fful— 
lae, respondebat. Assentiri etiam nos Ser. Sulpicio, 
clai'issimo viro, voluit, ne qua tabula post Idus Mar— 
tias ullius decreti Caesaris aut beneficii figeretor. 
Multa praetereo , eaque plraeclara. Ad singulare 
enim M. Autonii factum festinat oratio. Dictaturam, 
quae vim iam regiae potestatis obsederat, funditus ex 
re publica sustulit De qua ne sentent;ias quidem 
diximus. . Scriptum senatusconsultum, quod fieri vel— 
let, attolit» Quo recitato, auctoritatem eius summo» 



^d in «Uis omnilMift ribri» e«t hle 
ordo Terboruiii, nihil tum ^ ntM 
qifLod erat notum onmikus, in C« 
Caeiaris c^mmentarii^ reperie^ 
p^tur, Fxsmif. In aallo qiMitaor 
^odictim , quos e^o excusfi , le-- 
guDtur baec verba, nisi qaoderat 
jiotum omnibue, GaAEvivs. De- 
fiODt eadem in utroqne Barb. sed 
\fi. margine secuodi alia manu ad- 
iecta fuerunt, nesti|> 119 Angeli 
poUtiani, paius foit is codex, ut 
f X inscripto Qraect ilUus nomtn« 
apparet. G^uu 

Unwn aiehai'^ Videtnr intcU 
)igere Sextum (Uoc^um , . de quc^ 
i^e A|itoD»u4 epistoU qoadam ad 
pceronero , quae bab^tor Ub« i4. 
td Atticnm: A C^9^^ petii^n$ 
fextm pipdiMm reetitueret, im^ 
p^traei 9 ^« quae f itains refere-^ 
mus 2 PbUj|>p. Pai^o post anteia 
mutatu» in detcri|i#, immiMutatet 
feQdidil, exole» rcfocayit, fyn-» 
grepbas nomine Gafsare supposuit^ 
xnuluqne «Ua scelesa designafit» 
^ de quibus 3 PhiUpp»^ ABaABi. 

Servio Sulpicio ] De boc S. C^ 
item de dlctatura si^blata Tide 
qua#^ diclm«a x PbiUpp. Idsm. 
fiarbad^r, jtd4enil/§etian%^ nude 



antem» nescio, $kA ex con|eetiir« 
id tut non pnto* Plaotam, «C 
«lioa, et ipsnm TuUium ita loc«^ 
tos, nemo ignprati Confer Drak^ 
ad Liy. XXXIX. 5:|. et Bnnemaa< 
ad Lactant« I. Dir* Inst. i5« 19«. 
Sed Vatic. firmat adeeBtiri* Gaiu 

^HuHa praetereo , aeque prae^ 
clar^] Antiquus Uber corropta 
babet , ea quo clara sunt : nnd« 
Ant« Auguatinns coniecit legenw 
dum« eo quod cUfra eunt, sed 
non Tidee, cor reoeptam lectionem 
mnure neccsse stt. F. Yksuits.: 
Icn. ea quae clara sun4» 

pimr^obsedercft] Neqne luM^ 
pbrMi» * dictatura obsidet pim 
tegifi/f potost, nec sequcnsi ^huc 
vblata est pffendere debej^ant 
prnestimn* Obsid^e . est i* q^ 
occupAirf % ien/ere ^ neqi^e ofm eat 
coniecturi^: obUnere. Tld* a.Verr. 
3» hominm ab isto^ quaesitutn. 
esse « non qui reum stfum addu-^ 
cetet , sed qui meum ten^us ob^ 
sidsret , i. e. occitparet et me 
accusatnm impediret. Orat. cGa. 
Liv; 4o, 30. Sine caussa £lm« pra 
oblata scrlberc vult, oborta, quae 
lectie inest Aogl. Cod. 9. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i. 2. 



i5 



itnd^o secuti 8iin|USy eique amplisaimis verbis per 
senatusconsulkun gratias egimus. 

II. Lux quaedam videbatur oblata , nott modo 
regnOy quod pertuleramus , sed etiam regni tiraore 
sublato: magnumque pignus ab eo rei publlcae datum, 
se liberam civitatem esse velle, quum dictatoris no- 
men, quod saepe iustum fuissct, propter perpetuae 
dictaturae recentem memoriam, funditus ex re publi- 
ca sustulisset. Liberatus caedis periculo paucis post 
diebus senatus, uncus impactus est fugitivo illi, qui 



XfUX quaedam videhatwr oh» 
lata ] Salus. vide quae dijiAtif 
iii Pisonem : Qui diesp03t ohitum 
QHCiUifmque noetrum reipuhHcae 
pripuis illuxitm Aaiiam. 

Liheratus caedie periculo ] 
Servnf quidamy quem Epitome 
liiTii Cliamacem, Valerius Ma- 
iLlmas HerophUum , Amatiom 
Appianuf appeUat , cum f e Marii 
fepties Consulif fiUom eff e s imu- 
Uxttt mohaf, adhuc yiro Caefafl«, 
torbaf ii| Urbe et tota Italij^ con* 
citarat: et a Caeaare in enilium 
eiectof^ audita eiuf nece, rediit in 
prbjem , plebemque denuo con- 
sifAUt, et iam in SenatUf univeiai 
necem erat intenttif, cum i^ An- 
tonio Confule primum in Tincla 
coniectuf , deinde etiam morte 
pnniti^ cft. Idbh, Meuf perver 
puij^ codez: Uheratus caedis 



ceterif, qnae fuit ab nno GraeV* 
interpolata, conseuiieos baec est: 
Liheratus periculo caedispaucii 
post die^us senatus, uncus etc. 
GAa. Addium c glossa vocem 
videhatur post senatus in Cod« 
Graevii eibibet etiam Cod. Icn* 
Temere placuit Evoeftio tranf- 
pofitio verborum in Guelf. lihm 
c. p» senatus ; paucis post die^ 
hus uncus etc» nemo enim intel- 
ligit, cur non verba, qnibuf 
tempufy quo turb^e Psendo - Ma- • 
rii sequerentur, in ipsius narra- 
tionis principio pouantur, prae- 
fertim qnum id fcrvent omnea 
eodicef. 

Ui^cus impacius esf fugitivo] 
De Pseudomarlo vide Appiannm 
initio libri 3 de bellis civilibuf. 
fumma libabo : Erat jdmatius 
quidam Peudomarius , qui se 
Marii nepohm esse simulahat, 
et eo nomine erat apud plebcm 
gratiosus» Is quoniam hac sir 
mulatione ^eceraty ut viderciur 
non alienus o cognatione Cae- 
saris, prae caeteris aegre ferens 
eius obitum^ aram, ubi crcmatus 
est, posuit, stipatusque manu 
audacium t^rori percussorihus 
fuit. Antoaios Consul compre^ 



Digitized 



byGoogle 



i6 



ORATIO 



111 C. Maril uottien invaserat. Atque haec omtila 



hendii Amaiium: jnoxque indi- 
cta causa interfecit per insignem 
4Uidaciam. Vide quae diceiuus 
nilipp. -j» ad ilU verba , anna 
ipse ceperis, Abb.AM. 

Uncus impactus est fu^itivo 
mi] Victus corrupte pro uncus 
«ftt in Tetere quodam libro: aude 
coniicicbat aiuicui meus legeu- 
dum eif e , VincUa impa^tus est 
fugitivus iUe: quod non placet. 
F. Vksixvs. Uncus] Unco tra- 
Lcbantur in carcereiu. luTenaltt 
6at. lo: 

Pone domi lauros, duc inCa^ 
pitolia magnum 
* Cretatumque bouem^ Seianus 
duciiur unco 
Specfcndus, — 
TJndie et illud Lampridii In ^om- 
luodo : Corpus eius ut unco tra^ 
Tieretur, atque in Tiberim mitte- 
retur, S&natus et pvpuluspostU" 
lapit, Nec alio videtur allU6i6fie 
L^Ticus Latinoa libro i Carm. 
.OdeSi: 

Te semper anteit saepa /ic- 

cessitasm 
Clopos trabales, et cuneos 
nuuui 
Gesfans ahena : nec severus 
Uncus abest, liquidumque 
plumhum. 
Rursnm laTenalis Sat. i5t 

— et nigri carceris uncum* 
.Ovidius in Ibln: 

Camificisque manu populo 
plaudente trafieris, 
Jujixusque tuis ossibus un- 
cus erit. 
Propertius lib. 4, eleg. i : 

Et bene cumjixum mento dis^ 
cusstjus uncuin, 



Nil erit hoc ; rostro tej^emet 
ansa suo, Ab^am. 
Non trabebantur unco in circeremy 
sed morte affecti pff vl<a8 pubU- 
cas in Oemonlas «calas. Giubv. 

Qai in C. Marii nomen inva" 
serat] Sic Pall. sic oUm editi^ 
at GuiUelmius fide Lirieniis omlt- 
t<bai praepostlionem. GaYTE&Ys. 
Quamquam in. Vaticano sit, qui 
in Mari nomen invaserat , et 
pnpepositio tum veTbis ex 'eadem 
Gompositis adiungi, tnm in liat 
ipsa locutioae adponi soleAt apud 
TttlUnm : hoc tamen loco in Gu-^ 
lielmii sententiam Tehementet 
iucUno, suaTitate quadam per- 
motus, quam videtur mibi codex 
LiUensis adferre. Accedit , quod . 
omittendae pracposkionis auctorei 
habeo Acrouem quoque, et Scho- 
Uasteu Horatil Cruquiauum ad L 
Csrm. 35. so. Sic variatuv etram 
III. de Offic. 7. Tacit. V. Hist.g: 
8imo quidam regium nomen in^ 
vaserat. Cortimn confer ad Plin: 
VL Epist. 20. 4^ Imo veroUdeia 
alia in hoc h>co ^ecitando elegftii'^ 
teromitttmt: Scht^Uastes votem 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PBIMA. CAP. 2, 17 

cominaxiiter cum collega* Alia poiTo propria Dola^ 
bellae: quae^ nisi collega abfiusset, credo «is fuisse 
futura commimia. Namj qwun serperet in urbe in* 



tatum unco trax^unt. Gara- 

T0HIV8. 

Communiter cwn coUega] Ca. 
CoraeJio Dolabella, qni Consal 
jo locnm CaeMris mortm «nffectM 
cu. de qoo infra. Abram. 

jiUa porropropria Dolobellae] 
DolaltelUe i. ▼. et recie. Indicaiit 
•■UtructioDes aquaeductaum , ia 
^nibiis iu fcriptitm e«t, P. Cor" 
neliua P. F. Dolabella. FmbmA'- 

IXTf. 

Quae, niei coUega ahfuieset] 
Inculcattdun cst, ^nod tu, Victori, 
«nte docoitti , nt hominea saepa 
admonitiy qnomodo hoc Terbum 
aifuit scribi debeaff , rectae tan- 
dim rationi «cribendae boius vo- 
cb assaescant. non enim pcr 5 
in antiqao Ubro legitnr, sed per 
a tantnm boc raodo, afuit. qnod • 
compositum Tidetor , nou, ut ah^ 
t8t, ex a& tteets sed ab aprae- 
positione et Terboyuz^. FAJaurrs. 
Niei coUega abfuisset] Vetna 
•criptiisa cst, Nisi conlega afuie-^ 
eet% Boa cst aatem dobium, qnin 
Tcteret, qui snmmo studio fugie- 
l^aBtasperitatcm loqueudi, quan<« 
^ixe^ ahsum, aut interdnm 
apeum, abee, abefam, dicerenti 
fl^' tamei^ non, ut nunc, adfui, 
^ scribcrant, ct pronootiarent* 
$itiHa|i|iAt0laadCurionem: Ego 
^e afimmlt tamdiu a nobie, <t 
•^:^ Jif afiti proficiscens in 
Grnmtim, Igaorata autem baec 
^^iktM tmtio mnhis mendisbo- 
^iU^flMe» cOntaminavit. Qna- 
iifcet midtii «lias , n nnper aimm 

TOM. l. 



apud Tacitom animadTerti , cum 
eiua Annalea ego et lacobus Ca- 
aanos Ferrariens ts^ Tir optimns et 
doctissimus, animi cansa una 
eTolVeremns. Ubi enim legitn^: 
Pieo, quanquam' adfuturum se 
dixerat Caesar , ob id magie 
agendum ceneebcU: stne contro- 
TCrsia legendum est afuturum* 
Ktrjbtts. Nisi coUega ahfuiS'* 
eet] Nisi Antonins, Dolabellae 
coUega in CoDSulatUy abfiiisset« 
qui mense AprlU atque Maio Te-- 
teranorum colontas peragravit. de 
qua peragratione a PbUipp. 
Abium. 

Nam cum serperet in urbe] 
Optimas Hber in urbem, quodee 
Tcmm puto. etst,. geminatis sino 
causa consequeBlis Tocis princi- 
pibns lltteris, hanc Tarietatem 
extitisse non iuinria fortasse aU- 
quis suspicetor* Mthetts. Nam 
cum eerperet in urbe if^nitum 
malum] Cum sedltlo magis et 
magis cresceret , et se latius ' ia 
dies diffnnderet, cum infima mul- 
titudo , ut scribit TranquUlns ia 
D. Inlto cap. 85., Caasari demor- 
too solidam columnam prope Ti» 
ginti pedum in foro sutuissei^ 
scripsissetque Pa&bkti Px«< 
vaiAfe, apud eamlongo temporc 
sacrificare, TOta susctpere, con- 
troTcrsias qnasdam interposito per 
Caesarem iureiurando distr here 
perseTcraret, DolabeUa Consal 
eTertit iUam coiumnam, eos, qui 
serTiUs erant c mditionis^ in cvu- 
oem cgit f Ubtros de stxo Xar- 

B 



Digitized 



byGoogle 



i8 



ORATIO 



fimtum malum, idque manaret in dies latios; iidem-^ 
que bustum in foro facerent, qui illam insepulLam 



peio delecit, iream, in qna cte- 
terat colainiia , cternendam, loca* 
Yit. Eadcm autem iUa infima 
mnhitndo aepullaram Caeaaria 
inaepultam effeccrat, quia corpns 
cius pro Roitria positum rapue- 
rat , et in forum tnmultuaiie dc- 
tiilerat, ibiquc eitruct^ c septia» 
«ubseliiia ct tribunalibni rogo 
combuafcrat, etc. Dc qnibua 
Pbilipp. a. Abbjim. Franciiquo- 
que codex, iM urberm, aed reUqni 
aunt pro Tulgau, quam merito 
retinent editores. Serptt enim 
conugio in corporibuSy in populo, 
hoc est propagatur. GiiABvnra. 
Recte codicis praeslantissinii lc- 
ctionem contemnendam non tue 
andicant Murelus, a qua tamen 
omnes mei libri dissentiunt. Vide 
ad c. 7. pro Lig. 3o. pro Quinct. 
ctc. Gonii:iebat supra Lamb. 
f credo ei» inier ipsoe futurajulsse 
communia, Cod. Vatic. credo ie 
Qu c. iie) futura fuisse commu- 
nia. Gah. VaU et 9. in urbem. 

Qui illam ineepultam eepultu- 
ram eg^ecerant ] Audio quosdam 
non insepidtam^ sed insepuUo 
probare ^ quibus de causis addu- 
ctos nescio : omnes certe libri 
contra faciunt. Ego vero ML 
Tullium arbilror id loquendi g^c- 
nus ab aUquo uno ex vctustissi- 
mis iUia scriptoribus mutuatum, 
aut certe poiftam nescio quem 
imiutum, cuius ipse servua in 
libris oratoriis profeit, 

Qua tempestate Paris H^U^ 

nam innupiisjunxit nuptiis. 

£um jporro « Gr«ici:Is tianstuiisic. 



ilU certc in boc genere frequcn— 
tes. nt iUud cst apud Euripidcna 
in Hecnba, fv/«9iji» t urvfi^por^ 
juiq&iPO¥ T^ uJUiifitPov. et apud 
Sopboclcm in Aiace, *£x^(i^ 
uivQa ddiQa, k od* 6pi)oifia. Ut 
igitur iUc nuplias inuupus ap<9 
pellatity quod in iis aoletinia ao 
iusu nuptiarum servau nou erant : 
iu bunc per aimUitudinem exi— 
stimo fnnus Caeaaris insepultaiix 
•epulturam vocitaase , propterea 
qnod raptum, ac turbuleute, noa. 
morc ac modo factum crat. quod 
iu fuisse declarant remm gesu- 
rum Caesaris expUcatorea. Sepul— 
tura aulem valet interdum bunu- 
Uouem, atque aptnm ipsnm, iit 
iU dicam, sepelieudi : f uniu alifWy 
et prope exeq^as ipsas, ut boo 
loco, et Ub. II. de Legibua: 
Nec de mortui laude^ nisi m 
publicis sepulturis , nec ab alio, 
nisi qui publice adeam remcon'- 
ttitutus esset f dici licebat» 
FfinaAiiivs. Qui iUam insepul^ 
tam sepulturam refecerant] Ita 
Liliensis codex, melius omnino 
vnlgato, effecerant, iustauratum 
enimfuuus Caesari. est autem hic 
imilatio Graecorum: xa^o^ asa-» 
^^«, quodexsUt apud Euripidem 
Fhoenissis. Gavr. Ineepultam 
sepulturam] Petrus Victorius Ub. 
10. Var.^ lect. cap. la. plura re- 
fert exempla huius locntionxs. 
Eum vide et LaeUum Bisciolam 
prima pai*te horarum anbaeciva- 
ruin Ubro 4. cap. i3. Ab&av. 
Miror ex uno codice iaterpolatam 
Cfst a Gruteroscriptnramveterttm 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. a; 



19 



iepulturam eflFecerant; et quotidie magis magisque 
perditi hotnines, cum sui similibus servis, tectis ac 
templis urbis minarentur : talis ammadversio fait Do- 
labellae, quimi in audaces sceleratosque servoS) tum 
in impui'0s et nefaiios liberos, talisque eversio illiuj 



edilioDumomniuin,*quain tnentur 
*tiam nostri quatuor codicc«. Ni- 
hi\ de iQSUutatione funeria Cae- 
aaris leges apuduUumscriptorem. 
Betincnda i^itur vetus lectio ^ffe^ 
cerant, Graeviys. lis, qm ab 
Abramio citantur, addeS^hottnm 
1. Wod. Ciccr. 17. Wollium ad 
Acacliln. contra Cteiiph. p. i33l. 
ed. Prancof. MDCIV. p. 621. ed. 
Lips. Rittersb. ad Oppian. L 
Cjneget. 260. Tossium V. List. 
Orat. 12. §• 7. de h^fmq<a, et qui 
de eodem laudancur a GiacomeUo 
idAeschyl. I^rom. vinct. 647. de- 
aique Cortium ad VIL Ep. Cic. 
adDiT. 9. Paiseratium ad Catull* 
de nupt. Pelei et Thetidis r. 83. 
p. 42. et Vulpium ad eumcl. 1. p. 
373. Punc locum , imitabatur 
OpUtus MilefiUnn» lib. IIL de 
Schism. DonatisU p. 90. ^d. Lon- 
din. Casaub. dum ita scriberet: 
JBr quorum numero cum aliqui 
in Basilicis sepelire coepissent, 
Claritu pre^hyter in loco Subbu-' 
hnti ab Bpiscopo suo coactus est, 
ut insepuUamfaceret sepulturam. 
Quantopere tum , et po&tea talia 
qoaererentur, vide apud Savaron. 
ad Sidon. IV. Epist. 16. Gaba- 
TOir. 

Magis, magisque'\ Magis ac 
magis. Liber Laug. et alii non- 
Aulli. utrumque usitatum. FftaRA- 

IITS. 

Sui similihusl Ita emendabat 



Barbador. in Gryphiana, quae ha- 
bebat tuis ^ et ita primns edidifc 
HerTag. cum antea suis ederetur 
in omnibus, ut etiam uterqus 
Barb. minus recte habet, atque 
ipse adeo Vaticanui. Gab.. 

lUius execratae columnae] In« 
fima multitudo post Caesaris ne« 
cem, ut scribit Tranquillus in 
lulio cap.85: Solidam columnam 
prope viginti pedum mtormori* 
Tfumidici in foro statuit, scri" 
psitque Pahbntx Patriab. 
Apud eandem longo temporm 
3acrificare, vota suscipere, con'» 
tropersias quasdam interposito 
per Caesaremiureiurando distra» 
here perseueraptt, Vocat execra- 
taro, quody ut opinor, Dolabella^ 
priusquam eam everteret, rese» 
cravity et omoi religione liberavit. 
Quid sit autem resecrare, sive 
obsecrare, tradit Verrius apud 
Festum: Resecrare^ solvere reli^ 
gione, ut cum reus populum co- 
mitiis oraueiat , ut eo pericuto 
liheraretur^ iubebat magistratus 
eum resecrare, Columna autem 
Caesari, vel ut Deo, %'eL utmor- 
tuo potuit excitari. De sepul-* 
chro Archimcdis Noster 5 TuscuU 
quaest. Animadverti columellam 
non multum c dumis eminentem : 
in qua inerat sphaerae figura et 
cylindri. Homevus frequeuter, 
ut Odyss. /»'.-veistt l4: 

B 2 



Digitized 



byGoogle 



30 



ORATIO 



exseeratae columnae, ut xmrum mihi videatur, tam 
valde reliquum tempua ab illo imo die dissensiase* 
Eccp enim Kaleudia luniis, quibus ut adessemua 



I^v0ccrr<?. 
jigge^to busto super erectaqu» 
columna^ 
{Uados ^'. ▼eria 434: 
*AX£ ioTt. ariilfi ft^vtt ffiiudov, 

Uv^Qoq iloninti, ctc. 
Finria columna manet veluti 
bustoque euperstat» 
Ili«dot n\ 
'Ev^ I tuf^xooovoit xaafynpeol 

Tt frat ft 
Tvfifii^ Tt onqXij %f t6 ya^ 

Y^gaq iotl ^avorruv. 
Hic iUum ornabunt socUfra* 

tresque sepultum 
{Qui Junctia debetur honor) 
busto atque coiumna, 
Vide Xiphilinum in Dofnitiano^ et 
aliot pastim. De colamnit Deo-> 
rum namini conaecraUi quaedam 
protalimus in Nonni paraphraiin 
capl io.,qaae operae pretium fuerit 
eztcribere. ClemenaAlexandrinut 
lib. 1. Stromatum exeunte : Prius^ 
quamigitur antiqui statuas ao^ 
curate nossent effingere, erectas 
columnas ut Deorum simulacra 
renerabantur, Scribit enim au^ 
ctor Phoronidis: 
CaUithoe excelsi clavem quao 

gestat Olympif 
lunonis quae pelUribus festa^ 

que corona 
Reginae omavit suhlimempri" 
ma columnam* 
Sed et qui Europiam scripsit, 
auctor est, statuam jipoUinis 
Delphici columnam /uissey his 
verbis : 



Ut Phoebo decimas, sacra ut 
donaria tempU 

Figamus suspensa tholo , eel^ 
saeque columnae* 
Sanchuniaton Bcryteniia, Phi- 
lona B^blio interprete apud Ea-> 
aebium primo Praepar. ETan^ « 
Phoenicet mjAces Tf wi (afiSav^ 
&fUgov9 i^ 6v6fiaToq alnwv% Co^ 
lumnas et baciUos Deorum 190« 
mine consecrarunt» Omitto ata-» 
tuian Venerit Paphiae, quam Cor* 
neliut Tacitus , Maximat Tyrioa» 
et alii columnam p«allatim itt 
anguatum detinentem fuitte pto* 
didenmt. Quod ad Caetaria co- 
lumnam attinet» Graeei tCriptores 
eiot noQ memineruiit, tram pa«« 
tim appeUant. Dio 44: uir€tm 
autem multitudo eo loco ^ qua 
rogusfuerat, extruxit, etc. *a- 
crificareque apud «ojii, et primi'^ 
tias offerre Caewi, tanquam. 
Deo, instituit, Appianua 3. CiTi-^ 
liam : ^tf/i^ to^xo^o/cf» t^ mtQifm 



Mirum mihi videatur ] Omne* 
libri yeteres , MifU mirum videa^ 
tur. FfinaAR. Etiam Vatic. ut^ 
mihi mirum videatur, Gab« Ita 
Graer. Em. Schuti. ut mihi 
mirum pideatur, eondem ord* 
serrant Teeg. Icn. Gud. Sine 
cauta Em. notat ad Tocct uno 
die: cur uno? fortatte primo» 
Sensus ett: Qui fit, ut hoc nuo 
die reip. saluti protpicere toIuc- 
riils, non item de futuro tempore ? 

Kalendis Juniis] DecreveraC* 
SfDatus, ut Consulca cx KaUu- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPFICA PRIMA. CAP. a. »t 

cdixerat, mutata omnia; nifail per senatum^ multa et 
magna per populumy et absente populo et invito. 



a» IniuU de Caesari» actis cum 
cOBallio eognoscerenty ot dicitur 
a Philipp. JCaJendls luniU, cam 
inSenatum, ut eratcofutitutum, 
pmire veUemuSp metu^peterriti 
repente diJTugimus» At iete, qui 
8en€ttu non egeret , neque desi^ 
derauit quemquam et potius die^ 
eessu nostro laetatus est, sta^ 
tim illa mirahilia facinora effe^ 
cit: qui chirographa Caesarie 
defendissei lucri sui cdusea , i # 
Ugea Caesoris eAsquepraeclaras, 
ut rempmblicmmconcutereposset, 
9Pertit, eto. Abkam. Iu Barbt- 
dor« et cod. ad marg. Lamb. et 
Barb. aec et ez meia editis primna 
Lamb. deiode Grnt* Kam ceteri 
antea, et Barb» pr. KaL lunii^ 
quihue mt adessemus edixerai: 
mutata onmia. Cod. Vatic. JKL 
lun, quihus ut adessemus edise^ > 
rant: adlicetambo Conanles edi* 
Kerant* Varctnm antem Vati-^ 
aano pnmisse eognoyi, cnm post 
cnm coUatnm codicem tirt attm» 
mt editkmem fovs miiii emendam 
obtnlit* Neqne vero dnbito, qnin 
rede pamerit GAaATOir. Graer. 
Emest. etS€hntz.e€iixerat. Tee^ 
len, Gnd. et «p. tuentnr iectionem 
Tat. edixerant» 

NihU per Senatmm: muita et 
magnaperse ipsiim et ahsente 
p^uloet inHto] Multaetmagna 
perpopulum, cmendo, cnm au- 
ctoritate TCternm omninm libro^ 
nim, qo» qnidem in manna mcaa 
penrcBernnty tum ettam ratione 
addnctna : nam primum qnia agc^ 
bal per se ipsom? deinde ipie 



Gicero mnltis in locis aper- 
tissime ostendit , ' Antonium egisse 
per popnlnm. Qni potuit agere 
per popnlum (dicet qnispiam) et 
absente popnlo, et iftvito? Qni 
agit per plebem concitatam , per 
operas conducUs, per egentei, 
seditiotot , facinorosos , is agit 
per populnm : siqnidem bi quoqne 
sunt in numero ciTinm: et mrsns 
perpopulum non agit, cnm et 
popnlos, qui Tere populus appel- 
lari possit, coustet ez viris boDis, 
ac beue aentientibus de republi- 
ca: et ea comitia legitima siiit, 
quorum anctor Senatns ett^ quae 
descriptis aeutibus, classibns, or- 
dinibus habentur. Autonina igi- 
tur cum ferret leges per vim, ez- 
dnsis bonis, et iure rogandi 
sublato, non agebatperpopulumt 
et rursns agebat per popninm« 
cnm ciyes improbi, atquc ez nn- 
mero cirinm merito eztenninandi 
^eas aciacerent ac inberent» Quid 
mnlu? audiamna Gceronem si- 
militer loqnentemin oratiodepro 
domo sua : An tu populum l^o» 
manum esse illum putas, qui. 
constat ex iis, qui mercedecon^ 
duountur, qvi impeUuntur , ui 
vim afferant mogistratihus , ut 
obsideant senatum , optent quo^ 
tidie caedem, incendia, rapinas ? 
quem tu tamen populum nisi tU'» 
bemis clausis frequentare non 
poteras, Fz&nARrva. Mutta ei 
mogna per populum , et ahsente 
populo ] Sic Pal. sec. S. Victoris, 
et Perrarii mss. omaes. vnlgati, 
pcr se iptum^ et •hsente. Gav- 



Digitized 



byGoogle 



M 



ORATIO 



CoiiAiiles designati se audere negaba^t in ^enattmil 
venire ; patriae liberatores nrbe carebant q^ , cuius a 
cervicibiLs iugum servile deieceraut; quos tamen ipsi 
consules et in concionibus et in omni sermone lan-» 
dabant. "Veterani qui a^pellantur , quibus hic ordo 



TB&YS* Vatlcanus populum con* 
firmaYit, atqne iu Lamb* esom- 
nibns , ut ait, BifSii. Met iFiieterct 
cditi, et alii ante Lamb. et codi- 
cei Barb. cormpti sunt. Gar. 

CoTUuUf dejtgnati] HirtiuSy 
ct Pansa. ABHAit. 

Cons. des. se aud, n. in sen. <;«- 
nire] Yat. negabant ee audert 
in e, V, item Teeg. 

Tatriae liberatoree ] M. 6ru- 
tui» Decimtis Brutus, C< Gassins, 
et alii, qiii nece Cacsaris patriam 
a serTitutis iu^o liberaranu Abram* 
Urbe earebant ea e/c.] Mauri-* 
cianus oroitlebat «a, quod per* 
placet Guilielmio. Grytarts. 

lugum eerpila] Ita freqaenter. 
Sencca Hercnl. fur. 
Cur ergo regi eerpit etpatitur 
iugum» 
Ptopertius lib. 8. eL 5 : 

Dnni iieet, iniueto 9uhirah€ 
coUa iugo. 
Freqaentiuf etiam Graeci. Tkeo* 
gniir 
Aal intpa ^/«f» Kmo^^oi^s. 

^OS^, xal l^tvylijif dvclo(po9 

Caicihue ineulta populo , sti^ 
mulisque negantem 
Percute: coge gravi subdere 
coUa iugo, 
Item: 

Oa flroTi T0«c ^/^^0((rii> into (i^» 



Maloipo9. -^ 

jVoi» ego eerviU aubdam depi'^ 
ctus db hoste 
Coila iugOm — 
Oppianns a. de Tcnat* 

Airtaq S f oik» 9^^ ^i^JUip 
XlOyoP. 

At non fert ^ennie iugum, 
Quod Nonnus i5. 37. et 55. Dio-? 
nysiac»n usurpat, et Pindarua 
Ode 2. Pjth. Epodo 4. Abram. 

Jpei consuies] Antonitta et 
Dolabella. Iobm. 

Veteram qui appeiiantur'] Ita 
Guilielmiiis e suis liegebat, non 
male. editi tameif olim et PalU 
nostri nihil dissentiunt a vnlgata* 
prius , appeliabantur / prorsuc 
inepte. Orvt. V^eterani qui 
<^peUahantur] Caesariani mili- 
tes , quibus post emerita stipcB"- 
dit caverat Senatns, ut in agros 
sibi assignatos emolnmenta air»- 
commoda milltiae perceptnri pri<^ 
mo quoque tempore mittereotur* 
Ait, qui appeiiabantur f yt\ quia 
non putat et nomine et commodic 
Teteranonmi dignos esse, qoi 
Caesaris] auspiciis tulerant arnui 
contra rempublicam, vel quia 
mnlti , nondum emeritis stipen** 
diis, tamen pro Teteranis se gere» 
bant. Ab&am. Nec Abramius» 
nec Gruterus ceperunt mentem 
TnUii , qui ait yeteranos appelU- . 
tos fuisse ab Antonio , sive com- 
pellfttos in concione ad ulciscen* 
dam Caesaris necem ut coirenty 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 3. 5. 25 

diligentissime caverat, non ad conservationem earum 
rerum, qua^ habebant^ sed ad spem novarum praeda- 
riun incitabantur. Qaae quum audire mallem, quam 
videre, haberemque ius legationis liberum, ea mente 
discesfii, ut adessem Kalendis lanuariis, quod initium 
senatus cogendi fore videbatur. 

in. Exposui, Patres conscripti,. profectionis 
consilium s nuuc reversioms, quac plus admiralionis 



^od patet tx UUtoricis ct episto-- 
Us ad AtticQin, et 'verbis se^en- 
tjbui* Vot^ i|ritiir motaoda est 
vuigata cum Gmtcro^ guam etiam 
propognat mens, Franc et Am- 
ftterd. GmAJiv. Etiam Car. Stepli« 
Tidit alicobi , appellantu^ 
qnod profert, tamqnam milgatam, 
Kd foirte fnit in sno codice. Nam 
ipte cnm omnibiu libris, qnos 
▼idi, appellahantur. Ga&. Est 
appeUdbantw in reliquis codd.at-i- 
que etiam in God. len. et AngU 
Ltctio appellantwr baud dubia 
ab bterpretibns profecta est» qui 
putarent Idcm esse ac, qui eU-^ 
euntur,^€pum appeUare h. 1» 
idem sity quam coknpeUare ia 
ooncionf y ati Graevius et Manui- 
tios Tocem rccte interprctati suut. 
^pte tum obibat loca, ubi habi* 
Ubant Teterani in coloniaa de*- 
dncti, cosque concitabat. 

Quihus hic ordo diligeniis^ime 
caverat] Vatic. caperant: quod 
reiicio, qnamvis hic ordo colle- 
ctimm siu Gab.. 

Quae cwn audire mallem, 
quam videre ] Quia nimirum 
Seguiua irritant animos cKc- 

jui^aper aurem, 
Quam quae eunt oculis acce^ 

ptafidefibu^» 



Vide Coellanam et Milonlananu 
Ajbbam. 

lue legationis liberum'] De hac 
legatione iu scribii. XV. ad 
Att. II. DolabeUa me eibi le^ 
gavii a, cL W. Non. April, id 
mifu heri pesperi nuntiatum estm 
Votiva ne tibi quidem placcbat : 
etenim erat absurdum, quae, si 
stetisset respublica , povissem, 
ea me, euersa iUa, poia dissol-^ 
vere, Xthabent, opinor, iiberae 
hgationes definitum tempus legs 
Julia : necfacile addi potesi ad 
hoc genas hgationis , ut , cum 
reHs, introire , exire liceat: 
quod[ nuno mihi additum esi 
Bella est autem huius iuris* 
qainquennii Ucentia, Isto loco 
animadverso, Philippus Beroal- 
dus olim emendabat, ius isga* 
tionis liberae, idque reoepit 
Muretusy deinde Lambinus, ec 
reclum est. Scd Vaticanus, c&- 
teriquc acripti, et editi , quoa 
ego et Graevius inspeximns, 
hberum servant: neque bypaUa- 
ge TuUio usitata toHenda cst, ai 
me audias* Vide ad c. iB« pro 
Planc. a4. et 6q« p»o Scxt» 
Garatost. 

Bxposm] Seiunctio diotonmi 
a dicendis ad afferendam Inoem 
etper."^ -^uiutcm oratioui. Abbam* 



Digitized 



byGoogle 



,4 ORATIO 

habet^hrevlter exponam. Qmim Bnindifliiim , iter-^ 
que iUady cjaod triiam in Gra^iam est, non mio 
causa vitavissem, Kalendis Sextilibus veni Syracasas^ 
qood ab orbe ea transmissio in Graeciam laadabatar : 
quae tamen urbs mihi conionctissima , plus una me 
nocte cupiens retinere, non potait. Veritas sum, ne 
meuB repentinus ad meos necessarios adventus suspi- 
c^onis aliquid afferret, si essem conunoratus. Qaam 
autem me ex Sicilia ad Leucopetram, quod est pro- 
montorium agri Rhegini, venti detulissent: ab eo 



Cum Brundutium\ LibcrLang* 
Brundisium, ••mper. FjnuLUUTi. 
Cum BrunduMium^l Briiiulafliim 
tirbs Mt in extremis CaUbrijie 
fimbufj unde commodatin Grae* 
ciam et Epiram traiectot : Bnm- 
dntium umen orator TiUTit, non 
•ine caOiM. Sed cur YiUTerit, 
nou liquet, niai fortofse qnod 
▼cteranorom, qni in colonias 
tota CampaniA ct AppuUa tran- 
#cripii facrant, Tim et- inaidiai 
netuebat. Aiiux* Optimasqno- 
qne Vattcanus Brundisium aem- 
per rectc scribic. Vide ad c« ia« 
|)ro L. Man. Gxn. ^ 

Quae ttmen urbt mihiconiun^ 
eiissimal Magiu fuit omniam 
Sioiliae orbium cum Cicerone 
coninnctio, ex quo eum sibt 
contra C. Verrem in patronom 
«diciverMit» AjiaAM. Quae tamen 
9nihi urbs eoniunetieeima] Libri 
^eterea, urbs mihi coniunctiMei^ 
ma: quae itructura mihi concin- 
liior Tidetur. Fxerar. 

Su^eionis aliquid afferret] 
L. Lang. Suspedionis, nt apud 
Tereniiom in Andria : 

Nam qui ittaec tibi ineidii 
Muspsctio ? 



Suspieio quoqne , nnde hoe ▼cr-i 
bnm decUnatum eat, pro susp&^ 
etum habso dizit SeUuitUia: 
Suspsctust inqnit , regi: et qfsa 
^an suspicieus. FjnuLUiiTi. 

Ad Leuci^etrdm\ Libroi6.ftd 
Alticum epiit. 7: Octasto ^ I<L 
8ext* eum a Leucepetra profe^ 
etus (inde enim^ tramittebamy 
stadiacirciter ccc proeessissem, 
reiectus sum'austropehementiad 
eandem Leucopetram. Ibi eum- 
pentum expeetarem (erat enim 
viUa yaierii nostri, ut famiiia^ 
ritsr essem et libenter) , Rhegi^ 
ni quidam illustres homines eo 
psnerunt Roma sane recentea» 
in iis Bruti nostri hospes, qui 
Brutum NeapetU reliquissef» 
Haec afferebantf edietum Bruti 
et Cassii, et fore frequentem 
Senatum Kalendis: a Bruto et 
Cassio litteras missas ad Con^ 
sularss et Praetorios : ut ades'^ 
sent , rogare. Summam spem 
nuntiabant fore, ut Antonius 
cederet , res conveniret, nostri 
JRomam redirent» Addehant 
etiam me desiderari: subaccu- 
sari* Auux. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 5: aS 

ioco ^^Qnsceniii y nt trammittc;rem; nec ita mnltum 
pi^Qyectus, reiectus austro aum in eum ipsum locum, 
^mde comcendmram. Quumque intempesta nox esset^ 
tnansissemque in yilla P. Valerii, comitis et familia- 
ris niei, postridieqiie apud eundem, ventum exspe- 
ctans> manerem: municipes lUi^^ini complures ad 
Jne venerunt; ex his quidam Roma recentes; p, qui- 
Ims primum acdpo M. Antonii condonem ; quae ita 



•Un^ims •eripaua ett in libro 
TCteriy •ino ulla Mperationls no- 
ta : idquM magia e Letina eonsae- 
taiiine ridetar. MvaBTTs. Agri 
MAegini] Bhegitun, nt tcribunt 
tnm alii pmim, tom Thucjdi- 
def lib. 4., eat liaUde promonto-- 
rium, illia freti angnatiia a Si- 
cilia ditUum, quae Siciliam kh 
Itatia diaterminant, cmny ntdicl- 
tar 5* Aeneidoi, 

— ^enit medio vi paniue, 
et undie 
Heeperimm Sicuio latu» ab^ 
ecidit. 
Stnabo libro 6: Nomen Rhegio 
«Mtf 4ui Aeechylue ab eo, quod 
isti aecidit regioni, Terrae 
enim motibus Sieiliam a conii-' 
nente abruptam cum aUi, tum 
iile tt£firmaini: et nomenaperbo 
Hfrva&a^f quod eat rumpi, de^ 
dacium videtur, Idcm paolo 
poA de Leucopetra: A Rhegio 
iweue ortum eolie #i natfigatur 
ad X etadia, perveniiur ad 
Leucopeiram, id eat albnm aa^ 
xam^ a colore eic denominaium, 
in quod deeinere moTttemjij^fei^ 
tunum aiunt, AmUM. 

Ceinecendi\ Tox naoiica, nt ti- 
detur. Plautua Bacchidibua, fc 
Ibo ad JPiraeum: 



Postquam aurum aheiulmuitf im 
napem coneeendimutm 
yirgiliua u Aeneidof: 
Bie denie Phrygium eonteendk 
natfibue aequor, 
Freqnenter etiam Graeci. ut 9. 
UUdoa: 

— ftoUt^ i* ippt/t iMomf 
U^nait^ Mqei; ifiateop imata^ 

— wiaquaque frequentee 
Natfe ade^endebant pugnacee 

Arcades armie, 
Odju. 4 : 

-^ imtfairifup, ^9^ T«;|f»Mi 

JS^ iq TunqW ttoio nXimp i^ 

ofrona «orrey. 

— conecendere, ut\orie 

Sietae tepatriie eubito, marie 

aequora sulccme. 



Accipio iHf. Antonii eoncio-^ 
iMm] Ez ore eina exceptam, et 
celeriter notii compendiariia ita 
conaignatam, nt notarii manna 
dicentia verba facile aeqneretnr. 
Qnae autem iUa 11. Antoniicon* 
cio fnerit, divinare non poaaom ; 
conatat tamen, eam fuiiae de 
componenda republioa. Idbk. 

Quae ita miki piacuit'] Quae 
mihi ita plaeuii, omnea 1« ▼• 



Digitized 



byGoogle 



26 



ORATIO 



nllii j>Iacuit, ut, ea lecta^ de reverslone primiiiii 
coeperim cogitare. Nec ita multo post .edictum Brutz 
afFertur et Cassii* Quod quidem ihilii, fortaase quod 
eos plus etiam rei publicae, quam familiaritatis gra« 
tia, diligo, plenum aequitatis videbatUr. Addebant 
praeterea (fit enim plerumque, ut ii, qiii boni quid 
volunt afferre , affingant aliqaid , quo faciant id, quod 
nuntiant, laetius,) rem conventuram; Kalendis Sex-. 



FxBLRAiL. Teeg. Gud. quae mihi 
itaplacuii. 

Nec multopost] Nec ita mul" 
to post , o. L V. qui mihi qni- 
demredolere \ideiitur elegantiam 
Tullianam. FsrrArits. Sic et 
x>mnet mei ac GronoYianni. Ciir 
reipuernnt? GaASVi^s/ Non rc- 
apuerat certe MuTet.nequeLamb. 
Addidit etiam voccm hanc Gry- 
phianae fiarbadorius, e^ Barbe- 
rino aec Politianaty [nt arbiiror. 
In altera Gryph.-MDL. ex Fer- 
retti codice recepta fuit. Gro- 
novianna cod. est ille, quem lac. 
Gronoviua a patre tuo coHatum 
boc loco adnotat, ubi omnea 
congerit varietatea, qoas Ince di- 
gnaa ex eo pntavit, quasqne suis 
locis commemorabimua. Cum 
bis deniqne omuibns ita praebet 
Vaticauns. Gaa. 

Bdictum Bruti affertur et Cas^ 
eii'] De hoc edicto nihil aliud 
occurrit, nisi illud Antonii cnidam 
edicto videri fuisse contrarinm. 
I7H>. i6.adAitic« episuy: Antonii 
edictum legi a Bruto: et korum 
contra: ecriptum praeclare, Sed 
quidistaedicta paieant, autquo 
spectent, plane nonpideo» Vel- 
leius Brutum ct Caisium ait te- 
statos edictis libenter se in per- 
peiiio exilio vicUir6a, dum retp. 



constaret concordia, nec nllam 
belU civilis praebituros mate* 
riam. A^ ^ y k,f K ^ 

Btiam plue reip» ] Phu etiam 
reip, omnes libri veteres. Fui- 
RA&. His Vatioanus aeoedit* 
Gak.. In len. deest etianu 

Rempub» conventur^m KaL 
SextiUbue: Senatum frequenteng 
fore"] Ita corrigendum est, Rem 
conventuram: Kal, Sext» «Seaa- 
tum frequentem jore. Cuios 
emcadationis habemus apctorem 
non modo CoL librum, wt^ 
Ciceronem ipsum XVL lib* epist. 
ad Atticum , de eadem re eodeim. 
modo loquentem. Hoo , inquitp 
afferehant, Bruti et Caseii edi^ 
ctum, et fore frequentem Sena^ 
tum KaL a Bruto et Cassio 
litteras missae ad cofisulares et 
praetorios : ut adessent, rogare. 
summqmspem nunciabant, fore, 
ut Antonius cederet, res con^ 
veniret. Fsbjujuvs. Rem oon^ 
penturam] Haud aliler PaL sec. 
non, ut antea vulg^ti, remp^ con^ 
venturam, Sic Livius lib. XXX, 
oe ^emfacere saepius uitro citro^ 
queagiiautibus/-emconventuram» 
.videatur Ferrarius.. Gb.vt« JRejis 
conventuram] Fore, ut Antouio 
cum Caesaris percussoribus conve- 
niret, et componcretur civilis dis- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 3. i! 27 

tiUhu8 senattun frequentem fore ; Antonium, repUdlatLf 
malis suasoribus , remissis Galliis provinciis , ad au- 
ctoritaiem senatus esse rediturum. 

rV. Tum vero tanta sum cupiditato incensus ad 
reditum , ut mihi ntdli neque remi , neque venti sa- 
tisfacerent; non quo me ad tempus occursurum pu- 



cordia. AbiUM, Hecte PcrraTk- 
ni et Grutems. Latinis emin res 
convemre dicttiur, de qua ho- 
mjnes Gonyeniimt. lustin. XXX^ 
5 : Pax quae in Macedonia non 
conveniebat. et fic alii non 
inodo frequenter , ced fere per- 
^etuo. G&ABvxTs. Cod. Gur« 
Stepb. pro rem conpenturam, 
nt recte Ferrar. Manut. Ferrett. 
Muret. ipte Steph. Lamb. et 
Barbador. habebat, e3se conven- 
turam, No8;ri codd. cum editis 
ante Man. rerr^^ conyenturamy 
cxcepto VaticanOy qui cum Co-> 
lot, et Pal. sec egregie consen* 
tit, Gak. 

Malie ^uasoribua'] Caphone, 
Saxa^ Cotyla, Mustela, Tamisio, 
ct aliis einsmodi fnroris Anto- 
niani satellitibus. de quibus fVe* 
qnentem habet Ora^or mentio- 
nem. AxbXmu 

I Jtemissis OaUiie propinciis'] 
Oillia Transalpina Nnmantio 
PUnco, Cisaipiha Decimo Planco 
obvenernt. Ea^ proyincias Anto- 
nius ad se transferre conabatur, 
nnde et panlo post civile bellnm 
exarsit, et Brutus Mutina obses- 
sns ab Antonio. Nnntiatum au- 
tem fuerat Ciceroni, Antonlnm 
itm de obtinendis Galliit non 
cogitare, sed remisris Galliis 
obtemperaturum Senatui, et ad 
eins auctoritatemi a qu^i ditces- 



serat , esse redlturum. TJnde et 
magua componendae' reipublicaa 
spes affulserat. Idbh. Provinciis 
GaUis f Colotianus, et alii non- 
nulli Tcteres libri. Fsiiiuit. Ita 
eliam Vatic. GaOis autem pro 
GaJliis. Saepissime optimns 11«! 
ber pro I duplici nnum pouit. 
Ga&* 

Twn vero tanta ciq^iditate']^ 
MeQs codex: Ilic vero tanta 
4um cupiditate incensus, ut ad 
reditum mihi nuUi neque remit 
neque venti satisfacerent, egre- 
gic« GnABV. Tamco Vaticanu» 
cum ceteris oinnibus habet: tum, 
ve^o tanta sum cupiditate in-^ 
census ad reditum, ut mihi nulU 
etc, Tantuni consensum in ae<- 
que recta lectione unius libri 
causa non desero. Gas.. Neque 
Schiitzius nec Ernest. rccepernnt ' 
lectionem cod« Graeviani, quao 
eadem est len. 

jid tempus occursurum puta^ 
rem'\ Ant* Augustinns, ad id 
tempus occursurum etc. F. Va- 
8IMVS. Non quo me ad tempus 
oecursurum non putarem} Alii^ 
occursurum putarm* perperam. 
h^c enim dicit, non eam sibi' 
fnisse causam snsoipiendae tantfle 
celerltatis, quod aliter se ad 
tempus occnrsurom non pntarct : 
sed qnod reip* qnamprimnm 



Digitized 



byGoogk 



98 



ORATIO 



tarem,' aed ne tarditis, qaam coperemi rel pablicae 
gratularer. Atque ego celeriter Yellam devectof^ 



gratalari caperel* Mtiuit. Re- 
pngn«nt omnef Tetereft libri* 
Hecte igitur Abramiae: Noa 
ideo feitinabain, qno^ pntarem, 
jne intere«se poiae Senatoi, qui 
cogendna fuit SLaL Sextilibua: 
linnc enim nnntinm aliqiiot die- 
lina poat Kalendaa acceperam: 
#ed nt qnam primom reipnbli- 
cae, ctti pntabam moderatione 
V* Aatonii pacem et concordi- 
#m contigiaae, gratnlarer. AwiAii. 
^egatio, qaae, tamqnam cooie- 
ctnra Mureti , reiicitnr , inventa 
utiqne ab eo fuit in codice Ya- 
ticano. Eam Lambinua adaci- 
Tit! aed rea non mediocrem du- 
bitationem babet. Reiectoa ad 

\Leacopetram Gicero VIII. Idua 
Sextilea, ex XYI. ad Att. 7. 
poftridie, b. e. YIL Idua baec 
nadiebat* Quid ergo tam ei 
aarrabant, KaL Sertiiibus Se^ 
natum frequentem fore^ qoae 
^ fuerant iam nndiaa aeptimua? 
luqoe, cum ia illa epiatola, ubi 
liaec eadem narrantnr, Kalendief 
tantnm ait, eaa Corradna Sep- 
tembrea interpretatur ; cuiua ex 
sententia KaL Septemhribua bic 
legi debet. Verom Talliaa Ro- 
s&am penrenit pridie Kal. Sep* 
tembr« Si ergo moa Corrado ge-> 
•ratnry apcrtam ea^ Talliam de- 
•perarey qaia ad tempaa occar- 
rcret» non debaiaee^ iralgata^que 
proinde ctare aoo pocae. Paut 
•tiam, aiae feattnatione, qoam 
ndkibnit, iiadem Kal* Talliam 
adeaae in Senata JKm potoiaae, 
VI addita negatio mbil fe&teatite 



Gonferat» Niai enm forte piite<* 
moa^ poctqaam a Rruto, qa» 
rea eaaent loco, intellexerit, ali— 
qnantnm de ilia celeriute remi— 
aiaae, quippe qui a Yelia quin— 
todecimo die Romam perre— 
nerit} quamTia de hoc qnoqna 
tempore infra dixerity propera»L 
Sed rectom arbitror , KaL Sex^^ 
tilibue» Qui enim Rbegiom id 
aaotium attulerant, omnino ant« 
KaL Sextilea Ro^ diaceaaerani: 
neqne de KaL Septembribua eo 
nuntiare poterant, cum aliae pro- 
ximae interiioerentnr Kalendae^ 
qnibac Senatua erat babendoc* 
Sic anUm de iia loqnebantnry 
qoae ae Romae audiMC dicebant, 
qnaai adboc futora eaaent, cunt 
tamen Kalendae praeterierint ; 
qoia facU referre non poteraaty 
aermonemque in id tempua con<^ 
ferebant, de qno teatificabantor* 
lam Tcro in mlgau leciione 
TuUina dicit, ae non ideo pro- 
peraaae, quod KaU Sextiliboc 
pntaret in Senatu adeaae ae poc- 
ae, nt Seoatom doeeat^ nnllo 
celeritaU id potuiue obtineri, 
cnm diem non dixerit, quo nu»- 
tina andiaaet. Satia cat enim 
iiivmj09 fignificare* Qood ai ex 
Vaticaoo oegationem adaumac, 
haec erit acnuntia : non eam fe- 
atinationia cauaam fuiaae, quod 
tempoc eaaet ollum, qood Tere« 
retor cmittere. Ita, Kalendae iam 
nollae re^icerentur. Gao* 

Veiiam deuectue] Eadem epict* 
VU. lib. XVI. Nam XTL KaL 
Septembrit cum veniseem VelU 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4. 29 

Bratam ridi 5 quanto mco dok>re, non dico. Torpd 
mihi ipsi videbatur, in eam urbem me audere reverti^ 
ex qua Brutus cederet: et ibi velle tuto esse, ubi iUo 
non posset. Neque vero illum similiter , atque ipso 
eram, conunotum esse Vidi. Erectus enim maximi 



am , Brutus audipit* Brat enim 
4ms navihu4 apud Heletem /Zci- 
vium, citra Veliam miUia pas^ 
suum III. Pedibus ad*me sta^ 
tim, Dii immortales ! quam 
9alde iUe reditu , velpotius re^ 
Versione mea laet€Uus effudit iUd 
omnia, quae tacuer^t? etc Ad- 
dit: Maxime autem dolehat, n& 
KaUndis Sextil, in Senatu non 
fitisse: Pisonemferebat in coe~ 
tau Se autem laetari, quod 
effiigissem duas maximas vitU" 
feration^s, etc. qaas ta Tlde. 
Snbdit: Repersionis has specio" 
sits eaussas hdbes: iustas iHas 
quidem et magnas: sed nuUa 
iuitior, quam quod tu idem aliis 
Utteris: Providb sx cvi 

QVID OBBBTVR» VT flT 
ymn^ PAB PABI BB8POH- 
DBATVB.. MlBIPICA BMIK 
dvex^Ottd PBOPTBB XBTTK 

Aemo&tx. In freto mediq 
hanc epistolam legi, ut , quid 
possem propidere , in mentem 
mihi non peniret, nisi quodprae^ 
sens me ^se defenderem, yelt* 
am attUm ^iuii ^lCav a lUgaU 
et Uciibiu dlctam, ait Haiicar- 
nmeus lib. i. Antiquit* Rom. 
Moris enim erat antiquis Qrae» 
cis, ut pluriinum nominibus a 
rocaU incoeptis syllabam OT 
Una Httera scriptam praeponere* 
Brat autem instar r duabus 
rectis super unam rectam con^ 
iunctij ut Ferena, etc. AbIiaii* 



Brutum vidi] Com inceDsia 
ob Caesarlc necem Teterauoram 
animif Bruto et Cauio viue pe- 
ticulum immineret, Senatui ut 
eo» praesenti pericnlo subduce- 
ret , his duobns annonae curam 
mandavit, ct quod Praetores 
erant, decrcTit, ut legibus solYe- 
rentur, ai ab urbe plus qaam 
decem dies abfuissent, Brntam 
Yeliae vidit Gcero magno suo 
cum dolore , quod vir unice 
amans rempublicam non auderet 
in. urbe sobsistere. 



Bx qua Brutus excederet^ 
Cederet omnes libri scripti»^ 
quod verbum tamen idem valet^ 
qiiod excedo, ut bic idem ia 
X. Pbilipp. de eodem Bruto lo- 
quenk declarat: Bundem vidi 
postea VeUae , cedentem ItaUa. 
£t panlo infra : Cedere e patria 
servatorem eius, manere ih pa^ 
tria proditores, Fb&babiv8. Bx 
qua Brutus cederet] Sic Pal. sec. 
primos enim excederet, at vul- 
gata. GavTSBTs. Hab ent eederei 
edd. quoque veteres Hom. et Ten» 
in quibiu inanper cum cod^ 
Graev. esty o^i ipse non posset» 
Receperant ante Grat. cederet 
P. Man. Car. Stepb. Muret. et 
Lamb. firmantc Vaticano. Tamea 
inepisUad Brnt. 16. vos fottasse 
sapientius excessistis urbe ea^ 
quam Uberaratis : atqae ita saepe 
aUbL QsM^ 



Digitized 



byGoogle 



9o 



ORATIO 



toc pulclicrrlmi facti sm conscieiitia, nihil de sao ca-* 
6U, multa de Biostro querebatur. Ex quo primum 
«pguovi, quae Kalendis Sextilibus in senatu fuisset 



Pulcherrima facti conscientia\ 
Hoc ampliu* o. •. 1. Pulcherrimi 
facti sui conscientia, Fz&RVBJYt. 
jPirmant omnes noatri codd. et 
«dd. Faerni et Mureti. Grjuit. 
Pulcherrimi factiy Reipublicae 
A dominatn Caesaria liberatae. 
AbrAm. ProDomen sui omittunt 
,Tu]^ati, aerTant Graevii codices, 
^ nostri. Lallbiu Inveni in 
Barb. sec. ex alio certe cod. ad« 
iectom sui; sed abest a primo, 
ict e meis omnibus ante Muret. 
jeditis rectissime. Potuit sane a 
Cicerone ipso adbiberi, nt de 
hac eadem re XIV. ad Att. 12. 
^Momam, in^uit, ubi nostri U-' 
heratores tuto esienonpossunt? 
^ui quidem semper erunt cJari, 
conscientia pero facti sui etiam 
heati. Velleias quoque Bruti 
«t Gasftii edictum referenf IL 
63. 5* plurimum sibi honoris esse 
in conscientia facti sui. Disst- 
nmlare tamen neqaeo, banc mihi 
^TOculam adbuc esse suspectam, 
)cum probe noYorimy, et «aepe 
iam adnotariitty ut modo ad c. 
19 o. pro Deioit. baiusmodi pro- 
Siomina c<}utra fidem a Librariia 
liddi solere. Quin etiam est al- 
ter locus de bis WQOPPOMTOifOtq 
aostro simillimns X1V« ad Att. 
•a'1. perum illis magna conso^ 
latio, conscientia maximi et 
clariasimi facti : ubt tam recte 
abest sui, quam bic abesset: 
i^on aeque autem bebe, mearum 
ludicio* aorIum> co, qoj|Xn fu^ 



pra dedi, loco fuisset omissnm« 
Itaquc nulla ibi Tarietas: bic de 
Tarietate iudicium ex con^tanti 
similioris loci lectione facere U— 
citum sit. Sed optimorum co— 
dicum causi^, si qois Telit, ali— 
quid de critica severitate remitto : 
est enim iis aliquando largien- 
dum, quod minus praestantibus 
denegaretur. Tantum moneo» 
glossis Vaticanum ipsum noit 
carere , .quarum a Tiris doctis 
una c. zi, agnoscitur. Nam is 
quoque cod. facti sui. Gaeato- 

KIYS. 

Mulia de ncstro querebaiurj 
Antiquus liber, multa de vestro, 
et sequenti Tersu, pro ex quo, 
ille babet ex qui eo. FAs&irYa. 
De pestro est ettam in Golont- 
ensi , sed ceteri de nostro. Sed 
iUud Yei*ii|s est de pestro, nimi— 
rum senatus populiqae Romani 
miscro sutu. Graby. Parum. 
cautos bie fuisse arbitror Muret* 
Lamb. et GraeY» qui pestro r^ 
cepenmt* lu in duobus soUs 
codicibus legitur. Gautissimus 
Faernus, qui nibil mutaTit: ca— 
ius iadiciam et libri Untnm. 
non omnes comprobant, et ipsa^ 
Graeriana ratio. Senatos, et po- 
puluSy et uniYersa resp;. conti— 
netur yocc nostro : at vestro 
nonnisi de Senata potest inteiU- 
gi, qui solns aderat. Gaa. Ernest. 
et Scbiitz. scripserunt etiam ve» 
stro, qnum ^nendum essct rc- 
ctiu« nostro. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4; 



5i' 



i. Pisonis oratio: qui .qaamquain parum erat (id 
eniin ipsum a Bruto audieram) a quibus dcbuerat, 
adiutus: tamea et Bruti testimonio (quo quid potest 
esse gravius^J^) et omhium praedicatione, quo^ postea 
vidi, magnam mihi vid6balur gloriam consecutas. 
Hunc igitui- ut sequerer, properavi, quem praesentes 
non sunt secuti: non ut proficerem aliquid,. (neque 
enim sperabam id , neque praestare poteram,) scd ut, 
61 quid mihi humanitus accidisset, (multa autem 



X. Pisonis orafio'^ Quaenam 
haec fuerit Lucii Pisonls oratlo 
babita Kalendis Sextilibns tn 
Senatu, uon satis constat: idcon- 
•tat unnni, eam fuisse liberri* 
mam. vide infra. et Philipp. 5 : 
'^t iUe homo vehemen$ et vio^ 
lentus , qui hanc consuetudinem 
iibere dicendi excluderet, feeerat 
enim hoc idem maxima eum laude 
L, Piso triginta diebus ante 
me, etc Ex quibus merito du- 
bltes de ftde Appiani, qui libro 
3. da bellis civiltbus L. Pisonem 
Aatonio patrocinantem^ ct Cice- 
roni repugnantem inducit. Ajhlajt* 

Neque perficere poteram} L. 
y, ^a.rtiui patrare , partim J9rae>- 
etare. GreU^us tiuoqae praeetare, 
•i tamen sine mendo liber est, 
quem umen sequor. Fsulaiuts. 
Primns Mang. praeetare, a quo 
neminem postea discedentem tidi : 
idqne Terbum in fiarb. sec optimc 
•uperseribitnr alieri perficere a 
Barb.primo, ct reteribns edd. quo- 
qoc minus commode admisso. Sed 
ncae sunt aliquac bic partef. 
Quod Lamb. monet alios babcrc, 
quodque seqnitnr Barbadorius, 
nec enim eperabam id, necprae^ 
stare poteram , id egp in V-ati- 
cano conspexi, et in cd. Mureii, 



et in GeUti codlee Barberino 
n. ai36. Sie etiam PricneUs ad 
Apnleii Apolog. p. 22. qnem 
lac. Gronovius lure iam repre* 
bendit, quod praeetabam pro 
eperabam, et sperare liic pro 
praestare maliierit. Sed ceteri, 
quantum norimus, libri GeUia*- 
ni , cura omnes praestare con* 
fii^ment, babent tamen prioro 
loco neque, altero nec, Nocu 
Att. Xllf. 1* quod ipsnm- a ple^ 
risqne Tntlii editbribns negler 
ctum superest tamen in Romana 
ct Veneu. Profee^ Tcreor, ne 
Tarietas ista particulamm bomi- 
nes, ut solebat, offend^rit: bine 
klii bia neqtte posnerlnt , alii bia 
nec, Nam TuUium ipsum ne-. 
quCf nec ponere potuisse doce- 
buntea, qnac diximtu ad c. iS^ 
fai Pison. Garatoit. 

Multa autem impendere pide^ 
hantur praeter naturam , prae-- 
terque fatum'] Ex antiquo Ubro 
legendum , impendere videntuP. 
ct restituenda tox etiam: nt sir> 
praeter naturom efiiam ; itaquc 
Utrobique Gellius legit. et paulo 
infra addenda yox tamen, ut sit; 
huiue tamen diei, Fabrn. MUlta 
autem impendere pidehanturl 
Vctui Ubcr^ impendere pideHtur% 



Digitized 



byGoogle 



5% ORATIO 

impendere yidebantur praeter naturam etiam , prac'* 



MTmxT» ht^entUre videntur] 
Volgo, videhantur* Corre^it e 
•HM IfSis GraCTiuf, qnibus «o- 
cebiuit duo e Regiis. Lallem. 
Mimirum Olivetns GTuterum, ali- 
osque fere omnet secntus dede- 
TSt, ifidebantur , cum posset ex 
' iastitnto sno melior^ ducem 
seqni Lsmbinum. Id ille slibi quo- 
^e p^peraii^ fedt^ etkm ubt 
Graevius Lambinianai lectiones 
egr«S*6 firmaverat. Hic silen- 
tinm Graeyii cum Lallem. inter- 
pretari non ausim. Lamb. ex uno 
cerce Vaticauo dedit, pidentur, 
cui Gellinm sciebat accedere* 
Teriium Untum habeoy quod 
addam, testimoninm Lutatii, ut 
Scboliastem Sutiannm appellant, 
ad IIL Tbebaid. ao5. Librieuim 
reliqui, Serviusque ipse, ut mox 
^debimusy male, eidebantur, 
GA&ATOir. $atis apparet, veram 
case lectipncm videntur, et te* 
mere ab Emestio- et Scbiitzio re- 
ceptam esse i^idebc^tur , quasi 
baec ad praeteritum tempos re- 
ferat Cicero. 

Praeter naturam etiam,j}rae^ 
fgrque fatum] Etiam delendum 
est, nisi libris omnibns antiquis 
fidem abrogamus. ^BaaAK. Frae» 
ter naturam j)raeterfue fatum} 
HoBc locom ezplicat Gelliuslib. 
a3. Noct. Atdc cap. i : An utrum^ 
fue idem vakre vobterit ^ fatum 
tf/ naturam, ei duae ree av^^ 

«cU qivcut^ an vero divieprit 
mepararitque, ut aUoe oasus na>^ 
turaferrp videaiur, aUosfatum^ 
^or^idtrandim equidm fut9. 



jitque id maximg requirendun^ 
qua ratione dixerit accidere mii/«» 
ta humanitue posse praeter fa^ 
tum , quando sic ratio et ordo 
et insepardbilis quaedam fati 
necessitas constituitur , ut 
omnia intra fatum claudenda 
sint. niei iUud sane Homeri se^ 
cutue eet: 
Mi^ wai Mq ftoXgap iofso^^Jt^ 

Soq elqufpixtiai. 
Nepraeter fatum accedas Flum 
tonis adaedes» 
Nihil autem dubium est, quin vi^ 
olenttun et inopinatam mortem 
significaverit : quae quidem pot'-> 
est recte videri accidere praeter 
naturam* Sed cur id quoqua 
genus mortis extrafatum posue^ 
rit, neque operis huius est ex- 
plorare, neque temporis* It« 
qnidem . Gellius: sed instituti 
nostri ratio postulat, ut^ quo4 
ilie omiait» nobis pro modulo 
rimandum. esse videatnr. £ pbi- 
losophisy Bt dicemus in 2. Pbi- 
lippicam noU primay quidam 
omnia. penitusy atque adeo hu- 
manas actiones fati necessiute 
devinctasy alii plane libcras et 
•olntas esse censnemnty quam 
postenorcm senuntiam Homerus» 
Qceroy Virgilios Tidentor am- 
pleziy nt ea falo tribuerenty qnac 
ex necessaria canssarum conne- 
xione ercnittnt^ quae anUm hn* 
mana volttnUte et opera contin- 
$uA, ca fati nccessitau absol* . 
Ycrent» Diserte primo Odysseae 
lupitcr in oonciiio Dcorum: 
'iZ noiUH, olop dif 9V 4^ov^ 
^j^oroi «/Tioft^rm* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4. 



55 



vui^ ol Sk xui qtifvoi 

go¥ ukyi txovaiv, 
*Jlq xal vvv Aiyta&oq inkg /i6~ 

Qov jirQt^dao 
JHjfi* &X0XOV fiprjaTyw, elc. 
O siq)€ril accusant morlales 

numind Diuum, 
A nohis etenim dicunt mala 

surgere: at ipsi 
Traeter fata euis vitiis luiu^ 

sere dolores^ 
Ut praeter fatum Aegisthus 

sibi iunxit Atridae 
Vesponsam uxorem, etc. 
Car auteiu praeter fatum, ipse 
•nbdit, qula vldelicet mlsso ad 
Aegistlmm Mercurio nou solum 
id fieri prohibuerat, sed etiam, 
si id faceret^ poeoam fuerat 
commiQatus. Quo etiam sensu* 
Tersus a Gellio laudatus debet 
cxplicari. Hiados v, 
Atnla, rlq (f wde ^iiSy uziov- 

Ttt xtXevtt 
*4rtC ^Ax^XX^oi; noXefi,CCfii¥ ^fik 

fLuxtaO-cUf 
rC^ aiv ufia xQtiaaotv xal tplX^ 

TtQoq u&avairotav, 
UXJi iivax^Q^attir , ort xtv avfi^ 

pXiiatai avvi}, 
iWi^ xaX xntiQ fiolQav Sofiov^AX-- 

Soq etaa<pixfia$, 
'Aenea, quis te amentem Deus 

ire suhegit 
'Aeacidem contra, et belli cer- 

tamen obire^ 
Qui te fortior est et divis 

charior if)sis» 
3ed discede pr^cul, quoties 

eris obpius illi, 
Ne proeter fatum subeas Plu- 
tonis ad aedes. 
Paisim dcnlque ea quae pratler 

Tmm. I. 



fatmn erentnra Inisse dicit, et 
liberis Yel hominnm, Tel Deo* 
rum actiouibus trlbuuntur. ut 
initio einsdem libri : 

Atldw, fifi xul Ttixoq {/niQfMQOf 
i^ttXttTittl^rj, 

PermetuOy praeter fatum, n* 
moenia vertat, 
Ilikdos ft, 

"MvB-a xt¥ *AQYttoiaiv iiikQ fioQm 
yoGTo; iTvx&fi» 

JSic praeter fatum populu* 
reditsset Achivus, 
Odjss. /. 

"Mv&a x% 6tj dvavffvoq xmfQpoQOV 
wXtT *06vaatvc. 

Hic praeter fatum infelix per-' 
iisset Uljsses, 
lam illa mors est secundum iia- 
turam et secuudum fata, quae ex 
priucipiis nalurae intrinsecis, et 
ex pugna quatuor primavum 
qualitatum, uua pro^valente cou« 
tiugit, illa praet^ naturam qui- 
dem, sed tamen secundum fata, 
quae ab extcrnarum caussarum 
•erie , et quasi concatenationa 
quadam /infertur, ut si quis per- 
eat vcl fortuita tecti ruina, vcl 
inceudio casu excitato, vcl uau- 
fragio. IIU praeter naturam 
praelcrque fatum, quae n^c a 
principiis naturae intrinsecis, neo 
a caussis externisagcndi necessi- 
tate couslrlctis, sed ab hominla 
libertate dcpendet, ut cimi quis 
ttbi vcl mortem consciscit, vel 
altcrius scelcrc occiditur* CUre 
4 Acneldos: 

liom qitia nec fato, merita neo 
morte peribat, 

Sed misera ante diem, suhito» 
que accensa furore^ 

Nondum Hli flavum Proser* 
pina vcrtice crinam 

c. ' 



Digitized 



byGoogk 



54 



ORATIO 



terque fatum,) huias diei vocem testem rei puUicae 
relinquerem meae perpetuae erga se voluntatia. 



jihstuUrat, Stygioqut caput 
damnaverat orco, 
Fato pereunt, qui propter caus- 
tas neceasnrUt, sive internas, 
alve extemas natnrae necessitati 
auccumbunt: merlta morte pere- 
unt, qai pro sccleribus debiia 
snoTpe plectuutur: at Dido mi- 
sera et innocens slbi mortem 
adscivcrat. Hunc autem locum 
a Demosthcnc ittQl (frtipupov 
somptum etiam notavit Gellius. 
Nam quod Cicero fatum atque 
naturam \idetur dixisse, Dcmo- 
ithenes T^r itfTtqwatriiv x«* xo9 
u{rt6fiavo9 ^uvonop appellavit. 
Abxlam. yere Ferrarius. Nam 
nullus quoque meorum librorum 
agnoscit etiam, solus Muretus 
delevit eam vocem , quem mc- 
rito seqnor. Graevits. Imo non 
panllo ante Mnretum hanc Tocem 
omiseraut P. Man. «t Car. Ste- 
phanus. Inde facium est, ut 
Faernus Manntiana nsus eam esse 
addendam munuerit: et quidem 
u«n ex uuo Gellio, Verum etiam 
omnino ex Vaticano. Faerno 
aecessit tacttus Lambinus: silet 
etiam finrbador. cum ea sit iu 
utraqne Gryphiana, in Rom. Ven. 
Ald, Naug. Cam. et Grut. quam 
restituendam puto, quamvis in 
ntroque Barb. dcsit, et Graeti- 
nm secuti sint Olivee. ac Lallem. 
Mihi enim videtnr ei sua vis 
uon mediocris esse^ magnamque 
Gellitts, ct opiimiis omuium 
codex ci conciliat auctoritaicm. 
Wam Gramraaricos, qui eam non 
agnoftcunt, nibtl iiioror. Servi- 



ns ad Tirgil. IV. Aen. 655. hano 
totam KUQifB-tOiW ita exhibet: 
multa jnihi imminere videbantur 
praeter naturam , praeterque 
fatum: h. e. inquit, gladii uin-' 
t^nii ex casu. Statii Scholiastev 
ad II. Thebaid. 191. muliaetiam 
contingunt praeter nafuram, 
praeterque fatum: idetn ad III. 
2o5. multa autem impendere vi-^ 
dentur praeter naturtim , et 
praeter fatum : dcnique ad IV. 
677. multa fiunt praeter nctU" 
ram , praeterque fatum, Videa, 
quam sit his homiuibus confi- 
dendumb Verumtamen Luutiuiy 
ubi fidelior est, forinsse habec 
€t praeter cnl^a Librarionim pro 
etiam praeterque*, compebdiia 
huius crroris causam praebcnti- 
bus. De loci sententia con- 
fer Turuebum ^XIII. Advers. 9. 
qui lectionem a Mureto babeu 
Garatok. Satis accurate do- 
cuit Garatonius, hic post no- 
turam non deesse posse etiam, 
qu«d Graevius in suis codd. 
quum non invenisset, omiseraty 
alque etiam Ernestins, quod a 
Guelf. abesset^ quem seqmiti» 
est Schiitzius in edit. novissima. 
Huius tamen dici^ Tamen 
positum est pro saltem , aut, H 
nihil aliud, ut saep4 alias. quod 
qui non viderant, sustnleraut vo- 
cem illam, ut redundantem* 
MvBJST. HuiUs famen diei i^o^ 
cem testem] Opiime meus: hu^ 
iu6 diei pocem /lanc testem, Pcr- 
pernm ista vocula dcsideratuf' ta 
aliis. Tamen, qnod Fa€mUtt et 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPIGAPRIMA. CAP. 4. 



55 



Qaom^im utriusque conaiUi causam , Patras con- 
^cripti, probatam vobis esse conlido, priusquai^ de 
re publica dicere incipio , pauca querar de liesterna 
M. Antonii inimia^ cui sum aniicus; idque mo non-^ 
nulio eius oiilciQ debere ease prae me semper tuli. 



Muretos rfposnetnnt iiire, lii 
nuUo meornm extat. Grabvivs; 
Voc^jn uiramque uuus postcA 
Lallem. recepit , nuUo aildito 
MSorum sufrragio. Qtiam tutum 
lit V. ' Aanc ex iHo uuico MSo 
rccipere, aJii YideriuC GeHiui 
non ea aolom caret, led eiiam, 
quod miror^. aUera tamen, quae 
pracitantiflaima ett, atqne a Lamb. 
uoo ex uno Vaticano, «ed ex tri^ 
hut codicibus, ut mouet, rece*^ 
pta fuiL Puto Gellium ab ali*» 
'quo ad Tulgares Tullii codices 
«meadandi • causa depraTatam* 
Oab.. £nieat. et Scbiita* omiae«» 
mut tamen, 

Quoniam utriusque coneilii] 
Tam profectionis , quam reVer* 
fionb meae. Abkaii. 

Idgue nonnuUo eius officio de^ 
here etee] JStc o. 1. r. Idque 
me nonnuUo eiue officio debere 
eiy ex quibus mea quidem seu« 
tentia^ si e modo Utteram in i 
muuv^is, omne mendum sustu-' 
leris, hoc modo, Idque me non- 
nuUo eiua officio debere , etiafn 
frae me eemper tuli. Fereaxuvs. 
Idque me nonnulio etc, debere 
eue] -Ita et nostri« malo Lambi- 
nui et Mauutius, qui esse muta- 
rnut in etiam^ adducti co^ie" 
ctnra Faerni, quod idem dictum 
Tclim saper voce ediceret, qaam 
mutaruut in ei dicerent, praeter 
wnQts libiws. Grtt. NonnuUo 



officio] Antonius poit ptfgtitRi 

Pharsalicam eum aUquot legio^ 

nibus in Italiam remissus est a 

Gaeaare , inssusque Pompeianoa 

aditu Italiae prohibere , Cicero- 

nem Bruudnsii non interemits 

et ita orficium etigebat, ut Ora- 

tor amicus esset Antonio. vide 

a Pbilipp. Abram. P. Mannt* 

ann6 MDXLT. etiam edidit pn> 

esse, ^em seentus est Car. Ste- 

phauus, quamvis in suo cod. «d 

invenerit, quod Ferrarius et 

Grutcrus in suis, egoqne in Va- 

ticano j in Barb. primo , in Rom» 

et Ven. Nam ceteri ante Muret» 

faabeut quidem esssp sed carent 

%f me post idque, ut cod. Grae- 

VJanus^ uec male earent. Ex- 

cipienda est Gr}^biana MDL» 

ex cod. Fcrrctti emendata, ia 

qna legttur : idque nonnuUo eiu9 

officio deberi, etiam prae pte 

semper tuU. Quac lectio videri 

potest Manutianae antecellore, ut 

oa quoque Barberini sec. id quod 

nonnullo eius offioio dehere pram 

me semper tuli , addito buic , &l 

vis) prouomrne» Sed iam editulr 

opiime atque tutissime* Ferrar; 

Manut. et Lamb. npn intellcxe- 

runt, qaid idque Taleret. F.le- 

'gnntcr puuicui* pro amicumqae, 

pro voci^ uimiinm aoteccdcutia 

iutatioue. Couaulc Wopbcn«inii% 

I. Lect. Tull. ai. p. ii4. ikj. 

Gak. Ernestiu suspe^tum iiideiitr 

C 2 



Digitized 



byGoogle 



S6 



ORATIO 



V# Qaid tmdem erat caosac, cur in senatum 
hesterno die tam acerbe cogerer? solasne aberamS 
an non saepe minus frequentes fuistis? an ea res 
agcbatur, ut etiam aegrotos deferri oporteret? Anni- 
bal, credo, erat ad portas, aut de Pyrrbi pace age- 



we po«t dehere et S^huu. omi- 
•it Yocem inunerito» 

Cur in seriatum hestemo die ] 
Philipp. 5« In ceUam Concordiae 
nisi- renirem Kalendis Septem^ 
hrihuSy fahros se missurum, et 
domum meam disturhafurumessc 
dixit. Magna res, credo, age^ 
hatur: de supplicatione refere^ 
hatur» Veni postridie : ipse non 
venit, Paucis -yero Terbii iuiu- 
rUiu ostendit: i. quod boIua; a. 
qnod acerbe j 3« quod ^n re non 
znagoi momenti coactu« fuerit* 
AfiXiAM. In Vat. multa erant initio 
praetermisaa , qui «ic habet, dc 
hesterna in Senatum tam acerhe 
cogerer? Media iuppleta sunt 
ad iroam o^am eadem manti, sed 
j|on additnr, hesterno die, Ta-^ 
men debere adesse iodicat omis- 
•io ipsa» qoae nisi propter eius* 
dem vocis iteratiouem contigerity 
aliam rationem habebit profecto 
nullAm. Idem cod. inCra, ut 
etiam aegrotos deferre' oporteret ? 
Hic autem male Naug. Gam. et 
utraque Gryph. tam aeerhe solus 
cogerer? ceteris .omnibus libiis 
repugnantibns. Gah. 

Hannibal'^ Ita omnes, quoi 
ego qnidem viderim, Tetcrei 
libri* quorum consensum potius 
•equor, quam Graecos, qui ex 
hoc, ut ez aliis multis nomini» 
bus, asperationem detrahunt. 
ICvuT. Annihalp ered^p #r«# 



qd portas] Maganm TideUcec 
reipublicaepericulnm imminebat, 
quod ita commoni consiiio pro— 
pulsandum esset, ut nnlUas eit- 
cusationem Consul deberet ad- 
mittere. Sicut cum Annibal ad 
tertium ah Urhe Roma lapidem 
9Uper Anienem ^castra posuit, 
ipset vero cum daohus millihus 
equitum usque ad portam Qa^-' 
penam , ut urhis situm explora^ 
ret, obequitapitm Imo nonsolum 
fuit ad portas, sed etiam in Ur-? 
bem hasum immisit. Plinius lib. 
34 : JSt adeo discrimen omna 
euhlatum, ut AnmhaUs etiani 
statuae irihus locis visantur in 
Urhe , cuius intra muros solas 
hostium emisit htistam, Abium* 
Recte Hannihal cum Vat. eUam 
£«rb« ambo, Rom. et VeB« Gar, 

J)e Pyrrhi pace] JNoster 'd« 
Senectute : Ad Appii Claudii 
senectutem accedehat etiam ut 
caecusesset: tamenis, cwi^ stn-' 
tentia Senaius inclinaret adpa^ 
emn ei foedus faciendttm cwn 
Pyrrho^ non duhitavit dicm 
iUay quae persihn^persecutus est 
J^nius: 

Quo pohis mentes, rettae quaa 
stare solehant 

Antehac, dementi sesefisxsrm 
ruina? 
Vide locum, Plntarcham in 
Pjrrho, et Epitomea LitUaAm 



Digitized 



byGoogle 



PUILIPPICA PRIMA. CAP. 5. Sy 

batur: ad quamcausam «tiam Appium illum, et 
caecum, et senem, delatum esse, memoriae proditum 
est. De supplicatiopibus reforebatur ; qiTo'in genere 
Aenatorcs deesse non solent. Coguntur enim non pi- 
gaoribas, sed eorum, quorum de Iionore agitur, 



Non pignoribus] Consnlvt 
noonnnqnam' a Seuatoribut pi- 
gnora qnaedam auferebant, nt 
▼ideUcct Senator ea ptgnora per- 
derety qul ConsuU aliquld iu- 
Benti obtemperare noluis^ct. Pau* 
lo po5t : Quij autem unquam 
tanto deunno Settatorem coegit? 
cut quid est ultra pignus^ aut 
mtdtaml Non solum autcm hls 
pignorilMis Senatores cogebaut, 
Senatui interesse» sed etiam aliis 
rebus co^rcebant, et in officio 
coniinebant. Tertio. de Oratore: 
Hic cum homini et vehementi et 
diserto , et imprimis forti ad 
resistendum , Philippo (ConsnU) 
quasi quasdam perborum faces 
admovisset, non tuHt ille et 
graviter exarsit", pignoribusqua 
ablatis Crassum instituit [coe'r^ 
eere. Quo quidem ipso in loco 
multa a Crasso dipir^itus dicta 
referebantur , cum sibi illum 
Consulem esse negaret , cui Sc" 
nator ipse non esset, An tu 
cun omnem auctoritatem uni- 
persiordinis propugnare putares, 
eamque in conjpcctu populi JRo- 
mani concideres , me his pignS- 
ribus existimas posse teneri? 
Non tibi illa sunt cedenda, si . 
Crassum vis co'^rcere , haec est 
excidenda lingua, qua velevulsa 
spiritu ipso Ubidinem iuam li- 
bertas mea refuiabit, Sed , ut 
adCiceronem et Antonium redea- 



mns, remgesum ita describit Pln- 
tarchns : Postridie Senaium ha-' 
bente Antonio , et ipaum arces- 
sente , non venit in Scnaium, 
sed decubuit, languere sc exvia 
causans. Apparebat reuerafor-* 
midinem suhesse insidiarum ex 
suspicione quadam et delato in 
itinere ad cum indicio . At An- 
tonius tulit accrbe eam calum^ 
niam, ac militibus missis im^ 
peravit, ut adducerent eum, aut 
domum incenderent. Sed cum 
intercederent frequentes depre^ 
carenturque^pignoribus tantum^ 
modo captis quievit, ' Haec iUe : 
qnae sane nun 'video qnomodo 
Ciceroni consentiant. Neqne enim, 
etsi hesternam ininriam Antonii, 
qnantnm potest, exaggerat, uUam 
ant militum ab Antonio missoo 
Tum, aut inflammationis aedinm 
militibns demandatae, aut ca- 
ptorum pignornm facit mentio- 
nem. Sed tantummodo queritur, 
quod commlnatus fuerit Anto- 
nius, se pnblicls fabrls et operis 
disturbaturum esse domum ipsi- 
us. Neque plj^nora a se capta 
fuisse diclt, scd querlturj, Anto- 
nium dlsturbaiiouem aedlum 
CQUimlo.ituni fuiss'^, cum alii 
Seuatovcs, qui Cousuli parere 
renuerint , noii ^ravius qnam aut 
pignortuu acceptloue, aut mnltac 
irrogatloue plcciautur. abram. 
Quorum de /lonore] Yatican. 



Digitized 



byGoogle 



38 



orXtio 



gratia: quod idem fit, qCium de trlumpho rcfertur: 
Ita sine cura consules sunt , uf paene liberum sit se- 
natori, non adesse. Qui qumn mihi mos notus es- 
6et, quumque de via languerem, et mihimet dlsplice- 
rem: misi, pro amicitia, qui hoc ei diceret. At ille, vo- 
bis audientibus, cura fabris se domum meam ventu- 
rum ease dixit, Nimis iracunde hoc quidem, et valdo 
interaperanter. Cuius enim maleficii ista poena est. 



^e quorum hQnore, et iu Mare- 
tm. Gjlr. 

tta sine ewa Coneules eunt] 
I«an^. C. pro Consules, Colotia- 
Bat. Coneul, nonnuUi, Coneu^ 
laree, ego le^uor impre#»os» 

Cumque e via languerem] Trea 
libri tcripti , de via , qao» Tehe- 
menter probo: siquidem ab faii 
•criptores lucaUotii6imi faciunt* 
PlauU in Ptend. Nam ut laesue 
tfeni de via^ me vvlo curare, 
Cic in Acad. Et nisi de via fes^ 
Mua eseet, continuo n4 9oe ven^^ 
turum fuiese, £t de Somn. Scip* 
Jlfe etfeesum de via , et qui ad 
multam noctem vigilassem. li>B|iU 
P. Man. Car. Steph. omnesqn«y 
Mur« ^cepto, postea, de via, 
aeque aliter Barb. sec. Tamen 
cum coterit editit et Barb. pr« 
9 via ser^at Vaticanns. Gar. 

Miei pro amicitia, qui hoo 
, dieeret] Qui hoc edioeret, o, I. 
a* quod aorea meae multo magis 
probant. Edicere autem non 
Hiodo valet , edicto iubere : Te* 
rum etiam dioere, indtcare, atque 
ctiam enuntiare significat. Sal. 
Js QUm se diceret indicaturum 
de coniuratione, si fides publica 
data csiet: iussus a Cos, quae 



sciret, edicere, Cic. de Am. Si 
prius, quid maxime reprekendera 
Scipio solitus sit, edixero, PlauU 
in Mcn. Omnia hercle ego edi^ 
ctayi, Quid? ti corrigamns, ho9 
ei dicerct, omnino moUius atque 
usltatius videretur. tot librornm. 
tameu consensionem pro nihila 
putandam non arbilror. Fe&iu 
Qui hoc ediceret] Antiquus liber, 
qui hoc ei ' diceret^ iiixta conie— 
cturam Ilierouymi FerrHTii.FABaw. 
Qui hoc ei dicerct] Hoo melida 
e«se, viderat et Ferrarius: cuiua 
coniecluram optimi libri anoto» 
ritas confirmavit* Mvretvs. Si 
FaSruum et Muretum vidisaet 
Gruterus , non reprehendissei 
Lambinum et Manntium, qm 
non coniecturam Ferrarii, sed 
antiquissimi codicis Vaticani scri<* 
pturam secuti tunt. Sed Fa&nai 
et Mureti editionem PLilippica- 
rum, et in eas notas non vidiate 
Gruterum, ex multls aliis locis 
constat. Grabv. Ald. Naug. Caro* 
utraque Gryph. diceret, Barb. 
ambo, Rom. Ven. P. Man. Car. 
Steph. repet. Lamb» Grut. edi-^ 
eeret, Gab. 

Intemperanter ] IntemperaDtia 
non solum in libidine, sed etiam. 
iu ira. vide Vatin. c. i. Ab&am. 

Cuius enimmalcficiiistapoena 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PBllMA. CAP. 5. 



«9 



ut dicere in hoc ordiue auderet, sc publicls operis 
disturbatai^um publice ex senatos sententia aedifica- 
tam domum? Quis autem umquam tanlo damuo 
senatorem coegil? aut quid est ulti'a pignus, aut 
mullam? Quod si scisset, quam sententiam dicturus 



es/] Adden4a vox, fantQ., tit 
«it, tanta uta poena est, 
F.iERNVs. Omne$ , praeur Mn- 
ret. Lamb. ct Graev., cootemse-- 
rant Lauc Tocem in . uno Vat. 
invcDtam, quam etiam BarbaHor. 
iare proharat. Gar. 

Publice aedificatam] In Piso- 
nem: Me somequentihus diebus 
in ea ipsa domo , qua tu me 
fixpuleras, quam expilaras, quam 
incenderas, Pontijices, Consu- 
les, Praetores, eoUocausrunt : 
mihique , quQd ante me nemini, 
pseuniapublica aedificandam do-» 
mum censuerunt» £t enucleatiua 
de Haraspic. resp. domum suam 
divino et faumano iure munitam 
eue demonstrat: Quae primum 
aedificatur ex auctoritate Sena^ 
tus pecunia publica, deinde con- 
tra vim nefariam huius gladia^ 
toris , Clodii, tot SenatuscoH-^ 
suttis^ munita atque septa est» 
Primum negotium iisdem r^agi^ 
ttratibus est datum anno supe^ 
riors, ut curarent ^ ut sine vi 
mihi aedificare liceret , quibus 
in maximis periculis uruversa 
respublica comjnendari solet : 
deinde cum ille saxis et ignibus 
et ferro vastitatem meis acdibus 
tntulisset, de.crevit SenaluSy eos, 
qui idfccicsentf U^c dc vi, quae 
est in cos, qui universam rem- 
pubHcam oppugnas^ent ^ teacrij 



rtc. qui meam domum violasset, 
contra rcmpublicam esse factu^ 
rum. Nego uUo de opere pu^* 
bliea, de monumentOy det^mplOj 
tot Senatua extare consulta^ 
quot de mea domo , quam Se^ ' 
natus unam, post hanc Urbem 
constitutam, ex aerario aedifi^ 
candam, a Pontificibus Uberan- 
dam, a magistratibus defenden^ 
dam , a iudicibus puniendam 
putaret» E qvibua vldeas iropo- 
teutiam Autonii , qni se fabroi 
ad eam domum disturbandam 
xnissurum esse minatut est. Abr, 

Quid est ultra pignus, aut 
multam] Au Senatores parere 
ConsuU rennentes gravius « 
CoDSule puniuntur, .quam si vel 
pignus ab iis auferatur, quod 
ipsi amittant, nisi te praestite-- 
rint CousuU dicto audientes, vel 
pecuniairia multa irrogetur. Id£3C. 

Qui si sciret] Legendnm, 
quod si sc4sset, ex anttquo libro. 
Fabrxvs* Cum videreni bic 
praefixum, et in V» L# Graevii 
editionibus tributimi , qui si sci-* 
rety mibi sUtini videbatur boc 
esse TuHianum, et maU in aUis 
Ubris bominum imperitia iuier- 
polaiam, quibiu incaute 'viri 
docti ctctU(lerint. Hac enim ipsa 
varietate modorum pluries usum 
TuUium fuissc , iam oktcndr ad 
c. 67. pro Sext. Sed, ubi ad 
mco» Ubro« actes$i> omne« vidi 



Digitized 



byGoogle 



4o 



ORATIO 



essem, remiaisset aliqaid profecto do severitatc co-» 
geadi. 

VI. An me ccnsetis, Patres conscripti, qaod 
Tos iiiviti secuti estis, decreturum fuisse, ut paren- 
talia cum supplicalionibus miscerentur? ut inexpia- 
biies religiones in rem publicam inducerentar ? ut 



habere, qui si scisset, luqne, 
^ guis aliquo ex libro praesUnti 
proferet , sciret , ei iani ndac 
Auclor probandi fio. Interea vi- 
ros doctofi non reprehendo, a 
quibnf non fuit quod receptum, 
quainvifl Lamb. id se recepisie 
dicat ex omoibui MSis, nemp€ 
Vaticano eos onmes accederc, quos 
jpse consuluiL Gar. Etiam Ern. et 
Schntz.recepernnt : quod si scis^ 
set. Ern, damnat immerito qui 
propterea^ qnod Um loDge absit 
a personae mentioue. len. et 
Teeg. quod, 

An me censetis] Si Lesterno 
die adfnissem, putatisne meadeo 
timidum futurum fuisse, ut pro 
parenuUbus et instis, quac mur- 
tiiis fieri solent, siipplicationes in 
honorem mortul Caesaris decer- 
nerem. Quia tamea id Seaatns 
universns decreverat, eum a ue- 
ccssiutc excusat, ne totum ordi- 
nem reprehendere videatur. Abr. 

Inviti secuti estis] Secutiestis 
inviti , L. Gol. oratio certe fit 
et nnmero plenior, et composi- 
tione Irnior. FcRnAn. 

Parentaha] Noster 2. de legi- 
Bos : Februario mensa , qui tuno 
extremus anni mensis erat, mor^ 
tuis parentari voluerunt) quod 
tamen Z). Brutus , ut scriptum 
a Siienna est , Decembri facere 
9oUbat. Tertulliaiiuf de testi* 



monio animae: Vocas porro se^ 
curost ^i qttando extra portam 
cum obsojiiis et matteis tibi p6^ 
tius parentans ad busta recedis, 
aut a bustis dilutior redis, Pli-* 
nius lib. id. c la: Quin etpr^ 
sco ritu fabacia suclc religioni^ 
J}iis in sacro est , praei^alens 
palmentari cibo , et hebetare 
sensus existimdta , insomnia 
quoque facere, ob haec Pytha-^ 
gorica quoque sententia damna— 
ta, ut alii tradidere: quoniam 
mortuorum animae sint in ea, 
Qua de caussa parentando uti-^ 
que assumitur. Festus: JFabam 
nec tangere , nec nominare Di'^ 
aJi Flamini licet , quod ea pu^ 
tatur admortuospertinere» Nam 
et Lemuralibus iacitur Larvis^ 
et parentalibus adhibetitr sacri-^ 
ficiis , et inflore eius lucius lit- 
terae apparere pidentar» E qui— 
bus apparet parentalia esse aa— 
crificia quaedam et epulas in 
mortnomm memoriam celebra— 
tas. dicta parentalia, quod id of- 
ficii genui mortuis pareQklibot 
exhibetur. Abrak. 

Inexpiabiles religiones'] Quae 
nuUis sacrificiis, nulla insUura* 
tione possent expiari: quibuA 
adeo Dii offenderentur , ut pla- 
cari vix possent. InSM. Vatican* 
in republica inducer.entur;, Gxa* 

Ut decerrierentur siupplicatio^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 6. 4i 

decemerentuv dnpplleationes mortuo? Nihii dico, 
cai. Fuerit ille L. Brutus , qui et ipse regio ciomi- 



nts moriuomm] Ex antiquo libro . 
leye, mortuo, Tazrhys» Ut 
deeernerentur suppUcathnes 
mortuo] Antea, mortuorwn, mnle. 
de uno enim Gaesare loqnitnr. 
neqne satis Lattna oratio ernt,^ 
^omodo antea legebatnr. Mvr. 
Sttpplicationes mortuo] Quate- 
nna auiftm liceret aut nefat esset 
fapplica^ones mortnis decemere, 
fiis€ tractaTimus , et hunc ipsnm 
loenm exposuimns in Vatin. ad 
illa Terba c. 12 : Dices tesuppU^ 
cationes illasnonprobasse, Aim. 
tFnns Eru. pravam lectionem 
mcftuoTum rctinuit , i^nod sibi 
iila correciio tste videatnr. 

j^ihil dico i qui^ faerit iile 
/i. Brutus ] Nos antea, tantum- 
Jnodo coniectura ducti, pro quis 
cui reposueramus ita, ut anie 
fuerit notam distinctionia appo-« 
neremns: quod, omni scriptura 
diligenier considerata, Cicero 
Ibihi ▼idebatUT boc Yoluisse dicere, 
se nnllo modo eos houores, qui 
diis immoTtalibns deberentur , 
cuiqnam mortuo fuisse decretu- 
mun. luque onm dixisse^, An 
me censetis, P: C,,quodt^os inpiti 
fecuti estis , decreturum fuisse, 
Ut decernerentur supplicationes 
mortuontm? Tum illnd addi- 
dit, nihil dico cui. non dispnto, 
coi hic honos haberetur, nefario, 
•• t^anno , ' scelerato^ impio. 
Vernm fac fnisse L. Brutnm ex- 
nctorem regum, patriae libera- 
torem, addnci tamen non possera, 
et qnae seqnuntnr. Similirer 
«uem locmua est in oratione pro 



Sext. Cur de capite civis? non 
dLfputOf cuiusmodi civis , etow 
yenim hoc antea, ut dixi, coU'^ 
iectnra modo addnctus, nunc eo 
magis id affirmo, q«tod senten- 
tiae iheae antiquisslmns qnitque 
liber adstipnlator cst. Erunt ta- 
mrn fortasse nonnuHi., quibus 
magis arrideat quoius, cuius, s» 
patrio casn, ut sit. superiori scri- 
ptnrae eonsequens: dixerat enim > 
mortuorum, quae sententia ut 
reprehendi non posser, si alic^int 
nnius libri anctoritate piteretur, hk 
non magnopere pfobanda , tmtk 
a scripto rccedat : praesertim cnm 
H. Tullius quibnsdam legibns 
ita sit asy-ictns, nt iis interdnm 
tamen se relaiet atque solval, 
•iqnis timen id pngnaciter de^ 
fendet, nos ei non valde repn^^ 
gnnbtmus. FihrAr. Nikil dico 
cui"] In Tetei-e libro, qui, Sed 
scnbendi ratio autiqua est : nt 
iu illo Virgilii: 

— qui non risere parentes, 
Sic infrh, aeciuiif pro, aequum: 
et locuntur f pro, loquuntur. 
MrB.ETT9. Nikil dico cui] Est 
a coniectnra Ferrarli , confirmata 
deinde exemplaribns Tetustis: et 
acccdunt Pall. in- quibus qui» 
GRTTBB.T8. Adde Nann. ad II. 
iu Vcrr. 5g. Gar» 

Fuerit ille L, Brutus] Fm- 
ilenter sumit exfraplnm a luuiu 
Bruto, qui Tarquinium eiusqne 
liberos eiecerat,' asserneratquc 
libertatem reip. nt ex hac oppo^ 
•ttione patriae liberatoris, et 
publicae Uberiatis epprcssorts ia- 



Digitized 



byGoogle 



4i 



QRATIO 



nalu rem publicam liberavit , et ad similem virtttt&m 
et simile factum stirpem iam prope in quingen- 
tesimum anuum propagavit: adduci tamen non pos- 



dignilas illiiM S. C. magU ola» 
ceat. AjiaAM. 

Slirpem] M. Bruttun, et D& 
Bratum, qtii praedpui daces fue- 
rant conspiraltonAA ct necis Cse^ 
sart infei-eiidae. Idjbx. 
. Stirpem m prope guingentesi-' 
mum] Lectio snti<iaa, stirpem 
iam prope in quingentenmum, 
FAERmra. Restiiaimusitaqueliaoo 
toculam cum Faerno, Mureto, 
Laml>ino, Paullo Msnutio, qaam 
male neglexerunt alii editorcs. 
Grjlbvivs. Yetus Lncani Scbo- 
liastes ad Vlf. 687. Fuerit ille 
licet Brutue, qui et ipse domi- 
natu regio remp* Uberavit , et 
Mtirpem prope quingenteaimum 
annum propagapit^ Parum ac- 
curate. Sed tamei^ ordinem il- 
Jum,' dominatu regio , conlir- 
mant omnes Lambini codiccs, 
quos cum eo sequor. Etiam vere 
fortasse Manutiauae posteriores, 
prope iam quingentesimum» Fa- 
cile in libris fere omnibns 
cx iam fieri potuit in: cum 
neutrum aguoscat Scboliastcs, 
atrumque Vaticani^ cut tamen 
recte parueruut etiam Oliv. et 
Lallemand. lu Vaticano autein 
reperi: fuerit ille BrUtue, qui 
et ipse domiaatu regjo etCt 

GAaATON. i 

In prope quingentesimum an-- 
num] Eiecti sunt Reges anno ab 
Urbe coadiu CCXLIY. ut pro* 
bahilisfima est omnium sententia : 
babita est baec oratio anno ab 
U. C, DCCX. Tcly ut alii toppa- 



tant, DCCIX. Si igitur alteram 
numernm ab altero subduxeris^ 
eruntsoniCDLXlV. vcl CDLXUL 
lunius Brutus stirpem suam di** 
citur ad simile factum in annuu^ 
prope quiagenteaimum propa-> 
gassc, quia posteros reliquit ^ qus 
anuo post quadriugentoAuo se— 
xagesimo quarto virtutem eioA 
imitai-eutur , et remp. a Cae* 
saris domioatu libcraieot, q^em- 
admodtim ipse Tarquinios eiece- 
rat, et Urbem a servitutis iugo 
vindicf rat. Dionysius tamen lU— 
licamasseus lib. 5. antiq. Rom* 
Et Bruius quidem hunc tntaa 
finem sortitus est , nuUampro^ 
lem aut masculam, cuit Joemel^ 
lam relinquens, ut, qui res Ro^ 
manas clarissyne examinarunf^- 
Utteris prodiderunt, Cuius rei 
illad indicium certissimum eMo 
dicit: Quod ille erat patricius, 
ut , qui ex ea gente dicebantur 
oriundi, lunii et Bruti, omnk^ 
erant plebeii , eosque magistra-' 
tus gesseruat, quos per legcm 
Ucebat gerefs. plebeiis , aediU- 
iates nimirum et, tribunatusm 
Sed et fieri potuit, ut luuia gens 
a patriciis a4 . plebem transive- 
rit, et scribylt Plutarcbus, id ab 
iic, qui ob Caesaris necem Br^tis 
erant infensi , ^ f uisse iactatum, ,et 
Luc Brato tertium fuisse fiUiin», 
a quo stirps fu^rit propagata, 
aactore Posidonio, qui et adde- 
bat : NonnuUos etiam aequaUum 
suorum, qui ex ea gente erant, 
clar^rum viTorum , repraese/Z" 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 6. 



43 



fterii, ut quemquam mortuum coniungwem cura im- 
mortalium rellgione: ut, cuius sepulcrum usquam 



tasse facie Bruti ^iatuam, Aaa. 
Jam prope ia qutng^J] lu Vat. et 
rcliq. edit. omiiet, qiii enm te- 
qnmi snnt. Ern*. ct Schtitz. inpro^ 
pe quing, Guelf. et Teeg. omittnnt 
prope, item len. et Briunnioi. 

Qum Dedrum immortalium ] 

lo antiqno libro non eat Uielio, 

Deorum: quae neo B«c«Musia 

c*t: pulchre enim «ine ea op- 

ponitnr mortnus immcrtalibna. 

•ubtUntiTe antem dici immotu- 

let, ctiam Epigramma iliud otten- 

4it, immortales mortales *iforet 

Jde flere, Item abtnnt ab an- 

tiqno libro duae dictiones, quae 

in imprestit paulo post tequun"- 

tnr, Patres Conscripti, Fabrnts. 

Anctoriute vetustissimi ilHiit co- 

dicis J}eorum delcfit praeter 

Paemum. Muretns etiam et, ut 

ex cins notis consut, P. Manu- 

tius, quamvit contextut illam 

Tocem rctinuerit. GaAEvrvs. Si- 

millt fig:ura^ ted non timilia ra- 

tio verborum o. 9. in Pison. 

quem ego cipem, meo iudicio, 

eum Deorum immortatium lau- 

de coniungo, Hic igitut uai- 

to Vaticano cum omnibus re- 

ceQtioTibus, et I»amb. subscribo, 

cuiitv elcgaiitiam Fai^rnus probe 

iotellcxcrat. Sic etiam Varro 

apnd Au^stin. Vf. de Civit. 

bei 5, in eo sunt nudta contra 

dignitatem et naturam immor'» 

taUum ficta, Sic patsim Grae- 

ci : vclut apud Hesiod. Theog. v. 

937. wdi^fiop *Ji^fi^PjK^^Vii u&a-' 

9atU9, gloriosum Mercuriuin, 

Praecouem immortatium : tcd 



pneris iptit ett notum* Quit 
miretur, cum vicistlm mortaUi 
pro hominibus creberrlme occur- 
raut? £t sane in formnla, dii 
immortalee, alterutrum «bundat» 
quod nimirum attinet ad intelli- 
gendum. In Epigr. Catuli I. de 
M. D. 28. Mortalis visae pul-- 
chrior esse deo , h. e. immortali. 
Cicero ibi^* 1« 16. m»rtaletqum 
ex immortalibuM procreatos , et 
nX. Tuscnl. 17. qui mortaUe na^ 
tu4 conditiofiem pottulee immcrr-^ 
taiiunu Garatonivs. Deor, ante 
immort* omiserunt Ern. ctSchtitz. 
in o. de Britann. abest etiaiSi 
Deorunu 

Ut^ cuiu3 sepulcrum] Lihcr 
vetns, sepulc/trum, Sic et /a- 
chrimas saepe in eo scriptum 
vidcas. puto autem, hoc uou su~ 
perioris pcriodi membrnm cue, 
tedplenam ct absolutam compre<- 
hensionem, quae per iudiguatio- 
Bcm effcratur, hoc modo ; Ut, CU" 
iussepulcrum nusquairiextet, uki 
parentetur, ei publice suppUce^ 
tur? Bgo vero cic. Mvivbtvs. 

Uty cuius sepuicrum usquam 
extet etc.} Ita alias legi, est ad 
oraim ed. Lambiui; sicque Mau- 
rit. ac S. 'Victoris membrauae. 
recte. tangit raorem Romanum^ 
Diis enim supplicabant , ut Ru- 
mulo, cni4it nusquam sepulci-um. 
at viris iUnstribiu ad sepiilcrum 
CttiDtqne parenubant, ut Tatio, 
aliit etc. Grvt. Ut^ cuius sa^ 
pulchrum nusquam extet ] Vide- 
tur legendum, x^, cuius sepril- 
chrum usquam extst, ubi pare/Uc* 



Digitized 



byGoogle 



44 



ORATIO 



ejcstet, ubi parentetur, ci pablice mppllcetcir. Eg<» 
vero eam sententiam dixissem, Patres ccnscripti, ut 
me adversus populom Romanum» si qui accidisset 
gravior rei publicae casus j si bellumy si morbus ,- sk 
fames, facile possem defendere: quae partim iam 



tUTf ei puhlice siq)plteetur, qatai 
dicat, ^i noD CMes npplicandain, 
houoretque divinos tribuendos, 
qni mortuns fnerlt et aljGnbi 
irpaltof, ad cmns sepnlohmm 
debeant iiisra persolTi. Sic pro 
Flacco: Cuius damnatione se^ 
pulchrum Jj. Catilinae floribue 
* ornatum: hominum audacissi- 
morum ac domesticofum hostiam 
conpentu epulisque ceiebratum: 
iusta Catilinaefacta suni, Quam 
potestis L. J^entulo , qui ^os in 
complexu liherorum co^iugum^ 
que pestrarum trucidatos incen- 
dio patriae sepelire conatus est, 
mactare victimam ^ gratiorem^ 
quam si L. Flacei sanguine il~ 
lius nefarium in vos omnes odi^ 
um saturaveritis? Litemu» igi~ 
fur Lentulo, parentemus Cethe^ 
go , etc. Abkam. Usqucrm est 
qutdem in Coloniensi, led tu 
Telt,qnis tribns, ut et inVattcano, 
nusqUam, quod non fuit mutan- 
dniu. Nam re vera nnllum lulii 
Caesdris extabat tnm temporii 
sepnlcbrnm. Crematos erat in 
foro, iblqne cotumna ei dedi- 
cata, sed poitea eversa a Dola- 
bella. Grabvits. Lamb. nota- 
Verat, se in nno codite repertssc 
tisquam, et coniecerat uspiamm 
Mei cum Graevio faciirot. Gar. 
Damnarunt Ern. et Schutx. nusr' 
quam , ^uod ezttaret locof , nbi 
combuitut esstt. len. Teeg. et 
BriUnnici: nusqumn, Becte. 



Sgo vero eam sententiamdixis^ 
sem ] Ego tam libere huxc im^ie* 
tati reatitifisem, repngnassemqne, 
ne mortno itippricationddecerne^ 
rentnr, ut, «i pestia aut beiliim auk 
fames «ccidiaset, popnlusqne Ro— 
manut hukis calamiutis cana- 
•am in Senatnm et violatas ab eo 
religiones refuoderet, facile pos<^ 
sem me dcfVndere» et demonstra«- 
re, has publicas clades mca ctrip« 
iioB oontigisse. Abrak. Retinen- 
dnm Tidetnr , Patres Conscp^ti, 
lioet absit a Vaticano, et a Mn- 
reto deletnm fnerit.. Mox omne» 
ante Lamb, editi, qnos habeb, 
•t dao Barb. si quis pro si qui^ 
Gar. 

Si morbu$] Id ttt pesUi, quM 
nihil alind est qnam morbiu 
epidemlus, nt medici loqnimtiir. 
▼ide orationem de Provinciit 
Consnlaribns. Quod aotem ait» 
ea mala partim iam esse, partim 
se metaere, ne impendeant, «o 
ipso tempore Dio libro 45 : Haee 
omma prodigia pestis vekemen^ 
excepit per totam fere ItaUamn 
Hoc ipso auno arupit bellam 
Ifiitinente, nt bmittam alia beUa 
ciTilia. biennio pott ingena fa— 
mes, mare Sicnlum Sesto Pbm<- 
pcio, loninm Cn. Domitio obtl- 
nente. ot scribit Dio libro 48: 
Bi famie muiti in urbe periarant* 
Ajbrah. 

Pacile possim defendere'] Po«- 
Mem, o. 1« T. perspicure ectiim* 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPIQA PPIMA. CAP. 6. 



45 



fuiit 9 pardm (tmeo ne inipendeaot. Sed hoo igno-* 
ioent dii immortales, velimy^et populo Komanoy qui 
mI non probat , et huic ordini , qui decrevit invitus. 
Qaid? de reliquis rei pu^licae malis licetne di6ere? 
Mihi vero licet, et semper licebit dignilatera tueri, 
mortem contemnere. Potestas modo veniendi in hunc 
locum sit: dicendi periculura non recuso. Atque 
ntinam, Patres conscripti, Kalendis Sextilibus adesse 
potttiss^ml non quo pr<^ci potuerit aliquid: sed ne 
nnus modo consularis , quod tum acctdit , dignus iilo 
honore, dignus re publica inveniretur. Qua quidera 
ex re magnura accipio dolorem, homines amplisiJimis 
populi Aomani beneficiis usos L. Pisonem, ducera 



Fl&BAa. In Aldl scnioris et 
Hangem soK« editionHms pos-^ 
fnn inyeni. Gab. 

Partim timto H9 impendeant ] 
Impendemnt, 1. v. perspicue re- 
etiun. Fbbjlaii. Mendam corri- 
|it Eomanae^ Venetae, Aldi, et 
Kangerii, qaod erat eUam in 
Barb. aec. a manu pr!m», ubi 
litteram praetermisaam addidit 
Politianns. Statim codex a Gro- 
novlo coHatas, quae partim iam 
fuerunt, panUoquepost, etpopulo 
Momano, fui non probat, Qab. 

Quid? de reliquie] Antonins 
trmis Senatns libertatem oppres-k 
ftcrat, et ita omnes aditns obse- 
pi^Mit,-nt nisi quos ipsCTeHet 
Ad Stnatom venire noo possent: 
cam ob rem Orator dicendi U- 
bertatem poUicetur, nec se peri- 
enlo deterrcri ait» dnmmodo li- 
ceat ad Senatdm accedere. Abb. 

In hunc locum] In ceUam 
Goneordiae. ibi enim babitam 
feisse hauc orattonem liquet ex 
PbiJlpp. b. ISBft. 

JHcendi pericuIumyitM etitoi 



in optimo libro scriptum estf 
Sed alia mai^u ex dicendi fa-* 
ctum cst dicedendi: nimirum 
ab aUquo, qui pro dicendi boc 
loco substituerc discedendi, et 
stultitiam suam eius Ubri auctori- 
tate tegere iu animo habcret. Mvr^ 

Mque utinamyF.C^ Kaleudls 
Sextilibus Seoatum coegeratAu- 
tonius, cumque res quasdam rei^ 
publicae pemiciosas proponeret, 
caeterl Consulares metu perterrlti 
non restiternnt: unos Luc Piso/ 
qui soc^ fuerat Caesaris, magna 
dicendi libertato dixit seotentiam 
reipnbUcae salntarem , graviter 
Itfkectans tyrannidem AntonJi : 
BibU tamen profecit, quia cac- 
teri-non auii snnt elns liberta- 
tem imitari : boc est igitur, quod 
qa«i4tur Orator , et prae caeteris 
carpit Consliiiarcs^ ^uia, cum prao 
oaeteris dignitate eminerent, de-* 
bebant prae eaeteris ad rcipnbli-* 
cac salntem excubare. Abram. 

Uhm9 modo Coneularis] LuOt 
Pito. iBinc. 

U^mnm mn^HHimir popiUi 



Digitized 



byGoogle 



46 



ORATIO 



optimae setileHtiaey non secatos. Iceircone nos po^-* 
los Romanus consoles fepit, ut in altissimo amplissi— 



Momani beneficu^ usos^l Cousn-^ 
Ures tum eraot L. Piso, Servius 
Sulpiciiis, Lac CaesAr, C. Mar- 
cellusy Fusius Calenus, Servilius 
Jsauricui , P. Vatimns. Horum 
plerosqne repi^eliendit : quorun- 
dam tamen sileutio ignoscit, ut 
Luc. Caesaris, qui cum esset 
avuuculus Antonii, potuit con- 
sanguiuitatcm silentio suo prae-> 
uxere. Idbm. 

Opti%tae sententiae^l Optumae 
ccribitnr in Vaticano, ut Muret. 
cdidit, quam sctibendi rationem 
Sallnstio Corttus, Ciceroni Da- 
visius «dtribuit. Gar. 

Consularesfecit] L. Colotia- 
»us, Cos, Laug' quicum pleri- 
quefaciuut, Consules, quodvahlo 
pl.-icct. Ferrajiivs. Gracv. in 
altiseimo amplissimoque, £ru. 
et Schiitz. lucrito consulce pro 
vnlg. consulares scripseruut, at 
omiserunt: amplissimogue , quod 
desideretur Ih Guelf. quiuu ta- 
men Vat. exhibeat Lanc vocem, 
quod negat Ein. 

Ut in altissimo gradu (Ugni^ 
tatis locati] Liber Vaticanus 
babety Ut in altissimo ampUs"' 
^imoque grqdu dignitatis locati* 
FvLY. Vrsints. P. Man. Car. 
Suph* et Lamb. Consules feeit, 
ut in aliissimo gradu. Ferrett. 
hoic lectiooi addebat, ampHssi- 
moque , qnae tox in Vaticano 
primum omissa, deinde recenti- 
or« manu conlin^nter ia teargine 
adscripta fuit, quo ;Bimc linea 
^;^urrit. Qni^amodi addita- 



menta, qnamvis saepe bon*^ 
Faerous contemnere consuevit* 
Ceieri editi, quos habeo, Con^^ 
sulares fecit , ut in altissimo 
amplissimoque grada, lA utro— 
quc Barb. reperi donsularei, scd 
in iisdem omittitur amplissim^-^ 
que^ ut cum Aldo seniore plan« 
coDscntiaut, cuius editio a cete— 
rarum turba excipieuda esu Pro~ 
indc id verbum omittunt omne^" 
Fcrrarii codices, qui Aldina ute- 
batur, et silct, ut'eius sectator 
P. Man. cst recte interpretatiu. 
Satis est mehercule, in afiissi-^ 
mo , quemadmodum pQst red. ia 
Sen. 1. pro Domo 5j, pro Sext* 
9* in Lael. 3. AdJe L ad Dir* 
7. te faciUime ohtinere, possa 
sammum atque altissimum gra" 
dt£m civitatis, Sed et eo loco 
synonyma innguntur, et noQ 
modo IIL de Leg. 3* ampUor 
honoris gradus habetur^ sed etiai|i 
VI. ad. Din 10. cum omnigradu 
amplissimo dignissimus, tum 
certe ordinis tui facile princeps : 
et pro Mur. i4. Daae sunt ar^ 
tcs , quae possunt locare homi-^ 
Itffs in amplissimo gradu digni-, 
tatisj plane ut h. L Quod au- 
tem ad superiorem lectiooem 
attinet, cum MSis quibosqao 
inclioribus Vaticanus habet Con^ 
sules^ ut sese ducem iis prae- 
beat^ Populus vero ConsuUs 
faciens , faciebat proinde Consu- , 
lares s qnemadmodum Seiiato- 
res facere dicebaltur, quia ia 
Senatum ii veoiebant, et lege* 
bantur^ qnibus nrbauos 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA FRIMA. CAP. 6. 



4f 



mo^ne grada dignita^s lc^cati^ rem ])ul>Iicam 
pro uihilo haberemus? Non modo voce nrmo 
L. Pisoui consulails, sed ne vultu quidem n.s- 
sensus est. Quaeuam (malum) est isla voluiitarijt 
servltus? Fuerit quaedam necessaria. Nec ego Jioc 
ab omnibus iis desidero> qui sententiam loco cousu- 
lari dicunt. Alia causa est eomm, quorum silcutio 
igno^co: alia eorum, quorum vocem requiro. Quos 
quidem doleo in suspiciouem populi Romani venirc, 



itraias Ule mandaTerat. Non 
est Ataque abturila Tnlgata. Ga- 

JlATOir, 

Non modo voce nemOi L, Pf'- 
4oni Coitsularhl Meos codcxt 
Hfon modo voce nemo Ih PUo^ 
nU Consularie oratiani, sed n» 
vultu qmdem aeeineue esi, quDd 
tmnime contemnenditm ceaseo* 
C&Axvivaii Vatlcanns in eo tan- 
tnm a TiUgata discedit, quod pro 
Coneuiaris habet CoJtsuiari, Ui- 
tlaum Utteram sequena absor'^ 
iMMt. G^il. 

Quaenam, mo/iim] Vatic. imo 
ctiam Aqnila Rhetor de fig. cap* 
XLV« quaep. m^btm: ut pro 
Rosc Com* qaa^ malumy stul- 
tiiia fuii Roscius^ ۥ .18. tum- 
qne aUbi^ tnm iulra X. 9« quae, 
jnalum , est ista ratio» Idem 
cod. neque e^ hoc etc. Utrum- 
que MureU adscivit. InsM* 

Qai sententiam loco Consulari 
dieunt] L..Coi. et alii nonnulU, 
Consuktri loco dicunt, qnos se** 
quimur, nt asperitatem coucursua 
extreml verbi cum insequenti 
(rimo viumiis* sic iki Tll. Phil, 
I>icere in hoc ordine senteniiam 
Jf. Antonium consulari loco, 
FsRAAUvs. Loco Consulari] 
Aikrerte noii onutes intsie €oii<»ii- 



iaresj qmseauuiiam loco con«u^ 
lari d^ebanU Quibusdam euim 
honoris et praemli caussa cou— 
cessnm, ut sentenUam dlcereat 
loco vel,con«ulari, vei practorlo^ 
qnamvis nec coDsiiles ncc prae- 
tores fnissent. Vide VatluiauAm: 
Tertium scis ex illo ohsesso at- 
que afflicio tribunaiu, consula-^, 
rem auctotiiatem hominem ado^ 
lescentem esse consecutum, Pro 
CorneUo Balbo: Obiectum e.ti: 
etiam, quod in tribum Crustumi- 
namperyenerit : quod hic assecU" 
tus est legis de ambiiu praemio 
.minus intfidioso , quam qui le^ 
gumpraemiispraetoriam senten^ 
tiam et praetexiam iogam cou- 
sequuHtur, Phlii]ipica : Censet 
SenaUtscDBSuitnm Iils verbls esse 
eonctpiendum , Senatui ^placere 
C, Caesarem C. F. POntificem^ 
Propraetorem , Senatorem esse, 
senientiamque loco Praeiorio di-^ 
cere^ Imo S. C factnm ts^^ 
tradit Appianus 5. de belUs clvi- 
libus, nt posset iam turi dicere 
senieniiam itiier Conmlares, et^ 
C* Carbonem, M. Cottae acciisa- 
torem, honoribus Consularibus, 
etsi duniaxat fuorat Tribunu^ 
plebis , affecerunt, Abham. 

In suspicionem pcpuli Homani 



Digitized 



byGoogle 



4S 



ORATIO 



Bon modo metasV quod ipsn]n.e5set torpe^ sed alituii 
alia de causa deesse dignitali suae. . 

y II. Quare prlmum maximas ' gratias -et habea 
et ago L. Pisoniy qui non^ quid efficere potoet in ra 



i>enire] Jn juspectidnem. Lang. 
Fxi.aARivi. 

Non metul Antiquas liber, 
non modo metus, Faern. Sic 
Tcl sioe libro ratio locutiouis 
scribeudiim csse dacet, et juerito 
recepit Facruus, Maretos, Lam- 
bitius, qui in bi« PbKppicif 
orationibu» optime '«eqaitnr om- 
ntum optimum codicem Vati- 
canum, quem excaiserat FaSr-* 
nus et Moretus* Male baec oon- 
temsenmt edilores • posteriores, 
quod Gruterus non fecisset, si 
FalSpui et Mureti editionem ba- 
rum oraiionum, et iu iUas anno- 
tata yidisset. GrAxt. Ern. rneiu, 
quod sic scriptum esset in Guelf. 
quem sequutus est Sobiitx. Prae- 
ferenda est lectip Vat. quanquam 
metu est in ien. Teeg. at Bri- 
Uinn. 

Quod ipsum est turpe] Esset, 
nou est , o. 1. v. quemadiliodum 
in oratione contra Pis. locutos est, 
Pro jlurelio tribunali ne conni^ 
ifente quidem te , quod ipeum 
estet scelus , sed etitun hilario^ 
ribus oculis , quam eolitue eras, 
Ms/oeiz/e. FsRRARivs. Quodipsum 
&aset turpe] Habcbat ct istud 
Pal. sec. ct S. yicCori«, item 
Maar. ct P. non, ut valgalor, est, 
Gevt2K.V8. Atqui esset iam re- 
oeperant P. Maoat. Car. Stepb. 
Muret. Laiubinus: confirmatar 
aatem a Vaticano. Gar. 

Alium alia de caiusa ] Innait 
obUqne, quoadam essey qai An- 



tonto conniTeant, quod etiara. 
ipsi pubUcac Ubertatis opprimen— 
dae et inyadendae tjrannidis sta-* 
dio teueantur. Abr^m. 

Qui non^ quid efficere posset ] 
Extra unum atque aherum H— 
brum , in qoibus Col. (de vete-« 
ribus enim loquor: nam recen-« 
tiores quoque cum impressis fa— 
ciunt) reliqui sie, Qui non quid 
in rempuhUcam cogitavit , sed 
quid facere ipsc deberet» Qua 
scriptura diUgenter eonsiderata, 
atqne omnibus ex partibas per— 
tentatc , bauc in opiuionem <dis— 
cessi , at bnic aliquid deess^ 
pdtius putarem, quam impressae 
superare : cum praesertim , ut 
dixi , duo vetusUssimi Ubri , at<- 
que ex omnibns minime men— 
dOsi binc sentiaut, et sententia 
b6na sit , ac bonis verbis elatst. 
tot Ubrornm tanien consetisionem 
silentio praecerire non placoit* 
de eo coavenit inter omnety 
quod illnd verbam ipse •• prcM 
ximum a posti^eiuo locom tenet: 
quomodo qaidem multo meUny 
cadit ipsa comprehensio. Fsaiu 
Non, quid efficere posset in re- 
puhiioa, cogitavit] Malim acoe— 
dere mss. iis Ferrarii, in qnibiic; 
Hon quid in rempuhUeam coffita^ 
vit, Grvt. RecUns de snis MSts 
indicarit ipse Ferrarius. Valic et 
Darb. ambo vulgatam eompro— 
bant! in Rom. ct Veu. desaatv 
in rep, contra iu cod. Gtonov* 
dccst terbam ejfkere. OAitv Bta* 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 7; 49 

poblicay cogitavit, secl quid facere deberet: deinde a 
vobia, Patres conscripti, peto, ut, eiiamsi sequi mi-* 
Aus' audebitis oralionem atque auctoritat^oi meam, 
.^uigne tamen me , ut fecistis adhuc, audiatis. 

Primum igitur acta Gaesaris servanda censeo; 



temer« oaitit ipaey it^em. Schfitz., 
i^Quiii^, Uta Tox suAm vim hlo 
obtineat, nec ab ullo cndice la- 
WactetoT. 

Quid faeere ipse deberet} Si- 
ihile cBt illnd Amani hh»- 2« dia* 
tnu £pict« cap. 7: ^ yverj ira- 
lA^ thup 1} n/fitftiu &iXovtfa t^ 

%mf i:Ufifip(mr, ktera vhv Unirta, 
«T* «^>cu^aeTCu> • udra ^OfMxw^ 
roc* imIIov &^, ffialv, Ibf 
iulfo^ edht. iuf&jffuu, ,4i. iym fiii 
fdfnifm. Bef^ iilar, m^lier mii'-' 
tf^9, poiene Gmtillae eKuUanti 
quod reeiduum erat n^emtruae 
peneionis, eiqui dixerat, atqui 
emferet ieta J^omitianue^ ^fitaiOf 
snquit, ut iUe auferat, quam ut 
€go non mittam» Nec etiam 
^fniam foerit linc veferre Hfl- 
iridii Friaci conatantiam , qiu ut 
Piao in ^cenda atntetttir, non 
conaidenJ>at, qnid e£ficero poa- 
•et, acd qotd faccre'4«bwet, ut 
narrat idem Arrianna lib. it dis« 
sert. cap. 3. et harrationem ita 
^«Dclndit: Tl ovv 4<fiUiaB JJqt^ 
9ao< dq wff ti ^ iiqfMl ^ ««C^ 
f^^ TO ifiartaf; t/ yag aXXo ^ 

9imi mo^H «uUoK dl MuXhv m^ 
MuffM ffxeetoi* Quid' igitur 
Prieetee proftcit, cum unus ee- 
eet ? "quid preficit purpura f «- 
etimento? quid enim. aliud, 
quam epiendel^i» ^# if*9 Ht 
ToM. I. 



purpura, et aliie koneetutn eet 
exemplum ? ABmAK, 

Benigne tamen me} Benigna 
me tamen , o. 1. y. FxniiARiva*' 
Hif accedit Barb. sec atque itlf 
ediderunt P. Man. et Gar. Stepfaw 
soli ante Graer. probante Bar<^ 
badorio. Lamb. benigne tamen 
me, ut adhuc fecietie, audiatie, et 
MSoa allegat. Vatic benigne.ma 
tamen, ut adhuc /ecietie : no- 
qne aliter Muret* Gajl» 

Primum igitur acta Caeearie 
eerpatvda ceneeo'^ Post hecem 
Caesaris relatum est ad Senatum 
de rescindend^ actis Caesaris; 
et multi quidem nihil eorumy 
quae Gaesar egisset, ratom ha* 
bendnm esse , censebant. Qula 
tamen multis primariis civibuo 
protincias, magistratns, alia be- 
neficia concestoerat, Terendum^e 
fhrt, ne- rescissis huiusmodi actio 
noTa b«lli clfilis occasio nasce- 
retnr, visnm est reipnblicae ra- 
tionibns «xpedire , ut Gaesaris 
act» serTarentur, iiqne magistra— 
tna et proTincias oblinei'ent, qui- 
bua Caesar eas concesserat. Oal- 
pnmia Caesaris coniux, audica 
mariti nece, cius libellos et chl- 
rographa cum magna pecuniae 
\i detulit aA Autonium, Tcrita, 
ne eoninrati tu boua Caesaris in* 
Tolarent, caqoe fisoo addicerent, 
et Ahtonins FaberiuDi Cacsarii 
«^nanuGnsem ad # f peUexH# qni 
I) 



Digitized 



byGoogle 



5o 



ORATIO 



XI on quo proTjem; quU enim id quidem potest? sed 
quia rationem habendam maxime arbitrolr pads et 
otii. Vellera adesset Antonius, modo sine advocatifl. 
Sed, ut opinor, licet ei minus valere; quod mila 



Caesarii fyngrapbM el eoinmen- 
tarios adiilleraret ipsius arbitrata. 
£t ita nomlDe Caessvis aliif •!!% 
.donavit, Tectigalts pronnciat li- 
beraYit, immuniutes divitit, exu- 
lt% rerocavit , omnem dcniqnv 
jaceravit rempublicam , unum 
Caesaris nomen singulif facino^ 
fibuf praetexens , qnasi Caesav, 
dum yiverct, ea facere decrevit^ 
aet« et in suos comraentarioa re- 
tulisset, ut tradunt Dio, PluUr*- 
chus, Appianos. Hoc igitur est, 
quod Cicero reprebendit, buiu««> 
modi' syngrapbas acu Caesifris 
▼ocari et servari, leges « Gaetari 
peiiaus contrariia legibus ab ▲a- 
tonio violari. AsitAM» 

Non quo probem'^ Jmo qna»» 
dam Caesaris leges maxime pro^ 
bat, ut legem de provinciia* Ve- 
rnm etsi rem ipssm probet, nam 
probat tamen legis -anctorem, 
quippe qui non legUimus erat 
magistratua , s ed rempnblicam 
tyrannice iuTaserat* IsDC. 

Pacis ei o/iV] B«ni Senatorts 
esse paci et civinm concordiae 
providere, iam ostendimui de 
Provinc Consularibut : Fungi^ 
tur offieio boni Senatoris. Vi- 
de etiam pro Sextio: Quid est 
igiiur prcpoaitum kis reipubli'- 
cae guberhaioribue, quod intue^ 
rif et quo cureum suum dirigere 
debeani? id quod ^t prae*> 
siantissimum, maximeque (^ta-' 
biU omni^us sanis, et bonis, 
et beuiis : cyU &t»JfiTA«B 



OTivH. ABaAit. Lamb. atque 
otii, nuUo cod. laudato: sed iu 
Barb. tec a manu secatnda^ im* 
etiam VaUcanuf , et ed« Mtireti» 
Gar. 

VeUem adessetJlntomus] Vel* 
lem Senatoi interessec Videtitr 
antem «ss^ verbum indtciale. ad^ 
esse enim dicitur reua, cum ▼•* 
dimonio ae fTstit. Asitiai. 

Nodo sine ad^ocatis'^ Ea la^ 
men conditioxie ▼eUem adcM 
Antoninm, nt nnUos aeonm mi-» 
lites addncmret, qai fuam iHt 
praeaentiam el anzilinm eomoto- 
dattnt, at iieti solct in ittdi^life 
enm partibns Ktigaittibnt plrae* 
sentiam suatn commodant advo«> 
cAti. Vide CoeHanam:*i30iM«aRi 
de pecaniis repetundis CatSiHm. 
dixit v' mecum erat -AiOir •itfT ^M 
adi^caius quidem pstut wm^ 
quam^ <}na -veiito ooeasione i»W 
litare pmesidium fibi compnra— 
▼er&t Antoniuf, etiam ex SeiMtti* 
auctoriute, dicemuf ln PbilS|>piA 
eam feeundam: jirma ipse c#* 
peris, Inxii. 

Licet ei minus valerey Llcc% 
ei excufatione nti valetudinla^ 
qno minuf ad Senatnm acecdKt^ 
qua excofatione mibi nti per il«* 
liim hesterno die non lioebat* 
Cum enim ad iUnm lAiaiaMsa^ 
me oon posse Senatni in t e i oi a g ^ 
qnod languerem de Yia, ille Bt^ 
natu andienta di^t, ae domna^ 
meana ireBtiimm ease cum €alM%o 
ad 6001 diruendam. IcBm. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICAPRIMA. CAP. 



7.. 



6i 



4eri per iHiim npn licebat. Doceret me, vel potius 
Yos, Patres conacripti, quemadmodum ipse Caesaris 
acta defcnderet. An in commentariolis, et chirogra- 
phis, et libellis se nno auctore prolatis, ac ne pro- 
latis quidem, sed tantummodo dictis, acte Caesaris 
firma erUnt: quae iUe in aes incidit, in quo populi 



Nm ke^ai] Lamb. non Ji-^ 
£iai, ex onmUMUy ut mit, MSis: 
acc alitcr fiom. et Ven. ct cod. 
Vatic Moreto qvoqiie «cqnentc» 
S«d praefei^ T^gatAm, qiiae io 
ccteris omnibiia meia ediiSc cct, 
ct in otroqne Barb* Gaa. 

jin tn commentarioUe] Inmi- 
■tttiii scheduliay aive cpliemeridi- 
hnk ad •erTandam 'memoiiam 
acriptia , et ma&iMcriptionibiic 
Cacfaris Apta i^ et anctoriu- 
tcm obtinebonty uibiU fient an* 
tcm ea^ qqac Cccaar in ub«laa 
acocaa .ioack iiucalpi, tanqnam 
legca popoli fiomani snffragio 
rcecptas et comprobaUs, Ait in-» 
Tidiocc po§uU utssa perpetua^ 
que legms «tcc vobiit, quod ri- 
dcltcct p^ipnlam non tam roga^ 
Kt» , qiiam ad recipicndaa lcf cs 
inasii compcUcret. Abrax. 

Se uno aucioro prolatis] 
V*m .TcCaatiis codcx: *e uno 
mustors prohatis* qnod tamen 
BM probo. Grabtxts. Etiam 
Barb. nterque prohaiis^ Gas. 
prolaiis] GiMli; ^acT. et Icn. 
AagliG. probatis. 

Ac ns prolatis qtddem] Vide- 
Uv. Tennatiiia aine copnlay quae 
Bon cat in antiqno libro. ct pan-* 
lo pcsrprOf. cumiis, in eo ctty 
quanum iis. ^ne in bac perio- 
do^^dictio iemporibus dativus ett, 
ctcxpo»ciida cstj ncccssitaiibus 



r^pnblicae. FAzurys. Secutns 
ctiam Bffuretns est bunc codicem» 
ct Lambiunt. GiuxT. 

Qu€ie ilie in aes incidit'} I^ 

aes incidebantur leges, foedenr, 

Senatnsconsulta. Vnde~ i Heta- 

morpboseos : ^ 

Aurea prima sata est aetas^' 

quae vindice nuUo, 
Sponte sua, sins legs fidem 

rectumque colebat. 
Poena metusque aberant, nec 

verba minantia fixo 
Aere Ugabantur,' nsc supplex 

turba timebai 
ludicis orasai, sed ^srant sins 
iudice tuti. 
5. in Catilinam: Ei simuUicrA 
JDeorum immortaUum depuUa 
sunt, ei statuae peterum homi^ 
num deieciae, ei legum aera //- 
quefacia. EV leges dnodecim 
tabttlamm in aes incisas foisse 
toiibit Livins. Halicarnassens : 
^riilntq x^XwBaq iyx^qti^apreq aih- 
TOt/c Cum eas in columnas ae* 
rsas incidissent. Iterum: tiq 
iuiixa ^almw: nhama^, in ta^ 
buUis asreas duodecim, eic./ 
Focdus cnm Latinis ictom in 
coUtmna aenea post roatra in^ 
eisum atque perscriptum fbiise 
scribit Orator pro Comelio. Dc ^ 
S. C. res eiiam nou est: sed 
obiter ilhid noundum ex Dio- 
njrsio H^licarn. Ubro 3 : Nondum 
D 2 



Digitized 



byGoogle 



52 



OBATIO 



imsOf perpciuasqne leges esse voluit,^ pro nihilo ha^ 
bebanlur ? ^Eqiiidem sic existimo: Dihil tam esse in 
actis Caesaris> qoam leges Caesaris. An, d coi qnid 



enim (tab Maina ct Aiico Ifar^ 
cio) in U4U erant columnae ae^ 
wecLe i sed in quemie tabulie in^ 
ddebmntur tam legee, quam sa~ 
crorum ritus: quae tahulaepost 
exactOM regee rureum in piAli'» 
cum usum revocatae eunt per 
summum Pontificem C. Fapy^ 
rium. hstJM* 
Nihil tam esse in actis Cae^ 

^saris] Nihil esse tam, e. omnet 
1. V. FEaaAB.m. Cum P« Ma- 
nut. et Car. Steph. iu dedissent, 
ut in Miif libris Ferrarios inTe- 
nit, Lamb. com Mnr» reftitnity 
nihiJ tam esse^ atqne iu aoos 
omnef codicef faabere noUTit, 
qoibuf acccdont ambo Barb. 
Bom. Ten. Ald. Nang. Cam. 
Gryph* Gmt. quof e^o fcquor 
cum recentioribuf* Haiid aliter 
erat in Vaticano. Gajl. 

An^ si cui ^uid ille promisit^ 
id erit fixum'\ Pro quid, quod, 
omnes !• t. quod Talde placet» 
In membro inseqiienti veterca 
lib. non disorepant. recentiorea 
fere profecit, fecerit, quod pro- 
bo : ut duo :complecUtur, et pro- 
mifsa^ ei benefida. Effet aatem 
planiBS, fi iu dixiffet, Quodqu^ 
idemfachre non potuit, ut mul" 
tis multa promissa nonfeceritf 

' Terbif f* coniunctionei copula- 
tif. Sed duo membra eodem 
nlodo paulo ante extulit^ Iiibe» 
ratus caedis periculo paucis 
post diebus Senatus, uncus im-^ 
pactus est fugitivo ilii, c. yii- 
eere autem promissa, non pro« 



mittcrc, acd 
f i^nificat. qood Tcl €X boc looo 
facile intclligi poteft, et lib. IIL 
de offi^. Promissum potius mom 
faciendum, quam tam tetrum 
facinus admitt emdtmt fuii, tt I» 
Mtiamne furioso pramkmtm fm^ 
eere? FxuuBrrs. An, si ctd 
quid ille promtisit, id^ritfixmm^ 
An, fi quid Caeaar aliou proim» 
ftii, id crit fixnm nceeflaarioqa* 
fCrrandiim, qood me ipac qaidem, 
Caeaar, dum TiTcret, acrTare po^ 
tuit. Tam multia cnim taa. 
mulu promifit» nt serTare nom 
potncrit omnia, qoac proroiacraU 
Alii legunt, non qmmdidemfap^ 
cere non potmit,* §edquod idem 
non facere potuit^ Quaai dicat» 
Ipfc Cacf «r , fi tiTcret, uon acr« 
vaffct omnia sna proitkiffa, po^ 
tnifaetque non facere prcaniafam,' 
ut molitf moUa proraiasa nmt 
fecit. Quare igitor noa poft Caie>» 
sarif aecem ciua omnia pro mi a- 
fa faciemns? Abbaji. Interw 
punctionem haac Gntt. indwut 
de f ententia TBmcbi XV. AdT^ 
a. Eom. ct Ycn. Am, si cum 
quid iUe promisitf id erat 
fixum^ quod idem facere nmm. 
potuit: ut mmkis mtdiapromie^ 
sa nonfecit? Ita legiiBt cttaiu. 
Barbcriai «mbo: BSfi quod ia 
fcc emcndatnm fuit eritf quo^ 
modo primof Alduf edldit» > ct 
pro quid babent quod^ ut Fcm» 
P, Man. Car. Sicpb. et r^eu 
Lamb. Idem Aldus ct Grjph« 
nihil alittd a Rom* et Vcq. dif» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPIGA PRIMA. CAP. 7. 



55 



iUe promiait, id erit fixum, qnod idem non facere 
potnit? ut maltis multa promissa non fecil. Quae 
tamea multo plura illo mortuo reperta sunt, quam 
irivo beneficia per.omncs annos tributa et data. Sed 
ea non muto^ non moreo; summo etiam studio 
praeelara illiua acta defendo. Pecunia utii^am ad 



ftnmt in leotione; led inter* 
pujiciiotiem. habent ceterli om- 
«ibiu ante Gmt. c^mmuneiii} 
sotam interrogatlonU yerbo /9- 
cit non appouuaty aed t. fixum. 
Lamb. legil et diitiagnit, ut AI- 
do», aed ex Mareti coitiectura 
llabet, non faoer^ poHut^ aeneu 
planiMiimou , liaag. C^m. P. Man. 
f erretu Car. Stepk« et repet. 
Xttmb. ut maUU multa promiss^ 
nonfeeerit. Inhai Lamb. quam 
4 pivOi probantc Barbadorio, ai- 
ae neceiaaria caaaa, qoi tria bic 
Tcrba delebaty promisea non f^ 
eit. Garjltok. Noufacere] hanc 
▼ocum collocaiionem probaruut 
<tiam Ern, et ^cfaiitz. 

Quod idem nonfacere potuit"] 
^t^a legebatuf : Quod idemfa" 
eere non potuit : ueque sane ali- 
ter est io ^ optimo iUa Lbro, 
quam in perralgatii. Si quif 
tamcn acatentiam acquraie CQn-> 
aiderct, apero ei coniecturam no* 
^am prol^tum iri. iam quan-* 
tom iateteit inter baee duOy po* 
toit non facere» et, non potuit 
iacere, qiuper ae non ^idet, le-> 
gat Ariatotelem . it%ql l^/cijftAfC. 
Hviibt4 QuQd idem faeere non 
potuit] Tidetur ]egeDdttiu> non 
fsLcere patuit, F. VnfiiNvs. 

Quae tamen multo plura re^ 
perta eunt iUo mortuo] Quae 
tamer^ maUoplura iUomortuo re- 



ptrtaHmi, o. 1. ▼. Fbkkaiu Quae 
tamen multo plura reperta eunt 
iUo mortuo] innuit, Caeiarii li« 
belloi aduUeratoi fuiase a M. 
Antonio, quia poit Caesarii ne- 
cem multo plura promiua eiui 
Aomine prolau iunt, quam ille 
Tivni per triennium» quo rerum 
potitua city beneficia tribuiiict; 
Abram. 

Sed ea non muto.] Slve vera 
sint, sive falsa» quae nomine Cae- 
iarii ab Antonio proferuntur, ea 
«ervanda ewe cenaeo pacii et 
concordiae cauiia. Vnum ett ta<* 
mcn, quod mihi in hii praeci* 
puum iuurit dolorem: videiicet 
ingeaa illa pecunia ex aerario 
deprompta, el horum actorimi 
praetextu variia largitionibus dii* 
aipata* Iit^x. Vatic. eummo etU'^ 
dio illiue praeclara acta defen^ 
do, Hunc Qrdinem Huret. ex* 
lubuit, retenta tamen particula 
etianty quam defendunt ea, quae 
babet Heumao. ad c 1;). pro 
Mil. et locua ille praesertim IV. 
in Verr. 10. quo in re iimili 
alibi uxi sumus. Adde V. ibid* 
39. etc. Garatost. 

Pecunia utinam'^ PUilipp. a: 
ybi e$l sepfies milliee eester^ 
tiumy quod in tabulis^ quao sunt 
ad Opis^ patebat ? funestae il^ 
lius quidem pecuniae, sed ta^ 
menf si iis, quorum erat, nom 



Digitized 



byGoogle 



54 ORATIO 

Opis nutneret! crtieiita iHa' qoidem; lad hi» tem- 



redderetur, quae noM a tributU 
posset pitidicare. Tu atUem' 
quadringeniieM sesterttBm, quod 
Jdibus Martiit dehuUti^ quo^ 
nam modo ante Kalendas Afri^ 
iee debere deaiieti? AwAM. 

Pecunia utinam ad aedem 
Opie maneret ] Ad Opie, o. L 
▼. loqueiKli modiu «t breriiy ct. 
clcganfly ct <^timo cuiqiie scri- 
ptori luiirpatiit, ut iu dicant, 
ante ApoUinie , ad Martis^ in 
Veneris, pro ad Martis aedem, 
in Veneris aedem* Cic dc ea- 
dcm rc loqucM ia cpiit. ad At- 
tic« Rapinas scribis ad Opis 
fieri. Et VI. Pbilipp. Sieui H- 
lam Q. Trebeilii ante CastoriSf 
Plaut. in Poeo. 

Ag. quo te agis ? Ad. egone ? 
in Venerism 
GraeciquoqucbocloqQcndi gcnoa 
oaiu^aat. Fxrjukivs. Ad Opis] 
Acrariom fuit in acdc Opia ct Sa» 
tomL Crucntam Tocat illam pccu- 
niajDy quaai Ti, «t non ainc multo» 
rum languinc cxtortam. ksKm Vox 
aedem,. quam acnraut dno Barb* 
ct yctcrca cdid, recu dclctur iam 
indc a P. Man. adatipulantc Va- 
ticano. Eat quidcm U. Pbil. i4. 
qui maximo te aere alieno ad 
aedem Opis liberasti, ct V. 6. 
direptio eius pecuniae, cuius 
ratio in aede Opis conjecta 
erat, et ibid. cum autem erat 
ventum ad aedem Concordiae: 
ct paasim eam vocem locia bu- 
ioa aimilibus Cicero non praetcr- 
mittit. Sed parendoih ctt opti* 
mia librii. Praetcrca indicium 
cft gloaaae TOa^imum in cod. 



Car. Stcpb. etkibente, ad Opis 
temptum maneroi. Etiam pra 
Qniiict. 5. alii pot i o ieeq— c*- 
dioea babent, ad Castorie^ «Ui, 
ad Castoris tempbtuu Dcnique 
locoa ille IL Sy* modo ab Abra* 
nio proUtas, quod in tahuHop, 
quao sunt ad Opis , patebat, 
bnnc maatime tnetar. Contnt 
male ntebatmr eodem loco Lip- 
aiufl, ut ▼. aedem tolleret, UbriA 
repogiMBtibiia, cz aimill Vellei*- 
Do II. 6o. 4. H • S. septios nU^' 
liee depositum a CL CaesarO aS 
aedem Opis, occuputum ab An* 
tonio, GakAtom. 

Cruenta quidem iUa] Cruenta 
illa quidem, o. 1. ▼. Fxuluu 

His temporibus] Quantae bi* 
temporlbua fucrint angustiae ae- 
rarii, liqnct e Dionc lib. 46: 
Cum autem muitis pecunim ad 
beUum gerendum imdigerent, 
omnes quintam et mgesimam 
honorum suorum partem contri^ 
buerunt: Senatore* autem etiam 
quatuor obolos in singtdas te^ 
gulas aedium , quai vei ipii 
in Vrbe possidebant, 4^1 alienao 
habitabantm Tantae enim tum 
temporis erant aerarU angu* 
stiae, ut ne pMicae quidem 
solemnitateSf quae in id tempu0 
inciderant, celehrarint, paucis 
quibusdam exceptis, religioni» 
caussa, Et paulo poat Trium-» 
viri publice propoancnint nCmi— 
na milie ct quadringcntftruxn. 
rouUcmm ditioi^miy quae bon 
flua profiterentur , et in sumptuft 
bcUi contra Bmtum et Caflsituk» 
ferendi conferrCBt; Triumviro-- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 7. 



S5 



^Qribils, qudiiiam hls, quoram est, non redditur, 
A^cessaria. Quamquam ea quoque sit effusa, sl ita 
ia actis fuiL Eoquid est, quod tam proprie dlci 
pos^t actum eius, qui togatus in re publica cum 
potestatd imperioque rersattis sit, quam lex? Quae- 
re aeta Graochi: leges Semproniae proferentur. 
Qaikere Sallae: Corneliae. Quid? Go^ Pompeii 



^nm ■rkitintn. £t patilo po«t, 
Qt icribit Appiaout lib. 5. civi- 
Ifnm: Cum pecuniae ad heUum 
cam S«xto Pcdnptio gcrendam 
non siippeferent, propositum e^t 
edictum, uf, qtd servo^ haberent, 
pro singulls pretiUm aufei iM 
beUum Bruto i Ciesioque infe^ 
rendum impoeiti eonferrent^ 
item ut, qui Aereditatem aiiquam 
adHMeent, ahquam eius partem 
tontrihuerent. uAde et orta se- 
ditio popniaris. Abiux. 

Cum iis, quorum est^ non 
Teddiiur'^ liamb. tx unico Va- 
ticao. quoniam iis. Reztt alii 
hac rcpndiarimt , in qaibua ipae 
Mm^etoai glotiam eoim vebe^ 
menter fapit, ut patet ez iii, 
qilae diximui ad o. 36. pro Mil. 
Loco iUo aimili tl. Sy. eiiis, quo^ 
Tum erat, non redderetur* Ga&at. 

Quanquam ea quoque^ sit ef-^ 
fitsa] Npn queror, eam pecu-i 
liram etae ADtomi largitionibuft 
effosam atque disgipatam» si in 
commeuuriolift et ehirograpbiB 
fcrjptmm fuit, ut eflfundereiur. Aim, 

Si ita in actis eius fuit] 
Bitts ib omntbus ribrit veteribue 
abeai. Fbrrar. Noili codices 
^terev habent eius. Laxb. Ta<- 
jnen ipie retiouit, et in Barb. 
ambotma cit, editisque meia om^ 
lubiiii ptaeitr P. MaB. Car. Stepk. 



litur. et Gruter. Sed abeit a 
Vatic. item a cod. Stepb. qui 
tamen unut babet petperam /tf r>-» 
set, Male in Baib. ieo. pro <f» 
fusa emendatur diffusa. Ga»^ 

Bcquid est] Probat exemp1i% 
legea proprie actorum nomine 
contineri. Bea est perspicua. di- 
ctae leges Semproniae a Sem- 
pronio Graccbo, Corneliae a COr- 
Dclio Snlla. Solebant enim |e- 
ges non a praenomiue aut cog<i« 
nomiof, sed ab tpso nomlne 
noocupari. Quanquamy ut aU* 
as ostendimus, quoties tria 4vl^ 
entut vocabula, prixnum pro- 
prium fuit personae , secundum 
gcutls, tertium familiae. Abram* 

Jbeges Semproniae]y SkTizt fu- 
crunt loges Scmproniae a Tiberio 
et Caio Semproniis Gracchis Ia~ 
tae, ut Agraria, Frumentaria, lu- 
diciaria. de quibus Epitome, Plu« 
tarchus in Gracchis, Appianua i. 
civilium , Cicero passim. Idbm. 

Comeliae] Vt omittam aliaa 
leges Coruelias, Cornelius SuUa, 
inquit Pompouius D. de ui'igine 
iuri», quaesiiones puhlieas con- 
iiiluit, veluti defatso, de parri^ 
cidio , de sicariic , de iniuriis, 
etc. loEif. 

Cn. Pompcii terttus Consuia" 
tus] Poropciui inrn^- teriio Con- 
suUttt, nt scfiLit PcMiianus, Post 



Digitized 



byGoogle 



56 



OBATIO 



tertius consolatus in quibus aciis constitit? Neinpd 
in legibus. A Caesare ipso si quaereres , . quidnaip 
egisset in urbe et in toga: leges mnltas responderet 
se et praeclaras tulisse ; chirographa vero aut mu- 
tarety aut non daret; aut, si dedisset, non istas res 
in actis suis duceret. Sed ea ipsa concedo; quibusdam, 
in rebus etiam conniveo ; in maximis yero rebiu, id 
est, legibus, acta Caesaris dissolvi ferendum non puto. 
Vni. Quae lex melior, utilior, optima etiam 



diem tertium de legibiu Tiovis 
Jerendis retulit, Duae ex S, C, 
promulgavitm jtUeram de vi, 
gua nominatim caedem in Ap^ 
pia via factam, et ineendium 
Curiae, et domum M. Lepidi In-' 
tcrrcfris oppugnatam compre^ 
hendity alteram de ambitUy poe^ 
ngm graviorem, et formam iu^ 
diciorum breviorem, Atqae haad 
•cio, an ea sit lex, quam vocat 
Appianu* mql imqoioxtuq aec4 
itjtaa/tov. Abrah. 

Inquibus actie coMistit] An- 
tiqaui liber constitit: et recte, 
cum de praeterito 1oqaatnr« et 
•tatim, abi est nempe in legibue, 
in antiqao llbro non eit tox 
nempe. quae Umen bona et Tul- 
liana locntio est. FASRinrs. Etiam 
codex Car. Stepb. recte babebat, 
eonstitit. Yox autem nempe in 
Vaticano anperscripta ett eadem 
fere mano. Consistit a Mur. 
immerito praclatum est. Guuu 
Constitit ] Sic Ern. et Schulz. 

ui Caesare ipso ei quaereres"] 
Vatic. de Caesare, atque ita re-. 
ttitno^ TuUii contaetadine com- 
probaute.' Gar. 

St togal JBt in toga, o. 1. ▼, 
Fjuula&its. Sic et Coloniensif| 



qncm scqaor* * G&AKTirs. Antea 
praepositiontm addideraftt P» 
Ifan. Car. Steph. et Mnrel. la 
Vaticano est, quidnam egisset ifi 
urbem, et in togam^ Gar. 

Ir^ actis suis duceret'] Pal« 
secund. et S. Victor. Manr. P« 
diceret, recte. respond^tem ealax 
facit Autonio Caesarem. . Gb,v— 
THRVs., Vatic et Barb. ambo le- 
ctionem firmant omnium edjlto-* 
rum, (faceret, qnae matari noa 
debet. Ista vero perpet^a com— 
mnutio est. Gar. 

Sed ea ip^cL concedp'\ Vatic. 
Sed haec ipsa concedo : quibuM-' 
dam etiam in jebus conniveo» 
Atque adeo haec Lambinam vt-: 
deo rccepisse. Idsm. 

Quae lex melior] NnUam cer* 
tnm tcmpas erat ^btinendis pro- 
viuciis constitutum, sed nlii per 
ti'ienniumy alii per quinqnenni'- 
um, alit per nnum duntaxat an- 
num, cas obtinebant* Caesar ip~ 
se sub initia beUi civilis, cnni 
iusias est a Senatn exercit^m di~ 
mitterCy iam annam tionam ag€- 
bat in provincia. qno ten^oris 
spatio vires soas ita stabilivit, nt 
patriae bellum intulcrity domi- 
uationem inTaserit, et plns po-> 
.tuerit quara anivena xespubUqu 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA TRIMA. CAP. 8. 



5; 



fB ptiblita saepros flagitato, ' gnam, ide praetoriao 
provinciae plua quam annum, neve plus quam bien- 
aiom Qonsulares obtmereQtur ? Hac lege jublata, vi- 



in aUiSi quod in se ipsa fi^er^t 
«ipcrtB», legfm talit, Ne Prae" 
foriae provinciae plit* quani an- 
num, ne plus quam biennium 
Coneularee obtinerentur, Anto- 
aius sttliiuiitt d«oe Tribanos ple* 
hiB, ^ui hanc legem optimani* et 
ntllianmexA. rei^ublieae diiebut 
contrariis legibus abrogarent. 
Philipp. 5 ; Trib^ni pUbie iuU- 
runt .de provincii» contra aei(i 
Caesari^y ille bi^nnii, luc ^fi^en^ 
nii, Id est, opinor, legem tule^ 
runt, ut prOrinciae Praetoriae 
biennitttt, Gonstilares sexennimii 
possent obtiMri^ contra ac deft- 
nitum fttctat lege luUa de pro-r 
.YiBciis. AMtAilc 

Optima etiam in rep. ] Opti^ 
ma etuun rep, o« 1. scripti. et 
•rectc. Sic. etiam dicitur , bonis 
rebue, ealvie rebu9, optimie 
tempwibue. FsnBjka* His MSis 
iam inde. a P. Man. mos optime 
geritor, qaihos uter^ao Barb» ac- 
-cediu. Excipe GrrypbianaJQ. v»U 
iit Ferrarianos Ferretti codice 
praestate intelligas. la Yaticano 
mendo*e, optimae etiam an rex- 
pubticae, Punctis tamen aubno- 
tatnr primae yocis ezU'ema Ut* 
4era et syllaba a/i. Sed neiciq^ 
an fuerit, optimas etiam rei^ 
publicae eaepiue flagitata» Ga- 
JiiLTOK. Item £m* et Scbutx* 
oipiserunt ifi. 

Ne Praetoriae proinnciae] 
Qoi lege Semprooia cautum 
/iiiM€ pnunt, ut annoa taitlom 



esset protinctfruitl omuium ad* 
WniAtratio, iidem tradunt, Cae-* 
sarem lege hac ei[eclsse, ut, nul- 
la de Praetoriis muUtione facU, 
Consularea certe bienninn\ ob- 
tineri iure possent. Atqui leges 
omnes, cum'idiqmd.fieri permitt 
tnnt, particulun ut adliibcnf, 
cuiili.' aBquid fieri vetaat, alteram 
ne* Si ergo lex luliar bienna- 
lem proyinciam fecit, quae an-. 
tea erat annu» , cur , iis Yerbif 
Cit script!!», quao prohibendi yim 
hahent? ne piue^ inqoit, quam 
biennium* Dtelndc, ji Proconsu- 
libus annus .««Idebatur, nihil yero 
Fropraetoribus , cur ctiam, n^ 
^aetoriae plus, quam annum? 
Imo lege Cornelia Proconsules 
et Propraetores.UQidiu rtmaneT 
bant in provinciis^ donec sucrp- 
cesaor mitteretur i neque neoes- 
•feiria erat imperii prorogatip , ut 
alibi ostendi. Tempus definivit 
Qtrisque Caesar, iu Tcro, ut Se* 
Aatus popnlusqiie m posterunv 
«tiam prorognre posscnt, quibuf 
Tideretur, imperiiim* Hanc eam^. 
dem legem in gratiam Antonit 
Coa* Tribuni pl* non mnlto post 
abrogarunt. Phil. Y. 3. Fbb.^ 

BATXVS. 

. Ne plus quam biennium Con^ 
.jK&zr«f] Libri veleres partim 
nepe, partim neu: quoruni alte.- 
.xum plenum^ alterum imminur 
tum : utmmque idem- valet : 
atrumqne ' usiutnm. FsaaAii. * 
P. Mao. Fcrreu. et Car. Steph* 
Jieii adopunmt, rcliacau Murc^ 



Digitized 



byGoogle 



59 



ORATrO 



denturne vAis acta Caesaris aerrori? Qaicl? em 
lege, quae promulgata ejt de terUa decuria iudicomy 
noime omties ivdiciariae leges Caesaris dissolviintar ? 
Et V08 acta Caesaris defenditis, qui leges eius everti* 
tis? Nisi fotte, si tpxid memoriae causa re^ilit irf 
libellum, id numerabituir iu acds, et quamvis ini- 
quum et inutile sit^ defendetar: quod ad populun^ 
centuriatis cQxnitiis tulit, id in actis Caesaris non ha^ 



to. Ya, MAiho fisrb. Lamb. -«C 
Gmt neve. Oeteri if#» Gak. 
' Acta Oae^arU serpori] Oae^ 
9arU acta strvttri^ o. 1. t. cnm 
gtfnctnra l^ior, tum numemft 
CiceroQi oiaiEiine prob«tQ«: fiBi<* 
yxt eaim tpondeo, crctlcos hiUc 
f ronimnt. FxuiMu lu Vat. ci 
cx hlf omnibac Lcmb* com P* 
Man. et Car. Steph. cuioa cod. 
fnfra^ ftfi UgeM tha everiisiis? 
Hic statim LambiB^ fmd? Ug^ 
fetc. Bine ea: ^ae ikon aola to^ 
cnla in Vatic dmictitiir, aed alia 
qaoqne minim« i»eceMaria: qid 
codem ita locam esbibet: quid? 
hge, quae promutgata eei ih 
tertia deeuria, npnne omnee iu^ 
diciariae legee Caeearis dieepU 
puutur? Muretaa optimi libri 
lectidlkem iam acoirctc deacrif- 
paerat. Garatok. 

Quid? ea lege, quae promuU 
gata] Indicea Caesar in claasea 
dnaa, atTc decnrias deacripaerat : 
tertiam indicum decuriam adie<^ 
cit Antonius ez iis, <iai ordinea 
diaisacnt, ei nnmijpularibai mi>- 
litibua leiglOQi^ Alatidamm col- 
lecum, qna adieotione Caeaaria 
legem eveetic Abaak. 

J>e tertia^ dfifuria] Inlina Cac- 
«ar, ttt atribit Tiifnqiilllua In la^ 
iio oap. 4i<z ludicia ad duo ge^ 



net0 iudicum redegii, equestrt» 
ifrdinis ac ^enatorH: Tribuno^ 
merarios, quod erat teriiun^ 
sustuHt, Antonina tertiam de-* 
cnriam adiecit, non qnidem ex 
Tribunia aerariia, aed ex iia, qnl 
qno6aoqn.e modo ordinea duxia* 
teot, ant etiam manipnlarea fuia* 
ient in legione Alaudarum, nt 
conafat ei isto looo. Poatea IX. 
Aiygnatna, nt aoribit idem TraB<«> 
qniBna €ap. 3a : jid ires iudi*' 
cum decurias quariam addixii^ 
nbi Tide Casaobonnm. Caiua etiam. 
GaUguIa, ut -levior labor iudi^ 
cantibui foret, ad quatuorpHo^ 
riH quintam decuriam addidit. 
fd^m IVanqniHus cap« 16. Tido 
Cornel. Viteilinm c. 30. Ab&am. 
Niei forti] Misi forte, ai qai4 
Ca^sat .retulit in commentario* 
Inm , tive, nt iTulgo didrons, ia 
memoriale, ne illina obliviace» 
rctar, id debet ioter Caeaaria aotn 
nunierari, non numerabnotur ao,* 
tem legea, quae comiclis Centii-i 
riatii a Caesare perlaue, et po^ 
^nli suflragio comprobatae auQC. 

Jd numerabitur in actis] Cod* 
Gronov, id numerubitis: quod 
jiou esm aspernAnduro, si a li— 
bria opiimis firmsretur, pro|»t«^ 
paasivi et activi conioflctioaem. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA, CAP. 8. Sg 

befcitut, At 4tlae e^t iafta terfia deittria? C^nt6- 
rionum, inquit. Qmd? isti ordiiii fudicatus lego 
lulia, etiam ante Pompeia, Aurelia non patebat? 
Census praefiniebatur, inquit. Non centurioni qui* 
dem' solum, sed eqiiiti etiam Roinano. Itaque viri 
lortissimi atque honiestissimi , qui ordines duxerunt^ 
rea et iudicaut et iudicaverunt, Noa quae- 



Librariit inTisamy de qna cliaLi* 
miis ad c 5. pro Lig. GaratoI^. 

u4t quae tst ista tertia <fc- 
cz/ria]. Hftnc Antonii I«gem ei 
eo repreliendit> quod aQtiquic 
tegibds addiderit alind nibit, 
4nam nt in iudicib^t legendit 
toUeret omne discrimen et for- 
fnnae et dignitatis. lam enim 
kgibos Fompeia et Aarella in 
indicea eligi poterant, qui ordi- 
itei dnxissent, et qni eqno pabli'^ 
co meraissent, si adesset forta* 
a^y sive census conveniens, et 
splendor quidam et djgnitas Tir* 
fntibns rebusque praeclare ge- 
sds comparau. At Antonius faoe 
discrimen auferebat, sanciens, ut, 
qulcunqtie tenturio fuisset, qna- 
eunqne Undem fortuna aut Tiue 
splendore Tel obscuiritate ute« 
fetur, is posset in iudicum al- 
bum referri. Tleque solum cen- 
tmionibtis quibnsvis aditnm pa- 
l^fere Yolnit ad iudicmn coHe- 
glum, sed eiiam militibus ma- 
Bipol^buS et greg^aiis, qui in 
I^^otte Alaudarum meruissent. 
Abraji. 

Qaid? isti ordinf] Nonne an- 
tt» legetai Antoniam in hldices 
^gebantur CeiAturionts ex tege 
Inli», Porapeia, Aurelia? Idem. 

Porrmeih , Aurelia ] Pompeia 
i^limidtfrU lati a Gn. Pompeio 



tertium Consule, Aurelia iteni 
iiidiciaria lau ab L. Anrelid 
CotU, de qua VeHeius lib, a: 
Cotta iuditandi munusy quod C*. 
Otacchiu ademptum Senatoribus 
ad BquiteMy Suiia ah ilUs ad 
Senatum transtulerant, aequa-» 
liter inter utrumque^ \0Tdinem 
partitus est. Idbx. 

Census praefiniehatur'^ Re- 
spondet Antonius. Fateor, iani 
ante ex illis legibus in iudicel 
luisseselectos, qui ordinem duxis- 
sent: Umen est aliqua diyersittfi 
inter Teteres illas leges, et bano^ 
recentem Aotoniam; quia Tete«i« 
ribus illis legibus definiebatn^y 
quantum quisque deberet babere 
in censu ad boc, ut iudex elige-* 
retur; hac autem posteriore lege 
hidices eliguntnr, quicunque or- 
dtnes Vtnxerint, aut equo xnerue- 
tint, nulla census habiu rationel 
loEU. In meo pervetusto codi- 
ce legitur: Censux finiehatuu 
Vereor, ne quis Sciolus banc 
scripturam interpolarit, praefixa 
praepositione prae, qui ignora-^ 
yityfinire saepeTulUo idemessef^, 
quod praefinire, slre modum de- 
finire ac constituere, ut in IT. 
de legibns: Demetrius sepul^ 
chris novis finivit moduht^ Ex- 
empla passim iu promtu sou^ 
et vim doctis QOt«ta« nec tameit 



Digitized 



byGoogle 



ORATIO 



roy iaqiiit,' 
dicet. At 



Qaicamqiie ordinem diixit} m*' 
si fbrreds, qaiGumque equo meruis-- 



tm^xoho praefUiMatur, ti anti- 
yiiMJmi codicei aaBoiiiit. GmAB- 
Tirs. MclJiM cod. Grarr. pcr- 
▼etUy finiebatur, Lallsx. Mei 
a Tiilgau Mon discrepABt* Mox 
P. Man. et Car. Steph. At^tAe 
49 ftrretUf qnod repct. Laml»* 
revocamnt, cum ipae Lamb. 
iu dederity nt Gmt* Graer. et 
vcccntioret. Sigon. IL dc Ant^ 
Inrc C. R. 3. babet, Atqtii si 
ferretis, tdqne aeqnitur ipsc Graer. 
in Praefat. T. L Thea. A« R. Ce« 
tcriy at codices Barb. jit *i fera^ 
ttM, GAmATOM. Praefiniebatwr\ 
Ern. ct Schiiti. retinucmnt ean* 
dcni leclionem. Nnllus cod. prae> 
tcr GraeT* et Icn. tiMihtx finieb, 
At *iferatis\ Xu Laog. atque pro 
o/. Scalae, et alii nonnnlli,yriT«/u^ 
nt iu fortaaic corrigendum ait, 
otque, Tcl atqui liferretis: ac- 
qnilur enim, probaretis» F£hjlaa. 
Quicunque equo meruieset ] 
De eqno publico et privato non 
attinet plura dicercy quod luitus 
laptiua libro primo de Militia 
Komilia, dialogo 5« totam hanc 
difficnlutem exhauaerit, ad quem 
te remitto, et ad Valtrinnm no* 
■trum librit de re miU^ari Aom« 
tantnm adverte, hunc locum in« 
telligendnm rideri de iia, qui 
«quo publico meraiaaent, neque 
«nim videtur landatiui equo prt- 
Yato merere, quam ordiaes du-. 
Qcre* ABaAX. Graeniu in Praef. 
citata non modo cnm Abramio 
cquitea, qui equo prirato merer 
^ant, hinc ezcludit, sed eos etjam 
ftuUos f uisse contendit* £go Si- 



gonlun L c qnem ille coargvi^ 
BOB onmia recte aeBaisae inuIU^ 
go, sed esatitltoe, qni proprio 
eqno meruerint, mulcis osten* 
derem, si locns pateretor. Oia^ 
kems ad Lar. Y. 7. mccnm fn- 
cit, 'ne Gracvio antiqniores no» 
minem: tmo, qua re ille aitmiil— 
tum invari Graeviiuiiy qnod cqai«> 
tes unllibi cum adiectione efUQ 
/»/*«rff#o nominentnr, id ego m-> 
hili facio. Satis est cnim ex«. 
dudi qnandoqne , ant non ed-> 
ease pnblicnm. In hoc autera. 
vexato Tullii loco tam est ftn^ 
Bor, qmcumque equo menniesefp 
qnam Antoniannm iUad, qnod 
refellitiir, quicumque ordinem 
duxit, Sed, nt hinc qnidaia 
Centnriones, iu iliinc quidaoi. 
eqnius &om« snnt detrahendi^ 
«na ntrique de causa, qnod an— 
tca iudicabant* Centurionibaa^ 
qni censnm legitimum habeban^ 
eeteros omnes addebat AntoDina» 
Peius hoc eue ait Cicero, qnaxn. 
si equitibtts Rom. , qui ccnaim 
ludicialem habebant, ceteroa om— 
nes qnoscumqne equitea adde-> 
ret« Nam eo tempore iudiocB 
lege Pompeia legebantnr, quanx 
Asconins ad c. 3g. in Pisoiu 
saiuusse ait, ut ampU^sHtiD ex 
censu, ex centuriie aUter, qmam 
antea , lecti iudices , aeque tm^ 
men e« iilis tHbus otadinibu^ 
res iudicarent. Hinc, ut vidit 
MaBUL, obiicienU Antonio, cem^ 
sus praefiniebatur , re^ondec 
Cicero, npn Ccnturioni quidem 
solum, sed equiti etiam Bfim 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA J^RIlttA. CAP. 8. 6i 

stt , quod est iftuUas , xiraiiiii probaretis. 



Jio. Wan qujTU eqnes Sokn., nt 
antMy itidex Ivgi poterat per L. 
Pompeiem: fed ex lii, qul om- 
nium ampliMimum censum habe- 
renty tot deligebantnr , quot ei- 
9tnt ad nnmernm: tenniore» act 
nmam indicialem adtpirare non 
poterant* Itaqne,, cum bac ad- 
-ditione TuIUana eqnitea conti- 
tieantnr omnet, qni a iudtcando 
tnra. erant exclnsi, et eqno me- 
memat, nnlla est e^i pnblid 
«t priTati facienda distiniitjo: 
partim eornm eqnitea ffom. 
«roit, eqnestri censn, etiam pauU 
lo maiore, sed eos alli opibiis 
snperabant: partim antem miuo- 
re nsi cettsu, ant in ordinem 
non adlecti, equo priTatn mern*^ 
cnnit. lam vero, ctun lege Au- 
Telia', item Pompeia, tres decn- 
^e iudicnm essent , in prima 
SenatoreSy in altera eqnitesRom.» 
in tertia Tribuni aerarii$ etcnm 
CGaeinr tertiam sustnlerit, nt ex 
Baet. Caes. XLI. et bec ipso loco 
Tttliii constat; iis legibns in 
eqnestri decuria Centnriones iu- 
dicasse cognoscimns, Forte pri- 
ini pili Centnriones, qnois in 
eqnestrem locum pervenisse X^p- 
asns "bstendit , non Centnrionatns 
nrc, sed quod eqnites Ro|n. 
eraat facti, indicabant: nt cen"^ 
•us ^catur non ei solnm prae» 
Ibiitns, qni Centurlo fnerit, sed 
^ qnoqne, qui semper eqnes' 
Bom. Ccrte apud Aseon. et aliot, 
qni indiciarias leges refemnt| 
Ceatnrionnm nulla fit mentio. 
8td obsenra res esfci- Gjjuyon. 
^ Qit0d est lauiiu*] Ita tacJUnS| 



qnam, nt antea, laudatiMm Lan- 
tos antem vocabant bonestos or^ 
natosqne ciVes. Terentius, 
Vmnes in Iduta te , et beno 
parte aucta putant. Mva, 

Omnes tamen libri veteres, qnos 
cgo inspexi, iaudatiuej aut^v- 
datius, uou lautiusy qnod hio 
non praeferam vulgatid. Grae- 
vrvs. Quod est iaudatius] Quid 
igitur? landatius eqno merere^ 
qn#m ordinea ducere ? Ita vide- 
tur i nam primipili centnrio, qui 
et primus centurio, et dux lc- 
gionis vo<;abatur^ et tfx reliquis 
centurionibus aquilaeqne prae*- 
erat , - praemii loco solebat ad 
digniutem equestrem promoveri. 
Martialis : 

Soqfite me eospes Latiae reve^ 
heris ad wrhes^ 
Et referes pili praemia dw 
rus eques. 
Ovidiiu 3» Amomm, tltg, 7. de 
aemulo suo in amore: 
JBcee recens dives parto per 
pul^era oensu, '■ 
JPrarfertur nobis^ sa^guina 
factus eques, 
Item: , ' . ,^ 

haeva mfnus, ui nunc setUha 
maU oonvenit aurum, ' 
Scuta tulit* 
Ostendit eqnitem ab insignl et 
annulo anreo. Deniqne clarissl- 
me ad p^mum pttum baec re» 
fert cnm indignatinncula:' 
Dis€ite, gui sapitis, non have, 
quae scimus inertes, 
Sed trepidas acies et fera 
beUa twqui. 



Digitized 



byGoogle 



6| ORATIO 

Iii iudice enhjx ap.^ctari et foitona 4ebet efc digpifaj^ 



Proquf bonQ vertu primum 
deducite pilum, 
Haee Lipsliu libro 2. de MiUtU 
Bomana'y dialogo 8. et dialogo 
•cquenti, eguites pari pene loco 
et dignitate cum tribunie mi- 
|itom fuUflt teitatiir. Abram. 
Solos Lamb. recepit lautiue, 
qnod egregium est, et a codice 
Vaticano aioe ulla dubitatione 
profectom. Afrauius apud Non. 
p. 337. ed. Merc Equidem ie 
numquam miki Pttrasiium, ve^ 
rum amicum, aequaiem, atque 
kospi{em Cottidianum, et lau-^ 
tum, et conviifnm domi. Sic 
enim ibi legendnm. Sed lautiui 
tum referri ad dignitatem poteat, 
tum ' ad opes , tum etiam ad 
utrumque. Omnino lautum di- 
Citur, quidquid iplendorem ha- 
bet ac decui. Vide, quae de 
hoc ipao adverbio notavit Ma- 
laapina ad II. ad AtL i8. quem 
deacripait Pareus in Lex. Crit. p* 
668. locum tamen addens Mu- 
mo «tilcmlL Je Offic. i5. ubi ea 
beneicientiaei>atio, quae in opera 
poiiu est, lautior ac spjendidior 
csse dicitur, quam quae in pe- 
cunia. Mavult ibi quidem laiior 
CLCbapman. cstquc p^mntatio- 
ne haiusmodi praclatnm latius a 
Bavisio IL dcLeg. 1. Scd a Ii« 
\r'M pcricnlosc , uec iasi? dkcc- 
deretur» si ei adacntiremnr. No- 
U^um cst praecipue, quod XV. 
ad Div. i4. ait Cicero, nihil iM 
erit Jauiius, mAil gUriosiMis, 
quodquf ibi cadem de re subditt 
UutdmbiJe atque popuiar» esi i 
ut, uudt bi<( proflv^it laudar- 



tius, et qoam parum'criti<;e prm«r- 
feratur, appareat. Non est au— 
tem ea comparatio bic ;institaC«y 
quam putat Abramius. RemoTe 
prlmi pili Centuriones, et Eqoi— 
tes Rom» opulentiores, ut i^oci» 
dixi. Facile videantur reUqni 
Centuriones cuivis Equiti .Bonv 
ct divitiis, et diguitate conccderOk 
Restant equites, qui equo prirafco 
merebant» Hi quoque tideutur 
in bonestiorem militiac ^rtdum 
ab initio yenisse, et domo sdiqai^ 
attu^sse: com Ccnturioncs ho-. 
mlnes essent infimi, fortitudin^ 
ac per vulnera , ut ait Ovidiu^ 
aitius evecti.^ Erat igitiir iaiUiw 
eguo merere, quam 4||«dines,da^ 
cerc, quod bomiaes honcstsoro 
loco uati, eduoatique libcniUaf 
in equitum decurias adsctil^c«aT> 
tur. At quibus eornm aditos «d 
iudicandum uon patcbat, qoam*^ 
\is dignitas io iis essct, ccuao# 
obstabat, non ia quidcm iu mul<* 
tis c^guus ,, sed in omnibus m** 
uor, quam iudici erat ncccMw 
Oa&atoxits. Merito defeu^ii 
Qarat. lauiius^ quod nce fini* 
ucc Scbutx. reccperunt. 

Ih iudice] Dc his pauea fm 
Seauio c* i. Adde Seuecam Ub^ 
5* dc Bencilclis cap. 8 : Nm po^ 
iesi ad haec sumi iudex erp iurht^ 
seiectorum ^ quem census iM af^ 
bum, ei equestris Aerediia^ wu*% 
sii, et Pl«iutam BudeuU so<Mkk 
£xi: 

daio 

De Senaiu Oyrmensi quemtfis 
pptUenium arbiirmtm AMt. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 8. 



fi3 



Non quaero\ *!iaqait, isUi addo etiaiKi judlees mA-^ 
nipulares ex legione Alaudainim. Aliter enim nostri 
negant posse se salvos ease* O contumeliosum houo-* 
rem iis, quos ad iudicaudum nec opinautes vooatis! 
Hic enim est legis index» ut ii in tertia decuria iu* 
dicent, qui libere iudicare non audeant. In quo 
quantus ^st error, fiii immortalesl eorum, qui 
istam legem excogitaverunt ? Ut enim quisque sor^ 
didissimuB^ Tidebitur, ita Ubentissime severitale iu- 
dicaudi sordes suas eluet, laborabitque , ut honestis 



ludiees manipulares'] Snbtig)» 
fiaiioA mitiles iDtelltgtt, qni erant 
iii - jnahipQliA y atl diitinctiottem 
^elilitni, ' qui pTOpriot maBipttloi 
lion habebant. vide Lipjiom li'» 
bvo a. de Militia Romani» dialo» 
0o a. IziBifk 

> Bx iegiow j4iaudarum} fifo»* 
nen est legiohia veteranorttm 
BoliiliMimae, qnae et in Gailiia 
molta meruit atipendia , et a vo» 
cabnltt etiam GaUico nomen acce** 
ph. Idem. Vide StteL in hah 
a4. et -Uh Ca^anbonum. GiUXY. 
QttoaB«J|i ittdtces Antonini, hacle^ 
gc lattt» constitttcrily fidc "V» 
niiL5.6. G^ou^ 
'/uUiier mim nostri naffont 
pOMSt >S€ safvoM esssl Reapon«> 
dct AntOBlus, niif ex cent|irioni«^ 
hm et mattipttlaribus Alattdamm 
ilMtiinmiii tertia iudicttm deott«- 
na^>€t ittdiees inepia et egeauti 
perdili' kneoram ramiliarium-can^ 
•as dbeeptenty certuni est eos 
daraptttnm iri, et eam od oau-» 
mgtk tertiam hanc decuriam ad*- 
•eci, qnae meos famitiarcs absol* 
▼ertt. Abeaic. 

' p roniumkiiosum Aonor^] 
Ecspottdct Omor pe» cccUm»* 



tionem, docetqi^e lis ipits cou* 
tnmeliam inferri , qni in iertiam 
iudicum decuriam aUegttntttr, eo 
▼elttti elogidyqttod libere iudicare 
non attdeant ,' et damnare scel«« 
ratofl. losx. . 

JSic snim esi Isgis iudex] Jn-^ 
dtstp Kbtr ttOUSy atqtte alter. 
quod rectum est» et ex se intel- 
ligiton Memo est enim qain 
sciaty indicem aUas librofttmy 
aUas monttmentorum inacriptio**' 
ne m significare. Isoi quid haeo 
aibi Telit in Ubrts atque monn- 
menti^ pc^pionum ett. FfiR|UUi« 
Ztsgis index} Titttlua et quasi 
rnbrica sive mfef ipiio* Axxun. 

Jn £tto quanius] Yalde spf 
stttt frttsbrati sttnt Antonii Camir 
liaresy qui scelertim Sttorum coQ*r 
sdentia preisif mettteiitesqQe ia* 
d^him auctose^ fuernnt Antonicv 
nt baoc tmiam ittdiciim dccu'» 
risim rdiqttis duabtts adinogerc^ 
rigfti tam tmpttris aordidisqtte in-r 
dicibtts fore ttt iudic^oruitt la- 
qucos eyadereou Vt enim qttis<» 
qne sordidissimns erit , iu seTC- 
rissimtts ertt in iadicando^ rattts 
se hac ratioac clttcre posse con- 
ttimeliam, qua in tertiam uidi- 



Digitized 



byGoogle 



6i 



. ORATia 
dignus yideatuT) quam in turpem 



decurii» potius 
iure conieolus. 

IX.. Altera.promulgala lex est» ut' et de vi et de 
maiestate damnati ad populum provocent, si velint» 
Haec utrum tandem lex est, an legum omnium dis* 



ciim dccanam reiectni ett lege 
Antonii. Idbm* 

Quam in tU3rpe9 iure oonie'- 
ctus] T^rpem legendiun, ct ex 
autiqao libro, et ex tensa: cum 
de uaa tantum, id eit dt tertia 
decoria loqnator., qnae aola erat 
torpif. Fab«.nv8. Non loDge ab 
Loc recedit GracTii codez: quam 
in turpi iure coniectue. Graet. 
Ih turpem] Ita Regii codicea 
cum Faemo et GracTio. Vul- 
gati vitioae in turpee, Lax.lbm. 

De ifi,, et de maieetate dam* 
nati] De vi, et maieatate, Lang. 
caeteria aueBtior. FBiiaA.RiTSr 

De vi^ Pro Coclio: De pi 
quaeriti^f' quae lex ad imperium, 
lad maieetatem , ud atatum pa^ 
triae, ad aalutem omnium per" 
tinit: quam legem Q, Catuius 
€trmata dieeensione civium rei^ 
publ, peTie extremis temporibue 
tulit : quaeque iex eedata iUa 
fiamma conndatue mei fumauM 
tis reliquiae coniurationie ex- 
tinxit. Dicu lex Plautia a Q. 
Plantio TribuDO plebii, qnem Q. 
Catnluf in ea lege ferenda aibi 
•ocium adfciTit* E^a lex autem^ 
nt dieitur cap. i. Coelianae: De 
•editiowit, con^eleratisque ci* 
vihue, qui Urmati Senatum ob^ 
sederint, magietratibue vim atf 
iulerint, rempubUcam of^ugnu'^ 
rint, quotidie quaeri iubcbat, 

fihiKAH, -^ ' . . .,; 



De maiestdtel Quid iit 
iestds, expoauimna pro CoeUo; 
qtii lege de mat«ft4te teneantur, 
videri potett cx Terbif .Ylpiami 
D. Ad legem luliam maieeta^ 
tie, Qnod apectat ad proTOca- 
tionemf ian^ ante lege Tsleria 
conbeftam fniff e, couftat eo ipaa 
anno, qno ciectif TarqQiniif in 
liberutem affcru eft refpublieft* 
LiviOf Ubro s: Ante omnes de 
proifocatione adt^sue magi» 
gtratus ad populum* eacrands» 
que cum bonie tapite eias , qui 
regni occupandi coHsilia iniisr 
set, grcttaeinvulgus leges fitersm 
De qna lege Dienyfiua Haiicar» 
naflf euf Ub. 5« antiquiutia BomR* 
na^: AUeram vero Legem tnUt 
Vilerilif PopUeoU , in qua. seri^ 
ptum est , si quis magistraiM* 
quempiam civem Romanum, asU 
morte , aut inrgis , Mui pecunim 
multare poluerit , privuto*4igarm 
magistratum, ud populi iudi^ 
eium propocare, neque miagi»^ 
stratui interim fas esse poemu 
abeo exigere, quoad pupuius 4u 
eo iulisset suffragium, ^Hime 
proTOcationem Tidtntur il>«cem«» 
viri dttodecim ubolia fuatnliflfe. 
LiTinf Ubro 3. Appiufy «cenfante 
Virginio , arreptus a piuturuf 
Proifoco , inquiti • Auditu pom 
una vindex libertatis ex eo mis'^ 
^a orey quo ^ndiciaiSinuper • uh 
Ubertate dictat^eruntt^^disntiia^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 9. 65 

«olutio? quis est enim hodie, cuius inteMit istam le^ 



ftQit. Bt dum pro se quisque 
J>eos tandem esee, et non ne- 
e^g«re humana fremunt : et su- 
perbiae crudelitatique etsi seras, 
non leves tamen venire poenas: 
propocare, qui provocationem 
^usttdisset, elc Quam proyo- 
MUoncm Valcriaf, qui eo ipso 
tnno, qoo Decemviri magittra- 
tum abUicaruat, restituits ct 
^oiii(|iiagc«imo post aano M. Va^ 
hrius Consul, ut 5cri|)it idem 
Lifius libro lo. de provocatione 
legem tulit diligentius sanctam. 
Tertio ea tum post reges exa-^ 
€tos lata est semper a familia 
eadem. Porcia tamen lex sola 
pro tergo civium lata videtur: 
quod gravi poena, si quis ver- 
herasset, necassetpe civem Ro^ 
manumy sanxit. Valeria lex, 
cum eumy qui provocasset, virgis 
€aedi, securique necari vetuis- 
set: si quis adversus ea fecis^ 
9et, niha uUra quam improbe 
factum adiecit: id (qui tumpur^ 
dor hominum erat) visum credo 
vintulum satis validum legis: 
^unc vix servo ita minetur 
quisquam. Quid cst igilur, quod 
Orator iu Antonio repreheudit 
«am legem, ut damfaati de vi et 
de raaiesUtc possent, si yelleut, 
«d populi iudicium proYocare? 
Dicerem provocationem a L, 
Salla a pbpuli raiionibus alieno 
/iiissc sublaiam, ut Tribuuitia 
polestas ab eodem est diminuta, 
aiii multis post SuIIam anuis 
C Rabirius perduclliouis dam- 
aaitts a dnumviris ad populum 
provocassct. Noster pro totlem: 
TOM. I. 



Hic popularis a duumviri^ in^ 
iussu vestro non iudicari de cive 
Romano, sed indicta caussa 
civem Momanum capitis con-^ 
demnari coegit, Trauqunius in 
lulio cap. 12 : Subomavit etiam^ 
qui C, Rabirio perdueUioni^ 
diem diceret, etc ac sorte iudex 
in reum ductus, tam cupide 
condemnavit, ut ad pcpulum 
provocanti nihil aeque ac iu^ 
dicis acerhitasprofuerit. Qaare 
arbitror, lulium ipsum|Caesarcm 
rcram potitiim damxiatis dc vi 
et dc maicsute provocatioucia 
ad popnlum sustulisse : nist ve- 
limus id factum foissc legePom>- 
pcia, instituu de cacde Clodii 
et dc Cmiae iiiceadio nova quac* 
stioae, qua multi lum de maie.* 
itate, tum de vi damuati ad po» ' 
pulum uou proTocaruut. AimAiu 
Istam legem manere] O. L a. 
non manere, sed venire probanu 
cgo ncuirum satis probo: naia 
manere de legibus latis, noa 
promulgatis diciiur. ut de Pro~ 
viuciis Cous. Quare aut nobi* 
statuendum est Ugem Aeliam 
manere, legem Fusiam non esse 
abrogatam. Rursus venire le^ 
gem, pro ferri, insolitumy atque 
inusitatum. Quid facicndum, in- 
quies? censco tantisper in libro- 
rum antiquorum ^auctoritate de- 
litescendum, dum vcrum inye-. 
stigcmus; si tamcn boc vcruna 
non est: cum praesertim tam* 
illud alterum, quam boc inso- 
leus sit. Ferea&ivs. In tribus 
qnoquc codd. Amsterdam. Franc. 
Graey» cst venire» lu Colon, i^e-^ 

E 



Digitized 



byGoogle 



66 



ORATIO 



gem manere? Nemo reus cst islis legibus : nemo, 
quem futurum putemus, Armis enim gesta num- 
quam profeclo in iudicium vocabuntur. At res po- 



penirem, GaAEV. I^taM^ legem 
i^enire] Ila sex Regii codict» 
cum Gratvianis, idqoe praefe- 
rendiixii dujumuf vulgato 1?«- 
nere. Lallem. Etiam Barb. 
ptim. penire, sec. inpenire. Sed 
optima^ uec uUo modo abiici- 
enda erat omnium edilonira le- 
-ctio manere, Pareus in Lex. 
Crit. p. 712. hunc locnm rccte 
cum eo coniunxit, qucm profeit 
Ferrariuf. Manere bic valei 
figi, yit\ e»se fixam. Quis ne- 
icit, legef, cum cisent perlatae, 
in aes incidi, et figi con»ne- 
Ti»»e? hoc ip»o cap. extr. quas 
(lege») post mortem Caeaaris 
prolata* esse , et fixas videtis, 
lam vcro confcr i»U ex c. 9. 
pr<) Rab, Po»t. Quamobrem il^ 
lud maneat, et fixum sit, quod 
neque moveri, neque mutari 
potest, Quamditt lex promul- 
gata erat tantum, et non per- 
lata; mutari qnidvi» in ea po- 
terat» et toia repudiari. luqae 
iegem manere idem hic e»t, 
quod inberi, perferri, aanciri, 
figi denique: nam tum demum 
neqne moveri poterat, neqne 
mutari. Sed , ciun abrogari ab 
cbdem, qui inmrat, populo le- 
gea possent, ac tum inoveren- 
tur, atque reftgcrcntur, cum va- 
lere deaieraot, qua de re vide 
Graey» ad XIL ad Dir. 1. idcir- 
■ co legem Aeliam manerte valet 
«dhuc e»»e fixam , non e»8e loco 
tftmotam» Aeque m<met Ux, 



quae promulgaU perfertnry ac 
quae laU non abrogatur. Vatic* 
^uis est enim hodie, cmus in^ 
tersit istam legem manere? ne*- 
mo reus est legibus iUis^ nano^ 
quem Juturum putemus, Mure* 
to pkcuit, legibus illis, Ga&a-» 
TON. Istam iegem manere^ Er-- 
rat Schuuio», istam in istets 
muUndum e»»t cenaen», quum- 
referendum ait ad legem ab An- 
tonio latam, qua iUae leges ioI« 
lerentur. Manere habet Ern. ct 
Schuu. fenire Teeg. ^. ^. Iciw 

Nemo est, quem futarum 
putemus] Est nou habetur uk 
Golon. Graev. Franc. nec ia 
omniboB Lambini. Cur i^ti— 
neamus voculam, quam spemttnt 
libri, et abiecerant Faemus, et 
Muretus? Grabvits» Verbo «if 
carent etiam Barb. ambo, Rooi. 
Veo. Ald» P. Man. et Car. Steph* 
Revocatum incaute foit a Verb» 
ct Oliveto. Ga&aion. Euecit 
Schiits. et £m. at hic temere 
inser^dnm esse puut post: at 
res^ quasi ea tox absorpu Hstt 
praecedente simiU. len. repoca^ 
buntur €id res populares, male» 

jit res popularis] Dices, An- 
tonj, te eam legem promnlgeMey 
quod ea lex «it valde popolaris* 
Quid enim magis populare, qnam 
dari provocationem ad popuhimy 
iu ut populus possit res iB«iica- 
tas resciudere, et iudicum seii— 
tentia damnato» sua auctortUt^ 
abfQlverc? 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 9. 67 

ipnlaris* Utinam quidem velletis aliquid ease popu- 
Jare l Omaes enim iam cives de rei publicae salute 
una et mentc et voce consentiunt. Quae est igitur 
ista cupiditas eius legis ferendae, quae turpitudiuem 
fiummam habeat, gratiam nuUam ? Quid enim tuf- 
pjus, quam qui maiestatem populi Romani per vim 
minaerit, eum, damnatum iudicio, ad eam ipsam 
vim revefti , propter quam sit iure daninatus ? Sed 
quid plura de lege disputo? quasi vero id agatur 
Ut quisquam pA)vocet Id agitur, id ferlur, ne quis 
omhino uihquam istis Idgibus reus fiat. Quis enim 
aut accusator tam amehs reperietur, quT.reo con- 



VeUetis nMquid ei^e popular- 
re} yiliquid veUetM eese, oitiiies 
1. V. nouDulU sic emeadant, pel-* 
le$ is, ni Automimi medo descrb- 
baU FJSR1L4&ITS. Vtinam qui- 
dem peiletif aliquid eese popu- 
Jare] Vtinam Antoiiiat venet 
aliquid eue popnlare, et popuU 
A^mani ¥oluntati obfcquereuir :' 
«am Miim omnea ciTes de rei- 
jmblioae aalote noa et mente et 
Toce conaentianty ipae, ai ae ad 
popali fiomani Toluntatem - ac- 
comm^daret,^ yeUet etiam aal- 
^am esje Tcmpnblicam. Ab&am» 
Ferrarii codicibua noatri anbscri*- 
bont. WelUtia nimimm tu, An- 
tbni, cam tuia aateUitibua* Gius^ 
^va* lu aupra c. 8. At sifer» 
tetis etc. nemini probaretis^ 
pBaaimqae similiter. Bolabella 
inptimia cum Antonio coUeg^ 
«oiMan§it<ir« Ao recte veUeiiM 
Bom. Vcn* Ald. Qerrag. et Car. 
fitepb» ut ctiamin Vat. ct Sarb* 
ptimo eat , ' et aecundi margini 
adscribitur, in qno non male 
^^eUiie% Recentiorea cum X(aiig. 
ct ccterie aalt vcUet i#«> Qaa* 



Vtinam quidem veUetie aliquid 
eieepopukure] ItaEru. etSchiitz. 
-scribendum putarunt. 

Quae est igitur ea • cupiditas] 
Pro ea Lang. haec. Col. SC. ct 
caeteri fcrc, ista, quoa feqnor* 
JFSRIIAB.1VS. Rccte ista recipitur 
iam iude a P. Manmio. Barb. 
ambo ea cilm autea editis. Va^ 
tic .quae est Igitur ieta cupidi»* 
tas legis eius ferendae, GAn* 

Quae tuipitudinem} Qnae ve^ 
liquas lcges dlsaolvit. Abram. 

Gratiam nuUam.] Qula nnllus 
reas estTcl demaiestate, vel de vi^n 
cnias^ratiam iata lex feratur.IuBM^ 

Quid enim turpius] Qald tur^ 
pius qnam ut is, qui ob sedttto^ 
nes iu repub]ica.xoncitatas dam- 
natus fneiit, iudicum seuteutia 
ad populum appeUet, et huius 
'provocationis otxasione nbvis se** 
-ditionibua , iafiina mnltitudine 
lar^itionibua corrupte, Texct rcm» 
publicam ? Ijibv« 

^d eam ipsam rsverti] Post 
tpsam adde dictionemi vim* Id* 
qne non medo ex antiquo libro^ 
a«d ex mulli# jdii* aaiptis, b«e 



Digitized 



byGoogle 



68 



ORATIO 



demnato obiici sc mtdtitadiiii conductae velit? aat 
iudex, qui reum damnare aadeat, ut ipse ad operKs 
merceuarias statim protrahatur ? Non igitor proYo- 



f€Df a N fiogainiif , •e^itiotiim al^- 
quein, multitudiDC couciUU, le- 
gitimum populi concilinm dit- 
turbafae, aut legem aliquam per 
Tim feiri-cnrafae, coque oomi- 
ne d^ Ti csfe damnatum. huic ai 
dareiur provocatio ad popnlumy 
profecio redituf ad priorem Tim 
daretur , pcr qnam apnd popu* 
lum causam proTOcationia obti- 
neret, fi iure non poffet, idque 
•umma cum turpitndine legia id 
permittentif, quippe quae de ti 
condemnato poteftatem tribue- 
ret per eandem Tim ae abaolTi 
faciendi* Fasb.xv8. Alibi doce- 
bam, duaa omnino diTeraaa quac- 
stionef fuiffe, de maiefUU et de 
▼iy duabua legibuf couftitntaa^ 
Comelia et Plaotiay quas duo 
diTorai Praetorea exercerent. Id 
cz boc capite magia perapicnum 
fit : duae , inqnit, maxime salu- 
tares legee^ quaeetionesque tol^ 
luatur, et mox, his duabus 
quiieetionibue de vi et de maie'-' 
state sublatis. Sed tamen iu 
erant affinea, deque iiadem fere 
crimioibua conftituUe, nt una 
ct eadem quaeatio Tideri poa- 
•ent. Hinc pro CoeL 39. De pi 
quotsritis: quae lex ad impe^ 
rium^ ad maiestatem, ad sta^ 
twn patriae, ad salutem OTn^ 
nium pertinet, Neque enim in- 
ferri via reip. poterat, quin lae- 
deretur maieaua, et ex laeta 
maieaute Tia. aliqua aemper ar* 
gucbatur. Quapi^pUr Cicero : 
qui maiestatem populi Rom* par 



pimminueritj mianebatiir eoina 
tnm Ti reip. illau contrm L* 
Plautiam, tnm impciii maieaute 
laeaa contra !<• ComeUam: ad 
eam ipsam vim reperti, prepter 
quam sit iurs d a mnat usi nam, 
aiTe de Ti, aiTC de maieatate 
damnatua caaety acmpcr fcoerat 
Tim. Fb&katits. Vox vim omit- 
titnr in Barb. pr. et in Offlnibn» 
antc Car. Stepb. editiay qui eam 
primns ex ano ccrte codice an- 
Tcxit* Omittebatnr ctiam ia 
Barb. aec. aed fuit a PoUtina» 
anperpofiu. Becte a Barbado* 
rio probatur: nec.mertto dubias 
haeret Manntina, qni non per^ 
apexity quid aibi boc TeUet, ad 
eam ipsam vim rspertL Meqne 
plua eo perapexit Ferratioa HL 
EpifU i4. Scd nnna koc Faer» 
nuf expediTAt. fitmimm qni eo 
nomine damaatns eaact, qnod 
Tim adTcrsns remp. adbibueriCy 
proTocatione iterum armaba^u^ 
ttt cadem soa ilia Ti in iudicio 
populi nterctor. GaaAtov* 

■Obiici sel Obicsrs ss^ cor— 
rige ex antiquo Ubroy qiumTxa 
babeat particulam se^ noa ia 
contextUy sed iatetpositam. Fa- 
s&mra, At nostri omaes obiicii 
G&ABT. SuspecU mihi qaoqiM 
nnins optimi codicia lectio est» 
£am aempe iaduxit fortasae ali* 
qnis propter sequeas Tcrbam 
damnare. Vide ad c. 5« pro Lig, 
Gar. 

Multitudini conductas] Mer* 
cedt cotmptM. Aji&uu 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA ?iHMA, CAP. g. 69 

catiQ isU lege datur : «ed daae niaxime salutares le- 
gea quaestJonesque tolluntur. Quid est aliud adhor- 
tari adolescentes , ut turbulenti, ut seditiosi, ut per- 



Qtiid e3t almd-igiiut adhor- 
*ffri} SnhUu dicUone igi/ur^ 
^n^t ne neceiMrU quidem e»t, 
lcf t, quid esi ahud hortari ado^ 
ieseente&^u^ turbuUnti, ut sedi- 
tioei, hatc est cnim antiqna le- 
«tio. lfiM»vs, Quid est igitur 
aHud? quem adhortari'] Sic 
Laiig. qtiibmn '^lerique liSti 
«onsentinn t, Quid est ahud igi^ 
tur adhortofi adqlescentes ^ ut 
turbuientii ut seditiosi. c. Vt iii 
II. L de Fin. bon. et mal. Quid 
€si ertm aliudf esse versutum? 
7k«KAx; Quid est aliud igitur 
adhortati] Kieci quam inMu S. 
Victor. et «tc qnibus auctoribua. 
«dbae polcratL eztnrbari igitun 
^HTMRva. Merito igitur «u- 
•pectni& Mt Grntero , quod iam 
Wt dtleretaht Fagrnus et Mu- 
»«tns, e% resptut Golon», Giubt. 
i^ufii ani» P. Mari. et' duo 
fiiyb. 'fun mtle inseratat quam, 
Buic inro subhtum biucy et ex 
II^ 4k plaitd^te Ft, Pabricit> ad 
IL do Olfie. 23. quam cod. Gro^ 
vofli'?if#i> in qiio est: quid est 
aiM •SjgitOr, nisi adhortari^ 
Efedem eorrnptio conti^t in Piu 
soB. ao. ittm 1. e. de Offic. in 
MSls aliqidbtls. Vocem igitur 
dammae ein* etiim Tacia oollu- 
otlio, ^am obsenravi. Solns 
limb. ex Vftt. kortari^ Faemo 
et Mnreto pniecuntibus. Ga-' 
aATon. . 

Quid est aUud hortari adb^ 
Uscentee] 'Brranf qui adoh^ 
sceniew ««tibmit pev iti ic* 



cunda syllaba. Adolesco enim 
coraposiium yerbnm est ez prae- 
p.ositione arf, et verbo olesco^ 
quod cresctre significat. Quod 
vero reperituc ita scriptnili in 
antiquis libris, onlpa est vel 
tempoTum, vel librariorum. scri • 
. bel^ant enim saepe o pvo u^ et 
II pro o, ut achuonui in com- 
ment. Lucretianis. itaqne faU 
lontnr etiam, qui epistula scri- 
bunt, non epistolay quod epi'* 
stula scriptum reperiout in li- 
bris manuscri^t. Epistola enim 
vox Graeca est, iiuaxolyi : in cu- 
ins syllaba penultima est ofiixQOpf 
quae vocalis vertitur a Latiuis 
in o breve. AtQui ita sunt con- 
snlendi et sequendi codices vet. 
ut eoa adiuvemus, in iisque le- 
<gendis iudicium adhibeamus* 
Quis enim ^crat eum, qui con- 
tendat scribendum esse novilisg 
non nobilis, ei ahemu*^, non 
avemus, ct contra hapitare^ noa 
habitare: apieris,* nou abieris: 
havemus, non hahemue^ tt simi- 
Ua, et iUn, antempna, soJiempnis, 
damptnare'^ tenq>tare^ sumptus, 
calumpnia, contempno , kt con^ 
tempsi, redemptus, per^mptus, 
et similia , (quae iam vix a pe- 
oudibus fcrri possunt,) qiiia ple- 
cninque ka soripta repeviantur in 
libris iUia? Lambikvs. Adhor-^ 
tari adolescentes] E duobua 
alifs incommodis stcutnris iu- 
vebitur in legem Aotoaiam. al- 
ternm csf, qnod adolesceutes vi-. 
deates, ^acsiioues de vi et dt 



Digitized 



byGoogle 



70 



ORATIO 



niojosi cives velint esse ? Quam autem ad ^^^ puUi«- 
cae pestem furor tri1>uTucias impelU non po^tit,, 
hia duabus qiiaestionibus, de vi, et de inaieatale^ 
fiublatis? 

X. Qurd, quod obrogatur legibus Caesarii, quae 
iubent, ei, qui de vi, itemque qui maie^lis dam- 
natus sit, aqua et igni inlerdici ? quibus quum pro- 
vocatio datur,. nonae acta Caesaris rescin4iwtar ? 



maiesutc eme sublataj, facile fa* 
tnri sint «editioti et tarbalenti» 
Alterum, quod Tribuni plebis 
haruiB qnaestionum metn solnti 
facile Texaturi siot rempubli- 
cam. AfiRAM. IHimirum hanc 
Tocem per V, semper iu Vatic* 
scriptam vidi. Gahi 

■. Quam autem ad reip, pestem 
furvr tribuniciu3 imbelli non 
poterit] Sic L. Col. et alii non- 
Dulli^ guem autem ad reip, pe^ 
stem furor tribunicius impellere 
non poterit. quod magis probo, 
ut banc babeat sententiam :,Qais 
homo coxitemplus, tamque ab- 
iectus coBStitutus in tribunatHy 
qui natura Tel^emfns est, et, vio- 
lentus , non excitabitur ad per*. 
niciem, atque exitinni reip. cnm 
Tiderit se armis potentissimi Iha- 
gistratus armatum, iis. autem 1«" 
gum TincuUs solutiim^ quae ad. 
co^rcendos furores tiibnaicios 
cpmparatae siuit? dixit antem 
furorcm tribunicium, ut pro Clu-r, 
ent. spiritus tribunicios y contra 
BuU. vim tribuniciam, propriam 
s. tribanatus, atque ci prope iu-> 
sitam atqiie ingeueratam. . Fj^a- 
BAiiivs. Quam aittem ad reip» 
pestem] Vocem reip, non habet 
sotiquas liber^ cui iidem aptruit 
alia tex mc« privat« biblioth€«a| 



cttios dictionis dttractloae itft 
sensus augetnr, lai p^Mis moa 
'soli reip» sed et singulin qupMlQiiB^ 
civibus a furore tiib|]Ba,cio« im*. 
pendere denuntietux. FAUurva» 
Quam autem ad re^^ pestemfur 
TVr Tribunicius impeUi nQ^ po-^ 
terit] Vetns liber,, Qu^m- ,€Uf,r^ 
tem ad reip. pesiem, furfir^ Tri^ 
bunieius impeilere noH poterii^ 

F. VHSINVS. 

Quid? quod ahrogatur* hi^. 
leffijbus Caesaris] Quid? quod 
obrogatur legibus ,Ca^saris , o^ 
U V. quod probo. ct^A pra^r 
t^ qu^tfn . q<|od «Ktiiis ad scb— 
tentaam c^v^it^ siqiiidm.|^ 
Antoyins boq Ifge* Qft#sc«ls.jftb<-> 
rogahat, sed iisaliaii leges «U^ 
^ua ex parte oontracl^ fsrchat^ 
praetcrea, quod sci»n^^ i0(gi fib^ 
rog(rre non dicitor;-. i|wu lUnd 
apud. Iiiviom lih* ix, ^4«VNr ans^ 
tiquae ahrogat novu, «inc dii<» 
hitatione mc!tad«iiiin.cst: quo ta- 
men mendo Ubri s«ri^ wc^iiti 
pro . antiquae enim. oniigMuua 
rctnoidnt. . qa^d Mtcm cst ^qpndl 
illvm, qui scrihil cd HercnDinni» 
Cui legi abrogt^bmy «cl dsror 
gatum sit, uon dnbito, ,q<uB !>• 
hrtrii mendum'^ ntquccibi qiio- 
qi» ohrog^tum, M^pa^ sQprm 
ohrogatio^f son abr^guiio, %m^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo. 



71 



Qnae quidem ego , Patres conscripti , qiii illa num- 
qnaxn probavi, . tamen ita consetvanda concordiao 
tausa arbitratus sum,, ut iion modo, quas vivus Cae- 
«ar leges tulisset, infirmandas hoc tempore non pu- 
tarem : sed ne illas quidem , quas post mortem Cae- 
saris ptolatas esse et fixas videtis. De exsilio redu- 



fcenduin. sit. «am oum de legi* 

bns liiier le eontrariU •contro- 

vertlae argumcnta fUggerJt^ .quid 

tandem momenti potcrat afferre 

Iftx, quae amplius lex non tvat? 

«t e»^ cukU" infirmandao cauBa 

lez alia Jata erat, eUi Unutm, 

aliquam tamen defenaiouem da- 

bat: tiqnidem non penitua erat 

tnblata. Locum diligenter con* 

tidtra, ibit in tententiam metin« 

M)erogare tntem legi^ esse, quid 

cz lege Tetcri aoTt detrabere; 

^brogare iegem, penltnt toUcre : 

4}br0gare legi, priovis legit in-» 

liraitndae grt^it aliam legem 

ierre,.nemo ett qui netciat. Om«^ 

ait GOtuplectitur uno irersitulo 

M. TulUnt, Quod per legem 

Clodiam promulgare, abrogare, 

derogare,\obrogare eifie fraude 

*ua non Hceat. FzB&ARivt. 

jQuid ^od obrogdtur legibue 

Caesariey Habent et Istud Pal. 

quoqac tec« ac S^ Yietoris , non, 

ut tntea pubricati,. abrogatur his 

iegHmsn Gjlvt. . Firmant obro-* 

gatur dno Gratvii' codices, ct 

fiarb. pv« quod ante Grnu rece- 

fcyan^ ^ optime P. Mauut. Mnr« 

«t Lamb. Genfer Oudend. ad 

iSueton. Caet. <xxYXfl. lidem de<* 

levetaBk.vocnlam hie', id est,. iie, 

-pTO /qoa Barb. ^nbo habent in, 

•ed iam iu, tec* dtlttum id fuit. 

Qt»d btbet ood* Frtac d^ mo**. 



ieatate , imperita emendatio ett 
alicuiuSjL qul simile hoc volebat 
etse antecedenti de p{. De hac 
re diximus ad c. i. pro Flacco. 
In liambiQianis inveni pro varle* 
tate, itemque qui: id Grafcv. in 
V* L. non solum Faerno tribait, 
verum etiam Lambino. Dtleri 
ttne potest ei codicis optimi an- 
ctoriute. Sed, ut ad ipsum Va- 
ticanum accfssi, ita in eo tcri- 
pt^m offendi : Quid quod obro- 
gatur legibus Caesaris , quae 
iubenti qui de vi itemq» mai^ 
states damnatus sit, etc« Nol- 
Zepi id compendium ezpUcare 
itemque: sed legerim^ item qtd 
maiestatis* Gabj^ton. £rn. et 
^chutz. imprimi curarunt: item/^ 
que ei, 

Qui iUa nunquam probavi^^ 
Ctti nuuqnam Caesaris acta plt*- 
cuer^nt ^ ' non quod rem ipsam 
xn plerisque legibus Caesarit non 
^robaji-emf s^d quod auctor le^ 
^un& publicae llbertatU oppressor 
^iUi displiceret. Abraivu 

Jta cojiserpanda] £z Vatict** 
no Jegendnm arbitror, una voce 
addiu , tamen ita conserpanda^ 
.ttt a Mmeto editum postea com- 
•pcri. GajlAton. £rn. et Schiits* 
^miserunt tameti tntc conser^ 
vanda, quod habei Vat. • • ^ " 

De exiho reducti sunt a mor^ 
iuo ] iSuut DuUit In 1« v. rtpcri* 



Digitized 



byGoogle 



7* 



ORATIO 

r 



cti a mortuo^ clvita^ data non solmn singulis, sedf 
naiionibus , et provinciis universis a mortuo ; immu- 
nitatibus infinitis sublata vectigalia a morttio. Erga 
haec, uno, venim optimo, auctore domo prolata. 



tnr* hoo «XDplins GoL et Gad. 
qnod iingola membra eodem 
-verba flninnt, hoc modo, De exi^ 
ho reducti a mortuo, civiidM 
data non soium ein^uHs, ^ed 
nationibus et propinciie univer- 
M a mortuom et quae aeqnnn*^ 
tnr, quof mirum in modo pro- 
Bo: pam in alila librii aut quid 
deesse, ant luperease mihi vide- 
Batur: nec mihi persuadere po- 
teram, tam elegantem, tamqne 
nccuratum scriptorem eodem Ter- 
I>o primum, cxtremtimque mem- 
brum Goncluslsse, medium tan- 
qnam mutilum et decurtatum 
reliqnisse. Itaque non dubita- 
Jbam, quin cx nltimo toUendum 
csset a mortuo: ant secundom 
referendis iisdem verbis supplen- 
clum. qiue in duobus 1. antiqnis 
inTenta hanc opinionem mihi 
penttns comprbbaverunt. his aa- 
tem conformationibns verbornmy 
qnis dublut^ quin optimus quis- 
qne orator distinguat orationemy 
ant quis hic non agnoscit eam 
^guram, quae a Graecis dvTMrr^o- 
^, a nostris converslo appeUa* 
tur? cuiusmodi est iUud pro 
Font. Frumenti maximua nu^ 
merue e GaUia^ peditatue am-' 
pUsaimae copiae e Gallia, equi^ 
t^s plurimus e Gallia. Feiou 
J)e exilio reducti] Sexttu Clo- 
diiu, et aUi exules sunt ab exi- 
lio revocati nomine Gaesaris 
mortni , quasi vivus Gaetar eos 
ab exilio redacere volaissct. Axa* 



Sed nationibua ] Tt SicuUa 
universis. libro i4. ad Atticnnx 
epist. 13 : Bcce autem Antonius^, 
accepta grandi pecunia, fixit 
legm a Dictatore conutiie^la^ 
tamy qua Siculi eipee Momani^ 
cuiu4 rei tnpo illo mentio nuliai 
qnem locum fiisitu referemns, et 
explicabimtu 3. PhiUpp. AiiiAif, 

Immunitatibuel i. Philipp. At 
quam caeca aparitia est? lui— 
per fixa tabuia est, qua cipita^ 
tes locupletissimae Cretensium 
pectigalibus liberantur, statui^ 
turque, nepost M. Brutum Pro^ 
consulem sit Creta propincieu 
Quod spectat ad repetitioneiix 
eiiudem vocis in fine toties in— 
ctilcatam, exempU qnaedam re— 
feremiu 2. Philipp. Idbii. 

A mortuo ] Talis est iUa re— 
petitio Sapphiu poetriae apod 
Hephaestionem : 

"Olfiu p^9^» acl fihfdn /o- 
poq, wq aQuo,] 

av uQuo, 
Feiix gener, tibi nuptiae, ut 

optasti, 

Cfinfectae sunt : hdbesquepw» 

eiiam, quam optasti, Id. 

Ergo haec uno piro optima 

auciore'] Pro pira antiqaus liber 

habet verum; nt sit ordo, uno 

quidem anctore, verom optimo, 

qnod amaram ironiam continett 

nam de eo hoc dicit, qnem ia«- 

telligi voU corraptor«m aotoranL 

Cacsarifl. FABairvs. Brgo haem 



Digitized 



byGoogle 



phil;[ppica prima. cap. lo. 



75 



defendimus : eas leges, quas ipse, nobis inspectanli-o 
bu8, recitadt, proniinliavit, tulit, quibus latis glo- 
riabatur, iisque legibus rem publicam contineri pu- 
tabat, de provinciis, de iudiciis, eas, inquam, Cae- 
saris leges , nos , qui defendimus acta Caesaris , ever-> 
tendas putamus? Ac de iis tamen legibus, quae pro- 



ctc] Haeo eM^ Gie^rxs acU 
credemiu et servabimns, cum ea 
folns Antonius domo protulerit, 
•olusque teatetur, Caeaarem illa, 
dnm 'viTeret, animo destinasse, - 
et io commentariolos snos re<- 
Inlisse* Yocat optimum virnm 
per iironiam, cum significare ve- 
Ut aYarisiimum et £dlacissimum« 
Ambjx, Merito receperunt tc- 
tcris libri opttmam scripturam, 
rcpndiau mlgaU , Fk^nus, Mu* 
retns , Lambinns. Kon debebat 
Slandibns Tcsci Gmterns. Grazv* 
FirmaTerat Lamb. lectionem Va- 
ttcani sni qnoqne alicuius' codi* 
cis tetlimonio. Alii omnes men- 
doii. Gar. 

^obU inspectanHbtu'^ Optimi 
libii non modo FaSmi, sed ct 
mei, nobis inspectantibus, lon* 
ge rectins. qnod et merito pro<- 
bamnt Fa£mns, Muretns etlism- 
binus. Male negleotum poste- 
rioribos edjtoriboi. Grabt» Cum 
FaSrno et aliis Regii codices no- 
hi9j Bt dedimns pro THlgato po^ 
biM* ItAMMU Etiam Lamb* MSi, 
ct ambo Barb. et Rom« ac Yen. 
nohitm Mox in Vat* eisgue /e* 
gibtUm 6ah« Ern. et Scbuu. 
Val, seqnuti sunt , t% panllo post 
ntctqnt etiam nobis recepit* 

J}e propinciUl \ De limitando 
tempara , quo proTinciat obtlat- 
rcittiir. Abbam. 



Bvertendae putanttu\ Sic ea 
Teterrimo Ubro r^posuit Faemus 
et Muretus, sequente LambinoC 
Vulgati putabimus* Ghabtits* 
Huic quoque lectioni*^mb. sno« 
mm codicum testimonium adie* 
cerat^ quam servat ManuU in ad^. 
nbt. et post Graevium unus 01i«> 
Tct. adscivit. Ga&at. Em; et 
Scbtitz. reiinuerunt Tvlgatalat 
putabimus, 

Ac de, iis tamen legibuM] Xta 
quidcm reipublicae libertatem 
oppressit Antonias, nt impedi— 
re non possimus^ qao mino* 
lcges Caesaris nomine promul- 
gaUe ferantur: umen de iia 
queri possumns, cum, quid in il* 
lis contineatur, compeitum ba«» 
beamus: at Tcro de iUis legibus, 
qnaa a Caesare viTcnte perlata« 
fuisse mentitus est^ ne queri 
quidcm potuimiis^ cum eae re« 
cipicndae fuerint, priusquam in-* 
telligeremns^ quid continerentk 
illae enim sine ulla promulga- 
tione populo Ronuino imposiut 
sunt, ante quam scripue essenti 
AbramI Nescio, qua de causa 
buic loco Tim adbibeat Ferra-» 
tius lu. Epist. i4« nl leges inuU 
ligat, qnas in animo babebat An- 
tonius. Qui adeo infra legit^ 
loquor de legibUa pronudgan^ 
diSf ut easdem intclligat, TuUio 
nolente, qui ctiam Y. PbU. 3. df 



Digitized 



byGoogk 



ORATIO 



mulgatae sunt, aaltem queri possumus: de iis, qaM 
i^ latae ^dicuatui.'^ ne illud quidem licuit. Hlaa 
•nim nulla promulgatione latae sunt ante quam scri-* 
ptae. Quaerunt quidam, quid sit, cur aut ego, aut 
quiaquam vegtrum, Patres conscripti, bonis tribunia 
plebis, leges malas m^at. Parat6s habemus, qui 
intercedant; paratos, qui rem publicam religioue 
defendant;^ vacui metu esse debemiis. ;,Quas tu 



\t$t ilUy cfuae supra c. S, Um- 
qumix iam Uu «eparatur a dUa* 
bns nnac promulgatts, iu lo* 
qiiitur. Num etiam hanc /«- 
gtm populus Rom* acc^it ? 
fmd? promulgata fuit? quid? 
norme ante lata, quam scripta ? 
nonne, ante factrnn , vidimus, 
quam futurum quisquifm eat su^ 
^icatus? Garaton* 

iNe illud quiden licuit] Vatio* 
tu quidem t lifuit, «t recte sub- 
•uditur queri, Sed mauufl re- 
ceutioT iUud in optimo ^od. «u- 
persoripsit. Idem «utim : Ulae 
4mm eia9 uUa promulgationey 
qupd Iiabet Mureti^ Idsm. 

Quaerunt quid sitl Habc, id 
cst impresMm lectionem recen-t 
liaaimus qulique coutiuet liber» 
antiquus vero et alii, qnomm 
mibi fidea probaU est, quaero 
autem quid sit^ nniUg quaero 
hoc quid eit, Mihi, ut vemm 
iatcar, nuUa harum lectionum 
tat |>lactty qu^mTii omues sut* 
tcntavi possint. ego in tanta va- 
vieUU in antiqna acquiescam. 
FASSjrva. Quaxrunt quidam, 
quid jitp cur etc.] Hanc scri- 
ptnram :pataTi ease rectam, ex 
antiqoM acripturae Testigits con- 
iectura £acta« Lamb. Quaerunt 
fHid 4it] Quaeruut aouuulU^' 



quid sit, cur, cum tam boni Tri— 
buoi plebis aint in rep., uoa, qni 
rcmp. aaivam esae Tolnmua, ma— 
las leges Antonii roetuamUs : cum 
enimTribuoi plebis ament rtm^^ 
suis intercessionibus et obnnntia— 
tiontbos poterunt irapedire, qnd 
mkins malae leges perferantnr* 
Amram, Quanu ait acriptnrae 
varietaa in veteribus librts, vida 
in rariarum iectionum UbeUo« 
GrAbv. Planissima cst vulgau, 
quam aervant codiccs Barb* :et 
vetcres editi* CxAR* "Em. •«-« 
quutus est vulgatam: quaerutti^ 
quid sit , at Scbutiiua, neaeio 
ciir, praetnlil Lambini conicctu- 
ram: quaemat quidam, quid 
eit. 

Quaa tu mihi] Per dialogia« 
mum indncit Antonium irridc^-* 
tem eos, qui vel tntercesaioDi«^ 
bus, \t\ obnuntiationibus Triba- 
nornm plebia volebaut malaa le« 
ges impcdire. AmiAM* 

Quas tu mihi interce^ioneMi, 
inquie^ quas religiones\ Qua^ 
tu mihi, inquit , intercessionme^ 
quas religiones? sic Lang. Col. 
So. boc amplius 6ad. Qzi^ 
religiones nominas? nt Planu 
in Cur. Quas tu mihi tabeiias? 
quos tu mihi luscos libert9S? 
quos ^mmanos somnias? et iu 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA ^RIMA.- CAP. lo. ^5 



mtldy inquit^ intercessidned, quas religiones ? ^^ EflOi^ 
stilicet^ qoibus rei publicae salus continetur. ,, Ne^ 
gligimas ista, et nimis antiqua et stulta ducimus. 



F§eu3» Quem Pseudulum? qua^ 
fumihi praedictu Jallacia4 ? £t 
luc ipie in VI ,L acciu. Quam 
mihi reUg^onem, narras, quam 
jHfenam? quem Senatum? lUa 
U^^(U| ,brevlUf mibi magtt arri- 
dtU FbrSAr.. Quas religiones ? 
Bqs etc] Sic I^alU nofttri, et 
^iffU^r^c. ^em P. «ine verbo no- 
vunAf, quod iure tQlIi iuMit 
Bemriof* 'GavT. Quas religio^ 
ne4? ] Qnae aiupicia, quae re- 
lifiioae fler>abaiitar a maioribua 
noatris. Suttoli e textu verbuixiy 
nomina^f cum Grutero ct Fer- 
rario».et PalauniB codioibua. Dt 
afupiciorum religioue vidt ubl 
If^ PiAQlii^am: ^ifstw^ /e- 
§Sfm, O0mium ac religiouum* 
Qui, aotem 'aiupiciorum religio- 
lub^^i^V.-T^ibuuorum pleLIa in- 
ter^eMi^iu^ua dicat aalutem rei- 
publicge cODtiueri^ id caosaae 
€$§e pot9, quod legum multitu- 
(Uneii^ probibebanty unde tt in 
Pi«oo#i^ 9. lex Aelia et Fuaia 
pt^ugfUicula muriquei tranquil" 
lilAHit ..atque otii neoiinailtur. 
Lfgwm ; anten^ multitudine et 
i»ov||ait tuibaa in republica con- 
citatt diximaa in Sextianam ad 
iila «erba, legum mukitudincm^ 
^ m- £Uo«Unam : Cenium prcp^ 
ann0MLieg0m Aeliam et Fusiam 
UtNHfwmf$n Amu Ipaa.Fcra-a* 
»ii.vcrb« vidca, qni noii iuMit 
tolU nominas, qaod ia BfSSk rc- 
p«r)t qaibnadam» acd brcvitatem- 
nkM^B aibi piaccrc ait. Nomi^ 
Mf m 'm ttinjiibut MBS, quU 



tidi ^o. Sed tamtn liber Ya- 
ticanua. omnium, optimui et an- 
liqniaiimua, probaate Fagrno ct 
Hureto, id re#puit« Grasv. Noa 
dublto, quin cx glosia verbam. 
nominas exstiterit in c^d. Car* 
Stepb. et iu edd. ^aog. Grjph« 
Car. Steph. et in repet. Lamb.^ 
Bectc omittitur in tribus llSia 
Ferr. in utroque Barb. et in Va-» 
tic. etiam in edd. Rom. Veii. 
Ald. P. Mak. ct Lamb. Qnibua 
ai addaa Gtrutericodicea, numc* 
rum habebis amplissimum suffra- 
giorum* Loco autem illo simil<« 
limo IV. in Verr. 39. emnea li<- 
bri habent verbum narras: u^ 
intelligaa nibil aliud spectari h, 
L oportere,; jiisi codicnm numc-^ 
rum atquc pracMantiam. Ga«^ 

RATON. 

\Sa^ Vci/icc/ }^,Responsio ad inn 
terrogationem Antonii. Dicit aa- 
tem, reipiiblioae salutem bis in<* 
tercessionibuA ctreliglonibn^coa* 
tineri , quia . obstabatur lcguiu 
multltudiiii , quibus TespubJLica 
facile pessuadatus. Abram. 

Negiigimus iUa] Neglegi» 
mus^ 1. Lang. et aJii nonnulli^ 
ut enim perlego^ slc inteSegOp 
slc ^eglego dicebatur, ut ex vct, 
tustittimis libris intellig^re 11-^ 
cet. FBRiURi Negligimus ista} 
\e%n%l\htr, jie^iegimus, Mvii&- 
TV8. NegUgimus ista] Loqui- 
lur Antoniui. ABBAJtt. 

Et nimis antiqua et stuUa 
ducimus ] Ita et Graeci loqui^- 
tai'. Ltt«i«Dtti i • 



Digitized 



byGoogle 



ORATIO 



Forum «cpietur; omnoa claudentur aclitus, armati in- 
pnitMii(Ii)« multis locis collocabuntur." Quid tum? 
Quod orit ita geatum» id lcx erit; et iu aes incidi 



ft%A«m t^iioii* ^^ffmh^ Toctiit 
Ik^MhUtt timi^llct* Hmiiume m** 
l«ft« Fltlo i« HippU mi«or«: 
mi) ^|Wyit««v 4| nt rf »» ff«Vm w 

^ i ^ jUln t» inmyrtu i n t mi je- 
mV fiMii. 0««t« f ro S«s. Ro« 

ln^ ^y^fc» <my mit» m SeMcn 4r 
«H^ ■liHmnTHi 



iubtbitisy et pro, hoe enimp 
emeiidanAct, hocine, cx aactori— 
ttie «ntiqiu libri: ut tatoft le— 
ctu iu legaUir: Quid tym^ qmod 
iim g^tim crir, id Ux erit, et . 
im «cst imcidi iahehitiSf credm^ 
iUm iegiiimm: Coxsti.ss. vo<-> 

^TLTS. |T&&&OCATBm.Tjr«. 





Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PBIMA..CAP. lo. 



77 



isbebitis credo iUa legitima: CpNauLES popu-. 
LUM IUR£ ^OGAVBRUNT hoccuie a maioribut 
aocepimus ius rogandi? populusque iukb 
8 c I V I T. Qui popidus ? isne, qui exdusus est ? 



pnesUiitiMijna Fdenii tou ledio 
attendeiiti ci^qiie Tideatar. Ln- 
snen orationi mazimum adfert 
ilie codex Toce illa hoceine, 
qiiam aolo» habet: neque ferri 
iam TulgaU potett^ cnm compa- 
raTaria. Vide Mannt. cni Tocem 
iiUm in commentario probanti 
et czplicanti fillus non paruit. 
Eamdcm Muret. qnoqne male 
c^ntemsiu Cetera item egregia 
firmantnr a librit plnrimit. Nam 
iubtlntU babent omnea Ferrarij, 
«t ipaiaa Graevii codices, et Barb. 
aec. atifae omnea aote Gmt. 
cditi. Er^aoliU permnutione in 
MSis Grnt. et Barb. pr. factum 
cst perperam videbitis: erraTit- 
^e Gfraterus, dnm haec ad Se- 
natnmy in quo Cicero loqaeba- 
taHy ceoanit referenda: apecunt 
cnim ail Conaulei, ut ea, de 
qnibafl diximni ad c. 9. Deni- 
qoc crmio exbibent Barb. ambo, 
Bom. Vcn. Ald. et- Hcrrag. ct 
CrTpb. com Nang. P. Man. Car. 
Strpli. Muret» repet. liamb. ct 
OrnL. codo male praeboerint, 
omnci cx Ferrario, ai Nang. 
^uipiac» Aliis locis soUiciutum 
Terbom crtdQ dcfendit Wopkens. 
IL LecU TaU. a. p. 227. Tan- 
tnm quae iam inde a P« Man. 
inre dclctam foit, Ferr. MSis» 
Vatie. ct «liis aoctoribus, quod 
Bafb. atcrqoe pessimo retinet. 
Rcceniiores malaemnt Graterom 
M^9 qoam com fiikiiQ et 



Lambino recte senttre. GahA- 
ToifiTs. Graeidaa babet: ind^ 
bitig, cedo iUa legztima C« P. 
I. R. koc enimtic, £m. Gracn 
lect. sequntns est, item Schiitz.^ 
qui cedo Untum mutat in cre^ 
do, At facio cum Garatonio, 
qui pracopuvit Tcram lectionem* 

Credo itta iegitima: quae 
ConsuUe populum iure rogat^ 
rant ] lu siue controversia cor- 
rigendum est: Cedo iUa legi-- 
tima, Coes, populmn iure roga^ 
verum {hoc enim a maioribus 
accepimus ius rogandi) popu^ 
lusque iure scivit, Hoc antem 
principinm erat legum lauram. 
id apparet apud Frontinnm d« 
aquae dnctibns, coiusdam legia 
vcrba subscribentem. T, (inqnit) 
Quintius Orispinus Cos, popu^ 
lum iure rogavit^ populusqus 
iure scivii, ProLns quoque has 
legam nous, P. L R. P. Q. I. S. 
aic interpreutnr , Popuhan iurm 
rogavitf populusque iure scitnt» 
Eodtm accedit auctoriUs anti^- ' 
quorom libromm, qoi ad unum 
omncs sententiae nostrac saiTra^ ~ 
gaotur. FEanAiuvs. 

Isnequi exclusus <«/] Isno 
popolos eam legem scivit^ et 
soffragio soo comprobaVit, qiii 
septis e( militom praesidiis sic 
cxclosas est, ot non potuerit 
ad lontQi aGcedeire. AtBAV. 



Digitized 



byGoogle 



7« ORATIO 

qno inre? an eo, qnod ti et armis omne sdUatnn 
««t? Atqoe ego hoc dico de fbtiiris; qaod est an&F^ 
cortim, ante dicere ea^ quae vitari ^ossont ; qoae si &• 
cta non erunt, refelletur oratio mcau Loquor de lcgi- 
bus promulgatis; de quibus ost integrum vobis. De- 



Qu0 iurg? an <««, quod in 
•tc* ] De oppotUaooc ^tB et itirii 
vtde SexUanam: AiquM mter 
hane pittun perpeUtam httma^ 
nitatt , et iOam immanm nihH 
tam intmst quam ius atque pis. 

AVKAM* 

Atque ego hoc tUco defutu» 
rie] AttUqtttt* liber, atque haec 
dio^ defuturie, FASRNTf. At» 
que ego hoo dico defuturie'] Yi- 
detur cMe qQaedem Teluti con- 
ccMio. Non eity ADtoni, -qaod 
Aibi iraicaris: non enim repre- 
htndo prieteiiu: non tccnio te, 
quod hactenuc autpicU et inter- 
ccMiones neglexerif, quod le^et, 
«fttae iam perlatee «unt, tulcrii 
per vim, et foro militibui occu- 
pato. Haec, iuqoam, praeterita 
sion reprehcndo, ne tibi Tideaf 
inimicuai ai, quod factnm eit, et 
Infeclum CMt nequtt, obiecerim: 
•ed loquor dc futuria, ut obTiam 
•atur: in quo non modo non 
•nm tibi inimicua, aed etlam 
fuugor amici oiHciOy praedicent 
•a, quae Titari poMunt* Loqnor 
de legibua iam promulgatia q«i- 
dem, aed nondnm perlatic, de 
quibni ett integrum Tobia. Tu 
«nim et DolabelU poteitif po- 
pulum iipe rogare, ai intercede^ 
retur ant obnuntiabiinr , inter» 
ceMionibna et antpioiia parere, 
nullam popnlo Romano Tim «d-** 
luberew Domonalro, ptvitalnm 



eaae, bc Titio ferantnr eae legc% 
neglectia auapiciia ei religioni* 
bua: Toa toUite Titium, et tnm 
auspicixa, tum intercctfionibaa 
parete : dennntio f utanuBy nt dU» 
poaitia in foro militibua popnlo 
Bomano Tia infentnr: Toa ania 
rcmoTcte. Id ai feceritia, refeUe^ 
tur oratio mea, dicoque in Ta«»' 
num ti m n J Me, aut, cnm non ^* 
merem, inTidioae finTfifft. Ti*- 
defne e dnabna lectionibua, quod 
eet amicorum, et quod eet au^ 
guram, potteriorem «ntefenre» 
Abejlm. OliTct. et Liilem. Af*- 
que ego hatc dico, quod Bar^ 
badorinm etiam oiim Tideo ma<» 
IttiMe. Recte profecto: codicea 
tamen omnea, ego hod, praeter 
VaCic* qui haec habena omittit 
ego, cui Murelufl obtei^peraTiU 
Garat» 

Quod ett augurum: ante di*' 
cere ea, quae pitari poseant^l 
Amicorum, pro augurmni o« h 
T. caetera eodem modo. Qnid 
bio augnrea , aut amid ^ aut om<^ 
nino omnia haec Tcrba' aibi tc* 
lint, BOn dif picio : ut Tddc aa* 
apicer, tcI dicam pro cerio pn^, 
tem, totum hunc locnm, quem 
anpra acripai , interpretationem 
etae eorum hominum, qni gloa^ 
aaa aub omnibua Terbia^nbacri— 
bunt* nam quod dticrat, de fit» 
turis, fuggeiwranr (oredo) ^e« 
gantea iUi inlerpretca, quod esi 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo. 



70 



ifionstro vitia^ toUite! Denuntio vim) arma; re^ 
movete! 



tmic6rum ante dicere ea^ quae 

vitari pos3imt, qiue verba li- 

]>rariorum imperitia iii omnef 

postea libros irrepierust» Fkr- 

iLARivs. Quod est augurwn, 

ante dicere ea quae vitari poe^ 

^unt'^ In antiqttO libro pro /70j* 

eunt^ poeeint legitur : qnod par- 

tI refert. pro ttugurum Tero, 

tunicorums quam Teram lectio- 

nem puumus; boe semn, si ego 

Tos de re iam facta accusarem, 

diceremqne, aliquam tos leg^m 

per Tlm tuUise, forte possetis de 

nse queri, quod non benlTolo 

erga Tos animo ea dicerem, qitae 

iam infecta esse non possent. 

Bnnc Tero baec dico de futuris: 

deqne ils, quae Tobis integrum 

cst, Tel facere Vel non ; in quo 

▼cs ut amtcos tracto : ' amicorum 

. cnim est, de iis, antc admonere 

amicosy qnae Vitari ab eis pos- 

cimt. io Testra ergo potesute est^ 

Jiaec Titando quae dixi, refellere 

«nrationem meam; et inanem 

ostendere ineCum, quem de Tobis 

cODcepi; quod ita assequemiui^ 

noQ per arma nec Tim, ut ego 

nanc praedico tos cmc facturos* 

Fabrjits. Rectc omicorzim cum 

Pemrii MSis et Vatic etiam 

Md. Car» Stephani, et cum Gmt. 

CSrarr* et Lamb* eiiam Verb. et 

I«jdlein. Redierat OliTet. ad cer 

lcrorum editomm lectionem ^<^- 

gutum^ quam Barb. ambo ser- 

Tniit, et Barbadorius quoque im- 

probsTerat, nnllum hic ei locnm 

CMC intcllifens. Etiam Barb. 

'ntcrqae poemt^ quod tuiaa ex 



meis editis Lamb» recCpit. Ga* 
RATON. Etiam £ra. et.Schat«. 
habent lectionem illam* 

DenuHtio : vim , arma remo- 
vete^ Nos post dentmtio to^en« 
dam distinctionem putamns, ot 
Tox vim passive accipiatur , id 
est quae nobis illatum itur. at 
par pari rtddatar, demonstro 
Titia, denantio Tim. qnod qob ea 
ratione dictum Tolumus, qnia- 
Tis non nisi per arma inferatur^ 
sed quia per arma plemmqucb 
FAJERBr. Denuntio pim, arma: 
removete] lu a me est editom 
septem abhinc annos, in prima 
iam editione Ciceronif, itaquo 
distinctnm atque interpunctum, 
qood eo scripsi, quia, cum Pe-> 
tros Victorius, in posterioribus 
libria Var. lectiooum: qui nuper 
in Galliam perlati sunt, cap, xlu. 
lib. zxxii. ex hac sola tam levi 
obserratione concinnasaet : hoc ip- 
sum , quod , quaXccumqua est^ 
aive laade dignum est, siTO ^t-* 
cus, meam est: id tamen miht 
adcrotum alteri tribuit. Quod 
miratus sum. neque putaram, ia 
P. Victorio tantam inesse, acaxoi}** 
^fMcy non dicam, non enim con- 
Tcnit bnius nomiuis Tis in Tirum 
optime moratum : c^^^un^ mul- 
to minus : non qnadrat hoc no- 
meu in virum cordatissimum ac 
pmdentissimnm : Qix6iWQ^io,it ni- 
bilo magis, qui slt homo dUi- 
^ntissimus et vigiUntissimns : 
sed tamen non putaram, P. Vii> 
ctorinm t«lem clse, nt et,^qaos 
b«dart Tcllfti «licaif iMidibus 



Digitized 



byGoogle 



8o 



ORATIO 



«maret; H^ qiu>d pneelare fa- 
ctain coafiteretnr , ftuis anctori- 
biM eriperet. Qaid eBim alind 
fecit Petros Victorias, cum hn- 
tns loci iolerpanctionem in illa 
jnea editione, qaam • le Tisam 
/, negarc non potest, plane ex- 
atantem: qaam interpnnctionem 
laudat, et TnlgaUe anteponit, ut 
debet: cuidam homini iniustissi* 
mo, qui alieni laboris fructum 
praecerpere conatus est, adscri- 
bit, qnod non debet, cum mea 
cditio aliqnot anuis ante editio- 
nem illam prodicrit? Quid er- 
gtf? Illine hanc Petri Victorii 
landatiunculam, praesertim fal- 
aam, ioTideo ? Nihtl minus. Sed 
Petri Victorii ^o? considero: 
iniuriam mihi ab ntroque fa~ 
ctam queror: ab illo, quod opus 
alienum tractare et interpolare 
ausus sit, invito domino, nihil 
jpse novi alFerens, praeter nugas, 
nnllisqae adiumentis iustructus, 
iinllis codicibus antiquis fretus, 
quibus Tideri alicui posset no- 
▼um aliquod opni fecisse: de 
Tictorio, qnod rei, iadicio ipsios, 
Itude et sermone dignae , meo, 
lem et nugatoriae: quae tamen 
2nea, et domi meae nata, et a 
me profecu est, gratiam, quae 
mihi debetur, alteri adiudicat. 
Sed quid hoc leve querorf' qnod^ 
graTius est, taceo ? Idem cap. zv. 
lib. xzxTin. dissentiens a me in 
co, quod apud Aristotelem lib. 
Ti. de moribus ad Nicom. lo«- 
cum illum in omaibus codici- 
bns unius litterae adiectione cor- 
ruptum, eius detractione sic e- 
mendarim, mot* ihj Siif ^ atitpUt 
«^i/C xcU imarrififif nai «antg xe- 
folTi, T/ovau, imartjft^ vHp t*- 



luwvSetm, etcT et lectloncm* Vnl« 
gatam defcndens, t»aft§f^ M^olt/ir 
fxovamf qaae lectio ineptissimn 
est, neque ullo modo ferri po* 
test, nisi forte scientia diqna est 
dx^tpalo^ <{aod dictn ridiculuia 
est: mea aotem emcndatio re* 
cta : Tolens enim ostendere Ari- 
stoteles, sapientiam csse aciea* 
tiam remm honoratissimanua» 
et scientiam omnibus aliis acien*» 
tiis anteponendam^ dicit, iUam 
csse umquam caput alianun. 
scientiamm, et capitis rationem 
ad alias scientias obttnerc. 
qnemadmodum igitur capat om- 
niam partiam corporia aaimati 
pars est praesuutissima : iu aa- 
pientia omnium scientiarnm cst 
praestantissima et honoratissima. 
Haec Aristotelis aententia cat. 
quod si diceret, ut Tult Victo- 
rius , sapientiam , eut scientiaja 
caput habentem, siTC potius, ca^ 
pite praedium: quam ei laudem 
tribneret? aat qua eam re ceu- 
ris scientiis praesure diceret? si 
enim hoc significaret, sapien- 
tiam scientiam perfectam * ttttp 
alias Tcro imperfecUs: qnid es» 
set, quod eam Uotopere laudaret, - 
ai scientiis imperfectis praesU- 
ret? sin eam cum scientiis per- 
fect^s comparare vellet, et eam 
4iceret caput habere: quo modo 
ostenderety eam aliis tue prac^ 
sUntiorem, si aliae quoque per- 
fecue sunt, id est, capat habent? 
Vldes^ lector, quam inepu at^ 
que absurda sit lectio Tulgata, 
qnem Tir ille alioqui doctissi- 
mus tuetur. lu eo igitnr loco^ 
ubi hanc scripturam tam iue« 
ptam dcfeudit ille, meam au- 
tem emendstiontm oppugoat, ita 



Digitized 



byGoogle 



FHILIPPICAPAJtllA. CAP. ik 



8lr 



- XI* ^fcaaci vos quidaai mihi,. DoiUibftlk, |>ro ro 
l^abliea daraftii^ na&.QpQrtehit. Quamquam te qui-» 



deiuqtie ali^d cgit, nt icripflerit, 
nie tettteiitia^ii tneaia.Miireti «ii^ 
ctoritate coDi^masfle, cam Mu* 
i^U lo ea diflpatatione naQaia 
mentionem fecerim, aed Eofltra- 
ttnm,. anctotem, ^nod conecdat 
spse Mnretofl^ aUc[aa]ito melio<*> 
rcm, (poteram etiam' D. Thomam 
*i adiling^rei qoem quomodtt 
priietCrieHm ^ beicio) meae acw» 
UBiiae adflfipalarorcxn et conir^ 
«Mtorem phidukerim. Tanta fnit 
llomini«> io iis lihris ioDflcriben<*> 
difl, neqvid graviufl dicamy>^4U* 
fWQ(a <«c2> ftf^Vfiiai»* XtAMXijiva» 
■i^ntmtio' pimf'^4ihna : i remoktete\ 
De hac difltinotione optimufl viro^ 
-vum P. Victoriafl lib. xzxix# c^ (i3. 
In qnem dnm ki^ invehitnrljam^ 
i>imi9 Lw^cambek armifl) oflteadiVj 
4|aam ait animi.pafliHl) imoi nol^ 
Jiiifl»- 42kiilv ' •• 

Irasci jquid^. miht, Dolabella] 
Sic Cad. Iraiqi te quidem tppiif 
Doiahella. Lan^. ct cum eomnlti 
^ilit, fra^ci P0$ quidem* quod 
magis placet^ ' flubiungit eniniy 
Q^uanquam quidem te idjactu^ 
Tum non arbitror» Fsluukiuvs. 
Irasei te quidtm\ Hic loctifl in 
antiquo Ubro recte, ut puio» ita 
Itoiua legttnf: Iraeci quidtm vos 
mihii J^oiaMla^ pro rep. dicenH 
ncH /pportMtt, quamquam te 
fuidem ki Jactutum non arbi^ 
tror t novi facilitatem tuam» 
pAjnuivi, Non cportebat resti* 
taenukt ex Vaticano FaSraum fle- 
eati Mtimua e^ Lambinus, qnpfl 
«t ae€{uen Tulgati oporUhit» 

TOM. I. 



OmABT, Secataa est cam Faaraoy 
Ifureto et Lamb. in pnuiibiM 
kifl Vatican. codicem Cl. I^^-i 
iem. et probo ^ quod etiam v* 
enim detraxerit, qaamvia k-ecte 
adflit : flcd nollem oportebat. In- 
«i^t emm Tiilfiufl hac primtun 
oeaUonq de >ef« diceve adverana 
Couflulefl : et quae hio' flcqountur 
oauaia de fntaro dicontiir. Ita- 
qne reftitiieodota>ioeii8cOy pos 
^uidemtu. oportebit*. Sie pla-r 
ne cod. C%r. ^Steph. . amho Barb^ 
Ot plerique Ferxarii ,' • iic Teiu 
Kattg. Camtr. Qfroti Verb. et 
OUv. et Gryph. Mafo* Gad. F* 
Man. C. StcfilL.. et repet. LamJbi» 
tv fro POSf idexnque te flupeiacri- 
^plvm vidi in fiarb. aec. ex alio 
certe codice. . ^ Neiltrum ea^ ia 
Bom. et Ald. nt editnm Fetrar. 
iovenit. Immerito etiamBarba'9 
'dorio placuit , te qmdem etc* 
^ortehat, SolBfl Vatio.^ oporte^ 
baty et ab eo flolo abest enim: 
ox^odem aolo infra Facro. Mur^ 
iiamb. Groev. Oliv. . et-Lauemi 
iracundum amdio esee factum^ 
coOa fn eeterifl omaibw e^^de^ 
ai t i quod ego veriofl omitti di* 
cerem,, aisi meiiorcm numerum 
reddere videretur. Nam' quod 
iii Graetiana om^tatur ^ audio , id 
colpa opercrum fattnm emenr^ 
davi* Ga&aton* Coiiflentiantcnn;i 
Garatonio Ern. et Schiitz. lidem 
ta: teztu omifleraa^ . eeee anioi 
factum, 

*.Quanquam quidem te] Quan- 
^am te quidem^ »• TL t* Fao."^ 

B^fLlT». 

F 



Digitized 



byGoogle 



9i 



aniTio 



dem id-fefetwpim nwi «Mir«r* Novl eniii fi«lita-ii 
ttoi tdarii. CoHegam tiittto aiu»t iaibac'»a;.fditttj» 
na, quae bona ipsi videtur, — miiu, ne gravius quip- 
miam dicam, avorum e€' avunouli jui oottiuMtum Ai 
imitaretur, fortunatior videretur; — sed euiB irrf*- 
cuiidnm audib faclum. Jideo aulem, qiiatfi sit bdid^ 

«um habere iratum eiindem^ et ai-matuin^ 9^^"? 

t - 

temL Qoit^ aiitepik/nMttrauf.aTiift 
•fnMiV qnierettdui]^ llatir Aiit 
ftotni fiuti e Cftf tarttiB fimiUa» 



FaciHiaimn] Hanc Tocem T«* 
VMtiiu .Ubcnter miTpai, itt; H»»' 
fjfrm Mto 5^ «cciia i: 

WadUm binepoiumqu» Ungum 

tmaiamtibimM reddidii^ 
4dclpbii ACtu 5, ccciu 4: 

— R9 ^ta rtpperiy f 

. tfaciiiiate uihil^ homini €SS€ 

m4lia9f nequa cltnuniia* 
IHbi J>oaatM : Initr faciUtaiMllt 
dem^Uktm ho9 itUtnki: facilk 
mmy ettina ira t^itc solt^itur ■:. f Xrr 
fnensj qui non irasdiur» ct ftiilii 
ft-eqtiiiater. AimAM. 

CoUegam tmum] M. Antomiua, 
edllcglim tuam in eonsulatHvaiiijil 
irccundum ciftc fcctum, ex quo 
CODcal- fcotuf ccf, Tcl potiuc fz 
qub poct Dcocm Cacfcrif cuccccr 
•it in ciufr dominatum, ct ncctnf 
ctt occcflonem hahcudi circa fC 
pra^diam militarc* Advcru TC-r 
ro ihmno^mtBim orationif : CoUe^ 
gam tttum aiunt, otc. eed eam 
- audio iraeamdum eeie facium» 



Ne gremue quippiata dicam] 
Mc dioam, iUum ccic miacrrimuini 
qni per ccchic opprimii reipiibU*- 
cac Ubcrtatfei^ ct aaUof cfM ia 
«mocm e%i, quam ad tjrannideid 
perTCnirc. lozji. 

jiiforumj^ Bf. Antonii Orat^-if, 
qniXoiiful fuit cum A*Posiumaf 
Aibino anno Vrbis 65 i. an pai« 



Cacf arca duo . Conavlcc fnerjiiift 
'«cmpwc bdU Italio^ .Sczt. Iuf 
li^. Cactar; cum L» Harcio Pbif 
iippov «t L. luUnia Cccaar cuaa 
P. EnliUo Lnpo; ScXtuf aiiQO Vvf 
bif 663I Luc« anno ptosimc s^ 
qncnti. Vt ior rc ^iibiayacc ulli^ 
)qii6d fciam, tcttata ▼cicrum mor 
numcotif, facUiUc credid^tm^ 
Lacr Cactarcm ainmcalam etlur 
liam^ matrem Aiiiottii«'Lncii I11U& 
«Caefarif Uberos ^aisaci^od plc- 
rumqoc l^eri patmm suoroa. 
praenomina retincrenl» IittM* ' 

Avunculi] LucirCaef arif ,qui cuiik 
C. itk^arcio Figulo Cosful fuit an^ 
no 689. id C6t prbxime ante Ci— 
ceronem. NuUam C. Antonii, qua 
Antonii patruus fui^ fadt mcn<* 
tiouem, quia is *ex coosulatia 
damnatuf . cft. Quae seqnuntur 
pleraque buot perspiima. loEM. 

IraturH eundem ei armatanil 
Hoc mihi revoca^ in..aia«ioria]^ 
•dictum Favorini,. 4c ^o &partaae- 
«ns in Hadriano: ^JFaf^atina^ 
quidem,cum ver^um .cmw. fHQdb- 
4am ab Hadriano ^tt?preheme0^ 
^eeeei, atque iiU xeseieeet, .argur- 
amtihus amicie,qtto4 m>ah ctde^ 
ret Hadriano de perbop quad ida^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPIGA PftlMA. CAP. «^ 



«? 



ponaBi im, ,ut optiior, a^uuin: qood M. Automuin 
«dn ^b^ror repadiMunuii. Ego, ai quid iit Yitam 
jeius> adt in mores «um coitfiumelia dixero', ^uQ.nur 
IIU4 mihi iniiiiieiasiiBiis sit^ nou xetuagbQ. . Hiu jDOjar 



itei auctores ustapassent, rUum 
iUenndiaSinuan mopit', ait enim.^ 
I^on reete euadetie, famiUareap 
-qui non patimini me iUum do» 
vtiprem- omnib^ erederB, qMti to» 
•bet triginta legiones. Iosm. «r 
Sed ptomam ius, ut opimvr, 
aequwml L. Cohproponam^ iMt^» 
Umea pvo impreMU lUt: atqac 
vter^* qiiidcm cnm tm§ ub- 
qwok. adstipalatoribtit itqac a4-» 
"vocjid». c^ Colotiiaam mi^c 
probo: qnod ic mihl ▼idaatiiy^td 
concaciudinem loquciidi prbpitic 
accedcre. PMCAmiTC. Barb.ambo 
promaitt, dt cx meia cditia Rom. 
Vcn. efc Ald» CUtcri omnca pro^ 
poHaitu Gar. 

QontutneUaedixsro] llagtia>r«^ 
victaf in Ubria antiqaia cftistit: 
scm partiai cnm impvcaaHi con- 
acottnnt, at Sc. paMim contume^ 
iioac, ut Gad« noiinulU ctim coil«* 
tumtkayttt^CoX. ct alii nonnvUi. 
qni omnca habcnt omniino qaod 
'icqnaronri nam et dieere con^ 
tume&am rectc dicitnr. PlaUe. 
Cemtumeliam si dices, amdies. ct 
•cantumehose.' Cic. dc offic. Cum 
^eiudiose de ahsentibus detrahen^ 
di causa aut per ridiculum, aut 
seifere,autwudedice contumeli^' 
seque dicitur» ct ciim contUmelia, 
w^iteidcm iB ir Pkil. Qmideii 
dictmn* af> rme cum c ontumeHm ? 
£^0 tamco Imc curcmnm at- 
qnor.FBtii4lu CqntunudmYTf^. 



AriitotcUs lib. a Rhetor. cap. a : 
*r» r^ ififi^ii r67 n^mpnte mU 
Xfyui^, V* okaimxbihi itl r^ m^ 
-oxom, ^ R^ vf f^vfjTd» o^ 

y^ ^iMotSrmq^l^(^90iif, ^ 

lu n^qieuis, Mst -emm eontti^ 

Wteiiafaioereyei eaditere, qudo 

pudorem afferuut patienti, n^ 

ut qui contumeUamfacit aliqmd 

eonsequatur^ sed uip^eipiat po^ 

hqttatem. Btenim-reftreHtes noH 

fisciunt eontumsUam^ sed ulo^ 

«cimYttr. Videa d^ ct drwTcos- 

^ ia c.Btamclla ; qmn tOqne». 

di modum «nntpcfat Antonias, nt 

cioa yerba 3 Philipp. rcfenibtur : 

NuBa etteomtumeiia,qummfacit 

dignus, n4c timor,quem denufi^ 

tiat inimicus, Quod cui repr ebeUL. 

ditur a TuUio: Quid esi porto 

'fitcere contumeliamy quissie 

ioqidtur?^ bflbet talttcn magnos 

('«uctorcci ut PlautuM Asinaria j-. 

-Cttt 9, seen. 4 1 f ,a 

TU contumetiam atterifacia^, 

tibi noH dihatur? 

iQTcrcAtias Enniicbo actn 5, scen. l : 

'^Non tsrdignum, Gha^ 

rsa, 

Fscisti, Nttm si ega digna 

\hae contmtsUa 

' Amm maxime ,'attu indignds 

qui facerestam^. A bra«I« 

Scqnitor etiam Ferrarioa, Fa2r- 

ims, Maretus, Lambinn8> et mens 

^botius codex. Alii conturtieih^^ 

«Ki contumtUme,' 0um absoipait 

F 2 



Digitized 



byGoogle 



74 



ORATIO 



xaulgatae siint^ saltem queri pcssumus: de iiSy ^uao 
itoi lalae dicuatui*, ne illud quidcm licuit. Illaa 
eoim nuUa promulgatione latae sunt ante quam scri- 
ptae. . Quaerunt quidam , quid sit , cur aut ego j aut 
quiaquam ventrum, Patx^es conscripti^ bonis tribunia 
plebis, leges malas m^tuat. Parat6s habemus, qai 
intercedant; paratos, qui rem publicara religione 
defendant;^ vacui metu esse debemiis. „Quas ta 



|«gc ilU, quae supra c. 6. Um- 
^oi^n iam Uu Acparatur a dUa- 
bus nnac pr^mulgaiiiy ita 1<h> 
quitur. Num etiam hanc /#•» 
gem populue Rom. acc^it ? 
^md? promidgata fuit? quid? 
-BOJme €Uite lata, quam scripta ? 
nonne ante facttan vidimua, 
quam futurum quisqugm eet su^ 
^icatus? Garaton* 

iNe illud quidem licuit] Vatio* 
ne quidem : li^uitf et recte «ub- 
•ttditur queri, Sed mauufl r»* 
ceutior iUud in optimo ^od. «u- 
persoripsit. Idem ftUtim : iliae 
€nim eioe uUa promidgatione^ 
qupd babet Muret.. Ihem. 

Quaerunt quid eit} Hahc, id 
cat impreuam lectioDcm reccn-* 
liaaimus qulsque coutiuet liber. 
antiquus voro et alii, quornm 
mihi fidea probaU est» quaero 
autem quid sit, nnnsg quaero 
hoc quid eit, Mihi, ut Yerum 
fatcaTi DuUa hariim lectionum 
aat |>Uc«t, quagniTis omnea aus« 
tcntavi poaaint. cgo in tanU Ya"* 
ricuu in atttiqua acquieBcam. 
FABsjrva. Quaerjmt quidam, 
quid eit, cur eic] Hanc icri- 
pturam <paUTi esse rectam, ex 
•ntiquM acripturac yciUgita con- 
iectura £icta« Lavb. Quaerunt 
fiiid ci/] . Quacruut uouuulU^ 



quid tit, cur, cum tam bcou Tri- 
buni plebis aint in rep., noa, qui 
rerop. aalvam esse Tolnmus, ma-* 
las leges Antonii raetuamUs : eum 
•uimTribuDi plebis ament remp., 
auis intercessionibus et obnuntia- 
tionibus poternnt irape<lire, qna 
Ditnus roalae leges perferantur. 
Amsjm, Quanu sit scriptnrae 
varietaa in veieribus librb, vida 
2n variarum lectionum libello« 
GrABv. Plauissima cst vulgaU, 
quam aervant codiccs Barb. .et 
veteres editi. GrAii* "Em. ac-* 
quutus cst vulgatam: quaeruu^ 
quid sit , at Scbiitiius, nes^o 
cnr, praetulit Lambini coniectu— 
ram: quaeruttt quidum, quid 
eit. 

Quaa tu mihi] Per dialogia^ 
inum indncit Antonium irrideb-* 
tem^ eos, qui vel intercessioniW 
bus, vel obuuntiatiouibus Tribu'* 
nornm plebis volebaut malaa It^ 
ges impcdire. Abram. 

Quas tu mihi interceesione*^ 
inquie^ quas religienes\ Qua^ 
tu mihif inquit , intercessioneep 
quas religiones? sic Langj Col, 
So. hoc amplias Cad» Qu^^ 
rcligiones nominas? ut Plcm. 
in Cur. Quas tu mihi taheUas? 
qiws tu mihi luscos libertos? 
quos ^mmanos somnias? ct ia 



Digitized 



byGoogle 



^ PHILIPPICA fmUAr CAP. lo. 7$ 

mihi, inqujt^ iutercessiones, quas religiones ? ^^ Eaa^ 
scilicet, quibus rei publicae salus ^ontinetur. „ Ne^ 
jligimus ista, et nimis antiqua et stulta ducimus.* 



PieiiJ. Quem Pseudulum? quti^ 
tumihi praediccu Jallaci^t? £t 
luc ip«e in VI ,1. accus. Quam 
vuhi rdigionem narras, quam 
poenam? quem Senatum? ILU 
ta^fn brevltas mihi magii arri- 
dcU FsRBAK. Quas religiones ? 
Bq^ elc.] Sic X^aU, noHri, et 
If^i^Tic. '^tem P, sine verbo no^ 
inina9 , guod inrc tQlIi iuMit 
Ferrarius. 'G*vt. Quas religio^ 
ne4 ? ] Quae auspicla , quae re- 
ligio«e servabantor a maioribus 
noatrig. Suatuli e textu verbuizif 
nomina^j cum Grutero et Fcr- 
rario, et Palauiiifl codicibua. De 
auspiciorum religioue vide ubL 
It^ Piailpiaiiam : Bt^tum l^ 
^tm, omnium ,ac religionum, 
Cnr; auUm.'aiupiciorum religio» 
iubi^;«^,Tf-tbunorum plebla iu* 
ter^e^uQuibus dicat aalutem rei- 
publi<tfie coDtiueri , id c^usaae 
e«ae . putp, quod legum multitu- 
dinem probibebanty unde et in 
Fifl09^m 9' lex Aelia et.Fufta 
[iw^ugnucuUi muyiqu^ trantquil'- 
lilaitis atgue otii nominaiitur. 
Lcgwa, ; ajgiifm mDkitudine et 
noy^^ imbai in repubU^a con- 
citan dlximua in Sextianam ad 
iUa lerba, legum midtitu4ifl€m$ 
^ ia PUoBianam : Centum propa 
ann0^iLlegem Aelitun et Wuaiam 
tenu0pamu9^ Asa« Ipaa.FiCErft* 
^.vcrba '«ide», qni non iuasit 
^Ui nominas* qnod ia MSS^ re- 
perk qaibttftdimi» ««d brevitatem^ 
HNigla cibi placece ait. Nomif^ 
^ m m •janibua MSS^ qaa« 



tidi ego.. Sed tamcn liber Va- 
ticanu». omnium. optimua et an- 
liqnlisimus» probante Fa£rnp ct 
Mnreto, id respuit. Grasv. Noa 
dubito, quin cx glossa verbouaiL 
nominas exstlterit in o^d. Car* 
Stepb. et in edd. |(ang. Grjpbo' 
Car. Stepb. et in repct. Lamb.^ 
Becte omittitur in tribus MSis 
Ferr. in utroque Barb. et in Ya- 
tic. etiam in edd. Hom. Vcii. 
Ald. P. Mab* ct Lamb. Qoibiis 
si addas Grutcri-codices, numc- 
rum babebis amplissimnm snffra- 
giorum* X<oco autem illo simil^ 
limo IV. in Verr. 3^. cmnes U*^ 
bri babent verbum narras: u^ 
iotelligas nibU aliud spectari h« 
h oportere,; nisi codicum nnme-^ 
rum atque . praestantiam. Ga- 

aATON. 

J?aj «ci^cc^ f .Responsio ^ in-^ 
terrogaUoncm Antouii. , Dicit an- 
tem, reipiiblicae salntem bis in- 
tercessiouibuA et rcligionibns con- 
tineri , quia obsubatur leguia 
mulutudiiii ^ quibus respubUca 
facile pessuadatus. Abram. 

Negligimus ,i9ta\ Neglegi» 
mus^ 1. Lang* -et aUi uonnuUi^ 
ut euim perlego^ sic inteUegOp 
sic jieglego 4>cebatur» ut ex ye-r; 
tustissimis librts intelUg^re li-^ 
<;et. FESRARi Negligimus istal 
Vc(as liber, ne^gimus. Hvhe- 
Tva. NfigUgimas ista] Loqiu». 
Itur Antoniui, Abrw. 

Et nimis antiqua et ftuitm 
ducimus ] Ita et Graeoi loqu^n- 
tar. Lii«laDttc i * 



Digitized 



byGoogle 



76 



ORATIO 



Fornm sepietor; omnes claudentur aditus, armati in^ 
praesidiis multis locis collocabuntur." Quid tum? 
Quod erit ita gestum, id lox erit; et in aes incidi: 



jimnuatfbq to^ fyQaiffi, mtXain 
T6 fiaqn TC <l^»c» 
£«4«ixi> nUone d^/cUbvc Ttfcant 
liomi^ei ■implices ctminime ma^ 
Io«. PUto in Hippia minore: 
MoX ^yov/iifov ^Lf^xmiw ilvtu tow 
^pSvaaiom uhi parum vidic Ficioni, 
qnt u^j|f<uoy interpreutna eat «e- 
niorem, Cicero pro Sex. Ro- 
acio: Haminea antiqui, qui ex 
natwra eua ceterds Jingerent, 
, erediderunt, Mthetvs* Nimis 
antiqua et etulta] Freqnenter 
iflta coniungnnt, ut Seneca de 
Beneflciii lib. 16« cap. 16: In- 
fiunita et antiqu^ eet, quae ne» 
^eit matrimonium vocari uniue 
aduUerium, Socratea Ariflt^pha^ 
nicns in Nebulis : Kal nwq, 
fi»q^ av, Mttl KgovUnf o(«r» nai 
ptttMtailfjvB, In quem locumin^ 
teipres K^opIuv oJ^mv, Saturnalia 
rcdolens , oloy igjfiuttijq ttii&iiaq 
ASwdtiq, quasi antiquam aim^ 
pUeitatem redclens, £t post 
Idem Comicns: O^x^ MaU*i 
rotrovKi^voQ <Sv ; Non hunc do^ 
cebie Satumue exietene. qudd 
interpretatuT idem Scholiaatca, 
^/aioc» ^^C^C» redditque ratio- 
nemj cur antiqui et stulti ptxxo^ 
oiXflvot nominenttir. AiiiiAM. 

£t in aee incidi iabebitie. 
tedo illa legittmal Pro credo, 
quod et prina in fulgata erat^ 
ct in antiqno atqne omnibuj 
aliis, qnos nos iridirous, libris esf , 
Ferrarius cedo substitntt j nos 
taraen priorem lectiouem tue* 
mur, deleutcs disuaciionem post 



iubebitisj et pro, hoe enim^ 
emendanftes, hocine, ex anctori*' 
tate antiqni libri: ut totus lo« 
cus iu legavur: Quid tum, quod' 
ita gestum erit, id lex erit , et . 
in aee incidi iubebitis, crede; 
illa legitima : G o n s v Lit a. v o - 
pvLVM. xv&^ RoGAvsa.vjnr.^ 
hooine a maioribus accepimu^ 
ius rogandi? popvlvsqvx» 
IV IV*. sciviT. qui popubts? 
nt illk verba, quid tum? Cice«' 
ronis siot, seipsum interrogantla ; 
quae vero sequuntur, einsdem 
sibi ipai respondentis , ad Aii«. 
tonium umen et Dokbelhmv' 
aenftione directo. cuius quidem-^ 
•ermonis prima pArs iponia ««t»' 
usqne ad enm locum, hocine iH-, 
maioribus . nam inde non iam' 
ironia, aed aperu repr^he^sto 
est: • quod leges per vim contn- 
qu« itts rogaudi acceptttm a ma— 
ioribus ferri parentur. Fajeolnvb. 
Quod erit ita gestum , id lojo 
erit; ei in aes incidi videbiiisj 
Secut^is snm Guilielminm» q«ilt 
iitud repererat itt^fragmentc^Coi»^ 
Ibniensi- atque libro S. Yictotia? 
neque aliter Pal. sec. viUgo C|»ci 
iubebitis» minus reete. non eniBi* 
Senatus id iucsurus eratj neqM 
exspeciaturns Aotoniiis iusavm -> 
Senatuii. ^ quod ipsom onuiino 
prodnnt ei praeeedeotia et se«.- 
quentia. GavTBnvs* Vehementer 
miror^a sua consu^tadine Grae-* 
vium hic aliiissft, qua sol^t Va- 
ttvano cudioi ftdha^ere.* TAom 
dobilo, quiii optima et Xod^^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PBIMA..CAP. lo. 



77 



io&iebitis credo iUa legitima: CpNSULSS POPU-. 
tVH lURE ^OGAVBRUNT hoccine a maioribur 
accepimus ius rogandi? populusqub iurb 
SCIYIT. Qui populus? isne, qui exclusus est? 



pri«fUiitiMima FaSrni tou leaio 
atteiidentt coique Tideatiir. Lu^ 
. meii orationt inazimiii& adfert 
iUe codex Toce iUa hoeeine, 
qnam lolua habet: neque ferri 
iam Tulgau poteat, cum compa- 
rareria. Vide Mannt. cui Tocem 
ittam in commenUrio probanti 
ct czplicanti filiua non paruit. 
Eamdem Mnret. quoqne male 
cantemiit. Cetera item egregia 
iirmantnr a libria plurimia. I^am 
iubebi/i* habent omnea Ferrarii, 
•t ipMoa Graevii codices, et Barb. 
aec atque omnea ante Grnt. 
cditi. £:[^aoUu permnutione in 
Il5ifl Gmt. et Barb. pr. factum 
Ci| perperam videbitis: erravit- 
^ne Gruterua, dnm haec ad Se- 
natnm , in quo Cicero loqueba- 
tnr, cenanit referenda: apecUnt 
cnim ad Conaulea, ut ea, de 
qnibtta dizimua ad c. g. Deni- 
qne ersdo exbibent Barb. ambo, 
Bom. Ven. Ald. et^ Henrag. et 
Otjfph. cnm Naug. P. Man. Car. 
Stcpli. Muret. repet. Lamb. et 
Gnt. e^do male praebncrint^ 
OBnea cz Ferrario, ai Naug. 
lOKcipiat. Aliis locia aoUiciutum 
Terbnaa eredo dcfendit Wopkena. 
IL Lccft. TnU. a. p. 1:17. Tan^ 
tua quae iam indc a P. Man. 
inre dclctam foit, Ferr. MSiai 
Vatic ct «liia anctoribus^ quod 
Barb. utcrqnc pcaaimc retinet. 
Heeenliorca malncnint Gmtemm 
M^iii, qiiam com falfno et 



Lambino recfe aentire. GakA- 
TONIT5. Graeriua habet: Wcie* 
bitU, cedo iUa legitima C P. 
I. R. hoc enimttc, Em. Graer. 
lect. sequutus e«t, item Scbutz.^ 
qui cedo Untum mutat in cr»m 
do, hx facio cum Garatoni<]^ 
qui praeoptavit yeram lcctioneflu 

Credo itta iegitima: quam 
Consulee populum iure rogat^ 
runt] lu aiue controveraia cor- 
rigendum eat: Cedo illa legi^ 
tima, Co^s. popuimn iure rogc^ 
verurU (hoc enim a maioribue 
accepinms ius rogandi) popu^ 
lusque iure scivit. Hoc antcm 
principium erat legum laurum. 
id apparet apud Frontinum dc 
aquae dnctibus, cniusdam legia 
Tcrba aubacribentcm. T, (inquit) 
Quintius Orispinus Cos, popu-* 
lum iure rogapity populusque 
iure sciini, ProLns quoquc haa 
legum notas, P. h R. P. Q. I. S. 
aic interpreutur , Populum iure 
rogainty populusque iure scipif» 
"Eodtm accedit aucloritas antr- ' 
quornm libromm, qoi ad unum 
oinnea acntentiae noatrac suirra^ 
gantur. Fsiuu&iva. 

Isnequi exclusus est] Isn^ 
populua eam legem acivit, ct 
auffragfo auo comprobavit , qui 
aeptia e^ miUtum praeaidib aio 
czcluaua caty ut non potuerit 
ad ionun acGcdare. Avuk. 



Digitized 



byGoogle 



7« 



ORATIO 



quo iure? an eo, quod ri et armis omne sublattim 
«st? Atque ego hoc dico de futuris; quod est am^ 
corum, ante dicere ea, quae vitaripossunt; quae si£a- 
cta non erunt, rQfelletur oratio mexL. Loquor de legi^ 
bus promulgatis^ de quibus est intcgrum vobis. De- 



Quo iure? an \eo^ quod vi 
«tc«] De opposttiooe TJs et iurii 
Tide Sextiiinam: jitque inter 
hahe vitam perpolitam huma- 
nitate , et iiiam immanem nihH 
tam interest quamiue aique pie, 

Atque ego hoc dico defutu^ 
rie] Adtiqiiut liber, atque haec 
dic^ defuturie. Fabrnys. At^ 
ipte ego hoc dico de juturie^ Vi** 
detlir cMe qaaedam Teluti con* 
cetaio. Non eit, Antoni, -qnod 
mibi iraicaris: non enim repre^ 
liendo praeteiiia: non tccuio te, 
quod bactenus auapicia et inter^ 
ceMiooei neglexeria, quod le^et, 
. qhae iam perlatae aunt, tulerit 
per vim, et foro militibns occu- 
pato* HaeCy inquam, praeterita 
Bon reprehendo, ne tibi ridear 
inimicuai ai, quod factom est» et 
infeclum caae nequit, obiecerim: 
•ed loquor de fatnris, ut obriam 
•atur: in quo non modo non 
snm tibi inimiais, sed etiam 
fungor amici officxo, praedicens 
•a, quae ritari possnnt* Loquor 
de legibus iam promulgatis qui- 
dem, sed nondum perlatis, de 
quibns est integrum vobis. Tu 
enim et Dolabella potestis po- 
pulum ii|re rogare, si interc^ie-^ 
retfar ant obnuntiabiinr , inter- 
cessionibns et aospiciis parerei 
Bunam popnlo Romauo vim ad-^- 
bibere*^ Ocmonairo,' p«riaiilttm 



^M^ ne ritto ferantur eae legeS| 
ueglectis auspiciis et religioni- 
bus: vos tollite vitium, et tum 
auspiciis> tum intercessionibns 
parete : denuntio futurum, nt dis^ 
positis in foro miiitibus populo 
Romano vis inferatur: vos arvia 
removete. Id si feceritis, refeUe^ 
tur oratio mea, dicoqne in va^' 
num timuisse, aut, cum non ti«- 
merem, invidiose finTfifft. Vi^ 
desne e dnabns lectionibns, quod 
est amicorum, et quod est au^ 
guram, posteriorem «ntefenre» 
Abrax. Oiivet. et Llllem. At*' 
que ego hatc dico, quod Bar^ 
badorium etiam oiim video ma* 
luisse. Recte profecto: codices 
taraen omnes, ego hoCy practer 
VaCic* qui haec babens omittit 
ego , cui Muretns obtempernTitb 
Gaxat. 

Quod ett augurum: ante di^ 
cere ea, quae vitari posemni'^ 
uimicorum, pro augurum^ o. L 
V. caetera eodem modo. Qnid 
bio ougures, aut amid» aut oa<^ 
nino omnia baec verbA> sibi tc* 
lint, non dispicio: ut valde an^ 
spicer, vel dicam pro certo pn«, 
tem, totum bunc locnm^ quem 
anpra acripsi, iuterpreutionem 
esse eorum bominum, qni glos- 
sas sub ohinibus verbis subscri— 
bunu nam quod disierat, de fu» 
^turis, suggesserunt (oreda) ele« 
gantes illi inlevpretes, quod eet 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo. 



7j 



iBoiistro vitia^ toUite! Denuntio vim) arma; re^ 
rnovete! 



tBmcdrum ante dicere ea, quae 
vitati poseimt, qii«e verba 11*- 
brarlorum imperitia in omnef 
poftea libros irrepteTUSt. Fkr- 
lURivs. Quod eet aiigurwn, 
ante dicere ea quae vitari poe^ 
euntl In anttqtto libro pro /70j- 
euntf poaeint legitur : quod par- 
Ti refert* pro augnrum Tero, 
amicorums qaam Teram lectio- 
vem pttumuf; boe seiiaQ, si ego 
Toa de re iam facta accnsarem, 
«liceremqne, aliquam tos leg^m 
per Tiiti tuliise, forte possetis de 
ine queri, qnod non benlTolo 
erga TOt animo ea dicerem, qitae 
iam infecta eut non possent. 
auBC Tero baec dico de futuris: 
deqne tia, quae Tobis integtum 
est, Tcl facere Vel non ; in quo 
Tos ot amtcos tracto : ' amicorum 
cnim ett, de iis, ante admonere 
amicosy qtiae ^ritari ab eis pos- 
fant io Testra crgo potesute est^ 
baec Titando quae dixi, refellere 
orationem meam; et inanem 
ostendere mecum, qnem de Tobis 
eoncepi; quod ita assequeaaiui, 
Bon per arma nec Tim, ut ego 
nanc praedico tos esse facturos. 
PAnuiTS. Hecte amicomm cura. 
Ferrarii MSis et Vatic etiam 
cod. Car. Stepbaniy et cumGmt. 
GraeT* et Lamb. eiiam Verb. et 
Lallem* Redierat Olivet. ad ecr 
teyorum cditomm lectionem^tf- 
gunaUy quam Barb. ambo ser- 
"^t, et Barbadorius quoque im- 
probarerAt, nullum bic ei locnm 
csse intelUgens. Etiam Batb. 
nicrqiic poeeintp quod tuiaa ex 



meis editts Lamb» recCpk. Ga* 
RATON. Eliam £rn. ct,Scbat«. 
babent lectionem illam* 

Denuntioi vim, arma remo^ 
pete^ Nos post dentmtio to^en* 
dam distinctionem putamnsy nt 
Tox vim passWe accipiatur', id 
est quae nobis illatum itnr. at 
par pari rcddatar, demonstr* 
Titia, denontio Tim. qaod noB ea 
ratione dictum Tolumaa, qai«« 
tU non Disi per arma inferatiir^ 
sed qnia per arma plertmiqacb 
FAERBr* Denuntio pim, arma: 
remopete ] lu a me est editom 
septem abbinc annos, in prima 
iam editione Ciccronis, iuque 
distinctnm atqtie interpunctum* 
qood eo scripsi, quia, cum Pe* 
trns Victorius, in posterioribus 
libri» Var. lectionnm : qui nuper 
in Galliam perlati sunt, cap, xiu. 
lib. zxxii. ex hac sola Um levi 
observatione concionasaet : boc ip- 
aum , qncd , qualecimiquc est, 
sive laade dignum est, aiTO ae<* 
cus, meam est: id tamen mihi 
adcmtimi alteri tribuit. Qood 
miratos sum. neque putaram, \xk 
P. Victorio tantam incase, acaxofj** 
'B-im¥ aon dicam, non enim con- 
Tcnit bnius nomiois tis in Tiruna 
optime moratimi : itniB-ewif mul- 
to minus : non quadrat boc no- 
meu in vimm cordatissimum ac 
pmdentissimum : ^ixHiWQ^ta^ nl- 
bilo magia, qui sit bomo dili- 
^nttasimus et vlgilantissimns : 
aed tamen non putaram, P. Vi^^ 
ctoriam t«lem eaac, ot et, quoa 
U«darc TcUct| «liciMS iMidibua 



Digitized 



byGoogle 



«o 



ORATIO 



«rnftvet; Hf qiiod pneelare fa- 
ctam coafiuretnr, Miis anctori- 
bui criperet. Quid eBiin mliud 
fecit Petros Victoriafl, cum hn- 
flus loci iDtcrpanctionem in illa 
inea editione, qaam a se Tisam 
/, negare non potest, plane ex- 
stantem: quam interpunctionem 
laudat, et rulgatae anteponit, ut 
de^bet: cuidam homini iniustissi- 
mo, qui alieni laboris fruclum 
praecerpere conatus est, adscri- 
bit, quod non debet, cum mea 
editio aliquot anuis ante editio- 
nem illam prodicrit? Qaid er- 
gO? Illiue hauc Petri Yictorii 
laudatiunculani, praesertim fal- 
aam, iuTideo ? Nihil minus. Sed 
Petri Victorii ^&oq cousidero: 
iniuriam mihi ab ntroque fa- 
ctam queror: ab illo, quod opus 
alienum tracure' et interpolare 
ausus sit, invito domino, nihil 
ipse novi afferens, praeter nugas, 
nullisque adiumentis instructus, 
nullis codicibus antiquis fretus, 
quibus Tideri alicui posset no- 
yum aliquod opns fecisse: de 
Vietorio, quod rei, iudicio ipsios, 
Itude et sermone dignac , meo, 
levis et nugatoriae: quae tamen 
Sneai et domi meae nata, et a 
me profeclaest, gratiam, quae 
mihi debetur, alteri adiudicat. 
Sed quid hoc leve queror: quod 
graTius est, taceo ? Idem cap. zv. 
lib. xzxTui. dissentiens a me ia 
co, quod apud Aristotelem Ub. 
iri. de moribus ad Nicom. lo- 
cum illum iu omaibus codici- 
huB unius litterae adiectione cor- 
roptum, eius detractione sic e«- 
mendarim, fuoT* tXii uv { aofCa 
9Qvq xfd iiuarrjfirif xtd vantg xc- 
faXti, Txovau, imartjfi^ tHp t»- 



fiumtmif, etcT et lectloncm' yal« 
gatam defcndens, £ontQ M^ol^flr 
fX^vaa^ qaae ^ectio ineptissima 
est, neque ollo modo ferri p<^' 
test, nisi forte scientia aliqaa est 
ax4(paloq, qaod dicta ridicaluia 
est: mea aatem emcndatio re- 
cta : Tolens enim ostendere Ari<» 
stoteles, sapieutiam esse scien-' 
tiam rerum honoratissimaram, 
et scientiam omnibus aliis scien— 
tiis anteponendam^ dicit, illam 
este tamquam caput aliaram. 
scientiarnm^ et capitis rationem 
ad alias scientias obtinere. 
qaemadmodum igitur capolt oni— 
niam partiam corporis aoimati 
pars est praesuutissima : iu sa- 
pientia omniam scicntiaram est 
praestantissima et honoratissima. 
Haec Aristotelis sententia esU 
quod si dicerety nt vult Victo- 
rius , sapienliam e$&e scientiam 
caput habentem, sive potius, cst 
piie praedium: quam ei laudem 
tribueret? aat qua eam re ceu- 
ris scientiis praestare diceret? si 
enim hoc significaret, sapien- 
tiam scientiam perfectam ' tgge, 
alias vero imperfecUs: quid es- 
set, qaod eam Uotopere laudaret, - 
81 scieutiis imperfectis praesu- 
ret? sin eam cum scieotiis per- 
fecljs comparare vellet, et eam 
4iceret caput habere: quo modo 
ostenderety eam aliis eue prae- 
sUntiorem, st aliae quoque per- 
fccue sunt, id est, caput habent? 
Vldes, lector, qaam inepU ai- 
que absarda sit lectio volgau, 
quem vir ille alioqui doctissi- 
mus tuetur. lu eo igitor loco^ 
ubi hanc scriptoram tam ine- 
ptam dcfeudit ille, meam au- 
tem eraendationtm oppugnat| ita 



Digitized 



byGoogle 



7HILIPPICA PAJtliA. CAP. ik 



^l 



. XI* ^lraaci vos qiudeadk niilu^ Dolabdlay |>ro ro 
imblica diceati^ no&.Qportehit» Quamquam te qui-* 



domiuftily iu otcttMiis esc, it(i 
demqtic aUud cfit, ut flcrlpterity 
me tctiteiitiam tneam.Miireti «iif* 
ctoritete coDfirmasfle. com Mu* 
Ttti jn ea disputatione nuQkm 
meutionem fecerimy led Eustra* 
tinmy. «uctofem, qnod concedit 
spM Mnretufl y eUquanto mielio^ 
rcm, (poteram etiam' D. Thomam 
•i adiungcTC| qucm quomodo 
^aet^ief-imi beicio) meae flcw» 
fenfiae adcfipularorem et conir^ 
«natorem ph>duxerim. Tanta fuit 
Itominia- io iii liitria ^nflcriben» 
difl, ne quid graviufl dicam, 'mU* 
fngfa «c^ ftf^VfiUtk* LAMBijiva» 
i>enuntio' pon^- -orma : f remo^to ] 
De hac dbtinotione optimufl viro^ 
mm P. Victoriufl lib. xxxii^ c nX 
W quem dom ki^ iuYehiturLam^ 
bimifl Lycambelfl arraifl) oflteadifj 
<|uam nt aaimi pufliUi) im4> nul«* 
liufl»' 4iAvf* • - 

Irasci .quidan. mihi, Dolabella] 
Sic Ckd. Irasqi te quidemmpU^ 
Dolabella, Lang. ct cum eomulti 
^lii, Tra4ci pos quidem* quod 
magis placei) ' flubiungit enlniy 
Quanquam qiudem te idfactw^ 
rum non arbitror* FBftJURivs. 
trasci te quidim} Hic locUfl in 
auiiqno libro recte, ut puW, itii 
totua legitar: Irasci quidem vos 
nM^ DoiabeUaf pro rep. dicenti 
Jioit eportebat, quamquam te 
fuidem id 'facturum non arbi^ 
tror t «MH^' facilitatem tuam» 
pAnunrs. J^on oportebat rcsti«> 
taerufit ex Vaticano FaSranm sc- 
cati Muretua et Lambinua, qiK)a 
ct aeqoer. Tulgati oportihit» 

TOM. I. 



Gaabt. Secntus est cmn FainiQ^ 
Murcto et Lamb. in omtfibof 
bis Vatican. codicem Cl. If^l-^ 
lem. et probo^ quod etiam t* 
enim detraxerit, qnamTb k-ccte 
adsit : sed nollcm oportebat. In- 
«i^t emm Tiitfius hac primiim 
«raUonq de >ef« dicevc adTcrsna 
Cousules : ct quae bio' sequuntnv» 
OBnia de fntlvo diGunttir. Ita- 
que restitiMinlamAoenaeo, pos 
quidemeU* oportebitt. Sie plft^ 
ne cod. C^r. ^eph. ambo fiarb^ 
H plcrique Ferxarii ,' aic Teiu 
Vtng. Camcr. •Grut* Vcrb. ec 
OUy. et Gryplu Malc Gad. K 
Man. C. Stepii* et repct. Lamlu 
/e ftopoe, idemque te supcfacri-» 
p««m vidi in fiarb. sec« ex alio 
certe codice. NeUtrum cst( ia 
Bom. ct Ald. nt editum Fcttar* 
iavenit. Immerito etiamfiarba'9 
dorio placuit , te quidem etc* 
oportebat. Solus Vatic.^ oporte* 
baty et ab eo solo^ abest enim: 
exeodcm soio. in&a FaiU^. MuTi 
iMmb. 'GracT. Oliv. • et Latiem* 
iracundum audio oese factum 
cote fn octeris omnibva esse A^ 
ait| quod cgo Tcrias omitti di* 
cercmy^ aist meiiorem numerum 
reddere viderctur. Nam' quod 
in GraeTiana omtttatur ^ audio , id 
colpa operamm fa^nm emen^ 
^aTi. Garaton* Consentinntcum 
Garatonto Em. et Schiitx. lidem 
im tertu omiscruu^. sese ani^ 
factum, , 

.*. Quanquam qiiidem te] Quan- 
^ptam te quidem, »► L t# Faa-» 

F 



Digitized 



byGoogle 



^ 



0]iaTBO 



clem id^fiu^tvnb^ iMm «rbiiror^ Hfovi tmHa £k<Slita^ 
ttoi ttiaiii» CoUegAm tdtthi aiiuit iatba;c>ma^fditu} 
aa, quae bona ipsi videtur, — inihiy ne gravius quip« 
^am dicam, ayonim et* avttnonli jui oottiuMliiiii d 
imitarettlr, fortunatior Tideretur; — sed euiti ira^ 
cuiidum audio faclum. yideo aulem, qtra^ dt bdib- 
lum habere iratum eundem^ et armatuin; quum 



FaciHiaimi} Hanc Tocem l^c* 
vmtiiu libcnttr .«niTpat, ut H«^ 
fjfrm Mto 5^ tcena i: 

WadUm iSnepoiumquB Ungum 
tmaiamtAimt nddidii^ 
Addpbii Mu 5, sceiu 4: 
— ittf ipsa rtpperiy 
. FkLciUtaU mihil homini ««#• 

melioB^ nsque cUmentia* 
inbiDonatM : iFiHtr facilitaieiu^ 
demektiam hce uitereei: facili$ 
enim^ euime ira i^iio eolvitur v- f Xrr 
m#ii«, qui non irasdiur* et «Uhi 
freqtieaier. ABmAM. 

CoUegam tuum} M. Antomnm, 
eollefam tuam in consalatiivaiHjil 
if acuDdum eate fectimk, ex qito 
€0Dia|' feotui eef, tcI potiue tx, 
qab poat -beoem Caeiarif faccea^ 
•It ia eiae domiaatum, «t nactni 
ett oecarionem hahendi circa ai 
praetidiam mililare. Adverte tc^ 
ro dtmneo)i m&4m oratioiib : CoUe^ 
gam tttumaiunif etc. eed eam 
• audio iraeimdum eeee factumm 



' Ne gremue quippiam dieam] 
Me dioam, illam eaac miaerrimiim, 
qoi per acehia oppnmii reipobli*- •dictum FaToriui,/de ^o ^arti^^ 



- .-.. \ . . ;> *.. - 

temi. Qoie avtepik/nMiteniaf.aTiift 
•faetil^ qBaerendui]^ Ifater Aiit 
ftomi fiiift e Cafaiurmii femilia» 
Caeaarea dao Conaalea fneiimfc 
4empoKe belU Italici^ . Sext. luf 
liriii Cacaar com L» Marcio Pkif 
iippo, et L. laUoe Cacaat cum 
P. Eniitio Lnpo; JSeXtof amio VrV 
blt 663I Lac atmo prosime aOi^ 
^eitti. Vt iiL re vdiibia,aec ulli^ 
(qaod aciam, teatata Tetentm mor 
numeotia, facilida credid^im^ 
Lncr Caeaarem ayuaculam et Iat 
liam, matrem Aslouii,' Lacii lulia 
,6aeaaria Uberos faiaae^^od ple- 
Tumqoe l^en paftrum . auomm. 
praenomina retinerenl. IiKM* ' 

i/^^^uncu/iJLuciiCaesariijqai coiA 
C. Marcio Figulo Coniul fuit an^ 
no 689. id est proxime ante Ci— 
ceronem. NuUam C. Antonii, qua 
Antonii patruus fuit, faCit men— 
tionem , quia ia ex cobsulatiK 
damnatus est. Quae seqnnntur 
pleraque tiunt perspiciia. Idek. 

Jraium eundcm et armafttm^ 
Hoc mihi ravocs^ in .memoi^»i«i. 



tae libertat^ni, et aatina eaae in 
«nioem'a$i,qiuim ad t/nranidem 
perTCnire. loui. 

jip6rum\ M.. Antonii Qrat^-is, 
qniXouiul Cnit cum 4*I^o*^iuuaf 
Aibino aono Vrbis 65i. ari pa* 



«na in- Hadriano: ^i \Fa$^inus 
quidem,cttm peii^um eiue, quo($r' 
dofn ah Hadimi^ jqfreheneitr^ 
-ej^ei, aique iiie ceetieeet, .argur- 
emiibus ai^icie^' quod mai¥ ceda^ 
rei/iadriano de eerbo^quadida^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA P^RIMA. CAP. «^ 9S 



^ta pt«6ievtiiii gladionun dt impimiAca. Sed prq^ 
popam iH9, .ut opiiiioF, aequam: qttod /M. Autoiuuoi 
■aon ^hitror repudiMurttm. Ego, ai quid ia yitaifi 
jeius , ant iii moi*e$ jimm cou^mtelia dixero>, quQ* mir 
nm mlhi iuimieiBsiiiiKis «it^ nou rectiai^to. iiia eojor 



nei auciores usurpassent, risum 
fufiundisswum mopit', ait enimi 
Iton reete suadetie, familiareo, 
•qui non patimuU me iUum do» 
ctiprem' omnihuS eredert, qui lu^ 
^mi triginta iegiomee. IdsJt. n 

Sed ptomam tusp ut opinar, 
aegumn] L. GoL proponmn» Laof . 
tamen - pro imfftMeiM fUt : acqite 
Qterqn* qiddem cnm faia ta»- 
qiMm adstiptilatoiribfii atqne «4-» 
Tocatis. ego Colotiaiiom mfl§li 
proboT qnod ii nihi ▼ideettfvad 
coofQeitfdffBem loqaendi pr^piag 
accedcre. F»RftA&iTt. Batb.tmbo 
promam, et ex meif editif Rom. 
▼cB. et Ald. Geteri omntt jvro- 
ponem* Gar. 

Qentum^hOe dixero] llagiia tb^ 

rj«taf in Ifbria antiqiiia csiatit: 

aiain paf^ ctim impvefma con- 

•cBCitiat, nt Sc. paiPtim contume^ 

Moee, tit Gad. notmulli ettm con-»^ 

tumelia^vik. Coh et alii nonmilli. 

qui omnea babent omafino q^od 

- aeqoamnri uam et dioere eon^ 

tumetiam recte dicitnr. PlaiiC. 

CamtttmeUam ei dices, msdie^^^sx 

'coniumeiiose: Ctc deoffic. Ciim 

^tudiose de absentibus detraherk- 

di causa uut per ridiculum, aut 

'eepere,autmaUdiee eontumeli^' 

eeque dieitur, et cifm eontthneiia, 

v»]h»med6su i» irPhil* Quidesi 

dicime^u >me eum eontumetiu? 

E^o tamen boc eziTemttm. fc- 

qnor. Fu&Mu ihmUmui^Yrffr^, 

^utd «it> auie^ ^^^V^»it 



AriatoteUs lib. 2 Rbetor. cap. 3 : 

-o/om, ^ Ems^ t|k yiinfcai uM^ 
T^ a^wrvvdJU^ <taic ^ff^. e| 
fojp dfiri«oi«rac ^ ^/|««if», dlb»» 
i« r^^iexttSi, Mst ^mm eontu^ 

.melia/aoefe. et ea dioere^ qude 
pudorem afferuut patienti, ndn 
ut qui contumetiamfueit aliqtdd 
tonsequaiur, sed utp^rc^iat^o^ 
luptatem. MNnktir rtfereMes noirs 
faciuni coniumekam, sed uloi^ 
«cttn/ifp. Videa di^ et dmmoa- 
^ in c.;Bta»eIla : qtmi loqnen^ 
di modum tiaitfparat Avionina, nt 
eitu rerba 5 Philipp. referntitur : 
NuSa ettcoutumeUa,qmmfacit 

.dignus, nSe ttmoPj quem denuA- 
tiaiinimicus, Qaodetaireprebeaju 
ditnr a TnUio: (^uid -eei porro 

' facere eontumeUam ^ ' qms * sic 
ioquitur?* babet tamen magnoa 

(«uctoreai nt Plautnm Aainaria i» 

' 'em 9, aeen. 4 : ' -* 

Tu contumeiiam alferifactat, 
tibi noH dibutur? 

i fferentiua EnniMsbo aetu b, aeen. ^ : 
'^Non ierdignum, Ckad^ 
rea, 

'-' Fecisti, Nnm si ego digna 

'■ ' -hac contuaMu' 

• 8im maxime ,-^atiu indignAs 

qmfaeetes tam^* A braA* 

Seqnitar etiam Ferrariua, Faifr* 

btta, Bluretiia, Lambinns> et meua 

«^bofina codex. AIH* eonturfiei^^ 
«Ui tontumeliue,' 0um absoi^ait 

p i 



Digitized 



byGoogle 



«I 



OSliLTIO 



«H^tiidiftem. i^eain^ qtttm in re^. aemper *rf)ui, tew 
noero, id est, ai libere, que «eiitiam, de^ ne pu- 
blica dixera: primom deprecor, ne irasciMr; de- 
inde) si hoc non impetro, *pi*o, ut« sio iras4^atui% 
ut civi.'' Armi»- «itatur, » ita Mcesfe* eet> i4 dieit. 



»9Miia] VnlpiieontiimHioMe. Coiw 

Tezit feae? iBis «^^ £ziiuuit codi* 

cet Re^, I^AMimiu fiarb. utcrqve, 

.£om..¥eB.^t Ald. eontumeUae, 

Haag. Cmii. Bepec Lamb. Gntt. 

^^crb. et piiTct. coniume U ose. 

:Sed etUm liti&b. oodicee,P.lMUf- 

.natii et K^r» .StepbsDi editioDce 

• Greevk> adstipi^iitirt' : itcm Va- 

tic et editlo MuretL Gar. Em- 

dem leetioiwM t.erreik^tint Em. et 

Scbulfl. G«eir< Xecf. et ^ «em 

•xliibettt. ErUnf. «utem ec *^. 

,conU$mefJa€* 

' Quum eemper in rejK Adbm] 
.Qaam in rep, eemper habui, •• 
^ti V. et ▼arbonim conclructjo le- 

nior. 'SMKBJkM..y : . h 

- Qaam in^^r^. eemptr 'h<Aui\ 
Haec Terb* abeimt ab «ntiqao 
l^bro, ne« «eue neccisarie euaty 
■ufficit enim dicerey.#fii coneue^ 
tudinem meam tenuero, Fab&- 
bTS. Adetipulor Fc<Hr&o et Lam- 
bioo, qi|i cmctdritate Tctnctifliiiili 
codicii baa yoccf deleverunt, qnae 
redolent inepti' bomhiia explica- 
. tionem . margini ^ adtcriptam, quae 
in contextum irrepeiu Non le- 
gnntur e|jh%m in aliii dnobua ico- 
. dicibua, teAe JUmbino. GiuiTivf • 
Ego Tcro iita irerba, quac Faer- 
nua a Vatioauo abeate teitatury 
in eo oodicc inter liairaf ad^ita 
cs^em a^n» conapesi. Cur aiL-; 



tem tcptidiaiiCiir? LMiaii eium 
annt, 'nec Tullio indigna. . Addi»> 
-iiooii TcrO butnamodi canca qui 
^onstat?* quod ai omiiia^ -qiM 
ncccfaaria non aunt, cspungcr» 
.▼olumus, laboris mnlti mercca 
ludibrinm crit. Quamvis crgo Cft 
•Bprbadcriiis quoquctolUnda oca^- 

• aucrity.rectc a If ur^ reia^» et 
^a rccentioribuf tcYOeata rfuiaao 

hrbitror, oranibUfe libcis y^lcnt^ 

• bw» - A Vat. eat i4m.* oiufies alti 
, ei, GytRATON» > ' £m« • acrvnt ' Tcrba 

ifta, . quamTia : non/.d^Tcbcbdaor- 

tor in Vat. quod aequalitaa aer^ 

•monia. proptcr scqiientia: quae 

eentiam de rep, toUatar...Aft Ga- 

racdooet, esse in Vat. quanqiiam 

•uperscriptumi quibus-tamen Mrir- 

■ ptionibiis aUus manmv >k^ mt- 

-nus ▼etcrif, magna fidea est; n«- 

qualilBlcm sermonit nuUam itSr- 

piam deprehcndo, Garaioilio : lu^ 

bens adsentior» k ... 

. Veinde ei hoc non iftftetro} 

Si qon impetro ab ABtoi^io, nt 

imjbi pro republica libert ^ quae 

.aentitm dicenti non iratcatnr, pe* 

.40, ut iit armia nota utatur ad 111« 

linterficiendum, quae ad tui coi^' 

poria cnttodiam acccpiaic ac di^ 

Ctt. AllKAJf . 

PetOy ut eie iretacaiur^bi qmi^ 

hue armie ut€Uur] Konniilli ti^ 

-bri, inter quoc €t'hie antiquiat^- 

mBt, pro -ut q^baM babcnt tU 

^vi» qaarfl TcrB ott leoiid: lCu 



Digitized 



byGoogle 



>HILIPPIC^ PB^MA. CAP. 11. 



«fr 



mi deteiideindi cansa: iisj.qdi pro re pablioa) <{uae 
ifisi» yisa esrHTits dpceFviti iftii arma ne nojce^t. Quid 
liac poMii|atione dipi pptpat aequins? Qood si, ut a 
qiplfusd^ n^U, eiu^ j^iliarihas dictmnest, omnis 
e^qs, qwae J^etur contr^ vohuitat^io eiv^, oratio gra- 



Wi sic irtt&c€Uur, ut cwi] Si 
^niicf etiam muiimM mvtattoiift. 
sMaftUtij^ p^^c^ui, ct in cai:^;^^ 
raiion^ (fdde^jf iouotiorfri YeliiD>^ 
Ijbcr cp^scribpudiu fuent it* If^ 
^ ^fff* jfW*?^*M^*» or^onittfi», 
jnaior. mJIu ptucin ^ cnm pe^ tc 
sfiolf stiun^ c;^ CA scri^cre» qiMie, 
Uciot^ nfVH^ Wtg^opefc 4o- 
ccaaty u^^ne hIU vol^p^tc pn- 
J9alceant:,^uQi,i i^t in tribyendis 
bcncfic^ift,: ita in liij ^noqiie re-r 
bua Tidetiir d^gcna illa ^t fic* 
contla jiabdiictio «ngutti ct exi-. 
lia animi eisc. Odiosos sit etiam 
amiciu, qni amico neqnc dare 
iut& ad calcntoa» et qnicqtiid 
dedcrit, rcferre lo lcbros ralto^ 
mvaJx tellk ' Ini^gnlores i^itur 
Tiukld lococ iiot^e aniinuM est: 
^«alem knno<'esse ita cofllfidimtw, 
«t Bemiaejn taOs iniqiinm 'i^ii^' 
atriae nostn(4 iudicein ehiraiuro» 
profiteamn^.' MVluYvs^ Hnna le» 
«tionis Tcrilas Gmten adseiisum* 
«xtwrsit, qm contra loorem uDnm 
iM&tonm hic eat sccntus sine 
admonhtanc. ' Sed ctW est etiam 
in Coloo. ifpud G«iev. iii V. L. 
«t in Barb. pr. Ex' ea Toce Barb.aec. 
fccit cipitcs^ttoitu dCar. dtcpk. 
^etif flMiliimo errore , -uiido Tul-» 

Siti 4rffndwii cau^s^] Hqc 
praetcaui|pr?estdinma Senatu ixii- 
pctra»ity ut seciiii4a Pbiliyp, <jUr 



cemiis M ilki armM ifsc 'cepc^ 
rism Sic Fisistratns tTrannidcm 
occnpatnriB, r^/utxi^uq Mt^p, 
cwrk 4« rulnevasiet, ^nquit He^ 
rodotua lib.^ i, l!i/c,To T«i di]^« 
^MUojrf? T<yoc «^ uvrS xv^Q(u^^ 
Popuhim fogu^iUy ui aliquo^ 
praeMidium obtineret, Et stipa^ 
tpres, quos impetraverat, <rvrcffa- 
fVforrff «f/ia ' Ifitat^gu^^ ^^xop 
T^ UMQonoiiv, Simut i^^fgei^^s 
curn J^i^iH^ato arcem acci^a-r 
runtf Si.c et Dinnysiuf, nt scri- 
bitPol^aenus lib. 6. StraUg., mq 
imfin^ofof/itroq, taxtquam insidii^ 
appetitue, ^u^i^ T¥ cmfta^oq 

vv^rroq {^tvrio Svga^ootw (i(- 
Z*%<^^' Praeeidiiffn corporis a 
populo. petiit: qifod cam impe^^ 
tras9et% txramue^ ^yraqueano-- 
ri4m n^aximfU evasit» A^ram, 

fo^ti{f^Hione} Gojuinode. Do^ 
«alna In Andriatn : Petimus pre-^ 
cario^ posciffius imperiose, po-r 
stulamuL iura, Agrof^iiiii: Po-' 
Stulatta^liquid hqneste^ poscit' 
tur improbe. Ld. 

F^i a quihu,sdam tjiihi] Vt w*- 
hi a quiliusdam, o. 1. v. f|tiod 
qtiidem magis implet aurfc« nica«. 
FerhAi;l^vs^ Evu. iuiprobavit or- 
^t^em A FeiTario CQnstituiumj 
qnodCi^. intfr ?diectlva et subst. 
aliquid nuintfri catissa insf^crc 
%oleat. Scliiitzlu.H ciun ncqnutus esr, 
J^eeg. Evl^n^. ut nuhi a ^uibiiSid^ 



Digitized 



byGoogle 



85 



6liA*to* 



nt 



% 



titer offenjlitv cfiattisi nnlla incrt cAittiW^la*:'*fei*^^ 
jkus kmici naturahi. Sediid^m iHi ita ni^umr Non* 
iaem tibi, adver:jarlo Caesai^s,'liicebit, quod 4*isoni i6^ 
cero: et simol artmonent qurddam, quod ciVenittitis ; 
ricc erit iustior, Paires con^cripti ^ in senatum rioh Vi^* 
niendi morbi causa, quam mortis. 

XII. Sed per 4eo8 iaimartaleflL! te «nim* intmwiv 



Sed itdm iDi ifa mieuni\ 
Idem illi, 1. !>.'▼, ut iu iu1>ftra« 
ctione tquae MartUe ductus, P.' 

COHMBLIVS. P. F. DOLABELLA. C. 
IyNIVI. C. F. SlLAHVi. VLAMBN.^ 
Ha&TIAL. CoSS. BX. S. C. FACIEM- 
Z>VM. CVRAVBRVNr. IDBJkiQVX. mo- 

BAVBRVNT. Ldem. Ifa mecum'] 
Post baec Yerba in aDtiquo libro 
f equitur vox« /o^u<i;>iru/', siae qua 
tamen optime hic lociia. Faer- 
ws, Sed lidem iUi ita mecum\ 
Vetus liber, ita mecum locun- 
tur, Scd \ert>um id ab alio po- 
tfus quopiain fuppositum, quam^ 
« Ciceroi^e potitnm credideriml 
MvjiBTva. Sed iidem itti ita me^ 
cum] Familiare» Aotonii ita me- 
cum loqnuntnr. Non elt qubd 
tibi persuadeas, M.Tulli, tt im- 
pnne laturuin, si libere aniiui 
lui sensus exprompseris, couque- 
ftusque fueris de republica, ex 
co, quod Xj, Piio Kalendis Sex- 
tilibuf impune'de Aatooio con-> 
ques^s est: nou enim tibi (qui 
bcllo civili secutus es Pompeiun^ 
contra Csesarem) idem liccbit, 
qudd Pisoni, qui Caesaris soccr 
fuit. S^c, inqiiam, mccuni lo4 
quuntur Autonii familiares, si-^ 
mulquc admooent, ut csiveam, ne^ 
ai liberiuB locutiis fuero, mihi 
ncx inferatur. Quod cavcbimns, et, 
H proptvr morbum licet fbesst 



B Senatn, ndii mikitiA db^AdrtiB' 
periciilum doloii m^" <^t!J^bo.'' 
AerAM. QnamquaHi Cit&o vcr-; 
butii hoc addit alifci, 'Ui t in 
Catil. 11. ettf. Tdemque 'alii au- 
ctorea optimi facinnt : taineii 6p- 
timi libri naevnili bSb^ dUfd tum*. 
viris doctis agnos<iere.' Sic' aii- 
tem in eo scribitnrr'-«ed tSeii 
itti ita mecum locuntur, )tfox' at>' 
eodem libro abest vocatcvus, l^o^^ 
fres Conscripti, ut suprA c.*6. 
oriiissusque a ^nrfeto fiut. '"Vi'A-^ 

RATON. 

Morhi cama^ ,i¥^"^ '^^9''^} 
]Lang. morbus, qupd »i non ,q9^«« 
Vsrattimus, nior^ pro mor^ie ^tlt 
r^poiij^ndum. IJodem quidem mo-* 
do loquitur Ule, qui scribit ad. 
Her^n. Cui morbuicausa e4t, cQ'^^ 
gnitorem det, Et JLiv* ^(ib. xuiv. 
Quibu^ . aut emtcrita ^^tipen^iap 
aut morbus causae f4^nt* /BtUb« 
^lxnr^.iVfCx quibus mor.bM.Ka,us<^ 
erit, £t paulo iofra^ Quibu4 n#- 
que pacatio iusta militiae^nequm 
morbuscausa fi^isset* ludiciuiK 
tamen amuui^ f^nditus repii^JUa^ 
ac rf#p^i^: cui sUadum. cenaeo* 
FBRRABiVt» 

Sed per deos immW-tHJiis'] tx-* 
clamatio et intim6 animl doTore 
eruinpens. Res aiitein a Contu-* 
Ubua <Jobtra rempablicam Ifeitas 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPFI04 f iBIIf A. CAP. is. 



nsque vestiltiin erirpi^e retic^re. ^ Credp ^ii^ vosi 



«nrori tribpUy i^ eai ^exci|fetf qai 
cam magna quaedAm ■pecUrent, 
m erant apbUef . f t ^seuerQfi, ^I^-p 
rUmqae eape^^i^» ^er praa«lr 
f^tL et «b^i^^, potMUrquAm.Yir^ 
tMiis recto trea^te perri^ire t(^ 
inervit* A«BM«t _ , 

Qttf 0« rriihl caritsihtUs} 11 aee 
▼erba aott «Qlit in contextti- en* 
tiqui KKrri. Sed deinde alia inai^ 
aiti addlta: Faeb^ts. Imp yerd 
eadem» lit 31a fnperiora, qtuM 
in rwpi 9€mper hahta. Cnr nOn 
baec ^aoqne Faeninf eiecit? "9^4 
haec Libraril omtSfio a feinet^ 
ipso farcita' idem anpra eohti^ 
gtffe ^onfirmat. Scnbit atttehi 
Vat. tmm^rfuli^ paullo ante, ^t 
infra jpec/on/w. Oar. 

Cr§do emm pQanobiles hominesl 
Qttidam bomo eruditofy in lAbro 
qoem inacripait liextcon luria Ci^ 
Tilif» alHrmavit, nobtlcm a Tete» 
ribof ^catam Cff e ueminem^ 
aifi plebeiom: in-^quo yalde faU 
htuT. ffa}lo enim difcrimine et 
patricii ft piebeii« quornm pa- 
tre% airii maioref clari atqu^ ho- 
norati fnipaei(ty iiobilea rocal^aa- 
inr. Nam locus Afconii, ex <iuo 
id aperte coUigi djcit, nuUo plane 
^odo ipfiufl fententiam. adiuval. 
Sed nm quif tcrupuluf relsnqu|ir- 
pfT^ proferain loco^ aliquot, qui 
manififfto doceaut, nobiiea etiam 
jpatricioi difi. primum igitur, ne 
loBgina abeam» Tidemuf hic P. 
Comeliom DcJabellam nobilam 
▼ocaii. In yiloniana Ita de Clo- 



. 4i9 «criptom eit: ^Homo enlm 
nobilis in suis monumenfis eqtd» 
tem Rom. oeciderq^. f c ne ^quiv 
cavilletur eum a^Optipnt pleboe 
fiun factiam : Clodia cert^e, ipfiu» 
^oror, ad plebem non ftraosierat: 
quae in M.QaclU defeipifione no» 
bilif appellatur. to^uin locuift 
dcferibami ut emendetur : nam 
|n TUlgaiif Jibrif deprav^tof eat: 
J^icinum adolescenttdum aspexir 
sti^ candQr htiii^ te, et ffoceri- 
fas, pultt4s^ octtfigue perculerunt. 
Saepii4s vitfer^ yoluisti: fio^ /iii/n- 
gt4^ in iisdem hortis ; yis, o no» 
pilif mtdier^ mumjilitimfamilias, 
patre parco ac tenaci ^ habere 
ttus copiis devinctum ? non po^ 
tes» et in eadem oratione; Rei 
est omnis in hae causa nobis^ 
iudices, cum Clo^ia^ mtUiere non 
solum nobiU,sedetiamnota, S\c 
in' epistola ad Ap. Claiidlnm: 
JbiheraHtas tua, ut hominis no^ 
bilissimi, iatitis in propincia pa-» 
ttiitm et ad Lentul\uu : In te enim, 
homine omnitm^ fiobilissipio,, si^ 
milia inyidorum pitin pcr^exi, 
£t Salluiiliiif ia lugurtha: Sull0 
patriQi^S i^mV^ nfibilisfuit» Ad 
haec firgaraenta fi rcfponderit 
if, qui patriciof ^ fiobilium na« 
jnero e^^cludere .▼ol.iut^ ^e^t^V^ 

Ilomines ^obiles] JJobiles ho* 
mines, o, 1. v. FBzmJUiivf» llunc 
ordiiieiu f oli pt, meif editif Mu^ 
ret. Lnmb. et GiMev. adoptarunt, 
JBarb. etiam nuoque r«*pugnante. 
£t aane pro Quinct, 3. guemad^ 



Digitized 



byGoogle 



8ft 



C^BAtlO 



noo jfHntidim^ nl qnidanitiimilt o-edi^ fOspicaBtBr, qnM 
«emper alr amplwiiiio ' qooqoe darufiiiiioqse cotntm^ 
pta esty tum c^s ▼iolentas, et popnlo Aomano raiiiini& 
ferendfim potenliam, sed caritatem civiom, ei glonam 
concQpfMc. Ea est aatem gloriay laus rccte iHctomni^ 



fnodum soleni homingt nohikf» 
Sod nihli iBtereft. GAm. 

Non peetoUam\ Hoii abtimitit 
IdeiM Salliiftu beUo CaUUnario: 
^Std primo fnagis ambiiio, quam 
^paritia animoe hominum ex«r- 
cebai: quod tamen pitium pro^ 
piue pirtutem erat. Nam glo-- 
riam, honorem, imperium, &a- 
nue^ ignavue, aeque eihi exop^ 
tant : eed ilh vera via nititur: 
hic, quia honae ariee desunt, 
dolie aique faUaciie coniendit. 
''4^ariiia pecuniae etudium ha^ 
het, guiifit nemo eapiens eoncu- 
piyit, Ba quaei penenie matie 
impura^ corpus aninmnquoviri^ 
Um effoeminat: aemper infiniia, 
ineatiabilie eet, neque copia, 
t^que inopia minuitur,. Adhak. 

Hon opei piolentae] Non ty- 
^r«noi(lein| mfecitCaesar. Abram. 

£a autem eet gloria, et laue] 
Bn e nonnuUb ▼. 1. ab#tc. qnam 
probem, hinQ poterls exiatime- 
re, qtiod Id oonieotura aQstn- 
leram. FnuiAa. Ba autem esi 
gloria] Antiquui liber, eet aii'^ 
tem gloria. Fabrh. Gioria] Vi- 
de dicta pro Bfarcello: Gloria 
est illusirif ae pcrvagaia mul^ 
torum et magnorum,velin suos, 
pel in patriam, pei in omne gem 
»us kominum fama meritorum. 
AbhAm^ Pronomen ea nemo an- 
|e Lanib. austullt, ne Muretui 
quldem ; et merlto. Nob modo 



Id iB otroquc Bai^ «xataft, ^ 
▼•Igatam ¥eM«tn a F<imrio re^ 
latam fmbeat» y^^ etbm Ia 
V«ticano ha reperi-: Ba ost aa^ 
ien^ glaria, lams ete, ^od re^ 
Ctitiio. Eft ibi qnidem eoaacri- 
ptniil. sa litttria «dliimbQa ad 
initiQm TerticQliy aod eodea pla-* 
liey quQ OQtnia, a^mento, et 
nuaQ: aec Teco ,id: ae. delctQm 
velle indicat ipa^ Ffl<mQSf Vo-i 
cem autem r«traxerant, qoi ter- 
tio.loco poni nolebaaty quodre- 
f QUTimoa ad c, 3« pro CoeU 3ic 
proaomeQ adhibatqy a Piaoto' 
Xrin, III. 3, 71. et alibi «b ipM 
ToUiOf aiTe pteoaaipnQm dioM'» 
^niQ« triu ea t obserratio , sive 
adpdsitiouem, aire derao&stratio- 
neiQl ' E coQTerso SaUnstins Cq- 
tiL xzxvn, 4, Sed urhana plo^ 
hee, ea pero prueceps ierat mut- 
tis de causis. Cortium ibi con- 
anle* Nec faoere possnm, qnlti 
ad eam rationem reTOcanduih 
moneam Tarieutibus et glosaia 
inaignem locum in La^L 19. quem 
ex optlmo codice Pidioeano itn 
constituo: maxima est enim W« 
petustatis et consuetudinls. 
Quin ipso equo , cuius modo 
mentionem fhci, ei nuUa res im^ 
pediat, nemo est, qtti non eo, 
quo consuepii, lihentius utatur^ 
quam intractato etfHbpo. Hqqq 
id^mtiofthp et per se nltiduni at- 
que urbanum, 'et ab aualo^tV 
frmum atque rectqm 'Qon per- 



Digitized 



byGoogle 



FtalHPPIOA PBIMA. CAP. la, ^ 

A remi fpiiblioain^ fiuM ioerkomm^ i^ai) 
«temaptiini cumis)^^, uun eti^ mukitudinla te«ti^ 
(notiio^caiiiprobalur^ Diperem, P^b^Ua, qui j^ec^p 
£iitoruia fhiotuA ea^ nisi te praidtnr ceteroa pa^Uii^ 
per esae expertum viderem. Quem potes irecordari 
an vit^ illuxisae tibi dlem iaetidrem, -^^ ^tium. 



ip«i^GMrrite^ qnl' ez «DHqQi»* 
•tma illa lcctioAe ab m pvolM 
^BBcsdiibtt, fi«i/i in i^o 4^0* 
£diuu«ihi«giia cvDMnio, aiqmd^ 
$J»sai€^, Rogerio «t LABgio 
t«e«»tibQi^ etiAitt io ood-BarJb» 
3V 3607» 1« icz Hiinms, qiutftiior 
Pabit. o* BirK» 1». r4ia. ui uwfmo 
e§ti/9t in alioBiTb. HiMi^ quodpa* 
^W^mlip^otequQ. QoartiHvcroQiiwbw 
ii.i4t5« f«oiBodoniijp#i>vei^^«t^ 
if«fiio em^pn Mi. fiinendjitfyiom 
b«Bti]m&% «oniBiqtio cansa, ^ipta 
doBiq«t TttUiFi ivumttft masilm» 
•• pro^ty iM frrt mca qnidoa 
«pbHo. ^MHAtonm, Mm,' «f 
ScyS09* Bsi atUem gioriai «i 
i io ciut o MmdH Qcrat. Vaftr le« 
ctkmca} «ff «tvleni ^esi ghri4. 
Ttg^ et ErUnf.x ccqaiinlur » Vh. 
' Magkor^anqmo in wemp^ mieri'^ 
tanm] lu qnidem bcbcti^.ui^ 
«tqow libe»; fcd ketftj; qacc cil 
ia qnodcm^ meo mbc tretait^ 
mmrn tode iocvplctfory plcbioreiti 
«t ioacntiovem nnmemm cfilcit, 
fama meriim-tim. Vajulkwb, Se¥> 
^qnitnr bimc codieem Xcmbbias 
«e Mmmioiy et merifeo^ Gft4BV. 
FiMnt Toctai^^MiMi. ia iMo tido 
FeCrni eod. InrBntim iimifio Mh 
xm pro Mire. 8. qnim atttiUt 
nodo Abramioi: itomlL de Inw 
^emi. 55. gioria eei frefoene de 
aOquo fiuna cum laude : ot iil. 
'Tfiical. 3. iJ# CJii/ii ^i|0riA«^« 



canMniiine Jaue iononM», ^ 
eorn^fa inne hene iudicaniiwa 
de euce&emti' inriuie. laoarm-» 
ptae ilU ▼<tei lcma anbest. Acceiif 
dit loeai proSezt.166. fui auiem 
ionam famam bonorum^ ^ttae 
eoia pere gioria uominari poi^ 
eet, eupetuni,. etcr Accedtt deni<* 
qae ImitMio B^etbii li,. CoocoL 
pr. 7. eptim^rum iurempubiicam 
fama -mmiarum^ liidorni- IU, 
Orig. ^ ettat cx b. L giori^^ 
aei iam reqte factorumy auod 
iim aoftaTit Scbottail. ^od. Cic 

• E^eriumpideremue\ Fiderem^ 
o. Lt» Fttuu&nrs. Nisi tepau^ 
iieper eeee ejqt^rtwa videirem^ 
Interpoiie e« yaatiquo llbro duai 
bii Tooes» praeter cetero^, .i^ 
baac modam^ niei te praeter ca* 
iefoe ptutlitper eeee experium 
4aderem, Fasbhts. Niei tepau^ 
iisper esee expertum videreni] 
Lambiimi et Blanutius alia in- 
tcrpoiiiint,} sed iu nuUi n]88.no<r- 
(itriy ita nnlli Tetmtiui impressi. 
rGBTT. Si Gruterui xidissct anir 
mBdfcrsionesP««rni,iion }^ec ef«- 
fndisseito Gifnossct. enim^ praev 
ier esterae invcniri in Viiica- 
•no codioCy qoi intiquiute et b^t*- 
Bftaie .lccteroti omuee superit^ 
•in qaibui bae orationes leg^- 
.tnr, quem merfto Faemui et 
l«ambiimi sUot : i«cuti. Giuumri* 



Digitized 



byGoogle 



9» 



^J/:) Jf^hktKf^ii 



^xpiaio (brb, JH5A|Mo c^notirmi imptormB^ fmbaitj^ 
bu8 sceleris pbdna* affectisv urbe tncenAii et' eaadj^ 
nietu Irberata^ t^-lomum r^^epi^? C«diis ov^mBi 

cmvL$ generftV <imitts deniqtie fortuiiae stu^ tiHtf 

f I ..'{,).'.. i. • ^ - . . 

Vidmm Um ii^de' ^ If^lig- re-i , r/eoin pfKUU^s expetUtU, ,fitihui 
cipitur; c|uae lectio vincit namei» (foniitratbrum manee moriuortum 
-To et pondere snffnigiortim. expiaretie. ei: Tua seeiera dii 
lO^ian tifteft etiit\ ^Meremui^ ' imtnegtoiee in neeirp^ ' 
ot «vt in Romtnay '▼en; AliL e^ $Mpiapemnt,. 
titro<]ue Barb. Im lidnim feenuH 
do ^litianui emeadttivity yiMf 
te pauUo -ant^ expertma >^ese 
pideremHM, Omiierent praeti^ 
eeieros pon Graer. deanci Yerll^ 
et OliTet. reyocrrit lUtlffli^ et ^ 
••lo Vttie. cst, ip^ cdatomqente 
Mnreto. Mox eiiteHi V^tic in* 
Iwxieee iihi, nt Mttret. *et cniif^ 
«eiotii MSorum Laroblnus» miper 
etiR^ OliTet. ac Ltflleiii. qutm 
ortKnem ego quo^e' ikrafefero, 
Gahaton. Ern. et -S^atn. Omi-- 
■eruot aute T^t: ^se tsper^ 
tum^ Tocem ptudUtper^ ^uod iu 
Tat. desideretur," et Mvret. M*- 
mxtt, deniq^e Gri^tis tMrvoml^ 
■erint, qnum teRKeiv •t^ $\t- m 
Vat. teatcFaernoi et tirfllqni /edi^ 
torea, ipse Graevint eam roceiii 
tenravcriiit. T^eg. et E^kmg. oimt^. 
tunt paulli^pern 

Bxpiaio /ciro]' Etfcrsiows llline 
execratAC colnmnae; 4|tiiitn in0i- 
roa muUit^do in bnsto Caesarie 
excitarat, et diaeipaio concnrek 
illornm impiprum, qni diriQOt 
lionores knortno trilmebaiit, /yirm^i 
cipihue et anctonbns tUiae eceU^ 
rie 97ve factionif ea poena #^ 
feciie, ut liberi fleiietrentiir dft 
saio Tarpeio , tertJ rero an cra«i 
cem agerenturt domiim r^diiati, 
Vfde Pisopianiim: ji me qmdat i^ 



Princip^u/e. ee^fiepAemm ^*» 

f3ctie\f^oei btoc ttr^; ini mir^ 

gint «htt^liijibri, etdcas^aBa^ 

tii c^rie |italo minnf . teiBMt* 

tant t^dittt hte Tpctt^ mr^ im^^ 

^e^di^ «r pfi^e metu\ bberotAm 

luHi iMi^in> b«sto«itt t t^QMOiittt 

ctqoe, «t qtiod iftfpitt Cicct» 

«it td AtAicam libro m , ^myif^ 

que, et egen^ee in teeta^ noetm 

mt^ facihue immim^ <«rqno4 

ttvtiHt 4id CioeroBfH» klibra,,]^ 

ttrtimdevi epistoltriMn,:i.ftoZi' t»;*. 

pere hdec mmmOf pefire ^ . 

fundifme w^edkm^ fidliiH r^ 

4ween4iiei eaedikmpmwi •femimL 

PABiiiiys. VfhdMmcemdieiiit-ema^ 

die enetm (ihmmta] U»c MBnigt 

▼erbo ia •mnibat lib|iit| ' gai 

tate^ bot I editi iiuiiti idetidev»*- 

^aniar».' MnulTvs, JTttbe imcemr' 

4ie^ei eaeditf ^metm^ Uht^ml 

^X ^hi^ tnaqiAuitliti VtlioM^ 

FaSmusbterTerbti qote «a vaS'^ 

l^atis detrtnt, TOftitiiit ; ia qaibns 

•ttmtn iufendm pro inee m d i m 

ridetnr legeadam^ F* Viiidrvft. 

Foenm . mdfeetie^ te 4om«Mii] 

^dem in>ert«ilnm btbtpt» a^. 

m^ ineemdio et e*i»die . mmtm 

fiberata^i fe ' demmm^ prtetor 

vett. noftrOe et olim editos. Gftv* 

.Tflnntk Vides ct hic ^ra^ 

Bom -tgnprtntit Itciioiiit Vtttoai^t 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICtAPBIKA. CAP. x2. 



^ 



hdKy et ^amdAtfoiii tqae ae iion dbtid^raat? t^txw 
mihi etiamt quo au^ore te in iis rphua .ulL 
arbitrabaotur, et grati^ bom vlri ^*" agebant , et 
tuo nomint graiulab4Qtjur. Rocordare , quaeso^ 
DolabeUa, conseosuili. illum theatri^ ^om omne» 

Itbra impegi^fi^, ot crt^ro iii h)^ 
Plitljppici» oratiooibQf*. lUHin. 



aatcm iare FaSrnuui| ^i^Jiiiiis, 
Muretitfy Lrfimbinua cxpreMerant, 
GRJUi^iirs. GriueroA^ igoortfo 
iipn poterat, itMnbimim V^ V^ 
ticaoo miilu re««piise. Yiicl^ 
aotem potiuf tot Terb« recepe- 
rit, qiue reqiurcrentiir n nemiiie ? 
At^i^e fdep baec notat baber^ 
omaei Tetere* codicet, b. f • Y^ 
tac«Ao fuot accedere. Neqoe om^. 
mno leotionibnA Vaticani MSo«t 
nun tcitimoiiium «diungit nllum^ 
«M.si obi a auorum aliquo confir-n 
mantur, qood non Mepe conti^ 
gtt. In TaiiC' futem fidditio^ 
ncm banc optimam boo eadem 
fecit, qoae codiceip conacnpeitt 
p&anus, k4 nlia proraof . atqof; 
ireceatior» .Qood imprimis eft 
olMenraodooi. ^anc iierojm f 
Vcrborgio cootemtam Oli(f» 9\ 
Lnllem* reduxenmt. Gaiu Em« 
Tcrbo iala oioiait , qoaai a Ubra* 
lio additafint, aed ▼aidc.Tpeor| 
mm Ulia non a librario addan- 
tor; pertinent ea adeo ad reiOf 
Scb^itxiot aa recepit. £rl» Tee^, 
^. et ^» omittunt Terba* 

Qr^atuUiiiioni tuae ee nqn 0^-7 
tuUtyni] (liiieaaia amplioe, tuof^ 
dtjmruni 1 #f se nqn ohtuL noo 
male^ niit iuTeniMem in l^al^ 
ytim, gratulationi tuae ee non 
aptarunt. qood mibi genuinnm 
mngls Tidetor ^ ut cetera, scilicet 
fioeftnt ab iotorprete. CiaTTB-- 
B.T9. Non fcro mehcrcnley ^e 



jytn ^tarunt, qoamTia id in^ 
Barb* qooqji^c ignbobus inT«ne-- 
xim. Gro|ioTii co^. ee non 
eptmrunti > ^ood sublndicat,, ei^ 
Teteri sqripior« 0/)/ffZ<ni9^ ^*>^7. 
ftaiiem. baoc pjtioflui^Uae. God^ 
Vatic. edd. P^ifi* ^e Ven. M. non 
Uruni^ Optime pro tribus iUia 
Tocibua nna conaisteret, defue^, 
runt^ msi Tia maior iu Tulgat^ 
esaet, nt tribni ti^ possit iuter- 
preti, Nibii omnino bac firmiu» 
•ot mdios: mifor, qui muuri|, 
czstitisse. Gaiu. ]£riaog. apta-^ 
fentn 9« c^taruttt. ^, aptarent^ 

Quin mihi ftiam]l^ ▼. f A-timi 
Quift ^tiam milUr partini, Cum 
ftiam mihi^ ?£RT^rivs. Quii^ 
j/uhi] ExUt epis^oU Cicrrouis ad 
PolabeUam lib. i'u ?d Auicum, 
pbi baec TCirba; Ifeminem con-m 
feni , etc, quin omnee cum te 
^ummie faudibu^ ad coelum ex-* 
tuUrunt, mihi pontinuo maxi- 
nfoe gratiae agant» Neganf 
enim ae dubitare , quin tu meis 
praeceptie et consiliis obtempe" 
rane prae^tantiesimum te civem 
et singularem consulem praebeas, 
etc. Tide plura iu , Uanc senteu* 
lifiiiu AniUti. 

Coneeneufn iUum theatri\ Noo- 
pulli reUrcs L coneessum: quod 
ego tamen reiicio. nam tbealii 
coosensum dixit specutornm con*^ 
sensionem , qui universi Dolabel- 
lae plaiistrant, atque uoa Tocc 
signilicaverant , ,se fac^nm eius 
comprobaTisse. Eiusmodi est il'- 



Digitized 



byGoogle 



*l: 



OflATia 



oi^nim ren;iin oU&df propier quaflt &erm»t tM rQf^fii^^r 



lnd in xv PhU« ^tfca t^o* quo^ 
fue ilhan hostem t<in'th cqnie^ 
mt, tahioqu& elam€¥^ approba^ 
mietisn £t pvo Sezt«., Quae.conr'. 
eio fuit per hoe annoe , quae 
guidem ncn teaet oonducta , iffcf 



ej^errentur^ Qiiibus incommo-* 
ais permotos SeiUtiu tteruk^ Aii-r ' 
tofnio ciutodiAm VMt^ ' id^e ao<* 
.cttratiiu:^tni: jmte» jftsndaTit. 
Gum iam tota fere Vrbs militl» 
btii efset reA>rts, non taifieii hi 



pera, in qua'^o^ikKofMni motiu coAclderuiit':' ^bUhh^ 

consenau9 perepibi ' poseet, Et' rfwAn' J^speratione 'Pemda a "Cae^ 

fn 11 lib. eplst. •d^'Atiic. 9W ^ark impetrandae addutfus rd 

ifu» th&atri chmo^^mrit. PbA- tar^agebaty ut magno quodam 

Har. Consensum iltt^ thehhrj fdci^ore Sxhihito perirei, '^x qtio 

ttecord^sre, qtianto 'cbnfleusu ipe* sempiternam nominh sui mehiof- 



ciatoifes , ([Mi ad ib^alrum con- 
Tenerant, tibi Tenientt applau- 
«erint, suumque erga te amo- 
rem declararint. Abbam. 

Earum rerujj^ otliti]' De bis 
t^bus fnsf Dio libro 42. Sumitfa 
delibo. DoUbeUa chm gravitCr 
obaeratus eiss<?t,'exCmplo P. Clo-^ 
flU trahsivll ad |tleb^ios , faclus- 
^ue Tiibunuf plcliis statuh novaa 
^abulas proponere, ut boc pacto 
•eipsum quoqne Dominlbus cx- 
|>edire(. Obsistebat ctus coqati* 
£us Luc. Trebellluf Tribqnu^ 
piebis; binc seditlo graVis exoHai 
Hinc tumultus ingens &xistebat, 
frmaq^e omnihus locis frequen-^ 
lia conspiciebantur. Gliscenie 
discordia, Antohius maglstcr equi- 
|iira post pugnain Pbarsalicam ii» 
ItnlJam reraisfins, contra utru(n-: 
qiie con(lavit tertiam fAClionera. 
Paulo post taineq adinnxit ie 
DoUbcllae,. deii^de ab eo descU 
yit, et clam fovit Trebellium: 
Jlli vero pugnabant , ac ioca 
frhis opportunissima atter alte^ 
riu^ pr(i(ligdhdi caiissa occupa-* 
bant. tnde caedihus' ac incen* 
diis eo modo ^rrassatum est, ut 
s^cra aliqudfido a l^estafibu$ 

r* 



ridPn r^ifiqueret, quipp^ r^erti 
sunt nonnufU, qui fanide eupi'- 
tUtqtd pessimas res agere ani" 
fnum inducerent, 'QiudpluraT 
cnm lcgem de novif Uibnlis f^ra 
obst^oatius pertendefet, Ahtonhis 
Tabutas leguih discidit, nbn-^ 
nultosque ne sio quidelh^tufnut-^ 
tuandifinem facientes dtC^t-^' 
tolio pra^cipitavii, Neque td- 
nien ^a%'editiohibus' modus fa" 
ttujf est': Sixt quq ptures et se-r 
diiiosi4 ^eribdnt , ' tanto ptura 
rUiqiUmisc^hant,' '^net dtirti In 
l^^rbo g^i-crentur , ex iltipf 0V)i6 
tiaesat acc^ssitV s^diilon^m i^da^ 
tIi,' pYaeteritis ignOvlV, ipsum 
DolabeMi^m non sohim 1n ' faml- 
llaritiitem rcceplt, sed eliam 
pQstea'profectnrus adbellum Pal'- 
tblc^m f ConsuTem suo loeo d^'-^ 
Miuavit; Atque haec ilfa sunt', * ob 
qnae optimus qqlsqiie graVitcr 
offenstis luerat Dolabellae. Om- 
nes t^eii earnm rer^ <ibliti; 
s)gniflcaverunt'se iuovo beneficio,' 
Id est ara^ eversione et expiAtioue 
tbtV, hiemorfam vetCrls xIo)6ria 
Hbiecisse. Abrasi. 

Propter quas ttbi * fiei^ant'] 
Hic totus locilf in antlqu^ lihtm^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPieAtaiMA. CAP. 12. ^ 

iigaiftcktetiii heinefitio noVx) memomaBrVeteris/ dolcv* 
11S abieciasek Hano^tp^ Dolabella^. Cmagao loquop 
ctuti'dolore>) hane tny iiiquainy animo -atequo pa* 
totati itantam dignitilteni deponex^? .; <. .' 



tiii offejui, si^nificarent , be^ 
neficio ' nopo memoriam veteris 
M&rU ahieiiiiee, tpt ptB mhii^ 

tamen mnto* FABRjrvSk ' IPifti 
fwerkiU iiff^hsi] 4tti mM« Bbftri 

qvaitiir et t«tQ8 ediU6. .pottia 
Tiilg^ 'Vtfinnl' Gtttr'. 

Siffnificani] Ita in"OrftMMia 

«dltOiir imit perabMird^ ; ttk^If- 
-•iBi^ifyporWli* wr<tt«c*«»W6»'rep#- 
-BtKdiuil diiiimus ^ig/iifidarunt , 



Uni^repe/Jji^^^rf^ «t Gr]rpb» 

M«l Yulgatam non muto,quem Bat^ 

bador. etiam pracfercbat. B«rb« 

'Mboy Rem. 'Ten.' Ald. et Kau«* 

Hel^k: «bm^ktWniv ^uem cuih 

•Vetrario WanntfttatttitnUt. Oa«* 

•lifAToDr. £m. 4t Sch^nu btbtnt; 

t ^gnifican^mini', ^e noro benefi^ 

- ctQ etc. Sc#ibcndnm est : ^igni^ 

^ficareniytAqtkp einiiR^endam .#e/ 

BknefieiQ novo memoriam 4o» 

iori0 peitrM-abmcis^e] iVWe Bi^ 

n^cio memoriamvHerie doioiie 



<|»tj e» V. L.' miiitfifcMni eu, -li^ieeMe^> "^ klibri^. et nnxae* 
«ur Gre^Rritt^^^eire YoliiiA^" In rui pYeniorr '^miiiuaiffs^ 



Jn^ft *omnitk» iignifiedi^erm^ , 

qnod »>efittdfr ett: %tA iUnd 

^enlto' inelins. Mema, (|n()d 

»c*um, (^odieif Vatic parntt cxIh- 



HunctmpotkietiyDolabellltl^o 
*potm9ti netam praenominU Ti^ 
'labellae, jp. aeilicety o. I. adripti* 
etiam in liia,^ee aeqntmtte. 



beetS; eignificarent ; itiqtfe %i ImmiUant < ordlncm ^ boc modo^ 

tien |m>batut*, - vx Birbaditoini 'Hawc tn iikqwsttn^tuisti aeOko 

^«Itmprobttbati l^c^neln^ Grac- 'onimo, c; fDnn.' Sic in «nis q5i«- 

vjiuate ittitifice confirmabltt^cni qnc codd, et edi^onibus Fa€r^ 

poitea ▼idi 'praeivisae-^nretnai : nna, Mni^tus, Lambinus, ManH*- 

if «nitaHMras dederftt '^t/igfiifitH- tins, qUos nbn debebant ne^ 

nm/i • Sed alle sunt , q^iAe pfae- ' gere recenttnres ^ditiones. GraxV. 

itio^"fx nptlrao codice. PriH&lun ^Non' erat absnrdnmi Hanc ^ 



ordlaem itlnin, fuerant^ tibi of^ 
/eiin, quem in ntroque Barli. 
•tiatt ioveni^ Mang^ Cam* Grjplu 

• n littnb. infensi, et in ^s«c« 

• Barb. nuntis post^ior: -pnnei ni« 
^itonl; ' et certe bio ben' audl- 

cndtk Deinde prdnomenW^de- 

• lcflidnmr censeo, cnin» oiaitsienem 
*^ r^rcb^V Ipse Fa^niuti '^iies 
'«amMepiTcommendaTinni, ^Mie- 



potaieti, D^iabella , tribut pc- 
' situs Tcrbis , ^nae mox repetttfli-^ 
' titr* ' Sed ' infirina lectio erkt^ 
qnae ab'^ Aldn* '• seniore iuitinVii 
ducit, et Kbris phirimis atque 
' ineliortbus ^ c^cedat, opo^rt^, 
quibnsenm Ba^bi ambo et edd.. 
Hbm. ac ' Tfn. teteics babent, 
HanQ tu, P. Doiabeilai ^Adeiii 
ratio est Gnttcriaoae lectio^is^ 



cipne ad c> 24. pro Mlli In ae- 'qnain Verb. sequitur, Hanctu, 
quettibi» ordiata ipMttt Ttti- D^UtbiUm; iao acicie^ qntbfis 



Digitized 



byGoogle 



^ 



n .'. .: 



ORATIO 



-<<^ XHI.i Tf» auteiny M. Antdtu, rabsetaom.iip^ 
pel^O «mum, illttin^iem , ,qua i» aed^ TieUvihis^de* 
•niitus fuit., oon .omiiibus iis m^sihu», quihus te rqui« 
^am, multum a me dissteibntes;» be«tum ^Utc^^ty 
anteponis? quae fuit oratio de concordia? quanto 
nietii, quifhta^ sdllicitudiiid cavitatir tiim d te:libema eat? 



^ i\ 



jiqBpoi^fi 4PJiflklClNr.2;:IStitm CAf. 
.$tl^lu, ojom 9. ^ajkfOratT. etc. 
.4Pii«entii* . I.Jti^b. mfrfif hanfi.^ 
Jfl^m $ nw: r<pf ti|9 /!#• «tque 
i(a eiiiaa fignbw -prma^ : , ^u^d 
ai<M> probo, . cm xepfsjl uuiim- 
j|^e y qwod pjrt«ce«iijt> meliut vi- 
<4eaiur. G^jiaikuUuvv .. 

^em api^ello] Boktj^us iJjiip y^cibut 
«j^aprijit ^ptiquus liberYtb <Hnipibus 
jUiis etjtcripjUfe^ioipveiaisy utfi 
.et pco ,ie habet rii» ^ucxuiwlma- 

4p^ uos i^gi^nd^iii. cpnlecertr 

^itiutf <t illis ,v^rbi4, ^qfi4Af*fm :Ftm<9K^^ meo M$« «H* qm*^^ 
^^mellQ, iMterpouii. 4icti<>pein t meiu peteri , quqntasQfLoitUf 
~ -' ' difi^. cinfitas, lii Amf^d..J7»e<ii 

.(Frffjft. Sed non ant^poa^o .tuI- 
gatM.Jytuc scrip^uifam* . ^am 
«ur veuis 4icatur, , ^uo ijforreptt 
Unebautur Komaui post tyrvAAi- 
$j^4*U|il) uou irideo. , Forte. quoMo 
metu O0ter4i tcilicet . qmi non 
■trant civea Aomani, aed tocii et 
f?f<hrM«. Aut) si ..retiu^dua 



|fai<^y Juuio, Qtuutiii» Sc^LU(iy 
quibns tu meusibi^ istpuut laco- 
DftViaiSiCfmp. Ib«m, \,^ 
i : Qua^to mgtu yeter^^, ; ; qu» 
a^e m fbimt, ue it^rii^. Abripf|ie%- 
tur.>in u^va b^U,;^^iiUa,; 'Uk^M» 
Si4hi|..ad buuc lo^unv veiefgpo- 
orum^metut, si quisiimnpm Cuit* 
Mam.iUi opt^bautf^tiua.b^^om, 
et . jle44f i^tbaot viiidic^am paedis 
Caesar/i. . Itaque' B|auutiui c«D« 
tat .hawt^ yqcem. 4<^<^ai^,.. In 



.0Um. ut 9Xx^:7u,:9i^^enh Jf-^H* 

Xaf><, qbser^t^m ^einifn appeUg* 
^ABftN.^ Tu.aut^lhMp ^ntoni 
j^..] SLactcuAs ti^logmitus amA 

DoUbclUm prac^euUm: uunc ad 
^, M. Aut00]i, quajiKvit j|d Sena- 
^tiun non vcDa^^ ; cpaverto oratio-» 

nem meam» Abuam. Procui di^-* 

hiojec^o codicis.yaticagi c^^t 

omnibus est ant<efK«nf^4 . y^u . fMi|fffjr^jf iubaudieudtim mtfrlMy 



jmteponi4 est ,tu^ antej^oniit* 
{)^eut hacc, ,^i ^f l^g» pt 
om^tta^ enim cuqjl. Tulgatis* Xu, 
ut in praecedeotibmferbi^: Iiat{€ 

Ju^ P* DolqlfeU^ viG]|i4^v|Kt,/^ 

y^nwi^ iUum diem} Tcrtlo.jppft 
nccem C (^^aarit die ^onsul 

^ntuniiii i^ep;}tiyi)^ in.j^fnx.']^'^^-. 



-pro quauto.mctu ire^r^omm, 
- fiui , ctedem civium et dsrepti^ 
.ntm •YrbU propter CaetarU «o» 

«c«m <irfd«bantur mgliri, ftt. U« 
«JUfra|a,,.civiUi. Vetet^QM^e jgj^ 
^if^^ORi^ Ot equei) pedca^..ii^ 
^i it«J|?# pro eque^ribua^ f^ 

^^"kmt^W^^ . militiln». «t 



Digitized 



byGoogle 



,PHILIPPiq4 WlfA. CAP. i5. ^^ 

%SftlKii loll6gaaos tiepositia iiiijnicitu>, oblitus aa4|M€m 
ft te ipsO «ugure' auatiata^ iUo |)irijDuiu die coUegam 



AcvUorec. jGrRASVioi. Etiao^ atcr* 
4M Jlarb. yfi€9(i,' «ed jrccte i# 
«•ruBL 0«ou&do ieinei|di^tiMn ,,fM 
#tftoaiii» m b«l>«at,Mfi.mcUo*- 
M^ ^ ^nmts cditL DUtMkSo^^^ 

llntM.idl «ODtAfjit, qood itarratar 
€k \tiu' V^9raiUt qui ^pjpfUa-* 
haniur p quUms hifi .i>tdp ,dili^ 
f^niUiiim0, cat^erat, .mfn* ad 
^Bs^afi^onem earuni. reriu^^ 
qua§ habebant^ 994 ad 9pem 
mumrum praedarum it^aban^ 
tur* Ti|»c vctcraiii ad reinp^ 
fgffndai aoHiciuri coepti Mint 
jMune* 6cd cr «o tfcoi^.quid 
MM.conini.caust fftctuq^ f^tr 
Mk, iai^Uigitiu. $«BatM oinQi 
m$l&Qmm bona ^cc<tpr«M^ia m.u* 
aNMivat, ^pae. TcUraQf.cr.afft coa-^ 
#cc«li. Qaec mm amitterfiir, ^iupi 
CacMfia aece contet*oa orbia 
««i|i.^ii4cr«tur , tanc mmicb^Rt^ 
«H|se acta per Ai^topiia9i Co«« 
ft SeData liberaAi suot. Horui^ 
a»icm ipaamm mctna chr^atcri^ 
eoUioitam efficiebatjy /ui^ i toid 
^oii .molajDcciiary aeceqae .cum 
fCrdilto bominibusy qi4 tarbac 
JM imediocrea dabanty irati ar* 

meiiif ML.cpaiaM^'^^ ' i^ S^aar 
Aoa ,4ccrent ia a«de TaUuiia 
pcollo ||C«t Idoa Maprlia»,, cui^ 
•^Eta. «etaiuii G^a^ria oiupia coo*> 
Afmau aant, eodcm 4ic, qui o. 
^.Mi .xyi. .ad. Au, ji V et ^i«^ 
^««iqpam iasignii, co^oAiemora- 
Uu.f diejlk deniquc u«mP|uI« 56* 
•abi .tertiof ab idib«t. Martii^ 
iyice «dicitur y io q^f^^i^a^ 



lia jnoidebflB^ lam xiv, ad yktt. 
i^ hacq' le^ontur. Nam Libe^ 
raiibu^ ^me fotuii in Senatum 
jjLon ver^ire ? , ^,fac id poiuiee^ 
aliqup modo: num eiiam, cum 
$feni99emu9 i^ iibere potuimu* 
eenientfof^ ^fUc^re ? nonne omni 
ratione yeteruni^ qui ^pfmf^ti 
adera^i^ ci^praeaidii noe.nir 
Mi habefemust de/endendi fue^ 
runt? QiumTJf jgitur sic ^ tm 
babnit: |afaca| qi^ia veteraui po« 
.tcatiMio^ cranty et ia plur^dia- 
perti^ i^nere^ . ut ex xu PbiJ# 
ji4* cl 15* ccignoicimua I intcr 
^noi quietl plu^^mi » ct mcntia 
eraut c^egiae», tum quia canta 
^•ta cat de Antonto, cl non ini^ 
mica otatio) idcirco mct« libe- 
rati tetcri^ni «^cuntur, quQm 
£|iri eoram cdam intulera^, ea- 
que laa> Antonio tribuitur, qui 
co« coifiplcctebatur et d^fende- 
^at, co^cordiacque cansa eorux^ 
commodia a Seoatu consulenduuii 
CuraTerat*. , J^etum vctcranorum 
«oofirioai,. yp^itif . AatoaiiNmctus^ 
de qu^ u. ^5. ct 36. qnem iam 
Kal. la^iji cfuerats ncqi;e da- 
LitOj quia exstitcrit. Garato- 
j(ivs. Ero. scripsit quidem in 
,tcxtti ve^exqm, 1^1 tcmere sa^pi- 
catur^ . 9en<fiua' csse lcgcndam. 
Scbutz^ omisit f^m. Tocem. Male. 
Tecg. v0i^fir^, Erl. t^eiere, fu 
ceiera, ^ . 

, Cmn tuum cpil^gamf ^^tqtositi^ 
inimicitiie^ pblitis auspiciorur^ , 
augurin ie ipso augure nunti^ 
anie iSo primo die, c.] Cum 
ab o, Iv T. abc#t. ucterA sic. 



Digitized 



byGoogle 



QilATtO 



eiiiUf oblitui am^icia ts ip^o 
augure nuniian^e illo primo die. 
€• £go ftic arbitror cmcndaii- 
^m , Oblitu* auspitia a te ipsd 
augure nantiaea^ c Id enim 
Cde l6c0 lAiilu i«^ificu« ▼ideCiir, 
'ifubd' In coofcquenU mUOne de^ 
clarat, Canfeeto negotio bonui 
ttugur, Laelium diceree, aUb 
^iie inquit, Et paillo infrav 
'jingtir auguri, Coniitl cotuuH 
nuntiaPisti» £t alio loco,- Quam^ 
'diU' tu poles, pitiotu* Coe, Do- 
^tdbeHai rareu», tam' tnfiee, ^aU 
pi$ auspiciie creaius:'^t ibidein^ 
'Si nihii est , cum atigur Hie per^ 
bii nantiat , ^uibus nuntiaetL 
£t !n t. orat. Qkid,' quo^d tiuh 
00 ccUega tulit, quem ipee fe^ 
cit 'eua nuntiiitione pitioiwn? 
Cum igitnr acntiat Gcero , If. 
Aotouluin, dcpotitb fimultatibnf, 
'oblitum aiispiciVi qnae augur 
ipae ' ntintiarat , quorhm nunti^ 
tiooe Dolabcllaln tt>§. Vltlofnnk 
feccrat, illo primo di^, qti6 Sc- 
toiitiii' in «eUe Tlltliiris fuit , lu*^ 
tim collcgam prtt^ colftga babn* 
ii«e : banc' rem librorUlki verbli 
mihi declarare non "«tdentnr. aed 
nlbir affirmo. UhtlUtf' a^tcu- 
tiam mcifm teaiiliiBot-, quam tuA 
.nfftrmaboy ' cum unuiii aliqueai 
1ibr\im fauTua adttlpulktorenii nt^ 
iitna cro. illnd quidem pro cert^ 
da^ihi , non pott morteiH Cac^ 
dii^ia Antoninm Dola^bellaV inm- 
ffnase , Kcd tum , cum DolabclU 
iMMu Cacsarii Goniul renuntia^ 
ins e$U id quod Appli^Aai ct 
Dion apcrtiiiime 6^ctidtittty qui 
qiiidem memoriAe prodant, Do^ 
libellam, aimiA ac d^ inieritu 
OiOifrlA rmlbr fktttfl oii, Aatlm 



iwgli^m ^ pobU^un pHMluMe , 
lubiuqne ad popnlnm oratione 
tempoTibnt aoa alienay ia Capi* 
Uihvetn, *ad cmiiaraM ifrmiliiiiTk 
Haec mMtxk de anfpitiia ditpa- 
tatio^ mc loti illinf pro CllieMij» 
comihonuit, Huhit generm^tpf*- 
cnu nuiiie amtpittie^^ nmllit^ ^m^ 
ctoribtUm Iu t|ao tn vidt tk pt% 
auipicOd^ amepitihm' itf^r cp i^» 
neiidiim .•' iii|iiidtai ito^ 'fipaaU 
in ni^itiif, led «uapieer adlilbe»> 
bantnr. bic ipae dcdtral^W^i. 
de Di^. Ifihil fere^{miffwat\ 
quondam maiorie rei ^niit tt»-» 
epicato ,■ ne pnpoHm quidmi^ 
ghrebdiur': quod &tiam^\mma 
fiuptiaAtm auepices detlarant^ 
qui rei omieca nomen 'ianimn 
ienent. - Idem Va ler. Maximj tro^ 
dit. de iSi PlauL yiirot-ibit 
nuptian: non monebit ^tUupic^ 
FskRAitnrA Obiitue- iuepidim im 
ipw Oi^ure nuniiamei^^^J^ifm*' 
ijuiA 'liber iia 'hfiibe»ii obtam^ 
Xmipiciorum a te ipeo * aitgwrt 
pfortunHaie, noi pro j^oAiut* 
tiate iUt Hgimua , F, Ao. 'num^ 
ifaiorum,'' vi% kae duM' notae 
Ifint tel .^OBitivi cai«f »• et |i#ft-» 
de«nt a •▼ooe augnrc^ ut eitl 1% 
le ipl6 'iug^re popali RDmoMi^ 
vel daavlv et rcgautvr a dSuHarM 
iiuntiaeoram, uffit popklcrBMu . 
nnntiatdrumb Si^quiv <tam««'iml^ 
iet l«gere pronuntiat^naii, bo% 
tepugnatrvm. l^AS&lrm > :Gar 
CntteM rciiaaerit ex edttiout- 
biii prioribitf auguriai-mimi^nk 
^jui poft Ciceronem -^edid«iMa 
•eqimnnil'» fic enim leglc, ' dif^ 
poeiiie immicitiie , obkiue . an^ 
epiciorian, augitria te i^pco oii^ 
gmnt n mf kuue, caiiim mUib. 



Digitized 



byGoogle 



PH ILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 



9Z 



l«m tiJ^o, ctim id nec ia Ma- 

Budi , Lainbini , Fa^tni et Mu- 

reti editiuoibns y nec ia Coloo. 

Franc. Graev. Amsterdam. MSS. 

€ompareat. Cum praecesserit au^ 

jpicia^ sic enim legitur io ple- 

j*isqne , libns melioribns, iuepte 

adderetur auguria, quam Tocem 

credo interpretationem esse to& 

auspicia, et ex mirgme irre- 

psisse iu contextum, qnam male 

retiuTierunt Grutcrus et alii. Lon- 

ge melius etiam Colouiensis: Tu 

coUegtmi, depositi*. Scripsisse 

Ciceronem exlstimo: Tu tuum 

coUegamy depositi^ inimicitiis, 

obiitus auspicia, tg ipso augure 

Tumtiante, immem6r auspicio- 

mm , qnae tu ipse , cum augnr 

illa captasses, populo Romauo 

jiiuicissti. Grajbtxus. Oblitus 

auspicia, te ipso Augure nurt'» 

tiante] Ita sex Rcigii codices, 

rt sic ' edidere . Faern. Muret. 

ct Graev. Vide ii. PhiL ba. 

Iuepte Grut. ohlitus auspicio" 

rump duguria etc* Lai^Iem. 

Fuit una vox lecta Iriplicitcr ; 

alii attguria legeruiit., alli au-^ 

sipicia, alii auspicioruiiu ^am 

Barb. ambo, auguria, te ipso 

etc. in eorum sec. supra sylla- 

h^M guria ponuutur aline spicia, 

cx cod« auspicia^ cum plcrisque 

liabente : Rom. et Ven. auspicio- 

rum^ te ipso. Ad ilUid ^xem- 

pluin forlc in alio cod. pro lit- 

ttri» orum una uotabatnr a re- 

ponenda, qnae in Yatic fuit 

sabiauota. delendls. Atqne is 

/uit omuino mos optimi codicisy 

qacm observaTimus , iit aut in- 

tegram rocem, in qua variatur, 

utroqae modo exhiberet, ant lit- 

tcris., iit IiJCy contiueMter aJiun- 

TOH. I. 



ctis, dui^IiGiter.lcigi significai^eu 
quo de more vide Cort. ad Sal- 
Inst. Caiil. xlii. a. Postrema 
iu edd. Ald. Nang. Cam. et la 
utraque Grjrph. quas Gnif. et 
Yerb. sequuntur, duae lectionea 
perperam coniunctae fueront, au-^ 
epiciorumy auguria, Vtrum igi- 
tur cum Grae\io legas, au cum 
O.Iiveto, qui retinuit auspicio" 
rum^ delevit auguria , nl edd. 
▼etustissimae feceraut, nihil iu- 
terest. Vtraroque loctionem cou- 
tinet Vaticauus: ctiius quidem 
^ci pronuntiate manus recentio.* 
N. suprrposuit , quam lilterai^ 
Facmus neglexit: in eaque vocc 
omninp latet P. Ko, nuntiante, 
Faeroumque litteras divideutem 
tueuiur veteres inscriptiones, vel- 
uti quae a Brbsonio i. de Form. 
aio. adfertur, Avgvb,i. Pvblico^ 
PppvLi. RoM. QvmiTivM. Con- 
fer etiam uotas ad ii. 17. Requi* 
rit autem nuntiante formula no* 
tiasima , de qua etiam Mencke- 
nius iu Observ. L. L. p. 665. et 
seqq. Male porro Lamb. hoc 
inerobrum sic adtexuit superiori) 
Uberqta est : cum collegam tu-^ 
um etc. Quae lectio a Vaticano 
est, et sic fere cod. iu V.L. cum 
ccJL tu , et Ald. Naug. Cam. cum 
tuum colL quomodo io Barb. sec. 
emend^tur: nam ipse cod. tum 
eoU. eoque refer illud Colou. tu 
coU. ^om. et Veu. tum tuum coU. 
Barb. prira. cnm MSis Fcrrar. et 
vulgatis iam inde a P, Man. con- 
sentit , a qnibtif non discedo. 
Muret. cum coUegam tuum rf^- 
positis inimicitiis , oblitus au-- 
spiciorum, te ipso augure prfi" 
nuntiante; in illa tero i^lcr- 
ptiuctWne Lambiuo praeivit. G^- 



Digitized 



byGoogle 



S8 

tibi esse voluisli ; 



ORATIO 



tuus parvulus filius in Capitolium 
a te mi^sus pacis ob^es fuit. Quo senatus die laetior? 
quo populua Romanus? qui quidem nulla in conciono 
umquam frequentior fuit. Tum denique liberatr 
per viros fortissimos videbamur; quia, ut illi vo- 
luerant, libertatem pax sequebatur. Proximo, altero, 
tertio, reliquis consecutis diebus, non intermiltebas 
quasi donum aliquod quotidie afferre r^i publicae. 



RAT0NIV8, Ern. coDiecit: auspi^ 
cia a te augure nuntiata , atquc^ 
■ic impriini curavitj eandem le- 
ctionem Schiiti. recepif, at e« 
conicctura non opui e«l. Teeg. 
oblitus auapicia te ipso augure 
nuniiante, 

Reip, tuua parvua filius\ Sic 1. 
Lang. -R. tuus parvulus filius, 
Scalae K. DonnulU Carissimu^ 
plures -R. P. ut ijnpreBsi. qnoi 
nl probem , locua iUe facit i'n 
Caiilinam , quem infra icripsi : 
Nec meam mentem non dom6m 
saepe revocat exanimata uxor^ 
tonfecta metu filia , et parvu- 
lus filius: quem mihi videtur 
amplecti respubHca $anqua)n 
obsidem Consulatus mei. lam 
ii parvulus pro parvus reposue- 
ris, magis placebit. FfaaAaivs. 
Reipub, tuus parvulus filius"] 
Reipubm non est in aliquibus It- 
Inris, inter quos est nosier anti- 
qnui. nec saue «a vox quicquam 
momenti babet, sufflcit enim 
pacis ohses fuit, Fabrkvs, 
Faerni sententiam et auctorlta- 
tero Vaticani codicis sccutas est 
Muretui, qui reip. delcvit: quos 
et ego sequor, ct ratione Facr- 
xn, qnamviA reipuhlicae possit 
feiTi, ct mcorum codiciun et> 
vcterum edUioutun iidt, in qut- 



bus baec vox non legilSir , per- 
tnotu^. ColDuienvis, 'Francii, ct 
edlt. Innt. Argentorat. aliaeque : 
carissimus tuus parvus fiHus, 
Amst. iuus parvus filius. Mens : 
jR. tuus parpulus filius» GaAB- 
viYs. Barb. ambo retlnent, B^ 
P. tuus parvus , Cod. Gronov. 
K. tuus parrus, Naug. caHssi-' 
mus tuiis etc» Scd Rom. Ven* 
et coilicet Lallcni. cum Vati- 
cano cunseniiuut: nisi qnod in 
Vat. est parvus. Quatuor codi- 

ces Graev. duo Barb. ct Grono— 

i 

vianus , in Capitolio. Infra Va- 
lic. libertatem pax consequeba-^ 
tur, Gar. 

Qui ijuidem nuUa in concione'^ 
Nullus pro nulta lib. Lang. ut 
foriatfse corrigeudnm sit, nuIHu^ 
rts minuta. FEanAarvi. 

Liberati per viros fortissimosf^ 
firutos, Cassinm, et cael(ero« 
coninratoi, qui Caeitri necem 
tntulesnnt. AenAM* 

Proximo, attero, tertio] Tol— 
lcndus est (meo qntdem iudicio) 
librarit in^dnctui is, qui pr<^ 
ximO distiuguit ab'a//<fro, scrl-* 
bendumque proximo altero , 
pro postero die, diiit antem «/- 
terum diem proxirftumy \\t Tc- 
reutius, Proximum vicinum : ct 
Cicero , Pedem supsriortm 'prQ^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 



99 



timum: at Varro, Proxima #i«- 
periora loca, Dam siquis altemm 
«•se tertism diceret, U\ qnod iu- 
lerpres Terentianus docet ( ego , 
quid sentiam, Tidero), eins in- 
terpretatio ^set iudigna respun* 
lione. sequitur eirim tertio, ei 
qaoniam agitqr de alterO r illud 
in 1 1 L de Or. pag. cx£xii , 
jilterum minime tst iibtrale , 
depraTainm est. Aliter enim. 
pro afterum repoueudnm est : 
supra enim dicit, Alterum ge^ 
nus est imitatione admodum ri^ 
diculum: sed nobis tantum licet 
furtim, siquando et cursifri. 
deindie tubiicit rationem, Aliter 
enim minime est liberale. sdd 
ad rero. qnod sequifur, Denique 
t reiiquis constcutis diebus , rfe^ 
nique ia 1. T. non est. 'Fcrha- 
ftivtr. Non addiendus Fen^arlas. 
Proximus alter nemo dixit. Tul- 
iins boc expressisset ant sola \oce 
proximus ant t^ alter, Proxi- 
mus dies c&t, qnt pridiannra, al- 
ter, qnV prozimum , tertius, qui 
alterum exclpiC, et a proximo 
9$t imitis, a primo qnittus. 
Mem est loqnendi genus, quod 
apml Virgilium iu Ecloga 8. 
legiinus ! ' 

Alter ab undecimo iam tum 
• ' ' me ceperat annus. 
boc est, tertiua decimus. Alter 
cnim est secnndns. Tide ad 
oratioitis pro Caec^na cap. g. 
iia.vxviva. Dies ille, qui supra 
dicitnr tam gloriosus Antohio 
^sse,' xTT. Kal. Api-il. fnit, quo 
die Libernlia celebrabaotnr. Po- 
sterns LiLeralinm dies est, qni 
proximus hic vocalur. Sequitnr 
• alfrr, io qud mihi Gi^aevius non 
•stitfacit. Si eolm itk ponitnt, 



ut apud Virgil. cnm Servio et 
Dooato positum is cxistimat, 
^ tertiuSy qui adiungttnr, rtm con- 
torbabit. Cnm etenim alter eo 
modo unnm diem interiici po- 
ktnlet ab eo die, ad qnem re- 
fertur, et cuiua respe:tu atter 
dicitur, ut unua est medius an- 
nns inter xi. et xm. idem hic 
erit dies, qni etiam Roipiaiio 
more tertius appallatnr, ai diei% 
eundem, ut acqnum est, ex 
praeteritis uterque i^spiciat, ne 
in errorem incidamns, quem re- 
feltit in aliis Heosiog. ad ii. 55. 
Qnod si a diverso die hos conw 
putemus, ut nempe aher dicatur 
aXiiberalibus, tertius a proximo^ 
qni fuit postridie Liberalla, ne- 
minem hoe arbitror esse latu- 
riim. Restat 4gitur , nt alterum 
existimemus, q*i proximum corf- 
tlnuo seqnitur, tertium, qui con- 
tinuo alternm , initio compntaodi 
non iam a Llberalibtis , sed a 
postero die facto. Ita plaue re* 
movetur Virgilji locus^ ad quem 
Muson. V. 5g. aliique plurimi i& 
criticis operibus contra veteres 
Grammallcos, borumqne adse- 
'<^as profi^cto stant, deqne aniio 
Xir. VirgiUum loqni putant. 
Praeeipue Perizonius Anim. Hisi. 
Ci vir. p, 285. locttm 'Terentii t. 
Audr. I. So. coutra Donatum ex- 
ptlcavit egregie. Nihilominus d« 
Virgiliano lis magiwi remanety 
quae null^ certa ratidue dlrixris 
potest: neqne is locus, s'i de 
XII, anno cxpHcctnr , Tiulc no«ty<» 
qtiidquam commodat , ubi sequl- 
tur tertio, Buimannus ad Pc- 
tron. c. cviii. a Graevio b?o 
ostendi pntat, locutionem unus 
et alter tndtfinitam es6e, eo<iut 



Digitized 



byGoogle 



lOO 



ORATIO 



Maximum autem illud, quod diclaturae nomtBnsuslulislf. 



plnret ijgnificati. Bm ip^ ▼« 
ert, qoain deinccps bonU exem- 
plU ip»e couSrmai, ct in eodem 
loco Terenlii, quem ibi trai*«t ^ 
Peri^oB. 1. c per*pexerat. Sed 
nibil hic aimae. Formula est 
Accuratjor, qua cerlorum dierum 
aumma pcr partei cxprimitnr, 
ut apud PHn« i. £pi«U 17. 9« 
iam die3 aiter, tertius, quartuM: 
abttinebat cibo, Sic pro Cluent. 
64. unum, alterum, tertium 
annum Saseia quiescebat, Cum 
AUtem alii die» supereitent, nc 
putida et molesla loogiiudiue 
fierct nttmcratio, indefiniti rclin- 
quuntur, ut loco eo, quem imi- 
Utua cit l^linin», iv. in Vcrr. 29. 
diesunue, alter^ pluree: non 
referri, SimiUime 11. in Verr^ 
76. ubi, litura nominum in ta- 
bulii publicauorum commcmo- 
Xtfta , quam in uno priiunm in- 
•pcciam oporluitj fubditur, ah- 
terum, tertium, quOrtum, pbtra 
erant eiusdemmodi npmina» I<iul- 
lum e»t dubium, quin alter diea 
«num antecefsisse aupponat : cum 
«utcm hic duo anteceaserint , 
GraenuB a pro^Umo initium fa- 
cit, snperiorem iUum, in qno 
rei caput fst, plane aedudit. 
^ed txkifi ipse parum sibi constat, 
ut Tidimus, tum mibi parum 
.cst verisiitiile , non omnia kic, 
ut II* iu Verr. 76. ad untim rei 
juindpiiim referri debcre» quod 
crat tom numeratiouis ordine, 
tum praesuntia snt, quae pluri- 
btts fuit modo caiiHnendau ver- 
VM) maxiiuc resi»iciendQm. Dif- 
ftrt locus Plbui ix. E^ist, 55. 5. 



ubi, Postero die ohsident litus: 
deinde, muUis inlcriectis, seqni- 
lur, Hoc alt^o die, hoc ter- 
tio , hoc pluribus, Magis pro- 
fecio TuUianam fiierit irel pro- 
ximg, Tel altero praeurmiucre : 
ncrumvis facile potuit addi ab 
intcrprctibns. Sed comiuodior 
est ra|io Fen^arii , qna MSi de- 
fenduntnr : neque pleonasmus il- 
jc, quo unus dies poslruUe Ii-« 
bcralia designaretur , proximo 
aJtero, eiiamsi novi aliquid ver- 
ba pfae se ferant, alienos cst ab 
00 gcoere, quod saepe in Lati- 
mn «iguoicitur ct probatur« Va- 
tic. huxb, ambo, Rom. et Vcn* 
proximo altero tertio sine uUo 
iuteiductu irxbibent. Hervag» 
anno mdxl. iam distinxCTat , uC 
voluit Ferrar. deinder P. Man* 
auno seq. et Cur. Stcph. ei suut 
obi>ecuii. In utroque Barb. omiW 
,titur detiique, ut in Ferraril 
MSis : vcrum noir'- modo ad«»t 
in cdd. TcUribua^ sed etiam. 
iit cod. Vaticauo. Gabatonivji. 
Brn. puut tcmere, proximo de 
genere capi , altero de postri- 
diano sumendum esse, quod vtx 
defendi possit. Rccte Garatonius* 
Qttod dictaiurae nomen sus^ 
tulisti] Caeaar interfepto PomT 
peio dicUturam perpetuam inva— 
setat, eoque nomine solus uuir- 
Ttrsam rcropnbiicam obtinebat» 
Post eins necem, ne ^uit ru 
potterum magtstratns illiua prae- 
lcxtu lyrannidem occuparet, M. 
Antoniiis legem tnlit, ne qul* 
Dictator amplius ctearctitr , et ut 
i^lud uomen penitus <* republica 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPlCAiPAIMA. CAP. i5. loi 

Baec intsita est a t^^ a te^ inqami^ mortao Caesari 
nota ad ignoiniiiiam sempiteniam. Ut enim propter 
imius M. Manlii scehuv ctccreto. gentis MaLnliae y ne- 
minem patricium Manliom Marcimi vocari licet : sic 
tu, prc^er unius dictatoris odium, nomen dictatori^ 
funditus sustulisti. Num huiasce, quum pro s^uto^ 
xci publicae tanta gesskses , fortunae te , ni^n am^ 
plitudinis^ num claritatis, nufa gloriae poenitebat? 



tol1cretur« Quod Gaesfltis de- 
jnortui incinoi-iae iguomjoiofaiii 
iuijse JicJt Oraeor. Abka^, 

Haec irliusta est^ Inusta, 1. 
▼. rc» facllis. Fbjuurivs. 

Vniu9 M. Manlii icelus] Qui, 
cum reipubiicae <ioiniuitQm Ib- 
▼adere couaretur, dq saxo Tar-' 
peio deieotus est, eaque notatus 
ignomiuja, nt in odium illias 
•celerls nemu de patricia Man- 
liorom gente Marci pracnomen 
in posterum obtineret. Eadem 
ignominia notatHs est ipse M. 
AntoniuSy siquidem post j^uguam 
Actiacam die^ eiu* natalis ne^ 
Jhstus iudioatus, ct edicto cau- 
tum^ nequis ex eafamiliaj&arci 
praenomen fcrret f inqnit Dio li- 
hro 5i. AsliiJt. 

f^t enim propter unius M. 
JManUi scelus , decreto gentis 
jMonliae neminem patridium, c.] 
Libri a xerbis sine mcndo kunt, 
nb interpunc^OBibus iheudosi^ 
sic enim distiuguendum tst, Vt 
enim propter unius M, Manlii 
Mcelus , decreto gtntis Manliqe, 
n^inem. ct quae tfequuutur. 
Hoc docet Livius lib. yi. Ad^^ 
iectHe (inquit) mortuo notiie^iunf, 
pubhca una , quod^ cutn domus 
ieias fuisset , uBi Hunc aedes at" 
^um vjfidina JSlonetae esty /a-^ 



tum ad popul^mest, nnquis pa-»' 
tricius in afce aut Capitolio ha-' 
hitaret: gentilitia altera , quod 
gentis Manliae decrcto cautuqi 
est , nequis. deihde M, ManUus 
1/ocaretur. Quod auteni scqui- 
tur, M. Mcailium^ t^ocari ticet : 
nulli omnino 1. scrlpti M. rcti- 
nenr, ut vercar, ue M, quae Mai-* 
cum sigoificat, abicrit iu Man- 
liuin. Fsfik. Ntmincm patri- 
cium M. Manliutn vocdri licelj 
Delet Ferrarius Mantiunu Gui- 
lielmius transponit solummodo, 
rieminem patricium Manlitan 
Marcum pocari licet. GnvT«ivvs. 
Bom. et Ven. iic^t M. ManUum 
i^ocari. Eliam in ViX. praeno- 
Jhen M. roaxime necessarium de- 
est. GAn. Ern. sine.causa pa- 
tricium delcvit, cnm habeantlianc 
Vocem omnes Codd, ScUiitz. eum 
lieqnutus. est. 

Num ie, cum tiafc pro safutti 
reip. tanta gessisses , furtunae 
tiiae^ num ampUtudinis etc.^l 
Ita legitur hic locus in libro Va- 
ticano. F^ Vrsinvs. Idcm in- 
Teni in cd. Romaiia , et praefe-" 
rendum vidctnr, ui Muret. iam 
l^aetuleraL Idcm ctiam sibi vult 
Barb. primus, quamvui fiaec te^ 
cum etc exKibeat. Alia codicnm 
Testigla Wde in V. X« Gronori*-! 



Digitized 



byGoogle 



U»3 



ORATlJD 



Unde jgitnr snbito taoU isU mutaiio? Non.poasura 
addaci, ut suspioBr, lc pecai^ captuini Ltcet^ quod 
cuique.libet,' loqUatur. Gredece noa ea£ neces3^ Nilul 
cmim umquam in te sordidom, aihillimnile cognovi. 
Quamquam -solent doH>e«tici d^ravare. Mmium^ 
qua^: sed novi ;£rmitatem tuam. Atque utinam, ut 
eulpam, sia etiaau. sospicionem ritare potuidsesl 



ims, num haec te, ck/t» ctc/or- 
tmae, num etc Gar. 

Vnde igitur^ QuaeriC ralio- 
Aem, cur ita mutJtus fuerit An- 
touiuf, adeoqn^ a priftlna meute 
desciverit. Cumque duae potis- 
simum mntationis buius canssae 
irideri possint, avaritia et ambitio, 
•ive potius studium gloriac : prlo- 
rem Ulam caufisam, quae abiectlo^ 
rem animum ostendit, miro ar- 
tificio traotat Orator, aieos id 
quidem a multis iactari, Tcrisi- 
mile tamen id non esse, ncc 
avaritiam, sordiduni et abiectum 
Titium, Anlouii moribus couvenire* 
Posterjorem causam ait sibi cre« 
dibiliorem , magisque Antonil 
naturae coagnientem videri : in 
«o tamen tllum errare dicit, 
quod, cuin gloriac studio teuea- 
tur, pro vera gcrmanaque glorii^ 
t^annicam quandam potestatem, 
•t fucalum gloriac simulacrum, 
iuanemque dignitatis umbram 
ancQpetur* Abham, 

Kimrpnim unquam in te ^or^ 
didum] Quam non fuerit Anto-^ 
aius sordiaus, sed potius libe-, 
ralif, liqnet e Piutarcbo in eius, 
«ita. tmum aut altcrum exem- 
plum referemus, Ii^veuis adhuci 
etiamsi praetextatus decozerat ^ 
•t grande aes aUenmn conflaTe* 
rat| tamtn ^a^ico ciiipiam cif- 



cies H-^S. iusserat dari. ob^' 
stupescente dispensatore , e/, 
quo summae magnitudinem^ ei 
ostenderet , argentum in medio 
proponente, transiens, quid koe 
esset , rogavit, Vhi respondit 
dispensator , id quod donari 
iusserat , maUgnitatem . eiuM 
coniiciens Antonius , Ego^vero^ 
maiorem summam , inquit^ esse 
decies putat^i, koc exiguum est, 
Jtaque^ alterum tantum adiice, 
Multa alia eiuf liberalitalis exem- 
pla invenire poteruut, qui magii 
eruot curlosi. Xdem iam rerum 
potitus, Hominis Magnesii do-^ 
mum dedit coquo, ut aiunt , 
quod unius coenof apparatu 
placuisset, Sic iteDricus Vlll.' 
Angliae Rex coqunm a(J sum- 
mos honores evcxit, quod ue— 
frendcm bene coxisset: libera- 
llus saoe quam Venceslaus Rex 
Boemiae, qui coquum veru trans- 
fixiiiu torreri iussit, quod noa 
satis ad ipsius palatum praa- 
dium paras^t^ ut narrat Flori- 
mondus Kemondus de haeresi 
lib^ 4, c. 3. Abil^m. , 

Quanquam solent domesti" 
ci deprauare normumquam] In 
aliis, Quanquam nihil est tam 
sanctum , quqd non soleant do" 
mestici deprayare, nonnumquam, 
quae ti^n wuUa verl^a unde fla- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. il *m)5 

XIV. DJud magis vereor, ne ignomns verom iter 
gloriae, gloriosUm putes^ plus te unum posse, quam 



a^rint , $atis adiAirari non qoco» 

neque vero video, quid hic loci 

MDCtitas habeat: et violaadi^ non 

deprayandi verbo in ils, quae san- 

cta sunt, utendum pntarem. De- • 

niqae ego Tet«rem scriptaram-fi- 

detiter e^re84- BIvi^T. Hanc 

▼etcrum codicum s^ripturMU ex- 

presserunt iu i^uis praeter Mure- 

lum j^acrnusj Lajubinus, Mauu- 

^us, sed etiaoi tam C^r^li quam 

Euberti ^tcphani minor i543y et 

satiqua Mediolaneiisisy imo omnep 

aute Yictorlauam, nt et MSS» 

Colon« et Graev,. sed receutiere^ 

Francit et Amsterdaiu^tues, eted* 

Roberti Slephan^ maior ibd^, il- 

la verba retinent Ego ▼eterior^'» 

bus suBsoril}0, e( Mnreti ^alio-. 

iuba%. GnAJivivs. Valde pecca- 

vit Gratern&, qni leclionem il- 

hsD, pitrKlQ:. explosapi rctinuit 

, ex repetitlonibus Lambloiauis , 

qulbus koli auctorss erant Nau^. 

et Ciirier. et si qui alli 14 au- 

gerUnaio descvipserant , quo- 

rum anus xi^iihi ad manus est 

Grypbiufl. ^am vera leciio ad 

farom repet, marg. notabaluf, 

addito testimonio codicum Lamb. 

omQiuHi : qulbus cum reliquis 

editls accedit Barb. scc. ut qui- 

dfiu alio e^ MSo snppletur. Nam 

crat ^ primo lacuna eadem, quae 

in Barb, priorc : niful enim umr 

quamsoUut domesti<;i etc. quam 

ctiam. iu sois duobus Qra^v. ia- 

«Yenitt Orta est a simllltudine 

vocui^ umquamf et quam^uam: 

eaitiquG, ut fontem depravatlouis 

anteiligas^ supplevit pro iugeuio 



aliqniiy nt es^ ood. Car. Stephf 
et^ranc. discimusyin quibusest; . 
nihil enim umquam tam sanctum 
My quod non soleant efc, la' 
cod. Steph. deest etiam umquam, 
Postea, quae vere deeranty inven- 
tis, alii magnum se fecisse arbi<r. 
trati sunty cnm addltionem fal* 
sam post quamquapi coUocave-< 
rint. Ferrarii codlces erant pro-; ' 

cal dubio jiaul, ut Aldloa exeni- 
plaria, quibus iUe . utebatur. Gjt- 

HATOK, ; 

Ne ignorans verum iter glo'^^ 
riae] loltio 3 Titsculauae que- 
ritur, plerosque conseciari Nulr 
lam eminentem ejfigiem i^irtuti^ 
ted adumbratam imaginem glo-^ 
riae, Est enim glarifi soUda 
quaedam res et expressa , non 
adupibrata, Est consentiens 
faus bonorum, ineorrupta pojs 
hene iudicantium de . excellente 
pirtutSn ea virtuti resonat, tanr 
quam imago gloriae, quae quig. 
recte factorum plarumque come* 
est, non est a bonis viri^ repur 
dianda^ JUa autem,^uae,se eiuf 
imitatricetn esse pult, ieme^aria 
atqu^ inconsideratdy et plerum- 
que peccatorum i^itiorumque laU^ ^ 
datrix Jama pppuiaris, simula- 
tiQif^e honestatis formoi^ eiui, 
puhhritudinemque corrumpit- 
qua caecitate honi/ies, cum quaer- 
dam praeclara etiam cuperent, 
eaquenescirent necubi,nec quq^ 
. lia essent, funditas alii everti- 
runt suas civUate,^, alii ipsi oc 
ciderunt : atque hi quidfm i]f- 
tunapetejntes^ non tainvoiuntn- 



Digitized 



byGoogle 



10« 



ORATIO 



omnes, ^et metui a civibus ttiis, quam diligi malis^ 
Quod 81 ita put^^ totam ignorasViamgloriae. Garum 
es3e civem, becLC de re publ^ca mereri, laudari, coli, 
diligi, gloriosum est. Metui vero, et in odio eo^e, in- 
vidiosum, detestabile, imheciUum, caducum. Quod 
videmus, etiam in fabula, ipsi illi, qni ,yOderint, dum 



t0f quam eursua errore faUuntur, 

JBt metui a ciinhus tuie] In 
•liis hoc amplins, quam diligi 
malie. qnae vcrba cuin abeMent 
ab optimo Ubro, pnUTi adiecta 
€Me ab aliquo, qiii non anima^^ 
▼erteret, banc quoqne particulani 
pender« ex iUo quod antecessit) 
glorieeum putes» Mvrbt. J3t me-^ 
im a civibue tuie , quam diligi 
tmaUe] Ho(: totum, quam diligi 
malie, teatificatur Muretua abeaae 
H libria Yeter. quod tamen reti- 
net Fagmns. Lamb. Sic II. de 
Offic. 8. dum metui, quam eari 
0eee, et diligi maluimu^, CorncU 
Nep. in Timol. IIL 4. Quum 
tantie eeeet opibtu, ut etiam in*^ 
ifitie imperare poeeet i tantum 
autem haderet amorem omnium 
Siculorum, ut, nuiio recueante, 
regnum obtineret y maluit ae di^ 
•igif quam metui» Gar. 

Quod videmue etiam injabulist 
ipeie illie] Ipsi ilU , o. L y. et 
certe tinna Atreua apnd Actium 
luec Terba tjrannica «e dettfta- 
bilia naurpat. qnorum auctortta- 
tem . tt aequimnr, dixerit^ n6n^ </i-> 
serint, scribenditm eMU Fbrba- 
]Livs« Btiam in fabulte] Liber 
Antiqnissimua fabuia* quod pla- 
cct, nam in nna tantum fabuU 
lioc dietom est. Fakilnts- Codici 
liuic cum Mureto ct Faemo pA« 



rui. GrAbtivs. Ern. putavlt, quod 
band dnbie plnrea Graeci Ct La- 
tini scriptores de Atreo fabnlam 
tractaridt , scribenddm esse , im 
fabuUs, ipeie illis, — dixerintg 
at restitnendaeBtVat. lectio.Teegii 
dixerit habety et ipsis iilts» Er-« 
lang. ipsi iiU, et in fabula, item 
Codd. AngUcaui. 

IUi ipsi] Primo de ofEciis: 
Sed tum servare iUud poetas 
dicimus^quod deceat ^ cum idp 
quodquaque persona dignumest, 
et fit et dicitur, ut si Aeactts 
aut Minos diceret : Oderint, dum 
metuant, aut : Natis sepulchmm 
est ipse patens, indecorUm ride^ 
retur^ quod eos fuisse iustos ae^ 
cepimus, At Atreo dicenteplau^ 
sus excitantur^ Est enim d/gna 
persona oratio, Senect de Ira. 
libro primo sub finem': Quider^ 
go ? non aliquae voces ab ira* 
tis emittuntur^quaemagno emie^ 
sae pideantur animo veram tgno^ 
rantihts magnitudinem ? quaii^ 
iUa dira, et abominanda: Oob^ 

RIMT. DTM. XETVAMT. ' Sul^ 

lano scias seculo scftptanu B 
quibus TnteUigas^ non ab EnnSo, 
tit olfin pntaTi, sed ab aUo po3- 
ta, Acdo fortasse, ^ui SnUania 
temppribus florebat , scriptaib 
fnbse. Pcrgit Seneca: NesciOf 
utrum sibi peius optawcrit, ut 
odtQ easet^ an ut timori. occitr^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMTA. PAP. i4. io5 

metuant*\ dixerit^^eniiciosumftiissjfe, tfthiaiAV Antoni, 
arum tuura meminis^sfes I de quo tatttch lAult-t audistiex 
mesaepissime. PutasneiUumimmortalitatemmereri vo- 



rit HU fUturwn^ ut execrenfmr', 
itui^entur,' opprimajkt, ' Quid 
adiieh ?^ Dii illi malefdciqnty 
odeo reperrt *dignum bdio' remff^ 
dium, '<yi> s n. I N T. Quid ? darh 
pareant? non, ^aht probentf 
non, ' Qmd ergo ? <jt m ^i me- 
A K T. 8ic nec amari quidempel^ 
iem* MdgHo hoc didum epiritu 
putcu? fcdUris, nec ertftti ma^ 
gnitudo ieta eat] eed tmmani" 
tae. Non eet quod credas ird^ 
9centium verhis: qmorurti stre" 
pifus magni minmces sunt: rn- 
tus mens pavidissima* Abaax. 
?at. im ipsi, tt iu Mftret. 
Gjui. 

• Vtimeim, jiHtoni\ ]^ctennk 
•■tcDcllt vrroirem ilAtdmS,qni'j[h>6 
▼era glor?a falsam et tjTaniiicafi& 
amplectilnr : nunc eu&dcm hoT- 
Utpriw^ ttt folidam aecteihir i^lo- 
Tiam, addncU SUnnesc^enm- (fxenl^ 
plom avi ipsius M. Antonii Ora- 
torii. AbAam. 

De^ quo' tamen multa audieti 

fx mif saepissim^ Antiquus 1t- 

\xtt, dudisti muha ex me nque 

'*aepissime ; nos ita^ dequo td-' 

men dudisti mnlta ex me, atqiie 

ea^pissiMe. Guidoni Lolgio plar- 

. cet eaque saepiseime: cnius sen- 

ttmiae accedo. F.\£Rlrrs. Mnre- 

rtas edidit quafn saepissfrhe, 

GmAST. Audisti ex me\ Vide- 

tur hoa loco id innui^ qnod Atf- 

'tonhis pahlo post CicerQni obft^- 

cit 2 ?!n1ipp. At enim te in di- 

scqtUnam meam tradideras(nam 

ka diixisti), domummeam venti^ 



tards, ' ITd^ tu si id fecissesl 
mefiui fkma^y metius pudi<fitide 
tuae cbn^luiJses. libi tide Nd- 
tas, et itf Coelli^nam cap. i : Hoe 
dicam, hunc Vz pntre continuo ad 
me esse' d^dactumi' ABR^ik. ' Iii 
Vat: ih , etc %icdqude\ ett, 
Gaa.' •■• ' 

Putashe itt&m immortatitatem 
merbri vohiisse] Haec vcrba in 
qiiirtqne 'hbris Tetnstissimis , tii 
quiHus e&i Cang., desunt : desant 
inqiialh, iitfh" Absuiit.' aiceuini 
seatio. namtttea CBl. et niutli 'afa 
Bcripti libri couservaut : nec eiiis- 
mod! sunt, nt a «|uovis suggeri 
potuerint. etenim nac ita va^d^ 
apefta snnt, nec ab ullo allo 
"(qubd qnidertt sciam)' practer- 
qua'm Clc: et Mauto usurpata'. ut 
igitnr hae*c dildcida faciamus, 
liornm scr^ptoritm loca subilcte- 
tnus. Plaur. ih Bac. Quem qui^- 
dem e^o itt non excrucicm,dlte^ 
iujh tantum auri non mereani, 
"Et ihMeu. Neque' hodle ut ic 
perdajtt, meream deum diifitias 
'mi/ii. et in Stlc. Neque ille si^ 
bi mcredt Persarum montes, qui 
esse aurifjl pethiberitury ut isluc 
faciat, Cic. dc Uaf. Deor. Quid 
mei^as, ut Eplcureus esse desi^ 
nas? De fin. bb. «t ma. ^uid 
merearis igitur, ut te dicas in 
eo magistratu cmnia voluptatts 
causa facturum esse? Et iu vf. 
in Verr. 'Q'dik 'arhitfamini Rhe- 
girtos mereri velte\tit ab his mar- 
mored T^ehus' illa atiferatur? 
quid Tdrentinoil ut JSuroparn in 



Digitized 



byGoogle 



jo6 . . ORATIO > , ^ 

Itti^pe, ut pifpjpter armonuii Jipej^w metueretur? 
Hla erat vila,, ill^ secunda fortuna, libertate, €399 



tquo sedentem amittant? Sic 
ej^m bunc;locuj^ corrigendnm 
|>xi^. Ideni Plauc io Mo«tel. im^ 
mHta^a Xoc[uendi ^forma, •igaifi- 
^a^ne^ consery^ta, Qf<44: '''^^^r» 
^uamp^fe/n pientiar ? FEaaJueu 
Pdf/Asri^aJ AniO|;<m civium iuo^ 
r^un tau.ti faci^baty^ f ic 4|^horre« 
bat a tyrannica potentia. impOr 
{jpntique dQmi.natUy' ut jmmorta-* 
l^a esse noUet, si iramorta|iuU 
^^ malum annQXum ^u^tf Ht 
jpse civibus tttiB odi^ W** )WitiT 
^pri, ,jyt t^n>, d.emum scvvitan^ 
U^yere vitaleinjjproipci^qu^ for- 
tunae . flatibns uti put^r^itt « pnm 
le \id9bat libfrute caeteriff ci-e 
Tibus suis . parem , principem ct 
omuiup exceH^ptiswmum ifiue 
t^lendorc ^t. dignitate^ AiBrAM. 
Solji quiaque UUJ^erfarii codicef 
bae^ omitruntf. , .9ua)?,,ipse ^ure 
d,efcndjt, et <|<^af, a^uoactt; ac re^ 
ci^at Sertins »4 JV, Afp, 548, 
Solus «utem Serviut ^tum bab<^t 
pro 4Uum, Burm,ai^^^s ad h, ^ 
Virg. 8ubd\(bit^e videtur|i au Scfw 
viua beic non mer^ri legerit, ut 
omnes illius,^XuHiique libri ex- 
bibent, sed merere, qi^od magit 
conveoit cum v. demeret, cuius 
^ratia baeo ptoferuntur 9 S^rvio. 
]^go nc quaerendum qnideon id 
suipo, cum uibil interait, titqu^ 
Tulliiiuum utrumquQ. Moneo 
umen, hauc permuution^m C0U7 
tigisfc loco jIIq XY. in Verr* 60.^ 
qc^em prirous tanvyei^ de conr 
iectura emendavit FerifTiut» ut 
.poscea in optimis^ <|nibfisque co- 
dicibus eiut Uctio reperU. tit. 



Ibi enim codez pnettAntitsimnf , 
Car* Stepbanl, qui cnm alsUf 
eiutlnodi yoculam 71«, ct aluram 
sedentem omittit, tervat tamen 
Tnererif ut edebatur anteain Eom^ 
Ven« Kftug. etc» atque nt . ciu^ 
Fertiu4nt- Co^a Tum«bnt tiu. 
Adver». ta^ ex optimo ium codi* 
co adfert merere^ quod Lamb. om»- 
l»etque dein^^i ^^ vaneute qni<* 
dcm nouta, receperunt* Tajitnaii 
l^ambf «Uot monuit aUter legere^ 
nulio, fiiae lec^onit aiictore cit^ 
to : ^uu pqF^v^ ^^'t Siuod ad hoc 
Tetbum aC^uet, lectorem rtflait- 
t^i ad tuot comi^ent. iu i{p|:at*L 
j^ipitt.. 18*; 18, Additur k Bm>- 
maouo Gronovint Obt. ad Scrip|. 
JfcclfJft^tpap.' 7. Ci^RATfpiJ. Ern. 
;nQtai^ in Guolf. in^nltiw^a .U^r 
^ra Yjoci^. paerfiri etK U^^ 
Su^igitifMC,. fliHtatum ,ctfe in.me- 
/^ftf, .,^i^<^ ulrumquo,'. Ci^ceroni 
lf)kmnf.,ti|» . ,,.., „. , 

-.-.^ .. -i.' ■' V .. k , .., /^ 

F> prcpter armarum..ft9ti$efif 
dpf^ licentiam] Babef^dtmim^ 
nonmetuendopum,on^^ ad.unumfc 
J. V, ^ood aumnxo op^f^tplafcl* 
fEKv^Am^. ^rimut Hervag. h^- 
. ffjgnifprunh ni e^ian^ recte iu Bm^ 
a^ ^mendatur , ^ui deprav^^ 
crfj^ cnn> primo, et apt(}, Henj^. 
jeditiai Supra.c. ii,. g^ t^tH^ 
P^a4^tim gladioru^r^ Miti iu^u^ 
nifofi' Gab« Ern. vetinmi^iM^ 
l^fp^tu^, ^i i^rujwau^.yi^i^ 
jsf^rum et habeudQrum^ «a^ <^ 
gl^ossa contendit^ Scbiitz, acu- 
tmm posuH* Scribendum-^^ ^* 
bejfdorun^ Wime GaffiA<y\ip,,^. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIIVIA. CAP. i4. 107 



parem cetem, prmcipem dignitate. Ilaque, ut 
omittam res avi tui prosperas , acerbissimum 
eius dicm aupremum malim, q^a^i L. Ciunae do- 



metuendorunu Teeg. et Erl. Aa- 
ifendorura^ 

Farem .cum t^eieris] Antiqniu 
libcT, parem ceteris, FA.i9aNVf. 
JParemceteris] AnM^ pQremcum 
ceferie : qnod Latinum noa pu- 
to. MvBJtrrv*. VaUcani veriui- 
maio scidptaTam merito cuni Fa- 
«rno amplex^ auut M^retusyMi- 
notiaay Lambinof. Miroryi vulga- 
tam,^quae JLotine loquentium con- 
MieiadiQi adverMtur, toU|ratam 
esae a Grutero, et qt|i Gruteria^ 
nam recuderonc. GnASviva. £at 
hoc in Gri^tero tane xninanduniy 
qni c loco Sallnitii almili lug. 
xnr. 9. guem tu parem cum^ liber^ 
rief regnique participem fe^isti^ 
libris noli^tibus cum expnngl 
▼olebaft. Heic Vaticano ^4ici 
parendnm censet iUe ipsOj q^f 
lecntiopain -if efendit| cum aliquQ 
parem esse, Dnkcrus #d FA^r, Ih 
4. 3« In ,locQ SaUi^tii ^oiin^u in 
inodiim torqnet se Covtiusy ar<f 
gutiis<iue,coaiIcere nitituf^ ut4diu% 
quam qp^ legenti^^se sutim of^ 
fc|t|^ scnfu^i atque locntip, insit. 
Quamquaiim aescio, an satis.for- 
mam loqiiendi deflectat. ^nalo- 
giam sumit jDukerus {cx Tullii 
Bn^ ^g. quem locum Fr. Fa^ 
bricius adtulit ad illud Ligairian 
nae simillimnm c. |. ut enim 
cetera paria Tuberoni cum Ka^ 
ro fui4^€n(, ^iUil Cprtiu| ad 
lioc; qi|od tamen apud me quo;^ 
que ^i^ mediocre pondus habett 
Sic Aiaro, aequalie cum ali^ua^ 
tt mi/u aUquid aequale cwn ulio^ 



Qt docel Bunemanntis ad La- 
etaot. de ira Dei cap. VlL n. 4» 
Sed Vatjcanus admonet^ Sallu- 
stio idem contingere potuiss^e, 
qnod ille ^nni beic accidisse 
suadet. Porro etiam in codice 
Sallustiano, XlL saltem seculi^ 
e^ in ed. Valeutina MCOLXXV^ 
qui libri in bibliotheca Barberi-. 
na servamur» inveni, cum liberis 
tuis. Gab^on. 

Mes ari tui prosperas] Coa-y 
solatum» ceusuram, reliquos l^o^ 
no^es ^ popu|o mandatos, faman» 
eloquentiae, auctoritatem seua- 
toriam, res praecUre geatas, etc,* 
Abaam, , 

Acerbifsimum eius diem su^» 
premum] Marci\s Aqtonius Ora- 
tor iussu Ciqns^e confussus es(» 
tertio d^ pratore: iam M^jin- 
tonii in his ipsie Rostris^ (n 
quibus iUe rempublicam constan'^ 
tissime Consul defenderat, quae^ 
que censor imperatorUs mOnu^ 
biis ornq^r.ati po^itum caput il~ 
ludfuitp a. quo erant multorum 
civium copita servata. Id coi^- 
tigit anno Vrbis Conditae GGCif 
Luc. Cornelio Ciqna^ C. Octayio 
Consulibus. Isem. 

L, Cinnae dominatum'] Cun| 
ciyitas ita data euet Itaiicis, ut 
in jocto tribiu ^n^vi cives cootxi- 
buerentur, ne potentia eor^m efc 
multitudo y^terum civium po- 
tentiaqi frai^ereti Luc. CiqAf 
Consul legem tuUt de adjuiscen*- 
dis novls cWibn^ in omnes tri- 
hw : «^d f UeiQ Consulc Qih 



Digitized 



byGoogle 



JL08 



ORATlb 



l 



mkiatam , k * quo ille crufl^lissime est intcr-' 
fectas. 

Sed qnid oratione te flectahi?' Si enim exi- 
tus G. Caesaris efficere hoc non potest^ ti!t« malis 



OctATio recistcnte noti' tine ftno- 
lam sirage pnmnm serros Yot»- 
vk ad ptleum, delnde ex nrbe 
eetsit. eique Lac. Merula Fla- 
tnen Dialis In cbnsulatn a Seua- 
tn sulTectuf est. Ciai^a Nolam 
tontendity et ab exerciiu, <jm cir-^ 
ca Nolam erat, receptos , adscito 
in parlc MaHo, rediit in Vrbem, 
in eaque sic dominatiik est, nt 
OcUvinift, Antoniiiin, MeruTam, 
Cntuluih, aliosque principes civita- 
til occidcrit, quatuorquc ootitiBnos 
gesscrit consulatul,*donec tandem 
quarto C msulatu a suis millti* 
bus conlrucidatus lot civium suo- 
lum strages ^atplavit, Vide Plu- 
tarchum in Mario, Epitomen, 
Tclleium, Appianum. Ideni. 

' A'quo\ Imo non K Gnna, sed 
ittssli Marii M. Ailtonium Ora-' 
torem iDterfectum esse plerique 
tradidenmt. Appianus i civilium, 
cl Pltltsrcbus in Mario Autoui- 
\\m narrant in panpetis cniusdam 
^omo Utitasse. iriqiiit^Appiauus: 
jHTariiis hoc audito prae laetitia 
prdcurrii ipse pairatiirus faci^ 
Ttujt, scd ab' «micSs retcntus Tri- 
buaum militnm Anni^m eo nit- 
k\t cum'globo teilitum , praece* 
pitque, ut propere caput Autonii 
•d se referret.''Citmque'dia mi-^ 
lites fkcundia sic lenlissct, nt 
bemo auderet viollffitas ipsi roa- 
tkm infme, AlmiiM jintonium 
inter orandum confecit, praeci" 
4umque caput Mario fnisit, Fto- 
rm lib. 3, cap.di: OctaniCcn', 



eulis caput pro Rostris' exponi^ 
k ttir, Antonii Consiildris in ip^ 
sis SfarH mensis. (Jaomodo igi- 
tur !d Cinnae tribuit Orator, 
qnotl alii Miirio tribnertint? Qni< 
ulmimm,' ut scribit •Vellelu* lib. 
a, M. AntoniuSy princeps cipi" 
fatis afque eloquentiae, gld^iM 
tniii/tan^ quos ipsos facundia sud 
fnoratus fueraty iussuMarii Cin- 
Hhequi Sot^ossus est, TX 6ri- 
tor, qnod Vacimts atriqO^ 'Co'm-% 
inune fuerat, in atl^om reftiiidi^ 
^od Cinna aine coiitrovets?^ 
eivis nefarins omniulm indicio 
fuisse^ Marins ob ros bi(lld([^im- 
bi*i<d6 gestas el olim 66nservator 
patriae 'dicttis e&set, 'kt Adhiic in 
popuK Romani visoerlbos ' Kaere- 
ret; Abram. 

Si enifn' exitus C. C^kdris\ 
l^^x illata 'C; Caesari, qoi cum 
^ctls PonOpeianis partibus patriae 
tihertatem oppressisset,' meiaiqa^ , 
mallet « dvibus <](uaBi' dnigr, 
qiiinto post confectumHlspanlense 
bellnm mense a Bnitcr, Casslo «ae- 
tcrisque cOniufatis' in'Senatu ad 
«utuam Cn. Pompeii est inter- 
tmptus.' IntM. ; 

• ^th-d hoc non pbfest] Dt- 
aiiff ho^ «best al> aoti^uo libro; 
FAfiRNVi. Delevi hoe cutn Fa- 
eruo, Milrcio, Lambioo, Mann- 
tnit\(n GitABvivs. Non dissentio, 
^unmvis recte ades&et antea fioc^ 
qtjod omnes alii codices rrtittent. 
Parueinint Codlci opiiifto etiam 
Verb. Oliv. et LaUtm. Gas. Enf. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i4; , 109 

carns esse, qiiam metui, nihil ciiinsquam proficiet, nec 
ralebit oralio. Qaem qui beatnm fuisse putaiit, mi* 
«eri ipsi sunt. Beatus est nemo, qui ea legc vivit, ut 
non modo impune, sed cUam cum summa interf«cto* 
ris gloria intei-fici possit. Quare flecte te, quaeso, et 
maiores tuos respice, atque ita guberna rem publicam, 
nt natum ess6 te. cives tui gaudeant: sine quo nec 
beatus, nec clai*u8 esse qiiisquam potest. 



retinait atqne item Schiitz* hoc/ 
cxbkbent foccm Guelf. Teeg. 
ErUog. yf, et <p» 

Carus esse quixm mftui} Vide 
2. Phitipp. Caritate et benevo^ 
Untia civium eeptum oportet 
esse, non armis. JPaldire Claii- 
' dianua Pane^yTi de quiftrto Hch- 
norii consulttu: 

Qui terret , plus ipse timet: 

sore ista* tyrannis 
Convenit: inpideant ciaris, 

fortfeque trucident, 
Muniti gladiie piMMt, ^ti'' 

que venenia: 
Attcipitee habeant artfie, tre^ 

pidique minentur» 
Tu civem patremque gerat: 

tu consule . cunctisj 
Non iibi, — 
lam anie dixerat: 
Non eic excubiae^ non ^ir^ 

cumsiantia pila^ 
Quam iutatur amor: ^on «r- 

torquebis amafi: 

Ho<: alierna fides , hoc ^Vn- 

plex gratia df»nat, ABRASf. 

Miserrimi ipei sunt\ Miseri, 

o. 1. t. FsftiU Sic et Teteres co- 

dicci, qaoft ego consulai.^GtLASV* 

Soli boc rceepernnt lluretas et 

CracTint, meia librit repvgvan- 

Ubat: nisi c|uod in Barb«tec. de» 

tribui litlfiit, ont iihmutt- 



tty emendator fecit miaeri: id 
qt^um tamen rcperi in Yaticano. 
Qui codex infray ut naium esse 
cives tui gaudeant : aed maaut 
recentior addidit pronoroen te: 
quod sutpectum facere f^tettva- 
ria cttiun ilUut in editit coUo- 
cttio. Vide tuprt ad c. \i, Jd 
cgo tamcn beic adeste malim. 
Cod. Gronov. flectere^ quaeso: 
mendose^ nisi faUor. GAiiATuif* 
Krn. et Scbikz. miseri, 

Sine quo nec heatus nec cla^ 
rus esse quisquam potest] Hare 
leclio sat bona estj si modo ui«> 
bil ei desil^ ted dectse aUq^id, 
ftuspicari nut cogi^ exeinpl^r au- 
tiquum, in quo Iiic iocut meu- 
dosit quidem, ted umcn pluri- 
•bus verbit ita legitury sine quo 
^ec beatus nec clarus nec un^ 
. ctua qtiisquam esse onuii po^ 
tesiate» Fajkknvs. Nec clarus 
nec tutus quisquan^ esse om" 
mno potesi] Ita couieci Ic- 
gendum e depravatis veteris scri- 
pturae vestigiis: quae proponam: 
ti quis forte cz iis veriiis aliqnid 
cruere possit* Sunt igitur haec : 
Nec clarus nec unctus quisquam 
esse om^i potestate, Ac fieri 
fane potest, ut de tribus pofcne- 
mis litteri/b dnac priores appin- 
g«ndat sint priiicipio scqueuus 



Digitized 



byGoogle 



110 



QRATIO 



«omprehensIoDjSy hoc ^odo: At 
populi quidem R» etc. Mvr£t, 
jVec bcatujy nec^ clarusy nec 
tutus quisquam esse . omnino 
potestl Sic' nunc edi inssi. oliiu 
«ccuUis eram Tnrnc^i coniectu— 
ram, qnae ulis est, nec auctas 
quisquam esse omni potestaie 
potcst, qnae nunc nou placet: 
quamvis aliquanto propiiii ad 
anti(^uam scriptiiram accedat : 
qnae talis est, nec unctus quts^ 
quam esse om/ii potestate: mc 
hoc loqneudi geuus^ auctus po~ 
testate , sit inusitatum , ant La- 
tinis auribus ioauditum. Sic 
«nim fiorat. Sat^T. libr. i : Bt 
ffixisse probos , amplis ei ho~ 
'noribus auctos, Lamb. Nec 
'clarus , nec unctus quisquam 
esse omni potestate potest] 
'Haec est lectio Vaticani codi- 
cis. Muretus unctus, niutat in 
auctuso^ Don. culpo. nec clarus 
esse quisquam potest, Lamblnus 
Iiic est Lambiuus , itfterpolat fa- 
ciem pufcram merdMO fuco. vi- 
deattn- tamen Turnebns Ub. xr. 
Adversar. cap. 2. Grvt. Non 
merebatur Lambimis kio tam 
acerbe reprebendi, qui Mureti 
couiecturam recepit. In MSS. 
quatuor, quos ego cvofhrT, baec 
verba, nec unctus omni pote- 
state poteSf non leguntnt, ncc 
in pristinis edilionibus. Cur ergo 
•cripturam veterem, cum liquida 
flit, repudiemas, cum, quae eli- 
ciunt ex Vaticani c^odicis bic cor- 
nipti lectlone, sint ambign» ct 
inccrta, quln et unctus insulsnm 
cst. PctrOs Pllbo^s eoniiciebat: 
nec clarus qttisquam est, nec 
cinctus quidem omni potestate 
potest, Sequor ef o blc MSS. et 



cditioiieft Maniitti , Victorii , •§ 
ipsius Faemi, qui quamvis Vati« 
cani codicis scrlpturam propo- 
sutt, contextuih umen non ih<- 
tcrpolavit. Potestdte natnm ex 
iterata voce potest ab oscitante 
lihrario, nti nec unctus ex n^o 
clarus. Omni vero- perpcr^m 
scriptum pro omnino, SIc enim 
Ciceronem rellquisse ceuseo : sin& 
quo nec beatus, nec clarus quis» 
quam esse omnino potest, Gra^- 
VI vs. Nec beatus , nec clarus 
quisquam esse omnino potest] 
Ita post Victorium et Faernum 
dedit Graevii^s , et sic babent 
Regli codices. Corrnptam lectio- 
nem codicis Vaticani scquitur 
Grutenis. Lallsm. Atqui nul- 
lus horum , quos~ vir doctus no- 
minat, omnino receperat,' §ed 
Muret. Lamb. ct Olivet« Imo 
dnobus iilis prioribiune in meo- 
tem quldem id venerat: Graev. 
taatuin cum Mnr, eam coniectu- 
ram fecerat. Si constaret^ om- 
nino in Regils csse , reciplendum 
ceuserem: sed nescio, an satis 
ex verbis Lallem. constet. Om- 
nes ante Muret. editi, omnes MSi 
praeter Vatic. Graevianam lectio- 
nem, quam blc editam vtdes, ex- 
liibent, elqoe addiderunt omnino 
Oliv. et Lall. rectlssime, si Regii 
auctorck 'finut. Grnterns, qni 
beue ac praeclare legentem Va- 
ticanum desenut , menda illiuc 
▼oluit hic amplecti ,, pedibus se- 
quente Verbnrgio. Inepta est 
conlectura Tuniebi , egregia Mu- 
reti. Lambimis delevit Bt antc 
popttli, Muretuni el codfcem, 
Vaticannm secntus, a qno tno 
abest ea conimictio. Gahaton. 
Ern, ct Scbtita. receperunt -Giracv, 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 111 

XV. Et popiili ^iuidem Romani iudicia multa 
«mbo habetisy quibus vos non satis moveri per- 
moleste ferp. Qoid ehim gladiatoribus clamore^ 



lectioDem, 4^am eaodem cxbi- 
bent Gnelf. leo. Teeg. i^. et 9. 
Bi popuh quidem Rommni iu- 
dicia] Ez miiKis in^icits tu» o 
DoUbella, et coUega tuus MLAn- 
tonias, cognoscere potestis, qusuti 
faciat popuhia Romanus cos, qui 
tuendam patriae libertatem susce;- 
perint, qiiibus doleo tos non sa- 
tis ad aioplecteudam optimam 
quamque reip. partem ezcit^ri* 

Quibus non satis moperi p€r» 
moUst0 fero ] Abieci pronomen 
pos fide PaU. duorum, eoLempla^ 
risqoe S^ Tktorai* Gnvr* Abest 
etiam iHfMm meii libris omnibq<. 
A Colon. non modo voe, sed «t 
nois abest. Sed quia tameA loge^ 
batur «a Vaticaoo, uti constat ex 
ed«tionibiia Pbilippicarom Facmi 
ct MHTCti, et retinent Manntii, 
Lajmbtni et Victorii ediiionet, 
•ententtaqoc id.reqa^t,<.ti.oo po* 
sui Grutero assentire^. Grabibvs. 
Deest t^o* etiam iu Bi^rb^ primo , 
scd est io sec in vett. tditis , et 
ia Vaticano. GxJt. 

Qtud enim ^ladiatorihus cla-^ 
mores^l Qoid euim aliud ii, qui 
ad spectandos gladiatorum Itidos 
iu axhphithcatrum convcncraot , 
significarc Tolueruot, quam sibi 
nbMatis pnblicae Tindiccs csse 
iucundos, qiii m^giiis clamorlbus 
cxceperunt cos, qiii ad ludos tc- 
Bifbant, pront eos tcI libcrtatls 
sindiosOs, Tcl o^pressdrek csse 
roguoTcryut ? AbraM. 



Quid enim gladiatoriie cla- 
moree innumerabiUum ciifium?^ 
Gladiatoribue siue controTersia 
^corrigcndum cst: nain primnm 
in libris antiquis ita gladiatorii ' 
scriptum cst, ut in miUtis extre- 
ma pars sit in litura: in nonnul- 
lis etiam h sic interlitum sit, 
nt pcrspici possit. Deiodc qniii 
est gladiatoriue clatnor? an qui 
edebatiir a gladiatoribus? At 
erant ciTCs Rom. qui clamabant. 
an pro ingentibue gladiatoriors 
dixit? qnis imquam scriptor sLc 
locutns est? quis porro litteria 
tradidit, gladistores ita magna 
irope fuisse, ut gladiatorius cla- 
mor Tcnirct in proTcrbium? Cla- 
mores autem innumerabilianr ci^ 
Tium gUdiatoribua, id est, mu- 
ncribus £[Iadiatoriis, profccto cou- 
Tcnit. sensus enim iudiciumque 
popuU c;lt gladiatoribus ; et ludis 
maxime perspiciebatnr. Cladla^ 
tores sutem non modo senri ho- 
miocs dicuntur^ quos lanistac 
armorum artcm edoctbant, qui- 
qni in foro 'scu qiio alio in loco 
depogoabaut populi delectandi 
cratia; sed eodem etiam Toca- 
bulo appeUantur ipsa gladiato- 
rnm spectacula. Cic. 9. PhJl. 
Circumque eam statmam locum 
gladiatoribus ludisque liberoS 
posterosque eius quaque *'cr- 
sus pedes quinque habere, et 
lib. 11 epist. ad Attic. Gladia' 
'toribus qua dominus , qua ad- 
vocati sihilis conscissi» ct pro 
Srxi. ITrihus Ucis Signijicari 



Digitized 



byGoogle 



}i2 i ORATIO 

Jnnu^ierabillum civium? quid popoli y^sus? 



maxime popuU Ronuini iudi'" 
cium ac yoluntas potest , con" 
ctoncj comitiis, ludorum gla^ 
diatorumque consessu, pro Mur. 
Ncc plchi Aom, eripiendi fru- 
ctus isti sunt ludorum, gladia- 
torum, conriviorum, Qiiin etlaiu 
)ocum illuin in eadcm ora- 
lione meiiuosuni puto, Nec si 
pirgo VestaUs huius propinqua 
et nccessaria locum suum gla~ 
diatorium concessit huic* noxx 
cmm gUidiatorium, «ed gladia^ 
torihus rectum arbitror: ut fit 
ilU gemiuum , quod est in eadem 
oratione, Si gladiatorihus vulgo 
locus tributim, et item si pran^ 
dia vuJgo esseiit data, et iu ▼ 
lib. epist. ad Atlic. Js quaerit 
ex me, num consuevissem Sicu- 
Us locum gladiatorihus dare, 
Quod nutcirx actas Ciccronis gla- 
diatores appellavit, id posterior 
modo gladiatorium , modo gla" 
\ diatorum munusjiiijlu Livius, 
Munus gladiatorium datum ab 
iis, Suet. iu Caes. Dict. edidit 
spectacula varii generis , munus 
gladiatorium , ludos etiam re^ 
gionatim urhe tota, et quidem 
per omnium hnguarum histrio- 
nes , item tircefises, athietas , 
nautnaqhiam y munere in foro 
depugnavit Furius. quod munere 
Suetoniiis, Cicero gladiatorihus 
prorecto dixissct: quanquam hic 
etiam muriera gladiatoria in 
oratioue de Arusp. respou»is usur- 
pat. Jllud quoque anuotatione 
nou indiguum est, seropcr gla- 
diatores^ a ludis separari, ob eum 
causam» bpinor^ quod, licci Lu- 



insmodi munera delecuitso&itf 
cjiusa darentur, Tisam est tamen 
absurdissimum ^ rem tam duram, 
spcQtacula tam crudclia tam moUt 
tamque clementi verbo notare» 
Ferrarivs. GUidiatorihus] Pcr 
gladiatore9 ipsos gladiatorios lu- 
dos , slve muniis ipsum intcUigit. 
Vide quae diximus pro Sextio: 
Vicit , se non gladiatores^ sed 
unum gladiatorem dare , et to^ 
tam aediUtatem in munus hoe 
transtidisse, Inaumerabiles au- 
tcm ciVes dicit, quia, ut eadem. 
oratione dicitur , gladistorium 
mui|u« id speetacuU genuA est^ 
quod omnifrequentia atque omni 
genere hominum celehratur , et 
quo multitudo maxime delecta" 
tur. Abram. Firmati^ gladia-- 
torihus. a cod. Vatic. ^uamvis non 
moaeaiur. necipiebatur iam iade 
a P* Manut* egregia haeo Fcrra-» 
rit restitutio. Antea editt CMm 
utroque Barb. mendose, gladia^ 
torii* Silcnt etiam , dum Ferra- 
riu|a tequui^ur , Car. £t«pb« «$. 
Lanib. Gar. 

Quid popuU persus] NonnoUi 
yeteret lib. concureus, quod 
rectius existimo. .FjBiULAaivs* 
Quid populi versus?} Nimis 
profecto audacter corruperan^ 
hunc locum, qui pro versu^ 
scripserant concursus» neque 
enim cuiquam paulum modo 
versato in veteribus . historiis oh^ 
scurum t^e potest, queinadmo— 
dnm oliiu popuhu sub.itij ct fu- 
sis ex tcrapore versibus auimum 
erga m<)guos viros suum testart 
tolcr et. M V Aii i; vs. Quid popuH 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA, CAP. i5. ii3 

quid Pbmpeii statuae plausus infiniti? quid 
iis tribunis plebis , qui vobis adversantur? 



•ottctaisut] Ita. t-miiB FerrarinB. 
«ed non displicet milii reliqno- 
ram mss. item editorom lectiO;, 
versas. Pal* quidem sec. agno- 
0cit cursus. ted id depraTari po« 
tius potiiit e veraus, quam nt 
mutari debtxerit' in concursus, 
Grvtbrvs, Quid populi versusl 
Quoa popnlui Romanus idouti- 
dem. cautitabatin eorum laudem, 
qui nece Caesaris a reipublicae 
eervicibns ingom servile deiece- 
ratit, aut in eorum cOntumeliam, 
qni pnblicanv libertatem rursui 
opprimere cnpiebant. Abram* 
Fersus etiam retinuit Faernus^ 
Manutina, Lambinus, Muretus. 
Amsterdam. firmat versus, Pro* 
pius abest a vera lectione Franc. 
et «ColoD. in qnibus smbitur 
cu^suSf non concursus^ ut est 
iu mco codice et muUis edifds. 
GttAEviv», Male receperant con- 
eursus ^, Man. mdxli. Ferrett. 
Car. Stepii. repet. Lamb. et Grut. 
probaritqsie Barbadorius. Peius 
dabiutioii.e Grnteri et bis ad- 
noutionibns nihil permotus id 
retiBuit Verbnrgius, Rom. Ven, 
Ald. Natrg* Cam. Lamb. OIiv« 
IM. rccte vsrsus^ et ita ciim. ^ 
Vatac. nterqne Barb. sed in se- 
cundo ita supcradditur concur-^ 
sus^ nt non delendnm versus^ 
at coniungendum poiius cum 
vocabulo addito siguificetnr. Ga- 
JtATON. ^ Ern. et Schiitz. concur^^ 
sus : ille damnat versus^ qnod 
nil simile nspiam repererit. £go> 
lidsentior Garatonio ob cansas ab 
co adJstaa* Teeg. psrsus* 
ToM. L 



Quid Pompeii statuae] Adeo 
populus Rbmanus amore pristi-^ 
nae libertatis exarserat, ut vi- 
dens Pompeii statuam applaude- 
ret, et ipse Pompeio gratulare- 
tnr. Abham. 

Quid ii tribuni plebis, qu^ 
vobis adversantur?'] Non /V, scd 
«>, omues fere L v, et rectr, 
opinor : hoc enim niembrnm ap<« 
tnm ex superiori pendet, Quid 
Pompeii statuae plausus inU^ 
nitiP quid iis Tributtis plebis? 
Quod autem populns Romanus 
plausum impartiri soleret Tribu- 
nis , caeterisque magistratibus l 
iis qui gratas ipsi causas com-> - 
plectereutnr ) atque agereut, ita 
notuni est, ut testimonio scri- 
ptorum uon indigeat. FBRRAa. 
Quid iis tribunis plebis] Ilic li- 
ber habet, quid IJ, quod uos iu-* 
terpretamur, quid duobus^ ut 
^it , quid duobus trib, pL qui vo-^ 
bis adversantur ? qui autem fue- 
rint Li duo, Cicero non dicit. 
Ego fuisse credo Epidium M«- 
rullum, et Caesetium Flivum: 
quos ob detractum per eos sta- 
tnae Caesaris diadema ab eo 
potestate privatos, probabile e&t, 
resnmpta eo mortuo potestate, 
Caesarianis adyersatos . fuisse.- 
Fa&rnvs. Quid duobus tribu^' 
nis plebis] Duo Tribunt plebis 
Antonii et DolabeUae conatibna 
obstiterunt : cnm enim Dolabella 
•ibi Syriam et bellum Parthi- 
citm mandari a populo pete- 
ret, 6*AanQijyai l^ hoarjfiiCctv 
cbsicTiov yiyoviru^, obnuntiavif ^ 
11 



Digitized 



byGoogle 



lii 



ORATIO 



jtgprentu, ut ail Appianiis libro 3. 
Is aatem fuisse Tidetur Aiprents 
\\\i Nooios arctius OcUYiauo Cae- 
sari iunctus, de qno Tranqnillus 
in Augnsto 66. et Seneca Rhetor 
Don semcl. Alter fuit Tiberias 
Canutius, qui Octayianum Caesa- 
rem primus omninm prodnzit in 
coiicionem, et nqtnt^v ^tifHfi" 
fogn Koju Tov ^AmwtCov, prior 
pro coneione imrecttu est in 
j4ntonium, nt scribit Appianns 
libro 3. de quo etiam Dio 45. 
Octavins Tribnnatum plebis pe- 
tebat. Prokibitue ab Antonio , 
ne eic quidem quievit , sed Ti^ 
berio Canuiio persuaeit , ut se 
in concionem produeerei, Vnde 
•ecttta est tanta offensio, ut in 
concione dicere ausue sit An-~ 
toniuSf Canutium apud eos sibi 
iocum quaereire, quibus se saho 
locus in civitate esse non pos^» 
set. verba snnt Ciceronis ad 
Cornificinm lib. 12. ad fam. 
epist. 25. Immemor tamen fuit 
beneficit Caesar: siquidem, capu 
Perusia, nt scribit Dio libro 48: 
co equites Senatoresque , cum 
alii, tum T. etiam Canu^ 
tius, etc. ad aram superiori 
Camsari sacratam adducti et 
mactaii sunt, Velleibs lib. 2: 
Haee suni tempora , quibus M* 
Tulliue continuis actionibus ae^ 
ternas Antonii memoriae inussii 
notns, sed hic fuigentissimo et 
coeiesti ore, at Tribunus CO'- 
nutius continua rabie iacerabai 
Antonium. Abaam. Cum de 
doobus tribunis mera sit conie* 
€tura Fa^mi, nolnit cam reci- 
pere Muretus, et ipse Faemns 
non duobus edidit , sed , ut Jn 
M5S. invenit, quid II. tribunie 



piebis* GjtAxnvs* Qptima u-* 
men est coniectura* Quoiiee 
enii;& bis notxs IL dno designan- 
tnr ? Fallax qnidem iudicinm est. 
Nam pnnctum non habit i in 
roaioribus codionm antiqnissimo- 
rum perpetuis litteris: in illia 
litter^e II tam Talent duo, quam 
12. Postea in minore scriptnra 
puncu Tidi nonnuHis in libris 
imposiu etiam notis numeronmu 
Contra in plerisque , pracsertim 
iis, qni non adeo recentes sunt, 
eadem illa vetustissima scribendi 
ratio servntur, ut ne littera qui- 
dem t sub puncto iaccat. Ita 
niiiil hniusmodi pnnctomm ha- 
bet Vaticanns, in quo iu hic esr, 
quidii. T, IL P, nthil Romana 
editio MCDLXXi. qnae hic dat, 
II. Tr. pi. cum MSis Colon. et 
Franc. Fallax igirnr, ut dixi, 
iudiciom. £t factnm aane ali-* 
quando est, nt non modo ipoU 
u. Terum etiam tox duo ex hao 
ambiguiUte , ubi Tcra lectio erat 
ii, interpreUndo resideret. Vlde 
Gronov. et Drak. ad LiT. IX. 17* 
Sed coniecturam Faerai confir- 
mant etiam Y en. AlcL Nang. Cam« 
utraque Gryph. Barb. ambo , et 
alii codices, in qnibns it, aut 
iu, aut hii: qoomodo MSi com- 
plures Teram lectionem corrape- 
rant c^ 4« post red. in Sen. sed 
fuerunt duo CQnsuies, Mendosa 
plane snnt ista^ qnae libri pie« 
riqne offernnt. Ferrarii eodicc» 
mendo carent: eotque id ma- 
xime commendat, qood III. PhU« 
9. Tribnni hnius anoi tret Aa— 
tonio inimici nominentur. Scd 
ea Vaticani praesUntia est, ut 
coniectnra mendnm illt detrA- 
heus Taua czittimari uon debeat: 



Digitized 



byGoogle 



.PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. ii5 

parumne haec significant, incredibiliter consenti- 
entem populi Romaiii universi volutatem? Quid? 
Apollinarium ludorum plausus , vel testimonia potius. 



qnae qnidem non in eiut immn- 
Uoda fcriptura, sed in lateute 
rerbo eruea4o rerfetur. Qnod 
verbam et in aliis eodem modo 
Uttrt potest, et Tarietatum fa- 
cile omnium font existunari. 
I^ec niirum , sl duo tantum Tri« 
buui plausum istum habuerint, 
haud iUi qnidem , quos puut 
FaSrnns, sed Canntitts iUe, de 
qno Abram., et L» Cassius C* 
Cafltti Praetoria ac Tt/^ayyo<- 
»rovoi/ frater , de cuios hoc ipso 
pUusu Xn. ad Dir. 2. Nam hi 
dtto landantnr multo copiosius. 
GrteTium umen laudo, qnod in 
re ioceru Ct^niecturam exduserit, 
qoafii iacertiorem Valicaui fecit 
iutpectio* GAAATONiys. 

Parumne haec eignrjicant] 
Videtur este vox theatr^lis, qnam 
pro Se&tto freqiieuter usurpat. 
nt PopuU iudiciU atque omni 
eignificaiione florehant. cap. 5o: 
^laec popuU Romani tanta si^ 
gnificatio: eine uUa varietate 
miverei, nec non : Bos omni po-" 
puU Romani significatione de» 
corari, ABaAV. £rn. ec Schiiu. 
Mignificctbcait ^ quod de re prae- 
teriu luquatur, qnod non^ sic 
praefracte contendi potett. Qnum 
uuHus Codex aliam afferat le« 
ctioneifi , veritimilius est, prae- 
aens h. I. poni debere. 

Q^uid ApoUinarium ludorum 
pUiueuw?] Sic omnes tine uUa 
omnino Tarieute tam tcripti, 
qnam impretti lihri. ^et ego ta- 
iBcu et hoa, et illot mendotcs, 



atqne iu esse corrigeudos arbi- 
tror: Lud. Ap. vel ApoWnar. 
id est ludis Apollioaribus sexto 
cAsu, ut hoc illi stt simile, Gla'-^ 
diatoribus qua dominue , qua 
advocati eibiUs conscissi. Lu-^ 
die ApoUinaribus DiphiUis tra-- 
goedus in nostrum Pompeium 
petidanter inpectus est. Men.- 
dnm antem ( nt opinor) manavit 
ex intcitia lihrariorum, qui cnm 
in hat nous incidittent, Lud. 
Ap.y ita Ludorum ApoUinariom 
iulerpretati tunt, quasi hoc ex- 
pUcaudnm tic etset , Plautut lu- 
dorum Apoliinarium, vel testi-» 
raonia poUnt et iudicia populi 
Bomani, ac non potius hoc modo, 
Plausut vel potint tettimonia et 
iudicia populiRomaniLudit ApoU 
linarihus, qui datut erat* s. a 
populo Romauo Bruti nomine 
committiooe iudorum Ap. Quod 
antem eiut|uodi per notat scri* 
berentnr, iu pertpicuum ett, ut 
confiruiaiioue non egeat. Vnum 
tamen looum citabimat xvi. Ub. 
epitt* ad Attic. in qna etiam 
nuoo exunt hornm, de quibns 
agitur, verborum noUe: Vt ve^ 
nationem etiam , quae postridie 
Lud» ApoUinar, futura est, pro» 
scriberent, Quod autem sequi- 
tnr, Vel testimonia pvtius et in- 
dicia populi Romani? o. L r. 
iudicia, quod maiorem vim ha« 
bet: siquidem haec fallere uoi» 
possunt , illa possunt. nam illud, 
Fobie parva esse videbantur ? 
sic o. l. V. Parva vobie vide^ 

H a 



Digitized 



byGoogle 



n6 



ORATIO 



ct iadicja populi Romani parura magna vobis videbau- 
lur? O beatos illos, qui,.quum adesse ipsis propter 
vim armorum non licebat, aderauttamen, et inmeduUis 
populiRomaniac visceribus haerebant! Nisi forteAttio 



hantur? Fbrr. Quid jfpoUi^ 
naribus ludis] firutos poit nc- 
cein Cae»niif metu veteranorum 
ct inGmae muItuudiuU ex urbe 
0e fiub«luxerat, et cnm Praetor 
:\'rbauu» e«kei, dcberetquc ludo» 
Apoiliiiares ad qnintum Nonas 
Quiutiles celebrare, his ludis eius 
loco pracscdit C. Antonius, po- 
pulnsque Romanns plausu fre- 
quenti significavit, se'magnoBruti 
absentis desiderio teueri, eumqne 
sibi e&se cbarissimtun. Asb.am. 
jipollinatibua ludis receperunt 
P. Man. Car. Steph. et Lamb. 
•cd contra ipsius Stephani codi- 
cem , ac Vaticanum, id est, pla- 
nc coulra omnes. In cod. Gro- 
nov. vcl deest* Ga&. 

Flauiwi] De plausu iheatiaU 
fiequenter egimus cum nostro 
Cicerone. ut pro Scxtio: Uis in 
theatro plaud^batur. IhiiL Thea^ 
trales gladiatoriique consessus 
dicuntur omnino solere, levitate 
nonnullorum , emptos plausus 
et exiles et raros excitare, Ibi- 
dem: Plausum immortalitatem , 
sibilum mortem videri necess^ 
« est, Abram. 

Parva videbanturl Antiqaoi 
liber : parum magna videbantur, 
Faernvs. Id recepit Mm-ctna^ 
F&ornus, Lambinui. Gra£T. Cod. 
Graev. et uterque Barb. cnm 
MSis^ Ferrar. parva vohis vide^ 
bantur? Rom. Ven. Ald. Naug, 
Cam. ntraque Gr> ph. tfobis parva 
esse iidebantur? ex qua lectionc 



delerunt esse P. Man. Car. Steph. 
repet. Lamb. et Grnt. Quoniam 
vero Faemus Manutianis uteba» 
tur, ex eiua aduotatione patebat, 
Tocem vobis ue in Vaticano qui- 
dem defuisse. haque Lamb. dc-» 
derat, vobis parum magna vi^ 
debantur? Sed plane ad optimi 
libri fidem Oiivetos, ex MoretOj. 
parum magna vobis videban" 
tur? Uunc ordiuem, quem Ferr* 
et nostri MSi, quamvis depra- 
vati, coufirmaut, in Vat. ipse 
'^conspexi, ctLaUem.etiam ab Oliv. 
habeu Sio porro gloriamparum 
magnam pro Marc* 8. Garaton. 
Legendum est: purum magna 
vobis yidsbantur, Ern. scripsit, 
vobis parva videbantUTy Vat, 
exhibere quidem-f^o^M, at nibil 
refcrre. 'Schiitz. sequutus est 
Eru. Teeg. parva pobis videban- 
tur. 9. ^. parva vobis. Icn. 
parva signijicabant. 

O beatos illos] Brutum» Cas<- 
sium, caeteros, qui C. Caesari 
necem intulemnt, qni cum ve- 
teranorum metu abesse ab Vrbe 
cogerentur, ita tamen populo 
Romano erant chari, ut eius 
visceribut bterere viderentur*- 
Abram. 

jiccio] Dixi, Tereum Accii 
tragoediam ApoUiuaribus actam 
fuisse. Cicero libro 16. adAttic. 
epist. 2: Delectari mihi Tereo 
t^idehatur^ et habfere maiorem 
jiccio quam Antonio gratianu 
Mihi autcm, quo laetiora sunt^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PHIMA. CAP. »5. 117 

V 

tum plaudi, et sexagesimo post anno palmam dari, 



€0 pbts stomachi et molestiae 
est, popuium Rom, mdnus suas 
noH in defendenda rep, eed in 
laudanda consumere, et cpist. 
5: Tuas iam Utteras Brutus 
expectabat , cui quidem ego non 
nopwfi attuleram de Tereo Ac^ 
cii: ille Brutum putahat, Sed 
tamen rumoris neseio quid af- 
flaverat , commtssione Graeco- 
Tum freqitentiam non fhisse, 

Sexagesimo post anno^ L. 
Lang. ec alii iniilti pro post 
liabent tum, Ltviiis libro vir, 
l^isi quod pacis deum expo^ 
scendas, causa tertia tum post 
conditam urbcm lcctisternium 
fuit, FBRBAnivs. Plaudii ei 
sexagesimo post anno palmam 
dari piUahatis ^ non Bruto] Pal. 
*ec. plaudi sexagesimo post 
anno, €t palmam dari non pu-^ 
tabatis Bruto, Grvt. Nisi 
f^rte j4ccio tum plaudi et se- 
xagesimo post anno etc,] Wi»i 
fort«, ciim illi» hidis plauderr- 
tor, Accio poetae^ cuiiu iragoc- 
ilia nomiue Tereu» exWbcbatiir, 
plaadl, eique sezagcsimo qddo , 
postquam «cripta cst ea iragoc- 
dia, paUntim dari putabaiis, non 
Bmto Indorum edltori. AimAii. 
Vide Variarum lectiouum libcl-p 
Juni. Grabv. P. Man. primum 
Ferrario non immnianti vulga- 
ijm, sed tum proferentl, dc 
more boo recipiens, fnil obsc- 
qnentior, ^am ille ipse pottu- 
lasset, eiunqoe Cir. Stepb* «ft 
secutus^ fitmaDtibus dnobiis MSis 
Oracv. €t iitroi{nc Barb. Sed 



Lamb. revocavit post , nt . Ald 
Naug. etc. dederaut, ut babet 
y^tioan. et Colon. aliique me- 
liorcs codlces, atque ut lu Barb. 
se*c. Politianns emendavit. Jlora. 
eX\t\\.post tum anno y mraque 
lectfone coninncta.' Aeque ta- 
men rectnm, ac post, id esse 
censco, qnod ex suis MSis notat 
Lamb. demum^ et quod est iu 
codic. Gronov, tum demum, Sed 
ex Valicano edcndmii, et ssxa- 
gesimo post anno pahnam dari, 
non BrutOy putabatis, Gara- 
Tox. Xegcndom igitur est : se- 
xag» post anno palmam dari , 
nnn Bruto , putabitis, Eru. et 
Schiicz. putabitis , non Bruto, 
Tees;^. ct len. non putab, Bruto. 
tp, ct \p, non putabitis. Tum 
post veiba: sexages, post, quod 
est nounuUis in librif, oraisit 
Ern. ct rcltqui, neque vero 
ctiam io uUo codice a nobis 
collato repcTVtur. 

Pabnam dari'] Patma signum 
victoviae. 5. Acnci<los: 

£t pahtiae pretium picte- 
ribus. — 
Plntarchus libro 8« convivalium 
quaestionum banc proponit: Cur 
in sacris certaminibus aliud 
aliam hahet coronam , sed pal- 
mam uniPersa, Cuius ille rei 
miiUas adfert rationes, quas ne 
in hac quidcm bvevitate ▼elim 
praeterire. Voa est, quam ipse 
non probat: Non mi/u verwn 
dicere videnfur, qui aequalitatem 
foliorum , quasi sibi repugnan- 
tUtm et ooncurrentium j aiunt 
quandam eertaminis et pugnae 



Digitized 



byGoogle 



iiS ORATIO 

non BruiOy puUbatis^ qui ludis suis ita caruit; 



similiiudinem fidumbrare. Ait 
ipte, caasMm esse pereDnem fo- 
liorum viriditatcm , qiiam victo- 
ri»e gloria debet imitari: Neque 
enitn Jicwny aut olivam, aut 
aliam quamvie arborem earum, 
quae foUa ncn amiitere dicun^ 
tur , videmue iisdem ^emper fo- 
liia eese pestitam : eed aJiis de- 
fluentibue , aliis eupernaecenti^ 
bus , urbium instar unaquaeque 
arbor vivens perseverat, Palma 
vero nihil amittens eorum^ quae 
ipsi inncUafuerint, semper fron^ 
det, Item: Pabnae Ugnumy si 
pondere desuper imposito pres-^ 
serit , non inferne tritum cedit , 
sed curyatur in contrarium quasi 
resistens vim inferenii, Has ob 
catisias palmae daotur Ttcroribiis. 
Notae gladiatonim palmae. pro 
Boscio Amerino : Plurimarum 
palmarum vetus ac nobilis gla-^ 
diator, Notae oratorum, d^ qni- 
hus fuse in Coelianam dtximns. 
Palmae etiam d«tae bistrionibui 
el po^Us. De palma dau poeti» 
intelligendus Maro 3. Georg. 
Primus Idumaeas referam tibi, 

Mantua, palmas. 
Propertins 11 b. 4, eUg. i : 

— iibris est datapalma meist 
£c panlo post cum dixisset: 
^t tu Jtnge elegosy faUam 

opus: haeo tua castra: 
Scribat ut exemph cactera 

turba tuOf etc. 
Snbiecit: 
'Nam tibs victrices, quaseun^ 

que labore parasti y 
BUidet paimas una pueila 

tuas^ 



Terentins prblogo PhoTmionU d^ 
quodam maledico poeta: 

Js sibi responsum hoc habeal s 

in medio omnibue 
Paimam esse positam, qai ar^ 
tem tractant musfcamm 
Jttgitpgaguttiq , inquit Doqatui^ 
pro qui comoedias scribuni» De 
palma biatriomun. Plautus pro— 
logo Ampbitmonis: 
Nunc hoc me orare a vobim ■ 

iussit lupiier , 
Vt conquisitores singuU in 

subseiUa 
Eant , per totam caveam spe^ 

ctatoribus 
Si cui favitores deiegatos 

viderint, 
Vt his in caveapignus capi^ 

antur togae, 
Sive etiam qui ambissent pal^ 

mam lustrionibus , 
Sive qui ipsi ambissent , scu, 

per internuntium , 
Sive adeo aediles perfidio^ 

cui duint, 
Sirempse iegem iussit essm 

lupiter , 
Quasi magistratum sibi alte-^ 
rive ambiverit. 
E quibus Tides, palmas non ao* 
lum datas bistrionibus fuisse, 
sed etiam dataf iEdilium indi- 
cio. Rursum prologo Poenuli : 
Quodque ad ludorum eura^ 

tores attinet , 

Nepaima detur cuiquam arti^» 

ficiiniuria, etc. Ab&am* 

Qui iis iudis ita earuit] L. 

Lang. quid iis suis, Gad. et Coh 

qui iudis suis. quam Teram ger« 

nanamque scripturam arbitron 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICAPRIMA. CAP. iS. ny 



tit in illo apparatissimo spectacolo studium populas 
Romauua tribuerit absenli , xiesiderium Uberatorjs sui 
perpetuo plausu et clamore leniret. 



Sic eoioi loquelMmtiir antiqni , ut 
dicerent ludo9 tuM^ qooe tu fe- 
iceras: ludoM suos, quos ille fe- 
cerat. Cicero pro doroo fua, 
Qui antea voce praeconU a li^ 
herU eemopebantur y tuis ludis 
non voge y aed manu liheros a 
4€ segregahants ct io epi§l- ad 
Attic. Vt spectem fudos suos. 
FBanjiRivs. Qui his ludis] Sive 
hoc a lue , f ive a librariif pecca- 
tum cft, lcgi dcbet, qui suis 
ludis, et ita in YCteribuf librif 
legitur* MvRETVf. Veriffime. Et 
eo aUudnnt MSS. in roeo eft 
qui dis suis. lu Amiterd. ^ui 
suis caruif. Sed iu Franc* ef| 
liquido, ^tfi ludis suis, Cur 
suis in uoYiffima editione omi- " 
ferint, ignoro. G^ASVXVi, Qui 
ludis suis] Ita Regii codiccf. 
quatnor cum Graevianif. YulgOy 
gui his ludis. Lallbm. Nimi- 
rum Oliveiuf redierat cum repet. 
Lamb. ad velerum editorum le- 
ctioDcmt quam vidi etiam in uti*o- 
que Barb. Omifsa erat a Grutero 
voz, io qua variatur, aed if' certe 
altemtram voluit: neutrum ta- 
men lac Gronov. et Yerburg. 
reddjderunt. Puto Gmterum in 
repetitiooe Lamb. qua utebatur, 
iis delevtffer ut suis reponerett 
vhio pof tea , vel f uo , vel opera- 
mm nibil fubftitutum fuiffe. Sed 
ludis suis babet etiam cod. 1* V* 
Grronov. idqne a P. Maq* et Car, 
Stepb. receptum , firmaute Va- 
ticano, ad Lamb. pcrycQit. Ga- 
aATOK. Suis htbcnt eliara Lrn. 



et qui enm fequnti fuat, habent 
item Teeg. len. yr. et 9. Guelf. 
ab Ern. ufurpatuf. 

Desiderium liberatoris sui] Do- 
lorem, quem ex abaentia Brnti, 
a quo , morte Caeaarif , in liber- 
tatem fnerat affcrtuf, capiebat, 
Ab&au. 

Plausu ei clamore leniret] 
Lenierit , non leniret, trea I. v. 
quod probo; ut tempori tempuf 
refpondeat. eat enim fiipra tri^ 
buerit. Fjejmur. Studium P. 
Ji. tribuerit absenti^ desiderium 
Uberatoris sui perpetuo plausu 
et clamore lenierit] In antiquo 
libro cfit leniret. quemadmodom 
priuf in vulgata erat. Sed hoe 
ampliuf is liber habet, tribuerit 
ut absenti. quae du.ae poftre- 
mae vocef fi ordine praepoftero 
coUocentur, bene habere hun? 
locum puto. turbat me tamen 
illa von studium: quae si dctra- 
heretnr, multum gratiae huic 
loco accederet : quem} ut a te f ta- 
tim aeftimari poffit, fubiecimuf, 
«ni ludis suis ifa caruit, ut in 
iUo apparatissimo spectaculo 
popuhifi Romanas tribuerit ab^ 
senti , ut desiderium Uberatoris 
sui perpetuo plausu $t clamore 
leniret. Antouii^f Auguftipuf 
Epifcopuf Uerdeufif retinet vo- 
cem studium* »ed addit paiii- 
culam idf ut fit , id studium, 
Fabrwvs. Tribueret absenti] lu 
in illo omnium optimo libro 
fcriptum repperi, et poftea, leni" 
ret : non, ut in aliis, tribuerit, 



Digitized 



byGoogle 



120 



ORATIO 



tt ftUnierif. • qui ameni habent 
aures oratpriU numer'fs astuetas » 
non ambigent, utro modo mol- 
11 us ac suavius cadat oratio, 
MvRET^a» Studium populua Ro^ 
manus tfibuerit absenti, desi- 
derium etc^ Diu multumciue 
dubitari^ qtoopacto buuc locum 
cdendum curarem , quia Fair- 
^um et Muretum^ quibus anti- 
, quae scripturaeYatic. testibus uti- 
xnur, bic ^ugnantia loqui Tideo* 
Faernui enim ait, saiptum tut 
in optimo illo libro, ut in iUo 
app. epect* studium populus Ro^ 
manus tribuerit absenti, Ut 
ctc. leniret, Muretus autem aic, 
ut in illo app, sp. stud, pop* R, 
tribueret absenti , desiderium 
€tc. Umiret. utri credam, cum 
alteriim necesse sit falsum di> 
cere? utrique non possum^ cum 
dno contraria non possint simnl 
csse vera. Neutri igitur potins. 
liam tribuerit reperitur in li- 
bris vulgatis. hos igitur olim in 
boc secutns sum , non autiquum 
illum, quamvis Iii eo ipso cnm 
illo consentiant, si Fa^rno cre- 
dimus. addideram tamen parti- 
culam u/, quam Faernos etiam 
in illo libro repciiri conftrmat: 
de qua Muretiu nuUnm verbum. 
Jion displicct roihi ^orro Fa&'- 
ni sententia cxistimantis , vocem 
studium delendam esse, nt alie- 
Siam. vei-umtamen nibil routo. 
Aasentior autem Mnrcto, mol- 
lius et snavius casuram oratio- 
nem, fi ita legaraus, clamore 
leniret: qnia lectionc probata, 
aupra legendum crlt, tribueret, 
quam nr.nc scripturam sequor. 
liAUBiinrs. Vt in iUo appara^ 
tUsimo spectaculo studium po-^ 



pulus Romanus tribuerei ah^ 
sentif desiderium Uberatoris sui 
perpetuo plausu et cUimore U^ 
niret] Ita hic quoque locus le- 
gitiir in libro Vaticsno, in quo 
es| tribueret y non, ut Faernut 
edidit, tribuerit, F. Vnsiifvs, 
Leniret est etiam in Colonienai 
et aliis libris cum editis, tum 
scriptis calamo. Vaticanum vero 
codicem cum inspexerit etiani. 
Vrsinus , non est diutius de Mu- 
reti' fide dubitandum cum Lam-^ 
bino, GiiABV. Hanc dissensio-* 
nem ab Vrsino putabam^ essa 
compositam. Sed, Vaticano con-^ 
•ulta , eius ' diligeutiam desidc- 
ravi. Optimum librum interpo-> 
latum ekse vidi: ea^e res om* 
iiibus fraudi fult. Facile tamcn 
fuit animadvertere , hoc e! cou- , 
tigisse, ut m%nus recentior cx 
tribuerit absenti fecerit tribuerei 
absenti, Facinus imperitnm. 
Haec temporum varietas, tribue^ 
rit, Uniretf absnrda est visa 
Vaticaui emendatori , et Mureto : 
item Ferrario,. qai ex tribut 
MSis similem imperitorum au^- 
daciam passis Unierit axripicns, 
alia ratioue tempora aeqnabat* 
Ferrarium P. Manutius et Car» 
Srepbanns audiverant , eiusqne 
postea lectio per Lambini repc« 
titores, Gmt. et recentiores in*- 
valuit. Mureti saltem, Lambiui, 
et Graevii iudicium non contem- 
psissent* Sed eiusmodi tempo- 
runv varietates et Latinas , ct 
TuIIiauas tBhc^ nunc iam virt * 
docti fatentur. Sic Velleius L 
9. X. Nam biennio adeo varia 
fortuna cam ConsuUbus eonJU^ 
xeratf ut pUrumque superior fue^ 
ritf magnamque partem Graeciaw 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 121 



Equidem ia sum, qui istos plaa^us, quum a po- 
pularibus civibus tribuerenlurj semper contempserim t 
idemque quum a summis, mediis, infimis^ quum de* 
nique ab universis hoc idem fit, quuriique ii, qui ante 
aeqm populi consensiun solebant, fugicmt : non plftu- 



in socieiatem suam perduceret» 
Ltiptiiif cooiiciebat, perduxerit: 
•ed MSos defendit Wopken&ius 
in. Lect. TuU. 7. p. 279. Ita- 
que non eit dubitandnm , (|nin 
V*ttoftai ftCTiptor, uterque Barb. 
ctfd. Gronov. aliiqne plnrimi , et 
mei omnet ante P. Man. editi 
Dptime dederinty tribuerity leni~ 
ret. Etiam Ferrettna inale, /^- 
Ttierit, Eat porro ntique in Va- 
tic ut abaenti^ quo ex mendo 
Fa€nina anaam conilciendi arri- 
paerat, aed particula ut pun- 
ctis fuit ab ipso acriptore subno- 
tata: qnam ex marginibua In- 
trntam pnto, ontn ad sequentia 
flut snbandiriy aut addl debere 
afiquis adnotasset* Memo Tero 
admouttit, in Vatic cssev etu^ 
dium euum: sie tamen, ut euum 
«adem iila manus recentior ad- 
diderit: qnod, qnaiUTis hoc loco 
gratum eise possit, infirmum est 
admodum, atque suspectum. Vi- 
de supra ad c. 4. Sed Mur. et 
Vrsin. qui bnnc emendatorcm 
magni fcc^nnt, id praeterire non 
debuerant. Garatonits. Suo 
more dicit Ern. latiuitatem bic 
reqnirere tmperfecla. Tceg. len, 
ip. et -y. habent tribuerit - leni- 
ret 3 item codd. ab Etn. cbllaUy 
Onelf. et Unydecoop. 

Bquidem is eum\ Legunt alii, 
•t fortasse melius: Bquidem ie 
sum, qui i^tos pUiuaus, cum pih' 



puiaribus tribuerentifr^ eemptr 
contempeerim» Id est, nnnqnam 
plausus, cum liominibus popula- 
res auras et gratiam aucupanti- 
bu8 tribuuntur, magnifaciendos 
putaTi. AnRAM. ji popidaribue 
cipibue] Delenda Tidetur prae- 
positiOy quam igaorat unns e 
Regiis codlcibtts. Lallsm. Haae 
praepositionem ab aliis omitti 
Lambinus, a MSis nonnnllis 
GraeTius etitm notaTerot. Eftm 
▼ero Vatieanus iguorat : ted recte 
adett in ceteris, quot Tidi, libris. 
Opponnntur haee, a popularibu^ 
eivibue, ah universis, Seqnentia 
sic explico : cumque ii (Vat. hi), 
qui^ante sequi pcfpuli consen- 
sum solebant, cum popularei, 
non quibus' plaiisiys tribnebatOr, 
sed qni ducet erant, tt principet - 
hiuusmodi plansnt dandi, ^t mul- 
titudinit non recte senticntii con- 
tentuiii adulabautiir, nunc popn^ 
li optima probantis consensum 
Jugiuntf teqne ab eo distrahunt 
et segregant. Mendose cod. Gro- 
taoT. e^uidem istum^qui etc, c^n- 
tempserit, Garato.k. 

Qui ante sequi populi con^ 
9ensum sohbant] Idein ego, qui 
semper contempsi plausus illot, 
qui ab 'infima muititttdine spe 
largitionit cormpta hominibnt 
leTibut et popularibus tribunntur, 
«go, inrfu.im, idem plausus, quia 
Seoatu,popnlo,eqnestri ordine, qui 
ataianii«> « mediiti «b infiiuifi 



Digitized 



byGoogle 



lat 



ORATIO 



ftnm illum, sed iudicium puto. Sin liaec levi<M vo«- 
bia yidentuTy qu€te sui^t gravissima: num etiam hoe 
contemnitisyXjuod sensiatis, tam caram populo Romano 
vitam A. Hiitii fuisse? Satis enim ei^ai, probaium 
illum eaae populo Romano^ ut est; iucundumamicis, 
in quo vincit omnes; canun suis, quibus est carissi— 
mvts ; tantam tamen soUicitt^dinem bonorum, tantum 
iimorem in quo meminimus? certe in nullo. 



eikibeiitiiry Mmper magnifacien^ 
do« putavi, et btMnsmodi pUusuf 
uon inanef eue arbitror, «ed ei-» 
■I certissima. iudicia e&ifiimatia^ 
»t8,quam populuf noiv^rauf 'Con<v 
cepit de illomm Tirtute, qnibua 
applaudiinr; cum praefertim ii, 
^ui prins aucupabantur plauana 
popnlares , iam. refugiaut iUum 
populi conaenaumi nec ausint 
tbeatro ae committere» Terili ne 
aibilif explodantur, AmwlXml» 

Vitam A* Hirtii fiiis9e\ A. 
lELirtius Conanl deaignatnf in an^ 
;mm aeqi^ntem» co pene ipaa 
temporc , quo babiu eft baec 
iitatio, in morbnm anciderar, a 
quo vix coQvaluit anto Kaleudaf 
lanuarii, quibua cum Panaa. iniit 
cousnlatum. £t enm quidem 
•altem «d mensem Maium va«* 
lulaae ceito co]ligiUMr « multii 
episiolia libri i5. adAtticum. At 
libro 12. ad familiarea epistol« 
93 • poat auii, Kaleudaa lanuariat 
data, Hirtiu4f inqnit, noster 
tardiuM com^aisscit^ Oatendit 
igitur poptilttf Romanns, «baram 
aibi vitam A* iiirtii aegroUntia 
fniaae» votia, opinor, pro eiua 
•alute et incoltimitau •naceptis, 
ut quoudam pro Cn. Fompeii 
T^iletttdine ^naceperat. I^SM. 



Satis enim erat] Anti^Quf lir^ 
ber, Satis erat enimi noa pu^v 
Umiif legendum, Satis erat eij 
non tamen muumus. B^rtiufau^^ 
tem per / acriptum eat in an- 
tiqnif monnmcn^ ^t librif, nt- 
pou deductum ab Hirto: (non 
ab Hirco) ut quidam volunt, qo| 
boc nomen per c perperamacri- 
bunt* rABRXVf* 

,Carum suis , quibus est ips9 
carissimus] Ipse delendum eft, 
omnibus lib. antiquis auctoribus« 
et certe anpervacanenm tft. Fsa- 
liARiv»* Quilfus est ipse caris-m 
mus] Vocem ipse delet Fer- 
rariua: idque ae facere ait, 
omnibua antiquif librif an^ 
ctoribuf. ego eam in illo, qui 
mihi dus fuit ad bafce emenda- 
tiones,reppcri: neque toUendam 
ittdjcavi. Myrbtvs. Abest ipse n 
3arb. etiam ntroque, sed in see. 
iuperadditnr a coUatore. Mureto 
antem ne Lamb. qniden^ adfen-P> 
auf est. Infra recte de vestra Pi* 
ta emendatur in Bsrb. aec. ut 
ex Fcrrario iam editnr, probantf 
Barbadorio. Gar. 

Tantum timorem omniurn] In 
antiqoo libro non est vox om^ 
nium; qnae fupervacanea eat, et 
sine gratia. Taubm, Omnium 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 



133 



QuBd igitur ? Hoc yoaj per deos immortales ! quale 
sit^nQuiiitetpretamim? Quideoadeyestnavita cogitare 
ceoaetis, quibui^ eorum, qu6tf sperant rei publicae con-^ 
snltiu!0s, vitatam cara sit ? Cepifructiim, Patres conscri- 
pti, reversionis meae : quoniam et ea dixi, ut, quicumqud. 
casus consecutus esset, exstaret constantiae meae te- 
siimoniumi et sum a vobis benigne ac diligenter au- 



abett etlaro a Colonlensl. GrXet* 
Cnr ergo noa expanxit? hic eaiiu 
tixnor non pUne omniam fait, 
sed bonorum« Itaqne Mnret. «c 
I«arab. optime hanc Toceih omi- 
aerant. Gar« Omnium expA»- 
gendum est. £|ii. quanquam di- 
cit, de bouis haec tantum intel- 
lijfenda esse, tamen, quod fic con- 
cinniua dictnm lit, bonorum^om^ 
ntumy retinet, qaod reiiciendam^ 
esae merito snspicatnr. 

Quid eo$ de nostra pita eo^ 
gitare ceneetie?"] O. 1. scripti 
i/e^tra, quod yeradi est. Dola- 
beUam enim et Anloninm desiw 
gnat. est antem argnmentnm a 
contrario: Si populo Romano 
eornm tiU est carissima, quos 
•perant pro republica ac sua li- 
berlate propugnaturos, qnid de 
Testra cogiiare arbitramini? quos 
Tidet contra se suis opibns uti» 
nihilque praetermittere, quin rem- 
pnblicam opprimatis, ipsi iugum 
aerritatis iraponatis. FBanAiUTS* 
la Vaticano reperi: guid eoa de 
reetra pita cogitare non cense- 
tie. Mihi poiior TulgaU est, 
Gaiu 

Cepi P. ۥ reversionie me^4 

fructum] O. 1. t. Cepi fructum 

/*. C. revereionis meae* FxsjiAR* 

Cepi P, C. repersionis meae firu" 

€tum\ Duas rationes ezponit, cur 



gvndeat, se ex instituta profectio- 
ne in Graeciam rediisse, fructum- 
que et iUa reTersione percepc- 
rit. Altera est, quod libere lo- 
cutns esset, suamque TolnntatemL 
tesutus fuertt lu rempubHcan^ 
nt, qkiicunque tandem eventns 
consfcutivus sit, onini posteriuti 
prodat^ se pro yirihus adversataii&' 
foisse eorum furori, qui ptiblicam' 
iiberutem perditum ibant. Altera, 
qnod fuerit a Senatii benigne o.t 
diligenter auQitus, ia qua et su- 
am gratitudinem oftenditi^ et brevi 
Senatornm laude in eorom be-** 
neTolenLJam pedetentim irrepic 
Abbam. Vatic. et Barb. ambo cum 
Ferr. MSis consentiunt. Gar. 

Quoniam ea dixi\ In^rpona 
copulamf hoc modo, quoniam ei^ 
ea dixi. Fabrnvs. Et sic Faer- 
ni, Mureti, Lambini et Manntii[ 
edd. Gaabv. 

Extaret conscientiae tmea^ 
testimpnium] Antiquus liber con^. 
stantiae meae, qnod et rectum 
puto. quem enim iocum hic ha- 
bet conscientiae ? at coutra con-« 
stantia Gceroms fuity et in pro- 
fectione et in reditu eundent 
•emper fnisse, et ad ntiliutem" 
>e«p. cnncu retulisse. FABBmra, 
Nihil Tcriua. Si Faerni notaa et 
eius editionem vidisset Grntemsi 
noa UiliMct conscientime^ ^uodlut 



Digitized 



byGoogle 



12^ 



OBAtlO 



ditos. Quae patestas si mihi saeplus siae meo ve- 
stroque periculo fiet, utar. Si tninusy quantum pote* 
ro, non tam miM me, quam Fei publicae reservabo. 
Mihi fere satis est, quod vixi, vel ad aetatem, vel ad 
gloriam. Huc si quid accesserit, non tam mihi, quam 
yobis, reique publicae accesserit. ^ 



looamnulliimhabet. Consfantiae 
«it quoqu^ in ColonieDsi. Graey. 
IRecentiores daobui oplimU co- 
dicibus merito cum Lamb. et 
Graevio paruerunt. Reapiciuntur 
aaperiora c^ 4. si quid imhi hu- 
manitus accidisset, huius tamen 
diei pocem testem reip* relin^ 
querem meae perpetuae erga ee 
woluntatis^ Mox in Barb. lec* 
notatnr, alios Labere,ef nunc me 
benigne ac diligenter audistie^ 
Gar. 

Quae potestdsi] Ol^cinm fuum 
reipublicae pollicctnr: ai, inquit, 
nihi potestas fict iaepius de re- 
publica dlccndi, eapotestatc utar, 
▼eniamque In SenatUm: sia au- 
tem Antonlus armatis rollitibus 
Senatum obsedent, mlhique dtru- 
Zerit Insidias, in Senatum non 
«ccedam, sed mihi diligenter 
cavcbo, non limore mortis, sed 
amore rcipubljcae, quae mcls cou- 
clliis restitui poterlt , cnm arma 
extorta fucriut dc manibus An- 
tonii. Abham. 

Mihi fere satieest] Beddit ra- 
tinnem, cur se noa sibi, sed rei- 
publicae conscrvarc Telit, qnU 
nihit habet in viu, qnod sui 
jpsttis eaiissa magnopere detide^ 
rett qnippe qilii iam- aniios duos 
•t sexagluu ▼ivendo" exegeiit, et 



tom eloqnentUy ttmi decQrsisho- 
noribus, tum eciam r^bus gestis 
fuerit consccntus, ut iam nihlL 
supersii, qiiod ipsi in vita expe- 
teudum esge Tideatur. Epialola 
1,. ad PUncum: Mihi maximae 
curaa est, non mea quidem vita^ 
cai satisfeci pcI aetate, vel fa^ 
Ctis, vel {si quid etiam hoc a<i 
reni pertinet) glofia: sed nie 
patria soUicitat : imprimisque^ 
mi Plance, e:qjectatio consula^ 
tus tui, etc. Cestius Declama- 
tor apud Senecam: Si ad de- 
4iderium populi respicis, Qicero^ 
quadocunque perieris , parum 
vixisti:^ si ad res gestas, sa4i<s 
pixisti: &i ad iniurias fortUnae^ 
$t praesentem reipublicae sta^ 
tum, nimium diu pixisti: si ad 
memoriam operum tuorum, sem^ 
per picturus es, Abram. Vat. qui 
mihi satis est» Rectc «best^ytf- 
re ; sed qui aliud uescio qiiid 
Yidetur abscandere« Gah* 

E V E N T V S 

ORATIONIS. 

^hilipp. b : Locutue sum de re-^ 
pubiica minus equidem libere^ 
qaam mea consuetudo : Uberius 
tameny quam pericida minaequ* 
poetulabant. ^t iUe homo pe^ 
hemen» et piolentue, qui hanc 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. laS 



consuetudinem libere dicendi ex- 
cluserai, etc. inimicititu mihi 
denuniiavit : adeese in Senaiu 
iussit ad jLuuKaL Octob» Ipse 
interea decem ei septem dies de 
me in l^iburtino Scipionis de- 
clamapii, cic, Cam is dies^ quo 
me adesse iusserat, i/enisset, twn 
vero agmine quadrato in aedem 
Concordiae venit , atqac in mt 



abseni&m oratiQnem ore impu^ 
rissimo epomuii, Quo die^ ji 
per amicos mihi cupienii in Se^ 
naium venire licuisset, caedis 
initium fecisset a me^ sic enim 
statuerai. Cum autem semel 
gladium scelere imbuisset, nuUa 
res ei finem caedendi nisi cff* 
/aiigaiio et satietas aiiulissit, 
AbkaiI. ^ 



Digitized 



byGoogle 



I N 

M. A N T O N I V M 

* PHILIPPICA SEC VNDA. 



ARGVMENTVM P. MANVTIL 

Ilabita a Cicerone rf. Non. Sepi. oratio prima in Anto-* 
nium, ille se in villam Tiburtinam contulit, ibique dies 
9eptemdecimj quod Ciceroni responderet, commentatus est* 
XIII. KaL Oct. Tiabiio senaiu in absentem Ciceronem, qui 
se tuio adesse non poese inielUgebai, quae cogiiaverat, 
evomuit» ei Cicero hac oratione respondii : quo die, si 
.quaeriiuri eo, dicam, qui quartum diem ludorum Ro^ 
manorum in circo proximus est consecuius.id Cicero ipse 
docet his rerbis : Nescis, heri qnartiim in circo diezu 
ladoruin Romanorum fuisse? te autem ipsum ad popu- 
lum tulisse, ut quintus praeterea dies Caesari tribuere- 
tur? cur non aumus praetextati? Is igiiur dies, ut ex 
Romano veiere Kalendario liquet, xiii. Kal. Oct. fuit. 
quo ipso die in Ciceronem Antonius est invectus. ita pi- 
detur praesens praesenfi Cicero tespondisse. quod ipse ne- 
gat, Phil. 3 : Hunc ego, inquii^ diem expectans M. An- 
tonii scelerata arma vitavi, tum, cum ille inrae absentem 
inTehens noii intdligebat, qnod ad tempus me et meas vi- 
rcs rescrvarem : si enim tum illi , caedis a me initium 
quaerenti, respondere voluisscm ; nunc reip. consnlere non 
possem. Et Phil. a : Adesse, inquit, in senatu iussit ad 
xni. Kal. Oct * ipse interea septemdeciin dies de me in 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECV^DA. i2f 

Tibnrtino Scipionis decIamilaTit cam is dies, qnp me ad- 
eije insserat , yQms&et : tum vero agmine quadrato in 
aedera Concordiae venit, atque in me absentem oi^ationem 
eK orc inipunssirao evomuif. qno dje si per amicos milii 
cupicnti in senatum venire licuisset; caedis initium fe- 
cisset a me: si enim statuerat. jpt episL a. lib. xji. ad 
Cassium: Caedem gladiator quaerit, eiusque initium ad 
xiii. Kal. Oct. a me se factorum putavit at quam para* 
tus venerat, ciim in villa Metelli complures dies commen-* 
tatus esset. Cum igitur et ajfuiese in senatu xiii. KaL 
Oct. et idem non affuisse ^ideatur: quaerenda ratio est, 
ouomodo pugnantes inter se loci conciliari possint, Cum 
9e non affuisse dicit, i>ere dicit : ealuti enim consulen^ 
dum censuit. Rursua, cum affaisse videtur^ imago ^uae" 
dam i^eritatiSf non ipsa ^'eritaa guaeritur : ut, quae ora^ 
tio domi per otium scripta esi, non in eenatn habita, in 
ea Ugantur illa ipsa, quae Cicero, si in senatum venis-* 
eet, Antonio respondens locutus es$et, Putemus igitur, id 
quod res est, fictam esse hanc orationem, sed ita Ugatur 
tamquam vera. ita omnis dubitatio de die, quo eit ha^ 
tita ^ cum habita numquam sit , auferetur, Cenus idem 
est, quod superioris, Purgat se primum adversus Anto^ 
tonii calumnian, et ita purgat, ut omni eum loco non le-* 
^iter pungat: deinde singulas eius vitae partes, a pue-^ 
rili praetexta exorsus, f^ehementer exagitat. rum illa bre- 
%fis adhortatio^ ut resipiscat, postremo loco resert^a-' 
ta, dijfidentis est, ab officio boni qivia erga rempubli^ 
cam profecta, minima tamen, ^el nulUt potiua cum spa 
coniuncta. 

ARGVMENTVM A B R A M 1 1. 

De hac oratione lupendlU Sat. lo ! 

Eloquium ac famam Demosthenis ac Ciceronia 
lucjpit optare, et totis quinquatribus optat^ 
Quisquis adhuc uno parcam colit asse Minervam: 
Quem sequitur custos angustae vernula capsae. 
Eloquio sed uterque periit Oratori utniniqne 



Digitized 



byGoogle 



12« 



ORATIO 



Latgas et exmianM lctho dedit ii^eiiii fons. 
logenio naims est et cervix caesa: nec uoqiiaitt 
Sangaine csnssidici madacniDt Rostra pnsillL 
O fortonatain natain me Consdle Romam : 
Antoni gladios potnft contemnere^ si sic 
Omnia dixisset. Ridcnda poemata malo^ 
Qnam te conspicuae divina Philippica lamae, 
VolTeris a prima qnae proxima. — 



I. ^aonam meo fato , Patres conscri- 
pti, fieri dicam, ^ ut nemo his viginti annis 



Quonam meo fato\ Llbrarii 
errore factum pnto, m ia opti- 
mo iUo libro, pro /a/o, facio 
legatur. MT&aTTS* Quonammeo 
fato^ Exordium ex abrapto per 
dnbiutiooero, qno canMas iaqui- 
rit, cur, «x quo tempore remp. 
pcnitui ingrearas cst, et adeptus 
Mt . Conntlatum , nemo remp. 
tnrLare et cifiutit sutom cou^ 
yellere conatua fuerit, qui non 
palam profeMua fuerit, »e nomi- 
nitim eii€ Cioeronia inimicum* 



Fato: qtnd ait fatnm, Vidcripo» 
teri e Tariia defimtionibus, qnat 
a gravibtia acriptoribna proferun-^ 
tnr. Abh.am. 

His annis pigintt] Qui fluxe- 
rnut ab ipaius cODtnlatn adCae- 
aaria caedcm. Quoniam autem 
Ciceronii oratioDe» ezp^canti ne- 
ceaaaria eit bniu» Chronologiae 
cognitio, pretium operae fueri( 
per Consnlci borum annorum 
afriem coutexere. 



AnnoV. C. 690. M. Tnlliui Cicero. 
691. D. luniui Silauufl. 
693. M. Puppius Calpurnianoi. 

693. Q.MetelluiCeler. 

694. C.Iuliui Caeiar. 

695. L. Caipuroius Piso. 

696. P. Lentului Spinther. 

697. C. CorneliusLeutuluiMar- 
cellinui. 

698* Cn. Pompeins Magnuill. 

699. Ap]^ Clodiui Pulcber. 

700. Cn. Domitiui Calvinua. 

70 1 . Cn. Pompeiui Magnua 111« 

702. M.. Claudiiu Marcellui. 
;o3. L.iEmiliusPauIiu. 

704. Luc. Corneliui Leutulnj* 

705. Cluliui Caciar II. 



CAutonins. 

Lnc. Mureua. 

M. Valerius Messala» 

Lnc. Afrauiui. 

M. Calpurnius Blbului. 

Aul. Gabinius. 

Q. Metellus Nepos. 

L. Mardus Pbilippus. 
M. Licinius Crassns II. 
L. Doiniiiiis ^uobarbus. 
M. Valcrius Mesaala. 

P.^ Serviui Sulpitins Rufns. 
C. Claudius Marcellus. 
C. Claudius Marcellus* 
* P. Serillius Isturicus. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. 129 

rei publicae fuerit hostis, qui non bellum eodem 
lcmpore n^ihi quoque indixerit? Nec vero necesse 
est a me quemquam nominari. Vobiscum ipsi recor* 



7o6b Q. Fufiat Calennt. 

707. C InUiii Cae»ar IIL 

708. C. IiOiiwCacfariy. 

709. C« luUuft CaeMr y« 

Qno anno occiio Caesari Idibus 
Bfanii P.CoraerulaDolabellaCon- 
iqI in reliqaumannum tnffectns 
est. Alii Chronologi Tnllii cousU'- 
latom anno ab Y. C. iexceutesi- 
mo nonagesimo primo assiguant. 
Idxm. 

Reip, hostis fuerit] Fuerit ho^ 
^Sj o. s. 1. Fer&arits. Sic ct 
jnei aliqnot. GrabV. lenensisco- 
dex membranacens, qnem Grae- 
Tisniim essc qnidam diomt, kis 
piginti annis reip, fuerit hostis, 
IoB.MicnAELH)By8U«GXRvs. Etiam 
Vatic. et-Barb. ^mho, fuerit ho'- 
^tiSf qnod nnus recepit Hensing. 
post Graet. qui primns receperat. 
Gah. faerit hostis Cod. Guelf. 
ab Ernestio coHatua» 

Qui non bellum eodem tempo^ 
Te\ L. Lang. Ex eodem tempore. 
FEaiiAiuvs. 

Jfec vero necesse est a me 
^ft^quam nominari vohis: cum 
^si recordemini] Recordamini^ 
o* a. K qaonim quidem consen- 
*U' fecit, ut putarcm ita scri-* 
bendttm esse, Jfec i^ero necesse 
«f a me quenqttam nomindriy 
pobitcum ^si recordamini, nam 
Mafim loci ilHus pro CoeL venit 
ia mentem, Sx quibus neminem 
iniAi necesee est nominare^ voS" 
met pobiscum recordamini, Et 
pro Mnr. Nolite a pie comm^'^ 
TOBI. I. 



P. Vatinioi. 

M. iEmiliui Lepidos*' 

M* Antonint* 

neri velle, vosmet ipsi 'vobiscum 
recordamini, Opinionem meam 
Colotiflnus liber comprobavit^ 
Iabm. Cum ipsi recprdemini\ V«- 
tns VihtTyrecord€aniniy idque te-^ 
rum ceuseo. ita enim saepe op- 
tlmos* scriptores locutos animad**^ 
yerti* quod atitem F^arius con- 
innctim legit, Pobiscum, mihi 
quidem nnllo modo probatur. 
MviiETVS. Recordemini merito 
repndiifVit Gratvius: qui vcro' 
Mureti interpurictionem retinere 
non debuit. Nam secum recor- 
dari familiarissimum est Cidero- 
ni. Vide V. Epbt. 17. XV. ai. et 
alibi. Omuem dubitattonem tol-' 
lunt illa pro Coel. 18. et pro 
lilur. i8. Hevsino. Snbtilins t%% 
Mureti iudicittm , . et elegantins/' ' 
quam putatnr. Vidit enim, cum 
ipsi recordamini, facile corrum-^ 
pi ab iis . potuisse , qui cum pro' 
^KonrVim-positum n6n intellige- 
rent, quem sensum illius iuter^*' 
punctio restituit. Vide ad c. 56«* 
pro Mil. Cum itaque sensus illo 
loctxm bic snum tueri facile |>os— 
ilt, nou vidcd , <iur ' sint GraeT. 
Verb. et Lallem., qui Murcto ad-^ 
haesernnt, reprehendendi : qnam-J 
Tis Ferrarium sequi tutius fbr-» 
tasse sit, ut fccemnt P. Man. Car« 
Stepb. Faern. Lamb. Barbadof; 
tt Gtiit. Htdiit OUtetot knmf-; 
I 



Digitized 



byGoogle 



^09 



ORATIO 



jjftmini. Mihi "pocnarum ilU plus, quam optaretni de-r 
derunt; teniiror, Antoni, quorum factaimitere,eoruni 
e^dtus non perhorrqisc^e. At<jue hoc iu aliia minu^ 
mirabar. ' Nemo illorum inimicus mihi fuil volunla- 
rius : omnes a me rei publicae caiisa lacessiti. Tu, 

rito ad lectioncm olim a Ferra- • qnam totam cnfh .felSquis libris 

rio reiectam. Birb.^riTO. ctanvos <»miiibus etiam Caisiodorus ser- 

if^ recqrdeituniy sec. vobiscum W ^^^^- C«PP' P' ^'^- ^""^^^ 

' ifi,9hrmr^minL Garaton. Fer- «utcm boc iniitere multis ct no- 



rarii ct MaOyUtii, iBterp^nctionem 
Ej-p. et Schiitz. seqiuili suut. Ean- 
d^^ intfrp* cxlubei Tecg.ctlen, 
^mi^Mf ^b Ern., iuspectus acqui-^ 
*W Muret^ interpi^n^tiooem. 

4f(At jppenarijfm iUi plus} 
^oo^ode initio hnmaniuti^ 
c^ clemcnti^e spccimen cs.hin 
\^%li quas antem reipull^Iicae e^ 
Qce^oui ppeuas exolveri»i, pa-. 
lym est cx eorum temporum hi- 
«toriis* Catilina contra patrian^ 



tis exempUft ab^nde municl. DioQ. 

JLV, 47. TW. f^« «iJroD fltfAOVfit-^ 

fo^. G.iiiAT0K. ! 

Eorutn exitus] -Dio libro 45. 
Giccronem iu loquentem iodu-» 
cit,; Cacta prius Chiuae mcotionc : 
£/ hoc in jintonio miror, quo4% 
Qui^ufacta imiteturt eiusexitum^ 
non perhorrescat, Naziauxenu^ 
orat. de modesUa io disscrendov 
i^orum^ a^daci^mjf^gif^f'^'^* '*<?% 
que desperatipnem imitemur, ner* 



«jgna infcrcns a Pelronio C. An-, que exilum sortiamw. Hierony-* 

tonii lega^to victus, mnUi* telb mus cpisiola ad CtcsiphonUm »d-^. 

confossus et inter corporum acer- vcrsus Pclagium : Jfec fieri pot^ 

'W inicentus est. T. Clodiuji in, est, ut dit/ersus siteorumexitus^ 

i^ppia via a scrvis Milonis occi- quorum est una senterUia, Plun 

sus.cst. A^RAM. Urchu» in Pompeio de lege Ga- 

\ Q^am optarem] len. optarent, binia, et mitieudo contra pirau* 



tiXh\^, ' ^cumannos mallet opta^. 
r/itm* .SiMiilis locus pro MiU i3. 
]ir. Hf^vsiNQ. Eiiam £ro. jnavult ; 
qptaram^ at non opus est uHa 
^orreftione. 



Pompcio dissercns: Et alter e 
i^nsulihus Pompeio diceas, fore, 
ui, qui RomuUun imitetur, ^ux^ 
dem cum ilio exitum sortiatur^ 
Q plfibe prppemodum occisus fisfm 



t i Qi¥>rum facta imitere'] Meos Abaam. , 

^4ex, quorum fqcta imitare. .. Omnesamereipuhlicae causs^ 



qtt^d ^rMtorrem vulgatis. GaA«« 
Xjv|. . Favet mirificc Gracvio I*i-« 
4oras 11. Orig. 9« cxbibensy quo^ 
rmi^ ^xeirqflq imitaris, eorum 
^xifus nof^ pertimfscfre. SeA 
i^niium hic,:iueinoriAe coufidit^ 



lucessiti\ IdoratorU magis qnaiik 
V4T,«i dictum videtur ad cumuli^)!:^ 
dam/ ^ntooio invidiam. PHm 
fuim CatiUn^, covi^ratis in ^o^, 
mum M* Pur<rii Leccae ooinrod^:^ 
t^ 8tatu<>rat intcifice«:e Ci<^er<^«ut^ 



q^ j^nt^lf a vulgata reocfsit, qimvJd Aui4,Cic<;ro inY^lAttemr^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i3;l 

/10 verbo guidem vlolatus, ut audacior^ quatu Ia Ca- 
txlina, furiosior, quam P. Clodius, viderere, ultro ma- 
ledicti^ me lacessisti : tuamque a me alicnationem com- 
mendationem tibi ad cives impios fore putdvistl. 



in Senatn. Clodiac niltem Uccft- 
•itos a Gicei-one, cum Cicero to- 
itiB in Clodium de poUuti» re- 
ligiontbus prodoctut esu de quo 
Tide Plutarclium in Clcerone, ^t 
Clceroucm ipsum lib. ad Atticum 
primo. luBM, Sedf ut alia x^it- 
lam, Cicero . Catilinae Yebemeq- 
ter obfititerat, ' ne Conaul fieret 
proxinua comitiiti quibua Mure- 
n« et Silanua designati fuerant. 
Gak. 

Quam L» Catilina] len. pel 
Catilina^ L, in i^e/mutato. Grae- 
tiiu utrumque expunxit, quam- 
▼is seqnatur, P. Clodius» Hbvsing. 
Lamb. DOtaTit ad mar^. Catili- 

^nae praenomen ab aliit omitti. 
Quicumque fuqrinty id ego cum 
Barb. ainbobiUy et meis omnibus 
Aote Graev, editis restituo. Bar- 
bador. et Catilinae, et Clodii 
praeaoaien delebat, nesdo^ an 
dace Faerno ; utrqmque i^orat 
etiam Aldi nepotis editio: idque 
nugis placeceL Atque adeo in 
Vaticano nentrnm praenomfn 

. Ittit a m|uiQ prima positom : sed 

.maniKS recentior utrumqne su- 
^posoiC: eaxp({ue manum tuI- 

^Uf ^stipnUpteifi Miiretus est 

.Mcntns.. GAAATqi^. 

, Tuflmqu€ a me fdienationem 
ad civt^ irfipips. pbi gloriac fO" 

re putantlil Sic !• Col. Tuam-* 
fgtf a mc afienatiottem. comnwrh' 
dationem tibi a4 impio* civtis 

/sre putat^isti. ^onm nt «U^f- 



rnm putem, non solum id fecit, 
quod uec id verbum eiusmodi 
esty ut ipsum quivis referre po- 
tuerit, ct U liber ex omnibtls 
roinime roeodosus est, atque 
Jiuic uniim atque alternm librnm 
(ut ita dicam)aubscribentempost- 
ea reperi : #e(f illud etiam, 
quod in Lang. multisqne aliis 
libria ita scriptam' offendi, 7^u- 
cmque a me aiienntionern tihi 
,ad impios civee jore putavieti. 
Quo auimadTersOy pro cerlo ba- 
boi id verbum^ gloTiae* s. 'ab 
aliquo tih^ sugge^ttim, qui hu(C 
pcriodo aliquid dees^e vidisset. 
Eaudem autcm rem iisdem fere 
yerbis dixit in ▼. Phil. Nemi- 
nem me aequiorem reperiet , cui 
quidem, dum se ciuibus impiis 
comm^ndatf inimicus esse, quant 
amicus maluit, Nonnulli pro 
adf apu4 repoi^unt. quasi yer<^ 
ad non valeat apudy aut, cum 
liabet eandem vim, non ita val- 
de nsitatum sit. sexcentos locoii 
proferre possem, ied ne multnt 
•im in re minime dnbia, ero coo- 
tentus nno in ep. ad Attic qul 
buic geminns ac simiUimua est^ 
^t4He etiam ad caeteros con^ 
. tempti cuiusda^ hominis com^ 
_ msndatio, Ab eadem inscitia 
depravatus ille locus est in iii. 
<;oinm, beJii Gallici, Quod no-* 
. msn apjud omneis nationes san- 
Otum inviolatumque semper fuis^ 
S0i^ lu vetetibn» eu^ libris 
I a 



Digitized 



byGoogle 



X9i 



Quid putein 'i 



ORATIO 



contemptumne 



me ? noti video 



non apudf Bcd ad scripiui» esU, 
FEB.RARiTi. Commendationemti^ 
bi ad impios cipes] jlpud im^ 
pios Ant. Augnitimu. F. VRiiNVi. 
Tuamque a me atienationem ti^ 
hi ad civeis impios gloriae fore 
putasti\ Retinui leclionem Tulga- 
tam ; quae item restat inPal.prim. 
Ferrarii emendatio, alienationem 
commendationem tihiadimp, civ. 
fore putavisti, resipit iaue gloi- 
iaiU; •Iteiaque tantuudem valet. 
Grvt. Sancct palei*ex mi. uo- 
tavit tihi ad impios ^it^es fore 
commendationem putavisti: ct 
cap, 3,, quod quidem cuius. cap. 
4, hic isto. et quanta iam. et 
crimen meum» Gronov, Requito 
hic iudioium Gruteri. Nihil cer- 
tiui emendatione Ferrtrii, ex MSS. 
hausta, quam iure proharunt in 
auii editionibiis Muretui, Faer- 
nui, Manutiui, Lamhinus. Grak- 
Tivi, Dubitandum non videha- 
tur, quin idem in Vaticano Ci- 
ict, quod in ColotianO Ferratiui, 
in Colonienii Graevius iuTcnit. 
I^unc testor , in co sic legi : 
commendationem tibi ad impibs 
civis fore putapisti, Mei dete- 
riorem lectionem hahcnt : tantnm 
Barh. sec. hand scio, an meliuiy 
putasti. Infra: non existima- 
vit sui similihas prohari posie^ 
«ff esse hostem patfiae^ nisi mihi 
esset inimicus. * Won igitiir glo- 
riam quaefeivit, sed commenda- 
tionem ic fidcm. * Drakehhot- 
chium miror ad Liv, IIL 48« 
lectionem detcriorcm illam m'«- 
luiste ; qua quidem ipsa est ah- 
■susy •■!& aIt«iiationem « Taljlo 



ad cives impios itn. intellexit, iit, 
ad qiios lransicrft'Aut6nius, si- 
gnificari pntaverit. N«m in «a 
quoque lectione ad v^luistet apud^ 
ut gloria sigaificareVur apud eos 
quacsita, quorum henevolentiaiu 
captahat Autonius. Garaton. 

Quid putem 7] Dubitatio rhe- 
torica, et spbiectio, qua siugnlaa 
causas inquirit,nt a confuUtione 
rcliquarum possit ad veram de^ 
venire. Eae autem causae qna— 
tuor suhcsse potnerunt Antonio. 
1. Contemptas Cicerofais advers^ 
rii. 2. Auditoitini henevolentia 
in Antonium, odiiim in Cicero— 
ncm, quae si fiiisient,' Antonii 
fidnciam exaggcrare potuisfiem* 
5. Quaedam acmulatio dicendi. 
4. Studium prohandi odii sui 
contra rempuhlicam. Abram. 

Non video\ Primam caussam 
confutat, petitam a contemptu. 
Cbnfutat «utem indnctione, ct 
remotione caassaViim,'quae ipiniix 
Antonio despicahilero facere po— 
tuisseut. In viiay in privata ra— 
tione vivendi, ' et dotuesticis oni— 
ciis. In gratia, auctoritate, «t 
hcncTolentia civium, qnam sibt 
lahorc , ' industria , heuevolentra^ 
hniniliorttm patrocinio aliisipiQ 
virtntihus compararat. Jfee rr^ 
rehus gestie^ in administraticy-» 
ne reip\ihlicae r^husque prach— 
clare gestis iii quaestpra S}-^ 
ciliensi, in acdilicatc XQmliy- 
pr.'\f tura nvhana, consnlatn , pto^ 
consnlatu Ciliciae proviiidae. mi^ 
diocritdte ingvTiii; cnini itxodif— 
klissime facit htentionehi^nt GOia-> 
ciHatis anim^s^paulo post iiherioa^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i35 

nec invita, neo in gratia, nec.in rebus geslis, nec in 
hac mea mediQcritate mgenii, quid despii^ere possit 
Antonius. An in senatu facillime de me deti^ahi posse 
credidit? qui ordo clarissimis civibus bene gestae rei 
publicae testiraoniura multis, mihi uni conservatae 
dedit,- An decertare mecum voluit contentione dicen- 



ct cuin xaiDOre ioTidla demon- 
•tret eloqncntiae fiduclam. I4q- 
tant autem nonnulli, inductionem 
lianc suis partibus absoluUm non 
C4»e, qiiod nnnm mcmbrumy vi~ 
4elicet familiae noiriiatem Tcram 
ct germaoam contemptus caucsam 
omlserit^ ad fucum suis audito^ 
ribus facieodum. Haec enim no- 
Titaa nnica fuit, quam iuCtcero- 
ne despicert potuit Antoniuf* 
JsEjf. Gratia uon ost auctori- 
laa, nt Abram* explicat, >ed vel 
conciliatriz amoris vis qnaedami 
Tely qnam illa adlicit^ aUorum 
hominum benevoleutia, amorque 
<;iYinm, quibus qui ita gratus e&t, 
nt quidtis facile impctret, gra^ 
iiosus eue di(;itur« UzvftiNG. 

Nec in vita] tu Vatinium: 
Scilicet ojtpera na^ura : ^'(Hffici" 
lif adiths: gravis' vullus: su^ 
perba responsa: insoUns inta: 
nemo humdnitate/n. meam, Tiemo 
consuetudinem, nemo consilium^ 
nemo auxilium requirebatm A-> 

WAM. 

Quid dispicerej Sic Grnteri, 
«t qaae illum expresserunt edi- 
tiones, male. com rectius aliae 
cam MSS. despicere, GaA.Bvrvfl. 
^endum tjporum fuit. Totum 
locnm rcctissime profert Quincii- 
iianus I. O. XI» i. p. 966. Con- 
fer Victorium xuii. Yar* LecU 



jin in Senafu\ Secundam 
caus&am proponit, et rcfeUit ab 
bouoribns, quos Senatua ipsi de- 
creverat. Yide epist. ad, fami- 
liares 4, libro i5, quae est ad 
Catonem. £t infra 9. Philippica. 
Abram, 

Facillime detrafu posse] L. t, 
facilLms niihi. Nonoulli^ facile 
de me. quos roagis probo. Fek,- 
aA|iivs. Familiari librariorum 
errore omissa sont in leo. de 
me, ut paullo postj^ uni. Hev- 
BiNG. Cnm lenensi uterque cod. 
Barb. Rom. Yen. Ald. Naug. Cam. 
Grypb. faciUime detrahi: quod 
sane vidctnr favere ii»MSis, qui- 
buscum Ferrar. P.Man* Car. Stepb. 
el Barbador. legunt, facile de 
me detrahi» Primtis apud me 
Muret. facilUme de me detrahii 
ex Vaticauo^ Similis est locns iv« 
in Vcrr. 24. ut ipse de me de- 
traham, ubi etiam mulii pro de 
me babent mihi* Adde iv. Acad. 
5. pro Rab. perd. 7. et vidc quo- 
quc ad c. 29. in Pison. Legitur 
umeu, nihU mihi detraham^ pre 
Bosc. Com. i5. Garatok. 

Mihi unt\ Cod. Vatic. scribit 
«niique unei, Mox in codcm, 
hoc quidem est beneficium. 
Idem. 

j4n decertare mecum] Tertia 
caussa proponittir et rcmovetur. 
Benefichim mihi contulerit, §1 



Digitized 



byGoogle 



i34 



ORATIO 



di? hoc quidem beneficium esk Qoid enim plenius/ 
quid uberiufi, quam mihi et pro me, et contra Ajito- 



xpi'ecam in^ eloqiicntlae certamen 
Jeftceaderit. quod probat a fa- 
culute. Nibll, inqoit, plenins 
et uberius quam mihi, qui non 
aum adeo dicendi rudis et impe- 
rltus, et pro me, qui et ritam 
tam innpcenter exe^, multasque' 
res praeclare gesti, quas facile 
cft ornare dieendo, etcontraAn- 
touium dicere multis sceleribus 
ct flagitiis inquinatum, oui male- 
dicer^ facillimnm est. Abram, 

Quam mihi et pro me] Duplei 
boc loco videtur ula)^ovila con- 
tineri, mdhi eloquentiae, pro me 
rerum gestaruih iactatio. De po~ 
•teriore genere inferius pauUo 
disseremus: nunc paucis viden- 
ausa, eloquentiamnc suam et di- 
ccndi ubertatem insoleiiier ali- 
^uando iactaverit. Plutarchus 
compara(ione Ciceronis et De- 
j|iostheniS| iu hoc genereLatinum 
graviCcr reprehendit: Tandem 
non opera solum^ et rea a sege^ 
stas, sed etiam oratione^ a se 
dictaj scriptasue dilaudat, quasi 
sp apud Jsocratem aut Anaxi-» 
menem Sophistas venditaret, non 
quocunque Jlectere^ aut etiam 
corrigere populum Romanum 
veUet: 

Armatuhi adversis hostibus 
usque ^rapem» 
JBum enim, qui ad rempuhlicam 
accedit, eloquentia munitumes^ 
se oportet, at levis et abiecti 
animi est gloriam quae ex dicen^' 
do^ropenit emare, et quasi li^ 
gurire, Quod crimen si verum 
ctt, mcrito sane reprehendeaduS| 



imo exsibilandns fuerit Orator» 
Siquidem, ut auctor est Thcmi* 
stius oratione prtma: N^c est 
auditu res adeo uUa intolerabi" 
lis, ut sui ipsiue commendatio, 
praesertimque eruditionts nomi" 
ne, de qua laudantibus aliis eru" 
Bescere convenit eod, qui vere 
itiius compotes sint. Etenim cum 
homine quaestui dedito versari 
est quidem ingratum^ qui nihil 
aliud 'laudare Vflit, praeterquam 
divitias aut cymbia, atque pO" 
cula, aut purpuram, aut orna-^ 
menta aurea, Sed et miles ali^ 
^uis gloriosus taedium adferat, 
cuiusmodi induci in comoedia co- 
let. Sed nihil aeque fastidium 
et nauseam parit, atque admi^ 
rando extoUere, et impense ex^ 
toUere solertiam suam^ et acu- 
men ingenii dociUtatemque, et 
eruditionis copiam, atque memo^ 
riam. Nos Fabinm libro ii, 
praefatione de Ttillio loquentem. 
audiamus: Eloquentiam qurdem 
cum plenissimam diversae partis 
advocatis concederet, siti nun^ 
quam in agendo immodice ar^ 
rogavit. lUius sunt enim (pro 
Archia), Si qnid est in me inge^ 
nii> quod sentio qnam sit ezi- 
guum. Bt (pro Quintio), Nam 
quo miuus ingenio possom, sub— 
sidium inihi djligentlam compa^ 
ravi.* Quin etiam contra Q^ 
Caecilium de accusatore in Ver-- 
rem constituendo , quamvis in 
hpc quoque mu/tum esset momen'» 
ti, uter ad agendum magi^ 
idoneus pcniret, dicendi tamen 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i5S 

niam cKcere? lUud profecto est. Ncm ex^stimavit, 
fiiii simtlibus probari posse, se esse hostem J>atriae, 



facuUatem magis illi detraxit, 
^uam arrbgapit sibi : seque non 
consecutmn, sed omnia se Jecis" 
^e, ut posset eam consequi, di» 
"tfit, In epistolis aliquando fa^ 
Tniliariter apud amicosj *nony 
"numqwim in dialogis aiiena ta-^ 
tnen persona, verum de eloquen- 
tia sua dixit," Sed qnld^tam. 
intkolens vel in ep^tolis, vel etiam 
sn dlalogis, qtiam firmissimus in 
^o genere et magnijicentissimus 
Dcmosthenes ? ut eum coinp«- 
ratioiie Cicerouia Plutarchus ap- 
pelUt. Aadi iEschincm dc falsa 
icgatiune : Jste se fontes elo^ 
queniiae uberrimos habere pol- 
iicebatur, ctc. et talia dicturum 
aiebat, ut os Philippi laqueo ex 
itttegro fune confecta consu^et. 
Qui uilulo sccius, cnm ad Phi- 
lipimm vcuisset, repeute ohmu-^ 
tuit, ut iam advertimiis oratioue^ 
jn^o Coelio. Qnaut') modc&ticxs 
Nosler Oratorc »i\ Brutum, ut 
t^meudat IVhirctua lib. i • Var« 
Lcct. cap. 20 : Atque haud scio 
an plerique npstrorum Or^tOr 
rum contra atque nos, ingenio 
pi& raluerint, quam doctrina, 
'Itaqttt illi dicere melius, quam 
praecip^e : nos conlra fortasse 
possumusr Hielius docere, Quid 
■iHndpro Mnrenk : Fattbdr enim, 
"Cato, me quoquir, in adole^ 
Mcentid diffisum ingenio meo 
■qixaesisse adi»ni9nta doctrtnae. 
et 1 Tutcul. Jiristoteles ait 
'omfies ingeniosos melancJiolicos 
esse, ut ego tardiorem essa me 
non moleste ferant. Adram; ' 



Quid enim plenhts'] i Hoc esti 
quid facilius mihi est^ quam 
plenissime et uberrime dicere 
contra Antonium? Sic in. Epist. 
lo. Id eligere ad perjidiam^ 
quod adindicandum odium aper^ 
lissimum sit, adliocendum /fe- 
"vissimmn, Qnod interpretor, Iii 
quo iudices odium apertissime, 
Doceaa Icvissime) Vide Bnoe- 
man, ad LacUut. de oplfic. vir. 
6. Otalog. de Omtor. v. 4. Hrv- 
aiNG. Qutnciiliauus I.O. xi. I. 
p. 967. haec profercns, in co 
taotnm variat lcvissimc, quod 
habct, quam mihipro me, Eum- 
(lcm porro Bnnem. "vide ad La- 
ctant. IV. Dir. Inst, 3o. i^i'* 
Gar. 

Illud profedto estl RemotiJ 
aliis, subdit rationem, cm* Anr6- 
nius ipsl bellnm indixrfrit : nimi- 
i-um ut apud improbos'clvck stil- 
que iimiles fidcm faccrct, $e noi!i 
simurate, sed ve^ ct ex »«imO 
i-eipublicae bcllum iudiccrc. Alr. 
Sic legitur in Vatic. Illud prO^ 
fecto non existimavit sui si- . 
milihus probariposse, esse ho- 
stem patriaCf 7iisi mihi esset ini- 
Tnicus, Gar. 

Suis similihus'] Sui^ nonntilli 
vet. lih. qnod probo. FERnAnivi. 
Qncmadinodum i. 2. factuin di- 
ximus, ita hic priinnK Hervng. 
tcciionem antca editoruni,ctDait>. 
utriusque suis cracndavit, exui- 
bens sui. Gar. 

Se esse hosfem pafriael L. 
Col. se esse pafriae. cieteri cum 
SmpreMis couJ>ehti<tnt : uhique 



Digitized 



byGoogle 



i36 



ORATIO 



nisi mihi esset inimicas. Cui priusquani de ceteri^ 
rebus respondeo^ de amicitia, quam a me yiolatam 
esae crmii^atud est , quod ego gravissimum crimea 
i^dico, pauca dicam. 



probabilet. Horum scriptnra si- 
giiifisaiitior, ilUas concinnior ac 
muneroiior. Ferbjlr, Se tsse 
pairiae] Antiqaiu libcr, esse ho- 
9tem patriae, ^ibas patamoft 
decMc Tocem se, qaam a postc- 
riore sjrllaba praecedcntis vcrbi, 
eeee, mataamar : ut sit, esee se 
hostem patriae, FxEaNTs. Libro 
Colotiano, cnius praesuntia cst 
Vaticano proxima, paruit anuo 
MDXLL P. Manutius: scd unum 
inYcnit sccutorcm Car. Stepha- 
aum, qui tamen in suo cod. Ao- 
9tem legi monuit, ut in cetcris 
omnibns legitur. Tanttim cou- 
acDSum a Vaticano firmatum non 
contemno : scd iusta ^hi glossae 
suspicio, quod malum saepe la- 
tios vidi serpere, quam sit paene 
credibilc. Kotum est, qnam ele- 
gans, et apud Tullium crebra 
locutio nobis a Coloaano hic of- 
ferator. Garaton. 

^isi Tnihi esset inimicus] For- 
ttsse prae oculis habuerat illum 
Ljsiae locum apologia Maniithei : 
K9I vit fikv Xdut ovxp ^u^xijaa, 
mgl ik t£p moivuv fiot fi/yt^op 
^r<^0/iat tiM/i^Qiop ilpat, T^5 ifi^^ 
^JUUntinq, OT* xwp peun/Qt$)p ooot 
ns^ Mvfiov^ ^ jroTov9, ^ ^fQl xac 
voiavraq iiuoXaofaq Tvy/apovtf^ 
Ta^ ^unQifiaq noMVfttPot, napTaQ 
mirrob^ 6yna&4 fio^ iiafOQOvq Sp^ 
*tt?i wti nXil^ TovTovq niQi ifioH 
^ofomtolhmiq wi ^tvdofUvovg. 



MalTO& d^lop oTt, tl tSp obrA^ 
im&Vfiovfttp , olm up Toutvrtfm 
ypiiftfip dxop mQi ifiov, jitqum 
haec mea vita privata est» dc^ 
rebus autem in republica gesti* 
maximum arbitror argumentum 
esse meae probitatis^ quod ex 
iuvenibus quotquot aleae^ ebrie^ 
tati, caeteris huiusmodi vohi^ 
ptatibus et intemperantiae va'» 
canty eos mihi videbitis esse ini* 
micoSf plurimaque de me spar-^ 
gere mendacia, Atqui palank 
esty non ita mecum se gestU" 
ros fuisse, si iisdem studiis /*• 
nerer, Abram. , 

Quod gravissimum crimen iti» 
dico] Qaod ego gravissimmn, 
uonnuUi v. 1. in quibu» est Col. 
FBRRAiuys. Bgo abest a lenen. 
si. Crimen est criminatio : vide 
ad c. 4. Hsvs^o. Abest ego 
etiam a Barb. ambobus, et a 
TClt. edd. sed recipitar ab om- 
nibus post Iktaunt, firmante Va^- 
ticano. Gar. 

« 

Dtcam] Icn. cum aliis, rf/- 
camus, Hbvsing. Primns •« 
meis edilis Car. Steph. exhibet 
dicam: - omnes antea, et £arb« 
uterque dicamusy quod vix mu- 
tari debuisse concesserim. Naia 
et recCum est, et facilc potuit' 
imperitis displicere, et a MSi« 
Ferrarii coufirmatur. Sed uti- 
que dicam est in Vaticano. 
GAlt. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEGVNDA. CAP. 2; iZj 

II. Contra rem suam me, nescio quando, ve- 
nisse questos est An ego ndn venirem contra alie- 



Rem Mucun\ Commodam fluniDy 
qnia spceri sui Bambalionjs he- 
Tcdiutem eratadituruf, ac proinde 
cius omne detrimentum relque 
familiaris iactura iu ipsimi Anto^ 
&iam redund^at. Abrah. 

Contra rem suam venUse i?m] 
In libria v. est structura levior, 
bo\B modo y Contra rem suam 
me^ nescio quando venUse que- 
^tue est, Idjoi. Sic et Graey, 
codex. Contra rem] Aes est 
obscurior^ nec uUIs Teterum te- 
stata monumentis, ac proinde 
suspicionibus indaganda. Multas 
uxores habuit Autonius, qua* 
rum prima fuit Q. Fadii B#m- 
balionis, hominis libertiniy sed 
admodum opulenti, filia* de 
qua tertia Philippica.: Tuae con^ 
iugie^ honae /oeminae, locu^ 
pletie qui4eifn certe , Bambalio 
quidam pater est , homo nuUo 
nwnero., Nikil illo contemptius, 
^ud propter haesitantiam lin^ 
guae 4ttqioremque cordis cog->' 
nomen ex contumeUa traxerit, 
Bambalio , , ut erat ditissimos , 
aliis dabat partes, alios mittebat 
iii negotia, cnm aliis alia 4;on- 
trahebat* Quidam Gcerouis. fa«- 
milians ei pecuuiariam litem in- 
tendit, Bambalio cum auae cana-' 
sae, si ex formnla et edicto 
Praetoris ageTetnr, diffideret, a 
quodam Tribuno plebis pcr M. 
Antonium, generumsuum, impcr 
trayit, ut.is illi iudicio interce^ 
deret, iuberetque diem proferri, 
quoad alii iudices iu Bambalio- 
aem propensiores constituereutur. 



vel totius iudicii mulari rationem*' 
Actor obtinendae caussae sp^ 
deiectns , nisl quempiam magnl 
nominis oratorem adhibcret, ad 
Ciceronem coufugi^ ^ Gcero fa- 
miliarem suum defendit coi^ra 
banc iuiquae intercessionis iuiu'* 
riam , eiusque caussam egit ^ 
etiam illa formula, qua Tribuaus 
plebis agi Voluerat, ut quantum- 
vis mutato iudicio, et iniquis 
condilionibus, ille ius suui^ ob- 
tineret. Uoc igitur facto quere- 
batur Antonius, amicitiam t 
Cicerone fuiste iriolatam. Negat 
Orator , et illlus sui patrocluii 
tres ostendit fiiisse r^tiones. i. 
Quod iUe famiUaris esset , alie- 
nus Bambalio., 3., Quod iUe 
obrueretur gi;aiia M. Antonii. 5« 
Quod coutra omnem iuris for* 
mam, intercessione Tribuui ple** 
bis, prohiberetur consuetis for* 
mcdis ius suum experiri. AaiiAH* 
Contra rem suam me peniese] 
Res ipsa obscura est: tantum 
apparet , foisse nescio qucm , qui 
Antonio , aere alieno oppresso , 
pecuniariam litem intenderit: 
Antoninm , qui cansae suae dif- 
fideret, Tribuui pl. opem implo** 
rasae: Cicerouem o^usatoris, 
Tribuni intercessione a iudicio 
repulsi^ partes siuccpisse. Abra- 
mi commentum mihi parum fit 
probabile. Ceterum hic ordo 
Terborum est etiam in lenensi» 
Hetsing. Pro Amer. 60. Scis 
hunc • . • nihil umquam contra 
rem tuam cogitasse , et tamen 
oppugnae eum etc. Ga&. Huiof 



Digitized 



byGoogle 



i58 



ORATIO 



loci tenAum iutffrprer«s ob- 
ftcoramiiU riimirum Abramuft 
putat, CiceroDcm h. 1. causam 
ftpccure Q. Fadii Bambaliouts 
•oceri, qoem habnic Antooias, 
coi litem quum intenderit ali- 
qoia Ciceroais famiHaris ia re 
|>ecuiriaria, Anioaium ,' aiMptca- 
tum qoippe ,ao€enim Haperatlim 
M, »i ex iiirc ag^rettir, imp»^ 
lisie aHqnem' tribnmim plebia^ 
nt intcrcessioae sua eius caussa 
impediretur et diffcrretur, quoad 
alii iudices constituerrntnr. Hcu- 
Aibgerns Autfiii quamquam iatl 
Allrami opinioni, soceri aliquam 
cansam speoui^e oratorcm f dif« 
idat: tumcn alienum qiuim di- 
cat Ciccro , Antoniam s}gniiicari 
contexidit, verba autem noji vir-»- 
tutU apc, sed aotatis Jlort 
tioUectam rcfercwda ease ad oml- 
tos pbteotei», apud qoos in gra- 
iU Autouiuft- fuerU , /ac uomina-^ 
tim ad illum tribunnm pkbis., 
qui pontea vocelur iniquiaaitnu^ 
intereesisor, • At quoUescouqnc 
legtssem -et relegissem hnoc lo- 
cOm-, hift vefbis, contra alie^ 
nttm i^ehire, et contra gratian^, 
nou um AniOBiom, qui imme- 
«-ito apud amicos in gratia csset, 
«ed eum, toius caosam ipse 
tucri vellet, qnique apud eom 
propter aetatis florem iu gracia 
•erat, sigrtlticari poubahi, adeo 

, tlt d« amore lurpt aut iubouest6, 
'quo Antonina in altqoem fla«^a« 
-bat, capienda esscAt, in- qno 
tonicntit Manotius.' Apparet ao?< 
nem hoo vel ex eo , qood' dieit, 
^Antouitim id comttiemorasffe , ui 
Infimo ordhii SCfC commendaret, 
^uin fx iis^ qnae Gitero hoc in 

t>ratiouis loto oltm scripta, poii* 



ea,* Atflco aoctoiret omissa esst 
dicit/ i;t cp.^ad Ait. 16 ^ ii. ubi 
rcspondet, se nmUturum esse , 
quod Atticus in orat. Phil. seconda, 
cfnins archetypnm ei miserat, sibi 
minusplacuissc, scripserat-. Qnoiil 
igimr, quod attinct nostnim locom, 
Atticos monojaset, ut* Sicae et 
Septimiae honori parccret, haee 
rescribit : cerulas enim tUas mi^ 
niatulas illas exiimeseebam. De 
Sica ita esty ut seribis j ast oe— 
gre me tenui, Itaque perstrin" 
gam yne ulla contutnelid Sicae 
aut Scptimihe tantum, ut scianf 
mddii; naldwr sine sitto LuciUano, 
•eam ex C. Fadiifilia liberos ha'» 
buisse. Atque utinam eum diem 
videam , oum ista oratio ita Ir— 
"bere vagetur, ut etiam in Sictte 
"demkm introeati Sed illb tem^ 
pore opus est, quod fuit ilL's 
ftium^iris f moriar nisi faeete, 
£x qno apparet, iscam caossaih 
tioa fobse Fadii, sed pertincre 
^d Sicam et Septiminm el in ar- 
bhetypo Ciceronem e&tuttk no^ 
mina attolisse, Attico aOlem mo^ 
Ticnte (^a cxpunxi^sc, reliqnitte U-» 
Titen' aKquaiitum aalis^. q^oper-» 
fricarec cum , qnum dicat , ADta* 
niom commcmorasiBe hoc , ot re^ 
cordarentnr audltor^s, ipsnm esse 
^cnernm Fadii libcrtioi, qnod 
aplc a Ciceronc .-iddiiom mihi csse 
videtnr, qtiod Sica Cicer<)tris fa- 
miliaris cl nbcrtns, Scptimla au- 
'letn. ilias oxor faisse i1de|fnr,' ad 
"Div. f4, 4. i5. ad Ait. 8, 12. 12, 
*33. Acccdic aot^m praeterca hae6 
'canssti , proptci^ quam alienurn. 
nori ad Antonii persouam rcferre 
possls, qn<7d Cicrro modo ante 
*dixerat , sc aotc omuia nb Atf> 
tonii crimiuatiortc nmicitiae, qi/ike 



/ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA* CAP. 2. iSg 

sum pro familidri et necessario meo ? • non ve-? 
nirem contra gratizim, non virtutis spe, sed 



inter hitrnniqae iniercesterjt, ttb 
ipso (Cieerone) TioUtae €6 Tindi- 
catnruni esse, et qnbd propter 
eandem consuetndinem, qnae tum 
inter se ipsos fnerit, paullo post 
dicit , Antonium taipe ia suam 
clomtim ventitasse; hinc eum di- 
cere non poterat alienum, Signi- 
£catigitur bac Toce a//e/z</iiteum^ 
queitL in illa canssa tneri veilet 
A«; etquaesequnntnr: non veni^ 
rem tontra grntiam, uon tam 
de tribnno plebh , apnd qnem in 
gfratia f uerit Ant. , sed de eodem 
i{»so capiendA sunt, qni in gratia 
erat apnd Antonimn, sen gratiatn 
«^lhegerat apnd enm aetatb flore 
«en Tennatateeorporis. !Nl omnia 
jne faUunt, CicerabrcSeptimiam, 
foeminam IgBoMejn^ cum qua 
oUm Ant* rem babaerat,- quam 
postca Sica libertus dnxh, de- 
slgnare Tolnit, non nomlnare, nt 
Sicae bonori parceret : qnam ean~ 
dem in opinionem incidisse ali-« 
^uanto post Tidi Fopmam aHos- 
qne- interpretes apnd GracTinm 
ad Att. a6, 11. 

' Bt nteessario meo^l Mio non 
eat in antiqno ltt>ro.^ Faernts: 
Heminem Tidi , praeter Mnretnm, 
qui certlssimum glossema tblleret, 
qnod saepe iam nos cx bis ora- 
tfonibi» eiiciendnm monuimtu* 
Duplici glossemate inqulnantur 
Som, et Ven. et necessario , et 
domeHico meo^ GAa. 

• Contra gratiam] Contra iniu- 
ff^rojquamTribunns plebis inter- 
£essioue sua familiari meo infe- 
Tcbafj in gratiam Antonii| qni 



apttd mnltoa erat grattotiia ; tam^ 
que gfritlilm nou Tirtucb speeitev 
litd impndicitia et pnltbritBdiM 
collegefat. Qnidani virtmii^^m^ 
cie splendorem virtntis -et puW 
cbrHvldinenx inteUiguntt libenthu» 
interprcter praetextnm simulatio- 
nentqne Tirtlntis, qNasi eam ^a-» 
tlam fioir soltmx sine Tirtnte , «ecl 
etiam sin^ Virtntit tinraUiioae 
eoUeSrnt^ aelatis^ore, quem pvo- 
ftituebat Ubidibi ' improboma* 
Abram, Cahtra gratiam ] Con- 
tra pot«ntet' Antonii amicos, io 
qfnibut Tribnant pl. aliqnit erat, 
qni iudicio hiterceatcrat , id dis-* 
cusserat, proferensque , alioa reo 
iudioet leg^ Toluerat, qui plns 
gratiae^ qnam religioni^ darent. 
fen. "pro gratiam uctcio quam 
turmcun traciam nobis dcdit. 
HxvsiNO. 

' Non pirtutie spe] ItM mtUtth^ 
qnam , ut in aliis , specie, Vir- 
tutis enim spet in illa aetat^ com- 
mendatur. Cicero de- tep. O 
Panni: difficiUe causa, iaudars 
puerumf non enim res laudand^f 
sed spes est\ Mtk,bt. Non vir'- 
tutis spscie'] Spe pro specie ba- 
bet Hber Vaticanns: qnod placet. 
F. VnsrNTs. Non pirtutis specie] 
Pal. sec. atque Mauritianns vir^ 
tutis spe, neqne aliter etemplar 
S. Victoris. Grvt. Spe est etiam 
in meo, et Coh>niensi» Grmiv. 
Antonint amicos illot non aliqna 
virtntit tigni^catione conciliarat, 
tcd aetatis flore , forma , et cor- 
poris dotibus, qnibrts eum excel— 
Initse, .aU«lor est t^lutarehnt -ia 



Digitized 



byGoogle 



i4o ORATIO 

aetatls flore collectam? non venirera contra inlurianiy 



AnL p. 916. Ex bU apptrei, 
non yirtuii* tpecie, sed ^pe cue 
lcgendomy quod Ien« etsam •tt'' 
TaYit , cnm in adolcflcentibua non 
virtu9 aic, aed Tirtntia 9«#. Yide 
I. Epiat. 7. cxtr. ibiqne Man. ct 
infra c* 18. Hsvsino. Qnod 
Lamb. ct Grnt. immerito facere 
ncglexeraDt, nt spe rcatitocrent , 
id cum Mnr. et Gracr* recentio— 
rea omoes inre fecerunt. Pcrpe- 
tna eat comxnutatio, de qna di- 
ximua ad c. 8. pro Flacco , ct 
alibi. ludicium Mnrcti confirmat 
ttiam locus pro Fl. i. Gar. 

^/a//4y?ore]Humana vita fre* 
quenter cum flore comparatnr ob 
brcvitatcm. Auioniua : 

CoWge pirgo ro^eta, et dum 
tu colligi4 istcUf 
Tutn mamor esto aevUm sic 
properare tuum, 
Vilde et Maro Pallantem ii. £nci- 
dos, Enryalum g. in ipab aeutis 
flore sive adolefcentia necatos 
cnm floribus marceacentibua sci- 
tissime comparavit. Pulcbre Pll- 
nius praefat. lib. 21 : Naturajlo^ 
res odoresque in diem gignit , 
magna admonitione hominumy 
guae epectatiseime Jloreant , ce- 
lerrime marcescere, Frequenter 
tamen cnm florem aetatia appel- 
lant, aliquid snbindicant obscoeniy 
ut boc loco. Philo Indaens lib, 
de profugis: *AmIju^o^ fkq f 

T^c ^QU^ ui^&o^ iitivotvC^ovaa , 
etc. Jmpudica pei prostituta^ 
vel trivialis foemina^ vel aeta^ 
tisflorem viU venditems. Acbil- 
les Tatius libro i: Mti, nqo^ 



Oiiw, XaqtMlu^, fti M fto* 
dovloq firtj, fin$i t6 mt&^q s^. 
luu^v T^c ^fl^q ^i^jK- «^ 
yit^ Toic cuUoK «n^ TOt>r6 ^;a 
Tov yufwv %6 umxfipa, pui^aUuw 
fijf aufniv* Mii na^imq ^fUfQ^ 
fov TQVyijaw qoSov cc/io^^fi ^* 
mQy^. Ne te, per Deos^ a Cha^ 
ricles^ in servitutem tradas, i»e- 
que flore'm aetatis tuae caita 
tempus perditum eas, Ad aU^t^ 
enim, quae in nuptiis mala sunt^ 
illud quoque accedit, quod oe- 
tatis vigorem faciunt marfe- 
scere» Noli venustam rosam i/i— 
venusto agricolae coUigendam 
praebere. Naso Metamorpboai : 

^tatis breve ver et prim^st 
carpere flores* 
Lncretius lib. 4: 

— flore fruuntur , 

Mtatis. — 
Apuleius Apologia : Venit igitur 
ad eum nova nvpta, secura ei 
intrepida , pudore despoliuto » 
flore exoUto, flanuneo obsfleto» 
Hieronymua Epist. ad Domnio-. 
nem: Ft fl^rem aetatis nort 
negliganty ut cometfant, e/ 6i->. 
bant, et baifieqs adeant, mun-^ 
ditias eippetant, unguenta nojt. 
spernanti TibuUus lib.i, eleg.8: 

jit tu , dum primi flon^ tibi 
temporis aetas, 
Vtere, non tardo labituriUa, 
pede, Abb.am. 

Non venirem contra iniuriam^ 
quam iste'] Antonins obtinuity 
ut familiart mco flcret iniuria, 
non quidem iiire praetorio, et 
iudicii formula secundum Prae- 
toris ediaum cpnstiluta, sed ini* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEPVNDA. CAP. a; i4i 

qnam iste intercessoris iniquissimi beneficio obttiiuit, 
nou iure praetorio ? Sed hoc iccirco commemoratum a 



qnhsima Tnboxu plebU interces- 
tione, qm contra ins faiqtie iu^ 
dicium difcnstit. AbHAm* 

Intercessori» iniquia9imi\ Ini- 
quiMimnm Tocat intercessotem , 
Tcl quod ea intercetsio Ttibuni'- 
tiam poteitatem excederet, vcl 
quod iniurlam ei faceret, qnem 
nou patiebatur iuf aunm expe^ 
tlri. Non potnifae antem Tribn- 
num plebif intercedere, qno mi- 
nuf reuf cauffam diceret, insi- 
nuari ▼Idctur in Vatiniana: Po- 
itulaiusne sis lege Licinia et 
Junia? Edixeritne €. Memmius 
Praetor ex ea lege , ut adesees 
die trigesimo? cum i> dies ve^ 
niSset , fecerisne , quod in hac 
repuhUca non modo factitm ante 
nunquam est,^ sed in omni me^ 
-jnoria sit inauditum? appelkt^ 
risne Trihunos plehisy ne caus^ 
tam diceres: levius dixi (quan- 
quam id esset et novum , et non 
ferendum, ) sed appeliarisne no^ 
nunatim pestem illius anni, fu^ 
riam patriae , tempMatem rei^ 
puhlicae Clodium? i^ui tamen 
cum iure, cum more; eum po^ 
testate iu^icium impedire non 
posset, tedit ad iUdm vim, et 
fiarorem suum. E qtio loco, nifi 
ibrtatee oratoric rem exaggerat, 
intelligi facile pof f it, hoc Q. Fa-> 
•&rt ' indicinm poft THboDktum 
Clodii reditumqne Oicetonif db 
elUio contigiffe; ' Cette anno 
•prozime feqnenti, eo Tidelicet 
ip«l>, quo reTocatiif est Tulliuf, 
m didtur in Sextiana: JBcce tihi 
C^nsui, Praetor, Tribimus ple» 



his nopa nopi generis ediefa 
proponunt: ^te reus adsit, nec 
eitetur, ne quaerettur, ne men^ 
tionem omnino cuiquam iudi^ 
cum, aut iudiciorum facere U- 
ceat» Mon qnidem ut iudicinm 
omnino dttcuterent, ted ut ia 
aliud tempuf proferreqt, nt con- 
ttat e Dione. Idbm. 

Non iure praetorio] PapiniA- 
nuf D. de iuttitia et iure: lus 
autem ciuile est, quod ex legi-^ 
hus, plehiscitis, Senatusconsul-^ 
tis, decrefis principum, aucto^ 
ritate prudentium venit, lus 
Praetorium est , quod Praetore9 
introduxerunt , adiupandi , vel 
supplendi^ vel colUgendi iuris 
cietiks gratia propter utilitatem 
puhUcam : quod et honorarium 
dicitur ad Aonorem Praetorum 
sic nomihatum» Subdii proximo 
eodem titnlo Marciannt: Nam 
est ipsum ius honorarium: piva 
pox est ittris civiUs, Ibem. 

Sed h9c iccirco commemora-^ 
tum a te puto] Hic locut utque 
ad, jit enim, deett in o^mnibtif 
fete librit Yeteribut, ii ^ a qui^ 
buf non abest, uoc modo, CUm 
te omnes recordarentur Uhertini 
generum, et Uheros tuos ntpo»-* 
tes Q^ Fadii Uhertini hontinis 
fuisse. Hoo idem oblicit in 1 1 1* 
•Pbil. Cuius pater Numitoriam 
FregeUanam proditoris fiUam 
hahuerit uxorem, ipse ex Uber^ 
tini fiUa susceperit Uberos. An- 
tonium quoque detcripsjfte bU 
▼erbit, qnae tuot in Xtt. lib, 
epif€« ad Atdc, pre certo pnta^ 



Digitized 



byGoogle 



aSf2 " OBATIO : . 

le. pulo, ut .10 infimo' ordini cotomdncjaresiy 



rem, nUi praenomin* dis- 
^«parciit. qiurtquam > crediliil^ 
poo c«t, quam crebro C. et Q. 
iu librU veteribui repcriautur 
ip9yin inter «e commutaj^tie* Uaec 
j^A^em verba •uot,. \ut sciarU 
(fimiiq crtUtftitr, ^ing v^tU^ Lucul- 
igno euM tx C Fadii JiUa lihe^ 
Tos hqbuisse, FsR^AAfv*.. Uaoc 
^tQiKoni^v y quam iu multia non 
jcpeiit Feirarius, nec ego iu 
.uUo <}nattior MSS* qiioa consur 
Ini , rcperi. GAABy« Sed hoc\ 
jSarcaunus per irdniam, quafi 
J^tpniua crimen illud obiecerit, 
^ou t^m vexandi Cioeronis caus?- 
4P, qjuam comi^eiiiovandao affi- 
^nUatis , qnam ipae coDt^ hon&ine 
.libcrtlno contraxerat« Asham. 
J^ed hoc idcirco etc*"] Non po- 
.Mraa d« illa cooU^overaia com-> 
;iB«;Dorare, qiuie cnm meo fa~ 
jBMiii^i faerat Q. Fadio. socero 
Jtm» fintn recordarentor omnes, 
.fte illius esse gcneram: commcr 
morasti videlicet, quod tibi li- 
J^eftinos, inAmum hominum.ge- 
^tts^ coociliare VfUui^ti^ Mirum 
^cst, rquai^ focde l|aiiut« bis ad 
Jn, J.. peccety quem umen non 
/elfello, ue operam p^rdam. 
-;Fbrilat. Sed hoc i^oircq etq. 
Jijber^ini hominie fuisse] Haec 
^omnia, quae nncit ioclusimas, 
^in pjlerisqtte Regii^, ^% a^ils co- 
^dicibus dccnnt, et al»eske.possu]|U 
,](iALi.Eiu Tou baeo comprchcn- 
j!^, . qiiam in Vatican^^ ut in 
.aliis boM codicibus, et in edftis 
,C|mnibus, eiLSl^re video, caiisam 
idoueam pra^buit, .AbraiiHO et 
Ftrratioy ut Tultiam dillim- 



rent non contr:i ipsius Antonit 

j*cm, scd Fadii , veoisse,^ ^adiui^ 

.^utem Antonii gratia cqutra ius 

adiutum fuisse vehemcui^r. Quod 

ni itsi ,sit, litem Fadiae lUius 

filiac, Aotoiiiique uxorts iutcUi- 

gcre iKcebit. Nam quo4 Hcu- 

isiugecus Antooii proprium Uteip. 

foisse arbitrai)iir , ,et verba bui<\s 

periodi ad su^oi seoteuliam pcrr 

trabere coaaiur^ niliil, meo in^ 

dicip, profecft: u^ enm mircr 

.non baec potius dclcfida .ceusui^- 

Jfsc, quae a^ roulM& MSis absunt, 

*^t .^b ntroque Barb. . ct iu iiU 

viri doctisaimi opi^iooc ibutiUa 

fiuiit, , locoquc non sno posifta. 

Si dicaf , parum essc verifeimilcy 

Antoujium UberUnis in S^oata 

veniUure se voluissc, rogabo, ift 

observes, .ifouia quadain^ Anto- 

niom bio puugi , occasioucmqu* 

.capUri libertiuae ^xorts obiici- 

.endae: quaiu ea rc gloriaretur 

.Antonius, ct a Senatoribos id 

foras proferri yeUet, aot etiaot 

^cxaudiri a miiitibus , quos tuin 

.addnxifse coustat ex V. Fbil. 6. 

.et in aede Concordiae, partinx 

in ccUi^ ctiaii|, coUocasse. Vidia 

infxai c. 8. et 44. In iia miUt^- 

bus Ubertiiips fuisse con^plures 

jarbitror^ quamvis Itoraef ()i/qaii-> 

tur,. ii^vidioito l^arbarorttiii •nq- 

jBiino arrepto^, quod «Uqna.eq- 

,rum p#rr geatis tsset ilUii#. 

<<^AKAT09«. 

Infimo, ordini] yMu fnenmt 

i ordincs , \u quos civitas Boman* 

dcscriberetur. Prima diviato 

fuit in iSfeaatam popolamque 

Bomaw ura^ . quiliBt postmodam 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP2. i4S 



eifiiefter ordo- Acccsut , ut ait 
Plinius libro 53 , rap. 2. Ali4 
detcriptio fiMt in patricios et ple- 
bem , tit fnse ostentiimui pro 
Milone, ampU^simorUm ordi-^ 
num. Plebem rursus ia iribuuof 
aerarios, scribas, mercatoref, 'et 
Begotbtores , argentarios et foe* 
iieraiore6, aitificef et opi£cef « 
turbai^ •^rcufem , liberlinof et 
juagiftiatuum appailtoref di\ride- 
l>aut. de quibtia fuae Sigonliif 
lib. 7« de autiquo >ore cinum 
lUxii\anorMm a C9f, 7. iid i5* aut 
ctiam iu a«fi(lllof et papite cent* 
•of. de quibuf nof loco citato 
MiloniAnac; lufimus antem vof 
catur ordo iibertinornm , qnod 
•ulTriigiornm itire carerent, fal'«> 
tem in quatuor taBtiwi tribubpf 
nrbanis ferrcut fttfTragtum, quod 
iu miittiam ordiuarie uon adf 
ftcifcerentnr nisi difficillimif rei> 
pttblicae temporibns, quod ad 
mfgfftratuf ejt curiam Aditom 
soa hfberent* ut emdite probat 
Sigonins eiiifdem libii cap. ]4w 
I4berti]ii . autem ii dicebaotnry 
qui in librrUtem afferti fucraat 
e fenitnte : quamTif antiquitua il 
aon iibertiui , sed llberti dice-^ 
rentnry. cum libertiui nomen in 
coram filiif haereret. TraQquil* 
Ihf in Claudio 34: Etiam Ap^ 
yium Caeoum cemorem , ge^^it 
sui produeiorem , Uberfkiorum 
fiUoe in Senalum aUegieee do»* 
cuit: ignarus, temporibus Appii, 
€t dwincep* aUquandiu, Uberti" 
noe dictoe non ipsoe , qui ma^ 
numiiterentur t sed ingenuos e» 
Aie procreatoe. Abb.aj(. Infimo 
in plebe 6rdini, Ubertime ^ ipd^ 
bna f« conmendaTerat Antomui» 
dmm b4 Uibumciam potCfUtem 



confugerat, optimatibus artuqui 
iuvisam. Hbvsino. Cur liberiinlf 
po;iu8, quam })lebi unlversae? 
quam vero popnluiu id concili* 
affet Antonio, quod commodl 
fiui causa feoidset? quif porro 
praeftabit, intercefsit^nif tribn- 
Siiciae menttonem ab Aotonio 
facum ? deniqne in cana if priva^ 
tia OfiUtBm crau ^pellare Tri<p 
bnnosy ut .cooatat ex c 30. pr« 
Quinct» eaque in re noa factum 
spfum', fed facti aeqnitaf erat 
jpectanda. iDterceffio Tribuoi, 
nc reuf caoaam dicewn, ne iu- 
dicatum faoaret, erat etiam iii 
priratlli oanaif contraimor^y ei 
•d iudiciorom» difftOloti,onem coni^ 
tra remp- oomparata. Ka quo<i> 
que reprekendebator, ex qua car 
lumnia patrocinium et liccntiada 
tianciscebatur , ex qua inhiria im 
aliquem redundabat. Quae Ter^ 
auxilium cbntra potenliam' ec 
iniunaf ferret, morem maiorun 
DOLn laedebal, neqne poterat me^ 
riio reprebeBdf. Confer, quaB 
-diximof in ExcMirfn ad Cluaa^ 
tian. §, JL lahi vero Tribtms 
poterant bif infteicAvioBilmf efac 
popularea, plebi qoe te commcn- 
dare: non is'«eru , a quibuf a^ 
peliabantnr} qui, fi Tribimujift 
ad ioiquam interceffionem addn*^ 
oerent, gratiosiores eraBt exifti^ 
mandi , qnafh qiii inftam obti^ 
nebant, fcd apud ipaiun Tribn-» 
lium, JTlrofquey f i ioru ,.poten^ 
tef ao nobiieA. -. Hiio iuqne An<* 
(onii^a/iaoommemoratnr, qqcm 
Tribiinnf>atidiTit; Uf6 ipfe, fir* 
Fadiuf appejlarcrit , intereeeeo-* 
ris autem,' b% e* Tcibqui, ini** 
quissimi beneficiumr ABtouio trW ' 
li^tum c«pr<henditiur* Gajutov» 



Digitized 



byGoogle 



i44 



ORATIO, 



quiun le omnes recordarentur libertini genetum , el 
li!;ero5 tuosi nepotes Q. Fadii, libertini hominis, 
fuisse. At enim te.in dlsciplinam raeam tradidcrasj 
(nam ita dixisti^) domum meam veutitaras. Nae tu. 



Cum te omnes recordarentur] 
f(oa upitR hoo 'eret, cum iam 
t)innci noMOlit, tc .cooinnctum 
«tie cuu^ hoc brdine. Hevsimo. 

Q, Fadii] Cui a linguae vitio 
cognomen emi Bambalioni i Tide 
Dio/u Cait. lib. xlt. estr. et in« 
Phil. 7. Hnina filiam locupletem 
■dolefceuft adbuo Antoniua uxo* 
rem dux^at, cx eaqne liberoa 
•uttulerat , fdium certe, de c{uo 
c 3G. qui- tamen hoc quidem 
tempore superites fuiMe non Ti- 
detur , quia didt Juieee, Mimm 
Tero ett , quam huiua Fadii prae^ 
nomen in librii Tariet. Qui h. 1. 
"Quintus TocmtQr, infra c. 56. 
Marcue , xti. ad Attw a. Caiue 
dicitur. Sed Q. et C facile per«* 
nutantur: de Mareo Tide sno , 
lofioi In len. kaec omnia deai- 
derantur, • verbia eed hoc as« 
qne ad fuiese, Insii. 

jit efumj Antonius ut Tiolatac 
«ibicitiae crimen exaggeraret, dl'— 
Xerat, ae Ciceroni in diadplinam 
•e tradidiMe, ac proinde a Cicerone 
oppagnari minimc omnium ^e« 
LuUse. Megat TuUioa, et oUter 
impudicitiac crimeu impingit* 
Aa&AM. iSapra Ocero Antonioia 
4ixcrat aUttmmm: AnConina coii-> 
tr« , •• cioa •dacoutorem f msec» 
«c ••tia familiarcm contendii. 
Fmtcfat boe Ciocro, «c ac fiert 
qoAdcm pofJMc oaicadit. Hxr- 
•uro* £mt caac Pcmt. t. Epltc 
i» at f iW M i AatoMA atgana t»- 



cari a TuUio potniMe. Tempora 
enlm distingueuda auut : idantem 
hic reapicitur tempus, quo non- 
dum erat Tu||ii familiaris Anto- 
aias. Ipfe nlieuus dicitur, si rem 
uxoria procurabat. Si Ib erat 
Fadii, Tix aUu3 intelligi , qnam 
Fadius, potest. Gab.. 

Nam, ita dixieti, domum me- 
am pentitarae ] Sic iste Xocns in- 
terpungendus. Tulgata distinctio 
reddit locum uavv^tfov, Gra&* 
Tm. Praefcro Tulgatam inter^ 
punctionein , tradideras ( nam 
ita dixieti) domum etc. H£tsik«* 
Omnes Ubri fiouiunganty n€an 
ita dixieti» Gar. JSi, Grae?iaa 
iuterpongit, nam^ ita dixieti, 
domum meam ventitarae^ aUas 
in locam sensus indacitar , /qaasi 
meos esset oratoris, Antoniaia 
in oratione saa dixiMe , se Tcuti** 
taMC iadomum ip^os (Giceroois)* 
Immo iactaverat, sc in Ciceroni» 
diseipUnam tradidisse : at dicit 
orator, quod res est: domojit 
moinnfmquam meam rentUai^il^ 
Nae^ tu y ei id feciseee (sc. ei tu 
in. dieciplinam meam te dedie" 
eee^) meJius fanute tmae con^ 
emiattssesm 

Domuun muam pemtitaras] Do 
more« Aaotor de oratotibos et 
cansM oorrupuc cloqoentiae : 
Ago c^ttd mimiorte mostros im^ 
pemit iiie^ 901 foro et elofmen- 
fiae parahmimr^ iwnhmitis iam 
domimstkM dit ^ :i pii na » r^eetm^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVJTDA. CAP. a, 145 

81 id feciwes, meUua fanaae, melius pudicitiae tua^ 



honestis studii.s , 4^ducebatur a 
fiatre vel a, propingi^j ad eutn 
Qratorjint, q^i. prAnqipem focim 
in cipjtatf tefiebat, Hunc ee^ 
ctari , hunc prosequi^ huius om-^ 
nibiis dictibnibus inter&eae, ehe 
rn iudicfisy sipe in contionibu» 
assuescebat, PliQiitt lunior )lb. 
H, ep. Erat autem antiJpiitus 
histitutum, ut a maioribits natti. 
non kuribus modo , verum etiam 
Hcalis disderimui, quaejadicndw 
nos ipsi ac per vices quasdanP 
tradenda minoribus haberemus, 
Jnde adolescentuli statim ca-' 
strensibut stipfndiis imbueban^ 
tur, etc9 Inde honores petituri 
iusistebant euriae Joribus , et 
consilii publici spectatores an- 
te quam consortes erant, Suus 
cuique parens prg magistro, aut 
cui pareris non erat , maximus 
quisque et petustissimus pro pa- 
rente, Adeo, u^ i^e forenua qui- 
dcin ansplcari ttipendia, et ,ad. 
diceadum pro^ire liceret sinc 
tnciore. Idem libro 2, epist. i4: 
AtUercul^ ante memoriam meam 
(maipres naf/i ita dicere sole^ 
hant) ne nobili^^imis quidem^ 
odolescentibus locus erat, nisi 
oiiquo consulari producente. 
Tanta peneratione pulcherrimum 
opus colebatur, Nunc refractis 
pudoris et reverentiae claustris 
omnia patent omnibus : nec in-» 
dftcuntttr , sed irrwnpunt, Ne- 
^ae aolum ut foro ae aut niili- 
tiif pararent, sed etiam ut mo-> 
Tet compenerent, ad maiores na- 
U Tentjtabuit* Persiui Sat. 6 : 
ToM. I, 



Cum primum papido custo^ 

n / rnihipurpura c^ssit, 

Buliaque succinctis iurihuA 

donafa pependit , etc. , 

Jtfl? tiiii supposui, tenero^ tu, 

suscipis annos 
SocraticOf Cornute, sintu 

Tunc falltire solers 
Apposita intortps Qsiendit 

regula nwres, 
Et premitur ratiqne unimus 

pincique laborat, 
Artificemque tuo ducit mb 
polUce yultum, 
E quibuf intelligas, buiusmodi 
TiUe magistros sumpU Yirili tqga 
priiuum adscitos fuisse, ut io^, 
G>eliaua: Vt huic viz\iem to^, 
gam dedit, etc. hoc d^c^itn, hunc) 
a patre continuo ad me esse 
deductunu >ide Aoitium lib., de 
amicitia. Abram. > , 

Melius^ famae , meUus pudi^^ 

cdtiae] fiene famam .pudlciLiae, 

cobiuogit: ut etiam Maro 4 

^neidos : . . , 

Extinctus pudor, etp qua sola, 

sidera adibam,. 
Fama prior. — 
Item ; 

•~ et oblitos famae melioris . 
amantes. 
Sicut contra impuri smQfes, tiC> 
cum Pisioclero Plautiuo ioquar^ 
Baccbidibus scea. 1 : 

Aninmm fodicant<, bona di^* 
stimulant, facta ejt fa^ 
mam saticiant. 
Lucretius 4: 
Laaguent officia^ atque a^- 
grotat fama vaMans» 



Digitized 



byGoogle 



i46 



ORATIO 



^malaisaes. Sed nee fecidti/nec, «icupem^ Ubi id 
per C. Carlouem facere licuisset. Auguratus peLitlouem 
mihi te concessisse dixisti, O incredibilem audaciam ! 



Hinc mnlietet fautdsat, quo in 
^enere lepidiun iHnd 2 de Orat. 
Cum Q. Opirmiu CoMularis^ 
qui adoU^centalus male audis- 
sety festipo homini Bgilio , qui 
pideretur molliorf nec eeset, 
dixisset: 

.— quid tu, Bgdia mea? 

Quin ad me aecedis cum tua 

eolu et lana? 

— non pol {inquit) audeo. 

Jfam mead famosas vetuit ma- 

ter accedere, Aa&ax. 

8ed ned fecisti] Lamb. monet^ 
lilios kabere, sed neque fecisti: 
quod poitea in auo cod. et in 
Col. Graetiui invenit, immeri- 
toque coutempftit. Nam et aatif 
booi tuut ii codicet, et «uribua 
grata lectio , et eroendatorum te-> 
meritati obnoila, nt ostendimua 
ad c. 16. in Piaon. Adde ibid* 
33. et qnae ibi quoque adnotavi- 
nius, et ad c. 11. pro Rab. PoaU 
ct locum beic infra c. 53. item 
XIII. 9. etc. t Imo vero in Vat. aic 
\t%itMX i sed neque fecisti ^ nec, 
«1 cuperes , tibi idper Curionem 
ctc Lambinui autem Mnretum 
deaignabaty ut pottea comperi. 
Gakaton. Pro more luo Erne- 
#tiut bic putat pouendum etce^ 
cupiisses, Yenun ett eadem bn- 
ina loci ratio, qiue iUins in orat. 
p. BliU G. aG. quem Pompeius, 
etiamsi vellet, nunquam ex in- 
feris excitasset, Quodai «at ea 
Tcrbi uatura aut cm notio , ut rea, 
qoam aigaiiiGJUi tliam dQrana« 



non infecta propout potsit, im«. 
perfectum etiam ante pluaquam'- 
per(cctum poui poUat. 

V C, Curioneni] Vidc de hoc Cu- 
rione fiUo iofra c. 18. IL Epi&t. 
1. exlr. Vellei. II. 43. ,Plularcb.. 
iu Ant. p. 916. Hjiic actate pro- 
pe aequalit fuit AnJomuty paucia 
tfimeu auuit poaterior. Prior 
ccric Curio magbtratu^ gerere 
cocptU Hsvjiixc. 

Auguratus petitionem] Dlxifti 
tc atiguratut petitiouem omititae^ 
iu mei gratiam , ne ridelicet, <i 
tu iiicut fuisset competitor f ego 
repuUam ferrcm. lo buiusmodt 
taccrdotiorum petittohe , cum 
pltires essent candidati, magniuiif . 
beueiicium fa}ti>e, si gratiotoa 
competitor petitionem alteri 
concederet. Sic Catuloa tum*> 
mum pontificatnm cnm Caesar« 
et Itaurico petens^ misit, qui 
magna pecttniae pi Caesari per^ 
suaderent , ut is a petitione de^ 
sisteret, ut narrat Phitarcbua ta 
Cacsare, ex quo etiim liquet, qno 
tempore rioster adeptut fuerit 
auguratnm : IStiam in eorum sa^ 
Gcrdotum collegium adoptatu* 
est , quos augures appeUant 
Jtomani , loco Crassi JunioriSp 
cum is €ipud Parthos mortetm 
obiisset, Ab&am. Dixitti, mea 
cauta te non peliitte auguratomi, 
cnm petendi iut babuiatea « at 
mibi petenti locum darea. $nf— 
fectns est Cicero Augnr in M • 
Crassi filii locum amio doc« qum 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 2. 14/ 

o inipudentiani praedicamlain ! Quo emm lempcn*e mo 
augurem a loto collegio expetitum Cii. Pompeius et 
Q. Horteusius nominaveruuty (neque .enim licebat 



tenipore Antonins nondiim ma- 
gUlraUim gesserat (vide ad c. 30.), 
qiii qnarto post anno, Curiomi 
potissimum opera , angnratum 
adeptus est^ cum esset Trlhunus 
plebis. Vide Hirt. B. G. VUI.5o. 
Coel. ad Cic. VIII. EpUl. i4. 
Plut. p. 91 ;• Ubvsuig. 

O impudentiampraedicandam\ 
£xcIamatio in audaciam et im~ 
pndentiam Autonli, ex eo quod 
co tempore se anguratus pelitio- 
nem coucessisse alteri dicat^ quo 
ipse adeo gralia non valebst, ut 
oppressiis aere alieuo diutius 
fttare locumque tenere in civiti^ie 
non posset. AsR. 

Quo enim tempore] Anao , ut 
Tidttnr^ utbia aeptiogentesimo > 
Cn. Domitio Galvino et M. Va- 
lerio Messala ConsuUbus, quo 
tenipore TuUiUs, P. Cra&so M. 
filio a Partiiis deletp, augur ui 

- eius locumsuffectua est. Isem.. 

ud toto coUegio] Tres faciunt 

- colUgium , . ut ex Neratlo scribit 
Marcellus D. db yerb. sigpir. L 

' 85. Et* B^neinitio tres tantunx 
jRigvca fuerunt, poat sex, deinde 
voTem , post. qnindecim. Livina 
Isbro ip; ^Quemadmodum ad 

' ^atuor augurum nwnerum, niti 
morte duorum^ id redigi coUe^ 
^irnn potufrit, non inpenio: cum. 
inter auguree» constet imparem 
nurrurum debere esse , ut tres 
4mtiquae tribus Ramnensee , 
Titiensej, Luceres, snum quae- 



pluribus sit opus, pdri inter 4S 
numero sacerdotes multiplicent : 
sicut. multiplicati. sunt , cum ad 
quatuor quinque .adiecti ncvem 
numerum, ut terni in sinsulat 
essent, explsi^unt. Vbi ptt 
iiuparcm uumerum intelUgi tI-. 
detur omois numerus, siTC par, , 
siTe impar^ qui in partea trea 
aequaliter dividatur. Poat, ut dl- 
citur iu epitomo lib. 89 : . SuUa 
Victator, etc. Pontificum Au^ 
gurumque coUegium ampUapit ;. 
ut essent qtsindecim. Quod att 
>Dio extremia Tcrbia libro 33. de 
Caeaare loquens: "Mq t€ t^h^ 
fnTvfKoU^tnu %fa , koI . i^ tov^ 
Xiru MUxovfUvoV^ %giU Mgo6q 
Ttqo^antodiC^iu^, , Ad quindecim^ 
viros unum^ et ad septemviro* 
tres alios adiunxit, id non do 
auguribua, sed de. quindecimTi- 
ris libvorum SibjUinorum custo- 
dibufi a Corneiio Sulla institutijy 
cum pii&ium eoa am^arent . de- 
cemviri, et de septemviris epa- 
louum iuteUigo.r . Xdxk. 
, Nominaverunt 1 Nominatione 
«na in collfgium cooptaTcruut. 
Pbilipp. i3. de, Sexto, Pompeio 
loquens : In primis in paternum 
auguratus locum: in quem ego 
eum, ut, quod a patre accepi^ 
filio reddam, mea nominatione. 
cooptabo. Initio libri de claria 
oratoribns de Hortensio , Inter'-» 
itu talis auguris dignitatem 
nostri coUegii diminutam^ dole^ 
bam: qua in cogitationCf et 
4Ufi^tatum ms ob 40 in voUe^ 

K 3 



Digitized 



byGoogle 



i48 



ORATIO 



a pluribus nominari,) tn nec solvendo eras, nec te 
ullo modo, nisi eversa re pablica, incolumem 
fore puldbaj. Poteras autem eo tempore augu--* 



^um recordabar, in quo iuror' 
ius iudicium digniiatis msae fe^ 
ctrat f et inauguratum ab eo- 
dem : ex quo augurum inMtiiU^ 
*#r# in parentis eum loco colere 
dekebam. Adveric, non folam 
oim augur iu defuocti locum 
•ubrogfladoA Mtet, «ed etiam 
#crto ct solemni dio nominatoe 
Maae a aiBgulia, quos digniaai- 
moa eo aac«>rdotio iudicaretit. 
Pliniu^ luaior epiatola i , lib. a. 
ioqneoa de Virginio Rnfo: Hic 
iOo die, quo sacerdotee eoient 
nominare, quoe dignieeimos sa" 
csrdotkf iudicantf me sempef* 
nominabat» £t iibro 4, cpiat.'8: 
Oratularis,.quod acc^errm au^ 
guratum, etc Mihi vero iUud 
siiam gratulatione dignum W- 
detur, quod suocessi luiio Fron^ 
tino prtneipi ptro , qui me no»^ 
minatianis dieper hos continuos 
annos inter socerdotes homina^ 
hat ,^ tanquam in locum suum 
cooptaret, Quod nunc evsntus 
ita comprobaifitfUt non fortui" 
tum pidsretur, Abram. Duo 
acilicet cx collegto, qncm di^ 
guitaimum putarent hoc aacerdo- 
tio, nomitiabant, qoi, ai populi 
•uffragiia probati fuiacent, in col» 
lcgtum coopubantnr. Cic. Brut. 
I. Manut. ad Vlil. Epitt. x4. 
Sigon» de Ant. Inre Civ. R. !• 
19. HBVatNO. 

Nec tu solvendo eras] Tu nec 
sohendo, o. 1. v* boc ampliot 
Col. ineolumem fore putabas» 
qoo nuQicro iu ianntiir «arf^ 



mcac , nt non dnbitem , qiiin ita 
acriptum ait a Ciceronc. Fzuu.- 
mrr). Nec tu iolpendo eras^ 
Hactcnus oateodit, aibi ad angU"* 
ratnm facile viam patniaae , nnno 
dnaa^canaaa oatendit^ quae ad idein 
aacerdotinm Antonio aditum ob- 
alruebant. Altera fnit aea alie<* 
oum , ahera Curionis abseotia* 
Antonii pater decoxerat. iofra. 
Ipse sesteriiuiii aexagies aeris ali-^ 
eoi coutraxerat^ vel, ut narrat 
Piutarchus: ^s alienum grapa 
et praeter aetatem .ipsi confla^ 
tum est ducentorum et quinqua» 
ginta talentorum^ Qui antcm 
aoWendo non eraot, oon potc^ 
rant ad aaccrdotia promovcri, 
lege iam inde • Romulo rcpe-» 
tita, qui aaccrdotca eligi volcbat, 
qui sufficientes facuitaies pos^ 
siderent, atque adeo candidata 
profitebantnr y id cst reddcbanr 
rationem et facultatum suarum 9 
et aeria alieni, at diximna pro 
Scxtio. Ab&aji. Barb. acc. tts 
omittit. Lambinns non est andi«» 
tiu, qtii ex omnlbttSf ut ait, co^ 
dicibua rcvocavit ordincm omni-^ 
nm aote P. Man. editomm, form 
incolumeth putabas, Scd prae^ 
cipue notari debct, cnm MSi» 
Fcrrarit Priscianum qnoqnc p^ 
x2o5. cxhibcrcy iu nec solpsndm^ 
eras, Meque aUter Vatic. niai. 
quod littera T. anpcrtoiri verb» 
adbaeacraty manniqnc rcccntior 
addidit V. qni codcx ordincm qu(^ 
que vetei^em confirmat, qucm uniM 
immutat Golotianu^. GAJU^t^if. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP, a. 149 

ratunt petere> quum in IlaUa Curio non essei ? 
aut ium y quum ea factu3 , uuam tribum 



Cum in Italia Curio ncn es^ 
set] Iq Asia fuU Cnrio, Domitio 
Caivino et M« Valerio Mcsiala 
CoDflulibut, eoque ipto anuo re* 
▼crfu* eit, cum Milo peteret Coo- 
•iilalnm. Epistola 6, lib. a. ad 
Corionem: Cum appropinquare 
tuu^ adventus putaretur , et te 
iam ex jieia Romam pereus 
profectum esee constaret, Vi- 
detur autem in Asia cum impe- 
perio fuisse, epiat. 5: Gratulor, 
vel quia non videe ea, quae noe^ 
vel quod exceUo et iUustri loco 
Mita sit faus tua im plurimorum 
et sociorum et civium conepe^ 
ctu: quae ad nos nec obscuro, 
nec vario sermone , sed et cla^ 
rissima et una omnium poce 
perfertur. Videtur autem Quae- 
tioT fuiiae : if enim erat primua 
maj^istratnfy et aditua ad cacte- 
roa bonorcf. Abram. 

^ut tum] A contequenti pro- 
bac^ euiu auguratua fandidatum 
fieri non potuiase abtente Cu- 
lione, quia pofiea, cum angur 
factuf eft, id facerdotium ade- 
ptuf eat per Curiouem, qui tan* 
topcre ftudiut Antonio augura- 
tum petenti , ut eiuf familiares 
de Mi damnati fnerint, quod ae- 
^itioAem ia comitiif concitai* 
teni. l£BM. 

Fnam tribumferre] Nou lo- 
cutio. Pro Sextio : Trihum suam 
non tulit, Palatinam denique^ 
per quam omnes illae pestes ve^ 
xare populum Romanum dice-^ 
bantar, perdidit. Sed quid tri- 
Iw «d «iiguratum, cum it i 



duomm augurnm nominatione 
penderet? Variif modif pro di- 
Tersitate temporum facerdotiA 
collata fttut. Siquidem tertio 
Marii confulatu, nt ait VeUeiiii 
nb. 3: Cn, Domitius Tribunus 
plebis legem tulit, ut sacerdo^ 
teSf quos antea coUegae st^ffi^ 
ciebant, populus crearei» Id 
iUe fecity* ut adverttt Tranqnil- ' 
lus In Nerone eap. 3: Pontifici^ 
bus ojfensior , quod alium quam 
se in patris sui hcum cooptas'» 
sent. De hac iege nofter epift. 
4. ad firutnm: Bxistimo omnino 
absentium rationem saeerdotum 
comitiis posse haberi» Nam et'^' 
iam factum est antea, C. enim 
Marius, cum in Cappadocia es^ 
sety lege Domiiia factus esi 
augur : nee, quominus id post^* 
ea liceret, uUa lex sanxii» 
Hanc legem L. SuUa DicUtor 
«brogaTit, renofaTit Tit* Labic- 
nu; Consulibuf Cicerone et An- 
tonio. Dio 77: Cum Labienus de 
Pontificibus creandis rogatio^ 
nem tulisset, Caesar auiem ple^ 
bem dsmereretur^ iterum plebs 
contra SuUae legem Domitii 
legem renovapit atque introdur 
xit» Qnod ita reor popuU luf- 
fragiifl fuiffe pernufaom, pt ne- 
ceff e effet eum, qui pontificatum 
vel auguratum adepturuf erat, « 
duobnf Tel pontificibuf Tcl au- 
gnribuf nominar». Ne<jne enim 
t^aef ar adbuc adolea ceni , et ple- 
beculae quam optimatibiu iuctin- 
dior. nominationem hanc contrft 
Catulum et Serrllium Isauricam 



Digitized 



byGoogle 



i5o 



ORATIO 



sine Curioiie ferre potuisses? ctdiw etlam famfUare» 
de vi conderanati sont, quod tui xiimis studiosi 
fuissent. 



competitores obiineve facile po- 

tuisset, nisi Domitia lege fuisset 

Ha sancitiim. Nostpr orat. 2. ia 

Itnilum : Ne hoc quidem vidit^ 

maiores nostros tam fuisse po^ 

pulareSy uty quia per popalum 

creari fas non erat , propter re- 

ligionem sacrorum, in eo tamen 

propter amplitudinem *saccrdotii 

(Pontificatus maximi) voluerint 

populo supplicari, atque hoc 

idem de cdeteris sacerdotiis Cn» 

Domitius Tribunus plcbis , vir 

clarissimus , tulrt y quia' populus 

per religioncm sarerdotia man- 

dare non poterat, ut mrnor pars 

populi pocaretur, ab ea parta 

qui esset factus , is a collegio 

cooptaretur, Scculn c&t Irx lu- 

}ia de sacerdotiU a JuUo Cacsare 

lata, ut vlcUtur, in primo con- 

lulatu. de qua uoster ad Brnium 

. epist. 4 : Bst etiam in lege lu- 

lia , quae lex est de sacerdotiis 

proxima, his verbi» , QVi pb- 

TIT CVIV8TE RATIO HABB- 

» I T V R. aperte iudicat^posse ra- 
tionem haberi etiam non prae^^ 
eentis» Cuius, opinor, ca vii 
fuit, ut sacerdotes nominandi qui- 
dem et cooptaridi sibi coliegaa 
iiu baberent, sed eorum lamcn 
Bbmiuatio rata nou esset, nisi 
popnli suffragium et cousensns 
«ccederet. ^ilipp. 5: Reliqua 
populus Romanus in ea familia, 
quam vidit amplissimam, per- 
Mequetur» Imprimis paternum 
auguratus locum: in quem ego 
tum, ut qi^od apatre accepi fi-^ 



lio reddam, mea nominations 
cooptabo, Vtrurti igitur augu-' 
rem lovis Optimi Maxinti^ cuiks 
interpretes internuntiique con-^ 
stituti sumus , utrum populus 
Romanus libentius sanciet, Pom-» 
peium an Antonium ? Atque «deo 
sibi non rcpugnat» cnm in ade- 
plione atignratns et uominatlonis 
et sufrragU stve tribnuni facit 
mcntionem. Abham. 

Sine Ctirione] Ptntarcbns in 
Antonio : Curio amicus jintonii 
Caesari studens a se produxiC 
jdntonium, Cumque propter elo^ 
quentiam magna apud populunt' 
auctoritate poUerety magnasque, 
supp editante sump tus Cdesare , 
largitiones faceret , Antoniunt 
ad Trihunatum plebis , dcinde 
dd auguratum etiam promovit» 
faclus est igitur augur eo ipso 
auno, quo Tribunns plebis, i<l 
, eit Luc. Cornelius Lentulo et C 
Claudio Marcello Consulibtis qua- 
driennio post Ciceronem, vel po— 
tius sub finem annl praticedetitiiy 
oum iam Marcellus et Lentdhlt 
esscnt Consules desfgnatl. Hir- 
tius snpplemento commentario— 
rum de bello Galllco: CineMr 
hibernis pcractis contra con-* 
suetudinem in Italiam quam md- 
ximis itineribus est profectus, ut 
. jnunicipia et colonias appeUaret, 
quibus M, Antonii quaestoris 
sui commendaverat stteerdotii 
petitionem, Contendebat etiifn 
gratia cum libenter pro homine 
sibi coniunctissimo , qu>m pamt^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5* i5i 

IJI. At bencficio sum usus tuo. Quo ? Quam- 
quam illud ipsum, quocl coramemoras, semper prae 
jme tuli. Malui me tibi debere confiteri, quam cui' 
quam minus prudenti non satia gratus videri. Sed quo 



unte praemiserat ad petitionem^ 
-fum acriter contr4 factionem et 
potentiam paucorum^ qui M, An- 
tonii repuha Caesaris deced^n^ 
tis conveUere gratiamcupiebant» 
Hunc etsi augurem factumprius^ 
guam Italiam attingerety in iti^ 
nere audieraty etc. Sabclit: In* 
molenter adpersarii sui gloria-^ 
rentuTy L. Lentalum et C. Mar^ 
eellum Consules ereatos, qui om- 
Mem honorem et dignitatem Cae^ 
saris ^oliarent, Ioem. 

jit beneficio sum usus tuo] 
Obieclio Antonii. logratua es, o 
Cicero, qni contra rein meam 
Veneria, qui magnum a me be> 
neficium acceperai. Hoc autem 
ita confutat, ut primo neget l>e- 
ficCcium fuitse, dcindo factum 
siinm defendat. Idbm. Cod. Va-» 
tic. jid beneftoio sum tuo usus, 
aic umen, ut io v. usus prio- 
r«m ajlKibam , qnae deerat, re^ 
centior manna •npplcverit. Cre-» 
damua exctdicte, quf:d eadem 
autim repetebalur. Tamen con-r 
iiccra lioet, usus esac vocem ad-« 
iecUtiaro, Tnlliumqne acripsisae; 
jit heneficio sum tuo, Quo? 
Qi infra yiii. 6. cum auo- magn^ 
beneficio esset, vsnis^e cum €on^ 
tTAi se: M vide. Garatoh. 

Qtfio?] Inurrogalio par iia^ 
simulationem, qnaai beneficium 
illad ignoret, Tel potrua nt hac 
tnatenutione anspandat •nimof 
Attditortini* • ABiuif. 



Quanquam iUud ipsum] Corre* 
ctio ad temperandam dissimula- 
tionem, ne, si absolnte beneficium 
acceptnm disstmulet, ingratua e§* 
se Tideatur. Idsm. 

Semper prae me tuli] Vt Pbi- 
lippica prima: Pauca querar 
^ hesterna M. Antonii iniuriat 
<:ui sum amicusj idque nonnulio 
eius officio debere etiam pras 
me scmper tuli, Idem. 
-" Malui] Subiicit facti sui ra- 
tioncni, et quia uegaturua erat 
esse beneficium, periculumqne 
erat, ne iugratua videretur, se 
ad fuluram orationem pracmn* 
nit, ostenditque, ae tam gratnm 
fuiase, nt iUi etiam se obligatnm 
esse fateretur, a qno revera bt- 
neflcium non acceperat. Iobm. . 

Non satis gratus] Commode 
referri possit ad faunc locum di-^ 
ctiun Muestlachi Plantini Bao- 
chidibus, actu 3, acen. 2; 

Nam pol quidem meo animo 
ingrato homine ui&ii im^ 
pensit^ st, 

Maiefactorem amitti satius, 
quam reUnqui ban^cium^ 

Niinio praestat impendiasum 
te, quam ingratum dicier. 

JUum laudabunt boni, ho9 
stiam ipsi culpabunt m^ 
li, InBic 

9ed qua beneflcia] RedU ad 
propositam iotcTrogationem. 8*^ 
-qnitttr anbiectio. Ulnd vidclieei 
Mt JiuaffiBiwF»! gnod commcmo» 



Digitized 



byGoogle 



l5a OBATIO 

benefidlo? qttod me Bnmdisii iion occideTis? quem 



r«g, qnod me devlcto Pompeio 
tedeuntem non occideris. losM. 

Quod me BrundUii non oeci^ 
deris] Plntarchuf in Gicerone: 
Post pugnam yero Pkartalicam^ 
cui propter corporis infirniita" 
tem ncn inter/uit^ Pompeio fu^ 
giente, Cato magnum exercitum 
magnamque cUusem hahene Dyr- 
-rhachiit postulabat., ut is secun^ 
-dum leges et oonsuiarem gradum 
imperium susciperet, Quod iOe 
repudians , omninoque a perse^ 
quendis beUi reliquiis abhorrene^ 
propemodum nihil dbjuit^ quin 
necaretur^ Pompeio luniore et 
amicis proditoreni eum vocantt^ 
hus, gladiosque stringenfibus^ 
nisi Cato se interponens vixeum 
eubduxisset^ et a castris trans- 
tulisset. j^ppulsus pero Brun^ 
dusium, ibi moratu4 est Caesa^ 
TM expectans in ^sia et Aegy^ 
pto cunctantemy ihi variie occu^ 
pationibus deitrictum, Caesar 
•utem, ut narrat idem Plutarchnf 
in Antonio, Post i^ictoriam Di^ 
ctator creatus ipse quidem per^' 
eecutus esi Pompeium: Anto- 
nium vero Magistrum equitum 
nominans Romam ire iussit, 
Quod Cicero invidiose principa- 
tu^ latronum appellat, quia con» 
tra legea ei Caesar huuc bono<T 
rem oonceuerat. Dio lihro 42: 
Caesar, quampis extra Italiam 
eratf statim Dictaturam ■accepit, 
Magistro Equitum assumpto Jtn-' 
llonib, qui Praefor nondumfue^ 
rat {ei autem magistratui Con^ 
4ui poethabebatur ) summopere 
r^d a maniibus fiug^rihue^ non 



licere Magistro Bquitum liltra 
sextum' mensem magistratmm te^- 
nere. Verum hi multo risu ex- 
cepti sunt , quod^ cutn contra 
omnium maiorum inetituta- !><• 
ctatori annuum imperium eta-m 
tuissent, de Magistro Equitum 
accuratam rationem inire velleni» 
Secotua fum X^laudri ▼eraioneA, 
ni»i quod illa Terba, Mcei «SW«to 
«oiVry o VKuTOf;^ perperam, ut vi- 
detur, ita reddiderft: Isque ab 
hoc magistratu Consul deinde 
factus est, Qnid auUm Gcer«« 
ni et Autonio, e diverais partibua 
a pugoa Pharaalica In luliam 
•ppuUis, iotercesserit ncgutii,con- 
sut ex ipso Cicerone, EpiatoU 
6, lih. XI. ad Alticum: In op^ 
pido aliquo mallem resedisse^ 
quoad arcesserer, minus sermo^ 
nis subiiseem: minue accepissem 
doloris: ipsum hoc me non 
angeret. Brundusii iacere in 
omnes partes est molestunu Pro^ 
pius accedere, ut suades, quo^» 
modo sine lictoribue, quoe po^ 
pulue dedity possum ? qui mihi 
incolumi adimi nonpossunt, quoe 
ego modo paulisper bacHlie in 
turbam conieci ad oppidum ac- 
cedens, ne quis impetus miUium 
fieret* £t epistola sequeuti : Ad 
me misit AntQuius exemplum 
Caesaris ad se litterarum, in 
quihue erat, ee audipisse, Cato^ 
nem et Liuc, Metellum in Ita^ 
liam pep.ieee,. Romae ut eseent 
palam: id sibi non placersy ne 
.qui motue ex eo Jorent : pro^ 
hiberique omnes lialia , nisi 
quorum ip^ causam .icogno^i^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. j55 

ipse victor, qui tilw,. ut- Jute gloriari «oliebas, detule- 
rat ex latronibus suia principatum , salvum esse vo- 
luis^et, in iLaliam ire iussisset, eum tu occideres? 
Pac potuis^e. Quodest aliud, Patres conscriptj. 



tet: d^que eo pehcmentiu» er<ii 
ecrip^um. Ifaque Antonius pe^ 
tebat a me per Utteras^ ,ut eihi 
ignoscerem : facere se non pos^ 
§9$ quin his lit(eris pareret ': tum 
ad eum misi Luc. Lamiam, qui 
demonstrarety illum DolabeUae 
pUxisse, utadme scriberet, ut 
in Jtaliam quam primum veni- 
rem: eius me litteris penisse: 
fum ille edixit ita^ ut me exci-' 
peret , et Laelium nominatim: 
quod sane nollem : poterat enim 
sine nomine re ipsa excipi» Pro 
Ligario : Apud quem igitur hoc 
dico? Nempe apud eum^ quif 
fum hoc sciret, tamen me,ante- 
guam vidit, reip, reddidit ? qui 
ad me ex Aegypto litteras mi- 
^it, ut essem idem, qui fuissem: 
guif cum ipse imperator in toto 
im^io populi Romani unus es- 
setf esse me alterum passus est : 
a quo hoc ipso C' Ftuua mihi 
nuntium perferente concessos fa- 
sces laureatos tenui^ quoad te- 
nendos putavi^ etc* £ qui- 
Inu patet, et quomodo de Cae* 
•arii folanuie in luliam venc- 
lit, «t cur eom Antonlus uoa 
potuerit occiclere. nAbram. 

Sum tuoccideres?] lo Vatic. 
^ft, eum ui occideres? mendo- 
»e: ilc enim diceret, a Tullio 
inter^endo Antonium alienum 
faiMe. Vide L in CatiK 9. Ita- 
i^ueMuj-etum edidisse miror,ftfni 
y/ iu ocGideres ? Ga&atojt* 



Fac potuisse"] Ex abnndanti 
concedity Antoninm aibi n^eem 
inferre potuisse, et nihilominui 
beneficium extenuat odiosa la- 
tronnm comparatione. Sed eato: 
potueris me occidere. lu yirgi- 
liua 4 iEneidoa : 

Quis me autem (fac veUe) 
sinet, ratibusque superbis . 

Irrisam accipiet? 
Lib. i4 ad Auic. epian 16: 
Nam Isiberaiibus quis potuit m 
Senatum non penire ? Fac id 
potuisse aliquo modo : num etiam 
cum venissemus, libere potuimas 
eententiam dicere? Infra de hac 
ipaa rc loqaena : Sedfctc, te de- , 
disse mihiy quod non ademisti: 
meque a te habere tntam, quia 
a te non sit erepta. Abram. Fae 
potuisse, aupple, te, \^n, cunik 
aX\\%^ potuisses^ quod non ' eit 
Ciceronianum. Infra c. 24. fite 
id te dedisse : sic aemper aliia 
locis. Hsvsorc* Omnes, qnos ^- 
di, libri recte, potuisse, Gar. 

Quod est aliud, nisi u/] Me- 
minem offendat ut post aliud» 
Sueton. Aug. xciv. Fuerunt, qui 
interpretarentur , non aliud si" 
gnificare, quam ut is ordo , cu- 
ius insigne is esset^ quandoque 
ei subiiceretur, Hbtsiko. Add« 
locos a Tursellinu collectos, siva 
potiuf a Schwarzio p. 85. ed. PaUT. 
Gab.. Quemadmodum cum aperte, 
Hun vero eiiam occulte, ali» 



Digitized 



byGoogle 



i54 



ORA^^flO 



beneficiuni latronum, nisi ut commemorare posatht, 
hs se decUsse vitam, quibus noa ademerint? Quod 
«i esset beneficium, numquam ii', qui illum iater- 
feceruut, a quo erant servati, qilos tu , ips6 



qnasi tracUns, orator Antoninm 
laces!»it , liic hoc loco , CtesarU 
quippe caedU Uouorificam men* 
tiOnem tuiicient. Post(^uam igi- 
tiir dixit, latronum hoc e«fe be- 
neficium, quod glorientur eorum, 
qnibuf vitam non ademerint, sa- 
lutif sese auctores essc, ait: guod 
^i esset beneficiumy nttnquam ii 
etc t. e. quanqnaro vitam alii« 
non adimere, uon •impliciter 
meritnm dici posset^ id si esset^ 
Gaesaris interfectoret non tan- 
tam iukumani, sed ctiam, quod 
eb eo senratl essent, ittgratissimi 
coique videri deberent, et Un-» 
tam gloriam neutiqnani conso* 
qnnti essent; quaeri, quam ob 
«anssam q^is alicoins vitae par- 
cat, et quo iure. Si latro igitur 
Titae alterius parcat, non isuid 
pro boneficio existimandnm esse, 
$,c propterea sic pergit: quale 
autem beneficium est, quod te 
nbstinueris scelere? sc. tum 
qunm viue meae te pepercissc 
glorieris. 

Beneficium latronum] Salvia- 
ntis libro 3 de gubrrnatione Dei : 
Jbatrones quidem hoc proverbio 
uti solent, ut, quibus non aufe^ 
vant pitamy dedisse se dicant, 
Xenophon libro 2 de expeditione 
Cyri lunioris: Menon Tbessalnt 
beneficii loco numerabat, si quis 
cb ipso discederet, quod eum in 
potestate kabens non occidissH» 
In eandem pene •eBtenttam Se- 



neca libro 2 de beoefieiis cap. 
J2: Caesar dedit vitam Pom^ 
peio Pdnno, si dat, qui noh au'^ 
fert, Et cap, 20 Brntus a Cae^ 
sare vitam accipere debuit: ob 
hoc tamen non habere illumpa^ 
rcntis locOy qui in ius dandi be-* 
ncficii iniuria venerat, Non enim 
servavit is^ qui non interfecit^ 
nec beneficium dcdit , sed miS" 
sionem, Plinins lib. 16, cap.42: 
Hinc civicae coronae meritum 
virtuti^ insif^ne clarissimum : 
postquam civilium bellorumpro'^' 
fano meritufn coepif videri, ct" 
vem non occidere, Abb.am. ' 

7//* sc vitam dedisse] His se 
dedisse vitam, omnes libri scri« 
ftl. FmRAU. Vatic. ni ut con^ 
memorare possint, is se dedis^ 
vifam. Gar. 

j4 quo erant servati] Inter eos, 
qni Caesari necem iutulerunty 
practer Brutum et Cassium fa- 
ctionis dnces Pompeiani Cecilins^ 
Bucoliaiius, Rubrins Rex, Q. Li— 
gaHus, M. Spnrins, Sertius Gal- 
ba, Sext. Naso, Pontins Aqullo 
Qunierautur ab Appiano 3 bel^- 
lorum civilinm, qni otno^es Pom^ 
peiani fueraot, et a Caesare ser-« 
vati. Caeteros omitto : de Brnto 
PluUrchus : Caesarem aiunt eiu^ 
curam non abiecisse, sed iis du- 
cibuSf qui ciroa ipsum pugnae 
intererant, praecepisse, ne Bnt-*' 
tum occiderent, sed ei parcerenf^ 
§t si quidem ss voluntari» tra^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 3. tSS 

*viros ^olarlsDimos appeilar& solos, tantani essent gloK 
riam cpiisecuti. Quale autem beneficimu est, quod 
te abstlnueris nefarlo scelere? Qua in re non tam 
iucun^m vlderi mihl debuit, non interfectuma tej 
quam miserum, id te impune faoere potuisse. Setl 
sit beneficinm, quandoquidem maius accipi a latrone 
nutlimi potuit: in quo potes me dicere IngVatum? 
An de Interltu rei publlcae queri non debul , ne in te 



deret, eum addacerent, sin re^ 
pugnaret^ neque ae capi sineret^ 
eum relinquerent, nec vim^ injer-- 
rertt. Abram. 

Viroa clarieeimos] Clariesimos 
viroSf o. L T. Fbrrar. Lamb. 
. ^larissimos piros soles appella^ 
re : ted toCoi locut ad VatJcaQi 
lectioiiem redjgi debet^qnae hii- 
iuamodi est: numquam^qui ilium 
interfhceruntf a quo erani con^ 
4enfatij quos tu clari^simos yi- 
ros Soles appellare, Ex bii ni* 
bil alind Mm-ctus adaoint, niii 
coHservati, Vide ad c, 5o. pro 
Sulla, et 13. pro Lig* de verbia 
^ervare^ et conservare, Gjuu- 

Abstinuefis a nefario seelere} 
'jtbstinueris ntfario, o. 1. t. ut 
pauUo iofra, abstinere nuUedicto» 
Fbrrar. PraepOMdonem baben^ 
omoes* ante P. Man. editi, uter* 
qne Barb. et alit MSi : led ca 
earet etiam Vatic qui umea in- 
ferlore illo loco variat, nt Tide- 
bimus. Sic lU. de Fin. u. nul^ 
lo dedecpre -se abstineant, et 
ttc alibi non raro« Idem mox, 
non tam iucundum mihi videwi 
debuit. Gar. 

Qua in /v] CoDclndil per inr« 
dignationem ct miaerationem» tau'^ 
wu Antonio, bomini neqnisiimo^ 



licentiae iuiafe,- nt ciTes prae^ 
atantiaaimoa impime potuerit oc4 
cldere. Abram. 

- Sed sit beneficium] Gonceftio 
^x iuQiova/aq' longe contumclio^ 
sior, qnam si omuino futsse be^ 
neficinm negarissct, dtua eafi^ 
adfert concessionis snae vationem^' 
qnod mains a latrone beneficinm 
accipi non possit., Iobm. 

Maius a latrone atcipi nul-^ 
hm potr$it} M. Liliensis a latro^^ 
numprincipe; quod non mato 
iis respoudet, quae praecessernnt* 
Grvtbrts. ^a snnt: qui tibi, 
ut tute gloriari solebas , detu^ 
ierat ex latrOnibus suis prinoi^ 
patunu Sed nullum alinm notk 
codicem, qui cum Liliensi con^ 
aentiaU Gar« 

jin de interitu] Tres caasaa 
adfert, propter qnas sinc iogTati 
animi nota queri potnerit. i. Qnin 
querebatnr non de iniuriis sibi 
privatim illatis, sed de interita 
reipnblioae. 2. Quta querela foit 
nonnisi neccssaria. 3.Quia fuit mo^ 
derata,et sine oontnmeliis. ABRAm 

Ne te ingratus] Ne in te in^ 
gratuSp o. L t. res penpicni^" 
FBRRARiya. Vtebatnr Ferrariat 
Aldinis czemplaribus : nam im 
ed. tantom senioris Aldi reperi^ 
JM tsi ingrtUui» Excide^at Tadfr 



Digitized 



byGoogle 



M 



ORATIO 



isgratas vidertr? At in illa querela, mbeira qm- 
dem ct iuctuosa, sed milii pro hoc gradu, in quo me 



lUet m operariim ^itidw Ceitm 
Rom. et VcDu cum VaC et Barb. 
•mbobua, in te: mu quod sec» 
ne ingratm viderer in te ? M«- 
le Naog. Gam* et repet. Lamb. 
de te, Gar. 

^« in iUa querela] At, non- 
&alU acrtptl 1» quod probo: ut 
•orum racatibua reapondcat, qui 
boc dicere potuiiaent» Ttf ^im- 
d^tn de interitu reip^ queri de^ 
buisti, eed tamen id fnc^e sihs 
uUa contunuUa Antonu* Qui'' 
k^4 respondtit^ Quid non mode-' 
rate ? quid non amice ? Qu«m- 
•dmodum illud ad Caeciuam» 
Nunquam niei hpnorifieentissime 
Pompeium appeUat. At in eius 
fersoncun muUa foeit a^erius. 
Armorum ista et victoriais sunt 
Jacta, non Caestu^is. FBB]i.uu 
Jtfam in iUa qusrela] leneBa. An^ 
. meliorea At^ quod iam Graeviu« 
yccepiU Hlfauro. JN<m erat qm* 
dem abewrdum/lTam, quod ex Grut. 
babcnt adbuc Verb. Oliv* et LaU 
lem. Sed nibil iufirmiua: eat 
•aim primilm in repet* Iialnb. 
«nde autem, ignoro. Becte it»- 
«pie GracY. cum Lamb. Car. Stepb^ 
tt P. Hao* cum «d. Rom. vete^ 
re et cod. Vaiic At, Reliqui 
snei editt, et uurque Barb. mAle 
An^ quod manifeaM» ex At^ ut 
aacpe, manarit. Gbajiv Vulgatn 
••t nam, qnam Ern. reccpit^ at 
Im. et Giid. a. balient am. V»- 
tnm leotioDem, quam- czbibeC 
YaU ot Graeviut reccpit, at ^ 
•» p«|p, namq«ed«ne isine onmi* 



conjungi per adTcraatlTamy qntm 
eaussalem particulam. Dixitenim : 
An dc interitu reip, queri non 
debui, ne in te ingratus pide^ 
rer? Sequi debet: at in iUa 
querela quid est dictum a mecum 
contumelia? Cobaeret enim ora« 
tio aic: ego quidem questus sumt 
at aioe ulla coutumelia, ut non 
iugratua videri poaaim. 

Mihi pro hoe gradu] Conau-* 
lari djguitate, quae mibi querelae 
neceiaiutem imponit, tum ne ck 
mca diasimulatione et silentio 
aliquid calamiUtia in r^mpublicam 
rednndet^ tum ne ingratus videar, 
ai reipublicae desam, * qua fue- 
rim in boc dignitatia gradu col- 
locatna. Qnantam autcm adbi* 
baerit moderationem, videndum 
1 PhiUpp. cap. II, etc. Hic ad- 
verte aculeum orationis, cnm a«« 
am ipaina temperantiam quasi mi'- 
ratnr, quotl dc Antooio qncren^ 
abstiuuerit maledicto. ubi empbjh- 
sis eat in uomine Jf« Anionio^ 
bomine Tidelicet acelerato et n%^ 
fario, qui amplam maledicendi 
pracbet materiam. Hoc ipaum 
cat, quod queritur priraa Philip- 
picA cap. 6: Qua quidem ex ra 
hUignum accipio doiorem, homi^ 
nes an^Ussimis popuU Romani 
heneficiis usos L, Pisanem da^ 
cem optimMs sentsntiaa non se^ 
cutos. Idk^ircone nas popalua 
Momantu ConsuUs ftcit t ut in 
altissimo gradu digmtmtis lo^ 
eah rsmpiihiicampro nikiio Ka^ 
aP etc BbUippknS.' Qaid 
\mamd4ht9 94hia^ Qn^itwm? 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA. SECVNDA. CAP 5, ^Sf 

•enatus populusque Romaniu cbllooavit^ neoesaaria^ 
quld est dictitm a me cum contoakielia? quid noil 
moderate? quid non amice? Quod quidem cu* 
iu8 temperantiae fuit» de M. A^onio querente»H 
abstinere maledicto-? praeaertim quum tu:reli*^ 



quem voa a S9 ortum honunibu^ 
nobihsszmis omnibuw honoribus 
praetulistis? etc. Btenim qui4 
€st civis, praesertim hoc gradu, 
quo me pos esss voheiskis, tam 
ehlifus heneficii pestri, tam im'* 
memof pat^iae, tam inimicus di^ 
gnitatis suae, quem non eitcitet, 
non inflammet, tantus,vester istt 
consensus? Haec igitdi' prioi^- 
CBt rario, cur qneri debiteriC 
de ioterita reipiiblicae , niml* 
rum grata ' memoria et recor^ 
datio beneficionim, qnae a popti'-* 
lo Roraano acceprrat. altera e»t, 
qnnm adfm Pliniaf libro4, epist; 
32, quia, ut in corporibus, sic in 
rmperio grauissimus eat morbusi 
quia capite dijfunditar, Abram. 
Quid dtctum] Quid est di-^ 

efUm^ O. 1. V. PFRRAII. Igno- 

riBt est ambo Barb. et retcref 
tditl ilaqne ad^Dxii. Gar. 

Bt quidem cuius temperantiae] 
Quod quidem, o. 1« t. quod ta- 
xnen abiddico. Fbkk. Et qui-^ 
dem] Antiqaus liber cnm om-^ 
nibna in hac parte consentieoB 
Iiabet, quod quidem, et paulo 
poat pro f o qnod in eo eat, abs" 
tinere maledicti, nos maledi-^ 
€tis legimus. Fabrnts. Quod 
quidem cum extet etiam in om-^ 
nibuf meif, nt et in Fa£rni, Ma-> 
reti, Lambiul editionibu», non 
potui repudiare. GBABTiTa. Le-> 
%o, quod quidsm, cxuu melioii* 



bas*y ct Icik idqa^ pro quident 
dicfum ereditm-y nt quod nistl 
de quo fienniaB^'-^d c 6. 'prtf 
Mil. et Bengei: ad* ziir. Fphiif 
4o. • BkvitiM?/ Vk:iMni '^ditlba 
nnm lectioneffi efquidem satll 
commode' ad Graeoorum Tcai toi 
referebat Btidaeu^ in Coinm. Ll 
G. p. 9181 ed. Steph. £a tametf 
hic haeflt>^n1mittih diu, Ferr^rfj 
meliorem^ib^^ettifn dodicum aad*^ 
tnm lectionem inimeritaih repu<V 
diante. Ga^. Ernestii nota iH 
defendendla leclioue et qUidem 
non magnopere adinTamur, qnoA 
hae cobiunctidnef ib taU contex^ 
tu asorpantur , ut f iftt ant etU 
plicantfs, aut amplificiiintif. niii1& 
a lectione yat.,i qiiam Mntetua^ 
Lambinus, Graevlnf receperunt: 
quod quiaem, non recedeaduixi. 
esse pato. Quod pro hoc rcter^ 
iur ad priora: nihil diti curm 
. contumeliay nisi moderate\ et ad 
ca, quae scqauntur: querenihnu 
abstinere eic 

Cidus temperantiae] YidcVc-n 
cin. 1 : Fui paulg in te infem'* 
perantior fortasse quam debui: 
Abba». ^ 

Abstinef maieiicto'] Vto Co^ 
Yio : Maledictio autem nihil ha^ 
bet prepositi praetet tfontums^ 
liami quae si petmtantius iacta^ 
tur, con^fitium, si ficetius, ur^ 
hanitas nomihdtur» iDlia. Lambi 
coniccturam Facrni rccepit| * ma» 



Digitized 



byGoogle 



^58 



iCiRATlO 



quiasTei publicae dissipavissei? quum domi 'inae 
tuitpissimo mercatu omnia essent veualia? quum leges 



Udiciu. In Vaiie. qtiUlem prl- 
mp ftiit m^leiictA^ delode ^Dns 
recentior fecit maUdicto, Es- 
set autem Graeca locutio, absti- 
^ere maledictif ut ;ipj|d. ^prjrr 
^S^ttfi .ah^stinfre^ jrarum^ qi^m 
fju^a poesin , .criticir- uoo. «ferunU 
\^\ ;iriderlnt. C^t;ne , abetinens 
CPi^ geiiitlvo margi^iir- npn ab 
^demyHoratio ^um , -veruia 
fUfim ab aliis plQri|>u8 io ora- 
li^ue soluta: in quibut eat Quin- 
ctiliaaus apud LactSBt. ^i. Div» 
\x^U 33. kojao n^^ ,alie^ 
Oi ^ptatrimonii^ ^bftinens , , n<?- 
^ue sui cufitos, ,Ne^« tameu 
fils exemplis rem confici puto : 
fcio etfniiii, qua ratioue diffe- 
fa^Dt : scd buius (ormulae usum 
TuHio dcueg^r<V79^;^ audeo^ Vi- 
de iufra ad vi^ 0. et V. C. Hcr- 
^taouum Cf unegieterum Obserr. 
I^^ itom. l^ 8« p. 5o. Gailatok* 

JDomi tuae] Etiam, ut infra 
flicitur : In gynaeceo , quo in 
loco plurimae res venierunt. 



Turpissimo mercatu\ lufra : 
jfeque solum singuUs.vaniebant 
immunitates^ sed ptian^ populis 
universis: civitas non ietm si^ii"- 
IqJifftf sed provirtGii^ tptis daba- 
iur» Jtaque si haec manent; 
quas stfMte republica man^re 
8^11 possunt, piouincias univer^ 
40S, ^, C perdidistis,neque ve^ 
^ti^alia solum^ sed etiam in^e^ 
lium^ populi Rpmani Jkuius do^^ 
mesticis nundiais dsinifM^msstw^ 



Cum leges ehs'] Voit ' mortem 
Caesai^SsyiuuUa^ Ing^s^iqaae no 
scriptae quidem aute fuerant, 
ncdum promulgatae, vel tulit, vel 
par TrjibmiQs f^cbis frriu. cara- 
vit Autonius. quarum aliquie .ad 
ipsum, Autonium * perliuebant, 
contra legem Liciniain et ^ba- 
tiam. Quibus fereudis auspicia 
neglexit, et Tribunos plebis s4 
ij]terceden4,^m prokihuit accede- 
re. A persona facinoris atroci- 
talem exaggerat: longe eoim est 
indigniqs a^ augure quam a cae— 
|ei-is aospicia contemni. Cum-i 
que ad oificiui^ Constilis spectet 
praevideje, .ne , tribuniliarum le— 
gum multitudiue respublica tur^ 
bctur, eaque lcguui multitudo 
sula fcliqqorum Tribunorum. ple— 
bis iutercesfiioue tollatur, indl— 
gnis&imuifi estConiuIemTribuatt 
pUbis * intercedendi faculutem 
adimere. Idem. 

Leges eas] Abs re niyn fueri^ 
legum, quas tum pejr s^, , tum 
per alios ft i^ii^xime per fr^treiA 
suum Lur. Aiiionium Trib.unum 
plcbis tulit Antooitu, hoc loco 
(eriam coniexere. Atque nt tace- 
am<piHV,AU^gfa 4<^ singuli# ezuli*-. 
^us revocandif , . prima , sit de 
Siculis oivitatc donandis. de qua 
1.4 ad Auic« epist. i -i : $ciSf quam 
diligam Siculos, et quam illaH 
^lientelam honestam iudicem» 
Multq, illif Caesar, neque me in^ 
vilo^ etsi Luiinitas erat nonjh^ 
renda, Ferumtamen, Scce au^ 
tem j^ntonius^ accepta grantU 
psqH^da^ Jixit Ugem a Dicta^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA. SECVNDA. CAP. 5. ^S^ 



tcre corAiiiU latam, qua Siculi 
cives Romani: cuius rci vivo 
illo mentio nulla, Qitlbus po~ 
•trefTiis insinuat, e«m lej^eirt , 
»nteqtum promulgftreUi^ , latum 
fuisse. 5ecuD(la fuit «le Arme* 
oit Deiotaro recldeada. de qiia 
iufra, et epistola proslme Idu- 
data: Quid? Deiotari - noslri 
C^ussQ ngn similis? di^nus iUs 
quidem omni regno , sed non 
per Fulviam. Teriia fuit agra- 
xia. dc qua PUilipp. 5: Hic 
omnetn lialiam moderatp ho" 
mini Luc, Antonio dividendam 
dedit, Qufd? hanc legem popu^ 
Iju^J^qmanus accepit? Clariui 
Dio lib. 45:* Per Luc, yJntonium 
Jjratrcm suum^ Tribunu/n plebis , 
promfdg^tionem tulit de muJtis 
ifgri^s ii*^^^ etiam, qui esscnt 
if^ pajit^bus Pomtinis {cum tU" 
men tae nondum co/npianatae , 

- t^edum agriculturae aptae es^, 
sent) popuio dipidendis, Erant 
«IP. tempore tres fratres Anto^ 
niiy gerebattjue quHibet eorum 
aiiquewk ma^istratutn , M. Con^ 
^f^tfium, Luc» Tribunatum ple^ 
bif* (f* Praeturam. Quarta fuit 
4^ pr^vluciis. Philipp. 5 : Tri" 
buj/fi pk^is legem tulerunt de 

prpifii^iis contra acta Caesa^ 
ris^ ilje bimnium, hic sexen^ 
nium, h\ est, «Iter eorum tri* 
bnuoram Jegcm tulit de M. Aa- 
t^nii senteutiay ut Praetoriae 
jiroviuciae bieuuium^ aiter, ut 
CQ^aulare^ sezennium tenerentur, 
^yn^ Jfge Caesaris, nt dicltur 
|^;d|i|s« Philippica, cautum esset, 
Jftt^aetoriae provinciae plu* 
fti^fri.aimum , neye plus quam 
kimufOa Consulares obtineren^ 

ft^» ^Quiiita fuit iudlciaria, quar, 



ut dicltnr prima Philipp., Pro- 
mulgata est de tertia decuria 
iudicum, ut vidclicct, quicunque 
ordinem duxefat, iudicaret. do 
qiia ibi, et Pbilipp. 6. ftisisaime* 
5exta fuit de aciis CacAari» bt.v^ 
vandis. Philipp. 6. Scptima de 
nomine dictaturac tolleudo. pri* 
ma Philippica : Dictaturam^ qua€ 
vim iam regiae potestatis ob^ 
sederat^ funditus ex republica 
sustulit. De qua ne sententia* 
quidem diximus : scriptum S, C, 
quod Jieri veUet , attulit. Quod 
S. C. etiam le^e lata aancivit, 
Pliilipp. 5: Si quam legem dm 
actis Caesaris confirmandis., 
deve dictatura in perpetuwn 
toUenda , deve colonis in agros 
deducendis tuliss0 M. Antonius 
dicittir, easdem leges de inte^ 
gro ut populum teneant, sahis 
auspiciis , ferri placet, £x hi4 
«utem legibus quaedam ne pr»-» 
mulgatae quidem fuerunt. i 
Philipp. Ac de iis tamen legi^ 
bus, qaae promulgatae ^unt , 
saltem qutri possumus , de i», 
quae iam latae dicuntur , fie il^ 
lud quidem licuit. illae enim 
nulla promulgatione latae suni 
ante quam scriptae. Pbilipp, 5: 
Tulerunt de provineiis contra 
acta Cacsaris ille biennium, hic 
sexennium, Num etiam hanc 
legem populus Romanus acce^ 
pit? Quid? promulgata fuit ?' 
Quid ? nonne ante lata qucun 
scripia? nonne ante factam vi-^ 
dimus, quamfuturam quisquam 
est suspicatus? ubi lex Caecilia 
tt Didia? ubi promulgatio, 
trinundinum? ubi poenae re^ 
centi lege lunia et Licinia? 
ABjiAiyf. 



Digitized 



byGoogk 



i6o 



ORATIO 



eas, qnae numqitam promulgatae essent, et de te, et 
a ie latas confilerere ? quum aospicia augur , inler- 
cessLonein coijunil su^tolisses? quum psses foediflaime, 
«tipatufl armatis? quum omnes impuritates pudica in 
domo quotidie susciperes, vino lustrisque confectus? 



Bt de t0, 0t atelaias] Con- 
tra lcget Liciniara ct ^biitiaro, 
dc quibiu Orator 3. Agr«via: 
Leges peteres sunt , neque eae 
Coiisularea^ si qUid interesse 
hoc arbitramini , eed tribuni" 
tiae y vobie maioribiUque veetrie 
pehementer gratae atqtteiucun^ 
dae. Licinia est lex , atque al- 
iera Mbutia, quae non modo 
eum, qut'tuierit de aHqua cura- 
tione ac potestate , sed etiam 
coUegas eiuSf cognatos, affines 
excipitf ne iis potestas cura^ 
4ione mandttur, Idbm. 

" Jusjticia Augur] Pbilipp. 5:' 
^uam legem igitUr se augur 
dicit tulisse^ non modo tonante 
Jove^ sed prope coelesti clamore 
prohibente y lianc dubitabit con^ 
tra auspicia latam confiteri? 
Ouid? quod cuni eo coUega 
tulit , qucm ipse fecit sua nun^ 
tiatione rttiosum? nihilne ad 
au&>icia bonus amgur arbitra- 
tus est pertmere? Jdem. 

' Intercessionem Consul sustu^ 
iisses] Eadcm Philippica, Auio- 
Bio icgci pcrfcrcuie, Omnes fori 
mditus ita sunt septi , ut , «T- 
iamei nemo obstaret armatms, 
tamt^n, nisi septis revuisis, in^ 
ireiri in forum nullo modv pot^ 
M. sic vero erani disposita 
praesidia^ a/» quomo^o aditus 
A^stimm prohihetur casteiiis ei 
0^g^r^m4 9 itm ah ingressione 



fori populum tribunosque ple^ 
bis propulsari ifideres, Et H«' 
dicitur ititerceMionem •attuliue, 
qnia tribunoi plebls, qui* inter— 
cedere potnerant, ab ingream 
fori tubmoTcnt. Ibbm. 

Stipatus armatisl Afmis^ !•> 
Lang. et alli sonnulU, qoo modo 
locutof cst in hac ipaa oratioxie^ 
Ad quas te peragratis itetera-f 
norum coloniis stipatum armim^, 
retuiisti." figura notifsima. FxR-/ 
RARXVS. Eiiam cod. Car. Steph. 
stipatus armis, Etiam V.'Pbii< 6^' 
non possum adfirmare, ntdli^ 
telis eos stipaios fitieee. Gar*' 

Pudica in domo] Cn. Pom«>- 
pcii. inffa: Quid enim uriqUam* 
domus iiia piderai nisi pudi^- 
cum, nisr ex optimo v»or0' et* 
sandissima cUscipiina, Me« • 
AbraM. Male Rom. et Veii; ptt^ 
biica in domo, Emendando^' 
NonittS, qni p. 533. exhibel, ok-' 
pudica in domo cottidie susce^^ 
peris: cuius taroen errorb con— 
tagio Vaticanum ipsnm eormpit* 
habentcm, cum omnis iMtpuritat-» 
tes inpudica in domo totttdim 
susciperes: nisi forte bis poai*-. 
tum in Tarieutcm indicat collo- 
catlonis. Muretns certe VaticiBO^ 
hic obseqtii, meo indicio, tnw. 
dcboity quamTis MSorom tloaii 
acccdmt aucioritas. Scrrins ad' 
m. Aca. 6«-. ciut, 9ino im--' 
strisqme cumfectms^ qnem Tidc*" 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5.4. i6i 

At egOy tamquam mihi cum M. Crasso contentio es-^ 
«et, quocimi multae et magnae fuerunt, uon cum uno 
gladiatore nequissimo, de re pubUca gra^iter querens, 
de homine nihil dixi. Itaque hodie perficiara, ut in- 
telligat, quantum a me benAcium tum acteperit. 

IV. At etlam literas, quas me sibi misisse dice- 
ret, reoitavit, homo et humanitatis expers, et vitae 
communis iguarus. Quis. enim umquam, qui paul* 
lum modo bonorum consuetudinem nosset, literas ad 
SG ab amieo-missas, offensione aliqua intei^posita, in 
medium protulit, palaraque recitavit? Quid est ali^d. 



Ififrm Tat. quocum multae, etiam 
moffhae fuerunt, Gar. 

Cum M, Cras^o"] Mului con- 
tentiones fuiMe Clceroui cum M. 
Licinio CrjiMO, coDStat ek eius in 
Crasftum dicteriis, quae a Plu- 
tarcho referuntur. Ab». 

Cutn uno gladiatore'] Vno pro 
aliquo: vide Guuther. Latin. re- 
•tii. P. ir. c. 194. HsvsiKG. 

Quantum tum a me henefi^ 
cium acceperitl Plerique libri 
tam nou h^^ent. In quibus rv- 
perilnr, ii sic: Quantum a me 
heneficium tuni aeceperit, Feb.- 
SiARivs. Sic et Vatlcanuii, et qui 
cam expreaae^nt Fa£rau8, Mu- 
retuf, Lambinnf, Manutiua, 
Oaaiv. Etiam «b utroqife Barb. 
tum abeat. Male posc quantum 
coUocabamr in edd. Atd. Naog. 
Cam. Grypb. et P. Man. quibua 
«daensi sonl immerito reptt. 
Lamb. et Grut. Recte, ut in MSia 
ferranl, id cdUocarunt non Al* 
daa nepoa «nodo, et ceteri a 
OraeWo landati, aed etiam Rom. 
et Ven. et ex suo cod. Car. Ste- 
phanus. la Vaclc. est, ut ift^ 
t^lUgae, quantmn a fM b^ 

Tou.h 



neficium tum acceperit: forte, 
acceperie, Cailaton. 

Qui paulum modo'] Pauiuium, 
1. T. Ferr. Sic et Vatic. et sae-- 
pe laudalae editlones, q^ae yei 
nunquam, vel rarissime, ab eiut 
recedunt Yesllgiis, quas oon recte 
adspernatus est Gruteras , et alil* 
Grabv. Hic vero ab^ lis editio-» 
nibus dissidet Vaticanus, qui ba^ 
bet pit) duabus vocibus pauUu- 
lum modo unam pauUo* Sietd 
rectius editiones iUae cum P* 
Man. et Car. Steph. Ferrarii co^ 
dicibus paruerunt. Quod(!Um 
Graecorum dictum, oqy^]^ xaqt,p 
tu ntqvmit fiii 'nfitptjq fp{Xov, hu^' 
trahit Victoriui Xxvi. Var. Lect. 
16. Gar. ^ 

Quid hoc eet aiiud?' ^uam 
toUere, c.] Quid est aliud t^liero 
.€ vita vitae societatem? bmnei 
frre L v. qnod valde placeu 
Fbrr. Quid est aUud toUere • 
Pita etc.l lu omnes fere libriy 
quibos usus Ferrarius ) neqne se* 
cos PaL see. ao S. Victor. Gr^ 
Atttc legebatpr, uti in benc mul- 
' tia Ucia aliia barom oratioiuim, 
«bi CA loqaavio onurj^U eat: 

L 



Digitized 



byGoogle 



i6i^ OBATIO 

toltere e vita^ vitae socielalem, tollere amicorumcollo-*'- 



guid hoe est aUud, tottere e 
vit^ vitae sociiftatem, quam tol" 
lcr€ amieorum* coUoqtiia ab*e0^, 
tium ? Expunxenuit interpmes 
hoc; mt «Uam quam ioier socie- 
tatemhx tolUre ^WwixtkSinAum est. 
De^ideraljur ia Vat. e&. in Icn. 
cx Tulgari Ciceronis i|to ; sic 
Ph«l. 6, 3. quid est aliud omnia 
ad bellum civile hosti arma lar- 
giri ?^ Ante scrjpHim erat: quid 
hoc idiud est , ffuam ad bellum 
cimle, poitea Codd. afJhibitis lo- 
c*aa a Gmtero correctus eit. Phil. 
10, 1. ante acriptum erat: quod 
qutd est afiud^ £«^''* Ubrarium,^ 
Bruti laudare? us^ue domLani' 
binus locnm correxitj in Pison. 
c. 2o. quid est aliud furere^ non 
CQgnoscere leges? de oflf. 2. c. 
25. quid est aliud, aliis sua 
eripere, aliis dare aliena? Ali^ 
ratio loquendi obtinet ▼. c. de 
ieu^ct. c 2. quidfnim est aliud 
gigantum modo beUare^ nisi 
haturae repugnare? 

(^uam totUre amicoru/n coilo". 
quia absentium] I^o^um esl illnd^ 
ex Anthologiae libro^rimo: 

T^^ u7^o^9iftowrv9 6^ya9a 

Organa, queis Mecum absemte^ 
'loquerentur stmici , 
Hatara im^nii f^dus amo^ 
• 9is fimansi **^ 



Chartam, atramentum, calar 

mum impressasqdefiguras^ 

Aff,ictae mentis symjbola 

missa procuL 

Orator lib. 2 , epist. 4.* ad Cn- 

rionem : Bpistolaruni genera 

multa esse non ignorag^. sed 

unum illud certi^imum, cuius 

caussa inventa res ipsa est, ut 

certiores faceremus absentes, si 

quid esset , quod eos scire uiut 

nostra^ aut ipsorum interesset» 

Ac proiiide ele^autur Tuxpilius, 

ci(atus ab Hieron^mo ep. 1 : 

Sola res est, quae homines ab^ 

sentes praesentes facit. 

£t Libanius Sopbista episiolam. 

ita dcGuit (Graeca modo non oc~, 

currunt : Latiuis esto contentus) : 

Epistota est congressus per lit^ 

teras absentis cum absente. An-' 

tipbanes apud Atbenaeum lib. 10 '• 

Oiikita jtiv ovp i^i gtva*q iTU-* 

fokfj, 
BQitffi d* h «^^ lU^ifi^t *«. 

r^fiwra, ; 
"Afttra 6' &v%a (rcci^a) to*; 

no^i^a Xa^, 
. Ok fiovki%a*f tkfgoid* t^Tigf^ 
T*? nkrjatop 
^JSc^tfUvayafpmanopm olit&mv^ 

0«TCtS. 

JEJMStolae r^atjura muUthri* da^ 
. ta est. . 
. Ftero iila foetus UtteroM ga^ 

stat grapi. 
Mutae loquuntur litter^a^ 

quibus vfthtnif 
JStsi remotis:, alius iusisi^ns^ 

prope, 
Tamen legeniis imha nas^i 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA S^CVNDA. CAP4. 



i65 



«joia aWniium? «Quam ihnlia joca solent e$»e in 



Theodoretus oratione 4 de pro<- 
'videatla l«oge pulclierrlme : Per 
hanc scribcndi scientiamy quam" 
%n9 aba^wtes , nobiscum invicem 
conversamur , ei qui multorum 
dierum itinere distamus , atque 
tmmeasis mansionum .spatiie et 
intervaUis seiungimur y ingenio-^ 
rum concepta et animorum sen^ 
tentias nobis^invicem,- seu per 
manus transmittimus y et lingua 
quidem, quae primarium oratio- 
ni^s organum est, otiosa cessat, 
sermoni autem dextra ancilla" 
fur, qua^ caiamo arrepto quod 
nobis cum amico transigendum 
erat negotium calamo aut char- 
tae inserilHt, et sermonis pehi" 
culum est non os , nec lingua, 
9cd manus, qu€U! longi temporis 
tuu artem exercuit , et elemen- 
torum cqmpositionem probe 
mdocta est, Sjoetiiui epi&lola 
iSy : Potest epistola infelicibus 
amantibua esse solatio, proe- 
If^is in absentia corporum opi-^ 
nionem praesentiae , et allocu- 
tionis muiuae specie animae de* 
^iderium implens- Divus Bftsi- 
)tiu ep^ttola ^uadam ad S. Am- 
)>ro*luii| inter prafcjpn;^ dWinae 
provi^c^tiae inunera iUud ena* 
mcrat: Quod nos magna ioco-' 
Tum intercapedine disiunctgs 
CQucessit cpTHungi aUoquio lit^ 
terqrumf £t Diodproa S.icnluf 
^b. la. jSibltQtliecae CharondAiu 
{«H^At», qiioa in siu republica 
lilterarum, yel potiiia acribcnda 
artem ^entnei^it caeteris omni^but 
^^lpluiiM e»9^ praefercndam, 
tani o^ fliM, |nij» ob hanc prae* 
«pu€ rationfm; ^#f «p/m <^- 



ficiunt, ut df^functorummemoria 
inter vivos perduret, his inter^ 
nuntOs, qui longissimis terrdrum 
intervallis separati sunt, cum 
procul absentibus tanquam cum 
prope adstantibus coUoquia mi- 
'^cent. Abr. Quam tollere ami^ 
corum'^ Meltus i»tud e tribus 
mss. nostris, quam ▼ulgatum » 
societatem? toUere amic, ctc. 
Guilielmius. Grvt. Sic ct Co- 
ton. Graev. Retinueruot ex 
Grutero hanc lectionem Verbur- 
gius quoquc, et Olivetus; neqne 
aliter multo ante Grut. dederat 
Car. Stephanus, qui tic in suo 
codice procul dubio scriptum in- 
venerat. Scd erat, meo iudlcio, 
tolerabilior vetus lectio editonua 
ante P. Man. omnium, et-utri- 
usqut Barb. item Ferrett. quid 
hoc est aliudf quam etc. Om- 
niuo in tribus Gulielmii MSir, 
in Colon. et Stcph. bis positum. 
verbiim toUere adponenti quam 
fraudi fuisse cognoscitur : quod 
ipsmn glossematis indicium est 
maximum. Quod euim auperiore 
loco addere imperili volaernnt, 
adhaestt inferiori^ Cum MSis 
Ferrar. Vatic. len. etc. et cum 
edd. P. Man. et Lamb. delen- 
duj^ est quam utrobiqne^ ut 
recte fecerunt Heusing. et Lal* 
lem. quamvit ille has Gulielmio 
et Graevio anctoritatc^ fuisse no]| 
videiit, hic autem, qiii Oljvet^ 
ed. usns hoc posterius ^ttom dcr 
lere volebat, diligentior twt ia 
a^notatione debjuerit, qiiam ine<- 
pte consptipsit. GiRATotr. 

J^ulta /oca] loca corrigen^ 
di^fu, nt refer»ii(r ad seri^. u| 

' "l a' ■ ■ : ■ 



Digitized 



byGoogle 



s6i 



ORAtlO 



epistolis^ quae, prolata si sint; iuepta videantar? 
quam multa seria, neque taraen ullo moclo dlvul- 
^auda? Sit hoc inhumauitatis tuae:, stultitiam incre- 
dibilem videte. Quid habes, quod mihi opponas, 
homo diserte, ut Mustellae Tamisio et Tironi Nu- 



]. 11. de fio. bo. et nia. Qai 
cum ioca, seria iut dicitur)^ qui 
€um arcana , qui cum occulta 
omnia, qiiod autem sequltnr, 
inepta et^e rideantur, esse ab 
omiiibiu librif abcst. FERaAR. 
Quam multa ioca solent esse in 
^pistolis] Cave, lecior, scquariB 
io hoc antiquorum lib. aactorl- 
tatem , quod m ei» acriptum eat 
epistulis» fnit enlm certU qui- 
kuadam temporlbus consuetudo 
iUa fdepravata acrlbendi u pro o, 
ct O pro II» quemadmodum ad- 
moQuimiu paulo ante. Tu igl- 
tur« qnidquid dicant certi qui- 
dam homines, qni, ratione et 
veritate reclamante, aliter dicunt 
acrlbi oportere, nempe adule^ 
scens, epistula, per u, acribe 
epistola, et adolescens , per o« 
Lambin. In meo quoque libro 
Ffanc. est loca^ aed recte du- 
dum eihendarnnt viri docti ioca, 
qnod et in Yaticano videutur . 
reperisse Faernua ct Muretua. 
Saepe autem pro iocus scriptnm 
csae in « antiquls libria Iocum 
oatendi ad Cireronis ad famil. 
JLTi, ai. GRABvm. Male ba> 
bent loca non modo Bom. Ven. 
Ald. I^aug. ct ambo Barberini, 
vernm etiam yaticanus: quod 
merito repndiandum censuit Ca- 
merarius , retinens ioca ex priore 
Herragiana. Cui vero nota uon 
M litttraram I. ct L. peritiuta- 



tio? Rectt h. 1* legit etiam Ser* 
viiu, qui ad L Aen. 3a6. haec 
adnout. ^Et locos, et loca di- 
cimus , cum in humero singur- 
lari l^cns tantum dicamtis. Si- 
mile est et iocus: nam et ioca^ 
et iocos, lit Sallust. in lug, 
ioca atqne seria cum humiUi- 
mis excrcere , et Cicero PhiL II. 
quam multa ioca solent esse in 
epiuolis. " Haec iUe. Apnd SaV» 
lust. lug. xcvi. 2. omnes libri 
habent agere pro Serviano iUo 
exercere, Porro de nostri loci 
permutatione adde Drak. ad Liv»' 
XXXVI. i4. Gailaton. 

Inhumanitatia tuae ] Lamh» 
notavit : q. v. c non habent tuaem 
Graev, in V. L. iUud q. expH- 
cat quinque, aed valct quidam. 
Id vero VaUcanum uon babero 
vidi. Snpra eiusdem Lamhini 
cod. cnm ceteris melioribns, 
inepta pideantur aine t. esse, 
quod miUiea debemof emendA* 
torlbus. Idxm* 

yt Mustellae Tamisio] Mu^ 
steUae tamen scio , L. Lcng.* 
qni cum plerique consentiunt. 
de hoc alio loco. FsR&ABfrsI 
Vlerqnc princeps erat gladic^ 
tonim: vide c 4x. Phil. V. -G. 
VUI. 9. et XVI. > ad Atl. a» 
len. pro Numisip legk ifttmi^ 
jeio.- Heysixc. . > 



Digitized 



byGoogle 



FHILIPPICA SECVNDA. CAP. 4. i^5 

jnisio videris ? qui quum hoc ipso tempore stent cum 
gladils in conspectu senatus, ego quoque te disertum^ 
putabo, si ostendcris, quomodo sis eos inter sicarios 



- Qui cwn hoc ' ipso ten^ort ] 
JSoc,ijtto, 9fnu€a 1. 8. qtiod mi* 
ainie 4i»pUc^t« nam praeter^ 
qiMm quod tot libros «uctorea 
babet^ ratioQe praeterea, et »cri- 
ptoruo^y qn\ ita locuti suntj au- 
ctoritate nititur. Vt euim dici*- 
tur, /^c ille, hic ipse, Ule ipsCj 
iUe iste, aio dicitur hic iete, quod 
consuetudo quoque bonorom La- 
tiDitatis auctorum comprobat« Cic. 
pro domo sua , Hunc is/um ocii 
et pacis hottem, LaurentiusVal. 
hanc locam ita citat, Qui cum 
itto tempore, sed mibi 'et gra- 
riores, et antiquiores auctores 
«luo libri suiit, ccc nou minus 
anoit natu (ut ita dicam) m»io- 
res, quam ipse Laurentius. Fer- 
jiAR« Qui cum hoc ipso temport 
- 3tent cum gladiis] Antea lege- 
Batur, hoc isto tempore: quod 
quidcm ita ineptum est, (igno- 
•cant optimi et doctissimi ho- 
minis Ferrarii manes) ut refuta- 
tione Qon ibdigeat. Vetastissimi 
Jibri scriptura est , Qui cum hoc 
^sumo tempore stent cum gla-^ 
diis in eon^ectu senatus* onde 
coUegi, legendum, hoc ipsa 
iempore, Ycncrat iu meutem et 
alia coniectnra, non inepte for- 
Ussis legi posse: Qui cum nunc 
ipsum (o tempora) *tent cusn, 
gladiis in conspectu senatue^ 
«t propter iQdignit^tem rei in-- 
UrieciMct illudy o tempora^ 
Ytnim igitur melios fit, alii 
iodicKbant. MngtTvi. Qui cum 
ho^ ipto, tmpw'^ Sic Qonic^it 



esse legendum Muretn» tt an- 
tiqua script. quae talis est : 
qui cum hpc ipsumo temporem 
nam pleraeque editiones habent, 
cum hoc isto tempore^ etc. af- 
fert idem aliam coniecturamf 
oempe banc: qui cum nunc ip^ 
sum^ o temporay etc. quam pla- 
ne nou probo. Adr. Turnebas 
autem sic tentabat restituere, 
qui cum hoc p^ssimo tempore^ 
etc. quae coniectura Tidetur longe 
optima. verum Umen nihil muto. 
Lambinvs* Qui cum hoc ipso 
tempore] Muretus iudicat ex- 
stare ia VaGcano eod. ipsumo^ 
quod mulare religio fuitGuiliel- 
mio. quid enim y addit , TCtat , 
tetcres dixisse ipsumuSj cum 
iidem frequenurint ipsissimus? 
At Tm'nebus lib. ' xv. Adversar. 
cap. 2. transpositi» elementis Itf- 
^iterqne mntalis, inde faciebat^ 
qui cum hoc pessimx) , etc. Gav- 
T£B.Ts. Isto est etiam in Frauc» 
et Graefiano^ quod cur tam ab- 
•urdmn sit visum Mureto, ego 
non irideo* Rectc tuetnr veter- 
rimorum librorum scripturam 
Ferrariiu. Cur cnlm hoc isto 
«bsurdins sit iHo, quod non ' 
longe post seqnitury teque iu 
ipso ista conpinco. Sic enim 
meus liber. Vulgati isto ipsom 
GaABnvs^ Hoc ipso tempore» 
Sic lonensis : multi scripti libri ^ 
hoc isto tempore^ qiiod Grseviq* 
praefert^ cui Moreto iure iac- 
ptum vi^etur* In Vat» fuit qieumo 
pro ip^o^ lituris ¥• ct M« qos» 



Digitized 



byGoogle 



i6d 



ORATfO 



defenstirus. Sed quid opponas tandemV «i negeraj 
me uraquam istas Uteras ad tc misisse? quo me testo 
convincas? An chirographo ? in quo habes scientiam 



Librariui aVmd agens scripserat, 
•ed Utura indncere nolaerat, iii 
fbrt<)sse 'notis snppositisj qnibus 
abuadare sigoiftcantur. Bonus 
Grut. hoc pro ipsissimo positum 
•zistrmavit , quod nec ipsum Ci- 
cerouis est: vide ad c. 27. Hev- 
JtMGXit. Barb. etiam iiterque, 
hoc isio , quod male receperunt 
P. Mao. et 6ar. Sleph. Nos iam 
eum Mureto et«Heufting. seusi- 
mus ad c. 9» pro Bab. Post. Mi- 
toT , GraeTium hoc isto coropa- 
rare cura ipso isto , quod idem 
CSt cum hoc ipsOf ut hic habent 
eeteri editi. Kunc autem primum 
video lenensem a Graeviauo div<^ 
•entire. Cetcrum, qnamqnam 
nihil mutandum est, Mureii con- 
iectura laudem mazimam postu^ 
lat. F rmnlam TuHianam ' nitnc 
ipsum illnstrarit Pareus in LcxJ 
Crit, p. 8.4. quam, optimis MSis 
auctoribas, probaVerat inpense' 
Victorius ad XII. ad Att. ho. 
Gahatoit. 

Quid oppones tandem'] Oppo^ 
*as f o. 1. T. Ferraiu 

Sed quid opponas] Qnid, in-»- 
qunm, opponas? Hanc Tim par-* 
ticulae sed esse, pluribus ezem- 
plis doceo ad c. 52. Atque ita 
eed expiicandum, nou eiiciendum 
esi pro Mit. a8. pr. Quamquam 
haec quident iam tolcrabiliora 
pidebantiir {etri aequabiliter Jn 
remp. in privatos etc, irruebat). 
eed, nescio quomodo, iam usUi 
Mdkruerat, et percmiluerat ti'* 



vifatis incredibHis patientta ^ 
quae vero aderant iam, et iit-* 
pendebant , 'quomtm modo em 
aut depellere . potuissetie , atUt 
ferre , imperium ille si nactwt 
esset. Ibi entm partioula se^ 
repetit priora , et his r^liqua ad-* 
nectit: quamquam, inquamypa-» 
tientia civitatis obduraerat* 
Tum demum partictilae qu<un^ 
quam respondent haec, qtiae pen0 
dderant, reliqna. HBvsurc. 

Quo me teste coni/incas?] la 
aliis, convinces, Sed hoc no^ 
strum quanto melius sit, qaaoto— 
que elegantius, qni uon vid«at^ 
hebcs admodum fuerit. Mvbjs— 
Tvs. Secuti sunt quoqne hane 
scripturam Faernus et La^binus. 
Graev. liempe opponas ex 
Ferrario emendarant, convinces 
rcmanserat: ct haec impmria 
contra Vatic* lecentiorei kerum 
dedernnt. Gari 

^n chirographo ] An exliiber* 
potes litteras ixiea mana scriptatt 
aut saltem 4ubscriptas? AbraiC* 
Vid«' XX. Epist. i3. x. ai. Hst«v 

SIN*. * » 

In quo habes] Gommode h\6 
obiicit^ quod infra fufius expo^ 
uet: Vomus quaestuosis^imd 
est falsoram commentOriorum e§ 
ehirographorum officina, agro-^ 
rum, oppidorum, immunitafum 
pectigdliuntjlagitiMssimae mtn^ 
dinae, AbAAm. V4de iulVa c 
f4. "^S.^^Sg.^^a. «' T^rreat. ad 
Sttet. ^it. Itx.. BXHttK^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4. 



167 



ji^desluEbsam. Qui possis ? suiit emm librarii 
tnanu, lam invidco magistrp tuo, qui te tanta mer- 
cede, quantam iam proferam, nihii sapere docuit. 



Stgnt enim lihrdrii manu\ PaU 
prim. et Manr. ilem P. libera 
manu* iec. ubere, uade suspice- 
mur vcrum e«»c libetii manu, 
' Lilieniis laiQeu leglt sum enim 
i/bera manu. omnino uescio quid 
latet. Giv.rrEB.v». Eadem "varie- 
tas est iu codicibus, quos ex- 
'cnssi. Colon. Sunt enim li^ 
here manu. Amsterd. Franc. et 
CraeT. Sunt enim libera manii, 
Mihi Giuteri conicctura blaudi- 
tnr/ Sunt enim liberti manu 
«cilicet scriptae. Grabtivs. Barb. 
pr. libera, qufed erat etiam in 
lec. sed eadem manus emenda*- 
Tit, librariif quam cgo Icctio- 
nem propter mnltbi^um codicum 
menda nnmquam deserani- x. 2. 
guid est aliud, Ubrarium Bruli 
iaudare, non Brntum? U. ad 
Q. Fr. 16. Cum a me Utteras 
iiiitarii manu acceperie» Gasl» 

lam invideo magietro tuo^^ 
Bpipbonema, quo superioris ap- 
gnfnentalioniscouclnsio ciira iro- 
niam repetila conf^nclur, ct egre- 
'^io lepore exliilaratnr oratio. 
Jnfra: At quanta merces Rhe-^ 
tori daia 'est ? audite , audite , 
/*• C. reipublicae vulnera, Due 
miUia iugerum campi Leantini 
Sexto Clodio Rhetori aesigna^ 
9ti, et quidem immunia^ ut pro 
tanta mercede nihil sapere di- 
sceres, Abram. De hoc Sex. Clo- 
dio Rlictore infra c. 17. 34. 59. 
nL PhiL 9. IV. ad Att. j^. 
Lactant. L 23. 11. Sneton. de 
dar. Bhctor. «sp. t» fiBTitKO* 



Quantam'] leneni* quanta» 
Idbm. Rectissime, atquc hoc e 
auo Graev. iam notaverat^ oullo 
tamen alio adstipulante. Gar. 
Tam inifideo magistro tuo^ qui 
te ianta m^rcede, quantam iam 
proferam, nil sapere doceat^ 
len« pro quantam exhibet quan^ 
ta, et Vat. doceat. Teeg. rfd- 
cuit, Quod attiDet Vat. lectio- 
nem ab omnibus Interpretibai 
receplam, ea ab uno Ern. re- 
iecta est propterea, <|uod his de 
rebiis a rhetor« Antoniuf iam 
edoctus fuerit. At qnum slt 
auiiqui libri lectio , nequc qnia- 
quaiii uegare possit, Autonium 
ctiam tum eodem miigistro de- 
clajuass* , eam praeferendalu 
esse puto. 

Nihil sapere docuit"] Antiqna 
lectio, doceat» qnod forie rectius 
esU adhuc enim tab eo magiS#o 
declamabat Antonius. Fasrnvs* 
Nihil sapere docuit] Non ab- 
ludit Themistiiis orationc prima, 
quac puattvtgrif inscribitur, ita 
loquens de Rhctoricae sivc ar- 
tisSophisticae auditofe-ibus : IxO-u- 
ti¥ fikv iaorwtu uruvSortgoi* /**- 
aO^ov d* ofitaz (la:tQtt^sttt$ 6 ^rdu- 
axttXoq vijq iqnawCtt^ , et<*. Pisci- 
hus quidem erunt magis eUn-^ 
■gues, Nihilo tamm secius mo- 
gister exiget mercedfim infan- 
iiae, AnnAM. Vaiicani libri 
-scriptnram edidlmtis cum Facr- 
no, Mureto, Lambino. Grabv. 
Nihil sapsre docuit] Ita cnln 
▼algatia <odicct Regii. Gr^fltts 



Digitized 



byGoogle 



i68 



ORATIO 



Quid est enun mlnas nqn dico oraioris ; sed homini^ 
quam id obiicere adversario, quod ille si verbo nega-» 
rit, longiiis progredi non possit, qui obiecerit? At 
ego non nego : teque in isto ipso convinco, non in— 
humanitalis solum, sed etiam amentiae* Quod enim 
Verbum in istis literis est non plenum humanitatis, of- 
ficii,benivoIentiae? Omneautcmcrimentuumest, qnod 
de te in his literis non male existimem : quod scribain 
tamquam ad civem, tamquamadbonum virum, non tam* 
, quam ad sceleralum ^et latronem. At ego tuas lite^ 



inAliiit, doceat, Lallsit. Solui 
Vat. doceat: neque certam efse 
arbitror, Antouitim in Gonsulata 
a^huc didicisse snb Rbetore. 
Ariud enim est exercitationis c^u- 
se declamiure. Sapere, l/«»r (pQ^ 
•^: vid« Viclojr. uxui. Var. 
Lect.8. Gaiu 

Quideet minus,e,] Quid enim 
€et minue, partim v. 1. nonuulli, 
Quid e4t enim minus^ iu boc 
omnes consentiunt, qnod babent 
enim^ FsaRAairs. Quid enim 
9st minue] Lactantius lib. 3» cap* 
%: Turpe igitur eet homnem 
fngeniosum dicere id, quod si 
»«^e*, probare non possit, Pro 
Coelio : Ba in alterum ne dioas, 
quae cum tibi falsa responsa 
sintf erubescas. Abram» 

Quam obiicere adpersario] 
Quam id ob\icere^ o. 1. scripti* 

FXRRAR. 

Omne autem crimen tuum 
€St] Expositio pUnior Antonianae 
diementiae. omnb autem crimi- 
xiatio tna est, sive il2ud unum in 
bis litteris crimiuari*. Abrak. 
Nihil in bis ^tteris criminari pot- 
«■» nihil . est, quod crimini dare 
possls, nisi iUud| quod de te 
«oi^ nude existimo. lam moniii 



ad c. ]. crimen esse criminatio— 
nem, ut infra c. i6. pro Amer* 
i3. XI. Epist. a8* liepos Epam. 
VII. 3. Hbvsivg* 

Non male existimem] Loqnar» 
Naurius panegjricus Goostantinir 
Bxistitnare quidem de principm 
neminifas est, Maorobins 2. Sa— 
turn. cap. 3. : Strabona in ada^ 
lationem Caesaris male existi^ 
matite de Catonis pert^icaciafOit 
Augastus : Quisquis praesentem 
statum civitatis commutari nort 
volet, et civis et vir bonus est» 
Loqueudi modus Senecae fami^ 
liaris, ut notat Isaacus Casaubo- 
nus. Hieronymus contra Lucife— 
rianos: Cogor de beato Luci^ 
fero secus quidquam, quam et 
ipsius meritum, et mea humani'^ 
tas poscit, existimare, id est 
loqui, sequitur enim, Quid fa^ 
ciam? veritas os reserat, et wi- 
vitam linguam conscium ad elo^ 
quendum pectus impeUit, Est 
autem caussa pro effectu, nt idem 
Casaubonui alibi neut: nam 
existimatio pro sermone ponitur^ 
qnia ex ea, id est l* toD nlfiQ^ 
ftatoq xijq xaqSda^ sermo nascitnr* 

AfiRAM* 

. jii ego] Gondadit mentloiia 



Digitized 



byGoogle 



*HILIPPICA SECVNDA. CAP. 4. ,169 

Vfs, fet^i iure poteram a te lacessitus^ tamen non pro* 
ieram : quibus petis, ut tibi per me liceat quemdam 
de exsilio redncere^ adiurasque, id te, invito me, non 
ew facturum, idque a m6 impetras. Quid enim me 
interponerem audaciae tuae : quam neque ailctoritas 



litteraram, qaa« de Sextl Clodii 
restitulioDe ad Ciccrouem scri- 
pBerat Antouius: Eae libro i4. 
»4 Atticum loco item decimo 
quarto referuutur hoc initio : Oc 
eupationibua est factum meis» 
iihi liia Terbifl petit Antonius: Jl 
Caewe petii, ut S, Clodium re^ 
4titueret: impetraui, Brat ntihi 
in animo etiam tum 4ic uti be^ 
neficio eiu4f si tu concejsisses : 
quo rnagi* laborOf ui tua vo^ 
hmtate id per me facere nunc 
liceat, et ita concludit: Quod 
ei non impetro, per me Clodio 
daturue non Sum : ut inteUigaSy 
quanti cpud me auctoritas tua 
eii, atque eo te placabiliorem 
praebeas» Aefpondet Gicero epi- 
•tola feqnenti: Ego vero tibi 
ietuc^ mi Antoni, remiito, atque 
ita ui me a te, cum his verbis 
seripseris, liberalissime et hono" 
rificeniissime tractatum existi- 
mem, IpEM. 

' Quemdtunl Sex. Clodium, quo 
auctore P. Clodii a Milone in~ 
terfecti corpus in curia crema* 
tnm e«t, aed et coria incensa f ne- 
vat. Yide pro Mil. 12. et 33. 
pro Domo 10. j8. 3i. Damnatus 
itaque de vi, usqne ad Caesaris 
inortem in ezstlio fuerat. Vide 
Hanut. ad L Pbil. i. Alius igi- 
tor cst Sex. Clodins Rhetor, de 
quo panllo ante. Hbvsing. 
jidiurasque] loras insupcr* A^ 



BAAX. Sic saepe adiurare pro 
aimplici iurare legitnr apud Te-r 
rentium aliosque scripiores opti- 
mos. Grjuvxvs. jidiurasque, \u 
e. iuras. ita omues libri, etsi iii 
ipsa epistola ter tantum confir- 
mat Antonius, se invito Ciceronc 
nihii facturum, non iurat. Hbv* 
siNO. Piacet mibi ordo HlSi Graer. 
id te, me invito, Sic in iiUGc. 
epist. ut imimicur^ meum, neces" 
sarium tuum, me invito, serpare 
noUes, et slmillime ibid. iufra, 
quae tua potestas est,ea neges 
ie, me invito^ usurum, "Gah, 

Quid enim interponerem au- 
daciae tuae ?] Quid enim me in-^ 
terponerem, L. Col. quo modo 
locutus est in ep. ad Q. Fratrem, 
Me nihil interpono, Et in VerT. 
Cur te interponis invitissimis. c» 
Fbrrarivs. Deest me in utro- 
que Barb. et ante Nang. editisj 
qui primus, Camer. sequeute, de- 
dit, interp, me aud, tuae, Me-> 
lius id coilocaut MSi Ferrar. et 
Vatic. Gab* 

Quam neque auctoritas} Quem 
neque auctoritas, o. fere 1. v. 
Fbrrar. Quamnequellta.quem, 
ut omnes, quos Ferrarius inspe- 
xit. Recte. Hbvsing. Aldus se- 
nior invexit quam, eumque per- 
peram seeuti snnt Naug. Cam. 
Lamb. Grnt. Graev. omnesquA 
recentiores, un» cxcepto Heusin-^ 
^ero, qui| ut erat rei criticae pe* 



Digitized 



byGoogle 



170 



ORATIO 



huius ordinis, ncque existimatio popnli Romasi, ttff^ 
que iegea ullae possent coercere? Veruntamen qoid 
era^t, quod me rogares, si erat is, de quo rogabas,Cae* 
saris lege redactus ? Sed videlicet meam gratiam vo- 
luit esse : in quo ne ipsius quidem ulla ease poterat, 
lege hta. 

V. Sed quum mihi, Patres conscripti, ejt 



^tittiraiu, intellexst, eam leetto^ 
ttem illoram inscieotiae 'tribni 
^ebere , . qoi f aperins auelaciae 
tuae sic inbere censneruut. De 
Xambino miror, et- Graevjo, qui 
ibrmam eamdem, quam biuc ex- 
dnsernnt, in episU I. ad Div. 9. 
ture probaverant: quamvis ibi 
-t»ptimus cod. Medic aliiquc ma^ 
le iudicantibus auctoritatem prae- 
berent. Locus hic est. JUud 
guide/n certe noetrum consilium 
iure laadandum eet^ qui meos 
ciifes etc servie armatie ohiici 
noiuerim, Ita cum plurimiscod. 
Barb. i4ii» Male cnm Medic. 
«t aliis alter Barb. i4io. quod 
meos, Vide porro ibi Cortinm, 
tie sexcentos nominem, qni Itanc 
l^fntaxin illustrant. Quamobrem 
^ic lego quem, ut habent Kom. 
^en. P, Man. et Car. Steph. et 
'Vlim bonls codicibns ctinm Barb. 
^terque, Vaticano quantumvls re* 
fragante. GarAton. 

Meam gratiam] Meum benefi- 
eium, tit cUm Bersmanno ezplicat 
Vecbnerus Hellenolex. II. 5. p.484. 
Partei Lex. crit. p. 523. fisvsiNO. 
Flla esse poterat] VUa pote^ 
t^t esscy Lan^. et CoL ct collo^ 
«atid haec coa^entata^ iUa hi^ 
iilca. FzARA&rvs. Sono consnlk 
lesensis, in qnO est esse poterdt^ 
fDod rcscripsi. HsvskMo* QnaA 



dtfferant Ferrarii aurca, ct Heu- 
siugerty vidts. Senserat cnm Heo<» 
aiog. antea L^mbinns, qui resii* 
tuit, esse ppterat^ ut dao BarK 
ct plerique codic^s cnln onini- 
bus ante P. Mannt. «ditb tAi^ 
bcnt, imo etiam Vaticanus. Gab.. 

' &ed cum mihi\ Orationis divi«> 
sio. dicet pro se ad cap. 13. con» 
tra Antonium reliqua oratione: 
ubi videri poMit Rhelorum prae*> 
cepta transgressus : illi enim ainnt 
poliicendam t%%t brevitatem, hic 
dicit se multa dicturnm. Sed id 
certo iudicio f«cit, et eadem fi- 
dncia, qua subdit, se non petere 
attentionem^ sed elTecturum, ut, 
ciim contra Antooium dxcet^ 'at- 
tente audiatur. Cum enim ita 
nati^ra comparatum sit, nt alio- 
mm reprehensionem libenter an-» 
diamus, praesertim i\ sint aUcn- 
iiis dignitatis ac nominis, quo 
quis plura dicturus est, eo avi» 
dius auditur. et eo maio^qi a^- 
t^utionem sibi conciliat, quo mi- 
nns prae sre fert eam sc esse pe» 
titnrum. Hac enim catnsse fidu- 
cia satis ostendit, se ret magnaa 
et ihusitxtas esse dictnrum, qnae 
vel ab invitis et oscitantibttt at^ 
tentibnem -extorqtienni. At vero 
cum d'e sdipso dicturua est,, be» 
Dignitafem andrtontm implorat^ 
~iiCy'fei •'« ciB[%ctiiram <aic «promit- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. ,171 
pto me aliquid, et in M. Anlonium multa dicehda sint t 



t«t, at pro se dicent benigDeau* 
diatur, hac fiducin iinpudens este 
'Videamr. nihil enlxn odiosint cit 
audita ^iam sui iactatio. Videa 
liac trimembri periodo ^uam 
pmdenter< docilitatero, beneTolen- 
tiamyattentiouem ancupeinr. Do- 
cilitatem : Sed cum mihi P. C, et 
Jfro me aliquid, et in M» Anto^ 
nium muita dicenda siiUy bene- 
▼olentiam : alterum peto a pobis^ 
ut me pro me dicentem benigne^ 
Attentionem: alterum ipee effi-^ 
tiamy utf contra illum cum di^ 
cam, attente audiatis, Abrajii. . 

Prome aiiquid] Pro se di-% 
«tnma et breVitatem promittit, «t 
beneyolcntiam aucupatur , qniai 
Qt ait Demostbenes pro Corona 
ipso exordio, fpian na^v vcr&q»^ 

wd xmv xtntfyoQtww auovtiv ^^^^9^ 
%o%q imuvovo^ d* a^rovc «/^«^ 
#^cu. Jta natura Qomparatum 
M, ut conpitia et accueationee 
iibenter audiamua, eos pero qui 
selaudantmolesteferamus. Prae-« 
clarc etiam Fabius P^aefiitione 
lib« II : In primis igitur omnis 
4ui intiosa iactatio est, eloquen^ 
tiae tamen in oratore priaecipue : 
sidfertque audientibus non fa^ 
etidium modo , sed plerumque 
etiam odium. Habet enim mens 
nostta neaara sublime quiddami 
0t ereetum, et impatiens st^em 
rioris: - ideoque abiectos aui 
Bwnmittentes se hbenter aUeva^ 
mus, ^aia hoc facere tanquam 
mtperi^es indemur: et quoties 
discessit aemuiatio,succedit ku* 
monita^^ ji0^ qui ^e- supru m^ 



dum extoUitf premere ac despi-r 
cere creditur, nec tam se maiof 
rejn^ quam reliqups minores fa-* 
cere, Inde mvident humilior^s 
{H4sm hoc ritium est eorum, qm$ 
nec cedere poUmt, nec possuni 
eontendere) rident superiores^ 
improbant boni Subdit : Reprew 
hensus est in hac parte na^ me- 
diocriter doero. Dio libro 38: 
Cieero acerbissimoe sibi inimieoc 
paraverat, dum sempe/r praestan» 
tissimo cuique se praeferre stu^ 
deret , libertateque diceudi ' in 
omnes immodica ad eatietatem 
usque uteretur: quippe qui ma* 
gisfaeundi ac prae reliquis di^ 
serti^ quam' boni viri nomen 
penabatur. His ds causeis, ad 
kaec quod gloriando caeteroe 
omnes exc^ret, neminem sibi 
parem duceret, sed cdgitationi'* 
bus suis, ut et in pita, omnes 
prae se contemnertt, neque idem 
crnn uUo vitae institutum seque^ 
retur, oneri plerisque et- mole^ 
stiae erat» Platarchus in compa* 
ratione Ciceroni» etDemotthenist 
Praeterea >r scriptis utriusque 
perspiciast sobrie hunc et mode^ 
ete suas ipsum laudes ^ttingere^ 
et quumid poslularet maior usus : 
Cicero immodicus in orationibug 
suis laudum suarum praetiiciUor 
ambitionem gloriae nimiam ar^ 
guit suam, dum damat, 

Oidant arma tcgae, eonee^ 
dat laurea iinguae» 
Noa non morum Ciceronis pa- 
trocinium, sed orationam espla«^ 
nationem sasce{$imua$ ^ata ta* 
OMa «»01 lactstio nou in motibiii 



Digitized 



byGoogle 



17« 



OBATIO' 



•olumy' td eiXm in .orationibns 
e»t jnauiue vitiofa: ^^ <* P«u- 
«i« disaeremiu. Cumque alia tit 
cloqaentiae, alia remm geitarum 
|iracdicatio y de rebat geatis ia 
praeicntia qvaeremus. Etqaomam, 
ut ait Platarciiai oputcnlo, qno- 
.inodo quis te citra invidiam lau-' 
dare poaak, oratio de corona 
oommodtssime oppositionibus et 
9riminum diMsolutionib^a laudes 
mttexit: operae pretium fuerit 
«X hac oratione exeoipla depro- 
mere, nt, li noater Demostbane 
in sais iand|ftus, ut 'volnnt, par- 
«iisimo moderatior fuerit inveu- 
tns, ab odiosae iacutiouis infa- 
snia vindicetnr. Licet te, inqUit 
Plutarchns, ipsum sine vitupe» 
ratione laudee, primum ei tui de- 
fendendi causa id faciae, Id 
quidem feeit Deroostbenes, nt te- 
•tatur Ipso orationis exordio. Ea«> 
dem ctJam sui laudandi canssa 
luit Ciceroni, ut ait pro domo 
•ua. nisi forte graYius Demosthe- 
si fuit priTari corona, quamCi- 
ccroni concedere, ae crudelem 
fuisse in Coosnlatu, et exilio iure 
cste multatom. Fabius loco ci- 
tato : Rerum a ee geetarum ma-' 
ior, quam eloquentiae fuit in 
erationibue utique iactator. Ao 
plerumque iliud quoque non sine 
aliqua ratione fecit, ^ Aut enim 
tuebatur eos, quibus erat usus 
euiiutoribus in opprimenda coniu-* 
raiione: aut respondebat inpi^ 
diae, cui tamen non fuit par, 
mer^atae. patriae poenam passus 
exilium : ut illorum quae egerit 
in Consulatu frequens comme^ 
moratio possittnderi nongloriae 
magie quam defensioni data. 
iiaiwim Blntarchs»; Qui im 0$ 



ipsiSy quae praeclare gessit^ wi* 
tuperatur, omni veriia dignusesi 
et culpae vacuus laudans res a 
se gestas, videtur enim non er-> 
probrare, sed se ipsum iUfenderem 
HoG igitur illustrem dedit U^ 
bertatem J}emostheni , et sustu^ 
lit itt sua ipsius laude fastidiam^ 
qua laudatione utitur tota ora» 
tione de corona, giorians dm 
hiSf ob quae accusabatur, lega^ 
tionibus et decretis, Meque in 
hae parte Cicero concesserit, ut 
pro do«)o: Tu me etiam cmsto^ 
dem defensoremqueCapitolii, tem* 
plorumque omnium,' hostem Ca-^ 
pitolinumappellareausus es, Pro 
Sextio : Civis erat expulsus is^qui 
rempublicam ex Senatus aucto^ 
ritate cum omnibus bonis defen-^ 
deratf ^t expuisus non alio cdi^ 
quOf sed eo ipso crimine, Sub- 
dit Plutarcbus: Hoc etiam uti^ 
litatis ex iUa oratione possumue 
addiscere, quod de se dictie com^ 
mcdissime admisceus auditorum 
laudes invidiam et amoris pro'- 
prii suspicionem a se removit, ui 
cum refert, quales se Euboeensi-, 
bus praebuerunt Atkenienses^ 
quales Thehanis , quae in By^ 
xantios et Cherronesitas bene^ 
ficia contuierunt: quorum sa 
admtnistrum duntaxat ait, Haeo 
et alia Plntarchns ia banc sen<^ 
tcntiam. Quid Noster vci loca 
proxiine laudato Sextianae, tcI 
bic proxifuc : Obiecit mihi Con^ 
euiatwm meum, qui Consulattim 
trerbo meus, P, d, re vester fuit^ 
Quid enim constitui, quid gessi 
misi exhuius ordinis consHio,jam» 
ctoritatefSenttntia ? la quo saac , 
modcratior cst Latinus^ uam al-* 
Itr Tsdcn tuU suacoiuiliiaAtlM*) 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. jyS 



ttiMws esse gloriam eonfectftM^ 
kic Seoatui suorum etiMo' coMiv 
lionim laudem impertit»' ^nam 
odiotum illud J Quid iffiiur opem 
«I tulit^ ut pos 'prcpemodum ea^ 
peret dfoUntss Jnfraudem* indwr 
€io8 aiioinwn.Graeeorugk si%m im^-' 
probiiatem, iive ignorantiam di^ 
cere dportet? £t illnd» JFaUa 
nuntians, et vos lud^cane* <}md 
€st aliud quam auditorlfcui im* 
prudentuim< obiicere, ut deinde 
•iibiuogat : Jliiq ohx umnniav e^- 
^oloroT» iffulq ifiovXevoaa^i fftol 
ntio&dPviQf Quomodo non. om^ 
ntum glariowiseime decrttvisii^ 
mihi parentes ? Quod si,«ciicess€ 
fneret ostendene, Atbenienses Cais* 
•e dectptoSf qnid attinebat ora-* 
Uonem ad ^ipsos iudices eoffverit 
twe, ulr '«X eorum errorc suam 
landem arce^seret? Quanto le» 
Biiu erat tov dijftop ixorra ^cr- 
4nrrM/Kf yof , et fivaKtoftq viitf Iso- 
Xiv, aut aliud eiusmodi. Flutai*- 
ebns:: Soleni nonnulli eos, qM 
wademionimi iti.duciione.usi eunt^ 
^ademque fecerunty sibique nsp- 
rU>u4 sunt similes, opportuno 
iaudanies auditorem sibi- conchn 
liare, et ad se convertere. lam 
Tnllius in allorum laudibus quam 
liberalis? pleoae sunt eins opa- 
tjoues: sed praesut vel ipsum 
•dversarium testem adbibere si^ 
leqnentem in vita Ciceronis: lu^ 
^undmsimaji^ suam et penustis^^ 
mimam diciionem odiosam reddi-^^ 
tiii et ingratam auditoribus^ 
hac eum quasi.nKirbo aliquo semT, 
pireomitcnteimpcrtunitaie, /^e-^ 
Fvmiafnen quamqutwi supra mq", 
dum eupidHate flagrovit glor- 
wiae, caruitinpidiae tamen adr- 
imuM alios tniio, quippe qui ^, 



fusissime ^ veieres ei MsquaU^ 

suos ceUbratfii^ Quid simile iii 

BemMtbcne? queok nominar* 

possit,, qiiem^ tot« illa orationf 

de coron» laaddvierit ? imo quan^ 

fHgidt snae «ententiae laudat aa-* 

etores ? Oun/yiderem^ Thebano^' 

aique adeo vos quoque, prop€-^ 

modum a'^hilippi prociaaiori^, 

hus et homimibus apud uirosqu^ 

eorruptis^inductoSf id quod ii/m<* 

que erat formidabHe^ magnumn, 

que eautionem requirebat , n^ 

poieniiam Philippi crescere siue^ 

retis, negligere, neg uUam rw^ 

cuvendae - omnino suscipere cu^ 

uun, ad inimicitias auiem jim^ 

iuasque simultates prtq^endere f 

hoc ut ne fieret^ perpetua catf^ 

bam : qui no^ tfieapte duniaxai 

prudentia sic ejqtedire existima-m 

remy sed^ Arisipphonfem etian^ 

itemque ^ub/^lum omni tempor^ 

conciliare p{fluisse illam amici-^ 

iiam,'fit cum aliis de rebus saepe 

inter se dissent^ent,in hocsem" 

per concordasse scirem : quojt 

ui viifsntes, imlpecula, astectane 

sectabare, defun^is. obtrectarm, 

non erubescis, Nam quod m« 

de Thekanif uceusas, illos muitok ^ 

magis quam meacousas, qui anf^m 

me societatem illam probaveruntm 

Quam commodus erat locns laii- 

dandae eorum prudcntiae, quoft 

sequebatur auctores? Sed nimvr 

rum tantum sibi Ifiudis detr^a*^ 

ctum iri putavit, ^uan(am vel. 

defunctis accederet* Aliquantii 

post t^men nonntillos landat : se<t 

aane qusm frieide laudavit, im«>, 

mo uimiam.buic laudationi ^^** 

(,c^^« sive desidiae labem ad- 

spersit. Post valde putide se ve-i 

t^ibus •rato|»J»ut anttpomit^^ 



Digitized 



byGoogle 



«74 



ORATIO 



QttMifto 'modmtiiuf Notttr, qui 
non ret tufti g^stai, nt plttrimam, 
f . ted homiunm de se iadicia pr<H> 
^nh, Tide ii» Fiionem c 2* et 
idibl pnfsim, ac iKm tam mto^ 
gans rn adfcisGendis sVbi litidi* 
bnt, quam* gratns in comme^ 
Worandis hoininnm de se iudi-^ 
«iis eise Tideatar. Plutarchnft 
Qai se ipsoa iaudare cegunturs 
puntts sunt odiosi, ti-non onuUa 
4ibi pindicenty sed taj^uam one-r 
ris alicuius gloriae partem for-^ 
paiae^ partem beo- imponant^ 
Mnlta huitti rationis exempU 
plbfert, eaque pra^cUra, sed nnl-* 
Ittm' depromitex oriHfOaibusDe-* 
mosthenis. imhio Tero omnia 
fi^aeclara sibi «ttisque consiliia 
Idscrlbit, advcrsa^ Deo et forlu- 
tunae : Rerum enith omnium exi- 
tus ''talis esty qualem DeUs esse 
pbluit, Ipsum vero propositum 
consuientis animum dedarat. 
ife igitur id iniwriae loco mihi 
numeres, si ita contigitj ut Phi^ 
hppus praeiio pictor esset, Eius^ 
^im Aifinis in Dei poluntdte^ 
Tion penes mefuit» Et alia mul- 
ta in hanc sententiam. At, ut' 
^ .Tcrbis utar Fabii lib. xi. prae- 

fat. Marcus TiilUus saepe dicit 
de oppressa coniuratiane 'Cati" 
• finae, sed modo id virtuti 8e^ 
Hatus, modo provld^ntiae Deo^ 
irttm immortalium assignat, Ex- 
•Aiplam est tertia Catilinarla cap. 
8 et 9. Pro 'domo sua: Custos 
ijpbis Minerpa, quae semper ad^' 
iitrix consiliorum meorum, te- 
sti^ idbprum extitisti. Qiiaih^ 
modestiam non solum verbls,sed' 
etiam re ipsa ostenderet. Frius^ 
quam dtsced^ct (in exilium), tn 
. C^itoUum^ inq^lt Dtb lib. 36^, 



^idacendettSy simaiaeram .^quwi^ 
diuw Minervae^^uam Cuetodem 
appettabaty consecrapit. .Qnar« 
modestiae potins qnam arro9an<^ 
tiae tribncriro, quae non desie^ 
rant carpere nudigai^ verba sunt 
Fabii: Jovem iUum^ a quo in 
ronciHum Deorum^ adpocatur; 
et JtHnervamy quae omnes eum 
artes edocuit, quae eibi ilU secu^ 
tus qu4^mdaia Graecorum ex^ 
efnpla in carminibus permJse^ 
rat. Oraitto reliquas laud)*udi 
atii - ratloues a Phitarcho tr«cta<« 
tas, quibus Cicero nthil codcedii 
Demostheni : illud tanveupravter'* 
ire Don poMum : Quemadmo^ 
dum qui iippientibtts moleetiam 
exhibere nolunt^ palde ^lendi^ . 
dis ftmbram quamddm admi-* 
scent , ita nonnulli suas ipso^ 
rum iaudes neque otnnino ^plen* 
didas, neque meras proferunt^ 
sed alfquos defectits^repuisas et - 
ievia peccata iniiciunty ui aufe^ 
rant quod grave est et indigna-* ^ 
tioni obnoxium. NuHum ak De^ 
mosthene profert exemphim. Me-*» 
que enira, qnodsciAm,tina in eint 
orationibus erroris iogenua conles^ 
sio. Ne eamquidem Cicero praeter^ 
mitiit,in ea praeserttm oratione,qua 
patriam bis a se conservatam* tM 
gloriatur, ut iuimicum' suamClo-* 
dinm dolore disrurapat» Pro do>« 
mo sua: Data merees . esi 
Brroris mei magna, Ton^fiee^f 
ut me non soium pigeat siuiti^ 
tiixe meae^ sed etiam p udeat : qui^ 
etim me non repentinum aiiquod 
nteum tempus, sed peteres'9mtita^ 
ante suscepti et propisi iabarust 
cttfn viro fortissimo et clarissimo 
coniuhxissenti sim passus a,taH 
dmi^iadistrahii nequ9 fTifaWe- 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. 175 

altermn peto a vobiSi ut me, pro me dicentcm, benigtte^ 
alterum ipse efficiara, ut , contra iHum quum dicamy. 
attente audiatis. Simul illud oro : si meam quum iA 



sMrBn^ qvibtu aut ut aperth 
JMtmieis obsiaierem, aut ut 
insidiosie amicie non crederem* . 
Si umen proTOcatut fuerii , po- 
tcris te cuin ioimico tine iovi- 
dU comp«rarey et ex eiUft ^itii» 
tiuim iUiutrare Tirtutero, ut De- 
vnoftlb«aee cum JEichiney Cicera 
cam Vatimo et Piione «e com- 
parat. lA iioc tamtfa differunt, 
quod Cicero maguifica qoaeqae. 
•«ctatur, de ntriuAqne Conaulatu 
diaaereua, de absenlia, de rediUi: 
Demostiieoea nonnunquam hae* 
ret in uugia, quautumlibet se 
praemuniaty et opiniouem frigidi- 
tatia ji ^e f^eprecetnr : Hoe inter-^ 
rogOy utrius fortimam unusquis^ 
gue eorum maUt, JXoceba» lit" 
teras? Bgo ad scholae ibam» 
Jnitiabae? Ego initiabar. Sal^ 
tubas? Bgo aumptus pruebe^ 
bam^Scriba eras? JSgo habe^ 
h^m conciones, Tertiae partes 
jactitabas? Ego spectabam» 
JBjtcidebas ? Bgo exsibilabam, 
Verum esto: concedamua bano - 
Graecalo levitatem, et nt cina* 
dcm verbift ntar : ^ora, ti fiov^ 
Xmi^ey ioxt tUn^ Toure* lHod 
Yero tolerari non potest, qnod 
8oae laudl et obinrgationcm 
io£caiu, et beneficiorum in coa 
aQornm exprobrationem < «dmi^ 
uenJA et obinrgatiouem: Sedpra^ 
iroe ctMdam consuetudini mul-^ 
tum Uemtiae dedistisj •ut cuiiir 
het €um Uceaty qui vestris- utiii^ 
tatihus patrocinatur, suppUm^ 
tar» st calumniari: i'ahtptmteif^ 



st suavitatem audisndi cowiii^ 
pubUcHs utiUtati praeferentes^ 
Quapropter faciiius est et sem^ * 
per tutius hostibus inserviendo 
locare operam^quam eam in rs» 
pubUcu deUgsre statiMem, qutk 
vestra commoda prx^ugnsntur^ 
Ezpi^faratiouem paulo poai: Turm 
ps sst^ udthenisn^es, cum efo »#<* 
lestias istas laborum ¥sstra c€us-< 
sa susceptarum toUrarim, ^om 
neo verba, quae ds rebus ipsi§ 
facienda : sint, psUe sustinsr^ 
Qnid? quod paolo ante fioeiD^ 
cum se magnificentitsime prac^ 
dicasset: Kerbis utor longe te^ 
nuioribuSf quampro magnitu^ ^ 
dine rerum, invidiae metu, Quid 
est iusuUare «uis auditoribui, ^ 
boc non e>t? Quid rtstat, nis^ 
ut in perorationc se omnibus »uu 
aetate vivcutibus aut^ponat, ideu^ 
ctiam do oiortuis, quotcuuque olio^ 
in repul)Iica florueruntj dlcti^ru^ 
uisi livor in vivis pascerctur^ 
Quod n^n panlo modcstius, opi'* 
uor, Cicero oon in auamt scd 
Pompeii H>ndem usarpat oration« 
proCornelio Balbo. ABnjLU,- 

Vt pro me dicentem* e;] #%► 
me pro me dicentem, DonnoUk 
T. 1« in queis Col. FM.a. Vtm 
d^bebat omitti primum me, t0 
«misit Omterus, quod recte sant 
amplexi FaSrnns, Mnretus, Lam^ 
binus, Panllus Manutius, coiifii«>i 
niau^e id •Colooieoai. GAABviva» 
Et V«ticauo. Ga&. 

Sifuul iihid oro} EtBi, %di «U. 
t«vu4a vitup«i«tt «MM^-iK fiwr 



Digitized 



byGoogle 



i?8 



ORATIO 



oitftii vita, titm in dlcendo moderationcm modestiam- 
que cognosti^, ne me liodie^ quum isti, ut provocayit, 
revpondero, oblitum esae putetis mei. Pfon tra- 
ctabo ut cohsulem: ne iile quidem me ut consu-> 
larem. E^i iile nuilo modo copsul, vei quod "^ta 
vivit, vei quod ita rem publicam gerit, vei quod ita 
factus e6t5 ego sine uiia controversia consuiai*is. 



fimum aoditar, solet tamen apnd 
anditorcft ii| odium Tocari: qua- 
re prudenter Qrator, ut snapkio^ 
Bem a ae maligtutatia arertat, 
SiodeTatiooSa in dietndo auae pri- 
flliinie. facit mentionem, et prae 
•e fert, ae don aponte aua, aed 
Antonii proTocatione ad hoc di- 
cendi genua eaae delapaum. A- 



Modestiamque cognoscitis ] 
• CognosfiSj lib. Col. Vt pro legc 
llan. Vos Quirites hoc ipso 
in loco saepe cognostis, Et 
xnultia aliiB in locis, quae bre- 
vitatia causa relioquo. F£R&.iiiiva« 
len. cognoscetis, ita tamen, at 
litterae E auperacripu ait I, ut 
iit, cognoscitis* Sed neutrum 
placeu HxTsiKG. Ycrum eat, 
cognoitis, qnod firmal Barb, 
^rimuai et Vatic. Gar. 

Wt provocaint'] Vt provoca-^ 
tnty 1« nonnuUi. Fer&ar. Vt 
propocatfit, respondebo] Anti- 
quua Fiber respondero, Fab&k* 
Arripmt praeter FaSrnnm et 
Muretnm reqtondero Lambinna, 
tuffragantibua etiam tribna codi- 
cibus* Geaxv. 

Non tractaho ut ConsuUm] 
fieddit rationem, cur inaectando 
Antokiio nnllam Gonsularia digni- 
taiia ralioiiem atl Jubitaruay bo 



petulaatiuay quam par csat^ ta 
Consulem popnli Romani iov&» 
ctus fttisse videatur. Immo An- 
toninm Consulem fnisse negat, 
trea ob caoaaaa, quaa ttt nde. 
Amum. 

Fel quod ita factus est Con^ 
sul] Non suffragio populiy acd 
beneficio Caesaris. lufra: lus^ 
sus es renuntiari ConsuL, et qui^ 
dem cum ipso, Abram. Notai 
Lambinna in margincy in non- 
nnltit libria non legi ConsuL 
Mnretua aane ilJam vocem ez-. 
punxit, aed retinuit Faemua. Sed 
Mureto tamen adaentio. Addi- 
tom eat a Grammaiico hanc ora* 
tionem interpreiaote , qui lorte 
iieacint,/£eri, jactum esse^ aae» 
pissime Ciceroni simpliciter po-i 
ni pro fieri Consulem, /actum 
esse Consulem, Vide lib. i. ad 
Atiic epist. i, et quae ibi no« 
tantur. GRAsmra* Vocem Con^ 
sul deleat vetera exempUria : et 
ita ea, ao aimilea aubandiri ao-. 
lent. II. EpiaU 9. quod itafactug 
os^ acilicct Aedilia. Com. Mepoa 
Ag«aiL I. 3. Horum ex altera im 
alterimsfamiii€Uf locum fieri nom 
licebat: nbi Regem inteUigitur. 
Quomodo autem factna ait Con* 
•ol, docebit infra c 3o. et 32. 
HsraiKo. Y«^<^Q« tocca 'msm 
optims OButttt. Gax. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. 177 

Ut fgiturintelUgeretis, qualem ipse se consulem profite- 
retur, obiecit mihi consulatum meum. Qui consula-* 
tu«, verbo meus , Patres cou^cripli , ro veater f uit. 



P^i igiiurl N^gavertt Anto- 
nium, quod ita rempubUcam gt-^ 
reret, esse CoDsulem* hic arre- 
pla occaslone ad suum ipslns Con- 
sulMum^ commode delabitur. A« 

F^t igitur inteWgeretis , qua- 
Jem me es^e consularem profi^ 
teretur'] Qualem ipse Con^ul 
projiteretur ^ o. J. v. praeclare: 
ut sit, Obiecit milii coiisulatum 
liieom, ut intelUgeretii, qualem 
ipse CoQsnl profiieretur. Canfir» 
jnatiooe uon eget. Pisoni idem 
oblicienti idem propd respoudit; 
Quae cwn reprehendis, ostendis, 
qudlis tu, si ita forte accidis- 
tet, fueris illo tempore Consul 
/uturus. FeIiraa. Qualem ipse 
eonsulem profiteretur^ Nos A 
proxlme praecedeoti dictione, ipse, 
pottcrlorem sjllabam mutuautes 
eonieceramiis legeudum, qualem 
ipse se consulem profiieretur: 
qnod postea antiqui librl aucto- 
rit» compvobairit. Faernvs. Barb. 
mmho, profitetur, ^tiou male: iu 
ceteris cornipti sunt, ut cdiii ve- ' 
teres. Consul et Consularis con- 
landuntnr etiam I. Phil. 6. et in 
Epit. Liv« LViii. Aectum autcm 
erat, qualem ipie Consul profi- 
teretur, h. c. qualem cousula- 
tum : cuius lecliouis foutem igno- 
rabat I. F. Gronovius ad Plaut* 
Capt. ill. I. 'io. cnm eaui P^ 
^auut. receperit ex MSis Ferrar. 
praeinleritque inde Gulielm. ad 
1. c. Pl<iuti in Quaest. c» 5. et 
f ar<us iu Lex^ Crit, p. Q^d. con- 
TOM. ]. 



tempta Faerui et Lamb. lectione^ 
quam omnes postea secntl sunt, 
et qnam primus exhibnerat Car. ^ 
Steph. nitfr quod habet, profit^ 
tur, ut nostri codices. Totum U 
enim, opinor^ in sno cod. iove* 
nerat. r>leque item absurduia 
censeo, qualem ipse Consulem 
profiteretur, Nihilominus a Va- 
ticano discedendom oon putoi* 
Garatok. 

Qui Consulatus] Commoda 
Con4nUtus sui laudem cnm Se- 
natu commtmicatad invldiam Je- 
niendam. *Gnm euimy ut apud 
Xenophontem Ageeilaus, sua« ' 
laudes si .ab alio eelebrentur, 
incnndissiinum euique sint acroa^* 
ma, contra 'nihii auditoribus es$% 
molestius podsit, quam sui ipsiua 
suairumque rernm tmportnna lau- 
datio, prudentissime Cicero sua- 
rum laudnm molestiam audlto- 
rum laudibus temperavit, immo 
•ibi nihil arrogat, maximam suae 
laudis partem Senatoribus im- 
pertit, quos ioorum consiliornm 
faclt anctores. In eoque sermo- 
ne iucundisaimo per synonjmiain 
dintius immoratnr: Quid enini 
aliud oonstitmi, quid gessi, quid 
egi, ter id ipsum. et rnnius : 
Nisi €x huius ordinis consiliop 
aucioritate^ sententia. Quiotie 
praeterea efficit^ ut Seuatoree 
c iudicibus partes flant^ et omuia 
sibl praesteuda puteut, quae Ci-v 
cero getsit in suo consulatu. Con^ 
stituere spectare videtur ad Se- 
ii«tusconsuUa| quibu» legum 

■ M' 



Digitized 



byGoogk 



17? 



ORATIO 



Qijid enim cuDstitui, qiud gessi, qnid egl, nisi ex ha<^ 
iuii orcUnis consiUo, auctoritate, sententia ? Haec tu homo 
sapienS} nop ^luin eloquens, apud eps, quoiTum oonsi- 
lio sapienliaque geste sunt, ausus es viLuperare? 



aqctorilas noa accedit, ffaeref ad 
oppre&sionem CatiUaa«, ftgfre^ 
ad lcges a Qccrout Co.BSwle per- 
latas. Sic ^coaiilium est •Im- 
plc;c.rei (acifjg^a^ Tel omittcndao 
^iiggegtio , auctoritas aliquanlQ 
gravior, seuteutia quandam veluk 
oblemperandi uecessitatem im- 
^puit. 4aram. 

Quid enim consiilui ? ] Sic o. 
1. V. Qui(i enim ego constitui^ 
quid ge^si? qurd egi? Fs^ra.-* 
Riys, Couseutiunt ' omnes ^es i 
^uoque libri. Iia^e id racepe- 
fuut FaernuSy ^ureCuf, Lambi- 
nus, J^ilApu^ns. (jlur irespuit Gru-* 
terus, ct editores ecteri? Grab-t 
TIV9. Aute Ferrar. et P. Man* 
decraut ego et qmd egi, iit m 
Bnvh. ambobus. Recepcrunt ego 
^iitummodo P. Mau. anuo mdxli. 
Car. Steph. Vcrb, Ofar. et Lal- 
|em. reliquas ctiam duas voccs 
^ambin. Ald. uepo», Graev. et 
^feusiug. cum F, ct M. ex Va- 
^ic. uib4 autem hqrum Gruterus. 
Gar. i 

, Haec fu homo ^opieaji] Vt 
|ibi benevolentiam quaesivit, ita 
yicissim in invidiam vocat Anto-« 
Dium, eiusque stultitiam osteudit, 
^uod ea vitupcret in Senatu^ 
quae Senatiis lu^ctoritate gesU 
fucrant. £t, irpnice sapieotema 
pou sotum eloqpentem appelUt» 
maiore contemptu, quam si stnI-> 
tissimum ci infaniissimum dicc- 
ret, et aptius aJ iuviiliam con- 
•jtandam. ^equc enim minu» 



uitelligitur, et si aperte stultissi- 
mom dixisset, kac verborum con- 
tomelia nonnikil invidiae et ia» 
dignatlonia in seipsom deriyas-* 
set: quae nunc non iam in rivu— 
los diducta, sed plcno velut al- 
yeo fiuens tota - in Antoniimi ef- 
funditur. Stultissimnm alite^ 
est id advcrsarlo crimini dara^ 
qnod iis conveniat, quorum optts 
sit benevoicntiam aucupari. A- 

B&AM. 

SapienSy non solufn eloquens\ 
Magua sapientiae et eioquentia» 
couiunclip. Vudcet testaturOra- 
tpr iuitio librorum de inventia^ 
ue: Sapientiam 4ine eloquen^ 
^ia parum prodesse civitaH—" 
hus : eloquentiam vero sine sa^ 
pientia nimium ohesse plerum-' 
que, prodesse nunquam. et ia 
Orntore sapientiam elpquentiaa 
fundamentum appeUat. Nihil 
enim est aliud eloquentia, inqui^ 
iu partitionibus oratoriis , ni- 
si copiose loquens sapientia^ 

IO£M. 

Apud eos'] Cavendum impri<^ 
mis, ne, apud qnoi dicimus, eos 
BosU-a offendat oratio. nobile ex- 
emplum est 2 de Oratore: P//** 
•iltus testis processit, Licet^in-* 
quit PhiUppus, rogare? Turr$ 
quaeaitor properansf Modo hre^ 
viter, Hic ille: Non accusahis, 
perpusillum rogaho, Jtidicule. 
Sed sedehat iudex L, Aurij^ex^ 
hre%fior etiam quam ipse ie^tis. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDaI CAP. 5. i^g 

4Quii> atiteW, mfebtti' boimtlWutti, ptaeler P. Clddium, 
qui vitapei*afi^t, itiventtis est? ciiiua qmdem tibi fa-J- 



€fmnU-eit ri^us m iudicem ddn^ 
versus, i/isum eat totum scurri^ 
U iudicium, ItT£H. 

Quis aattm meum comula^ 
tum\ Allam invidrae faceiti ^ub- 
Wtit : quod unns P. Clodlus, q\t6n- 
dam peroiciosus reipnljRcae civis, 
Id vittipetare isit atisus, quod 
sunc vlfuperat AntooJus. Idem. 

Ptaefer pyCl&diam'] LiberVa- 
ticauuA' prdeter tlf P.' aut Clo- 
diUm^ HaHc \coniici poiest legen- 
aum csd^,pra)eter te aut P. C/o- 
dium. P.* Vasints. 
• i^uius quidem' te fatumy sicuti 
C. Curioncm, manet] Cuius qui^ 
dem tibi falata manet , o. I. v. 
6mDiDO impressi propius acce-- 
duQt ad^ s^f niotiis Latioi consue- 
tixdiueni. tt>t twhien, tamque ie- 
tnslorum 'libtornm quasi cOnspi- 
ratiouem tiegligeudam- non pu- 
tavi : praes^rfim cum et graih- 
jnatici Ifadaut, antiquos ita lo- 
CQlos csse, et id poetac ncsclo 
ciiins tesiimbildi conffrinent , At 
fibi poena manet. Quod si se- 
quimur, emeddaudiim erit C. Cu^ 
rioni. FERRAiiiv». Cuius quidkm 
te fatum] fllc locns ita legittiV 
in nnXi<{no Vibro: euius quidem 
tibi fatwh sicut Curibni manet. 
qu^m eiiam lectiouenr compro- 
bant libri, quos Tcrrarins y'v\\t. 
FaERK. Cuiu^ [quidem te fatam' 
gicuti C. Cfirionem manit] Non 
Itabe* dttbium, quin Ugi debeat 
itB, ut in optimo libro scriptum 
cit: CuiuS quidem tibi fatum, 
ticttti C Curivni, manet. Sed 
«tscio quomodo fit, ut quicqiiid 



paulo Ibngius ab' nsitata loqncn- 
di\coniuetudinc discedir, \A q\io- 
rnndam anres protintis repndient. 
MvRST. Faeruum et Muretum 
sefeutus CBt Lambinus. in meo 
TJ^qUe codice est tlbi. Lftudat 
ctiiim sic hunb locum Sanctiut 
in Minerva lib. ii, cap.4. etcon- 
stHictionem pluribus exemplii 
confirmat, itt iII6 Virgiliii 
Haec eadem matrhiue 'tuctt^ 
geneHque manebunt. 
Scd prac&tat, Ut alia ilji legas. 
Grjbv. Manet tibifatttm (i t a et ia ni 
iii Icn.) dicttim est^ut illud Vir^ 
^iYA^Manet imfnota tuorum fu" 
tti tihi^ h. e. non mut^ntnr, non 
reflguiitttr. IIbvsixc. ^Tibifhtum, 
Srcuti C. Curioni. 1 ra cum Vaticaoo 
iddices Regli.* LALLEirf. ' Probat 
hoc mCrito etidm Heinslns ad 
illud Glaudiitni 11. in Eutrop. 
478. unaque cuncto Potna ma" 
nef^generi, Probant aln docti 
viri : nec ferO, Gruleriim CtVerb.'' 
ab hac lcctione discessi^e, quam- 
vis Nonius eX Antonii VpistoU 
xtir. Phil. 20. rccllei p. 34^. sin 
diterri aliud me patutn man^t, 
hac alia constrtictione nou ob- 
s«rVdta. Apud Virgil. etiain x. 
Acn. 47 if. et iam iua Turnum 
fata manenty legltur in MSis 
Picrti: sed ipse, aruque omiies 
iure ptaefenmtjVtrca/i/. tn Va- 
tic. praenomen Curiouis manu 
illa reccniiore additnm fuit. Gar. 
J^anetf quum de rebus futuri» 
dicitur, et dativum et accus. pcr- 
souae post se habet, si est i. q. 
iuliquum est , reserpatur , habet 

M 3 



Digitized 



byGoogk 



i8o 



OBATIO, 



tam, sicati C. Curioneniy mtuieti ^uonlam ii 
liomi tuae cst, quod fuit iilorum utrique fatale» 



poft se datlTum* . Phaedr. 5, fab. 
6. latinisilufn manebit pretium 
Utteris, SeD. ep. 5. manet mihi 
semper caedis memoria, Liv. i> 
63. eitr. manere his bsllum, sie 
babeu ihn noch za f^rchten. Lo-> 
co enim YirgUiauo Aeu» a, ibj, 
parce metUf Cytherea , manent 
immota tuorum Fata tibi, qui 
locus nostro ftimilliinus esec iri- 
detur, quoque etiam Ueusingerus 
ad hanc rationem nostri loci, a 
inultis libris ve^ustis confirma» 
ftam, tuendam usus est, nihil pro;- 
ficimus, namqne verborum isto- 
rnm apud poctam seusus hic cst : 
Fata iUa ipsa erunt t.aorum, seu 
tni eadem illa fata experientur 
(tibi), .quae tu optas \ al si in- 
•erviiet hic locns nostrae raUoni 
tuendae, seusus esset: tu adhuc 
experieris, eadem fata, quae tiii 
ciperti sunt. Ipse Scrvius notat: 
tibi ant vacat, aut tibi fata aunt 
tua fata. Immo apud Virg. fere, 
Bemper ijata te mansnty Aeu» 
3, ii}4. manere Jata nepotes no" 
stroSf lo^ 458. Simili modo 
iatere atque felare etiam subin- 
de cum dativo slruuDtur. Cat. i,; 
a. nihil offis, nihil moliris, quod 
mihi latere t^aleat in tempore, 
Cat. I, 6. ut tibi adforum Au" 
relium praestolarentur armati, 
Vat. tibi et Curioni, quam le- 
ctionem probat Muretus; dativos 
etiam in sno codice se inTenisse 
dicit Graevius. len. tibi, Gud. tc 
ibi fac/um, Teeg. tibi factumi 
dirinde Curionem* 

Quonimm id domi tuae est] Non 



•atis scio, qnid boc esse dicaro, 
quod in optimo libro legitur: 
Quoniam id domus tuae est, n\^ 
9\f «juicquid estyTisum est tamea 
ufadmonercm. MniSTys* 

Quodfuitutriquefatale\ Fau-» 
lis maritis suis Fnlvia, quod eos et 
ambitione inflaret, et ad cicnda» 
tiirbas exciureu Plutarchusin An» 
tonio: Nuptiis animmm adieeitp 
ducens Fulviam^quae olim ClodiOp. 
popuiari concionatori^ nupserat, 
muiierem neque iar^ificio^, neque 
rei domesticae deditam, nequa 
viro privato imperare dignantem, 
sed magistratum obtinenti prae-* 
e^sCf etimperanti poientem «n- 
perare, Adeo ut in proscriptiontt 
tiiumvirali multos ipsa sao no« 
miue proscripserit, ut refcrunt 
Dio et Appianus, et tum ipsa, 
tum Antonius Senatum ludibrio. 
habueriot, ut aucior est Dio lib. 
48: Bas ludibrio habuerunt, 
tum aliis modis, tum Senatum, 
Caligam vocantes, quod Senato^ 
res caiceamentis militaribus ute^ 
rentur, £t ipsa post victos Brti*. 
tum et Cassinm, absentc Antonio, 
bellum contra Caesarem Octa- 
vianum, qui in luliam redierat, 
exciurit. Quo bello, ut ibidexik 
narrat Dio, Fulvia et gkidio ac^ 
cingebatur, et militibus t^neram 
dabat, Haec iUa est Pulvia» 
quae um foede insnluvit abscis^ 
so capiti Ciceroois. Idem Dio( 
lib. 47 : Fuli/ia autem id caput 
arreptum, priusquam auferretur^ 
insultansque amarulentis i^erbis 
et conjq?uens genibus suis im^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i8i 

?fon placet M, Anlonlo cousulatus meus. At placuit 
P. 5ervilio, ut eum primum uominem ex illius 



posuii: ori^ue eiuM aperto 2fjii- 
guam exfractam acubus (qu€i^ 
ies secum comendi capitis caus^ 
sa ihuJieres ferunt) compunxit, 
mdditis crebris ac turpibus op^ 
probriis. utor Xjlandri Tersione. 
Vr mlram non tlt , tnrbulen- 
tam ban<3 mulierem Antonio di"- 
ei fatilem. Etil eqim intanu* 
amoT Cleopatrae extremam ei 
pestem ioTexit, id tajnen Pla- 
tarchu» FulTiae refert acceptnm! 
Vt mercedem Fuiviae, quod an^ 
eillari jintonium docuisset foe^ 
mnis, debusrit Cieop0tra, quaa 
plane cicurem et pelui a tiro^ 
sinio institufum ad obtemperan^ 
dumfoeminis accepit. HaecPlu* 
tarcbot. Neque tamen uzorem 
•olum, aed %tiam «quum fatalem 
Ibabuiaae creditus eat Antotiins. 
Tide Gellii lib. 3. Noct. Attic. c 
9. Abram. De Fulvia Tide P. Bai« 
le in Lex. Flor^ IV. 5. FluUrcb.' 
iiL Ant. p.^ri'!.^?^. unde appare^- 
bit, eam omnia alia curaaae, quam 
quae feminam^iecent: imperare 
lirta, eoaqne ad turbaa concitart 
i^itam. Sunt, qui Ciceronem 
bic equum quoque Seianum ai* 
gQificaaae pntant, qnem ab An-* 
tonioaUnm fnisfe,at|ctor estGel* 
liiia Ul. «^ ' Id irero migatorinm 
est. fiEvaiNO. Qnibna Fulvia, 
lULor tua, nopaii, ii omnca eo fa«< 
to nati eate videntnr, nt immatura 
XAOrte intereant, ab ipsa ad tur» 
bag conciuti. Clodiua a Milone 
eaesns est, et Curio, Caeaaris dux, 
•um exercitu iu , Africa periit a 
Ivbat copiit oppreao». pj^uUct 



post dicit Cicero satid acerbe in 
Antonium, eiua nxorem haud 
avaram iam din del^ere popnlo 
Romano tortiam penaionem. 

Non placet M, Antonid] Post* 
quam Anloninm in invidiam et 
contemptum addnxit, eum cnm 
TiVis clarisaimia e( Consularibua 
componit. Amuui. 

jft placuit Pub. SerMiiio] Pub. 
Serviliua Yatia isauricua hoc ipso' 
anno diem obierat extreraa sene- 
otule confectus, quo anno Caesar 
est inieremptus, ut<aactor eslDio. 
Cnm Appio Claudio Pulchro Con- 
snl fnerat, anno ab urbe condita 
676. sedecim annia ante,Cicero^ 
nem, eo ipso anno, quo Sulla di« 
ctatura se abdicavU. IssM. 

yt eum primum nominem] Pri-^ 
TQO, o. 1. u quod Umei\ abiudico* 
Ferrarivs. Vt eum primum no^ 
j^ineni] lu solus antiquus libery 
nam alii omnea primo, Tasrh» 
^lhi^ ioiellige Ferrarianoi, et 
sqoa: adde Barb* secundupi. Nam 
omnes quideii^ editi cum Vat* e( 
Barb. primo, et aliis /7ri/ittfm re- 
ote servarunt, probante Ferrarib 
ipso, ek poatea Nic. Heinsio ad 
Claudiau. I. in Ru€n. 3oa. quem 
ride ; eiiam DrakeHbQrchinm oon-' 
aule ad Liv. xxxiv. i4. qnem porr o 
VI. 11. edidisse ma!lem •, pri~ 
mus omnium ex patribus popu^ 
laris factusy ex MSis aahem tri- 
bus , quos coniectura Tan. Faber 
ante%'crterat , Dukcro eft Periko- 
nio plaudenttbns : minus enim 
recteibi c€ieti primmm Sio ideRi 



Digitized 



byGoogle 



i3s 



OftATXQ 



teraporij \ consularibiis, qui proxime moriura ewi 
placuitQ. Latalio Catulo, cuius semper in hac re pu** 



LWtut XXXII. lo. ThtMolos pri- 
mos omnium nominapit Consul, 
«bl stmiliter Tariatum fuit. I. 
de Offic. f,. ex ea parte, quaepri^. 
ma descripta est, iibi libri Don- 
nulli, primo. Garaton. 

Quiproxime estmortuus'] Cae- 
fare quintum et AMonio Cousn- 
libui, ut auMor est Dio , exfre^ 
ma senectute diem clausit. Hu- 
ins primo looo facit meniioirem, 
vel quod esset eius memoria re- 
cetitiur, quam caeterorum, ^e\ 
q^od nou mediocris esset cias 
Buctoritas, ut ex eo videri potest, 
qnod oratioue de Provinciis Coo* 
sularibus cap. i. vcrbis Yalerii 
Maxiroi retulimus. eadem ref^rt 
Dio: VsqUe adeo qui tum erant. 
Jlomani eos, qui aliqua dignita- 
te praestarent, reperebantur. eoS'- 
que oderant, qui rel in minimis' 
rebus fuissent imprudentes^ ut 
eum, qui^Servilio praetereunte, cx 
equo lionoris causa non de&cen- 
dcrat, non audita eiufl dcfcn- 
slone damnariot. Abram. Etiam 
in Vat. est mortuus, Gak. 

J*lacuit X. Catulo] Sie omnes 
fere lib. scripti, Q. L, Catulo» 
quod ego iuterpretor, Q, huta" 
tio Catuio, ut in Acad., //inwne- 
rabiles Q. LutatU Catuli. Fbr- 
KAR. Placuit Q. Lutatio Catu- 
lo] Antiquus liher, ^ placuitque . 
CatulOf quod ego iuterpretpr Q, 
Catulo. nec pnto voluisse Cice- 
ronem tribiis hunc uomiuibus 
app«l)are; alios omnes duobus 
tiiBtiuii. Fasrh. Flaouit . Qu, 



Lutatia Cafulo"] CodshI fuit aa- 
uo proximc sequente Servilii Coq.- 
fialatum. Ei Ciceronls CousuU-* 
tus ita placuit, u( eum pareotein 
patriae nominarit, in Pisonem. 
Tautae fuit auctoritatis, ut id et 
conllgerit, quod uarrat Cicero pro 
lege Manilia : Cum ex vobis 
quaereretf si in iffio Porrtpeio omr- 
nia paneretis , si ^uid ab eo 
faetum esset, in quo ^em esse^^ 
tfs habituri, cepit magnum suae 
uirtutis fructum ac dignitatis^ 
cum omnes ima prope , voce in 
eo ipso vos spem hahituros essm 
dixistis^ Obiit secnndo anno 
post Consulatum Cioeronis» ut 
scribit Dio. Abram. Io meo 
Qodice legilur: /j/aott//.C.*^. C^- 
tuJo. Coloniensii et ^vattkc, plit^ 
cuitque. L. Catula. Vera ett 
correctio f a^ui, quam ct Mnre«- 
tus ict Lambiuus approbarniit* 
Sic patillo post in diiobns MSS. 
Ugitur, .Jlf.: Crassoque liortensio, 
pro M. Crasso, Qu. Hortensio.. 
Gr.vrv. lenens. Q. L. Catulo, id 
estt Q.Lutatio Catnlo, ut ab aliis 
plcne scribitur. 1« consuUris, et 
censorius mortnDf est anuoDCxcit* 
Dio lib. xxxvn. Hrvsiko. Coiit 
tigerat bic permutatio praeno- 
minis: pro Q. ambo Barb. ct 
editi ante Maunt. Iiabent perpe- 
ram L. b. e. Lucia. lo alit» 
utrumque recipiebatur, quod cuiQ. 
Ferrarius male iuterpretatus e&- 
set, P. Man, Cat:. Stephau. r«pet« 
Lamb. GruL Verb. Oliv. et Lal- 
lem. male adoptarunt, Lutatio, 
CtAtu Kouvit Graevius, in aua 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i%5 
hlfha vi\re% gHctor&as j plaoait dnobua Jiuculllsy Ml CtSLsid, 



«odicr esM : C. J^.Catuh^ Heiuiii^ 
geriM autem dicit, io len. repe)!^i 
Q, JL.Catulo,tpi9edirtnim\tctio^ 
n«m snspicioiiem excital ^ • non 
«we eaD<Jem codicem.^, Vat. pla^ 
€mitqtte Catulo, ia qoo meritO 
opiuatnr ■ Feernut latere Q. Ga- 
talo; Mortniu ett confularis a. 
u. c, 692. praeter ^ Servilium 
Isauricum, qni eodem annocuml 
Ca«8are n^ortuns eat, reKqa), 
Catnlufl, M. et L. Lnculluf , Hor^. 
tens Jus, C. Curio pate/, anCe belli' 
civilis ioitium mortui suut. 

J)uobus LucuUis] Lucius Coh- 
snl fiierat anuo 680. Marcus anno 
681. mortHi sunft paulo ante bel- 
lum civiie, iit ait Telleius. de 
anno non constat. Lucins et Mac- 
cus fratfes fueruot, iit ex Plu- 
tarcbo coustat etCicerone. Diem 
•uum obiit Lucullus Luclus Phi- 
lippo et Marcellino Consulibus. 
Hunc enim oratione pro Scxtio 
a'ppellat, nullamortis facta raeu- 

r tione: ^ Lucullo summo viro 
atque Imperatore pulsus, vt 
autein dicitur lib. 2. ad Q. Fra- 
trem epist>* 3 : u^d quintunk idus 
Pebruarii Sexfius ab indio^ Cn* 
Nerio Pupinia de ambitu cst 
postulatus , ei eodem die a quo^ 
dam. Jl^ TulUo de pi, ut ea^ 
eansl^Vni Tideatur pcragi potu-^ 

fH§$e '^ ante Mariium iueuntem. 
qao tempore Luc# LucuUi , tan*- 
qn«i|i adlme siiperstitis, fac)i men- 
tionem. pAalo post tamen ex«- 
«essit e viui. Nam oratione de 
Frbfiiieik v Copf ul aribus , qnam 
iMriiitam fnisse constat ante co* 
imtia.Contalaritf, indicatar diem 



ol^^iss^: ytinkm Ludius etiarh, 
JbticuUtte ille viiferet, Be M«rco 
Lucnllo nihil constjt, nisi enm 
Lucio fratri sup^tstitem fuisse, 
lit ibtdem indicatnr; et -Caineu 
ante beUum civile "vitam fhrUsse. 
VeUcius lib. a: Nunc propositS 
operi sua forma reddatur ^ si 
prius gratulatus ero Q. Catuloi 
duobus LtikulUSf Metelloque et 
Hortensio , qui cum sine inpidixt 
in republicct floruissenty eminu' 
issentque sine perieulo , quieta 
aut certe non praecipitata , fa^ 
taU ante-^initiurt^ bellorum civi- 
lium mofte functi sunt, (fxinntTi 
autem LncuUortim fnerit aiictO'- 
ritas, de Lncio, Imp^ratore cla- 
rissimo, diceudum iion est, de 
Marco oratione 4« Haruspicum 
responvis: Quae tanta rHigio 
est^ qua non in nostris dubita-^ 
tionibus , atque in mdximis Su- 
perstitionibU^ , unius P, SerinUi 
ac M» IbuculU responso ac ver- 
bo liberemur* Abram. 

M. Crasso} M. Licinius Cras^ 
sns Consal fuerat cum Pompeto 
anuo 684. q^o anuo Ci<»ro Ver- 
rem iudicio postulavit, septcm 
^nnis ante sunm Cottfulatoia* 
CraMus in suspicieneM cOninra- 
tio/iii Tocatof est, ut ait Dio, 
ted is riimor br^i itotercidit^ 
£t eum probasae gesia Cicei^niu 
el co constaf , quod , cum fasci- 
cnUim ritterarum ab Ignoto quo- 
dam actepisset, et unas a quo- 
piam coninrato sinc nominis sub^ 
icriptiOne inissas apcroisset, etf 
detulit ad Ciceronem, ut «uctor 
•91 Plutarcbus. A Parthis occi- 



Digitized 



byGoogle 



j84 ORATIO 

Q. HorU^nsio, C. Curloui, M. Lepido, C. Pi-- 



iu» Cd. Domitio CaMno et ^. 
VAleriOfMef»ala Consuljbiif , ano 
anno «ntc quam Orator MUo- 
nem defeuderet. Vide epist. id, 
Ijb. 1. ad Atticum , quantopere 
Craaaua prpbaTent M. Xullii 
ConauUtum. Idb^. 

Qu, Horteasio] Conaul fuerat 
proxime pott Craaaum ct Pompe- 
ium , aex annia ante Cicerouem , 
quorumM, ut dicitur praefatipne 
libri de claris Oratoribuay con- 
iunctiaaimua fuit conailiorum Om- 
Qium societate. Diem obiit ex- 

. tremnm anno , gui proxime bel- 
lum civile anieceMit, ut indicat. 
ibidem Noiter bis verbis: Cum e 
CiUcia decedens Rhodum peiiis^ 
sem, et eo, mihi de Qu. Horten-^ 
4ii morte esset allatum, opi^ 
nione omnium maiorem animo 
cepi dolorem, et clarius eodem 

* Ilbro : Eet autem L, Piutlo , C 
MarceUo ConeuUbus mortuue, 
loXM. 

C, CurioT^] C Scribonius Cn« 
rio cum Cn. Octavio Contul fue- 
vat tredecim annia ante Cicero* 
nem : eiusdem amantissimns.^ pro 
quo etiam le^ationem ad 3ena- 
tnm Eqnestris ordtnis nomine. 
suaeepit cnm Qu. Hortensio. 
Obiit eodem 4nno,<|uo Craisus, 
qula, ut yidemus, Qcero eo 
-«nno in P, Crassi locnm augur 
«drcctua €st, cum in luUa filiui 
Cnrio non euet, qui non vide- 
tur plus ^nni spatio abfoisse: 
at eodem tempore Cprio pater 
mortnus cst» Epitt. a. ad Cu-. 
rionem : Grapi teste prtt^atuB 
9um amori^ summi ergu t0 mmp 



patre tuo^ elarisnmo viro : qui 
cum ^ais laudibus , tum vero #»• 

filio ^ superasset omnium foHa-' 
nam^ si ei contigisset y ut oMtf 
ts inderet^ quam a pita disce^ 
deret» Quantum antem ilU pla^ 
cuerit TuUii Contulatui, eonsCat 
ex epist. i5, Ub. u ad Atticum :^ 
Sed heui tu, videsne Consula^ 
tum ilium. nostrum, quem Curio 
antea uno^^wjiv. pocabat , si kic 

factus erity fabulam ac mimum 

futuium? Idsm. 

M. Lepido] Tres fuerant M. 
^milii Lcpidi Consules scdecim, 
annorum decursu ante M. Tullii 
Consulatum, nnus Qu. Lutatti 
Catuli collcga: alter anuo pro— 
xiine scquenie cum D. Tunio Bru^ 
to ; lertius cum L. Volcatio Tullo 
tribus anuis anle Ciceronem. Prl— 
mus superstcs oon fuit, sod Brnto ' 
et Lcpido ConsuUbus^ dum pa— 
triac bellum infert, a Catulo ct 
Pompcio \ictus in Sardiniam fu-* 
git , ibique morbo extiuguitur. 
De caetcris duobus non constat 
Uter supmtes fuerit, et ap— 
probaverit TuUii Consulatunu 
Abram» 

C. Pisoni] Calpumios Piso 
Consnl fuit cum M* AciUo GU* 
bcione, quatnor annis ante Ci«- 
ceronem, qaibnsContuUbnaPom» 
peius beUum piratacum extrema 
hieme apparopitf ineunte ver^ 
suscepit , media aestate confe^ 
cit, lutre igitmr pro M, Labeoni 
rescribitur M, Glabrioni. De 
Volcatio iam dictnm eat, M. Le* 
pidi fuisie CoUegua, 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i«5 
•oniv M. Clabrioni , L. .Volbalio, ..C. Figulo, 



3f. Lab^oni] Glabrioni em«|i* 
do. qaod cx quodam loco cpitt. 
ad Attic. licet intelligerc , qno 
SB looo hernm ttf, qui hic ap- 
jpeUsntur,- omoiiim mebtioaemr 
/ecat,' CoDsalji^iiun pntat levio-l 
Tes fuiMe , Catuli , ServiUi y Lu-> 
ealUittm, Curionis, Torqnati, 
Xepidi, GolUi, Volcstu, Figuli^ 
Cotut y L. Csesaris, C Ptsonis^ 
•tiam M. AeiUi Glabrionis, Si- 
lani, MareDae designatorum CosSh 
Ilic antem Glabrio C Pisonis ooK< 
lega fuit in cmisnlatu. lam CoL 
liber sententiam nostram com- 
probat. FBR11A&. Ma, Qlabrionif 
Jia, Ttepido] Inopia Ubrariorum 
luc peccatum est: quod ea nota 
carerent , qua Manii praenomen' 
«zprimHur. eorundem errore ad-* 
jnissum est, quod statim seqtii* 
tnr, L. Volcacio: Tcra enim 
•oriptnra , F^olcatio, Haec addo 
•obinrilus. Sed nolo, quantum 
id quidem a me pracstari potesc, 
coiquam de meis Ubris errandi 
occasionem obiicii Mtretvi. 
Jtf^ Glabrioni] Esi a coniectnra 
Ferrsrii , sed^ quam snstentat Pal, 
aec. tn quo Clabrioni. vulgata 
It, Labeoni. Gavr. C6nfirmat 
«t Coloniensis, in qno est M» 
CaMreoni. Gravt. Mibil cer- 
tiiis. Barb. prim. Ltibrionii unde 
iactum est Labeoni, Muretum 
Tideo etiadi Manio Lepido de- 
.disse, atque ita sane Fastorum 
•rdinatores eom vocaut, quicnm 
L. Volcatio TuUo Consul fuit. 
Jn Vatio. est, C, Pieoni, M» 
Glabrioni', M» Lepido: in qua 
collocatione gesii Consnlatus 
ordo sekTatur : qtu quidcm iu 



omnibtis accturate servatus esset, 
bac traierUone facta, nisi cum 
turbarct adhuc menUf CnrioDls, 
qni Consul fiiit ante Luoullos. 
Itiihtlominus Volcatio Lcpidns vel 
idcivQo proximus esse debct, qnod 
Consnlatum cum eo gessit, Puto 
autem ainpUtndini eximiae Lu« 
cmlloram , Crasfti , et Hortensii 
hoc fuisse a TcdUo trlbatitm, 
ut eo ante Curiouem, antiquiorem 
Consularem, nomit^aret. Garatok. 

L. Volcatio] Supersus full 
inftio bein civilis , et Caesari' se 
adinnxil. Lib. 8. ail Attic. epist. 
i: N^ me M. Lepidiy Zb Fol-^ 
caiii , SerpH Sulpicii comitunt 
poeniteret: quorum nemo nec 
etultior eei quam Xr. Domitius, 
mec inconetantior, quam Appiua 
Claudiue. Et Attictis fragmento 
qnodam epiatolae, quae habetur 
Ub. 9f epist. Z3: Si M. Lepidue 
et Luc, Fol&atiue remanent , 
jgnartendtim puto* Et videtur, 
quantumin ipso fiiit, pacis auctov 
fnisse. Eodcm Ub. eplst. 22: 
JBtiam equidem Senaiuseoneulia 
facia quaedam iam puto: u/i^ 
nam in Folcatii eententiam* 
Abram. 

C. Figulo] C. Marcaus Figu- 
lus cum L. lulio Caesare 'Consul 
fuit co ipso aono , quo Clcero 
Consul est designatus. De obitu 
non coiistat. De Decio lunio 
Silano, et Luc. Liclnio Murena 
Const^ibus designatis, eorumquo 
in Ciceronem studio nota rcs est, 
qusmvis de obitu nlhil mihi 
compertum est. Mirari quis pos«* 
sit, praeterltum fulsse L. GelUum 
PabitcoUm, qui Consul faerU 



Digitized 



byGoogle 



i86 



/5RATIO 



i 



D- Silatio, L. Marenae, <^ tam eraut^coii^foles «Le^ 
siguati; placuit idem, quod consularihus , M. Catoni: 
qui quura multa, vita ex6ed€tos, providit , tum quod 



cam Gn. Coroelio Lentnlo C\9^ 
diano, et nt dicitiir' in Piconem, 
SeoatQrtbat «udientibia*, civieam 
•oronam deheri a r^. dixit 
TuUi(K (dbm. 

D. Syliano] SiUdno y o; K^t^ 
e^ de anctoritJite veteriim mo«i 
■■mentornm, Silrao^ Fsiiilaiiiva^ 

Qiti tunc erant] Tum^ omnes 
liBri sc^cipti. IdEM. 

M, Ca/onil Pecnltarem M. 
Porcii Cjitouis ftfcit menl^OBeilit; 
ettamsi Coasttlaris non esset, sed 
duntaxat quacstorius et deaigda^ 
tiis Tribnniis .plebis: tam qiiia 
propter nforum saiictilatcm 'prae^ 
cipna fuit eiur atwtdritas, tan 
qnia praecipnns' auctor fatt iUitU 
SenatnscousnUi de comnritis i» 
carcere Ingalandis.- QuMitam 
placnerit Catoni Tullii Consnl*« 
tas, indicio est, ut 9\\o% omitMm^ 
illnd quod ait Phnarch. in Qk** 
cerone : Ciceronis ConsuleUum 
ita perbis extulit in concionef 
ut honores ilU omnium qui un- 
quam fuerunt maximos decreve-^ 
rit , et patrem patriae nomina^ 
rit. Huic enim primo videtur 
eontif^hse f cum eum ita Cato 
appeUasset in concione. Nam 
quauta fuerit Catonis auctoritas , 
•k eo patet, qnod eum adole- 
foentntum , anteqnam r^mpubli-^ 
Cam attigisset, Porapeins et iam 
Gonsnlaris , et triumphalis , et 
Imperaror ▼erebalUr et observaw 
bat. Idem in Citone: Nema 
dubitabaty quin iUud Pompeii 
etudium erga Catonem obwrvan-* 



tia9 magie esset, quami amori^i 
, Qitid? quod,.cnm cem incr^i^ 
btlem iMlicart Tolctlmt^ in pro-« 
Tcrbium • abierat : Hoc qukUm 
ntfque Catone dicente proittbil^ 
^etm Vi mirum nouii ait; eiaa au*- 
ctoritatcm Consularibnsi «diBDgi^ 
Qttld a«tem moricnr |ira«viderit^ 
neifue videre- ▼olaet it , • > ofetehdit 
Dio lik 45 : FiUum iussii ad 
CaesareiH Jre. Rfigante pero 
adoiesceate, -Quid tu igitwr iittud 
uon/aci&? respondit , Ego qui^ 
dem in Ubertate et vivendi , et 
loquendi nutritue^ non poesum 
tam subita rerum mutfitione ser^^ 
vitutem in senectute addiscerei 
Tibi pero in hoc rerum^staiu Hl 
genitOy et edaeato ^oiwenit eans 
sortem anq^leeti , quam tibi cfeaa 
ebtuierit. Sed profecto inepti^ 
r«m proposiue brcTitatis bbliftui^^ 
Grandia si veUem moritnri 
verba Catonis > 

dicere pluribus. ABItAW* 

f^ita excedens] Viotit a GaeH 
tmre in Africa lubae «et Sripiom« 
exercitibas, coramqne casb^is.uu^ 
dl« ^expuguatis , Cato Vtic^ ^b» 
mnnus intuiit ▼iolentas, vhamqa^ 
frnirit, ne in victoris m<ma^ de-' 
veniret, et videret oppreasam «eri 
vitnte rempublicam. In omntbur 
publicis cladibus ponit Aotontt 
Consiriatum, quod is mfrxiihumi 
reipublicae vulausinflixcrit: q^asi'- 
ob eam praeCi^uc cansain sibi 
necem inturerit, ut se tib ea oi-* 
lamitate subduceret» Ibbm. 
Providit] Fr«ecavit, dom wo^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA, SEG VNDA. CAP. 5. 187 

te CQusuIem non .vidlt. Maxime vero consnlatum 
ineum Cn. Pompeius jpix>bavit: qui, ut me primun[^ 
d^cedens ex Syria yi^it, complexus et gratulans , meq^ 
beneficio patriam ae vlsurum essft dixit. Sed quid 
singufos comrne.inoro ? f'Fj;^queatIssinio senntin sic pja.- 
cuit, ut esset uemo, qui milii non, ut parenti, gva-r 
tiaa ageret: qub uon mihi vitam &uam, liberos, foi^ 
tnnas, rem publicam referret acceptam* 



Ivntiria xnorte obiit. poniiftat «d 
Tcveot. Aftdr. I. i« 3. Fropide^ 
mu4 mtdum^ sicut^ii quis emi-^ 
Jzffj tfettietts teium promdetdt , 
atque cuverit. Ub \^iiro. 

C/t. Fornpeiit&] SeparaUm fa- 
eit Pompeii mentioDeuk, vel ^aip. 
illastrior eins qoam caeleroriim 
luk -«iictoritas, et ideo a^me^r 
elaudere debuit: vel quia Pom« 
peipsrebos a Cieeroae ^eatis ami 
intcrfiiit, sed bieniuo poat Kever-* 
Mis est ex Asia %riaquQ deaedeaa 
M. Pnpio Pisone et II . Viilerio 
MessaU GonsuUbtis. . Gnm .rcs 
gestae^ aiint, eas non admDdum 
probavU Pompeius, deqoe eo 
TnUius conqnestua est epistola 
quadara , quae libro ad. familiaret 
^ninto septiroa numeratnr: Ret. 
oas getsi , quarum aUquam iu 
iuis litieris graiulationem expe^ 
ctavi^ quam abs te praeterm^s^ 
sam arbitror , quod perebare^ na 
cuiua animum offenderes, Sed 
scitOf ea, quae nos pro saiute 
patriae gessimus^ orhis terras 
iudicio ac testimonio coptpro-* 
bcLri, Postea umen in iis lau- 
4aiidia liberalior fnit. De oiB-* 
biia lib. 3: Miki quidem vir ab-* 
mndans helUcis laudibus Cn» 
Pompeius, multis audientibusi 
kcc tribiut^ ttt dicerety frustra ^ 



se tertium triumphun^deporta^ 
iurum fitisse, nisi meo in rem- 
publidam beneficio , uhi trium^ 
pharet y esset hahitwrusi De 
eius auotoritate et obitu dieer« 
Bonattinet. Abram. 
<. GmUulans] porte gratulatMS* 
La3Ib. leoens. et compiexusi 
t congr^tulans. Vide I. de 
Ot&c^^i^ HkTSiMG. SoUu esty 
sAque hoe k>€0 nihili pntande 
iMiiua codicis- permulatio , con^ 
gratuhn^ i de qna - vide , * qua« 
ad o. 6« pro Marc; adnotavimusfc 
Gah. - len. et complexus et 
eongratuians^ -^. 

Qui non nuhi intam suam, li-^ 
heroi, foiBtuJias] Sic o. v. Fi* 
tam suam, fortunas, liberos^ 
Quem ordioeni' qnoqne sevvavic 
in Pisonem', ui-me se habere pi* 
tam, fortunas, liheros. hoc am-* 
plius , qnod ■ tefhrret acceptam^ 
non aceeptum probant. qttod pia* 
cet. Fbiikar. Feniunas, reitqK 
referret acceptam] Frsgmentnm 
Goloniense, acctpta* qnod mfr>* 
liui: nisi forte recturo est, eLc*- 
ceptum, GavT. Gonspirant eum. 
Ferrariatiis mei libri veteres. 
Grabv. ^cceptum habent editi 
ante P. Mannt, sed ambo Barb« 
acceptanu Sed praeterea Remv 
et Yen. fortuaam, de qua It- 



Digitized 



byGoogle 



i88 



ORAT^O 



VI. Sed quoniam illis, quos tiommavi, tot et 
talibus viris res publica orbata est : Veniamus ad 
vivos, qui duo e consulari^um numero reliqui snlitf 



•tione dixi ad locma illam «imi- 
lem io Piion. u. Toln» Tcro lo- 
•ot in Vat. iu tegiun* : qui miki 
nori ut parenti gratias ageret, 
qui^ mihi non vitam suanl , for- 
tunas , liberos , rewpubUcam re^ 
ferret accqttam. Gjau.TON. 

8ed quonium iUiA] Traniitio ad 
vrvoi cimi. deplorattone publicac 
ealamltatta, ad «ugeudam* invi- 
diam, quia acelere Antouii beir> 
lum civile ezciutum fuerat, et 
reapnblica pleroaque eotum bello 
«ivili amiaerat. Anlam. 

Veniamue ad eo4, qui duo o 
^oneulari numero] Antiquua Uber 
pro eos babet pivos. qubd Tero 
sequitur, iu in eo eit, iuzu etr 
Hm couiectnram Ferrarii, de 
Consularium numero, FASimya* 
\yeniamus ad vivoe] Eat a . Pal. 
IKC. Manr. et S. Victorii* pvioi 
Tulgati , ad €0§, Gryt. Vidci 
iam dudum sic ex VfticaiDO Faer** 
iiam emendatae. et hioc quoque 
patcty nunquam FMurni Dotas vi- 
M eaae Grutero. GaAmv. £t- 
iam Car. Stephanua in auo cod. 
invenerat , ad vi^oe, Gar. len. 
peniamue ad eos, qui duo e» 
^onsulari numero» Tceg. venia^ 
mue ad eos , qui duo et consi^ 
lari numero , quam lectlonem 
cum cenauetudine latina pugnarc 
iamdudiim Ferrarina, poiteaFaer-* 
nus et Lambioua nourunt , et tc^ 
ram lectiuuem receperuut e cod. 
Vati qui uuua omnittm^ exbibet 
lutno leotkoBcm. 

Qui dao e tonsukuri Twnwe} 



Sic loi^ aolet Latina coniue^do, 
ut dicat e humero diaei^ornm, 
amieofitm , > crriam : c iiumer6 
tribuQorum militum , centiirio* 
Dum, equitum: cuiua rei plurima 
exemp^ apud M. TuUiuin et 
Cacaarem pasaim licet inventrc. 
I«m Livina, ut propius accedsm» 
lib. IX, Legatos, inqnit, e con^ 
sSarium numero mittendos ad 
eum Senatus censuit. Et^Snc* 
toniua in Tit. Vespas. Curatore9 
restituendaeCampaniae e con^* 
suiarium numero sorte duxit, 
Quorsum haec, inqnies? tit yi<« 
deas, rectumne ait, e numero 
eomsuiari: au consularkan pro 
consuiari reponendum stt: prac*- 
aertim cum hoo et eiuamodi cac^ 
tera per notaa tcrtberenttur. ut 
•X eo facile-error crcari «poUi©- 
rit. FsRii. Oonsulatium Tcce- 
pft recte Faermts et Lambtaus 
ex Vaticaao. um in' consuiariunk 
abtorpsit seqaeus num . in nuM 
mero , nt satpe. GnAByiTa. In^ 
Ullige eos, qni Cicerone Con- 
tule fuerc Consularet. Icu. ad 
eos • ( pro vives ) , qui duo e» 
ctmsuUiri numero , ut plaret s 
consularium vero Icgenditm ctte, 
docuit Graevius. HEVtiKG. B 
eonsularium numero, rccte Fer'« 
rarias, et Graevius, pro vulgato, 
e eonsulari numero. Laluim. 
Difinavit profccto Ferrarius; Sed 
eas divinationes magnoperc lau^ 
do , quibut elegantiut aliquid .ct 
Tcriut ett rcstitutum. Cum au- 
tem exqaisitioribus Tulgaria sab* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. iSj 

If Cotta } vir summa ingenio , sumpiaque prudentiay 
rebus iis ge^tis^ quas Lu reprehendis » supplicationem 
decrevit vei4>is ampli^imis: eiquc illi ipsi, quos modo 
nominavi , cousulares , senatusque cunctus assensus 
est : qui honos ;, post conditam hanc urbem , halntufl 



«titumitar , optimot ip^ot ^odicet 
«UApectos habeo , ut hic Vatica- 
nuin. N«jn reliqul 0|nne« Ubri 
Jubent hypalUgeu , de quA ^ ge^ 
neratim ' dixiiutis tum alibi , tum 
ad c. 18. pro Planc* cui saepe 
geueri, fueruot emendatores in- 
festi. Sed, iit huic loco pagtl 
^d^oi* profei^m, ita pro AriQh. la. 
qaiqu^^st go numero, qui semr 
per apud omne* sancti *unt ha» 
biti: quem locum f^Mxnh^ s^Ui- 
«\|al)aty C}9m plure# ei^modi in- 
lactos religuerity veluti pro Marc* 
7. ex/o numero, qi$i una tecum 
fuerunt^ et in SCo Vlll. ad DiT. 
9. ei ex eo.numerOi qMos ex SCo 
ifi prop^nci/(^e ire oporteret, PU- 
ttias,^Xf« £pi*t. 5«, qupedam « 
noetro nupiero, ubi "vide Cor- 
tium. i^dhuc propior nostro est 
^cm IJL. iu Verr. 5o. cum esset 
ex vetere numero qi^idaiPcSena-* 
for demortuus: iti» enim ^(eres 
editi, non veterum, Dicitur et- 
um Co^sularis numerus, ut Co/i- 
sularis locus J. PhiL 6. et alibi, 
b., /e^ eorum , qui Consules fne- 
Twn%9 ut Sertorianuf nfunerus V. 
in Verr^ 6^. h. e. eorum, qui 
cum Sicftorio fueraot. Muretiis 
igitur perlte fecit,.cum, Ferrsrii 
adnota^ione perlccta , et Vaticano 
codice in^ecto, retinuit tamen, 
# Consuiari numero, Vafiant 
pra^positiooes* Laipb* ex Vatic. 
hicdcj ceteri e, quomodo in 
loco Sueconii Tit. YUi. et in. Li- 



Yiano IX, 58. nunc editur ext 
Sed nihiL rcfert. Gaiutokivs. 

Luc. Cotta] Luc. Aurelioa 
Cotta Consul fuit cum Torquato 
duobus annis ante Ciceronem* '^ 
Huius etiam prudentiam celebrat 
Orator pro domo sua : f^ir pru» 
dentissimus et cum reipublicael 
tum mihi, tum etiam virtuti ami^ 
cissimus Luc. Cotta, Pro Sex- 
tio : jyisputavit etiam multa pru^ 
dentef, quo loco dicitur, Vrin^ 
ceps rogatus sententiam Luei 
Cotta. Vnde Itquetrt^ quan)a fut^ 
rit eiiis auctoritas. Ab&am* 

Verbis amplissimisl In eiof, 
Terba videtur factum S. C, do 
quo 4. in-Catilinam: Caetena* 
enim semper bene gestae, mihi 
uni cpnservatae reipublicae gra^^ 
tulationem dtcrepistis. et in Pi« 
•on. Mihi togato Senatus, non 
ut multis bene gestae, fed ut 
nemini consficratae reipubiicasL, 
singuliwi genere supplicationis. 
Deorum immortaUum templa pa^' 
tefecit., Tertia Catilinaria: At^ 
qUe etiam . supplicatio D(is im^ 
mortalibus pro singulari forum 
merito meo nomine decretaest,^ 
Quirites , quod mihi primc posi^ 
hano urbem conditam togato 
contigit , et his decreta perbis 
est, QvoD, vaBSM. imcbn- 

• ailS. CASDB. CIVBIS. Ita- 
LIAIL BBI.JbO. IiiaS&ASSBX, 
IBMM0 



Digitized 



byGoogle 



^go 



ORATJO 



ts't''%5atb aAtb 'ihe neraiHi. ' L. Caesar,' aviirictihii 
tiius, qua oratione, qua conslantia, qua gravitate sen- 
tentjaih dixit insororis saae virum, vitricum tuum?. 
Hunc tu quura auctorera et praeceptorem omnium 
bohsiliorum, totiusqtid vitae dfebuisses habere, Vitrici 
te slrailem , quam avunculi esse raaluisti- Huius ego, 

hlieaus, consiliis consul usus sum: tu sorbrfs filius, 

.*. ■ i. "^ . . j . . . , , ,, . . .-, ' 



§tktt9 eodeni t<;iapore floruemuty 
qiiorum alur b^Uo, ciyili .Caes«ri 
liae^t, «Iter Pompeio* Priorem 
pto lib. ,4a. tirbi praefcGtuui 
fui«»« scribit post. feditioiKxn 
Trobellii et Oolabellae ;* ^uae 
s^uta esk pngaam Pturf^tcam. 
Aiter^ post^victoriam, .A/riqaiiaiU 
ioMti Caesarjs OK:ci«us cstk, Dio 
4$r Luc. C^esarejn propinquum 
^uum, iUtiQque .^kiifiUppiicem 
factum, tam^n quod toto bello 
ioh^rA j# stetiss^fi ''Primam 
caussam ditere iussit , to 'coh- 
Jtiiio , ^ut iadicio pictitnt con^ 
demnasse videretur i" rerufn cuni 
eum sua voce^ morfi' laddicere 
psn^retur , hidicio suspenso i^^e^ 
^bVxwt xi^v<fia i^^miti^, posted 
clhm interemit, Quare' \iic lo- 
<hii de priore oapieudul est, qtii 
jtanlo post a trlumviris jiroiicri- 
^tns, sorore sua, m^tre Antottii, 
auniteiite iucolnmis evasit.' Con'-' 
•ul adtem llic fnerat cuVh C' 
Mardo fjgulo proximc an^c'Ci- 
c^ro^cm. De boc or^htion^ qu.irta 
iti Oitirttiam: Niii fdrte cuipi- 
afn Luc. Caesar, pir fortissimus 
tt amantissimus r^ipliblitae, cru- 
delior nudiustertius est visUs , 
eum sor<iri^ suae^fOeininae lettis^ 
sittid&, ^rUm pfa^iSfitm et Ou- 
dientem viia priuandum tt.sse di^ 



'xi6, cum avum iussu ConsuHk 
interfectum, filiumque eius ifh-» 
puh^em legatum a paire mis^^ 
siim in cdrcerc necaium ' essi 
dixit, AikAk. > ' 

■ ViMtum tuum^ Viruhi matrii 
tnae', ^ nam matci" Antonii fuit 
lulia,' Lticii Gjiesaris ^ «orbr^ 
qnam "jrotft tiiortem Antonii pit- 
Cris P.' Lentiilui Snra tlhxit nxo-2 
remY L^Utblus autem anter con-^ 
inratoft ^ IVissu Ciceronis '' est in 
Carcere ingulatus. In, 

-Wtfn^ /v} Digressin ad inse- 
ctatioAem Antonii ; mt , -dninv M 
defcndit CicerO, adveriaritim iu— 
terim respirartf patiatur. InlM. 

Quam aPunculi esse maimsU\^ 

Dlctio eSse non est in antiquo 

Iibro."iii' qUt) paulb pOst Itk 6oK 

locantnr baec verba, aHehtts con-i 

siliis, Faer.vvs. • . • -^ 

Ifuius ego ] Ex comparatiotie 

iui cutii Aiitonio per oppbsita iiT- 

vididni mngis inflammnt. hsAx,' 

: ItuiU^ ego alienus ctnslUir 

cotisut iisus sum'] Huius ego 

consiliis ailenUs: c. Fbkrariv»,' 

Malc bofj imiiati 'sunt Gruterua 

ct rcceutiores. Rectins vetnstlo-' 

res ciim Vaticano' ct aliis MSS.' 

Nam alieniis pulcbrius iungitn»' 

cum consiliid^ GrAevivs. len, 

etalii, qiios ciim tiraevio sfequoi-^ 

huius' iga dUiAus cortsiliis, GaY», ' 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPIC^A-SECVND^A. CAP. 6. 191 

ccq^d ad^ eum 'ttiii^ttaifi de' te pftMiba reluMsti? 
At ad quos refiBrt? , Dii ioiinomles ! ad eos 
5cillcet, qubrura nobis eliam dlcs nafales afu-: 
dieadi^.suuU Uodienou descc^^it ,.AutQnia$» Cui^ ? 



He alienH3 eonnliu coniiid^fl; 
H£vstN<K Ita eHam^titerque Barb; 
M vetet^t Cditi. "GjkR. ' 
' -Qnid ad eum unquChi de re^ 
puhhca retuU^ti?] Et qtkid , a; 
I. V. Ec^uid fego, res petspictu; 
FEKAAfeiVS'. Iffei dmiies, quid^ 
•ute Pi MatiiUiumy qtiictuh fe^ 
cte ' postea Feh-ario mo/t ' getttiv. 

AdqUoe fcffrit] Gtfinliiata est 
dictio ad va anttqiio libra. ito« 
itil legimns^ at ad quos refert ? 
tiJim ' et baec ' iror, et multatf 
aliae, qnas 'snbieelmns, ' 'per t 
reriptSfC ' in '^b^c Irbro saepe in- 
veutui/tnr' akitiqiio moi-t j' sbt , 
^uit," aput , aliut , ' iffut, - Fabrk; 
Malle' ' at bej|lexeri^at Graterui 
•t i*ec^iit?tn-es etiitores ', qnod tt 
Vaticauo reteperaut Facraus, Mn»* 
rctus^LambianSfMauntlmi. CthA**^ 
vi?s. jit ad quos refe^t] In- 
dignitatem exffggtfrar exchma-i 
tioue: "*^t ex eo, quod^ fpretis 
jimmmli stii' cdnsiHis fao^inlbni 
neqQlsuhiis-famiUariter uteretur^ 
eo^ne ad cousilinm adhiberetl 
AimAV^. V^at. nnus omninm ad 
vim oppbsitioTiis Cxaggerandam 
siddit a/. Post Tcrba , quofurd 
nobiSj ^omittit letVi etidm im-»* 
mcrito.- ' > ;. i 

Quoram nobis etiam dres ha^ 
fa^#] Per indigiiationem, quod 
eomm dies naiales tanto strepittt 
celebrenlur, ut etiam ad Sena- 
Cus anres eorum fama dimauet. 
Amjlam. |tf l«s. etiam dcest^ 



qtiod tamen deesse non debebat. 
Nobia etiar/t est^Senatoribiis et-t 
2am, quaat non maioTa his cu-^ 
rand« sint. 'HbVsino. ' 

Hodie hon ' discendit Anto^ 
ftius] Non Vcnit in' Senai^. 
Adverte dialogismihn pulcberri- 
hium. Deic^ttdif ■ iii f6runi,-ui- 
quit MaTrtitIb>\ ham in collibus 
nobiliores habltabanr.' 'Ego ye^o 
kanc explicationem' Ilbens am- 
plecterer) tUm^qUod roagna sit 
apud me tantt Tiri* auctoritas, 
tum quo^ nod- liabi^aiti metiora. 
Sed Antotiius' 'non' 'in coltibus 
habitabaty vernm in Carinifi, ubi 
domtis eraC Cn. Fompeil. auctot 
ett P. Victor tibello de iirbit 
^•eg^onibus. IMirt^rcbus liBro 21 
Cum Pompeio' qitoque circa Mi'» 
senum pccx iditd: qui haud ab^ 
iurdhy cum' rnnctin Caesare>nque 
et Antonium coena exciperet^ 
dixit ; ih Cdrinis' sUis se coc" 
ham dare^ *refetehs hoc dictuni 
ad loci homen , in quo paternd 
dom&s ab^Afitohio possideta-^^ 
tur* Ne tameu uihil omuiuo di- 
CamtiSi Videtur bic eodem^pene 
sensudict desceHder&^ quo divi- 
n&tioiie in Qi Caecilium : Subito 
nunc mutdtti' poluntate ad ao- 
cusandum destenderim. Et prof 
Coflio: Sic constituetis , iudi-'' 
Ces, nec' descensurum quemquani 
ad hanc accusationem fuissel 
Elegaoter Valla elegantiarum lib. 
5, cap. 36: Descendo in proe^ 
iiump descsndo in forum, de- 



Digitized 



byGoogle 



ly« 



ORATIO 



9cendo in campum diQunus^ non 
quia de loco euperiore in infe^ 
riorem dcscendimus ^ sed quia 
3^ loco iuio in locum discrinii" 
nie: opincr^ quod qfui in loco 
celsfore ee tenet, pugnam de^ 
trectqre ^jfittimatur , quem cum 
relinquit, et in locum aequum 
^cnit atque descendit ^ mentem 
ee pugnandi habere declarat^ 
P^it f xemplqA fu ^oeidos : 
^ ^rutructoe ucie, Tiberino a 

, Jlumine Teucroe , 
_.J^rrhenamqu^ mt^num toti* 

descendere catnpiw* 
^oratiuf iib.. 3. carm. 

. ; Hic generosior 

JDescendit in campum pe^ 

iitor, 
Aciet tottt jcjiinplf .dei;cetkdit in 
^artiA al^m.y , c«pdidatut aiTe 
petitor in campum Martium ho- 
001 it ct exifltimatioois* periculum 
'aubittirus, accnaalor ,ia forum, 
Consal \\ curiam. ABaAM. Ma- 
uutius uptime rationem reddit, 
cur descendere aic accipiatun 
Propric quidem descendere dice-^ 
baotur, qui iu collibua habiia- 
bant , in quibus lial^itabant no-^ 
biliures Rotnani, po«tea genera- 
tim dfiscendere diccbantuc, qui 
prodibaut, sive }n .coUibuf ba~ 
bitarent, sive in plano, nt de^ 
4cendere sic id^m quod proiUre. 
Exempla passim suut obvia^ 
G&ASvivs. Est 4^urf, quam 
Bbetores ^ffifioiv appeljaut. £x- 
primi^ enim vcrba , et geatua ali- 
cuius, qucm, Aotonium parum 
aontica de c^usa in Senatum non 
Yenire, iudicantem faclt. Desiuit 
ea in verba, tumBallioni, Abram» 
tt Graevius Manutii ioterpreta- 
tioutm verbi descendere hic non 



ieranl: ^nod ABtoAioa, ^ ia 
Cariois, depresstore nrbis vico, 
domum habuit, noh ez editiore 
loco Tenerit: idqne adeo pro 
predire posttnm pntanf. Sie 
Lacunt. ui. 5. i6. Quod si 
existimarent , dsscensurum essm 
aliquemj qui eoSjdsiirore, . ae 
mentiri docerei, , Ju enim ibi 
interpreundum vidctnry noa d& 
caelo descendere. Eui .vero fa- 
ciie concedo , id non aemper 

/propriam aigoificationem retise- 
re; boc umen loco non ideo e« 
aliena est , qnod An^nius in Car 
rinis babitavit ; quippe qnas apnil 
Horatium grandia natu Pbiiippaa 
foro nimium distars queritor. In* 
ter fomm itaque ei Carinas col- 
les interiacebant| e qiiibua, in fo-« 
rum descensua erat. HEvauto» 
Carinae iacebant ia vaUe Esqui-*» 
lias inter et Coellam, qoibat 
extremia « fori parie Sacrae viae 
^aput erat, per quai^ iu proxi- 
miuu forum ibatur. Confcr Do- 
nat. II. Rom. Vet. i2« et ab ^ 
diasentientem Nardinum Ul. 9. 
et i4. qui tamen hos Carinaram 
terminoa^ Es^uiUaa, et Sacram 
viam, tton potest eflfugci^e. lan^ 
Tcro locnm a Manntio aUatum 
iuspice IV. ad Au. 3. ▲• s. in. 
Idus Novemhr, cum Sacra tdc^ 
descenderem, insecutus e^i mu 
4fUm suis, K^i coufecU ea^. Et 
tamen ez aiu ad eum locnm. 
;\dnouti0ne quaedam hac adhi- 
bet Cracviua. GARAToir. Noa 
opus eraty , at Heaaingerus defen» 
deret Manntii noum , deaccodisso. 
A. in Tonim meriVo dici, qu(id 
nobiliores Tnlgo habitarint in Jo- 
cis cditioribus, ideoque iu loca 

'X\m\ dcprcssiora iis cundmn fu« 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. 19$ 

Dat naOlicia in hoiti^. ; ,Cui? K^eiiim^ n,ofninabo; 



isse , coDtra Abramam et Grae- 
vinm, moi^eDtes quippe, Anto- 
oium Id Ctkrinii domum suam, 
qnae^antea fuerit Pompeii-, li«- 
bulssc , iitttc iu ilepresso , non in^ 
cdito loco, babitssse. Nnmqne 
conteudit ,' nibilomintis recte dici. 
fosse deie^ndere , qnod • ^inter 
(Winas, longo interTallo ren\«>- 
tas, ct-fomm mtiUi*colles in— 
leriecti fuerint* Descendcre ni~ 
bit aliud est, qntm prodir^-^ nt 
«aepe alias. Tusc. Djspp. 2y l6) 
Suet. Ang. c. 96. descend^re /» 
eertamen. pro Mur. 27. non qui 
odio inrmicitiarum ad accusan- 
dum , aed qiii. studio accustmdi 
ad immicitias descenderent» nd 
DiT. Hj 8, ad aequam lionditio^ 
nem descendere, 

Dat natalicia in ^hortis] In 
anticpio - Ubro est natahciami 
ego siibandio cenam, ut intcll^ 
gamus» Antouium in natalibiU le- 
ooTorum arnicornm snormn u»- 
talicias cenas eis dare jconsnesse, 
qoat alioqui ipsi, ^orum nata- 
les crant, dare aliia debuissent# 
is enim mos antiqnorum' erat, 
teste Marco Evnngclista cflp. n. 
Item €re]lfo libvo xix, cap. ix. 
Item Martiale lib. x f Nataii, 
Diodore^ tuo eont^iua Senatus 
Accuhat, FAERKVSr Hic etiam 
mabierniit Valicanutn sequi Fa^r- 
nns et Lambinus^ qnam yulgatos' 
«ut miaoris prelii et autiquitatis 
Ifb^s, qui natalitia scribunt, 
qnamvis id possit ferri. Grae- 
vrrs. Dat natalicia^ subioiel- 
lige muntra , vel cum codlce 
Vaticaoo iege natalicitnn^ puta 
toenam, 'Uaec perf^rst- Rb An- 

TOM. I. 



tonio fieri indic^t Cicero, qui 
parasitorum diebus^ natalibus deC 
natalicias coeuas, quas suis nala— 
libui Komaui ditiores aiiis dar« 
solebant. Hbvsik&« iieuforinuA 
de Die Nat. cA^. I. p. 4. ed. Ha- 
Ttrc. quodcutntpte hoc Uhri estj^ 
mHs opibas eompamium, nata^ 
licii titulo tihi miei: nbividtf^ 
Luideubrog. Sobatidittlr rb« mu-^ 
neris. Sed ro^untea nkt«lic2^ ni- 
bil occupassent Antouiu^taii : dein- 
de cur subiiceretor , • in hortis ?, 
Omnino, utrovis modo^le^as^' 
c()favivium est intclligendnm , 
quod iu bortis dabat Antonius^ 
nt natalem amici dtem ce^ebr*-- 
ret^ Huinsinodi convivio nomea 
est natalicia, quemaditiodooi 
sponaalia ei convivio, quodf 
Bpo^sae pater sponso dftbst. H« 
iid Qi Fwir. 6. A. D. VUL Idu» 
April^sponsalia Craasipedi prae^ 
hui, cui Tttllia fuerat pridie No- 
nas desponssta. Plane similja 
sunty Jlf. 'C/cero sponsalia Cras^ 
sipedi praebet , M, jintoniusi 
dat nataiicia ' Phormioni , sol- 
l«mne nempe convivinin, ilj© 
geuero propter fiKae desponsa-' 
ti^nem , hic parasitO propt^r^ na^ 
talem ipsius p.irasltl diem. Na^». 
taliciam- quoquc dicebant illci'- 
ytriKfufi' n.l'^dpenticiam, Petrd- 
nius cap."xc. p. 56B.' Jtac m^ 
advdnticia excipere frrquentia' 
solet^: ubi.GIossDe, Adttisio ad 
cOenae praebitionem, qttde ad-^ 
ventoria dioitur, Eratit antem 
bavc Antonii convivia dolicianim 
pleiia, et de dic. Confer Lip- 
sium ad Tacit. XIV. .Aun; 2« 
£pco.- S\ et int«tprttet ad c^ 6. 



Digitized 



byGoogle 



194 



OftAtlO 



T 



Pulate tum Phormioni flUcui-, tttm Gnathoni, t«m 
Ballioni. O foeditatem homlnis flagitiosam! O im- 
pudehtiam, nequitiam, libidinem non fercndamf 



pro Mar. nc boras, qmbus Scna- 
txu habebatur^ coi\yivio tribuUA. 

, jCiw?^} In OraevianU exempln- 
ribns YiiioM cur ezprcssiim* 
Hbvsino. Id operarum culpa 
ooinoiSlium «mend*vunus. GjIa. 

. Putatnt^ •um Phormioni ali- 
cui^ tum Gnathoni,,c^'\ Tum pro 
4um mihi magis «rrideret: sed 
Q. 1. refragsntur. FERRAnivs. 
futatote eum\ Idem liber, pu- 
tflte ium t et paulo post add^udo> 



haher^ dicatur* cuius personam 
praeclare Roscius in *cena tra-* 
(^ar9 Consuevit y nequ^ tamtn 
pro beneficio W par gratia re- 
ferturm Nam Ballionem iUum 
improhissimum et periurissimum 
lenonem cu,m agit, < agit Chae-* 
rtanu Persona iUa lutulenta,. 
impftrn , invis^ ,in huius mori- 
bus, natura, vitaque est «x- 
pressa, Noo absimilis auLem locua 
Demosibenis 2. Philippica, quam 
alii Olyntbiacamsecuudam vocaotr 



dictionem etiam, legeudum, turn £1 <^< ftq €ituf^wv ij d6(CHO? aXXutq, 
^tiam BaUi^n^. Fabrnvs. P«^ *i/* jm»^' yfi^Qap m^uolaif »oD 



tute turn^ Alii, Putatote eum, 
boc quod nns scripsimus, e.ve- 
Ure Hbvo expressum. est. Mvas- 
Tvs. £quidem bic quoqoe bBHge 
melias Vaticanus, ut Faernus et 
Muretus docuit ct expressit, se- 



opouq o(/ dvvufiivoq f^t^r, na^ 
qtfa(faa&Ui xul ip oviivoi e*ifas 
^/(M* Tov Toto&roi'' io*not/? 6k 
asgi av-vop ^lpot kriiu^ xoi ^o-, 
XaMuq ual foioirfovq uP&^taMV^t 



quentibus Manutio et Lambinoa « oSsvt; fu&va&drsaq o^/c»a^a* ta 

romv%ay ola iyut pvp v*9ui ngo^ 
Vfiuq oi^^aoo»» . Si quis auiem 
temperans aut aliter iustus ^st^ 
quixquotidicmam Pbilippi intsm-- 
perantiam, ebrietatem et in^u^ 
r.as saltationes ferre non pos^ 
sit , cfim qaidam aiebat con^ 
temni et nuUo loco haberi, He^ 
Uquos autem^ qui circa ipsum, 
suntf esse kktrones , assenta^ 
tores, eiusmodi -denique ho^ 
imnes , ut ehrii saUationeM 
impuras everceant, quas pi^ 
get apud pos nominars. Itctia : 
HoXv Tittf ^uvftaronoimw iatl/s^ 
^iffovq ^aq, KuXkUv ixtlwr vow 
S^ifAoaiop, *al TOM»uroi/C utfB^st^ 



Male respuerunt rtoentiorcs edi- 
iores. Grakv. 

P/wrmioni] Parasiiis, .qnales, 
ciint Pbormio et GnMbo «pud 
Terentium, et lenouibiu simiii— 
bus i|U Ballioni, qui apud PUu* 
tum, iuducitur. Abra^. 
. BaUioni} BalUo leno apud 
Plautum iu Pseudolo. de quo 
Tullios pro Roscio Com. Nonne 
ab imis unguibus usque ad svr* 
ticem stmnium, si quam oon^ 
iscturam affsrt hominibus /a- 
cita corporia figura , e^yraude, 
faUaciiSf mendaciis constare 
tptus pidetwr? qui idcirco ca^ 
pite et superciUis semper est ra- 
fii»^ /2# uUum pilum viri honi 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. 195 

Tu quum principem senatorem, civem singularem, 
iAtn propinquum liabeas, ad eum de re publica 
nihjl refers: ad eos refers, qui rem suam nuUam 
habent, tuam exhauriur^t? Tuus videlicct salutaiis 
coiisulatus, peruiciosus meus. 



orcaq ttotQuatv ^vtnu tov ytka- 
4f4^vtu, Toifiovq dj^fiTiu, xul nigl 
airrov ^ ^«». Prae^tigiatoribus 
iort^e impuriorea , Calliam illum 
^amificem, et huiusmo^i f^omi^ 
Hes ridicularioa mimos , etpoe-^ 
tas turpium cantionum y quas in 
eoSf quibuscum veraanturyjaciunti 
^ut rideantur : hos ille amaty et 
circa se habet» Abaam. Legeo- 
dnfii ex Vat. tum etiam Baliioni, 
penitiu persuadeblt, opiaor, Ma- 
BuUi adnotatio. Supra ex pu^ 
tato tum forte ortum est puta^ 
tote eum: sive potlus duae le- 
ctiones coaiuoctae, put€Uey et 
putato, quod est in V. L. Grae- 
▼ii , et optimuui mibi videlur. 
A cumf quod pro tum babet 
^arb. prim. ut passim fit^ deiade 
ma^avit ^1171». Barbador. legit, 
putatote tum, GAa, Etiam^ 
qnod exbibet Vat., non omit-> 
tere debebant Graevius, £ru* 
•r Hevsing. y namque vim babet 
nuun, quod Ballio, uii patet e 
pUuti Pseudolo, iuboneslior adeo 
persona erat, utpote leno, quam 
Uli e^ Tpreotii comoediiS| qui 
erant paraaiti. 

. Tu cum\ Tu ciim Luc. Caesa- 
^emvirqmpraefttaotissimoQ:! avun- 
^lom bebeas, eum oouconsul- 
tat de rebua 9A. reipid^lic^e sa* 
Itttem flpeeta«itibiis : cousulias au- 
Uittk neacio quos parasitos , qui 
, iampridem fim i|9D4 devoravt* 



mnt, nmic toa devorant, et li- 
guriunt. Ab&ajc. 

Nihil ref^e, ad eos refera, qui 
cfomum suam r^uUam habent] lu 
^tiquo libro bic totus locus ita 
. legitur: uid eum de rep. nihil 
referas? referas ad eos, qui 
suam rem nuUam haheht, Fabr- 
Jivs# Nihil referas, referas ad 
eos\ Qi^anto sit boc mclius, 
qt^m quod aotea legebatur^ A7- 
hil refers, €id eos refers, qui 
per se videot, me moaitore ooa 
cgeot: qui uoo viaent, eis nou 
laboro. Itaque talia pluruna sci* 
^m prodens praetermitto : quod, 
Qiibi, crcdo item ceteris, oibil 
aeque displiceat, quam cbarta 
vcrborum pleoa,. rerum ioaotf. 
MvRETVs» Miror et bic Gru^- 
rum fru^lbus ioventia glaades 
maluisse, c^m tamen Maoutius 
et Lamb^nus iam veram oslen- 
deriut scripturam. Graev. £t- 
iamleu. domum suam: at Graev. 
e Vat* suam rem, nt baec op- 
ponaotur verbis, de re publicom 
Videruot boc iam F^ero. Muret. 
et Mauut. Hevsino. Ita post 
rcd. io Seo. 6. cum rem suam 
non minus strenue, quam post^ 
ea pubficam, confecisset: quem 
locum cum aliis eiusmodi citat I, 
F. Grooov. IV. Observ. 1 i. Gar. 
Tu^s f/idelicet] Obicclio Anto- 
nii.ABii. Hacc in omoibos exem- 
plaribus superiori sectioni adbae- 
rc^t, cum nova kinc.pars ora- 

N 2 



Digitized 



byGoogle 



196 



ORATIO 



VII. Adeone pudorem cttin pudicitia peixUdisti,' 
ut lioc in eo templo dicere ausua sis, in quo ego se- 
natum illum, qui quondam florens orbi terrarum 
praesidebat, consulcbam: tu liomines perditissimos 
cum gladiis coUocasti? At etiam ausus es (quid aulem 



tionU incipial. lurc igilW hic 
teptiiDt capitis itoilium conslitni- 
lur. CoDuecleoda Ycro liH£c sunt 
cnm c. 5. Non placet Antonio 
Consulaius meua, nEvsiNO.. Pra- 
Tam dislinciiouem •nstulimm. 

Gaiu 

jideone"] Ilujus obiectionis im- 
pndentiam et indignitatcm df mon- 
rtrat a contrario* et compaTsliou» 
iui rcrumque gefetarum cum An- 
tonio: et a loco, ubi haec dice- 
bantur, Naiu haec dicebat An- 
toniaa in tcmplo Coiicordiae, «bi 
Cicero Scnatus aucioritatem »er- 
•vaverat, eum consulcrts de rcpu- 
bUca Antonius hominibiis arma- 
fiS ibi coUocatis eias libertatem 
Oppresserat. Abram. 

Pudorem cum pudicitid] Fre- 
quenter dnas has ▼occs conTertit. 
ut Ycrrina de suppliciis: Quot 
praesidia, quam munita pudprts 
et pudicitiae vi et audacia ctf- 
perit t quid me attinet dieere? 
Vto Milone : Per me unum ef- 
fcctum est, ut ius^ aequitas , ie~ 
gcs , iiberlaSf pudor , pudicitia 
in civitate manerentm Vide Coe- 
lianam cap. 3^ et SextUnam cap* 
34. loEM. 

In eo tempio'] In cadem Con- 
cordiae aede, in quem, detecU 
coniuratioue Catilinai-ia , Cicero 
Senatum vocaTcrat. SaHnst. Co- 
til. XLVi. eztr. infra c. 8. Sita 
haec erat ad Capitolii adscensum, 
ita «t foruMot ij^ectartl. HxYtui»* 



Qui qudndam florens] Pathos 
a praeterita Senatns dignitste, an- 
teqnam tot reipublicae Inmina- 
bello cirili, sed potissimum ace»' 
lcre Antonii essent extincta, sub— 
laiaque eius auctoritas et ad eo»- 
translata, qui civinm libertatem 
oppresserant* Abram. 

Orbi terrarum praesidebat "] 
Penes Senatum erat, dccemere 
proYincias, Irapcratoret et lega-» 
tos cligere, dispensnre pecnnias 
cx acrario, Sociomm et Keguni. 
controvei;sias dirimcre, andire le— 
gatos, ipsos magistratiis in ofQ^ 
cio continere, ^tc. Quae Scna^ 
tus esset potesus, Yide pro Scx« 
tlo cap. 65: Nosse descriptic^ , 
nem cipitatis, etc. in Vatiuiuia 
cap. i5: JBripueras Senatui pro" 
pinciae decernendae potesiatem, 
Imperatoris deligendi iudicitan^ 
aerarii dispensationem, ctc. Pro 
Milone cap. 53. Curiam appel- 
lat Templum sanetitatis, am^ 
plitudinis , mentis , consiUi pw^ 
biici, caput urbis , aram socio^ 
rum, portum omnium ffentium, 
etc. vido £i(otaa , e qnibus aatis 
appareat, £ur dicatur orbt terra-) 
mm praesidere. AaRAii* 

Coilocasti?] ItaBarb. nterqo«« 
ac Lamb. Beliqni inei editi'; 
coilocavieti ? V atic. cum gladim 
coniocavisti ? Gar. 

At etiam] Ratio, car Antoninc 
diccret, pernictosum fniiMTailit 
Coufalatu/n. AbitAM* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 7. 197 

e^t) quod tu nou audeas?) clivum Capitoliauni dl- 
cere, me con^ule, pleaum servorum ai*m'atorum fuisse. 
Ut iUa, credo, ue&ria seuaiuscousuUa iierenty vim 
afierebam senatui^ O miserum j sive iUa tibi nota 
^non silut^ (nihil euun honi nosii,) ^v^ sunt, 
^ui apud tales viros tam impudeuier loquaref 



CUpma CapitQUmtm\ Tlde in- 
frflr cap. 8. ^bm. 

. ^ Plenum ^erporum tirmatorum] 

, A^vmM^.texyis noa suat perqiiuen- 

da» \Notuia Ulnd e^ Ubro 7. in 

Verrem ; Luc> Domitium Prae^ 

torem in Sicilia, cum apcr in- 

, gea4 ad eum allatus cAset , ad- 

. vuraium reguisiese, quis eum 

percusaisset, Cum audisset , pa- 

^orem duiuStUun fuisse , eum ad 

- se voeari iussisee: illum cupide 

. Ad Praetorem , quasi ad laudem 

4itque ad praemium accurtisse, 

Quaesisse Domitium, qui tandem 

hestiam percussisset : ilium re- 

spondisse , . venabulo, Statim 

eieinde iussu Praetoris in cru- 

cem esse sublaium. Hinc Orator 

xn PisoD«m eum repcehcndit, 

qnod a Clodio delectum ferro- 

rum baberi permi^issct. Ideiu 

Credo^ Elqiamm(; fre^enter 
apnd Oratorcm* Vide Sexlia-* 
oajn, ct alibi. loi&M.' 

5. C tmn fierenf] Abe&t dicijo 
tum ab anti^. libro. in qno paulo 
"liost csi, o miser, item non mol- 
to posi, esse meminisset , adie- 
ctione verbi esse , quod in aliis 
libri* interciderat. Fabrky». Ne- 
faria ex mente Antouii , legitima 
et salntaria Cicerouis indiciu. lcn. 
8Ca tumfierent, recle. Hbusivg. 
Suo. Uintam .codi«i> et td«}y[^iu 



tmfi A Graeviq tribnitnr. Sed 
abesse id* arbitror a soto Viiticano. 
Omissum i^ude a Lamb. nee ab 
eiiif repet. revocatum ,. omisit et- 
iam Grut. Ad^st in Ald, Naug. 
C$m. Man. Ciir. Steph. etc. et ia 
Barb. aihbobus : retinetur etiam 
a Barbadorio. Hom. et Ven. SCa 
tunc cum fierent y duabiis nniqs 
fum permutationibtta redeptiik 
Gar. 

O miserum] Seria refutatio per 
dilemma. Infra : O miserum te^ 
si intelligis; miseriorem, si non 
intelligis. Abraai* O miser re- 
posui secutus Vatic. ex Faerni, 
Mureti et Lamb. edd. ctim in 
Tnlgatis sit o miserum» Grakt. 
Praefero Icn. et aliorum lectio- 
nem ^ o miserum, qiiia sic et iQ- 
fca c. 33. Hbvsikg. At Mauiit. 
cnm eo aimu^ alium locum attu- 
lit xni. 17» miser, cum re, 
tum hoc ipso , quod non sentis^ 
quam miser sis t Mox cum cod. 
Graev. ct Iqu. si non sit ideiQ, 
habet Barb. prim. tam impuden^ 
ter loquerc! Gar. Graev. e Vat. 

O miserl len. Teeg. Gud. o 
miserum! uti iofra 22,4. o mi- 
serum te, Paullo post loquere 
.pro loquare in Icn. 

jdpud talcs^ if:ros\ Senatotes 
onvni Uonore et reverentia di^nos, 

apnd (^uos . uisi pudenter xion cst 

lo^ueudunu AnfLUfs 



Digitized 



byGoogle 



19« 



6RATI6 ^ 



Quis enfm equcs Romanus, quis, |>rdeter te-, addlii^ 
scens nobilis, quis ullius orcJinis, qui se civetn me- 
minisset, quum senatns in hoc leraplo esset, in clivo 
Capitolino nou fuit? quis nomen non dedit? Quani- 
quam riec scribac sufficere, nec tabulae nomina iUo- 
rum capere potueruat. Etenim quum bomines neffr- 



Quu eniml Ab enumeralione 
eorura, qui, cumScnatus in aede 
Concordiae baberetur , ■ pracnidii 
cauMa conTeneraot ^ ostendit im- 
pudentiam Antonii^ qui cliTum 
Capitgliuum pleoum servia ar- 
matis fnisic ohieccrat. Idem* 

Adoleacens nobilts^Cxiuxi ma- 
ioret curulibus ma^i^tratibus es- 
sent perfuticti. Pro Milone Adcc 
lescens nobilissimus vocatur. 
Nobilis genere pateruo, cuiui 
aTUi fuit illc M. AntODius oia- 
tor. Mairem habuit lultam , e 
Caesarum familiay gente lulio- 
rum, quae quam nobilis fuerit, 
indicant Caesaris verba, quse a 
TranquiTlo iu eius \ita cap. 6. 
referuotur. Quamvis, cum nobi- 
iitas Aomana non ab antiquitate, 
sed a curulibus magl»iratibus 
peterctur, videri potuit nou ad- 
modum nobllis, quod, ut notant 
viri docti, ea gcns sero ad ma- 
gislraius ejnerierii. . Idem. No- 
bilium utique adolesceiitum uu- 
mero h^bcudus er.it Antonius, 
qui iolus a ceteris disscnserat. 
Avum habuerat M. Anionium, 
oratorum priuclp^ro, consularein, 
censorium, ae triumphnlcm. Pa- 
ter Praetor fuerat, et infinitum 
illud impcrium gessefat, dc quo 
Cicero Verr. iv. 5. ▼. gj. et, ut 
muliis videtiir, L.ictniuius I. ii. 
33. Matei' erat Itllia e Catsa- 



rum familia. Conditorem gentls 
snae ferebat ^/i/o/iem, Herculls 
filium. Vide PluUrch. Ant. p* 
916. 917. AppiAn. uu Clvtl. p. 
870 et 876. Nec ideo tameik ex 
patricia familia erat ; qnippe qai 
et ipse Tribuniu pl. fuit , et cu- 
ius aviis primus , quod constet , 
cnrules honores adeptus est. 
HsvsiNG. 

Quis ulUus ordinds] Omiiet 
ordines ad retinendam liberta- 
teiii" exarserant, ul dicitur orat. 
4. in C;itilinam, Equites, Tri- 
bnni aerarii , Scribae , omnis in— 
genuorum muItitiMicK ibid. Kb«r- 
tiwi homiues, etiamt servi.' ibid. 
Seri-us est nrmo , qui modo tO" 
lerabih conditione sit serpitutis^ 
, qui non audaciam dtpium per^ 
ditOTum pcrhorrescat t qdi non 
obstare- cupiat^ eic. AimAM. 
Rf^&litue cum oiu^iibus, qiius vidi, 
libris, quis ullius: ucquc euim 
dilTerre hoc dcbet a celcris In 
auaphora. De v. esse mox ad- 
diro .legreuui Vat. adseutior. Gah. 

In hoc templo'] Mok: Cumin 
hac cella CdncOrdiae , o JDii im- 
mortales, in qua m« Consule 
salutnres sententiae dictae sant, 
quibus ad hcnc diem vixunus^ 
homines cum gladiis collacati 
stent. Abram. • 

Quis nomen non dedit] No- 
^xifen- darc dicuniuf, qiir in de- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA PPC;VNDA. CAP. 7. 193 

xii de ]^^iae pamcidio confitereutor, consciorum 
indiciis, sua manU, voce paene literarujn coacli, se 
urbemjnfianuna^e, cive^^tr^^cidare, vastare Ilaliam, 
delere rem publicam consensisse : quis esset , qui ad 
^alutem communem defendendara non excitaretur? 
Pjraeserlim quum senatus populusque Rbmanus ha- 



lec^a in imlt^i|||i nutricnUm rt- 

r^erunUir. .LUria« libro 2; Dele- 

^tuqJie decreto nemq nomen de~ 

€f //. Paulo »po»t : , Omtsso cer» 

tamine nomin^ dedere. Lib, 4: 

. Cognitio p^qanfium miliiiiae mU" 

jiere post Jbellum differtur, Itd 

d^bii qu9que inclinant ad np-^ 

tnina dar\dn» . Libro 3 : Co^no- 

^pendis caussiy eorum, qui no- 

mina n^n dedissent , bello per- 

Jecto se daturps tempusm Libro 

6; Neque duci addictos tribuni 

sinebant, nequ^ iuniores no-- 

mina dabant, Ioem. 

Vece penp litterarum] Apu- 
lcios apologia: Oro te, Maxi" 
me , si litterae ita, ut partim 
^ocales dicuntur, etiam propri- 
am 1/ocem usurparent : si verba 
ita, ut poetae aiunt f pinnis 
apta vulgo volarent: nonne^ 
cum primum epistolam istam 
Jtujinus mala fide excerperet , 
pauca legeretf multa et meliora 
sciens reticeret f nonne tunc 
caeterae Utterae sceleste sc de^ 
tineri proclamassent ? uerha sup- 
pressa de Rufini manibus foras 
evolassent ? totum foruan tu- 
jnultu complessent ? etc Certc, 
ut Bisciolae noatri verbis ntar 
•lib. 6. SubcesiTaruxn cap. 12: 
Mirabantur et ^nostro seculo 
Indi papyrum loquentem , ut 
ipsi puifibant, quod a ^^l^ 



Jndifarum scriptdribi^ narruy 
tUr, Qno in genere lepida est 
narratiuncula de )^\\o puero, qoi 
iussn heri fiscellam ficubus ple^^ 
nam ad berirem amicum defe- 
rens, parteni^.edcrdt invia, par* 
tcn^ ci rcddlderat, ad quem fu««- 
raut destinatae. Et rem per litr 
teras dc hcro detectam admiraiis, 
paulo post cum eondem feren- 
darum ficuum accepissct provin- 
ciiun, litteras, ne ^uid illae re- 
sciscereut, in terraii;i defodit , fi- 
cnsqne, ut rebatur, siue arbitris , 
manducavit. Vide Richeomum 
Valedictione animae, Hermannum 
Hugonem pracfatione libri de 
prima scribendi origine, et An- 
geliuum Gazaeum libro Piornm 
Hilariomm, et alios, et Hiero- 
njmum Benzonem libro 3. no- 
yae novi orbis bistoriae cap. 17* 
et in cum locum notas Vrbani 
Galvctonis^ partim ex Gomara^ 

, partim ex Lcrio non absimilia 
rcferentera. Vnde el Nonnus 
quarto diowoMMiV , %vnov «ot- 
yjiTOM oiyijc; litteras nominabat. 
Vide T. 260 , et sequentes* Idem. 
Consensissel Vetus liber, con- 
sensissent, mihi , ne quid dis- 
simulcm, non pibil suspcctus est 

. locns. MvRBTVs. Supra Lamb. 
monuit, alios habcrc, cum con- 
sciorum, quod recepit Gracv* 
retinuitquc uuus poste» Heusing. 



Digitized 



byGoogle 



300 



OftTltld 



Tl 



teret dticem'/ ^ualis si qui nime essetj^ '^W idemj 
quod ilKs^ accidit, conligtsseti • 

Vni. Ad^sepulturam coriyds vitrici stti Wgat a 



egoqne jti Vat. Pom, et Vcn. in- 
Ycoi. I^nc in iifidem Icgitur 
eonsensissent f qnod imperite 
aliqnis exittimavit ab illo tupe- 
riore cum postulari^ Sed rcpcti 
deberet potius «ti^ xotieoD con^ 
ffetentuts si^nidcm cxi^m reti- 
nein oportcret, quod c^o cum 
libris «pleri^que 'delco. Est etiim 
repecitioilla commnnis verbl du- 
riuscula, et liquidiora &unl om- 
nia y ti pai^ticulam ihinime op- 
portuuam rcpudics; Qnam ego 
^uidcm a sequcntis s^Uabac ad- 
^nitatc gcnitam* ccusco , nt mox 
Tidcbimus voccm comprehensio 
altcrum cum peperis&e, quod 
ante illam positum fuit. Est au- 
tcm in mca Iibrorun\ pacne oro- 
xiibom lectione quaedam eual- 
lagc , quae fortasse immcrito ab 
Aliquibus daronabatur. Paria e^ 
sent isu inter sc, si diccriitnr, 
€um se pattiae patticidas esse 
^onfiterentur^ se consen^sse etc* 
'HaAcacqualitatem tollit cnallagc, 
Latinornm elegantlUm morc usur- 
pata, cum de patriae parricidio 
€tc, Quamquam se consensisse 
etc. explicatio supcvioris dicti, 
ct .amplificatio exlstimari optinie 
.potest : imo plaue ita cst, ac sine 
ttlia figura satis est sQbaudire 
ifidelicet, GauAton. 

Qualis siqUitUni nunc esset] 
[Qualis siqui nunc esset , o. 1. v. 
quod probo. FERtiAn.ivs. Quti^ 
2is siqui nunc esset] Hauc lcctio- 
nem, quae ct io antiquo libro eit, 
probo. Siqu9 antcm una tox est; 



pro siquis Tcl ai aliquis. Fa«b.— 
jiry?^ Vtdgo, siqtMem^imK Ifca. 
si quis , optliui , si qu^. . Sic iiu 
Epist. 8. quod si qui me astu^ 
iiorSm 'fingii\ Hbi* Ccfrtinin le— 
"gcs : VIII, Eplsf, * l^; ' AiJc si qiei 
pati non potuii^ mori dehuif^ 
Hevsxkg. Icn. e't 'Gnd. siquis, 
at CitCroni est dt^tib istk solcm- 
nisj si qui, Fere •^mper innu- 
tum est si qui in si quis st libra» 
riis. de Off. I. 16; d. nbi ex ono 
cod. Heus. si qiii, f, Tmc, 2,3. 
nec tamen si qui maghis ing^^ 
niis in eo genete exttterunt ^ 
non satis Graecor, ingenio re- 
sponderunt ! in Pis. ig. Est 
Graec. constructio ti T»;'|irt> ^(rrfCy 
qnicunque. v. Goercnz dc Icg^., 
p. 179. ct Br^ml ad Nepou 
^pam. c. I. * 

Ad^ sepidtutoM corpus vittici 
sui negat a me datum] At , L. 
Lxng. 'morcvctefntti. 'de quo ita 
Quintilianns, Illa quoque a mul- 
tis eH setvata differentia , Ut 
jid, cum esset praepositio , 2), 
htteram, cum auiem conianctio^ 
T» acciperet, Jtemque Cam , si 
tempus significaret , per Q, si 
comitem, per C» si pero Quum, 
per duas seqUentes uu scribe- 
retur, frigidiora iis alia, ut 
Quitquid C, quartam habercfj He 
his intcrrogare videretar , et 
Quotidie, iion Cotidie: ut fit 
Quot diebus, vericm haec iam 
etiam intcr ipsas ineptias eva^ 
nuerunt, Hic quid^m Jibcr mi>do 
Ad, modo At sine'' distioctione 



Digitized 



byGoogle 



PHIHPPlCA SECVNDA. CAP. 8. ^aci 

ide datim]. Hoc 'vero ne -P- quidem Clodius 
^dJOEif ninquam; quera, quia iurfe ei fui ininii- 
cus, doleo a te iam omnibus vitHa esae superatum. 



tth-am] ObiicitADtoniuSy m^ adeo 

fuisse cntdelem', ut, cnm Jientu- 
'Itim vhticum suium, id est inatris 
^ihae maritum, inssissem in Ytncn- 
*li)i ntfcari, corpns eius non red- 
'diderlm, nt sepnlttirae mandare- 
*tiir. Flntarcbua in Antonio: Dr^ 

cH f^Uut'AntonitU , ne ddrpus 

quidem limtuli aH 'Sffp^huram 
'^iibi^ suisque redditum fmsse, 
"priusquam mater coniugem Ci-- 
'6'if6iUi exoraret, Hbc autem 

manifeste fatsum: nemo enim 

edrtim, qui tum a Cictnrone rriorte 

muitiiti sunt , profHbitus est ji- 
pultata. AanAM. 

Hoc vero ne P, quidem Clo-^ 
^diUsl Impndentiam tam aperti 

mendacii non solnm inJKciatione, 
*'aed etiam ihdignatione cohfutat, 

€t in anctorem aculenm orationls 
* exerlt,' fco nominr quotl' Antonins 

xpsum Clddinm impudentia stl- 
•pcrarit, Clodius enim cum un- 
~ dkqutt^t crimina ad invidiam 
' consulatui Ctceronis conflandam 

corraderet, rcritns crat huiiusmodi 
'mehdacinm coufingere. Ii>bm< 

Doleo a te iam omnibiis intiis 
' €sse' supcrattmi] In libris anti- 
^ '^uis oi*do Terbomm cst immuta- 
' tits , sic , JDoleo a te omnibas W- 

tiis tam esse siqteratum, Fsu- 
- AAiitTs. lam esse superatum] 
^'In antiqno libro pro iam, 'cum 
' legitnr. qnod quia manifesto sti- 
' '|>ervacanenm , est , reiicirans et 

l^clionem vnlgatam tenemns. 

'pASliin^. len* iarrK ess^ supera^ 



fum ) qnod tt ierm. in stiis li-^ 
bris reperit. Graev, iam delet. 
Hbvsing. Deest omnino ■ lam in 
Barb. secundo : primns cnm leii. 
•elc. consentit, et cnm secutus cst 
'ordinem Hensing. Reliqui editi', 
A te idtii y ^xceptis ib , qui idni 
'pmittiint, in V. L. mimerati. 
"Ego vix omiserim. Sed varietaa' 
rcoUocationis suspicionem iniicit: 
cui tamen in ▼ociiLa, quae optime 
adesse potesf, nimium tribui nol- 
lem. Ni^i Vaticanb adsentirl ma^ 
•▼18 , in ' qno tfcstor ita' e%%t pei^-' 
' scriptnm :^iie/n, qvua iure ei im-^ 

• micus fui, doleo a te omnibti» 

• i^itiis^ etim esse siq*eratutn, Pleo- 
nasmuS ^st, cni similem habe- 
mus pro Mut. i5. quem L, SuUa 
maximty et fbrtissimo exercitu 
pugnh eiccitittUm^ non rudis itnr^ 

' 'perator , tU nihil aliud dicarHp 
eum bello invectum totam in 
Asiam cam pacc dimisit, pro 
Domo 42. ^ui, quae maiores nb-^ 
stri rehgionibus tuta nobis et 
sancta eise Poluerunt , ea iste 
non softtm contra religionem la-^ 
befactapit, eh:, Imo etiam sine 
tiUa Terhorum interpositiooe 
QVoi. Ei. vrrA. DEFEciT. lcgitur 
in monnikexitis Scipionum anli- 
quissimis : quod tamen viiasset 
Cicero , nt mea fcrt opinlo. GX- 
AAto?^:' 'Nbti probo, qnod Grae- 
vins deiCTit iam , ^qnia dcsiderfc- 
tur in Vat. Nam qunm notavetit 
Facnrfti, loco Uuius* vocis legi 
cttm , nOh dubito, quin eade^m 

^ lectid sh cod. Vat. ad quod ac^- 



Digitized 



byGoogle 



tUJ3 



©RATIO 



Qui autem tibi vcmt in nientein,'refligei:e in Inemor 
-riam nostram, te domi P. Lentuli esse educatttm? 



dit , quod Tocnla istA non , nti vita CiceronU cognotcere : Come^ 

^n.' suspicatdr, Unguet, qaum Uus Lmtulus^ Si^a epgnotlUn^ 

^iu locopraesenti hanc vimbabeat, ht^mo nobilis ilU quidfn^f 49^ 

fSnaturius aliquid factom es#«, quam ^roMtfritff^ vitae jlagitu^ ettorr' 



quis exspecUTcrit. Adest, lam in 
.Ferrarii Codd. len. Teeg. ; in Gud. 

deest. Nequfl vero etlam j^m. eam 
^part. eiecit, di;m n^odo ord^oein. 
Jbupc verboruitt omnibus^^pitiis 
,iam f^se xuperatum^<l\u €$t ooz- 
' . nium Codd. Ferrarii , ^en. Teegt, 
^servassct* 

Qtf,i autem tibi penit in men- 
Jeiif\ Qitidi non Qui , o. 1. v, ut 
.bic ide^n locutus e;|( pro Rosc 
. ^om. Quid ita Flavio sibi ca^ 

pejre non venit in mentem?,ex, i. 

lib. de ^ orst. Heue tu (inquit) 
^quid tibi in ment^mpenit ita re- 
^ondere? Plaut. quoque in Trin. 
_,Quid utm^ntemvenittibi, iataec 
.dicta dicere? Non iguoro, bunc 
^^und^m et Terentium Qui pro 

Quapropter usiirpare. nt ibi , 



dibue infamie^ et iam.a»te$^ 
natu motue, tunc autem Frjae^ 
Jors^cwHium,, ut moris est iUia, 
qui recuperarepolunt^n».torieufk 
<i^ni/a/«m. Adve^^ ,m9r^«^ueip 
etiam Dio Ubro ^y. de ^h^e ipi^o 
Lentulaloqueps non omisit: P9^< 
gestum cjonsulatum Sen^u.ex^ 
. cide/^at, ac ^enatoriae dtgjf^tOr' 
tis recuperandae caussa pr^ti^ 
ram tunc gerebat, Pergii Plu^ 
tarcbus: Adha^sisse \autem iUi 
dicitur Surae ^ognomentumhane 
ob causam,' Cum SuUa rempur^ 
J)U<iam obtineret ^ ipse Quaestor 
magnam pefiuniae publicae pijn 
perdidit . ac dissipopif* ^ Xndi" 
gnante^ vero SuUpi, et in^Senat» 
rationem exigen^e co^ternptin^ 
plane QQcedens €ut se no» re<f- 



t,Nam qui istaec tibi incidit su- . dere rationem, sed Sjsrfun cae» 
^i|p,ec/io z' 9.2^«z.c. Mibi lamenma- . dcndam exhibere, uf solebofit 



gis probatur Quid% FsnaAiUTS. 
^Qui att/em] Alius orationis acu- 
.leus, a P. Leotuli, apud quem 

educatus fucrat , A^tonius , impu- 
. ritate, a quo pijier pravis mori- 

bus imbutus est. ^brau. Rece- 
, perimt quid P. Mau. ci Car. Stepb. 

et firmat Barb. secundus. Adde 

«od. Gracv. iu Y^ L# Ceteri om- 

nes, qui, ne ipsius qsidemStepb. 
. cod. excepto, Sed nibil interest. 

Gar. 

Te domi P. LentuU esse edu- 

catum] Operae fuexit. pretium 
_jLcatuli morcs ex Pln^rcbo in 



pueri, cum pila ludentes errav^^ 
rant, hinc Sura est agnominq-*- 
tus, Addit et aliud impiiclentjfe 
uon mino|-is exemplum: Rufsufn 
cum reus esset, et quosdom iu^ 
dices corrupissetf postquamdu^ 
bus tantum sententiis. t^lfj^o,lat^ 
est, in superfluos st^nptus /m- 
mersum esse dlxit , qupd aUeri 
iudicum dedisset, Satis enim t^ee^ 
si una tantum absoU-erentur sen^ 
Jtentia. £um eqiiidem esse crp- 
diderim, de quo Seneos ter^o 
de Ira cap. 38 : Cato ff^o^fr me^ 
Uus : cui cum causam, agentiin 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPICA SEtJVT^DA. CAP. 8. ^ ao5 

Ad verebare, ne rion piitareiQU» hniitta le potuisae 
tam improbmn ^^radere, ..ni$i accessia^et etiam 4iscp^ 
plinaki .Tam autem. er^^OQTs , ut ^toia^ia^xaliQiie 
^cum ipse pugnares : ut non modo non cohaerenlia 
inter «e dic^res, «ed maj(:ime disiwclar aique rooiv- 
trftria? ut non tailta mecum , quantatecum libi esset 



Jrontem medi^m^ quantum po- 
terat^ attractapingtii saUva in- 

^puisset Lentulus ille patri^ 
nostrorum memoria factiosus et 
impotens^ abstersit faciam, et, 
affirma^Oy inquity omnihus, Len- 
tule^ falli eosy qui te negant os 
habere» Isbm. 

JV« noA pufaremus} Vamiit 
bic male libri nonauUi : ted re~ 
cte 5io etiam Nonius p. 295. ed. 
Mcrc. apud quem infra pro tam 

-perperam e»t non, Gar. 

Tam autem eras excors] Ant<>- 
nii stultitiani demonatrat, ^ufd 

„ Ciceronem vitupcrarc volens lau- 

_ daverit, Senatnmqtve, apud quera. 
loqnebatur, quemque demcrflrl 
oportcbat, offenderit. Abram. 

f^t tota in oratione tua te- 
cum ipse'^ Post baec verba ad^e 
dictio^em tua ex autiquo Ubro. 
qnod yero paulo poat sequituri 
ut non modo non cohaerentia^ 
Ya eo libro non est vox, uti^ nos 
putamus legendum tcI nec mo- 
do, Tci et non modo, pristin^m 
tamen lectlonem tenemus. Pas^- 
UTS. Hoc cum Mureto et Lai^binO 
«equimur. Graet. Reiccit tua 
Heusing» ab Jenenai abesse te- 
•taiuf : retiuuermlt Verb. OUt. ct 
Lallem. Solus autem Vaticamis 

- tam Tocem addit, quae noi^ im- 
merito suspecta I|eu&iogero' fuic 
Retineo scqueus ut ^ iut^i^ogaAdi 



^notaimteposita^quaed^flTat. Qhifi. 

Addit Va^. /^a < pQtt; Ofatfojic^ 
. quodk etiam reofpi^ .»t«Kcit.*»jflpi 

Ero^. quod. eljtgaqtioxem ^•.p«- 
^tat orationfcB» sine .pcopomin,e, 

idque adiici nonnisi ambiguita-^ 
, tis vitandae caus|a. At nos ne- 
-que istam clegantiam, i|eq^ 

eiusmodi legem agaos«imus, ii^- 

mo tali ia copte^^u vHpte et n^n 

sine quadam ii . dici contendi. 
. mus, pugnare secum in oratione 
^ suuy quippe a semet jpso com- 
-pofiii?, PauUo post Vat. omif-f 
t tit tocem ^t an(e non mo4o, in 
• ouius locum.nqn pi^aTciiin cum 
. Faeruo e^ aut neque, ut ait jt^^ 

que mo49 PTo nor^ ,modo, snb- 
_ stituamus opiia e$$e, * , 

, F^t non. modo npn cohneteu-^ 
, tia interje 4iceres] Ftnofi m^- 

do cohf^rentia, l^ng. caettri 

cum irapressis conseptiunt. qao» 
. sequor. Ferr. Mcus etiam co- 
. des, ut non modo cohaerentia^ 

Cicero s^ne saepe npn modo pro 

non modo non ^osiiit, ut Mure- 
. tus in Variis l^ctionibus et jdii 
. observarunt. QaAET. , Binos h«>s- 

ce codicei|i'.alternm ^on on^it- 
. t^ntes sequitur Bn^epiaifuns ad 

Lac^ant. V.:D|t^ Jnsu $. me ce- 

teris adliaeireote. Gar. « 

Quanta tecum tibi essef QOfi-^ 

tentio] Quantaf iifi tecum, <Kl.T, 

Ferrar, . Tibi tecmn, .len. et 



Digitized 



byGoogle 



^o4 



^ ^ ORATIO ^ 



coatenticT? ' Vitricam tuum fuisse in tanto scelere 
-iatebare, poena • affectum querebare. Ita, quod pro- 
rprie meum tsty laudajsti^ quod totizm senatos estf re* 



' iUi, ^oi GracTi sccnfiis ctt. l&tln 

Jiber: Vitricum tuumfuifse in 

tanto ^celere, ut Gracv. Hetsing. 

BeiiDCo, tecum tibiy cum ulro- 

• J^uc 0arb. -€1 itocii'' omiiibiS» ^di- 

' tis, atqu^ ijpA^I H^ttiiQ^i Gar. len. 

<^Mg. Gttd-. quanta tibi > tecuitu 

-e c. Vai,- et ^ci*ftirii codd. fif- 

. CIM7» ^'^«/ "^ui ^>^<*o scrTandtta 

~eit. 

Fitricum] Letotulum Snram, 

' imattis tnae luUae luarifnm, eon- 

-inratibnia c^Tictnm fuTsse, et In 

i'Tiuoil1ia 6h ifoniut-atibnem neca- 

^m fnisstf faicbare. Abr. 

, t Vitricum tuurh i>» tanto fuii/se 

scelere fatehare'] Fuiese in tan^ 

■ *o scelere fatdfare, o*^l. t* prac- 
rtcr nnum Gad. qtii^ i?c, Fui&se 
i in tmnto scetUre c^preheneum 
'fatebare, Superiopcm a<iriptu- 
-chira t fccquor. practorquam culm 

quod libroa et pturta, «t Tctn- 

- «liotea auctorea habct: Ciceroncm 
" practcrca Ua locnlum fuisse aliis in 
>|oci6 ioventmus: ut pto Sa\\k,^i 

■ hic esset in eodem scelcre, Qiii 

- aiitem bonornm latiniUtis aucto- 
. irum iu locntus iit, Comprehen- 
• Wfis in scelere, «dhuc iuvcni nc- 

niincm. FBna. Batb. ctiam ntcr- 
' "que, fitisse in tanto seelere, ncc 

- altter cum R Maii. ct Car. Steph. 
-4psc Murctns, et postea Lainrtjinns. 
^ ScTcrianum p'. 558i ct 344 Rhet. 
-sCapp* haecpesSime adrerentem 

castij^avitiam^chottiuI.Kod. Ctc 

- 'l3. Gar. len. et Vat. hunc ordiuem 
"aervaut mcriiorf Teeg. in tanto 

' ac^ry fatebarefuisse* 



lia tj[uod propritLm meum esi,' 

-, lcutdasti: quod toiius sen&tus 
eftf reprehendisti] Sic o. 1. t» 
Jta quod proprie meum est^ lau^ 

^ddsfi: quod tbHtm Senatus, e« 
Vt hic idcm dixit in epitt. fam« 
Quod tii ipse tam amandus etp 

' tamque in omni ge/iere' iucundus^ 

'id -est proprie tuum: Efpro d<l- 
ono siia, Non igitur in hoc offl- 
diOf qubd fuit praecipue meum» 
Et pro Marcello, Totam hoc^ 

'qudntumcunque est^ ^uod^ certe 
maxlmum est, totum inquttm ta-* 

"um est, valdc placct. FBRRxii, 

"^ Quod proprie meum est, lauda- 
sli: quod totum Senatus e/c.J 

^ Ita mss. Ferrarii , aceeduntque 

' Pal. scc. Maur. P. S. Victoria. 
prins imprcssi, quod prbprie me- 
um tic. totius Senatus, GiimR. 

* Sic et Fai^rnns, Murctus, Mann- 
litis, Lamblnus. GratsV. Quod 

^prbprie mewn M^ Dctecdoncm 
coniurationii oecultaa, compre- 

"hcnsionem, indicinm et pro]ati6- 

' ncm littcrarum. Ajir!jlM. 

Quod totnm est Senafus]Sn^^ 
plicium cohintiitis irr6gatnm. 
Idem. Retiunit Gracv. <>mnc»- 
que postca ordiucm Grntctiannm. 
Lamb. quod totum est ^natus, 

^ atque ita omncs a*it TCtCres co- 
diccs habcrc : ncquc aliter Vati* 
cafins, et editio Mnt^«*tS; fn len. 

** plane omiltitur est , ncc male; 
Hfscio an ciiam verius. Supra 
Barb. ambo, el len. firmiht pro- 
prie. GiJL. 



Digitized 



byGoogle 



fHILIPPICA SBCVNOA: CAP. 8. ao5 

|>rehendijti. Nam, comprelieiisio sontiunj, meaj anim- 
adrersioy senatua fuit# Homo disertus non intelligit, 
eum, quem cotitra ditit, laudm ^i.se^ eos, apud 
quos dicit, vituperari. lam illud cuius esl, non di- 
co audaciae, ( cijpit enim sc audacem) sed^ 
quod minime vult, stultitiae, qu^t yjncit omnes. 



Nam ^ €9P^r€hen*io santUim 
mea,' aniMtHidyer^io senatu^Juit\ . 
Habent et Ulud quqque ^omnia., 
qantuor,. quae adnotoy quod P.. 
If aanU«s et Lambiuot UtJieo quo* 
qae raQeperint^ In tfzt^m, ne^ue. 
tain«n inefnJn<rint unde«.e |inss«, 
•^iUce( Bl^.^, Ferrarii. cui Pbi- 
lippicae iatae, nimium. quaniuju 
debent. Grtt. Me^ omnes ante 
liamb. editi: namy cum.com- 
prehewa eonfi^m mea, animad-f 
i^fireio Sienatvs fuerit : ucqu^ ;io- 
tftTit quidqu^n) Fei;irArius. ^ie- 
cit cum, reforipaiique fuit I^ni-^ 
])Anaa, auctore cod. Vaticano, et, 
anorum aliquo^ addidtt.enim nor 
tani T^ c« Xambinnm AJi^ua ne- 
poa de more.secutus eat. lei^en- 
aia anct^ritatctfn adiecit Cl. Heu- 
«ing:erua, cum Gracvius in ano 
cod. fuit , iuYenerit , scd etiam 
cumt ut ego in utroque Barb» 
liimimm tx prltaia. syllaba Tocia 
eompreheneio n^tum eat cum/, 
d^de I^atinitatia causm enaenda- 
t^ fuerit» Garatqn. 

Qneiis contra^ Aufatropbe pro 
€ontra quem, Plinius 1. Epist. 
33. 5« ei forte me appellasset 
pel iUe^ cmi adessem, ifel ille^ 
quem .contra» VirgU' V. Aen. 
370. .Solus , qui, Paridem eoh- 
tas contendere contra, \Usf- 

«IMG. 

. ^ lam iUud\ Quosiam aUa luat 



aceleray ^ quibus etiam fre* 
queuter improbi gloriantur, aiia^ 
de quibua erubescunt, posteriuf 
vitiorum genua . adftcribit Orator 
l^. Antoniu. Ancfacia, a'udeliuf^ 
ultio , latrqcinia , . caetera buius-. 
modi, quae tim aliquam et po-^ 
testatem desiderant^ bominlbus^ 
nefariis gloriandi segetem prae-. 
bent. .Stultitia, iuvidia, et alia^. 
quae vel a stupore meutis, rel 
ab a^niuii .praviiate manant, sunt, 
pudoriy et eam ob rem Orator^ 
Antonio non audaciae, aed stul- 
titiae labem adspergit. Abram. 

Non dico audaciae] Simil« 
est iliud . Yatinianae : Cogitarisvm, 
inillotuo intolerabili , non r^-^ 
gnOf (nam id ci^is audire) sed 
latrocinio augur Jieri in Q. itfe- 
telXi locunu In. 

Cupit enim se audacem dici] 
lieus codex: coepitenim se au- 
dacem dicere. GaAEvnrs. lu Va- 
ticano neqUc dici exstat^ nequ« 
dicere, ▼erum tantummodo, cu- 
pit enim se audacem : eiqne Mn- 
retus e^t obsecutus. Ita fere 11. 
de Orat. 60. ut iste, qui se vult 
dicacem, et mehercule est, jdp^ 
pius: ut egregio codici, band 
niminm delulisse Muretum ap- 
pareat. In eodem mor, qua pin^ 
cit omniSfCt paullo infra, omni^ 
ordines, omnis cives, Garaton'. 
Kotat Gratv. ia suo todise^ quent 



Digitized 



byGoogle 



m6 



0RA^'1<IO 



cHvi CajntbUni mentionem fe<3ere', quum ibter sab- 
sellia no5ti»d versenlUr armati?' quum in hac cella 
^ncordiae^ e <lii immortales ! in qaa me consule^ 



cficunt esse Irnensem, 5e reperls- 
tfe codpit entm se audacem di- 
cere^ quani iectionem ia eo co- 
dlce frustra qiiaei-fcs. 
" Clivi CapitoHni jriehtionem fit-^ 
#W^] Dicere, clivum Capitolinnm; 
aHuatis servis plenumfuisse; Hu- 
lAs autem obtectiotiisstciltitianl 
tfstendit i. a lOcO: iti quo duo 
«peclauda suut, vldclicet Numeo, 
cui dedicattt* bic locuS, Concor- 
di^ie uimlrum, quae mazime est 
ub armis et discOrdiis aiiena, e% 
ttB in eo prlus gestae', dictae olim 
•ententiae veipublicae salutares, 
quibus duobus adiectis (acti atro-" 
ciias, et stultiiia crimiDis ostendi- 
tnr. lu Monte Tarpcio iria po- 
tissimum f iierunl , ^iiorum fr^-' 
queuiem inveuia^ meutioiicm. 
Capitolium 'ipsum, sive templum 
Jovis Opt. Max. arx, cliviis Ca- 
pitolinus. rub. Victor libelio dc 
urbis Roma* regionibus, regionC 
octava: JEedes f^dciovis inter 
arcem et Capitotiuni proph Asy- 
tum, Marliaiins librO 2. cap. l r 
J)iuiduntduteiii montem hunc in^ 
drcem et Caj i/otium: arcemque 
aquiionem vcrsua^ tanquam Jir- 
miorem locum aedijlcant, CapitO- 
Uum vero ad T^iberim locum na^ 
tura munitum extruunt, Ideili 
cap.^8: Cliviim Capitolihumvo^ 
cabant antiqui loi^um et viani,- 
qua in Capitblium adscendeba^ 
tur, etc, jilii ad eam arcis par-» 
iem^ quae Aventinum respicitj ubi 
nunc S. Gregorii templum in Ve~ 
iabro kst, fuisst dj/irmdnt : alil 



inter Saturni et toncordiat 
templa^ prope Sereri arcum, ad 
Senatoris stabula, Arcus aU" 
tem Severi ad radices Capitolii 
in^Jvri Romani cdpite ehciia-^ 
tus: sub quo trakseuntee tri^ 
umphaiuri in Capitolitun ad'*^ 
scend^ant, Fait ergo ctiput 
CapitoUnus ad forum Roma'» 
hum silice a Censorihus stratus, 
ctc. CdmeUm Tcw.itus Capito^ 
lium priscis temporibus ifariot 
habuisse aditus icrthit, tt hinc 
tam pariae de CapitbUno cUv6* 
ndtae sunt opinionesi Abr.Abc* 
Yerisslma est eohiin sent^ti»; 
quae itatuit, cliraki Capitolinaia 
fiilsse, qua afdsceuditar C< foro> 
ubi nndt e«t* arcua "S^j^^timii Se-> 
reti, in Csipitolium. VWc Alex; 
Donatnm lib. 11, cap.S, et Nar- 
diniim deTctfcre Roma lib. v/ cap. 
II. cit?us tamen seutetitia doctis 
vlris nou probatnr. XSitABT. 

Tn hac ceUa Cofitordide'] De* 
jtrehensis couiur^atoruln litteris, 
nt uarrat PldtarciiUs iii Ctceron«, 
Seitatui in ceUam Cofttordiats 
C^kvdcafo Utterds t^titdt^y -tft 
ihdtccs audh^it, Vnde iiiu<j pro 
Sextio : Erat eodeni' ttHnport 
Seiidius in diide Concordiact quod 
ipsum temptts repraesentabaf rruf^ 
moriam consulatus mei. Fait 
autem haec^sedes illiid Luv.'Opt^ 
v^xl' monunientdm xeJebtrrimum- 
inforo; de*tfu«eadeni oratione* 
Mhrlianns Hb. 3, cap. ffl /ir 
area Volcani tcmpU Concor^ 
dide a^m^FuhdUk Ubertin&pa^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA «ECVNDA. CAP. 8. i&^ 

^utarcfs sententiae dictae sant, quibas ad hanc dieiip 
viximasy cum gladiia homines collocati sient? Acciuw 
senatum; accusa equestrem ordinem, qui tum cum 
senatu copulaiu^ fuitj aCctisa omnes ordiues, onjine^. 



tr0 naiua frecentis tribus onHis 
posi Capitolii extructionem, ai 
populo "■ ordinem Senatoriiim rtf- 
donciiiasset, vovit, BxtructHan 
deinde ex condenmoforum foe^ 
neratorum- mukatitia pecunia 
in Faldtihi radicibui , Opimiius 
Consul postea restauravit, kr^ 
ntLK^, Fult «d cliTiim Gap^toli- 
&nin.jvide Al^ex. DoBatttm 1 1 Vet. 
ftomne, cap. i>>. GraeV. 
• Coliocatistent?] In rebai 
MTOcibua solet auA fjUaba |>e- 
rtodam terminiire. utproMilone: 
Jnsidiatori vero et latrom quae 
pctest afferri iniusta nex? Pro 
Lisario: Ad ea armaprofecfus 
sum, quae erant sumpta contra 
/«. Id^m : Non tu ergo hunc pa-^ 
tria pripare, qua^ caret, sed vita 
pis, qnae clauauki ett, ut ait Po- 
dianua in Divinationem , de in» 
dustria durior ad exprimendam 
sententiam. Ab&am. 

Accusa SeMaium] A comf a-* 
ratloAe bomiuumy qui tam in 
utriuaqnt couaulatu arma •um— 
paerunt, stiilutiam obi«ctiotila os- 
teudit: Cicero Senaina, Eque- 
•tria ordinis, omninm oirvinm nitta 
cat praeaidio, Antonioa' BarbarO- 
naro. Idim. 

Cum Senatu copulaiuii] Pli- 
•ina lib. 35, cap. 3 : M. Cicero 
demum stabilivit eqiiestte 7io-> 
men in consulutu suo ei Sena-^ 
tum conciliansy etc. Quae or- 
dinum eooionctio din nou tte- 
lit. liaot bifOBio poal, «t diti-* 



tnr lib.i ftd Attic. eptst. i6. j^^'^' 
ne diitracU e»t Q. Metelfb' Ce- 
lere et Afranio'Contnlibus : Nos^ 
Juc inrepuhUca infirma,rhisera^- 
eommutabiUque versamur, Cre^ 
do enim te audisse^ nostros equi-»' 
tes piMe A Senatu esse disiuH^' 
etos , qut primum iUud vaidf 
graviter tulerurit, promulgatani 
S.C.fuisse, ui de iiSf qui 6b iu^' 
dicandum pecuhiam accepissent, 
quaereretur, "Piulo post: Bcc^ 
aliae deUciae jBquitkm' vix fe^ 
rendae, quas ego non solum tuU, 
sed etiam ornapi, Asiani , qui 
de Cehsoribiis conduxerunt^ que^' 
sti sunt inSenatu, se cupiditate" 
prolapsos nimium magno con^ 
duxisse, et ut induceretur toca^' 
tio postttlaverunt, etc. Smhmum 
erat periculam, ne, si nifiii im'- 
petrassent', plane alienarentur 
a S^atu, Pattlo post: Tueor^ 
ut possum, iUanf a me congUi- 
iinatetfn concordittm, Qno tem» 
pore res confecta non est, neo 
retineri dintius potuit ordinum' 
inter se consensio. Epistola 17 r 
Cohsttl est impositusnobis, quem 
nemo praeter nos phitosophos 
adspicete sine suspirio posset/ 
(M. Pupprom Calpnruiantiui in- 
tellrglt, qnem epist. i3. Yocave- 
rat ioertem, sOmni plenum, tib-* 
peritnm, urtfiaxto^ttrov.) Pcrgtt*: 
Quantum hoc Pulnus? factaS,^ 
C, de ambitu, de iudiciiSy nuUh 
kx perlata: exagitatus Seha- 
tuSf aUtnati itquHss it^Maht, 



Digitized 



byGoogle 



^ 



ORATIO 



civeajdum'confiteare,huhc ordinehi^ hbc ipso tcfmpbr^-» 
ab Ityreis circamsederi. Haec tu non propter au-^ 



Sic tUe dnntu duo firm^tmenta 
reipublicae per me unum coneti^ 
tuta epertii, Nam et Senatus 
auctorftatem abiecit , , et ordi-' 
num concordiam disidnxit, £pi- 
•toU iB: Vidi uostroe publi-' 
^anos facile a Senatu disiungi, 
quanquam a me non d^peU.erfn-' 
twr. Etiam aperllus epist. i. lib. 
fequentis: Nunc vero cum equi- 
tatus ille, quem ego in clivo Ca^ 
pjtoUnoy te signifero, ac principe 
coUocaramy Senatum deseruerit^ 
nostri autem principes ydigito 
se coelum putent atting^re, si 
muUi barbcUi in piscinis sintp, 
qui ad manum accedant : alii 
auiem negUgant; nonne tibi 
satis prodesse videor, si perfi^ 
cio, ut noUnt obesse^ quijjos^ 
sunt? . Abram. . V 

j^b it/iyrtiifi] ,Jj{kthm% 9bhhy^ 
ra nrbe iu Tauro monte. Viden- 
ti^r auteiu optimi iaculatures 
fui«e> et cam ob causam Maro 
in Georglcis, 

- Jt/tjraeos iaxi torquentur 
in arcas, 
Vibiuftl ^equester in n^mini- 
l)us gentiiuu: Itfiyraei Syrii 
usu sagittae periti, Ij^bh. 
Sunt Ituraei Sjriae, quoa quasi 
•atellites adduxerat Antonius, 
qnum fub Qabiuto ibi militas- 
•et: homines trucjca, et audacef, 
auutovqyoi wvri^ (Strab. 1* xvi« 
p^ &20.) in primii sagittandi ar-. 
ti« periti. lliuc Virgilio U, Ge- 
org. 448* Ituraei^ areus^ et Lu- 
cauo Vn. 23o. Ituraeae sagft^ 
tms laudantur. ^tiam sagitt^-* 



rii tturaei Vtipisc.' iti Anrel. c, 
XI. CfLLAii. len. habiti reit 
cireumsideri, roale divifia yoci- 
bus^ additaque aprincipio adfpi-^ 
rati.one. App^ret tamen, Ityreis^ 
noB ItAyreiSf »c potiuf Ityraei* 
fcriptum fuiffe, quia Graece 
^lrvPQaiot dicontur^ non^/Tffii^CM)*» 
Vide Gellar. Orb. Ant. lU. i3. 
p. 623» Circumsederi cum do-^ 
ctioribiif f jBrvavi. Vide Qralu ad. 
Liv. IX. 3. fisTsiNO. Hi funty 
de qiiibus 'infra V. 6. certunt^ 
agminis locum tenebant barba" 
ri sagittarii: quus poftea.in 
auziliif Imperatores habere con-^ 
sueverunt, lit uon modo ex Vo- 
pisco patet , verum etiam iucu- 
leotiui. ex. antiquif marmorum.i 
inscriptionibuf, in qnibuf cobor— 
tem aliquam, et alam eorum no* 
mine «ppellari aliquando vide-*. 
miis:. quamvis non foli efsenfc 
iis adfcripti numeris Ituraei: quo 
de more multa coUe^tt Hageo-. 
bucbiuf T. X. Miscell. AmsteU 
Nov. p. 36o. Vuum eiusmodi 
marmor, Grut. CDs.Ltv. -b, Imp»r 
Hadrlfoi .teraporibus positum*' 
Beuev«Rj4 ^etfl, et a V. C. loU.^ 
de Vita ,d^cie illustratnr T. L, 
Ant. Benev.» p. 232. ubi de hu-^^ 
raea poal CeUarium, Dresemium^'. 
et alios «git» Tullianof quoqu^t 
locoi atting^ns^ quorum ortho— 
graphiam in edd. ait uondumf 
cons tare. £i tamen , si vidisset, 
satisfacerc poterat^ HeuHDgcrtiiv . 
qui edidit Itjraeis^ P(am iu ,co . 
marmore^ quod haud minos^ quam 
Gceronify Viifiilji^ LKcaui^ Fliuii^' 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 8. 209 

daciam dlcia tam impudenter, sed quia tantam rerum 
repugnautiam non yides. Nihil profecto aapis, Quid 



ct aliornm codicet, de«cribeu- 
tiiim opera io yarietatet incurre^ 
rat, iu &criptum este |eiutur, 

YRAEF. COH. IIX. iTYRiUSOa. quO- 

modo etiam in Virgilio Burman- 
niia edidit, optimis, opiiy;)r, MSi^ 
adnuentibua (in Mediceo est Ity^ 
reos)i eamqne acrij^turam cum 
Cellano 1. c. num. 253. heic, et 
Infra c. 4t. TuUio ipse restitoit. 
Atque adeo nunc hoc io loco 
•^reo'*^^^ codicem VaticahHm il- 
li et Heusiogero auctorem pro-> 
fero. Alio et^m in lapide Grut. 

JIXZXIU. 9. EQ. ALAS. AVQ. ITT^ 

jtASOJELTM. (aife ityreorvm. nt 
apud Dauaq. T. II. Orthogr. p. 
170.) noMo. ixraAETS. Sed in 
Graeca derivalione ii utrique falU 
videntur. Voum etenim iridi Ca- 
'nauhonnm ad Vopiac*'!. c. 'ita 
ponere, Ifyraeos^ *Ijv^tUovqi 
cnili Umen Graeci, teste Pierio 
Ad Virgil. U c 'Irovffuiovi di-. 
zeriut, qnod et ipse Heusiug.haf- 
bet, et in omnibnSy qui ad gen-' 
tis hnius notitiam profernotur^ 
Graecorum locis inspexi. Ad eam 
r^tiooem Ituraeam et ' Ituraeos 
videbis iam in Sacris Libris,apud 
Lucan. 1. c. Plinium V. Hist. 
Ifat. a3. etc. quam heic etiam, 
et infra Ferrettus ^st reote secu-. 
tns. Nequc huic quoque partr 
niarmorea mouumenta, desunt^' 
nisi quis forte inspector cripiat. 
Apud Grut. ]>xix. 6. non modo 

est AI^BAN. BALVI. K. SXC. ALAE. 
AVOV9TAS, ITVEABORVM. DOMO EX- 

TAV06. v«rum eiiam lvcanvs. 

2>Ep. ALAS. ATC« IT0VIL4E0|LVtf« qu^. 
TOM. I. 



nihil Graecnm cst magis. Apud 
Reines. VUI. 4i. praep. cbn. i* 
ATC. ITVSBOH. (rectius in Ind* 
Jturaeorum) xt. vi^ TsaACTM. 
Antiquiorem habet notam inai- 
gnis lapia Murat. dclxx. i. ideii« 

IVSSV. QVJRlNt. ^DTBRSTS. ITTREOS. 
IN. LiSAXO., MOMTB. CASTELLVlU 

BORVM. cspiT. Omnino per Va 
legendnm est, si vox a fonta( 
Graeoomm arccssi deber, nt pla-, 
cuit iam Pierio, Dausquio, Ou«<; 
dendorpioy aliisqne doctissimif* 
Gertei. cum hoc uomen utroquot 
modo scribi pro Ltatinorum mor« 
V. passim Gmecos T. snbstitn->. 
entium Cl. de Vita adfirmaretjj 
erat ei probandum^ Graecos per 
T, scripsisse, non per OT* quo^ 
non licet in T, convertere. Barb» 
ambo, Itireis^ nt alibi ' quoqu» 
variant codices* Garatonivs» 
Tecgk Ituraeia, len. habitim 
reiei^ 

Sed qui tantarum' rerum re^ 
pugnantiam non videas] Tan^ 
tam^ o. 1. T* Liber Col. non ^fui^ 
sed que, nonnuili quia. quod 
probo. Sic enim interpunctioues 
pouendas arbitror: Ilaec tu non 
propter audaciam dicis tam im-^ 
pudtnter: eed, quia tantam re» 
rtan repugnantiani non videas^< 
Nihilprofecto japis. Fxrr. Sed 
qui tantam rerum repugnantiam 
etc.\ Hic locus varie scriplus est 
iu lib. manusc. varieque impres- 
sns in vulg. Miror autem, Faer- 
nura et Muretum non modo noa 
iudicasse, quuinodo in opti- 
mo illo cod. manuscr. scriptua 

o 



Digitized 



byGoogk 



9ie 



ORATIO 



tit, Terum €ti«m diMimUiter 
littnc locum edidiise. «ic eni^ 
Faerouft: sed quiu tantarum re- 
rum repugnantiam non pideas, 
nikil profecto sapis, Muretua 
•ic : 9iBd qui tantarum rerunt re^ 
pugncmtiam non indetu, nihil 
profecto sapis, Quid enim^ etci 
Keminem esae pnto^ qui non ti- 
de«t, 'qnantum inter bas lectio<«- 
nes intertit. Quohi«m ergo, quo 
. modd in codice illo Romano 
«criptum sit, cogtioscere non po- 
tiiimus: ad nosiroi confugia- 
muB. bi sic habent, ut edidit 
llnretus, nisi quod pro tanta^ 
Tum babent tantam* nostros igi-^ 
tnr secuti snmns, Licet tamen 
ctiam sic legere, ted quia tan- 
iam rerum repugnantiam n&n 
nideas, nihil profecto sapis. 
l^AMBiNTS. Meus codezy sed qui 
iantani rerum repugnantiam non 
nidebas,.qnod non iuconciunum, 
ai pVo qui cnm vulgatis scriBas 
^uiVi. Aut, si pideas cum aliis 
vctineas, omniuo legendum est 
qui^ qnod mei libri quoque prae 
a« ferunu Orabtits. len. sed 
^i tantam rerum repugnantiam 
non ifidebas, ita tAUien, ut ^lil- 
tera suboouita sit. Snspicor aCi* 
ceronis raann fuisse, %ed quia, 
tantam cum rerum repugnan- 
tiam non videas, nihil projecto 
sapiSf vcl, scd quia, qui tantam 
t. r. non videas, HBTsiyo. In 
ood. Vatic. ita plane locus hic 
legitnr, ut enm ex suis MSis 
constitnit Ferrarius: sed quia 
tantam rerum repugnaniiam 
non videas: neqne aliter le- 
gendns ^st. Gracvinm vidimus 
etiam pro Marc. 9. hoc non tn-^ 
iitte, otnnis poiaptas prasterit^ 



pro nihilp estf quia poshea liittti 
futura sit, Ni^que is item pro 
sua consuetudjne quia cuiu snb** 
iunctivo probarc potnit in Lael. 
4. quem tamen locirm optimt» 
. Tindicarunt Cortrus ad Salliist. 
Catil. XVill. 3. et Drak. ad Lir. 
n. 8. Adde in. de Offic. 53. 
extr. non esse utilfa, qtaa sinl 
Jiagitio^^ foeday turpia f queni 
locum Graevjua iutactum reli- 
quit, item illum Auct. ad Ile- 
renn. IV. 6o. negat se^ quia ' 
inilae incensae sint, accedero 
posse. Nos ergo' summi viri iut- 
diciura beic quoqne iure con- 
temniraiis. lustins in eod. LaeU 
2. Graevins retiunit, quia habe^ 
hat^ ex Grut. Man. Lamb. Vi- 
Ctor. ct ariis: neqne aliter ed« 
N^velliaua MDLVI. duo autiqui 
libi-i apud Roger. codices Lamb« 
Man. aliorum, et quatuor a me . 
consulii Barberini. Tamen su- 
0pecta ea mibi lectio est^ eum 
haberet invenerim in ed- Ven. 
MCOXCVIIL quae cum Omiii- 
boni commentario prodlit, in 
Froben. MDXXVIIL in ed. Seb. 
Gryph. MDX|JX. qnarnm non 
cst vilis auctoritas*, clenique in 
en, qiMm Boger. cminit anno 
MDXLVII. quinque pertetustis^ 
MSis nsus ex Paristeusi biblio- 
theca S» Victoris, uno Leit^ovi-» 
censi, et XX. anliquis edd. qui 
libri omnes, duobus tantum ex* 
ceptis, mctores huius leotionS» 
Rogerio f^ernnt, qnam tand^nt 
repet. Lamh. revocarerant. * Sto 
ergo isti: Atilius y^sapieh» etC 
appellattis ) , quia prudens esse 
in iure* civili puteibiiiur, Cato^ 
quia multarum rerum UKum A«— 
^trf / .' m^lta wias rft. fefeban^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA aUE.CVNDA. CAP. 8. ^n 

*8t euim .demeatius, quam, qaum rei pdhlicae perni- 
oiosa arma ipse c^exisy obiicere . aheri salutaiia?' 



tur: propUrea fuasi cognonUU 
iam habebat m senectute sa^ 
jrientii, \t rq>onenetnr habe^ 
baty ad rrequeDliorem iniUcaiivi 
ttsiim id quoque cauBaae aficeAfit« 
imo fuit ea causa praecipuai.quod 
•ntecedit, qu:a putabatur : ciim 
praeterea nonnulll huc adgregent 



S«iMita conceasa, si credimtit 
Appiauo. Prinui Philippica, poat-» 
qnam egit de aublata Oictatura: 
Liberatus caedis perioulo, pau^ 
eie post diebus Senatus : uncus 
impactus est fugitivo jlli, qui in 
6, Marii nomen ini/aserqt. fiunc 
fugttivum Epitome Chamacem^ 



ferebantur y habentea multaque Valeriua Majumnf Herophiluia 

dus^ a quibua Umen cum pleria- medicum equarium, Amatium 

que et meljoribuf fiarberioi om-^ vocat Appianus. Hic, nt auctor 

nes codices recte dissentiun». Sed .est Valerius, cum se Marii8e<« 

quo magis probaU TuUioque pties Coosnlis fiHum silbularet^ 

Hdserta nuuc estjea modonioi va- ita credulam pUbem sibi conci* 



rietas, eo probabiiior et iustior 
nea. suspicio ett. ^imiliter iu 
loco Pliuii V. Epist. 8. i. Cor- 
tius iudicavif, similemque atlulit 
cx MilooiaoA c. 23. ubi vide. Ga&. 
len. sed qui tantam rerum re^ 
pugnantiamnon fidebas (lincola 
Umen tub b uot4U). Te^ et 
Gud. sed qui tantam rerum r«- 
pugnantiam videas, nihil pro^, 
fecto sapis, 

Contra remp, pernifiiosa ar" 
ma] Reip, perniciosa , o. 1. ▼• 



Uavity ut viveote adhuc Caesara 
eum mulu municipla, et veiera* 
norum Colouiae palronum ad- 
optarent. Sed ab eo eicctus ia 
exilium, cum in uii>cm andiu 
Caesaris uece rediisset, Senatum 
trucidare volens ab.Autonio com-» 
preheuAus eX necaius eat* £uim« 
vfro plebs in Autonium sic exfp» 
•rsit, ut iu omuem eius necandl 
occasionem immioeret, ut narrat 
Appianus initio tertii civilium: 
Senatus '^manifesie compertum 



perspictiQ recium. FfiRRAji. Ipse" habens^ Antonio insidias a ple-^ 



^e^p. perniciosa awi4\ Et hoc 
ab iisdcm membranis, nec non 
Pal. primo. prius editi, ipse 
contra remp, pcrniciosa^ Grv- 
TfiavK. It^ hac optima lectione 



becula comparari , concessit, ut 
excubias sibi constituerst e ye^ 
teranis praesentibus, Isporro^ 
siue id unum rebus tmte geren-i- 
dis spectai/erat, sitv occasionem 



i^ecipienda unum ex iis, quos vi« forte pblatam ampl^xus est, de^ 

4h Muretum Grutero praeiviMff lecium stipatorum habuit, sem^ 

aiiror. Oidinem V^^Alicaui secutos per numerum augens usque ad 

i.Ue fuerat , in quo sic inveniy sena millia, non e militibus quo9 

»um ^eip. pcrnictosa arma ipse facile^ si qua necessitas incum- 

ceperis, obicere alteri salutaria ? beret, aliunde se habiti^rum esse 

Cjlk. sperabat, sed omnes CentUfio^ 

jirma ipse ceperis] Imo j| ues, ut qui ordines ducers pos^ 

O 2 



Digitized 



byGoogle 



aia 



ORATIO 



At eiiam qiiodam loco ^eetus esse vcinisti. Quam id 
iM (diibonit) aon decebati, ^ln quo est tua culpa non- 



seni, et magnum tuum hiAeremt 
rei miUtari^, *i(*i cognitos e bei^ 
lis, quae imperatore Caeeareges^ 
eerant, ▲!}&• 

jit etiam quodam loco ft^oe^ 
iut esee uoluisti] CoDiicit And. 
Schouuf, ioco, iib. i. Nodon 
cap. 13. qnl adeaiur., GmrTJULVs* 
jtt etiam quodam- ioco>] Noa 
Mtis tibi fuit CoDsulalam meum 
Vituperare, Disi versum a mt 
«criptum de meo bOBsulatu, 

Cedant arrna togae, con^ 
cedat laurea laudi, 
imdere^et in eum iocari voluii- 
fes» ^Abrak. 

Quam id\ Antonii iocum ioco 
dilutt, priroum in eius iasulsi» ' 
tatem excHfnaus, deinde fami- 
liariter reprebeudeos, teriio caus- 
§fjxk ridiculam aiferens, cur re- 
preheadeodus esse Tideaiur. I- 

DBM. > 

Te nan decebat] homincm 
hnmanitAtis ignarum, et omnis 
leporis expertem. Idxjo. Quam 
id, dii bonif] £x autiqno iibvo 
post quam interpon^ pronomen 
le;.ut sit, guam id te, dii bom\ 
non decchat. Fashn. Te per- 
peram omissum cst in ediiiuiii<- 
biis reccotibus, €axi\\ id ex Vati- 
cano restituerit Faerous et Mu- 
rchis, conseotiente Lambino et 
, Manutio^ Grasv. Omiserat ta- 
men pronoroen istud Graeviuf, 
nolens profecto et imprudens. 
Itaqnc rettituimus : sed quo loco 
cst ia Vatif^ano, a quo uuo scr* 
Tatur, noa ante non^ ut Verb. 
Olir^ Lall. ei Hettsio^. Gar. 



IV, quod uuas omnimn Vat. ha— 
bet» et Graevius, qui ia nota id 
Talde probat, et Ern. in texiuia 
recipere debebant, qao demom 
rcstituto suam qnasi vim recipic 
tota oratio. Mamque baec noK 
nuiverse disputata aut dicta ac-> 
cipi voLebat, sed iacubat baec in 
Antonium, quem ridebat, quod 
facetos Tideri Tellet, quum ta« 
men esset ingemo a leporibus et 
fccetiis alienissimo , quod patet' 
c Terbis sequeatibns: in quo est 
tua culpa n\mnuUa, aliquid 
enim salis ab uxore mima tra- 
here jwtuisti, quae Terba etjam 
in plurimis codd. iu ien. Teeg. 
Gud. depravata suot, quum pro 
nonnulia habeaut nuUa, Sca- 
sns enim «st: tu mihi ineptu^ 
pideriSf quod facetum te ess&' 
simuias, id enim naturae tuae 
repugnat, quanquam trahmcm 
akquid potuisses eae uxore mi'' 
ma, £x quo intelligitur, istius 
Tocis omisaionc £ra. huac locum 
dcpraTassc. 

Xn quo.M tua culpa nuUa^ 
Nonnulla, h Col. recte. Frr- 
RAR. NonnuUa] Hano Tocem 
addit ad extenuaudam accusatio- 
Bcro, ut familiarius compeUct* 
Abram. len. nuUa, ut quidanx 
itii, deinde, mima uxore^ de qna 
Tide c. 24. HbvbDio. fiarbeirini 
qnoque nuUa, aed perperam. 
Ipsc Grut. retinuit nonnuUa cr 
Lamb. Car. Stepfa. etMan. atqu» 
ita Vatic. in quc tamen^ a mimm 
uxore. Gah. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. 8. 2i3 

iMxlla.' Alipiid emm saiisaibtixoremima traherepotuisti. 
CE0ANT ARMA TOGAE. Quid? ttim noime cesserunt ? 



'^fiquid ^alis] Aliquid facetia- 
twmy leporit, et feitivjutis disce- 
-re potASstl A «ihica tua CytheM* 
ride ludia, quicum tam familia- 
Titer et tam liiivre vivi», nt ttxor 
tua videri po9tit« Stdia, Uporif^ 
^nt apud'Catallnra, 

Qiti ium denique hahent tftf- 
^ Um ac leportm, " 

ittemr ^ 

— ' nam kulia veniistag, 

Nulla m tam "magno ' est cor^ 
po^e 'mica saUs, Abram. 

jib uxore mimal Cytherid*, 
siTC Volumni.n,- dc qna infra di*- 
cendum. - Ea' vercne uxor f uer^ 
Antonii, an tantwm amica, dqbi- 
tari meritd possit. multas enim 
liabmt tixores. Prima fnit Bam- 
balionis filia, de qna dictnm m- 
pra. Altera foit C. Antonii fllw, 
de qna infra r FiUam eittty jo- 
rorem tuam eiecieti, aka condi-' 
tione quaesita et ante perspe^ 
cta, nbi non optime Lambinna 
cmendat itxortm tuam* fuit «nim 
illa Tere aoror pairueli» AntOBii. 
Qnam antem conditionem quae- 
sierit Antonins, ei ante perspe- 
xerit, dubitari potest, FuUiaene, 
qnae mortuo paucis ant« meqsi- 
]»us Curtone vrdna rclicta fucrat, 
an Cjtheridis miiiMie, non satis 
liqnet. Certc cnm, nt ex Plu- 
tareho et Ctcerwie constat, sto- 
tim post repudialam Antoniam 
Italiae opptda obierit cum illa 
mjmula, non videtur adliue de 
Fukiae nnptiis cogitas&e, ne re- 
centem uxorem iis ftftgitiis offen- 
dwet. Qmre nihil obaUt quo^ 



minus {lle Cytbetidem vcre tiim 
uxorem acceperit, ut loqnitur 
Oratdr, a' qna tamen |>tttlo post 
fecit divortium, et Fulriam du- 
xit nxorem. Deiude, lit societa- 
t^m cum Caesat-e Octaviano coa- 
iitam arctins conglntiqaret , et 
Octaviam Cacsaris sororem in 
iriatrtmonium adsctvit,' «t postem 
repudiavit ih gratiam Cleopatrae. 
Sed hACc postea contigerunt* • 

Il>EM. 

Ceddnt aYttia toffoe] Hunc ©t 
alios huiusmodi versictilos, tit 
ait Fabius libro i r, cap. t, non 
desierimt carpere malignL vide 
in Pisonem cap. 19 et 3o. Sal- 
lustius in Cicerorfcm: JBtiamne 
aures nostrds onerdbis^uo odio? 
Btiamne molestissimis verbis in^^ 
Sectabere ? 

Cedant arma togae^ coneedat 
laurea linguae» 
Quasi vero togatus et non ar^ 
jnatus ea, quae gloriaris^ coHfe^ 
ceris ? Victorius lib. 5. Var. cap. 
24. legit iinguae, non iaudi. Hnnc 
autem versum rcprehendebant, 
non quasi elegantia careulem, ut 
putavft hoc loco Manutius, stA 
quasi arrogantem. Plutarchu»: 
u4t Ciceronis immoderata dc se 
ioquendi consuetudo intempe^ 
rantem in eo gioriae cupi^ta- 
tem arguebaty cum exciamaret 

Cedant arma togae, concedat 
iaurea Unguae. Idem. 

Quid tum ? nonne cesserunt ?\ 
Incorrupta verba, sed perperara^ 
meo quidem indiclo, distincu* 
Kam iic intecpiingendifta arbl* 



Digitized 



byGoogk 



3l4 



ORATlO 



i 1 



Al postea tiiis armis cesstt togiu. Qna^tamxiii igitnir, 
utrum raelius fueiit: libertati popiili Aoniaui acel^y- 
ralorum arraa, au liberlatera nostrara armis tuis cede- 
re. /Nec vtrp tibi de versibus plura respondebo ; 



tror, Quid? tim i^onne cesae^ 
runt ? Illad de^lnrat, quod ser 
qmtiir, o^ />4f>l^^ ; «Itiod ad iitm 
refertar. Cicero d« Provincu# 
C^onftuL ,Tumf iftquamf Bizan^ 
fiiy et postea signa illa^ et reli^ 
fua urhis orium^nta sanctissi' 
jfie custqdita tenuefunt. F£a.R. 
Quid? /«/7i] . Quid? in me^ 
consulatu uonne arma CatUioae 
tueae togcc ceaferunt, cum ego 
togatua couinratioaem oppreaai ? 

At po^tea'^ A;iino qnartodeci- 
ma poit meum cobsulati^u bel-i- 
lum cifile tuia ucfarits iuterc^s^ 
•iodibus -.coacilasi», et Caeaarem 
contra patriam armaiii ; quo tem- 
pore tuis armis ceMit pax et 
IranquiUitas r^ipu^lic^e. ^bm. 

Nec vero tibi ^ versibus re^ 
spond^o] Hic quoque post fdTV 
sibus interpone ex autiqui ex- 
cmplaris fide vocem j?lura , meo 
■iudtcio nece^sariam* Item pau* 
lo iuferiuSj post breviter, voccm 
te, quae in subsequeniibus de- 
leatur. Fabrbtvs. Flura reccplt 
cum Faeruo Lamblous. cur nou 
Tero receperlt Muretus et Manu- 
tius, causam non video. GeabV. 
Nec vero tibi\ Quod me ob scri- 
ptos a nte versus, tiiiiquam Grae«- 
culum otiosum et sophisum ir- 
ridfs, indigna est, cui respondea- 
tur, iUa oblectio. rcspondet ta- 
men breviter, se ita animiim ad 
poeaimy ad philosophiam, ad cae- 
ttraa emditiouis paries appulisae^ 



nt n«o amicu^fniVqn^^iiyP^xom- 
modis srrviebat, t^pe reipublicaep . 
cuin^ isajuti cofitf ^ebat , , defue— 
rk, e| suis omolmod;}e litler»- 
tnrae mennmf^^is: nomiut Ro* 
j«tanQ . laUdem peperevii, et uti- 
litatem iuveutntir 'A|9s|iAai; Lamb. 
et Graev. cum plura ex Vat. rt^ 
cte aildereut» eo ^ebeVaut. loco 
iuierponcre, qiio ii^ A|Sp Laberi 
Faerniis vere ii«diw<»*« ^l essel, 
nec vero tibi deyve^^sibus plura 
respondebo^ Gar. ^ .^PlUliam non 
^erspicere pos(»umj cur Erfi* omi- 
gctit piurUf quod post verba de 
persibus aii iiuo Vat. Ieg'^tuv. 
Put^t £rKie8tius, omuioo nihil ah 
eo de verstbus fcspousum tase, 
•td tantum additum e»ae; Au* 
4oniiim versus non scribere pos- 
-se. At ego coBtendo, propierea 
-m Fai*mo, LAmbiao, Mureto, Ma* 
mitio,. Graevio deqique hiuc le- 
cttonem e Vat. r^ceptam essCi 
qnod de versibus ilUs: Cedant 
artna togae ftc. . Aniouto aatis 
-acerbe responderat: Quid? tum 
nonnecesserunt ? At postea tuia 
Urmis oessit toga,. PauUu post/ 
aate verba: neque illos, ex au^- 
ctoritate Vat.. quod ab editoribui 
nondum obs^rvatum est^ reciiqa 
-pomiiir /^, qiiam vnlgo post uhm 
/o«,^nod oppositum est sequeuti 
me 

De versibus] M,TulIiiis, mest 
apud Plutarcbum, iam inde a pii^ 
-critia erat aliquo modo ad po^ 
'Wn propensior* JProoedcns a0r 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP.g. Sj$ 

Imtum dicam breviter : neque illos, neqize ullas te 
cimiiino literas nosse; me nec rei puhlloae, nec ami- 
cis umquam detuisse, et tamen omni genere monumen- 
tOJTum ineornm perfecisse opexis subseci vis , ut nieap 



tatC' et maiore varietate huiuS" 
jnodi musoj exercens^ pisus est 
non soluHi oratory sed eHatn 
owniuvi Jlor^uinorum optimus 
poeta. Quamvis «eciitis tcxnpo* 
•ribuft jjoesis eius^ cum seguens 
€Letas inultps adj)oe'sim idoneos 
jfrotuiissfit,, facta est omnirio 
in^foria et inhonorata, (fuiu3 
tameu t^nius. ttuillo si se peoitui 
tradlilisset^ posterfs etiam fort.isse 
pal nxam praeripcre potuidset^ Sij 
([u')dcm Caesare rempublicaxn ob- 
tiueuie^ iam annos sexa^^nla Da« 
tus, facilitate, quam ad poesim 
habebat, ludens utebatur, -P'- 
citur enim^ cunt adaliquid eius- 
jnodi dilaberetur^ i/ersus una f^o- 
9te Judisse quingentos, Akjuc 
cam ob rcm ab iuimicis cavpebii- 
tur, quasi, posthabilis amicorum 
commodis abicctaijue reipublica^ 
cura, «juasi Graeculus quitiam iii 
cius uniuft studium se penitiis im;*- 
mergereu Acram* 

Omni genere inonumentorujn] 
Calenus invecliva contra Tulliuiji 
apnd Dioucm lib. 46: ^t ^o- 
phistamy et Po^tam, et r/iilosQ- 
phum, et Qratorem^ et Uistori" 
cum esse se siijnfiat, Plutarchut: 
Sic erat ab ij)sa natura compara^ 
tus, ut Pliito indolein dodrinae 
sapientiaequ^ cupidam requirit, 
ndeo ut ontnem dqctrinam am^ 
jfleeteretur, neque ullum erudjr 
tionis genus posthab^rct» Id^* 

Opwris subQisivis'] Si4(f^€CiP{Sf 



Lan^. Col. S.C. et caelWi 1. t. 
Pperae autem subsecivae snut, 
noQ pvincipales (ut ita dicam)^ 
*ed proximae, ^ua& ludis ^et fcriis, 
acilicet quas a funciione muue- 
rijL in remp., forum, aiu^cos* stu- 
diis ac Mksis damns. Di^ue 
(opiuor) s^Tf.secwae ab iis, qua.e 
iu a^roram assj^i^ationibus sub- 
«eciva uomjuantur: qu^e sunt 
tanquam jissiguatoruiv finium rc- 
liqua : de quib.us Fronliuus, Suh-^ 
secit^unh iuqwit, est ^^uod a sfib- 
^ecante li/iea n^^men accepit, 
Subseciporumgenera duo,: unuijj^ 
quod in extremis assignatoruirj, 
Jiaium centuri^ expleri r{or\ por 
tuit, alterum g^^us suk^ecivo'^ 
ruvit q/iiod in mediis assi^nd^tior' 
nibus et integris pe^turiia in^ 
tervenit* quicquid eniffi inter iv 
lirnitcs minus, quam interclusur^ 
M, fuerit fkssigriati^m^ ^ia Ju^ 
remanet appellatione^ ideo quod 
is moduSy qui assignationi SU" 
perest,^ linea clajudapAT ^t sub^ 
secetur: nam ^ rdiquarum 
meuswraruvi (fct^s, juicfiuid in-- 
ter normalein lip^^ et exire- 
^tatem int^rest^ subsffivum o-p- 
jfcUat^r* Itieipj^ et^eo.plui ctiain 
Aficnnui et Vrbicus. tradunt, hacc 
autem, lU scribit Ui^inu», <^'^i- 
.si^onum aique assi^naiioiium au- 
ctores ferc siUi r^scrvaba^U, A^b 
)ia< aiiQiUtudiue i^itur operae, ' 
^ijOJiie, tcmpora , quac awcoium, 
.foxi, reipt s^p^JWMit av<j\j« ex ii^ 



Digitized 



byGoogle 



2l6 



ORATIO 



Tigiliae, meaeque literae, et iu\rentuti ntilitatitf^ et norainl 



e^ipiuntnr, et quati subsecmitar ; 
quac nobis reservamuSf nec per- 
irc sinimns, fcd in legendo, com- 
xneutando , «cribendo consumi- 
JnuSySubseciTanuncnpaniur. Qua- 
re apud Varr. lib. i. de Re ru- 
stica in, ^ubsecivUFiu, non subtJtm 
•mwum^ apud M. TuH. muUis in 
locia, apad caeteros scviptorcs 
codem modo scribendum est. 
Haec ex Angeli Golotii tbcsan- 
ris deprompsimas, quem omnes 
a liltcris non alieni pene venera^ 
ri debemos, non solnm propter 
cius eruditionem atque dortri- 
Siam prope singularetn, sed etiam 
propter incredibilem quendam 
in boc' bominnm geous amorem 
Ct cbarltatcm : ita eius omnis gra- 
iia, opes, domus, alque adco ipse 
totus pmnibus studiosis patet. 
FEaAiaivs. Operis ' subsecii^is'\ 
Sarum'duamm vocuift iu opti- 
xno illo libro 'ne tenuissimurtl 
quidem vestiginm est: qnod ta- 
snen librarii culpa factiun pnto. 
MvnaTvs. Operis subcesivis'] Ab- 
liunt baec duo vcrba ab antiquis- 
ftimo nbro Vaiicano. Fvlv, Vn- 
siNvs. Operis succisivis^ No- 
Btef 2« de Oratore exeunte : Quid 
enim poterit ditere? Consula- 
rem ee esse Hominem et censo- 
riumP IBadem nostra caussa 
€st, An aetatem affe^et ? Qua- 
driennio minor est, An se ne- 
tcire? Quae c^o scro , quae 
€ursim arripui, quae succisipis 
cperis, ut aiunt , iste a puet^o 
^ummo studio, summis doctori- 
hus, Praefatione libri primi de 
lcgibiu : Subcesiua quaedam 



tempora incurrunt, quae ^go 
perire non patior, ut^ si qui dies 
ad rusticandum dati aint, ad eo- 
rum numerum accommodentur, 
quaescribimus, Ajiiu len. subsici» 
ins, utsaepe in veiostis momumea— 
tis. Uevsimg. Recte subsectPts 
Barb. ambo cam melioribui. 
Gar. 

Nomini Romano laudis aliquid 
afferrent\ Quautum eias luca- 
brationes nomini Romano laudja 
attulerint, pancia ostendit V«l- 
leiua lib. 3: Vt vita clarus, 
ita ingenio maximus, qui effecii, 
ne, quorum arma piceramus, eo^ 
rum ingenio vinceremur, Te- 
sti» etiam Apollonius ille Rbe- 
tor a)pad Plutarcham, qoi cum 
Gtceronem adolekcentem adhoe 
Graece dcclamantem aadiasct, 
caetcris plaudentibns, ipsc ment# 
confusus et cogitabiindai liaere- 
hat : Oraviter id fsrente Cicero- 
ne, dixit, Te quidem^ o Cicero^ 
laudo et admiror, Sed miseror 
Graeciae fortunam, videns, quae 
sola hobis pulchra et honesta 
supererant, ea per te ad Roma^ 
nos peruenisse, eruditionem ei 
eloquentiam, Scd quis GaCsare 
locupletior tcstb, qui Aoticato- 
nem scribens, non solum Peri- 
cli Tullium comparabat, nt acri- 
blt Plutarchns, sed etiam, ui nar- 
rat Plinius libro 7, cip. 3o. scri- 
psit, eum omnium triarnphotum 
' lauream adeptum maiorem, quan- 
to plus est ingenii Romani ter- 
minos in tantum promouisse, 
quam imperi, ul merito cxcU- 
marit 64UUS lib. 8: 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 8. 317 



auditus et Indos > • ^ 
Jmplebit terras poce, et furia^ 

Ua hella 
Puhnine cbmpeecet lingudt, 
' 7UC dieiade reiiMqUei - 
• JPar ' dec^e eloquH . , cuiquam 

4fperare nepotum» Abk. ; 

lei^ et viventium . utilitati, et 

Tiomini Roitu laudis afferrent^ 

omlMt Toee aliquid» PUcet vi- 

^entium^ cfnod a Gr«eVi'a dob ob~ 

•enratum miror : qoia Citero itaii 

tantnm ' iuf«tiibat , iCHl Ift Tirift 

iBgeaii motiiHiientis profnisM ei*^ 

bi Tisu^-eft. Itffqne lcgendum 

fbrt«Me : ut meae vigiliae, mea&- 

que litt^ae, et piv^entium utili-- 

<atif et Hominis Romani laudi 

aliqutd afferrent» Ita Terbum 

adfero pro adstruo , confero^ 

nsurpainm (legitur pro Min^c. 4. 

At vero haec tua iustitia, et le- 

^nUoi animi fiorescet quotidie 

magisy^iia ut quantum operibus 

"tuis dimturnitas detr^heti tan- 

tum adjittait laudibus, I. Tiucnl. 

3. Quare, si aliquid oratoriae 

iaudi nostra attulimus indu^ 

€tria, Multo studiosiu^ philoso^ 

*phiae jontes aperiemUs. Hbt- 

•MG. Altera cmendatio, li^et 

a MSo profeeta, mifai plane dif- 

plicet, c(ui non puto esse Tnl- 

lianum, viventium utilitati \ qni- 

que seio Tnllium de suis oraijo- 

nibns ita locntum in Bmto c. 

-32. certe enim boni aliquid at- 

tulimus iuventutr^ magnificer^ 

tius,*quarufuerat, genus dioert^ 

' di,'et ornatiUSj' iiem IV*' ad Att. 

a. itaqui eratio (pro Pomoy 

iuventuti nostrae deberi no^i 

' potest ; qni denique non dubito, 

qnin philosopkicos etiam 'libros 



iis potiuiitinm Cic^o . strSpserity 
^ui ei se stiidio . esseot postcli 
tradituri. De suis ntique omni- 
bns et oraioriis, et pbiloabphicis 
librrs, tertim de his potissimnm, 
ita loqnitnr II. de'Divln. o. quod 
enim munuf reip, adferre maiutf 
meliusve possumus, quam s^rlo^ 
cemus. atque erudimus iuventu^ 
tem? Ahera vero uecessaria non 
est. Loco illo ex Tuscul. ora-^ 
toriae iaudis defieudentem Wopi. 
kensinm*' vid© 1; liect. Tull. g. 
!p. 49. qiicm< snramopere adin- 
Vant ea, quie Cortius adnout ad 
Plifl. U. Bpist. 1. 6. Atquc illa 
eadem l«fikio Tisa faerat Mnr^ 
probabilia, qui omnes in eam H- 
•bros veteres consentirc monnerat. 
RecepU quoqne a Gebhardo fu2t 
cx octo MSis, et in illius Cre«- 
pnndiis adserta : iisque accedit 
codex Bfg. ille aotiquissimns, et 
editio Rom. MCDLXIX. Sed 
"Victor. Camer. P. Man. Car. Steph. 
•Lamb. Ald. Nep. et editio Vas*- 
-cosani cclebris MDXLIX. itefn 
cod. Barb. habent ibi oratoriae 
laudi, qnod practulit Bentleius, 
et in ed. sec. ac tertia Davistns* 
Ga&aton. Vuus cpd^ len. mea^ 
que iitterae et viventium utiiii^ 
tati, et nomini Romano laudis 
.afferrent, quam lectionem pro- 
p^rea maxime attuli, quod Grae- 
TJus, qnum alioqiiin omues lectt. 
noii .absonas ex eo codice, quem 
dicttutenndem esse, attulerit, hsnc 
potissimnm non memoraTit, adao 
ut vel ex eo suspicari possis, autiir- 
bmm esae diversum, aut a Grae- 
Tio non acourate.collatnm. Heii- 
singero placet isU lectio, dnm- 
• mndo scripsexis laudi. aUquid 
afferrent^ qnasi Cicero non tan- 



Digitized 



byGoogk 



9l8 



PRATIO 



Aon^ano laudi« i^quid afferreot. Sed htibo ooa ha- 
ins temporia; rtd maiora veniamus. 

IX- P- Clodium meo consilio iuterfectuia • esse 
dwcisti. Qi^iciuai^ hqmines pularentt. si t\im gqcifus 
essely quum tu iilum in foro, iuspeciante popuk) Ro- 
wano, gladio,stiicto lAaecutus esj negotiumque trans- 
egHises, nibi ille sein scalas tabernae iibrariae com'e- 
cisset, his(jue oppilatis impetum tuum compressiJis*6t ? 



-Uim . iitveBibui ,- »ed,;csftUin TirM, 
iB^fejoii m*«utnf:tatis «nis 'prodesii» 
4^ veluerit, Tiu> qmo cna eo noii 
xoosentlo. 

' ' Ssd hac uon haiaf te^ori^ 
fMaeCy o. L. .▼. Fbh.ka«l1vs. 
^i^Ad^^maiora .penicunMa] Aoti<- 
jfiins libev •mmortL t^eanui^, 
^EKKvs, Aatioant lectioaeiii 
•iurc proBaTit Muretns» Lambi«> 
^s , Manutiua , male reapuerimt 
:^centiorcs. Grajsvivs. Slc Vat. 
^iilgo : ad iHaiora veaiamus, 
Jid dtoasum peiinde e»t, quid- 
^id flcripseris. Graev. et Heup 
Ktng. .Vau • s^qauti swlU £me- 
stins recepit vidgatam. 
, Spectdnte populo Mornano ] 
•inspediante y 1. Gol. et alii nou- 
»olli« utrumque oiiiuiRO proba- 
^ile. milii taraeu boc magis ar*- 
ridet* Ferrarivs. Kecte ixtr- 
^ectante P. Man. Cai*. Stepb. 
-Grui. et omuibiis suis MSis coq- 
.firmantibus Li*mbinus; accedit 
cod. Griiev. la Barb. sec ./vo- 
pulo spectdnte* Sed Vatic epe~ 
mtante /*. jR. gladio insecutud 
-##. Gar. • ; 

Negoeium^ue trojuegisses] 
■ifegotiumf I, T, et ita scribi 
-«fortere, docent infcriptionts 
'.vetcrnm aoaumeatorum. F«s.« 



\2fisiilU se sub ici^ toberr 
mae iibr<irioe coniecisset] -Libei' 
GqI. et liur jka niiiiprit Yctur 
atotia non sub soqim^, «^d <a 
acgdas. Quid •veruzA^Ail^ diyif 
jiatidum. , Ascouii taaea vcrba 
^ub^cribere placait, qi^c pjo 
Col. vidcatur> faeere: Mt<iupi i^ 
scalas quasdam Comimi fugisr 
Sen^, Hi^uc eaodeitt. rem prp 
.MiL «•miuemQrat. Joyjiftk ^^ ^ii^i 
iUe se sub sccUcts] Aitti^iifl li* 
ber nisi se ille in s^<;^s, Fji^n- 
My». Nisi ilie se ia scaiq^t tftc^ 
inc duo Tctustissimi Jf erario iur 
.fpecii; pr.obfltquc A^uhi«> uec 
recedtt^Pal. sec^ «Ht S» Victor. 
anted «iisi> Aub 4caiflSp ^^JVTr 
TA&Vfi.^ Cpd. lcn. sub scala^» 
Grud. sjib scala» o. in sqaias^ 
;cl 'pajuUo poi»t, Insque quid^ 
oppU. " f, et ^. .sub,,}Sc<iias^ 

Taberua^ Zi'^raWa^ J , Horatliia 

lib* 1 , ^at. 4: 

Nulla taberna m€^ hab^at, 

neqae piia iibelios, 

Taberna proprie et «trif^e dici-» 

-lur locus tabiilis cLauf^s, )^t uo- 

•tAiit Fesius, ^t lsidk>irH«> q^«m<- 

id« / u^> ait .yipiaBu* de verb. 

ai^niicat. lib. lo^ , ^(ibsrnae ap^ 

peiiatio declarut onme utiiead 

Jtabitandum aodificium. ubi uo- 

lat Goderrcduft reperii^ tab^viiam 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 9, 5^9 

Quod quidem ego favisse nje tibi fateQr, ^u^sisse ne 
tu quidem dicis« At Miloni ne f^vere qi^icJera potui, 
Prias enimrem transegit, quam, .quisquam eum su^ 



argentariam. D. de cODtrahend. 
' empt. 1. 52. lanionia. de orig. 
iiirta»l.'a. J. a4. f^Mi«iam. D. 
de leg:* 1. 8S. casenriaib. D; ii 
, ^etvft.: Vtedicct. canponiam. !)• 
~<IO'in8ti^ 1. i5. iuslStOriam. de 
instit. 1. 5. iS. pisfylnafHaftti D. 
&t inttiiicto 1. i5. pm^nriM^iaBU 
*!>• de itfi 1. 91« Abkam, 

' 8M^)jitid egt>] In anti^r^ eat, 
^y»f>rf qukhm eg(u -01 feat ordo^ 



^•d- quidem ego ^fatdot^ fa^ fr*' 9* J«pi*4e, 



ait i. q. in quo y adeoqne dnvior 
uans eiiis accusativi depreheuda- 
.tnr, T. c. Ter. Ajidr. *, 5, i, 
-eed si quid^esty ^quod mea opera 
optu tiivohi*. Adelph. 6» *, 
49. qitod iUoe aeta^ eal> acuet, 
Liv. 5y.c..54. jilpct vieae itt" 
mq^fpakihs, TtuUa dum 'fia 
(quod 4:ontiHen9 memoeia eit,) 
^uperatae. len, Gnd. Sed qufd 
^go Juiwe me- tihi fateor, o. et 
V- eed quid ego fui9se me tibi 



in9^ iHA tibi. Faerkvs. Sed 
qttid ego ? favuise me i^i etc. ] 
lUt Tidetur di'ifiingnendntti , non 
nt pnblieatnr, Sed quid? eg<i 
■fmpiaee-ett^ non male «tiam Giii- 
lielmias ^onitciebat : EcfUidegO? 
fttvieee,. -feav^ Malui et bic s«- 
• ^i T^^im^m codicem Vatica- 
'ftnm cudi Mureto etLambino, 
gbam triviales libros. Grawivs. 
■^ttod quiiiem ego favieae Me iibi 
fat,] Lcedo <vnlg. jed ^uid ? ego 
fapi4ee ete, i»nt nnUmn se^asnm 
^Viiebet, neqne eani lectiohefti 
Em.^ probat, vult «utem ' eaiu 
Iran^ in iftodum mmati; jQuid? 
^g^ ^faviese me ^tibi ^ateor» 
lieetionem autem Yat., qdam 
Lambtnus, Muretns, Mauutins., 
Graevius, Hensingernir dcnique 
exhibnerunt : quod i^uidem ego 
fav. projtterea deserit, quod h'a€c 
loqnntio panUto durior sit', ^t 
explieatio^em Veqnirit, q^nm t«^ 
men in f ingua latio^ bibil i^t fi^ 
-qaentins qnam accusati^m proU. 
i^HiliT. in tali ooDtexiu ponerCj m 



FaviJtse] Plaiisu fiignificassdt 
tinim factum >ive potius coua- 
tum mihi prbbari, Prudeutcr 
autem hulus rci ijieminit , non 
solum ut crlmen defeudat, sed 
ut etiam in Autonium relorqueat. 
Cuius enim impudentiae fuit, 
obiicere altcri cousilium patrati 
facinoris, quod ipse sua manu, 
non solum consilio, patrare vo- 
Inerat Autouius. Avram, 

Qt$am quisquam tum] Tttm 
1 libri^- V, abest. Fbrrarivs, 
-Quam quisquttn suspicaretiir^ 
'eum faeturum esse] Tu iu 
«menda* iiixta ' antiquam scriptu^ 
ram, quam' quisquam eutn fu- 
ciurum id suspicareiur. Faern. 
Saspicaretur] Cum nemo sAspi- 
cari -posset fore, nt Clodius et 
Milo eo .die sibi in via Applk 
propc BoVillaS occnrrereht. A*- 
BRAii. len. quum quisquam su^ 
spicdfHur- facturum eum}'eske, 
Vaticaitum secutiis sdm: siupe- 
ctuin iamcn ea^t eum, quod ade» 



Digitized 



byGoogle 



2^0 



ORATIO' 



spicaretur fabltirum esse. At ego suasi. Scilicet & 
«nimus erat Milonis, ut protlesse rci publicae sino 
miasore non posset. At laetatus sum. Quid? Ergo 
in tanta laetitia cunctae civitatis me unum tristem 



iB librU locmn, yariat* Hitsiito. 
sBarb. ambo c^m Teteribiu edi* 
,tb ^ quam quiiquam tum suspv- 
jetaretur. eum facturum e«if . Ia 
VaU tsi.quisquam.eum, .nt htt- 
J)«t Faemus; ac praetcrea, ne 
ffthere quidem potui ^uadere, 
\Ylc«miim verbum pro ▼aricUte 
jidfcriptum arbitror: aed perp«- 
jam^ Gar. Ie|K Gad. quam 
q, suspicaretur .facturum eum 
eese ; idem babent o. et. i^. 
praeter 9., qui exblbct: suspi^ 
cetur. Eru. edidit: quam quis- 
quam eum auspicaritur facturum 
esse, Teeg. quam quisq. sci- 
^citaretur fact, esse» Vat. le- 
ctiooem mcrito receperunt Graey. 
et Heusjn^. ille' modo hoc or- 
dine : quam eum quisquam — . 

'jit egq suasi\ Alio argnmeuto 
probat, se necandi Clodii consi- 
Jium non dedisse^ petito,« per- 
f9ua Milooisy qui^srnaswibi^ hau4r 
«^aqnam iudigebat: idque hcK 
noris cauSa tribuit eius amori 'in 
.rempublicam y quod tribui po:- 
.ti^erat eius audaciae* AjiiLMi. 

At laetatus sum"] Argumeuta- 
]batar a consequenti Antonius, Ci- 
ceroneqi uecaodi Ckodii fuisse 
•nasorem, «^uod eius i^orte lae- 
tatus esset. Id confutat Oratori 
taoqnam commune, et quod om- 
njibus^boQis, qui Clodii morte 
|aetati sunt, coaveuiret. loi^ 



. . Jn Xanti^.Metitia^ B^iii 

cst' in pubfica lactitif^ gaoderey 

.publkasque gratidatiooca priy^tii 

.4oIoribiu imtcferre. .'qm^ tam^ 

iigne. m^gia, et iniqiice quam 

mcrito j^chiiies obie^-Demo- 

atheni^ >qaod in publioai Uet^tlpi 

civitatis post necem Philippi: 

, 8eptimji> die post filiae ntorffim, 

pritquam slu^isset f eique iuHa 

S0lvi$set\ coronatus fit alkam 

vestem assumensboves jmfo^l^ 

vitp. qnod ille repreheBdens mire 

paratragoedii^t oratioae coqLtxa 

Ctesiphontem. Quanto .melt«s 

^sdiiiiiem carplt Demoatbentti 

orationc d? Corona: .ffianc eU^ 

^isti gerendae r^ipublipae rSr 

tionem Cquando, ut.idyfacari^, 

tihi venit in mentem)^ in qua, 

,ei qua patmae feUcitae oontf^ 

^tHift , leporis vitam ageha&, 

timens et; tremens^ ef semper 

pla^am efepeetans, in aliorum 

rpku^ f^ii^^sis qudojp et confir' 

.dens <ib om^ihus videhare, Item^: 

£t efro- iihenter jEsMnem ror 

.gaverim," . cum haec j^ebant^, 

cum zeh, ' laetitia, laudihus 

plena tivitas erat, utrum „sa^ 

crificabai^, et simul pum aliia 

.laetgbatur, an tristis ,et ^«- 

m<f*^f et publicisi commodte ifh» 

festus domi sedebat, Subdii: 

QupmQdo dig^f^* ncn esty qni 

jiauuna morte pereat , si, ob 

.quae cqeteri laeiahantur , ipsa 

moerebat, ,fum videret?, h^HAM» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA. SECVNDA. CAP. 



321 



ease oportebat? QaaBaqiiam die morte P. Clodii fuit 
quaestio, qoii satis prudenter illa quidem coastituta. 
Quid enim altinebat nova lege quaeri de eo, qui ho- 
ITiinem occidis^et, quum es^et legihus quaestio con« 
fitituta? Quaesitum est tamen. Quod ergo^^quum rej^ 
agebatur, nemo in me dlxit^ id tot annis post tu ea 
inventus qui diceres? 



Quanquam de morte P. Clo^ 
dii'^ Occurrit taciue obiectiohi, 
Si cmnes , itt dicie , Clodii morte 
laetati eunt^ tur igitur Mih 
ddmnaiue est ? Id acceptum re- 
fert non caiisae Milouia , quae 
fait optixuay sed iD^titationi no* 
▼ae qtiaeatiooia. de qua moltb 
queritur pro Milone. Idbx. 

Legibus quaestiQ constituta'^ 
Be quaeationibaa Tide Milonia- 
liam cap. 5. De quaesitoribua 
•andem cap. 8. Quiboa antem 
legibna fiierit quaestio conititiita, 
patet ex Pomponto D. de migine 
iurts: Cornelius SuUa quaestio^ 
nes publicas constituit, i^eluti 
de falso , de parricidio , de si- 
cariis, Se4 vide D» ad legem 
Coraeliam- de aicariia et Tenefi- 
cia. Abrax. 

Quid ergo? cum res mgeba^ 
tur , nemo in me diiit: et tot 
annis post tu es inventus, qui 
diceres] L. Teteres partim aen- 
tinnt eum impreasis: partim pro 
£t^ At: nonDulli Vt , ut Lang. 
CoL Id quod mibi aditum pate- 
fecit ad investigandum vernra, 
aCque etiam (fieri potest^ nt fal-'^ 
Hr) inveniendum. sic enim cdr-* 
rigendum puto, Quod ergo, cum 
res agebatur , netno in me di^ 
xit, id tot annis. c. Conflati 
antem mendi cjtusam cum quae- 
terem, banc iuveniebam > quod 



antiqui ^ ut uid et jit: Sed eC 
Set: sic Quod et Quot: Quid 
et Quit: Jd et // dicebant. Do 
Quot apparet Aomae in qu^daia 
monimeato, in quo ita ioscri- 
ptum cat: Monimentum, quot, 
fiUus patrifacere debuerat^ ipsm 
fecit^ De Qmit, in qiudam 
sanctione in ^te incisa baec suut 
verba, Id ei nefraudi esto^ 
neve quit ob eam rem populo 
dare debento, De It Cere in. 
tabula marmorea vetnstissima, iii 
qna cum plurimis aliis baec quo->. 
que verba iucisa snnty ik. 9V0» 

SCaXPTVM. XRAT. IT. QYOO* 
1NFB.A. SCHtPTVM. S8T. Li- 

brarii igitur cum ad bunc locuxa 
veuiuent, bac in re baesitantes, 
videntes autem, It verbimi noa 
Gonveuire, ut alius aliud sense- 
rat , iu partim i^ £t , partim iu 
jit, ncmuulli in f7 mutaverunt* 
quod idem opinor evenisae ia 
eum iocum , qui est in ui. lib. 
4e Leg. quem infra scripsi ; 
Quod qui ptfrmovet, cum agi 
ni/iil potest, vim qu%erit , cuius, 
itnpunitatem amitti hac legm 
quitur iUud* qnod sic emendau- 
dum arbitror^ Cuius impuniti^ 
tem amittit hac lege, quit il^ 
lud? intercessor rei malae» c« 
Nam cum illud qaasi caputje- 
gis interpreutui esset: jist , q%ii 
turbassit in agendo ^ frau% 



Digitized 



byGoogle 



222 



ORATIO 



aetoris e$to : ad - t\inA hiuc 
proxiinum cum veUet. aggredi^ 
dixU: Quid iUud? intercessor 
rei malae, c. FBaRAaivs. Po- 
streino diluit crimen necis Cio- 
. diaone a temporc, quo obiectum 
est, quin, cum tecen^ esset uez 
Clndii, id nemo dixit, quod 
nuiic tot ^nnis, Id est octavo 
pOse Clodit necem aane , crimi'- 
natnr Autoniiu. Abram. Ment 
. liber vetuslus ceteris una vocd 
aactior est; Quid igitar? cum 
tes caesi agebatar, nemo in me 
dixit ^ elc. BOfi til)surde. ' 'Si 
plure» librt coiMrnfiretot, facile 
meum etiam assensnm liaec le- 
ctio impetrikrei. OnABViFSk lea. 
quid erf>'0 ? perperam id quidem, 
ifte<l praeenntibna pferisque aliis 
Kbils , unde factum fuisse dixi, 
lit librarii, cnm big qutd ergo 
acrlptum «sset, primum paullo 
«nte, iterum lirc, iutermedia 
omiserint. IlB^sfsc. • Coniectu- 
ram Ferraril a P. MaB« receptam 
demo deseniit: nerao uimev rao- 
mdl tb alrquo 'cam vciuato oo~ 
dlce confirmari. Elpgana pro*- 
ffccto est, atqnift prdbabtlis. Sed 
ll!ctio prtus edltorum, qune a 
Bnf b. utroque 8<»rvatnr , a 
qua vix aliqul codices in nna 
p4rticn1a diJTerre diciintur, cum 
tuperioribiis, sine truiectiouis 
ttlliiis ope, nisi fallor, «pte con- 
uectitur. Quamquam de morte 
P,Clodiifuit quaestiomm saiis 
pnidenter iila quidem constitu-^ 
fa (quid enim nttinehat etc) 
quaesitam est tamen. Quid er- 
go ? cam res agebatury nemo 
in me dixit : et tot annis post 
tU es inventus, qui dlceres, 
Kstig. et Cam. tum, cum res 



ett, hob mate. ^PatliaBla Trr* 
et ita ponifiir, ut pro Di:ioL i;^ 
in optimo Erfurt* quae semper 
in civili victoria sensimus y et 
te victore non pidimu^, S*d 
Vaticanus coniectnram istam Fer-' 
rarii mirifice comprubat, atqu« 
in una tjuDiam vocc non tam «b 
ca, quam a ceteris iibris omni— 
bus diifert^ nuUo tamen aenans 
discriminc : habet cnim , ^iios2 
igitur , et, id tot annis etu 
piane nt Muret. cdidit. Mc vcro^ 
HeosJ9{{eri ratio ncuira in lectio» 
ne con^movet. Gab.atqn. Quan'» 
quam de morte P. Clodii «/c,J 
Nesoio qui factum sit, nt hoc 
in loco iuterpretando Heusingc* 
riu.caecutiret, baec ipsa quippe 
Tcrba cnm •uperioribns , uuU« 
omniuo ante Clodii caedis men* 
tiooe facta, non cohaerere ideo- 
qi^e totum sermoncm ita ordi- 
aandum es se .exiatimaps , ut il* 
Um interrogatiouem : ergo in 
tanta laet„ etc. exciperent ver-. 
ha : quaesitum fst tapiefi^ ntpott 
vcrba Auionii id ipsum obver- 
tentis. At optimo ordine hie 
omuia sequuutur. Senloutiam, 
proximam: fiommu^em otnnium 
laetitifin^ Clpdii caede excita'- 
tam esee , orator quodammodo 
restcingit dicens : tamen de qc^^ 
de q^aestio constituta, quan- 
quam non ^atie prudenter^ sc. n 
Pompeio. Mimirum is unus crat 
in hac causa iudicauda paolLo 
difiicilior , iam dudum a Miioue, 
caedis auctore, iosidias mcinens, 
ideoque, vetcre iudiciorum ra- 
tioue mutatay extraordinariam 
quaestioncni institui coraliat. v« 
p. Mil.S, 6. Quod ergo, oum 
•tc, Tnuc nemo mibi Miioaia 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNPA. CAP, lo. aaS 

' X» Qfaocl vcro dicere ansus es, idqiie miiHt» 
▼erbis, opera mea Pompeium a Caesaris amicitia 
esse disiunctum, ob eamque causam mea culpa civile 
bcllum esse liatum : in eo non tu quidem lota re, sed, 



caussam defiendenti id obvertit> 
uuuc tu id oblicei-e audes. Gud. 
*t -Trcgv quid igitur, len. quzd 
ergo, Tetg.. «f tot annit, Male.- 
Nemo in me dixit } Imo pro 
Ifiloue: Scitis , iudices, fuisse 
qiii in huc rogatione suadenda 
diCerenl^ Milonis manu caedem 
fsee factam, consilio pero nta^ 
ioris alicttius. Me videlicet la-^ 
tronem ac sicariurh abiecti Ao- 
mines et perditi descrilebant, 
Jacent suis testibus ii , qui 
Clodium negant eo die Romam, 
nisi deC^ro a^dttum essetyred-' 
iturum fitisse, Respiravi\ li'*: 
befuftts sum» Non vereor^ ne, 
qaod ne suspicari quidem po- 
fueriin, ifidear id cogitasse. 
Sed vfel temporia causa ' roctitt* 
lur, Tcl id dicit, «jnia revera 
neino id iu ipstim dixerat no- 
ihiuatim, sed tanttim pirrsonam 
obscuiV et snspici6se descripse- 
rat. AfikAx. 

' Quod pero] Qnarta obiectio M. 
Antonti; Idbic. 

Esse disianctum ] ■ Vatic. di- 
itirtcfum , 'et infra , a mea fami- 
ttatitate diiunxit, qnombdo alibi 
stri^tum in bodis codicibus viri 
ifocti olfenderiint. Vimmque Mti- 
retus ad&eivit. Sic vi. ad fiiv; '6". 
iit>i Uttnc eamdem rcm tractat, 
ihiurttftidhe habet oplimns cod. 
Medic. cnm aliis qiiibusda^; ab 
eaque llciio^e ortum est itieu- 
dum ntriusqne Barb. difinatione, 
Locum vide infrA apud Abram. 



et consule Pareum in Lex. Crit. 
p* 368, 359. Gcsucr. in Le». 
llust. 1. F. Grouov. ad Gell. II. 
7. XVI. 8k etc. Sed hauc scri- 
pturam , quam TuUio dignanx 
Gebhardus' exi&limavit, aliiqut 
docli ,/ veteres Grammatici re- 
pudiabaiR, ut ubbis iam noii 
admodum ttita sit vlsa Ad cap. 
ii. pro Sulla, nbi eam Grni^m^ 
idmiserat. Mox Vat. culpn mea, 
Garaton. f 

In eo non tu quideni] Respon- 
sio. Faieor, iuquit, me suasitse- 
Fompeio, ut a Caesaris amicitia' 
disce<leret. Sed tum suadebam, 
cum adUuc Caesar ita nou stabi- 
li^rat Aam potentiam , ut ab 
eius.oflTensloDe civilium atmOrum 
ihetus immineret. et eo cotisilio 
suadcb.tm, ne Caesar amicitiaPom- 
peii adeo potenl evaderet, ut, cum 
veUet, bellum patriae posset iu- 
ferre. At vero postquam ducta 
in matrimonium luTia Caesaria 
gener faclus est Pompeius, neo 
suadere ausus ^um, nec persua- 
dere Pompeiopoluissem, ut, hanc 
societatem dissolveiet. l^nabuK 
tanien occasldniboli ccitiatult sttm 
•tiadere Pohipeib, ne Caestir^in 
ad niniiam potedtiirin pronioVtf-' 
rfet, eumque conti-a remptibficaW 
eriiiaret. Qbdd cum iUe bihilo- 
itkinus fccisset, tum advcrUns 
iam tant.'t<ii e^i« Caesaris poteii- 
tJam, ut facile beltum cirile pos'-' 
set excltare , et ojiprimere rera- 
ptiblicartl, rtfij»j^*t plcil Ht com-' 



Digitized 



byGoogle 



324 



ORATIO 



quod maxlmum est, tempofibu^ errastiJ Ego M. Bi- 
bulo, praeslaiitissirao civi, consule, nihil praeter- 
misi, quantum facere enitique^polui^ quin Pompeium 
a Caesarl^ coniunctione avocarem. In quo Caesar 
fuit felicior. Ipse euim Pompeium a mea familiari- 



posiUoDU auctor fuiy ne, quod 
efeuit, ariz^U Caeaaria evcxtere- 
tui* re&publica. Aobam. 
* M' Bibttlo Con^ule] Quiucleciin 
abbiac aDuitf, quo tenipore Mar- 
cua Bibulus cuiu Caesare geaait 
coUtulatum. Saptonius in lulio 
^p. 20. ageua de Cacaaria cou- 
aulatu vioLenter geflto^ postquam 
ia Bibulum coUegam e foro ar- 
mu expulisset: Fnus ex eo tem^ 
pore omnia in repuhUca^ et ad 
arbitrium administravit : ut 
nonnuUi urbanorum , cum quid 
. j)er iocum teetandi gratia si^ 
gnarent, non Caesare ^t Bi~ 
bt4o f sed lulio et Caesare 
actum scriberent / bis eundem 
praeponentes, nomine atque co- 
gnomine : t^tque pulgo rkox fer- 
rentur hi versus: 

Non Bibulo quicquam nuper , 
sed Caesare fdctum est, 
Nam Bibulo Jieri Consule 
nil memini. 
Nunc viciss m Orator, nt Caesa- 
Tcm Tiqiisim ob rempublicam ica 
gestam non fuisse Consulem in- 
dicety fidetpr solum Bibuium 
CoDsulem nominare. Idbm. 

Praestantissimo cive^ Civi , 
Lang. et caeteri ferc. Cive au- 
tem et civi recte dicitur: ut 
grammaiici tradunt. Fbbrar. Hic 
tamen cive scrvatyaticauus. Gxn. 

Enitique^ i^^, innitique. H£v- 
«IKG. ^oluf Gracv. uitiquej^ 



vnde antem, aon admonet. Bc'- 
ftituto igitur enitique , ut in aliU 
omnibus. Confer Cortium ad 
Sailust. Catil. xxxvai. 2. lug. 
zxv. 2. Gab.. Ern. et SchiitB. 
nitique, Cod. Teeg. ct Gu^ 
innitique. 

Pompeium a mea familiari-* 
fo/e} Signanter. ubique eoifSL 
Tideri voluit Pompeiiim aibi ami- 
cum fuiase, licet anspiciunibai 
quibusdam aubortU des^erit e$te 
familiarU, quo tempore Spse 
Ciodii factionibus eiectas est • 
civitatc. Vide orationes pro do- 
mo et pro Sextio. lo PUonem: 
Me Cn, Pompeiusy multis obsi^ 
stentibu* eius erga me studio 
atgue amori, semper dilexit^ 
sempersua coniunctions dignis^ 
simum iudifiapit, etc Vestra^ 
fraudes, vestrum scelus, i^estram 
criminationes insidiarum mea-^ 
rum, illitts periculorum nefarim 
fictae, etc. effecerurU, ut ego, 
excluderer. id est eius sermouo 
et aditu probiberer. vide locum. 
Has autem criminationes Yatinio, 
tribnit orat. pro Sextio. Std 
cum Vatinius fuerit CaeaarU ami- 
cua, ad eiusque nutum se om— 
nino coufinxerit, ba^c merito 
ipsi Caesari accepta referuntur^ 
quod Caesar per V^aliuium fictU 
delalionibus Pompeium a Cice— 
rouis familiariute distraxerit» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNI^A. CAP. lo. aaS 

taie dbiunxit. Poslea vero , quam se totum Pom- 
peiufl Caesari tradiderat : quid ego iHuiii ab eo distra- 
here conarer? Stulti erat sperare; siiadere inipuden-^ 
iis. Duo tamen tempora inciderimt, quibus aliquid 
contra Caesarem Pompeio suaserim^ Eayelim reprer 
liend^9 si pOtes: unum, ne quiiiqueiluii imperium 
Caesari prorogaret; alterum, ne pateretur ferri, ut 
absentis eius ratio haberetur. Quorum si utrumvf» 
persuasissem, in has miserias numquam incidissemus. 



Postea pero'] Libet rein Vel- 
lcii Paterculi Terbis exponere. 
Jnter eumj CaeMrem TJdelicet, 
Cn. Pompeium ei M* Crassum 
inita potentiae societae , qude 
urhi orbiqae terrarum, nec mi- 
nue divereo quoque tempore ip^ 
9ie exitiabilis fuit^ Jioc con^^ 
^ilium sequendi Pomprius cau^ 
*am Aabuerat , ut tandem acta 
in transmarinis provinciis, qui-^ 
btts fiiaiti . obtrectabant , per 
Caesarem confirmarentur Con-^ 
sulem. Caesar autem, quod 
anima^/yertebat se cedendo Pom^ 
peii g^a^^ aucturum suam: et^ 
inwidia commanis potentiae in 
iilum relegatd, conjirmaturum 
pires suas. Crassus^ ut , quem 
priacipatum solus assequi non 
poterat ,. auctoritate • Pompeii, 
pirihus teneret Caesaris, Boni 
ciTit igltur of&cio faactus est 
TnlUus, qui •ocietatem hanc 



tatioiiem abrecit Drator, quia 
ttulti erat iperarei tuadere im«* 
pudentis. Idbm, * 

Knum, ne quinfuennii impe-^ 
riwn Caesari pri^rogaretut \f ^dP- 
terum, ne pateretur fieri] Auti- 
quus liber, fvo prorogaretur p 
prorogarei , ^rofieri , ferri ba- 
bct. ac de hoc posteriore res per- 
spicna. de itlo altero dabrtnrl 
posscty ne forte id ab aliquo it« 
accSperetur, qnasi solusPoinpeiuA 
pforogandi hnperii Itis habrret; 
qdod erat Tel Senatus , tcI po-i 
puli , tel iitrius<](ue. sed uos ita 
intelligamns: prorogsSse Poni-^ 
peium, quia eius arbiirio atquo 
impulsu confecta res est in ab-^ 
seutis Caesaris gratiara. Fabs.- 
Nvs, Ne pateretur fieri , ut ab^ 
seniis e/c.J Victorins lib. xxtr. 
Var. lect. putat legendtim ferri g 
nou fnale. Ghvtekvs. Ferri 
baustum est cx Vaticano, itaque 



tum primum coalescentem dis- meriio recepernnt Faernus, Mu- 

trahere voluit, et Pompeium a retus, Lambinus, Manuiius, quos 

Caetaris amicitia disinogere. Per- non consuluisse Grntcrum mi- 

fplti jfSfiiias etiam inter Cae^ rumest. Gra£vivs. Itn. proroga" 

4ar^'f^npeiumque contracta rem, Bo\uA\aiic, prorogaret , et 

napiiie,, quippe filiam C Cae-' posUa f^rri profieri, quud solua 

^aris Cn, Magnus duxit uxo^ Grut. non recepit. Hevsiiig. 

rM. Qao- tehipore ompem dis- Prorogaret, lia Gra^vtani co- 

tolvenda^ httius aiuiGiliaacogi-i dices, et noslrl pro vitlf ato /)rc- 

ToM. I. r 



Digitized 



byGoogle 



33$ 



ORATIO 



rp^aretur* Laliism. U Untnin, 
qui Yat. codiceiu icquebantur, 
utramque lectiouem adoptaTC- 
rant: quamfU ferri de conlc- 
clura egvegic propositerit Victor. 
L c. eap, 7« quod etiam CHivet. 
ad«civit / qui retinuit , prorogtf^ 
retur: qnod nunc video cootra 
VaLicau» fidem a Mureto quoque 
rereutnm. Sed iata imperii Cae- 
aaris prorogado Pompeio Iribui* 
tnr etiam VII L ad Att. 3. nec 
certe Trebooio legem fcrenii, 
^ut popnlo iubeuti magis, quam 
Pompeio rerum poti^nti, Caesa- 
remque immodiQC ornauii ,est 
tribuenda. Verb, ne Jerri qui- 
dem adscivit: maluit a, Vaiicano 
plaue diicedere. GaRc- ' proro- 
garet y alterum , ne pat. ferri^ 
y/u\%Aec\„ prorogaretur^ ti fieri. 
\t\u prorogareni. Gud. ,o. ^ 9. 
prorogaret , et Jieri. Teeg. /»r.o- 
pugnarety fierL Vcram lectio- 
ncm, quain Vat. exUibet et om- 
ves priores -cditt. #c, nomiuatim 
(liam Graev. et £m« ainplcxi 
«unl » in ^xtum recepimus. 
. yjium, ne quinqiiennii] Caesnri 
decretae in qumquenniutn Gal- 
liae, inquit Vclleiiu, de quo 
pluriUus dictum.ural. dc Provin- 
ciis ConsulMi-ibus. Quarlo post 
fnno Pompeiui» ct Crassus sc- 
cundum cousulatum iuieruut, ut 
subdit uliquaulo po&t idcm Vel- 
leius: Cae^ari lege, guarn Pomt^ 
peius ad populum tuiit, propa^ 
gata in idem spatium proi^in^ 
tlia, Atque boc cst uuum tem- 
pus, quo Cicero contraCaesarem 
i(Ii(jmd Pompeio suasit, eum 
adhorians, ue legem bauc a Tre- 
bonio Tribuno p^ebis ferri patc- 
retur, Caesare ifim «epiimum 



annnm Gallias oblincntK Con- 

sternataef P. Clodii ca^d^ repu^ 

blica ( verba stint TranqiuIIi in 

lulio c. 26.) , cum Senatue unum 

Consulern, nominatinique Cn, 

Pompeium fieri centuisset , egit 

cum TVibunis plebis coUegam se 

Pompeio d^tinantibus , id por-^ 

tiu^ ufl popuitan ferrent, ut ab^ 

senti sibi et quandocunque uri'- 

perii tempus expleri coepisset , 

petitio secundi consulatus da^ 

retur^ ne ea causa maturius^ 

et adhuc imperfecto bello decer- 

■ deret, Id uuu Caesare^ sed. ipso 

Pompeio auctore narrat Dio Jib. 

4o. ue Cacsar> si collc^a noa 

fuisset Pompeii, omuiuo ue^Ie- 

ctu» videri , iustamquc irae cau- 

sa^m liabere posset, Sei\^ quo^ 

cunqne auctore factum fuerit 

t 

binc (ut subilit Tranquillus) exi- 
tia rerum extiteruut. Quod ut 
adeptus est, altiora iam medi- 
tans., et spei plenus, nuUum 
largitionis aut officiorum . in 
^aemquam genus pubUce, pri- 
vatimqne omisit, ut prudenter 
cam Cicero legcm voluerlt im- 
pcdire. |Iis cuim duabus legi- 
biis de prorogatiooc ix^ipeiii, et 
petitioue cousulatus omues opes 
ct suas et populi Aomaoi Pom^ 
peias ad Caesarem defcrebat. Sc- 
queuti anno M, MarceUus Can^ 
sul edicto praefatus de surmna 
se repubUca acturum, retuUt ad 
Scnatum, ut ei succederetur anta 
tempus» Quo tempore id dis— 
suasi^&e videtur Cicero, ne prae* 
textus Caesari daretur belli con-^ 
tra patriam inferendi : biennio 
post revcrsus e Cilicis, quam uno 
nnno Procon&ul obliouerat, cuo^ 
iam iam civilc bclium, quod aU- 



Digitized 



byGoogle 



philippi<;a secvndA. cap. lo. 227 

quot anni» tQmuer«t , erumperet , reipaklicae, Caesarcm ornavit. 
pacii et compositionis auctor e§»c' Pro Cornelio Balbo: C. Caes9m 
son destitit, tit oinnes liinorici rem Senafus ei genere «upplica^ 
proiiidernni* . Ceternm Cioero in tionum ampUssimo omctuit ^ ^ 
patriani revocatus, et Pompeium numero dierum quiHdecim, Idem 
et Caesarem q^niplexus est, At- in angustiis aerarii victorem 
tici sni cousilio, cui iam ante exercitum etipendio uffecit, Jm^ ' 
moneuti, ut ipso iuitio, cum peratori decem legatoa decrepit, 
Caesar, Crassns et Pompeius so- lege Sempronia succedendumnoTF 
cietatem iiiiorant, eum<{ue Cae- 
»ar in trihus sibi conianctissi^ 
mis Cunsularihus csse poluit , 
xxt dlcitur orat. de ProvinciisCoo- 
Siilaribns, obtemperare noluerat, 
qu d hauc coniuncttonem virleret 
esMC contra i^empubljcam. Jib. y. 
ftd Attic. ep.' 1 : yfdesne , ut te 
auetore sim utrumque comple- 
xus : ac pellem a principio te 
uudisse amicisstme nionentem : 
'AIX i^no¥ 00' nort O-v/iop hi 

qt]0^(a<fip Vnfi^tq, 
^Jl<; ov^v yXunfov ijq nutfftSoq» 
Sed aliquando tamcn persuasi- 
stit ut alterum vomplect&rer ^ 
fuia de me erat optimp nteri- 
tus: alterum, quia tantumvale- 
bat, Feci igitur, Itaqiie ef- 
feci omni ohsequio , ut neutri 
illorum quisquam esset me c/ia-' 
tpior* Haec enim co^itahamus^ 
nee mihi coniuncto cum Pom^ 
peio fore necesse peccare inrem- 
publicam aliquando:' nec cum 
Pompeio sentienti pu^nandum 
esse cum Caesare: tanta erat 
illorum coniunctio, Nunc im^ 
pendet , ut et tu ostendis, et 
ego vidco^ summa inter eos con- 
tcntio: me autem uterque nu^ 
merat tuum: nisi forte simulat 
alter , etc- Quare ex eo tem- 
pore concordiae causa, quibiis 
potuit rebus, quae modo non 
•rumpercnt in apcrtam pcruiciem 



censuit, Harum ego sententia* 
rum et princeps et nuctor fui: 
neque me dissensioni meae pri'» 
stinae putavi poiius assentiri ^ 
quam praesentibus reipUbUcae 
temporibus ' et concordiae con-^ 
penire. Pantagathus pro iege 
Sempronia legebat lege Trcbo^ 
nia , sed dvigo^ixuiq. fiis euiia 
actum est de Caesaris provincii»^ 
et prins quidem in Seuatu lege 
Seraprooia, Philippn et Marcel- 
liuo Consulibus, et timc Cicero 
auctor fuit, ot successor Caesari 
nou mitteretur : , qua de re extaC 
oralio de Provinciis Coosulari- 
bus. Rursus actum est de pru- 
viuciis Caesaris, et lex a Trebo- 
uio lata de prorogalione quin- 
quennii, sed actnm in coucione^ 
non in Senatn, neque eodem 
anuo, sed sequenti, Pompeio et 
'Crasso ConshUbus, ueque legis 
Luius auctor fuit Cicero, Btd po- 
tius dissuasor: eamque le^em 
non magis probavit, quam exi- 
lium BJbi olim irrogatum. lib. 7, 
ad Attic. , epist. j : De qua po^ 
tcntia dimicant homines hoc 
teinpore periculo civitatis : nam 
si respublica dejenditar , cur 
ea Consule isto ipso defensa 
non est ? puto legeudum , Cur 
ea Consule isto ab ipso dejensa 
non est? Jd est, si uunc respu- 
biica a Pompeio defoadjtur, ctu- 



Digitized 



byGoogle 



S28 



ORATlO 



Atque idem ego, quum iam opes omiie^,, ei sua^, et 
populi Romaui, Pompeius ad Caesai^em detuliaset;; 
•eroque ea sentire coepisset , q»ae ego' multo ante 
•provideram, inferriquc patriae bellum nefarium vi*- 
derem: pacls, concordiae, composluoui/ auctor es&e 



ea Consulc Caetarc a tompcio 
defeasanoQ est? pergH: Curego, 
in cuius cauaa reipuhlicae aon^ 
^istebat , defensiu postero anno 
non sum? cur impcrium illi^ 
aut cur illo modo prorogatum 
€St? cur tantopere pugnatum 
est, ut de eius absentis ratione 
hahenda decem Tribuni plebis 
Jerrent? His ille rebus ita con- 
valuit , ut nunc in uno ci4fe 
respuhlica ad resistendum im- 
hecilla sit , quae mallem tanta^ 
ei vires non dedisset , quam 
tunc tam raitnti resisteret, 
Prudeoter jgUur facieudnm pula- 
Vit, C[uod zuonet ^£scLjlus Ai-i-* 
stophaDcm in Rauis: 

Catulum /eonis cit^itas ne 

nutriat, 
Ita est , leonem nulla civiias 

alat. 

Quod si hunc aluerit, obse- 

cundet Tuoribusr^ Abram. 

Atque idem ego ^ cum iam 

vmnes opes suas et reip. Pom^ 

peius acl Cuesarem detulisset , 

seroque eadein scntire coepisset, 

^uae ego ante multo provids" 

Tatn\ Sjc 1- T. Atque idem cum 

iam omnes opes et suas , et po- 

puli Romani Pompeius ad Cae-^ 

sarem detulisset, seroqueeasen- 

, tire coepisset, quae multo ante 

praeuideram, Feb.uxiu Proi^i" 

deram] Praeuideram, Uber Va- 

ticauua. F. Vrsixvs. . Cod. Va- 

lic« Atqut idem ego:, deeast 



e^o Bon debcre Tisumest mul- 
tis, eibi iu scnptis pleris^e, ct 
Icu. dcest. Idcm Vatic, praevi^ 
deram, non provideram, ut Graev. 
legit. Accedit, ui faUor , et le- 
neusjs. UEVbiNO. Atque idem 
ego^ Voccm ulliiuam cum Grae— 
vio resiituimus, quam scrvant 
Regii codices. LtiLLEn, if^o^ 
cum iam opes omnis , cx TaiiC 
et quae ego multo ante cx Ferr. 
et Barb. MSls, item Roni. et Vcn. 
In Graeviaui^ inepsit ante 
multo e.x Grut. rcpet. I.."inib. 
Cam. Naug. ei Aldo een. Yox 
ego priore loco iu Barb. auibo- 
bus omittitur, secuudo adedt. 
Placet antcju mibi reip, quamvi 
iu Barberiuis, aliisfue sit P. It 
<t iu Vaiic. diserte populi Ro^ 
mani: (^ui porro codes.babct,mu//o 
ante provideram , non praevide" 
ram, ut testabatur Vrsiuus. Gar'. 
atque idem ego'^ ego dcest in 
cudd. Giutcr. in o. lcn. et Gua. 
Merito receptum est e VaUab edllo- 
ribns, quod bic oppouit ea, quaa 
ipse sensit, iUis, qnaeerantPoni- 
peii. Graev. providcran^^ quod 
etiam est iu ^. aUisque in librii 
scriptis. Vau recte , praepideram^ 
quaiii lectionem Eru. recepit «t 
Heusing. quod pro^^idere est 
Tulgo, praevidendo cavere, me- 
deri ; praepidere simpliciter prac- 
seutlrc deuotat. 

Pacis , conconliac] Vide bra- 
tioncm pio Marcello, de pace 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEqVl^DA. CAP. lo, 22« \ 

non destiti y meaque iUfa vox est not^ mulliis.: Utmam^ 



^^ltc/oml c^Epitldla lo, ad Tw<s^ 
Bera: tnddi m ip^am flummam 
^iinlU d^^c^rdiae ^ , itel jiftius 
belli: .cui cum cuperfim meileri 
et, ut arbitror, possem : cupidi^ 
tates certorum hominum {nam 
mx utraque parte sunt qui pu- 
snare cupiant) impedimento mild 
fuerunt, Et episiala scqueiitl <le- 
clavat conditioncd pncts a Cae- 
«arc proposifa» : Feruntur om~ 
nino conditiones ab illo , ut 
l^ompeius eat in' ilHipdniam: 
"delectUs qui kunt hahiti et pfaie-^ ^ 
sidia nostra dimittantur: se dl^ 
/ertorem GdtUam Domitio ^ ci^ 
ferivrem Cffnsidio Noniatid ^his 
irnim otti^erunt ) traditurum : 
ad Consuldfus petitionem sh 
-t^enturum': neque iani velle dh^ 
scntis rationem^ haheri sui : sei 
praesetifem trinundhium petitu- 
Tum, Hdc quoqne ut acclperen- 
tur conditiones, et Pompeiiis ii-et 
iu Hlspaoiain^ auctov fuevat. Epi~ 
fttola ad CaecinanA ^ quae ' ^ix 
Jtk.\.z lihxi sexti ad famil. Jl?ai2- 
dum in Hispaniam censui. quod 
^i Jecisset , cipile bf^Hum nuUum 
omnino ^Juisset. Rationcm ha^ 
heri 'dhsentis non tam pugnat/i 
ut non licerVt^ q\iam ut^ qdandb 
ip90 Consute pugnante poputus 
iusserat, hahm-etur. SIc omen- 
^ohon tam pu^navi^ ut noti 
liceret , addita jiegation^^, curii 
▼ulgo lcgatur, ut ticercty ei sic 
interpretor: Non tam piignavi', 
nt id priTileginm Caesavt nbn 
concederetur ab iitiiio, quam lit 
couicrvaretnr, pdstrjuam ieMel 
iUi concos&um fucflt, Jic, si erf- 
pcrctur iUi pvlTiicgium a popnlo 



concessttin, offen^crclBr Cacsar,^ 
ct iude praetextUtf ImIU cWilia 
naspefctur^ EJt ^i^e Iiqc piriTi-; 
|legium contra^suaiu auQtori^ateft^ 
consessum Caesari fuisse , prae- 
ter snperius^ dtcta etiah^ de'clarat 
epist. 3, lib. 8". ad Attic. Nihil 
actum est a Pompeio nostro sa- 
pienter : nifiilfortiter : addb et^ 
iam nihil hisi contrd consilium'^ 
uuctoritatemque meatn, Omitto 
Ittd petera\ quod istum In rem^ 
puhticam itle'aluil^ auxit , ar-^ 
mapitf elc. Ilfe provinciae pro^ 
pagator: iUe absentis in omni^ 
hus adiutor: idem etiam terti^ 
Consiikitu, postquam esse de- 
fensor reipuhlicae coepit, eon^ 
tendity ut decem ifihuni ptehis 
ferrent, ut ahsentfs ratio ha^ 
beretur. quod idem ipse sanxit 
lege quadajii sua. Marcoque 
'^larcello Consuti finienti pro^ 
vincias Gdttias Kah Mart, re^ 
4tilit. Pergit episl. ad/Caeci- 
'nam ; Causa helti orta esi: qutH 
^ego praeiermisiaut monitorunif 
aut queretar&m f cuhi ' pel int^ 
quissimam pacem iustissimo beltb 
antcferrem, ABRAafc 

MeaqUe illd pox Sst nota mut- 
tis\ Eadcm epi&tola ad Caeci>- 
nam: Piurimi sunt testes, mt 
et initio, ne cortdun^eret se cusn 
Caesare, monuisse JPompeium, dt 
postca, hc seiungeret, Coniun- 
ctione frangi Senatus opes, dis^ 
^iunctione iripil6 hetlum excitari 
'vid^ham: atque utehar famitia- 
\ri.^sime Caesare , Pompeiumfd- 
' ciebAm pturimi : ' scd erat meum 
CoaMum cum fidcte Tompeio , 
tum salutarc utriqut, QuAa 



Digitized 



byGoogle 



aio 



GRATIO 



Cn* Porripei, cum C. Caesare aocietatem aiit humquam 
coisses, aut numquam diremisae^ if^t aUeriMJi^rq^yita^, 
tisy alterumprudentiae tUae. Haec mea^ M. Antouiv sem- 
per et de Porapeio, ct de re pablica' consSwi fuei-unt > 
quae si valuissent, res piiblica ^taret, tu ttiis fl^gitils^ 
egestale, infamia concidisses. 

XI. Sed haec vetera: , illud vero recens. 



p^aeterea propiderim, praetereo, 
Quid autem providerit, praeter- 
it Teritnc Caesaris oiTeoftioDein 
^ui tum rempublicam obtiuebat, 
6ed aperte lib. 7. ad Atticum 
cpist. 6: Pace opus est. Ex 
victoria cum multa maJay tum 
certei tyirannis existet, Ioem. 

C/«, Fompei] Graev. praeno- 
2riea Cn. Yaticani aucioritate 
omiflit : mox Caesare pro C. Cae- 
sare» Vtrum^^c praeutiii^cn est 
l^eD in Icn. Hevsing. Prae- 
,xiomcn Caesaris deeat in Barb. 
primo: icd uuumque servat se* 
cuudns,^cum, omnibus, uno Vat. 
cxcep^o, imo vero eUam cum 
Prisciano, quem sequor, p. 798. 
cx^bentem : Vtinam , Cnaee 
^Ompei, eum C> Caesare socie^ 
j$atem etc In meis Lambioiauis 
oniisiiio praenominum pro varie- 
tate taiituni adpupilur. Apud 
H. Seoecam' Suas. VII. Ce6tiu8 : 
Si te audissent Caesar et 
Pompeius, neqUe iniseent tur^ 
pem societatem , neque dire- 
inissent, Salis absuvde. Gar. 
utinam^ Pompei, cum Caesare] 
len. et reliqiii codd., quibus iisus 
•um, praeuomiua Cnei ct C. Caes, 
exhibent, qnus^ baud dubie Vat. 
cod., omittic ea, quem sequutus 
est Graer. ct Heusiog. , non item 
Ernest. ct Schiitz. 

Hed Aacc pctera] Ordo rerum 



gestarum exigebat, ut prins de 
castris PoHipeii, quam de nece* 
Caesaris loqueretur. Sed for* 
tJ^se respondendo se^utu& est eum 
prdinem, quem Antonius obii*- 
ciendo seryarat: et ut osteoderet^ 
Ciceronem natura turbnlentum 
esse, et seditionibui delectari, 
crimioa per quinque personas di- 
gesserat: ipsum ^ntouium, cu- 
ius ille amicitiam Tiolarat : Len- 
tulum , quem praelextu couinra- 
^ionis Consul in carcere iugula* 
rat: P. Clodium, quem suis con- 
siliis manu Miloais opciderat: 
Cacsarem, qucm ct a Poznpeii ^ 
<^niunctioBC primo distraxerat, 
uude civile bellum exarfit; dein- 
de suo coiistlio Coosul ioterfei 
rat, Rrntum et Cassium, suos 
cessarios, ad eius uecem impel- 
lens: ip&um denique Pompeium, 
cuius animum bello civili par- 
tim moestiiia, partim iocij alie- 
Qari^t. . £x quibns omuibus col- 
ligcbat, Ciccronem, qi^i neminem 
amaret, a nemiue eii^m amari, 
adeo ut omnibus odio essei, nec 
4 quoquain ainicorum heres scri- 
berctur. Hacc igiiur fiut causa, 
cur, ordine et tcmpore intermisso, 
oiuiiia, quae ad personam Caesa- 
ris pertiuebant, oratione cooiun- 
xerit. Abram. 

Jllud vero recefisl Obicctio 
Antonii. Issax, 






Digitized 



byGoogle 



Digitized 



byGoogle 



2^2 ORATIO 

«udiFit? Ctiius Butem, qoi ia eo nuiMro {uicset, no-^ 



Digitized 



byGoogle 



Digitized 



byGoogle 



V. • OHATiO 



ayt 



Digitized 



byGoogle 



PHILJPPICA SECVNDA. CAP, n, a35 



Digitized 



byGoogle 



y^({ ORATtO 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA; CAP. ii. 2S7 



Martia qui oh patriam pu- 
gnundo i/ubiera patsi, 
Vesftiimld> inquit, adsuiba:i^t>^. id 
.«sli>iM(«baQt.ante ves^iibuluxn. Cce- 
dtderini tamen, lias maiorum sLa- 
«Mur^tt^ ad priorem jannam ia 
ipsQ vico fuiase po&jtas', scd in- 
«» teatibtUNm ad iannam iute- 
riorera, pejp qnam ^ vesUbulo ad 
atiium trausltus patebat. luvena- 
lis Sat. 7: 

' ' -^ HuijM enim stat cuma 
" ' aktneusy alti 

Qutidriiuffes infestilmliSf dt- 
. que ipte feroci 
" 'J^elldtore eedens curvatum Aa- 

siile minatur 
' Bminiisy et statu^ meditatur 

praelia lusca, 
"Nec PHmus alrbt qvam in vesti- 
1)1110 et ipsir foribns atrii vide* 
-tttr eas maguorum tirorum sta-^ 
toas • eoUocare. Sio enim lib.\66, 
^ap. a. postquam imaginum atrii 
fiecit meutiunem : Aliae foris, 
mi circa limina animorum ingen-^ 
iium imagines Itrant, affi.xis ho^ 
stium spoliis, quae nec emptori 
jr^ringer^e liceret : triumphabani>' 
^us^ stiam dominis mutatis ipsae 
domus, Qutbtts vides iterum 
Jjaaginem cum statoa confuudi, 
.nX, dum rem statuamus csse di- 
versam , operae pretium uon sit 
baec nomioa superstitiose di«tin- 
^nc^e. Huiusmodl statuas Papi- 
^its aTbebaidos versu 2,iS, Bo- 
m^nortim morem a d uinbra us, sed 
adumbrans, non exprimeiis, in 
jpso atrio ponit: 

— laeto rcgalia coetu 
Atria complentur : species est 

cernere avorum 
CominuSf et pii/is csrtantia 
poltibus' aera. 



Ti j.i iijiturj nt'dixi, fuenm^t ctiam 
in doinibus privalls gentilltiaruia 
iniaglnuiu gcnera. Aliae fuerunte 
ligno, lapide, nietano, qu.ie \n 
jpso vestibulu ponebautur: alU 
duo genera atrium occnpabant: 
eo discrlinine, qnod imnglnes ^ 
cereae suis includerentur arms— 
riis, tabulae plctae quotldlepa- 
lcrent. Armaria vero diebus fe- 
stls tantum solcbant aperlri, vel 
in publlca totlus civitatls, vel iu 
prlvata famlllac laetltla. De pri- 
vata laetltia Nostcr pro Sulla: 
Domus erit, credoy exornata, ape^ 
rientur maiorum imagines, De 
pnblica Flavnis Vo|}iscu6 in FIo*. 
riano: Tantum illud dico, Se^ 
natores omnes sa lastitia e«- 
se elatos\t ut domibus suis om- 
nee albas hostias caederenf, 
imagifies frequentes aperirent, 
a^bati sederenjt^ conuivia sump- 
tuosiora prasberent, "^^tramque 
Triarius causam complextas est . 
apnd Senecam controvcrsla, quae 
ab allis 21, ab aliis 22 numeratnr t 
Age hoc non est praemium unun 
omnium spectars cruces? etc» 
Indicit festum diem, aperiri /11- 
'bet- maiorum imagines, cum ma^ 
xime tegendae sunt, ob nuptia» 
filiae -aperiri iubety cum maxime 
tegendae sunt ob luctum pnbli- 
cum, et suppllcia de tam multis 
servls exacta, quamvis aliter in- 
terpretari possis. Praeter ba« 
imaglnes cereas armarlls inclu- 
sas aliae, ut diebus singuUs spe- 
ctari possent, depictae eraut ii^ 
extlma tabularnm ' snperficiej 
qulbns iliae cereao tcgebantur* 
Pllnlus lib. 55, cap. 2: JSxpreS" 
si cera pultus singulis dispo^ 
nebantur armariis, ut ss^ent 



Digitized 



byGoogle 



s58 ORATip 

imuigines^quaecomitarentur gen^ Fumosos eguitum^ cum cUcta^ 

tiUtia j unera^ semjjerque dejun^ tore magistros. 
cto totus aderat familiae eius 

quiunquamjutralpofulw,,atcm- Q»»^ ^« «=«"• imaginibu. U- 

inatavcroUneUdUcurrcbantad «>"»'", interpreur. S«d ibid«m 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. n. sSg 

a'ct, alter etiam , Ahalae ? Hi igitur his - maipri- 
bu3 oi*ti ,ab alieDi« podus consiliu^i peterent, quam 
a suis? et foris potius^ quam doj^o? Quid? 



cent Mitiqu% monimenta» Fer* 
RAiiivs, yilier etiam Halae] 
M. firattu. PlcitiircHaf in eiui vi- 
ta: ZeQfi^im 4i ^ f^^fftiQ ivi^ 
^fge TO firoq tiq jtXav 2tgp(^ 
Xiov. 8ervUia mater genus *«- 
wn ad v^tAaiaiJf ServiUum refr~ 
rebat, Videquaeseqmmtur. Mi^ 
fai pflrceodnm Oraects. Epttome 
Liviatya : Cum fame populus Ro*- 
manus lakoraret, Spurius MeliuM 
Bques Romanus frumentum po*- 
pulo sua impensa largitus Mt, 
«t ob id factum concHiata siin 
pleberignumaffectans a C. Str*- 
vilio jihaia Magistro equitum 
iussu Qaintii Cincinnati JH* 
ctatoris occisus est. Immo 
non iuaau Dictatorit, sed, nt nar- 
tm% LiviuA lib. 4., cum ad caasam 
dtcendam vocatus parere noluis* 
act, capto, ut aiunt, in arena con* 
Miio> vociferantein assecutus A» 
Jkald Servilius obtruncat. Hjfkc 
aatem tllud etiam consut, quod 
in Vatiuium probaYimits, mu- 
lieres cum matrimosio transi- 
r«nt in alias fainilias, secum ma- 
iorum suorum imagines ad ma- 
titi domnm detulisse, et in atrio 
inariti coUocasse. Verba sunt 
Vaciuianae: uit nunc quidem 
C Antonius Itac una re mise^ 
xituksuAm cvnsolatur, quod ima" 
gines patris et fratris sui, fra-: 
^ trisque filiam non in faniilia^ 
^d in carcere coUocatas audt^ 
re maluitf quam videre, Abkau. 
. Uis igitur maioribits orti] He- 
misttcliiou hcroicum. . <{uod vi* 



tatur, si eroendes ad fidem anti- 
qui Itbri in buuc 'modum, hi 
igitur his maioribus , deleta di- 
ctioue orti, FasTrnVs.- Recepe- 
ruut Vaticani libri scrlpturam 
Muretns et Lambtnusl Grabv. 
His igttur maioribks orti] Ple- 
Tisque, quibus numertis poStScua 
displicet, magis arildet Vaticaui 
lectio, quam expressi. ,H^ au^ 
tem Ciceronis testimoniuj^Hajni»- 
rit, tum deBruti genere uond&il^ 
fuisse dubiutum; vide et LPhi- 
lij». 6. pr. • Quod pofltea factnm 
•cirous. Nlini et Diooys. Hali- 
caru. life V. et Dio Cass. lib. 
XLIV. negant, L. Bnito primo 
Ilomant>rum Consuli filium ali« 
quem superstitem foisse. Hot qnt» 
dem PluUrchua refellit, qui titip- 
^e filium f b eo relictum Posi- 
donii testimonio probare cona- 
tnr. Hsvsm o. I£i igitur his ma^ 
ioribusl Vnlgatam, his maiorh- 
hus ortiy tuenttir len. Gud. Tee^. 
et oodd. angL o* f, '^. :^Lcctio*- 
nem Vat. praeter Emettitim et 
Schtitzium omnes priores «dito- 
tf receperunt, vel quod ita, ttti 
mihi certe videtur, maior vi§ ora- 
tioni conciliatur, vel qnod sic he- 
mistichion hcroicum tollitur* 

jib alienis potius ednsiiium 
peterent, quam a suis? et foris 
potiusy fuam dumi?] pomo; f, 
Laog. quod vebementer placet. 
ut Terentius, Petsrt- cibttm « 
Jlamma, et de Fin. bon. et mal. 
Quodpossit smaceK0peti* FsR- 



Digitized 



byGoogle 



24o 



ORATIO 



C Casslus, in ea familia natns, qusle nou moilo do- 
'minatum, sed ne potentiam qnidem ciiiasquam 
ferre potuit, me auctorem, credo, d^esidcravit: qui 
ctiam sine his clarissimis viris, hanc rem iu Cilicia 



BJkiuirt. God. Car. Steph. uter- 
que Barb. et editi ante P. Man. 
domi: oiunes postea domo ; at- 
que iu'Vatic. quamvift Muret. ab 
co .disceaierit. J)omi ab iis po- 
tuit proficisci, qni /ori^ id requi- 
rere censebaut, et cnm domo nou 
foris conircnire, sed foras, Pro- 
miscnum tameti usom eornm ad- 
verbiorum ostendit Cl.Meuckeii^ 
in Obs. L. L. p. 4ii. ad 4i3. 
Honc locum adde iis, quos ille 
attQlit, ex UL Tuscul. 3. et IIL 
de Fin. 7. quibns /om peterc 
Cicero usorpavit. Garaton. 

C. Cassius] Sp. Cassium regni 
affectati crimine, ut auctor est 
Livius lib. 2 : VbiprimtaH ma^ 
gistratu abiit^ damnatum necw- 
tumque constat* Sunt qui pa- 
trem auctorem eius 'SUppiicii fe-' 
rant, eum cognita d&mi causa 
perberasse ac necOssejpeculium-- 
que fUii Cereri consecrapissec 
•signum inde factum esse et in^ 
scriptum rjc familia Cassia da- 
TVM. Halicarnasseus lib. 8: Sunt 
- qui dicant , cum afectatio jre^ 
grU adhuc lateret, Cassium pa-^ 
trem primum omnium rem sub^ 
doratum, post habitam diligen^ 
tissimam quaestionem, t^enisse 
in Senatum, et vocato filio cri" 
men indicasse, eumque accu- 
^asse. Cumque eumpariter dftm» 
nasset Senatus^ eum domum re^ . 
ducena inter&i^it, Haoc opiuio- 
«em scculns cu Orator, quod 



magis faceret ad institutom. Ait: 
Non modo dominatum, sed 
ne potentiam quidem cuius- 
quam ferre potuit, qula certo 
BOD conatabat, an largitionil^asy 
qnibuft socios. et ' civet Komauo» 
cooeiiiare sibi voluerat, levera 
viam ad regnum sibi muniri(,.vo~ 
luiaset, au duutaxat aliquam sibi 
populi Romani sociorumque gra- 
tiam et potentlim, quae cavilem 
excederet modum, aucupiu-i. Vi- 
de Livium loco citato, lam. 
quantopere noster hic Castius ab-> 
horrueritab omni domiBatu,'ipse 
•pud Plutarchum in Bruto ««- 
gnificonfit, cum adhucpuer esset^ 
et eundem cum Fausto SuUa€ 
filio ludum litteraHum fiequen^ 
taret, At Cassius surgens ei 
colaphos impegit. F^olentibug 
autem curataribus et domesticiff 
iudicip rem experiri, prphibnii 
Pompeius ^ et utrumque puerum 
convocans, defacto interrogavit^ 
Jbi narratur Cassius dixisse: 
Age sane, Fauste, aude Iwcprae^ 
sente illud ipsum dicere, propter 
quod ira sum incitatus, ut tibi 
rursum os pugno commitigem» 
Ajmiam. 

Qui <etiam sine his] Castins 
aine Brutis et aUia Caetaris per- 
cussoribns hanc rem vonfeciS'^ 
set, id est, . Caesarem occidisset. 

loEM. 

lianc rem in Ciliciam ad ho^ 
stktm Jlumikis Cydni caMfitcis" 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP, ii; aii 



€st] CiUcia , 1. V. p^Yspjciie <>e- 
cUim. ^KRiUfiivs. In C/licfo] 
Vix ullum exut huius rei in hi- 
storia vesligium. Narrat tameu 
Appianui lib, 2. de befiljs civili- 
bus, Gae&ari, cum is Pompeium 
6 pngna - Pharsslica fugientem 
pancis et inermibus .uavigiis se- 
queretur, obviam iu Hellesponto 
factum essc Cassium, tique claa- 
seni septuaginta triremiura . tra- 
cli<Iisse, et a Caesare veuiam im^ 
petrasse: Negua> aliud. in reb^s 
<lesperatis opus fortunae fiusse 
maiue existimo , quam Caesium 
illum beUicosieeimum, cum Cae^ 
sari iny»arato ipee eeptuaginta 
triremibue occurrieset, ne manue 
^idem conserere ausum fuisse, 
•tc. Subclit: dfanus supplices 
ad Caesaremy a trirenubus ad 
seapkas tendebat,et veniam pe- 
fehai, Haml scio, an res eadem 
OtTobiqne referatur. . Certe cou<- 
Teninot personae Caesar et Cas- 
aiits, inltr quos res traasacta est, 
ct lccni^ Nam et Hellesponto 
aUaiti^Cincia ; et C^dous fln- 
▼ias in^' Tarsum in Hellespou* 
tum deTolvitnr. Quare fieri pot- 
esty Qt res eadem narretur, *et 
Casiius^ cnm per eiploratores de 
adTentu Caesaris comperisset, ad 
insidias eins yitae strnendas 
sn aliquo portu clam ciim sua 
classe subsederrt, sed yidens, in- 
aidias sibi uon esse proccssurasy 
quod Caesar non ad illam ripam, 
quam Gonstiluerat , sed ad'Con- 
trariam naves appulisset, mutato 
consilio ct tradita classe veniam 
postnlarit. Neqnt facile dixerim, 
qaid intellexerit per rlpam con- 
trariam* Neque enim Cjdnns 
adto latns tidetur fiiisse , ut vtl 
TOM. I. 



duas classes . continere potuerlti 
vel operosum Cassio fuerit Cae« 
saris aggrediendi cansa ad ripam 
contrariam uavi^re. t)icerem, 
Cassium • struentem insidias ad 
ostium Cydui in quodam Ci» "^ 
liciae porlu subsedisse , %e^ 
Caesarem insidias subodoratum^ 
et ad contrarium Heilespon*^ 
ti littus, id cst, ad insulam 
Cyprum naveis appulis^e. Sed 
non invenio, .littns maris ri- 
pam ab. antiquis dtctum fuisse. 
Quare videamns, an aliqua ex Scra- 
boae Ijb. 10. Jnx affulgeat: Tost 
Anchialum C^dni sunt ostia ad 
hcum^ qui Rliegma, hoc est r«- 
ptura, dicitar, Locus ille sta^ 
gnat, habeique aniiquitus uava^ 
lia: inque eum iacidii Cjd^us 
per mediam lapsus Tarsum, or" 
tUs e iacente supra iwbcm Tau^ 
ro, Subdit, ab uibe Tai'so ad 
OStinmCydni qiiinque tanluni csso 
stadiornm iiil^rvallam : Inde 
Tarsum suni cetitutn wiginti sta^ 
dia, atque inde non plura quin-^ 
que ad ostia Cydni, Cum igitur 
illud Tarsensiuni navale uon flu- 
vius tflntum, sed etiam palu» 
esjet, eaqne, ut videlur, aIiqu.inlo 
latior, fac^Ie ficii potuit, ut, C. 
Cassio unam.paludis ripam ob- 
siden^e, Caesar io contrariam ri- 
pam evaderet , sc^qiie in portum 
abderct loco ct natura niunitum, 
si praencrtiui unico lembo Hcl-* 
lespontum traiicicbat, • ut narrat 
Dio lib. 4?. Quo loco fortasse 
Tarscnie.i, audita Pompeii cala- 
mitate cousteruati, Caesari victori 
portas aperucnmtj et Casfius, o-, 
missoCacsaris obsidendi consiiio, 
cla8S(*m iradidit. Sed haec vide- 
rint eniHiti. Abrah. -^ln h^c ob- 



Digitized 



byGoogle 



ai2 



ORATIO 



ad osrium fluminis Cydni ccmfecisset, ai ilte ad eam 
ripam, quam constituerat, non ad contrariam, navi 



iCTvatione niliil tMii. Qoit un- 
qaam mare iDter Cyprum ct Ci-' 
licism Tocavit HeUespontum ? 
Confandit foediMime quae ia 
UeUeaponto acciderunt et in Ct' 
licia. quamTia haec parom sint 
^ota, utpote quae tempore aunt 



latim pertcqui. MrKiT, Jfat^ 
tqfpulistet] Sic omnea Ferrari»* 
ni. nam nostri riavi* appulisseim 
editio rccepu, napim applicuif- 
tet, GxiTT. Vatioani acripturam 
arripuerunt Faernus, Muretas, 
Manutiua , Lambinua. Grasv* 



oblitteraU, ut nuUa eorwn «n- Stagnantis oatia Cydoi a Strabo- 



perait memoria. Nam qiiomodo 
CaMiua in HcUeaponto cum de- 
cem navibua roatrati» obvju» fne- 
ritCaeaari, et in scapba traiicieuti 
HeUeapontum, et ae dederit, ck 
Suetonio aUifqne notom est. Sed 
baec nibil ad CiUciam ad Cyd- 



ne Ub. XIV. p. 462. lifivalmv 
xonot; dicuntur, ut propur di— 
ftaaUam riparum nimiam facile 
inter^rrtr Caaaii coDaiUtun potue— 
rit. CfiM^AR. len. 41 iUum nauim 
appulisset i aUi» si iUe navi^ 
navim. Vatican. navie^ pro na^ 



Bum. Grabvivs. Rectum eaae. ves, qppuli^set , quod CsccroD« 
»1» CiZfciom, ut Iiabeut ambo Barb. digniua. Hbvsino. Navie appu^ 



Bom. Ven. Ald. Nang. Grypb. 
•t Camer. .notiua iam est, quam 
ut demonstrari debeat. Creda- 
jnms Umen Ubris melioribus. 
Gar. 



li^set» Ita cousunur fcribunt 
co(Uces pro naves, LrALLibM. fiarb* 
ambo, Rom. Ven. et Ald. navi^ 
applicuissef, Acousativi plura- 
lis antiquam iUam teriBinaUo- 



Si ille ad eam ripam. quam nem ignorantes fecemnt» navim 
conetitueratj non ad contrariemt tipplicuitset, ut Naug. Cain.Grypla. 



navis applicuisset] Navi appii" 
lisset, o, h V. aperte rectum. 
FxRRAR. Si iUe ad eam ripam, 
quam constituerat, non ad con^ 
trariam navis appulisset] Fer^ 
rarius ex libris suia emendavtt 
navi appulisset ; antiquus taiufn 
liber babet navis accnsativum 
pluralem pro naves : quod ipsum, 
id est, naves, in aliquibus aUis 
libris est. Fakrnvs. Navi appu-' 
lisset] Qui navi maluerat, non 
«ogiurat, navis quarto casu di- 
ctum esse, pro naves, nam quo<l 
de omnium Teterum libromm 
cousensn dixerat, falsum est. Sed 
Bon babto aecMse omuia singU- 



•t repetit. Lamb. ot ez eadem 
ignoratione Mnretus recte ceo- 
•nit profectum tMC navi appuliM^ 
sety qnod aUoqui TnUiannm casct, 
nt V. in Verr. 56. uteos, qui essent 
appulsi navigOs, interficere pos^ 
sent, Sed antequam Vaticani le-* 
ctio promeretnr, P.Mannt. enm— 
que secutus Car. Steph. veterem 
lecUonem navis, et Ferrarianam 
appuUsset opUme coniunxerant* 
Confandantnr autem app^iUere et 
appUcare apnd Livium quoqti» 
XXIX. 3x. et alibi. Apud eum<^ 
dem classe appeUere praeferun^ 
Gronov. et Drak. XXX, lou aed' 
SigoB* Gebhard. ct DraL c/a#- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. n: a45 
appolissel» Cn. Pomitiom , hon patris inieritasy cla^ 



iYIII«3. ut loqnitnr etiaxtiG- 
cero 1. ia Verr. i8.et V. 53. Du- 
kcrus tameo ibi de hoc noslro 
l«co inccrtna Tidctur, utmm Frr- 
nrii libris, an Vaticano a^cednt. 
Hthil est dubitandum. V. ioVerr. 
ab, appeiiiiur navis Syracusas : 
Valer. Max. I. 7. ext. 3. is enim 
cunt ad litus navem appulisset. 
Ad hauc atmtlitudinem pro* Bab* 
perd. f). , nec tuas umquam ra^ 
tiones ad eos scopulos appulis" 
seSf ad guos Sex, Titii afflictam 
navem, et in quibus C, Deciani 
naufra^ium jortunarum videres,- 
Quamquiim vero sil usitatum ct 
|n-obum navis applicuisM ^ de 
qao Oudeudorp. ad Auct. B. Alex* 
XVIf. umeu libri quique melio- 
rea praeferri iubent appulisset, 
G/vRATONivs. navis appulisset] 
'Baeo est Vat. lectio, quam eau- 
deVn kabent len. Teeg. Nari ex- 
hibcot o. f. ^p. et God. quam 
retioueruot Ern. et Scbuiz. il- 
lam> navis accusativum anti^ 
qaam^ receperunt editores m«- 
rito. 

. €n, Domitium] Cn. Domitiu» 
ine auctore non egebat ad infe- 
rendam X^aasari Bccera, satis ex- 
citattis interitn patris sui Luc. 
Domitii» qui occubait pngna 
Pbarsalica, et avunculi sui M. Ca^ 
t^nia Viicensis, qui Vticac mor^ 
(em aibi ipse conscivit, ne in CMe*» 
Mria tiotoris' manns dcveniret. 
Htc autem est Cn. illc Domititti 
Neronis proavns, quem Trahqivl- 
lua io^ficrone cap. 3. _ait omni^ 
hus gentis swi€ prOeferendum. 
Svihdktiiu^t I9 initr c^nseU4 



Caesarii^nae necis {quanquam 

insons) damnatus lege Pedia% 

cum ad Cassium Brutumque se 

\ .1 . . . ♦ 

propmqua sibi cognatione con-^ 

iunctos contuUssetf post utrius-* 

que interitum classem olim com^ 

missam retinuit , auxii etiam, 

nec nisi partibu* ubique profli" 

gatis, M. Antonio sponte et in-^ 

gentis meriti loco tradidit, so^ 

lusquje omnium ex iie, qui pari 

hge damnmiti erant^ restitutut 

in patriam , amplissimos hono- 

res percucurrit, Abb.. 

Non patris interftus] Luc. Do- 
mitii, qui successor Caesari per 
factionem nominatus principiet 
civilis belli ad Gorfinium cori 
ptus est, inquit Suctonius iu Ne«* 
rone cap. 2. De quo SenecA. 5 
dc bcueficiis cap. a4. Corfinium 
Caesar obsidebat. Tenebatur 
inclusus VomitiUs, Intperavit 
medico eideinque serpo suo, ut 
sihi venenum daret. Cam ter-^ 
giver^antem videret, Quid cunn 
ctaris, inquit, tanquam tua ifL 
potestate totum ietu<f sit ? Mor-^ 
tem rogo armatus. Tum ilU 
promisitf et medicamentum in- 
Tioxium bibendum illidedii: quo 
eum sopitus esset, accessit ad 
fllium eius. lube mfi, inquit^ 
asservari , dum ex eventu in^ 
telligas, an venenum patri tfto 
dederim Vixit Domitius et ser^ 
VtUus a Caesare est. Prior /«— 
men iUum servus servaverat. 
Quod ad eius interitum specUt^ 
itaXrauquillus Ibco cttato: Acie^ 
qtie demttm Phd^soUed QQCul^uit. 



Digitized 



byGoogk 



^SA 



ORATIO . 



risstmi viri^ non avunculi mor% non spbliatio digni-^ 
tatis, ad recuperandam libertatcm, sed mea aucioritas 
excitavit? An C. Trebonio ego peprsuasi;? cui ne 



Eiat mort a Lucano Ub, 7 de^ 
•cribitur : 
M^s tamm minuit clarorum 

in strage viroTum^ 
Piignacis Domiti, quem cladtM 

fata per omnes 
Duccbant. Nusquam Magni 

fortuna cine illo 
Succubuit, Victu4 totic* a 

Caesare^ ealva 
Libertate perit. Tunc miUe 

in vulnera laetus 
£abiturf et penia gaudet ca^ 
ruieee eecunda. 
Cai eitkta aniinain exhalantiy si 
PaSCae credimns, Cacsar insul- 
Ut: 
Viderat in crdsso volventem 

eanguine meinbra 
Caeear^ Bt increpitamt^ lam 

Magni deseris arma, 
Successor Domiti^ sine te iam 
beUa geruntur, 
Qnac ai vera tunt, Cn.Domitinm 
facilc patrit intcritus contraCac- 
sarem potuit ^citahrc. At ipst 
Caesar 3 dc bcllo civili: JD.iJo- 
mitius er castris in montem re- 
fugiene, cumvires eum lassitU'-' 
dine defeciesent, ab equitibus est 
interfectue. ABAm. 

Non avunculi mors'] Catonis 
.Vticensis, qui frater crat Porciae^ 
matris Domitii, Platarchns in 
Catonc: ReUctus est orbatus 
parentibus, cum Caepione fratre 
et Porcia aorore. Brat autem 
^SerpiUOf Catonis soror uteri'- 



na, Nati cx Serrilia Bmtns, «x 
Porcia Cn.Domitius. Eam enim 
Luc Domitio nuptissc conttat ez 
codcni Plutarcho : SoU vere Luc. 
Domitio Porciae sororis suaa 
viro Cato persuasit, ut non ce- 
4sret. De mortc Catonit plena 
tunt ODuiia monnmenta. L}£M. 
Porcia uxor L. Domitii Acno^ 
barbi, ex qua Cn. hic natut ctC» 
dicm videtur obiiste anic inter- 
Cectum Cactarem, ciun Cicero 
scribat XIII. ad Att. i.. Law-^ 
dalionetn Porciae iibi misi cor'^ 
rectamj atque eo properauiy ui 
si forte aut Domitio fiUo, aut 
Bruto mitteretur , etc. Fs&nA- 
RlVt. 

Ad recuperandam Uhertate¥n\ 
Inttcram tciibi reciperandam r 
nt in vetcre libro eet: tcd li- . 
brarii non paruernnt. Porro iil; 
optimus et optumus: laorima ct 
lacfuma: tlc reciperare ct re^ 
cuperare ▼ctcret nuUo ditcriml* 
ae dixcrnnt. Mimsx. Lamb» ex 
tnit ctiam MSit . dcdit recipe^ 
randam, Barbadca'. malebat re^ 
cipiendam, et ita codex Car. 
Stcpb. qui etiam hunc locnm. 
tic anget, non speUatlo dtgni- 
tatis ad Uberandam patriam^ 
ad recipiendam Ubertatem. Gaiu 

An C. Trebonio persuasi] In— 1 
tcrponc cx antiquo libro egOf boQ 
modo: ^n C. Trebonio ega 
persuasi. Fa^kkyb. j^^C. Tre^ 
bonid\ lion tolam.Trcbonio oou» 
p«nuati , iMdL at wm. fuid»; 



Digitized 



byGoogk 



. PHILIPPICA 5ECVNDA. CAP. ii; ja45 

duadere quicleiu ausus essem. Quo etiam xnait^rem 
ei ires publica gratiam (Jebe^, qui lihcrLatehi popuU 
Romanf unius anwcitiae praeposuit, depulsorque do- 
minatus, quam particeps es^e maluit. An L. TiUiui 
Cimber me est auctoi*em secutus? quem ego magis 



fnUalem fl fnadere^ tit Caesardni 
occhterct, qjiia videbaiD, eum es- 
se f»jiiiliaris9imum Caesaris, ut 
dominatus etiaml particeps esse 
poaset, ob beueficia qiiibus Cae- 
«arem devinxerat , legcm feicns 
* de pporogahdo Caesaris in Gal- 
llis imperio ah qniaqncunium. 
De lioc T^rebouio vide Plutar- 
chum in Pompeio^ Caesare^ Ca- 
tone, Dionem, Appianum. Fuerat 
•mem bello'» eivili legattit Cae- 
saris et cum Decimo Bmto M»»~ 
Ailiam , pbsederat. Et merito 
Caesaris dominalionis particeps 
«rat, cnlus ipse auctor fuit, dum 
imperlum Caesaris in Gallils le- 
ge lata lit quinqnennlnm, vel sal- 
temy ut alli Tolunt, in tri- 
«oniiim prorogavit. ABiLASf. u4n 
C Trehonio ego persuasi?] E 
Talgi ^lect. omlttitur ego , quod 
c • Vat« recte receptum e^t , mo- 
do noo ab Ernestio^ cst enim 
jprorsus sic positum, uti supra : 
Brutos ego impellerem, Dlcit 
aotcm orator, propterea se ei^ id 
ne snadere quidem potuisse, quod 
Caesarls auctorltatem const.mter 
tneri solebat, adeoqae legem de 
eius iu Gallia iraperlo prorogan- 
do ferens, enm sibi devinxerat. 
iPoit verba : ^ko* etiam maiorem 
reete omitti in len. Cod. ei no- 
tavitJBensing. quod in quIIo alio 
codice desidcratur, ncc dccssc 
^lo modo potcst* 



^An Luc. TuUius Cimher\ AIIi 
leguot Tittius, Plutarcbus 3f«- 
%llXiSi<i. Adverte pmdentiam ora- 
torls. Vinosus erat natura sua 
Cimber et temuleutus. Neque Ci- 
cero facile bnnc ei rem suasisset, 
aut credidlsset secretum tanti mo- 
menti, mirumque fuit huiuftjpiodi 
bominem a Brnto et Casslo in 
•oclctatem consplrationis advocari, 
Ait jgilnr Cicero: quem ego 
magis fecisse iffam rem sum ad-^ 
iniratus, quum facturum putavi, 
Quo audlto statim omnei baue 
Oratoris admirationem ad'Cim- 
bri temultntiam referebant» fa- 
cileque acqaietcebant Ciceroni* 
Quia tamen Cimbrnm offenderc 
miuime volebat, aliam adfert ad« 
mirationis suae ' rationemy qua 
Cimbrum uon modo non vitn* 
perat, itd. etiam laudat, quod, 
patlriae libertatem privatia como* 
modis anteferret. Seneca lib. 5 
de ira cap. 5o : Fidii . itaque 
sttictis cired seUatnsuam gladiis 
commiliione0 suoSf Cimhrum Til^ 
Uum, acerrimumpa^lo anie sua" 
rum partium defensorem^ alios" 
que post Pompeiutn demum Pom" 
peianos. Item ep. 83: De i/la 
C. Caesaris ^caede, illius dico, 
qui superato Pompeio rempu-^ 
hlicam tenuii, tam creditum esi 
Tillio Cimhro, Iquam C, Cassio, 
Cassius tota rita aquam hihii» 
Tiltius Cimher ci nimiu^^ erat 



Digitized 



byGoogle 



246 



ORATIO 



fecisse iHam rem sum admiratus, quam factariim pu* 
tavi. Admiratus.sum autem ob eam causam, quod 
immemor beneficiorum, memor patriae fulsset. 
Quid duos Servilios? Cascas dicam, aH Ahalas? 



in ptno^ €t 4cordalus, In hanc 
rem iocatus est ipee- Bgo^ in^ 
quity quemquam feram^ qui vi^ 
num ferre nonpossum? Abram, 
Mej omneft, Hureto excepto, «Dte 
Grut. cditi habeiit TuUius, ne- 
que aliter duo cod^cei Barb. et 
doo a Cl. Barmaiino Sec. inape» 
cti, et omnes fere, qui consnlti 
fueruut. Lamb. noUTit, alii Til- 
tiue, et sic emendabat Barbado- 
rius, ediditque Muret. ita deni- 
que legendum etfe conaentiunt 
^niditi: Manut. et Graev. ad VL 
ad Div. 12. Perizouius, qnem 
cum ii» laudat Ernestus in Ind* 
Hist. lac. Gronovius T. IIL Thes. 
A. G* litt. ccc. idem Burip. T* 
11. AnthoL Lat. p, 7^7. et ipse» 
qui aliter anteft senserat, Ouden- 
dorp. ad Suetoii. Caes. LXXXIL 
Bst. qoidam etiam ez gentt Tillia 
in Inscript. Murau MCCLXXXL 
20. In Vatic. iu scribitur, L. T. 
Cimber, atquc iu nnllas in par- 
tes liber egregius transit. Ga-' 

JLATOy. 

Sum admiratus'] Qnoniam Sc- 
Beca in aliquo >loco ep. ^5. de 
cbrietatis vitio disputans, Tillio, 
bomiBi in vino nimio et temu- 
lento, non mioos qnam Cassio. 
sobrio et temperanti, de Caesaria 
caede coucreditum esse narrat, 
quum talia ebriis .oaate commil- 
tenda sint, Abramus et Ueusing., 
quud dieit Cicero, se id Tillium 
facturam esse non putasse, ad 



tcmnlentiam etoa viri refenmt. 
At iocari potiaa is mihi videtnc, 
qoi huc trahit locum illum Se^ 
necae, quam aobrii interpreiis 
partes sustinere. Neqne enim td 
apecUns dicere pott^t, ae non 
putasse, id facttirum esse Tillium. 
Immo pertinent hnc, qnae Sea. 
dicit de ira 3 c« So^ ubi enm 
acerrimtim Caeaaria defensorem 
dicit, quod apparet ex iia, qtuc 
sequuntar. 

jidmiratus sum autsm} Abcit 
sum a Vatieano* Idbji. 

Quid duos SerpiUos?\ Ser- 
Tilia gena nobilissima fuit, et in 
plures familias distributa. In ca 
fuerunt Caepiones, ad quos Mar- 
cns Brntus inatemam origioem 
referebat, Prisci uvt Cascae. et 
Ahalae, nt Geminbs et alias Ser- 
Tiliornm familias omitum, quac 
minus videntur ad caedem Cae- 
aavls pcrtioere. PluUrchus uon 
tinum Cascam, sed duos fvatres 
aguoscit: Tides hoc loco etiam 
AhaUrum ^eri mentionem. Vt 
non duo, sed quatuor Servilji 
uniucrenttir. Vt lutelligeudiu sit 
Orator, quasi dicat: Quid duos 
Serpilios Cascas dicam? quid 
item duos Servilios Ahalas ? Sed 
haec videriut eruditi. Hl autein 
omnes auctorem facti non aesi- 
derabaut, cum habereut dome- 
siictim exemplum iliius Ahalae 
Servilii> qni Spurium Melium 
40Ta moiieiitciii ocdditi Ab&am, 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SBOVNDA. CAP. n. a4? 

I 

^hftB auctoritate mea censcs exdtatos potiit^quam ca- 
ritate rei publicae? Longtim est persequi ceterosi 
idque rei publicae praeclarum, fuisse tam muttos , ipsis 
2loriosum« 



In liao opfoione F. Vrfinnt Abr»* 
mio praeceuerat : ted nterqno 
longe aberrat a vero, qnod vidiase 
Hanutium arbitror. Manntiorecte 
jneritoqne aubacribit cnm Span- 
liemio Weaaelingiiia U, Obterv, iG« 
Cnr euim ab «liiA» qnt percnMoref 
Caesaria recenanernnt, tamprae'* 
«lara' nomina ailentnr ? cnr nulx 
lina omnino Abalae luentio iili 
temporibna? an ea nobalitate 
kominea obacuri e«e poterant? 
enr deniqne Tnlliua boc inodo 
loquituTy nec avitam familiae 
gloriam a dnobus Akalii reno^ 
Yatam eo praeconio est procecn-» 
tuay qnod in nuterno Brnli ge« 
Bcre ai^m captant? ifihil Ye-n 
riaimiliiWi ^U^^ft |a«nili«m qno« 
qne Caacarnm aaum genua ad 
Ahalaiu retuliite* At etiamsi 
lioc »on credAmus^ Scr^Ua S«ns» 
€t hoAinum ilioruin facinns Aba^ 
Hm facilliinein roemorito red- 
agebat, nt eo cognomine dign» 
duo ServUii indicarentnr. Barb« 
tmbo CussaSf et hinc Franc^ 
pcssime CaM'oe» qnod mendnm 
jam nimium bacslt in Snet. Caes, 
LXXXU. nbi alter e CasciSf non 
Cassiis, et Cascae brackium, non 
Cawi, ea omniaQ legeudum* 
Garatoh, 

£i hoa oucioritate mea cen" 
seti9\ Cemses^ o« 1, y. FmilA^ 

JUfS. 

Longum eet persequi caete^ 
ros'] ,yt Caecilinm, Bucoliaunm^ 
Anbrinm Regemi Q. Itigariom^ 



M. Spiirintnt Sexlttm. Kaaoof i*^ 
Pontinm AquilaHi^ qili ab Appi»«t 
no numerantnr^ Addit PluUr-> 
ehns in Bruto Labeoiiem» Appian 
nns et Suetouins Sergiinn Galbaoiv 
Dio Coroelinm Cinnam. Amam. 
Jd^ue reip. prat^ianen ftUs09 
tummultos. tttf» m/dto ipeisglo- 
mosius est] Tam m^ltos nul-« 
Ks tn scriptia lih. repevitnr. lu-* 
qne sic iTrbjtr^r seribendum, fdque 
reip. praeciarumjluissetam mul^ 
ios, ipsis gloriosius ost. Sen- 
tentiam meam cofljfirmat^ CoL L. 
in qno pro tum scriptum est 
tam. Fxi^n^ fyns gloriosius 
§st] Ej^ eodem «omge ipsis 
gloriosum. FAXHHyn* Pf<Wf ^fw» 
Juisse tum vmUo i^ms glfir^o^ 
•ius esi] Ita edcU pnscae. iu Pall« 
amboi nisi qnpd aec iamen^ et 
tcro teaiat^s est, n«stram extare 
in omnibna snis scripti«> Fevr** 
rins. probo| aed tnpwi^t adhuc 
ronfuisse^ qnao «pnrinm q^uid 
sapit, deinde abiteiendum est n 
fine, snastt Pal. pr. neoterici rc^ 
cepernnt Fen*arii coniectaneuro, 
praeclarum fnisse tom mul0H 
ipsis gloriosius est^ at Victorianay 
faiaae tam multos , tum muitO 
ipsis gloriosino» Gavr. Ncc hio 
fnit recedendnm ab^ auetoritate 
praestantisaimi codici^* quem se-, 
euti snnt FaSrnns, Muretus, L,am- 
binusx Mmmtins, nisi quod hic 
iKiineait gloriosius. idqus reipu-^ 
khcae praeclarum, fuis40 tam 
wuUtos, ipsis glotiosumn Fnit 



Digitized 



byGoogk 



94i! 



ORATIO 



XIL At quemadmbdum m& coargueiat hotao Sicmtasi 
recordamini. Caesare interfecto, inquit, statim cru- 
entum alte extoilens M. Brutus pugionem, CiceroQem 
nominatim exclamavit, atque ei rei:uperatam liber- 



I<1 reipablieaeiiiagaaelaadi,faiAM 
tammoliof ia Ula oives,qai eiok 
•alatem , digaitatem et liberta* 
t«m aftfererent cbatra impoteotem 
domtoatam Caesaria^ iptit aatem 
iot^adicibos ribertatit boc faic 
flbriotum. GnABTXTt. Variaot 
libri iu fuUte^ qaod alii pott 
praeclarum, aUi pott mu//o« |lo- 
caot. Uiac Cicerooem tcriptitte 
patD: idque rerp. prOeclarum, 
fuisee tam' mtdtos ; fuhse, ipsis 
glorioMum, HBVtiNC. la Vatic 
Tetits ille ordo terrator, fuisee 
tam multoe, Gab. Valg. lectio- 
nem, quam Era. .rcliouit, idqua 
reip,praeclarum, tum multo ipsis 
gloriosiuSf aoa • admitti poste^ 
ct eam, qaam Vat. • affert, prac- 
ffreodam ettc, quitque facile 
tidet. Dittiagiiit eoim bic io-» 
ttr claritatem et gloriam ; quod 
retp. tantymaltot booot ciTetha-. 
bebat, claritatem teu nobilitatem 
cidem attaJit, iptit viria gloriam 
•ttalit tc. factam ; nam gloria 
refereoda ett ad iptam caedcm,* 
§th rem gettam, qitooiam gloria 
meritia, rebut beoe gestis, com* 
paratur, ideoqae potistimiim ho- 
miaibat, claritat rebat tribnitur; 
▼. c nascendi, oominia, reinim 
beUicarum claritat' dicitur. Qaa- 
propter noo gradu ioter te dff- 
ferunt, itti ez Tulgata existimao- 
dum estet, sed re et usu. Noi 
diceremut: fiir den Staat wa*^ 
et glaazToU , dafa to viele wa- 
ren, fiir dicMaaneytelbstrabm- 



ToU. f^lura.dehoc diaerUnine Sea« 
ep. 103. Sokdtz. reeepit: • reip* 
praeclarum tamm.fi fuisse ipsim 
gloriosum, 

At qUtmadmodum^ Ironi€ebo-> 
imnem acutom appdlatf qucna 
panlo pott «ttHti^aimukn, iiUo pe-» 
cadem appcUat. Absam. 
> Caesare iuierjecto] Probatia 
Antonii, cniut ratio .fattlis est, 
quia Bratas Cicerouem ioclamare 
potuit, ctiamti otbil ille de coa<* 
tpiratioue cotitra Cacsarem facta 
flciTitaet. Ergo ooa efficicar, ut| 
ti Brutus Cicerooem ' ioclamave^ 
rit, Cicc^o quidquam de conapt— 
ratiooe rcsciTcrit. Ij>« 
< Pugionem ] quo Caesarem vx 
Scoaiii. autc Pompeii fUtuatn per-' 
eusserat. hwsu i 

• Ciceronim nominatim] ^ Non 
uoar Brutus , si Dtoocm audia« 
muSf sed etiam reliqui Caetaria 
percoMoret. Caleout apud eun'* 
dem lib. 46: Nam ut caetera. 
transiliam, misericordta salate^ 
que a Caesare affectus, atqua 
in patriciorum namerum relatus^ 
eum ocddit^ non quidem sua 
manuy (qui enim id facerei 
homo' mstictdosus et effoemina^m 
tus ?) sed subomat:s, qui idja-^ 
cerent. Jd autem me vere hquig^ 
ipsi percussores Caesaris decla'- 
raverunty cwn in forum cum 
nudis gladiis procurrtntes .Ci^ 
ceronemj vobis ^audientiJfus, no-* 
minatim subinde vocax^erunt^ 
5ed '«U^c cAiitae ette pou&cruat* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICAiSEiOVNDA. CAP. 13. ©49 

taiem «stgratuIatu^.-Ciir i^iihijpotiMimuat? quod acie*^ 
l}fini? Vide ne illa causa fuerit appellaodi me, quod, 
^uum rem gejssisset cou^imilem rebua iis, quas ipse 
gesseram^ me potissimum testatus est , * se aemulum 
meai.*Um laudum exstitisse. Tu autom omnium stul-» 
tissime, non intelligis, si id, quod me arguis, volui.sse 
interfici Caesarem, crimen sit: ctiam, laetatum esse 
morte Caesaris, crimen esael Quid enim intere^t in- 
ter suasorem facti, et probatorem ? aut quid refert^ 
utrum voluerim iieri, an gaudeam iactum? Ecquii 



Viiam adfert Orator, alteram ta- 
Cet, q^ae poterat ipsura in lovi- 
dlam addiicere. Qnia Dimirnro^ 
ut ait Plutarchns, Coeaare rem- 
publicam obtinente, nihilominua 
Cicero maximam in urhe au- 
tori/atem habebat» Appiannt 4 

Xiliam: Cicero^ qui post C, 
esarem eo potentiae pen^ene^ 
rat, quo potest orator peruenire, 
£t eam ob causam Ciceronem 
tanquam. primarium cirem^ et in- 
lerftcto Caesare totioa reip. fa- 
cile principem appellare potne* 
mnt, etiamsi conspirationia parti- 
cepa Don £uiateu Ioem. 

Cur mihi potissimum? qui 
•9ei'ebam\ Ltbri yeteres partimcum 
impressif consentiunt : partim 
pro qui , quitL ego', quod, 
Supponit enim rationemi qnai 
probabat Antoniusy Ciceronem 
luisse conscium. Cnrtibi (inquit) 
potissimum recnperatam liber- 
Utem gratulatus esl? quod scic- 
bas. Itaque in extremo notam 
interrogandi ftpponerem, sic, 
Curmihipotissimum? quodscie^ 
ham? nt illud pro Mil. Quae 
causuy cur Romam properaret ? 
cur in noclem se coniioeret? 
quid afferebat ftistinatio ? quod 



haeres erat? FERJLARivt. ^c^ 
tamenlibri omnes mei qui scie^ 
bamj excepto Amsterodaiueusi, 
in quo quid scrlbitur. Propius 
accedes ad libros, si censea« Ci- 
c^rooem scripsisse, Cur mihi po-' 
tissimum? quiasciebam? Grae- 
Tivs. Qui sciebam /* J lu Graevii 
todices, ct Bostri; vnlgo, qiiod 
sciebam, Lallbm.. Hand ^liier 
ambo Barb. editique aute P. Ma- 
nutiiiro, et alii codices ad marg. 
Lambiui, qui cum Man. ct Car» 
Steph. quod ante Grut. adopta- 
vir, idemqueplacuit Barbadorio. 
Inier illos aulem codices Laiubi- 
nus coDocat certe Vaticanum, ia 
quo etiam est qui, Gar. 

jfppeilandi me] In\antiquo li- 
bro est m^i. Faernvs. . 

Se a^mutum mearum laudium 
ext^sse] Ne quls quid libra- 
riof insimulet: testor hanc vete— 
^is libri scripturam e$ie, Mvket. 
^mulum] Vide oratlonem pro 
MarceHo: J2/b aemuio atque 
imitatore studiorum ac laborum 
meorum, Abram. 

TU autem omnium stuitissi" 
me] Al. hominum stuitissiike, 
fov^e, omnium hominum stultis" 
siine, Lambin\5. 



Digitized 



byGoogle 



q5o 



ORATIO 



est igltar, esieeptb te et iis, qul illam regnare gau* 
^debant, qui illud out fieri noluerit, aut factUm im^ 
probarit? Omnes ergo in culpa. Etenira omneii boni, 
quantum in ipsi^ fuity Caesarem occiderunU Alii$ 
consilium, alii^'animuS) aliis occasio defuit: voluntas 



Te excepto^ qui iilum regndre 
gaudehas^ Aotiquiu Vlbtt^exee^ 
ptie iis, qui iUum regnare gau~ 
dehcMt, et recte. bod eoim §o^ 
|iu Antoniiu C«CMrcm regn«re> 
yftadebat, ted et malti alii. et 
pai^lo pott-pro, omnes enim, om» 
nes ergo, et pott pauca hi« duo-i 
bua yerbif, quem eu^icatum^ 
kiterponenda dictio tu , et poet 
nonnuUa) numquamne inteUiges^ 
et seqnenti vertu, homicidae eint» 
ikX^ny. Te excepto et iis, qui 
eum regnare gaudebant] Redin- 
tegravi hanc periudnm ex JPal* 
aec Glmbl. Lil. et S» Vicioric, 
allndebatqae item Pal. pr« in quo 
te excepto is qui eum regnare 
gaudebat. Grvt. Com Pala«- 
tino primo plane conaentit men«. 
5ed Golonienfia •affragatur iis, ex 
quibus Grutcrus huol[locam bene 
restituit. GaAEviTs. leo. excc" 
pto te is, qui iUum regnare 
gaudebat^ Verae lectionis ve- 
stigia cooservavit, quae fuit: ex^ 
ceptote, etiis, qui iUum regnare 
gaudebant, Hinc apparet ||tio, 
cur et iu aUis, in aliis te ezcide* 
rit. Hbvsino. Cod. Car. Suph. 
te excepto, et i7, qui iU, r, gaur^ 
debant» Non malus faic erat co- 
dez,qaem saepe Ferrarii lectio- 
nes arbitror confirroasse, nbi eas 
3teph. tacitus exhibuit, Gar. 

Omnes enim in culpa] Non- 
nnlU vet. lib. erunt, Quod ta- 
men reiicio. FsaRAiuvs. Om^ 
nes enim in culpa ] Legit Ltm- 



binus et opinor necessario: Om- 
nes er^o in culpa. AnaAM* Cut 
cootra libros omaes tS enim 
snbstituamus^ nuUa est ratio, . 
qaamvis id qaoqtte fecf riC JPanl-* 
lus Manatios. Ciceronia mena 
est, aequc enim omnes v\ culp« 
suot, qui feceruut, et qui iis 
applauserunt, G&AXVits. Faerno 
sui, ut videtar, codicis fide re-> 
scribenti, omnes ergo in culpa^ 
Man. Lamb. et Abraiu. adsen4 
aunt: Graevius prope unvs recla« 
maty quasi contra libros omi^ 
ergo substituatur. Sed prim^ft 
illud credibile non est , ex sola v 
cooiectura Facrnum aliqnid mu-> 
taasf : illud quoque ccrtum, noii 
oiuues libros coufpiiare, sed in 
aiiis, quos Ferrarius vidit, fu- 
isse, omnes erunt in culpUy quod 
d ergo fdctmn : postreino totiis 
oratioiiis contextus nou causa^ 
lem^ %tA co/ir/ufiWm particulam 
poscit. Diiit euini, eos qiioqne, 
qni laetali siut Caesaris caedc, 
accusaados esse, si eam suasisse 
crimen siL NiUil enim interesse 
ioter suasorem facii , et proba* 
torem. lam vero oiiioes caedem 
Caesarts probasse. Hinc ergo 
couseqiii ex Antouii seiitCQlia, 
ut oiuues sint iu culpa. Omncs 
eoim booos, si voluutatein spc* 
cftes , Caesaris intei-rectores e&se. 
Itaquc cuin Abr. plaue necessa- 
riain essc Fai*rni eiueudationem 
•Cntio. Sed tamen quatuor hacc 
^rb« qui deletum ibit, nou ia- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SfiOfVMDA, CAP. i«. aSi 



«iemihii- SeA stupot*efti ll^mittia ^ vel dicam pecudi^^, 
aeteitdite. ^ Sic^ eiiijn cLixil<;^ M^ BrittM\ quem ego hc^ 
not-is 6ausa nomino^ eru^um pugimem tenen$y Ci- 
'ctronbm exclania4Htf' - e^ljM inieltigi 4Ubet, eum 
conscium fuiase, Ergo ego sceleratus appellor a ^ , 
queni tu suspicatmii ai^quid-MispioaDi) : niUeV qai slil-- 
lanteih prae se pugioneni tMit/is ti't^ Honoris causft 
iioininatur? Esto: si^ in~verbis tuis hic slupor. 

Tito me id faciet. H»v«iKti. Ti*] Abundat liie ant iUe ant i>, 
Hon est dnbiundum, qnin ft ^et pro hoe agnoscebat ManritHh- 
ITatitano sit er^o : quamYls eDiKl nns hisy tmde-fecerat GnilieK 
FaSmns id sine admonitione' re*^ 
^eperit, id ego hi optimo libro 
coDspexl, et unice Vemm eit: 
aeqne, cur a Mnr. neglectuiH 
fnerit, inteUSgb. Garaton.^ om^ 
ties ^rgo] Adsentfor hic Henaing.) 



tniua hic, '^▼TBB.ys. Ant iiU, 
«ut ^9, qiiod seqnitiir, abnndare 
Grntero Tidetur. Serrat yeVo 
len^nais eHam utrnmque , neo id 
ftliis lods ^el Grutero abundar^ 
Tisum est. 114« coUegit S^b#ar«- 
qni cotxtendit, cbntextum ulem lins ad TurseUin. de Partrc. Cap. 



esse, ut potius reqiiirat part. 
conclnsivam , quaih cansalem , 
Ideo^ue nr>n enim, qnod Vulgo 
legatur, sed Yat. lectionem ergt> 
recipiendam esse > quam Lambi^ 
nns y Manntius , Abramus ac nu^ 



•122. n. 27. p. 455. Addb i\ 
baec. Ocero IIJ. de Offie. 3. 
Atqu6 illud qttidem honeetujti'^ 
quod prdptie vereque dieiiur^ 
id in iapientibue est eoUf: 
deidde et>d. L JRaec emm '■ oin- 



per Schutz. amplexi sunt, non nia oficia , de quibue efc», ea 

itera Graev. tet Em. • communini euttt, Lactatft. Vf. id. 

Sed ituporem] Alind argumen* 1. Quamquam- id ipeum , quoU 

taih, quo stnltitiae convincit ob- homini ttibuerie, id D^ tribui*- 

iectlonem M. Antonii, quod pn- tur, Sic in codiee Goth. lt^o.i 

gnantia Idqueretur, Brutum ho- ralfOy Deo tribuitOr, omisso idL 

noris cansa nominans, quem lljtviiitb.' Eliam Era. ie ezpnn*- 

Caesarlanae 'necis auctorem esse gere TOiuit t immerito. 



constabat, Ciceronem eo ipso 
'abmlne vltiiperans, qui tamen 
^ 'cronvinci non poterat, sed levi con- 
lecturi snspectus erat^qnaViCaesa'- 
XI nbcem inferre voluisiet. Abr.as. 

Fel dieam pecudis] Forle : iw 
dicam pecudis. Lamb. Mate. In 
Colon. est pel ut ita dicam pe^ 
cudis,' GnABV. . * 

J//e, ^zii siiUanterri prae se 
pugionem taiit , isu te heno^ 



Esto] Tratisitio. Stupidtim in 
▼erbis a^peUat, qnod fimium 
iMnoris' causa nominans eodeih 
nomine, *qno Brutum laudabat, 
vitnperabat Cifceronem. Stnpi^ 
dum in febus atqne sentenliik, 
quod n^M videret, tertinm nihU 
<esse: sed percussores ant •mtft 
scelere -liberandos, aut gravi»gtijii 
pairrlGidii dailn^andos. Abram. ^ 

Sii ib» 4^f4i$^tms eti^or] 



Digitized 



byGoogle 



sSa 



L :) 



ORrATlO 



1 i 



Quanto . m < rebod Mntontiuque r maior ? Con^titiie :hoc i 
cpAsuV aliqaando ; Bmtorub^^ G. Ca^ii^ Cn^ Domitii, C. 
Ti^bQnii, teUquorumji quam X^Us j^s^e cauwin;, ^dor- 
mi crapulat&) inqtiwiy et exjiala.. \ A^ faces ad^oyen- 



^on acQtiiMmiun . CaiMe ABt#-i 
fHi»fn.f ^-adit PlbUrchtts in eios 
•?iu; Ignorabat m}ilt<i^^ua^ fie^ 
Itiani^ non tam ob negligentiam^ 
quam ob 3implicitQfejif!%,,M*. cre^' 
gifine, qiti awK ipeqpersabantur^ 
Inerat ertim, v^oribui guaedam 
^implic^ae, et ser^eu^ tardus. 
Jtem: Fidene, auteft. Cleop^tra^ 
jintonii dicteria n^litem, et sor-r 
didum artijicem r^Aphre^ ute^ 
Jfatip- eodem genere ^ad iUum 
sokite iam et inir^ide» loBit. 
. , Coneul] QinuM . jut f 0|if ulerf 
yeipublicae, et rebiu maxime, 
quM ad sunuuapi rempublicam 
«^ecUnt, proYiderei GQnstitne 
timd«m aUquando, quod iaia,pri- 
«lem esfe oportuit, fd liberao- 
.dasi impeodeniis .; l^Ui c^vilia 
saetu rempubUcaip. Comtitae, in^ 
qium,; utrum' eos ^anquam bo~ 
^micidas et sicarios • punieudos, 
an tanqoam patxiae Ub«ra^res 
praemio digAO^ arbitrere. Ilic 
^antem de indnstrla compioratur, 
et rem eandem «varilt verbis ez»- 
ponit, ut fieri so|^( stupidis, qni- 
bus res eadem incnlcanda cu, 
^t possit in cer^nMjg^, obtrudi. 
J^t, ut eiiis osciunti^m magis 
Qstendat, non rpgat^.flt in fauius 
rel consideratione animum suum 
defigaCy sed tantum, ^t atteodat 
^aulisper, paulo post iUam auir- 
jni, conteutionem laxaturns, et 
3>uucio sive momento temporls 
sobrit bominis cogitatlou^ quaai 
^a]ii«pm yejHoam woi^u^ pri- 



.imo qnoqiie. teapove ad ae mo-> 
re«q^e auoa, et j^fi^U^*^ Ulam 
«ocoi-diam redknrus. Abrajc 

ikeliquorum quam velie cau^ 
efu^ eaee] Quam^vefie eese cau^ 
eamt o. L T. quod et co^Qosi— 
;tioue mibi videiur esse concin* 
niu», et numero. I!Eas.AAiV8. 
, ^ormi crapulaqt\,l)e Tino- 
l4^ii^,,MtOBii infra,:, yini ex^u^ 
ffffidif nen ingeri^l^ acuendi 
SftMsa ^dfiplatiiitas^ Satia in 
p|-fiesai^tia fuerit C. Autonii pa- 
jUui non absimilem,^tc^ulcotiaxn 
M. Coelii Tcrbis ejLbibeie: Namr 
qfie ip3ujn ojfendunt^ temuiento 
eopore> prqfUgatum, iptie prae^ 
fiordiU . ^, eierteTttem , ructuoso$ 
jpiri^ue ^gejninare : .praeclar^u^ 
.que contubernalee ab,, amnihuf 
spoitdis transverfae inetthare^ 
et reliquas circumi^cere pfusim: 
quae tum exanimafae terrore, 
fiosiium adventu perceptp, ex'^ 
citare Antonium oon^haniur: 
nomen ^inclamabant:. fi^utra 
(^eryicibus toUebant : blandiue 
alia ad aurem invacab.at., per 
Jwmcntius etiam nonnuUa ferie- 
pat. quarum cum omnium vo^ 
cem tactumque noscit^ret , pro-' 
jcimae cuiusq^e collum ample^ 
xus petebat: nec dormire exci^ 
t^tusg, nec pigilare ebrius po-^ 
j(frat;\, sed semisomuo sopore 
Jnter ma^us centurioni^m con-r 
cuhinarumque iactabat^, Re- 
.^eri et Undat Fablus lib. 4 io-^ 
jl|\^a|» /^raf* cap. a. sHbditqne: 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. lal \5. aSS 



dae flunty quae te excitent, tantae catisae indomiien-^ 
tem? Numquamne intelligis, slatnendum tibi es^, 
utrum illi^ qui istam rem gesserunt, homicidaene sint^ 
an vindices libertatis? 

XIII. Attende enim paullisper, cogitatiohem^ 
que sobrii hominis punctum temporis suscipe; 



,Nihil his credibiliuM fingi^ n«v 
que. vehementius exprobrari^ 
neque manifeetiue ostendi pO" 
test, Abhais. 

Numquamne intelKgie] Legen- 
dom cftt cuDi Mur. et Lamb., cx 
TiiticaDO, intelligee^ live^ ut In 
ipfo cod. helc, et perpetno scri- 
l>itur , intelleges. Gau. .^ 

Homicidii rei aint^ an vindi^ 
ces libertatis] Lang. komicidae 
rei sint. Col. homicidaene sint, 
IfounnUi vctustatis non minorit 
libri , homicidae sint. nemo 
^utdem certe (de anliqnis loqnor)- 
homicidii.' qnonim consensnm, 
etsi Itbri impressi plus concinni- 
tAtis mihi habere Tidebantnr, si 
qnidem paria paribus referunt, 
^ilentio tamen prseteren^dum 
«sse flon duxi : praesertini trxtifk id 
Terbum. neqne snperior (quod 
eciam } neqne Ciceronit aetas 
nsurparifS Quod »i non contem- 
nimns, postremum seqnemur. 
FBmRAiiiTS. Homicidae sznt'^ 
Ita et Pai. aec. et Manr. non, 
homicidii rei sint $ qnomodo 
tttlgata. 'GtitTERrs. len. tlt Co^' 
lon. homicidae rei sini , - noo 
honiicidiiy nt rnlgo, qt^ Terbo 
Ocei^ nusqtiam nsiu eSL Dispi'» 
eiant alii, an hdmitidain rtUm 
asse djci possit, nt doctre pi-^ 
ctorem pro pictutam .* de • qua 
ActonjmiaVechner. Hellenol. If. 
5. i^. 490. Gasaub. ad* 'SuefM'.' 



Tiber. XXXilL €t^Gra«T. ad c. 
4o. pro Amer. Hstsikq* Facil* 
mihi persuadeo, Teram huiua 
loci lectionem nobis ab optimo 
Colotiano cssc servatam, homi- 
cidae ne eint, Causa iuterpola-^ 
tionis in eo poiita est , qupd^ 
utrum antecedat. Scd optime 
sequi /le, ostendunt ea, <IQ>^. 
notavimus a4 c. 3a pro Quinct* 
Quod cum non tulerit vir ma- 
gntu R. Bentleius , eique adsen-« 
tientes alii doctissimi: qtiis iam^ 
miretur , idcm imperitis olim^ 
(Ixsplicuisse? Itaque alii netxnxx^^ 
lerunt, y^l accidit in quibusdaii^ 
Tusculanarum , et de Invention* 
codicibns', quae melior visa emcn* 
dandi ratio bonos libroSy et Va- 
tjcaoum ipsum p^asit: alii ex 
ne fecemnt inepte rei^ xA «a 
Colon. Lang. len. et in^ed« Rom« 
legttur ; unde postea hofnicidi rei^ 
ut iu vet. Vcn. et homicidii reip 
ut Aid. Nang. Cam. P. Man. Car. 
Steph. et repet. Lfxnb* et Barb^ 
nterque. Gaaatomvs. homici- 
dae sint] len. et Qud, homici-^ 
dae rfis,xff; hojnicidii rei, Cac^e* 
fum adsentior Garatonio, et im- 
probo Henshigeri rationem, qtti 
htic traxit qnendam loqucndi mO'-' 
dnm, qni bne non pertinet. 
■ C^gitationemque sobrii homi'^' 
rtis ad pufietum temporis susci'» 
pe] L. t. partim cum impressilr' 
conscntlnot: plerique punctum 



Digitized 



byGoogle 



^54 



ORATIO 



Ego, qui sum iilorom, ut ipse faieoty familiaria, ut 
a te argupr, «oeius, nego quidquam esse medium: 
confiteor eos , nisi liberatores populi Romani conser- 
vatoresque rei publicae sint, pliis quam sicarios, plus 
^uam homicidas, plus etiam quam parricidas essei 
fliquidem est atrocius patriae parentem y quam suum 
occidere. Tu homo sapiens et considerate, quid dicis ? 
Si parricidae: cur honoris eausa a te sunt et in hoc 
Ordine tt apud popolum Romaniim semper appellati ? 
Cur M. Brutus, te referente, legibus est solutus , si 



Untammodo: noniiiilll puncto^ 
ompes probabUes. FuiRAa. Ad 
punctUm temporU siucipe» et 
ego qtti sum"] Deleiida praepo- 
fhio acf, et copnla et, dfmde 
post aliqua, nbi est, db eodem 
te , voz te non est in antiquo 
exemplari, qnae tamen non vide- 
ttiT tollenda. Fasknvs. Etiam 
cod. Cat. Stepb. puncto : sed 
Vera lectio, punctum, Gar. 
' Suscipe. et ego, qui eum itto^ 
fum , c.] Orones fere 1. v. sueci- 
piet* ego, Col. euscipe, ego. 
quod jirobabiUus cst. Quidam 
jBtenim reposnerunt. quod ct-^ 
iam mibi magis arrideret, si vel 
tttium modo librnm scriptum 
Kaberet auctorera. FxRaARkvs. 
Btenim a libris abcM tum cetc- 
ris, tnro lenensi. HsvsIno. 

PamiJiaris] In vicae coasuelu- 
dine. Abrak. 

Socius] In conspjratioue. Idbm. 

i$i patriciddi^] ^ectom boc cst: 
Ofnri t«m«a debeb«t««qae proba 
Vatioani lectio, si parricidas ,, 
i|«mpe, dicis: qnam vidco pU- 
cnisoe Mureto. Atqae baud ecioy 
aji boc etiam melius. Idem mos, 
refertnte /e. Gi^roir. 



Te referente] Te Seoatum con- 
aulente, factum est Seuatus Con- 
anltum, nt M. Bratns Praetor 
nrbanns ea lege nou teuerctur, 
quae vetat Praetores urban os 
plus quam dccem dies abesse ab' 
Vrbe. Abram. 

Legibus est solatus] Dio llb« 
53: A^vvra^ yiA^^ $ri %mp vofm9„ 
^^ fdrta %u AuTiviHU ^^fiu%a it/*, 
fu, vouif fqiv iltv^f^i umi. 
9uaij^,. uru/KcUaq rofUamq iimu 
Legibas enim , solvuntur , ut. 
ipsa verba Latina sonant , hoo 
est ,• ab omni iegum necessitala 
Uberi^unt. Quac vcrba Xybmdcv 
( opiiior-^ ut se legiboa interpre- 
tandi aolutum ostendei^ct) it» 
verteret : Legibus enim soluii 
sunt Imperatores : quo^yfso soio 
et ea quae retulimus, ac reli'^ 
qaa etiam omnia agendi iicen-*^ 
tia ^is datur, Neq]ae vero Dlm 
repvgnat Ciceroni aiena id ^^ 
iiMit^^qi rempublicam acmini 
unqaafn , £omano fniaae coacee-* 
aon^, Spnko cnim solotoa antn 
fuerat legiboa absolnte $t la oiiv^ 
ilibns rebus, sed tantom i^ •Vb^ 
qna lege pecnUari, nt Scipi*^ 
jEmir»UPii# a legibna emyd^ne 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. oS5 



Ocfliir ^a l«ge , quae TetaVat «W 
teitfif ratioQcm baberi m peti* 
tione CoDtulatuf, 'Brutiit ea lege, 
qoae Praetorem urbaBUim ab 
nrbe plu* quam decem diea 
«beste ptohibebat. Imo Ubera 
repubUcli legibnt iacilVime fttlite 
•otutot vndh A&coniot in> pvae- 
fationem CorneliaRae: Promul* 
gravitqu9 Idgem, qua auctarita^ 
trm Senatit» minuebat y ne qui>s^ 
nisi per populum , ie^ihus sol* 
peretur : quod antiquo quoque 
iurt erat cautum. Itaque itf. 
0maibu9 tum S. C. .quibite tum 
aliquem legibus eolvi jAacebat ^ 
aduci ^at *olitum , ut ^a de re 
adipopulum ferretur: sed pau-* 
latim ferri erat desitum , reeque 
iam iu eam coneuetudinem pe^ 
nwat, ut poetremo ne adii»e- 
retur quidem de ro^atione ad 
popuium jerenduy eaqae ipsa 
S. C per pauculos admodwn. 
jiebant* Paulo post , cum - eam 
legem ^osu pertnlittet : Tijon Cor-^ 
7uUu9 iia ferre rureus coepit ^ 
xe quU- in Senatu kgihus sol^- 
veretuTy nisi CC adfuissent, 
ctG. 0am tulit invitis aptimati" 
busy qui vel pauci S, C. facere 
soi^bant, In aliit tamen rebiis, 
ut dicemut , Senattitconsultum 
non fiebat , §i . paucioret qua- 
dringentit ant aaUem receptit ad- 
fnissent, e qtiibnt videat^ qnam 
facile etiara post legem ikmie» 
Ham legUnn toiverentnr. Ibsm. 
tiegibus >soipi apnd Komaneit di* 
odbantar , ^ui nlia Untnm lege 
solTebantur, ut ex boc et pl«ri» 
Buii toob Lifii et aliorum liqnct. 
Hniat locmionit yim non intelle- 
ak Oio CaaMUt. Nam in hao 
m a Uiit , qua leglbu» •iMabVi 



qnia^;toIntai didtiur, nec luUiii 
Caetar^ noB eiiu fuccestorea« 
nisi posterioribus temporibut, 
cum nimit inyaletceret adulatio 
et terriciis, nnqnam fuerunt to» 
luli, ut patet ex Suctonio, Ta-» 
ctto, et iB primit illo S. C aiw 
tiq^bo fiomac. iidpento, in quo Lc^ 
gibut tolvi dicimr Vetpatiannsy 
quibtit tolud fuerint InUut, Au<* 
gusttit, ct ceteri. GnAsviva* 
AtUle AruUenium ad Plin. Pa«^ 
neg. XLIL n. 1. Gah. i/fgihm 
est soiutus\ Pottqiiam Aotoniua 
a veteranit , quorum animum 
sibi couciliavcrat, qnique adeo 
prope urbera iam erant armat^, 
rednx factns, eorumque aii^- 
lio confidepscpertius, quae anto 
molitus «erat^ consilia nefaria 
perseqnebatur , multi, v. c firu* 
tu5 et Castint, Antonu et vete- 
ranorqm metu Romam rcU» 
qneruut , iisque tenatut cura an- 
nouae levaneUie mandiata honc«* 
atum fugae praetextum dcdit, 
ac uominatim Antoniua cnravity 
-nt lege Brutiu tolveretur, qua 
praetor nonpluty quam ^eccm 
dics, Rotea abette debebity ct 
ut qunm ludi ApoUiiuret, panllo 
pott idibut QuinctiUbua cele-^ 
hrandi (vid. dc iit Liv. 26^ la.) 
praetorit praesentiam reqnire*- 
rent, itta abtcutia nihil de eioA 
honore et digniute detrahcretBr* 
Sic enim sniit intelligcuda ^ qna« 
•eqnnntur: Cur ludi ApioU. .in^ 
erediinU M^ Brutikonore cc^ 
Uhrati ? Itaqnc falaot et| Aibra-» 
attM, qni App. 43. c la. looo ati* 
qno ittbacc illvttrare eonalnr, nbl 
rclatnm legimnt, tpectacnli* illlc, 
qnae iu Indtt, Bnito abtente qoi-' 
aomtnt tmacn 



Digitized 



byGoogle 



fl56 



J ORATIO 



hb ur1>e plus, quanr decem dies abfuisset? Cur 
ludi ApollinarA inci^edibili M. Bruti honore cele- 



m»Dte, celebratis edebantor, ple- 
bcm ita fuJMC deliaiumi atCae#ar 
Octaviantu , qiii iaia 'tum Aomae 
crat, qooybmodofirutamaemala- 
tna, et popuU fa^oremsibi cODci- 
Hart cooatns sit. Nam hic ipecUt 
orator, quod Antoniua effecerit, 
nt Broti booori consuleret. 

Cur ludi ^poUinaree] JBrntm 
6t alii Caesaris percussores, pa~ 
trau cacdef yfteranoram et ple- 
becolae metn ez urbe profuge-* 
raut, et Seoatus , nt bonestum 
fugae praetextnm daret, Brutum 
et Cassium aunonae praefecerat. 
Cum autem Praetoris eaaet ur- 
bani Indoa Apoliinarcs exhibere, ^ 
eos C. Antonius Praetor absentif 

^ruti nomine luagnifice suppedi- 
tatis a Bruto^ sumptibus celebra- 
'vit. Ludi ^poUiruires , vlde de 
homm ludorum origine Livinm 
lib, 25, .cap. 12«* tradit teropore 
bclli Puuiei aecundi iuventum • 
twt Marlii vatis cormen in hanc 
ffnt^ntiara.. Quo autem die ce« 
lebrarjentur , idcm exponit lib. 
57: Ludij jlpoUinaribus ad 
quintum Idus Quiniiles coelo 
sereno obscurata lux est , cum 
lipta sub orbem solis subissei, 
lam anU dixerat iibro 27 , cap. 
33: Ludi jipoUinaret Qu. Ful- 
rio, Appio Ciaudio ConsuUbus 
m P, Cornelio SuUa Praeiore 
ttrbi^ primum facii erant. Jnde. 
^mnes detnc^s Praetores ur-^ 
bani feeerant: sed 4n unum 
onnum vovebant, dieque incerta 

faeisbant, At aliquanto post,' 
nimirnm M. HarceUoy Tito 



Quintio Crispino Confalibns ; 
Pestilentiae caussa et suppU^- 
catnm pet compita toia urba 
esi, et P, Licinius F^arus Prete» 
tor urbis Isgsmfsrre ad pepi$^ 
lum iussuSf ut hi ludi in per-^ 
petuum in statam diem voiwein^ 
tur, Itaque ipse primus iia t^o^ 
vit^ fscitque ad tertium Nonas 
^QuintUes, Is dies deinde so^ 
lemnis ssrvatus. Votos faisso 
primo victoriae cauta, deind« 
valetudinit, docet ctiam HorAtiiu 
1 Carm. Ode 24: 
Hic beUum lacrymosum, hic 

miseramfamem 
Psstemque a populo^ et prin^ 
cfpe Caesare in 
Persas atque Britannos 
yestra motus aget preee* 
In iUis fuisse duos cfaoros, alte^ 
rum virginum, altemm paero- 
nim, qui alterais Diftnam. et 
ApoHinem cclebrarent, ostendit 
idem Horatius Ode landau: 

VikiHam tenerae dicitepir-^ 

gines, 
Intonsum pueri dicite Cyn^ 
thium 

Latonamque, 

Quin et arbitrio PrMtQris «cUs, 
fnisse- comoedias indicio sant ti-. 
tuU nonuuUanim fabnlarom Te- 
rentif, gladiatores prodaetot, ex- 
hibitat venaUones, tit. mox v^l 
ex ipsa M. Bruti munificentta 
constabit. Ab&ah. 

M. Bruti hofiore gelebrttid] 
Plebs partim oratione funebri 
M. Antonii Consulif, partim. 
atpeota «orporit CaeMrif tribiw 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEfcVNDA. CAP. i5. aS^ 
hjf^ati 7 Cur proVinciae Casaio et Bruto datae? 



et \iginti YtdnerlDus confosii, 
partini tuuicae cruentae et per- 
fossae conciuu slc exarsit, ut 
Elvlum Cinnam, unum e per- 
cuftsoribtu ratk, discerpserit, cum 
ardentibns sadibus e Caesaris rogo 
raptis ad percussorum aedes, eas 
concrematura , convolarit , aram 
>a medlo foro Caesari erexerit, 
atqiie adeo vlx compriml potne- 
rit, quin Curlam, In qua pereus* 
8us fuerat Caesar, incenderet. 
Et eam ob rem Brntns et Cas- 
sms> ceteriqa« conspIratlonU par- 
tlcipes^ ne Tltam suam Irrltatae 
plebl committerent, ex urbe ces~ 
semnt , lezque lata, ut , qnoniam 
Brutus erat Praetor urbanus, uec 
per leges plus quam decem dies 
•besse poterat ab urbe, legibus 
solveretnr, eique fraudl nou es~ 
set » sl plus quam decem dies 
•bfnissct. Brutus, auctore Plu- 
torcho, expectabatur praetena 
ludos dalurus, quos Praetor rfe-* 
hebat exhibere , vldelicet Indos 
Apollluares. Sentlens autem mul- 
tos e '▼eterrais, qui sub Caesare 
menierant, ab eoque agros et 
colonias acceperant , ad Inaldias 
ipsi sirucndas paulatim In urbem 
iatiuere , uon ausns est ad ur~ 
]>em accedcre : 9ed populus spe^ 
etavii eo absem$e , ipeo sumptus ' 
liberaliter qj^nino et abundo 
subminietrttnte, bestias enim 
plurimas oum coemisset , iussit 
nullam servari , sed otrmes con-' 
sumi» ei ex scenicis artificibus 
plurima^s Neapolim descendens 
ipse cont/enit, Qnod tntem aic, 
hM ludos . iQcredlbiU lil« J^rntt 



bonore celebratos, tradit Appia^ 
nus, OcUvIaoum Caesarem Iiis 
Bruti honoribus non parum ob** 
stitisse. Eius 'verba spnt 5. civi-« 
llum: Cum Judbi appropinqua^ 
rent, quos loco Bruti Praetoris 
nrbanl editurus erat C Anto-^ 
nius , jrater Antonii, qui et 
alia^ quas ud Bruti praeturarrt 
specta^ant , administrabat , et 
magnifieus esset horum ludorum 
apparatus, ^esque affulgeret^ 
fore, ut plebs his spectaculi» 
delirmta Brutum in urbem re^ 
vocaret , • Caesar ex alia part^ 
populum demereri satagens ^ 
quicquid pecuniarum ex auctio-^ 
ne bonorum cortadere potuit ^f 
semper minutatim principihu^ 
tribuum dabat, ut iis dlviderentfi * 
qui ad accipiendum priofes ac^ 
cederent, A ■ r am. 

Cur provinciae Bruto et Cas^ 
sio dalae] BrUto Maeedouia^ 
Cassio Syria. Idem. Appianuin 
secutus est Abramius infra ad c» 
38. blc ae illum qnidem. Pln- 
tarchas autem in Bvnto XIX. tra— 
dit, Africam Cassio, CreUm M.* 
Bruto fuisse ab Senatu datam. 
Cicero lufra XI. 17, Macedo— 
niam et Syriam nihil ad M, 
Brutum et C. Cassium pertinu- 
isse scribit : Cvetam Bruti noml- 
nat, ut d. c. 58. nullam vero 
CaSsII. Africam in sortem con- 
If cit Antonius , et CaiTisio nt 
obveuiret, elfecit; III. lo. Scd« 
Coroificio servau est a Senatu| 
XII. ad Div. 22. Varo postea 
commissam queritnr Aiitoulo XI. 
i5« iaftra. MbU lia« df rt Pi-; 
R 



Digitized 



byGoogle 



358 



ORATIO 



Cur quaestores additi ? Cur legatorum immemft , 
auctus? Atque*liaec acta per te. Non igitur homici- 
dae. Sdquitur , ut liberatores tuo iudicio sint : quaa- 
doquidem tertium nihil potest esse. Quid est? Num 
couturbo te? Nou enim fortasse satis, quae disiunctius 



gfaiuf. An igitw Cyrttiem ha» 
buit G«MiuB, ut cenaet AppU- 
nus? Miht eiu* narrationi cam 
TulUo Iiaud cooTeuJre videtur: 
seque arbitror , SCnm de rcti- 
nendia provinciis III. i5. obstare, 
qnominiia mense Martio Africa 
fnerit Casaio decreta. De aorti- 
tione Antonii quid iudicandom 
ait, alii viderjut. In Vat. eat, 
eur provinciat Bruto^ CcuM 
datae ? GkKkVonx, 
' Cur qaaestores additi] Ali<* 
quando non miua, sed plnrea 
qtiaesiorea. Plutarcfaus in Pom- 
peio agens de beUo piratico ipsi 
demandato: Firi, qui imperato^ 
res praetore*que fuerant , electi 
smnt Senatu, duoque Quae^ 
eforee adfuerunt, Abram. 

Car legatorum numeriu addi- 
iue\ L. Laog. et alii multi» eet 
additus» Col. numeru* actU4» 
ego auctua emendaram. Quod 
postea nesclo cuiua liber, vetus 
quidem oerie, mibi peuitns con* 
firmavit. FsRii* Cur legatorum 
numerue auctue] Uonoris cauaa 
auctiu 4egatorum numerns. Vide 
orat* de Provinciis Consnlaribuay 
actum est de decem legati^. 
Ab&ax. A Colonienst abest oii- 
ctus et additue. £t saae poteat 
ikbease, et ex praecedentibus re- 
peti. G&ABvnra. Auctus in Co- 
lon. non lagitur, in fen. muia- 
tum eat in additue, quo<) «i au<- 
pfciOribiiB «Bplicaadi caoaa all- 



quis adiecit. Rectifis aubauditur, 
nt et Graevio visum. Uevsiko. 
Cum len. uterque Barb. ct ante 
P. Man. editl, additue aine eei» 
Ego vero cumMan.Steph.Lamb. 
et ceteris auctue retineo, firmante 
Vaticano. Si euim repcti ex 
praecedentibua Tnllina aiiqutd 
veUet, diceret, eur Jjegati? 
nam Jiumerm I^gaiorum noa 
ita dicitur , ut numerue equitumt 
ctc. cai recte conveoiret addiius» 
Garaton. 

Non igitur homlcidae] Vatie. 
homicidae^ qnod respoudct au* 
pertori eiusdem lectioni, sipar^ 
ricidae, Obvia erat baec lectio 
in ed. Mureti;, qui de^t etiaiu 
ex eodem, ui libef^tore^ tuo 
iudicio , sine verbo fiint^ quod 
^on probo. Isjm. 

Quid est ?] Idam itemm atqne 
iterum inculcat^ ut adveratrii^n 
tanquam atupidum ec bardum 
tractare videatur. Abram. 

DisHnctius ] Dieiunctiue t li- 
ber Vaticanua. F. VRsufva. J^on 
temere in Vatic id scriptnoa 
pnto. Disiuncte dicere, est dis« 
iuuetione conigmi^ ^tt, ut vni^o 
dicunt, disiunctiv^ syUogismo 
probare: de quo arguroeutandt 
' geiiere legea Cic, AcadeBi. IV. 
5o. qui*lo(^s hunc egregie eaf . 
plicat. Hbvsimc. Non dnbito, 
qnin Vaticaiio pareudum «it: iu 
quo quidem non disiunctius ic^ 
§Aur, §94 tUiuneiiue , de qum 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEOVNPA. CAP. i5. uS^ 

dicuntar > intelligis. S^d tamen haec est summa coa- 
clusionis meae : quoniam scelere a te liberati sunt, ab 
eodem te amplissimis praemiis digiiissimos iudicatos 
esse. Itaque iam retexo orationem nieam. Scribam 
ad illos^ ut) si qui fort^y quod .a te mihi obiectum 



•criptura ptnllo aiit« diximuA »d 
c. 9. Mm^oe Miiret. Mfe quoqne 
ftdopt^iri^ Oe disiunctione tli**^ 
lectica vide potiMimup. Topie* 
i4. et GcUinm V. ii» Gar. 
disiunctiu9 dicantttt^^ Vnlgo 
dietinctius. Uous Vat. disiwi'- 
€tius , qnod probo , quanqnam 
II Graerio et £ni. non receptum 
ctt. Orator enim h. 1-. Antonii 
eauitam diaiunctivo synogifmo 
oppngnat: tu aut pro parricidia» 
ant pro patriae liberatoribua in-^ 
lcrfectorea h»bere debes *, si hoe 
jnodo duo sibi ppponuntnr qucH» 
nun alterutrom verum sit necesst 
esl, in logica ista disiuncu, aut 
disinncfe dicta appellantur. Vid^ 
Oic. Acad.-^2, 3o. nam ei e con^ 
irariis^isiunetio (contraria au^ 
'fem ea dico^ quum alterum ait, 
tUterum ne^atj si talia disiunctio 
JaUa poteet esse, nulla pera 
est. GeU. 5» 12. non ratum id 
aeqne iufttam disiunctimi esse 
ait, quoniam non necessarinm 
cat^ altrrum ex dnobus, qnae 
disinngnnturf vernm esse. Schiitz. 
Vat. lectionem r(*cepit. 

Haec est summa conslusianis 
meae: quoniam scelere a te Ip^ 
herati sunt , ah eodem te am^» 
pUssimis praemiis dignisskai 
iudicati sunt] Dignissimos iu^ 
dicaios, 1. Col. Fbbr. Std 
tamem haec sst smnma ' Liber 
TCtiis, haec summasi. aie alibl 
•MpASiimc. HvEJiTTi* DigniS^ 



simi iudicaii sunt] Ita Regii eo» 
dices quinque: sexttis cum Tul— 
gatis , dignissimos iudicaios ^ 
qnod non acque placct* Lallbm. 
Contra mihi videtnr: et Olivetl 
, factum probo^ qui lectioncm noit 
plorimorum, sed praefttaniina& 
eodicum rcvocaviti dignissimoa 
imdicatos, qnam P. Man. Aemil* 
Fcrrctt. Car. Stcph. Faern* Mur* 
ct Lamb. olim recepr rant. Opti* 
mo Colotiano eam exiubenti jie- 
. ocdit Vattcanns , aUi apnd Lamb* 
Gelon. apndGTacv. et Kegius illcA 
qncm Lallem. non iurc contem^ 
nit. Hecte autem Fairn. et em;' 
nci Vaticanum deseruenint in eo^ 
quod solus iiabety ab eodem 
umpL ToUit enim optimtu Jiber 
loquendi formam maxime Tul- 
lianam. Ppst red. ad Quir. 5^ 
pro me praesente Senatus etc» 
pro eodem me absente ete» ubi 
uoui cod. omittit eodent^ quem, 
Gracv. scquitur, altcr omittit co* 
dem me^ cui Lamb* et Henm. ad-* 
hacrent: sed immerito , nt diii- 
mus : et iu loquitnr Cicero eiiam 
V. in Verr. w8. et bis pro Sejj^. 
6o. ct mrsus ibid. 5i. etc. Ga« 
EATOK. 8ed tamen haec est 
summA\ Vat. Sed tamen hasc 
summasi, et pauUo iBfra post 
sadem omiititur te, Dcinde Et^ 
nesti ct Schtitz habent : dignis^ 
simi iudicati sunt» 

Itmque iam retexo] Rctrae(« 
fnac dixeram, mctidtlicct ftom« 

4» 



Digitized 



byGoogle 



l6o 



ORATIO 



est, quaerent, sitne verUm: ne cui negeiit. Etenim 
vcreor, ne aut celatum me, iHis ipsis non lionestum 5 



spiratiouU illiiis consciam non 
fiilMC. Tidetur intcm es»c iro- 
nia , nou enim ad Bniinm ct 
Cassium e« dc rc «cribcre decr^r- 
jverat. Relexo est inuto ei cor- 
rigo. Sic epist. i4» lib* ii. ad 
faniiliarcs ; Vie tuo natali Ptcto^ 
tia nnntiata in ,multa stcula 
videbamui rernftublicam libera" 
tam. Noi'i timorea retexuni 
^ Muperiora, Matiui cod. lib. epist. 
a8 : jin quod adolescens pnae- 
stiti, cum etiam errare cum ex- 
cusatione possem : id nunc ae- 
tate praecipitata f commutem ac 
me ipse retexam? Vbi Manutiu»: 
Qui retexit ^^ mutat quod iam 
fecit quasi male factum, Naao 
1. dc remedio amoris: 

Nec te , blande puer, neo no^ 
stras prodimus artes , . 
JY^c nova praeteritum musa 
retexit opus, 
^odem translationis ge^cre Grac- 
ci dlcubt itv&ov^ uipaCfett, te-» 
xere fcrba, sive oratioacm. Uo- 
mcrutf lliados /, vcrsu 212: 
" A?.k* 6[€ dii fiux)^oVi ^ai fn'f^ta 

auotv Vi^uirov, 

Sed ciim consiita , et . coepisn 

sent tcxere verba, ABRjlMi 

Ne cui ne^ettt] Hoc quoquc 

loco iu velerc liliro lc^itur, ^ic- 

qui negent: aaiiqua.Bcribeudi ra- 

tione, de qna iain diaumus. Mr« 

a^vs. ( ad I. 6. ) 

Etenim v^^reorl Vereor, ne vel 
iUis crimini vertalur» quod ma 
sibi coniuucUssimum taata de re 
celarint, cum araicoruih secikTU 
dabaaBt ease comiuuuia : vtl nii)n 



sit turpifisimum propter timidita— 
tem et iguaviam. Abrah. 

Ne aut celatum me ab ipsis, 
illis non honestum] Deleu et 
bt« parti^la ab^ legendmn, n^ 
aut celatum me iUis ipsis n^ 
Itonestum, Fasrnvs. la meo 
yeL./:od« non legitur iltis,. * St-* 
cutua.. et kic sum cum Faerno, 
MuretOi , Lambino VAlicanmn. 
Lambiuua iulruait essf iavitit 
libris. Grabvivs. Aut' celatunC^ 
Veram ratioueiii adfert Piutar-* 
ohus, cur Brutu» et Cassiut Cice— 
l-onem cclavcrint: Et Qiceronem^ 
cum plurimum et Jidei et bene^ 
ifoientiae apud eos obtirteret^ 
celapcrunt y ne, quod natura ti^ 
1/udior esset , et ex ipsa aetata 
senilem omnia c<^vendi pruden^ 
tiam traxisset, singuia expen^ 
dendo ad summam exigens ««- 
curitiittem alacritatis ipsorum 
aoiem, quae celeritatem requi- 
rebat y hebetaret et obtunderet. 
£adem iii Ciceronc. Cur aoiem 
dicat, vereri se, uc celasum seab 
ipsis, illis sit nou houeatum, vi-» 
dcri potest ex iii, quae diximus 
in Coelianam; Si tam Jamilia^ 
ris. erat Clodiae , etc. dixit pro- 
fccto , quo vellet aurum^ ^ Elc- 
gantcr tameu Epictctua apud Ai— 
vianum lib. 4, cap. i5. ustcndir, 
Bon eitse iudiscrirainatim amici& 
seereta committeuda, ctiamai prius 
iUi nobis auimtwx suum detexe— , 
tint. Pauca dcUbo: .Quid perv,^ 
si tu mihi recte tua cred^tsti,^ 
tibi pero recte non possitm cirw 
dv^t visiws/iaUuGiiiari?' Quetn^. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA,P;ECVNDA. CAP. i3. 261 

^ut iaviUium refugisse, mihi sit tuj^ussjmum. Quae 
enim res umquam ( pro sancte lupiterl) non modo 
in hac urbe j sed in omml?us terris ©st gesta maior ? 
flU^e . glorioftiov ? quae commendatior hominum me- 
moriae sempiternae? In huius me tu consilii societa- 
iem tamquam in equum Troiauum cum priiicipibus 



m^dmodt^» H e^o fitmum neque 
perforatu^i Aojium lutberem , et 
tu aceedens vinum apudyne 
ileponeres f quod in meum dor 
Ifum i^fuuderfi^, * dfinde , indi^ 
gnareris^ qt^d ego tibi picissim 
meum vinum non eommitter^n: 
4itqui tu doUum liabes perfora- 
ttfjn» ▼ide, pluia in Iiauc senten- 
tiam. ^RAM, l.en. i/lis^ omitllt, 
.qnud a][)e«|e poLeit* Vide tamen 
jEIcninanif. .ad c. 11. pro Arcliia. 
Hetsing. Ita pro C06I. ai. cela- 
tamtfss^Clodian^dixit, II. A^ar. 
5. celabar, -^ ^a^clud^bar» Gar. 
Becinuit Era. ynlg. |ect. celaium 
me ah ip^t, illi^ uo^ ho^estum, 
Liocnm depravatum eise, iUam 
leotioneih allitefti' Vfei»ani , apparet 
m Tari«tate temionjs, qaae liie 
obtinct, qnuih Graev. iu Veto^ 
fetiss2mo-cod;'iY!<> deti^eret} *Mem- 
qne omittatnr in leti. ct ' Gud. 
liabeat istis, tel ex toiiii^loci ra»* 
tlone, namqiie concibntor fit to- 1 
tfia locns , '61 Vat. lettioilem , a 
Faerno, Manurio-et Heu«iag. rc^ 
ceptatiVr scj^uamur. 

Quae enim res unquam (pro 
^ancte lupiter) non modo in 
hac urbe y sed in omnibus terris 
est gesta n^ior? quae^ glorioT 
sior , quae commendatior erit 
Aomiaum memoxi*^ sempitcr- 
nae?] Erit inducendum cst, 
mca quideiu sententia» , ^uae U- 



men unius 1. scripti auctoiltaie 
Ditfitur. FiiiR. Commendaliot: 

erjt hqminum memoriae sempi^ 
tertiae?] Adieci IHud , m> e 
Pall. et Maur. (|uam iuiurie 
abiiciendam curarat Fcrrarjus. 
b^buitque obscquentcs P. Maiju- 
tiuiu et D. L«inbinuni. at 1 qui- 
tur prius mcinbruhi de praciriiii, 
posierius de 1'uturo. GRVTHR^ii, 
Abest tamen etiam a Vaticnno 
enV. Becte quldein. I^aiu pu- 
tcst subaudiri est, quae com-» 
mendatior bomiuum memoiiae 
esc, quae diguior est ;, cuius luc- 
^oria tempejT diiret et celebre- 
tur^ Graevivs. Verbum erit iu 
njultis legituT, etiam in lencnsi: 
abest vero a Vaticanu , et aliis 
quibusdaiu : uude merito iadu- 
citur a pluribus.' Hevsing. Ei- 
iam Car. Stephanus tacitus del&- 
\it o/^it, Barb. sec hominum 
erity quae ipsa collocationis 
.^aiietas glossam prodit. Qar. 
Abcbt a Val. eriV, uoii ilcm 9 
leu. et a uo.uuulUs, quos Graev. 
iospcxit. Eru. voccm rctinui^, 
quod vcrbum erit aurea suac 
dcsid^rent. Hcusiug. Graev. et 
Scliiii7^ cam omiscruut. 

. //* huius me consilii societate^ 
tanq^am in equum TrQianiim , 
includi cum principibus non re- 
ci/so] S\c o^ 1, V. In huius me 
consilii SQcietatem, tgnquam i(t 



Digitized 



byGoogle 



38a 



ORATIO 



incluclls ? Non recuso ; ago etiam gratias , quoquo *ani*i 
mo facis. Tanta enim res est, ut inv^idiam istram; 
quam tu in me vis concitire , cum laude non com^ 
parem. Quid cnim bealius iills, quos tu ^xjxulsos A 



0quum Troianum, cum principi" 
hus includi non recuso. FsaRAR. 
Tn huius me consilii societatem 
tamquam in equum Troianum 
includi cum principibus non re^ 
tuso'] In antiquo librb esc: In 
hmus me tu consilii societatem, 
tamquam in equum IVoianum 
€um principibus includis, Non 
recuso, quae qaanto lueHor le- 
ctio »it, quam yul^ata, liquidd 
pertpiciet, qui totiini locum lege- 
riU FABurvs. Jn huius me tu 
tonsilii societatem, etc^ Vel 
caeco, Qt aiuQt, appareat, quaoto 
lioc loco melina lit quod 000, 
quam quod alii edidcruDt. M\^ 
JtBTVs. Cum principibus inclu" 
dis? non recuso] Ita Pall. iu 
XaUetisis ct Maur. non, includi 
cum principihus non recus9f 
«ti retro cuti. Grvtirvs. Quod 
ait , cum principibus , ita eciam 
n. de Orat. 22. cuius e ludo , 
famquam ex equo Troiano , 
meri principes exierunt, Gxa. 

j In equum Troianum] Videlur 
bacc locutio proTcrbium redolens^ 
quod etiam notavit Chlllasietf. 
lu cum autem equum Troiaonm- 
6raeciae principes et forttstimos 
qunsqne heroas inclusos 'fuUse 
Itbulantur Trypbiodorus carmine 
de Troiae excidio, Quinlus Smyr- 
naeiif libro 13, Virgilius 2. ^E- 
neidos, et alii passim post ma- 
^fstrum Odjsseae lib. 4. ubi iU 
loqoitnr Mctfelauf : 



nuPTiQ &gifot 

In equo polito, uhi sisdehamti^ 

omnes optimatet " 
Craecorum. 
Et lib. 8: 

Aha yuq t;r ^TioA/a^ ,^ iitij^ 

^ovguTtov fi/yav Vmtov , S'^ 

ituTO narTf<; ^gtgoi 
^AgyiCfav Tq^idtH" ifovov wi 

iniqa (p^QOPte^, 
Patum erat , ut cader&t, posf^ 

quam urBs in htoenihus 

dltis 
Purateum fexissef eqaumi 

qui clauserht omfies 
JPrimbres Gratdi Troianis fa-- 

ta ferentes, KMfma, 

Quoquo animo . f(icis\ ^ (^^f^ 
cofiailio .vellet Aotouiui iiauc Ci« 
ceroui iuvidiam conciuref dc- 
cUria;nr epist, 2, lib. ^2. ad f«- 
miliAres: NuUamque aUam ob 
■caussam me auctoram fuissm 
Caesaris interjiciendi jcrimina'^ 
tur^ nisi ut in me peterani in» 
citentwr, Xobm. 

Quid enim heatius illia] Brn- 
to, Cassio, caetteris^ qni pfri- 
culi declinandi cnusa ex nrbe 
cessernnt, cum Antoniiis orAjtione 
funebri multitudinem in eos con- 
citasset. Adveife vcro rationem 
amplificandi looge piilchcrTi- 
jiiam,' dum locis etistm de«crtii 
•ensum tribuity quo Brutam et 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i3. »65 

te praedicas et relegatos ? Qui locus est aut tam de- 
aertusy aut tam inhumanu^, qui illos, quum accessc- 
rint, non aflari atque appetere videatur? Qui homi- 
nes tam agrestes, qui «e, quum eos adspexerinl, non 
maximum cepisse vitae fructum putent? Quae vera 
tam immemor posteritas, quae tam iugratae llterae 
reperientiu', quae eorum gloriam non immortalilatis 
memoria prosequantur? Tu vero adscribe me talem 
in numeram. 



C««slaiQ Roma pnlsot aCTari, «p- 
petere, et «d »e inTiiart videao- 
tur. lOEM. 

Qutlocus] len, guis: sed etqui 
ita laepe aCicerone usiirpatiir. Vide 
Cortiuin ad SaUiist. Catil. XLIV. 
6. Ht«8iKo. Vat. Barb. nterqne, 
et oinoea mel editi rccte qui, 
Gap, 

yiffari atque appetere] Ad 
Tarlofi motua adhibet hiinc am- 
plificandi ratioue^D , ut Verrina 
uLtima ad mi*erationem : Si haec 
non ad cipee Momanos , non 
ad aliquos amioos nostrae 
civitatis^ non ad eos, qui po^ 
puU Romani nomen audissent ^ 
dentique si non ad homines , ver^ 
rum ad bestias , aut etiam , ut 
longius progrediar , si in ali^ 
qua^^dasertissima soUtt^dine ad 
sa^a et scopulos haec con^ueri 
et deplor<ire vellem: tamen om-' 
uia muta atque inanima tanta 
et tam indigna rerum atroci-^ 
tate commoverentur. Aut ad 
delectationem , ut pro Archia 
Poeu: Saxa et solitudines voci 
respondent , ^estiae saepe im- 
manes contu fiectuntur, Ad 
■dmirationem indignatioui luix- 
tain , pro Cornelio Balbo; 
Vtrum smm inscientem vulti9 



contra- foedera fecisse , an aci'' 
entem? Si scicntem: o nomen 
nostri imperii , etc. Vos deni-^ 
que, mutae regiones , imploro , 
et sola terrarum ultimarum* 
Vos , marla, portus, insulae^ 
Uttora , etc, vide fuse. Ad ob- 
testationem, nt pro Milone ! 
Vos enim, Albani tumuU atque 
luci , ros, inquam^ imploro at^ 
que obtestor ,, vosque , Albano- 
rum obrutae aras, sacrorum 
popuU Jflomani sociae et aequa-* 
les, quas illa praeceps amentia, 
caesis prostratisque sanctissi^ 
mis lucis , substructionum insU'^ 
nis molibus oppresserat : ye^ 
strae tum atae^ vestrae refigio^ 
jies valuerunt' Hoq loco ad 
Tirtutis admiTationem loca de- 
$erta Brutum «t Ca^sium affori 
atque appetere dicuntur. Ab«.am. 
Vitae fiuctum] Loquendi roo.- 
dua familiari* Ciccroni , ut pro 
leg? M»nilia de Q. Catwio; Qui 
cum ex vobis quaereref , si in 
uno Cn> Pompeio omnia pone'^ 
retis , si quid eo factum esset , 
in quo spem essetis habifuri: 
cepit magnum suae virtutis fiu- 
^tum ac dignitafis, cum ofnnes 
una prope voce in eo ipso pos 
spem habituroa eese dixistirlofM* 



Digitized 



byGoogle 



264 



ORATIO 



XrV. Sed unom rem vereor ne non probes. S£ 
cuim fuissem, noa solum.regem, sed regnam eiiam 
de re publica sustulijsem : ct, si meus stilus ille fuis- 



Sed unam rm\ Citm me Cae<' 
ftjrjaaae necU accofabU, Uiia re« 
Xliinii* probabiJem reddet oratio- 
nem tuam : quia, si fuiMem con- 
•cius, suasissem illU, ut te pari- 
Ur occiderent, nt tu etiam, qui 
post Caesarem reipublicae liber- 
tatem oppressurus eras, de medio 
tollererif* Abh. 

Non ^olum rtgem , sed re- 
gnum etiam] Hoc est quod sae- 
pe queritur. ut epUtoIa prima 
•d Cassium: Non regno, sed 
rege liberati pidemur. Jnterfe^ 
€to enim rege^ regios omnes 
nutiu tuemur. Neque vero id 
^olum^ sed etiam quae ip^e ille, 
^i viveret, non facerci, ca nos 
^uasi cogitata ab iUo proba-^ 
mus : nec eius quidrm rei finem 
video. Tabulae figuntur: im- 
munitates dantur : pecuniae ma^ 
uimae describuntur : exules redu^ 
euntur: Senatusconsulta faUa 
referuntur: ut tantummodo odi- 
um illud hominis iinpuri, et ser- 
1/ttutis dolor depulsus esse vi— 
deatur : respuhlica iaceat in 
iis perturbationibus ^ in quas 
eam ille coniecit, Et epistola 8 
lib. i4 adAtticum: O Dii bonij 
pivit tyrannis : tyrannus occidit. 
Bius interfecti morte laetamur^ 
cuius acta defendimus. Vide eo- 
dem libro episL lo. ct j6 : Sublato 
enim tyranno , tyrannida ma-^ 
nere video. Nam quae ille fa- 
eturus nonfuit, ea fiunt. In- 
noit antemy cam Caesare occi- 



^endum etUm fuisM Aotonituii. 

IO£M. 

> Si meus hic styius] Si fuU- 
sem poeu illius fabulae, quanx 
Brutus et Cassins egerunt, etc. 
Fabnla est liberatio reipubl^poetA 
Cicero, ^tylus coosiliumy ac^ 
unus caedes Caesaris, reliqui qua^ 
tnor aclus ad absolvendam fabu- 
lam requisiti videntur csse cae- 
de« Lepidi, et triun^ Antoniorftmy 
qnos Cicero de roedio susuilia* 
set, quod iis stantlbus non pos^ 
set stave respublica. Alia tranc- 
latiouc idem cxpressit epUtoU 
Ad Cassium 4: .yeilem Idibu4 
Marliis me ad coenam invitae'-' 
ses,- reliquiarum nihil fuisset ; 
nunc me reliquiae vestrae exer^ 
eent, et quidem praeler caeie^ 
ros me. quod rcpetit libro lo 
•d familiares ep4«tola.ad Trebo-^ 
nium, quae est decima .octaTi. 
Et saue, ut auctor cst PiuurcHot 
tum in Bruto, tum in Antonio^ 
Caesaris percussores Antonium. 
paritcr intcrimere decreverant, 
nisi Brntus eorum consiliis ob-»^ 
stitisset. Dio libro 43. ideln 
de Lepido CQusilium initum fuiss^ 
tcstaiur. Quod spcctat ad aHe-^ 
goriam, simile cst illud apud 
Pluturchuin iu praeceptts politi* 
ci9 dictum Ipbicralis:. Bi}slv¥ 
fi^v 6 TftJi' uvxidUtav {ntoxQiTy^q, 
d(iufiu 6k Toiftov uftfipov, Me^ 
lior est actor adversariorum, at 
meafabula praestantiQr. Et^a- 
gis acccdit ctiom illud ex eodem 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. li. 36S 

iset^ oit tfcitnr, mirii crede, non soliun unam actum, 
sed iotam fabolam confecissem. Quamqiiam siinterfici 
Caesurem voluisse cjdmen est, vide^ quaeso, Antoni^ 



epmcalo ^batnm: Oi yevn Sntn^ > 
nioivi fiuaxairorxtq vnoMQWfjv UV" 
%o¥ u^fip^ivoifjo vSv JtQ(t^%y)y, 
WHffnjr Sk ^a/Jltoir XQif haigop. 
Qui Scipioni invidebant ^ eum. 
uctorcm diceiant rerum a ^e 
^tstarum^ at amicum eiu4 Lae^. 
Uttmpoetairu S,ed vide. , or^tior 
nem pco Coelio: Verum haeo 
tota faheUa veterie et plurim^ 
rum fabularum poetriaey quam 
m*t eine argumento? 'Pro Mar- 
cello: Baec igitur tibi reiigua 
par^ €st: Jiic restat actus, etc« 
De stjlo nonnihil in Vatmiumy 
opioor,«iiiKi de codicibui et ta<- 
beliia ageremus. Addit /verbum 
ambiguUm de indastria ^conf^is^. 
senu quod. noA solum eat .ab-^ 
•olvere, sed etiam occidert. Gon-n 
ftci proprie dicebantur bestiae, 
cnm in theatro multis ictibua ne- 
cabantnr. Hiac bestiarii con- 
fectores Suetonio et Yeteribua 
glossia, ant etiam coJtfedtuarii,. 
et confici, ut pro Sextio iam 
OfUndimui. Yide Soaligernm 
ad iUoa Yersus Manilii lib. 4. 
aatronomiccSn : 

8ed pecorum membris media 

grassentur in urbe^ 
Ei laceros artus suspendant 

frontc tabcrnae, 

Luxuriaeque parent caedsm, 

jnortesquelucrentur, Idbm. 

Quanqiuun si rnterfici\ Qonm. 

Antonins et C. Trebonius Caesari 

e GaUia, liberis Pompcii Tictis^ 

yedeutttft obtiam ivisaent^ etNar« 



bona Trebovhir Caetaria necandi 
oblique mentionem fecisset, An^ 
tonius rem ailentto oppresait, et 
eavit ,' ne id ad anrea Caesaria 
manaret. PrOpterea narrat Pln- 
tarcbus in vita AntOnii Trebo- 
nium diffiaum esse Antonio, ne.^ 
que eum ia societatem coniura* 
torumreolpere voliitsse; eo quippo 
apectant, quae sequuntur: ob 
eius consilii societatem, o, iM- 
terf^ Caes, tum te a Trebonio 
sepoeari, *Nam Trebonin», au- 
ctore eodem PlutarcLo in vit« 
Bmti, Antouium seductum ante 
forea in^to sermone longiore 
detinebat, veritus, ne ei labo-> 
ranti sueckrreret; ex qno patet^ 
tsti sermoni plures inesse acnleos. 
Quod enim in Antonii honorem 
dictum videri po8sit,continuo sum* 
mae turpitudini esse inteUigimua* 
Quanquam si interflci Cae^ 
sarem voluisse cpimen esf^ As^ 
tonius cum Caesari ex Hispa-* 
oia redeuoti, victis Pompeii li-« 
beris , Narbonem uaque obviaM 
progressns comitem habuit et con* 
tnb^naleiii C. Trebonium, isqud 
oblique Uecandi Caeaaris mentio- 
nem iniecit, Antonins Trebonii 
conailio non aoquievit illc - qui-' 
dem, sed fideliter rem silentio 
anppressity ne ad aures Caesarta 
manaret. Ctcero rem aliter - 4<h* 
terpretatm conteiidit, Aotouio 
necandi Cacsaria volunUtem^ ad*» 
fuisse, sed andaciam defaisce# 
ABaAM. .....' 



Digitized 



byGoogle 



ii66 



ORATIO 



quid tibi faturum sit^ quein et Narbone libc ieoim««) 
lium cum C. Trebonio cepisse notissimum est> et ob 
eius consilii societatem, quum iaterQceretur Caesar^, 
tum te a Trebonio vidimus sevocari. ^ Ego autem 
(vide quam tecum agam rion inimice) quod bene co- 
gitasti oliquaado, laudo 5 quod noa indicasli , gratiat 



Hoc congiiium] Ita r^ m niirraA 
Pitttarckus in Aatoaio: Bt cum 
€X amic^ fidfiU^imym quemqum 
4id id JUgotium eligerefit, d^li" 
berabant^irca Antonium. Cum- 
que caeteri pellent itwn Jn conr^ 
silii ^ocietatem aclmitiere, re^ 
pugnaptt Trebonius. Dicebat 
enim, quo te^ipore Caesari et^ 
Hispania redetmti obviam ierunt, 
sibi comitem et conttfbernaiem 
JuUm M. Antonikin, cuius ani^ 
mum oum ipsepedeUMim et eau" 
ie 'experiri foiuissei^ Antonium 
aiebat sensisse quidem^ quor- 
sum 0a dicerentury id.tamenfor^ 
cinu? aggredi nahUsse^ sed ni^ 
hilo secius fidebter taouisse^ ne^ 
que insidiaf ad Caisarem detu-m 
lissf, Narbo aut«j& est urhi GaU 
liA«, unde et G«lUa Narbonen- 
aia, de qua Strabo lib« 3; Oai^ 
licus sinus expanditur , in quo 
sitae sunt duae iilustrissimae 
mbms^ Massiiia et Narbo, £t 
lib. 3: Narbo supra Atacis 
fiupii ostia et iacum Narbo^en^ 
^em-^situs est, mdximum eorum 
qui ibi locorum sunt emporium» 
Colania fnat popuU Homaui a 
Crasso oratore dcdiicta. Ctcero 
in Bnito: Foiuit adoloscens in 
omhniaNarbtmensi caussae pa^ 
puiaris aiiquid Mtingere, eam» 
fue coioniam, ut fecit, ipse <fe- 
ducere, Vide Ausouittm in ur* 
bium encomiis : 



Nec tu, Marcie Narbo, silt^. 
bercm — 

IDBM. 

Te a Trebonio ifidhnus sepo-* 
cari] PliitarchHs tamen in Cae— 
sare : Antonium, qui^et Xktesari 
fideiis etat et robustus , extra 
curiam detinuit Brutus Atbinus 
iniiciens sermonem daia opetra. 
iongiorem. 8ed Plutarcho Plu* 
tarchum opponimus: At Tr^ 
bonius, inqnit in BrutOy Ani^ 
nium circa curiae ianua^ se^. 
ductum iniecto sermone fm* 
detinuit, Cui conceptis verbia 
adstS^nlatnr etiam Oio lib. 45. 
et Noeter iib. 10 ad familiatre» 
epist. 26* quae est ad ipaumTre* 
bouium: Quod vero a tm vir0 
optimo seductus est, tuoque be-^ 
ntfioio aeUiuc vivit haec pe^iis^ 
interdum, quod vix miki fds est, 
tibi subirascor. Idem Pbilipp. i3* 
Insu. 

Quod non indicasti^ gratias 
ago] Antiquus liber non babet 
particulam negativam. qnam ai 
detrabainuSy bic ridetur aenaua 
esse; gratias a^o tibi^ quod all- 
quaodo ostendisti, te bene cogi* 
larc occidere volcudo tjrannum ; 
sin retioemus, iu intelligendum : 
quod non iodicasti, Caesari con-* 
inratioiiem contra eum a te et 
Trebaoio factam. quod quidem 
Aufouius sine periculo suo facere 
potiti&set} faciie enim lodex coa.- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i4. s«f 

fc^5 quod non fecisti, ignosco. Virmn rea illa quae^ 
rebat Quod si te in iudioium quis addueat, usur- 
petque illud Cassianum. cui bono fuerit : vide,* 
quaeso, ne haereas. Quamquam illud quidem fuity 



fnniiioiits impniiitatem pro »t 

ipto impetrar* Fabii!«« Olim 

Hlad admodum teniimile mihi 

vi4ebatar, nanc probo hanc m-* 

tioitem, qua non recipiendnm 

-«»ee eontendunt, maxime pro- 

■ pierea quod constibat^ tmn Nar«* 

Ibone Antonium proniorem fuiiee 

ard Cae*arem «erTandnm, quani nt 

•ocietatem tttam inire potuerit. 

Kiruni\ Fortem et geArosum, 

«t fflae diacimut pro M ilone. Ho-* 

inerat: 

Uviqf^ f^9 <plltn, xo) ceMi» i^^^ 

Bste ifiri comites, aninuanque 

omate pudore, 

Jfoster 2 de Divinat. ez eodem: 

F»rtey piri, et duroe ammo 

tolerate laboree, 

Xidebkur fortaase qu6d ad- 

dam: sed addam, Tel ut ri- 

dtetVTy maiortf nottroa, parta 

inaigni fictoria, barbam aurc- 

•m prolixam aibi finxisae, opi- 

nor , ut hoc indicio se viros 

fnitio ostenderent. Franciscns 

Belearins Pequillio comjneniario 

rernm Galticarum tertio: CaroH 

Burgnndionis eorpue eompositum^ 

" mullie comitantibue i Lotharin-^ 

gue Renatns pullatue,harbaan* 

rea ad puhem prope demisea, ve^ 

terlan heronm more, equitum^ 

y»e, quoe Preuoe, qunei m^gnie 

' tebue geetis prehato^, noetlri 

, appellant , qai harham huius^ 

ptodi, parta memorabili victo-* 

ria, gektaeee preduntur, invieitf 



manuque euh wnbellam immissA, 
manum iacentie prehendens : 
Multa nobisy inquit, damna pi-»* 
vue importastit mortui animam 
Deue Opt, Max. ut ad se reci^ 
piat,' precamur, Ahram.' Serviitf 
ad VI. Aeo. 553. Firdm, noit 
ad eexum retulit^ eed ad virtu** 
tem, h, ^. pirorum forttum, ui 
Cicero, Virnm res iila qnaerebat» 
cum de viro forti diceret. Gae* 

lUud Cassianumy De L. Cas- 
tri Peditnns iu Milooianam. Qni, 
enm de homine occiso quaere- 
r^ur, qnaerebat, cai bono fuisset 
perire eum, de cuius nece qnae- 
reretur, et enm eaedb auctoTeiB^ 
faisse indtcabat, cui plurimnm 
ntiUtatis illa nex atttflisset.- Tide 
locum citattim Miloniana^. Abr« 
Priscianus p. i2od. citat hinc, 
illud Cdeeianum, Oui hono, non 
addito yifer// , quod abesse qai- 
dem p^est, sed « IfSis hic ser- 
Tatnr, pt additnr eiiam loco si-^ 
miilimo pro MU. 12. Gar. 

Vide, quaeso, ne hereas^l Vt . 
kereSy ita hereo sine diphthongd 
in Teteribiia 'raonumentis con<«' 
stauter scriptum legi^r. MvntTTSi 

Quanqnam quidem illud fmit, 
ut tu dicehae, omhihus bono, 
qui uni servire nolehant^ Sic I. 
Col. Quanquam iliud quidem 
fuit^ ut tu dieihaSf omnibue ho^ 
no, qui eervire na^hant. Ltngw 
et eum eo plerique, ineefvire. 
ego C0I, seqnor: stquidem in- 
"^f^ire «st ^bsequi^ et ottmit «U** 



Digitized 



byGoogle 



m 



./ 



ORATIO I 



ut tu dicebas,' omntbus bono, qui ^ervire 'aolebant ^ 
tibi tainen praecipue, qui non mocio non servis^ sed 
etiaoi regnas; qui maximo te aere alreno ad aedem 



cere ac facere ad voluntatem al* 
teriuB, ot tuii eomiiiodi»^ servia*: 
servire, iugo 6ervitutis oppres- 
ftum esse. id quod certe M« Tul- 
lius Toluit dicere. lam vides, i«iw 
9ervijre alienum e%w* dicet enim 
quispiam, ergo pluribus, nou uni 
fervlre volebant? quod absur- 
dissimnm cst. Ambitus, etiam 
^incipium, ut Col. scrvat^ muUo 
)euius est. FeriUiiivs. Qui ser^ 
1/ire nplebant] Vulgau'^iii ii7»< 
servire, quod neque in PalK aut 
, Maur. Col. aut Ferrarii raenw 
l>ranis} nisi quod quidam inser^ 
vire i uude prociil dubio natum 
alterum illud. Grvtehvs. Firmat 
etiam Vaticanus hanc, quam Gru- 
tcrus et Ferrarius probarunt, scri- 
pturam. GaXBVivs. Hic neque P. 
Man. neque CanSteph.Ferrarium 
audivcrat: sed Lamb. non modo 
Colot, et Vatic.se cutus cst optirae, 
TCfnm eiiam addidit, ita esse in 
•uis MSis omnibiu.Barb«utcrque, 
qui inseruire. Gar. 

Qui non modo non seryis, sed 
eHam re^nas] Quo modo non 
^ervisj Lang. caetcii cnm impres- 
ftia cpnsentiunt. quibus assentior. 
pERmARXvs. • 

Qui maxim^ te aere alie^o] 
Infra: Totum quadringenzfes 
H^S, quod Idibus Martiis de^ 
huisti, anteKalendasjipriUs de-^ 
bere desiisti. aere videlicet alie- 
no pecuDiis, ^uae kd aedcm Opit 
tcrvabantur, pcrsolnto. Abrai^. 

Ad aedem Opis] Ops estTer- 
ra, Mt ait Varro Ub« 4 de Uagua 



Latina: Terra Ops, quod hie 
omne cpusy et hac opu» ad. vi^ 
pendum:. et ideo dicitur Op0 
maler, q^od terra ntktfiatm Paulo 
pokt : SabinoTum linguam oheMt^ 
quae Tatii Regis voto suiU Ro"^ 
mae dedi^atae. ^am, ut annales 
dicuni, vovit Opi Floraeque, Eamm 
CfStivitas teriio post Samrnalia 
dic celebrata. Idem libro 5: Sei^ 
turnalia dicta ab Saiurno, quod 
eo die feriae eius, et post diem 
tertium Opulia Opis. Uano deam 
Tellurem, Diudymcneu, raatrem' 
Idaeam, Berecyuthiam, Magnam 
Mairem, Matrem Deorum, aliis 
etiam nomiuibus vocitabant. De 
qua pluribus agit Lncretaus Itb. 
2 et iu conclndit: ': 

Ilie ei quis mare Nepiunttm^ 
Ccreremque vocare 

ConsUtuet fruges, et BaccM 
nomine abati 

Mavolt,quam laticis proprium 
proferre vocamen: 

Concedamus, ut hic terrarum 
dictitet orbem 

Esse deum matrem^ dttm ri 
non sit tamen "Opse, 
Et quidem sub variis uomintbus 
ei deae varia templa Homae fue^ 
runt dedicata. Sub nomi^ie Opjs' 
aedem habuit in Citpitolio.. Li« 
vins libro 39 : JE^det Opis in 
Capitolio de cofih tacta erat* 
Fntt ct alia Opi ct Saturuo com-r 
munis, ut uotat Victor ootava 
rcgione: j^des Qpis et Saturni 
in vico iugario, De qua Ponir 
ponius Laetus tibtUo de tntiqui* 



Digitized 



byGoogle 



PHItlPPICA SECVNDA. CAP. i4. 269 



Opi^ liberasti; qui per easdem tabulas innumerabi- 
lem pecuniam dissipasti | ad qutm e domo Caesaris 
tam mitlta delata sunt; cuius domus quaesluosissima 



tatibnt urLis Rornae : Sub Cam" 

tolio est parpa EccUski diruta^ 

guae imminat hospitali S, Ida" 

riae de porticu, ibifuit templum 

Saturni et Opis, eiu^ uxoris, in 

quo templo fuit aerarium populi 

M.omani. At Marlianu» iibro 2, 

cap»4S«tmnii temphua agopftCft: 

J^n eo loco, ubi nuneSanctiSai^ 

i^atoria eacellum est, Vbi ad-^ 

hitc hodie turris apparet, quam 

-i^cant in 4$erario , et illie om^ 

wwan primum fuit merarium pu^ 

bUcum pop, Rom* * Qaare du* 

l>itari uierito posait, utram aeilein 

Opts dicere Toiuerit orator. Cre- 

dat aliqui» illam in Capitolioy 

qnod unde^ aedem Opis appeUet, 

irulla Satorni lacta uentioue» 

Probabilii^s tamcn haec yerba de 

aede Opis et Saturni capientur, 

quod ibi fuerit publicum aera- 

Tlum^ ex .quo Anioniua septies 

millies ayeriit, Abram. 

Qui per eaedem tabulas] In- 
fra : m est septies millies ses- 
tertium, quod in tabuUs quae 
sunt ad Opis patebat? QuauU 
futem ntraque summa fueri^,suo 
loco dicetur. Eam anteto pecu- 
niam dicitur per easdem tabulas 
dissipasse, quia ubulas^adnlterarc'' 
rat, ne furtum iUud exiaret. Idxk» 
Per easdem tabulas, qnas Cae- 
aar cum pecnoia ad aedem Opta 
d«p«snerat, io quibns patebat eius 
pccuttiae suroma: quas tu voro 
eorrupisti, et quiEus tdistribucn- 
da esset, scaipiiim esse finxiaitt. 
Caccar pauiW «uic mortem. .iu- 



gentem pecuniae irira, ex pro- 
scriptorum Pompciauomni boiuc 
redactam, in aede Opis depo- 
suerat. Ilanc, co interfecto, An- 
tonlus oceupavit, eamque se ex 
Caesaric commentariis di»lrtbniss« 
dixit, qu08 Tero corrupit, iisua 
fftl id Faber^ mann, qti Caesa<« 
fts scriba fuerat. Yide Appian. 
III. ClvU« p. 858. seq. Mauut^ 
ad Xiy. ad Att. 18. lufra c. 37. 
Hbvsino-.. 

E domo Caesaris] Post Cae- 
sAris necem Calpnrnia Caesaric 
cooinx, verita, ue vel Cnesuris pcr— 
CQSSores, tcI etiam Seuatus in- 
vaderet , ingentem pecuiiiar Tim^ 
e doino Caesaris prolatam, id 
est tria drciter talentum miUia 
deposuit apud Antoniimi: et' in 
bic Caesaris commentarios, i|t 
quibus ipsius manu notata eranty 
quae Caesar facere deereverat. 
Interim cnm Scnatus nibil d« 
Caesaris actis - mutandum ceu-» 
suisset,' Antonin» Lanc occasio- 
nem rapiens Caesaris commen-^ 
tarios adulteravit, et agros, im- 
munila^es, vestigalia civitatibns 
concessit^ mhilque non veudrdit, 
cuins invenit emptorem. AaikAM. 

Cuiu& domu9\ Haec lcctio pla-*^ 
ceU est tamen in antiqno iibro, 
emue domi, et panlo post, ess(r 
videris , sine dictione jrtihi, et^ 
post ali^ua liberaret pro iiberas-' 
sct; qnod convenit cuxii eo, quod 
praece«lit, conjiceret angoribus, 
et pro abalienabatjalienabat, Fa- 

SR.^fVS. 



Digitized 



byGoogle 



f70 



ORATIO 



est falsorum commmtariorum et chirographorum oFr 
ficina ; agrorum , qppidorum, immumiatumy vesti^a* 
lium llagitio^issimae nundinae. Etenim quae re$ ^e* 
staLii et aeri ^lieno tuo, praeter mortem Caesaris, 
subvenire potuisset? Nescio quid conturbatus esse 



Kundinae] MoQdinae reram 
^mptioni et yeodiiioiii fueriuiC 
destiuaue, uodeet hoc.loco 000- 
.dioae pro Yeoditiooe ponao^ur, 
^iiod saepe videbis apud Cicero- 
DeiD. Mittitheus epiatoU quadaan 
ad Gordiauum tertium, qoae « 
lulio Capitolino refertur: Qui 
pepuUrit homine4, per quoe at^ 
iea velut in auctione poeitus 
nundinatue eet, id est veodiius* 
Bcscribit enim iu haec verba Gor* 
dianus: Niei dii omnipotenies 
Romanum tuerentur imperium^ 
etiam nunc per emptos spadones 
pelut in haeta positi vendere^ 
mur^ Ammianns libro i4 : Bai" 
ne, municipium, etc. refertum 
mereatoribue opulentis: ubi an^ 
nua sohmnitate prope Septem^ 
brie mensie initium ad nundina* 
magnapron^iscuae fortunae con^ 
venit multitudo, ad commercan^ 
da quae^Indi mittui^t et Seres^ 
clia<fue plurima pi^hi terra ma^ 
rique consucta, Ad hunc mer- 
catum etiam spectam iUa Plioii 
lib. :aS* cap. 1 : Vngues resegari 
nundinis Romanis tacenti atque 
a di^ito indice muUorum pecu-^ 
niae retfgiosum est. lego: a di»- 
gito tacenti alque indice% ut 
digUus poliici proximus dictua 
•It index, quod eo inteoio rea 
. pracseos indicatur, et taccns, quod 
«o labiis admolo *ilentiuia iodi« 
«itur. Abram. 



JEri alieno iuo] SenecaS dm 
beneficiis cap. i4: jEe aiiemam 
habere dicitur, et qui aurmos de^ 
bet, et qui corium fmrma pmhli^ 
eapercussmn^ quale apud LacM^ 
daemonios fuit, quod usum nu^ 
meratae pecuniae praestai. quiA 
nimirum pecunia omnis olim ao^ 
rea fnit, inquit lapaiua* vox igi- 
tur retenta, etsi argenliun et am^ 
rum anccessit. f linius libro 33| 
cap. 5: Serviuf rex primuM 
signaifii aes, aniea rudi ujo4 
Romae Timaeus tradii, signn-^ 
ium esi nota pecudum^ unde e^ 
pecunia appeUata, Akrak* 

Nescio quid] FestiVa compel-' 
latio, et qiusi quaedam consbla*- 
tio Antoniiy quem fiogit se omni 
metn liberare. Revera tatnen ma- 
gis pnugit, magisque in odium 
adducit, qiiam si revera eum ii-» 
lius facti couscium fuisse osten* 
deret. Ioem. 

Coniurhaius mihi wepiderisl 
Conturbaius esse mihi piderisp 
o. h >b quod pkacet: ut fioeoa 
▼enoa nimia insignia effogiamua» 
FmiiAam. Vide an baec varie^ 
tas pro Vatioiito faoiat JsiAsomit- 
tente: qut cum rcliaqueret be^ 
xametri cUuaulaaa, i0sse viderisp 
Ctti Lamb. erat iofeneoa> ordi-- 
nem bio iu muuvit| Meseio quid 
contmrhaiue videris «cce. G4ii« 
Vuigatem lect. nesci^ fmd Om 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i4.i5. 271 

xnihi vldepis. Numquid suhiimes, ne ad te hoc cri- 
rten peiUnere videatur? LiBero le meiu; nemo 
credet umquam^ nou est tuum de re publica bene 
niereri 5 habet islius pulcherrimi facti clarissimos 
viros res publica auctores; ego te tantum gaudere 
dico; fecisse non arguo. Respomli maximis crimiui- 
bus; nunc etiam reliquis respondendura est. 

XV. Castra mihi Pompeii, atqueillad omnetem- 
pns obierJsti. Quoquicienitemporesi,utdixi,meum con- 
fiilium.auctoriUisque valuisset : tu liodie egeres, nosliberi 
esscmus ; res pmblica non tot duces et excrcitus amisis- 
#et. Fateox enim, .|mef qunm ea, quae acciderunty 



#. m. videriq expreEteruiit Em. 
Scliutz, H«usiDger. 

Liberabo te metu\ Lihwro, o. 
Hb. vet. Ferrar. 

Ego te dico tantum gaudefe] 
Tantum gaudere dico^ o. 1. v. 
€t cerie »ic verba proclivius cur- 
rere vldenlur. Idem. len. egb 
iantum dico gaudere^ omiMO te, 
Hsvsi.vG. 

Respondi maximis] Tranaitio 
€t separaiio dictorum • dicendis, 
Abram. 

jitque omhe illud tempus] At^ 
que illud orntie tempuSf o. 1. t. 
et oratio leuior. F^rabjvs. 

Caetra mihi Pompeii] Obic-. 
dio Antonii, ^uam invi dlote e&- 
ponit de industria: quaai Dihil\ 
•liad obieciMet Aittosius quaia 
CMlra Pempeij, ac proinde om- 
nea altoa eo crimtne comprehen- 
dereiy qui «ospictie Pompeii mi-* 
U^erant. Kmum» Quod in Co> 
lon. rtperit Graev. castra 'milU 
Cfi.p indicat» praenomen Pom- 
peii additnm iu aliquiLun libris 



Si^ ut dixi] Su{)r« : Haec mea^ 
fii,Antoni, semper et de Pom^ 
peio et de reptiblica coneilia 
fuerunt^ quae ai Poluijsent, ree-m 
publica staret, tu tuis /lagitiisg 
egestate , infamia concidisses* 
Abaaii. 

Non tot duces] Duo» Pompe- 
ios, et P. Scipiouem, qui cum. 
Impcratorea ei»»eot, suisque au- 
spiciis rem gererent, beilo civili 
variis casibus ceciderimt, prae- 
ter Luc Domitiuiu , Afraninm ^ 
Catonem et alioa de medio sub- 
latos. loxM. 

JExercitus] Tres, quornm tutiA 
in Tbcssalia apud Pharsslamy al- 
ter in Africa apud Tliapsnm, ter- 
tiua in Hispauia apud Mundam 
deietns eat. PriuMis iu^eratorem 
babuit Gn. Pompciaiu, aecttnduA 
P. Scipiooemy tertius Cueium ct 
Sextum, libcros Pompeii. Id£M. 

JPateor enim] Obiectum cri- 
luea-^oerori» egooacit, ita ta- 
meu;Ut se bouornm omnium au- 
ctoritate sensuque tueatur^ qui 
in eadem luoestitla fuiuri fueraut, ' 
si tdem praeVAiU»atiit; quod ipsc. 



Digitized 



byGoogle 



27» 



ORATIO 



providerem futura, tanta in maeslkia tvdsse , quanta 
celeri optiini cive.s> si idcm providiflsent , fiiisseni. 
Do^ebam, dolebam, Palres couscxipti, rem publicam 



praeiridebat. la qno noa soltini 
parem com caeteri» bouia suanx 
caussam facit, quo<l plos habtic«- 
tit prndenliae. Io£M« 

Propiderem futura] Quam pru- 
denter Orator bello civili futura 
proYiderit, fuse osteodimns orat. 
pro MarccUo: Tantumque apad 
me grati animi fidelie mempria 
1/aluit , ut nulla non modo cu- 
piditate^ sed ne spe quidem, pru- 
dens et sciens tanquam ad in" 
ieritum ruercfn voluntarium, 
Adde epist. 4, lib. jo. ad Atttc. 
Praeclara igitur con.scientia sus^ , 
tentor f cum cogito ^ me de re^ 
publica aut meruisse optime, 
cum potuerim: aut certe nun- 
quam nlsi divine togitasse : ea- 
que ipsa tempestate eversumesse 
rempublicAm , quam ego qt^atu^ 
drdecim annis ante prospexerim, 
Eibro 7, cpijjt; 5: Pace opus est. 
ex 1/ictoria cttm muita mala, tum 
certe tyrannis existet. Libro lo, 
^ist. 5 : Regnandi contentio est, 
ih quh puhus est modestior ret, 
et probior ct intcgrior y et is ,' 
qui nisi vincit, nomen populi Ro^ 
mani deleatur necesse est: tin 
^ autem vincit , ^uUano more 
exemploque vincet, - lam qnid de 
interitu Pompeii pracdixerit, con- 
•tat e muUis , ut lib. ^. xd Attic. 
epiat. 1 : Invitus in eam cau^sam - 
ileseetido , in qua neque pacis , 
neque victoriae ratio qaacsita 
mst unquam : semper ftagitiosae 
ei caiamiiosat fu^ae, Lib. 1 1 , 



epist. 6 : De Ponqjeii exita mi/ii 

dubium nunquam fuit: tanta 

enim desperatio rerum mifis cm^ 

nium regum et populorum ant-^ 

mos occuparat j ut, quocunque 

venisset , hoc putarem futurunu 

Quid? quod etiam Caesarit exi- 

tum lOnge ante prospexit. Ep. 6, 

libk lo; Nullo enim modo possm 

video Mtare istum diutius , quirt 

ipseper se etiam languentibu9 

j^bis contidut, quippe qui fio^ 

rentissimus ac novus septem die» 

bus ipsi illi,egenti ac perditae 

mulntudini in odium acerbissi^ 

mum venerit , qui duarum rerum 

simuiationem tam cito amiseritp 

mansuetudinis in MeteUo: divi^ 

tiarum in 'aerario* Item : Not 

tam^n hoc confirmamua iilo au^ 

gurio , quod diximus : nec Jaliit, 

nec aiiter accidet. Corruat iste 

nccesse est aut per adversarios, 

aut ipseper se: qui quidem sibi 

est adversarius unus acerrimut, 

Id spero viuis nobis fore : quan^ 

quam tempus est nvn de iHaper'^^ 

petua' iam, non de hac txigucL* 

yita cogitare : sin quid acciderit 

maturiua , haud sane mga mui^ • 

tum interfuerit y utrum factufh, 

pideam, an futurum- esse nuUto" 

ante viderim. Faisus «it tamei^ * 

aliqnando^ nt eptstola uadeeima 

ad Tironem : F^idetur^ 4i intaniet^ * 

poese opprimi, modo^utut^' 

saiva, AsRAJf. 

Doiebam] Reddit mocstitia»^ 
suae r»iiotiem, quia «-tdelMil beH^ ' 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. 



275 



veslris quondam nieisqu© conservatain consiliis, brevi 
i:ompore esse perituram.* Neque vero eram tam in*- 
Joctus ignarusque i-enira, ut frangerer anirao propter 
vitae cupiditatem , quae me manens conficeret ango^ 
ribus , dimissa molestiis omnlbus liberaret. Illos ego 
praestantiisimos viros, 4umina rei publicae, vivere 
volebara , tot consulares , tot praetorios , tot hone- 
stissimos senatores, omnem praeterea florem nobili- 
latis ac iuventulis , tum optimorum civium exerci- 



civili rempabl. breti cempore per- 
ituram «Me, quam olim Conitil 
cutn Senatn lerTifferat ab iDfidiii 
Catiliaae. Idsji. 

Consiliia conservataml Icn. 
conserpatam consiliis, 

Nsque pero } Removet alteram 
dolorit sni rationem, quasi non 
amore i^eipnblicae , aed mortis 
metu ct Yiue cnpidiute moesttifl 
fuitflet, anatif rationibna, quae 
jpanm ad mortia coutemptnm in- 
ducere potnerant. Idsm. Yat. 

Tam ignarus rerum"} In ean<- 
dera sententiam pro Seirtlo: T^m 
eram rudis ? tam expers consi^ 
lii, aut ingenii ? nihil ipse /e- 
gendo f quaerendoque cognove^ 
ram? nesciebam vitae brevem 
^esse cursum, gloriae sempiter^ 
num? etc. Abham. 

JHoUstiis omnibus libercaret'} 
Sic GraeTii MS; et «ic ante me 
•cripaernnt ex Vaticano FaSrons 
et Mnrctus , et hos secntns Lam- 
binus. Vulgati, moUstiia om^ 
nibus liberasset> G&abvivs. £ 
Vatic« et len, rescripsi iiberaret, 
^uod iam Graevins fecerat. Hsv^ 
itXR. Gnd. Tce§. Iib0r<tri4§€f £ 

ToK. I. 



•t Vat. len. et reliqni Godd. 
Graevii liberarei, qnam lectio*- 
nem merito receperunt Graen 
JBeus. Em. Schittz. 

lUos ego praestantissimosj 
Ab euumeratiouc omnitim ordi-^ 
num ostendit, qiiantum ex co— 
rum interitu rcspublica vulnui 
acceperit, et quantopere dolea- 
dumfuerit, rempubricam in illud 
deductam esse discnmen. Flo- 
rem appellat nobilitatls et iuven- 
tutis/ quia omnes propemodum 
nobiles adoleacentes praeter pau- 
cos, qui se Caesare coniunxerant^ 
fuerunt in castris Pompeii. A-^ 

XILUC. 

Lumina reipublicae] Vide Bfi^ 

lonianam: Delegit e Jlorentissi- 

, mis ordinibus ipsa lumina, Non- 

nns lib. 4i. Dton^s. versu 566: 

TUtq Avaovlmv , ^.TcmJKx (piyyea 

Ausoiiiae soboles suprenutque 
lumina Romae. 
Idbm. 

Florem nobilitatis ac iutmn" 
tutis] Atque , Lang. et cum e6 
plerique. FEaaAKivs. Florem 
nobilitatis ao iupsntutis] No« 
absimilis est Mle loquendi mo<* 
diu, qntn» tmtQpm UiuUt Ark*.. 

s 



Digitized 



byGdogle 



274 



ORATIO 



tus : qul si viverent ^ quamvis iniqufl candiiione p«cis, 
^milii enim omnis pax cum civibus bello civili utilior 
-Yidebatur,) rem publicam hodte teneremus. Quae 
sententia si valuisset y ac non ii maxime mihi , quo-^ 



«tatelet 3. Rhetoric ettp, lo: 

cth, iifdoxtfiovai fiuUga ai mo^ 
u0u).oyCav, uiani^ /lfQt*)Si^ ffi} 
T%y viOTfira Tti^ iinoXofihfi¥ h 
T^ itoX/fi^ otkuq ^ifuvla&at, U 
^q itoXMmq, ^amQ «f »*? %h f«f 
4« Tov htmnovi^Afj, Cumtrans^ 
Jaiionum genera sint quatuar, 
pulcherrimae sant^ quae €x pro^ 
portione ducuntur, Vt Periclea 
dicebat de iuventute bello ex^ 
tinctay eam disparuiese ex urbe, 
ut si quis per ex anno demeret. 
Abram. 

Conditione pacis\ De coBditio- 
nibus, quM proponebat Caesar^ 
iam dtctum ex epi«t. ii. ad Ti- 
rouem. Ub. 8. ad Atticum epiat* 
3: Quae conditio non accipi^ 
endafuit prius, quam relinquen^ 
da pairia? Malae conditionejs 
erant , fateor. Sed nunquid hoc 
peius? At recuperabit rempu~ 
hliham, Quando? aut quid ad 
iam spem est parati ? Idbm. 
' Mihi enim omnis pax cum 
ciuibus bello ciutli utilior^ He- 
rodotus octavo Ijbro merito lati- 
dat Athenieutes^ quod civtlit dit- 
COrdtae iritandae canta cctterlnt 
principatu: Prope compertum 
habentes , si inter se Graeci de 
prineipiau diwderent , fore ut 
Graecia fimditue interiret, Be^ 
dttio enim cMEm bello quod 
eonspirahtiime animis geritur 
tanto peior M, quanto beUum 
pmeTdetnfitiit^ .HsMwiemttm. «M. 



6. «Dtiqtiit. 0e£fo eivili nihil 
deterius, In guo qui i^incuntur, 
damnum habent / qui vincunt, ii 
f^ciunt iniuriam, ei inde nihil 
lucrantur , quam ut alii ab 
amicissimis perdantur^ alii ami- 
-cissimee perdant, Phitipp. i3« 
ipto exordio : Nec prwntos f6» 
cOs , mo pMicas hges , nec 
iibertatis iura chara habere pb^ 
tesi, quem discordiae, quem 
caedes civium, quem bMim ci" 
pile delectat : eumque ex numero 
hvminum eiiciendum , ex finibus 
humanae ndturat exterminau'^ 
dum puto, Qrtam in ^eotentiaia 
alibi protuUsse milii tide'or ilhid 
Kettorit 9. lUadot: 
• *AtpQf]ttaQ , ii^ffu^oq, M^io^ 
iqi9 btilpa^, 
^Oq noX^fiov ^Qijeiai. ini^tifitov 
QXQVo/trroq, 

Qui cit^He cupit bellumg ein€ 
gente pidetur 

Esse mihi, sine lege, lares neet 
habere paiernos. losM» 

Quae sentential Si jtdfnitaae 
fuittent couditionet, quat Caesar 
proponebat, tl Pompeiut ivlttet 
in Uitpaniam, et uterque dimi" 
Hiset exercHnm. vide cpittofam 
imileoiffnam ad Tifonem. fDilM. 

Ac kon ii maxime, ^erum 
ego-pitae consulebam, spe' vi^ 
ctoriae elati ob^stititeeht] floe 
ampHtu o. I. v. ■'At non ii ma-* 
xime ^ihi, 'C, PBirti^-^c' nen ii 
maifime] Cti. Doitntiiira^ 'C. Htoo^ 
fulW» «C4liof prlncij^*6WiUi» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SBCVNDA. CAP. i5. 9^5 

rsKii* ^a yitoe* GOiiaidebatti ^ ape rictaria^ el«ti, ob-^ 
Miitls^ent: ut alia omitUmy tu certe numquam b& hoc 
f)^rdine , vel potius in hao nirbe maasisse». At vero 



tis Caesaris inimicoa intelligity 
qni «i^ TACtoriae clati pngna^^ 
cupiebaut, ct omnea oonditioae* 
pMcli a Caetare^ pcopoaitat re- 
•puebane^ Abkajc 

Spe ptctoriae- elati^ lam pro 
Idarcello retalixnus illud ex cpi** 
ftola 6| lib. 6: Cauesa belii 
p^ta eet^ Quid ego praetemM 
a4$t mon^firf$mt ^M querelarwn^ 
cum 1^1 iniquieeinfam pacem iu-» 
0^eeimo .hello anteferrem ? pt^ 
cta eef auctoritaj mea^ non 
t^m a Pompeio (nam is move^ 
f>atur.)f quam ab iie,' qui duee 
JPompeio freti pe^opportunam ei 
zebue 4omeetici4f et cupiditatibu4 
^Mie illiue belli victoriam for^ 
putabant, . ^P*^ Caeaar de Oo* 
mitio> ^cijpjonc, Lentnlo Spiu- 
Uiere, et aliit 5. de bello civilic 
Hec quiifue raiionibue superare 
poseent, eed quem^dmodum uH 
^ctoria deberent , cogitnbant, 
Abram. 

Tu nunquQm in hoc ordine] 
Stc oiuties fere 1. y. Tu cert0 
nunquam, quod ita placet f ut 
juihi nunc.dcuique aentcntia bu- 
iuice circumacriplioQis perfecu 
eaae videaiur. Fbjuia&its» 2*u 
nunq^dn in hoc ordine] MUot* 
p^q, qua iogeua reipublicae fcli* 
citaa Terbis teouibus explicatnr. 
pignra Uomero vel imprimia us«* 
tata. ut Odyss. 3: 
. Xw mV t«s 7u(vm¥ ^t nftl IxJls» 
Xa&tit,%o yMfiout» 

Sic thalami ietormn capitfni 
oifitfin^ q^enda^ 



id cst, interficiantur, omnes proci, 
qui Penelopes uuptias ttnbitios€ 
pctunt. ct lib. ]4: 
*AXXa %a y odx 6tio, ff^v hoC 

Tipa yuki ma&^H 
*Apdq^ fivti^-^Qmv, «if to* pCorov 

zwvidov9if, 
. Non haec etwitura reor^ ve^ 

rum ante procorutn 
. Quendam oondet humue, tua 
, qui patrimof^ia mandunt^ 

id tst, priusquam omnes prost 
interneeione deleanturl Huc et« 
iam quadrare j>ossit et ille lo^ 
qneviti modus aadeoimo Uiados^ 
Tcrsu i6o: 

— ol d* ^yi YtUtt 
. KtioTO yvnttjaiv nolv (p^Xti^^h 

fj aXoxotaty, 

— teilur^ iacetant, 
Quo nMgie optmbat pultur 

quam foemina pacto , 
£t illud Odyss. i. de C^clope: 
(M* aff ffitXX^ JTa^OAOTf ipaytlq 

igwTuvbq fa^a&at, 
QimhI Virgilitts Toluit imiurF: 
Ncc viau faeHiM, nec dictu 

affabilie uUi, 
Ab&Am. Imiil^ritOy qued qnis* 
^ffte, qui vei obiter locutu le- 
gerit, perspiciat, Emestius uains 
Cod. L. H. auctoritate n«i2- 
quam expunBit. 

. At pero'] Obiectio Antonii. 
Macrobius Ubro 3. Satnroaliorum 
cap. 3 I Fompeiue Cicerpnie fa-^ 
eetiarum imputiens fuit» Cuiuo 
haec de eo diota fprebantur. 
Mgo iwo quem fugium hobbo , 
qjf^m sequar jh» Mb99* Fklil» 

Sa 



Digitized 



byGoogle 



^jB 



ORATIO 



Cn. Pompeii voluntatem a me abaliettabat oratlo ifidt;. 
An ille quemqnam plus dilexit? eura ullo aut sermo* 
nes/aut con«ilia contulit aaepiui^? quod quidem erat 
magnum, de summa re publica dissentientes , in ea- 



poftt: Bt eum donasset Potn^ 
ptius transfugdm tHiHtate Ro-* 
mana , O homineni hellum ! tn" 
quit t Gallis cii>itatem promit- 
lit alienam^ qui nohis nostram 
nori potest reddere. Propter 
quae merito pidehatur disnese 
Pompeiusr Cupio ad hostes Ci- 
cero transeat, ut nos tim^at, 
Plurt ciU8 dicta refcremtt*, cum 
dc ioct» ditteretur. Dictuia vero 
Pompeii clegantius ponitnr apud 
Fabium libro 6, ^ap. 4: Transi 
ad Caesarem , me timebis, Idbic. 
Cum uUo aut sermones aut 
c^nsilia'] EhdIus Annali aeptimo 
laudatua a Gellto cap. 4, Ub. 12. 
uocu Attic. 

Hocce iocutu' vocat qui cum 

bene saepe libenter 
Mensam sermonesqtxe suos, 

rerumque suarum 
Camiter impertit , magna cam 

lapsa dies iam 
Parte ftiisset , de paruis swn^ 

misque gereridis 
Consilio , cndo foro lato, 

sanctoque Senatu: 
Cui res andacter magnas par^ 

pasque iocumque 
.Ehqueret , quae tincta malis\ 

et quae bona dictu 
Bi^omeret, si quid veUet , fa- 

toque locaret: 

Qu0 cum multa poiup, ae 

gaudia, elamqmt patitm» 

que, IsXM. 

ifmod qmd^m^ Amplificat anam 

m PMBp4tt«g«#ordi»m In mk^ 



citia^' cnm opibtenibtu inier te 
disciderent. Ab&. 
• De summa re diss^ntieutes ] 
Lang. qui cum pTerique conseifc- 
tiuht , re diasiderttes: de summa 
non habei. no&nulli, de surrimM 
reip, Lang. «equor. Fbrhaiu 
Be re dissidentes'] Bkc locm 
▼arie legitul: ; sed in iiittqno li-* 
bro sie , d^ summa rsp. dissen-* 
fientis. YkEnst», JOir summa 
republica dissentientis] lu opli-* 
mu8 liber, non , ut alii*, de ra 
dissidentes. Sief «aep« vHeres 
Idquebanlnr, ut summam rem^ 
iint sammam r^empubiicam dicc- 
rent: pro quo mxnc imperitiV 
ftnmmam rcipuTilicae.. Vlrgilinit 
Quo res summa toeo, Panthu? 
Plantns in Mercalore: Vbi ioei 
res summa nostra est pubiica? 
Idem in Milite glorioao: 

Js pubiice iegatus Naupactum 
hinc fuit *' 

Magnai reipubUccti gratin» 
Quem locum foedisaime comi* 
pit loachimus Camerarrut: fcK» 
cltslm« restituit Gabriel Faeriint» 
Gato libro teptimo Originnm: 
3fulta me de/ttrtafa siint hue 
vtfnire: anni , astas, vox, vires, 
senectus, verum \ enimvero fium 
tantam remplMicam agi ar6i- 
traret, Mtrstts, Ita, ut ia 
Vau de summa re pubiica, -Ci- 
cerbnem taep^ dizraie, docet Pa— 
rei Lcx. Crit. p; loia. • Adde 
VL Epist. ik, X. a4. Pbnti est 
magna res pubiiea MH« U* i« 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. 277 

-dem consuetudlne amlcitiae permanere. Sed et ego^ 
quid ille, et contra ille, qnid ego sentirem ct specta- 
rem, videbat. Ego incolumitati civium primum, ut 
postea dignitati possemus; ille praesenti dignitati po- 
lius consulebat. Quod autem habebat uterque quod 
•«eqaeretm:, iccirco tolerabilior erat Qostra dissensio. 



aS. Catonk apnd GcU. XIL 24. 
tanta r#« publica, Hgvsing. 
Looiu 'varle •crlbitur in Regiis 
.«odicibiu. Faernnm, Mnrctura, 
«t Graevium seqnimor. Laj.lbm. 
•lCale Verbv A Olivet. de 9umma 
rei dissentientes reiulertiatf ut 
Grut. editi veteres, et amb^ 
.£arb. Vaticano adseutiebatur et- 
imm Barbadoriua. Gar. ,de eutn^ 
ma repubHca] len. Teeg. Gudw 
^. de.Mtmma re, Gml. ^ dte" 
^dentes pro dissentientes. £rn. 
•eripail: de summa re, quod 
idem denout , qnod de summa 
Tep. Beoepimua Vat« lect. quai^ 
Graeviua,. Mannt. Heuaing. Ot 
•Schikz. amplexi aunt. 
, Sed ei e^o , quid iUe : & eon^ 
■iwa iile, quid et ego sentirem., 
■#/ spect^xrem^ i^idebat] Sic o. 
1. V. Et contra ilUf qaid ego 
.sentiremj perspioue veriun. Fjsr- 
^HARiva. Sed et ego ^ quid ille] 
'Dnae primae Tocea absunt ab 
• •ntiqno libro, et pan>o post 00-^ 
fnU ab kia vcrbia , quid , et ego. 
^ABRN. -£^0] Ezponit, quid uter- 
'^e apeetarit. Ego vei ioiustia 
coAditiouibua cum Caeaare pa*- 
oem iniri etipiebam» sperana 
fore, nt, sl praesena periculum 
«declinavisset retpnblica , paulo 
poftt reeuperaret pristiuam di«- 
gniutem. Pompeiua malebat ad 
pracMiM conaflcrt digiutati, acc 



ullaa iniqnas conditionea et ma- 
4esute populi Romaui iudiguaa 
▼olebat admittere. Asaam. Va- 
tic. omittit dnaa voculaa maxim^ 
apUa : et reete ab omojbua kic 
contemuitur. 6ar. 

JSga incolumitati civium pri*^ 
mum, et postea dignitati: ille 
praesenti dignitati] Hoc extre- 
mom verbum omnium lib. scri- 
ptornm anctoriute deleudmn est. 
Ferrab. £go incolumitati ci-^ 
iHum primum , et postea digni- 
tati; ille praesenti potius con» 
sulebat] Hic aliqua 'desant ; quae 
ex antiquo libro aopplemuB, in 
quo ita legitur, Bgq incolumi'- 
tati eivium primum , ut postea 
dignitati possemus: iUe prae^ 
senti dignitati potius^ consuU^ 
bat. Fabrjivs. Jncohtmitati] 
Vto Scxtio : Quid est igitur pro^» 
positum his reipublicae guber-^ 
natoribus, quod intueri et quo 
cursum suum dirigere debeant? 
id quod est praestantissimum, 
maximeque optabile omnibus sa- 
nis et bonis et heatiSy cvx 

DIOMXTATB OTIVM. Scd CUm 

nonnunquam otium a digniute 
dissideat, et aUerutrius facienda 
iactura videatur, binc magnae 
dubiutiones emergnnt, ntrum 
ntri sit praeferendun^* Et qnam- 
vis notum est illud axiomii> aivo 
notio. comxnuiua^ quam uoator 



Digitized 



byGoogle 



-176 ©RATIO 

Quid vero illc singularls vir^ ae paes« divinoj 



babet 3. de If^ibiis : (Saliit po-^ 
puli suprema lex esto. iamen , 
Tit Doa minus vere dicitur in 
SvktAMn* , plerumqus Jit , ut , qui 
otium volunt etiam Aine digni~ 
tate retinere, ipsi utrumque 
amittani. Hnlicaroasieui libro 
6: Dementiae est studio digni^ 
iatis Jncolumitatem contemnere, 
Nam cum optabiie sit utrumquc 
^imul adipiscif si aiterum obti^ 
nere non vaUaSf sahts est prae^ 
ferenda dignitati, Abram. Vox 
dignitati in niultii codicibui dcf> 
fuit, quoi FeiTAriui tracUvit. 
Tatic. ut postea etc, len. ego 
iMcolumitati cipium primum , 
fiostea dignitati, iile praesentiae 
potiu* consuiebat, Nibil binc, 
^uod melaui iit, eUcio. Vos 
dignitati potest ilubintelligL 
Pompeii cppiilinm eraty digni- 
tatciD populi Romaui in prae«> 
MDti futnd^m, Ga^iariqne eam 
NQmiDuenti nikil concedendum 
csie. HsiuBOb, Bt posiea di^ 
gnitati] iu codicei. Vitiose in 
qnibuidam cditii, ut postea 
dignitati passemus. Lam.kk, 
Oraeviua cnm Gmt« ct Verb. 
Aldi aenioria, Naug. et Cam. le«^ 
Atiooi, ncicio cua, adbaeait. 
Barb. utcrque, l^om. ti Vca. 
cnm librii Fersarii faciunt, q«oa 
P. Man« .ct CtK. Supb. iccttti 
•ant. Ego com Lamb, ct Oii* 
Tcto probo icctionem Vaticani, 
qnam iiumoita vitioaam ceosuit 
I<allem. et itdiit ad Graevianam. 
Pompcins .pncieaiia di^uiutia 
ratioacm babcbat, iucoLumiu.c 
yMlhabiti: C^o inrn>hi«iuttm 



ante omuia ponebat, praeseotein. 
dlguitalem negligebat, futurac 
iucoluQiei ciTes prospicere mate^ 
bat, quam pro p^aesenti Utcnda 
civile belium suscipere. Ga» 
KATON. praesenti dignitati] len* 
£go incoi. oitf. primum, postea 
dignitatiy iiie praesentiae pO'^ 
tius oonsuluit, Teeg. iiie prae^ 
senti consulebat, ip. Bgo incm 
oip, prim, ut postea dign, illf 
praes, dign. potius oonsuiebaim 
^. B, I. c. p. ut postea dign» 
possemus etc. Prorsua eandem 
lecttODcm, quac buiua Cod. est, 
czbibet Vat. Graevins, Heuasng. 
et Erur excudi curamnt: at 
postea dignitatu Scbiiu scqua«- 
tus est Vatic, uti merito Gara» 
toulns. , Seoiui eit: Ego tcI ini» 
quii conditioaibu^ cam Caesar^ 
pacem feciuem, aperana quigptt 
'fiore, ut rcspublica, pracieua pc^ 
riculum si effug iiiCL, puitea pri*> 
atinsm digiuUteii^ recnperaret ^ 
jrt lV>mpeias iudiguum culB ccOi^ 
jebat, in . praeaeuti iniquaa adw> 
mtitere coudilJQDea. v « 

Quid pera iiie consuJaris mj^ 
ac pene diyinus] Sic o. I. s. eg» 
Umen adduci non pnsitm, ift 
iu scriptam a Cicerdne . pnteoa» 
aam prlmum qnis arbiiretur, M. 
TuUiam, cui i\>mpeii booQrea^ 
vicioriae, triiuitpbi, Tiriutes dm» 
niquc nolissimac erant, ousn vd^ 
lct cum pro digu^te BOminarCi^ 
aibi Tisnm , bomisem salas coidh 
mode atqne bonorificc appdlare, 
si coosuiarem rocaaaet? dctads 
baec dno imi^€rm, quac Gracc^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. 179 
d« me senaerit^ sciant, qul eilm de Pharsalica fuga 



enim consaUn cQm divino? Ita- 
que Lac in opinioDe aate« fue- 
ram , ut pro considaris repo- 
neudam patarem singularis : 
quod hoc Yerbum cptime com 
divino cohaereret^, et iii con- 
iunctia tacpissime M. Tulliut, 
uteretur : ut in ii. lih. de oraC 
jintonii incredibilis quaedam^ 
et prope singularis, ac divina 
vis ingenii, rfunc sententiam 
muto. par autem, Yel potius 
idem mendum huiusce mihi mu- 
tatlonis causam dedit, atque adeo 
louge aberranti coniectura quasi 
Tiam ferentem ad verum (sic 
enim exlsiimo ) deducenteroqHje 
monstravit. nam in XIIL. Phi- 
lipp. in extremo , ubt est in im- 
prcssis, de mandutis* Utt€risqu9 
Mf Lepidi viri clarissimi Ser-^ 
vilio assentior : ibi pro viri cla-^ 
rissimi, extra anum, qui habet 
kas nous ^. C. reliqui veteres 
libri, partim piro consMlari, 
p /tim vin consularis, quo per-« 
•pecto, intel^zi, easdem notas^ 
V» et C. sciliGet, quae mod^ 
clarissimum Tiram, moda Coo* 
Milarem vijrum slgoificant, ut 
docet Probus: easd^m inqaam 
Botaa, ttt ilto» «ic etiam hoc 
loco crrorem imperitia librariia 
obieciase. «tque ea causa cum 
seUqtiia adductut pro considmris 
vir , C. V. id est clarissimus 
tar, ac pe»e dii^ituis, sine ullar 
dubitationa reposui* Ys&kak^ 
Quid vero illfl C. Fi.] fianc le^ 
cttoBcm auolit Hieronymus Fer-« 
nriiis^ c«m priaa coniecisset le- 
j^m^mmf Ui^nf^guiari^ nir, ut 



in antiquo Ijbro eat. in quo^ 
paulo post legjtur» de Pharsa-* 
lica fuga» Faxrvys. lUe sin^ , 
gularis i/ir] Ingenio#isstm> ho- 
miois^ Ferrarii coniectnram li-' 
her omnium optimna comproba-} 
vit. MvRXTVs. Quid vero ide^ 
consularis Wr} Minus est consu^ . 
laris, quam ut haec ydx possitt 
haic loco convenire. lcgunt alii 
singularis vir, quod placet^ 
4^iuu. SinguiariS' cx Vaticano-^ 
restituerunt Faernus, Muretnsj 
Larabinus, optime. Manatias re-. 
cepit coniecturam Ferrarii alte», 
ram, et legit, ille clarissimas, 
pir ac paene divinus, Gi.abvivs« 
In tanu luce Verb. tamen, et 
Olivet. ausi sant revocara con» 
^uJaris, Sed Heosing. et Laltcm. ' 
Yaticano rectissime parnerunt, 
quamvis Begii eodd« et omner 
alii repugnent*. Gaiu < 

Qai eum JPharealica /ugq. Ptf-r 
phum pros9Cuti suni\ Fersecuii,. 
o. l. V. ut iu ep. ad Ap. Pol- 
chruro, Qui me in otu^^ •* £«* ^ 
trnLne Tau^um pereeqmnen pos^ 
sent. FaBAA3t. SciuiU, qui eum 
Phars^ca faga ] Faooiwa la- 
tcIHgit, et alioj^ de qttlbus sti^tim, 
Pugna Pbaraalica, cum iam eioa 
Mtra milea Gaeseriaaas invade- 
ret, faga elapsus est. Quod ait^ 
eom fugiedtem tA tirbem Pa-* 
phum naviglom appuIiMe, «edat- 
aliquis» esac ^M^/*o*^«^y uf^uqncff- 
peu aqnidem, ut Dio, Pluur-. 
•hus, Imcattus, f t alii tradunt, ad 
iaaulam Lcsbnm itixU Mifvle- 
oen appnlsas est, «4 ittdo Cor- 
B^Uiam laorm •bduofttl* t**^^ 



Digitized 



byGoogk 



a8o ORATIO ' 

Paphum prosecuti sunt. Numqtiam ab eo mentio de 



▼if, cum etiam Cypro navem ap- 
plicuerlr, nihil Yidctur novandani. 
Abram. len. et pluret scripli, 
per^ecuti surtt. Dices, non de 
hoitibua fngientem pertequenti- 
hvLB y aed de amicis eum comi- 
tantibni aermonem eSse. Sed et 
«micoa persequimur, qnibnacnm 
agere Tolumiu. Sic Gicero UI. 
Epiat. 6. et 8. PUn. I. Epist. 5. 
Sl. Gurt. IX. 6. 12. De hac fuga 
Pompeii Tide Valer. Max. I. 5« 
6. HxvaiKG. Adscivemnt perse^ 
cuti P. Man. Car. Steph. et Lamb. 
•t probavit Barbadoriua. Vide 
•d UI. Phil. 3. Persequi me- 
dinm eat omnino Terbum, quod 
in qnamTia partem adhibctur. 
Itaque defendi potest apud Ho- 

' rat. I. Serm. 9. i5. ul vidit etiam 
Cl. Otho in Gifan. Obaerv. L. 
!<• p.556. neque odium Aiodo, 

» Atqne inaectatioUem ezprimSt, ve- 
rum etiam amorem, ac fidem; 

M atque adeo fortem, ubi rea ferat,. 

' in adhaerendo, consequendo, in- 

^ sequendo peraeverantiam. Re- 
•titue igitur pereecuiiy anctore 
Vaticano, et Ferrarii codicibns. 
Garaton. Ern. • omisit praepo- 
•itionem de, quae non debet 
^ abesse. len. y • persequuti eunt. 
Deinde len. nunq. ah eo de me 
mentio, 

** Paphum] Paphus duplex fnit 
in InsnU Gypro. Strabo lihro i4: 
jintiqua Paphus decimo a mari 
etadio condita, portum habene, 
ef petue Paphiae J^enerie tem^ 
phm. Deinde Paphus abJgOr- 
penore condita portum habens, 
0t tenyplm btnt constructa* D^ 



etat a vetere Papho terrestri i/i'' 
rvere stddiorum eexaginta: ct 
per eam i/iam eolemnee pompa^ 
ducuntur ad veterem Paphum, 
viris einiul et muUeribue ex aliis 
urbihus eo convenientibus. lam 
dubium non est, Pompeinm e 
Pfaarsalia fagientem ad Cjpruni 
nave appuIisse.LucanusS. v. 456. 
Tunc Cilicum liquere solum^ 

Oyproque citatas 
Tmmisere rates: nullas cui 

praetulit aras 
Vndae Diva memor Paphiae^ 

si numina nasci 
Crtdimus, aut quemquam fas 
est coepisse Deorum. 
Quibus verbis uon solum CyprUs, 
sed ctiam urbs Paphos Indicatur. 
Plutarchut in Porapcio : Ft igi-^ 
tur sedit in Mgyptum fugere^ 
a Cjpro vela faciens^ etc. QncT 
tempore iam tam multi fngao 
comites ad eum convenerant ad 
Pamphyliara. Ibi quaedam ei 
triremeSf inquit idem Plutarchua, 
occurrerunt ex Ciiicia, et milites 
scribebantur, et ex Senatoribus 
rursum ad sexaginta ciretB 
ipsum erant, Lucanua looo pro— 
zime citaio : 

Cilicum per littora primus 
Parva puppe fusit: sequitu^ 

pars magrta Senatus 
jid profugum coUecta ciif— 
cem, — 
Cum autem primo ad insul-am, 
Lesbuin navigavit, tres Untttm, 
aut ad summum quatuor coini— 
tes hahuit« PIularchnsE Ambo 
Lentul^ erant^ et Favonius, Bi 
paulo post^ vid$)Ues a tvna «4 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPlfcA SECVNDA. CAP. i5. a%i 

j 

mc, nisi honorif\ca, niAi: pletia kinicissimii desiderii^ 
quum me vidisse plus faterelur, se speravisse meiio- 
ra. Et eius viri uomine n\e in^ecjtari audes, cuius 
lue amicum , te sectorem essQ fate^e ? Sed omitta-^ 
tur bellura illud, in quo tu nimium felix fuisti. Ne 
iocis quidem respoiidebo , quibus me in castris usam 



ipso9 Undentem Deiotarum re^ 
gemj eum acceperunt, Hic au- 
tem obiter notanduiii est omeny 
quod PapUi accepit Pompeint. 
Yaleriua Maximoa lib. i, cap. 5: 
JP&7>q>eius'Pero Magnus in acie 
J^hatealica victue a Caeeare 
fuga quaerene ealutem, cureu 
irt ineulam Oypron, ut aliquid in 
ea virium contraJteret , elaeeem 
direxit, appeileneque ad oppidum 
Pt^him, conspexit in littore 
epecioeum aiMiificium, gubernc^ 
toremqae interrogapit y quod ei 
nomen eeeet: qui respondit, xo- 
nofiaatX^a pocari : quae vox spem 
eiu4f quantulacunque restabat, 
eomminuit, AbraK. 

jimioissimi desiderii] leu. 
amantissimi , quod Ciceronia- 
num ett: infra qaoque c i6« 
volgo amioissimi pro amantis- 
simi le^itur. Hevsino. 
/ Cum me pidisse plus] Me pm- 
dentiorem fuiaie in praeTidendis 
malis, qnae nata auntlfe bellia ci- 
Yilibos: fe ikutem iperaViMe vi-f 
etoriam. Ab&am. 

Sperapisse] len. spetasee. Hsv- 
tHVG. Sic alios quoque babere 
iiot«?tt Lambinuf : nimirum certa 
Mnretum : fed Vatio. a tat pro 
Tulgata. Qui codez Mrti fatere 
habet pro fateare. De formula 
plus videre I.T.Gronov. e^ Diatr. 
«d Sui. m. SUv. 3« oap. \WX. 



^. i8o.. Latomnm reprebendens/ 
qni in re apertlssima hic haese- 
rat. Errorem Latomi , five «tu«- 
portm potiuf Curio iam antc no<* 
taverat. Gar. 

Et eius viri] Epiphonema. Se<* 
ctor Pompeii fuit Antonius, <iu^ 
ut infra dicetnr, bona Cn. Pom" 
peii Magni' voei acerbissimaa 
subiecta praeconis. JExpectan» 
tibus omnibus, quisnam esset 
tam impius, tttm demens, tam 
Diis homtnibusque hostis , qui 
ad iHud scehts sectionis aude" 
ret accedercy inventus est nemo. 
praeter Antonium. Iojsm. 

Ne iocis quidem] Praetermifsio. 
Quod speptat ad iocos, quibus me 
in castris iatempcstive usum esse 
dixisti/ iUud brimen indignum 
est responsione. De iocis PJu- 
tarcbtts in Cicerone iam ante 
landatda : Ipse quidem sine risu 
et moestue obibat exercitumf 
aliis autemy^^^cum minime re-^ 
quirerent, ridendi materiam sug^ 
gerebat. Scd quid nocebit, si 
tum ipse, tum Macrobius, uter- 
que loeo caiato, nonnihil nobia 
harum faoetiarum impei*tiat ? Ma- 
croliius : Ctim ad Pompeium ve- 
nissetf dicentibus, sero eum ve-^ 
nisse, respandit : Minime sero 
veni: nam ni/ul hic paratum 
video. Li eo iocus fuit, quo4 
tanqoam ad.epulaa invitatui re^ 



Digitized 



byGoogle 



aSt ORATIO 

fisae ducisU. Enmt qoidem ilUi castra plma cu« 



•pOB<lerit, orationemqiie a bello 
ftd coDYWia tradaxnrir. Deindm 
inierroganti PompeiOf ubi gn^ 
fi^ Dolabglla ###e/, reApondit: 
Cum socero tuo, Elegan* pUne 
iocua. Obftcure crimini dabatPom- 
peioi, quod in adTersiA partiba« 
•fBet gener Ctceronift, quafti ge- 
sero «t «ocero non bene confe- 
Biret: ipM quasi aliud agenf cri- 
neu reioriit, et Pompeio crimini 
vtrtlt, qaod a Cae«are tocero 
fuo dJMidereL Plntarchoa: Cwn 
Domitiue quendam ueu militari 
uen satis probmtam ad ordinee 
militiae promopere pellet, dice^ 
Vetqne, eum et probum eeee et 
frugi, Cur igitur, inqfiit, emm 
non eerpae, ut sit eurmtor tuo^ 
rum liberorum? Quibusdam 
(Fheophanem Lesbium praefe^ 
ctum fabrum laudantibus, quod 
tthodids amissm ciasse commo^. 
de consoiaius esset , Quam bo^ 
man estj inquii, Gtaecum ha" 
bere praefectum? Cum Caesari 
piurima ex animi senientia suc^- 
cederent , isque quodammodo 
iam ipsos obsideret^ Leniuio di-^ 
^eenti, se comperisse, Caesaris 
nmicos esse tristes , respofuUi, 
Dicis, eoeCaeearem odisse» Ma^ 
rico autem quQdam ex Italia 
veniente, dieenieque^ Romaefom 
m€an esssp Pompeiwn obsideri: 
Deinde^ inquit^ hue navigasti^ 
ni esses testis aculaius?' Posi 
cladem PharsaOcam, Nonnia 
dieente^ hene spefandum esse^ 
fuod e Pompeii ekereiin septem 
nquilae svperesseni , Bene, in* 
fmii^ kafimejriif si cum grm^tiU 



beUum gereremus, Labieno di" 
pinationibms nitenie, quasi im 
fatis essety ui penes Pompeiwn 
esset totius helli pictoria: Vi^ 
jdelicet , inquii , hoc usi strata^ 
getnate modo castra amisimus» 
Iaxm. 

Erant quidem illa castra^ 
Brant iiia quidem, multo leniiM» 
FBRKARfvs. JSrani iiia] Tradit 
CacMir^ Plutarchcis et alii, Pom— 
peianot in caftrif ad«o Tiotoriae 
faifae securos, nt non de bello 
gerewlo, aed de disponcnda ti— 
ctoria cogitarcnt, alii, tanquam 
beUo iam confecto, primo qno-> 
que tcapore reditari aedea ia 
nrbe conducereiiC, alti de sacer— 
dotiia at magistrftibiis inter •» 
certarent: In eastris Pompeii^ 
▼erba^ innt Caesaria, Ptdere O^ 
euit trieiinia strata, magmun 
^rgenti pondu» exposiium, re^ 
centibus eespitibus taberna^ulA 
constraia , Lucii etiam Leniuli^ 
et nonnuHorumtabernaculapro^ 
tecta hedera. Muita praeterea^ 
qune nimtam luxuriam et ptcto^ 
riafiduciam designarent, ut fa^ 
eOe existimari posset, nihrl eos 
de epeniu eius diei timuisse^ 
quin non necessnrias eonquire^ 
rent poluptaiee. Noater tamea 
ea casira plena cnrae fuisae dk«» 
eit, qnod ipae, oaeteria aimia in-» 
•oleaoentibas fiducia, ptenus c»« 
vae fuerit, •emperqaa de e!veat« 
belli timufrit: id tamca aperlA 
non dicity. ■• sibi praceipnaiit 
laudem arrogara, caeteria I«Yita« 
tis notam inurere videatnr. A ama» 
liamb. retaliCy JBiani quidmnHk^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA fiiBCV»DA. CAP. i5. 285 

]rae: verant^ea homine^ quamvj^ in turbidis re* 
bus sint, tamen, si moclo homines sunt, interdum 



yt ambo Barb. et ante P. Mqd. 
edili: qoem ordinem non prae- 
fero, quamvis a Vaticano flrme- 
tur» Viile V. L. Gar.^ 

Verumtamen homineji] Ab ipsa 
)&Omiaift natiira nonnunquam io- 
ci» animum relaxandam docet, 
ne «nimns tanqnam arcos asaidua 
contentione fraugaiur. Dicit ta- 
xneu interditm^ ne in huiusmodi 
jocis nimis eifusus fuisse creda- 
tor. Abkah* 

Quamt^ie in twhidie rebua] 
Sapienter Aristotelea cap. 5, lib. 
8 Polit. Potiue in negoliie et 
occupatiqnibue ludo et iocis 
utendum eet. Nam ei, qui in 
labore vereatur, requie opue 
estj et requietis caussa lu^ 
dus interponitury negotium ge^ 
fere autem cupi labore ^t con^ 
tentione coniunctum est : idcircQ 
ludus et iocue nobia ad/iibendus 
§at, caplato et observato eis 
miendi fempore , proinde quasi 
ftdhibeamus ea medicinae fu" 
ciendae gratia. Talis enimani'^ 
wU agitatio remissio est, et re- 
guies ob poluptatenu Contra ta-« 
men dicere videtur Panlus Si- 
lentiarius libro 4 Antbolog. cap. 

^ii yuQ pt^xt novtiv ir ^&vq" 

*JEi» anovSTj^ xa^g^ ^ XaO-i 
p/fu^v To liQinow, 
JBst importunus ludo labor, 
atque Idbori 
JUidus: sed fiant tempore 
quaeque suo. 



8i modo homines sunt] No- 
Inm eat I.Und Pliilosopbi* tertio 
Etbicorum ezeunte: Qui in ap^ 
petendis voluptatibus deficiant, 
minusque^ quam par est, iis /rui 
velint, haudquaquam muUos re- 
perias. Neque enim humani^ 
est huiusmodi sensus vacuitas» * 
Item: Si vero cui iucundum ni^^ 
hU est y neque inter aliud e^ 
aliud quicquam interest, multum 
abest, ut homo dicendus sitf 
Qnod non solum de volupUlir 
bus, quae tactu et gustu perci«» 
pinntnr, sed etiam de aUis, e$ 
potis^imum de iocis dicendum 
yidetur. Idem enim pcne est lev» 
pos atque bum^uitas, ut apud 
Tullium secundo de Oratore ! «So<- 
cratem, opinor, in hac ironia 
dissimulantiaque longe lepor^ 
et humanitate omnibus praesti* 
tisse. Qui tamen a iocis omnino 
sunt alieui, eop pbilosopbus non 
immaoes, sed dnros et agrestet 
•ppellat. quarto Ethic. capT H^ 
At qui nihil ipsi iocantur, ot 
iocantibus indignantur, agre*- 
stes et a^eri videntur esse, Ta- 
lis fuit Aglaitades iUe morosus 
apud Xenophontem libro 2 do 
Cjri institutione. de quo, ut in 
eum nescio quis fettive: Facpr- 
Uus, opinor, ignem quis extrive^ 
rit, quam risum. edu:^erit. Sc4 
qui eiu«modi immanitate sunt, 
nc bomioum quidem loeo cen«> 
aendi snnt. ' Praeclare Crassu» ^ 
de Oraiore: Otii fructus est 
non contentio animi, sed relo;' 



Digitized 



byGoogle 



284 ORATfO 

animis relaxatatur. Quod autem idem maeistitiam 



fert cum Scipione solitum ru^ 
sticarif eosque incredibiliter re- 
puerascere esse solilos^ cum ru4 
ex urhe tanquam e vinculis evo^ 
lavissent, Non audeo dicere de 
talibus viris, sed tamen ita 
'9olebat narrare Scaevola^ con^ 
chas eos et umbilicos ad Caie^ 
tam, et ad Laurentum legere 
consuesse , et ad omnem ani- 
mi remissionem ludumque de- 
9ctndere : sic enim se res habet^ 
utf quemadmodum volucres vi" 
"demus procreationis atquS uti-' 
litatis suae causa fingere et 
eonstruere nidos, easdem au-^ 
temy cum aliqaid effecerint, /e- 
vandi laboris sui caussa passim 
ac libere solutas opere volitare: 
eic nostri animi forensibus ne- 
gotiiSf atque urbano opere de- 
fessi, gestiunt ac volitare cu- 
piunt vacui cura atque labore, 
Pulchre Gellitid lib. 18, cap. 3 
Noct. Atticariiniy cuios verba fu- 
rari maliiit MacrObrua libro 1 
Satnrnal. cap. 5', quam mutuari : 
Saturnalia Athenis agitabamus 
hilare prorsum ac modeste: non, 
ut dicitur, remiitentes animum» 
Kam remitterefinquit MusoniuSj 
animum quasi amittere est : sed 
demulcentes eum paulum, dtque 
laxantes iucundis honestisque 
sermonum iUectationihus, de quo 
- fequeuti nota. Abr. 

u4nimis relaxanttkr] Arcus ii- 
militudo ad tinum verbnm con- 
tracta, quam fiuius tractat Ama- 
■is apud Herodotam libro lecun- 
do ad finem vergente. It, nego* 
tiii pnbliois ante meridiem dili* 



genter et magna animi conten* 
|ione tractaiis, deinde potabaf^ 
et in compotores dicta iiiciebatl 
Monitus ab amicis, quasi alienum 
id es»et a regia dignitate, ita re- 
spondit*: Qui arcum possident^ 
qui ilio opus hahent, intendunt f 
postquam autem usi sunt, remit-^ 
tunt, Nam si perpetuo inten^ 
tus essetf frangeretur, ut, cum 
opus esset, uti iam illo nonpos^ 
sent. ' Talem et hominis eondi- 
tionem esse : si assidue seria 
tractare, nec ullam partem ad 
lusum sibi indulgere vetit , fo^ 
re , ut sensim sine sensu amt 
mente captus aut stupidus 
evadat. Eandera simiUtudi- 
nem usnrpat Gregorlns Nazitn« 
zenus oratione de suo reditu, ra- 
tionem reddeus, eur ad litua 
maris aninii relaxandi cause •• 
contnlisset: Neque funis con^ 
tentionis vim servat, si semper 
tendatur, sed necesse est, ut ali^ 
quando ex annulis relaxetur^ 
si rursum sit tendendus, neque 
futurus est inutilis sagittatoriy 
cum utendi tempus advenerit, 
flanc similitndinem ti*ahit in con* 
trarium Publius Mlmus; 

Remissio animum frdngit, ar^ 
cum intentio, In^x. 
Vox animis in Vaticano snpra 
litmam sbribitur. Giiu 

Jdem moestiiram meam re- 
prehendit, idem iocuml Lang. 
qui cum pleriqae faciunt, eun^ 
dem iocum, nonnulli , et ^dem, 
quod furtasse verum r st. Fbrrar. 
Quod aiitem idem moestitiam 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. i5. 16. 385 

meam reprebendit^ idem iocum: magno argumento 
esty me in utroque fuisse moderatum. 

XVL Hereditales mihi negasti venire. Utinam 



meam reprehendit, idem iocum] 
Acatc ez ipsis. Aotouii crimiui- 
bns ^emonitrat, st et in iocis 
•t in seriis et in animi moerore 
fuisse m<T(leratum, quia AntoniiiB 
•t moetorem et iocos obiicicbat, 
quae duo nisi tempersta, at cae-^ 
teriscontrariis usu vtfnit, in noa 
ct eadem persona baerere non 
possunt. AbIUm. Lamb. monet, 
Moi kabere, id€m ioeos : qui- 
Kusdam cditis id tribnit GraeV. 
in V.L. eiusqne tantmn fectiouis 
▼estigium . reperi in vet. Ven. 
quae habet lOco.Vatic. a vnlgata 
non discedit. Hinc miror, iocoB 
apud Muret. iuvertlens. Oar. 

Moesiitiam meaTii] Eiiam bae 
moestitiae significatione ioci con- 
diuntur. I>(oster a de orat. Me 
quidam hercule valde iUa mO" 
pent etomachosa , et quaei 
suhmorosa ridicula, Non cum 
a moroeo dicuntur: tum enim 
non ealj eed natura ridetur. 
*Xn quoy ut mihi videtur^ pereaU- 
9um illud est apud Naevium, 
Quid pieraSy pater ? Mirurr^ ni 
eantem, condemnatwt eum. Ali- 
qiianto posi: Itaque imhucnduS 
eet ie, qui iocose pult dicere, 
quasi natura quadam apta ad 
haee genera, et moribus, ut ad 
huiusque modi genus ridiculi 
^ultu etiam accommodetur : qui 
quidem quo eeverior est^ ut in 
/e, Craeee, hoc illa quoqtte, quae 
dicuntury saleiora videri solent^ 
Abram: 

Argumento eit, me eaef.] Pro 



eit me, Lang. simul: nonnnlU 

et eimui: nonnuUi est me, qnod 

probo. FxR^Aiiivs.- ' 

JFuisse moderatum] Vt omnis ali* 

Virtue eat medium vitioruml 

et Utrimque reductum, 

ita iocandi dexteritas in aureft 

iUa med^ocritate consistit. Ari-^ 

stoteles 4 Etbieorum: 6 dfi x^" 

qU$t; xul iXti&tQoq o(rr»9 ^'{t^ 

otov v6fto^ ue fuvr$* TO$GZroq 

^to^, ifr ivr^ttngXo<: X^^nu$, 6 Sk 
PfeftoXo/o^ ijtTw»' tgi roO ftX o^- 
ot;, xul otxt kcvrov, oikt xmv £U- 
Ime uitex^ftivo^,- tl y^Xtna ffo*- 
^flr#«, Mul xoutVTu X/yutv, w¥ od- 
&lif ^v 6 /a^^«K tXnot , frut ^t 
o^* &9 d»ovau&, 6 d' uy^q tlf 
xltq xotavTuq iftiXiuq uxQtioq" ot^ 
Sie yuq <nfftfiuXX6/ifroq,ntia$ Jv?-* 
XtQu(pt$» Gratus et liberaUe 
eic habebit^ quasi lex sit sibi 
ipsi, Talie eet mediue, eive dex^ 
ter , sire eutrapeius dieaiur* 
Scurra vero a ridiculo pinci sa 
patitur, neque aut a se ipso, aut 
ab aliis abetinet, dummodo ri» 
eum aucupetur,et ea dicit,quO'* 
rum nihil ittgenaus dicat, non^ 
nuUa vero^ quae ne audiatqui'» 
dem, jigrestis autem est ad 
huiuemodi conversationes inuti^ 
lisi cum enim nihil conferat^ 
omnibus etomachatur. Aukam. 

Hereditates mihi negaeti ve^^ 
nire] Hac morum perver^iute et 
malignttate,quRm me in te ipaud^ 
in Lentulam, yitricnm tuiim , in 
P. Glodiomy . i|a Caesarcmy im 



Digitized 



byGoogle 



•86 . OraATIO^ ; 

hac tmuii ver^m criniea esset! J>lure$ aaddi mfif «I 



fpsani deDiquc Pompcinin ftc- 
prompsiMC dixisti, me civibtu 
Hkfis odio cMe probare Toluisti, 
ItfUo lU nfmo eorum, qui, diiix^ 
TiTerenti se mibi amicot^ etsc si^ 
«)ldab«ntt moricDft et tcstAmen- 
^iusi f^ieof sc n^bi Tcra amxcum 
fnis»e ostenderit, et m« boiio- 
ram . snoruia scrjpscrit bercdem. 
IfQOminiosuii^ fni^ in omicomm. 
testamcDtis praetariri, quod illud 
litdicio csset, praeleritos paium 
•msri» riut?rcbus iu Powpeio: 
0*iendit vero maxime SuUa te» 
Hamenti sui tabulutp se benepO" 
lum non este Pqmpeio : aliie 
0inm amicie dona legane, alios- 
que inAtituens Jilio euo tutores, 
Pompeium omninp praeteriit, 
Quod iUe tulit moderate et ci-^ 
viUter, Haec siquidem tox illa 
Mt, de qua sCite Ni^iniu apud 
IiUciaDum : Romttnas uncun dun^ 
taxat . in pita ^ua pocem veram 
emittere: eam vidpUcety quae 
teetamentis continetiir, Vide 
MiloDiauam^ Testojnentum au» 
i0ni palam fecerat, et iUum he>^ 
tedem, et me eeripserat» Vbi 
Mim alia mult;), tiuu illud im-r 
primis prokulinius ex^ Taeito 5 
Ajmalinm de ustanvruto Asinii 
SaloDioi: Tefitamentufn, multo 
iKpud vulgum honore fuit^ quia 
in magnis opibus^ cum^fermM 
cunctos proeeres cum, honore 
nominauisset, Caesarem ^fnisii, 
quod cipiUter cucoeptwn. Pro- 
bro igitur fuit practcriri, ^uod 
ct obiicit Aetouius Ciccrooi, ct 
CJodio nosier exprobravit adAt* 
licu^ Ub<^o pMrno> cpiUi, 15; 



Quousque^ hiqiiit, hunt Regem 
fertmus ? Regem appeUas, in^ 
quani, cum Rex tui mentionem 
nuUam fecerit ? JUe autem Re^ 
gis kereditatem spe devoraratm 
Pro Scxtio: Te sororis fiUux 
Postumus^ adolescens gravis^ 
seniU iudicio no^avit , cum in 
magno numero tuterem Uberis 
non instituit. Quibus vides de^ 
decori fuisse nou solum ut be~ 
rcdeiD^ sed eitam ut Uitorem iu 
|,cst^meatitabuiispraeteriri.» Idxm* 
£rn. uotavit, esse iu Eujdeo^ 
obvenisee. malc. 

Hoc unum verum crimen"] Jffoe 
tuum verum crimeii , o. I, v. ut 
supra, Omne ciutem tuumcrim^n 
est, Fe&raiiivs. P^tinam hoc 
tuum verum crimen esset] Ama- 
bilium morum siguificatiuuc cri-> 
meu eludit^vitam amicorum pro-> 
prils emoluincutis ct rei f«milia« 
ris compeudiis antepoucus. ^ ti- 
uam a neiniue ainicorum fuissem 
beres iustitutus : plures enim 
aiuici mci viverent, ut mori non 
potuerinti quiu lue iustilucreat 
iieredem. Tale illiid Piltaci apnd 
LaCrtlum: Sed etiani Croeso 
pecunias ei largiente nOn rece^ 
pit, dicenSfSe duplo maiores hM- 
here, quam optaret, Fratre enim 
sine iiberis defuncto se facturk 
fuisse heredem. In cos euiiny 
qui bercditates babere malunt. 
quam amicos, aut propioquos su- 
pcrstites, illud Hesiodi cadcrft 
possit : 

Tirimoi, oh^ Xoaaiv, oaov niiom 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i6. »87 

•iieeetsiffii vivereat. Sed qui i«tne tibi VemC in xhen^ 
tem? Ego enim aizipliua HS. daoenti^s acceptunt 
Lereditatibus retii^i. Qaamquam in hoc genere iateor 
feliciorem esje te. Me nenio , nisi ^jtnicu^, fecit he^ 
redemi ut cum illo comniodo, si quod erat, aniaii 
^nidam doior iuageretur: te is, «qtt^ tu vidieti 



jih^idii! 'ignoraHt,medium 
pra€ceHer€ toti, Abham* 
B«rb. ambo, Roin. ct Vcn« tuuM 
^optiJiM serrant: 111210»» eit ^e** 
nlorit Aldi mendiiAi, <|aod c< 
cum BUug. Cam. ec Grjfid^ 
«ommoiio postea Imt. Gah. 

8ed qui ietuc tibi tftni^^ in 
^nentem?'^ Quid , o. 1. t. de hoe 
penlo aatc diximna. FBR]»AAiV»> 
^ed qmi istuc tibi] lofieiatur 
crtmca ipM> facto, quod in te*- 
^oUf ^ccepti ploc quam duci^B*^ 
titi hercditatibu» accepeum re^ 
tnriMei. DiKcntles auVem, si 
•ummam hanc ad nummos At- 
ticos rc^ocemos, erunt talenta 
octingenu triginta tria cnm miuis 
Vtginti: si ad GaUicoSf SKmmam 
cfficient quingentomm prope mil- 
lium^ s^utatomm. Abram. Ic^- 
nens. Sed quid istud tibi venit 
m mentem? Hbvsimo. 

HS. dueenties ] Qttingcnta 
•lillia aureorum, sen scutatorum. 
lam autem, ut PiuUrchus scribit, 
Ciceroni obvenerat , tutequam 
reropublicam attingeret, nAij^o- 
90fL(u »K «1?'^^ ^a^4>y ow^- 
«/^loce fivqiudu^. Quaedam 
kmreditae, quae ncnaginttf 
denariorum miUia coUigeha*. 
D^iod^ malta alia sibi \t^ 
gata fnisie significit. Pro 
domo : - Qmie meorum amicorum 
iaoiatmntum^ dieceeeu iheo feoit^ 



^ mihi noit' tdetn tribueriB', 
quod ^i adeesem» Omitto here^ 
diutem Qpk mhitecti,' quaxA 
Ipse- crcvk «um P; ' Clodio, 'tdl 
dicitnr pro Milone rerbis iaifei 
«nte laudatis. cpiitola 20, lib. 
1. ad Atticum: Diodotus mor^ 
Hius esi: reiiquit nobis HB^ 
fortasse oenties, AdnAM. ;Scribe 
eestertium omnibus littefis, Ut 
est in VatJc. Sic aoteiR- illei 
^estertium ducentiens, Gar. '" 

Quanquum] Non contentas re- 
fntationc cviminis , ' hioc etiant 
occasionem at^iplt gravius inve^ 
hendi , qui vel vi , vel fraude , 
vcl blaodiais, vel deniqae sub^ 
icctis falsis testamentis in mol* 
tomm etiain igaotoruih heredi- 
tales invaserat. Abkam. -'^ 

Cum iUo commodo] Heredlta* 
tis adeundfte. Ixnii. 

Dolor] fix amici, qui Ine fa- 
ciebat heredem, morte perceptui* 
Idem. 

Te is i quem nunquam vidiitf[ 
Sic o. 1. s. Te isj quem tu pi*^ 
disti nunqudm, FBitaAR. Gnia 
P. Man. et Car. Steph. cjl om^ 
nibus «ntea editls retiaueritir/ 
quem numquam vidisti^ tandem^ 
LambhiuS MSis Ferrarii est 0%- 
secutu»',' addfto suoriim testimo- 
nio, imo ctiam paullo anteJVn-^ 
retus CK Vatrc. hauc vn[gaUifi\ 
iaduxit, qmam Gmt^ «t Gra^lnt' 



Digitized 



byGoogle 



m 



•^ 



t^RATIO 



rwnq uam » Ii^\ : ' Ri^brius Cas^inas , feoit heredeiri. 
£t quidem.vide^ qnam^ amarit isy qiii« albosaleme 



habeat. In* ntroqiic Barl). e»t, 
guem, ^fidisH numquam* Gar. , 
i Z. Mubrius Caa^a j JL. Col. 
CasinaSf altcr Cassinas, e Cas- 
ftinu scilicet .oppido. atquc hoc 
qi^eiu probAH^ iiu«HptxoD«i ve^ 
terum moqumeiktoruiii. T. CL 
pasAinati cpmugi hjOVB merenti 
fycit. Virgifiifi, mc Itomae an 
fju^dam Kepulciixo inscriptum eat. 
FxaRA&. Cum Colotiauo Vati- 
cauus habet Casinae, Vide Cel- 
lar. G. A. 11. g. 432. Garatok. 

Et quidem f^ide] Ironia, quac 
g^aTiua aliquid «oapicaadnm re- 
lloqui^. amor enim non fertur 
in ipcogniluui-: uec Rubriua amare 
potuit Antonium, quem penitus 
iguorAbat. Quihiu ionuiiur, te- 
itamei^tuni illud, ^iiod Antonium 
Bubr^ faciebat heredem, aidul- 
Uratum et Mibie«tnm fuiaae^ 
Aj?RAM. 

Albus atarne] Adagtum. Ca- 
tullus : . \ . . 

^ Kon nimuan cupio^ Caeior ^ 
tibi vpUf plop^e^ 
Nec scira, utrttm 4is albus 
an ater Momo, 
Vidi Tiros eraditos, qui aWu9 
a^erve inierpretarentur, bonus 
maiuspe, Sic M. Antoniuus de 
ifiu aua Xivitop r^&oq, aibos mo-^ 
rjr^f. i^^cst bonos et commodos. 
ct alibi fUlttv 'i^q, malos mo^ 
res, Horatius: 

f— hic niger esi ^ hunc fUy 

Jiom^ne, caveto, 

Hino iUud Pjthagorae symbolnm : 

/cv; /evtQ^at f4,fXarovQ»Vf ncngw* 

s$are melauurutn* interpretaute 



Plutarcho lib. dc educatlone li- 
ben>i-um: Tovt Xgi fitj avvSia- 

xttxoiJ^<Mev. Hoc est ^on con- 
versari cum homrnibus, qui mo^ 
rum ifrqJTobitatt sunt nigri» 
Additnt iUud Amos 9: Nunquid 
ut filii JBthiopum, vos ssiis mihi 
fiUi Israel? In quae Tcrba aie 
Hieronymus : In omnibus scri^ 
pturis JSthiope^ dicuntur , qui 
penitus in vitia, demersi sunt^ 
^otat Victorias lib. 6. Variar. 
cap. 25. parasitot a cotmcit atro# 
induci. Pro Caecina: JSt argen^ 
tarius Sexfus Clodius, cui no- 
m>en est Phormio, nec ^minus ni^ 
gsr , nec minus cotifidena, quam 
ills Terentianus est PhofmiSm 
Alexis apud Athenaebm lib* 6* 
Deipnot. 
^fi^ h&, NuvoltnHt, w^airmw 

^Ep filp To Koivor, »aX ncjew- 

■ 01 fUlaptq ^fit^* i9wr«^ {ij- 

Ti5 /iroq, 
Sunt geiiera , Nausinice, pa^ 

rasitorum duo, 
Vnum firequcns communequa ' 
ia comoedi/s, , 
' Hos dico nigros* alterum 
'quaero genus, 
Idcm. Albus , aterpe] leu,. a/d!r<- 
ne , quod solum verum: Tide» 
qnae dixi in Eaiend. ,ad Corn«v 
Vcp, Datam. IX. 3* Male rera 
in Graefiana fuerit 1 pco fuerism 
ProTerbiom est, albus, ateme^ 
de quo Erasmus ia ChiUad* 
Phaodr. IIL Fab.. 16. t. xo. 



Digitized 



byGoogle 



PHILlPPICA^SECy^DA. CAP. 16. sSig 



HsTszftG. -Cod. Vatlcanus, Barb. 
aniho, Hom. et Ven. ' albus ,^ 
nterne futrit^ tit Graevhis. ^f- 
dus seQior emendare boe volens 
dtdit y .aterue fueris , cpiem plc- 
rique postea secuci sunl. Muret. 
Lamb. et Hfeusing. aterne fue^ 
ris: fjuod rectum est, iitque ad- 
'eo, ut reiiqua verba nuuc MSi 
offeruut, necessarium. Itaquc 
jueris in Graeviana correxi, cum 
prae&evtim Ferrarii silentio id 
Hiagnopere firmatum esse videa- 
tur. Sed ecQ , ut verum fatcar , 
uequc ista sUm lectione valde 
conteutus^ neque in verbo fue^ 
rit meodum residere plaue con- 
cedo. Suspicor eniiu verbum 
potim ignorans esse meuaosum : 
iina in eo littera abundat: qua 
detracta, sic legerem. Bt qui" 
dem vide f quam te amurit is^ 
^i aWus , aterne fuerit,, i^^o- 
ras. Fratris filium etc» Quam 
hacc mea sit lenis, probabllis- 
qne emeudatio , malo iu aliorum 
esistimatione poncrc, quam ^uul- 
tis ostendcrc* Locutio quidei» 
Tidelur jnihi non modo mc-Iibr 
eruta, verum etiam talis, ut Li- 
brarios iu errorem sponte iuflu- 
entem impulerit. Adfinis e&t illa 
XII. ad Att. 25. nam quid de 
me dicam , " cui ut omnia con^* 
tin^ant , quae polui , lepari non 
possum? Scd nulla huiii» geue- 
ris miuus est dura. Pro Flacco 
17. qttum vero is , quem nemo 
4festrum vidit umquam, nemo , 
qui mortalis esset, audiuit, 
tantum dicit , dedi. Pro Clueut. 
16. qui qua fide , qua pruden^ 
tia , qua dignitdte fuerit , m^- 
minisse vos arhitror. ttiam prp 
^''lacco 5G. Ergo is, qui si aram 
TOM. I. 



tenens iuraret , credertt nemoj 
ubi cui\ si eiuendabat siue caus^ 
"Gracv. quum tamen V. in Vcrr. 
18. ipsc reliquerit, Quid enim 
tibi nave opus fuit? qui si quQ 
publice projiciscereris , et prae- 
sidii y et vecturae causa sumtu 
publico navigia praeberentur : 
ubi praeslo erat a Lamb. edi- 
tum, cui, siy quod posiea nol- 
lem abErnesto, et Harlesio proi 
batum. In ipsa vero seutentia 
quid lucri iiat, sine uUius ad- 
mouitione perspicitur. Qui ver- 
ba, Fratris filium praeteriit etCf 
ab antecedeutibus separa^i nolit, 
futarum arbltror neminehi. Id 
vero commoda certe r^tione ob— 
tiuemus. Rubiius Autoniiim, pri- 
mariiim homiiiem, videre facile 
potuit, jic de facie nosse: hiiic 
infra, querh numquam viderat^ 
aut certe numquam salutaverat» 
Autonius vero , albus , an ater 
fuerit Rabrius , plane iguorabal. 
Yalcrius Max. IX. 4. i. Quum 
admodum locupleti Jb. Minucio ^ 
l^asilo falsum iestamentum qui^ 
dam in Graecia suhiecisset ^ . 
eiusdem confirmandi gratia po-^ 
tentissimos civitatis nostrae 
viros f M. Crassumy et Q. Ifbr^ 
tensium, quihus Minucius igno" . 
ius fuerat , tahulis heredes in^ 
seruisset , ctc. Kelatum est aii- 
tem a Dione Cassio XLV. 47. 
plurimorum bona eripuisse Au- 
tonium beredjtalis falsae^ emeu- 
^taeque nominc, qnum diceret, 

TOVq p\v fiTfJ iSoiV, fiJjT UKOV^ 

Gu<; , T01/5 Sk y.(u virv ?Tt t^tZfiiK;, 
heredem se reliquisse. Heusing* 
quoque ad Coruel. Nep. Iphicr* 
II I. 4. rectc defendit aterng, 
Gabjltonivs. Qnanquam in 60u« 

T .•■-■'• 



Digitized 



byGoogle 



iigo 



ORATI(y 



fueris, ignorans, fratrl^ filiuin praeleriif> Q. iFufii^' 
hoaestiflsimi equiiis Romaai| suiqo^ amauUssiini { 



iectura Gtratonil iudicii •ublili'*- 
tatem et aagacitatem non desi-^ 
deto, tamen ea nou opnf etse 
pulo, ut verba fiatris JiUuiii 
Dovam ioci|uant euuuciationera , 
ct •eiungantur « auperioribua. 
Coniuntta enim eaae poicunt^ 
At quo4 aequeotia attinet, ao 
nominatim verba ne nominat 
quidcM^ quae Heusin^* Ern. 
Scbiitftt, non item Graevius, omi- 
Mrunt, locus secundum czemplar 
VaU Cod. dontra interpretum co- 
natus vindicaudus et constituen- 
dus est: si modo intetpunxeria 
post 9uique amantissimi^ aut 
novam iuceperis ciiunclattonera. 
Faclle uttclligitur, Q, lunii 
equit, honestissimi et eunicissind 
pertinere ad fratris^ cuiuft nomen 
affert, quemque describit, qua- 
iis fuerit, qno magis intelligatur, 
vix ttb eo praeteriri poluisse. 
Keque vero etlam sic amplius 
oiTendere poiekt lectio Vat, no" 
minatf pro qiio in Col. est ne 
nomen quidem qui serihity et 
len. ne nomen quiclem perscri^ 
j}sitt quod etiam exbibet Tefg, 
Correctio est sane baec interpre- 
tum, qui gcuiiivum superiorem 
habere vellent quo referrent et 
loci ita intelligentlam allevare. 
Verum baec iuterpunctio non 
tantum conteltui coovenit, sed 
etiam coucinnitatt loci consulit, 
guem pai, her, s, factitarat^ ne 
nom, q, te, quem nunquam W- 
derat, Deindc ac nunquam est 
«baurda lectio } qiiem euim uun- 
^njiiii vidcmusi ftitm noa pos- 



Bumus stluiare. I^egi debet «- 
Vat* aut certe nunq, salut, pro* 
pterea quod salutatiooe maior 
quaedam fa miiiaritas si^nificatur, 
atque maiorem vim babel> qnam 
quum dico, me tantiim ariquem 
vidisse. Ica coastituit fannc lo« 
cum Muretus , atque «tiam Heu^ 
siog. in editioue %\in ^ ^isi quoil 
bic verba isla e glossa ease pu- 
tat, neque ea quae suut in Vat. 
ne nominat quidem in" corum 
locum snbstituit. Quanquam Ga* 
ralouio in nota sequeote Heusin* 
geri sententia arridere videtur , 
tarhen bic puto Vat, vestigia 
preiuenda eut, 

fraeteriit'] Nou institut berc* 
dem. Abiu 

Q. Fufii, konestissimi equitis 
Romani^ suique amicissimi\ Vo» 
tus libcr, sibiqui amicissimi» 
F. Vrsinvs. Recte Faernus, Mu- 
retus , Manut. Lamb. F. Vrsin. 
Q, Fujii^ cum in Grntero et 
vulgatis sit Q* Fusii, Graxvivs» 
Suique] Alii , sibique , sed recte 
sui, qiiia pro iimicissimi resera-> 
bendum est amantissimiy ut 
aperte lenensis ; qui etiam , Qm 
Fucii; raeliores, Fujii, Hsv— 
siNG. Nullibi est Fusii, quod 
meudosum statim e^se constaretn 
et certe miljlies factum ex Fujiam 
5ed omnes, qui a Vatic disce— 
d^unl, babeut Furii, quod po— 
test tBse verum. Vnus autem 
len. amantissimif quod est egre^* 
gium^ , et ab Heusiug* ettam re-> 
ccptum. GAa. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SKCVNDA. CAP. ift agi 

quem palam her^em aemper factitarat, Henonrinat 
quidem , te y flmem nitmquam Tidex^at, aut certe num-** 



Quem palam heredem etmper 
Jactitarae] Ego in huius loci 
cmendatione olim Mnreto af« 
•^BSua sum, •cripturam autiquam 
ipsia ▼esligiis pertcquenti, a Faer- 
no , qui ex nominat facit mend-^ 
nit , dissensi* Fateor tamen lue 
cx nominat fecisse nominavit , 
vt cohaererent tempora. nunc 
meminit prdbiyi : ' neque tamen 
nominavit reieci. LAMfiiNTs. - 

Q, Furii ne nomen quidem 
perecripsit : te , quem numquam 
inderatf ac numquam ealutave^ 
ratf fecit heredem] Multa hic 
«rrau sunt, sed illud abspr-* 
dara: quem numquam riderat 
mc numquam salutaperat ; quasl 
salntare potu^it quem numquam 
«ntea viderit. qnare toius hic lo- 
cos iu tegendus: Q, Fufi hone'» 
siiethni equitie Romani, suiqm 
mmiciseimij quem palam heredem 
aemper factitarat^ ne meminit 
quiiiem, te, quem numquam vi^ 
derat, aut certe numquam sa^ 
iutaperaf, feeit heredem, bacc 
ex antiqtio libro, in q«o umen 
prO meminit scriptom cst no- 
m^nat, q«od stnrc non potest. 
FAx&xrs. 2fe nomm quidem 
perterrpmt] Vetns liber: Q. Fufi 
Aimestissimi equitis Romanif 
smique amiciasimi f quem palam 
heredkm semper faetitarat: ne 
nominat qmdem: te, quem num» 
quarh viderat, aut certe num^ 
qUam sahttaperat , fecit here^ 
dem* quae scriptnra si recte di- 
•tiBgaatiiCy Tidcatnr fortasse Tcra« 
&um cpitsqiie «tMnr iudi^o« mtkii 



qnidemy qnod in Tetcre libro 
legitur , minime dispUcet. Mtiu 
Ne nomen qmdem perscripsit] 
Lambinus aliique .varic emc»* 
dant, acd praeter libros noatrps, 
GB.Tr. Tanu hic est librorum 
varietaa, ut ea ipsa argumento 
ait, haec verba essc «dsiticia, 
ne nomen quidem perscripsit^ 
sirc ne nominat quidetn, siva 
ne meminit^ quidein, Quidqni^ 
adscivcfss^ reduudabit illnd, ct 
vcram ancteria sententiam pcr-*^ 
turbabit. Antofiius hercs cssti<» 
terat L. Rnlkrio Cassinali, ut ipi« 
^deri volcbati a defnncto scri-« 
plns, ut Ciocro snspicatur, adul'^ 
t^ratia tcsumenti UbiUis, ^ pc^ 
fravdcm subditus. Nam ctmi 
Bubrins vivcns saepc palam di- 
zisset , se fratris sni Q» Fufii ^ 
lio bona sua reiinquere, nequc 
ulla pestea simulus interccssis* 
set: postquam defuucti teslamen-> 
tum apertnm est, praeter om* 
nium opinionem, praeterilo fra-> 
tris filio, scriptus in eo fuit An« 
tonius, quem numquam viderat. 
Hoc saiis dcclarant Ciceronis ver- 
ba, dununodo susjpccU haec abii- 
ciantnr , ne nomen quidem per-^ 
scripsit , quae , quod aliquid de- 
esse videbatnr ^ a . Grammatico 
aliqno adscripta sunt , qui nou 
vidit, fratris filium Q, Fufii 
cofaacrcrc hoc modo: qui, al-^ 
bus^ aterne fueris, ignorans, 
firatris, Q. Fi^i\,filium prae^ 
t*riit: ts fecit heredsm, Ita 
omnia pUna, ac pcrq»icaa fiuit. 
HlTSQfo. GoaifciunuD viri 4^ 
T 2 



Digitized 



byGoogk 



392 



OKATIO 



qnam salntavprat, fecit heiredemfc . Velltti inilii dka$; 
nisi molesUim est, L. Turselius qua fa^e faerit, cjua 
«latura, quo raunicipio, qua tribu, Rihil scio, iii- 
quies, nisi qjiae praedia habuerit. Igilur,, fratrera 
exheredaiis^ te faciebat heretlem. Li raultas practer- 
e^ pecuni^s ^iepissimorum liominura , eiecti^ veri^ 
Wedibus, lamquaiH heres esset, invasit. .. Quara- 
quara hoc xnaxime adrahatus sum , raentiouem te 
hereditatum ausuih esse racere. quum ij)se h6redita- 
tem patris iioii adisses. 



ctiMiml vclieme1»t«r probo: cnm 
prAesertim verbum ii*«»ro prae- 
tm-iU viirie ihterpretartos «nspectia 
illb verbi» dttos homiiie» exirti^ 
inare po»simu6. Sunt eDiin dnae 
Ulntnm lectiones , altera Vati- 
cani^ aUera cetcromm codicnm 
emnfum. Vtmque defendi po- 
teet, ^ua ciHqHe popria intcr- 
«imctione tributa : nibilo unien 
jninus glosscmala aeae produnt. 

' Queni nunquam vi^erat ^ ac 
ne unquam salutaverat] Ac nun- 
quam^ 1. v. Perrar. Te , ^uem 
nunquam rrdetat ac nunquam 
salutaverat] L^gnnt alH et elc- 
ganlcr qunlem , ' si magis li*brb- 
rnm fide qnnm sua ronicctura 
nitcrentur: Ttf, quein nunquam 
viderat, certe nunquain safuta'» 
i/ernt, fi^tt 7ieredem, A.Br.KMi 
Ex Facnii ct TVlnrcti cdUionibus, 
quae scquuutuf Vaticanum, re- 
cepi, aut certe nunquam^alu-^ 
taverat, Graevivs. 

VeUm mihi dicas^ FamiUarii 
«OBipellatiOy ct ironica, qua Aa^ 
tonium ob aditkm Turaelii ignoti 
hereditstem in invidiaia addnciu 



. Tatnquam hcfes wet ^ inpa- 
sit] NnUa bic lcctioois dnrcrsi-^ 
tas ab aliis observatur: et tainen, 
qtiod celebeninms . HenmauTins 
primtts me monuit, le^ndnn& 
«st, tamquam heres esses, invO'^ 
sisti, Neque enim, ab Autonlo 
kd Senatum orataonem avertit» 
HEVfiNC. Sicsolebat Heaman-v 
nu»: acd miror prndcMtia virt 
caTcnTum «dditum. Huic criti-. 
cae temeriuti iam nos occurrere 
meminimua ad c. 3i. in Piao«* 
ubi vide. SituiHime aupra c 7. 
tibi idem, qued illi* aeeiMt ^ 
oontigi^set. jid sepukuram cor- 
pus vitrici sui negat ajne da*" 
twa* Mocvtfro ne P. ^uidem 
Clodius dixit umqUam: qu^em^ 
quia iure ei fui inimitUSy doieo 
a te iam . omnihus ifitiis essa 
superatum. Item infi^ c. 5i* 
ifrg9 ut ts eatanutum stt^.per-. 
turbusti, Bt domi quidsm cmi- 
sam amoris habuit etc* prodw-. 
ctus autem etc, -cum- rsspondis- 
sesy tsrei tuae causa f^emss^ 
etc, Pro Q. Rosc. i. Qmd ita. 
non profers ? non conficit ta-^ 
bulas? imo diligentissimen Nor^ 
refert parva nomina in codi^ 
Gsm? , etc, quvmodo tibi^tanta 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 17, i^ 

XVTI. ' flaee ut ooUigerea > homo i «mentissijne ^ 
tot dies in' alieaa villa^^tleclamastf? ^^Hamcjuam lix 
quidom (ut tui fan^Jaiissimi diqiita&t) jdai exhalaud^i 



pecunia extra^^rdinaria iacetP 
Sed oiudU buiusiixodi persequl 
longum essef, Qai^aton. Er- 
]).est. et Schuul immerito Hcu- 
xnauDi couiecturam probarnnt , 
hlc eliam eam' io textum reoepitl 

Haec ut coUigeres] Vt cirimiT 
Xka conlra me co^quireres et coIt» 
^igeres, quod mtbi oblecisti de 
aoiicilia YioUta, de Consulatu 
CTudeliter gt^lo, de n^ce Clo^iiy 
dc beUo ciyili, fl^ nece Cacs»^ 
xis, ,d^ al^vnatiooe Porapeii, et 
jrcliqaoruju amicortim , quorum 
berediutes mlhi neg^as^ conti^ 

Tot dies}VhWiltfitai S : j4de9se 
in Senatu iuesit ad xifi. Kd*- 
•iend, Ovtob. ipse interea decem 
et septem dies de me in TibMr- 
tino Scipionis declamitapit, W*^ 
lim quaerens , haec enim. ei 
cBusa esse solet declavtandi. 
^Crnn - in di& , quo me adesse 
iusserdt, 'penisset, tum vero 
iMgmine quadrato in aedem Cvn^ 
cordiae penit^ atque in me ab^ 
^entem omtionem ore impurts^ 
sim^ isvommt. Idem. 

In akera pilla] liCgunt in 
aliena filla, Scipionis vidcli- 
c^, in Tibuftino Scipionis. 
£pisto]a 3, lib. 12. ad f^tniit. 
Caedem enim ^ladiator quaerit, 
eiusqite initium <*ci xiir. A"a- 
lendas Octob, a me s^ facfn-* 
rum putapit, j4d quam para^ 
tus penerat , cum in piUd Me^ 
ttlli ^compttires dies commTnta- 
tu4 esset, Quac autem in luitri^ 



et in pino cojnfifntatio ^potuit 
esse^ Itaque omnih^s estpi^ 
sus, ut ad te antea scripsi ^ 
suo more pomere, non dicerem 
ABaAM. jdltera menduiu cst rei 
pet. Lamb. et aliarum qunrum/i^ 
dam noijt magni preiil editiouuim 

tiAR, • •'• -^ 

Quamquam^l BeUa et eloeahi 
correctio, quasi declniitartt An- 
touius^ noju ut crTraina eonf- 
quireret, aut st atl ' aiccntliim 
pararet,, «ed qt* exbalalb vjuo «i- 
tim quaerVrcC ad bibettdum de- 
,nuo. IiJEM. ' • ' 

Vini exhalandi y non acuenA 
in^enii causal Noh ingenii aci»-* 
endi, o. U v. placct^ FBRaAR. 
Vini exhalahdf\ Soleut uounun- 
^uam Oratores eausas ridiculas 
adferre, ut adversarios iu con- 
'tcmptum adducant. «t Deino* 
sthenes pro Ctesipbonte ; Kul T^oi^ 
yi doxtlq fx jmnwv, AiaxCytj, Twi» 
Xoytav intin^tr vivu qiutvaavJaq ^9qv^ 
Xofityo^ TioniauaO-ai , tovrov :iqo~ 
iltaO-ut Tov^uyoivu, otn uSiKti^n^ 
To? ovdtr6(: XapiXv TifitaQCtiv, Et 
mi/ti quidem rideris y o Ailschi-' 
nes ^ hfs sbrmonibus pocis tuae 
excrcitationes prat^bere , duth. 
haitc caussam suscepisti , nok 
iniuste factum iudicio persequi 
potuisse. AbrAU. Antouii vi- 
nolenlia plnribus notata auctori- 
biM : Phit. Ant. p. 919. cztr. 
Plin. lib. XIV. c. aa. syb fin. 
Macrob. II. Saturu. a. uudt et 
novum se Liberum patrem appel- 
lari iussit. Vellchis II. 61. Vido 
iofra c. 25. Hfvsuio* 



Digitized 



byGoogle 



^ 



OBAJIO 



non logseiiit 
vero adhibes 
gio iao j et 



acueudi Gausa declamitas. Et 
ioc^ cansa magistnuiiy suffrart 
compotorom 



ttorom f rhetorem j ' 



Declamitas ] lu et leoenf. sed 
Lamh. et Graev. declamaM, Ioxm* 
X^raefertiir lane a roe quoqne de- 
clamitas^ qnod ceteri omnea 
editi, et ambo Barb. aerrant. 
Ttriuaqae verbi ezempla vide in 
Ind. Emeati. Vatic. declamas, 
At vero etc. et ita Muretui. Gar. 

Magistrujn\ Sex. Clodium, de 
quo ad c 4« Honc Cieeronis lo- 
cum ciut Suetonitti de clar. Rhet. 
cap. V. Hbvsinc. 

Rhetorem ] Sextus Clodius e 
'Sieilia^ inqnit Tranqnillus lib. 
de darit Rhet. Latinae simul 
Graecaeque elegantiae profes^ 
^or. Bhetor autem, nt notat 
jNoster Cresolius, proprie dictus 
cst Latinae eloquentiae professor^ 
cum, qui Gracce doccbat, Sopbi- 
•tes diceretur. D. d« excnsat. 
.Grammatici , Sophietae , Rhe» 
toreSf etc. a tutela requiem ha^ 
hent. Cod. de stndils lib. nrb. 
Bom. HabeOt igrtwr auditorium 
specialiter nostrum , xn his pri- 
mum quos Rornanae eloquentias 
doctrina commendat, Oratores 
^uidem tres numero , Gramma^ 
ticoe pero decem: in his etiam 
qui Jacundia Graecitatis pot-- 
iere noscuntur , quinque numero 
sint Sophistae y et Grammatici 
item decem, Nihllo tamen se- 
cius Um Latinae quam Graecae 
facundiae doctores Rhetorum no- 
snen habueniut. Noster i. de 
ofllciis: Ilinc Rhetorum canipus 
d& Marathone , Salamine, Pla^ 
iaeis» Suetonins Vcspasian. 18: 



Primus 9 fisco Lathus Graecis^ 
que RhetoribuM annua cemtena 
constituit. Qod, Tbeod. de med« 
et pr. Rhetores Atticae Roma^ 
naeqas doctrinae* £t sane tnm 
Rhetoras, tnm Sophistas apud 
Graecos Chrysostomns agnofat 
in eap. i» primae ad Corinik» 
KuX </ofi<nal, «ci ^ffto^, 
iuel fpiloaofoi, mU my/^tt^iic» 
£t in cap. 1. •ecnndac a4 
Thessalonic. Kal noift(Tal, mtd 
f^'fro^q, wmI 9o<pK^, : anr^ Ad- 
yo/gwpok nuw%§q, Qnare idcm 
Cretolins cap. 3, lib. i* Theatn 
Rhet..distinctionem inter Rheto* 
wtm ct Sophistam alinnde dert- 
Tat» ui i^9tg, cum quidem a4 
docenduM refertur, \8ii poUiicm^ 
pehui eloqusntiae^pi^essar, qui 
prascepia modo communiajg»^ 
piicet, ooqi&^q auiem, qui pras^ 
ierea piurimarum ariium ^citl^ 
iiam eompleciatur, ei diciionem 
mirabilius exomei, omnibus ht^ 
minibus piciam , floscuiis et cor" 
pia redundaniem, Id ooHigit 
ex Gregorio NazianzciiOy qoi 
commendans Sndoxio RhetOKt 
Nicobnlum adolescentem, af&nem 
sumn, Velim, inqnit, eum ^ 
nobis accipias, %6 pkv ^fjrof^ 
KW Ifguiv nf wrql ;|fa^M>v/<cvo9, 
*th dk ao<f>jt^iu6if fjfilp* Rheiori^ 
cam quidem iaeniam patri , So^ 
phisticam auierri nobis largiit^ 
rus, Sed «di Cresolium. Nobia 
enim^ quod ad rem praesentem 
spectat, panec de mnltis UbaMC 
tuirecerlt» Abram. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA, CAP. 17. ^5 

cui oonf^essiaU, ut iu te, quae vellet, dleeret. Sal- 



Cui concessisii, ut in te, guae 
veUet, diceret] Alii, ut non modo 
ifi /e, ^aa# t^eUett *ed im qnem 
v^Uet^, dieeKetm opUmi qut(|ue «t 
TctasUigixni Jibri a nobU fariuiit, 
lflvA« Vt inje, quae veUet^ di^ 
€^et] Sic Pall. cc^d. qut aoli- 
quac, ium Victorian^. at I^m^^ 
bioiana uon wi#, ut nou in t£, 
^uae veUet^ diceretj icd in ftmn 
veUet, dic0Wet, repraeicatat ia 
coDtextu^ '^MOd xM^um atisplcoc 
a luak ijitellecto Ferrario. . Givvt* 
i^ui cQHceseifti^ et».] Sezto Cl<v 
dio.: l«eguiit nooii^ulU ; Oui co?i- 
c«itfi#/|, ut mf^ ia Hi qttOfi peff^ 
let, dicerM^ sed m« ^U^m ye^, 
iet, di^ret* : Scd fruitiy •uut* 
SBeUor TulfaU: Cui canceesieHf 
ut in te, ^u€U veUet^ dicere^» 
lCaiua error ez acioli .cHiu«<Uin 
«mcadatiQuc , qui iguarmL mo-r 
Kum Autooii, j>utabat, eumy ^upd 
irafiUudior cMet« diaeriorum.nou 
«MC patieuiem. Quod iopge &e-r 
«oa crat* Aotaniua anctore P|u-? 
tsrcba .muUoa qnideui coD>i(iit 
•pp»tebat ; At iofanm ^t dictei^ 
wiQrwn co^tumeUa «n efiipsa w- 
medium haJkeJkat* JUcehat enin^ 
%ficissim dicteria et contiun^U^s. 
repio^re^ -ifeq^ Hmms gj^H(ie-> 
bmA, cua^ ri^elfi^uTf qufifn cufli 
ahps ri4e(Mt* Quod Sest. CIo*- 
diu» Sicuiua probe iuteUigeos «e 
• iocie e| dicierii* >aiti iu Auto» 
aium, tum io Fulviam Aaiou'4 
c^oingfm 4aci«a4i« nou abst.i«f« 
h0U lV«n(iuiilua: MoU ooulfhw 
tlis et dioa» , par ooulgrutn itK 
amicitia Mn.An^onU triumviri 
extitism Me. aiebat, ^u^dei^ 



hucca inflatior erat^ acumen 
stili ientare dixit: nee eo mi^ 
Hus, im^o vei magis oh hoQ- 
jiaionio gratus. A^ quo mox 
Qonsule ingens etiam congict^ 
rium accepit ,, ut ei ifi Philippi-^ 
cis Cicero o^iicit* AnRAM. Mon 
crat ▼ituperaudus a Grulero Lam- 
biniM, sed buius repetilores, bo- 
mioes uuUo nnmcro, qui viden- 
tur ^uidquid erat ,ubique pessi* 
mum de in«lustria o6llegisse. Uoe 
autem sumser^ut a P. Man. et 
Car. Stepb. qvns mtror a tam ine- 
pta iectiaue ue Fei^arii quideiu 
•uctoritatem deteiiruisse. Lamb, 
a reliquis omuibus editis, etM3i# 
iUis, aliorum, ct meia nibil diS'^ 
ccfsit. Fuit aliquis , cui visum 
ett aequeutibus in te , et in tuos 
oou ftatit bafc respondere, con^ 
cessistit^ ut in Je .quae vellet 
diceret: itaque adscripsit banc 
tmfBdatiooem» J> ^uem v^Uet , 
diceret, qtue Suetooii libros, 
ufscio qoomodo, occupavit, vfi- 
ramquc iude ieciiou^m expuUt, 
quos Ubros vel uous V'fiic« satl4 
^efntaret. Illnc povvo monstrum 
illud; cum Tuilii verbis emeu» 
datio eonflata ; particulae sed^ et 
nou, ut ea simul cobaerfrent^ 
idditac^ Sed stalim Lamb, mu-« 
tavit baud pro^e iiiterpunctiomem« 
•dtecitqne t. est ex uno Yatio* 
qnod rertlus «bcrat, Si^ euim 
totum locum lcgo cum Cl. Hen-» 
aiug* et distinguo, JBt vero ad^ 
kihes ioci cau^^ magistrumi suj^ 
fragio iuQ^ et campvtorum *na- 
rum RhetQrem% oui cancessisii^ 
^tinte^ quae veikt, diceret ^ 
iaf*m ommnQ homimmi ^^od 



Digitized 



byGoogle 



396 ORATIO 

sum' onimno homiiieml sed matbria fddilis, iii le et 
in tuos dicta clicer^. Vid© autem, <juid inter te et 



maleria facilis, in te, et in tuos 
dicta dicere, {u distingiiuat 
«mbo Barb* et Sneton. in ed. 
Burm. ct parnm diiTeruiit aute 
Lambin. ediii , in quibus , Rhe^ 
torem : cui etc, diceret : salsum 
etc. Garaton. Errat Ern. quum 
exlstimet , ita Latiuos lorjui non 
posse, et soribendum esse di*- 
■ t.enti aut ad dicendum^ quo sane 
seusus totiiu loci sublatus esset.^^ 
Plura enim addi d«berftot, si 
▼elles plenam babere seutentiam 
et accurate expressam. Ncque 
▼ero etiam snspicari debebat Ernr 
dicta dicere esie ab lnterp«oIa-« 
tore, qnae pbrasis frequens est 
apud Cicer. Vid. Hctisinger* » 

Jn te et in fuo^] Qui vitiis et 
•ordibus abundatis, ut facil^e sit 
in vos iocandi materiam, ipvenire* 
Kam, ut dicitur 2. dc Oraiore : 
Xiocus et re^io qaasi ridiculi 
turpitudine et defonnitate qua- 
dam continetur» Uaec enim ri^ 
dentur vel sola , vel maxi/ne , 
guae notant et designant turjfi- 
tudinem aliquam non turpiter, 
Quod addit non turpiler, sum- 
ptum videtur ex AriU. 4- ^ib. 
*Nicom»ch. cap. 8: Jngenui et 
cruditi ludus a servilis et , im^, 
periti ludo diversus est. quod 
etiam in antiquis notfisque co~ 
moediis elucet, Jn illis cnini ri- 
diculum est vcrhorum oOscoeni- 
tas, in his obscpeni Sfispicio^ 
Abram. 

. Jn tuos dicta , dic^el -JXicta 
in iquibusdaiu L y* dou ti%: -^ixot 



ille, qvA de clar. Rbet. scribity. 

oomprobat : si tamten non mc|i— ^ 

dose soi-ipcus ett. !• etiam lioc 

ai^lius , -quod non, Jn te qutm 

veUet diaerei , sed, Jn ^uem s^/— 

kt dictret, acriptum babet. 1« 

Col. et Lan^. iillprcssX>s tuentur. 

FBRitARivs. Et in tuos dicta -dt^ 

eere'] Scbottus noatkr cap. 13. ab- 

2ieieudmnrci*As«t dicta^ aut d^ 

eere mutandum«in ific^r^^ G«t- 

TJBR.' Haec Uotio Sdioito non 

placebat^ at placait^iijerouK a» 

de ot^t,\Ne\ quoti&scunque po^ 

tuerit dietuhi divi,nece84e ba^ 

keamuH^^dic^re,' Dietum ahtem. 

di^ere est noslvatibtti, dire le moi» 

Quid sit aiilom «dlctmn, quid<lH* 

ellcira« , eod«m iibro pulchre ex- 

pliiilitttl-': Cum duo- genewa sini 

JaceitiaTtAm,^ alt^tt^u aequabiU^ 

ter in itmni sermone^fasufn , al^ 

terum peracutUm -et Jfretfo , illa 

a vhterihu^ cavUiaHo^ haeo atm 

tera dicHcittBi^ nolmnata cstm 

Subdit de Crasfo : Non cnim fe^o 

qUisquam- teperietur, profiter 

hunc , in utroque ginere i^pori* 

lexceUens,^ et iUo^ quod m ^er^ 

petuitate sermotiioi ' ^ ^c, qwfd 

M celeritate atque dicto -esi* 

Ndm fiaec perpotua coMraSeae* 

volamCuriana defensi^ toia red* 

undavit' hilttritate qui^dam ef 

ioco , -dieta ilia hrevia non ha" 

buit: "he^: JMicerc enim^ aitmt 

Efmiumfiammam a sapi^te fa^ 

tiUtts ardente . in . ore opprimi , 

qudm hdna didta teueat* Haec 

seiiicethona dicta ^quae salsa 

siitt. Nam en^ dietu appeUan^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA^]^dv^T?DA. CAP. 17. ^^: 

tf^ttof tuum intersi^/ Hle fiensim dix^ebdt, quod 



tur praprio lam nonune, Plan«- 
tiw Captiveis actu 5 , iccn. j : 

J^e<h Mnmtn ridiculumX dictum. 
. . d« diciU melioribus, 

Quibua .aoleboHi mejutruales 
ep^as.ante adipiscier, 
IdtWL Siioho «cen. Qfiisnam : 

Ibo intro ad libros et disoam 
de dietis melioribus. . 
KovQonquam tamen bona^dicta 
alio feBSQ capiuntur, ut io pro-^ 
iQgo Ampbttruonis : , 
, Vertan firofecto hoc pHere me 
precario 

A vohis iassit leniter dictis 
j boniS4 ' .« 
Id est (interpreteLambtna) blan- 
dii, sine contumeita ^erborum, 
aine malcdlocis. Sic GatuUtts ad 
furium et Aureliura: 

Fausa et nuntiate meae pu^ 
eUae 

Non bona dicta, 
Contra iufesta dicta apud eun-^ 
dem dp conia Bereniees : 

Npn si me infestis discerpant 
sidera dictis, 
Sed, ut ad lectionem receptam 
redean^i^, dictum dicere eit eiiam 
in Planciaoa : Admonuisti etiam, 
quod in Creta fuisset y dictum 
aliquod in pftiiionem tuam dici 
potuisse: me id perdidisse, Vter 
igitur nostrum ^st cupidior di- 
€ti? Egone qui, quod dici po- 
'tuit y non dixerim, an tu qui 
etiam ipse in te dixeris ? I nttoo> 
et coiitende iegendttm dicta ia-r 
cere, Abram. Yide Adnot. meam 
ad Cornel. Nep. fraj^m. \k a. 
Parei L«x. Crit. p.3.5i.55a. Gei- 
aer. ad Qttia<9»ftiaar Tmatl. % 



causa» 



36. Hinc satis app^rebit/ Attici- 
smnni hunc Cicerone non indi- 
gnum esse, nt Schotto IVod. Cie.r 
I. la. visiim est. Hsvsufo. Schottf 
aetate apud Suetoo. quoque dif^ 
eta legebatur, oum enm ad Tuln 
lii edd. multi ejnendassent : sedk 
abest ab eius MSis, et edd. vett«, 
quas vidit Ferrariuf. Hecte qm- 
nes libri ToUiani, pancis exce- 
ptis', quos ne nominaiim quidcn 
Fe»r. appellat, id retioent^^ ut 
omties II* de Qrat. 60. et pro 
Planc. 34. 

Aifum.tuwn\ M. illiun Anto- 
nium Oratomm clari^imnm» 
AjikAic. 

Qmd^eausae prodesset] Ipso 
AntoBius Orator apiid TMlliam 
secundo de Oratore ita declarait 
snam dicendi rationem: Meaait'; ^ 
tem ratio .in dioendo haee essti^ 
soUtyUt boniquod &a&ea;f (cansa) 
id ampleetar, exornem, exagge-J 
remy ibi commorer, ibi habitem^ 
ibi kaeream: a maio autem w- 
Hoque causae ita recedaja, noa 
ut id me defugere appareat, sed 
ut totum boao iUo or^ando ei 
augen4o dissimulatum obruatur* 
Subdit : Confiteorque me^ si ^uae 
premat res vehemeiktius, ita c|p-«. 
oedere solere^ ^ ut non modo non 
abiectOy' sed Ae rmecto quidem 
scuto fugere videar : sed ad/ti-' 
her^ q^amdam in dicendo spe" 
ciem atque pompam , et pugnae 
similem fugam : consistere vero 
in meo prfiesidio ^ic , ut non 
fugiendi hostis, 9sd capiendi 
looi. ecuisa , cesnifse pidear, Eip 
patici»<.ii^temG|isi . ^nn ,$c^ .^ 



Digitized 



byGoogle 



^ 



. b^RATIO 



prodesset; tacursimdicisaliena* At qoantA mercet daia 

estrlietori? Audite, audite, Patres conscripti, et cogno* 
scite rei publicae vulnpra. Duo millia iugerum 



frotim eausU eiaborare MoUOf 
fuam ui mtn obsim: nom quiu 
eniteudum sU ^..utroque, eed 
tamen multo est turpiue orotori 
noeuisee pideri caueae , quam 
uon profuieee. Sed vidc plura 
in hanc •cote»ttam, et a^de Ter- 
b« GiceroDit in Bmto: Omnia 
peniebant Antonio in mentem: 
eaque euo quaeque loeo^ ubi 
plurimumproficere et valere poe» 
eent, ut ab Imperatore equitee, 
peditee^ itpie armatura^ eic ab 
ilio in maxime opportunie 4ira^ 
iionie partibue collocabantur^ 
Brat memoria eumma, nuUa me- 
ditationie euspicsQ , imparatue 
•emper aggrtdi ad dicendum vi^ 
, debatur, eed ita erat paratue» 
ut iudicee iUo dicente nonnun-* 
auam piderentur non eatie pU" 
rati ad capendum fiueee. nt 
■lerito lulitti Caesar euni 3 d« 
Orat. sic alloiiuatur: Ego me^ 
hercule, inquit, Antoni, eemper 
ie fui, qui de te oratore eie prae^ 
dicarem, unum te in dicendo 
mihi pideri tectissimumy propri-» 
nmque hoc eese iaudie tuae, m» 
hlgunquam a te eeee dictum^ 
quod obeeeet ei pro quo dice^ 
ree. Hii^e ett ighur, quod enqi 
lioiteT eeneim, id eaty caaie ei 
circunitpeote dixiiae ait, qood 
Moaae prodeMeL 1bxx« 

M quanta merees] CoDunode 
pottquam Antoniom liianlcnm 
oratorem e«ie, parunqoe inRbe-> 
tttrics proCcciflit dodut^ ad mkO^ 



oedem Rhetori daum delahtlar, 
iDftM. leaena. jit quantn mer-» 
cee data '.eet Metori^ Hsvaii^c« 
Apud Sueton. aic Oudvnd. uit 
quanta jn* SL est data? audite, 
audite, P. C. aed BarmaB.^1 
q, m, JL est data^ audite^ P. ۥ ' 
quomodo «tiam Caperoa ad pe^ 
troa« cap« oziz. p«7i6« huue lo« 
cum adfert, e| ante ptriunqno 
SaTaro ad Sidon. V. Epiai. 7. p« 
55i. niii qaod ia iterat audite/ 
qui porro hanc magiatrorum mer" 
eedem iUuatrat. Non iaeple pro- 
fccto facerely ai qma iu legercu 
jit, quanta mereee data eet Rhe^ 
iori, audite: audite^ _P. C e# 
cognoecite reip^ pulnera. Simi-» 
lea ■ locoa alicpiot bahea apiid 
Henmaa. et me ad c iS. pro 
Mil. Oa&atoic. 

jdudite^audite] ItenOTat atten* 
tlonem, ut in re magna, et modo 
adAntonium, modo ad Senatorei 
coriTertttQrationera, quasi dublas, 
ad quoi potisfiimum •€ conver- 
tit, ut m •oUicitudine, rel ctiam 
in tudignatiooe fieri consnevlt. 
et profuiam htnc largitioDcm 
rcipnblloae Tulnna appcllat, qiiod 
ea facta non fuertt aine rtiaguo 
relpublicae diapeudlo. Abram, 

ReipubUcae pulnera'] . Infr% 
eodcm aenau et eadem in re, 
snfligi magnum reipublipae pul-^ 
nue putabanute, Eodem aensu 
Ptndarus Ode 4« Pytbiorum epo- 
do la. reipubiicae pulnut ap- 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SEPVI^DA. CAP. 17. ^^ 
Mmpi Laoutixii Sex. Clpdio rhetpri aoajgnasliy el; qui*? 



fiukkorwa x^iuftap HXiuoq itfitp^» 

noXup, 
'Pifdtov fiip yaQ itohp Cfi^ 
etu nal tpm/(fot4^0iq, uk}^ inix^ 
^q mv&tq F<j(9«* ivonaXiq 
^ij ffrtnu i^anCvaq, ^ 

Ml fty &f,6q &ytfi6¥nrat wftQ^ 
purijQ yirrirau 
Oportet moUem manum admo^^ 
ventem 09 vuineris tracttwe. Fa^ 
cile euim urbem concutere etiatu 
tmbecillioribus j eed in sedem 
rursum coUocare difficile saneest 
repente , jUsi J}eus principibus 
gubemator fusrit, Ibsm . 

Duo miUia iugerum] luffsra, 
o.Lt. Fb&r. Sic et Graer. duo 
miUa iugera, Gaast. EtiaknBarb. 
tmho iugera, Sed tirmMntiugerum 
oinnei editi, Vat* Suetonius ; de- 
Biqoe gimilis lociu IIL 9. et 
alius infra c, 39. quod est opti«> 
mum. III. iu Verr. 47, pluribus 
miUibus medimnum psnisse de- 
€umas agri Leontini, quam quot 
milia iugerum sata erant itf 
agro JLeontino: nbi Gruterua 
ircprehenditnr, quod iugera edi-p 
deriL Ibid. 49. ad iugera XXX. 
miUa : Hottom. cmendabat iuge" 
rum» Livius VII. 16. dixit etiam 
miUe iugerum, ubi vide omnino 
Drak. Gaxultoiv. 

Campi Leontini] Sext* Clodiot 
Siculus fuit. Campus Leontinus 
in Siciiia dictns ab urbe Leon- 
tio, cuius meminernnt Plinius et 
Ptolemaens: is autem ager falt 
Siciliae totins uberrimos. M. Tul- 
liusFmmluitaHa inVerrem: jEt» 
nensfs peto ager, qad soistHU 



esse eultissimus, et, guad capui 
est rei frumentariae ,^ campus 
^^eontinus^ cuius antea specisi^ 
haec erat, ut^ cum absitum piy 
disses, annonae caritatem nont 
vererere, sic erat defQpnis atque 
korridus, ut in uberrinid Sici» 
iiae parte SiciUam quaereremus» 
labefactarat enim pehementsf 
aratores iam superior annus, 
pros^imus i^ero funditus eperte^ 
rat, lara si fuit uberrima Si^ 
liae pars, facile rides, quantnm 
Antonins bac largitione reipnr 
blicafe yolous inflixerit. Nam^ 
«t ancior est Poljbius de Siciiia 
•cHbenty wXovot d* afrnfv TOr 
fAilor Tiiq ^Ptafifiq, Siciliam po^ 
eant urbie Jlomanae ceUampe* 
nariam, Pfoster Verrina de ia-' 
risdict. SieiUensi : lUe M* Cato 
sapiens ceUam penariam reipu*' 
hUcae nostrae, nutricem plebie 
Romanae , Siciiiam naminapiK 
Nos vero experti sumus, ItqHcQ 
maxim^ d^fficiUimoque bello; Si" 
ciiiam nobis non pro penaria 
ceUa, sedprae aerario iUe ma^ 
iorum ^^etere ac referto fuisse» 
Abram* 

jissignasti\ Proprie assignarl 
dicuntnr agri^ qui coloois dl^- 
duntur. Brutus apud Gceronena 
lib. 11. epist. ad famii. Aiqua^ 
liter 0utiSO9^ie agros iegionibus 
assign€Bn puto oportere, Idsm. 

Et quidm immunify Libera 
ab omui servitute , decumis et 
•liis eiusmodi Tectigalibns noi| 
obnopttsi. Frumentaria : Foeder 
ratae civitates duae sunt^ ^uof 
rum d^umas p^mre non solsatU^ 



Digitized 



byGoogle 



Soo 



ORATiO 



• \.' 



aem immrmiaV ut populi Romani tanta mercedr 



^amertfna, et Taurominitaha : 
IqainquB praeterea sin§ foedere 
hnmunes- ciintatea ac liberae, 
Oenturipina^ Halesina, Segesta- 
Ha, Halieiensis, Fanormitana: 
praeter ea otrtnis ager Siciliae 
eipitatum deeumanueest. Qaare 
^amput Leootiniift immiinit' boq 
^rat, ««d (lrcnmaiiu#, et qnod 
Acile credid^nm rtt eo genere, 
quoi) pToXime mitc «crtbitnr : Per- 
paucae ciuitafes sunt bello a 
maioribas nostris subdrtae: qua^ 
rum ager cum esset publicus 
populi Romani factus^ tamen 
illis est reddftus, Is ager a 
€eHsoribus tocari solet. Imo 
Tidetur rcmansiMe publicai is 
agdr, neo reddllui fnisee Leonti- 
nit, tum ob tibertaiem eximi«m, 
tum quod infra periude atqu« 
Campaniis in popuH Romani 
patrimonio cehicitur. Agros «u- 
€em huinsmodi etiam in Sicilia 
'quosdam reservatos fnisse iiquet 
«x^Agraria: AyoTiONrs pars 

SA QVAB AD .SfCILlAM FJBR-* 

T r N B T. Ni^'l est in hac pro^ 
'pinciay ^quod- aut in eppidis, 
aut in agris maiores nostri pro* 
prium nobis reliquertHtt quin id 
r^kre iubeat» Quitd partunt, 
recenti victoria maiores vobia 
in sociorum urbibus ac JinibuSf 
wt 1/inculum pacis^ et mMumen" 
tum belli reliquerunt^ id'^os ah 
iUis acceptum hoc ductore ven^ 
detis? E qnibns videas etlam 
in Sicilia quosdam agros fuiss^i 
nec eos omiies Siculis -rfdditos 
es conilitioue, nt fierent de6u- 
mani t- ac proludo l^^tuik • fin* 



mentaria laudatum de maxima 
pirte, tton de agris omnibuscMa 
capiendmn. Quae porro dicaiw 
tnr immunia, liqiiet ez agrarta : 
Optimo enim iure ea^unt pro^ 
fecto praedia, quae optima con- 
(litione sunt. Libera meUere 
iwre sunt quam serva. Capite 
hoc omniay quae sennehautj 
/lon servient, Soluta meliore 
in eaus^ sunt, quam obligata. 
Eodem oapite obligata cmnia^ 
si modo SuUana sunt , liberan^ 
tur, Jntmunia commodion con^ 
ditione sunt , quam illa quae 
pensitant. Rga Tusculanis pro. 
aqua Crabra i/ectigal pendam^ 
quia -a municipio fuudum acce^ 
pi : si a SuUa mihi datus esset^ 
RuUi lege non penderem. £ 
qnibns iotelligis, agros immunes 
eos estey t]ui ab omni veetiga- 
linm peosltation^ Ilberantur. 1« 

PEM. 

Vt populi Romani tanta mer^ 
eedp] Ita omnibus litteris scri- 
ptum est in tUo nuniquam satis 
landat» libro. est antenv ita dt<* 
ctum, tanta mercede^ ul apud 
Catullnm, ntagno cum preJio «/•* 
que tnolo. cxcrapla crcbra suut 
apud optimos ittrintqMe Itn^iuitt 
auctores. MvfiBTvs. Pro recta 
omiltit Suetouius: Vatic. ut po» 
puU Romanitanta merccde^([w>i\ 
Jdnrcto probatnm, Lattuius, et 
gravina. Nou sna enim, ted po- 
pnri Rom. mercede uikil sApere 
discobat. Ex P. Ko. factum eu 
pro, Suprn c. 4* qui te tanta 
mercsde ni/iii sapere doceaL. Ita 
fMp» attbi. BxysiMO,. ■ Miratiis 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA i^ECVNDA: CAP. 17. 5qx 

ttihil sapere discerefS. Num. etiam l^oc, homo audaci?^ 
simoy ex Caesaris coii|m'enlariis ? Sed dicam alio locq 
et de Leoadao agro et';de CampanQ-: quos iste agroi 



snro Tehementer , l<ambin^Ai>' 
Graevlutn, aKos, ct cmiircs, 'flen<^ 
AiDg. excepto , recentlores e^i»-« 
0iam Vatlcaiii lectionem con- 
tempsissc, becjtie Baltem , quod 
emt proximum, pro dclevisse, ut 
fiiclendum ceusuit Cl,^ Oudend. 
ad Sueioo. 1. c. similem locum 
fncirni illi superioii c. 4. Ve- 
Atigium uotarum iitipercst iuSarb. 
prjino puuctiim appoucnte post 
pro. Firmatit popy.li Iloni^ se- 
qnenti^, quos istc a^ro^ crc- 
j)tos reip, etc. ct illa praeci- 
puc, quae II (. g. Ipguulur. En 
cur ma^ister eius , ex_ oratorti 
arator factuSypossideat in agro 
publico populi Roinqjii canipi 
Jjeontini duo milia iu^crum iny 
fjiuniUy uf hominem stolidum ma-^ 
si9 eliam infatutit mercede pu^ 
blicd. Sic aulem ex populi Rq^ 
mani factum est pro \n muitiA 
Caesaris MSi^ I. B. Ciy. q. , et 
in ftuo Epjt. Liv.' XV. Coutrark» 
«rrore Vaticauus ipse infra X, 3. 
dedit, populus Homanus amici^ 
tia, cum dare debuerit, pro ami~ 
citia. Cumdcm supra I. i^, pro 
liabere Vidimus \ocq popuii' Ro- 
jnani: et infra Xf. 8. ul>i est 
pro rep. idem habet populi Ro^ 
mani ore publica, ex lilicris ita 
cllvisis, P. R. o re p, Gara- 
TOH. Ern. et Schiiti. pro omi- 
serunt. 

Nihil s^ere'] Sapra: X§m ir^» 
tfideo magistro tuo^qui t^ i.^nta 
^rcede^ quanfavi iam projMfOj^ 



nihii sapere dicuit, Nazlanzei 
nus ep. ad EiMtochinim Sophi-f. 
tt(Mii> qitae ^5 numeratur: /(«| 
otm imf9ov).fvaiT£ pFv Ifiip «5- 
*06?, i:h^ovUvafTt- 6^ nkq raiv 
f/oiy ilrttatr, oV ninTwq uv xa J«n»o— 
yuia Ttua/ouVf ti Ap/orq daxovfitro9 
xaxluv pu&ouv, xul tuvttiv ol» 
ufnad-ov. Ne i^ohis ipsis , na 
iuveiium spei insidids compnrate^ 
qui profecto gravissinia iniurid 
aj/icienturf si litterarum stuiid 
colntes vitium addiscant , et 
^uidcm non sin^ mercede,.1ih6-^ 
inlstlus Aa' ^asaui&te: ^^t- 



fU 



iJ 



(av ficv faovvui «mi/Jorf^o 
aOnv d^ opmi tlarrQu^tiui o »t/-. 
diioxaloq Trji vnfojvUcq^ etc. ^^la" 
gis erunt muti quam pisces^ 
nihilo tamen secius merce^ 
dem pro loquendi impotentia 
exi<»et magister. Axjram. 

Num etiam Aoc] Quemadmo- 
(tum alia ex 6aesaris Commen- 
tariis te facere simulasti: Cuius 
domus quaestuosissima est fal^ 
sorum commentariorum et chi" 
rographorum ojficinay . oppido-» 
rum immunitatuta , vectigaliurr^ 
flagitiosissimae nundinae, '*u- 
pra. Audacissimnm vocat^. qtiod 
id dicere non posset sine impli** 
aentissimb meiidaciV. IdKsi. 

Dicam filio locc^ de Leontin» 
agroyet de Cantpanol Et de 
Leontino agro, o. 1. t. quod 
placet. Feekarivs. His accedi; 
Barb« uterqoe, et Vaticanusi Gas^ 
^ QaoM iete agros] T<«f« 3<f^ 



Digitized 



byGoogle 



S02 



6RATI0 



(ftreptos rei publicae, tnrpissimis posaessorlbtis in- 
Jquioavit. lam eiiira, quoniam criminibus eiui satit re* 
spondi, de ipso elneiidatore fet CoiTectore nostro quae-^ 
dam dicenda suut* Nec enim omuia effundam, ut» 
si saepius d^rtandum sit, ut erit, semper novus 
reniam: quam facultatem mlhi multitudo istlus vi* 
tioioim peceatorumque lavgitur» 

XVIII. Yisne igitur te inspiciamus a puero? 



jgtos Offros , Gtid. 2. qui hos 
agros, utrumque \itioanm. 

Ereptosreipuhlicael Cumpriiu 
in popnli Romani pali'imoiuo cen- 
tereotur. Abr. 

Turpissimis possessoribus'] 
AgTum Leontmnm meclico et 
rbetori : agnim Campanum com* 
pransoribus suis et coUasoribua 
divisit. Mimos et mimas in agro 
Campano coHocavit. infra. Idjim, 

Jam eniml Transiiio ad in- 
iecutionem M. Antouii. superiuf 
dixerat: JBt pro me aliquid^ et 
in Antonium multa dicenda 
sunt» Neque bic se multa ne- 
gat esse dicturum, sed quaedam 
ait, ut ostendat, sibi nberrimam 
dicencli materiam esse, ut, cum 
snulta dixeiity plura supersint. 
losM. 

JBmenddtore, et correctors] 
Tide locos similes apud Bcnt- 
ieiom ad Horat. 1« £pist. iSySy,- 
Ga». 

Semper novus peniam] Hunc 
lociim ezplanaufl Petrus Victo- 
rius lib. ai« Variai^. lect. c. 17: 
Kopum oratorem^ inqiii^ Cicera 
quandoque appsUatnt eum^ qsd 
in simili pel fOtius eodem ar^ 
gumento nopa quaedam anteaque 
intuidka Mfferret, non qui pmus 



auditui non foret. Profert et 
alinm locum ex Bruto: Maxima 
pero per<specta est utriusque n<^ 
strum exercitatio paulo ante, 
queun perterritum armis hoe 
studium, Brute, nostrum conti^ 
cuit subito et obmutuit: cum 
lege Pompeia ternis horis ad 
dicendum datis, ad caussas «/- 
millimas inter se^ pel potius 
easdem, nopi peniebdmus quo^ 
tidie. Item illud Dionysii Ha- 
licarnassei de Lysia: Ouroal dil 

HaiVO<; 6 ^I^TM^ izl ittt&* ItMUiOlt 

Twy Xoyatv, Hic autem singuUs 
orationibus est nopus orator» 
Abram. 

^isfie igitur,] Commnnicatio 
rbetorica, qua ordinem orationiA 
fingit se arbitrio adTcrsarii com>- 
mittere. Ioem. 

A puero] Freqnentes huius* 
modi insectationes Tei a pu«ri-7 
Xa», vel a toga pura repetiue. 
In Vcrrem de praetura urbana: 
Pmmum iilum actum istius pi^» 
tae turpissimum et Jlagitiosis*^ 
simum praetermittam : nikil a 
me de pUeritiae suae Jtagitii^ 
€Utdiet: nihil de ilia impura 
adoleseentia sua: quae quaUs 
Jidritf ^ut meminisfis, aut eii 
mri quemsui' ehmJiitttum priH 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA: CAP. i8. 5o5 

Sic opinor« A princjpio brdiamur. Tenesnfe sieinoria» 
praet^xtatum te decoxisse? Patris, inquies, ista cul- 
pa eaU Concedo. Etenina est pietatia plena defemio» 



duitii^ teccgnoseere pote^tis, 
Llbro 7. ad Attic. epi»t. 8 : J/o* 
bebamns autem in manibus An^ 
tonii coticionenty futhitam x Ka- 
2end. lanuar, in qna erat ac-^ 
cusatio Pompeii u^ue a toga 
pura^ querela de damnatie^ ter^ 
ror armorum. In Vatin. ^^ 
iUud tenjBbrosiisimum tcmpns 
ineuntia aetatis tuae patiar la^ 
tere: licet impune per me pa- 
rietee in adolescentia perfode^ 
riey etc. Sic iE«chiu«in iospicit 
• pnero Dumottbenei oraiiou^ 
de corona : Cum puer esseSy edu-^ 
catus es in multa egesiate, etc. 
J^ostquam auiem ;m populares 
mdscriptus es , quocurique tan- 
dem pacto (Jtoc enim in medio 
relinquo) posiquam adscriptus 
es. Sic INaxtansenus Iiiltanum 
«teliteultca priore, (verba ouiit «.) 
•lc Galeuui Ciceronem apud Dio- 
nem initio libri 46. Sed uoa alio 
properemus. Abram. 

8ie opinor: a principio or-^ 
diamur'] Plua acuminis, ei fellis 
babebit oratio, si ita interpungcs : 
Sic, opinor^ a principio ordia- 
nutr. Si te a puero inspiciamus, 
tam deronm « principio ordia- 
znur. I^lam et pueritia tna om^» 
nibai Tittis inqninata fnit : non 
adolescens demum cormptos 
fnisil. HxvfixG. 

Tenesne memoria] Primiim An* 
tooii orimep in pueritia susce- 
l^nmi qnod contra Bosciam le- 
gem, cum decoxibset, in quatuor- 
^ccii^ 'ordiiAibiu •pecuTcrit* Sti 



bic adverte artificinm singulare; 
Primo exprobrat illi fortnnwn^ 
quod puer adbuc decoxerit, id 
esty ad tantam redactus fuerit 
inopiam, nt patrimouio cesserif^ 
cum soWendo non esset. Qoia 
Umen, ut nout Demostbeoes, al- 
teri obiicere fortunae calamita* 
ccin^ qnae cnilibet etenir* pot« 
esr, in eo non insistir, ced« for* 
tnnte malis^ ad animi tnaia, id 
est, ad impietatem et audaciaiik 
Antonii traducit orationem. A^ 
21XAM. . 

Praefextatum] Cum nondum 
tleclmum qunrtum aetatis aunum 
attigifises, sed adbuc indtitus e«- 
ses praeiexu puerili. Quj uo«. 
dum iu scirpo quaerunt^ diceM 
possent, praetextatum ambignd 
dtci de iudustria. Praetextatuft 
enim dici potest tam qui geril 
practextam, qnam qui est aperta 
impudicus, qiia etiam luvenalia 
anipliilogia luserit Sat. 1 : 

— et praetextatus adulter, 
et Sat. \2. de Armenio quodaia 
cuDctis epbebis molliore: 

Sic praetextaios tejerunt Ar* 
taxaia mores. 
Suetonius in Vespasian. cap, 22: 
Brat enim dicacitaiis plurimae^ 
et sic scurrilis ac sordidae^ ut 
ne praetexiaiis quidem i/erbis 
absiineret. Festus : Praetexta-' 
tum sermokem quidam putahi 
dioi (per antipfarasim vidclicet) 
quod praetextatis nefas sit ob" 
scoeno perbo uii* Alii, quodnu- 
ktntibus dtpositis prawtextie 4 



Digitized 



byGoogle 



2oi 



O.RATIO r r ,i. UH'I 



multiiudiru puerorum ohscvenei^ 
^clamentur. E qulbus virl^, (juam 
. "^aviter Paulus Fc»tnm corrti- 
perit, dum ^uini . senteutiam ^is 
Yerbit expressit , PraetextatuTn 
appeUabant sermonem, qui niJiil 
'obscoenitatii haberetJ iPraclcx- 
^tus igitur eo sentu' dici po- 
tiiitAntoniuf, quod primam pu- 
crltiam probrls et iuf^mia tra- 
'diixerat. Sed, ut reor, de liac 
amphilogia Tulliui ne cogitavit 
^uidem. Idem, 

. Decoxi*ee] CeMiece bon<» pa- 
lcriiisf omneaque «iiviiiaa quaat 
^ucctim perdidi^ae^ ioatar. arbo-f 
ram, quae «uccnmauum ct bn*»- 
2]li)rem vitalem amittunt, et aolia 
ardore decoqnuntur. Idbm. 

PatriSfinquieSjista culpa esi\ 
ttuic obiectioui meae responde- 
l)is: Mea culpa non est, sed pa- 
tris mei. Non enim ego, sed 
pater meus vivendo luxuriosc 
patrimonium abligurivit, et tam 
grande aes alienum contraxit, ul 
ll>onia cedere coactus fufviro, cum 
non possem acs illud alienuiu Jis-^ 
golvei^, fideinque raeam apaleruis 
creditoribus liberare. Paier estille 
M. Antonius Creticua tam dissO' 
lutus nepos, nt ue taoulas qui- 
dcm ratioMum conlicere crcdere- 
'tur. Cicero libro 3 iu V^rrcm : 
jiudimus aliquem tabulas nun- 
quam confecisse: quae opinio 
fiominum de Antonio falsa. Vbi 
Aaconins: Hic est Mar, Anto- 
nius dissolutissinius curafor Orae 
jnaritlmaey Crctae mortuus, etc 
quem Sallustius ait perdundae 
pecuniae genitumy et vacuum a 
curis nisi instaniibus, Vt Ora- 
tor AutODio HUo disftolutionem 



TRIS, INQ^IES, IST.4. CVLt»A EST. ' 

Autdiiii pater FuU AnthnMs CtH^ 
^ieus , ^/r, ut' est ^pud* 'Plutir- 
cbum, non ita quidem splendi- 
dus et illustris in republica, rir 
boJiis tamcn et comniodis morir 
buSf tum potissimum ik largi" 
endo liberalis^ ut ex uno eiu9 
facto Jacile cogno&ci potest: 
cum enim magnas dipiiiaf haud-^ 
quoquam possideref, et eam oh 
r^m ab ufore liberalitateni ex- 
ercere prohiberetur, contigit, ut 
familiaris quiddm ad eum pe^ 
cuniam petens accederet* />#- 
ficiente petunia^ seri^ulo man" 
flai^'it, tit aquam in vas argefi" 
teum infunderet , nd seque de^ 
fcrret, Quo allato quasi barbam 
rasurus jjientum ri^auit^ et ser-^ 
vulum alio praetexlu abs .se di" 
misit. Amico tasculum dedit 
iuhens, ut eo pro suo cummodo 
uteretur. Cum aufem, quid eo 
vasculo factum esset, dlligentet 
inter domesticos quaererctur , 
uxorem graviter stomachari rx- 
dens, et de singulis rellc habe-' 
re quaestionemy factum confes^ 
sus est rogansj ut illa sibi ignO'^ 
sceretm 'Hacc Plutarcbus, pai\Io 
libcralius ct beuignius quam O- 
rator, vel etiam ipse Autouius. 
Abram. In len. />/a dccst, qui 
^aullo post: eienim pietaiis (iro- 
nia : pius enini filius pudureia 
defuncti patris suscipit, «ecui 
quam Autouius ) plena est de^ 
fefisio. Ex isto vcrbi positu it* 
variante suapicor, est enim, Hsv- 
aiNG. 

Concedo] Anlonii ilefensionem 
admittit: ne, si, ut iam monui/ 
acrius ju illud non inorum, scd 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA, CAP. i8. 5o5 

Hlud tamen auclaclae tuae, quod sedlsti in 
quatuordetim ordinibu^, quum es^ot lege AosciA 



fDrtanM cfiinen intittat, frigida 
Tideatur oratio. Abram. 

PietaiU] ' IrouU, qn« Vfhe- 
mentiuf pnjigit et cruentat An-> 
touium, qtiam fi aperte respon'* 
aioQis iUiof impieutem ezprobra- 
ret^ Id£H. 

IHud tamen] Lex Roscia ^hea* 

tralis a L. Roacio Othoue Tri- 

buno plebia lata, ne qnia apecta» 

Tet in quatuordecim primif gra- 

dnnm ordinibua, ({ui proxime 

nd orcheatram et podinm acce- 

debaut, uisi fi esfet ingeauna ab 

ingeuno patre et cen&um eqne- 

ttrem, id eat, quadringenU aef- 

tertia posaideret. lif antem ex 

aenatorio Tel equeatri ordiue na- 

tif, qui five f no sive fortnnae vltio 

decoxeranty neque iam ceusum 

equestrem obtinebanty peculia- 

rem locum con&tituit. Ex hoc 

igitur capite Aotonii carpit att'* 

daciam, <|iiod legem Ros ciam prae- 

fracte vi^larit, et aedcrit in qua- 

tnordecim, cnm decoxiaset. At- 

qne nt huiuf looi numerum pau- 

cis attingamuf , videa, hoc loco 

membra inciaia mira concinnitaie 

mifceri, et undem membrorum 

quatuor ambitu terminari, aive^ 

nt loquitur noater in Oratore: 

Omnia tanquam crepidlnc qua^ 

dam comprefiensione longiore 

eustineri. Visne i^itur te in^ 

epiciamue a puero? membrum 

cst, quod penc ad hexametri lon- 

gitudioem accedena, dnobua cho- 

nambis incoeptnm anapacsto (1- 

nitur. Sequitur incisnm nno 

dichoraeo contCDtnm. Sicopfnor^ 

ToM. T. 



Sequuntnr tria roembrtf : qnoruni. 
extrema dno suut hexam^tro bre- 
i^ora, medium paulo etiam loii- 
gius, quam yersua heroicua ex- 
tenditnr : 

A principio ordicmur, 

Tenesne memoria, praeiexiOr 
ium ie decotieee? 

Patrisy inquis, isia culpa eef» 
Excipit incisnm, concedo, posc 
membrum inchoatum a duobui 
•napaestif , ut aurea magii feriant 
ct adveraarii mentem perceUanty 
limitatnm spondaeo et dochimo, 
ut apondaeuf oratiooi ponduf ad- 
dat, docliimiif aliquid amoeniu- 
tif impertiat. Tandem huic mul- 
tiplici ftructnrae lougior ambitua 
et circumfcriptio verbornm quaat 
fastigittm imponitur: ^ 

* Hlud vero audaciae iuae, 

quod sedisti in quatuordecUa 
ordinibus, 

eum esset lege Jtoscia ceriu^ 
locus dec6ctoribu9 con» 
stitutus, 

quampis quis foftuna piiio , 
non 9U0, decoxissei. 
Vadea , civcumscriptionem hano a 
dnobus heroko vi^su minoribu* 
membrif exorfam duobua gran- 
dioribuf terminari,fiugttia mem- 
bra per producus initio fyUabas 
plnres continnari, ut iia veluti cni- 
dam fundameoto inaisUnt, varie 
finiri, et hunc membrorum finem 
quasi quibiudam grJidibus sen-* 
slm ' ad cuImAn assurgere. iude 
iambus est, qni minilnum habet 
cAgnitatis, orditUbus paean pri'> 
nius aliqoantn snbliituor, si nu- 

u 



Digitized 



byGoogle 



5q6 



ORATIO 



|D«rnm ^llabamm fpectrs, si 
mesiiirara, non adeo grandis, 
corutituiuSf dichoraena iambo 
quidem et paeane quidem gran» 
dior, nondum tamcn tublimii^ 
•ed quadam amoenitate tempe- 
ratus. Decoxissetf di«4Jondaens 
maguificus piane et gravis to» 
tam circumscripiionem sustei»^ 
lans. Abiu 

S^dzsti] lam alibi, nt fallory 
monuimua, antiqiii moris (tiis- 
te, ut starent in specuculis, et 
Scipionem Nasicam theairi sub- 
tellia sustulisse, vel potiusipsum 
theatrum. tttt&iile to &4ut(^op, 
iuquit Appiauut i. civilium. Adde 
quod, ut testatur Valerius Ma-> 
ximus libro 3. de spectacuHs; 
Senatu9coruulto cautum est, ne 
quie in urbe propiusve passus 
mille subeellia posuisse, sedens^ 
pe ludos spectare vellet, Ut sci-^ 
iicet remissioni animorum iun-^ 
eia standi^ pirilitas propria Ro-- 
manae gentis nota esset, Pai^lo 
post tameo mos sedendi revoca* 
tus, Plutarchus an Sulla: Co/»* 
tigii^ ut iuxta SuUam sederet 
mulier facie honesta et Uberali, 
Cuius moris apud Nasonem .et 
alios mnlta vestlgia. Lepidum 
ilhid apud Martialem lib. 5: 

Sedere primo solitus in gradu 
semper 

Tunc cum licebat occupare, 
Manneius, 

Bis excitatus, terque trans» 

* tulit castra, 

Et inter ipsas paene tertius 
seUas^ 

Post Caiumjue IfUciumque con-- 
sedit, 

UUnc CUC14U0 pro^ieit caput 
iectus. 



Oculoque ludos spectmi iig^ 

decens uno^ 
JBt hinc miser deiectus in *•/- 
am transit,^ 
■ SubselUoqus ^cmifuUus ejr* 
tremo 
Bt male^ receptus altero ge^ 

nu, iaciat 
Bquiti sedersp Leotioque se 
stare* 
Ausonius iiido tepiem n^piea- 
tum : 

Lumbi sedendo ocuUque ^e^ 
ctando dolent. 
Vide et Cicerouis dictum iir 
Laberium miraum in Macrobto 
2 Saturnal. cap. 3. Procedentc 
temporr, ut mollins sedereut, 4 
Ciiio Caesare Caligula, ut auctor 
est Dio : PulpiUi tunc primum 
Senatoribus, ne nudis assm^ 
ribus insiderent, subiecti, et /»*- 
leos T/iessaUco more in thea-' 
tra inferre iis concessum, ne in^ 
solatione torquerentur, Sena^n 
toribus ? immo et Equilibua. 
Ittvenalis Sat«3: 

— Exeat, inquiif 
Si pudor est, ei de pultfiUo 

surgai equesiri, 
Cuius res legi non sufficii» 

AfiRAM. 

Jn quaiuordecim ordinibus ] 
Quatuordecim gradus io theatro 
iufimi et orchestrae proximi Ro- 
acia lege fueruot Equitibus dc-' 
stinati, vetitumque, ne quis ple— 
beius huiusmodi gradiis occupa«> 
ret, Vetus i^terpres Horatii &d. 
illa epodi verba in Maenam »iv» 
Maeuodorumi libertum SextiPpa- 
peii: 

SediUbitsque magnus in pri-^ 
mis eques 
Qthone contempio sedei^ 



Digitized 



byGoogk 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. 807 



^tho, ln<{Vdii 'quatuordecim gra-» 
du9 in thedtro: equiti separarat, 
€x quihu9 prijni tribunitiis po^ 
testatibus pacarent» Hiuc hti- 
iusinodi gradut modo equeslria, 
inodo quatuordecim, modo or~ 
dioes uominati. Dicci etjara qiia- 
tiiordecim , quod it revera gra- 
duum numerus esset Equiii de^ 
•tioalus. Seneca: jlt meherculfi 
multii quatuordecim gradussunt 
ciausi f non omnee curia admii" 
tit» Sub Augustis tamen ita ex- 
crevit equestris ordo, ut non so- 
lum quatuordecim illos graduS| 
sed interdum totam caveam oc- 
cuparfct, ut Lipsins aniraadvertit« 
Calpnruius de ludis Carini! 
Venimus ad eede-t , ubi pulla 

sordida peste 
Jnfer foemineas spectabat tur^ 

ba cathedrds. 
Nam quaecunquc pateni suh 

aperto libera coelof 
j^ut Bques, aut nivei tocA 

eomplevere Tribuni, 
Ordines dicit Martialis: 

Et puros eques ordines /•#- 

cepit» 
Quare uon displicet imlgatn Ie<' 
ctio, Sedisti in quatuordecim 
ordinibus, etsi quidam \ocera 
ordinibus oblitterandam putarint^ 
IosM« Faerntu, et Larabinus ^k- 
punxerunt ordinibus* Sed Mu- 
retus retinult, qui itidem usua 
tkt VatJcano codice. GaA&vtvs« . 
Mihi vero raelius abesse Videtur 
ordinibus. Snetonius itt Caes* 
XXXIX. sessum in quatuordecim 
e scaena per otchestram trans^ 
iit: ubi multi libri , in xnr. 
scamna^ qiiod manifestum glos-* 
i^ma esse, oranes conscntiunt, et 
ostendit CasanbontM «dducto ti^ 



mili Petronii loco cxxvi. Sed 
in Vaticano adest ntiqne or(/mi<* 

bus, IsARATON. 

Lege Roscia] Tbeatrali, quam 
tulit Luc. Roscius Otho, Crce- 
rooe et Autonio Consulibus* 
Vide orat. pro Murena. Plu- 
tarchus in Cicerone : Cum prius 
equites in theatro mixti • mui" 
titudini ei cum plebeiis spe^ 
ctarentf ut casus tulerat ^ pri-^ 
mus Marcus Otho Praetor in 
honorem equestris ordinis Equi^ 
tes a reliquis civihus discrevit, 
iisque proprium spectandi lo^ 
cum tfibuitf quem ad hoc us" 
que tempus eximium habeni* 
Hoe loco, nisi me Plutarchi re^ 
verentia prohiberet| censofiam 
virgulam apponerem« «t obi-> 
itr tria noiarem. Primum». 0«^ 
thonem Hosciae legls auctoreni 
non Marci| sed Lucil prae* 
nomed hsbnissei iit patet vel 
ei ipAO Ciceroue. Altei-umj Ro- 
icium Othonem non viderl pri* 
Jnum fuisse, qul equestria a po« 
ptilaribus discreverlt I ndu enlm 
pTimum concesstu hotiestissimo 
ordini| sedf ut auctof estCicero^ 
cum sptendore ftuctus quoqua 
iucunditatis est restitutus, Ter- 
tium est, Othouem huoe, dum 
legem ferret theattalenif .a Plu- 
tarcho Praetui-eroi a Livio epJlo- 
ine 99. Tribunum plcbiS) ab' 
Asconio coininentationibu.H in ora« 
tionem pro C* Coruelio inaieftla- 
tis reo^ Consnlem norainari. Sed 
A Livio stanAum: neque enini 
AscoCiii cohaerere poteat ora- 
tio: qui verba Ciceronis, Quam^ 
diu quidem hoc animo er- 
ga pos ptebs erit^ quO s'e osten^ ' 
dit esse, eum legem j4UfeIrum, 

V 3 



Digitized 



byGoogle 



3o8 



ORATIO 



dccoclorilm» certus locu^ consUtuhis, quamvir ^ftim 
fortunaewiUo , non suo decoxisset Sumpsisli viri- 
lem togam, quam statim muliebrem togam reddidisti. 



vvm Roteiam non modo acce^ 
pit, sed etiam efflagitapit, dc 
B<)fCia tbcatrali luteUigiU Httil 
Bofciain tlieatralem dou modo 
plet»ft accepit, tcd etiaiu cfllagi- 
Uvit? 

^ Credat tudaeus jfyoUa^ 
Non ego — 
^uippe cui persoasum tit , 4^od 
Plutarcboa refert, plebem lam 
tndigDe tulisse boc di^crifnen, ut 
legis auclwem in tbeatrum ye- 
nieniem iuitio sibilis excepcrit, 
ionec landem a Cicetone Con- 
•ule placaU iDdignationem in 
plausum' converlit. Plinius lib. 
^, cnp. 5o. pcrsequens^efctaCi- 
cerouis iu Cousulatn, eumque 
• compellaus: Te suadenie, Ro- 
9cio theatralis auctori legis 
ignovorunt, notatasque se t/itf- 
crimine eedis aequo animo tu- 
ierunt. Quid quod bauc lc- 
gem Pediaous bieuoio iatam 
fuisse dicit ante , quam Cicero 
Coroelium defenderpt, id est, 
quatuor amiis antc ConsulemCi- 
«Jtronem? cua Plutarchus et PU- 
nius refrMgautuF, dum plcbemCi- 
ceronis Conttulis oratlonc proRo- 
ftcio placatam fut»se teslanttiT. 
Quid denique quod nrmo fuit 
Hoscius Cou&ul iis temporibna, 
vt ex omnibus Fustis apparet? 
lieque etiam praeior videtnr fuis^ 
•e. Ha«c «oim lex vera fuit, quae 
cttaia tnutata.republica, sub Au- 
gustij saam obtauiit auctorica- 
«imi at t^ Horatio c#Dtuty lu- 



TCnale, Plutarcbo : .-it Praetoriae 
leges sive edtcU nou diuturnio* 
rem qoam auuuaiti vim obtiae— 
baut. Gcero inVerrcm dc Prac- 
tura urbana : Qui plurimum tri^ 
buunt edicto Practoris, edictmnt 
legem annuam dicunl esse, Tu 
edtcto plus cbmplecteris quam 
lege, Si fnem edicto Praeloris 
affertmt Kalsndae Tanuatii^cur 
non initium quoqUe edicti na^ 
Scatur u Kalendis lunuarii? 
Sed baec satis. X)e cetetts Ro- 
ficiae lcgis capilibus vlde dicLa 
pro Sexiio cap. 5i. ad illa verba, 
Citius ille ordinis nomcn rcli- 
riety ornamenta confecit, Ad- 
Vei^te tautum, in bac lege Dullaxxt 
sexus aut aeialis, sed ordiuis ba-* 
bilam fuisse raliouera. Nam «tiam 
post legem Bosciam virl cum 
inuUeribus seftsilaruul, ut ex Ovi- 
dio liquet lib. 5. Amorum elc- 
gia 2, primo de artc, el2. Tri- 
«lium elegia ad AogBstum, et 
aliis pa&sim. £l Augustus apud 
Trauquirium xap. 4«*: Militem 
Secgevit a populo : maritis o 
plebe proprios ordtnes assigna^ 
pit: praetcxtatis cufieum suum, 
et proximum pdedagogis^ ctc. 
Qunre etlam pmetextato. Antouio 
per Ro!>ci.im legem iu qualuor- 
decim ordiulbus scdere licnissct, 
nisi fuisset decoclor. Aoii. 

Decoctoribus certuslocus con^ 
stitutus"] Merito. Nam ut dixi- 
mus in Sextiana ad cap. 5i. Ro- 
Kiua in tMiguandia locis nua 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPIGA «EGVNDA. CAP. 18. Sog 



AOH«t wdinis, sed ^liam 'Censiis 
•t fortniiae pntavU habendam 
«tse yati,onem;. MulUm tame» 
praeierca extat buins rei Testi-i 
^suiekT-ac proinde bic lacus bo-> 
landus diligenter. Siinil^ quid 
fUnen Spartianus 9g€ns de con» 
Atitutjonlbus Aidriani: JD^cocto^ 
^09 > bonoruifi sttcrum , si ^Aae 
^ucioritatis cssent^ catamidiari 
in amphithea$ro et dimitti iu^-r 
^. caUmidiari, nutufittiiiA^^^ , 
irrideriy trddtici , exsibitariy ex- 
jpiotk, StmUe Iwiibvii genus 
di%nnt Budiieas ia Pandectas , «t 
^M^rlot Tolosanns lib. ii* Syo^ 
tagm. iuris cap. 8. iUad esse, 
^o fotygamtnfficiuniur, id e*t', 
qui multfs uxorihus eodem tem" 
fLdre^* abutuntar , cum mitsUati 
in scalario suggcfstu laajiivien- 
iis plcbeculae scurriiitates oh^. 
cudire eoguntur* Mitjnari id 
mppellant, Etiamnnm infamia 
iTMldim decootoribns inrogattlr , 
dH nudato ano insiderc lapidi 
cogunt4ir> nt refeit Guida Pap-' 
pAens n. consnetndiae Curiarum 
LiigdtioenstiiJiij et aliorum ioco^ 
ilmK'' Huc etVam speout galex^ 
^ridi» nota, de -quapro CT>elio;. 
Jfe^foenore^ trueidetur, Hue ille 
c«>pblBus fibeotorum , de quo ibi- 
dem ex Nicolao Damasceno. ti^Q 
«Kam #oria^te ob auisam. daco- 
«toribtis vo«a adimitnr in bono^ 
rnm eessiou^ , qnam ut M>tentar 
eortim movet flt];ci et dis&oliKi, 
qnamvis ^egorius ibidem bano 
ictnae tohftionem citra infaroiam 
fieri putet, nihilqHo alind iodi- 
oori velit, qnara eos, qui bonis. 
cteseroni, se omnibiM on^uwio bo-. 
n}« exntMe. Pootiniam eiiim gc<»« 
subaot oUia^ iii .z«ai«, C. Grac?» 



chus oratu>ae habita, onm e Sar- 
dioia rediit: Itaque^ Quirites, 
cum Roma profectus sum , zo^ 
nas, quas plenas argenti extuii^ 
eas. ex provincia i^anes retuJim 
Hae€ verba in noctibus Atticis 
Itb. i5, cap.' i2i reCavuatnvw 
SpacUnua in Nsgro quasi inusi-' 
Utrnn U\ refert: luasit ^ ne. in 
zonis miUies ad beUum aureos' 
vel apgenteos nupimos pcr^a^ < 
rent, sed publice commenda^ 
rent , recepturi post proeliam 
Conira Anrelianns quadam epi<n 
stola apud Vopiseum: Stipen-m. 
dium in baltheo, non in p.opina> 
habeat* Hino Intelligas illud' 
M»ttb. lo, vers. g: NoUte pos^.. 
Mere aurum , neque. ctrgeritum^ 
neque pecuniajn in ztmis vestris^ 
Abh. 

Quamuis qui forttmae vitio^ 
Thon suo decoxisitet'] Quanwis-- 
quis^ l. Col. qnod placet. Fbr-^. 
ikAii4vs. lenens. qui pro quis ^ 
ut aupra c i5k Hevsimg. f^i-^- 
mus Naugerius d«dit quii, eum-*.' 
que sequitnr Grjph. P. Man. et 
omoes postea. PraetuUt tamen 
qtii Barbadorini, et : iia Aom«- 
Ven. Ald. e% Ekrvag. aique adea 
Barb, uterque. Sed quis firma|> 
Vaticanns. Gar. 

Sumpsistivirilem togam, quam 
statim muliebrem stoliim reddi-^ 
distiy iu aiHiquo libro iu kgi-< 
tnr, sumpsisti viriiem; quam' 
statim muliebnem togam reddi-i 
disii, quam lecti^ntem valde 
probamus. nam toga meretri^ 
<i^jn\ eratj^ sjtoU matrouarum. vi- 
riteni autem ve| ab|ohite dictiyn 
accipiemus^ vel diciia (ogam 
ex infetioribos subautlicnda crit^ 
Fabrkys^ i^umsUti i^irilcm, ^uam 



Digitized 



byGoogle 



5io 



ORATIO 



statim muliebrem togam redtli-^ 
disti] Aliuil si nihil in bac ora- 
tiuAie f mendnMein , quain hnnc 
Ipcnra, openm Umcn praedare 
a me poaitam indicarem. qitis 
ett enim eorum, qui faas litte- 
raf traetant, cui nnquara veuerit 
ia meutem, enra aliter legen-^ 
dnm eaar, quam ita, uti Tnlgo 
aote noa legebatnr ? Sumshii pi' 
rilem togam^ quitm statim mu-^ 
Uehrem Mtolam reddidUti. quae 
tamen acriptnra quam praTa, 
quamqne vitiosa sit, spero cogni- 
turos eue onipe; qui toura rera 
accurate contiderareriot. Hoc 
fnim ait CiccrOt AniooiMjn, ubi 
piimnm togam puram, seu, qnod 
idem est, Tirilera snmsit, (quod 
fleri solitumr imra pneri »d an-' 
»um XVII. pervenisaent, omne« 
aciunt) prirao quidem prostitissc 
«d libidioem oinniumy et quasi 
dioboUrcra aliqnara meretricii- 
' l^ra omoev orapiara impuritaiea 
corpore 9uq excepisse; posten 
Tero f repudiatis ceteris » uni Cn^ 
Ttoni morigeruHi atque obseqnen« 
lein fntss^^ uoi fecissc copinra 
•ui , ,Gnra ab •eo prope in uxoci« 
loco babevetur- Priranra illnd 
tcmpns ootat, cum «it, Sumsisti 
virilem , guam statim muiiebrem 
t9gam reddidisti, Quae euim 
jnulieres vulgo p^iebant^ vena-r 
lemquc babebapt pudicitiam, eae 
ignomini^e causa , ut ab sliis io^ 
tcruoscerentur , togam fercbaot, 
iiou, ut raati'0uaey stolara. Mo« 
ratia«: 



Msty 
I^cm; 



— quid inter^ 
in matronay ancilla /?^c- 
wne tQ^ata? 



— atque etium melim perm 
eaepe togatae, 

At de matrona loqtteos, atolun 
nomioat: 

— quid vis tibi? nunqtu^ 
ego a te 

Magno prognaium depomcm 

coneule cttnnum, 
Velatumque stola , mea cmm 

conferbuit ira? 
Et io eadem Satyra: \ 

Ad taloe etola demisea^ eA 

circumdata paUOm 
Sed et adulterii damnatae in|»liF- 
dicitiara profiteri cogebantur, ^ 
togam gesUre. nnde est iUod 
Martialis: 

Qoccina Jhmoeae don^% :€i 

hianthina moechaem 
Fm, mage quae meruii^ 

mitiere? mitte togam^ 
Et illnd einsdera; 
' Thefyn videratin toga 4p»-. 

donem : 
J}amnatam Numa 'dimt ••tVi 

moecham» 4P 

Cnra igitur toga merttrieura m^ 
set, mstrooarura stola: eonuat, 
ad exprimendnra illud tempua, 
quo Autonius rayerctricura more 
prosubat, stoUe nomcn «ptum 
pon esse. at postea, ubi UuquaiA 
nupsisse Curioni dicitUTi et, ap« 
pofile in primis, et salte adhi-» 
bibum est atolae Tocabulaiu i 8e4 
citQ , inquit, Curio intervemi , 
qut te a meretricio qua&stu ab^ 
daxit, et tamquam etolam de^ 
diaeet , in tnatriminio MabiU 
et cert0 locavit* E^t •otw bic 
lociis in eo libro, qui nobis ad 
has emeodatioues dux fuit, ita. 
nt eum ipsi edidimus, plane ac 
siue ulla vel minims Jitnrae su— 
sficione Kriptus. Hv&^ft* ^«oiit 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. 3il 



^aiim muliebrem togam reddi» 
di^ti] Toga^ prieterquain quod 
frat virornm, erat etiam mere» 
iricnm. unde mulierrt togatae 
]ii«retriceft iiitelliguntur, Horat. 

— quid inter^ 
Mst^ in matrona, anciUa 
peccenu togata? 
Sed hac de re plura Muretuf ad 
hiinc iocum. LAMBmT». Quam 
statim muliebrem etolam fecistt] 
^ihil vaciant msf. noatri. Idem 
amicus noeter mouet, facrnum 
«didiase e veteri coc). RomaDO^ 
Tnuliebrem togam, ego totam 
illam VQcem eradicatam mallem* 
X*9mi>inua togam Fat^rni rccepit 
itt-eoniextum. Grvt, Veri«ume 
mt Vaticatio Fa5rnus et Muretiis 
huqic locum reitituerunt, quibua 
euirragati sunt Paullua Manutius, 
•t Lambiauf , male apreti a Gru-i 
tero. Grabvivs. Qrut. et cete- 
romm lecUo (alsa est; ^tola 
cnim non meretricins, sed ma-* 
tronalia babitus erat. Horat. h 
Sau 3. 2tj. 63. 70. 8a, 99. Mar- 
tiah IL 9. X. bi. Quare non 
licet recedrre a Vat^cano. Huc 
i^spexiase Petron. c, LXXXL pu« 
tat Barthios, eum scripsit: ^ui 
teuuquam togae virilie stolam 
sumzit. HsvsiMC, Buherius Diss, 
ia Herodot. C. XX. p, 212. iu 
legit , sumpsieti virilem togam , 
auam- *t€Uim^ muliebrem reddi^ 
dietU Gar. Expungi debet ex 
auctor. Vat. 4folam et reponi 
t^anu Namque primnm non 
dixisset Cioero mnliebrem st^~ 
Uun, quod per se «atis constaret, 
blud genuf vestimentorum ma^ 
tnmarum ease proprium« Deinde 
petet, stoUm, i. e, togam, cui 



limBus, qni vocebatur ios(ita> 
adsntus fuerit, non meretrieumy 
std ipatrouarnm fuisse. Deni- 
qne melius coLaeret hic totus 
sermo restituta voce toga, Di* 
cit: tu togam vir. reddidisti 
togam muliebremy tuprostibu* 
lum 1'uisti ou^nium communey 
postea a Curioue qnasi in ma- 
trimonio Collocatus es, quasi sto- 
him tibi dediiset. Cougruebant 
igitur iuter se ^ta , magis quam 
ante, quod toga erat vestiiucn- 
tum meretrlcum, quae omniuf]i 
libidinibus inservircut, postea 
matrona facta est et stolam ac- 
cepit.r Schiitt. • et Ern, Vat. 
lectionem merito r^cepenint. 

Suwpsisti virilem, quam sta-" 
tim muliebrem togam reddidistt^ 
Totus hic locus ex ^schine cou<« 
tra Tiiuarchum videtur expressns. 
Pauca deIibo« PerstTictis brcvi-» 
ter pueritiae flagitiis; Ofroc, 
inquit, ni^^ov narttav ^^k, 

^17x0 h JJtiQttUl M Tov JP^^hJ" 
itxov Unqitov, 'XQOtpaagi fi.>f Ti/C 

nvM»v ktVTOif^ ItQOfiQfj^o^, Koof. 
fi^p 0^9 T^ f/$ji^Q»r ^ TiSt' «AAoii» 
lcVcii', 15 T«r :roA«TcSf tur ^fur^ 
QW9 9€Pir ix^fovqrov^ X.Q^^v<i ^XQ^]* 
otrno t5 amfiuTi T$ftuQxov, hwf 
nai Tovrois naQup%aoficn, Latine 
non «ttexo ; confcr taqtiim inii^ri 
«cTT^AAa^ tn iig^wr. Sitmpsisti 
yirilem togom , quom statim 
piuliebrcrn reddidisti^ QnantD 
acutius et elegantius poster? 
vulgare ixcoTtum. J resse et cttr- 
sim, ut itt rc turpi decebat. 
qnod Grs^ecus fusius fovtasso 
quam modestius tractavit, Certa 
flagitii merceSi ncc ca parva,. 



Digitized 



byGoogle 



3ia 



ORATIO 



Piimo vulgar© «cortuint certa; flagitii mei-ces, aec.^ 
parva; sed cito Curio intervenit, qui te a meretricio^ 



quotl iUe dixer%C ntAlnp tavtar, 
^t paulo po»t: uuTutaxvrmv to 
aufiu To fuVTOv ual rijr nohy fju- 
aO-uQrHv iii .uvTw tovj^. Qaid 
deiude qaac sequuntur , quam 
lioneiu? Sed cUo Cario inttr" 
irenit , etc. , quam eiiam iu vi- 
)i»8imi» rehu« «plijndida , si cnm 
Graecauicis illis sordibus confe- 
rantur? Graeciu enim postqoam 
IMisgoIam nescio quem, qui, nt 
Curio Antonium, ita Timarcham 
nb illo quaestu abduxit, abunde 
laudavit: Urii^ tu fikv uXla hu- 
A»; niya&og, xal otdufijj av t*« 
9WT09 fi/fi^ano ^ ni^l di nQuyftu 
«ovro daiftovtu<: ianovdunu^, Vir 
cactera ^ane bonus, nec uUo 
nomine reprehcndcndus , caete^ 
rum istius rei impotenier stu^ 
diow. subdit: Ovro? ala^O" 

f*WOq, &w IrVttt TU^ ^«OT^tfC 

inotilTo TifAuqxoq owooi ^:ii toD 
targiCov, uqyvqio¥ t* sr^ocmOa»- 
©Cf«, av^ttiw utrtov, xoi %€ nuif 
lcti/T^ lOaaguov ovru xui vio¥, naX 
fidilvQov, xai iniTiiitMv n^q to 
nguyfta, o nftotiQiho ixiXvog fUv 
TtQUTrnv, ovroc ik nuaxnv. Sed 
adverte , quanto cautius noster 
Jwnc imporiutem verbis «b ho- 
nesto matrimonio velarit, qui 
quantopere abhorreat «b ilU 
Graeculorum obscoenitate, tcsta- 
tur oratioue pro Flacco iu Asclc* 
piadem testem invehens. J3am- 
natus, inquit, tUTju^siniis iudi- 
ciis domi, notatun litteris pu-^ 
blicis: cuius de probris , adul" 
tariis ac stupris extant jEmo^ 
ncnsiumUttifrae: ^uas ego non 



lobtmprcpter longiiudinam^ 
etiam propter tuipicsiimtm ob^ 
Mcoenitatem verborum praeter^ 
nnd€L9 puta* fiaec iUe. SCah* 
tim, dixit, Dimirum primo fo- 
rensis tirQcinii aniso^ de qno 
Moster iu Coeliana : Nobis qui^ 
dem olim annuc erat jinue ad 
cohibendum brachium toga- con" 
stitutus : et ut exerciiaiione lu^ 
doque campestri tunicati ii£ew. 
remur, ©tc. Qua in.aetate riici 
qui se ipse sua gravitate et 
castimonia eic. de/enderat etc. 
quoquomodo a suis cUstoditua 
esset, tamen infamiam vtram 
effugere non poterat. Sed qui 
prima iila initia aetatie inte^. 
gra atque inpiolaia praestitie^. 
€et,\de eius fama ac pudicitia,- 
cum is se corroborat^iseet , ao 
pir inter viros esset , nemo io^» 
quebaiur, vidc NoUs, et ex iis: 
colligc, iure Antouiam notari^. 
quod staiim post sumptam to^ 
gam viiilem , eo ipso anno , do . 
quo pendebat iudicium etexi-. 
stimatio totius aeutis, in omneia 
impudicitiam ae cffuderit» A-. 

BRAM. 

^uigare soortum] Omniua' 
libidiui prostitutum, Iosh. 

Curio] Merito C. Curionia cqb- 
suetudinem obiicit: is enim fulty 
ut Tcrbis uur Velleii, lib. a:. 
Vir nobilia, eloquens, audax,. 
suae aiienaeque et fortunae ei 
pudicitiae prodigus , homa in^ , 
geniosissime nequam et factin^ 
dus maio pubiioom . cuiue^ ani'* 
Vio ^ fpluptatibuM f t^oi iibidinim 



Digitized 



byGoogle 



PHIXIPPICA smJVNDA. CAP. iS. 5i5. 

quaesla:; abduxH ; et j tanu|ttain >aU)lani oledissct , ini 
matrimouio stabili et qerlo locavit. Nemo umquam 
puer, emptus libidinis ^ausa, taifi ftiitia dQmim po-»^ 



husy ttfgue opes uUa^, neque 
cupidiiates ^ujficere passenU 
riatarchus : ^nfonium^ cmng4ifei > 
hfii^stq, faoie et Uberali, ; in . 
CurioM ^mi^itiam et cgMue-^ , 
tuiiinienk tw^U4mf aliquad ,<:o/>*« 



Idem cadem: 

'Megnwn refiqui ^septu^- men^ 

dici etola, 

F^rtqiienllos stola. cst ve&tit mk" 

UebrU. Wec tamei» «toU qua- 

ramlibet mulierum Aiit, sed 



tfigium incidisee narrant. . Cwn : duntajuit matMoiuram, et, nt cmn 

ie enim uulk^ honesti ratione TertuUiano ioquai', cuetpe et 

in voluptates ^set eJTusus, Jn^ , index digmtatis. Tibuilus lib, 

tonium , ut eur^ sibi morigerum i , eleg. 6 : : . -^ 

• Sit modo edeta doee, quamr^* 

i^ noni/itta hgatos 

Jmpidiat crihes, nec stola^ 

' ienga pedes. ' ' 

Oviditta 3 de Pontd, eleg.'3. ad' 

Mdxlmirm pen« TibaHum yerba-^ 

tim etpre^sttV = ► • * 

' Scripsimus'hdec illis, quarum[ 
riec vitia pudicos '• 

Atttnglt crines , nec stola 
longa pedes, 
Erat enim stoU ad talos asqi^o 
demissa. |Ioratius i. Serm.,Sat. a: 
Ad talos stgla iiemissa . et. 
circum^ata paUa% , 

qu«si quoddam TelaoVeo padp* 
ris et bonestatis, unde et stoia-*^ 
tuspudor MartUli lib. i, ep. 92 :. 
Quis floraXia vestit^ et sto^ 
latum 
,Permittit meretricibu^ 
dorem?^ 
losK. 



magis haheret , m compotatiH'^ 
ijssf vmlierculas , ft sumptus, 
immod^ratos . immisit, Quantum 
antem bacc AatQuio Cnrionis /«-^ 
u^lUrHs^. offccerit , ^ coHi^i - po- 
test ex iU qaae dicebiimus in 
expUnatipne verbii^ VcHeU. Fait 
aotem « Scnbania gente, pJleT^ 
Leia, qnae diTisa fuit ia/duaa; 
pTaecipuss, familUs LiboQuq% ft. 
Curianum* Uoc posterius eo- 
gnomen ortam videtur a Scribo- 
nio qnodam, quem Livius lib. 
53. fnisse dicit maximam Cu-< 
rionem, ct lib. 4i. alium Scri- 
bonium maximam Curionem 
agnoscit. Abram. 

Stoiam'] AHudit ad morem 
Buptiaruin. Novae cnim nuptae, 
praetcxiis positis, stoU» sumebant, 
a matitis datas, ut videtor. Fuit, 
autem iUud insigne matronaratn.. 
Nonius MarceHus libro de gene->, 
ribns vcstimeutorum : Stolatn ve^ 
tpres ttou houestam pestem so" 
lum , spd etiam omnem , quae 
corpus tegfret, Ennina Telc- 

Cedo et caveo pestifu* . ^quc^ , 
Uda septu^ itol^. , > . «, 



pu^ 



In matrimonio stabiU et certa 
U)papit] Maro i. ^ueidos: 

Coniugio iungam stabiU pro^ 
priamque locabo, 
994 *i , d«f . ^<W*l<l ^mkiiponigii. 



Digitized 



byGoogle 



Si4 



ORATIO 



Ustate, quam tn inCurioms. Qtiotics tepatereiiudomo 



hie Noftter bonesto Terbo rem. 

tnrpem Telavit. ut lena apud 

Pfaiatnm Cistellaria actu i, scen. 2 : 

JETotfc quidem ecasior quoiidie 

inro nubit, nuptitque 

hodfe, 

Jfubet mox noctu: nunquttm 

ego hanc piduam cubare 

ifam *i haec non nubnt^ lu" 
gubri mihi.Jamie famiUa 
pereat^^ 
EtDcraosthenet pro Cteaiphonte:' 

^fioi^ etc. XQ^/^*^* Mater tua 
utene diurnis nuptJit, Uaoc no- 
tMU debes P. Victorio libro 2 1 , 
cap. 5, Var. lect. Addit Turoo^ 
bu8 lib' 12, cap« i,z. hacc yerbt-. 
nccipi pofise, quasi deJirmoccK-^ 
toque coniu^io , nec divortio 
fortasee ullo unquam dirim^ndo, 
dicerentur: Sed, opinor , iutjuit, 
ita appellabant , velut quodam 
^ omine stabilitatem et firmitatem 
matrimonio augurantee , cum 
praesertim nenio nuptias con^ 
tPa/iot, niei spe permansionis 
et diuturnitatis. Iobm. Stola 
dabatur nubeotibut, qnae aiite 
prtetezta n»ae rnerant* I, in Vcrr. 
44. eripies igitur pupillae to-^ 
gttm prdeteutam ? detrahes or^ 
fiamenta non solum fortunae , 
jed etiam ingenuitatis ? ub! le- 
gendut eat Atconina. Valer. Max. 
VI. I. pr. te (pudicitia^ eustodo 
inatronaiis stola censetur, Vide 
ITenitter. ad Rotin. Ant. nom, 
V. 35. Brouckbut. «d Tibu11« 
I. 7. 75. UsvtiMO. Melint le- 
pitur iu VatJc. in matrimonio 
Makiii et ttrto fUp^npit. Gab. 



Quaties te patsr] Cnpi Curio 
paier vidcvet, tua fsmiliaritAtc 
filii tua famam et moret lab«'- 
factaH, te frequenter eiectt, c€ 
ne limenintraresy te excluto, ctt'- 
ttodet appotnit ad lanuam , qui 
te, fii f ngredi reUes, escludercvt, 
et adiflt probiberenL^ Labgneret 
oratio, ti \u loqii**«ftir\ ted In- 
terrogatione vira inctitil dratioiii» 
Quoties, qnasi diceret, tam mnl— 
tft vicibut, ut eartim uuments 
ioiri (oon posaif. Plntarcbua: 
Magnum aes alienum prneter 
aetatem contrarit dueentorum 
quinquaginta tatentorum , in— 
tercedente Curion^, id cum #e»— 
sisstt pater i Antonium doma 
eiecit.' Abra^. 

Vomu sua eiecit?^ Et domu, 
et domo dicebaut.'- Sed temeri— 
taftbominura omnia, quae panlo 
mfuui- videbanfeur utttata, rantan— 
tium priori illi tix ullmn in 
wterum tcriptit loctim reliqviti. 
lufra quoque oratione XIII. ita 
scriptum ett: minareiur domi^ 
nis , noiaret domus, divisurum 
se wrbem palam sitis ^poiiicere^ 
tur, M?R £T\-s. Mimiinun doma 
habet optime VMticanns, quem 
ab alio nemine aucPitum, nisi a 
Mureto , cst paeue tnrpe. Opti- 
mi tautum codices istnd offerre 
^alent. Confer Vossinm IV, 
Oramm. ao. post qnem Graeviua ^ 
in cod. Reg. Paris. V, 10 Verr. 
4c). intenit, domu sua tota ex- 
ptlaia, T«m ille, qnam Vatic. 
iQStm* omnium esse ^Kistunt; Mh- 
mts boc uQxiutthr uonnulli puta— 
rnut^ ego unmqnam; posiqnam 
^cro cosArf&atum vids miper ia 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA *BCV1*DA. CAP. 18. f^S 
fcia^ eieolt? quotits curModes po^ity be limto .inti^' 



KaTendario Praenestlno certissi- 
inOy et luculeutissiino Yerrii 
F lacci testimonio , exis^imare 
coepi/ qui a Tnllli, et Aii^usti 
aeute alienum ceuseat, futurum 
ampliu^ 'neminem. Sic ille ad 
Iv. Kal. Miii. ijf. DOMv. imp. 
CAEsARis. AVG. Quioctilian. T. O. 
I. 6. p.' 72. si vehiai in duhiuin^ 
HAC. o6mv." dicendum sit , an 
BAC. boMO, e/ DOMviTtf. dn DO- 
iiORVM. similia «m/ domvs. anvs. 
siAXTS. ^n celcberrimo, et ele- 
gantissimo epigrammate Tom. IL 
AnthoT. Lat. Burm. p. :i^^, Te- 
nehris tenentur, Ditis aeterna 
domu, In plurimis, et optimis 
epistolarum Pliuii MSis X. 76. 
Tralanus Imp, area, inqnir, ista 
cum domu conlapsa, Vide porro 
ctiam Cortium ad SalloAt. Catil. 
XLIL 3. Garaton. 

Custodes posuit] Cnstodes, qni 
matronas servabaut, ne adulte- 
ro8 admitterent. Sexccnta exem- 
pla auut, ut apud Tibullum lib. 
1, eleg. 2: 
Nam posita est nostrae cu^ 
stodia dura puellae, 
Clauditur et dura ianua 
Jirma sera, 
Item elegia 7, 9i tl alibi fre- 
qnenter. unde et apud korati^m 
matrona dicilur vallo circumr^ 
data, quod ilU siut 

Custad^Sf lectifa, cinifioneSf 
parasi(ae> , 
InTeiialis Sat. G; 

Fone seram « oolube, $ed quU 
custodiet ipsos 
. C^o4es^ — . , 



Huiusmodi cilstodet frequenter In 
cateuis fuerunt, ut ue latum aai- 
dem unguem a iauiia disdede- 
rent. Tr^nquiUua libro de cl^is 
Hhetoribus : Iauc, Otacilius iFV- 
litus servisse dicitur , atque et^ 
iam ostiarius veteri more m 
catena fuisse, Ovidius i, Amo- 
rum , eleg. 6 : ^ 

lanitor indigne dura religdte. 
catfna, 
Dijficilem moto cardine pan-'. 
de forem, 
Item: 

Bxcute, sic nunquam dura 
religere catena, 
Nec tibi perpetuo serya bir 
batur aqua, 
Canes etiaiu adbibebaut, et aA 
huuc morem Ljricus «Uusit 3« 
carm. 

Inclusam Danaen turris ahe^ 

pea 
Rohustaeque fores, et vigi-y 

lum canum 
Tristes excubiae munierant 
satis 
. Nocturnis ab adulteris. 
TibuUus lib. 2 , eleg. 4 : 

— hinc clavim ianua sensit, 
£t eoepit custos liminis esse^ 
canis. 
Sed preiium *« grande feras , 
custodia victa est, 
Nec prahibent clapes , et 
canis ipse tacet. 
Fibnlis etiam pueroi-um Terendji 
cons^ringebaiitjcoinoedorum prae« 
sertim et cai^tQrttm, ne. usu ve« 
uerco Tocen^ obtundercnt, ut 
ducent iutrrpveics luveuaiif a(^ 
m^s, ve^-aiju 5at, 6: . 



Digitized 



byGoogle 



5ie 



OBATPO 



r: { 



tatf? quam ta tameH) jiQote m»^^ hQrtante libidiiio. 



Solpifur his magno comotdi 
fibula — 
' 8i gaudet cantu\ nuUius fi-^ 
bula durai 
Tocm pendeniis Prt^etorim 
bu4u — 

Cum iu iamen] Conunode ad 
'Biaioreiii impudicitiam Aotoni^ 
BOtandam, quibua artibna et fal- 
iaciis patris Curionia de iilii sui 
fama et iniegritate solliciti vigi- 
laDtiam eluserit. Ide]|C. Guelf. 
Ab Ern. iospectns et Teeg. quum, 
tamen iu, 

'lT6cie eocia'^ Qoiae pudorem 
tollit, c(uae libidinea et flagitia 
ftuis tenebris involvit. Beue et 
degantcr Ovidius lib. i. Amor* 
«leg. 6 ; 

* Nox et amor, vinumque nihil 

' moderabiie satadeni^ 

' IQa pudore pacai , Liher 

amorque meiu, 

£t Plutarcbus quaestioaibus con- 

tivalibns libro ^, problem. 6: 

naotcxuXiff^ftu t^s ySovyjq to axo- 

To?. Tenebras velum Ubidinie 

«ity i^fluCiPtiv rwv ofifiuTUiP To 

etlSovfievov, xal t&* c^xoAaf^ &uq^ 

eoi; iftTcotilv. j4b oculis repel- 

lerSf quod esi verecundum, et ei, 

qui esi iniemperane , conferre 

AUdaciam, unde el Sopbbcles 

in Trachiuiis: 

— (TXOTi» 

Kifv aiaxQ^ nQaaOfjq , oihio%* 

uiaxv¥ij :t^(nj. 

— nocie si socia facis 

Tnhonesta, nuUus ora suffun- 

dei pudor. 

Libahlus loco «ommnnt eootra 

bomicidani nda lui^tilia Ablmlc 



a pbrasi TuUiaoa: T^r yvspra lu>^ 
pCiv ^iq TO Toljttifta ovriQ^or» 
jissumens noctem sacigm et ad-^ 
iuiricem audaciae» Sed vid^ 
quae iam Hixiraua io Sextiauan^^ 
j^nifnus eii^s vultu , fia^iiia pa^ 
rietibus iegebaniur. CoeliaBa^^ 
]ffuc unius mu^eris Ubidjinem 
esse prolapsam, ui ea nqn mod^^ 
soliiudinem ae ienebras^ ai^ue 
haec Jlagiiiorum iniegumenia 
non quaerai, sed in iurpissi^^ 
mis rebus frequeniissima cele^] 
bfiiate, et clarissima luce iae^ 
ieiur, De ProyiQcU& Cousulari* 
bus : Laieani Uhidines eiits ittae 
tenehricosae, quas fronis et su-^ 
perciUo , non pudore et iempe^ 
rantia coniegehat. Miloiiiauami 
Neque muUa soUiudo indieas^ 
sctf neque caeca nox ostendis- ^ 
set. £ quibus facile intellige^ 
et turpitudines iaxavticQ Tct^Ttc- 
Qov dfla&au, infimo tartar.o i(»- 
digerc^ ut cuui Philoue loquar 
lib. de virtutibus, aut xvv^YiSi 
icdoVy atcd ri^/ov daxrvliQV , n\ 
ioquitur Pjato, Orci galea et 
O^^is annulOf autj, ut Seneciy ' 
— Tartaro ahscondi^iuvat,, 
Aut si quid ulira iartarUm 
esi. — ^ 

Quod nou unns Oedipns-, se4 
onines itppuri et libidinosi ine« 
rito'u9urpare possiut. Abham. 

Horiante Ubidine] Qua« te 
impcUebat^, ut iu omnibus fla- 
gitiis te ▼olnrares, pudicitiathcj^e 
tuam Curioui filio Bubsterncres. 
Eleganter Persins hoc cttplditaw 
ittm. iraperium declnrat , Sat. *b : 
Ts nihit hnpeUii^ nce quic^ 
quam exirtnsecus ini/at 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SE^VNDA. CAP. x8. 5if 

.mgente raercede, per tegalas demkterero. Qua# 
fUigltia domus illa . diutius f^rre non potuit. 



Quod nefvoi agitet : Med ji 
• infus et in iecore aegro 

Nascantur domini, qui tu im" 
punitior exie 
■ - jitque hic f quem ad-atrigiles 
scuiica et mettte urget 
herilis, 
Hox •▼•litiam et luxnrUm lo- 
qnenies inducity quae Don* so- 
Inm hominem miis laqueis im- 
)»1icatum horiantnr, sed ptiam 
eoguot» Vbi Tide CMaubonum. 
Iden. 

Cog^nte mercede] Qunm tibi 
dabaC Cnrio filhis, uon bortante 
aolnm, sed etiam libi vim infe- 
rentey ut le ab illis sorflibns 
ibstinere non posses* Adverte> 
qnemadmodnm senftim crescat 
oraiio. nox socia est, hortatnr 
libido, merces cogit. ]dim« 

Per teguiae dimiitere] Ego, 
demittererCf etsi o. 1. contra sen> 
tiunt* ut Liv. dec. IV, Maiti 
proxima mocte fumibue per mu- 
rum demiesi* Fbrrarits. Pef 
tegulas] Per tectum Cnrioois 
fegulis coopertnm in domnm 
dcsccnderes. Abram. Vera est 
Ferrarii emendatio, ^uam et 
Grnternsrecepit, licet repugnent 
MSS. Grabv. Demittetere, 
iion demittere, nt in Graeviana 
operarom vitio legitnf. Pnta, 
Curionem «calis admotis in te- 
cUim CTasiase, et inde demissum 
este a servis libidinis suae mi- 
mslvis. Vide Lightfoee* Hor. Ebr. 
ct Talmud. ad Marc. II. 4. lUv- 
s(3io. . Mendnm Graeviauae cer- 
rc&imof. £ftdem.s^liab«e repe-* 



titio motidose omiititur in Tet. 
Ven. et in Barberino sec. snper*- 
scribitur. Videtnr antem ez ni- 
roia, et insolita litterae L crat- 
aitudine^ dncttiqoe quodam en:^ 
nente in Barb. ptimo prior eiii* 
scriptura prodi demitterere : quam 
porro editam primum vidi a Gry- 
phio MDXXXIX. deinde ab Uer- 
vagio MDXL. qui a Ferrario dis* 
stdere soleut, t«m ab huiiu «d<« 
sedls usque md Lamb. qui retu» 
lit ultiniiif dimittererOf ut per* 
peram dedit ipf e V&ticanus. Qa^ 

RATOX. • 

^ Quae fiogitia domus iUa dium 
tius ferre non potuit] Cembla* 
ceoftis , quo flagitio domus iUa 
diutiks stare non potuit, quod 
adfricabuut ad historiae Lydiunt 
lapidem otiosiores. nam mihi 
Taide adlnbescit. Grvt* ien* 
per quae flagitia domus iHm 
diutius stare non potuit. Indi« 
cent eriiditi, cum altera lectio 
»lterrus sit explicatio, utra aiati^ 
quior sit. HEvstKO. Domum ia- 
telligo nou familiam , sed tpsaia 
aeilificlnm , quod , quasi sensum 
haberet, ilagitia tam jinpnra^ 
quibus clanculnm operam prae^ 
stare cogcbauir, diutins ferre uoit 
potuit, eaque prodidit, atqtae in->' 
dicavit. Sensit hoc }>*ter, a do<» 
mesticis admcniius: sed ad ele- 
gautein, et acrem istam {f:rtQfio^ 
Xfiv Ciceroneiq quasi mauu du"» 
xemnt pf aecedentia , per tegU'* 
Ims, Simllis est pro Coel. 34. 
non ipsam domum metuet , ne 
.^am ifocem eliciat ? ct pro Ciu- 



Digitized 



byGoogle 



Si8 



ORATIO 



fia^ue, me de rebus milii notissimis dicere? fttf^ 
cordare tcmpuS iUud, quum pater Curio maerens 
iacebat in lecto; filius ae ad pedea raeos prosieriien.s, 
lacrimansy te mihi cpmmcndabat: orabat, ut te con* 
ira suum patrem, si sestertium sexagies peteret. 



«Bt« 6» nott (tlmvant) Mmen ctf« 
bieuli? non cubile filiae ? non 
parieies denique ipsos superio-^ 
rum testes nuptiarum? Vide, 
amm forte pro illa scribeudum 
•it ipsa. Quidquid sit, male 
*rlMtror duot iUot codicei di«ce- 
dere ft reliquis omoibuA. Ga« 
mATON. Grud. quae Jlagitia do» 
mit$ iilu diutius jerre non po^ 
tuit. item Teeg. 
: Seisne, me de rebue ] Oppor- 
iooe ipftiut Antonii contcieoiiam 
te^utur , ut et ipte hac fiducie 
maiorein fidem iufeniet, et «d- 
TerMrinm graviore ictn perceUat. 
Abkam. 

Moerensl Ob ret familiaria ia- 
ctnram , fiiii impuriutera, et de- 
decus , quod intemperantia •ua» 
filiat toti familiae ipurebat, aic 
afficiebAtar, ut dolor animi in 
corpua redundaret ^ eumque le- 
Cto velut aegrotam affigeret. 
Idbx. 

Filius se adpedes] Curio ado- 
lcfctus meia pedibua advolutut 
aiihi tuppliciabat, lacrymis uber- 
tim manantibut ck amore, ut 
BkC interponarem, tuamque ip- 
ciot cansam tutciperemi meaquc 
aactoriUtc a patre Cnrioue tet- 
tcrtium aexagiet impetrarem , 
quibnt aet ilie aUcnum distol- 
'Vcret. Dicebtt coim« eam sibi 
cummam iuo nomine prcetun* 
dcA eB»e, quod pro tc t«am fi* 



d^m oblifctset. Fe^raisint et Gra— 
terut vocem dicebat e textn sus- 
tulerunt, et tane facil^ potett 
imeUigi, quamTis non exprima— 
tur: T^uUum enim se pro tm 
intercessisse. Id eat, tua inter- 
cetsione oblinnisse a foeaerato- 
ribus, ut tibi Untum darent, ct 
apud te occuparent. Acrax» 
Teeg. habet: se adpedee meos 
iterum prosternens. 

Sestertium sexagies\ In fetu- 
tttt libriA^ sexttffiens, quotiens^ 
totiensp ceteraque ad euodem 
modum, per n litteram summo 
consensu scripu irideiis: ut in- 
terdum Teniat in mentem sub-« 
Tereri, ne illo modo meJius lir, 
quam quomodo unnc scribimut) 
Sed rursus sctnipniara cbiidt, 
quod in aliis quoqne dicttonibut 
Tideo veteresysive grammaticos,sive 
librarios libentcr fecisse, nt iatei'' 
iitteras e ei s interiicerent n, st- 
quando illudesnapte nctura ioo« 
gum esset, ut cum thensauram pro 
thesauro acribebant. At contra me- 
sam et mesem pro mensa et m^- 
se iu antiqnis marmoribus legere 
roemini. £t sane eo modo Graect 
^Oqrriounf Tocant, qui eat Latinic 
Hortensius: multaque alfia ad 
eundcm modam efferuat« Am->' 
plins igitur cogitcudum, sk cui mo- ' 
do ca rec Unti esu MrastTt. Sexa^ 
gies, non sexeenties^ nt Yaier. 
Mc9u UC« 2« 6« ' Piutarohuc Aat« 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. Si» 
defenSerem; taoiant enini ae pro te intercesaiflee. 



p. 916. ^9>Ai;/ca ntvT^orra ittA 
6utMfiio^9 TuXurrvp appellat, du- 
^entorum et quinquagi/Ua ta» 
lentorum aes alienum, SioguU 
tvero talCDte «ex milia liciuirio* 
ravx^ jX», lutlia segtcrtionim 
conficiebaat. Adde Velleium 11* 
48. HxvtiKO. Locui Valrrii ec 
•aout est, et uilul hnc peilitieu 
riam post koc acft «Itenum Cu^ 
fioqis • p«tre (lis»olqtum, novum 
contrabere ilU noa detlitit, quod, 
cum Tribunna p1. esset, et bei* 
Inm civile inminen* summ« vi 
homo insauuft concitaret, in suiu* 
jnam inmanem excreverat, quam 
C Caesar pro eo disaolvit. Uoc 
«ftt ValeriADiuu ii]u<l eexcentiee^ 
Confer Lipcium ad Vellei.^I' "»8. 
«t Fabric. ad Diou. Cafts. AL. 
6o. Tullianniu eexagiee expi-i- 
Bicre Toluit Plukircbus, de qua 
rc vide Kuald. Animadir. XXXi V. 
Gajuitoh. 

Tantum enim pro ie inter^ 

eeteisse dicebat] 6ic tres 1. v. in 

^neis Col. Tantu/n enim ee pro 

~te interceseiese, quod miaime dift- 

placet : sic cuim video Cicero- 

nem iocutum iu vi. lib. epist. 

ad Attic. Culcar admopet, inter- 

tessisee sepro iis magnam pe» 

tuniam, Fkrr. Tantum enim se 

pro te interces^isse^ Secutus sum 

^treft Ferrarii codd. vulgati adie- 

ceraot jidhuc vocem dicebat.GRTTm 

]hro te intercessisse] Intercedere 

pro alio fideiussor apud credi-^ 

torem dicitttr^ quia pro eorogut^ 

ut detur ei mutuo peeunia^ pel 

iUud quicquid est qua opus Ao- 

kH^ q0ar0 quod iuesm U rogit*. 



tii ipsius factum datumpe >«#, 
fide sua praestare eogitur, Veiw 
-ba sunt Connaui apiid Schaiw 
dium iu Lcxico iuridico. Aul^ 
ut ibidem ait Cuiacius : Intep^ 
eedere est alienam obligeUiouem 
accipere, id est se pel res suam 
obligare pro alio. Cicero •<! At^ 
ticuin : Adscribit etiam et quasi 
culcar admopet interces^sse prm. 
eis magnam pecuniam. lu ii- 
bro 6. epiftt, i. ^aauu. Vidc P« 
Idauut. ad hunc lib. vi. ad AtU 
epist. Grakv. Vide et Aid. M^ 
Dut. «d Gc. Paradaz.*VLa. 1^«,! 
tuniutn enim intereessionis pr9 
te dicebat, Pronomea se no^ 
videiur adfuiftftey cum. iu «cribc-» 
ret Librariuft, idquc abeftse pot-» 
est. Hbvsino. Pronomeu «« ab^ 
est a iibrift plerisque, qua cuui 
Barb. ambobua iuibent| ut tditimi 
Ferrariuft invcnit: a quo id pro* 
iiomen P. Man. ad omnet pro-» 
pagavii, aed retiuuit dicebat, qoft 
eliam iu rc pleriqnc iiium sc«r 
quuntur. Omitlitur ebim taa-r 
tum a Grut. Gracv. Verb. et Qli- 
vet. Ac ftanc ftpcoicm habcC gloa- 
•ematift : quamquam cam resti- 
tuerit Laiiem. quod in Regiift om« 
nibuft iuvencrit. Vatic. se pro tei 
interciisisse dicebat. MibiiQ 
minuft ftUbpectum iubeo diccr^ 
bat, et Graevium iaiuio» Garv: 

TON. 

Intercessisse] Contra legem 
Lactoriafn, nt videtur. H»m, n% 
ftcribit Suetoniuft apud Priacia* 
num Ubro 8: Laetoria vetai 
minotem annis viginti quinque 
st^tdari, £Io«ftcr.3* •fficiorum:. 



Digitized 



byGoogle 



920 



OKATIO/ 



.Ipse «lateml aniore ardens^ confiffm^at, quod deaide- 



^ie ■ dolua malus etiam iegibite 
^rat vtndicatus^ ut tutelaxiu 
'tabuiis, et circumecriptio ado- 
lesveniiwH lcfre Laetoria^ et «i- 
•ne Uf^e iudiciie^ in quihua ex 
fide bona agitur. De hac lege 
Callidoruf Piautiniu an Pieudolo 
«c. 3: 

. PerH, an non tum lex me 
K perdit quina vicenaria? 

' Metuunt credere omnee. 
Veruni ea lex non omaem om- 
Biilo (ilibfamiliai stipulandi con- 
trahendive pote&tatem adimebat, 
ced iis 'dnntazat, qui uouduui ad 
quintum et Ticesimnm aetntia 
annum pervenerant. Quarc, quan'- 
tnm ex hoc loto patet, iam tom 
Cnrio maior erat Tiginti quinque 
annis,' ut cnm Antonii creditoi-i- 
bua atipulari potuerit, iiitqiie G- 
dem suam obligare, qnam post 
mortem parentnm exolveret. Sed 
mnltis post annis, ut narrat Ta- 
citns ^ndecimo /innnalium, Clan- 
ditts Caesar: Ite^e iaia eaevi^ 
tiam "coercuii , ne in mortem 
parentum pecunius JUiigfamilia-- 
rum foenori dareni. Quae ;lex 
paulo post contrariis' inoribus 
cxoievit, donec tandem Vespa-* 
siauns Angustus, ut scribit Trao- 
^uiiias cap. 1 1 : Auctor 8ena^ 
ttti Jitit decernendi, ut,' quae se 
aiieno' setPo iunxisset , ancilla 
haberetur, nei/e filiorumfami-^ 
b'as foeneratoribus exigendi cre^ 
diii ius unr/uam esset, hoc eat, 
ne post patram quidem mortem. 
Atqae hoc fttit Senaluscousul— 
tum illod lUacedonianum , de 
qno prcttliaris 'tit«iltts in ■itttir 



civili, cnins eodcm titttlo leg.^ x^ 
haec ab Vjpiano verba referiiii- 
tur: Cum inier camteras sce» 
leris caussas Macedo, quas i/-. 
li natura administrabat , etram 
ass aiienum adhibuii^set, qui pwi-^ 
cuniam, ne quid ampiius dice^ 
retur, incertis nonUnibus credm^ 
ret: piacere, ne cui, quifiiofsi^ 
miiias muiuam pecuniatn de^ 
disset, etiam posi mertem pa^ 
rentis eius , cuius Un potestate 
fuisset, aciio petitioque dar^ 
tur, ut acirent^ qui pessimo ex^ 
emplo foenerar^i, nuUius posse 
Jiitifamiiias bonum nomen «rw 
peciaia patris morte Jieri. Vbi 
pacuniam incertis nominibue 
credere est iu foenerari, nt noui 
singulis annis aut osura,aut cerw 
to tempore caput exigatur, sed 
ut luancat dies solutionia incer^ 
tus, in moriem vidclicct patrom. 
Sed uc te morer, adi lariscon-* 
sultoi, Abra»!. 

Tpse auiem] Curio filius cniu 
te effliciim deperlret, quod ferr« 
Don posset^sibi tuam congressio^ 
ncm patris sui potestate et im- 
pcrio prohibcri, dicebat, se ii\ 
cxilium essc iturum, nt vel tc 
secum abduccrct, c^ romotus a 
patris coospectn lua faiuiliaritate 
frneretur, vcl saltciu, si tui co- 
piam habere nou posset, nt aba 
te segregatus pa^Iatim amorem. 
deponeret* Id£M. 

Qaod desiderium tui disetdii 
ferre non poesei\ V«I desiderium 
tui discidii ititelHgendum est- 
jliad' dfiideriltm^-^ttQd ei'«s di-^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICAiiSStJVNDA. CAP. i8. Sai 

myfti tuKdiacidii feXTe uoji po^sct/ se in exilium itu* 
Wtn.;.Quo tempoie ego, qu^ta, oi^la. .floremi^simae 



«cidio tUQ'inmt) T^l-Gerte an«> 
pcrTaciHim <Bt Terbnm discidUf 
et sioe • eo lej^eDdum, quod d^ti-» 
deriftm tui ferre non posSet» 
nQn. tamcn muto. Faernvs. Tui 
discjdit] Ita optimus Jiber : . nt • 
dJKindendo ducatur. M.vrbtv81 
Di^sidiunk est auimorum discor-^ 
dia , dificidium <nrporum tcpara» 
tio, ut dudtf m multis decLirarunt 
Tiri docti. Grabv. Optiinua^ etcnm 
cojen. codex, di^sidii. Valoat 
j^itur ' difcidii, cnmv. corporumi 
non animorum, disiunctio inteU 
ligatur. Beinde len. in exsiiium 
* iiurum sme ease^ Hevsing. Em. 
•tSchiitz. eaud. lect* recepenint. 

Se in exiiium] Talc eit Ntso- 
fiit consiliumi. de remed. t»no<A 
Hs: 

Ta tamen it quamvU firftiis 
' retinebere vinclis^ 
Iprocui et loiigas carpere 
pf^yge i-iai, 
Fleti^, ^t occUrret deSerfae 
nomen amicde, 
Sixibit et in media pes tibi 
saepe via,' 
Sed quanto miniis ire votes, 
magis ire memento : 
^Perfer et invitos currere coge 
pedes, etc* 
Qnod eu.im se Tecisse tradit I^ro- 
perlius libix) 3, eleg. 19: 

Magnum iier ad doctas pro^ 
Jicisci cogor Attienas, 
Vt we longa gravi solvat 
amore pia» 
. Crescit enim assidue spestan-» 
do. cura puellasi 
TOM. I. 



Ip^.aUmeraa Mi inaximu 
praebet amor, ttt. 
Vn^m erit auxHimm tnutatis, 
CyntUia,^ i^ris4 
Quantum oculis , animo 
tam procul ibii amor, 
AllllAM. V ' . i i 

Quo ego tempore iant/i ma^ 
la] Liber Vaticanus, qua tem- 
pore ego quanta mala, erc P. 
ViuiNVs. Quo tempore] Alii !#.• 
guni, qua tgo tempore^ panijil 
refert. Alii legunt ianta hoa 
pado : Quo ego temporo tanta 
mala jlorentissimae famiiitie ^e^ 
davf, vel patius^ sustuU. alii de-. 
nique quantd cum nota admirn'^ 
tionis: Quo ego tempore quanta 
mala florentissimae famUiae se^ 
davi,velpotius smtuUi AjiRAXi» 
V«itic« se in exUium iturum. qu0 
tempore ego quama maia eic^ 
Omnia liaec probo'^ ut' Mnr«t» 
olim probatit, cui sua erat laui 
ab Vi^uo reddenda. Gar* toruv 
dudum ita correxeram ex aucto*« 
titate Vat» propterea nunc ita ex^ 
primeodum curavi* 

Fioreniissimae familiae] Qunn*^ 
topfii-e Aoruerit Curioiium fami'^ 
Ka, vel ex boc ii<{uet> quod .n- 
vus, pater, filins insignet orat»-* 
res i^uerunt. Fsmiha Curionuiu 
inter pauca summac felicitatis e%^ 
empla uumeratur a Pliaio libro 
7 natur. )ust. cop, 4i : Vna foc* 
minarum in omni aevo Lumpido s 
Lacedaemonia yeperitur , qua^ 
Jiegis fitiik, Megis uxor^ Regij 
mater fuitm VnaPherenice^quae 
filia, sorory maitrOlympiomca^ 
X 



Digitized 



byGoogle 



322 



ORATIO 



familiae sedavi, vel poiius aastuli» Patri perMasi, oe 
aes alienum fUii dissolveret; redimoi*et adole^ent^in^ 



rcrm. Vna famiUa Cttricnum^ itt 
qua tres continua serie Or^Uo- 
res exiiteruHt, Kna Fabiorum^ 
in qua tree continui principe* 
Senat^e. Homm trinm facit in 
Bruto Nott«r mentionem, sed pa* 
trem et avam parcias landtt* 
De BVQ coM diuMet Atticut: Gu^ 
rio^fuit igitur eiusdem aetatis 
fere sane illuetris Orator , cu-^ 
ias de ingenio ex orationibue 
^iue existimari poteet, - Sunt 
mm et aliae et pro Seruio Pulvio 
4e incestu nobilie oratio» Re« 
•poodet : Atqui liaee , inquam^ 
de inceetu laudata oratio pue-' 
riiis est locis multif: de amO'- 
re, de tormentis, de rumore loci 
sane inanes , i>erumtamen non^ 
dum tritis nostrorum homirmm 
mtribusy nec erudita ciidiate 
t^lerabiles, Scripsit etiam alia 
ntmnuUa, et multa dixit et il^ 
lustria, et in numero p4Urono» 
9um fuiif ut eum mirer, eum et 
uita suppeditapissei , et splen» 
dor^ ei non defuisset, consuiem 
eum non fuisse» De patre t«m. 
•lia mnlta, tnm hoc: Neminem 
mx iis quidem, qui aliquo innu^ 
mero fuerunt, cognopi in omni 
genere honestarutn artiam tam 
indactum^ tam rudem, NuUum 
iUe poetam noverat, nuUum le^ 
gerai Oratorem, nuilam memo^ 
riam antiquitatis coUegsratj non 
publicmt itts, non pripatum eti 
oitfile cognoverat, etc Abkaiu 
Familiae sedavL, pel potius 
X wstuli] Lilientii ac lOaar. non, 



TB&Ti. SedAQi\ Sedtt; i^nl m»» 
lum ienit et mitigat, aon umea 
radicet tat fibrat evellit: toUit^ 
qiti iptat mali cautat aufcrt^ ct 
elementa penitot eradit* Seda-» 
▼it mttlnm Orator, oum patri 
Gnrioni pertuasit, ut aet alietHim 
• filio eootractmn ditsoUeret: 
•nttuiit, cum eidem perturisitf ut 
filium tnum omni AmoDti con-* 
§restioa« prohiberet; exiUa enim 
eontuetudine tanqnam a radic* 
omnia famiitae maia pailnlabant. 
Abram* 

Patri persuasil Gnrioni pntri 
pertuatiy nt Hlud tettcvtiimi «c- 
xagief dittolveret, ' ct filii tui 6^ 
dw Aptouii creditqiriiiiut obU- 
g^Um liberarct, et iui rtdimerel 
filium tiiuui Curionem, qtJ, ntti 
bpc aere aiieno aolyeretury U^ 
]>ertatem omnem amiserat, ne« 
potcrat in itrbe contistere, auC 
forum rectit oculit inturri. Bene 
aatfui, quod noudujn rem, ted 
tpcm iribuit adoletcenti. Idkm. 

Redimeret adoiescentem][y S. 
Ambrotiut libro de Tobia ca|i. 8. 
tic alloqullur filios debitoris : Hoe 
meliores, quod pestro pretio rcrf— 
ip]kitis patrem, servitute pater^ 
nam emitis iibertatem, Mora 
autiqno allusnm: debttores enim, 
ti solvendo uon eraut, ipsi viu- 
ciebautiir, ct credltoribus addi- 
cebantur in servitntem, donec aet 
alieoum dltsolverent. Quae con- 
•Uctndo etiam duodecim tabulit 
firtnata est. Vlde GeiHum MocU 
Attic. Iii>. ao, cap. i. Obaerati, 
qni solvelMUUiir et libcrabaniur 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPpiCA SECVNDA. CAP. ig. 32S 

inninia spe et animi et ihgetiii pi^aeditum, rei feini^ 
liaris facultatibus 5 eumque a tua non modo familia* 



aere alieno, redimi dicebanUii*, 
ifaafti libertaUm amiBAain reci- 
perent, quamTia aeTO Ciceronis 
obaerati haudquaquam necteren- 
tur, aotiquata videlicct lege duo- 
decim tabularum. Sub Augu* 
fttia tamen recruduit ista siTe le<- 
gis severitas^ sive creditorum cru- 
delitas, ut pro aere alieno pa-> 
trum liberi creditoribus addice- 
rentur in serVitutem. Basilins Ma- 
gons homilia contra foenerato- 
res : EUov iya iXinrov S-iaftUy ?mT- 
iaq fXfV&fQovq {m^QXQBtliy narQi^uv 
ihtOfiivovq ilq to nQaTTjQiov. olx 
fytq naTa).i:i(ip /^^^artt toI? 
vaiat; fiij nQoaaf^lfi aoi jtjv tv^ 
fiytutv. JV TO^TO diarrfQ-ijaov ad- 
roXq ro rrij/jia rijq iXtv^fQfctq. La- 
tina non apponam y quod haec 
■pprime cum Ambrosio consen- 
lisot lib. de Tobia eap. ft: rt-^ 
di ega mUerahiie jpectaculum, 
iiberos pro paiemo debito in 
eLUctionetn deduci, et teneri r«- 
lamitatie keredee , qui non av- 
9ent participe^ succeseionie: ei 
koe tam immane Jlagitium non 
erubeecere creditorem, etc. ^^i- 
tetur haeta de pretiis singulo^ 
rum. Non immerito kasta agi-' 
fatur,ubi capui quaeritur: non 
immerito ad auctionem perpeni^ 
iur, ubi eors petitur» Neque tc- 
»0 solum in viTos, sed etiam vn 
mortttos saeviebant, eoqsue necte* . 
Ikant. Idem cap. deciniO! Quo^ 
ties iddi a yoeneraioribus teneri 
defunctos pro pignore, et negari 
iumuluffi, dum foenus eacposci^ 
iur, ctc NiM inttMst iMter 



funus et foenus , inter mortem 
et sortem . Personat funehrem 
ululatum foenoris usura: nunc 
vero capite imnutus est^quem con* 
penitis : • vehementioribu^ tamen 
nexihus aUigate^ ne pincuia pe^ 
stra non sentiaty etc. Quan** 
quam, qnod dixi, aevo Gicerooi« 
debitores non fuisse nexos, §ed 
linno nectendi morem sub Au* 
gOstis recmdtiisse, fortaase veruBi 
non est, siquidem tempore belU 
Punlci secundi nonouUof hi vin»» 
cnVn fuVsse constat. LiTius lib» 
23: Dictator ilf» lanius, cte. 
descendit equo, dixitqusi Qui 
tapitaiem fraadem ausiy quiqu^ 
p^cunia^ iudi&ati in pinouiis «i»- 
senty qui eorum apud se miHte^ 
fierent, eos noxa peouniaque sa 
exoipi inssurum. R qutbds appa-' 
reat, iam tu m a udquatam f«iisse le* - 
gem, quae occasioue L'apiriani fla» 
gitii Tetaerat uecti credi^ores.IOBif» 

Sum^teaiua]t>ic\'»iit.€umqua i 
non modo tua famiiimriiate, sed 
eiiam congressione pairio iure^ 
€t potestaie prokiberei. ytrtii^- 
que rectum : imo est Plauti lo- 
€us If. Epid. a. io5« qui com« 
meodare Tulgtitam possit, ite ft 
censeaijiiii causa facerefquo il^ 
tum ab iiia, prohibeas, Verum- 
tamen et optimi libri auctoritato 
moTcor, quam secutum esse Miw 
retum postremo didici^ et f^cile 
iatelligo,muUis dlsplicrre potuisse 
geminum ablativuiHy niiUa prae- 
.positione dittioc^uin: Tida .ad c* 
-66. pro Seit. Praepositionem. 
4a bac ipsa locutioat ■iifio Xmu 



Digitized 



byGoogle 



334 



OR^ATiO 



ritate) sed etiain'congrGssione,patrIo ior^ etpotestate 
prohiberet Haec tu quum per rae acta memitiis- 
ses: nisi illis, quos videmus, gladiis confideres, male- 
dicLis me provocare ausus easesl 

XIX. Sed iam stupra et flagitia omittam. Siint 



codcx addfbat XXV. i5. coDte^ 
fidem rcliquorum. Dao» adda 
locoa pro Vatipano valde oppor- 
tunos, TnlUannm alterum in Fi-^ 
■on. 3i. effecerunt, ut ego ex- 
eiuderer (siPomptlo), •mnesque^ 
qai me, qui iliius gloriam, qui 
remp, salyam eeBe cupiebant^ 
sermene, atque adttu prokibe-* 
renturi aUernm Suetonll Im Ve- 
■pai. c IV. prohibitueque non 
contubernio modo , eed etiam 
publica saiutatione^ seceesit in 
pOKvam^ ac deviam cipitatenu 

GAKATONIVa. 

Congreesione'] AUoqmo, et vel 
talutatione communi. Ab&am* 

Pro patrio iure et potestate] 
Patria poteataf duobus roaxime 
continetiir, quodpatcr iua et do- 
minium in libertatem libcrorum 
tnoram habferety«t vitae necisque 
potesiateml Pro domo tu« : jSci^ 
iicet cum hoc iuris a maioribus 
proditum sit, ut nemo civis Ro- 
m^us aut libertatemt dut civi^ 
tatem possit amittere, n/si ipse 
aHctor fuctus sit, quOd tu ipse 
potuisti in tua causa discere* 
' Credo enim^ quanquam in iHa 
adoptione legitiine factum est 
nihii^ tamen te esse interroga^ 
tum^ auctorne esses, ut in tq P. 
jFonteius vitae necisque pote^ 
^tatem haJferet , ut in filium, 
Quaero, si aut negasses aut ta^ 
muissMysi iQ^nnJd triginta cu^^ 



riaeiussissentynon idiussum es^ 
set ratum? Certe non, Quid 
ita ? quia ius a maioribus no" 
strisy qui non ficte et failaciter 
popuiares, sed vere et sapienter 
fuerunt^ ita comparatum est, 
ut civis Komanus libertatem ne^ 
mo possit invitu^ amittere, I- 

pBM. 

Haec tu\, Cum recordaris, me 
fuitse tequettrcm inler pairem ci 
filium. Idem. 

lilis gladiis\ Ith^raeorum et 
aliorum barbarorum, qui tnnt a 
te cum gladiit iu ccUa Concor- 
diae coUocati. Id£m. 

Sed iam] Trantitio, cni tnbii- 
cit rationcm a studio Titanda« 
Terboram obtcoenitatit, ■ stne qua 
non pottet ea ttupra et flagitia 
detcribcre. Libct plutciiia c tAf 
tia VerrJna exhibere: Itaque 
primum actum ilhun istius vitac 
turpissifnum et flagitiosissimum 
praetermittam: ni/ui a me dc 
pueritiae suae fiagitiis audiet : 
nihii de iUa impura adoiescen" 
tia, etc. Omnia praeteribp^ quac 
mihi turpia dictti videbuntur: 
neque soluTn^ quid istum audire^ 
li^erum etiam quid me deceat 
-dicercy considerabo. Vos quaeso 
date hoc et concedite' pudori 
meo y ut aliquam partem dc 
istius impudentia reticere pos» 
^im. Idem. 
'. Omittomus] IiaVatic. «c om<* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 19. 5a5 

4r]me(^mi, quae honeste non possum dicere: tu autem 

eo liberior, quod ea in te admisisti, quae a verecun- 

,do inimicd eiudire non posses^ Sed reliquum vitae 

.cursum videte : quem quidem celeriter perstringam- 

A.d h^ec enim, quac in civili bello, in maximis rei 

^ublicae miseriis feoit, et ad ea, quae quotidie facil, 

festitiat anhnus. Quae peto, ut, quamquatm' multo 

Jriotiora vobis, qunm mihi sunt, lamon, ut facitis, at- 

lente audiaUs. Debct enim^ talibus in rebiis excita- 

re animos^ non cognitio solum rerum, sed etiam re- 

.cordatio. Tametsi inctdanHis oport^t media^ ue ni^ 

•mis sero ad extrcn^a veniamt^s. 



me% LARib. eodiceB, et ille, qocm 
Car. ^lf^h. cootulit, et Col<m. 
'^jbfis Hrericoparutt UeuMag* «»- 
*tcirt8 reccotiortbiis nolcntilMift, cpii 
- omittam oam aliis libvis omni»- 
iHifltmnJe (irftetulecanl. Gar. £ra. 
'CtScbiito. omittqm, 

' Tu^ Oictem eo < libemow'] Aoate 
AntonM libcriatefn et petttlaa* 
tiaiD in. .maleUictis iactaiHlia, non 

• atd co&oiCiMiae fidaciaui, accl oon- 
-txa ad tarpitudincoi dagitiormn 
.vc£rru Tu autcm co lijjcriua. ct 
••ccuriiis mc- provooasti' tuis nvi- 
.ledidis. quod noa vcreris, nc a 
j xne^ ualedicta ^ rescraotur, tam 
'Coim focdae sunt adolesccnti«e 
ItOAC soKdcs, «t tibi plAoe coia- 

• pjcrtum .«it> mc prae vere^uiKiis 
' mb piidi>ie de iis . mbil e^se di- 
•^mnun. Abeau.. 

t- Sed reli^um • oursmn i^ii^^l»] 
. Aiidea4jt.dijut4p viloc^ ut sit. fi^ 
ia€ cur^m* £iU(PHvs» Reliquujn 
Vita^ cursuffi^ Qui tujim poei:i- 
. tiam f t pfimum litfDcioJi Cor^i^- 
. eis aaiMMm excepit, ^ncin. paii<;is 
.Tcrbis, ct quasi cursiiu . aUla|aQi, 
^JM^U^ Mu^i4U (UuUas imiuyf^ 



%or. ABnAMr len. Gad. Tceg. 
-omit^ttot vitae, 

i jid kaec enim] Rcddj t ra tioDcm, 

cnr la multis Autouianac vitae, 

.pavtibus uon. moretar. Reliquas 

▼itae partes strictim attiago, noo 

qnod desit materiaiavehcndl ia 

' singidas, scd .quia ad civile bel-» 

. lam featinat animus. Imm. 

Et ad ea, quae quotidie facitj 

-Quae qitotidie iaccret Antonius, 

-lam dixit superius: Cum tu rt" 

liquias. reipubiicae diisipapisses^ 

cum domi tuae turpi^simo mer" 

. eatu omnia essent v.eMli^ cam 

> legee eae, quae. uunqiA^im prq^ 

rmuigata^. e^senty c/ ^^fe et a 

te laias cgnfiterer^, ^um ai^pi-^ 

cia augur, inierceesio^em co9^ 

- sul eustulieses, cutn Mes foe-^ 

dissime. siipatvA. Mrwstisy^ eic« 

(luae peto] lam renovartt fo 
.ipsa a^ei^tioucm «icoa^ se 4e 
. mtximis reipubl. miscrii^ c$se 

dicturum : nuj»c caudcm ape^lo 
, p<;t^t, subdkque petiuoai^ st^ao 

^atioaem^ Abuam. 
. T</kme(ii incidami^ oportet 



Digitized 



byGoogle 



«36 GHATIO 

Jnthnw erat ia tribunaiu Qodio, ^ui «ut evgtL 



med^a] Cursim perftnDgAmiis 
media, quae iuter tirociDium fo» 
rea«e, tiire togac virilia sunptio- 
sem •tTribnnatnm plebii iater^ 
ceMeruut^ us nimia *ero ad ex^ 
trema^ qnae poit illud tempui 
in bello cWiVi fecit, et quotidie 
'facit, veniamis, 1dem« Jtfedia 
intcr tirocinia forentia, et trH>u- 
natum, nt recie > ezplicat Abra<i- 
mius : qui vero incidere non de- 
buit iiiterpretari cursim per^ 
Atringere^ aed potini abrumpere. 
SicUorat.l. Epiat. i4.36. incidere 
ludum, Virgil. IX. EcJ. i4. i»- 
cidere lites, Metapbora ducta 
cst a fune ineieo: VirgiL. 111. 
.4.en. 667« i fisTSijiG. Mtei Vatic 
i^abetpro /«inr/4f^ me non pro- 
rbanie. Lamb* ex^aliis refert, etei 
^ituidamttet^piuory media: quae 
leetio MareU est plaae mendoaa. 

iff/imx^] Ciim P. Gloditts ge- 

-m«t iHbunattwi plebis, tam fa- 

^ turliiirii illi erat AutOQiii», ut 

'nott «olum Saler amicos \uiga- 

^^Vei (in -atriam admitteretur , sed 

lli itttima domus penetralia cum 

'-^maiime neeesaariis, et omuibns 

•ins oonsiliis interestet. Pluiar- 

cbns : Paidisper Clodii ^uda^ 

" ciseimi ilHus temporis popuia" 

rium Jurorr rempubUcam pertur^ 

hanti applicuit se': sed cito in^ 

saniam Ciodii pertaesus^ et ii-" 

tnchs OiodU intmicos in Gras-' 

tiam ex Itaiia navigain^» Qiiis 

aulein proprie dicatur intimns, 

'Videri [>(itcst ex Sen^ca lib. 6. 

de benef. c.yhx^ Non sunt li/i 

^eif ^ui agnUno taa^no «o- 



nuam puhdnt, qui in primas ei 
secundas admissiones digerwi^ 
tur, Etcapftesequenti: Apudna9 
primus omnium Gfacc/ms^ et mo9 
Idivius Drusus instituerunt se^ 
gregare turbam suamy et aiioa 
in secretum recipere^ aiios cun^ 
piuribus y aiios cum universie* 
Habuerunt itaque isti amUcae 
primoSf hdbuerMiu et eecmndos^ 
neutroe iwos. Plinius lib. 33» 
cap. 3 : Fuit et aiia Ciodii prin^ 
eipatu difflerentia in soUs his, 
gmbus admissionem iikerti eiue 
dedissent imaginem principis in 
anutdo gerendiy magna crimi^ 
nrnn occasione : quae omnia stk» 
'lutaris exortus Ve^asiani prin^ 
. cipis aboiepit, aequaiiter pubii' 
eando principewu Ad bano ai»- 
tem admiasiouum varieutem di« 
-versa TeU-obtendebant, nt ao^ 
< «oi, prout magis vel roiuQacints» 
-miessent, in penetralia siia ad- 
mittrrent. LampridiBs in Ale- 
'xandro; Saiutaretur 9ero ^asi 
unus de Senatoribus patente 
yeio, admissionaiibue remotie^ 
aut soiis iis, qui mifit^^ri ad 
fores fuerant^ eum antea eaiu^ 
tare prindpes nen iieeret^ fuod 
eos tndete non poterat, Gratia- 
tttis et epistola Sylverii Papae 
a3, quaest. 4: BeUeariue Pmtri» 
cius neeter mandaitit me dd se 
venire pacifiee pro qmbusdam 
ecciesiastieis disposHionibus in 
paiatiitm principis , et ad pri^ 
mum et secandum ^eium reti- 
nmt omnem cierum' et pepuiam, 
qni mecum veniebat^ et muihifn 
ptrmieit intreire*miai m emitm. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNXIA. CAP. 19. ^ay 
me bene&cia commemoriEit; eia& ommmn iacexidiormzi 



st Vigilium diacoBum meum. 
^tque haud •clOy ao de hulatino-- 
di vcIU debeat intcUigi Tbeo^ 
dosii et VjdttitiDiaiii rescriptuniy 
C. Me quiQi privatua: Ne quis 
^ela regia suepei^dere^ pel titu~, 
ium audeat eine praeceptione 
sudicie . ,cowpo/tentis alienie re^ 
bus imponere, Post baec vfU, 
«rat ostium domua interioris aive 
intimae. Corippus lib. 5. in Ua« 
dcm lustini ifituorit: 

Ferum, ut pontracto patue^ 
runt intima velo 

O^tid et uurati mieueruni 
atria tecti. 
Intimus itaque proprie dicitur, 
^ui per intimum illud ostium 
admitiitnry et, Ut cum Sene- 
cn loquar, in ^ecretum r^ipi^ 
tur, Eadem etiaqinum in au-' 
lis Priucipum servatur admis* 
«ionnm diyersitas. vulgo: le 
grand eoucher, le petit coucher 
tlu Roy. Atque biuc familia- 
rissimi quique iotimi fUcimtun 
Tacitus lib. 6. tanalium: Pater. 
quoque Ppmpeiae Macrinae» ii- 
iustris equeSf ac jrater Praeto- 
tiua, cum damnatio ineturet, m 
^i intei^eeere, Datum erat 
£rimi^if quod, Theophanem Mi^ 
tyleJhoeum proavum eorum Cn* 
MagUus iater infimos Jiahuis-» 
set: quodque drfunctoTheophw 
ni coelesies hanores. Graeca adu^ 
latione tribuerant. Sed quo* 
Biam Telorum fecimua mentio* 
Bem» addamus et illud, non so* 
lum princijpes viros obtendisse 
\ijum, ut iotimis cum famtlia- 
cibut fttla TcrMTCQtiir^ flcd ctiam 



Grammaticoif nt illas saas prae-« 
captiooes Ijac secreti specicma^ 
gnificcntius venditarent. S. Au- 
^nstinus lib. i. coofessionum cap* 
i3 ; Atenim vela pandent in 
liminibus grammaticorum , std 
non iUa magis honorem secreti, 
quam tegMmentum ^rroris signi-^ 
Jicant, Abraw . 

Bius oninihtri incendicTiiinfftx^ 
Vcl est aliegcfrib, et hifcendib- 
ta.rtL nomine qnati^ ^ditione^ 
intelllgil, quarnm omninm Aib^' 
tonius fuit administer, ^t quasi 
qnidam incendiathii ficem ktib«* 
ie^cit: vel IdVjtiitu^ "de iacendiis ic* 
Ctodio excitatfS, qtlHtt» ipla db** 
mus Ciceronis, aedes Kympfiarrumf . 
et alia loca deflagrifntot. B% Cj^ 
prianus ad Coiliefiuift dc fiae<^ 
rCticis: IfovatiatiUs fax etignia^ 
ad conftanda sediticmis inceA^ 
dia, turbo it temp&stas ad fa»-' 
cienda fidei naufragia. Hefdf 
alio senMi, b^piiffer, Parl» iHe Ale^ 
XMdfr iaz patria^ ^^ut 7 B^ 
miidot: 

^ K^ fdic^ tdtttnA' 

€yssaeis pntegnans ignes sni-* 
xa iugaUs, 
Quamquam id ad Hecubae som« 
nium rclTerri pbtest* l^etat Pocu 
1. de diviaationc } 

Quia mater gravida parere 
se ardentem facem 

Visa est ia somuis Uesu^ 
ba. ^ 
Qttod porteudcbatt 

Bum esse eritium tlfoiaSfJ^ 
stem Ptpgam^ 
itcm: 



Digitized 



byGoogle 



528 



ORAtro 



i 1 



fax; ciiTus eti^ni dctfni quidilath iam tUrti moRtiis e^ 
Quid dicajm, ipse optimc intelligit, Iter inde Alexaii— 



Adest, adesffd^ ShpdlUta' 
sdnglthu atque incendio. 

miuhos annos latuit, Ciues , 
ferte openi et restinguite, 
Dictus igriur Pans f»x b^lli cf 
clvitatls, quod beUo Troiano can- 
•am praebuerit, fueritqiie uQX^- 
xccxocy ut Graeci l6qiiudtur. £o- • 
dem modo fax ii^^endiorum di- 
cetnr Aatoiu)is, quod Glodium.ad 
4editJooe& e^cltai'it, et tarbiii jID- 
cendeodift, qn^s^ faceji^ subiece-^ 
i^t. Oe inceQdiis Clodiaui&, etiam 
voci» (propri^ute «erva^a, fre- 
4|iuenter Orator, ut. ;p^.p dcjmo aoa : 
Domuf ar4^bfl,t, i% palatiq non. 
fortuito^ sed ohlatq, i^cendfOp 
£r4> GQeUo ,de jSe^qto ,Cl^dio«sa- 
telUte furoris Cioidiam:, Qui 
^edes ^acras, qui sfuist^ pepuli 
J^jnajii^ qf^i mfpnoriam publi" 
ccm ' 4ui^ inambu4 .incendit, 

Cuius etiofn 4^^ quiddam 
iam tun^ mofilus est].J^e stu* 
pranda eins uxore, inquit Mj^nii-T 
tius^ Dtci posset/etiamt iamtum 
Antoninm conspirasse contra rem- 
publicam , ut Pompeiqju reli- 
^uosque principcs ciTitatis occi->, 
derenty statumque imperii Boma*- 
iii couvellerent. Sed .Abramus 
aum, uou Oedipus, et fortasse 
Oion est in eo mfignopcre laboran- 
duni. Solent euiiii Oraiorcs ali- 
^uando, etiaiiist in re liihil bu6- 
«it, suspiciose loqui) . et cum pro- 
liare nihil poa^uuL, te&tari ipsaiir 
aflvei^aiiotiim cotiscieiiitain. Sio 
euiin ctadvertlafio«'iiihi? laucinaut, 
nec •Uigaatnr mendacii. IbJsil.^ 



Va tic. ' cknis ' eh'am dofhi idm 'titim 
quiddatti mblitus ^j^," riftrftbrd, 
nt hiibJ vldctur, rottitfr^^: 'idem-fc 
^tie Xiambino Tisnni 6st,qal rum 
adsclvit ordinciiir, atifur^to ium-* 
tnm. 6An. '* " * * 

' Iter AlerrandrictitC] liurljZTt^^' 
xit>nnulli, itunu FerrArt^' J/^^ 
i}cr jilexandriam] Alkxtitndi-emjL 
Kiib«t. Ilbier Vaticanns, et "ita cst 
in argcnteo dcnafio M. Lepidi, 
de quo supra mtminii^ns. F;A^- 
siNVs. Jnde itum 'Alexahdriam\ 
PaU. et Mann iiery^- ut ^tiam 
cdidit Lambinus, neqhe' aliter 
^dTtio t>rimA. GRVt.^ Inde iter 
Jttexandtiam] Pdst iUakn Clodii 
fahiiliaritatchi pVoWctus efit Ale- 
xVridfiam i^gyjAi, ul Ptoleniaeum 
B dvibus snis eiectum regno re"* 
•SftUcret, confrtt Sekafu^ audto- 
ritateni , qnae Ytraest-ripta fucrat, 
ne quis omuino PtoTemaeum rc- 
dncerct cum exefcl!*^ , " cOntra 
tempublitam^ cfnae llai^^i^^du^ltdne 
gfavc'vulnus acclpiebat, coritra 
feligiibhes\ Sib^ninuni oraculnm, 
quud Rbmauas lc^iOhes ingredi 
iCgy^tuhi prohib^bat. legnntqni- 
dain. Inde itum Alexandriam, 
iribil feferU Adr. Iter est etlam 
ih Valicauo ct in Fa9ini et Mu- 
rctl cdd. Sed in roels membra- 
ms eit, tnde iter Alexandriam 
diy^xit. tfirexit non esl in Co- 
lun. ut hec in 'allls^ v^t^fibn^ C6- 
dicibtis, qhod procnl' dnbio ^ro-' 
feetum cst a quod^m^magistro. 
Itcr siibniuli in.?tituit \hl sasce" 
pit. Graev. Ind& itilm] yattc.W 
m. 'uuk iter JUidMfiihf 



Digitized 



byGoogk 



philippicac&ec^?:nda. caK 19. 

driam-cScmtra ^ienaltisaiSictoritateiti, contrst rem puWi-^ 



Icn. addlr, direxit, Mallem pri- 
znum casiira, quia sequitur: qui 
tum reditus? Hev&ing. Inde 
iter Alexdndriam, Ita Re§ii 
codiccs. Editi quidam addunt, 
direxit, Alii praeferuut, inde itum 
jilexdndriam. Lallem. Vera 
lectio iter, quam servaut cum 
Vat. aliqtii eliam Pcrr. iu- his^ 
opinor, optimui CoVot. item Pa- 
lallui, Mauric. I\egii, Barb. prim^ 
Bom. ycn, ei Ald, vera, iuquani, 
lectio virie corrupta fuit. Barh. 
scc. i/i/er,, Lan^. itur, quem se- 
c,nti Mint P. Mnn. Ct Car. Stepli, 
tnm alii Ferr. MSi ciin:> Naug. 
Gryph. Cara. rcpei. Lamb. Grvt. 
^erb, et Oilvct. itum, Soluscod. 
Gracv. scu len. addidit, direxit, 
Soliw ReuAing. recepit recte Al^ 
xatidreajn : vidc ad c. lo. pfo Rab, 
Fost. Cornelius Celsus III. 22. 
ideoque aptiszime jilexandream 
€t I/alia itur. In Vatlc. scrlbi- 
tnr Alexandirieam, corrupte qui- 
dem, scd iadicalur, el Alexan-^ 
driam legi , et Alexdndream : 
nisi forie fncrit, Alexandreiam, 
Satis antem indicat^ verum essc 
iter abiolute positum, varietatum 
ipsQ coospcclus. Gahaton. Gud^ 
Inde iter AL Teeg. Inde itum, 

Contra Senatus auctoritatem, 
contra rclfgiones'\ Liber Mar- 
«elli Cerviai Cardiualis, quem 
pro eius cximia virtute alquc 
dignitate causa honoris ajipello , 
i^on reti^iones ^ sed reli^ionem. 
qnod' vcUementer prqbo. etenim 
in legcndo, ac pcrvolutando Ci- 
ccrone obscrvavi, qnotirs hanc 
eandcm rem commemorat (con^- 
jueinoirot ' autem sacp iMim* ) ' lo^ 



ties non alitcr locntum csse, ut 
in Pis. Auderet^ ^aam prouin^ 
ciam P, Lentulus amicissimu4 
huic ordini, cum etauctoritate 
SenatiiSy et sorte haheret , iii-i 
terposita religione sine ulla du- 
bitatione deposuis^et ^ eam sihi 
ium adsciscere, cum e/iam si' 
religio ndn impediret , c. Sed 
quid te obluiido? Sexcenta locit 
sunt in ep, act Lentulum, Ferr,' 
Contra^ Senatus auctoritatem^ 
contra religionem^ In antiquo 
litro tta leg^itur: Contra Sena-' 
fus ductoritatem , contra rem-r 
publicam et religiones, et paulo 
postj parentem tuum, ct pauciV 
interiectis,'accc/7fram iam ahte^ 
sine* dictionb etenim, Faern* 
Contrd Sendtus auctoritatcmV 
Proprie, neque enim fecit Gahi- 
nius cpntra Senattuconsultum, 
fcd coutra Senatus aucloritalem. 
Epi.stola 7. ad Lentulum librJi 
primi ad familiares: Senatus^ 
consultum nulium extat^ quo re^ 
ductio JRegis Alexdndrini tibi 
adempta sit: eaque ^uae de ea 
scripta est' auctoritas , ' ut ne' 
^uis omnino Regem reducerei l 
tantam iHm' habet , ut mdgis 
iratorum hominum studiuniy quam 
cohstantis Scnatus consitium esse 
videatur, Quarc Gabinius sine 
Senatusconsultb 'qaiidcm id fccit, 
ficd contfa^Senaliisconsultum noQ 
fecit, Fecit antemj nt dixi, con- 
tra Senatiis aijctbribtcm. Magni^ 
cfnippc inter ul|^umque diveotitBt, 
Livius libro 4 : Si quis interce-^ 
dat Senatusconsulto, auctori- 
tdte se fore conUntum, Cl^ero 

epist. a/ ad I.taturiim;'2>f A<> 



Digitized 



byGoogle 



S3o 



ORATIO 



' ; :; I 



TBhut pridh ^futm ha^ seripsi^ 

Senatus auctoritiu gravissima 
intercesserat : cui cum Cato et 
Caninius intercessissent, tamen 
est perscripta, Et Marcus Coe* 
lioft libro 8, epitt. 8. refert ali- 
^not Senatii«cousuha , e qiiibiM 
apparet eadem disiioctio: Sena^ 
tusconsultum, quod tibi misi, 
Jactutn est, auctoritatesque per-- 
scriptae. «ecfuiiiitur Terba» Si 
quis huic Senatusconsulto inier" 
cesserit ^ Senatui placere aucto^ 
ritatem perscribi, c|uae ia altero 
S. C. iisdem plaoe verbia repe- 
tOQtur, ut videas, hauc foriuulam 
fui*«e aolemoem. Paulo post : 
6i quis huic S, C» intercessis" 
set , auctoritas perscriberetur, 
Clare Dio lib. 45* ex versione 
Xjlandri : Quod si qutuido casu 
fieret , ut non tot, quot opus 
erat^ conpenirent^ consilium^ 
quidem ii capiebant^ et quod 
statuissent id perscribebatur : 
non tatnen vim Senatusconsulti 
ohtinebat , sed auctowitas Scna^^ 
pis dicebatur , qu^e videlicet 
ostenderet, quae fuisset senten^ 
tia eorum, qui consilio inter^ 
fuerant, Senatorum, Idemque 
hoc etiam tum observatum est , 
cum aut loco^ aut tempore nlie^ 
no, aut nuUo legitimo edicto 
pocati festinato coiissent, aut 
Tribuni aliqui plebis interces» 
sissent, Quis autem oumerua 
td S. C. re^uir^retur , potest iii 
dubium vocari. Prudentius in 
Sjmmacham Ubro priore treccn- 
tos reqiiirit: 

Stc cousulta Patrum oonsi'» 
stere Conscriptorum 

Kon aliter iicuit prisco snb 
fetffQr^^ ^uam M 



Tore^mum aensisso ptMtr^ lo^ 

gerentur in unum. 
Plareif etiam Did iibro 54. d^ 
Au^usLo loqueus: Sendtum^git^ 
et cum videret frequenter non 
convenire Senatores , Senatus^ 
consulta etiam a paucioribus 
quam quadringentis Senatori-^ 
bus ut fieri i possent y statuit , 
cum antea hunc numerum ad 
hoc, ut rata essent, requirerentm 
Quare non erraverit fortasse, qat 
Prudentium non de prisc^ repu— 
blica et Cousulum tempore, sed 
de primis Augustis explicabit, 
quo tempore Seuatorum nume» 
rus a quadrin^entis ad trecentos 
contractus est. Quamvis fortasM 
etiam Augusti, ut Seuatu8coa<^ 
sulta vim obtinerent, in alti« 
rebus trecentis conteuti erant^ 
in aliis etiam plures eicigebant. 
Idem Dio libro 55: J?/ nume^ 
rum ad hoc^ ut Senatusconsulta 
ratajierent , necesscwium secun'^ 
dum singuias eorum formas lege 
iata constituit, Hiuc intelliges 
iilud Scxti Pompeii: nvmerA 
S £ N A T v M ait , quivis Senator 
Consuli impedimenio vult esse, 
quo minus fiat S. C, postuiat'» 
que, ut aut res, quae referuntur^ 
dividantur , aut singuli consu-^ 
lantur, aut si iot non sint Se^ 
natores^ quo nt^mero liceat per" 
scriki Senaiusconsultum. Har- 
cus Coelius ep. ii. ad Ciccro^ 
uem: Menuniiatum nobis erat 
Hirrum diutius dioturum, prem" 
diams eum : nou modo eum , sed 
cum de hostibus agereiur, ei 
passei rem impedire , si , ui wi*- 
meraretur , p ostularet , iacuii .* 
tantum Catoni assensus est, 
Id est| cani cle tuis sappl^ua- 



Digitized 



byGoogle 



PHILiPPICA^EqV^DA. CAP, 19. 55* 
cam et reli^ouef: sed habeUtt .ducem Gabuumxt» 



• nibus iige|etar, nobii rennntiii- 
toin erat, fore, ut Uirru» diem 
diceudo eximeret: pre^taYimu» 
cum, et magoa auimi cout^n- 
ti^oae . rogtvimua , ut id ue face- 
ret. Non modo nostrit precibu» 
Acquitvat, et diem dicendo noa 
•xtTAiit; acd cum de bostibua a 
te profligatis ageretnr, et pokset 
MBpe4Are Senatusconsi4tum , si^ 
At Sfluatns numeraretur, postu- 
laret, tacuit, etc. Quae expli- 
«anda ccnsui, ne te P. Manutii, 

.'▼iri sane doctissinu, lapaus in 
fraudem indoceret , qni ad illa 
^erba , Po»set rem impedire , sic 
infert: Falso igitnr Gcero illud 
«cripsevat epis(. lo , lib. 3 : ^i- 
eloria iuiia appeUatue sum, et 
illa, ut numeraretur, sic cxpo- 
nit: yt oetenderetur^, quo caesi 
Aoetes numero essent. Scd prae- 
terquam quod tam inhum^uus 
jDon erat Coelins, ut Ciceroni, 
quem plurimnm amabat, et quasi 
«Iterum patrem observabat, men- 
dacii crimen impiogeret, si de 
hostium numero ageretur, tfoo, 
sU numeraretur , sed , ut nume^ 
rawmiur^ postulasset« Summa di- 
«tocniu esto : Ad S. C. faciendum 
i|1iiiiqu0 requirebantur. 1. Vt 
-Senatores certo numero conveni- 
rcut, pntA trecenti, vel etiam 
qnadringenti. %• Vt haberetnr 
Senalfis loto certo et legibus 
constitnto. 3. Vt tempore non 
alieno. 4. Vt legitimo ediclo 
cofivocaretur a Goosnle caeteria^ 
que magistratibus, quibus ea fnit 
auctorilas. 6. Vt Tribuoi plebis 
aon intercedereoU Uar^m quin» 
^ne «oiidilioAum s* v,«l ui|ic« do^ 



fuisstt, Senatuscotisulturo nou 
fiebat, nlUilo^umen secius non^^ 
nunqnam scribebatur, quid Pa^ 
tres cenanissent, et id vocabatqf 
Senatus ai^ot^ritas. Hic, aotequam 
finio, adverto , quibusdam iu re- 
bus pAuctQres ^treecntis necessi»^ ' 
rios fnisse ad S. C« f^ciend|iiiu 
Docet enim Asconins in oratio^ 
nein prp C* Cornelio , CornoUum 
pritr^o legem ^ pronful^as^e , n# 
iquis per Senatum lege sohere^ 
tur: dein^e t^fisse, ut tum deni» 
que de ea re S, C, fieret , cuJt^ 
adessent in Senatu non minu^ 
ducentis, Abeam. 

Sed habebi^ ducem Gabiniifm} 
Tradit coulra Plutarchus, Anto-» 
uinm fuisae dncem Gabinio: Ga^ 
hinium decem talentorum miUir' 
bus solUcittmte Ptolemaeo ^ u$ 
eimuf : cum ip^o, , jn u^igyptum e^ 
peditionem susciperet , et ipsf 
regnum rec^eret^ legatorum et 
praefectomm plurimi repuj^nar 
banty et Gabinium qua^vi^ 
tanta meroede cotistrictum ah 
eo beUo ^uaedam formido revo^ 
cabatk jfntonius autem in omr 
nes mQgnarum rerum occasiones 
intentus , et Ptoiemaeo ro^anti 
gra^ifiQans , ad hanc expeditio^ 
nem Gainnium impulit ^ et cvnr 
citavit, Caetenun postquatn f. 
Clodio di^cessit, anteqnam s« 
Gabinio ooniuuger^t, jo Qraecin 
. fuerat aUqaaudiu cc^nuuoratm. 
j$ed Orator tempQs illud relixi* 
.qnit intactum , vel studio brevif 
tatis, ,Tel ^uia ^quod iniCu repie:» 
heuderet nou habebat. boc euim 
|ej^pOris spatio Autooius iuter- 
missa Utltrarum tt eio^vauae 



Digitized 



byGoogk 



$5i 



ORATIO 



quicum qiiidvis ' rectis.sime 
inde reditus , aut qualis ? 

»tu(^ia renovarat. MisisuS etiam a 
Gabiuio fneral in lud^eaiu, ho- 
fttium arcem plimiis inVaserat, 
AriitoLulum cuni 'filVtf fep^rat; 
parva militum mauu ingente^ lu- 
daeorHm copias conciderat. Id 
^uoquc pru(Iehs'et scieni Tutlius 
oiniuit. ' Faucisqufc " H>?fstnnglx 
^rar^iitloftehi iu iEg^ptunl', di- 
^aiishc contentuSf 'eii profectioud 
'Sciialiis aucforTtatVhi ,"rempilbliw 
cam , religionet fuisse violatas , 
dissimulatis rcbus in ^^ypt6 
ptaeclare ge«tis, qiiibus Autonliis 
reliquerat suae fortithdiiriis j pro^ 
widentiae , humauTtatis impressa 
v^stigia. Nam cam cquitalu prae- 
iuissus , Tiarum angustias, atqufe 
adeo urbem Pelusium occuparat, 
^t Intervcncrfct, n^ Ptolemaeirs 
iEgyptiorum ptlraorts occi^eret , 
et ingcnii praclio, circulens ho- 
itcs et a tergo InVarlcns,' i/icto- 
riam iis qui ex adtfcrso venie^ 
1>ant txpediens prdemiisy ut par 
'fhit , militarihus donatus est: 
et Archelai demortui taput in- 
ventum^ et omatutti regia ma- 
gnificentia sepelivit, X^wsiTt No- 
ster, quod invldlosum erat, vide- 
licet ipsam profectioDem contra 
religiones et oracula susclpf^tafh 
'lnsect.Vtui^', rel}k[ua tacet, qnod 
^Antonins c% iis ; veluti foutilnis 
ad homlnum oomraeudatioberh 
et riiilTtum' beneVoIentrara" pro*- 
"fikixerat. et alTegbria stiaiti tJrti- 
^onem' obscnrai, • ne' vcT' aperle 
"damnel Gabluitim , * qucm olim 
'luaiestatls accusatnm defenderat , 
vrl iuimicum Utidii^e Tidtatar* 
AbiUm; *. . 



facere ' |)Osset. fQui tum 
Prius in uUimara Galliam 

Quicum quidvis rectissinkefet-^ 
ccre phssetl Ironia. Gabinius b 
erat , quiCousul cnm Pisxne Ci« 
ceronem palria expulerat, e^qil^ 
gessfrat, qu.ie omniuni maxima 
Ciccro re^rchendere poierat. Si* 
gnTfic^t ita(|tie hoitiinis aud*ehiiiiv 
omuia sibl , quae vellet, lictta 
pntaniis. Vide post red. in Sen. 
■4. ei 'seqq. pro'I>omo 48. ftaqne 
et maicsUitis, ct rep.etntidarum. 
accn&atns postca ,' alteto' qiiidem 
iudicjo absotutns, altero Yero 
cdnd^omnatus* est. Hey»i!ho. 

Qui tum inde redHus\ Inr^ 
invchitiir in reditum Anlonii', 
qu6d' ex /Egypto* rcdiens, bob 
dTomum ct necesMrios auos in- 
viftcrit, sed profectns ftierit ia 
uliimam Galllam ad Caesarem. 
Quod profecto non fecisset,' «irt 
despcratlt vhac «lae ratiombnft 
vlderet, te \m nrbe atare no* 
posse, autpropter flagitia sic io- 
vlsiim essc suis, nt ad inatreHI 
hoii audcret accedtre. AbrAM. 

^rius in ultimam GaSiam ex 
^rrypto] Vcfus liher,' «* JR^ 
'^upfd': eadem videlicet ratioii», 
qaa Purrhum, et Bruges, t 
Suliamf et talia ptisctos illos di- 
xlsse accepimus. MvRBrr». Ih 
Hftimam GaHiam'] Quo tempore 
Gabinin» Ro'niam i*edilt, C*es»r 
bon 'soluYu' in uliirtiia Galliis 
"erat, seil etihm toto diviaos orbe 
JhittinHos adlerai. EpIstoU pri- 
roa Ub. 3. ad Q. Tiatrem t ^uid 
praetcrea?' quid .^ etiant, Gtthi^ 
nius ad ivi Kalcnd, Otftobria 
Tioctu in urbem introifiit : et Ao- 
'dh*hota b'ctava, euM e4i9t0 C. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA; SBCyNDA. CAP. ig; 551 

^"Aegypto> qUinin doindni. Quae aulpm erat domus? 
Sumi emax quisque ilomum tum obtil^bant^ nequ& 



jflfii de maiestate eum adesse 
eporteret y concursu ma^no, et 
sdio untPersi populi pene ajjli" 
^tus est, Paiilo post : Bif -Bri^ 
tanma Caesar ad mi Kalend» 
Septembris dedit litteras ^ quas 
£go accepi ad xv. Kalend» Octo^ 
bris satis commodms de Brjtan" 
nicis rebus y etc. Caesar paulo 
anie aequiooctJum io GaHiam 
xeversuft, et subductis Mavibus, 
Moncilioque Galior.um Samaro^ 
brinae peracio , exercitum in 
hibernis partim io Morinis) par- 
Cim ioNerTiis, EburoDibus» coo- 
^nio Trevirorum collMcavit, ut 
ipse narrat lib. 5. de beHo Gal- 
'lico, ipse iu Helgio vigiuti i|uin- 
que miUibus paasuum a BeHo- 
Taco iDMratiia est. Ad qnem co 
loci morantem aut fortasse Sa~ 
jQarobrioae^ aut apud Merviot 
a^entem veuit AQtouiua, non 
«Auaua in urhem . a<;cedere *ob 
«onfCieniiam profectioitis Ale« 
«andriuae contrA k-eligiooes sua- 
.ceptae. Abkam. Irk .uUtmam 
,QaUiam: ;it) qnam e9 tempore 
Caesar ex Britaunia rediiste vi- 
detur. Gabiuiua enim e& S^ria 
Homam revertit extremo Sep- 
tembri; ntc. dubinm eat, quin 
codem tempore Antonius.se re- 
ceperit. Caesar vero GaHiae red- 
ditus est circa aequioocliiim > 
Ul. B. G. 56. Mon, igitur n<- 
ccsse est ultimam GalUam Sni^ 
proprie accipere, et BriUnniam 
iuterpretari. ^Vfsino, 

Quae auten^ erat donms] lu 
«on.t€JCUi^antiqm Ubri noa - «at ' 



dictio erat, quae et snpervaca-' 
jiea;vi(ieri ppte»i, ei coinmodf 
pos^ subaudiri, sicut et supra 
libro primo, ut ex hoc exem- 
plari emeudavimus, qj^ae autem 
ista tertia decuria? (\\h\ aubin-^ 
teUigi debet verbum est. Faur* 
Kva. Quae autem erat domus?1 
Corrcctio rhetorica , qnasi lapsuff 
fuerit verbo. non enim doranm 
^abebat AntSoniu#, sed in prae^ 
texta decoxerat, et paterna dor 
mo fuerat exflolaus. AfiRAM. Sa- 
peracriptujn.iu Vaticano fuit eritt 
eadem plane manu. Id proi^d« 
lUfiretus retiouit. Gaiu 

Suam enim quisque dQmum'^ 
Acriter reddit rationein, cur An*» 
toouis dummn non haberet. Sa 
xniin dixitset, tu euim decoxe^ 
ras , et domiM patris addicta fne^ 
rat creditoribua, veram quideni 
iUe cauaam reddidisriet, aed 
louge ▼ehementiusy Suam enim 
quisque domum tum obtinebat» 
quibus vrrbis et memoria beUi 
civilis, quod tam muhos sedibiu 
•uia expulit, refricatur, et invi« 
4ia quaeritur Aotonio, qni ia 
lam multorum civium domos inv 
vasit. Abrak. V^tic. suam enim 
quisque domum tum optinMkant^ 
nec erat usquam tua^. Optime: 
cui euim notum non est^ cunx 
^erbo pliirali solere quisque con-* 
iungi? Ncque obsiare arbttror, 
quae ad I. Act. in Verr. i4. ipa« 
disputcvi. Quisque valet hi« 
^in^^uU^ et ita Plautna lil* Capt« 
2. 2. ubi quisque i/ident, eunt 
obpiam^ ^GnUulaniur^ua eam 



Digitized 



byGoogle 



- • * ^ ORATIO ^ 

erat usquam tuai. I>omuni dica? quiA ertt in terris, 
uhi iii ttto pedem poneres, ppaeteir unum Mi^enum^ 
quod cum 30ciis, tamquam Sisaponem^ lenebas? 



rem ; Ufc Ovid^ns IT. Anior« 1 1. 21. 
«f i^os , quod quUque loquen- 
tUr^ Credite; ila cenlic» alibi 
legiinus; neque «liter fjeafocapucl 
OfAec^i* Earum tamen hoc eue 
fateor apud TuUium. Garatok. 
5eqiiQtus fam Garat. quanquam 
nemo ediCorum babet obtinebant, 

Dtfmum dico?] Alia cOrrectio 
»d augendam inoptam Antonii. 
Ahkam. 

Fbi in tuo pedem poneres} 
^dem pouere est alicuiua loci 
)H>8tfessionem tibi vendicare. Vnde 
Phllippica 3. per trani»latioaera : 
ffodierno die primum^ P. C, 
longo itUervalio in possessiO'^ 
nem Ubertatie pedem ponimus. 
l^Qctu» , opinor , loquendi mo^ 
dlM a'Teteri iudicfornm coofue^ 
itidiifte, cnm fiebat moribua de- 
dnctio, id «'it, cum litigantei 
ln rem praesentem, vidclicet ia 
cum agrum , de quo lia erat ^ 
«bommuni conaiUo Teniebaut, et 
Ibi pedera pouebat if, qui pos^ 
•tftitonem ilUua agri aibi ven- 
dicabat, et ab ahoro repetebat» 
•r alur alterum vi quadnm non 
wra, ted ficta e< adnmbrata rc'- 
|MU«lhit, et qui repulsua erat» 
interdictum' a Praetore impetra- 
liat, ut, uade deiectus erat, re* 
•Citueretar. Haee omnia con- 
0teDt es <nratiene pro Caecina: 
Mi fatta vis non esset moribus, 
0uperior in possesMone retinen^ 
da Mon fuisset, ^t: Cum hoo 
uoi/ae htis genus tam malitiose 
misndmrei , pUuuit OsuoifM 4t 



amicorum sententia constituere^ 
iquo die i^ rem praesentem ve*^ 
niretur^ et de fundo Caecinam 
moribus deduceretur, CoUoquun-^ 
tuf, dies ex utriusque commodo 
sumitur, et : Est haec res po^ 
sitay quae ab adversario non 
negatur^ Caecinam, cum ad 
eonstitutam diem tempusque ve^ 
nissety ut tns ac deductio mo^ 
ribus fisret, pulsum proMbitum^ 
que esse pi , coactis hominibu9 
et armatis, Pedis aotem poai- 
tionem ibi dictam fuisse, patet 
ex loco einsdem oratronis: * ^M 
vero iUa defensio vobis- prae^ 
clar0 visa est? Non deieci^ sed 
xtbstitir non snim te sum pas» 
sus in fundum egfedi: s^d ar^ 
matos homines opposui, ut in^ 
feUigeres , si in fundo pedem 
posuissss, staiim tibi esse per^ 
euhdum, Rnrsnm : Quid ergo ? 
ho6 Erfict Boo tb, non db- 
I B 1 , quam habet pim ? Ut ilih 
res aliqua ex parte differre vi^ . 
decUur^ utrum, pedemcum in^ 
tulero , atque in possSssionem 
vestigium fectro , tum expeUar^ 
atque deiiciar , etc. Ad hanc 
consuetudinem allusitet epist. 2, 
Hb. i3. ad Attlc. Nam 7^0« 
modo nunc esty pedem uhi pa» 
nat in suq non habet. Abras. 
Tanquam Sisaponem] Mana- 
tiuft ; Cam probro dictum , quasi 
oipitatem vitiis if^amem et iuxm 
perditam. Magia irridet Torneb. 
Ub. lo. adversar. cap. *I3. id re- 
tefoi md ^inittria nmfiMa Si*' 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPlCAt SECVNDA. CAP. 19. S55 



puhUcanorifm exerc^bant: dicit 
eniptf Antonium non unum po^^ 
seMorem Mieeni fuisae^ sed poe^ 
^wonis sbcitn habuiste nuUtos, 
iSUapo oppidam est in fllspaula 
olim in tonveotn Cordubensi , nt 
Auctor est Plinio» lib. 3. natura- 
lis historiae, cap. i. Ibi, ui ex 
TTurnebo diximus, mintariae £o- 
dinae. Pliuiua lib, 33 , cap. 7: 
Juba minium nasci «/ in Car^ 
wnania tradit , Hermogenee et 
9H jEtAiopia. Sed neutro ex 
ioco invelutur ad nos, nec fere 
iuliunde, quam ex Biepania, 
^leberrimum ex Sieaponenei re» 
gione in Baetica, miniario ntr* 
tallo vpctigaU popuii Momani^ 
n}iUiu4 rei diligentiore cueto- 
eiia. • Non iicet id ibi pejficere', 
€XCoquique. 'Jtomam perftrtur 
pena signatb^ ad dena rnillia 
fere pondo annua, Romae au'» 
tem lavatur ^ in vendendo pre^ 
tio lege etatuto, ne modum ««• 
eederet LXX in libras. «el , 
nt alii legnnt , X. l»X in librae. 
£ quibus yides, sexies oentena 
denarionim raillia ex illis fodi-* 
Bis anreo proventu foisse colle- 
€ta: quae non unus publicanua, 
sed aliqua publicanorum soctelas 
redimebat* subdit enim : Sed 
mdulteratur multie modis^ unde 
praeda societati. Item : Hoc 
ergo adulteratur minium in of-^ 
ficinit sociorum. id est, publica-^ 
Borum, ut patet ez Vitruvio lib.^ 
If ^^?» 9' I^ genue venao 
poetea eet inventum Hiepania*^ 
regionibue, ex quarum metalli^ 
glebae portantur, et per^pui^i-m 
aanoe Itomae curantur. Bam 
maiem ojffcimue euni inter ae*^ 



dem Tlorat et Quirinu E qni- 
bus facile yid^s , cur Miscnum 
tanquam Sisaponem habnerir, 
quia ,-videlicet non uuus illud 
prardinm possidebat, sed mttltos 
habebat socios illius pouessionis 
suae , quemadmodum miuiar» 
Sisaponensium metalU non unus, 
sed plures habebaDt pnblicanK 
Yidetur avitcin fuisse adagium: 
aen eoim aliter M. Tullius huna 
dlctndi modum inde nsque ab 
Hispanla petiisset, cum ipse mo^ 
Duerit, voragioompatrimonil po- 
tiils quam syrtim esse dicendam, 
ne voces longius arcessitas alio 
transferamus. Quod si novoa. 
huic oraiioni sensns yellcmiih ■ 
affingere, diceremus, Misenam 
Antonit villam Sisaponeilsibnt 
miniariis eo etiam similem esae, 
quod , quemadmodimi fodinat 
miniariae pestilentem auram ea^ 
haianty quaproptei^, Qui minium^ 
inquit loco ciuto Pliaius, ii^ 
officinie poliunt ,- faciem laxis 
f^eeicie iUigaht*^ ne in reepiranm. 
do pernicialem pulverem trai>*' 
hant , et tamen ut per iilas 
spettent, ita Antonii Tillula. op^ 
posita essct ad ventnm horribilea 
atque peatiJentem» id est, oppi^ 
gnerata creditoribus , et, nt lo* 
quUDtur, hypotbecata. Qnidqnid 
ait de mente Giceronis, ab hao 
explicatiene non ablndit Cmt» 
tttUus : 

Furi^ pillula nostra Hon ad 
austri 

Fiatue opposiia est^ mc md 
Pavoni, 

Nec saetit Boreae, aut j^up» 

hot^s 

Jhrmm^ ad miiiia q ui md KJ m 



Digitized 



byGoogle 



336 



orrATio; : 



XX. Vertisti e Gallia ad qaaestttram pe te nj lam , 
Aude dicei-e, le prius ad parentem tuum venisse, quam 



O ppntum honihiUm <Uquf 
t peatiLeniem ! 

XOEX. • . . 

. jiude dicere] Simile eil iUud 
Xticiuii CaWi in Vatiiiiuui npud 
Pabiuiu lib. 9, cap. b: Perjrica 
Jrontemy et dic ie digniorem, 
^ui .prae/or ficree, quam Cato^ 
nem. Abram. , 

^ude dicere, te priu^ ad pa^ 
4rem tuum veniesCf quam ad 
fn«] Id eod«m libro est, ad pa» 
rentcm tuum. Mvb.btt5. Sutoit 
Bucbtthauus, legeudum tsie ad 
matrem tuamj idc|^ue ab aliia 
magno conftensu probatum ett. 
JMagts autem confirmatns etaet in 
illa sententia, si veterem librum 
Tidissei, quem ego postea uaclus 
sum, in quo legitur quidem ad, 
patrem tuum : . sed ita , ut ma~ 
nifesto ex Utura appareat, scri* 
ptum prius fuisse, ad mntrem 
tuum, deinde erasa littera M, 
tubstitut^m iu locuni iilius lit- 
teram P, ab aliquo vidclicct, 
qui tam apertitm soloecisiuttm 
ferre- non pu^set. £go autcm 
non dubitn, quin duae poUus 
^ litterae ndiungendac fucriut, 
acribcndumque ad amatorem 
turnn , ut inteUigamus Curio- 
nem. At^ue boc mihi ita pcr«- 
ipicue venim videtur, nt ne con- 
iirmaocrum quidcm pluribus ver- 
bis putfiiu Certe Carolus Sigo- 
nius, cum scntentiam super eo 
loco meam decem abbiuc annos 
per llUeras exqiiifcisset, ita eam 
probavit, ut ad me postea sct*i- 
pserit, uibil aibi videri potuisse 



xectins, aat verius cogi^ri. Idbx 
XVm. V. L. 6. Aud^ dicere, 
te prius ad paretttem tuam ue^ 
niese^ Sic buuc locum restilui» 
Georg..Bttcbaiiaoi auctoritatem se^ 
cntus. vulgau antem scripiurji 
est haec , peque aUter babenL 
cod. manuBcr. Venieti e Gallia 
ad quaesturam p^tendam. audm 
dicere, te prius adpatrem tuum 
venisse , quam ad me, uisi quod 
nonnuUi habent, parentem tuumu 
His argumcutis ac verbis Bucba— 
f nanus banc lecUoAen» oppngoat^ 
atque adeo evertit. Eui iu bac 
lectione omuia cousentinnt exenw 
pla, si quis tamen propius in— 
apexerit , mendum deprebendet. 
Nam pater AutouiJ, atque etiam 
vitricns, Lentulus, qui in con— 
iu^atione fuerat CatUiuae , multo 
ante boc tempus excesserant e 
vita. Neque patruum legi po— , 
test. Mam C. Antonius , M. An- 
tonii potruus, damnatus fuerat 
rcpetuudarum accusantibus Ma-« 
cedooibus Coss. Caes^re et Bi- ,• 
|)ulo, .Ut ex Cicerone et Sueto-* 
uio per^picuum est. Cicero eDlm. 
iu oraUone pro donio sua ita 
scribit: Hora fortasae x.exta iliei 
questus sum in iudicio, cum C 
Antonium coUcgam meum He^ 
fenderem, quaedam de republi^ 
ca, quae mihi fisa aant.ad /7— 
lius •fniseri causam pertinere^ 
haec homines improbi ad quos^ 
dam viros fortes ionge aliter^ 
atque a me dfcta erant^ detU" 
lerunt, . hora nona^ iUo ipso dim^' 
tu es adoptatus, - ex qoibus Ci«^ 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. ao. 55; 



ceronSf vibrbis intelligere llcet, 
qno dle P. Cloditis a patri- 
huB ad pleb^m. ti^ansiU, eo 
<Ke C* Antonium causam dixisse : 
Clodium vero ad plebem iransi- 
isse coustat ex Snetonio Caesare 
et Bibulo Coss. lisdcm igitur 
Coss. Cm Antonliis in exsilium 
ibiit, damnatus repetuudarum , 
Aequc dunl redierat M. Antonio 
ct t)oli)bet)a Coss. Exprobrnt 
enim Cic. in bac Pbilippica M. 
Antonio, quod^ ceteris ab exsilio 
revocatis, patruum non restiiuis- 
iet/ M.Vautem Antonius, prae- 
fectus equitiim, cnm Gabinio 
profectus fuerat In Syriam, • 
Syrla carn Ptolemaeo in Alexan- 
driam^ ab Ale-xandria in Gal- 
liam ad Caesarem, c Gallla Ro- 
jnatii rbdiit ad quaestnrae peti- 
tioncm, ctiam tuhc exsulantc pa- 
friio. Non potest igitur, ut ante 
Hxi , jiro patrem supponl pa" 
fruUm, Neqne ad fiatres tuos 
posse legi arbliror, sive quod 
aon tam facilis sit lapsus ex mu- 
tatione tot litterarum , sive quoa 
fratres Wnl, ^tiam tnnc adole- 
•ceotes, et ignoti essent, nec ulld 
re postea nlsr flagitiis nobilhati. 
Itaque ad mattem tuam " lc- 
gendnm censeo; fuit autem ex 
ticinitate litteraruth librario fa- 
eilis peccandl occasio. praeterea 
iatis eonsCat, luliam M. Antonii 
roarrehi, mationam illnsircm , et 
spectatae probltaiis, ad triitmvi* 
ralem usque proscriptioocm M- 
xisse , ac L. Caesarem , fratrem 
mmm, proscnptum servasse. una 
igitur mutata iittera , matrim 
tuam legeh(bim censeo. 'IlaeC' 
Buciiananuk. Si quls t^mcn pro-' 
pias acCedens ad iKripturain an- 
T03tf. I. 



tiquae parent^m tuum, paren-^ 
tem tuam legehdum csse con- 
tendet, non pugnibo. Cum haec 
olim aunoi cio lo lxv. scripsis- 
sem, et Cicerunem eo jpso tcm- 
pore edidissehi: Petrus Victoriua 
t.imen libris Var. lectionum' po- 
sterioribus anno cio to lxix. 
editis, boc ^st, annis quattuor 
post nostram ' primam Ciceronis 
edltiouem, scripsit cap. XVII, 
lib. XXXllI. bnnc locnm t$se 
mendosum, wt vhlgo teghur, et 
fortasse legendum esse,, ad pw 
Irehtem tuam: quasi rem aliquam 
novam , et a ueminc excogita** 
tam, immo ne cogitatam qui- 
dem, afferens: cum dissimulare^ 
aut negare non .possil, meam il- 
lam Ciceronis editionem a se 
esse visam. Haec oui6s sunt bo- 
minis? LAMBfNvs. Te ptius ad ' 
parentem tuam] Est a Bucbanaui 
coniectura. uam mss. meliorci 
parentem tuum, vulgatl, pa- 
Irem tuum, Muretns lib. XilX. 
Var. lect. cap, 6. eoniicit ama-* 
torem tuum, GnvTBAVi. jid. 
patrem tuum] Hic locus criticoi 
baud param excrcuit, dtitn alil 
tnatrem tuam^ atii parentem 
tuam, bVu patruum tuum, alii 
denique amatorem tuum emen«» 
dant. Vnum Bisciolam aiidia- 
mus: Non p'ossum inteWgere, 
qucm hic Jlntonii patrem pocet.' 
quidam imperitissime C, Caesa-^ 
rem^ qui postea Dictator fuit^ 
accipiunt: sed is betlum gere^ 
hdt in Gallia, unde nupef disces^ 
serdt Antonius, Nec Marc* An-^ 
tonius Crettcus intelligi potesf, 
a quo moriente puerulus fuerat 
relictus, Non L, Lentulus pi^ 
triGU9: nam €um ih ^ariitrtCon*» 

Y 



Digitized 



byGoogle 



^38 



ORATIO 



sul Cicero ttrangularat : «f in 
hac tamen scriptura codices om^ 
nes, quos quidem mihi legere 
contigit , legi autem plurimos , 
consentiunt, Jtaque existimo, 
pareotem luam legt debere, ut 
matrem . M. jlntonii inteUiga- 
mus. Ba erat luiia, lectissima 
foemina, Eadem MDtiunt Ma- 
> nurius, Lambma^. et Buchanaon*. 
et hiquldem duo negant, /?a/rtt«i» 
legi poste) quod tum Umpori» 
C» Aotoniu» Marci pairuua ejiular 
ret. Sed de damnatione et exi* 
lio G. Antonii pCMtea diaceremua. 
Amatorem tuum eK a conie^ 
ctura Mureti lib. 18. variarum 
lect. c 6. id eit , Cnrionem , qui 
te efflictim adamabat. Primam 
iilam lectionem parentem tuam 
eo libentius amplector, quod et 
pjurea ei auffragcntur, et laijinf 
Grn.eruf iuernx, parentem tuum 
in mannscriptis melioribuf inve- 
niri. Abram. Vaticann», et ti 
qui alii codicef exhibent paren^* 
tem tuum , paratnm defensorem 
babebant, quod nemo tamen 
animadvertit, ,euinque oon con- 
lemnendiim Charisium p. 72« cu- 
iiis haec Yerba sunt. he&ss. 
PARBNS. BOMo. etsi in com-' 
muni sexu inteUigantur , tamen 
masculino geuere semper dicun^ 
tur, Nemo enim 4iut sccuudam 
faeredem dicit, aut bonam pa- 
rentem, aut malam homiocm, 
sed maseuline, tametsi de fe^ 
mina sermo^ habeatur. Deinde 
locuiu Pacuvii adferi in Medo, 
qui Medeam raatrrm quacrebat: 

Te, Sol, intfoco, ut mihi po'» 
testatem duis 

Jnqmrendi mei parentis, 
Adiungit alter«ia ex Yirgilio III. 



Aen» 34 1« ubi , Aqdrftnaclia d« 
AscauiOy qui Creusam . n^ai^eni 
amiserat, sic inierrogat: 

Ecqua tamen puero est amissi 
cura parentis ? 
Qnam quidem lectionem noa 
aspernantur Pierius, Marklandos^ 
et aliii sed plerique damnuit 
cum Vossio, Heinsio, Burmanno^ 
ct legunt amissae, ut SerTias» 
et MSi iubeut. .Praccipae Vb»-; 
sius I. de Anal. i6., ioiam Cha- 
|-isii seotentiam refutaTit: com— 
plura protulit testimonia po«ta- 
rum , qui parentem femineo ge-; 
pere usnrparunt. Sic ipse Vir- 
gilius in primis IX. Aen. 85. 

Da, nate, petenti, 
Quod tua eara parens domit9 
te poscit Ofympo» 
Nnoc imo ita converaa res est» 
ni Burmannus exemplum qoae^ 
rat, quo parens de matre mA- 
•culine dicatur, ciim id non ii* 
cere omnes existim^nt. Voot 
Charisio restat Pacuvii aogulos^ 
ifl quo delitescat: qnia acilicei 
pacnvii tragoediae perierunty et 
frftgmentnm ilLnd solns ip«e scr-« 
▼ayit. Sed ecce aUemm Ti^il 
testimoninra, «iqoidem habenda 
MSis est fides. Omnes cninx 
tuum aguoscunty pleriqne patrem^ 
qood^ a Tullio csse non poioity 
glossema vocis parentem pro 
matre positae io libris r^eliori-^ 
biis masculino genere. Neqiio 
tamen iantae sunt roihi cenrices^ 
. ut hoc propugn.ire audeam : mr«- 
qu^o^u huiusraodi ui probeniur, 
^raesidiis indigent longc maiori'^. 
bus. Priscianus p, 657. iftrum- 
que geniis agaoscit: neqne pa- 
rens differt a Graeco, h Ktd ^ 
yofftiK;^ ^ouia ab e^ compara-* 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP, ao, 5S^ 

«d me.. :,AcGeperam iam ante Caesai-w litei^as, lU mihi 
aatisfieri pateier a te,* Jtaque ne loqui quidem sum to 
passus de gratia. Poslea custoditus sum a te, tu a nie 

tur. Ipie Cicero IX. ad Att. 9» tat, bi primo qaoqiie ^ tempor« 

ui , cum parentis non alcre ne- utisfeciMet Ciceroni. Cuin eaim 

farium sit , nQstri principes an-r intimiw fuisset Clodio, et eiu» 

tiguiseimaifi^ et sanctissimam omnium iaceniKornm f«x, Cice-* 

parentem patriam fatne necan^ ronem' inimicum Clodii vlolarat. 

dam putent, Verum Ulud certe Petebat iuque per litterai Cae- 

indicio Cbarisii detcgitur, Gram- tar a Cicerone , nt Antonio ve-t 

luaticis heic deberi tuam, cum niam peienti et satijfacienti con- 

Cicero /xiajit f4;ripferit: aive ille cederet. Quibna litteria tantuu» 

plane fallatur, aive, quod Pacn* tribuit Qcero^ ut An^nium a<l 

Tianum erat, ad alioa maletrana- •« Tenieqtem complexua exccpc- 

tulerit. Qttod ai probarc postia, rit, neque pasaus fuerit, nt de 

Q^eroois temporibus parentm pe^enda venia loqueretnr. Abrau. 
/1^10» pro ^atre dicerp licuisse, ^Custoditus sum a te: tu a m^ 

ium demum ad MSoa defenden- ohservatus in petitione Quae'' 

do» Chariiius optime yiam ma- sturae] Cultus pro Cueioditus ^ 

niTerit. Sin^ularis profecto lo- 1. Col. quod plncet. quod au- 

cua: Sin qno emendationem ino- tem sequitur, iu eo nonnulU 

«^estiae lan»„ MSorum defensio* pro ohservatus reposuerunt ad^ 

nem , temeriutia , invidia conae- iutus, credo ob eam eausam , 

quatur. Quam, quidem ita ve- ^"9^* i*»» absurdum videbatur, Mi 



liin eiruj5ere, ut ne qnid in Tul 
lium ea re detrimenti pervcniat, 
Caratoxivs. Olim iam propter 
ipsam Charisii notam, quum ver- 
sionein vernaculam Orationis Phil. 
b. ederem, parentem tuum inw 
primei^dum cnraveram. il^ru. «^ 
SchiAiz. babent parentem tuam* 

jd ccepetam enim] Enim in 1. 
V. non est. Fsriiar. Mnlrn quo- 
qne ncc in Colon. nac in Graev« 
legitur. GuAEv. 

Acceperam] Kcddit rationem, 
eur ipsnm convenerit Antonius, 



Tullium , qui niultis annls natu 
erat maior, omnibusque bonori- 
bus usus, Antonium observasse : 
quod ut iis consonum vldeatiir, 
buc verba quaedam ex lib» i, 
de orat. transtulimus, Cum JSdi^ 
litatem peteret Crassui^ eumqus 
maior natu, etiam ConsulariJt 
Ser, Galha assectaretur, laiii 
conira illoa omoes Ubri faciuut^ 
FERnARivs. Tu a me obserua-* 
tus in petitione Quaesturae] 
Antiqnus liber, tu a me ovatus^ 
aliqui hic legerunt adiutus, alii 



« — • j - ji — - — --Q^.^_. _>., 

autequam domesticos et necessaf- legere volunt ornatus, ego iin- 

rios inviseret : quia uliuii um scie- preasam lactiouem seqnor. Faer- 

bat, ae commeodatiyu csse litte- mvs. Tu a me observatus] Credo 

ris Caesaris , et facil^orem gra- equidem , hoc rectum esse : sed 

tiae reconciUalionem fore ^pcra- qiiia dubita!-e adbuc oonnttllotf 



Digitized 



byGoogle 



S4o 



ORATIO 



yndeOj propoiiaiii scriptiirajB -ve- 
terU liln-i y cormptam iUam qui» 
dBm» led qoJt praertare autity 
neminem ex ea quicqium me- 
liui excogiutnram ? In eo igitnr, 
pro obserpatus , legilur ovatus» 
MrKETVS. Tu a me obseruatus 
in prtitidne quaesturae] Ovatus 
cormpte «criptum ett in librd 
Vaticano; pro quo "terbo Ant, 
Auguttiniis legrbut, comitatus: 
4ive, ut amicus i.ieus, ornatus, 
F. ViurNvs. PosUa custodilus 
sum a te , tu a me observatus'^ 
lu quidem Pal. prim. scd sec. 
postea cultus a te, qaod ct in 
iiuo Ferrarii, neque milii ad- 
Ikiodum displicet: quamvis pro 
Tulgato puguet Guilielmius in 
Asinariam Plautinam cap. 5. Mu- 
reius lib. XIIX. Var. lect. c. 7, 
quod invenisset iu uno ms. ^ea- 
iusy iu altero oPdtas ^ coniicie- 
bat, subtepatus, Grvt. Postea 
eultus] Alii legunt, custoditus, 
€k testatur lanus Grulerusy in uno 
codice MS. Palatino reperiri: 
idem tamen in alterb Palatiuo, 
tK in uno Fcrrarii cultus agno- 
#cit. Si fegas, Postea cultus 
Mum a te f sensus est, Domum 
ineam ventitasti , ut me coleres , 
et obseqiiium tuum mihi dcfer- 
res. Si 'malis, Postea custodi" 
tus sum a te , mens fuit Ora- 
toris : Posteaquam Caesaris lit- 
tcris Commeudatus ia gratiam 
meam rcccptus es , me comita- 
tus es pcr urbem, meumque la- 
tttf slipavisti , ut me contra vim 
ct arma P. Clodii dercnderes. 
Bespicit tempus ilhid^qnoPubliul 
Clodlus, restituto Ciccrone, insi- 
dias ei comparavit, ad Timqua 
«oafaglt. Tid9 tpUi, 5, Uh. ^ 



ad Atticnnii tSA watvfUf J lomo f fc 
Qvu FratHft jnU ^em Certinm 
Nou. Norembris a Clti^iaQU io- 
flammatam fnisse. Ille , inquit, 
pehementer furere, Post hunt 
pero furdrem ' nit nisi caediem 
intnucorum cogttare , 'picatiM 
ambire , serpts aperte spem li^ 
hertatis ostefidere, ' Paulo post: 
Jtaque ante diem tertium Idu^ 
"^opembres , cum sdera pia d^ 
scenderem, insecutus est me cam < 
sUis: clamor^ lapides, fustes^ 1 
gladii: haec impropisa omnia^ 
Ciceronem anteiii s^cum Uterit 
siii cnstodes et sii^at6res (aoM- 
tes videlicet adolescentet ,' eqoi- 
tuinque liberos) habniisCy qoi 
{psum contra Clodii Vihi 'd^fen* 
derent, indicaut q&ae scquuntur: 
1)iseessimus in *pestibulum JVC 
Terentii Damionis.* qui erank 
ffiecufn, facile opiras adifupro^ 
hibuerunt, Ipse odddi potuit. 
Sed ^go diaeta curari incipi&, 
chirurgiae taedet. Qnae eui C. 
Leutulo et MCtello'^ {'fepcte Coo- 
tulibus contigerunt: tAmeo Clo- 
dius ad conseijuentes annos pro* 
pagavit, donec tandem post an** 
nos quatuOr t Miloue occttat ctt. 
Vide epistolam 5, 'lif». 2. ad 
Quintum Fratrem, et DioQem 
lib. 39. £t sane Ciceronem'^^ 
Cum opns fnlt, nobilet adolo- 
tcentet adhibuUse ad sui corpo- 
iU custodLm constat ex ilr, 
quae referdj Plutarchus de ipsiut 
Consulatn, in Ciesare: IIoXXqI 
i-oF Kififqnva (pQOVQOvvrttv rwr 
vfiav yvfivu ru |/<pi/ avr^Qaft.6rfe^ 
In/axov. Multi adolescentium, qui 
Ciceronem eustodiebant , c©»- 
huriu factd nudos gladios in^ 
itentaboHt, £t 10 Gceroat iptiut 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA S^PVNDA. CAP. ao. 54l 



Clodii facienf mentiQiiein : KiiU~ 

^vkmu ToO> a^/MECQ?. Cicero mu-^ 
tcm erni tkmiQf^ ^Clodii , eteo" 
rum, quae circa CatiUnam ge^ 
^itf usue fuerat (idminittro 
promptissimQ corporisque cu^ 
^tode. Quare Clodio vim pa- 
rantc , oredeudum est, ei nohilei 
adoJeiceDtes nob defiiisae, qtu 
praetextu ^^duclionis konoraviae 
elus latu* stipareat et custodi^ 
reut, ' ex equitibus praesertim , 
guem ille ordiiiem si^i arclissi- 
jne deTinxerat. In hi> autem 
hiit M. Autoni^. Tu a m^e oh- 
^ervdtus^ (jurb'u8'^aec lectio non 
piacuit,^ quod Antonium adote- 
aceotein a Cicerone, viro Consu- 
lari, ptbs^'vandum fuisse non pn- 
tarent, uuue locum misere )an« 
cinarnnt. et. alii quldem adiU'- 
tue^ aVii comitatus , alii orna^ 
tus, alii deuique sublevatus le- 
geudum es^e ceusueFUnt* ^ihil 
xnuto, quod ^gbseruari diceren- 
tur adoleaceutes a proceribus, 
q^i in petitioi^e magistraluum 
honorif et com^endationis cau^ 
deducebautur. Observari etiam 
li\ini)rein a inaiore osteudit Cic» 
lib» 7. ad faruiliares epist. 27 : 
Bgo enijn te in consulatu ab^ 
^eruamm, Scribit autem ad 
Gallum' t^uit «iitem Gallus, 
(ut multis probat Manutiiis) Pu- 
Idiut ilJe Sextius, qui Quaestor 
^iit Consule Ciccrone , et ab eO 
po«t iudicio^ de vi defensus est , 
pro quo extatnobilis illa oratio. 
Igitur obserratus est Qiiaestor» 
Cunsule, nt mhan non 4<^beas, 
iatoniuin q[uaestarae ^ndidatum 



^KbseTTatam , filjsse ^ TuUio eoit- 
aulari. JEst autem obssrpare, 
yerba sunt Manntii Ep^ cltata, 
eum ad aUquem hon^rii officii'^ 
qua cau*a ^aepe accedimus. Id 
quidem Ule probat tum hoc loco^ 
tnm episu 1. «d Atticum: Ob~ 
Mervat Luc. J}omitium maxime» 
Sed e^reMiuf exempliim est pro 
Murena: Neque e(iim Jieri potest^ 
neque postulandum est a nobis^ 
aut ab equitibus. Romanis, u^ 
suos necessarios candidatos se^ 
ctentur totos dies: a quibus si 
domus Bostra celebratur , si in^^ 
terdum ad forum deducimur , s( 
uno basilicae spatio honestaj 
mur , diUgenter observari f/- 
demur, et coU, Qui legunt' 
subievatu4, babent. exemplui«L 
Caesaris de Lentulo Spintkere^ 
ita^loquentas 1. 4« bello Civili^ 
tn petitione consulatus ab ep 
erat sublevafus, Abram. Cel- 
lariuf cum Abramio custoditus 
interpretatar defensus, et atipatt^ 
poutra arma Clodii. Alii e Cow 
lotiano, et Palat. sec legun^ 
posiea quttus sum a te,' \llnd 
Qustoditus sum aliam Tim habet, 
ftqne Cicero Yoluit , cum. cU4^o^ 
dire nUquem wt «b «liquo fibi 
c^tT9, Yide Henman. a^l L i^ 
Catil. :(. Q. Cic. 4e Petit. Con^ 
i4. Itaque meliiu «liquid quaero j 
interea ^ultus sum praefero. f ro 
observatus in Vatic. fuit QvatuSp 
quod sii alils Qiutaiur tn ornayt^ 
tus, ab aliis in sublevatus» Ferrl 
tamen potest Qjbservatus , quo^ 
cst officiij honpris, e^ oommap- 
dationis causa deductus. YicU 
yil. Epiat. yj. pr. iWque Manut* 
Iq len^ haec omnia oinisaa sunl 
a verbo itaqu^ ua^a %d qua^ 



'% 



Digitized 



byGoogle 



542 



ORATia 



Ol),servalus in petilione quaesturae^Qao quidem lem- 
pore P. Glodiura , . approbanle popuio. Aomano, iu 
foro ea conatus occidere; quumque eam rem* tua 
spoate conarere, non impulsu med: tamen ita prae« 
dicabasy te non exislimare, lUsi illum interfecisses , 



starde. HsvtiM». Hecte P. Man. 
Crjph. Car. Stcph. Lamb. et 
Ald. nepos cultus rcccpernnt : 
imo etiam a Mureto aic edi , et 
XVIIL Var. Lect. 7. sic rccitarl 
Yideo, ut id mirer a Graevio 
son receptum, quod ccrte cum 
Colot. faabet Vaticauus: ex quo 
meliori etiam ordine leges, po<st~ 
ea ^um cultut a te, Tum rccto 
probatur ohservatue etiam ab 
Ernesto io lad. Quae vox adeo 
Consularem vinmi adolescenti 
^aaesturae candidato foventeiii, 
son dedecct, ut ciiam fuerit ad 
paternam curam aiguificandam 
traductal PauHus L. i3a. D. d^ 
Tcrb. Oblig. Quidam^ cum fi~ 
hum alienum suiciperet^ tra- 
denti promieerat certam pect^ 
niae ^iiantitatem ^ si eum ali-- 
ter , ^nam ut filium^ ohservae" 
set. Qui lociis in quibnsdam 
luris Lexicis* perpcram explica- 
tur. Garaton. Ern. et ScKiitz. 
eustoditus sum, Si Hcus. dam» 
nandam e%9^ puUt, custod, ^m, 
quod aliam vim habeat, quam 
'vt hic bUrc possit, errat* Cedo 
tamen auctoritati autiquissimo- 
rum Codd. e^ sequor Gara- 
touium. 

Quo quiH^ tempore] Narrat 
Dio libro 5i;. Clodiuni in gra- 
tiaxu cum Poihpero redilssc , et 
conira Marcellinuin et alio^ h^- 
buitse toutioueai: Cuffl ma^rSa 



ex eo Senatiis indtgnatio co6~ 
reretur , Clodius rupto sermone 
plehem reliquit , coniendejhsque 
in curiam, parum abfuit quin 
periret, obvii enim facti Send" 
tores arcueruht : interimqum aJb 
equitihus circumdatus , . , .dfscer^ 
ptus usque fuisset , msiptehem 
inclamassct, Non est tajncd 
quod existimes, his rebus inter- 
fuisse Autoninm* Rediit euim 
Gabinius ad 4. KaL Octobris 
Appio et Domitio Consulibus^ 
aniip post secundum M. Crasst 
et P^mpcii copsulatum , ' at id 
pcriculum aaiit Clodius, cum 
iidem Ciassus et Pompeins cou- 
sulatum petebaut, quibus Con* 
sulibus» bellum Alexaudriuum 
confectnm est. At Antonins, eo 
l>eIlo ^onfecto, Clodium voliilt 
occidere. • Apud Dionem plebt 
Ciodium defeudit contra Sena— 
tum et eqpestrem ordincm: Ihi 
multis cum igne accurrentihus , 
ipsos , si quam pim in Clodiun^ 
fecissent , cum curia combustu-^ 
ris, Clodius cum minimum ab 
interitu dhfuisset , servatus est. 
Haec Auiuuius fecit, approbant& 
popnlo JRomano, Abram. 

P. Clodium'\T3.oc ipsum est, de 

quo in Miloue : Nuper vero cum 

M. Antohius summam spem sa^- 

lutis bonis omnibus attulisset , 

' ^rarissimaniqiie adotescens no^ 

' biiissimui reipublicad partem 



Digitized 



byGoogle 



PHH.IPPICA s:ECYNDA, CAP. jo. 545 

amiquam mihi pro tuis in me iniuriis 8ali$ ease factu- 
runi. In ijuo demiror, cur Milonem impulsu meo 
jrem jillam egisse dicas, qu\mi te, ultro mihi idem 
allud deferetntemt^ numquam sim adhortatu^. Quani<«- 
-quam, «i in eo perseverarcg , ad tuaim gloriam rcm 
illam referri malebam, guam ad meam gratiam. 
Quaestor es faclus. Deinde continuo sine senatus- 
consulto, sine sorte, sine lege ad Gaesai*em cucur- 



J^ortUsime siiscepwet^ dtqtie U" 
'lam belluam ludicii taqueos de- 
^clinanteni iam irretitam teneret^ 
^ui iocus^ qu^od tempus illud^, 
J}ii immortaUs f fuit? cum se 
''zlle fugiens in^Scholarum tene^ 
hras abdidisset ^ magnum Mi^ 
*loni fuit conficere illam pesiem% 
'nuWa sua ihpidia, j4htonii verb 
maxinia gtofia» ' Tide lupra. 

iVo iuis in tne' iniuriis'] Qttoi 
tn mihl intuleras , cntai eras in- 
umus Clodio in tribunatu, eiut- 
*que oiuniuja incendiorum fas. 
Idem. 

JR.em iUam egisse'\ Clodio b«» 
e«m antuliMe. Ix^em. 

8i in eo perseperares] S» con- 
tfiant esse» in illo odio improbo- 
rum. loEM. lu Dieo codice non 
niale^ si ih eo perseferasses , 
•t aic omuioo scripsisbe Tiilium 
ceoseo. Loquitiir enim de prae- 
ieritis. GaABT, Perseverart»'] 
leo. persei^rasses, Nihil muto. 
'IIevsinc. Niinium Auo codtd 
tribult GrieviulT: nec bene Ma- 
nnt. pro quttviqUam legeodum 
censct quo)kiarh» Cum ceteris li* 
bris etiam Tatlc. quamquamy si 
in eo perss^erares, Ga&. Em, 
et SfchUts. rtti&uernBt perse^ 
^erdr^si " ' 



Quaestor es faetus'\ Videtnr 
factns fnisse Qnaestor M. Mar- 
tello et Sierno Salpicio Consu- 
tlbui, anno exeante: nain Quae- 
Murath gessit in GalUa aono 
Jiroxime sequeoti^ L. JEmWlo 
Paulo et G. Marcello Cdtasulibus, 
ut Hirtius in snpplemento t^ta^ 
iiir. Abram. Qui Yero Cicero, 
in Afiii ciim ^sket , proximi auni 
Sextili mense iam scirep^otki^ eam 
Caesarts esse Qnaestorem? a quo 
tn Galliam arcesii non potuit 
ante eius anni finem ^ si yerk 
est Abramii «ententia» Yide IL 
Epist. i^i. VL ad Att. 6. Itaque 
xtrl panUo similins est, Auto-» 
nium Quaestorem 'faictom Fom^ 
peio 111. Coniul^» HBiniNG. M. 
Antonias cum Q. Cassio Longino 
Tribunus pL fuit Lentulo et 
Marcello Coss. et cum eodem 
ahtea Qnaestor> eoqne nomine 
ip^ Galliam sub Caesare, Lon— 
ginus Hispaniam , Pompelo Pro-! 
cos. obtiumt. Abraituus Anto- 
Pium desigDatam Qiiaestorem fa- 
eit Snlpicio Cos. at non modo 
magistratum inierit cfnm Panllo 
Coi. et in ipso magistratu a^ 
'Caesarem i?erit in aaam provin*- 
' ciam , verum etiam septimo ' sot 
'magistratus raenso ad petenduiii 
'Tribimatttm B^ittamit^ifviti bi'* 



Digitized 



byGoogk 



^ 



?44 



ORATdO 



Dotque adeo m*gistratui geMC- 
rit lueuse Decembrl , cuin ante 
Idu8 eiii5 ineuiis Tribuojitus io~ 
ciperety et cxiremo eiuidem 4ie 
Quaeiitura deftiaeret. Qaaln «iot 
haec absorda, uemo noo Tidei:- 
•ed ab UeuMngeto lcyAssinM re- 
felloutur. Nihil euim aliud is 
. curat f nisi ut Autouius Quaesti^- 
ram iu urbe gessenl: quod si 
sccus foerit, nemo admiretor. 
Jam- Ycro Quaesturae candidftus 
eiat Aotouius, cum P. Clodium 
couaretur pccJideie. Hoc, ape^-t^ 
Tullhis roodo, dixit, Occisns est 
autem Cludius a Mtloue meuse 
lamiario, i|ote duos menses, ^iiairi 
Pompeitts tertium ConsuL crearer 
tur, ut io arg* J^iloo. docet A^- 
cooios. ,£rgo AotoDius Rorasm 
veoerat ad Quaesturam peteodam 
Calvioo et ^essalU Coss, l^cc 
Jegit attjeote Uirtiom Abramiut. 
Sic eoim ille VUI. B. G. au 
Caesar M, jintonium Quaesto- 
rem euie jrroefecit fiikernis : ips^ 
cun^ equitatus f^aesidio pridie 
t^oL Janua^r, ab oppido Uibroi^t^ 
Jfroficiscitur , ad {egionem XIIL 
€ic, Suot aotem Kaleodao illae 
Jaooariaey qnibos M. Marcellus 
-«t Serv. Sulpicius, Consttlatum 
inieruot. ^iemabat Cacsar Bi- 
l>rMcte, et secum Antooiom, et 
.Trebonlum bahebat^ oam eos et 
•imul oomiaat VIL 8), et quo 
in biberofi. miserit iX. Lega^s^ 
enarrat c* 90, dccimum TirebOf- 
oium, et Quaestorrr^ Aotcmiai^ 
praetermittit. Paiet igitur, terr 
tio Pompeii Cuosulatu paullp 
antc an^i cjgti^m , aestiyis noiy 
dvLXU> pera^tis, Quaestovem An- 
lonium io Gsllia fuis^e. Quo 
.^dom fiuao cias Quacstura ta 



Pfghtanls Anndabqf collocatnr^ 
neque ambigitur, in Gallia, doo 
Bomac, geslam illam foisAe su(» 
, Caesare. Veriimtameo propter 
eios et superioris aami^ torbM^ 
el.interregua, et pr^ter CaesaT- 
ris sileutium priofoiu ,meosiuiis 
haud coustatj inter Quioctilem 
auiil ncc. quo Calvinus demum 
et Mvssalla Coss. facti snnt, Ct 
Martium anni dcci. quo meose 
j^uaestor sil factus Aotouius, c% 
quaindiu postea io urbe luansC'^ 
rit, Scd verba Tiillii, dcinde 
ooniinuo , iustam. prjebeut cau<^ 
^aiu existimandi, Autonium anoo 
Dcci. Quaestorem factum, aut 
eum certe magistratum Romae 
iuivisse, ^paucosque post menses» 
^estivis a Caesart ^n Gallia traus* 
alpina partem fortasse lungnam. 
actiS) eo penrenisse, cum oou pa- 
riim temporis in itinere cou^ 
sumpsisset. Garatqn. 

Peinde , continuo j Solebant 
Patres quas iu proviucias Pro- 
praetores aut Proconsules annui 
ipittfrentur, deiiide Qaaestorai 
inter se sortlri, ut in eam pro— 
yinciam mittereotur, quae cnique 
sprie obveotfi9et.« aliqoaodo ta- 
meu extra ordioem non ^enatut 
aiit sortift beneficio, sed popuU 
suirri^tis et lege perlata provin- 
ciac mandabautur Quaestoribus. 
Antouius ut primum iacius e^t 
Quacstor, ouUa interposiu mora, 
,i:9ntra ius et i^orem maiorum» 
sine S. C. sine sorte , sine lcffc 
,ad Qiestrcm cuc^rrii. Videbat 
erun,, se sic oppressom esfc aere 
,|i{licuo , sic desperatas et perditaa 
y^tae suae xatioocs^ ot salvus esse 
^npn posset, uisi^Caesaris opibut 
et potcalia fulcirct et sustcuti^'» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA &ECVNDA. CAP. 20. 545 



rct,rei:/|im»liarj[fniHiii« Quaestuva, 
11C anctor est Vlptauus de ofKcio 
Quaestorii', infrressus est, eiijuhn 
prithotdiam gerendortim itoHo^ 
rum^sententiaeque in Senatu di-^ 
cendae, Clcero3. Verrina Quac- 
stur:i|ii vocat Principittm mafri^ 
stratuum gerendorum, et rcipu^ 
bficae adfuinistrandae. A&co- 
tuus in dlvinatioDem ad illa ver~ 
Da, J*ecuniam publicam tA tra- 
ctabaSf Ita sciibit: Hacc erat 
frima Senatoris administratio, 
Quaestorem ficri, tt in provin" 
cia curam gerere pecuniae pu^ 
bJicae in usus diuersos erogan» 
dae, Vude videa», ciu* Noster ib 
Qnacstura potiMimum ausptcctur 
non hic soluro, sed ctiam Vcr- 
rina tertin, pro Murena, pro Sex- 
tio,* io Vatioium, in Pisojiem, et 
alibL Alii erant Quacstores ur- 
bani , alii provinciales. Quae-' 
etores urbani, ut docet Pedia- 
Du», aerarium curabant^ eiusque 
pecunias expensas et 'acceptas 
if^ tabulas publicas referre con-^ ^ 
auei^erant, Proviuciale*, ut iam 
diximus, in provincia curam ge^ 
rebant pecuniae publicae in 
usus diverso9 ^rogdndae, A- 

B&AM. 

' ^ Sine Senatusconsulto , sine 
^orte, sine lege"] In Vcrrem dc 
QnaeM. legat. et Praetura urba- 
jia : Quaestor ex S. C provin- 
ciam sortitus es, obtigif tibi 
Cansularisy ut cum Consule Cn, 
Carbone esses, eam^ue proyin" 
ciam obtinerea, E quibus, cou- 
stu, Sen^tiiro, cum de jproyinciis 
CoBtularibus ageret lege Sem^ 
pronia, statuisie etiam^ ;it quai- 
dam ad provincias Qnaestores 
miiterentar, nou tameii «tngulus 



Qnavstores nqminatim siugnlit 
assignasse provinciis, Tsed eoa 
inter se provincias a Senatu de- 
ereus ^fmsM • sortitos. - Nomimi^ 
qnam tamen extra sortem ex Se- 
natnsconsnlto singulis DrovinciiA 
aiisignabautur sui Quaestores. nt 
jriraquellus ad Alexandrum, et 
Slgouius lib. 2. de antiquo iure 
provinclarum cap. 3. notant ex 
illis Titi Livii vcrbis llb. 3o: 
Laeliumy cuius ante legati, eo 
anno Quaestoris-extra sortem^ 
ex S, C, opera utebatur, etc^ E 
quibui patet, et S. C. et leg^ 
Quaestoribus provincias obtigisse. 
Tertia obtiueodae provinciae ra— 
tio fuit, ut Quaestor ad certJim 
proviuciam lege ad populum per-. 
lata roitteretur, ut vel ex boc lo- 
co videtur liquere. Quemadmo- 
dnm enim, postquam Seuatui 
provincias alias praetbrias facie- 
bat, alias cousulares,tum demum 
Praetores, Cousutesve eas sortie- 
bantury aut iuter se coroparabant, 
aliquaudo taroen exUa ordiuem "^ 
populus Romanus eas suo suiTra- 
gio mandabat^ ul Pompeio bel- 
lum piraticum lege Gabinia, bell 
lum Mitbridaticum legc Manilia, 
Caesari Galliam et Illyricum le- 
ge Vatinia, Piiom Macedoniam, 
Gabiuio Syriam lege Clodia, ita 
ordinarie proviuciai aSenatu de- 
crelai iortiebantiir Quaestorei, 
nonnunqiiam tamen eai lege et 
popnliinfTragiis obtinebant. Quar- 
tus demuro obtinendae provin- 
ciac modus fult exlra ordinem, 
^ine S, C sine sorte, sine lege^ 
ex sola magistratuum voluntate 
dependeni, qui sibi Quaesiores 
allegebant. Ad Attlcum V\h, t, 
ep.6: PoTi^peius ^» roborM vir, 



Digitized 



byGoogle 



546 



ORArTIO 



risti. Id enim unum in terris, egeslatis^ aeris alienl; 
nequitiae, perditis vitae rationibus perfugium esse 
dudcebas. Ibi te quum et illiu« largitionibus e^ tuia 



"hh radicibua Qu, Cassium aine 
€orte delegit, Caesar Antonium: 
€go sorte^ datum offenderem? 
Sed boc, ut dixi, extra ordinem, 
idque TuIIint merito reprfhen- 
dit, ciim ^e regei quidejo Quae- 
store» sibi sine lege et populi 
"VoluDtate tuflfragiif tettata dale- 
gerjnt. Vlpianus D, de officio 
Quaett. Gracchanus deniqueJu'- 
'niu4 lib. st-ptimo de potestati- 
Ifus eham ipaum B.omuhim^ ei 
Numam Pompilium binos Quae- 
atores habuiese, quoa ipai non 
aua voce^ aed populi auffragio 
crearent, refert. Quamvii Taci- 
tusii Aoualium cootra tiraccha- 
num seniire Tideatnr: SedQuae^ 
Mtorea regibua etiam tum ini' 
perantibua inatituti aunt y quod 
lex Curiata oatendit ab Luc, 
'Bruto rqietita, JSIanaitque Con- 
aulibua poteataa eoa deligendi, 
donec eum quoque honorempo-^ 
pulua mandaret. Forusse tameu 
'conciliari poterunt, si dicamus^ 
regibus quidem et prirais Coosu- 
libns poieslatem deligendi Quac- 
fttores fiilsse, quod aperte signi- 
ficat Tacilus, sed necessarium 
fuissey ut haec elcctio rata fle- 
ret popult suffragiis et lege Cu- 
riata, quod innuit idem Tacitns, 
quamvis paulo obscuriiu. Grac- 
'cbannm autem absolnte dixisse, 
Quaeatorea non regum voce^ aed 
populi auffragio creari^ quod rata 
non esset electio, nisi popnli suf- 
fragium accesttisset. Qug inclioare 
videtur Grucohiiis Ub« 3« de co- 



mitiis: quem Sigonius ita re— 
prehendit. Neque vero legem, 
Curiatam praetermiaaam in Anr- 
tonio intelligere debemua,'^ ut 
Grucchio homini eruditiatima 
placuitj neque enim militare im" 
perium, quod legeCuriattt daba^ 
)tur, uUo modo in Quaestore r«- 
quirebatur, quippe cui pecunia 
publica, non rea militnris a po— 
pulo Romano committebatur* 
Verum id Cicero aignificauit^ An- 
ivuium Caesari Quaeatorem, n#- 
gue a Senata^ quod ordine, acce^ 
dente sortCy ficbat, neque a po^ 
pulo, quodJUtbat extra ordinem, 
datum, aed ab ipso tantum Cae~ 
aare, ut Caasiua a Pompeio fue- 
raty nevQ utrumque exemplo, eaae 
allectunu Priorem huius dratio* 
nis partem non diseutio, quan- 
tuiDvis Tacitus Grucchii seoten- 
tlam auctoritate sna fulcire ti- 
deatur: posterldrem ad institn- 
tuui mihi assumo, qoae non in- 
elcgduler roeniem Ciccronis ex- 
planat. AfilLOf. 

Vnum in terria'] Haec Terb* 
indicaut rantatem. iupT»:' Quid 
(*rat in terria, ubi in tuo pedetn 
poneres ? iib. 4. ad Aitic. epist. 
6: Nemo enim in tcrris eat mi- 
hi tam consentientibua aensibua. 
Hac rursum oratioBe: Etenim 
quod unquam in terria tantum 
jlagitium extitiase auditum eat ? 
loEM. 

Egeatatis, aeris aVeni, nequi" 
tiae^ perditis ticS\ Videtur le- 
^ndum, egeatati, aeri alieno. 



Digitized 



byGoogle 



PHILrPPlCA«ECv8DA. CAP. 30. 54; 



k 



9qtdtiah^ ^perditis raiionihuSj >st «d c. i4. pro Amer. PeriliU^ 

•te. lutn^^^AeeomiiU debent er- TitsriB rlntloiies «11111*,, xum ileaiiat 

86 nniiu et ciasdem ca«ui> non necesfaria Yitae subsidia, cum 

di£[erenti)iii|^^atdiT«rftovum, cum tpes lianeste ravendi amista est. 

«b njpo regantiir.^ Lahb* ^g^' Hcvsinc. Lambinum refellunt ea^ 



jtafis] Tranquillus in Inlio cap. 
^7 : Tam reorum aut obaeraio- 
rum, aut prodigae iuventutis 
subsidium ujiicum ac promptis" 
sirfuun erat: nisi quos gravior 
criminum wl inopiae luxuriaeve 
yis urgeretf quam ut suhveniri 
posset a se, his pldne palam 



quae observavimus ad c. 1. pro 
Flacco. Vaticapus hanc vdlgataYn 
tuetur. Gar. Corrigen^liim eM% 
puto locnm ad scripiionem Cod. 
Vat. qui babet, nequitia perdi^ 
tis vitae rationihus. Ilaud du> 
bie euim vulgata. illa lectio natit 
est ex ignorantia significalionis 



beUo civili opus esse dieebdt, propriae, quam contiuet ea vox 



Ajram. 

Perditis vitae rationibus'] Ne- 
■cio qui'locum hunc ita concin- 
na^t, vt idem sit nbiquc casus 
egestati^ aeri alieno^ etc. Sed 
ycnf^.^sipe. novitate cohaereat ora< 



nequitia, quae saepe est luxua 
in profundenda pecunia. Ern. et 
Schiitz retiniierunt n<?yi///fatf. 

Per/ugium] Infra: Uabehat 
hoc omnino daesar: quem plane 
perditum aere alieno^ egentem^ 



tio, nihii Dvulamus. Sensus est: gup^si eutidem nequam /lominem, 

^am^perditae sunt tt desjperatae audacemque cognove^at , huna 

.vitae rationes. Idsm. In roedve- in familidritatem libentissime 

tliato iibro legitur: ^imul ne- recipiehat, Coelius »d CiccpisU 

jgfiitia perditis vitae rationibus\ 14^, boc Jpsum ante bellum ci- 

Si delevcris simul, non impror vile pvaeviderat: In hac discor^ 

beSf ncqmtia perditis vitae ra^ dia video, Cn. PompeiUm SenU' 

tionib^.. Fuit uoicifm perfu- tum, quique res iudicant, secum 

gium aeris alieni, cum luxuria hahiturum: ad Caesarem omnes. 



jperditac sunt vitae rationes, hoc 
est facuU.ites, uude iitaris. Est 
^euiin. nequitia luxuria. Donatus 
iu Heautoul. a: Nequitia est 
bixus vittie prodigus atque e]- 
fusus, SaUianus lib. 6 : Nos tan~ 
tumnovum genus pupiH^rum ac 
perditpmm sumus^ in fjuibus opu~ 
lentia esse desiit, sed nequitda 
perdurat. Paulus lib. iv. sentcu- 



qui cum timore aut maia spe vi^ 
vant, accessuros: excrcitum 
confere/idum non esse, Wosier 
hoc ipso tempore ad Atlicnm 
lib, 7, cpist.-S. itarescripsit: Ve- 
rumtamen hoc video, cum homine 
audacissimo paratissimoque ne^ 
gotium essc: omnes damnatos, 
omnes ignominia affectos^ om^ 



nes damnatione ^ignomtniaque 

tiarnm tit. 5: (luanio tu bona dignos illdc facere: omnemfete 

tua pairia avilaque ncquitid tua iuventuiem, omnem iUam urba^ 

disperdis, Graevivs. Icn. nequi^ nam ac nerdiiam plehem, Tri^ 

tia, undo rum Graevlo lcgo, /?c- bunos ralentes, addiio C, Cas- 

quitia jperditis vitac rafiQJiiBu:!. stu: omiies, qni aere aUeno pre^ 

T^fquitTam esse luiuriaip/dictiihi jnaniurj' qucfS pTcires esse intel^ 



Digitized 



byGoogle 



348 



'ORATIO^. 



T T"!: 



«I^ 



yapluls explevisscs^ (si hoc cst «plerc, .^(b^ 
statim eliiiAiks, ) . advolasti. , egens. , ^d triJ^A^upj. 



ligOf quam' putaram, Causam 
^olum illa causa non hdbet : re^ 
tiquis rebus abundat. AorjIm. 
Bar^adoriuft profevt uescio quo ex 
MSo profu^ium^ et firmat, addu- 
clo loco ex I. Tuscul. 49. portum 
potius paratum nobisy et profu- 
gium putemusy qnomodo ibi ciim 
aliquot libvis WSisbabet Victo- 
rius: adde locum ftimilem pro 
Caec, 3^. Sed utrobique viri do- 
cti ex optimis libris iihndudum 
leguut, perfugium.' lu frequcn- 
tis^iMia permulalioQCVufgata hic 
etiam eit retiiienda, quamvia cum 
codice illo Burberinus ulerque 
coiisentiat. Oaiuvtox. ' ' 

Si hoc est explerey ^uod stet^ 
tim effundas] Ific ^liqnid dcessi 
videtur,puta hdurirc ycl devoraret 
Vel alfquid tale post verbumffjr- 
plere^ ut sit, ** hoc est explj^e^ 
hawrire quod sta/im 'iffiuidas. 
nibii tamen adtlo, rcclamantibit» 
oiuuibus libris. Faeiin. Iu Gal- 
lia cum te effusis Caesarii dooa-^ 
tiouibus explevisses, multa etiam 
Tapuisses> ct proviuciam cjpilas- 
»es, ct stalim male parta male 
perdidisses, ad pristinam egesta- 
tem rcdactus Romam cumculo 
rediiiyti ad peteudum THbuua<r 
tum, ut rursum ab alla egcstate 
posses emergere^ Addit orato» 
riam correctionem , quia videri 
poterat non ^atis propvie lociitus, 
Si hoc est explere, quod statim 
effundas, quod est dictum ob- 
scuriiv^ oisi legatur, Si hoc est 
explere^ depordre , quod stafim 
iffufidas» Aniuuc. Hacc eit coji'- 



iectuta Facrni. Forrt sdrrpsit fcl- 
cerd, si' hoc est expteJej rqpere 
quod statim yffundas, Verbum 
saue de^ideralur in Ttillio, ideo- 
quc in rditione FaSrni fiis ver- 
bi^ pvaepOsita est stelhila ind«z 
vitii. Graevivs. O^iues fere de— 
siderniit aliquotl verbuiii posi 
expUre, quale est hhurire, vel 
devorare^ vel rapere, ^go ex^» 
haurire fui^^se credo, quoa , quia 
alt ea.deiu «^'Ilaba iiicipit,* labra** 
rios fefcltit.' flEvsiNC. N^bri pu- 
to iTeeBSc: verum Tiitfiaiiini 
fguxvXo^tiiv aguosco. Seusnk T^it ; 
si boc' vcrbum exptere de ils re— 
bus usuvpavi pote^i ^ qd^i^^sthtitti 
cliunduuiur, Vio Hab. Pdst. i6* 
exqua ni/iil iUi dehaHi potekt, 
quod Huii dut furtitef feriity aiit 
facile resiituatyh^.t, quod de- 
tVaclum. Wouudum etiam pro 
iVIur. *aS. qui consuinpfd'' /e- 
plere^ 6repta recuperare ^^iient, 
t ARAi'0.v. ' trnestias pro fuod 
statim lcgeodum esse putat quutit 
statijn, et ScUiitz, ad orationeiii 
pleuaui reddendam post exphra 
iiis^-ruit iu textum in^erere» hx 
nullius correctione egemus, ut 
Garat. recte monuit. 

jidvolas egens ad Tribuna* 
ium\Vvo egcns U Col. babet 
eiUs. quod quauquara duviuscu* 
lum mibi videaiur: guja taiueu 
/etpaulb iufra dicit, Istevendifum 
atque emancTpatum Tribunatuni 
constliis vestris oppesuit : et li- 
ber liiiq uon mcdiocris vetujta-.' 
tjfr est, praeterire uleatlo uoo 
pUcoic. FfHiiARXVf, ^dvpidui 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA sfeCVtNDA. CAP. 20.21. 3*9 

hi ia eo maglslratu, si posses, viri tui simllia 

XXL Accipite nunc, quaeso, nou ea, quaeo'pse 
im ^e, atque in domesticum dedecss impure alque 



tgens] AntlqnvLB liber aflvola'* 
sti eg^ns.' ct paiilo po^t in te 
M. Antoni^ sltie dictionc autem» 
FAKRXVii. Hamb. omncj codicei 
ait babere, advolaati. Sed ora- 
iiea VSi^ cxcepto Vatic ctLam- 
biniaois, aduplaSf quod noa im- 
merito letiuehdnt Barbador* et 
BeuKiug. Tiibui euim potest ad-^ 
volasti emendationi aliciiiuit, qiii 
a praecedente cucurristi jd fla- 
giuri falbO putaveril. Gak. Tce^. 
Cud. len. adpolas. 

Ft in eo viagistratu, ei pos^ 
ses, vitrici tui similis ,esses\ Firl 
tui similis^ o. 1. acripti. optiine. 
liis autem Terbi» Curionera dc- 
•ignaty <|ui superiore auuo Tii- 
j>unus plebis fuerat, einptusiine 
a Caesare ab eias causa pertina- 
dter ateterat. quid autem hibi 
liaec vcrba velint, cx eo loco iu- 
telligere licet, Sed, cito mterve^ 
hit Curio, qui te a meretricio 
quaestu qbduxit:^ et tanquam 
stolam dedisset^ in matrimonio 
stabili et certo locavit. Sic etiam 
iocutus est Post red. ad sen. Ea* 
que dixit, quae, si eiu» vir Cati- 
lina revixisset, dicere non esset 
nasus; Ferrar. Ft in eo ma^ 
gistratu, si posseSy viri tui simt-^ 
lis essesy Pro viri iu lib. Vati- 
cano est virtutis ; omnino men- 
flose: vitrici est in aiio libro^ 
qiiod placet, et de P. Lentulq 
intcllincndum est. F. VRsiiWt. 
Titriei placet Fulvio VisIbo. jSt4 



cum P. Lentnlus Snra fnerit gen* 
tis patriciae, noa potuit gessisa* 
Tribunaturo. Quare retinenda est 
communis lectio viri^ id est, C. 
Cutionif, qni anno superiore, vel 
potius boc ipso anno Tribuniu 
plebis erat, itta^iAtrattimque suum 
Caesari addixerat M manciparat, 
ndco» nt nemo flagi^antlorem fa- 
cem bello civili subiecerit. Di^ 
citar Tir Antonii eadem meate, 
qua superias -dicitnr a Curionm 
in matrimdnio stabili et certb 
locatus ess^. kMil si posse^^ 
quia diffictle foit Antomo Curioni« 
fllmilem cyadere, quod nequt 
animo, ncquc ingenio et cloqneu'^ 
tia ad Curionem aspirareu Abram; . 
Curio superiore anno Tribuont 
fuerat, et Caesaris causam egc« 
rat: yida c. iS. Hbvsino. la 
Vat. non virtut^ est, sed i^irt»* 
tif mauifesta cojrupcio cz piri 
tui. GuL» 

jiccipite\ Duplex attentioni» 
conciliandae ratio: altera, st ,dl- 
recte pcut, allera, m r«ramj d« 
qiiibus dicturua est, magnitudi-^ 
Qem. osiendat» doceatque, .qua« 
dicuntur, ea non alicna t^^ sed ad 
ipsos auditores pertiner^. Vtram- 
qiie raiiouem usorpat: Accipit^ 
nuncy quaesp, .directa petitio. 
Seqnifnr, quae in nos fortunaS" 
que nostras,id est,nostram rem-^ 
puhlicam, quibus magnitndo rel 
oslendit4|-. SiinHl ferspicustaiia 



Digitized 



byGoogle 



:)bo 



ORXTIO 



inleiDperauter, aed quae in nos forlwnasque nostr^. 
id est, in universam rera publifcam, impie ac nefai'ie 
fecerit Ab huius enim scclere omnium malorum 
principium natnm repeiietis. Nam, qnum t. Len- 
tulo, C. Marcello, consulibus, Kalendis lanuar^ 



ciusa dlceadx proponit , et iam 
dlcta remoyet aL iU, qiiae dfcia* 
Tu» ett. ABaAM. 

Quae in nos, foriimasque no-^ 
straSg id eH Mniveraam rempu^ 
klicam] id eet in univeream^ o. 

1. Y. FfiRRARiVS. 

Impie^ac nefarie] //iipi>y i{iiau 
in matrem, ne/arie, qnasi iu Deos« 
Omaee enim charitatee pairia 
una complectitur j nt dicitur iu 
libris Of&ciorum. Haec Tcrba 
Ireqaenter cohacrent. Exemplum 
ait in Verrem de Praetnra m-bana : 
JduUa enim et in Deoe et in homi" 
nea impie nefarieque commisit, 
Quem in locum Ajcooiuit : Ne/a-' 
rium,quodeacra poUuit^farre pio 
solita celehrari. erf^o nefarie^ sa" 
erilege, Sed de nefario proMi* 
lone et alibi. A£|u.m. 

Natn cttm] De Tribunatu ple- 
bisAntonii et inilio bcUorum ci-> 
vilinm plura dicturus^ iacit vel* 
ttti narratiouis siiae tundameu- 
tnm, et chrouologlam iostitiiit, 
exposito non «olnui anno^ scd 
ttiam -die, qno Antonius occoepit 
inis intercessionibns tnrbare rem- 
pnblicam. Abram. 

L, Lentuloy C Marcello Con-' 
sulibus'] Duo brcviter hic bnnt 
diceuda, alterum, qni fneriot hi 
Consules: aUerum, qnoto urbii 
conditae auno gesserint Consula- 
tum. De priore ut dicamus, (^cns 



Corneiia duplex fuit, patrici» 
et plebeia. Rursnm gens Cornelia 
patricia varias in familias fuit de- 
scripta. I)am alii dicti snnt Sci- 
piones, alii Sullae, alii Ceihegi, 
Cionac, Dolabellae, Len^uli : fa— 
milia Lentnlorum in aliaa rqr- 
stttii familias est propagata. Fne» 
runt enim Leotuli Spintheresy 
Marcellini, Surae sive Cmres. 
Lentulns Spinther Consul fuit 
cnm Hetelio Ncpote anno 696« 
ab Yrbe Condita. Lentulus Mar* 
cellinus anno sequeuti cum Marcio 
Philippo. Lentnlus Sura, vitricut 
Antonij, qni inter coninratos ioL 
carcere necatits est, Consul fue- 
rat cum Cn. Aufidio Oreste, octo 
annis ante Ciceronem. Jam cuius 
familiae fuerit noster hic Len- 
tulus, dubitatnr. Videtnr ad Sn- 
ras sive Crures periinere. Huua 
euim viri docti esse contendunt» 
cuius memioit Coelius epistola 4. 
nd Ciceroncm, aiens : P. Doiabel-» 
iam quindecimmrumfactum, IIoc 
^ibi hon inpideo. caruisse te pul" 
chcrrimo spectaculo^ et LentuU 
Cruris reputsivultum nonvidissc, 
Ai qua spe, quam certa opinio^ 
ne descenderat? quam ipso dif" 
fidente DoiabeUa? etc. Crede-* 
reuiy hunc Lentull SurAe filium 
eue, propter consortium nominis. 
(Solebant enim veteres eiusdem 
f^amiliae coguomenta sus, cadem 
siguiScatione scrvata, nouBunqaazqi 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. m) 55^ 
i^entem et prope cadentem rem publicam fulcirc 



dcflecterCi nt allbi ditimnt de 

Cascif et Priscii, et Suctonius a 

patre Lcni dictua Tranquillus») 

Sic a Lentulo illo Sura patre 

Leutulua Crus facile nonien ac- 

cepcrit. Ccrte Dio P. filiiyb ap- 

.pellat. Quod ad p. Marcellum 

apectat, fuit e geutc Claudia : qnae 

gep0, perinde ut CorneliM, duplex 

fuit. SuetouiuB in Tiberio cap* i. 

Paiiicia gena Claudia (fuit enim 

0t atia pleheia nec polentia mi^ 

nor, nec dignitate) orta ett ex 

JlegiWs, oppido Sabinorum» Pa- 

tricia in faniilias duaa potissimas 

Pulchrorum etNcronum; plebeia 

in duas itidem est prupagata; 

qnorum alii Aselli dicti tidentur, 

alii Marcelli. Marcclloa aufcm 

fnisae* plebeios, cousut ex eorum 

^ribuuatu. Livius lib. 9: Tri- 

huni plebis cum Praetore et de^ 

€em legatie pro/ecti, Marc, ClaU" 

diua MarcelJus, et M, Cincius 

^limentiuA, Trea autem sub 

initium belli ciTilis Marcclli flo- 

meruut. M. Mkrccllus, pro quo 

cxtat Ciceronis oratio, Consul f uit 

anno 702. anno aequeuti gessit 

consujatura C. Marcellus, M. Mar- 

celli sobrinusydrs^ioc, sive ulrum- 

fjuc enim fertur) u.StX(f^oq, frater, 

inqnit, Dio sive potius frater pa- 

truells, anctore Tranquillo cap. 

29, lib. 1 ; C, Marcello, ^uifra- 

tri patrueli suo Marco in Con- 

•sulatu succetserai, Hic est, qiii 

Octaviam Augiisti sororem uxo> 

rem habuit, e qua natus ille Mar- 

«cllus deploralus sexlo iEueiuos. 

Tertius fuit bic C. Marcellus, 

Marci frateri «t tum ex aliis con- 



stat, tnm colligittir ex Dlone, qui 
ntrumque Marci filium appellat. 
Quoto urbis coiiditae anno hi duo, 
Lentulus et Marcellns, Consulea 
fnerint, et bellom ciTile exarse- 
rit, non constat inter auctoreib 
Yelleius hauc ioiit chronologiatt 
snae rationera: Lentulo etMar^ 
cello Consulibus , post urhem 
conditam annis occiii, et anno 
Lxxitx, quam tu, M, Finici, Con^ 
sulatum inires, bellum civile ex^ 
arsit, Dio Cocceiaons biennitt 
seriur abno ab V. C. septingeu* 
tesimo quinto assignat coruiii 
Cousulatnm. Itixx. 

Labentem et prope cadenteml 
' Luc. Lentnlns Consul ipsis Ka-^ 
lendis Tanuariis retulcrat ad Se^ 
natum de surama republica, qua4 
Caes.iris factioniDus ruioam idio^ 
nabatur, et Patres his factionibui 
occurrentes labentem et prop# 
cadentem rempnblicam fnlcir^ 
cupiebant, id est, tantis malis re- 
medium adhibere. ne respublitay 
qiiae insur cniiudam aedtficti 
vitium facere et riiinam mlnart 
Tidebatnr, penitus corrueret et 
affligeretur. Labi est sensim si- 
ne sensu deorsum ferri, cade* 
re et snbito et cum tttmulti& 
procumbere. Qnidam e vet^i- 
bus« ut ainnt, codicibns legunt 
labantem^ quod fortasse magi« 
quadrat. Est enim labare, gra- 
viter concnti, et praesentem rni- 
nam minari. Et stne qnae la- 
buntur, nullo amplius adroini- 
culo sunt fuleienda, quae bbant 
autem, etiamunm fulciri poskuat. 



Digitized 



byGoogle 



$51 



ORATIO 



'cuperelf3, ipslque C. Caesari, ^i sana nretite^ ea^ 
aet, consulere velletisf lum iste veudLtum atque 



Jjabare est ntitare, TaciUare, riii* 
nam minari. ^iEoeidps: 

— labat ariete crebro 

JanuOj et emoti procumbunt 
cardinej)ostes» 
£t clariii& 4: 

Solus hic injlexit sensus, aru- 
mumque labantem 

Impulit. — 
Hanc antera. anegoriam libenter 
naurpat/ nt de Uaruspicum re- 
spoDsif : Providete^ ne reipubli- 
^ae status commutetur, Etenim 
pix haec^ si undique fulciamus^ 
iam labefacta, f/r, inquam^ in- 
nixa tn omnium nostrum hume-^ 
ris cohaerebunt» Pro Sextio: 
Jn f^rauissimis temporibus cwi-' 
fatis atqutf in ruinis eversae at" 
gue afflictae reip. P. Sextii tri- 
hunatusest a fortuna ipsa coi- 
locatus, Abk. Labantem est qul^ 
^em in Colou. et Gracv. sed Va- 
ticanus et ceieri retiuent l<fben- 
tenh hoc eat, quae coepit labi, 
ct iamiaiu cadet. Graevivs. leu. 
ct alius cod. Graey. labantem, 
Ut Abram. antea yoluerat: Va- 
lic labentem, quod Graevius re- 
tinet explicans labi ^ incipientem» 
Sed ai plus est prope cadenttm, 
Bon labentem^ scd labantem 
vxaecedere debet; quod minuf 
l|st, et nutantem, ruiuam minan- 
tem si^nificat, quae fulciri adbuc 
potest; labentibus euim sero ful-< 
cra parantur. Uevsikg. Primuf 
Car. Stephanus labantem suo ex 
cod. recepit, deinde Lamb. ad'^ 
(lito suorum te^timouio, postre- 
lAo Hcufiug.. iu etiain in cod. 



Mauriciano et«e, Gruteri «dnota-» 
. tum manu reperit Abr. Grono— 
vius, ut ad lustin. xxx. l. lo. te> 
ftatuf efit. Rectissime: atque 
hanc lectionem magnopere con— 
firmat locuf pro Mil. 26. Sed 
quis non inteUigit ^ omnes tibi 
reip, pa.rtes aegras, et labantes, 
ut eas his arnds sanares, et con'» 
firmares^ esse commissas ? At 
enim in Epist. ad firut. xviu. tt 
primo quoque tempore ferre prae^ 
sidium labenti ^ et inclinatae 
(cod. Barb. hic addit v. paene) 
reipublicae : tum pro Rab. Post. 
16. veterem amicum suum etC' 
labentem excepit , corruere ndn 
siviff fulsitj et sustinuit re, for^ 
tuna, fide ; hodieque sustine^, 
nec amicum pendcntem corruere 
patitur, Cave itaque damnes, 
licet non fequare, labentem,i^vio6. 
praccipua Vaticani commendat 
auctoritas. Garaton.' 

Ipsique C. Caesari] Quoniam 
potuit Antonius cansari, se inter» 
cessisse Senatuscousulto , quod 
Caesari. cui fneratQuaestor anno 
snperiore, iniuriam fiori videret 
(siquidem factum Tucrat S.C., nti 
ante ^ertam diem Caesar exer- 
citum dimitteret, si non faceret, 
enm . adversns rcmpubUcam fa- 
ctunini videri), idcirco prudcnler 
buic obicctioni nosier occurrit^ 
aiens, Senatum C. Caesari, si fa* 
na mente esset, et Seuatui ob- 
temperare vellet, consulere yo* 
iul&se. AnRAM. 

Tum istfi venditum'\ Caesar 
Antonium niagnis lar^rtionibii» 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 535 
einanci^atam tribtinatum , Consiliis vefitrk :oppQ«» 



tSbi deviuxerat, eique Tribanx^ 
ium fuum vendiderat , et quan 
aere et libra mancipaverat An- 
Vuiiut, Qt eo Tribunatu Caesar 
Vmquam re proprla abuteretur 
luo arbitrJitu* Tribuuatum auum, 
lU veaditum consiUii Patrumi 
pppotuit Antonins, cum decreto 
3eaatiu intercesait pro Tribuni- 
cia poteatate, ct eam ob rem 
ifentenua Senatuf i|idicatuf eft 
fecjffe contra rcmpublicam, qnttxa 
i|le Senatuft ignominiam timere 
c)ebet^ quaai «ecurim auif cervi» 
qkha» imi&iaeatem. Multi eniiOy; 
qui cam notara minores ob cul-, 
paa cootraurant, penitua everti 
tf, alBACti corruerunt. Idbm« 

Emancipatum] Scripti, vu1ga«*' 
tique aliquot, mdi/icipa/um, quam 
lectiouem in ThetauroFabri ad- 
probatam video^ Recte tamen 
•cribitur emancipatum/idi est ad^ 
dicium, ut iufra, de vendita^at'-^ 
que addicta sententia: dicun-:' 
tur eoim emancipari, quae veu- 
dnntur,et in alienam potestatcm 
traduntur.' Vide interpretes Sue-' 
tbnii Oth. IV, Parei Lex. Crit. p. 
4i2. et in primisGronov. ad Epibt. 
XLV. Npnxum II. 283. Hevsing. 
Propagavit emancipatum ado^- 
lies Gruteriis, quod mirum est: 
apud sotum eoim Lambinum id 
reperit: sic tamen in ^aticano, 
unde habuit Muretus. Gar. 

Tribtmatum consiUit vettris 
cpp09uii1 Res varie « variis de-», 
«cribitnr. Pretijttm open^e ft|e«, 
ri( aiiquorum verbA proferre. Cac- 
MT lib. 1. d^ beilo civili vi^en 

ToM. I. 



Tult Senatum libemm qoq luis* 
se: Sic pocibus Consulij^ ter* 
rore praeeentis exercitue, minie 
amicorum Pompeii plerigue com^ 
pulei, Jnpiti et coacti Scipionif 
^ententiam eeguuntur, uti ante. 
certam diem Caesar exercitum 
dimittat: ei non faciat^ eum, 
advereue rempublicam facturunL 
videri. Intercedunt M. Antoniue^ 
Qu. Caesius Tribum piebis, Re^ 
fertur confeetim. d^ intercessio^ 
ne Tribunorum .\ dicuntur een- 
tentiae graves, Vt quisquc acer^ 
hissime crudeliesimeque tUxit, 
ita quam muxime ab inimicie 
Caesaris collaudatur^ Epitom« 
Livian» lib. jo^. Cum Senatue^ 
consultumfactum esset^ ut suc^* 
oessor Caesqri on^u/ia mittere^ 
tur, 3L Antonio et Qu, Cassio, 
Trfbunis plebis, quoniam inter^ 
ceeeionihus id S, C. impediebant, 
urbe pulsis, mandatum a Se^ 
naJu CousuUbue et Cn. PonP", 
pe^Sy ut viderent, ne quid res^ 
publica detrinienti caperet^ 
Quo^ si, ut narrat Caesar, Se« 
sataaconsullnm jHi^ vi fuit ex-^ 
prestam, qno jlecrttum est, ut 
ante Cjertam diei|i Caesar exer- 
citum dimitteret, repreheadeudu« 
noa est Antonius, qoi coua^tua 
est iatercessiooe rem impedire» 
Sed vereor, ut Caesar causam, 
suam agat calli^ius qifam verius, 
nc. iniuste Consulibus ,et Pom- 
pei(y bellum intulisse videatur., 
Pio Cassius lib.,4. rem alitcr^ 
murat, nec omni cufpa liberat, 
intercessionem Antoniik Vost-* 
9|iam egit 4« GA(^Mxis .UtttiU 

■■ • • z ■ -' ■ 



Digitized 



byGoogle 



554 



ORATtO 



per Ctttiontm alUiis , et hl Se- suiUy et curn clamot^ laadeuUes 
natu per Antonium rccitatis, lub- Antonium, id ratum haberi Jla- 
dit: Cum sententiae essent fe- gitabant, Rcpugnantibus auteni 
rendae eae non a singulis pro^ Consulibus, rnrium olias condi-* 
nuntiatae sunt {tnetuebant enim^ 
ne qnis perecundia timoreve com- 
pulsus secu^, qUam sentiret^ di~ 
ceret) , sed i^ diversas Curiae 
partes discesium est, Ibi qui 



tloncs Thc^dcstas, nt ' videbantnr; 
proposnerunt amici Caesaris, qui-» 
bns restitit Cato: Bt Lentulus 
Consul Curia eieCit Anioniuwu 
Quae si vcra snnt, ct imprndefh* 



Pompeium is tum in suburba-' tissime Caesar ea pr*etermi«ii, ctr 

nis cunt exercitu erat) ab armis impudentissime Tullius Antonio 

iuberet discedere ^ repertus est suam intcrecisioncm bbiecit. Sed 

nemo : Caesarem* vero universi fortassc Plutatcbn* et »*em et per- 

pra&ter M. quendam Caecilium souas et tempora cOnfuderit- id 

et Curionem eum, qui litteras^ enim, quod in viu Caesaris ct 

attulerat, eic. Hia ita dicretis, Antonii Antonio tribuit, in viu 

tamen per Longinum Antonium^ Pompcii refert ad Curionera, qul' 

que effectum est , ut neque yCd »nno supcriorc fueiat Tribanus 

die, neque postridie eius diei piebis, ▼olueratquc, tit uterque 

quicquam ratum haberetWf Id simul cxcrcitum dimitteret, et 

reliquis indigne- ferentibikSy lu- ut narrat ttiam Appianu* lib. 2.* 

gubremque vestem sumentibus, de bellid civitibus: Cum roga^ 

cum ne sic quidem ratum fieret rct Curio, ecquid iubeant ambos 

decretnm, tahien -ea sententid potestatem deponere , viginti 

perscripta est. E quibus Tides; duobus id non placuit, ^ecenti 

maguo totius ordiois cotisensu' septuaginta omissa contentiont 

fuUse dccretum, ul omniuo Cae-^ ob commodum publicum in Cu^ 

sar cxercitum dimitteret. Al Plu- rionis sententiam aiscesserant» 

tarchiis in Pompeio, Caesate, An^' Sed baec, nt dixi, auno superio- 

tonio rideiur omuem cnlj^am in' rc. Hoc autem (emporc, quo de 

L. Lentidum transferre : Cdik nuuc agitur, cum minaces lilte- 

Caesar ei lis' qaUe Hcripserat ras Caesar ad SeHAtum misisset,, 

iusta et moderata petere videre- siye per Curiouein, nt volnnt Dio 

tur» Tandem vero cum de dtXo-* et Appiauusi sivc potius per C* 

bus Patres rogarentur senten-^ F»biuin, iit Caesar ipse . tesutur, 

tias^ censerentne^ ut Pompeius ijs rccitatis, mngno totins ordiois 

exercitum dimitteretf rursUm,an* consensu conclamctum est (in— 

eensrrent, ut Cciesar, cumqi/e qult Appianus), denunciari be^ 

pauci iaberent PoMpeium arma lum, iussusque ei succedere Zb 

ponere, Caesarem propemodum' Domitius. Quac verissima e$se, 

omneSf surgens Afitoniuh roga^^ c^tstsMpe Tidetnr ^ex epistola de- 

•-iV * P^fdereturne, ut Pompeiu^' cfma ad Tironcm. Etsl eniia* 

et Caesat 'armd poncrenlt, ex^r-' lit^n 'ndfiiit CS«eto,''cum baec' 

citusque dhnittt^rent. Hanc sen- ' ag^ie\jtnt, tamen ttHio J)0« di^ 

tentiam tomnes darc ^mple^ atf *tofcem ncccssif .*' ^o ad ur^ * 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA: CAP. ai. 555 

^nif, cervicesque suas ei, subiecit securi, qua multi - 
minoribus in peccatis occiderunt. In te, M. Auioniy 



bem acce^si pridie Nonas lan, 
Nec- cauia iiiberat, ut mentiretur, 
cuin et ad suum litiertum scH- 
beret, et adhnc amiens esset tum 
Caesaris^ lum Antonii : Omnino, 
inquit, ei ipse Caesary amicus 
noster, minaces ad Senatum et 
acerhaa litteras miseraty et erat 
adhuc impudenSf qui exercitum 
et provinciam inpito Senatu te- 
neret: et Curio meus illum 
incitabat, Antonius quidem no-^ 
ater et Cassius nuUa vi expulsi 
ad Oaesarem cum Curione pro- 
fecti erant. Abkam. 

Bi subiecit securi'^ Periculo 
Tcl etiam supplicio, quia securi 
cervices amputabant. Herodianns 
libro 8. occiso Maximino: Bal- 
binus vero etiam ipsc hecatom- 
bas immolavit, omnesque magi^ 
stratus et SenatuSy ut si excus-^ 
sissent securim suis ccrvicibus 
imminentem, Elegans illud lu- 
liaui Ijb. 4. Anthologiae cnp. 32.* 
tl^ uQxovTiittov TtiXixuv, cuius ali- 
bi memiui m^ facere mentio* 
nem : 

llif fi>v aUTQulvriq, m"XiMV¥ 
^ltfUQOUJt doxeviiq, 
jip Sl 'OuoqiQOV^ifi, aqyvqop 

tlfli fAOVOV, 

Si pecces, rigidam cernes hic 

stare securim, 

At vero argentum sum mo» 

do, si sapias. . 

DamDatorum tame^ capita non 

tqlum aecnri, sed etiam gladio 

demebaot. SparUanus iu Cara- 

eallt: In conspectu cius Papi^ 



nianus securi percussus esf, et 
a miUtibus oecisus : • quo factb 
percussori dixit: Gladio te exe^ 
qui oportuit meum iussum, E 
^ibus coUignnt Vtti eruditi, ma*« 
ioris ignominiae lu *m gladiuraf 
quam securtra, etsi l^orus lib. i, 
cap. b, de Illyrici.1 .geus Tidetur 
innuere contrarium : Legato^ 
quoque nosttos oh ea, quae de^ 
liquerantj iure agentes nec gla-^ 
dio ' quidem, sed, ut pittima^, se^ 
ouri percutiunt, Ab&am; 

In yninoribus peccatis] Mino'^ 
ribus in peccatis, o. 1. v, mulio 
elegantiu». Ferraiiivs^ Cum MSi* 
Ferr. conseuliunt ambo Barb^i^ul 
Vatic, et Nouius p. 387. qui ba- 
bet eliam, sed uoa recte, cem-> 
cisque, Gar. 

In te autem'] Supra dixerat^ 
Antonium, cum interc^ssit, cer-^ 
vices suas ci i>ecuri subiecisse, 
qua multi miuoribus in peccatls 
occidenmt. Nunc • consequeu- 
libus, et poena iudicio Senatus 
inflicta Antooii peccatum exag- 
gerat. Hanc autem notam a Se- 
natus dignitate amplificat, qui 
tum erat incolnmis, necdniti 
CatoneSf Marcellos, Lentulos,Do- 
mitios caeteraque iUa luniina rci- 
publicae bellis civilibns amiserat. 
2. amplificat, quod in eo mos 
maiovum servatus fucrit , eaqua 
notatus fuertt ignominia,quama- 
iores notare consueverant eos, qni 
damnati et convicii fuerant quasi 
p^rduelles in rempublicam. Abr> 

Za 



Digitized 



byGoogle 



356 



ORATIO 



id decreifdt sonatus^ et quidem incolumiay iie«idum tet 
luminibus exstinciis,. quiod in hosteni togatum decerni 
csl solitum more maiorum; ^t tu apud patres cou- 



Ib Vatic. et Golon. defici^ «Kt 
tem, i«l({0< mcrito. Facile koo 
•ppsrcbity intcrpniiclioBe • roe 
titinfra mnintai moremmiQrum: 
0$ tu apud Patnta cwscnptos 
tt^, h. e. ei tn umen aoine «•». 
Sic cap. 43. Vide Hfoitian. , #d 
«. i6. pott red« in Senatu. Hbtp- 
■iKO. Vcre est viri praeiuntiein- 
ferpnDCtio, ^ain dederant ftntee 
iaro Ald. liaug* Ceiner. P. Man. 
ct Gar. 6te{^, Gar. Interpnn-*» 
pungenduiu etse putavi tex- 
tnm. Vat. ct Colot. merito autem 
omittunt, quornro auaoriutem 
Heuting. tecutut est. 

Nondum tot luminaribus e*- 
stinctis] Luminibut, tret 1. ▼. in 
queit Col. quod ita platet , ut 
non dnb ^Um, quin lioc irerum, 
illud alierum tubdititium sit, 
FERRAKivt. luminibus exstinctis] 
Ferrario, qut in Col. et duobut 
«liis codd. inveoit luminibus, 
bapc lecuo praeplacet. Teeg« 
Gud. et leu. luminaribus» 

Quod in hostem togatum de- 
cerni soliium] ExpUcat ScLot- 
tU5 uotter d. cap. 12. Grvt. In 
hostem to^atwn decerni] Sena- 
tus uonnunqiiHm deccrnebtt, ut 
perturbaiores reipublicae iu ho- 
atium uuiuero haberentur. In 
Pisonem : De me Senatus iia 
uecrevit, Cn, Pompeio auctore^ et 
eius sententiae prtncipe, uty si 
^uis impedisset reditum meum, 
in hostium numero putaretur. 



Vbi dixirout, 3enatnm noQnnn^ 
quam iu decreia tua muoiitte, 
m adtcriberfi, ti qwit inUrcette- 
rit, te gravittiroe l^ruro, vel 
uitercetsorero videfi C^cturam 
oonti-a reropublicaro, Tel enm in 
hottium numero habf ud^n. Quao 
eodem pene reci^ei^auU Idem 
•nim fuit videri fecftf^l contr« 
xempublicaro ttqun ia hottium 
Quroero censeri. Oiim pro Scjc?* 
tao, de eodero Ulo S. Q. facto m 
«fnlentiam Poinf»eii 41*%^"% ^ 
additum: Ne guis impediret, ne, 
^uis moram uUam Jacsret: si 
quis aliter fecisset^ eun^ piaHe, 
eversorem reipub. fore, idque 
a^naium ffravissime laiurum, et 
ut statim de eius facio refer'^ 
retur. £t epittola ^. CueUi ad 
Ciceronem haec verba cuiutdaW 
S. C. referuDtiu': Qui impedie^ 
rit, eum Senatum exisiimare con^ 
tra rempubUcam fof^sse* In ci- 
Tcs armatos ideip eti«ro Scna* 
tus pronuntiabat. Abaam. 

Bt tu] Secundom argumci^» 
tiuu ab impudentia M. Antontjy 
<^ui cum tibi conscius ettet hu'* 
int notae • Senatn tibi innttae, 
ita tamen omnem pudorem ab- 
iecerat, ut non vererctur in it>so 
^Senatu contra Cicorooem inveh^ 
quem tciebat patrem ct couSer* 
vatoremreipublicae a Senatn fuiS"- 
se iudicatuui , postqnam CatiU- 
nae coninratjonem oppressit, et 
rempnbUcam ab eiitio liberavlt. 
lilXM. 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 31. SSj 

6criptos contra me dicere aasiiB es^ qarnn ab hoc or<» 
diae ego ^onservator cssem, ta hbstis rei pu^blicaa 
iudicatus? Commemoratio iliiits tai seeleris inter* 
missa est, non meraoria deleta. Dam genus homi- 
nnm, dam popoli Aomani nomen exstabit» (quodqai* 
dem erit, si ^er te ^cueiit» sempiternum , ) taa iUa 



^mmemoratio'] Tfriinm tr-? 
fQmentum a conteqiienti ductum, 
ez infamta ec indicio poBteritatii : 
quia nimiram, etai ad aliquod 
tempus intermiua fuerit illin* 
«ceVria commcmorat^o , tamen 
iioc factnm litterii mandatur, 
lioc litteria proditnr, neque uHit 
Ququa^ ao<aB. de iuterceuiont 
tam ncfaria codticescet. |oBM, 

J)um papuii Romani nomet^ 
9^abit\ Gredebant iniperii po- 
pulique Romaui nomen fore aem* 
piteraura.. Qnia niroirum aedi^. 
ficando Capitolio^ nt narrat Li«^ 
Vina lib. i., Tarqnioiua, u/ /t*. 
hera acaeteris reUgionibus arem 
Weset tota fvuis templi^ue eiu^, 
quod inaidificaretur y exaugU'^ 
tare fone^ s<^ceUatjue ^t^^Miit.^ 
Sobdk: Cumomniwn saceihftmn_ 
9xauguratione8 admittereirt chfes^ 
in Termjini fano non addixete: 
idquf. omen augurlumque ita 
acotfptuv^ **'» Bow motttfn Ter» 
fnini ^edemt unttmqu^ ^um Deom 
rurn non euoeatum sacratis sibi 
finibus firm^ stabiliaque cufictn 
portender^ Ttoc perpetuitatis 
muspicia ^ceptOy etc. Furiut 
CamiHus apud eundem libro S 
expnntie: Hic Capitoliuin est^ ubi 
^ucndam eapite humano,inventp,^ 
responsum est, eo. loco c€q>ut re- 
Tum summamque iaipt^H fo^< 
ffit fimm mtgmrat9 Hbernretur 



^pitciium, Tupsntas fBrminus^ 
que maximo gaudid patrum no-^ 
strorum moperi s€ non passim 
QvLod scirieet jhiB aufpiciia portendl 
putarent, neqne terminei imperil 
Itomani motnm iti, ct eiiu iu-<- 
tentutem perpetnam fore, atqa^ 
proinde 'iiomen popnlt Romani 
aeiupiternnm, Hhi« llliid r i&t 
9eidofl- 
His, ego nec met^s/^erupt^ntt 

tempora pono, 
Inqjerium siwefine dedi. -— 
fnde aetemt^ urbs dicStur. Tt-ti 
'buHns lib. i , eleg. 5t 
Romulus aeternae nondmnfor* 
maperat urbis 
Moenia, consorti Hon hm* 
bitanda Remo^ 
Ex bac etiam pet9iia9i<>9.* ^'^ 
9 ^neidoB.;: 
Nuil(9 dies^ unqu^ mmori 
pos eifime^ aepo^^ \ 

Dum ^mm^L Mneae Ct^itoH 

immobilo saxUnh 
jiccolet^ imperiumqae fatsf 
Roma^us holbebit*, 
Haratiui; 

-9- dwn GapitoUun^ 
Scandet cum tacita virgin^ 
Pontifejf, 
W «Bt, dfii^ popuU Rajnn^i non. 
xnen extqbit, A^it4B$*.. 

Siper te HpuerJt] liioobitvecAtiA 
est iu librb V»tlca;»9. F. YnixitTK 
Si per te Keuerit] fUii (11 tuiiv 



Digitized 



byGoogle 



358 



ORATIO 



peslifera intercessio nominabitur. Quid cupide a se-. 
naLu, quid temcre fiebat, quum tu, unus adolescens, 
universum ordinem decernere de salute rei publicae 



sceleribuB rfmpublicam everte- 
Tia. ABRAii. Ucuerif\ Vat. licebit, 
Tceg. ct Gud. licuerit, 

Quid cupide a Senatu\ Vulgo 
diciiur, quid cumpassione^ Po- 
tuit autem Antonlns hanc cxcu- 
aationem faoto suo praetexere, 
quod, non opposnerit ae Senatus 
voluntati, sel^ cupiditatibna et 
«tudiia certornm homiuuni, qut 
Caeiarem oderant, ct eius odio 
jmpiulai cum de proviocia revo- 
cabaot, aut potini detrahebant« 
Occurrit Tullius , id non cupide, 
«ut temere factum a Senatu, quod 
iusta causa Caeaaris revocandi 
ftubefiset. Intelligebat euim Se- 
natus , consilia Caesaris iam in 
manifcsUm tyrannidem erumpe- 
re, oisi m^^ture occurreretnr , ac 
proiade nou eum revocabat, ut 
odium snum- expleret, sed ut la- 
]),autem ac prOpe cadentcm fut- 
ciret rempublicam. Ioem. 

Cum tu unus adolescens uni^ 
persum ordinem] Siagulonim 
iverborum momenta perpende , 
unus f adolescens , unireraum 
ordinem^ ctc. quibns quaedam 
^i^Uihesls contiDetur, unus uni^ 
rerso , adolescens ordini. i. Se- 
natui. addit decernere de saluig 
reipublicae , quia ex eo pende- 
bat reipublicae salns , ut Cae^ar 
excrcituui dimittcret, quo illc 
exercitu fretua suam potentiam 
stabilicbat cootra rcnipublicara* 
Jdem, 

'Vfius] Tmmo, ui nit Caesar, 
lib. 1. de beUo cinii; Interce^ 



dunt M. Antonius , Q, Cassias 
Longiutts, Tribuni piebis. Do 
intercessiode utriusqne adstipula— 
tnr Dio libro 4i. innuit Appioi— 
uns lib. 2, de benis civiUboc 
Plutarchus io Caesare et Anto<r 
nio intcrceBsionift soliQs AotoDil 
facit mentionem, etsi fortassa 
data opera ambigiiitatem oratio* 
pis captaverit, Twy niQl livnartov^ 
Apud omues tameu in con fesso 
est, tam Cassium quam Antoai*» 
um se ad Caesarem contuiisse* 
Facile indncor, ut credam ela«* 
torie dicCum ad |exaggerandam 
intercessoris audaciam, ai un^ 
intercessisse videatur. Idsm. 

Adolcscens] lam erat adole- 
scens Antonius Ciceronis et C* 
Antonii Cousulatu, supra: Quis 
fnim eques Romanus, quis prae-^ 
ter te adolescens nobiiis , quis 
ullius ordinis, qui se cipem me- 
minisset y cum Senatus in hoe 
templo esset, ,in cUvo Capito^ 
Uno non fuit? At inur Cousa«* 
latum Cicerouis et Antonii Tri-> 
bunatum anni quatuordecim ef- 
fluxerant. Quare mirum cuipiam 
TJderi possit, Antouium adole« 
sceutem tamdiu fuisse. Vernm 
cum lege Cornelia annali anuns 
^ trigesimus esset Tribuaatni f»le<« 
bis coustitutus , potuit etiara tum 
adolesceos vocari. Ceosorinas dt 
die natali: Varro quinque gra* 
dus aetatis aeqUabiUter putat 
esse diviaos , itnumquemque sci-^ 
licet praeter extremum in annos 
quindecim* Jt^que primo gradu 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 559 

prohibuisti 7«^ i^eque id semel, sed ^epius? neque tu 
tecuiti de seu^tus ^uctoritate ^i passu^ es ? Quid au-t 



wque €td an^um quintumdech- 
mum pueros dictos, quod ^int 
jwrif id e9t impubes: secundo 
ud tricesimum annum adolescen^^ 
tes ab alescendo sic nominalos: 
in tertio gradu qui erant^ usque 
^uinque t^t quadra^inta ar^nos 
iuuenes appellqtos ^ eo quqd 
rempulflicam in re militari pos^ 
^ent iuvare : in quajtto autenp ad 
^sque sexagesifnum annum se- 
'niores es^e pocitatcSf quod~tunc 
ptfimum senescere corpus inci" 
fiat: inde usque finem vitae 
uniUscuiusque quintum gradum 
factumy in quo qui esseht , se- 
ne^ appellatos > quod ea. aetate 
corpus senio iam laboraret, Pio- 
tat taroed doctissiinus MaDtiliiis 
in epifttolam 1 , llb. 2. ad faxpi- 
liares, et pueroa dicl nountiu- 
qnam post. aunum deci«Mt1^u 
qnintnn), et adolesceotea. post 
tricesimiun , ot iuvencs. aute t»i- 
cesimaiu* Sinj^ulorum eaempVa 
proferemus. Octaviauus Caesar 
XMtus est Coj^uUtu^ (^iceronis ,.. ut 
Vellelusetalii prodideru^t: ergq, 
cum ex ApoUonia i^iit, Cae»a-r 
yiaquie Pictator44 uomeu e^ lic- 
.Mditatem adti^^ anuuuv actati^ 
jmdeTicesiuMim eiiceaserat. ^if^ 
liila tajuen. secius pu#^ a TuiiU» 
jQomiiiatajr , o,' ftt« 7 , Iil>«. 1 1 : 
Jii udolescentem vet pi^erutf^ 
potiu* Caesareui iudices temere 
fecisse, qui ta^^am cauj^m pur- 
blicam priuato consilio sustier- 
parit, 1'bilipp. 4; Laudo^ lau^ 
do vos y Quiritas, ^um gratis- 
simis anim* j>rQ*€qu€mini nQf 



men clarissimi adolescentis , vel 
pueri potius, Immo puer abso- 
ikite, lib. lo, epist. :<8. ad t*re- ' 
boniiun,: Puer ^rcgius Gaesar. 
L«b. 12, •pisl. a5. Antoninm 
rufilantem et. nauseantem con-r 
ieci in Caesaris Octaviani pla-' 
gas, puer enini egregius prae- 
sidium sibi primum et nobis, 
deinde sununae reipublicae com^ 
parauit, BrmuA enim co ipso 
anno , qiio Praetur^m ger,eBs 
Cacsarem perc^it « dictus adov- 
i«sceus Cornelio.NepAti iq Artioi 
vita : Sic M, Bruto usus est , ut 
nullo ' ille adolescens aequaU 
familiarius quam hoc sene ute^ 
retur: neque solum eum princi" 
pem consiia h^berel^sedi etiar^ 
in conviotu, Psaetwra autem ^^ i^ 
xoustat e lagibus aun«lil)Uf , D09 
auie anoHm aetatis nonum. et tri<r 
gesimum couferebatu^ AsaAav 
Neque id, semel, Aliud adic^ 
ctum, c|uo Antonii «ccliw exag-p 
gcrat , quod Antooius iu eo per^ 
tiuAX fuerit et o^stiuatus « osten^ 
deiUque, se Qon subi.io nascentij^ 
cupidicajkis impetu, sed certa. aui^ 
mi indactionc Seuatuscousulto do 
ppoviuciif i|iterced«yre, neque s^- 
€uii> «gi dc Scuatus auclorilate^ 
id est, ue voces. quidem eorun^ 
adiuiserit, qui rogabaut, u^ «e 
unuil Seuatiw auctorit^ti. opponc-r 
xot. lu^M. la Vatic. id omitii^ 
titur. Gar, 

Quid auteni agebatur] A tt 
ipsa, quae agebatur, vid^Ucet sa*- 
lute rcipublicae, facli iudignita- 
^W qst^ndit, ad luaioi^iu «ccy?- 



Digitized 



byGoogle 



56o 



ORATIO 



tcm agebatur, nisi ne didlere et evert»re rem publH^ 
dmi fundilus velles, quum te neque prinoipes oivita-* 
tis rogando, neque maiores natu monendo, neque 
frequens senalus agendo, de vendita atque addicla 



bitatem non ait, Qiiid antemaU- 
iid agebalur, nisi nt cooaervare-* 
tur respublica ? led orationem ad 
ipftiim Antoninm converlit. A- 

BRAir. 

Ntsi ne delert , et •verten 
remp.] Emeada, tieleri, et everti, 
FA£aNV5. Reete : paruitque Fa^- 
Bo Laihbintis. Coniecturam vero 
inde fecit vir doctistimna, qnod 
in Vatic reperit, delere, et 
euerti, PaMivi , et aciivi cob- 
innctio, qnam alibi defendimua, 
aon habet bic, opinor, iocnm» 
Oa», 

F^eOes] Hoc rerbnm in legl- 
hns, Senatoscottaultia, et edictii 
ttsitatum. Macrobius 2. Salur- 
Saal. cap. 6: Lapidatue a po^^ 
puio Vt^inius^ cum giadiat<h' 
rium mtmue ederet^ ^btinuerat, 
lit aedilee edicerent, ne quie in 
Tttr^nam niei pomuM mieisee vei^ 
tet, Porte iie diebus Caeeiiiu* 
coneuitue a quodam, an nux 
pinea pomum eeeet , reepondit , 
Si in Vatinium \mieeurue ee, . 
pomum eet. Gelliua Ijb. i3. 
l^oct. Atlic. cap. i4 : Tn ediefo 
Consuium, quo edicunt, quie 
dies comitiis centuriatis futu^ 
tus, sit , scrihitur ex vetere for^^ 
naperpetua: Nb qvis maoi* 

«TRATVS MIN^OR J)is, COBLO 

SBBVAssB VBLIT. Valertus 
Maximus libro 0, ^e spectaculis ; 
Senatusccnsuito cautum est, ne 
quis in lirbe propiuspe passus 
fniiie eubseiiia posuisse, se^ 



denspe iudos spectare t^aUet. 
Abbaii. 

Neque maiores natu monendo'] 
Haec vcrba non snnt in anttqno 
libro : quae umen supervacanea 
non videntur. Fabb^s. 

NequefrequensSenatusflgen^ 
do] Sic omnes fere L v. nequm 
R. eques aut Senatus. qaod 
tainen minime placet. Cof. cum 
impressis facit. Fbbrabivs. Ne^ 
que frequens Senatus etc.'] Nihil 
muio: sed tamen in duobus U- 
bris reperi , neque IL eques aut 
Senatus, inquit Gailleliiuus. ne*> 
flut aliter PaL pr. aut ii, qnof 
excussit Ferrarius. Grvtbbts. 
Vna vox frequens imperite di- 
visa, et pro duabus accepia^ 
Hbvsing. Mirumj i^uam multof 
libros mendum hoc occuparit: 
idque ab Aldo primum in edi^ 
tia sublatum vidi. Gar. 

Vendita atque adeHcta] t^ 
▼enduntnr in privatb etiam coo^ 
tractibus, «ddicuntUT anotjODt- 
bus pnblicis. Atque adeo miiMn 
est veudere quam addioere. Sn» 
pra venditum et mancipa^um» 
Atqne ut ibi diximns^ id esae in- 
ter utraroque 'diOlionem dWri- 
minis, quod venditio sit simplcK 
contractus, qui etiam sine tetti- 
bus et privatim iniri possity 
maucipatio autem et testes, et 
certam iuris formulam reqnirat: 
aic etiam iu praesenti dicendnm 
ett , addictionem proprie dki is 



Digitized 



byGoogle 



PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 56l 

I 

aenleatia demovere potntt? Tuni illitd ^ sntiltia rebns 
ante tentalis, necessdria tilu vulnus iaflictumy qiiod 
paucis ante te; quorum hicolumis fuit nemo. Tum 
contr^ te dedit arma hic ordo consulibus reliquisque 



pnblicA Aitetione, vel etiam in 
indiclo, cum sententia Praetom 
»et cootrovera* uni e litigetovi- 
Iras «ttriboitur: qoi «ecuiHliu 
•ddiclionis modns peram ed kuuc 
|ocnm videtnr attinere. De priore 
modo vide InriscoBsnltoa D. de 
in d^em addiaione, Autonium 
Augnstinum lib. 2. emendat.'cap» 
5. Vallam lib. 5. elegant. cap. 
aB. Budaeum, Alciatom, etc. 
£ quibns coustai^ rem addici, cnm 
ki «uctione publica plus offerenti, 
ct ad pretitim snperioris Uciuto- 
»18 ^Uqtud adiicienti attribuitnr. 
Pfo Caecina: AdeMt ad tabu-» 
iam: Ucetur Mbutius^ deter- 
rentur empteree multiy jmrtim 
ffratia Cesenmae , partim etiam 
pretio. Fundue addicitur ./0- 
hutio : pecuniam argentario 
promittit Mbutiue, eic. hac 
mmptione facta p^ecunia aolvitur 
41 Ceeennia* Vide et Tvanqnil- 
\wKk in luiio c. 6o« in Caio Ca- 
iigtila 88. Abram* 

Tum iUud] Redit ad BOtam 
SenatuSy qui in Antonium de- 
«rerit , qnod \kk bostem togatum 
deeerni est solitnm more iiiaio- 
mm. Id est, decrevit, eum con- 
tra rempnbllcam factnrum videri, 
'si dintioft Senatosconsnlto de 
-prerincus Caesaris obstitisset. 
£(otat Umen , id faetum fniste , 
et multis rebus ante tenutn, ct 
neccssario, ut osteudat Senatns 
lenitatem, qui ad bninsmodi 
'poenam inHigeBdam ^5» descei^ 



disset, nisi neceaslute compnK- 
sns. Nout, paucts ante Antoniuftt. 
id Tulmis ioflictnm fnisse; ut eo, 
poena gravior quo inusitatior ap-^ 
pereat. Addit eornm, qutbns m^ 
flictnm est, incolumem fniss^ 
nemioem, ad exaggeraudam poe- 
nae gravitatem. Idem. 

Multie ante tentatis] Multi^ 
rebus ante temptatis, nonmilU 
T. L in queis. Col. Fbrr. Mul'- 
tie rebue ante tentatie] lure 
nocat Orator, multas res fnisse 
ance tentaUs, ne quis Senatum 
potet temere descendiMe ad illud 
Senatus^onsultnm, quod, ut moK 
« Caesare dicemus, erat extre^ 
mum atque ultimum, ABaAJC. 

Tum contra te dedit arma] 
Epistola lo. ad Tironem: Sena" 
tue ConeuUbue , \Praetoribu9 , 
Tribunie pUhie et nobie , qui 
Procaneulee eumus , negotium 
dederat, ut curaremus , ne quid 
respubiica detrimenti caperet, 
Quo Seoaftusconeulto (ut notat 
Saihistius in Cetilins) Potestae 
per Senatum more Romano ma" 
xima permittitur , exercitum pa- 
fwe, b^Mum gerere^ coercere 
amnibue modis socios atque ci^' 
ve», domi militiaique imperium 
ei iudicium summum habere* 
Caesar libro i. de bello civiU: 
Decurritur ad illud extremum 
atque ultimum Senatusconsuh- 
tum, quo, nisi pene in ipso ur- 
his incendioj atque in desperO- 
tUme i^mnium ealutis, Uitorum 



Digitized 



byGoogle 



S63 



ORATIO 



imperjis et potestatlbas ; qoae 11911 effogisses, nisi te 
ad arma Caesaris contulisses^ 



audacia nunquam ante disce^ 
^um est : Dent operam Consu- 
lf«, Praetoresy TribuJU plebis, 
quique Consules ( lege Procon^ 
4ules) euni ad urbem , ne quid 
respublica detrimenti capiai* 
Videtur auieiu Nosier ioier imi^ 
peria et potestatei poncre distio-* 
ctionem, qiipd Tribun^ plebit 
potestatem baberenty imperium 
nou babeVent* Vide Si^onium 
lib. 1. de antiquo iure civium 
Bomanorum cap. 30. ubi pni* 
deoter advertit, Dictatoris, Con- 
«ulum, Decemvirum, Tribuuo^ 
rnmque jiiilitum Consularium, 
dc Fi^aetorum, eonmi denique 
omniuui , qui lictores cum fasci- 
hiu nabueruot, non potestaiem 
6olum> ted etiam imperium ei- 
'iitiftse , Censorum vero , et Mdi" 
lium, et Tribunomm plebia, qui 
UQii lictores, sed viatorem dan- 
taxat habucruot , poteaiatem tau- 
tum fuisse., Atqiie jit Censores 
et ^ditfs omittam, quibux, ut 
cx Ciceroae et Caesare constat, 
maodata non fuerat reapublica , 
iure Tri}'Uiius pUbis dicitiur ha- 
heve potestuiem, non imperiuin, 
quia vis eiiis magisiratu* sita nou 
erat in iraperando, s^ in pro<p 
bibeudOf Plutarchui Catone Vti- 
ceuii: Potestatem enim is ma^ 
^istrafus habet magis profu- 
bendi, quam faciendi» Etsi ofn" 
nes reliqui praeter unum decer- 
nant, tamen eius, qui non puit, 
fieque sinit, potestas abtinst, 
AanAai. De iinperii , poiestatis- 
qiie diiTereoiia adde.