This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the pubHc domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover.
Marks, notations and other marginaha present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
pubHsher to a Hbrary and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize pubHc domain materials and make them widely accessible. PubHc domain books belong to the
pubHc and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at http : //books . google . com/|
Digitized
byGoogle
i
1
Digitized
byGoogle
Digitized
byGoogle
Digitized
byGoogle
M. T. CICERONIS
ORATIONES PHILIPPICAE
IN ANTONIVM.
T E X T V M
AD CODICIS VATICANI, ALIORVMQVE
LIBRORVM OPTIMORVM FIDEM
CASTIGAVIT,
»
KOTIS YARIOBTM £DITIOKI8 OBAfiVIANAS ALIO«-
HVMQVK IKTERPKETVM, INTEORO O A S F. ^OAR^-'
TONII COMMENTARIO KONBVM EDITO^ BT SVIt
ANIMADVERfllONIBVS INSTRVXIT, BSNIQVB MANVTU
COMMENTARIVM ST IKDICE8 ADISCIT
GREGOR. GOTTLIEB WERNSDORF.
TOMVS PRIMV&
LIPSIAE, APVD Geiih. Flbischkkvm*
MDCCCXXI. -
Digitized
byGoogk
^e.37./'ZsO)
V. ^
UNIVtiiSITy)
LIBRARV
Digitized
byGoogle
mfmmmimmiimmmm
P R A E F A T I O.
r
V^Qum aliqnot abhinc aiims Ciceronis Philippicaa
in mataos sumsiss^m , oralork importunum hostem
acriter castigantis fortitudo et libertatis studium
ardebtissimum auimum legentis tam mirifice ob«
lectabat et tdnebat, ut ab iis studiis aegre avocarl
posset, quae tum, prppter temporum similitudi«
nem , . Germaniae quippe populis communem lifaer-'
tatis hosiem a laribus et focis arcere conantibusy
maiorem etiam afferebant voluptatem. Quo studio*
sius autem Philippicas evolvebam, eo saepius naevis
offendebary quibus textus adhuc valde inquinatus
erat y quanquam a vitiis istis eum ita facillime vindi'* .
cari inielligerem , uti diligentissime ad exemplar co«
dicis yaticani expressus redderetur. Atque sic ani«
mus a r^isslbre et voluptaria illa librorum tracta<«
tione pauUatim ad sevefiora studia trado^ctus ^st;
fiuius enim codids vetustissimi ope, qnem Muretus^
Faernus $( F. Ursinus in editionibus suis^ sequuU
a 2
Digitized
byGoogle
Jt¥^
-MWMrF A=*I^ -
sunt^ anxilio, quod praesunt codices recentioreSy
non omnino contemto^ textum harum oratiouum
maxime adiuvari facile dispexi, neque tameu deeo
plui imi editores pro dignitate exislimasse mihi vide^
bantur, ac nominalim /• A. Erneatius longe saepius
quam Graevius in editione sua eius vestigia relique*
rat. Quae cum ita e^se^t, op/erae pTjetium me
facturum e&^k putabamV si nulhoriim locOrum, qui
ex orationihus deprompti essent, corruptorum exem-
plo^ quanta huius codicis in textu genuino resti-»
tuendo esset auctoritas, pectiliafi libello*)edocerem,
simulque unde**) viJgata manasset, quique editorum
codicem sequuti essent, qui non, paucis notare^
l^i^i^nti ^i#uJ Pliai^pi<^Hh^Qiw4*ip^ FPpt^ri oeato*
rif ^QwJ)i»ftWl« , qtlfk.VQiRJilfcU^a y^ priyawi c^ioiinjii
•) J9e codicia F^aticanji in
Ciceronis Oration. Philipp^
textu restituendo auctoritaie,
Nmnb. ap. Klai\?iilmcli. 1 8 1 4.
lam tnte Jdoretiis in praefa*-
tione e^itkmU vol^ J^^i|ipjp»;
Lutet i562.de aetateM^pi;^(^.
stantia eias codicis exposoit
atqne nnper 6aratonius'in
praefat. Tbm. IX. editionis
Neapolitanae opp. Cic«
"^*^ JBdiitA». priocepsj «X.
qj^ texf^ v^gatqis manaint^
i. e. codicis Yatic^i openon
emcndatusy est ^aud dubie
Homana: Clc^roni^ Philip'
picae dum praefajtione Camn
paui adcCatdin^m Pari'%
aiensem 1.46^. aut Swein-
bemiana, quae dicitur, J/. .
7! Ciceronis orationes cum
'')inl'eitipis omnihuM' c. prdef.
\Amdreae. 'Rommi^yi, Phi''
^PPi9W;«lim;d€j#IH|t;iftWal- .
,dj»^fprian«i Ea: ba^ fnit
.midtarum editionumi v. c.
Gruteri, qui illura codicem
igiioiiavit j idcm textus a
•Oronoiviopropagrittis est Ad
. pd^^m. Vsdic primiim tex« »
tu&,e,P9^c^d9tas : e^t; a Jlf uipeto
Lutet. i56a. a Faerao Ro- _
mae i563. 8. a I^ulv. Ursino.
(ieiievae i584. 4 voll. fol.
Miper denuo excuBsit codi-
«ruiGliEsiQbiiU. '
Digitized
byGoogle
vmJLitvjLtvoi >r
germaflmYeriii eamqtK^ cimveMoihem coqi ietva^
pluFin)iB «1 locis ad-fidcjpMTstioam iS^Miito^ edidi'^)^
sabiecth Jectione edffioQis-iEraeMatiliey «it'cpiisq^i«
ioteHigeret^ textmn EraeMiaQtim M^fybtisriihurn €^sfi
depraTartiQrem^» qnodic«Ktorve5tigia¥aii€aci^^ubiDd#
ibmieritQ rifiquisset , adeo xkv fere t(biqti6 iSr^^vii
lectie^ reTQcaada esset, epa cod»cemin teMiv-^r^s^itfc
•eqmitu& esiet^ Qwae qttum agerete^^ oc^^tk> am<^
iium Viic/sessK "laboris*, qui cbeptus er«tv coivti^
auasdi/.etioperam, quamin faac oritioiie^t iVi i«iii-
galislocis ex|>ertiis essem, ad' tmi^rsulti UMttTiA
traosfercndi^ pra^ertim ^uiB nova imBiidii^^^^uii^k
iastrincms^ddaborem acced^rem, VirortMt^^db^tis^
mormn velunute ev li^aliteite milii obl^fa^eM^,
Ac primi]hi<{uidem bic pxlblice gnftiao nbibK *agenda4
aaot ^cftoia GoeUtmgiOy qui cum E^U^^0<lKtiM^
meum ip nstim contulit codkiem bd^Mlteai^ Ac^^
demiae .leQensfs , quem /oA« Mi^fu "Heusin^erhA
praetttkme ad edit. .Giei or^tt. s^ldct; ' Ige^iacA i f^^.
ewdem ease sq^cmss :esi^ qi^o olkift' ($iraevius iii
cditione beationnm CT<jevob^ ustYs luerit, ' Quarum
kctieifqni ute diiigemi^di^ postea feeifie icoguovi, n%
te cmdipQev 91 otnuiuo jdodicibus r€c^UtidryH^& iik
4eatA PbUijipvearum ^tfutnofo revocin^do aKqU^oVUnl^
Mctoiiuda triboi potesi, phis ^uxilH siperaudutA
"l Cicero %weij^pfi>}^jpf^chf z\
Rcde ubereetse md mit einem 8.
ih PJulXseaimiai Du^ Jf%. tigten Textk i^ehUken. I^eipiw
T.Cii^ero xweitf fiPilipfi^c^ zig h. Qerh* Wi^^mk^ ^^l^^
Digitized
byGoogle
eMei <pum*ab alib|rqitoriim;asurpandcaTnm;t«ii]fi
pauUo post pot€8tas data est. Quod auiewoum
aliorum , tum HeusingBri optnidnem i^tineft ^ * '6um
codicem esse Graevianum«> lebtionum multarum^
quas notavit Graevius^ utpote ex suo eodioe de^
promptaS) magnum consensilHii cum illis , : e cpdicb
lenensi emcerptis, cogmmsse mihi videorvioeque
tamen tantum> ut eum prorsius eundem esseprenun^
tiare ausim^ aut a Grae^no eum pro dignitate ex^
cussum esse contendam. Postea b. ChriaU Theoph^
^Uarlea Varr. lectt. codicis ex monasterio Te^m<«
seensi^mihi, quem hon ignoraret his rebus occupi^
tum esse , liberalissime^ impeitivit Ipie codicem
istum membranaceum formae quartanae et satis ve*
tustum ease profitebatur, atque.subinde i% sane pro^
babilanlectionem exhibet; praeterea leotiones aliu^
cuiusdamUhri manuscripti ad primam okationem ia
margine editionis Ernestianae adscriptae erant^ quem
recentioris etiam aetatis esse statuebat^ quemque
ipse Erlang. in notis nominavi. Mon item bonae
notae codicem Gudianum ^* esse c<^ovimuSy cuius
Varr. lectioncs a Joh. Aug. Goerenzio mihi missae
aunt. ^Est enim valde vitiose scriptus etineptasisaei'
pissime offert lectiones. Quod aetatem Mt^et> ab
Heusingeris in praef. ad libros de Officib et a Goe«
renzio in praef. ad Disp. Tusc» saeculo i3. exemm
adsignatur. Exhibet liber iste, uti Britannici in
editione OxfonL^ quorum lectiones postea^nactus
sum, textum trium priorum orationnm j Teegem-
seensis octo prioram \ lenensis omnium*
Digitized
byGoogle
iTBLAtlPATlOl nt
Quibtis opibusinstrecttts noyam Philippicaram
editionem mediubar^ at<{ne eius adornandae speci-^
men *) tjpis excu^ eurabam, ut aliorum yirorum
eruditorum de meo consilio et ratione iudicia co-^
gnoscerem. Quo labore ita me optime perfunctu-
rum esse putabam^ si^ interpretis munere non pror-
si» omisso, in teztu emendando potissunum opera
mea versaretur, praescrtim quum^ aecurata illorum
temporum his%oria et continuft de Antonii vita pri--,
fata narraticae praemissa^^ orationum intelBgentiam'
j&irum quantum sublevari intellexissem. Editioni»
specnmne' iam in publicum emisso^ novum subsi'*
dium critici generis adlatum e^t, quod et C. 2?.
Beckii auctoriute et venia Varr. lectt. codd. Bri*
tannicorum iu editione Oxfordaisi Nobbiiy Viri
jbctissimi, opera ia meum usum descriptae sunt*.
Quae omniasubsidia quum congesta essent^ obtigit^
ut Fr. Aug. fFolfius^ ctiius disciplinae quantum
debeam, grata mente recolo, in nostram urbem
veoiret^ quocum inter aKa etiam de Opere suscepto
quum pauca confabularer , mentem cogitatio subiit^
Garatonium fortassis aliquajQtum notarum in com-
meniarmsuis ad orationes Pbilippicas adbuc seryare»
quae si ia amLiiium voeari possent, operi valde con-
«iltnm iove^ Atque ille animuiik meum obfirmans,
me kortabatur, ut, quod cogitarem, facere haud
cuncurer et quamprimum ad Virum doctissimum,
GQins bumaniutem optime nosset^ perscriberem^
*) Specimennoptu edHio^ Hppi^i adornmdde. Lipsiac
nkCiceronisorationumPhi^ l«i6. ap. Tauchnitz. 8vo.
Digitized
byGoogle
Vffi :f.SftABF#TIOb
Ipumqi:^) si qtiid ^aberet, meum iDixsmi;! cpf^c^dere
rogarem. Quum niJtul. liuer.is adiicer^ possemi, qiic^
siudium, in Philippicas cpllpc^tijuu, seni et doctrina,.
et humanitate imigni p^obarem> nisi qugli^cuqqae.
ista specm^iaa typis exqussay .una eius humai^iute^
firetuSji ut^ l^l^pr^m susceptum suo auxilio^ siquid
paratum haheret, svfhleyaret, rogabam. , Vixdum
vuo.mense praeterlapso littejrasad pe^ hominem^
ignotumi tantum doctrina inferior<^a qu?iat^m lo-
corum intervallo remotum^ humanissimas misit^
qtubus, xel quod studia ^e^ ei probata essen{r) vel
quod JPr# Aug^ JFolfio ^^ quem magni faceret, ita
gratum se facturum e^^e sdret^ omnes ppe^ $uaS|
quas collectas haheret» mihi propediem se mjssurum
esse^ poUicitus ^st. Quatuordecim diebus post
plenus et iustus commentarius in Philippicas ad me
adlatus est, inquo doctrinae Garatonianaie lh^sauri>
large dispensati erant, Quasnqtas doctrinae et suh-
tilitatis plenissimas Garatonius secundum ratippem^
quaCiceronis operum ediup ^) Neapolitana^ quam
*) Editio Neapolitana ex- bibliopola PorceUi, ut omni:-
cudi coepta est 1777. eitwque um Tollianorum operiim edi-
Tom. I. hano habet inacri-^ tionem suae genti paniret)
ptionem i M, T^ ClcerotM qaae ad modiua editionit
libri de officiU tres ^ Cato Graevianae pmnia sub&idi^
maior, Zaelius, Paradoxa^ vel critico vel interpreti ne-^
ex recensione, ioh. Georg, cessaria comprchenderet, sed
Oraepii cum notis i^ariorum, plura etiam eaque nova. De-
editio nopissimm pM Grae^ scripta autem haec erat Ci^
ifianamlocupletior. T,J, "Sea." ceronis operum per singnlos
poli I777*t7pi8 et sumtibua tomps diapescendorum ratio,
I. M. ForceUi. Agcbat tumr ut ediUo omversa cqnficere-
Digitized
byGoogle
euFalxil 9 despripta erat, .. Toinp 1.9*^ jet. ,1,^ u^i¥ers|
OfverU cofnpreheodi volebat, at l^^ps ^e^seqneiMii
eoQ^io pfopter ^sjte ^tum^ ^l^od ^iup ill^ e:^
perta erat^ alaecto^ i^i^i^igentlae ^^dpctrinae fru^
cLQs aliis haud iovidep^i xnultos anqo^ lutacti i^cue»
ruiiit. . Qjoas opes nactus oratioaom ?jli}ippiqanuii
edeQdarum ratio, qiiap]^ ,seqnmu$: .^am^t^ in speicif
WW§ ^sposuerajm, pimandaer^t^ n^q^Q.twWm !Gai*i
tonii qu^/itiones , qiul^ vel res iU^str^rdt, vfil oA '
critjqHQa ratiQnep) tcp[L|,Qn]i^:^egerat, ip?egr^reddef«|
led eti^m i^ous, yar.iofm|i ^ .GraeYi^iiiai^dit^e. coiH
t^tA^, .r^peiere debe^^^^ ^uod not^eU<^afcaJto<ui^
tiir Tomis 36. ac norainatim op. T. i4 — 17. IHetori-
T. 1 — 2. contiuerent libros . corura T. 1.2. univ. op. T.
de blficilii , Catonem'^ Ldc- ' 23.- i4. et oralionum Tomf
Kitm,P«radox5a,Tom*3— ^i4* ^, univ. op.T. 3*— 11. Nani
OnationeB^T.i5<^32.£pbto" : ^uum.CriaiiitotiiiM ih dratio^
Uf ^db fainil. et ad Att. T. !)3* . nibus e4c|i4ift oc^piitcis esto^
JBpifit adQ.fratrem, T.a4r— et schednlas &u/is, ad »ovun|
26. llhctorica, T. 27— .33. Tomnm conficiendum Nea-
feliqna opcra pliilosophica, polin misisset, eae in itinero
T. 34. Arftti iPhaenom. a Cic. periernnt^, et ipse bibliopola
tonvma ^ Ci^. iVagm«iita, obaeratus adljbros excuden-^
T«354iet 36. qUtbw £ni9«^ dof.sumtmnon ampYins fa*^
WUQ. Vi:(dmn duobusprio- cere pdterat. Hinc Garato-r
ribus voluminibus in Jucem nius , }aboris taedio captus^
cmissis, bibliopola Carato- operis perse^endi consilinm
nium in editione adoniand^ abiecit^ ita ut notae ad Phi-
«diittorexb et auctorem ad'* lippidiis/^as T; 1 1 . et 12. ora-
sdidt. Prodicraiift autetii fiolium complfefaeiidere SN>le^
eius edittonis ti^aitBm ,Ulv^ bat, paei^e per 3o «nnos in
de officiis Tom. 1, ^t 2. epir scriniis laterent
stolae ad famil. 1\ 4^ univ.
Digitized
byGoogle
prioram mterpretum sementias aut infriugeiites aut
confihoiantes, illomm demum notis periectis, tn-'
telligi poterant. Editor enim Ciceronis. operum
doctissimus , eandem, quam in reliquis oratt6nibus
edendis servaveraty rationem sequutus, quum noa
tantum critici generis> sed etidm optima quaeque
interpretandi subsidiahic parata haberi vellet, repe-
titis yaridkiim notis^ quas exhibet editio Graeviana»
ctiam potiores aliorum interpretum, v. c. Nic.LaUe"
mandi , M. jintonii Ferratiij Coelii Sectmdi Cu-^
rionisel ad Phil. 3. 1. M. Heusingeri addidit; ipse
citiam de rebus ex intemore aut historiae aut antiqui^
tatum cognitione repetendis subtilissimas quaestio-
nes instituit, quibus multae partes antiquitatis egre-
gie illustrat^e sunt. Quod attiuet ad criticam ratio-'
nem, codicem Yaticanum, ad quem principatum
omnium codd. detulit , quamquam eum duobussae*
eulis posteriorem, quam Muretus exbtimet , in litte-
ris ad me perscriptis habendum esse monuit, de-
nuo excussit. Qua cura codici conferendo impensa,
effectumest, ut multa sint accuratius quam antee:ip
eoenotata, quaeque adfauc observata erant, revera
ab eo exhiberi , credere possimus, denique, idque
maximum est, ut dissensum Yarr. lectt ex eo codice
Tel a Mureto , vel a Faerno allatarum , qui me et
haud dubie alios magnopere vexavit, exinde naium
esse sciamusi quod Mureuis ea, quae a secunda
manu in illo codice notata erant, uon minus proba^
bilia^ adsciverit, Faemus contemserit. Docebat
igitur, ea, quae a aecunda manu profecta essent^
non minus bona» litterarum forma antiquitatem
Digitized
byGoogle
E'RA.EPATIO/ XI
eandem argoere^ nec a Faerno negligi debuisse^ mU
Uqne aactor erav, ut vel propteir hanc discrepan-
laam , vel pr^pter alias caussas Faemi et Mureti prae*
fatione^ ad ediuonessnas Pliilippicanxm liuic operi
pra^itl^reiii. Praeterea Garatonins ad testum
emendandum duos codices Barberinos (alteri, quem*
primtim Vocat, a. \4s6^ alteriy quem secundum vo« ^
cai, a. i4o5iibrariuS:adscripserat), quos non magni.
&cit9 adhibuit et editionem Viotor. Camer. Manutii^
Car. Sceph. liamb. AldinamiRomanam 1469», ^ry-
phianaiii iSSg, Veneu 1 483 contulit. Relicta igitur
prafioa vatione, omnis opera ad novas istarcopiaa#
^ebteMtiodandaeFati ' JNjmimm ad «xemplum edi**.
tioois ^Meapolitanae notae priomm interpretum et
critieorum eKOude&dae ei^aat, eas ttcipere debebaat
XMkae Oaraionianae) atque his adiungenda erant
ssea, 'si quid esset| <|uod monendom putarem , adeo*
l^ttanta noiarum mole tcxtus obrutns sit^ ut subinde
admodym exsgna: etus pars I emergau — Operosas-
iianeetlongiores, ijuam res posceret^ quaestiones
ad plnriqaa loc^ Garaipnius pro more suoinstitueral ^
eintingenue fatear^ quid sentiamy quod nemo faci-, ^
linii imhi ignosceret, quam senex Hle humanissimus^*
si lulhuc in vivis 'tBsset, qnem nou amplius siipersii-
^ esse^ non sine magno dolore e B. G^ Nie^ -
^uhrU praefatione ad Ciceronis Fragmentacogno-'
^9 ~ 81 meo ex iudicio bona parta digerere mihi '
hoitisset^ qnaedamomisissem, alia contraxissem, de
^ aliter iodicassem. ' At eas omnes et integras ex«
lubere par erat Nam ut omittam, nefas t^e sacri-
kga qnasi mantT ea ^ quae fideit nosuae commissa
Digitized
byGoogle
Xtt BH ABtFATrO;:
aunt, x^trectare, aut mutare, vercfQdmn ethim miisii
erat , ue > iDnun^ri Virt Doctt , v^l apmd Ms j ^tA
apud exteras games, qm dil%^nttae et doetrraae»
Garatouiaoae opes magni fadurot^ si alia ^aliaoiili-i
que pro isti6 tbesatuis iis vendiiasseln, male de^eipsisr
me meruistfe cooqoerereiitar. Itacpe^ ^oUa oobtnml»
^ parte aiit omissa aut mutata, opora mea isi eo potiski<^
mam versabatur, ut io iis locis , «[uoe iamaate.cUm»
maxime ad eKempium Codicis YaticBoiy.saiejfto invittf
Emesti^, emendaveram, GaratOQii ratidnea,qbibas^
idem cfficere cooabatur^ relatanujEraestiiidlioamisj'
qoe Teoraiionnii*criticorumseotfiBtia> meo iadfecio
coofirmareai, aiiis in loci% qilamquam ikoii itaMidcis^i
obi ab eo dissentirsmfy meaok mtJB^iett defeiideMm/
atque etiam ves obscarioras, ublieBaaimaremy. me:ro»
citittsvidisse, iikistrarem. Ipso rogaote.G^tooio^
couiectaras et ootas ciiticas Ernestiiy - qioo^ioa ^itOM
editioois tam asorpaodae ei noo &cidtas xktaiOkiat^
brevitei^ attoii, ita^ut bomi' lOMorum meafam^liaM
iB tis locis> ubi fipoeatios rdsqipt vestigiai' Vaci<aanj^
aut prO'temponim Btodommqtie raliooe^ quani:si8«
quitar , aliquid mutavit , iodtcfmdis et io ratiooibu^
quibus vulgatam lectiooem ao^ suimi seotentiaM iml
fbndat^ refelleodis^ occopemr, Naperrima);aki»en»
ChrUU Godqfn Sehiitziusy yir:de omni ootiqai>«
tatemeritiasimtts^ harum orationom textum receo^
aoit. is quideol multis iu loeie veram kctiooemf
Spueatio repugoanote^ restitoitv at io aliis leeiioiiem
retitmit^ in alio^r looos alianli lectiooem intulk. Qus(«
propter etiam huiua editioais mihi mentio facieodi
eraty uUoooqao a* nostro te:|ctu vel deaeiseecet , vei
Digitized
byGoogle
<um eO comeiiUr^t , edii^iMre En^tii aJ&orumve sair
i^atinm aut- pfobaute liat repoobiaiie* E^ autem
jtwi^ 4isi:repaiitHi huim textua atque eka , qui est
.ediliouls.n&cbut^QillD^e et Eme^iauae^ ut in uoDnuUis
ofatioaihi^TixuUuiu eaput.reperialur^ ubi non ia
unOxajUliiluobus locis aut prtatina Jedio restituta^ anc
aKiii 4:orre$tio adhihita sit. Bariua deserui textum
.Graevii) qui preasiussequitur vesti^a^atieani^ ui#
J)jilomiu«s tamen otiam hoc face&e uon dubitavi , s^
quid verum esset , contextu^ loquendi usa etgram«'
maticis ratiouibus evictum esse putarem , quanquam
tanta est religitx GBratonii^ ut^ qnodab ipso in no^
tis inventum et edoctum esset melius, raro tantnm
in textum reciperet; plagulis enim, in quibus notas
desoriptas miserat, editioni Graevian^e Cic. oratt.
insertis^ ubicunque visum esset, textum Graevii^
cui commentarii sui adoexi eraut| sua manu cor*
rexerat. Denique adieci lectiones meorum codicumi
Teegernseensis, Gudiani 2., Britannicorum o. 1//. 9 ,
lenensis, quibustamen, uti omnibus fere recentio-
tibus libris manuscriptis , ad textum emendandum
non valde adiuvamur. Quod verum est ,' ex Codi*
z^ alicuius antiquissimi, v. c Yaticani aut Colotiani
aut ColoniensiS) auctoritate aut aliunde fere semper
nobis coustat^ et si qua lectio reperta est in ^eius^
modi codice recentiore , quae illud confirmet , eam
notare non inutile fuerit Quapropter vehementer
noUem , ut Garatonius in editionum permultarumy
quas contulit, lectionibus exquirendis tam copiosus
fuisset , neque tam largani eius laboris messem iu
notis haberemus. Unum hoc lectores benevolos ro-
Digitized
byGoogle
XIV «RAEFATIO;
gare mihi liceat ut ezcusait, ijaod casu ijnddafiiad^
Terao in prioribua 18 plagatta nioltae resederak io
textu lectiooea edilieoisSdmuiaoae^ ex quo snbinde
nourum quaedam et textus £screpantia exstitit;
Sunt autem isti loci in errorum indice accurate cor^
rectL Caetenun, quod vitiis typographiias certe
rarisiime offendimur, id debemus G^dc^^ Henr.
iSchaeferi diligentiae^ Yiri laudibus meis^superioris.
Calci operis commentarius Manutianus et indiipes
adiicientur.
Scrib. Kumburgi Idib. Maii a. i8di.
Digitized
byGoogle
XV
GABRIEL FAERNUS
PETRO yiCTORIO S;
JQabes tandem quod a me tanto opere petiisti yola«
xnen orationum scpteiiidecim M. Tullii, recens a
meemendatarum, auxilio maxime vetustissimi eiua
exemplaris, quod nuper in Sacrario Basilicae Yatica*'
nae sancti Peiri Apostoli inveni. De cuius voluminis
antiquitate quia ad te piulu iam scripsi^ nihil hic
ampiius dicam y nisi arbitrari me^ non extare us**
quam aliud aeque antiquum ex onmibus M. TuUii
operibus. Cuius Jibri ( auctoritaiem quamvis fere
seqautus sim, existimavi tamen mibi recentiores
quoque, qui modo scripti essent, consulendos: pri-
mum quod aliquando, licet id quidem raro^ usu
venit, ut recentiores libri probatiorem lectionem con-
tloeant; deinde ut in eis locis, ubi antiquus bic de«
ficit, ex recentibus, quae possem^ emendando supple^
rem. Non enim on^iia quae in boc yolumine edidimus^
«xemplar id^OQbueti sed tantum pbiUppicas decem
Digitized
byGoogle
XVI PKAEFATIO G. rAERNI.
primas et undecimain dimidiatam; praetereaque
duo fragmenta , unum duodecimae , alterum tertiae*
decimae; itcm orationem pro Fonteio, omnem
illamquae extat in editiooe vulgata; item duo alia
fragmenta, alterum orationis pro Flacco, alterum
orati^is in Pison^mV iqi ea thmen parte qaae.€xtat.
Quod ipsum antiquissimis litteris quas maiusculas
vocant) nonnullis tamen aliquantulutu iii has nostras
degenerantibtis scriptum est. Quas omnes orationes^
ne videremur ea tantum edendo, quae in antiquo
libro sunt, magna earupo parte fraudasse lectoremi
integras, ut (|uidem extant, voluimus edere; librorum
^ro scriptorum copiam nobis sufiecit partim Vati-
cana, ' partim nostra privata bibliotbeca. Contulimus
autem scriptam Icciionem cum impressa Paiili Ma*'
fiutii, omnium commodissiina, quae continet Fhi^
lippicas en&end^tas ab Hieronimp Ferrario, a cuius
editione, ubi antiquus hic liber ciim ea concordat|
llon temere umquam discessimus. Quin etiam multa,
quae ille quidem recte emendaverat, sed vel errore
et oblivione impr6ssorum, vel quod ilKs ea non pro-
barenturi neglecta omissaqiie fiierant, , Accedente
Ii\iius autic^ui Iibri fide , rcpOsuimus j ea sunt loca
LXXIIX. Ubi vero hic libcr ab. impressa lectione
dissentit / quod in duobus locoriim generious acci-
dit, altero^ ubi Ferrarius suOs vetustos libros sequu-
tus, vulgatamcorrupit, altcr6| iibi omn^s hb^ ^ et
8crif»ti, et impressi male habeift^ haerente in'hoc
Digitized
byGoogle
jolo adHigtio libFO'vem keiicrney no9.erliocipsO| qta
omn^ ^quQs babttU .mtr Tidi& uoqiiam Kerrarhii^
JoQgo inUitm\W y4tt«aiiMf|K)aefl|at , e( leoiiQuiem ydil-
gaum je()Osuimus^*idi]|ictatiii esii^s^GXIX; k
/aoiiqiiim* resUtuimufi) quk^d plurifausdods feciiira%
^uam ut mimeru» iaird posaemus:, uou yerbis tac^
4um> ut;i&er» soleft, variatis, veliaddiiis) vel deiractii,
sedrioiegris.etiaiKi aligiiabdaiperiQdoj *Sane nolumipB
jii<^.£cau4arc^sua laiide JEdrrariom: praeiereaimcdn^
flnf»! loiif^ 9 , qua€| pffiiis: ab se ex iagenio . eqieudatay
fppteataempWiimx vetustoipaim aiictoritate comproikr
bata fiiisaet ipse ccfnm^B^wA y loca alia TJT., et X£L
coqtra bmnium qnoa ips^ vidifiset libroniin Adfiik
emeQdflvitiita y ut ia ;hopittOstra postea ii^veni. ; Sed
et lu oQoitaUa injy^ orationibosleoniqcisli^ hok
pauca et . ego^} quorum 'dQA hic ^antaqou&^ liber v etm
icofaiectorea probavit. £x qu^ re.ipaa adbonenM^
in emeadandis auotOfrtbua) non jesse perpetuo Kbris
«criptis inbaereudnmv: aed aKquid adi»n:bonrimim
ingeoio indicioque tcibuendum. 'QxK>d piy)pterea
jybeotius eommemoramtts > quia superioribus litteria
ioismihisignificasti) esseiatic nonnfilios^ ad qnos
bttins aQtiqui exanpJ^ris nupcr inventi fama perve^
lierity qui bas orationes pobtuleiu edi ^d eum pror^
sns modum, ut iu eo acriptae inveniuntur, neque
quicquam bmuino v^riari. Qoi si ipsi in hunc librum
iocidissenty sententiam, mifai credc, routaredt: non
tnim bene habet semper hic liber 9 sed multis locis
h
Digitized
byGoogle
j« ipse menaosu» esp ^tatpoA iHi» ipiis. Itftii^ '^i me-
^liaresialiisiniqnseni^» rtM(iiift»8infcera4'im«^i*fe<stus •
!^ 8edaBeiAive5U|5ia«Hit«*»Wfte'l«»u<>n>«'o»^^
jdit j qna^V» tMri mdloJadbibiito iudicia jwi^^se"»»
^acorrebtara«oiTujkpbd«|i iitre potttissem. Li|>rtitia
.«rgo «Btiquuoi; sequuti qwjdomawwas,- sed ea <sau^
,a©nei faeea etiam, <jaac ib .eo cs*i»t meBdosa, sei-
'^uerennir, Aiqae m tjbiJaiiisque kc«>»ibitt '«ansta-
^et.ratid.opefae.nostraev-libiA)»'<inos emendatiobmi
^QrisBwpsimw , jslterumain'. j»hii»ppi«M^9, . ake^rtffti 'i«
*4re8 reU(ia«s oratioBes^ id:wt? pro Totrteio, pr*
J!kcco,.tlihPiso>«»i- io<f«bn$^ibJcuniqueaM«aui.
Aiabii editionc; defteximiisf eqisa» njuiaiioni» asoripue
Jsnttt, adQeuiai(oe,.ubi«e»upuIu8aliquirfift»ne rest»-
iiak, aBuqul.v«lHmiirislec«ioUceimendo*ai' sttet»'
JaA tamriii ei. i^e vera si^ fouwsBe in postertim prof
JBabara: >!rConie<5«a qmKpied* e<Js/libro8 *ttntmulta>
quie eatcouieetoea^unuTiastra^tum allonim cmen».
Aata non.ai»i.»«mus.iii cbmexMmi Cioorolnis admit-
lere. Non semper autem ctiiotieas qiiid eic eo libr<>
emendaTimus , t<?tiens eum: «itBre^ necesse babuimu^
ctvolumen saepe repedihBovocibus, et lectbrem iFa*
«lidio oaeraremos ; sufficere; pijitanies, ubieumqud
eumn^sequimur, proat^ifri nos, vel ex aUis libris»
yel ei iDgeBio,quod tameiwparcissimcfecimus, emen-r
dasse, *el iia nos JegCBdiiai puure. Si quoruqi
autem locorum emendatbram' njeniionem noa> feci-
mus, etenim fiiissei infiniiura omnia persccpji» pae-
Digitized
byGoogle
FRAEFATIO O. FAEANI. Xl%
scrtimque ubicumquiT^cstituimus ordinem coHoca-
tionemque verborum, scito nos id fecisse ex antiqui
illius exemplaris fide, cuius contextum ita semper
secp:^iUi| ^iuuus ^ ut parvam eorum) quac d^inde im-
xziutata, deCracta, additaessent, rationem habueri-
xpus , quod et in aliis cxemplaribus, aliisque aucto*
iiLus emcndandis servare instituimus.
Vale Romae
12.
RI.
PTovembres MDLXL
^
..
\} ::i
r ^ ' • • t i '. t '^ * . ''. ; . • 1 '
'
.'"•1
• i 1
♦ . . 1 , » ♦ T ' ' ! ' '
^
'* ^j
% 2
f
mj; -.t
I .. -r
Digitized
byGoogk
XX
M. ANTONIl/S MUj^EfUS
s. p. a
ADRIANO TURNEBO.
VJumexItalia, octavo postaooo^ in Galliam mihl
es86 redeundnm viderem, iudicavi, fore ut mihi
vitio verteretur , si ex regione.copiosissima et bonis
omnibus abundantissima, in qua tot iannos versatus
essem, redirem ad meos inanis aliqua re exquisita et
fiseuda, qua pdssem avfUfikxHfffovHv eos^ qui , tam
longo intervallo, salvum venisse, ut fit, gratularen-
tur* Quanquam igitur toto per^rinationis meae
tempore studiosissime feceram, ut veteres bibliothe-
cas, quaeiUic plurimae ac pulcherrimae sunt^ ex«
cuterem, bellissimum quodque, quod suo tempore
ad usum b^inum depromerem, conditurus : tamen
ultimis illis diebus, quibus Romae fui, maiori etiam i
studio ad eam rcm iucubui : iosita et usitata borni-
nibus consuetudine , ardcntiori affectu tractaudi at«
que amplectendi ea^ quibus se paulo post carituros
vident. Saepe autem audiveram commendari ab bo-
mittibus eruditis .yolumw quoddam perantiquum
Digitized
byGoogle
Philippicaitnti M. Ttillii^ quod asscrrmetur in biktio»
theqa Yaticana, ^on io maiore quidem illa et aogi^
«tiore^ quae, pomificum beuefieio , quotiidie fere
statis Jboris f>atere aii commuoem midibsorum oA»*
iiiara utilitatem constifiVft : sed in abdiu quadam ^ et
noa ita omuibus pervia^ qoae a sacerdotibns divi
Petri superioribos annis concinnata, postea, sive
neglig^tia hominum^ sive fraude^ exhaust^i p^ope
iam et exiDanita esset. - Sed anxium me ac sollicitum
habebat^ quod^ Cum>amea multaper me, miuluipeir
amieos expertns.easetn^ nt eum librum inspidei^^
eoque tridumn '^ut quatriduum arbitratu meo -lUi
possem,* nunquam sucbesserat; semperque easu^alib»
quis) cum iam iaCikqiiey id quod optabim)) €On$e<^it«
turus viderer^ conatua'omnes meos ehisel-at. 6tatu(
tamen , antequam ab ineepto^ desist^rem,* semel
etia^m experienda omnia es^e , et quasi mtinitam aliw
quam ^reem diu dtt^^Mt efeseiKssectf ^< prins quam re
infe^tajdiscederei^ i toinibtts simul tnactbinis^ omni*
bu9 ojpeiibus id mttrum' admotis^ tentandam irru«
ptionem. ? Quid q^a^is? puncto temp6ris obiigti^
quod totiim ]ir6p^ iiennium nequipquam optaveranv'
Non mqdo ebimmihi eximium illuni libtum inspi^
cere licuit, quod ego ipfiiim posuissetn in magni be-
neficiiloco: sedetiam permissum est, ut eum me-
ettm auferrcm, domique haberem', data prius fide,
eomi quod loogissimumei^set, antd s^plimidftdicM
Digitized
byGoogle
XXII PRAEFATJO M. (A\ MVBETI.
reddiiupi ac re^titutuin irl/ Tiim ' vtro y iattqpiatiL
loDgo tempore coUeciam sitini ex^ere ciipiehs^^ ita
«um avide pervolutare, et cum m, qui ab «ruditissi*
ano ac; diKjgeatissimo viro^ Hieronymo JFerrario
emendati erant , conferre coepi , ut me ^ quanquam
igraviter aegcotarecoeperam, non vaIetudini&>alio^
Aon ciJbi poiionisye necessitas, non ille ipse omnium
•dom^Qr (ut eum poetae Gra^ci dicunt) a tam duld
, ioccupatione posset somnus abducerc. Praeclare
«utem mihi constitit operae meae fructus'. Noa
<enun facile <u*ediderit quisquam ^ quam multa in his
Orationibus mutildy quam multa t^mere addita^ quam
nulta corrupta ac depravata legei^entur ia QmniLus
jaliis libids, quaejhuius ope expleta^ refecUi' sanata
j^tintegritatisuae restituta sunu . Librum autem ]p«
«um credo equidemante.hos septingentos annos e;u«
xatum ^ss^ Quod et ipsafitterarum copformatio
ostendit pleri^que locis gemina ei. quae^ in Pandectis
JPlwentinis et in Terentio Petri JSembi visitur: ei
£cribendiratiO| quam 6(f9*oy^^v vocaut^ eadem
plane quae in iis, quos moidp, nominavi, .libris et
praeterea in antiquissimo illo epistoiamm Ciceroii^is,
cuius exempliiin abhiqc triennium ; divulgavit P.
Yictorius* Quamquidem cum ex aliqua parte ex«
primendamcuraverim^ non tameu sum ausus per-*
fCtuo id facere^ ue nimiailla uovitas (si quidemnova
dicimus etiam ea; quaccum v^t^rasint^ diu ab ocu«
Digitized
byGoogle
PHAEFATIO M. A. WVltEf i: «m
|b ei 3h usikhomimiiiiiaBfheniDt) 4e^ribiis^6t mo^
rtb^ obiiceret, et Htokstiam parerer. ' Ut tacem^
quod qiiaedam ia iblibris iQesseuidicd'^ er^ot*e pO'*
Um^ et yitio illoram tempormB', quam ratione ^ et
ayeioritate siiperioram recepta. ^ Ontt^tf^geDiris^utit
ewptu&^ aumptus QXimmX^M, perlitterafn p: in-^il^
ita \ immoderata ibii actas illa , XA soUempnia , '%%
sompnum , :et temptare, ploncpae omnes tum w^^
bef eoi* Sed et illod ex eodem. fom^ flaiis^ puto;
qlKP^j Ikteras ^ultas imer s^ cominntabam:; cuitt
apfium /et iptineoy conivox^QseribtiiPcu et obtari^
^p0 io eorum libcisJegatur; In etindem numeiWi
inQlui^rim atnerisi^vo \abieri9 M JBolhmniam.pr^
f^ak^^iiw einsfieaB^ue gend^is iomnncr^i. Nanl
illud qualQ' es&el dicam ^ nescib ^ ' quod lathroned et
lathrocinia prope semper scribebat is , cuius manu
iUe Philippicarum liber scriptus est. Ne illa quidem
exprimenda duxi) adficere, adponere^ conligere^
conlegi^ inlustris, et talia, aut aecum, relicuum,
locuntur, cottidie: quae tamen non eiusdem gene«
ris, cuiusilla, esse duco: aut illa, immemoriam
pro, in memoriam^ swnjnast pro, summa est, et
similia : etsi baec quidem non plane aspemanda cen«
seo. At baec leviora sunt. lilud maioris momenti^
quod locos amplius trccentos, in omnibus aliis libris
depravatoS; a nobis emendatos videbit^ quisquis banc
editionem cum aliis conferre volaerit. Tibi autem,
Digitized
byGoogle
Adriane Turnd»^, >ir oplraie. e( kloctiaskaeV hxnik
^aborem i&eum ; io^cribere et.quasi c^secnsute pkr»
ci^t, tunr^ in^Mai^ modimeBUun ftHquod^v^eri»
emiciuae i^MEe^> ^lAtm) utJibenSpfie Hoc nxy^oM
%Vadiom ^vao&as gratipr et commeiidatioi^'l!(^ret*
ElL <$ane siyequnerebdu^ jerat:amicu9.dG me beiie'];tie^
fitu;^ cui hoemunnsculumjdaretnr^- nemtoenrordifii^
ncQ&lri^videbamy^ cuir^plud debere^: ^sive.deli^ydu^
^udex, qui de his idlNisexisdmare uau&omniiAiil^p^L
^me po3sety nullum rqierirepoteram^ oui iubtiais>itl
d^ferretur^ quam^tibi. Non euim aut obs^Hrum^^^^t
lM33J>iguum est, intec omnes, qmiliadie litteras iTQMiftir^
ibd quem e}(L bomioibus jiofitris > primae sine cotitnM
IFersia deferanttn*. r.Tale^ meque^ ut &icis^>^^ii[fkiar^
pergei. /Luteiiae id.Mart aniwMBLXII. " , «i*^!^
J.' *■•■'
! > ,
^ * '*"*■'*.
\*A l^i^
k: -l^
•■r-;
' " , J . .\
V . f .
$
- ' , i-
^
>4J 1.*
iv. i ' '
' ' ' ' ■. \
\ . ,Vi . ' V
■» ,<:/r'
i :.. r ■ ; .,. ,
• ,;M'
t.'>:i'
r .. i:
f
• r /
' i A
.()3«
.'{ L.) 1»
:,i : I-
Digitized
byGoogle
M. T. CICERONIS
pRATIONVM
PHILIPPICARVM
PARS PRIOH
ToM. t
Digitized
byGoogle
Digitized
byGoogle
^
I n:
A N T O N I V M
PHILIPPICARVM
LIBER JPRIMVS i)
PHILIPPICA PRIMA.
IK PRIMAM PHILIPPICAM NICOLAI
ABRAUIIPROOEMIVM.
J^ost laL Caesarls necem pidens Orator oppressam armis
^ntonii remp. desperata lihertate statuerat in Graeciam
proficisci ea mentey ut rediret ad KaL lanuarias , quihu9
Hirtius et Pansa , desigHati Consules , magistratum ini^
rent , cum, ut ipse Comificio' scrihit, illum Etesiae, quasi
boni cives, relinquentem remp, prosequi noluerunt , Au^-
9terquet adpersus maximxt flatu ad Leucopetram^ undie CM-^
9cenderat, quod est agri Rltegini promontorium y retecit*
Bn vtun a multis audiisset res com^nturas , et Antonium
t> * fid. Roraan* MCDLXXI.
^ VoMU MCDLXXXIIL M.
i^^f^Giceronisin. M. jintonium
^ Owfi^iones , quas Demosthenis
St ititgem Philippum Maccdo^
laam exemplo PhiUppitae nun^
enpantur, Primh. yknetti
mGbUkXX, iioa iMhci PliilippW
imm £q libros aut^m faitse di-
ttincuty Tetefcft Grammatici do-»'
ceat , let codex GaelpherbjftMiiu
XI. seculiapud cl. I. Frid Uen^
siug. pott Mall. Tlieod. de me«
irii p. II 3. in quo legitur : Jnci^
pit liher prinus Ph lippicarutH»
In optimo eti«im Vatteuio libri'
^pebiftiittir. QtjifiAtosvt$»
A 2
Digitized
byGoogle
4 ORATIO.
repitdiatis malis suasoribm ad aucloritaiem Senatus esiB
rediturum', muiata profectionis f^oluntaie , pentia remis^
que in patriam omni Jestinatione properavit» Ad urben»
accessit pridie KaXendas Septembres > fnagnoque concursu
totius civitaiis , tanquam amantissimus reipublicae ciuis,
et publicae libertatis assertor, exceptus est) Kalendis Se^
natum conpocapit Antonius , et nominatim iussit adesse
Ciceronem. Ille , sive quod repera langueret de fia , sive
quod ArUonii metueret inssdias, non adfuit, absentiaeqwt-
suae caussam morbum praetexuit. Enimvero sic Antonius
exarsit, ut elatus ira minatus fUerit , se fabros, qui solo
domum Ciceronis aequarent, esse missurum. Postridie
venit Tullius, Antonius non venit, DolaheUa, qui ConsuZ
a Caesare destinatus , post eius necem Consulares fasces
inpaserat y Senatui praesedit. Orator in summa reliquo^
rum^ servitute liber unus fuit , et primo quidem exposuit
consilium profectionis et repersionis suae, deinde de hester-
TULAntonii iniuria conquestus, ' et ad eius in remp, soe^,
iera delapsus, sic est in eum inpecius, ut ille non ferrei,
sed ontnem pinolentum suum furorem in Ciceronem effun^
deret. Hanc porro, caeterasque deinceps in Antonium
orationes Philippicas inscripsii^ ad imitationem Dewp^
sthenis, gui suas inPhilippumJltlacedonem concionesPhi^
lippicas nomduapit. Piuiarchus in Cic, juqI di zmv A^^^
fioa^ipov^ loywv iQmtfjd^sigy tiva dottoifj uallnnow iJpsti,
jop f4i/ietop, ttm» naiiQ^ xivig twv nQwmoiovfAivmw
Afipoa&iViCfiv , in44pvo¥ia$ qtow^ tov Ki^ntQfovog , ^v nQog
tivag %Sv italQmv i&fjKtv iv imaxol^ , ^(iixpag , iviuxpv
tmv loyafv ccnowavaCHv tov AnfAoa^ivfi, jmv ii fuyilmv.^
nai ^av/iaat£v inalvmVf oTg noXXaxov X9^^^^ ^^9^ ^ov
avigog, nal oti m^l ^vg ^aXicrra reiv idimp ianovdaae
Xoytav, TOtjg acat* 'Avtmvlov, 0iXinmHOvg iji^y^tttpey,'
ttfivfifiovovai, De orationibus Dcmostlienis rogatos quam
luaxime probaret^ longissimajn, respoudit Licet nonnuUi,
qui se Demostheuis «imiikiut «cmulos, arripiaut dictum
Ciceroniay ^uod in episrolii ad qnosdam amicos scripta
[>p6uerint^ in oiMttiotubtts iuterdum indoriuir^ Demosthe*
Digitized
byGoogle
PHII^IPPICA J.
fleni: ifflmeinom^ ^uantis et ^nftDi insignibna laudibai
illnm passim extollat, et quod oratiQncs in qnibas prac
caeteris suis elaboravit, afipellaTerit Philippicas. a)
ARGVMENTVM P. MANVTH.
InterfectQ idihus Mart. C. Cat9aref M. AntonUu, col-
lega eiuB in conmlatu, sibi rnetuenn , non aolum eo die
latuit, perum etiam texit aliquandiu consilia sua, simu-
latione ad tempus accommodata, postridie idus actum est
cum eo d^ communi concordia pef consulares riros, post
^iem, tertium , qui fuit XVI JLal j4pr. in aedeni Telltttis
conpocato senalu^ Ciccro , quantum in ipso fuit, ieci^
fundamentOf pacis, discordiarumque memoriam onuieni,
vetere Atheniensium exemplo , ohliuione ^enipiterna deUn-
dam cehsuit. quo die praeclare de rep, locutus Antoniu^f
consequentibus etiam diebus non duthia siiae poluntatis
ar^umenta dare fisus eet. mi99a pcR-Puh Jl^iQ », pacis qbsi"
3) In GermaiiicU Bniti ct
T2iceronI« epistolit haec M. BratQA
hmbtt ep. 5. Legi oratianes
duQS tuas, quartmi ukera (Pki-
lipp. V.) JKalendis lanuariie^
U*as es: altera (Philipp. X)
de litteris nieis, quae habita est
obs te eontra Calenumm Nunc
sciUcet Aoc ex^ectae, dum eae
iaudenu Keecio animi,. an iH^
genii tui major in his UbeUis
laus^ coutineatur. lam concedo,
Ut vel PhiUppiei ifocentur, quod
tu quadam epistola iocans scri^
psisti, Cicero avtem ep. 4. de
Pfiiljppica XI. ita «cribit: Haee
md te oratio perferetur, quoni"
.mm te videO' deiectari PhHippi'^
c/a uastriA, Vide& itacpie, si
lides hi» litterif haheri potest,
Fhjlippteairum nomei» ortnm ab
ioeo cftse , qnod in serium vertit )
cnm miiio aliter iQScriharentnr.
Antonianae vocaAtlir a Gdbfo>
1« 29* VII. 11. Xm. 1. et 91.
Apad enmdem L 16. Jlf. Cicero
1» sexta in Antonium. Cnm
tamen «ntea QajnctiUanas , et
luvcnalis, ct Suetonins Philippt-
cas appeUare noo dabiurint. Ap«-
p&anna qaot^ue p. 968. cd. ToU*
TOV^ xccT* *Anȴ(ov Xofovq o2cs
wqdvrou evyygufuv, iq /u/^^/ca
TO0 ^/toa^/pov^, fPtXiTrttxov^
Mygofer. orationes in Anto^
nium, t€unquam tyrannum, con^
ecribenSf ad itnitationem De^
mosthenis., Philippicas inscri-
psit, Lactantins VI. Divin. Iu->
Mit* 28« nobites oratidnes aUe-^
no titulo inscriptas appellat. In
cod« Quelpherh. apud HeusinS»
1. c p. } 12. liactADtii QiuMsUanx^
veierls Grammatic^ , Tfrba himQ
titi^am expUcantia describniitar.
Ea Vero deteriorem actaiem pro*
fecto iapiunt« GARAtON,
Digitized
byGoogle
$ ORATIO
ifo, inCapiiolium, C. Cassium ipst, M, Brutum Lepi-^
du8 , porUifex max, alii alios ex tyrannoctonis , qui poH
Caesaria necem, populi^ et Antonii maxime Consulis me^
tu, in Capitolium se contuleranty cenae adhibuerunt. Sed
fictam pereonam mstinere diu nemo potest. Cum Caesa^
rem^ quamquam ih libera cipitaley singulari potestate
usum,funere tamen efferri placuisset: qui fons matorum
omnium fuit : (sic enim tyrannum non fuisse iudicabatur:
nam tyrannorum corpora proiiciuntur inhumata) laudavit
eum de more j4ntonius in foro; commemoratisque rebus
ab eo gestis , maximisque erga remp, meritis , explicatii
demum cruenta veste , in qua caesus fuerat, multis pugio^
nam ictibus perfossaj conyertit orationem ad miserationem.
commoyendam , populumque iam dolore incensum in eam
iracundiam furoremque impulit , ut statim a funere Ad
, domum Bruti et Cassii cum facibus accurrerit; unde
aegre repulsus est. Brutus et Cassius, i^itato praesenti
periculoj concitatae multitudinia ^im timentes, Antonii-*
que perfidiam iam satis experti, ^ntium et Lanupium
aufugerunt g eo consilioji ut inde in propincias a senatu
decretas profidsvermtur^ Decreverat autem eenatus , po^
stridie quam e Capitolio Caesaris interfectores descende^
Tunt X Bruto Cretam^ Cassio j^fricam, Trebonio Asiam^
Cimbro Bithyniam ; Z^, Bruto Galliam citeriorem, datam a
Caesare antea , confirmavit^ Idem tamen, quasi ad sani^
tatem refocatus, reliquis diebus in Capitolio prasclara
«S, C fecit, primum illud e Ser, Sutpicii sententia, ne qua
post idus Mart. immunitatis tabula , nepe cuius beneficii
figeretur: deinde , ut dictaiUrae nomen in perpetuum
' e rep^ tolleretur. Lux quaedam oblata pidebaiur : erecti
erant spe libertatis et otii bonorum animi : constituta
respn putabatur, sed oito ille simulationem sustulity sui^
yte similis pisus est, habito enim Kalendis lUn. sehatu,
non eum, quem antea, de rep, sensum, nec superiorum
. dierum actis consentientem poluntatem ostendit, nihil de-
inde ad senatum referebat; per popiUum, id est per infi-
mam corruptamque ptebem^ contempta amplissimi ordinie
auctoritate , agebat omnia cofUra S. d quod ipse fi^i
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA I. \ 7
^^burat, tahulaB figebaij cipUatem immunitaiefqtiB dabat,
exsuleB reducebat; eaque se facere omnia dicebat ex legi--
bu8 CaeeariSf aut ex eiu* commentariie. Tum Cicero,
eU^perata prorsue Antonig consule Ubsrtifie, urbfm reli"
^uit, in Graeciam iturua, ea nunte ^ ut Kalendi^ lan^
^uo die Pansa et Hirtius consulatum inituri erant, ad-
^Sffet* nec tamen iter iUud absohit nam Leucopetrae
^t^rsa tempestate detentus, ab iis, qui ab urbe i^ene^
wwU, et concignem accepit jdntonii, quam valde proba"
^it; et ea cognovit, unde repertendi consilium cepit. Post
rei^ersionem, de via languens , in senatum, qui Kalendis
SepU,ut PhiL W. legitnr, inaede ConcQrdiae habebatur, noa
^enit. quo grapiter commotus Anionius, fahros se mi^rum,
et domum eius disturbaiurum, audiente senatu, dixit. Po^
stridie, id est, IV nonas Sept. in senatum penit, absente
Antonio ; et hac oratione prima exposuit consilium pro-
fectionis et repersionis suae : deinde qnestus est grapiter
de Antonii hesterna iniuria : tum leges iUius reprehendit ;
postremo utrumque cpnsulem, absentem Antonium., prae^
eentem JDoiabellam , quem sibi , profecturus ad bellum
Parthicum , Caesar suffecerat , hortatur , ut peram soli^
damque gloriam sequantur ; diligi a suis ciyibus ntalint,
^uam metui^; rempublicam omni ratione Qomplectantur.
{Jenus orationis demonstratipum est : nam in accusando
Anionio potissimum persatur^ non enim tam Ciceroni
cxonof est , ut consilium exponat profectionis rerersio^
nisque suae : quamquamidomninojieridecuit, nebonicipis
officium deseruisse pideretur : quam^ut Antonii queratur
iniuriam^ et eius acta,^non modo ut iniusta, sed etiam
ttt Caesaris actis contraria , repreliendat^ AdmifHa quae-
dam pidentur, quae ad deiiberalionem pcrtineant : ilt
cum acta Caesaris, praesertim leges ab eo lalasy defen-
denda esse censet , non fcrendas autpnn prQmulgatas ab
Antonio leges , quae Caesari^ actis adfersentur^
ARGVMENTVM ABRAMII,
J/. TuUitis post necem C. Caesaris sialuerat in Grae^
ciam projiciscij cumque iam ad Leucopetram a quod e^l
promontorium agri Rhegini, propcctus e^sset ^ subito nrn-
Digitized
byGoogle
8
.OKATIO
icUa PobMiaU redierdt. Id hominea inconiian^ae tribuB^
bant, quare prudenter Orator lU auctoritatem coneilief
orationi mae ,. banc lepiiatis opinionem deprec€Uur , et
tum profectionis,- tum reversionie mae coneiHum exponit:
et nune quidem r^ddit profictionis suae rationem,
ANNOTATIO LAMBINI.
' Principio hoc tesiatum poloj omnes fere emendationee
Philippicarum esse sumtas de codice F^aticano manuscr.
euius inspiciendi et consulendi lahorem susceperunt
Muretus et Faernus. Itaque brepes hie erimus. saiis est
admonitum esse lectorem, quidquid hic erit immutcttum,
magnam partem ah illis viris ex tmctoritate codicis iUiue
optimi esse emendatum. Si quid erit aliud, id acceptun^
referri dehehit et codicihus Memm, et nostrie conieduriK
I. Antequam de re publica, Patres conscripli, dlcam
ca^ quae diceuda hoc tempore arbilror, exponam
vobis breviter consilium et profectionis et reversionis
meae. Ego quum sperarem, aliquando ad vestrum
^ntequam] Monent Rhctoret cui Librarius tonnm adscripiit
in genere deliberatiTo plerumqne
Bon reqniri exordinm, qnod pcne
•emper qnl andinnt^ satis sint ad
andiendnm parati* Hic jgitnr
Orator cxordium ooxiuit sola di-
cendomm propositione^ sive ora-
tionis divisione contentus* duo,
jnqnit, agam bac oratione, primo
cxponam ponsilium profectionis
Jneae, secundo agam de rebus
•d uniTersam rempublicam spe-
etantibns. AimAM.
Bi repersionis meae] Ita om-
nes libri. Tamen Nonins p. aaa»
et p. 299. edit. Merc legit ; expo-^
TUimvohis breviter conaiUumpro^
fectionis et regreaaionia meae»
Sed Tide Manntium. Habeo an-
tem duos Pbilippicarnm codices
Barberinoi, alterumnnm. i4o4*
MCDXXYI. quem primum Toca-
bo, alternm num. 1405. aetatis
eiusdem, qnem aecundum nomi<-
nabo. Codicem omniufi prae—
stantifsin&um, qni in ArcbiTO Ba—
silicae Vaticanae aerTatnr, cnm
initio pntassem post FaSrnum,
Muretnm, et ' Ursinum qnario
couferri non oportere, postea^
scriptis adnotationibus, oontalt
diligentissime : non ut noTa de-
promerem ; quamquam relictnm
milii Tidi nonnibilj sed ut dubi—
tationes eximerem, quas mibi
cellatorum aut dissensns, ant
silentium iniecerat. De eo co-
dice sic babeto, nbi nibil mone-
tur, ab editione GracTiana enm
,non discedere. Garatomits.
Bgo, cumsperarem] Inhinm
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA: CAP. i. 9
oon^nni aaetorilateBiqiie rem publicam esse r^o-
catam, inAnen^lam mihi atatueham, <)ua5i in vtgilia
quadam consulari «^ ^enatoria^ Nec vero usquam
discedeham, nec a re publica deiiciebam* oculos, ex
eo die^ quo in aedem Telluris convocati sumus. lu
quQ tamploy quantum in me fuit, ieci fundamenta
pacis, Athenienaiumque renovavi vetus eJLemplum»
aa^tionls» «&▼• cxpotitioiiit con-
•iliorom supruro. loltio, iafjuit,
itatim pott Idut Martiaa Caetare
de Tivia anblato, cum pnurem
reip. admlniMrationem Senatni
«••e restilatam » quae fyrannide
CaeMTia crepta fuerat illi ordini,
milu in Urbe manendum eMC
•tatuebam» m ego auctoritate
conaulari et tenatoriay tanqoam
in ^igiUa quadam potitus, rei-
publicae aaluti invieilaut excu-
barem « et reipublicae temper
intentue oeulot alio non defle-
cubam, tAjuuM, •.
jid ve$trum consilium aucto^
TUatemqu9\ Auctoritaiem libri
▼euret ; et iu scribi oportere non
eolum grammatici antiqiu doceot,
qui quidem boc vocabulum ab
angeo dediaatum' tradunt, scd
etiam cx antiquerum monumen-
tomm' inscriptionibus apparet*
FsRiuuiiya.
Nec a wepuhUca deiicieham
ecidos] Hunc locum profert No-
liini: profert et iUum , qui non
multo post sequitnr, non modo
regno , quod pertuleramus , sed
ttiam regni timore suhlato*
Laiuu Heic Monius p. 289« male
omittit, discedibamy et alio or-
dine babet ocuios deiicieham*
l^eque enim tentandimi est, al-
Uro fuc dcleto, nec pero usquam
a repm oculos deucieham, B«rb*
prim. aut a rep» in sec. margini
adacribitur , alios pro deiiciebam
babere deflecteham , quae iuter*
preuiio est, a Nouiana non dissi^
dens. Nonius thlnx deicere beic
•xplicat avertere^ Idem pj 3 27*
profert etiam sequeutia , in' qao
templo, quantum im me Jkit,
ieci fandamenta pacis, Gaiia-*
TOK.
JSx eo die ] £x decimoquiuta
Ralendas Aprills , sive tertlo post
Idus Martias^ ut constat e secuii-'
da Pbiljpp« Cum caeteri Con^
sulares irent ac redirent, in sen-^
tentia mansi, neque te iUo die,
nequepostero pidi, etc,'Po«/ diem
tertium veni in aedem TeUuris,
et quidem invittis^ cum om^ ^
nes aditus armati ohsiderentm
Ab&adc Vide ad 11. 55.
Quo in aedem TeUurisl Cur
Antonius eo Senatum convocarlt,
scribit bis verbis Appianus : J6e-
gehatur ad/iuc noctu edictum
Antonii Senatum in aedem Tet-
luris cohvocantis ante lucem,
quod ea aedes propinqua essei
aedihus ipsius, Neque enim
Curiam adire audehat, subie^
ctam CapitoUo , quod gladiato-^
res opem ferrent conjuratis^
loE».
Atheniensiumque renovapi r^
Digitized
byGoogle
10
ORATlO
Graeeum etiam verbum usurpavi, quo tum m sedAn^*
dis discordiis usa erat civitas illaj atque omnem me-
moriam discordiariim oblivione sempiterna delendam
fus exemplum] Liber Cololia-
Tins, et alii nonnuUi, revocwi.
qn^d ut ciiciaxn, Terbum proxl*
mum infcrius faciu *Sic ia iii
lib. de orau Acerha sane recor-^
datio vcterem animi curam mO"
lestiamque renovavit, Ferr.
Renovavi vetus exemplum etc,]
lu Pall. noftlri duo. ii cnim soli
crant ad mauum. aliae aliquot
cdd. rcvocavi, quod rcspucndum
Tcl idco , (]uod prozime praeces-
•it, conuocati, Grvtervs.
, Gracv. in V. L. pro vulgala ha-i.
buit, repocavi. Scd ex meia
cditil solae id ha^bcnt rcpctitiones
Lambiuianae. Ipse Lambinus
firmat vulgatam omnimn, quos
habco, antca cdiiOTum renopavi
suorum codicum lestimonio, qui—
]ms uterquc Barb. ct Vaticanus
•ccedit. Gar. Vcicrcm lcciioncm
renovavi babcnt Tccg. len. re-
vocavi cst in 9. Est illa aplior,
atque ante crat ctiam : convo-
cati 8umus>
Graecum etiam verhum"] Qui-
dam hoc loco inferseraul Grac«*
cam vocem u(.irnav{uq, cgo summa
£de optimi ac vetcnimi libri
scripturam cxpressi: quid autem
de hoc loco seutircm , indicavi
iampridcm, cap. ib , libri 11«
Tariarum lcctionnm* Mvretvs,
Graecum etiam verhum usurpavi^
quo tumetc,] Qnidam huc Grac-t
cum verbnm , ufivriaxUtv , incul-<
carant, sane inconsidcrate , ne
dicam stulte et inscite. Nam
primum non habentlibri TetcreS|
praeter 'nnnra , in qno id reperi :
deinde, si quod ess.et scribendum^
non amnestjam, sed fiii f^^^f^
xttxflr, scu litteris Latinis me
mnesikakein , essct inscrendnm,
ut ostendit Mnretus, lib. 11. Var.
lcct. c. ]5. Lamb. In mco tc—
tnsto libro perperam sci*ibitm>
Graecum e(iam verhum usurpavi
amnestiam , id est , non recor'-
dcLtionem, Unde patet a magi^
slro margini fuisse adscriptumi^
quod in contextum irrepsit. la
Atnsterdamensi, Co)oniensi,Fran—
cii podd. non legitur. Graet.
Cod. Car. Steph. cum uno iUo
Lambini, nisi forte idem est,
Craecum etiam verhum amnesti-»
am usurpavi, Cum libris melio—
ribus nihil tale heic agnoscunt
Barbcrini, et editi, quos habeo»
Vcrbum porro illud a Ciccrone
usurpatum adversus Muretpm
contendit heic Mauutius , quicuiu
facit FVanciscus Fabricius ad Oro^
sium II, 17. et Schottus ad Ti—
ctor, de Cacsar. XXXV, 7. quem
consnle* Appiani locis a Manu^
tio allatis alium adde p. 914. cd,
Toll. Rem aliis diiudicandam
rclinquo, ut cl. Burmaunum
Scc. ad Vales. Emcnd, I. 53.
p. 4i. fecisse video, Gar<
Quod tum in sedandis discor-^
diis usurpaverat cii^itf^S iUa^
Sic liber Langobardicis litteris
scriptus, quicum plcrlque con^
sentiuut, Quod tum in sedandis
discordiis erat civitas iUa, Col. ,
Quod tum in scandalis dlscor^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICAFRIMA. CAP. i.
11
tensni. Praeclara tum oratio M. Antomi ; egregiii
etiam voluntas; pax denique per etim, et per liberos
eios cum praestantissimis civibtis confirmata est.
daperat cwiias ilUu Nonnnlli,
Quod twn in sedandis diecore
erat civitas ilia, TJnas atque
alter hoc modo, Quo tum in
sedandis^ discordiie erat usa
ctpitiu iUa, Qnae yarieui hanc
in opinionem me adduxit, ut pn-
tarem, M, TuUinm iU icriptum
reliquiase , Quod t&m in sedan^
dis dtscordiis civitas illa. Hanc
antem Tarietatem ab inii honiini-
bos emanaaac, qni tub omnibns
locif atqne Terbia gloasemata
tnbfcribnnt : qni qoidem cum
periodo huic aliquid deease Tidis-
•ent, atque aliud alii Unquam
praeteritum retulisaent : in horum
poctea libris describeudis , ducti
errore li^rarii inggesta iUa verba,
et Unquim aduUerrna cum Tcris
gernLaOisque conteznemnt: quae
seniim latins disseminata omnes
fert Ubroa occupamnt, Tu u-
men, ne nimium uobia sumere
fideamur, fac Untisper in tuis
sit, Tel ut ante fuit, Tel, quoni-
am nunia in libris yeteribus re-
peritnr usurpaverat , nt in his
dnobna est , quos cztremos pro-*
tuli: dum librum nobis assenti-
entem iuTeniamns. Feiuiar. Quo
.tum in sedandis discordiis erat
usa civitas illd\ Hanc lectionem
mutato untum duornm Terborum
ordinci in hunc modumy usa
erat, continet etiam antiquni
liber. quod tesutpm Toluimnsy
ne propter roagnam lecUonnm in
hoc Ibco Tarieutem immntare
impressam quis auderet, cum
cam sbiret : etse antiqnissimam.
Fab&nys. Barb. ambo, Rom»
Yen. Ald. Nang. et Cam. quod. .•
usurpayerat : ita etiam Grjphia*
na MDXXXIX. cuius margini ad- v
scripsit Bartholemaeus Barbado-
rius , quo • . . erat usa , quomodo
P. Man. Car. Steph. Lamb. et
Grnt. Ordinem codicis Vatic* '
Grae? ium qnoque neglexisse mi«
ror, cum, nisi Ferrarius Tcre
coniecerit, ex u^a erat natnm sit
usurpaperat , adiuvantibus, quae
praecedunt. Ga«,* Propter ma-
gnam iu his Terbis lectionis ts-
rieutem, (quod adeo nonnnni
codd. habent: usurpaperat , pro
iisa erat,) Ferrarius, cni Erne-
stins adsentituri couiecit: quod
tum in sedandis discordiis ciui-'
tas iUa , quem enipticum ser-
monem, a nuHo codice confir-
matum, Ciceronem admisisse^
mihi neutiquam persuadere pos-
snm. Itaque a textu, qualem
hie Schiitzius exhibnit, qui con-
iecturam Ferrarii adeo in textnm
recepit^ recedendum esse puto,
Lectionem inam usurpaverai ex
inis Terbis : usa erat , naum es-
se, nemini mirum Tideri potest»
Caetemm cum Garatonio facio,
qui contendit , eo ordine j qi|t
est in Vat. usa erat civitas iUa,
non, utiGraeTiusTolnit, eratusa^
scribendum tsst, Abest usa A
len. Gud. 3. ctJP«
Egregia etiamfdhgnfas] Cod.
ad marg, Lamb« ct editio Rom.
egregiaque voluntas, Gar.
Per UBeros eius cumpraestan'^
tissimis civibus oonfirmata est]
Digitized
byGoogle
13
PBAJIO
Atque his principiis reliqua CQnjenliebant. ' Ad jdeK-^
J)crationes eas, quas habebat domi de re publica^
principes civit^tis adhibebat; ad bunc ordinem ves
optimas deferebat^ summa ^onstantia ad ea, quao
VcT Antonlnm , quem M. Anto-
rnuB ex prima sua coDioge Fadia, '
M. Fadil Bambalionis filia, snsce-
perat. Infra: Reipuhlicae tuus
parrulus filius in Capitolium a
te missu^ pacis ohses fuit» Per-
cnsflores enim Caesaris Antonii
Consutis, et M% Lepidi magistri
cquitum metu in CapitoUum con-
fugeraut. Seuatus in aedem Tel-
luris convocatns : praeclaram Ora-
tionem habuit Antonios, et impri-
xnis Cicero persuasit, ut omnem
memoriam dlscordjarum sempi-
terua oblivione delerent. invitan-
.uir percnssores, ut ad Senatum
ToniantAet in communc desum-
ma republica dclibercnt. aed cum
•ibi adhuc metuerent , nec audc-
TCnt e Capitolio descendere, fi-
lium sunm obsidem in Capitoli-
nm ^nisit M. Antoniiis. AbrAm*
Vide infra ad' IIL 6.
7?er liheros eius] Imoperunnm
fiUum, ut omnes historici tradi-
derunt : sed liberos numero mul-
titudinis pro nnicofiUo, aotetiam
fiUa Latini scriptores libenter
vsm-pant, ut ex GclUo et luris*
consultis notavimua in orat, de
Provinciis Consularibus. Idem*
Principes cipitafis] Pro Sextio :
Horum (optimatium) ^ui po^
luntatif chmmodis, opinioni in
guhemanda r^uhlica serviunt^
defensores optimatium, ipsique
optimates gravissimi, et claris"
simi cives nominantur\ et prin^
^ipes cii/itatis. Ioem«
Ad hunc ordin&m ] Ad Sena^
tom. hic anlem exponit^ quam
praecl^re initio se gesserit Anto—
nins» ut hinc Uqueat, quam ha—
bnerit causam remanendi in Urba
TuIUus, ct quanu tpes tnm af—
fulserit constitnendae reipubUcae*'
Joe». '
Summa eum dignitate et cot—
stantia, etc.] Omnes Ubri vete-
res commutaut ordinem. ab his
etiam nonnihil discrepant* hoc
modo, Ad huric ardinem res
optimas deferehat , nihil tum in
C, Caesaris commentariis repe^
riehatur, summa cum dignitate,
canstantia ad ea, quae quaesit^
erant, respondehat, Qni quiden^
quod i^d ordinem attineti val4e
placent.pUicent autem propter inae-
quens membrum, quod ad hoc ex<-
tremum multo aptius, quam ad il-.
lud alterum quadrat : neciiisolen»
ac novum , ut duo verba snbUt«.
e medio coniunctione dicantot*
Cicero in epist. ad Appiams
Quoque plura pirtutis , iadt^
striae ornamenta in te sunt» t,x
in 3CIII Phil. Tamen eprum ora,
eermones , qui ex eo numero ift
urhe relicti sunt, Nisi quod
erat notum omnibus^ deessei noqi
abesse mihi videtur. nam et re«*'
centiores retinent, et hoc, quain
illud, verisimiUus est, Fbrkaiu '
Summa cum dignitate constan^
tia] Antiquus liber omissis dnav>
bus mediis vocibus habet, summei
Gonstantia^ et ssme quemDam h|e
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i.
13
qnaesita erant^ responcfebat: nihil tiim in C. Caesaris
commentariis, nisi quoderat onmibus notum, repe-
locQmdignitMbabet? aQtBi queiti
lubet, qiuiiU quidem digaitaf
di^ potett m eo esfe^ qid nil^il
aliixd facit, nisi quod ad qaftetita
dereqoapfam gesta ea, quae no-
TJt ipse, reipondet? at quidem
jdiqna in eo esse dignitaa possit,
ccrte summa noii eriu Fabxn*
Aimma €0114/ an/ia ] NoB irapro-*
ho eqnidemy qaod de hoc loco
lomini emditifsiino ae diligen-
tisttmo Fert^ario Tisam est : sed
tamen, cnm Toces illae, qnae
inter has ititeriectae legebanttify
Mh- optimo llbro, sine nlla saspt«-
cione litnrse, abessent, cnr non
•as apungercm, caiuae Bib21 esse
ram ratus. Mvrbtvs* Defifre-
hai: ^utnma cum dignitate etcj]
Hnne ordinem verborum seryant
Pall. et yetuste cnsi. ineptoLam-
^iniu, qtii Hier. Ferrario assen*-
' mu» muuVit. nibil enim borridius
tran^ositione illa periodi istius,
dnmmodo qnis propins attendat.
OuvT.'' Ordinem, et verba qilae
reperlt Ferraritu in snis , ' itideih
in mels reperi, nlsi quod in Fran-
cii legatdr: summa cum Higni-^
iate cofistantiaque, Sed tamen
^ue ' alicna manu est ' adiectum*
In Amsterd^ vero, ut in Tulgatis,
ezim ^ dignitate et constantia.
rTade satis liqnet, dignitaie irre-
pstsse alinnde , noti Tero profe-
ctnm esse a TnlUo, itaque me-^
rito iUam Tocem ia suia editio-
nibiis delevisse Faemum et Mu-
retiun, quamvis ceteri repngneut.
Grabt. Ordinem MSornm Ferr.
et Grracvli «crvat Barb. scr. imo
etiam edd. P. Mau. Car. Steph«
et Lambh eumdeihque notaTit
ad Grryphianam Barbadorias.GABi«
Inversiim horum Tcrbomm ordi-*
iiem, nt fostl deferebat seqi|an-a
iv^ : nihil tum in C. Caes. c. rep^
sUmma const^ a» e, q, q. e, re—
tpondebat, tiu^fo. Ferraric codd«i
PaUtiniy' et Qi«eT. «xLibe^etiaia
len. et Teeg. Praeplacct autem
iste mibs propter easdem canssaf)
propter quas Ferrarius eum de-*
fendit. Verba illa, inier summa
ct consfartiia tnseita : cum digJti-^
tate, qtue cddd, Ferrarii, Graev;
Teeg. Gnd» len. elhibent, merita
tanquam glossam ex auctoriuttt
nnins cod. Vat. GraeTius, Emesti-'
ns etSthntsias ejecerunt. Quem—
admodum autem Vat. auctoritatem
et prioram editorum exemplum
iu his TCtbis Ciicieudiit £rnestina
et Siihiitxius' seouti snnt , Tcllema
ut imiuti essent iidemin recipiH
endis vt>cibtu: nisi quod erat
omnibus notum , post verba :
Hihii tum; qnae snnt in Vat. ac
in reliquis codd. etiam in Teeg«'
Gnd. Itn* Anglic. desiderantur^
Ernestios non proptera verba illit
damnare debebat^ . qnod non senH
itim commodiim praeberent, naitt
dum ea , quae e commentarils .
proferebat , iam dndnm tanquam
Caesaris acta nota essent, etiam
magis cuiqne perauasnm esse de-
bebat, Antoninm noa sua pro
Caesaris actisi venditare, quod
pottea fecit.
Nihil tum in C, Caesarh com"
mentoriis] Koa modo in aatiquoy
Digitized
byGoogle
ORATJO
pebatur. Num qui exsules reslituti? Unum fdebat,
praeterea neniiaem. Num immunitates datae? fful—
lae, respondebat. Assentiri etiam nos Ser. Sulpicio,
clai'issimo viro, voluit, ne qua tabula post Idus Mar—
tias ullius decreti Caesaris aut beneficii figeretor.
Multa praetereo , eaque plraeclara. Ad singulare
enim M. Autonii factum festinat oratio. Dictaturam,
quae vim iam regiae potestatis obsederat, funditus ex
re publica sustulit De qua ne sentent;ias quidem
diximus. . Scriptum senatusconsultum, quod fieri vel—
let, attolit» Quo recitato, auctoritatem eius summo»
^d in «Uis omnilMift ribri» e«t hle
ordo Terboruiii, nihil tum ^ ntM
qifLod erat notum onmikus, in C«
Caeiaris c^mmentarii^ reperie^
p^tur, Fxsmif. In aallo qiMitaor
^odictim , quos e^o excusfi , le--
guDtur baec verba, nisi qaoderat
jiotum omnibue, GaAEvivs. De-
fiODt eadem in utroqne Barb. sed
\fi. margine secuodi alia manu ad-
iecta fuerunt, nesti|> 119 Angeli
poUtiani, paius foit is codex, ut
f X inscripto Qraect ilUus nomtn«
apparet. G^uu
Unwn aiehai'^ Videtnr intcU
)igere Sextum (Uoc^um , . de quc^
i^e A|itoD»u4 epistoU qoadam ad
pceronero , quae bab^tor Ub« i4.
td Atticnm: A C^9^^ petii^n$
fextm pipdiMm reetitueret, im^
p^traei 9 ^« quae f itains refere-^
mus 2 PbUj|>p. Pai^o post anteia
mutatu» in detcri|i#, immiMutatet
feQdidil, exole» rcfocayit, fyn-»
grepbas nomine Gafsare supposuit^
xnuluqne «Ua scelesa designafit»
^ de quibus 3 PhiUpp»^ ABaABi.
Servio Sulpicio ] De boc S. C^
item de dlctatura si^blata Tide
qua#^ diclm«a x PbiUpp. Idsm.
fiarbad^r, jtd4enil/§etian%^ nude
antem» nescio, $kA ex con|eetiir«
id tut non pnto* Plaotam, «C
«lioa, et ipsnm TuUium ita loc«^
tos, nemo ignprati Confer Drak^
ad Liy. XXXIX. 5:|. et Bnnemaa<
ad Lactant« I. Dir* Inst. i5« 19«.
Sed Vatic. firmat adeeBtiri* Gaiu
^HuHa praetereo , aeque prae^
clar^] Antiquus Uber corropta
babet , ea quo clara sunt : nnd«
Ant« Auguatinns coniecit legenw
dum« eo quod cUfra eunt, sed
non Tidee, cor reoeptam lectionem
mnure neccsse stt. F. Yksuits.:
Icn. ea quae clara sun4»
pimr^obsedercft] Neqne luM^
pbrMi» * dictatura obsidet pim
tegifi/f potost, nec sequcnsi ^huc
vblata est pffendere debej^ant
prnestimn* Obsid^e . est i* q^
occupAirf % ien/ere ^ neqi^e ofm eat
coniecturi^: obUnere. Tld* a.Verr.
3» hominm ab isto^ quaesitutn.
esse « non qui reum stfum addu-^
cetet , sed qui meum ten^us ob^
sidsret , i. e. occitparet et me
accusatnm impediret. Orat. cGa.
Liv; 4o, 30. Sine caussa £lm« pra
oblata scrlberc vult, oborta, quae
lectie inest Aogl. Cod. 9.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i. 2.
i5
itnd^o secuti 8iin|USy eique amplisaimis verbis per
senatusconsulkun gratias egimus.
II. Lux quaedam videbatur oblata , nott modo
regnOy quod pertuleramus , sed etiam regni tiraore
sublato: magnumque pignus ab eo rei publlcae datum,
se liberam civitatem esse velle, quum dictatoris no-
men, quod saepe iustum fuissct, propter perpetuae
dictaturae recentem memoriam, funditus ex re publi-
ca sustulisset. Liberatus caedis periculo paucis post
diebus senatus, uncus impactus est fugitivo illi, qui
XfUX quaedam videhatwr oh»
lata ] Salus. vide quae dijiAtif
iii Pisonem : Qui diesp03t ohitum
QHCiUifmque noetrum reipuhHcae
pripuis illuxitm Aaiiam.
Liheratus caedie periculo ]
Servnf quidamy quem Epitome
liiTii Cliamacem, Valerius Ma-
iLlmas HerophUum , Amatiom
Appianuf appeUat , cum f e Marii
fepties Consulif fiUom eff e s imu-
Uxttt mohaf, adhuc yiro Caefafl«,
torbaf ii| Urbe et tota Italij^ con*
citarat: et a Caeaare in enilium
eiectof^ audita eiuf nece, rediit in
prbjem , plebemque denuo con-
sifAUt, et iam in SenatUf univeiai
necem erat intenttif, cum i^ An-
tonio Confule primum in Tincla
coniectuf , deinde etiam morte
pnniti^ cft. Idbh, Meuf perver
puij^ codez: Uheratus caedis
ceterif, qnae fuit ab nno GraeV*
interpolata, conseuiieos baec est:
Liheratus periculo caedispaucii
post die^us senatus, uncus etc.
GAa. Addium c glossa vocem
videhatur post senatus in Cod«
Graevii eibibet etiam Cod. Icn*
Temere placuit Evoeftio tranf-
pofitio verborum in Guelf. lihm
c. p» senatus ; paucis post die^
hus uncus etc» nemo enim intel-
ligit, cur non verba, qnibuf
tempufy quo turb^e Psendo - Ma- •
rii sequerentur, in ipsius narra-
tionis principio pouantur, prae-
fertim qnum id fcrvent omnea
eodicef.
Ui^cus impacius esf fugitivo]
De Pseudomarlo vide Appiannm
initio libri 3 de bellis civilibuf.
fumma libabo : Erat jdmatius
quidam Peudomarius , qui se
Marii nepohm esse simulahat,
et eo nomine erat apud plebcm
gratiosus» Is quoniam hac sir
mulatione ^eceraty ut viderciur
non alienus o cognatione Cae-
saris, prae caeteris aegre ferens
eius obitum^ aram, ubi crcmatus
est, posuit, stipatusque manu
audacium t^rori percussorihus
fuit. Antoaios Consul compre^
Digitized
byGoogle
i6
ORATIO
111 C. Maril uottien invaserat. Atque haec omtila
hendii Amaiium: jnoxque indi-
cta causa interfecit per insignem
4Uidaciam. Vide quae diceiuus
nilipp. -j» ad ilU verba , anna
ipse ceperis, Abb.AM.
Uncus impactus est fu^itivo
mi] Victus corrupte pro uncus
«ftt in Tetere quodam libro: aude
coniicicbat aiuicui meus legeu-
dum eif e , VincUa impa^tus est
fugitivus iUe: quod non placet.
F. Vksixvs. Uncus] Unco tra-
Lcbantur in carcereiu. luTenaltt
6at. lo:
Pone domi lauros, duc inCa^
pitolia magnum
* Cretatumque bouem^ Seianus
duciiur unco
Specfcndus, —
TJndie et illud Lampridii In ^om-
luodo : Corpus eius ut unco tra^
Tieretur, atque in Tiberim mitte-
retur, S&natus et pvpuluspostU"
lapit, Nec alio videtur allU6i6fie
L^Ticus Latinoa libro i Carm.
.OdeSi:
Te semper anteit saepa /ic-
cessitasm
Clopos trabales, et cuneos
nuuui
Gesfans ahena : nec severus
Uncus abest, liquidumque
plumhum.
Rursnm laTenalis Sat. i5t
— et nigri carceris uncum*
.Ovidius in Ibln:
Camificisque manu populo
plaudente trafieris,
Jujixusque tuis ossibus un-
cus erit.
Propertius lib. 4, eleg. i :
Et bene cumjixum mento dis^
cusstjus uncuin,
Nil erit hoc ; rostro tej^emet
ansa suo, Ab^am.
Non trabebantur unco in circeremy
sed morte affecti pff vl<a8 pubU-
cas in Oemonlas «calas. Giubv.
Qai in C. Marii nomen inva"
serat] Sic Pall. sic oUm editi^
at GuiUelmius fide Lirieniis omlt-
t<bai praepostlionem. GaYTE&Ys.
Quamquam in. Vaticano sit, qui
in Mari nomen invaserat , et
pnpepositio tum veTbis ex 'eadem
Gompositis adiungi, tnm in liat
ipsa locutioae adponi soleAt apud
TttlUnm : hoc tamen loco in Gu-^
lielmii sententiam Tehementet
iucUno, suaTitate quadam per-
motus, quam videtur mibi codex
LiUensis adferre. Accedit , quod .
omittendae pracposkionis auctorei
habeo Acrouem quoque, et Scho-
Uasteu Horatil Cruquiauum ad L
Csrm. 35. so. Sic variatuv etram
III. de Offic. 7. Tacit. V. Hist.g:
8imo quidam regium nomen in^
vaserat. Cortimn confer ad Plin:
VL Epist. 20. 4^ Imo veroUdeia
alia in hoc h>co ^ecitando elegftii'^
teromitttmt: Scht^Uastes votem
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PBIMA. CAP. 2, 17
cominaxiiter cum collega* Alia poiTo propria Dola^
bellae: quae^ nisi collega abfiusset, credo «is fuisse
futura commimia. Namj qwun serperet in urbe in*
tatum unco trax^unt. Gara-
T0HIV8.
Communiter cwn coUega] Ca.
CoraeJio Dolabella, qni Consal
jo locnm CaeMris mortm «nffectM
cu. de qoo infra. Abram.
jiUa porropropria Dolobellae]
DolaltelUe i. ▼. et recie. Indicaiit
•■UtructioDes aquaeductaum , ia
^nibiis iu fcriptitm e«t, P. Cor"
neliua P. F. Dolabella. FmbmA'-
IXTf.
Quae, niei coUega ahfuieset]
Inculcattdun cst, ^nod tu, Victori,
«nte docoitti , nt hominea saepa
admonitiy qnomodo hoc Terbum
aifuit scribi debeaff , rectae tan-
dim rationi «cribendae boius vo-
cb assaescant. non enim pcr 5
in antiqao Ubro legitnr, sed per
a tantnm boc raodo, afuit. qnod •
compositum Tidetor , nou, ut ah^
t8t, ex a& tteets sed ab aprae-
positione et Terboyuz^. FAJaurrs.
Niei coUega abfuisset] Vetna
•criptiisa cst, Nisi conlega afuie-^
eet% Boa cst aatem dobium, qnin
Tcteret, qui snmmo studio fugie-
l^aBtasperitatcm loqueudi, quan<«
^ixe^ ahsum, aut interdnm
apeum, abee, abefam, dicerenti
fl^' tamei^ non, ut nunc, adfui,
^ scribcrant, ct pronootiarent*
$itiHa|i|iAt0laadCurionem: Ego
^e afimmlt tamdiu a nobie, <t
•^:^ Jif afiti proficiscens in
Grnmtim, Igaorata autem baec
^^iktM tmtio mnhis mendisbo-
^iU^flMe» cOntaminavit. Qna-
iifcet midtii «lias , n nnper aimm
TOM. l.
apud Tacitom animadTerti , cum
eiua Annalea ego et lacobus Ca-
aanos Ferrariens ts^ Tir optimns et
doctissimus, animi cansa una
eTolVeremns. Ubi enim legitn^:
Pieo, quanquam' adfuturum se
dixerat Caesar , ob id magie
agendum ceneebcU: stne contro-
TCrsia legendum est afuturum*
Ktrjbtts. Nisi coUega ahfuiS'*
eet] Nisi Antonins, Dolabellae
coUega in CoDSulatUy abfiiisset«
qui mense AprlU atque Maio Te--
teranorum colontas peragravit. de
qua peragratione a PbUipp.
Abium.
Nam cum serperet in urbe]
Optimas Hber in urbem, quodee
Tcmm puto. etst,. geminatis sino
causa consequeBlis Tocis princi-
pibns lltteris, hanc Tarietatem
extitisse non iuinria fortasse aU-
quis suspicetor* Mthetts. Nam
cum eerperet in urbe if^nitum
malum] Cum sedltlo magis et
magis cresceret , et se latius ' ia
dies diffnnderet, cum infima mul-
titudo , ut scribit TranquUlns ia
D. Inlto cap. 85., Caasari demor-
too solidam columnam prope Ti»
ginti pedum in foro sutuissei^
scripsissetque Pa&bkti Px«<
vaiAfe, apud eamlongo temporc
sacrificare, TOta susctpere, con-
troTcrsias qnasdam interposito per
Caesarem iureiurando distr here
perseTcraret, DolabeUa Consal
eTertit iUam coiumnam, eos, qui
serTiUs erant c mditionis^ in cvu-
oem cgit f Ubtros de stxo Xar-
B
Digitized
byGoogle
i8
ORATIO
fimtum malum, idque manaret in dies latios; iidem-^
que bustum in foro facerent, qui illam insepulLam
peio delecit, iream, in qna cte-
terat colainiia , cternendam, loca*
Yit. Eadcm autem iUa infima
mnhitndo aepullaram Caeaaria
inaepultam effeccrat, quia corpns
cius pro Roitria positum rapue-
rat , et in forum tnmultuaiie dc-
tiilerat, ibiquc eitruct^ c septia»
«ubseliiia ct tribunalibni rogo
combuafcrat, etc. Dc qnibua
Pbilipp. a. Abbjim. Franciiquo-
que codex, iM urberm, aed reUqni
aunt pro Tulgau, quam merito
retinent editores. Serptt enim
conugio in corporibuSy in populo,
hoc est propagatur. GiiABvnra.
Recte codicis praeslantissinii lc-
ctionem contemnendam non tue
andicant Murelus, a qua tamen
omnes mei libri dissentiunt. Vide
ad c. 7. pro Lig. 3o. pro Quinct.
ctc. Gonii:iebat supra Lamb.
f credo ei» inier ipsoe futurajulsse
communia, Cod. Vatic. credo ie
Qu c. iie) futura fuisse commu-
nia. Gah. VaU et 9. in urbem.
Qui illam ineepultam eepultu-
ram eg^ecerant ] Audio quosdam
non insepidtam^ sed insepuUo
probare ^ quibus de causis addu-
ctos nescio : omnes certe libri
contra faciunt. Ego vero ML
Tullium arbilror id loquendi g^c-
nus ab aUquo uno ex vctustissi-
mis iUia scriptoribus mutuatum,
aut certe poiftam nescio quem
imiutum, cuius ipse servua in
libris oratoriis profeit,
Qua tempestate Paris H^U^
nam innupiisjunxit nuptiis.
£um jporro « Gr«ici:Is tianstuiisic.
ilU certc in boc genere frequcn—
tes. nt iUud cst apud Euripidcna
in Hecnba, fv/«9iji» t urvfi^por^
juiq&iPO¥ T^ uJUiifitPov. et apud
Sopboclcm in Aiace, *£x^(i^
uivQa ddiQa, k od* 6pi)oifia. Ut
igitur iUc nuplias inuupus ap<9
pellatity quod in iis aoletinia ao
iusu nuptiarum servau nou erant :
iu bunc per aimUitudinem exi—
stimo fnnus Caeaaris insepultaiix
•epulturam vocitaase , propterea
qnod raptum, ac turbuleute, noa.
morc ac modo factum crat. quod
iu fuisse declarant remm gesu-
rum Caesaris expUcatorea. Sepul—
tura aulem valet interdum bunu-
Uouem, atque aptnm ipsnm, iit
iU dicam, sepelieudi : f uniu alifWy
et prope exeq^as ipsas, ut boo
loco, et Ub. II. de Legibua:
Nec de mortui laude^ nisi m
publicis sepulturis , nec ab alio,
nisi qui publice adeam remcon'-
ttitutus esset f dici licebat»
FfinaAiiivs. Qui iUam insepul^
tam sepulturam refecerant] Ita
Liliensis codex, melius omnino
vnlgato, effecerant, iustauratum
enimfuuus Caesari. est autem hic
imilatio Graecorum: xa^o^ asa-»
^^«, quodexsUt apud Euripidem
Fhoenissis. Gavr. Ineepultam
sepulturam] Petrus Victorius Ub.
10. Var.^ lect. cap. la. plura re-
fert exempla huius locntionxs.
Eum vide et LaeUum Bisciolam
prima pai*te horarum anbaeciva-
ruin Ubro 4. cap. i3. Ab&av.
Miror ex uno codice iaterpolatam
Cfst a Gruteroscriptnramveterttm
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. a;
19
iepulturam eflFecerant; et quotidie magis magisque
perditi hotnines, cum sui similibus servis, tectis ac
templis urbis minarentur : talis ammadversio fait Do-
labellae, quimi in audaces sceleratosque servoS) tum
in impui'0s et nefaiios liberos, talisque eversio illiuj
edilioDumomniuin,*quain tnentur
*tiam nostri quatuor codicc«. Ni-
hi\ de iQSUutatione funeria Cae-
aaris leges apuduUumscriptorem.
Betincnda i^itur vetus lectio ^ffe^
cerant, Graeviys. lis, qm ab
Abramio citantur, addeS^hottnm
1. Wod. Ciccr. 17. Wollium ad
Acacliln. contra Cteiiph. p. i33l.
ed. Prancof. MDCIV. p. 621. ed.
Lips. Rittersb. ad Oppian. L
Cjneget. 260. Tossium V. List.
Orat. 12. §• 7. de h^fmq<a, et qui
de eodem laudancur a GiacomeUo
idAeschyl. I^rom. vinct. 647. de-
aique Cortium ad VIL Ep. Cic.
adDiT. 9. Paiseratium ad Catull*
de nupt. Pelei et Thetidis r. 83.
p. 42. et Vulpium ad eumcl. 1. p.
373. Punc locum , imitabatur
OpUtus MilefiUnn» lib. IIL de
Schism. DonatisU p. 90. ^d. Lon-
din. Casaub. dum ita scriberet:
JBr quorum numero cum aliqui
in Basilicis sepelire coepissent,
Claritu pre^hyter in loco Subbu-'
hnti ab Bpiscopo suo coactus est,
ut insepuUamfaceret sepulturam.
Quantopere tum , et po&tea talia
qoaererentur, vide apud Savaron.
ad Sidon. IV. Epist. 16. Gaba-
TOir.
Magis, magisque'\ Magis ac
magis. Liber Laug. et alii non-
Aulli. utrumque usitatum. FftaRA-
IITS.
Sui similihusl Ita emendabat
Barbador. in Gryphiana, quae ha-
bebat tuis ^ et ita primns edidifc
HerTag. cum antea suis ederetur
in omnibus, ut etiam uterqus
Barb. minus recte habet, atque
ipse adeo Vaticanui. Gab..
lUius execratae columnae] In«
fima multitudo post Caesaris ne«
cem, ut scribit Tranquillus in
lulio cap.85: Solidam columnam
prope viginti pedum mtormori*
Tfumidici in foro statuit, scri"
psitque Pahbntx Patriab.
Apud eandem longo temporm
3acrificare, vota suscipere, con'»
tropersias quasdam interposito
per Caesaremiureiurando distra»
here perseueraptt, Vocat execra-
taro, quody ut opinor, Dolabella^
priusquam eam everteret, rese»
cravity et omoi religione liberavit.
Quid sit autem resecrare, sive
obsecrare, tradit Verrius apud
Festum: Resecrare^ solvere reli^
gione, ut cum reus populum co-
mitiis oraueiat , ut eo pericuto
liheraretur^ iubebat magistratus
eum resecrare, Columna autem
Caesari, vel ut Deo, %'eL utmor-
tuo potuit excitari. De sepul-*
chro Archimcdis Noster 5 TuscuU
quaest. Animadverti columellam
non multum c dumis eminentem :
in qua inerat sphaerae figura et
cylindri. Homevus frequeuter,
ut Odyss. /»'.-veistt l4:
B 2
Digitized
byGoogle
30
ORATIO
exseeratae columnae, ut xmrum mihi videatur, tam
valde reliquum tempua ab illo imo die dissensiase*
Eccp enim Kaleudia luniis, quibus ut adessemua
I^v0ccrr<?.
jigge^to busto super erectaqu»
columna^
{Uados ^'. ▼eria 434:
*AX£ ioTt. ariilfi ft^vtt ffiiudov,
Uv^Qoq iloninti, ctc.
Finria columna manet veluti
bustoque euperstat»
Ili«dot n\
'Ev^ I tuf^xooovoit xaafynpeol
Tt frat ft
Tvfifii^ Tt onqXij %f t6 ya^
Y^gaq iotl ^avorruv.
Hic iUum ornabunt socUfra*
tresque sepultum
{Qui Junctia debetur honor)
busto atque coiumna,
Vide Xiphilinum in Dofnitiano^ et
aliot pastim. De colamnit Deo->
rum namini conaecraUi quaedam
protalimus in Nonni paraphraiin
capl io.,qaae operae pretium fuerit
eztcribere. ClemenaAlexandrinut
lib. 1. Stromatum exeunte : Prius^
quamigitur antiqui statuas ao^
curate nossent effingere, erectas
columnas ut Deorum simulacra
renerabantur, Scribit enim au^
ctor Phoronidis:
CaUithoe excelsi clavem quao
gestat Olympif
lunonis quae pelUribus festa^
que corona
Reginae omavit suhlimempri"
ma columnam*
Sed et qui Europiam scripsit,
auctor est, statuam jipoUinis
Delphici columnam /uissey his
verbis :
Ut Phoebo decimas, sacra ut
donaria tempU
Figamus suspensa tholo , eel^
saeque columnae*
Sanchuniaton Bcryteniia, Phi-
lona B^blio interprete apud Ea->
aebium primo Praepar. ETan^ «
Phoenicet mjAces Tf wi (afiSav^
&fUgov9 i^ 6v6fiaToq alnwv% Co^
lumnas et baciUos Deorum 190«
mine consecrarunt» Omitto ata-»
tuian Venerit Paphiae, quam Cor*
neliut Tacitus , Maximat Tyrioa»
et alii columnam p«allatim itt
anguatum detinentem fuitte pto*
didenmt. Quod ad Caetaria co-
lumnam attinet» Graeei tCriptores
eiot noQ memineruiit, tram pa««
tim appeUant. Dio 44: uir€tm
autem multitudo eo loco ^ qua
rogusfuerat, extruxit, etc. *a-
crificareque apud «ojii, et primi'^
tias offerre Caewi, tanquam.
Deo, instituit, Appianua 3. CiTi-^
liam : ^tf/i^ to^xo^o/cf» t^ mtQifm
Mirum mihi videatur ] Omne*
libri yeteres , MifU mirum videa^
tur. FfinaAR. Etiam Vatic. ut^
mihi mirum videatur, Gab« Ita
Graer. Em. Schuti. ut mihi
mirum pideatur, eondem ord*
serrant Teeg. Icn. Gud. Sine
cauta Em. notat ad Tocct uno
die: cur uno? fortatte primo»
Sensus ett: Qui fit, ut hoc nuo
die reip. saluti protpicere toIuc-
riils, non item de futuro tempore ?
Kalendis Juniis] DecreveraC*
SfDatus, ut Consulca cx KaUu-
Digitized
byGoogle
PHILIPFICA PRIMA. CAP. a. »t
cdixerat, mutata omnia; nifail per senatum^ multa et
magna per populumy et absente populo et invito.
a» IniuU de Caesari» actis cum
cOBallio eognoscerenty ot dicitur
a Philipp. JCaJendls luniU, cam
inSenatum, ut eratcofutitutum,
pmire veUemuSp metu^peterriti
repente diJTugimus» At iete, qui
8en€ttu non egeret , neque desi^
derauit quemquam et potius die^
eessu nostro laetatus est, sta^
tim illa mirahilia facinora effe^
cit: qui chirographa Caesarie
defendissei lucri sui cdusea , i #
Ugea Caesoris eAsquepraeclaras,
ut rempmblicmmconcutereposset,
9Pertit, eto. Abkam. Iu Barbt-
dor« et cod. ad marg. Lamb. et
Barb. aec et ez meia editis primna
Lamb. deiode Grnt* Kam ceteri
antea, et Barb» pr. KaL lunii^
quihue mt adessemus edixerai:
mutata onmia. Cod. Vatic. JKL
lun, quihus ut adessemus edise^ >
rant: adlicetambo Conanles edi*
Kerant* Varctnm antem Vati-^
aano pnmisse eognoyi, cnm post
cnm coUatnm codicem tirt attm»
mt editkmem fovs miiii emendam
obtnlit* Neqne vero dnbito, qnin
rede pamerit GAaATOir. Graer.
Emest. etS€hntz.e€iixerat. Tee^
len, Gnd. et «p. tuentnr iectionem
Tat. edixerant»
NihU per Senatmm: muita et
magnaperse ipsiim et ahsente
p^uloet inHto] Multaetmagna
perpopulum, cmendo, cnm au-
ctoritate TCternm omninm libro^
nim, qo» qnidem in manna mcaa
penrcBernnty tum ettam ratione
addnctna : nam primum qnia agc^
bal per se ipsom? deinde ipie
Gicero mnltis in locis aper-
tissime ostendit , ' Antonium egisse
per popnlnm. Qni potuit agere
per popnlum (dicet qnispiam) et
absente popnlo, et iftvito? Qni
agit per plebem concitatam , per
operas conducUs, per egentei,
seditiotot , facinorosos , is agit
per populnm : siqnidem bi quoqne
sunt in numero ciTinm: et mrsns
perpopulum non agit, cnm et
popnlos, qui Tere populus appel-
lari possit, coustet ez viris boDis,
ac beue aentientibus de republi-
ca: et ea comitia legitima siiit,
quorum anctor Senatns ett^ quae
descriptis aeutibus, classibns, or-
dinibus habentur. Autonina igi-
tur cum ferret leges per vim, ez-
dnsis bonis, et iure rogandi
sublato, non agebatperpopulumt
et rursns agebat per popninm«
cnm ciyes improbi, atquc ez nn-
mero cirinm merito eztenninandi
^eas aciacerent ac inberent» Quid
mnlu? audiamna Gceronem si-
militer loqnentemin oratiodepro
domo sua : An tu populum l^o»
manum esse illum putas, qui.
constat ex iis, qui mercedecon^
duountur, qvi impeUuntur , ui
vim afferant mogistratihus , ut
obsideant senatum , optent quo^
tidie caedem, incendia, rapinas ?
quem tu tamen populum nisi tU'»
bemis clausis frequentare non
poteras, Fz&nARrva. Mutta ei
mogna per populum , et ahsente
populo ] Sic Pal. sec. S. Victoris,
et Perrarii mss. omaes. vnlgati,
pcr se iptum^ et •hsente. Gav-
Digitized
byGoogle
M
ORATIO
CoiiAiiles designati se audere negaba^t in ^enattmil
venire ; patriae liberatores nrbe carebant q^ , cuius a
cervicibiLs iugum servile deieceraut; quos tamen ipsi
consules et in concionibus et in omni sermone lan-»
dabant. "Veterani qui a^pellantur , quibus hic ordo
TB&YS* Vatlcanus populum con*
firmaYit, atqne iu Lamb* esom-
nibns , ut ait, BifSii. Met iFiieterct
cditi, et alii ante Lamb. et codi-
cei Barb. cormpti sunt. Gar.
CoTUuUf dejtgnati] HirtiuSy
ct Pansa. ABHAit.
Cons. des. se aud, n. in sen. <;«-
nire] Yat. negabant ee audert
in e, V, item Teeg.
Tatriae liberatoree ] M. 6ru-
tui» Decimtis Brutus, C< Gassins,
et alii, qiii nece Cacsaris patriam
a serTitutis iu^o liberaranu Abram*
Urbe earebant ea e/c.] Mauri-*
cianus oroitlebat «a, quod per*
placet Guilielmio. Grytarts.
lugum eerpila] Ita freqaenter.
Sencca Hercnl. fur.
Cur ergo regi eerpit etpatitur
iugum»
Ptopertius lib. 8. eL 5 :
Dnni iieet, iniueto 9uhirah€
coUa iugo.
Freqaentiuf etiam Graeci. Tkeo*
gniir
Aal intpa ^/«f» Kmo^^oi^s.
^OS^, xal l^tvylijif dvclo(po9
Caicihue ineulta populo , sti^
mulisque negantem
Percute: coge gravi subdere
coUa iugo,
Item:
Oa flroTi T0«c ^/^^0((rii> into (i^»
Maloipo9. -^
jVoi» ego eerviU aubdam depi'^
ctus db hoste
Coila iugOm —
Oppianns a. de Tcnat*
Airtaq S f oik» 9^^ ^i^JUip
XlOyoP.
At non fert ^ennie iugum,
Quod Nonnus i5. 37. et 55. Dio-?
nysiac»n usurpat, et Pindarua
Ode 2. Pjth. Epodo 4. Abram.
Jpei consuies] Antonitta et
Dolabella. Iobm.
Veteram qui appeiiantur'] Ita
Guilielmiiis e suis liegebat, non
male. editi tameif olim et PalU
nostri nihil dissentiunt a vnlgata*
prius , appeliabantur / prorsuc
inepte. Orvt. V^eterani qui
<^peUahantur] Caesariani mili-
tes , quibus post emerita stipcB"-
dit caverat Senatns, ut in agros
sibi assignatos emolnmenta air»-
commoda milltiae perceptnri pri<^
mo quoque tempore mittereotur*
Ait, qui appeiiabantur f yt\ quia
non putat et nomine et commodic
Teteranonmi dignos esse, qoi
Caesaris] auspiciis tulerant arnui
contra rempublicam, vel quia
mnlti , nondum emeritis stipen**
diis, tamen pro Teteranis se gere»
bant. Ab&am. Nec Abramius»
nec Gruterus ceperunt mentem
TnUii , qui ait yeteranos appelU- .
tos fuisse ab Antonio , sive com-
pellfttos in concione ad ulciscen*
dam Caesaris necem ut coirenty
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 3. 5. 25
diligentissime caverat, non ad conservationem earum
rerum, qua^ habebant^ sed ad spem novarum praeda-
riun incitabantur. Qaae quum audire mallem, quam
videre, haberemque ius legationis liberum, ea mente
discesfii, ut adessem Kalendis lanuariis, quod initium
senatus cogendi fore videbatur.
in. Exposui, Patres conscripti,. profectionis
consilium s nuuc reversioms, quac plus admiralionis
^od patet tx UUtoricis ct episto--
Us ad AtticQin, et 'verbis se^en-
tjbui* Vot^ i|ritiir motaoda est
vuigata cum Gmtcro^ guam etiam
propognat mens, Franc et Am-
ftterd. GmAJiv. Etiam Car. Stepli«
Tidit alicobi , appellantu^
qnod profert, tamqnam milgatam,
Kd foirte fnit in sno codice. Nam
ipte cnm omnibiu libris, qnos
▼idi, appellahantur. Ga&. Est
appeUdbantw in reliquis codd.at-i-
que etiam in God. len. et AngU
Ltctio appellantwr baud dubia
ab bterpretibns profecta est» qui
putarent Idcm esse ac, qui eU-^
euntur,^€pum appeUare h. 1»
idem sity quam coknpeUare ia
ooncionf y ati Graevius et Manui-
tios Tocem rccte interprctati suut.
^pte tum obibat loca, ubi habi*
Ubant Teterani in coloniaa de*-
dncti, cosque concitabat.
Quihus hic ordo diligeniis^ime
caverat] Vatic. caperant: quod
reiicio, qnamvis hic ordo colle-
ctimm siu Gab..
Quae cwn audire mallem,
quam videre ] Quia nimirum
Seguiua irritant animos cKc-
jui^aper aurem,
Quam quae eunt oculis acce^
ptafidefibu^»
Vide Coellanam et Milonlananu
Ajbbam.
lue legationis liberum'] De hac
legatione iu scribii. XV. ad
Att. II. DolabeUa me eibi le^
gavii a, cL W. Non. April, id
mifu heri pesperi nuntiatum estm
Votiva ne tibi quidem placcbat :
etenim erat absurdum, quae, si
stetisset respublica , povissem,
ea me, euersa iUa, poia dissol-^
vere, Xthabent, opinor, iiberae
hgationes definitum tempus legs
Julia : necfacile addi potesi ad
hoc genas hgationis , ut , cum
reHs, introire , exire liceat:
quod[ nuno mihi additum esi
Bella est autem huius iuris*
qainquennii Ucentia, Isto loco
animadverso, Philippus Beroal-
dus olim emendabat, ius isga*
tionis liberae, idque reoepit
Muretusy deinde Lambinus, ec
reclum est. Scd Vaticanus, c&-
teriquc acripti, et editi , quoa
ego et Graevius inspeximns,
hberum servant: neque bypaUa-
ge TuUio usitata toHenda cst, ai
me audias* Vide ad c. iB« pro
Planc. a4. et 6q« p»o Scxt»
Garatost.
Bxposm] Seiunctio diotonmi
a dicendis ad afferendam Inoem
etper."^ -^uiutcm oratioui. Abbam*
Digitized
byGoogle
,4 ORATIO
habet^hrevlter exponam. Qmim Bnindifliiim , iter-^
que iUady cjaod triiam in Gra^iam est, non mio
causa vitavissem, Kalendis Sextilibus veni Syracasas^
qood ab orbe ea transmissio in Graeciam laadabatar :
quae tamen urbs mihi conionctissima , plus una me
nocte cupiens retinere, non potait. Veritas sum, ne
meuB repentinus ad meos necessarios adventus suspi-
c^onis aliquid afferret, si essem conunoratus. Qaam
autem me ex Sicilia ad Leucopetram, quod est pro-
montorium agri Rhegini, venti detulissent: ab eo
Cum Brundutium\ LibcrLang*
Brundisium, ••mper. FjnuLUUTi.
Cum BrunduMium^l Briiiulafliim
tirbs Mt in extremis CaUbrijie
fimbufj unde commodatin Grae*
ciam et Epiram traiectot : Bnm-
dntium umen orator TiUTit, non
•ine caOiM. Sed cur YiUTerit,
nou liquet, niai fortofse qnod
▼cteranorom, qni in colonias
tota CampaniA ct AppuUa tran-
#cripii facrant, Tim et- inaidiai
netuebat. Aiiux* Optimasqno-
qne Vattcanus Brundisium aem-
per rectc scribic. Vide ad c« ia«
|)ro L. Man. Gxn. ^
Quae ttmen urbt mihiconiun^
eiissimal Magiu fuit omniam
Sioiliae orbium cum Cicerone
coninnctio, ex quo eum sibt
contra C. Verrem in patronom
«diciverMit» AjiaAM. Quae tamen
9nihi urbs eoniunetieeima] Libri
^eterea, urbs mihi coniunctiMei^
ma: quae itructura mihi concin-
liior Tidetur. Fxerar.
Su^eionis aliquid afferret]
L. Lang. Suspedionis, nt apud
Tereniiom in Andria :
Nam qui ittaec tibi ineidii
Muspsctio ?
Suspieio quoqne , nnde hoe ▼cr-i
bnm decUnatum eat, pro susp&^
etum habso dizit SeUuitUia:
Suspsctust inqnit , regi: et qfsa
^an suspicieus. FjnuLUiiTi.
Ad Leuci^etrdm\ Libroi6.ftd
Alticum epiit. 7: Octasto ^ I<L
8ext* eum a Leucepetra profe^
etus (inde enim^ tramittebamy
stadiacirciter ccc proeessissem,
reiectus sum'austropehementiad
eandem Leucopetram. Ibi eum-
pentum expeetarem (erat enim
viUa yaierii nostri, ut famiiia^
ritsr essem et libenter) , Rhegi^
ni quidam illustres homines eo
psnerunt Roma sane recentea»
in iis Bruti nostri hospes, qui
Brutum NeapetU reliquissef»
Haec afferebantf edietum Bruti
et Cassii, et fore frequentem
Senatum Kalendis: a Bruto et
Cassio litteras missas ad Con^
sularss et Praetorios : ut ades'^
sent , rogare. Summam spem
nuntiabant fore, ut Antonius
cederet , res conveniret, nostri
JRomam redirent» Addehant
etiam me desiderari: subaccu-
sari* Auux.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 5: aS
ioco ^^Qnsceniii y nt trammittc;rem; nec ita mnltum
pi^Qyectus, reiectus austro aum in eum ipsum locum,
^mde comcendmram. Quumque intempesta nox esset^
tnansissemque in yilla P. Valerii, comitis et familia-
ris niei, postridieqiie apud eundem, ventum exspe-
ctans> manerem: municipes lUi^^ini complures ad
Jne venerunt; ex his quidam Roma recentes; p, qui-
Ims primum acdpo M. Antonii condonem ; quae ita
•Un^ims •eripaua ett in libro
TCteriy •ino ulla Mperationls no-
ta : idquM magia e Letina eonsae-
taiiine ridetar. MvaBTTs. Agri
MAegini] Bhegitun, nt tcribunt
tnm alii pmim, tom Thucjdi-
def lib. 4., eat liaUde promonto--
rium, illia freti angnatiia a Si-
cilia ditUum, quae Siciliam kh
Itatia diaterminant, cmny ntdicl-
tar 5* Aeneidoi,
— ^enit medio vi paniue,
et undie
Heeperimm Sicuio latu» ab^
ecidit.
Stnabo libro 6: Nomen Rhegio
«Mtf 4ui Aeechylue ab eo, quod
isti aecidit regioni, Terrae
enim motibus Sieiliam a conii-'
nente abruptam cum aUi, tum
iile tt£firmaini: et nomenaperbo
Hfrva&a^f quod eat rumpi, de^
dacium videtur, Idcm paolo
poA de Leucopetra: A Rhegio
iweue ortum eolie #i natfigatur
ad X etadia, perveniiur ad
Leucopeiram, id eat albnm aa^
xam^ a colore eic denominaium,
in quod deeinere moTttemjij^fei^
tunum aiunt, AmUM.
Ceinecendi\ Tox naoiica, nt ti-
detur. Plautua Bacchidibua, fc
Ibo ad JPiraeum:
Postquam aurum aheiulmuitf im
napem coneeendimutm
yirgiliua u Aeneidof:
Bie denie Phrygium eonteendk
natfibue aequor,
Freqnenter etiam Graeci. ut 9.
UUdoa:
— ftoUt^ i* ippt/t iMomf
U^nait^ Mqei; ifiateop imata^
— wiaquaque frequentee
Natfe ade^endebant pugnacee
Arcades armie,
Odju. 4 :
-^ imtfairifup, ^9^ T«;|f»Mi
JS^ iq TunqW ttoio nXimp i^
ofrona «orrey.
— conecendere, ut\orie
Sietae tepatriie eubito, marie
aequora sulccme.
Accipio iHf. Antonii eoncio-^
iMm] Ez ore eina exceptam, et
celeriter notii compendiariia ita
conaignatam, nt notarii manna
dicentia verba facile aeqneretnr.
Qnae autem iUa 11. Antoniicon*
cio fnerit, divinare non poaaom ;
conatat tamen, eam fuiiae de
componenda republioa. Idbk.
Quae ita miki piacuit'] Quae
mihi ita plaeuii, omnea 1« ▼•
Digitized
byGoogle
26
ORATIO
nllii j>Iacuit, ut, ea lecta^ de reverslone primiiiii
coeperim cogitare. Nec ita multo post .edictum Brutz
afFertur et Cassii* Quod quidem ihilii, fortaase quod
eos plus etiam rei publicae, quam familiaritatis gra«
tia, diligo, plenum aequitatis videbatUr. Addebant
praeterea (fit enim plerumque, ut ii, qiii boni quid
volunt afferre , affingant aliqaid , quo faciant id, quod
nuntiant, laetius,) rem conventuram; Kalendis Sex-.
FxBLRAiL. Teeg. Gud. quae mihi
itaplacuii.
Nec multopost] Nec ita mul"
to post , o. L V. qui mihi qni-
demredolere \ideiitur elegantiam
Tullianam. FsrrArits. Sic et
x>mnet mei ac GronoYianni. Ciir
reipuernnt? GaASVi^s/ Non rc-
apuerat certe MuTet.nequeLamb.
Addidit etiam voccm hanc Gry-
phianae fiarbadorius, e^ Barbe-
rino aec Politianaty [nt arbiiror.
In altera Gryph.-MDL. ex Fer-
retti codice recepta fuit. Gro-
novianna cod. est ille, quem lac.
Gronoviua a patre tuo coHatum
boc loco adnotat, ubi omnea
congerit varietatea, qoas Ince di-
gnaa ex eo pntavit, quasqne suis
locis commemorabimua. Cum
bis deniqne omuibns ita praebet
Vaticauns. Gaa.
Bdictum Bruti affertur et Cas^
eii'] De hoc edicto nihil aliud
occurrit, nisi illud Antonii cnidam
edicto videri fuisse contrarinm.
I7H>. i6.adAitic« episuy: Antonii
edictum legi a Bruto: et korum
contra: ecriptum praeclare, Sed
quidistaedicta paieant, autquo
spectent, plane nonpideo» Vel-
leius Brutum ct Caisium ait te-
statos edictis libenter se in per-
peiiio exilio vicUir6a, dum retp.
constaret concordia, nec nllam
belU civilis praebituros mate*
riam. A^ ^ y k,f K ^
Btiam plue reip» ] Phu etiam
reip, omnes libri veteres. Fui-
RA&. His Vatioanus aeoedit*
Gak.. In len. deest etianu
Rempub» conventur^m KaL
SextiUbue: Senatum frequenteng
fore"] Ita corrigendum est, Rem
conventuram: Kal, Sext» «Seaa-
tum frequentem jore. Cuios
emcadationis habemus apctorem
non modo CoL librum, wt^
Ciceronem ipsum XVL lib* epist.
ad Atticum , de eadem re eodeim.
modo loquentem. Hoo , inquitp
afferehant, Bruti et Caseii edi^
ctum, et fore frequentem Sena^
tum KaL a Bruto et Cassio
litteras missae ad cofisulares et
praetorios : ut adessent, rogare.
summqmspem nunciabant, fore,
ut Antonius cederet, res con^
veniret. Fsbjujuvs. Rem oon^
penturam] Haud aliler PaL sec.
non, ut antea vulg^ti, remp^ con^
venturam, Sic Livius lib. XXX,
oe ^emfacere saepius uitro citro^
queagiiautibus/-emconventuram»
.videatur Ferrarius.. Gb.vt« JRejis
conventuram] Fore, ut Antouio
cum Caesaris percussoribus conve-
niret, et componcretur civilis dis-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 3. i! 27
tiUhu8 senattun frequentem fore ; Antonium, repUdlatLf
malis suasoribus , remissis Galliis provinciis , ad au-
ctoritaiem senatus esse rediturum.
rV. Tum vero tanta sum cupiditato incensus ad
reditum , ut mihi ntdli neque remi , neque venti sa-
tisfacerent; non quo me ad tempus occursurum pu-
cordia. AbiUM, Hecte PcrraTk-
ni et Grutems. Latinis emin res
convemre dicttiur, de qua ho-
mjnes Gonyeniimt. lustin. XXX^
5 : Pax quae in Macedonia non
conveniebat. et fic alii non
inodo frequenter , ced fere per-
^etuo. G&ABvxTs. Cod. Gur«
Stepb. pro rem conpenturam,
nt recte Ferrar. Manut. Ferrett.
Muret. ipte Steph. Lamb. et
Barbador. habebat, e3se conven-
turam, No8;ri codd. cum editis
ante Man. rerr^^ conyenturamy
cxcepto VaticanOy qui cum Co->
lot, et Pal. sec egregie consen*
tit, Gak.
Malie ^uasoribua'] Caphone,
Saxa^ Cotyla, Mustela, Tamisio,
ct aliis einsmodi fnroris Anto-
niani satellitibus. de quibus fVe*
qnentem habet Ora^or mentio-
nem. AxbXmu
I Jtemissis OaUiie propinciis']
Oillia Transalpina Nnmantio
PUnco, Cisaipiha Decimo Planco
obvenernt. Ea^ proyincias Anto-
nius ad se transferre conabatur,
nnde et panlo post civile bellnm
exarsit, et Brutus Mutina obses-
sns ab Antonio. Nnntiatum au-
tem fuerat Ciceroni, Antonlnm
itm de obtinendis Galliit non
cogitare, sed remisris Galliis
obtemperaturum Senatui, et ad
eins auctoritatemi a qu^i ditces-
serat , esse redlturum. TJnde et
magua componendae' reipublicaa
spes affulserat. Idbh. Provinciis
GaUis f Colotianus, et alii non-
nulli Tcteres libri. Fsiiiuit. Ita
eliam Vatic. GaOis autem pro
GaJliis. Saepissime optimns 11«!
ber pro I duplici nnum pouit.
Ga&*
Twn vero tanta ciq^iditate']^
MeQs codex: Ilic vero tanta
4um cupiditate incensus, ut ad
reditum mihi nuUi neque remit
neque venti satisfacerent, egre-
gic« GnABV. Tamco Vaticanu»
cum ceteris oinnibus habet: tum,
ve^o tanta sum cupiditate in-^
census ad reditum, ut mihi nulU
etc, Tantuni consensum in ae<-
que recta lectione unius libri
causa non desero. Gas.. Neque
Schiitzius nec Ernest. rccepernnt '
lectionem cod« Graeviani, quao
eadem est len.
jid tempus occursurum puta^
rem'\ Ant* Augustinns, ad id
tempus occursurum etc. F. Va-
8IMVS. Non quo me ad tempus
oecursurum non putarem} Alii^
occursurum putarm* perperam.
h^c enim dicit, non eam sibi'
fnisse causam snsoipiendae tantfle
celerltatis, quod aliter se ad
tempus occnrsurom non pntarct :
sed qnod reip* qnamprimnm
Digitized
byGoogk
98
ORATIO
tarem,' aed ne tarditis, qaam coperemi rel pablicae
gratularer. Atque ego celeriter Yellam devectof^
gratalari caperel* Mtiuit. Re-
pngn«nt omnef Tetereft libri*
Hecte igitur Abramiae: Noa
ideo feitinabain, qno^ pntarem,
jne intere«se poiae Senatoi, qui
cogendna fuit SLaL Sextilibua:
linnc enim nnntinm aliqiiot die-
lina poat Kalendaa acceperam:
#ed nt qnam primom reipnbli-
cae, ctti pntabam moderatione
V* Aatonii pacem et concordi-
#m contigiaae, gratnlarer. AwiAii.
^egatio, qaae, tamqnam cooie-
ctnra Mureti , reiicitnr , inventa
utiqne ab eo fuit in codice Ya-
ticano. Eam Lambinua adaci-
Tit! aed rea non mediocrem du-
bitationem babet. Reiectoa ad
\Leacopetram Gicero VIII. Idua
Sextilea, ex XYI. ad Att. 7.
poftridie, b. e. YIL Idua baec
nadiebat* Quid ergo tam ei
aarrabant, KaL Sertiiibus Se^
natum frequentem fore^ qoae
^ fuerant iam nndiaa aeptimua?
luqoe, cum ia illa epiatola, ubi
liaec eadem narrantnr, Kalendief
tantnm ait, eaa Corradna Sep-
tembrea interpretatur ; cuiua ex
sententia KaL Septemhribua bic
legi debet. Verom Talliaa Ro-
s&am penrenit pridie Kal. Sep*
tembr« Si ergo moa Corrado ge->
•ratnry apcrtam ea^ Talliam de-
•perarey qaia ad tempaa occar-
rcret» non debaiaee^ iralgata^que
proinde ctare aoo pocae. Paut
•tiam, aiae feattnatione, qoam
ndkibnit, iiadem Kal* Talliam
adeaae in Senata JKm potoiaae,
VI addita negatio mbil fe&teatite
Gonferat» Niai enm forte piite<*
moa^ poctqaam a Rruto, qa»
rea eaaent loco, intellexerit, ali—
qnantnm de ilia celeriute remi—
aiaae, quippe qui a Yelia quin—
todecimo die Romam perre—
nerit} quamTia de hoc qnoqna
tempore infra dixerity propera»L
Sed rectom arbitror , KaL Sex^^
tilibue» Qui enim Rbegiom id
aaotium attulerant, omnino ant«
KaL Sextilea Ro^ diaceaaerani:
neqne de KaL Septembribua eo
nuntiare poterant, cum aliae pro-
ximae interiioerentnr Kalendae^
qnibac Senatua erat babendoc*
Sic anUm de iia loqnebantnry
qoae ae Romae audiMC dicebant,
qnaai adboc futora eaaent, cunt
tamen Kalendae praeterierint ;
qoia facU referre non poteraaty
aermonemque in id tempua con<^
ferebant, de qno teatificabantor*
lam Tcro in mlgau leciione
TuUina dicit, ae non ideo pro-
peraaae, quod KaU Sextiliboc
pntaret in Senatu adeaae ae poc-
ae, nt Seoatom doeeat^ nnllo
celeritaU id potuiue obtineri,
cnm diem non dixerit, quo nu»-
tina andiaaet. Satia cat enim
iiivmj09 fignificare* Qood ai ex
Vaticaoo oegationem adaumac,
haec erit acnuntia : non eam fe-
atinationia cauaam fuiaae, quod
tempoc eaaet ollum, qood Tere«
retor cmittere. Ita, Kalendae iam
nollae re^icerentur. Gao*
Veiiam deuectue] Eadem epict*
VU. lib. XVI. Nam XTL KaL
Septembrit cum veniseem VelU
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4. 29
Bratam ridi 5 quanto mco dok>re, non dico. Torpd
mihi ipsi videbatur, in eam urbem me audere reverti^
ex qua Brutus cederet: et ibi velle tuto esse, ubi iUo
non posset. Neque vero illum similiter , atque ipso
eram, conunotum esse Vidi. Erectus enim maximi
am , Brutus audipit* Brat enim
4ms navihu4 apud Heletem /Zci-
vium, citra Veliam miUia pas^
suum III. Pedibus ad*me sta^
tim, Dii immortales ! quam
9alde iUe reditu , velpotius re^
Versione mea laet€Uus effudit iUd
omnia, quae tacuer^t? etc Ad-
dit: Maxime autem dolehat, n&
KaUndis Sextil, in Senatu non
fitisse: Pisonemferebat in coe~
tau Se autem laetari, quod
effiigissem duas maximas vitU"
feration^s, etc. qaas ta Tlde.
Snbdit: Repersionis has specio"
sits eaussas hdbes: iustas iHas
quidem et magnas: sed nuUa
iuitior, quam quod tu idem aliis
Utteris: Providb sx cvi
QVID OBBBTVR» VT flT
ymn^ PAB PABI BB8POH-
DBATVB.. MlBIPICA BMIK
dvex^Ottd PBOPTBB XBTTK
Aemo&tx. In freto mediq
hanc epistolam legi, ut , quid
possem propidere , in mentem
mihi non peniret, nisi quodprae^
sens me ^se defenderem, yelt*
am attUm ^iuii ^lCav a lUgaU
et Uciibiu dlctam, ait Haiicar-
nmeus lib. i. Antiquit* Rom.
Moris enim erat antiquis Qrae»
cis, ut pluriinum nominibus a
rocaU incoeptis syllabam OT
Una Httera scriptam praeponere*
Brat autem instar r duabus
rectis super unam rectam con^
iunctij ut Ferena, etc. AbIiaii*
Brutum vidi] Com inceDsia
ob Caesarlc necem Teterauoram
animif Bruto et Cauio viue pe-
ticulum immineret, Senatui ut
eo» praesenti pericnlo subduce-
ret , his duobns annonae curam
mandavit, ct quod Praetores
erant, decrcTit, ut legibus solYe-
rentur, ai ab urbe plus qaam
decem dies abfuissent, Brntam
Yeliae vidit Gcero magno suo
cum dolore , quod vir unice
amans rempublicam non auderet
in. urbe sobsistere.
Bx qua Brutus excederet^
Cederet omnes libri scripti»^
quod verbum tamen idem valet^
qiiod excedo, ut bic idem ia
X. Pbilipp. de eodem Bruto lo-
quenk declarat: Bundem vidi
postea VeUae , cedentem ItaUa.
£t panlo infra : Cedere e patria
servatorem eius, manere ih pa^
tria proditores, Fb&babiv8. Bx
qua Brutus cederet] Sic Pal. sec.
primos enim excederet, at vul-
gata. GavTSBTs. Hab ent eederei
edd. quoque veteres Hom. et Ten»
in quibiu inanper cum cod^
Graev. esty o^i ipse non posset»
Receperant ante Grat. cederet
P. Man. Car. Stepb. Muret. et
Lamb. firmantc Vaticano. Tamea
inepisUad Brnt. 16. vos fottasse
sapientius excessistis urbe ea^
quam Uberaratis : atqae ita saepe
aUbL QsM^
Digitized
byGoogle
9o
ORATIO
toc pulclicrrlmi facti sm conscieiitia, nihil de sao ca-*
6U, multa de Biostro querebatur. Ex quo primum
«pguovi, quae Kalendis Sextilibus in senatu fuisset
Pulcherrima facti conscientia\
Hoc ampliu* o. •. 1. Pulcherrimi
facti sui conscientia, Fz&RVBJYt.
jPirmant omnes noatri codd. et
«dd. Faerni et Mureti. Grjuit.
Pulcherrimi factiy Reipublicae
A dominatn Caesaria liberatae.
AbrAm. ProDomen sui omittunt
,Tu]^ati, aerTant Graevii codices,
^ nostri. Lallbiu Inveni in
Barb. sec. ex alio certe cod. ad«
iectom sui; sed abest a primo,
ict e meis omnibus ante Muret.
jeditis rectissime. Potuit sane a
Cicerone ipso adbiberi, nt de
hac eadem re XIV. ad Att. 12.
^Momam, in^uit, ubi nostri U-'
heratores tuto esienonpossunt?
^ui quidem semper erunt cJari,
conscientia pero facti sui etiam
heati. Velleias quoque Bruti
«t Gasftii edictum referenf IL
63. 5* plurimum sibi honoris esse
in conscientia facti sui. Disst-
nmlare tamen neqaeo, banc mihi
^TOculam adbuc esse suspectam,
)cum probe noYorimy, et «aepe
iam adnotariitty ut modo ad c.
19 o. pro Deioit. baiusmodi pro-
Siomina c<}utra fidem a Librariia
liddi solere. Quin etiam est al-
ter locus de bis WQOPPOMTOifOtq
aostro simillimns X1V« ad Att.
•a'1. perum illis magna conso^
latio, conscientia maximi et
clariasimi facti : ubt tam recte
abest sui, quam bic abesset:
i^on aeque autem bebe, mearum
ludicio* aorIum> co, qoj|Xn fu^
pra dedi, loco fuisset omissnm«
Itaquc nulla ibi Tarietas: bic de
Tarietate iudicium ex con^tanti
similioris loci lectione facere U—
citum sit. Sed optimorum co—
dicum causi^, si qois Telit, ali—
quid de critica severitate remitto :
est enim iis aliquando largien-
dum, quod minus praestantibus
denegaretur. Tantum moneo»
glossis Vaticanum ipsum noit
carere , .quarum a Tiris doctis
una c. zi, agnoscitur. Nam is
quoque cod. facti sui. Gaeato-
KIYS.
Mulia de ncstro querebaiurj
Antiquus liber, multa de vestro,
et sequenti Tersu, pro ex quo,
ille babet ex qui eo. FAs&irYa.
De pestro est ettam in Golont-
ensi , sed ceteri de nostro. Sed
iUud Yei*ii|s est de pestro, nimi—
rum senatus populiqae Romani
miscro sutu. Graby. Parum.
cautos bie fuisse arbitror Muret*
Lamb. et GraeY» qui pestro r^
cepenmt* lu in duobus soUs
codicibus legitur. Gautissimus
Faernus, qui nibil mutaTit: ca—
ius iadiciam et libri Untnm.
non omnes comprobant, et ipsa^
Graeriana ratio. Senatos, et po-
puluSy et uniYersa resp;. conti—
netur yocc nostro : at vestro
nonnisi de Senata potest inteiU-
gi, qui solns aderat. Gaa. Ernest.
et Scbiitz. scripserunt etiam ve»
stro, qnum ^nendum essct rc-
ctiu« nostro.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4;
5i'
i. Pisonis oratio: qui .qaamquain parum erat (id
eniin ipsum a Bruto audieram) a quibus dcbuerat,
adiutus: tamea et Bruti testimonio (quo quid potest
esse gravius^J^) et omhium praedicatione, quo^ postea
vidi, magnam mihi vid6balur gloriam consecutas.
Hunc igitui- ut sequerer, properavi, quem praesentes
non sunt secuti: non ut proficerem aliquid,. (neque
enim sperabam id , neque praestare poteram,) scd ut,
61 quid mihi humanitus accidisset, (multa autem
X. Pisonis orafio'^ Quaenam
haec fuerit Lucii Pisonls oratlo
babita Kalendis Sextilibns tn
Senatu, uon satis constat: idcon-
•tat unnni, eam fuisse liberri*
mam. vide infra. et Philipp. 5 :
'^t iUe homo vehemen$ et vio^
lentus , qui hanc consuetudinem
iibere dicendi excluderet, feeerat
enim hoc idem maxima eum laude
L, Piso triginta diebus ante
me, etc Ex quibus merito du-
bltes de ftde Appiani, qui libro
3. da bellis civiltbus L. Pisonem
Aatonio patrocinantem^ ct Cice-
roni repugnantem inducit. Ajhlajt*
Neque perficere poteram} L.
y, ^a.rtiui patrare , partim J9rae>-
etare. GreU^us tiuoqae praeetare,
•i tamen sine mendo liber est,
quem umen sequor. Fsulaiuts.
Primns Mang. praeetare, a quo
neminem postea discedentem tidi :
idqne Terbum in fiarb. sec optimc
•uperseribitnr alieri perficere a
Barb.primo, ct reteribns edd. quo-
qoc minus commode admisso. Sed
ncae sunt aliquac bic partef.
Quod Lamb. monet alios babcrc,
quodque seqnitnr Barbadorius,
nec enim eperabam id, necprae^
stare poteram , id egp in V-ati-
cano conspexi, et in cd. Mureii,
et in GeUti codlee Barberino
n. ai36. Sie etiam PricneUs ad
Apnleii Apolog. p. 22. qnem
lac. Gronovius lure iam repre*
bendit, quod praeetabam pro
eperabam, et sperare liic pro
praestare maliierit. Sed ceteri,
quantum norimus, libri GeUia*-
ni , cura omnes praestare con*
fii^ment, babent tamen prioro
loco neque, altero nec, Nocu
Att. Xllf. 1* quod ipsnm- a ple^
risqne Tntlii editbribns negler
ctum superest tamen in Romana
ct Veneu. Profee^ Tcreor, ne
Tarietas ista particulamm bomi-
nes, ut solebat, offend^rit: bine
klii bia neqtte posnerlnt , alii bia
nec, Nam TuUium ipsum ne-.
quCf nec ponere potuisse doce-
buntea, qnac diximtu ad c. iS^
fai Pison. Garatoit.
Multa autem impendere pide^
hantur praeter naturam , prae--
terque fatum'] Ex antiquo Ubro
legendum , impendere videntuP.
ct restituenda tox etiam: nt sir>
praeter naturom efiiam ; itaquc
Utrobique Gellius legit. et paulo
infra addenda yox tamen, ut sit;
huiue tamen diei, Fabrn. MUlta
autem impendere pidehanturl
Vctui Ubcr^ impendere pideHtur%
Digitized
byGoogle
5% ORATIO
impendere yidebantur praeter naturam etiam , prac'*
MTmxT» ht^entUre videntur]
Volgo, videhantur* Corre^it e
•HM IfSis GraCTiuf, qnibus «o-
cebiuit duo e Regiis. Lallem.
Mimirum Olivetns GTuterum, ali-
osque fere omnet secntus dede-
TSt, ifidebantur , cum posset ex
' iastitnto sno melior^ ducem
seqni Lsmbinum. Id ille slibi quo-
^e p^peraii^ fedt^ etkm ubt
Graevius Lambinianai lectiones
egr«S*6 firmaverat. Hic silen-
tinm Graeyii cum Lallem. inter-
pretari non ausim. Lamb. ex uno
cerce Vaticauo dedit, pidentur,
cui Gellinm sciebat accedere*
Teriium Untum habeoy quod
addam, testimoninm Lutatii, ut
Scboliastem Sutiannm appellant,
ad IIL Tbebaid. ao5. Librieuim
reliqui, Serviusque ipse, ut mox
^debimusy male, eidebantur,
GA&ATOir. $atis apparet, veram
case lectipncm videntur, et te*
mere ab Emestio- et Scbiitzio re-
ceptam esse i^idebc^tur , quasi
baec ad praeteritum tempos re-
ferat Cicero.
Praeter naturam etiam,j}rae^
fgrque fatum] Etiam delendum
est, nisi libris omnibns antiquis
fidem abrogamus. ^BaaAK. Frae»
ter naturam j)raeterfue fatum}
HoBc locom ezplicat Gelliuslib.
a3. Noct. Atdc cap. i : An utrum^
fue idem vakre vobterit ^ fatum
tf/ naturam, ei duae ree av^^
«cU qivcut^ an vero divieprit
mepararitque, ut aUoe oasus na>^
turaferrp videaiur, aUosfatum^
^or^idtrandim equidm fut9.
jitque id maximg requirendun^
qua ratione dixerit accidere mii/«»
ta humanitue posse praeter fa^
tum , quando sic ratio et ordo
et insepardbilis quaedam fati
necessitas constituitur , ut
omnia intra fatum claudenda
sint. niei iUud sane Homeri se^
cutue eet:
Mi^ wai Mq ftoXgap iofso^^Jt^
Soq elqufpixtiai.
Nepraeter fatum accedas Flum
tonis adaedes»
Nihil autem dubium est, quin vi^
olenttun et inopinatam mortem
significaverit : quae quidem pot'->
est recte videri accidere praeter
naturam* Sed cur id quoqua
genus mortis extrafatum posue^
rit, neque operis huius est ex-
plorare, neque temporis* It«
qnidem . Gellius: sed instituti
nostri ratio postulat, ut^ quo4
ilie omiait» nobis pro modulo
rimandum. esse videatnr. £ pbi-
losophisy Bt dicemus in 2. Pbi-
lippicam noU primay quidam
omnia. penitusy atque adeo hu-
manas actiones fati necessiute
devinctasy alii plane libcras et
•olntas esse censnemnty quam
postenorcm senuntiam Homerus»
Qceroy Virgilios Tidentor am-
pleziy nt ea falo tribuerenty qnac
ex necessaria canssarum conne-
xione ercnittnt^ quae anUm hn*
mana volttnUte et opera contin-
$uA, ca fati nccessitau absol* .
Ycrent» Diserte primo Odysseae
lupitcr in oonciiio Dcorum:
'iZ noiUH, olop dif 9V 4^ov^
^j^oroi «/Tioft^rm*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4.
55
vui^ ol Sk xui qtifvoi
go¥ ukyi txovaiv,
*Jlq xal vvv Aiyta&oq inkg /i6~
Qov jirQt^dao
JHjfi* &X0XOV fiprjaTyw, elc.
O siq)€ril accusant morlales
numind Diuum,
A nohis etenim dicunt mala
surgere: at ipsi
Traeter fata euis vitiis luiu^
sere dolores^
Ut praeter fatum Aegisthus
sibi iunxit Atridae
Vesponsam uxorem, etc.
Car auteiu praeter fatum, ipse
•nbdit, qula vldelicet mlsso ad
Aegistlmm Mercurio nou solum
id fieri prohibuerat, sed etiam,
si id faceret^ poeoam fuerat
commiQatus. Quo etiam sensu*
Tersus a Gellio laudatus debet
cxplicari. Hiados v,
Atnla, rlq (f wde ^iiSy uziov-
Ttt xtXevtt
*4rtC ^Ax^XX^oi; noXefi,CCfii¥ ^fik
fLuxtaO-cUf
rC^ aiv ufia xQtiaaotv xal tplX^
TtQoq u&avairotav,
UXJi iivax^Q^attir , ort xtv avfi^
pXiiatai avvi},
iWi^ xaX xntiQ fiolQav Sofiov^AX--
Soq etaa<pixfia$,
'Aenea, quis te amentem Deus
ire suhegit
'Aeacidem contra, et belli cer-
tamen obire^
Qui te fortior est et divis
charior if)sis»
3ed discede pr^cul, quoties
eris obpius illi,
Ne proeter fatum subeas Plu-
tonis ad aedes.
Paisim dcnlque ea quae pratler
Tmm. I.
fatmn erentnra Inisse dicit, et
liberis Yel hominnm, Tel Deo*
rum actiouibus trlbuuntur. ut
initio einsdem libri :
Atldw, fifi xul Ttixoq {/niQfMQOf
i^ttXttTittl^rj,
PermetuOy praeter fatum, n*
moenia vertat,
Ilikdos ft,
"MvB-a xt¥ *AQYttoiaiv iiikQ fioQm
yoGTo; iTvx&fi»
JSic praeter fatum populu*
reditsset Achivus,
Odjss. /.
"Mv&a x% 6tj dvavffvoq xmfQpoQOV
wXtT *06vaatvc.
Hic praeter fatum infelix per-'
iisset Uljsses,
lam illa mors est secundum iia-
turam et secuudum fata, quae ex
priucipiis nalurae intrinsecis, et
ex pugna quatuor primavum
qualitatum, uua pro^valente cou«
tiugit, illa praet^ naturam qui-
dem, sed tamen secundum fata,
quae ab extcrnarum caussarum
•erie , et quasi concatenationa
quadam /infertur, ut si quis per-
eat vcl fortuita tecti ruina, vcl
inceudio casu excitato, vcl uau-
fragio. IIU praeter naturam
praelcrque fatum, quae n^c a
principiis naturae intrinsecis, neo
a caussis externisagcndi necessi-
tate couslrlctis, sed ab hominla
libertate dcpendet, ut cimi quis
ttbi vcl mortem consciscit, vel
altcrius scelcrc occiditur* CUre
4 Acneldos:
liom qitia nec fato, merita neo
morte peribat,
Sed misera ante diem, suhito»
que accensa furore^
Nondum Hli flavum Proser*
pina vcrtice crinam
c. '
Digitized
byGoogk
54
ORATIO
terque fatum,) huias diei vocem testem rei puUicae
relinquerem meae perpetuae erga se voluntatia.
jihstuUrat, Stygioqut caput
damnaverat orco,
Fato pereunt, qui propter caus-
tas neceasnrUt, sive internas,
alve extemas natnrae necessitati
auccumbunt: merlta morte pere-
unt, qai pro sccleribus debiia
snoTpe plectuutur: at Dido mi-
sera et innocens slbi mortem
adscivcrat. Hunc autem locum
a Demosthcnc ittQl (frtipupov
somptum etiam notavit Gellius.
Nam quod Cicero fatum atque
naturam \idetur dixisse, Dcmo-
ithenes T^r itfTtqwatriiv x«* xo9
u{rt6fiavo9 ^uvonop appellavit.
Abxlam. yere Ferrarius. Nam
nullus quoque meorum librorum
agnoscit etiam, solus Muretus
delevit eam vocem , quem mc-
rito seqnor. Graevits. Imo non
panllo ante Mnretum hanc Tocem
omiseraut P. Man. «t Car. Ste-
phanus. Inde facium est, ut
Faernus Manntiana nsus eam esse
addendam munuerit: et quidem
u«n ex uuo Gellio, Verum etiam
omnino ex Vaticano. Faerno
aecessit tacttus Lambinus: silet
etiam finrbador. cum ea sit iu
utraqne Gryphiana, in Rom. Ven.
Ald, Naug. Cam. et Grut. quam
restituendam puto, quamvis in
ntroque Barb. dcsit, et Graeti-
nm secuti sint Olivee. ac Lallem.
Mihi enim videtnr ei sua vis
uon mediocris esse^ magnamque
Gellitts, ct opiimiis omuium
codex ci conciliat auctoritaicm.
Wam Gramraaricos, qui eam non
agnoftcunt, nibtl iiioror. Servi-
ns ad Tirgil. IV. Aen. 655. hano
totam KUQifB-tOiW ita exhibet:
multa jnihi imminere videbantur
praeter naturam , praeterque
fatum: h. e. inquit, gladii uin-'
t^nii ex casu. Statii Scholiastev
ad II. Thebaid. 191. muliaetiam
contingunt praeter nafuram,
praeterque fatum: idetn ad III.
2o5. multa autem impendere vi-^
dentur praeter naturtim , et
praeter fatum : dcnique ad IV.
677. multa fiunt praeter nctU"
ram , praeterque fatum, Videa,
quam sit his homiuibus confi-
dendumb Verumtamen Luutiuiy
ubi fidelior est, forinsse habec
€t praeter cnl^a Librarionim pro
etiam praeterque*, compebdiia
huius crroris causam praebcnti-
bus. De loci sententia con-
fer Turuebum ^XIII. Advers. 9.
qui lectionem a Mureto babeu
Garatok. Satis accurate do-
cuit Garatonius, hic post no-
turam non deesse posse etiam,
qu«d Graevius in suis codd.
quum non invenisset, omiseraty
alque etiam Ernestins, quod a
Guelf. abesset^ quem seqmiti»
est Schiitzius in edit. novissima.
Huius tamen dici^ Tamen
positum est pro saltem , aut, H
nihil aliud, ut saep4 alias. quod
qui non viderant, sustnleraut vo-
cem illam, ut redundantem*
MvBJST. HuiUs famen diei i^o^
cem testem] Opiime meus: hu^
iu6 diei pocem /lanc testem, Pcr-
pernm ista vocula dcsideratuf' ta
aliis. Tamen, qnod Fa€mUtt et
Digitized
byGoogle
PHILIPPIGAPRIMA. CAP. 4.
55
Qaom^im utriusque conaiUi causam , Patras con-
^cripti, probatam vobis esse conlido, priusquai^ de
re publica dicere incipio , pauca querar de liesterna
M. Antonii inimia^ cui sum aniicus; idque mo non-^
nulio eius oiilciQ debere ease prae me semper tuli.
Muretos rfposnetnnt iiire, lii
nuUo meornm extat. Grabvivs;
Voc^jn uiramque uuus postcA
Lallem. recepit , nuUo aildito
MSorum sufrragio. Qtiam tutum
lit V. ' Aanc ex iHo uuico MSo
rccipere, aJii YideriuC GeHiui
non ea aolom caret, led eiiam,
quod miror^. aUera tamen, quae
pracitantiflaima ett, atqne a Lamb.
uoo ex uno Vaticano, «ed ex tri^
hut codicibus, ut mouet, rece*^
pta fuiL Puto Gellium ab ali*»
'quo ad Tulgares Tullii codices
«meadandi • causa depraTatam*
Oab.. £nieat. et Scbiita* omiae«»
mut tamen,
Quoniam utriusque coneilii]
Tam profectionis , quam reVer*
fionb meae. Abkaii.
Idgue nonnuUo eius officio de^
here etee] JStc o. 1. r. Idque
me nonnuUo eiue officio debere
eiy ex quibus mea quidem seu«
tentia^ si e modo Utteram in i
muuv^is, omne mendum sustu-'
leris, hoc modo, Idque me non-
nuUo eiua officio debere , etiafn
frae me eemper tuli. Fereaxuvs.
Idque me nonnulio etc, debere
eue] -Ita et nostri« malo Lambi-
nui et Mauutius, qui esse muta-
rnut in etiam^ adducti co^ie"
ctnra Faerni, quod idem dictum
Tclim saper voce ediceret, qaam
mutaruut in ei dicerent, praeter
wnQts libiws. Grtt. NonnuUo
officio] Antonius poit ptfgtitRi
Pharsalicam eum aUquot legio^
nibus in Italiam remissus est a
Gaeaare , inssusque Pompeianoa
aditu Italiae prohibere , Cicero-
nem Bruudnsii non interemits
et ita orficium etigebat, ut Ora-
tor amicus esset Antonio. vide
a Pbilipp. Abram. P. Mannt*
ann6 MDXLT. etiam edidit pn>
esse, ^em seentus est Car. Ste-
phauus, quamvis in suo cod. «d
invenerit, quod Ferrarius et
Grutcrus in suis, egoqne in Va-
ticano j in Barb. primo , in Rom»
et Ven. Nam ceteri ante Muret»
faabeut quidem esssp sed carent
%f me post idque, ut cod. Grae-
VJanus^ uec male earent. Ex-
cipienda est Gr}^biana MDL»
ex cod. Fcrrctti emendata, ia
qna legttur : idque nonnuUo eiu9
officio deberi, etiam prae pte
semper tuU. Quac lectio videri
potest Manutianae antecellore, ut
oa quoque Barberini sec. id quod
nonnullo eius offioio dehere pram
me semper tuli , addito buic , &l
vis) prouomrne» Sed iam editulr
opiime atque tutissime* Ferrar;
Manut. et Lamb. npn intellcxe-
runt, qaid idque Taleret. F.le-
'gnntcr puuicui* pro amicumqae,
pro voci^ uimiinm aoteccdcutia
iutatioue. Couaulc Wopbcn«inii%
I. Lect. Tull. ai. p. ii4. ikj.
Gak. Ernestiu suspe^tum iiideiitr
C 2
Digitized
byGoogle
S6
ORATIO
V# Qaid tmdem erat caosac, cur in senatum
hesterno die tam acerbe cogerer? solasne aberamS
an non saepe minus frequentes fuistis? an ea res
agcbatur, ut etiam aegrotos deferri oporteret? Anni-
bal, credo, erat ad portas, aut de Pyrrbi pace age-
we po«t dehere et S^huu. omi-
•it Yocem inunerito»
Cur in seriatum hestemo die ]
Philipp. 5« In ceUam Concordiae
nisi- renirem Kalendis Septem^
hrihuSy fahros se missurum, et
domum meam disturhafurumessc
dixit. Magna res, credo, age^
hatur: de supplicatione refere^
hatur» Veni postridie : ipse non
venit, Paucis -yero Terbii iuiu-
rUiu ostendit: i. quod boIua; a.
qnod acerbe j 3« quod ^n re non
znagoi momenti coactu« fuerit*
AfiXiAM. In Vat. multa erant initio
praetermisaa , qui «ic habet, dc
hesterna in Senatum tam acerhe
cogerer? Media iuppleta sunt
ad iroam o^am eadem manti, sed
j|on additnr, hesterno die, Ta-^
men debere adesse iodicat omis-
•io ipsa» qoae nisi propter eius*
dem vocis iteratiouem contigerity
aliam rationem habebit profecto
nullAm. Idem cod. inCra, ut
etiam aegrotos deferre' oporteret ?
Hic autem male Naug. Gam. et
utraque Gryph. tam aeerhe solus
cogerer? ceteris .omnibus libiis
repugnantibns. Gah.
Hannibal'^ Ita omnes, quoi
ego qnidem viderim, Tetcrei
libri* quorum consensum potius
•equor, quam Graecos, qui ex
hoc, ut ez aliis multis nomini»
bus, asperationem detrahunt.
ICvuT. Annihalp ered^p #r«#
qd portas] Maganm TideUcec
reipublicaepericulnm imminebat,
quod ita commoni consiiio pro—
pulsandum esset, ut nnlUas eit-
cusationem Consul deberet ad-
mittere. Sicut cum Annibal ad
tertium ah Urhe Roma lapidem
9Uper Anienem ^castra posuit,
ipset vero cum daohus millihus
equitum usque ad portam Qa^-'
penam , ut urhis situm explora^
ret, obequitapitm Imo nonsolum
fuit ad portas, sed etiam in Ur-?
bem hasum immisit. Plinius lib.
34 : JSt adeo discrimen omna
euhlatum, ut AnmhaUs etiani
statuae irihus locis visantur in
Urhe , cuius intra muros solas
hostium emisit htistam, Abium*
Recte Hannihal cum Vat. eUam
£«rb« ambo, Rom. et VeB« Gar,
J)e Pyrrhi pace] JNoster 'd«
Senectute : Ad Appii Claudii
senectutem accedehat etiam ut
caecusesset: tamenis, cwi^ stn-'
tentia Senaius inclinaret adpa^
emn ei foedus faciendttm cwn
Pyrrho^ non duhitavit dicm
iUay quae persihn^persecutus est
J^nius:
Quo pohis mentes, rettae quaa
stare solehant
Antehac, dementi sesefisxsrm
ruina?
Vide locum, Plntarcham in
Pjrrho, et Epitomea LitUaAm
Digitized
byGoogle
PUILIPPICA PRIMA. CAP. 5. Sy
batur: ad quamcausam «tiam Appium illum, et
caecum, et senem, delatum esse, memoriae proditum
est. De supplicatiopibus reforebatur ; qiTo'in genere
Aenatorcs deesse non solent. Coguntur enim non pi-
gaoribas, sed eorum, quorum de Iionore agitur,
Non pignoribus] Consnlvt
noonnnqnam' a Seuatoribut pi-
gnora qnaedam auferebant, nt
▼ideUcct Senator ea ptgnora per-
derety qul ConsuU aliquld iu-
Benti obtemperare noluis^ct. Pau*
lo po5t : Quij autem unquam
tanto deunno Settatorem coegit?
cut quid est ultra pignus^ aut
mtdtaml Non solum autcm hls
pignorilMis Senatores cogebaut,
Senatui interesse» sed etiam aliis
rebus co^rcebant, et in officio
coniinebant. Tertio. de Oratore:
Hic cum homini et vehementi et
diserto , et imprimis forti ad
resistendum , Philippo (ConsnU)
quasi quasdam perborum faces
admovisset, non tuHt ille et
graviter exarsit", pignoribusqua
ablatis Crassum instituit [coe'r^
eere. Quo quidem ipso in loco
multa a Crasso dipir^itus dicta
referebantur , cum sibi illum
Consulem esse negaret , cui Sc"
nator ipse non esset, An tu
cun omnem auctoritatem uni-
persiordinis propugnare putares,
eamque in conjpcctu populi JRo-
mani concideres , me his pignS-
ribus existimas posse teneri?
Non tibi illa sunt cedenda, si .
Crassum vis co'^rcere , haec est
excidenda lingua, qua velevulsa
spiritu ipso Ubidinem iuam li-
bertas mea refuiabit, Sed , ut
adCiceronem et Antonium redea-
mns, remgesum ita describit Pln-
tarchns : Postridie Senaium ha-'
bente Antonio , et ipaum arces-
sente , non venit in Scnaium,
sed decubuit, languere sc exvia
causans. Apparebat reuerafor-*
midinem suhesse insidiarum ex
suspicione quadam et delato in
itinere ad cum indicio . At An-
tonius tulit accrbe eam calum^
niam, ac militibus missis im^
peravit, ut adducerent eum, aut
domum incenderent. Sed cum
intercederent frequentes depre^
carenturque^pignoribus tantum^
modo captis quievit, ' Haec iUe :
qnae sane nun 'video qnomodo
Ciceroni consentiant. Neqne enim,
etsi hesternam ininriam Antonii,
qnantnm potest, exaggerat, uUam
ant militum ab Antonio missoo
Tum, aut inflammationis aedinm
militibns demandatae, aut ca-
ptorum pignornm facit mentio-
nem. Sed tantummodo queritur,
quod commlnatus fuerit Anto-
nius, se pnblicls fabrls et operis
disturbaturum esse domum ipsi-
us. Neque plj^nora a se capta
fuisse diclt, scd querlturj, Anto-
nium dlsturbaiiouem aedlum
CQUimlo.ituni fuiss'^, cum alii
Seuatovcs, qui Cousuli parere
renuerint , noii ^ravius qnam aut
pignortuu acceptloue, aut mnltac
irrogatloue plcciautur. abram.
Quorum de /lonore] Yatican.
Digitized
byGoogle
38
orXtio
gratia: quod idem fit, qCium de trlumpho rcfertur:
Ita sine cura consules sunt , uf paene liberum sit se-
natori, non adesse. Qui qumn mihi mos notus es-
6et, quumque de via languerem, et mihimet dlsplice-
rem: misi, pro amicitia, qui hoc ei diceret. At ille, vo-
bis audientibus, cura fabris se domum meam ventu-
rum ease dixit, Nimis iracunde hoc quidem, et valdo
interaperanter. Cuius enim maleficii ista poena est.
^e quorum hQnore, et iu Mare-
tm. Gjlr.
tta sine ewa Coneules eunt]
I«an^. C. pro Consules, Colotia-
Bat. Coneul, nonnuUi, Coneu^
laree, ego le^uor impre#»os»
Cumque e via languerem] Trea
libri tcripti , de via , qao» Tehe-
menter probo: siquidem ab faii
•criptores lucaUotii6imi faciunt*
PlauU in Ptend. Nam ut laesue
tfeni de via^ me vvlo curare,
Cic in Acad. Et nisi de via fes^
Mua eseet, continuo n4 9oe ven^^
turum fuiese, £t de Somn. Scip*
Jlfe etfeesum de via , et qui ad
multam noctem vigilassem. li>B|iU
P. Man. Car. Steph. omnesqn«y
Mur« ^cepto, postea, de via,
aeque aliter Barb. sec. Tamen
cum coterit editit et Barb. pr«
9 via ser^at Vaticanns. Gar.
Miei pro amicitia, qui hoo
, dieeret] Qui hoc edioeret, o, I.
a* quod aorea meae multo magis
probant. Edicere autem non
Hiodo valet , edicto iubere : Te*
rum etiam dioere, indtcare, atque
ctiam enuntiare significat. Sal.
Js QUm se diceret indicaturum
de coniuratione, si fides publica
data csiet: iussus a Cos, quae
sciret, edicere, Cic. de Am. Si
prius, quid maxime reprekendera
Scipio solitus sit, edixero, PlauU
in Mcn. Omnia hercle ego edi^
ctayi, Quid? ti corrigamns, ho9
ei dicerct, omnino moUius atque
usltatius videretur. tot librornm.
tameu consensionem pro nihila
putandam non arbilror. Fe&iu
Qui hoc ediceret] Antiquus liber,
qui hoc ei ' diceret^ iiixta conie—
cturam Ilierouymi FerrHTii.FABaw.
Qui hoc ei dicerct] Hoo melida
e«se, viderat et Ferrarius: cuiua
coniecluram optimi libri anoto»
ritas confirmavit* Mvretvs. Si
FaSruum et Muretum vidisaet
Gruterus , non reprehendissei
Lambinum et Manntium, qm
non coniecturam Ferrarii, sed
antiquissimi codicis Vaticani scri<*
pturam secuti tunt. Sed Fa&nai
et Mureti editionem PLilippica-
rum, et in eas notas non vidiate
Gruterum, ex multls aliis locis
constat. Grabv. Ald. Naug. Caro*
utraque Gryph. diceret, Barb.
ambo, Rom. Ven. P. Man. Car.
Steph. repet. Lamb» Grut. edi-^
eeret, Gab.
Intemperanter ] IntemperaDtia
non solum in libidine, sed etiam.
iu ira. vide Vatin. c. i. Ab&am.
Cuius enimmalcficiiistapoena
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PBllMA. CAP. 5.
«9
ut dicere in hoc ordiue auderet, sc publicls operis
disturbatai^um publice ex senatos sententia aedifica-
tam domum? Quis autem umquam tanlo damuo
senatorem coegil? aut quid est ulti'a pignus, aut
mullam? Quod si scisset, quam sententiam dicturus
es/] Adden4a vox, fantQ., tit
«it, tanta uta poena est,
F.iERNVs. Omne$ , praeur Mn-
ret. Lamb. ct Graev., cootemse--
rant Lauc Tocem in . uno Vat.
invcDtam, quam etiam BarbaHor.
iare proharat. Gar.
Publice aedificatam] In Piso-
nem: Me somequentihus diebus
in ea ipsa domo , qua tu me
fixpuleras, quam expilaras, quam
incenderas, Pontijices, Consu-
les, Praetores, eoUocausrunt :
mihique , quQd ante me nemini,
pseuniapublica aedificandam do-»
mum censuerunt» £t enucleatiua
de Haraspic. resp. domum suam
divino et faumano iure munitam
eue demonstrat: Quae primum
aedificatur ex auctoritate Sena^
tus pecunia publica, deinde con-
tra vim nefariam huius gladia^
toris , Clodii, tot SenatuscoH-^
suttis^ munita atque septa est»
Primum negotium iisdem r^agi^
ttratibus est datum anno supe^
riors, ut curarent ^ ut sine vi
mihi aedificare liceret , quibus
in maximis periculis uruversa
respublica comjnendari solet :
deinde cum ille saxis et ignibus
et ferro vastitatem meis acdibus
tntulisset, de.crevit SenaluSy eos,
qui idfccicsentf U^c dc vi, quae
est in cos, qui universam rem-
pubHcam oppugnas^ent ^ teacrij
rtc. qui meam domum violasset,
contra rcmpublicam esse factu^
rum. Nego uUo de opere pu^*
bliea, de monumentOy det^mplOj
tot Senatua extare consulta^
quot de mea domo , quam Se^ '
natus unam, post hanc Urbem
constitutam, ex aerario aedifi^
candam, a Pontificibus Uberan-
dam, a magistratibus defenden^
dam , a iudicibus puniendam
putaret» E qvibua vldeas iropo-
teutiam Autonii , qni se fabroi
ad eam domum disturbandam
xnissurum esse minatut est. Abr,
Quid est ultra pignus, aut
multam] Au Senatores parere
ConsuU rennentes gravius «
CoDSule puniuntur, .quam si vel
pignus ab iis auferatur, quod
ipsi amittant, nisi te praestite--
rint CousuU dicto audientes, vel
pecuniairia multa irrogetur. Id£3C.
Qui si sciret] Legendnm,
quod si sc4sset, ex anttquo libro.
Fabrxvs* Cum videreni bic
praefixum, et in V» L# Graevii
editionibus tributimi , qui si sci-*
rety mibi sUtini videbatur boc
esse TuHianum, et maU in aUis
Ubris bominum imperitia iuier-
polaiam, quibiu incaute 'viri
docti ctctU(lerint. Hac enim ipsa
varietate modorum pluries usum
TuUium fuissc , iam oktcndr ad
c. 67. pro Sext. Sed, ubi ad
mco» Ubro« actes$i> omne« vidi
Digitized
byGoogle
4o
ORATIO
essem, remiaisset aliqaid profecto do severitatc co-»
geadi.
VI. An me ccnsetis, Patres conscripti, qaod
Tos iiiviti secuti estis, decreturum fuisse, ut paren-
talia cum supplicalionibus miscerentur? ut inexpia-
biies religiones in rem publicam inducerentar ? ut
habere, qui si scisset, luqne,
^ guis aliquo ex libro praesUnti
proferet , sciret , ei iani ndac
Auclor probandi fio. Interea vi-
ros doctofi non reprehendo, a
quibnf non fuit quod receptum,
quainvifl Lamb. id se recepisie
dicat ex omoibui MSis, nemp€
Vaticano eos onmes accederc, quos
jpse consuluiL Gar. Etiam Ern. et
Schntz.recepernnt : quod si scis^
set. Ern, damnat immerito qui
propterea^ qnod Um loDge absit
a personae mentioue. len. et
Teeg. quod,
An me censetis] Si Lesterno
die adfnissem, putatisne meadeo
timidum futurum fuisse, ut pro
parenuUbus et instis, quac mur-
tiiis fieri solent, siipplicationes in
honorem mortul Caesaris decer-
nerem. Quia tamea id Seaatns
universns decreverat, eum a ue-
ccssiutc excusat, ne totum ordi-
nem reprehendere videatur. Abr.
Inviti secuti estis] Secutiestis
inviti , L. Gol. oratio certe fit
et nnmero plenior, et composi-
tione Irnior. FcRnAn.
Parentaha] Noster 2. de legi-
Bos : Februario mensa , qui tuno
extremus anni mensis erat, mor^
tuis parentari voluerunt) quod
tamen Z). Brutus , ut scriptum
a Siienna est , Decembri facere
9oUbat. Tertulliaiiuf de testi*
monio animae: Vocas porro se^
curost ^i qttando extra portam
cum obsojiiis et matteis tibi p6^
tius parentans ad busta recedis,
aut a bustis dilutior redis, Pli-*
nius lib. id. c la: Quin etpr^
sco ritu fabacia suclc religioni^
J}iis in sacro est , praei^alens
palmentari cibo , et hebetare
sensus existimdta , insomnia
quoque facere, ob haec Pytha-^
gorica quoque sententia damna—
ta, ut alii tradidere: quoniam
mortuorum animae sint in ea,
Qua de caussa parentando uti-^
que assumitur. Festus: JFabam
nec tangere , nec nominare Di'^
aJi Flamini licet , quod ea pu^
tatur admortuospertinere» Nam
et Lemuralibus iacitur Larvis^
et parentalibus adhibetitr sacri-^
ficiis , et inflore eius lucius lit-
terae apparere pidentar» E qui—
bus apparet parentalia esse aa—
crificia quaedam et epulas in
mortnomm memoriam celebra—
tas. dicta parentalia, quod id of-
ficii genui mortuis pareQklibot
exhibetur. Abrak.
Inexpiabiles religiones'] Quae
nuUis sacrificiis, nulla insUura*
tione possent expiari: quibuA
adeo Dii offenderentur , ut pla-
cari vix possent. InSM. Vatican*
in republica inducer.entur;, Gxa*
Ut decerrierentur siupplicatio^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 6. 4i
decemerentuv dnpplleationes mortuo? Nihii dico,
cai. Fuerit ille L. Brutus , qui et ipse regio ciomi-
nts moriuomm] Ex antiquo libro .
leye, mortuo, Tazrhys» Ut
deeernerentur suppUcathnes
mortuo] Antea, mortuorwn, mnle.
de uno enim Gaesare loqnitnr.
neqne satis Lattna oratio ernt,^
^omodo antea legebatnr. Mvr.
Sttpplicationes mortuo] Quate-
nna auiftm liceret aut nefat esset
fapplica^ones mortnis decemere,
fiis€ tractaTimus , et hunc ipsnm
loenm exposuimns in Vatin. ad
illa Terba c. 12 : Dices tesuppU^
cationes illasnonprobasse, Aim.
tFnns Eru. pravam lectionem
mcftuoTum rctinuit , i^nod sibi
iila correciio tste videatnr.
j^ihil dico i qui^ faerit iile
/i. Brutus ] Nos antea, tantum-
Jnodo coniectura ducti, pro quis
cui reposueramus ita, ut anie
fuerit notam distinctionia appo-«
neremns: quod, omni scriptura
diligenier considerata, Cicero
Ibihi ▼idebatUT boc Yoluisse dicere,
se nnllo modo eos houores, qui
diis immoTtalibns deberentur ,
cuiqnam mortuo fuisse decretu-
mun. luque onm dixisse^, An
me censetis, P: C,,quodt^os inpiti
fecuti estis , decreturum fuisse,
Ut decernerentur supplicationes
mortuontm? Tum illnd addi-
dit, nihil dico cui. non dispnto,
coi hic honos haberetur, nefario,
•• t^anno , ' scelerato^ impio.
Vernm fac fnisse L. Brutnm ex-
nctorem regum, patriae libera-
torem, addnci tamen non possera,
et qnae seqnuntnr. Similirer
«uem locmua est in oratione pro
Sext. Cur de capite civis? non
dLfputOf cuiusmodi civis , etow
yenim hoc antea, ut dixi, coU'^
iectnra modo addnctus, nunc eo
magis id affirmo, q«tod senten-
tiae iheae antiquisslmns qnitque
liber adstipnlator cst. Erunt ta-
mrn fortasse nonnuHi., quibus
magis arrideat quoius, cuius, s»
patrio casn, ut sit. superiori scri-
ptnrae eonsequens: dixerat enim >
mortuorum, quae sententia ut
reprehendi non posser, si alic^int
nnius libri anctoritate piteretur, hk
non magnopere pfobanda , tmtk
a scripto rccedat : praesertim cnm
H. Tullius quibnsdam legibns
ita sit asy-ictns, nt iis interdnm
tamen se relaiet atque solval,
•iqnis timen id pngnaciter de^
fendet, nos ei non valde repn^^
gnnbtmus. FihrAr. Nikil dico
cui"] In Tetei-e libro, qui, Sed
scnbendi ratio autiqua est : nt
iu illo Virgilii:
— qui non risere parentes,
Sic infrh, aeciuiif pro, aequum:
et locuntur f pro, loquuntur.
MrB.ETT9. Nikil dico cui] Est
a coniectnra Ferrarli , confirmata
deinde exemplaribns Tetustis: et
acccdunt Pall. in- quibus qui»
GRTTBB.T8. Adde Nann. ad II.
iu Vcrr. 5g. Gar»
Fuerit ille L, Brutus] Fm-
ilenter sumit exfraplnm a luuiu
Bruto, qui Tarquinium eiusqne
liberos eiecerat,' asserneratquc
libertatem reip. nt ex hac oppo^
•ttione patriae liberatoris, et
publicae Uberiatis epprcssorts ia-
Digitized
byGoogle
4i
QRATIO
nalu rem publicam liberavit , et ad similem virtttt&m
et simile factum stirpem iam prope in quingen-
tesimum anuum propagavit: adduci tamen non pos-
dignilas illiiM S. C. magU ola»
ceat. AjiaAM.
Slirpem] M. Bruttun, et D&
Bratum, qtii praedpui daces fue-
rant conspiraltonAA ct necis Cse^
sart infei-eiidae. Idjbx.
. Stirpem m prope guingentesi-'
mum] Lectio snti<iaa, stirpem
iam prope in quingentenmum,
FAERmra. Restiiaimusitaqueliaoo
toculam cum Faerno, Mureto,
Laml>ino, Paullo Msnutio, qaam
male neglexerunt alii editorcs.
Grjlbvivs. Yetus Lncani Scbo-
liastes ad Vlf. 687. Fuerit ille
licet Brutue, qui et ipse domi-
natu regio remp* Uberavit , et
Mtirpem prope quingenteaimum
annum propagapit^ Parum ac-
curate. Sed tamei^ ordinem il-
Jum,' dominatu regio , conlir-
mant omnes Lambini codiccs,
quos cum eo sequor. Etiam vere
fortasse Manutiauae posteriores,
prope iam quingentesimum» Fa-
cile in libris fere omnibns
cx iam fieri potuit in: cum
neutrum aguoscat Scboliastcs,
atrumque Vaticani^ cut tamen
recte parueruut etiam Oliv. et
Lallemand. lu Vaticano autein
reperi: fuerit ille BrUtue, qui
et ipse domiaatu regjo etCt
GAaATON. i
In prope quingentesimum an--
num] Eiecti sunt Reges anno ab
Urbe coadiu CCXLIY. ut pro*
bahilisfima est omnium sententia :
babita est baec oratio anno ab
U. C, DCCX. Tcly ut alii toppa-
tant, DCCIX. Si igitur alteram
numernm ab altero subduxeris^
eruntsoniCDLXlV. vcl CDLXUL
lunius Brutus stirpem suam di**
citur ad simile factum in annuu^
prope quiagenteaimum propa->
gassc, quia posteros reliquit ^ qus
anuo post quadriugentoAuo se—
xagesimo quarto virtutem eioA
imitai-eutur , et remp. a Cae*
saris domioatu libcraieot, q^em-
admodtim ipse Tarquinios eiece-
rat, et Urbem a servitutis iugo
vindicf rat. Dionysius tamen lU—
licamasseus lib. 5. antiq. Rom*
Et Bruius quidem hunc tntaa
finem sortitus est , nuUampro^
lem aut masculam, cuit Joemel^
lam relinquens, ut, qui res Ro^
manas clarissyne examinarunf^-
Utteris prodiderunt, Cuius rei
illad indicium certissimum eMo
dicit: Quod ille erat patricius,
ut , qui ex ea gente dicebantur
oriundi, lunii et Bruti, omnk^
erant plebeii , eosque magistra-'
tus gesseruat, quos per legcm
Ucebat gerefs. plebeiis , aediU-
iates nimirum et, tribunatusm
Sed et fieri potuit, ut luuia gens
a patriciis a4 . plebem transive-
rit, et scribylt Plutarcbus, id ab
iic, qui ob Caesaris necem Br^tis
erant infensi , ^ f uisse iactatum, ,et
Luc Brato tertium fuisse fiUiin»,
a quo stirps fu^rit propagata,
aactore Posidonio, qui et adde-
bat : NonnuUos etiam aequaUum
suorum, qui ex ea gente erant,
clar^rum viTorum , repraese/Z"
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 6.
43
fterii, ut quemquam mortuum coniungwem cura im-
mortalium rellgione: ut, cuius sepulcrum usquam
tasse facie Bruti ^iatuam, Aaa.
Jam prope ia qutng^J] lu Vat. et
rcliq. edit. omiiet, qiii enm te-
qnmi snnt. Ern*. ct Schtitz. inpro^
pe quing, Guelf. et Teeg. omittnnt
prope, item len. et Briunnioi.
Qum Dedrum immortalium ]
lo antiqno libro non eat Uielio,
Deorum: quae neo B«c«Musia
c*t: pulchre enim «ine ea op-
ponitnr mortnus immcrtalibna.
•ubtUntiTe antem dici immotu-
let, ctiam Epigramma iliud otten-
4it, immortales mortales *iforet
Jde flere, Item abtnnt ab an-
tiqno libro duae dictiones, quae
in imprestit paulo post tequun"-
tnr, Patres Conscripti, Fabrnts.
Anctoriute vetustissimi ilHiit co-
dicis J}eorum delcfit praeter
Paemum. Muretns etiam et, ut
ex cins notis consut, P. Manu-
tius, quamvit contextut illam
Tocem rctinuerit. GaAEvrvs. Si-
millt fig:ura^ ted non timilia ra-
tio verborum o. 9. in Pison.
quem ego cipem, meo iudicio,
eum Deorum immortatium lau-
de coniungo, Hic igitut uai-
to Vaticano cum omnibus re-
ceQtioTibus, et I»amb. subscribo,
cuiitv elcgaiitiam Fai^rnus probe
iotellcxcrat. Sic etiam Varro
apnd Au^stin. Vf. de Civit.
bei 5, in eo sunt nudta contra
dignitatem et naturam immor'»
taUum ficta, Sic patsim Grae-
ci : vclut apud Hesiod. Theog. v.
937. wdi^fiop *Ji^fi^PjK^^Vii u&a-'
9atU9, gloriosum Mercuriuin,
Praecouem immortatium : tcd
pneris iptit ett notum* Quit
miretur, cum vicistlm mortaUi
pro hominibus creberrlme occur-
raut? £t sane in formnla, dii
immortalee, alterutrum «bundat»
quod nimirum attinet ad intelli-
gendum. In Epigr. Catuli I. de
M. D. 28. Mortalis visae pul--
chrior esse deo , h. e. immortali.
Cicero ibi^* 1« 16. m»rtaletqum
ex immortalibuM procreatos , et
nX. Tuscnl. 17. qui mortaUe na^
tu4 conditiofiem pottulee immcrr-^
taiiunu Garatonivs. Deor, ante
immort* omiserunt Ern. ctSchtitz.
in o. de Britann. abest etiaiSi
Deorunu
Ut^ cuiu3 sepulcrum] Lihcr
vetns, sepulc/trum, Sic et /a-
chrimas saepe in eo scriptum
vidcas. puto autem, hoc uou su~
perioris pcriodi membrnm cue,
tedplenam ct absolutam compre<-
hensionem, quae per iudiguatio-
Bcm effcratur, hoc modo ; Ut, CU"
iussepulcrum nusquairiextet, uki
parentetur, ei publice suppUce^
tur? Bgo vero cic. Mvivbtvs.
Uty cuius sepuicrum usquam
extet etc.} Ita alias legi, est ad
oraim ed. Lambiui; sicque Mau-
rit. ac S. 'Victoris membrauae.
recte. tangit raorem Romanum^
Diis enim supplicabant , ut Ru-
mulo, cni4it nusquam sepulci-um.
at viris iUnstribiu ad sepiilcrum
CttiDtqne parenubant, ut Tatio,
aliit etc. Grvt. Ut^ cuius sa^
pulchrum nusquam extet ] Vide-
tur legendum, x^, cuius sepril-
chrum usquam extst, ubi pare/Uc*
Digitized
byGoogle
44
ORATIO
ejcstet, ubi parentetur, ci pablice mppllcetcir. Eg<»
vero eam sententiam dixissem, Patres ccnscripti, ut
me adversus populom Romanum» si qui accidisset
gravior rei publicae casus j si bellumy si morbus ,- sk
fames, facile possem defendere: quae partim iam
tUTf ei puhlice siq)plteetur, qatai
dicat, ^i noD CMes npplicandain,
houoretque divinos tribuendos,
qni mortuns fnerlt et aljGnbi
irpaltof, ad cmns sepnlohmm
debeant iiisra persolTi. Sic pro
Flacco: Cuius damnatione se^
pulchrum Jj. Catilinae floribue
* ornatum: hominum audacissi-
morum ac domesticofum hostiam
conpentu epulisque ceiebratum:
iusta Catilinaefacta suni, Quam
potestis L. J^entulo , qui ^os in
complexu liherorum co^iugum^
que pestrarum trucidatos incen-
dio patriae sepelire conatus est,
mactare victimam ^ gratiorem^
quam si L. Flacei sanguine il~
lius nefarium in vos omnes odi^
um saturaveritis? Litemu» igi~
fur Lentulo, parentemus Cethe^
go , etc. Abkam. Usqucrm est
qutdem in Coloniensi, led tu
Telt,qnis tribns, ut et inVattcano,
nusqUam, quod non fuit mutan-
dniu. Nam re vera nnllum lulii
Caesdris extabat tnm temporii
sepnlcbrnm. Crematos erat in
foro, iblqne cotumna ei dedi-
cata, sed poitea eversa a Dola-
bella. Grabvits. Lamb. nota-
Verat, se in nno codite repertssc
tisquam, et coniecerat uspiamm
Mei cum Graevio faciirot. Gar.
Damnarunt Ern. et Schutx. nusr'
quam , ^uod ezttaret locof , nbi
combuitut esstt. len. Teeg. et
BriUnnici: nusqumn, Becte.
Sgo vero eam sententiamdixis^
sem ] Ego tam libere huxc im^ie*
tati reatitifisem, repngnassemqne,
ne mortno itippricationddecerne^
rentnr, ut, «i pestia aut beiliim auk
fames «ccidiaset, popnlusqne Ro—
manut hukis calamiutis cana-
•am in Senatnm et violatas ab eo
religiones refuoderet, facile pos<^
sem me dcfVndere» et demonstra«-
re, has publicas clades mca ctrip«
iioB oontigisse. Abrak. Retinen-
dnm Tidetnr , Patres Conscp^ti,
lioet absit a Vaticano, et a Mn-
reto deletnm fnerit.. Mox omne»
ante Lamb, editi, qnos habeb,
•t dao Barb. si quis pro si qui^
Gar.
Si morbu$] Id ttt pesUi, quM
nihil alind est qnam morbiu
epidemlus, nt medici loqnimtiir.
▼ide orationem de Provinciit
Consnlaribns. Quod aotem ait»
ea mala partim iam esse, partim
se metaere, ne impendeant, «o
ipso tempore Dio libro 45 : Haee
omma prodigia pestis vekemen^
excepit per totam fere ItaUamn
Hoc ipso auno arupit bellam
Ifiitinente, nt bmittam alia beUa
ciTilia. biennio pott ingena fa—
mes, mare Sicnlum Sesto Pbm<-
pcio, loninm Cn. Domitio obtl-
nente. ot scribit Dio libro 48:
Bi famie muiti in urbe periarant*
Ajbrah.
Pacile possim defendere'] Po«-
Mem, o. 1« T. perspicure ectiim*
Digitized
byGoogk
PHILIPPIQA PPIMA. CAP. 6.
45
fuiit 9 pardm (tmeo ne inipendeaot. Sed hoo igno-*
ioent dii immortales, velimy^et populo Komanoy qui
mI non probat , et huic ordini , qui decrevit invitus.
Qaid? de reliquis rei pu^licae malis licetne di6ere?
Mihi vero licet, et semper licebit dignilatera tueri,
mortem contemnere. Potestas modo veniendi in hunc
locum sit: dicendi periculura non recuso. Atque
ntinam, Patres conscripti, Kalendis Sextilibus adesse
potttiss^ml non quo pr<^ci potuerit aliquid: sed ne
nnus modo consularis , quod tum acctdit , dignus iilo
honore, dignus re publica inveniretur. Qua quidera
ex re magnura accipio dolorem, homines amplisiJimis
populi Aomani beneficiis usos L. Pisonem, ducera
Fl&BAa. In Aldl scnioris et
Hangem soK« editionHms pos-^
fnn inyeni. Gab.
Partim timto H9 impendeant ]
Impendemnt, 1. v. perspicue re-
etiun. Fbbjlaii. Mendam corri-
|it Eomanae^ Venetae, Aldi, et
Kangerii, qaod erat eUam in
Barb. aec. a manu pr!m», ubi
litteram praetermisaam addidit
Politianns. Statim codex a Gro-
novlo coHatas, quae partim iam
fuerunt, panUoquepost, etpopulo
Momano, fui non probat, Qab.
Quid? de reliquie] Antonins
trmis Senatns libertatem oppres-k
ftcrat, et ita omnes aditns obse-
pi^Mit,-nt nisi quos ipsCTeHet
Ad Stnatom venire noo possent:
cam ob rem Orator dicendi U-
bertatem poUicetur, nec se peri-
enlo deterrcri ait» dnmmodo li-
ceat ad Senatdm accedere. Abb.
In hunc locum] In ceUam
Goneordiae. ibi enim babitam
feisse hauc orattonem liquet ex
PbiJlpp. b. ISBft.
JHcendi pericuIumyitM etitoi
in optimo libro scriptum estf
Sed alia mai^u ex dicendi fa-*
ctum cst dicedendi: nimirum
ab aUquo, qui pro dicendi boc
loco substituerc discedendi, et
stultitiam suam eius Ubri auctori-
tate tegere iu animo habcret. Mvr^
Mque utinamyF.C^ Kaleudls
Sextilibus Seoatum coegeratAu-
tonius, cumque res quasdam rei^
publicae pemiciosas proponeret,
caeterl Consulares metu perterrlti
non restiternnt: unos Luc Piso/
qui soc^ fuerat Caesaris, magna
dicendi libertato dixit seotentiam
reipnbUcae salntarem , graviter
Itfkectans tyrannidem AntonJi :
BibU tamen profecit, quia cac-
teri-non auii snnt elns liberta-
tem imitari : boc est igitur, quod
qa«i4tur Orator , et prae caeteris
carpit Consliiiarcs^ ^uia, cum prao
oaeteris dignitate eminerent, de-*
bebant prae eaeteris ad rcipnbli-*
cac salntem excubare. Abram.
Uhm9 modo Coneularis] LuOt
Pito. iBinc.
U^mnm mn^HHimir popiUi
Digitized
byGoogle
46
ORATIO
optimae setileHtiaey non secatos. Iceircone nos po^-*
los Romanus consoles fepit, ut in altissimo amplissi—
Momani beneficu^ usos^l Cousn-^
Ures tum eraot L. Piso, Servius
Sulpiciiis, Lac CaesAr, C. Mar-
cellusy Fusius Calenus, Servilius
Jsauricui , P. Vatimns. Horum
plerosqne repi^eliendit : quorun-
dam tamen sileutio ignoscit, ut
Luc. Caesaris, qui cum esset
avuuculus Antonii, potuit con-
sanguiuitatcm silentio suo prae->
uxere. Idbm.
Opti%tae sententiae^l Optumae
ccribitnr in Vaticano, ut Muret.
cdidit, quam sctibendi rationem
Sallnstio Corttus, Ciceroni Da-
visius «dtribuit. Gar.
Consularesfecit] L. Colotia-
»us, Cos, Laug' quicum pleri-
quefaciuut, Consules, quodvahlo
pl.-icct. Ferrajiivs. Gracv. in
altiseimo amplissimoque, £ru.
et Schiitz. lucrito consulce pro
vnlg. consulares scripseruut, at
omiserunt: amplissimogue , quod
desideretur Ih Guelf. quiuu ta-
men Vat. exhibeat Lanc vocem,
quod negat Ein.
Ut in altissimo gradu (Ugni^
tatis locati] Liber Vaticanus
babety Ut in altissimo ampUs"'
^imoque grqdu dignitatis locati*
FvLY. Vrsints. P. Man. Car.
Suph* et Lamb. Consules feeit,
ut in aliissimo gradu. Ferrett.
hoic lectiooi addebat, ampHssi-
moque , qnae tox in Vaticano
primum omissa, deinde recenti-
or« manu conlin^nter ia teargine
adscripta fuit, quo ;Bimc linea
^;^urrit. Qni^amodi addita-
menta, qnamvis saepe bon*^
Faerous contemnere consuevit*
Ceieri editi, quos habeo, Con^^
sulares fecit , ut in altissimo
amplissimoque grada, lA utro—
quc Barb. reperi donsularei, scd
in iisdem omittitur amplissim^-^
que^ ut cum Aldo seniore plan«
coDscntiaut, cuius editio a cete—
rarum turba excipieuda esu Pro~
indc id verbum omittunt omne^"
Fcrrarii codices, qui Aldina ute-
batur, et silct, ut'eius sectator
P. Man. cst recte interpretatiu.
Satis est mehercule, in afiissi-^
mo , quemadmodum pQst red. ia
Sen. 1. pro Domo 5j, pro Sext*
9* in Lael. 3. AdJe L ad Dir*
7. te faciUime ohtinere, possa
sammum atque altissimum gra"
dt£m civitatis, Sed et eo loco
synonyma innguntur, et noQ
modo IIL de Leg. 3* ampUor
honoris gradus habetur^ sed etiai|i
VI. ad. Din 10. cum omnigradu
amplissimo dignissimus, tum
certe ordinis tui facile princeps :
et pro Mur. i4. Daae sunt ar^
tcs , quae possunt locare homi-^
Itffs in amplissimo gradu digni-,
tatisj plane ut h. L Quod au-
tem ad superiorem lectiooem
attinet, cum MSis quibosqao
inclioribus Vaticanus habet Con^
sules^ ut sese ducem iis prae-
beat^ Populus vero ConsuUs
faciens , faciebat proinde Consu- ,
lares s qnemadmodum Seiiato-
res facere dicebaltur, quia ia
Senatum ii veoiebant, et lege*
bantur^ qnibus nrbauos
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA FRIMA. CAP. 6.
4f
mo^ne grada dignita^s lc^cati^ rem ])ul>Iicam
pro uihilo haberemus? Non modo voce nrmo
L. Pisoui consulails, sed ne vultu quidem n.s-
sensus est. Quaeuam (malum) est isla voluiitarijt
servltus? Fuerit quaedam necessaria. Nec ego Jioc
ab omnibus iis desidero> qui sententiam loco cousu-
lari dicunt. Alia causa est eomm, quorum silcutio
igno^co: alia eorum, quorum vocem requiro. Quos
quidem doleo in suspiciouem populi Romani venirc,
itraias Ule mandaTerat. Non
est Ataque abturila Tnlgata. Ga-
JlATOir,
Non modo voce nemOi L, Pf'-
4oni Coitsularhl Meos codcxt
Hfon modo voce nemo Ih PUo^
nU Consularie oratiani, sed n»
vultu qmdem aeeineue esi, quDd
tmnime contemnenditm ceaseo*
C&Axvivaii Vatlcanns in eo tan-
tnm a TiUgata discedit, quod pro
Coneuiaris habet CoJtsuiari, Ui-
tlaum Utteram sequena absor'^
iMMt. G^il.
Quaenam, mo/iim] Vatic. imo
ctiam Aqnila Rhetor de fig. cap*
XLV« quaep. m^btm: ut pro
Rosc Com* qaa^ malumy stul-
tiiia fuii Roscius^ ۥ .18. tum-
qne aUbi^ tnm iulra X. 9« quae,
jnalum , est ista ratio» Idem
cod. neque e^ hoc etc. Utrum-
que MureU adscivit. InsM*
Qai sententiam loco Consulari
dieunt] L..Coi. et alii nonnulU,
Consuktri loco dicunt, qnos se**
quimur, nt asperitatem coucursua
extreml verbi cum insequenti
(rimo viumiis* sic iki Tll. Phil,
I>icere in hoc ordine senteniiam
Jf. Antonium consulari loco,
FsRAAUvs. Loco Consulari]
Aikrerte noii onutes intsie €oii<»ii-
iaresj qmseauuiiam loco con«u^
lari d^ebanU Quibusdam euim
honoris et praemli caussa cou—
cessnm, ut sentenUam dlcereat
loco vel,con«ulari, vei practorlo^
qnamvis nec coDsiiles ncc prae-
tores fnissent. Vide VatluiauAm:
Tertium scis ex illo ohsesso at-
que afflicio tribunaiu, consula-^,
rem auctotiiatem hominem ado^
lescentem esse consecutum, Pro
CorneUo Balbo: Obiectum e.ti:
etiam, quod in tribum Crustumi-
namperyenerit : quod hic assecU"
tus est legis de ambiiu praemio
.minus intfidioso , quam qui le^
gumpraemiispraetoriam senten^
tiam et praetexiam iogam cou-
sequuHtur, Phlii]ipica : Censet
SenaUtscDBSuitnm Iils verbls esse
eonctpiendum , Senatui ^placere
C, Caesarem C. F. POntificem^
Propraetorem , Senatorem esse,
senientiamque loco Praeiorio di-^
cere^ Imo S. C factnm ts^^
tradit Appianus 5. de belUs clvi-
libus, nt posset iam turi dicere
senieniiam itiier Conmlares, et^
C* Carbonem, M. Cottae acciisa-
torem, honoribus Consularibus,
etsi duniaxat fuorat Tribunu^
plebis , affecerunt, Abham.
In suspicionem pcpuli Homani
Digitized
byGoogle
4S
ORATIO
Bon modo metasV quod ipsn]n.e5set torpe^ sed alituii
alia de causa deesse dignitali suae. .
y II. Quare prlmum maximas ' gratias -et habea
et ago L. Pisoniy qui non^ quid efficere potoet in ra
i>enire] Jn juspectidnem. Lang.
Fxi.aARivi.
Non metul Antiquas liber,
non modo metus, Faern. Sic
Tcl sioe libro ratio locutiouis
scribeudiim csse dacet, et juerito
recepit Facruus, Maretos, Lam-
bitius, qui in bi« PbKppicif
orationibu» optime '«eqaitnr om-
ntum optimum codicem Vati-
canum, quem excaiserat FaSr-*
nus et Moretus* Male baec oon-
temsenmt edilores • posteriores,
quod Gruterus non fecisset, si
FalSpui et Mureti editionem ba-
rum oraiionum, et iu iUas anno-
tata yidisset. GrAxt. Ern. rneiu,
quod sic scriptum esset in Guelf.
quem sequutus est Sobiitx. Prae-
ferenda est lectip Vat. quanquam
metu est in ien. Teeg. at Bri-
Uinn.
Quod ipsum est turpe] Esset,
nou est , o. 1. v. quemadiliodum
in oratione contra Pis. locutos est,
Pro jlurelio tribunali ne conni^
ifente quidem te , quod ipeum
estet scelus , sed etitun hilario^
ribus oculis , quam eolitue eras,
Ms/oeiz/e. FsRRARivs. Quodipsum
&aset turpe] Habcbat ct istud
Pal. sec. ct S. yicCori«, item
Maar. ct P. non, ut valgalor, est,
Gevt2K.V8. Atqui esset iam re-
oeperant P. Maoat. Car. Stepb.
Muret. Laiubinus: confirmatar
aatem a Vaticano. Gar.
Alium alia de caiusa ] Innait
obUqne, quoadam essey qai An-
tonto conniTeant, quod etiara.
ipsi pubUcac Ubertatis opprimen—
dae et inyadendae tjrannidis sta-*
dio teueantur. Abr^m.
Qui non^ quid efficere posset ]
Extra unum atque aherum H—
brum , in qoibus Col. (de vete-«
ribus enim loquor: nam recen-«
tiores quoque cum impressis fa—
ciunt) reliqui sie, Qui non quid
in rempuhUcam cogitavit , sed
quid facere ipsc deberet» Qua
scriptura diUgenter eonsiderata,
atqne omnibus ex partibas per—
tentatc , bauc in opiuionem <dis—
cessi , at bnic aliquid deess^
pdtius putarem, quam impressae
superare : cum praesertim , ut
dixi , duo vetusUssimi Ubri , at<-
que ex omnibns minime men—
dOsi binc sentiaut, et sententia
b6na sit , ac bonis verbis elatst.
tot Ubrornm tanien consetisionem
silentio praecerire non placoit*
de eo coavenit inter omnety
quod illnd verbam ipse •• prcM
ximum a posti^eiuo locom tenet:
quomodo qaidem multo meUny
cadit ipsa comprehensio. Fsaiu
Non, quid efficere posset in re-
puhiioa, cogitavit] Malim acoe—
dere mss. iis Ferrarii, in qnibiic;
Hon quid in rempuhUeam coffita^
vit, Grvt. RecUns de snis MSts
indicarit ipse Ferrarius. Valic et
Darb. ambo vulgatam eompro—
bant! in Rom. ct Veu. desaatv
in rep, contra iu cod. Gtonov*
dccst terbam ejfkere. OAitv Bta*
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 7; 49
poblicay cogitavit, secl quid facere deberet: deinde a
vobia, Patres conscripti, peto, ut, eiiamsi sequi mi-*
Aus' audebitis oralionem atque auctoritat^oi meam,
.^uigne tamen me , ut fecistis adhuc, audiatis.
Primum igitur acta Gaesaris servanda censeo;
temer« oaitit ipaey it^em. Schfitz.,
i^Quiii^, Uta Tox suAm vim hlo
obtineat, nec ab ullo cndice la-
WactetoT.
Quid faeere ipse deberet} Si-
ihile cBt illnd Amani hh»- 2« dia*
tnu £pict« cap. 7: ^ yverj ira-
lA^ thup 1} n/fitftiu &iXovtfa t^
%mf i:Ufifip(mr, ktera vhv Unirta,
«T* «^>cu^aeTCu> • udra ^OfMxw^
roc* imIIov &^, ffialv, Ibf
iulfo^ edht. iuf&jffuu, ,4i. iym fiii
fdfnifm. Bef^ iilar, m^lier mii'-'
tf^9, poiene Gmtillae eKuUanti
quod reeiduum erat n^emtruae
peneionis, eiqui dixerat, atqui
emferet ieta J^omitianue^ ^fitaiOf
snquit, ut iUe auferat, quam ut
€go non mittam» Nec etiam
^fniam foerit linc veferre Hfl-
iridii Friaci conatantiam , qiu ut
Piao in ^cenda atntetttir, non
conaidenJ>at, qnid e£ficero poa-
•et, acd qotd faccre'4«bwet, ut
narrat idem Arrianna lib. it dis«
sert. cap. 3. et harrationem ita
^«Dclndit: Tl ovv 4<fiUiaB JJqt^
9ao< dq wff ti ^ iiqfMl ^ ««C^
f^^ TO ifiartaf; t/ yag aXXo ^
9imi mo^H «uUoK dl MuXhv m^
MuffM ffxeetoi* Quid' igitur
Prieetee proftcit, cum unus ee-
eet ? "quid preficit purpura f «-
etimento? quid enim. aliud,
quam epiendel^i» ^# if*9 Ht
ToM. I.
purpura, et aliie koneetutn eet
exemplum ? ABmAK,
Benigne tamen me} Benigna
me tamen , o. 1. y. FxniiARiva*'
Hif accedit Barb. sec atque itlf
ediderunt P. Man. et Gar. Stepfaw
soli ante Graer. probante Bar<^
badorio. Lamb. benigne tamen
me, ut adhuc fecietie, audiatie, et
MSoa allegat. Vatic benigne.ma
tamen, ut adhuc /ecietie : no-
qne aliter Muret* Gajl»
Primum igitur acta Caeearie
eerpatvda ceneeo'^ Post hecem
Caesaris relatum est ad Senatum
de rescindend^ actis Caesaris;
et multi quidem nihil eorumy
quae Gaesar egisset, ratom ha*
bendnm esse , censebant. Qula
tamen multis primariis civibuo
protincias, magistratns, alia be-
neficia concestoerat, Terendum^e
fhrt, ne- rescissis huiusmodi actio
noTa b«lli clfilis occasio nasce-
retnr, visnm est reipnblicae ra-
tionibns «xpedire , ut Gaesaris
act» serTarentur, iiqne magistra—
tna et proTincias oblinei'ent, qui-
bua Caesar eas concesserat. Oal-
pnmia Caesaris coniux, audica
mariti nece, cius libellos et chl-
rographa cum magna pecuniae
\i detulit aA Autonium, Tcrita,
ne eoninrati tu boua Caesaris in*
Tolarent, caqoe fisoo addicerent,
et Ahtonins FaberiuDi Cacsarii
«^nanuGnsem ad # f peUexH# qni
I)
Digitized
byGoogle
5o
ORATIO
XI on quo proTjem; quU enim id quidem potest? sed
quia rationem habendam maxime arbitrolr pads et
otii. Vellera adesset Antonius, modo sine advocatifl.
Sed, ut opinor, licet ei minus valere; quod mila
Caesarii fyngrapbM el eoinmen-
tarios adiilleraret ipsius arbitrata.
£t ita nomlDe Caessvis aliif •!!%
.donavit, Tectigalts pronnciat li-
beraYit, immuniutes divitit, exu-
lt% rerocavit , omnem dcniqnv
jaceravit rempublicam , unum
Caesaris nomen singulif facino^
fibuf praetexens , qnasi Caesav,
dum yiverct, ea facere decrevit^
aet« et in suos comraentarioa re-
tulisset, ut tradunt Dio, PluUr*-
chus, Appianos. Hoc igitur est,
quod Cicero reprebendit, buiu««>
modi' syngrapbas acu Caesifris
▼ocari et servari, leges « Gaetari
peiiaus contrariia legibus ab ▲a-
tonio violari. AsitAM»
Non quo probem'^ Jmo qna»»
dam Caesaris leges maxime pro^
bat, ut legem de provinciia* Ve-
rnm etsi rem ipssm probet, nam
probat tamen legis -anctorem,
quippe qui non legUimus erat
magistratua , s ed rempnblicam
tyrannice iuTaserat* IsDC.
Pacis ei o/iV] B«ni Senatorts
esse paci et civinm concordiae
providere, iam ostendimui de
Provinc Consularibut : Fungi^
tur offieio boni Senatoris. Vi-
de etiam pro Sextio: Quid est
igiiur prcpoaitum kis reipubli'-
cae guberhaioribue, quod intue^
rif et quo cureum suum dirigere
debeani? id quod ^t prae*>
siantissimum, maximeque (^ta-'
biU omni^us sanis, et bonis,
et beuiis : cyU &t»JfiTA«B
OTivH. ABaAit. Lamb. atque
otii, nuUo cod. laudato: sed iu
Barb. tec a manu secatnda^ im*
etiam VaUcanuf , et ed« Mtireti»
Gar.
VeUem adessetJlntomus] Vel*
lem Senatoi interessec Videtitr
antem «ss^ verbum indtciale. ad^
esse enim dicitur reua, cum ▼•*
dimonio ae fTstit. Asitiai.
Nodo sine ad^ocatis'^ Ea la^
men conditioxie ▼eUem adcM
Antoninm, nt nnUos aeonm mi-»
lites addncmret, qai fuam iHt
praeaentiam el anzilinm eomoto-
dattnt, at iieti solct in ittdi^life
enm partibns Ktigaittibnt plrae*
sentiam suatn commodant advo«>
cAti. Vide CoeHanam:*i30iM«aRi
de pecaniis repetundis CatSiHm.
dixit v' mecum erat -AiOir •itfT ^M
adi^caius quidem pstut wm^
quam^ <}na -veiito ooeasione i»W
litare pmesidium fibi compnra—
▼er&t Antoniuf, etiam ex SeiMtti*
auctoriute, dicemuf ln PbilS|>piA
eam feeundam: jirma ipse c#*
peris, Inxii.
Licet ei minus valerey Llcc%
ei excufatione nti valetudinla^
qno minuf ad Senatnm acecdKt^
qua excofatione mibi nti per il«*
liim hesterno die non lioebat*
Cum enim ad iUnm lAiaiaMsa^
me oon posse Senatni in t e i oi a g ^
qnod languerem de Yia, ille Bt^
natu andienta di^t, ae domna^
meana ireBtiimm ease cum €alM%o
ad 6001 diruendam. IcBm.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICAPRIMA. CAP.
7..
6i
4eri per iHiim npn licebat. Doceret me, vel potius
Yos, Patres conacripti, quemadmodum ipse Caesaris
acta defcnderet. An in commentariolis, et chirogra-
phis, et libellis se nno auctore prolatis, ac ne pro-
latis quidem, sed tantummodo dictis, acte Caesaris
firma erUnt: quae iUe in aes incidit, in quo populi
Nm ke^ai] Lamb. non Ji-^
£iai, ex onmUMUy ut mit, MSis:
acc alitcr fiom. et Ven. ct cod.
Vatic Moreto qvoqiie «cqnentc»
S«d praefei^ T^gatAm, qiiae io
ccteris omnibiia meia ediiSc cct,
ct in otroqne Barb* Gaa.
jin tn commentarioUe] Inmi-
■tttiii scheduliay aive cpliemeridi-
hnk ad •erTandam 'memoiiam
acriptia , et ma&iMcriptionibiic
Cacfaris Apta i^ et anctoriu-
tcm obtinebonty uibiU fient an*
tcm ea^ qqac Cccaar in ub«laa
acocaa .ioack iiucalpi, tanqnam
legca popoli fiomani snffragio
rcecptas et comprobaUs, Ait in-»
Tidiocc po§uU utssa perpetua^
que legms «tcc vobiit, quod ri-
dcltcct p^ipnlam non tam roga^
Kt» , qiiam ad recipicndaa lcf cs
inasii compcUcret. Abrax.
Se uno aucioro prolatis]
V*m .TcCaatiis codcx: *e uno
mustors prohatis* qnod tamen
BM probo. Grabtxts. Etiam
Barb. nterque prohaiis^ Gas.
prolaiis] GiMli; ^acT. et Icn.
AagliG. probatis.
Ac ns prolatis qtddem] Vide-
Uv. Tennatiiia aine copnlay quae
Bon cat in antiqno libro. ct pan-*
lo pcsrprOf. cumiis, in eo ctty
quanum iis. ^ne in bac perio-
do^^dictio iemporibus dativus ett,
ctcxpo»ciida cstj ncccssitaiibus
r^pnblicae. FAzurys. Secutns
ctiam Bffuretns est bunc codicem»
ct Lambiunt. GiuxT.
Qu€ie ilie in aes incidit'} I^
aes incidebantur leges, foedenr,
Senatnsconsulta. Vnde~ i Heta-
morpboseos : ^
Aurea prima sata est aetas^'
quae vindice nuUo,
Sponte sua, sins legs fidem
rectumque colebat.
Poena metusque aberant, nec
verba minantia fixo
Aere Ugabantur,' nsc supplex
turba timebai
ludicis orasai, sed ^srant sins
iudice tuti.
5. in Catilinam: Ei simuUicrA
JDeorum immortaUum depuUa
sunt, ei statuae peterum homi^
num deieciae, ei legum aera //-
quefacia. EV leges dnodecim
tabttlamm in aes incisas foisse
toiibit Livins. Halicarnassens :
^riilntq x^XwBaq iyx^qti^apreq aih-
TOt/c Cum eas in columnas ae*
rsas incidissent. Iterum: tiq
iuiixa ^almw: nhama^, in ta^
buUis asreas duodecim, eic./
Focdus cnm Latinis ictom in
coUtmna aenea post roatra in^
eisum atque perscriptum fbiise
scribit Orator pro Comelio. Dc ^
S. C. res eiiam nou est: sed
obiter ilhid noundum ex Dio-
njrsio H^licarn. Ubro 3 : Nondum
D 2
Digitized
byGoogle
52
OBATIO
imsOf perpciuasqne leges esse voluit,^ pro nihilo ha^
bebanlur ? ^Eqiiidem sic existimo: Dihil tam esse in
actis Caesaris> qoam leges Caesaris. An, d coi qnid
enim (tab Maina ct Aiico Ifar^
cio) in U4U erant columnae ae^
wecLe i sed in quemie tabulie in^
ddebmntur tam legee, quam sa~
crorum ritus: quae tahulaepost
exactOM regee rureum in piAli'»
cum usum revocatae eunt per
summum Pontificem C. Fapy^
rium. hstJM*
Nihil tam esse in actis Cae^
^saris] Nihil esse tam, e. omnet
1. V. FEaaAB.m. Cum P« Ma-
nut. et Car. Steph. iu dedissent,
ut in Miif libris Ferrarios inTe-
nit, Lamb. com Mnr» reftitnity
nihiJ tam esse^ atqne iu aoos
omnef codicef faabere noUTit,
qoibuf acccdont ambo Barb.
Bom. Ten. Ald. Nang. Cam.
Gryph* Gmt. quof e^o fcquor
cum recentioribuf* Haiid aliter
erat in Vaticano. Gajl.
An^ si cui ^uid ille promisit^
id erit fixum'\ Pro quid, quod,
omnes !• t. quod Talde placet»
In membro inseqiienti veterca
lib. non disorepant. recentiorea
fere profecit, fecerit, quod pro-
bo : ut duo :complecUtur, et pro-
mifsa^ ei benefida. Effet aatem
planiBS, fi iu dixiffet, Quodqu^
idemfachre non potuit, ut mul"
tis multa promissa nonfeceritf
' Terbif f* coniunctionei copula-
tif. Sed duo membra eodem
nlodo paulo ante extulit^ Iiibe»
ratus caedis periculo paucis
post diebus Senatus, uncus im-^
pactus est fugitivo ilii, c. yii-
eere autem promissa, non pro«
mittcrc, acd
f i^nificat. qood Tcl €X boc looo
facile intclligi poteft, et lib. IIL
de offi^. Promissum potius mom
faciendum, quam tam tetrum
facinus admitt emdtmt fuii, tt I»
Mtiamne furioso pramkmtm fm^
eere? FxuuBrrs. An, si ctd
quid ille promtisit, id^ritfixmm^
An, fi quid Caeaar aliou proim»
ftii, id crit fixnm nceeflaarioqa*
fCrrandiim, qood me ipac qaidem,
Caeaar, dum TiTcret, acrTare po^
tuit. Tam multia cnim taa.
mulu promifit» nt serTare nom
potncrit omnia, qoac proroiacraU
Alii legunt, non qmmdidemfap^
cere non potmit,* §edquod idem
non facere potuit^ Quaai dicat»
Ipfc Cacf «r , fi tiTcret, uon acr«
vaffct omnia sna proitkiffa, po^
tnifaetque non facere prcaniafam,'
ut molitf moUa proraiasa nmt
fecit. Quare igitor noa poft Caie>»
sarif aecem ciua omnia pro mi a-
fa faciemns? Abbaji. Interw
punctionem haac Gntt. indwut
de f ententia TBmcbi XV. AdT^
a. Eom. ct Ycn. Am, si cum
quid iUe promisitf id erat
fixum^ quod idem facere nmm.
potuit: ut mmkis mtdiapromie^
sa nonfecit? Ita legiiBt cttaiu.
Barbcriai «mbo: BSfi quod ia
fcc emcndatnm fuit eritf quo^
modo primof Alduf edldit» > ct
pro quid babent quod^ ut Fcm»
P, Man. Car. Sicpb. et r^eu
Lamb. Idem Aldus ct Grjph«
nihil alittd a Rom* et Vcq. dif»
Digitized
byGoogle
PHILIPPIGA PRIMA. CAP. 7.
55
iUe promiait, id erit fixum, qnod idem non facere
potnit? ut maltis multa promissa non fecil. Quae
tamea multo plura illo mortuo reperta sunt, quam
irivo beneficia per.omncs annos tributa et data. Sed
ea non muto^ non moreo; summo etiam studio
praeelara illiua acta defendo. Pecunia utii^am ad
ftnmt in leotione; led inter*
pujiciiotiem. habent ceterli om-
«ibiu ante Gmt. c^mmuneiii}
sotam interrogatlonU yerbo /9-
cit non appouuaty aed t. fixum.
Lamb. legil et diitiagnit, ut AI-
do», aed ex Mareti coitiectura
llabet, non faoer^ poHut^ aeneu
planiMiimou , liaag. C^m. P. Man.
f erretu Car. Stepk« et repet.
Xttmb. ut maUU multa promiss^
nonfeeerit. Inhai Lamb. quam
4 pivOi probantc Barbadorio, ai-
ae neceiaaria caaaa, qoi tria bic
Tcrba delebaty promisea non f^
eit. Garjltok. Noufacere] hanc
▼ocum collocaiionem probaruut
<tiam Ern, et ^cfaiitz.
Quod idem nonfacere potuit"]
^t^a legebatuf : Quod idemfa"
eere non potuit : ueque sane ali-
ter est io ^ optimo iUa Lbro,
quam in perralgatii. Si quif
tamcn acatentiam acquraie CQn->
aiderct, apero ei coniecturam no*
^am prol^tum iri. iam quan-*
tom iateteit inter baee duOy po*
toit non facere» et, non potuit
iacere, qiuper ae non ^idet, le->
gat Ariatotelem . it%ql l^/cijftAfC.
Hviibt4 QuQd idem faeere non
potuit] Tidetur ]egeDdttiu> non
fsLcere patuit, F. VnfiiNvs.
Quae tamen multo plura re^
perta eunt iUo mortuo] Quae
tamer^ maUoplura iUomortuo re-
ptrtaHmi, o. 1. ▼. Fbkkaiu Quae
tamen multo plura reperta eunt
iUo mortuo] innuit, Caeiarii li«
belloi aduUeratoi fuiase a M.
Antonio, quia poit Caesarii ne-
cem multo plura promiua eiui
Aomine prolau iunt, quam ille
Tivni per triennium» quo rerum
potitua city beneficia tribuiiict;
Abram.
Sed ea non muto.] Slve vera
sint, sive falsa» quae nomine Cae-
iarii ab Antonio proferuntur, ea
«ervanda ewe cenaeo pacii et
concordiae cauiia. Vnum ett ta<*
mcn, quod mihi in hii praeci*
puum iuurit dolorem: videiicet
ingeaa illa pecunia ex aerario
deprompta, el horum actorimi
praetextu variia largitionibus dii*
aipata* Iit^x. Vatic. eummo etU'^
dio illiue praeclara acta defen^
do, Hunc Qrdinem Huret. ex*
lubuit, retenta tamen particula
etianty quam defendunt ea, quae
babet Heumao. ad c 1;). pro
Mil. et locua ille praesertim IV.
in Verr. 10. quo in re iimili
alibi uxi sumus. Adde V. ibid*
39. etc. Garatost.
Pecunia utinam'^ PUilipp. a:
ybi e$l sepfies milliee eester^
tiumy quod in tabulis^ quao sunt
ad Opis^ patebat ? funestae il^
lius quidem pecuniae, sed ta^
menf si iis, quorum erat, nom
Digitized
byGoogle
54 ORATIO
Opis nutneret! crtieiita iHa' qoidem; lad hi» tem-
redderetur, quae noM a tributU
posset pitidicare. Tu atUem'
quadringeniieM sesterttBm, quod
Jdibus Martiit dehuUti^ quo^
nam modo ante Kalendas Afri^
iee debere deaiieti? AwAM.
Pecunia utinam ad aedem
Opie maneret ] Ad Opie, o. L
▼. loqueiKli modiu «t breriiy ct.
clcganfly ct <^timo cuiqiie scri-
ptori luiirpatiit, ut iu dicant,
ante ApoUinie , ad Martis^ in
Veneris, pro ad Martis aedem,
in Veneris aedem* Cic dc ea-
dcm rc loqucM ia cpiit. ad At-
tic« Rapinas scribis ad Opis
fieri. Et VI. Pbilipp. Sieui H-
lam Q. Trebeilii ante CastoriSf
Plaut. in Poeo.
Ag. quo te agis ? Ad. egone ?
in Venerism
GraeciquoqucbocloqQcndi gcnoa
oaiu^aat. Fxrjukivs. Ad Opis]
Acrariom fuit in acdc Opia ct Sa»
tomL Crucntam Tocat illam pccu-
niajDy quaai Ti, «t non ainc multo»
rum languinc cxtortam. ksKm Vox
aedem,. quam acnraut dno Barb*
ct yctcrca cdid, recu dclctur iam
indc a P. Man. adatipulantc Va-
ticano. Eat quidcm U. Pbil. i4.
qui maximo te aere alieno ad
aedem Opis liberasti, ct V. 6.
direptio eius pecuniae, cuius
ratio in aede Opis conjecta
erat, et ibid. cum autem erat
ventum ad aedem Concordiae:
ct paasim eam vocem locia bu-
ioa aimilibus Cicero non praetcr-
mittit. Sed parendoih ctt opti*
mia librii. Praetcrca indicium
cft gloaaae TOa^imum in cod.
Car. Stcpb. etkibente, ad Opis
temptum maneroi. Etiam pra
Qniiict. 5. alii pot i o ieeq— c*-
dioea babent, ad Castorie^ «Ui,
ad Castoris tempbtuu Dcnique
locoa ille IL Sy* modo ab Abra*
nio proUtas, quod in tahuHop,
quao sunt ad Opis , patebat,
bnnc maatime tnetar. Contnt
male ntebatmr eodem loco Lip-
aiufl, ut ▼. aedem tolleret, UbriA
repogiMBtibiia, cz aimill Vellei*-
Do II. 6o. 4. H • S. septios nU^'
liee depositum a CL CaesarO aS
aedem Opis, occuputum ab An*
tonio, GakAtom.
Cruenta quidem iUa] Cruenta
illa quidem, o. 1. ▼. Fxuluu
His temporibus] Quantae bi*
temporlbua fucrint angustiae ae-
rarii, liqnct e Dionc lib. 46:
Cum autem muitis pecunim ad
beUum gerendum imdigerent,
omnes quintam et mgesimam
honorum suorum partem contri^
buerunt: Senatore* autem etiam
quatuor obolos in singtdas te^
gulas aedium , quai vei ipii
in Vrbe possidebant, 4^1 alienao
habitabantm Tantae enim tum
temporis erant aerarU angu*
stiae, ut ne pMicae quidem
solemnitateSf quae in id tempu0
inciderant, celehrarint, paucis
quibusdam exceptis, religioni»
caussa, Et paulo poat Trium-»
viri publice propoancnint nCmi—
na milie ct quadringcntftruxn.
rouUcmm ditioi^miy quae bon
flua profiterentur , et in sumptuft
bcUi contra Bmtum et Caflsituk»
ferendi conferrCBt; Triumviro--
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 7.
S5
^Qribils, qudiiiam hls, quoram est, non redditur,
A^cessaria. Quamquam ea quoque sit effusa, sl ita
ia actis fuiL Eoquid est, quod tam proprie dlci
pos^t actum eius, qui togatus in re publica cum
potestatd imperioque rersattis sit, quam lex? Quae-
re aeta Graochi: leges Semproniae proferentur.
Qaikere Sallae: Corneliae. Quid? Go^ Pompeii
^nm ■rkitintn. £t patilo po«t,
Qt icribit Appiaout lib. 5. civi-
Ifnm: Cum pecuniae ad heUum
cam S«xto Pcdnptio gcrendam
non siippeferent, propositum e^t
edictum, uf, qtd servo^ haberent,
pro singulls pretiUm aufei iM
beUum Bruto i Ciesioque infe^
rendum impoeiti eonferrent^
item ut, qui Aereditatem aiiquam
adHMeent, ahquam eius partem
tontrihuerent. uAde et orta se-
ditio popniaris. Abiux.
Cum iis, quorum est^ non
Teddiiur'^ liamb. tx unico Va-
ticao. quoniam iis. Reztt alii
hac rcpndiarimt , in qaibua ipae
Mm^etoai glotiam eoim vebe^
menter fapit, ut patet ez iii,
qilae diximui ad o. 36. pro Mil.
Loco iUo aimili tl. Sy. eiiis, quo^
Tum erat, non redderetur* Ga&at.
Quanquam ea quoque^ sit ef-^
fitsa] Npn queror, eam pecu-i
liram etae ADtomi largitionibuft
effosam atque disgipatam» si in
commeuuriolift et ehirograpbiB
fcrjptmm fuit, ut eflfundereiur. Aim,
Si ita in actis eius fuit]
Bitts ib omntbus ribrit veteribue
abeai. Fbrrar. Noili codices
^terev habent eius. Laxb. Ta<-
jnen ipie retiouit, et in Barb.
ambotma cit, editisque meia om^
lubiiii ptaeitr P. MaB. Car. Stepk.
litur. et Gruter. Sed abeit a
Vatic. item a cod. Stepb. qui
tamen unut babet petperam /tf r>-»
set, Male in Baib. ieo. pro <f»
fusa emendatur diffusa. Ga»^
Bcquid est] Probat exemp1i%
legea proprie actorum nomine
contineri. Bea est perspicua. di-
ctae leges Semproniae a Sem-
pronio Graccbo, Corneliae a COr-
Dclio Snlla. Solebant enim |e-
ges non a praenomiue aut cog<i«
nomiof, sed ab tpso nomlne
noocupari. Quanquamy ut aU*
as ostendimus, quoties tria 4vl^
entut vocabula, prixnum pro-
prium fuit personae , secundum
gcutls, tertium familiae. Abram*
Jbeges Semproniae]y SkTizt fu-
crunt loges Scmproniae a Tiberio
et Caio Semproniis Gracchis Ia~
tae, ut Agraria, Frumentaria, lu-
diciaria. de quibus Epitome, Plu«
tarchus in Gracchis, Appianua i.
civilium , Cicero passim. Idbm.
Comeliae] Vt omittam aliaa
leges Coruelias, Cornelius SuUa,
inquit Pompouius D. de ui'igine
iuri», quaesiiones puhlieas con-
iiiluit, veluti defatso, de parri^
cidio , de sicariic , de iniuriis,
etc. loEif.
Cn. Pompcii terttus Consuia"
tus] Poropciui inrn^- teriio Con-
suUttt, nt scfiLit PcMiianus, Post
Digitized
byGoogle
56
OBATIO
tertius consolatus in quibus aciis constitit? Neinpd
in legibus. A Caesare ipso si quaereres , . quidnaip
egisset in urbe et in toga: leges mnltas responderet
se et praeclaras tulisse ; chirographa vero aut mu-
tarety aut non daret; aut, si dedisset, non istas res
in actis suis duceret. Sed ea ipsa concedo; quibusdam,
in rebus etiam conniveo ; in maximis yero rebiu, id
est, legibus, acta Caesaris dissolvi ferendum non puto.
Vni. Quae lex melior, utilior, optima etiam
diem tertium de legibiu Tiovis
Jerendis retulit, Duae ex S, C,
promulgavitm jtUeram de vi,
gua nominatim caedem in Ap^
pia via factam, et ineendium
Curiae, et domum M. Lepidi In-'
tcrrcfris oppugnatam compre^
hendity alteram de ambitUy poe^
ngm graviorem, et formam iu^
diciorum breviorem, Atqae haad
•cio, an ea sit lex, quam vocat
Appianu* mql imqoioxtuq aec4
itjtaa/tov. Abrah.
Inquibus actie coMistit] An-
tiqaui liber constitit: et recte,
cum de praeterito 1oqaatnr« et
•tatim, abi est nempe in legibue,
in antiqao llbro non eit tox
nempe. quae Umen bona et Tul-
liana locntio est. FASRinrs. Etiam
codex Car. Stepb. recte babebat,
eonstitit. Yox autem nempe in
Vaticano anperscripta ett eadem
fere mano. Consistit a Mur.
immerito praclatum est. Guuu
Constitit ] Sic Ern. et Schulz.
ui Caesare ipso ei quaereres"]
Vatic. de Caesare, atque ita re-.
ttitno^ TuUii contaetadine com-
probaute.' Gar.
St togal JBt in toga, o. 1. ▼,
Fjuula&its. Sic et Coloniensif|
qncm scqaor* * G&AKTirs. Antea
praepositiontm addideraftt P»
Ifan. Car. Steph. et Mnrel. la
Vaticano est, quidnam egisset ifi
urbem, et in togam^ Gar.
Ir^ actis suis duceret'] Pal«
secund. et S. Victor. Manr. P«
diceret, recte. respond^tem ealax
facit Autonio Caesarem. . Gb,v—
THRVs., Vatic et Barb. ambo le-
ctionem firmant omnium edjlto-*
rum, (faceret, qnae matari noa
debet. Ista vero perpet^a com—
mnutio est. Gar.
Sed ea ip^cL concedp'\ Vatic.
Sed haec ipsa concedo : quibuM-'
dam etiam in jebus conniveo»
Atque adeo haec Lambinam vt-:
deo rccepisse. Idsm.
Quae lex melior] NnUam cer*
tnm tcmpas erat ^btinendis pro-
viuciis constitutum, sed nlii per
ti'ienniumy alii per quinqnenni'-
um, alit per nnum duntaxat an-
num, cas obtinebant* Caesar ip~
se sub initia beUi civilis, cnni
iusias est a Senatn exercit^m di~
mitterCy iam annam tionam ag€-
bat in provincia. qno ten^oris
spatio vires soas ita stabilivit, nt
patriae bellum intulcrity domi-
uationem inTaserit, et plns po->
.tuerit quara anivena xespubUqu
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA TRIMA. CAP. 8.
5;
fB ptiblita saepros flagitato, ' gnam, ide praetoriao
provinciae plua quam annum, neve plus quam bien-
aiom Qonsulares obtmereQtur ? Hac lege jublata, vi-
in aUiSi quod in se ipsa fi^er^t
«ipcrtB», legfm talit, Ne Prae"
foriae provinciae plit* quani an-
num, ne plus quam biennium
Coneularee obtinerentur, Anto-
aius sttliiuiitt d«oe Tribanos ple*
hiB, ^ui hanc legem optimani* et
ntllianmexA. rei^ublieae diiebut
contrariis legibus abrogarent.
Philipp. 5 ; Trib^ni pUbie iuU-
runt .de provincii» contra aei(i
Caesari^y ille bi^nnii, luc ^fi^en^
nii, Id est, opinor, legem tule^
runt, ut prOrinciae Praetoriae
biennitttt, Gonstilares sexennimii
possent obtiMri^ contra ac deft-
nitum fttctat lege luUa de pro-r
.YiBciis. AMtAilc
Optima etiam in rep. ] Opti^
ma etuun rep, o« 1. scripti. et
•rectc. Sic. etiam dicitur , bonis
rebue, ealvie rebu9, optimie
tempwibue. FsnBjka* His MSis
iam inde. a P. Man. mos optime
geritor, qaihos uter^ao Barb» ac-
-cediu. Excipe GrrypbianaJQ. v»U
iit Ferrarianos Ferretti codice
praestate intelligas. la Yaticano
mendo*e, optimae etiam an rex-
pubticae, Punctis tamen aubno-
tatnr primae yocis ezU'ema Ut*
4era et syllaba a/i. Sed neiciq^
an fuerit, optimas etiam rei^
publicae eaepiue flagitata» Ga-
JiiLTOK. Item £m* et Scbutx*
oipiserunt ifi.
Ne Praetoriae proinnciae]
Qoi lege Semprooia cautum
/iiiM€ pnunt, ut annoa taitlom
esset protinctfruitl omuium ad*
WniAtratio, iidem tradunt, Cae-*
sarem lege hac ei[eclsse, ut, nul-
la de Praetoriis muUtione facU,
Consularea certe bienninn\ ob-
tineri iure possent. Atqui leges
omnes, cum'idiqmd.fieri permitt
tnnt, particulun ut adliibcnf,
cuiili.' aBquid fieri vetaat, alteram
ne* Si ergo lex luliar bienna-
lem proyinciam fecit, quae an-.
tea erat annu» , cur , iis Yerbif
Cit script!!», quao prohibendi yim
hahent? ne piue^ inqoit, quam
biennium* Dtelndc, ji Proconsu-
libus annus .««Idebatur, nihil yero
Fropraetoribus , cur ctiam, n^
^aetoriae plus, quam annum?
Imo lege Cornelia Proconsules
et Propraetores.UQidiu rtmaneT
bant in provinciis^ donec sucrp-
cesaor mitteretur i neque neoes-
•feiria erat imperii prorogatip , ut
alibi ostendi. Tempus definivit
Qtrisque Caesar, iu Tcro, ut Se*
Aatus popnlusqiie m posterunv
«tiam prorognre posscnt, quibuf
Tideretur, imperiiim* Hanc eam^.
dem legem in gratiam Antonit
Coa* Tribuni pl* non mnlto post
abrogarunt. Phil. Y. 3. Fbb.^
BATXVS.
. Ne plus quam biennium Con^
.jK&zr«f] Libri veleres partim
nepe, partim neu: quoruni alte.-
.xum plenum^ alterum imminur
tum : utmmque idem- valet :
atrumqne ' usiutnm. FsaaAii. *
P. Mao. Fcrreu. et Car. Steph*
Jieii adopunmt, rcliacau Murc^
Digitized
byGoogle
59
ORATrO
denturne vAis acta Caesaris aerrori? Qaicl? em
lege, quae promulgata ejt de terUa decuria iudicomy
noime omties ivdiciariae leges Caesaris dissolviintar ?
Et V08 acta Caesaris defenditis, qui leges eius everti*
tis? Nisi fotte, si tpxid memoriae causa re^ilit irf
libellum, id numerabituir iu acds, et quamvis ini-
quum et inutile sit^ defendetar: quod ad populun^
centuriatis cQxnitiis tulit, id in actis Caesaris non ha^
to. Ya, MAiho fisrb. Lamb. -«C
Gmt neve. Oeteri if#» Gak.
' Acta Oae^arU serpori] Oae^
9arU acta strvttri^ o. 1. t. cnm
gtfnctnra l^ior, tum numemft
CiceroQi oiaiEiine prob«tQ«: fiBi<*
yxt eaim tpondeo, crctlcos hiUc
f ronimnt. FxuiMu lu Vat. ci
cx hlf omnibac Lcmb* com P*
Man. et Car. Steph. cuioa cod.
fnfra^ ftfi UgeM tha everiisiis?
Hic statim LambiB^ fmd? Ug^
fetc. Bine ea: ^ae ikon aola to^
cnla in Vatic dmictitiir, aed alia
qaoqne minim« i»eceMaria: qid
codem ita locam esbibet: quid?
hge, quae promutgata eei ih
tertia deeuria, npnne omnee iu^
diciariae legee Caeearis dieepU
puutur? Muretaa optimi libri
lectidlkem iam acoirctc deacrif-
paerat. Garatok.
Quid? ea lege, quae promuU
gata] Indicea Caesar in claasea
dnaa, atTc decnrias deacripaerat :
tertiam indicum decuriam adie<^
cit Antonius ez iis, <iai ordinea
diaisacnt, ei nnmijpularibai mi>-
litibua leiglOQi^ Alatidamm col-
lecum, qna adieotione Caeaaria
legem eveetic Abaak.
J>e tertia^ dfifuria] Inlina Cac-
«ar, ttt atribit Tiifnqiilllua In la^
iio oap. 4i<z ludicia ad duo ge^
net0 iudicum redegii, equestrt»
ifrdinis ac ^enatorH: Tribuno^
merarios, quod erat teriiun^
sustuHt, Antonina tertiam de-*
cnriam adiecit, non qnidem ex
Tribunia aerariia, aed ex iia, qnl
qno6aoqn.e modo ordinea duxia*
teot, ant etiam manipnlarea fuia*
ient in legione Alaudarum, nt
conafat ei isto looo. Poatea IX.
Aiygnatna, nt aoribit idem TraB<«>
qniBna €ap. 3a : jid ires iudi*'
cum decurias quariam addixii^
nbi Tide Casaobonnm. Caiua etiam.
GaUguIa, ut -levior labor iudi^
cantibui foret, ad quatuorpHo^
riH quintam decuriam addidit.
fd^m IVanqniHus cap« 16. Tido
Cornel. Viteilinm c. 30. Ab&am.
Niei forti] Misi forte, ai qai4
Ca^sat .retulit in commentario*
Inm , tive, nt iTulgo didrons, ia
memoriale, ne illina obliviace»
rctar, id debet ioter Caeaaria aotn
nunierari, non numerabnotur ao,*
tem legea, quae comiclis Centii-i
riatii a Caesare perlaue, et po^
^nli suflragio comprobatae auQC.
Jd numerabitur in actis] Cod*
Gronov, id numerubitis: quod
jiou esm aspernAnduro, si a li—
bria opiimis firmsretur, pro|»t«^
paasivi et activi conioflctioaem.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA, CAP. 8. Sg
befcitut, At 4tlae e^t iafta terfia deittria? C^nt6-
rionum, inquit. Qmd? isti ordiiii fudicatus lego
lulia, etiam ante Pompeia, Aurelia non patebat?
Census praefiniebatur, inquit. Non centurioni qui*
dem' solum, sed eqiiiti etiam Roinano. Itaque viri
lortissimi atque honiestissimi , qui ordines duxerunt^
rea et iudicaut et iudicaverunt, Noa quae-
Librariit inTisamy de qna cliaLi*
miis ad c 5. pro Lig. GaratoI^.
u4t quae tst ista tertia <fc-
cz/ria]. Hftnc Antonii I«gem ei
eo repreliendit> quod aQtiquic
tegibds addiderit alind nibit,
4nam nt in iudicib^t legendit
toUeret omne discrimen et for-
fnnae et dignitatis. lam enim
kgibos Fompeia et Aarella in
indicea eligi poterant, qui ordi-
itei dnxissent, et qni eqno pabli'^
co meraissent, si adesset forta*
a^y sive census conveniens, et
splendor quidam et djgnitas Tir*
fntibns rebusque praeclare ge-
sds comparau. At Antonius faoe
discrimen auferebat, sanciens, ut,
qulcunqtie tenturio fuisset, qna-
eunqne Undem fortuna aut Tiue
splendore Tel obscuiritate ute«
fetur, is posset in iudicum al-
bum referri. Tleque solum cen-
tmionibtis quibnsvis aditnm pa-
l^fere Yolnit ad iudicmn coHe-
glum, sed eiiam militibus ma-
Bipol^buS et greg^aiis, qui in
I^^otte Alaudarum meruissent.
Abraji.
Qaid? isti ordinf] Nonne an-
tt» legetai Antoniam in hldices
^gebantur CeiAturionts ex tege
Inli», Porapeia, Aurelia? Idem.
Porrmeih , Aurelia ] Pompeia
i^limidtfrU lati a Gn. Pompeio
tertium Consule, Aurelia iteni
iiidiciaria lau ab L. Anrelid
CotU, de qua VeHeius lib, a:
Cotta iuditandi munusy quod C*.
Otacchiu ademptum Senatoribus
ad BquiteMy Suiia ah ilUs ad
Senatum transtulerant, aequa-»
liter inter utrumque^ \0Tdinem
partitus est. Idbx.
Census praefiniehatur'^ Re-
spondet Antonius. Fateor, iani
ante ex illis legibus in iudicel
luisseselectos, qui ordinem duxis-
sent: Umen est aliqua diyersittfi
inter Teteres illas leges, et bano^
recentem Aotoniam; quia Tete«i«
ribus illis legibus definiebatn^y
quantum quisque deberet babere
in censu ad boc, ut iudex elige-*
retur; hac autem posteriore lege
hidices eliguntnr, quicunque or-
dtnes Vtnxerint, aut equo xnerue-
tint, nulla census habiu rationel
loEU. In meo pervetusto codi-
ce legitur: Censux finiehatuu
Vereor, ne quis Sciolus banc
scripturam interpolarit, praefixa
praepositione prae, qui ignora-^
yityfinire saepeTulUo idemessef^,
quod praefinire, slre modum de-
finire ac constituere, ut in IT.
de legibns: Demetrius sepul^
chris novis finivit moduht^ Ex-
empla passim iu promtu sou^
et vim doctis QOt«ta« nec tameit
Digitized
byGoogle
ORATIO
roy iaqiiit,'
dicet. At
Qaicamqiie ordinem diixit} m*'
si fbrreds, qaiGumque equo meruis--
tm^xoho praefUiMatur, ti anti-
yiiMJmi codicei aaBoiiiit. GmAB-
Tirs. MclJiM cod. Grarr. pcr-
▼etUy finiebatur, Lallsx. Mei
a Tiilgau Mon discrepABt* Mox
P. Man. et Car. Steph. At^tAe
49 ftrretUf qnod repct. Laml»*
revocamnt, cum ipae Lamb.
iu dederity nt Gmt* Graer. et
vcccntioret. Sigon. IL dc Ant^
Inrc C. R. 3. babet, Atqtii si
ferretis, tdqne aeqnitur ipsc Graer.
in Praefat. T. L Thea. A« R. Ce«
tcriy at codices Barb. jit *i fera^
ttM, GAmATOM. Praefiniebatwr\
Ern. ct Schiiti. retinucmnt ean*
dcni leclionem. Nnllus cod. prae>
tcr GraeT* et Icn. tiMihtx finieb,
At *iferatis\ Xu Laog. atque pro
o/. Scalae, et alii nonnnlli,yriT«/u^
nt iu fortaaic corrigendum ait,
otque, Tcl atqui liferretis: ac-
qnilur enim, probaretis» F£hjlaa.
Quicunque equo meruieset ]
De eqno publico et privato non
attinet plura dicercy quod luitus
laptiua libro primo de Militia
Komilia, dialogo 5« totam hanc
difficnlutem exhauaerit, ad quem
te remitto, et ad Valtrinnm no*
■trum librit de re miU^ari Aom«
tantnm adverte, hunc locum in«
telligendnm rideri de iia, qui
«quo publico meraiaaent, neque
«nim videtur landatiui equo prt-
Yato merere, quam ordiaes du-.
Qcre* ABaAX. Graeniu in Praef.
citata non modo cnm Abramio
cquitea, qui equo prirato merer
^ant, hinc ezcludit, sed eos etjam
ftuUos f uisse contendit* £go Si-
gonlun L c qnem ille coargvi^
BOB onmia recte aeBaisae inuIU^
go, sed esatitltoe, qni proprio
eqno meruerint, mulcis osten*
derem, si locns pateretor. Oia^
kems ad Lar. Y. 7. mccnm fn-
cit, 'ne Gracvio antiqniores no»
minem: tmo, qua re ille aitmiil—
tum invari Graeviiuiiy qnod cqai«>
tes unllibi cum adiectione efUQ
/»/*«rff#o nominentnr, id ego m->
hili facio. Satis est cnim ex«.
dudi qnandoqne , ant non ed->
ease pnblicnm. In hoc autera.
vexato Tullii loco tam est ftn^
Bor, qmcumque equo menniesefp
qnam Antoniannm iUad, qnod
refellitiir, quicumque ordinem
duxit, Sed, nt hinc qnidaia
Centnriones, iu iliinc quidaoi.
eqnius &om« snnt detrahendi^
«na ntrique de causa, qnod an—
tca iudicabant* Centurionibaa^
qni censnm legitimum habeban^
eeteros omnes addebat AntoDina»
Peius hoc eue ait Cicero, qnaxn.
si equitibtts Rom. , qui ccnaim
ludicialem habebant, ceteroa om—
nes qnoscumqne equitea adde->
ret« Nam eo tempore iudiocB
lege Pompeia legebantnr, quanx
Asconins ad c. 3g. in Pisoiu
saiuusse ait, ut ampU^sHtiD ex
censu, ex centuriie aUter, qmam
antea , lecti iudices , aeque tm^
men e« iilis tHbus otadinibu^
res iudicarent. Hinc, ut vidit
MaBUL, obiicienU Antonio, cem^
sus praefiniebatur , re^ondec
Cicero, npn Ccnturioni quidem
solum, sed equiti etiam Bfim
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA J^RIlttA. CAP. 8. 6i
stt , quod est iftuUas , xiraiiiii probaretis.
Jio. Wan qujTU eqnes Sokn., nt
antMy itidex Ivgi poterat per L.
Pompeiem: fed ex lii, qul om-
nium ampliMimum censum habe-
renty tot deligebantnr , quot ei-
9tnt ad nnmernm: tenniore» act
nmam indicialem adtpirare non
poterant* Itaqne,, cum bac ad-
-ditione TuIUana eqnitea conti-
tieantnr omnet, qni a iudtcando
tnra. erant exclnsi, et eqno me-
memat, nnlla est e^i pnblid
«t priTati facienda distiniitjo:
partim eornm eqnitea ffom.
«roit, eqnestri censn, etiam pauU
lo maiore, sed eos alli opibiis
snperabant: partim antem miuo-
re nsi cettsu, ant in ordinem
non adlecti, equo priTatn mern*^
cnnit. lam vero, ctun lege Au-
Telia', item Pompeia, tres decn-
^e iudicnm essent , in prima
SenatoreSy in altera eqnitesRom.»
in tertia Tribuni aerarii$ etcnm
CGaeinr tertiam sustnlerit, nt ex
Baet. Caes. XLI. et bec ipso loco
Tttliii constat; iis legibns in
eqnestri decuria Centnriones iu-
dicasse cognoscimns, Forte pri-
ini pili Centnriones, qnois in
eqnestrem locum pervenisse X^p-
asns "bstendit , non Centnrionatns
nrc, sed quod eqnites Ro|n.
eraat facti, indicabant: nt cen"^
•us ^catur non ei solnm prae»
Ibiitns, qni Centurlo fnerit, sed
^ qnoqne, qui semper eqnes'
Bom. Ccrte apud Aseon. et aliot,
qni indiciarias leges refemnt|
Ceatnrionnm nulla fit mentio.
8td obsenra res esfci- Gjjuyon.
^ Qit0d est lauiiu*] Ita tacJUnS|
qnam, nt antea, laudatiMm Lan-
tos antem vocabant bonestos or^
natosqne ciVes. Terentius,
Vmnes in Iduta te , et beno
parte aucta putant. Mva,
Omnes tamen libri veteres, qnos
cgo inspexi, iaudatiuej aut^v-
datius, uou lautiusy qnod hio
non praeferam vulgatid. Grae-
vrvs. Quod est iaudatius] Quid
igitur? landatius eqno merere^
qn#m ordinea ducere ? Ita vide-
tur i nam primipili centnrio, qui
et primus centurio, et dux lc-
gionis vo<;abatur^ et tfx reliquis
centurionibus aquilaeqne prae*-
erat , - praemii loco solebat ad
digniutem equestrem promoveri.
Martialis :
Soqfite me eospes Latiae reve^
heris ad wrhes^
Et referes pili praemia dw
rus eques.
Ovidiiu 3» Amomm, tltg, 7. de
aemulo suo in amore:
JBcee recens dives parto per
pul^era oensu, '■
JPrarfertur nobis^ sa^guina
factus eques,
Item: , ' . ,^
haeva mfnus, ui nunc setUha
maU oonvenit aurum, '
Scuta tulit*
Ostendit eqnitem ab insignl et
annulo anreo. Deniqne clarissl-
me ad p^mum pttum baec re»
fert cnm indignatinncula:'
Dis€ite, gui sapitis, non have,
quae scimus inertes,
Sed trepidas acies et fera
beUa twqui.
Digitized
byGoogle
6| ORATIO
Iii iudice enhjx ap.^ctari et foitona 4ebet efc digpifaj^
Proquf bonQ vertu primum
deducite pilum,
Haee Lipsliu libro 2. de MiUtU
Bomana'y dialogo 8. et dialogo
•cquenti, eguites pari pene loco
et dignitate cum tribunie mi-
|itom fuUflt teitatiir. Abram.
Solos Lamb. recepit lautiue,
qnod egregium est, et a codice
Vaticano aioe ulla dubitatione
profectom. Afrauius apud Non.
p. 337. ed. Merc Equidem ie
numquam miki Pttrasiium, ve^
rum amicum, aequaiem, atque
kospi{em Cottidianum, et lau-^
tum, et conviifnm domi. Sic
enim ibi legendnm. Sed lautiui
tum referri ad dignitatem poteat,
tum ' ad opes , tum etiam ad
utrumque. Omnino lautum di-
Citur, quidquid iplendorem ha-
bet ac decui. Vide, quae de
hoc ipao adverbio notavit Ma-
laapina ad II. ad AtL i8. quem
deacripait Pareus in Lex. Crit. p*
668. locum tamen addens Mu-
mo «tilcmlL Je Offic. i5. ubi ea
beneicientiaei>atio, quae in opera
poiiu est, lautior ac spjendidior
csse dicitur, quam quae in pe-
cunia. Mavult ibi quidem laiior
CLCbapman. cstquc p^mntatio-
ne haiusmodi praclatnm latius a
Bavisio IL dcLeg. 1. Scd a Ii«
\r'M pcricnlosc , uec iasi? dkcc-
deretur» si ei adacntiremnr. No-
U^um cst praecipue, quod XV.
ad Div. i4. ait Cicero, nihil iM
erit Jauiius, mAil gUriosiMis,
quodquf ibi cadem de re subditt
UutdmbiJe atque popuiar» esi i
ut, uudt bi<( proflv^it laudar-
tius, et qoam parum'criti<;e prm«r-
feratur, appareat. Non est au—
tem ea comparatio bic ;institaC«y
quam putat Abramius. RemoTe
prlmi pili Centuriones, et Eqoi—
tes Rom» opulentiores, ut i^oci»
dixi. Facile videantur reUqni
Centuriones cuivis Equiti .Bonv
ct divitiis, et diguitate conccderOk
Restant equites, qui equo prirafco
merebant» Hi quoque tideutur
in bonestiorem militiac ^rtdum
ab initio yenisse, et domo sdiqai^
attu^sse: com Ccnturioncs ho-.
mlnes essent infimi, fortitudin^
ac per vulnera , ut ait Ovidiu^
aitius evecti.^ Erat igitiir iaiUiw
eguo merere, quam 4||«dines,da^
cerc, quod bomiaes honcstsoro
loco uati, eduoatique libcniUaf
in equitum decurias adsctil^c«aT>
tur. At quibus eornm aditos «d
iudicandum uon patcbat, qoam*^
\is dignitas io iis essct, ccuao#
obstabat, non ia quidcm iu mul<*
tis c^guus ,, sed in omnibus m**
uor, quam iudici erat ncccMw
Oa&atoxits. Merito defeu^ii
Qarat. lauiius^ quod nce fini*
ucc Scbutx. reccperunt.
Ih iudice] Dc his pauea fm
Seauio c* i. Adde Seuecam Ub^
5* dc Bencilclis cap. 8 : Nm po^
iesi ad haec sumi iudex erp iurht^
seiectorum ^ quem census iM af^
bum, ei equestris Aerediia^ wu*%
sii, et Pl«iutam BudeuU so<Mkk
£xi:
daio
De Senaiu Oyrmensi quemtfis
pptUenium arbiirmtm AMt.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 8.
fi3
Non quaero\ *!iaqait, isUi addo etiaiKi judlees mA-^
nipulares ex legione Alaudainim. Aliter enim nostri
negant posse se salvos ease* O contumeliosum houo-*
rem iis, quos ad iudicaudum nec opinautes vooatis!
Hic enim est legis index» ut ii in tertia decuria iu*
dicent, qui libere iudicare non audeant. In quo
quantus ^st error, fiii immortalesl eorum, qui
istam legem excogitaverunt ? Ut enim quisque sor^
didissimuB^ Tidebitur, ita Ubentissime severitale iu-
dicaudi sordes suas eluet, laborabitque , ut honestis
ludiees manipulares'] Snbtig)»
fiaiioA mitiles iDtelltgtt, qni erant
iii - jnahipQliA y atl diitinctiottem
^elilitni, ' qui pTOpriot maBipttloi
lion habebant. vide Lipjiom li'»
bvo a. de Militia Romani» dialo»
0o a. IziBifk
> Bx iegiow j4iaudarum} fifo»*
nen est legiohia veteranorttm
BoliiliMimae, qnae et in Gailiia
molta meruit atipendia , et a vo»
cabnltt etiam GaUico nomen acce**
ph. Idem. Vide StteL in hah
a4. et -Uh Ca^anbonum. GiUXY.
QttoaB«J|i ittdtces Antonini, hacle^
gc lattt» constitttcrily fidc "V»
niiL5.6. G^ou^
'/uUiier mim nostri naffont
pOMSt >S€ safvoM esssl Reapon«>
dct AntOBlus, niif ex cent|irioni«^
hm et mattipttlaribus Alattdamm
ilMtiinmiii tertia iudicttm deott«-
na^>€t ittdiees inepia et egeauti
perdili' kneoram ramiliarium-can^
•as dbeeptenty certuni est eos
daraptttnm iri, et eam od oau-»
mgtk tertiam hanc decuriam ad*-
•eci, qnae meos famitiarcs absol*
▼ertt. Abeaic.
' p roniumkiiosum Aonor^]
Ecspottdct Omor pe» cccUm»*
tionem, docetqi^e lis ipits cou*
tnmeliam inferri , qni in iertiam
iudicum decuriam aUegttntttr, eo
▼elttti elogidyqttod libere iudicare
non attdeant ,' et damnare scel««
ratofl. losx. .
JSic snim esi Isgis iudex] Jn-^
dtstp Kbtr ttOUSy atqtte alter.
quod rectum est» et ex se intel-
ligiton Memo est enim qain
sciaty indicem aUas librofttmy
aUas monttmentorum inacriptio**'
ne m significare. Isoi quid haeo
aibi Telit in Ubrts atque monn-
menti^ pc^pionum ett. FfiR|UUi«
Ztsgis index} Titttlua et quasi
rnbrica sive mfef ipiio* Axxun.
Jn £tto quanius] Yalde spf
stttt frttsbrati sttnt Antonii Camir
liaresy qui scelertim Sttorum coQ*r
sdentia preisif mettteiitesqQe ia*
d^him auctose^ fuernnt Antonicv
nt baoc tmiam ittdiciim dccu'»
risim rdiqttis duabtts adinogerc^
rigfti tam tmpttris aordidisqtte in-r
dicibtts fore ttt iudic^oruitt la-
qucos eyadereou Vt enim qttis<»
qne sordidissimns erit , iu seTC-
rissimtts ertt in iadicando^ rattts
se hac ratioac clttcre posse con-
ttimeliam, qua in tertiam uidi-
Digitized
byGoogle
6i
. ORATia
dignus yideatuT) quam in turpem
decurii» potius
iure conieolus.
IX.. Altera.promulgala lex est» ut' et de vi et de
maiestate damnati ad populum provocent, si velint»
Haec utrum tandem lex est, an legum omnium dis*
ciim dccanam reiectni ett lege
Antonii. Idbm*
Quam in tU3rpe9 iure oonie'-
ctus] T^rpem legendiun, ct ex
autiqao libro, et ex tensa: cum
de uaa tantum, id eit dt tertia
decoria loqnator., qnae aola erat
torpif. Fab«.nv8. Non loDge ab
Loc recedit GracTii codez: quam
in turpi iure coniectue. Graet.
Ih turpem] Ita Regii codicea
cum Faemo et GracTio. Vul-
gati vitioae in turpee, Lax.lbm.
De ifi,, et de maieetate dam*
nati] De vi, et maieatate, Lang.
caeteria aueBtior. FBiiaA.RiTSr
De vi^ Pro Coclio: De pi
quaeriti^f' quae lex ad imperium,
lad maieetatem , ud atatum pa^
triae, ad aalutem omnium per"
tinit: quam legem Q, Catuius
€trmata dieeensione civium rei^
publ, peTie extremis temporibue
tulit : quaeque iex eedata iUa
fiamma conndatue mei fumauM
tis reliquiae coniurationie ex-
tinxit. Dicu lex Plautia a Q.
Plantio TribuDO plebii, qnem Q.
Catnluf in ea lege ferenda aibi
•ocium adfciTit* E^a lex autem^
nt dieitur cap. i. Coelianae: De
•editiowit, con^eleratisque ci*
vihue, qui Urmati Senatum ob^
sederint, magietratibue vim atf
iulerint, rempubUcam of^ugnu'^
rint, quotidie quaeri iubcbat,
fihiKAH, -^ ' . . .,;
De maiestdtel Quid iit
iestds, expoauimna pro CoeUo;
qtii lege de mat«ft4te teneantur,
videri potett cx Terbif .Ylpiami
D. Ad legem luliam maieeta^
tie, Qnod apectat ad proTOca-
tionemf ian^ ante lege Tsleria
conbeftam fniff e, couftat eo ipaa
anno, qno ciectif TarqQiniif in
liberutem affcru eft refpublieft*
LiviOf Ubro s: Ante omnes de
proifocatione adt^sue magi»
gtratus ad populum* eacrands»
que cum bonie tapite eias , qui
regni occupandi coHsilia iniisr
set, grcttaeinvulgus leges fitersm
De qna lege Dienyfiua Haiicar»
naflf euf Ub. 5« antiquiutia BomR*
na^: AUeram vero Legem tnUt
Vilerilif PopUeoU , in qua. seri^
ptum est , si quis magistraiM*
quempiam civem Romanum, asU
morte , aut inrgis , Mui pecunim
multare poluerit , privuto*4igarm
magistratum, ud populi iudi^
eium propocare, neque miagi»^
stratui interim fas esse poemu
abeo exigere, quoad pupuius 4u
eo iulisset suffragium, ^Hime
proTOcationem Tidtntur il>«cem«»
viri dttodecim ubolia fuatnliflfe.
LiTinf Ubro 3. Appiufy «cenfante
Virginio , arreptus a piuturuf
Proifoco , inquiti • Auditu pom
una vindex libertatis ex eo mis'^
^a orey quo ^ndiciaiSinuper • uh
Ubertate dictat^eruntt^^disntiia^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 9. 65
«olutio? quis est enim hodie, cuius inteMit istam le^
ftQit. Bt dum pro se quisque
J>eos tandem esee, et non ne-
e^g«re humana fremunt : et su-
perbiae crudelitatique etsi seras,
non leves tamen venire poenas:
propocare, qui provocationem
^usttdisset, elc Quam proyo-
MUoncm Valcriaf, qui eo ipso
tnno, qoo Decemviri magittra-
tum abUicaruat, restituits ct
^oiii(|iiagc«imo post aano M. Va^
hrius Consul, ut 5cri|)it idem
Lifius libro lo. de provocatione
legem tulit diligentius sanctam.
Tertio ea tum post reges exa-^
€tos lata est semper a familia
eadem. Porcia tamen lex sola
pro tergo civium lata videtur:
quod gravi poena, si quis ver-
herasset, necassetpe civem Ro^
manumy sanxit. Valeria lex,
cum eumy qui provocasset, virgis
€aedi, securique necari vetuis-
set: si quis adversus ea fecis^
9et, niha uUra quam improbe
factum adiecit: id (qui tumpur^
dor hominum erat) visum credo
vintulum satis validum legis:
^unc vix servo ita minetur
quisquam. Quid cst igilur, quod
Orator iu Antonio repreheudit
«am legem, ut damfaati de vi et
de raaiesUtc possent, si yelleut,
«d populi iudicium proYocare?
Dicerem provocationem a L,
Salla a pbpuli raiionibus alieno
/iiissc sublaiam, ut Tribuuitia
polestas ab eodem est diminuta,
aiii multis post SuIIam anuis
C Rabirius perduclliouis dam-
aaitts a dnumviris ad populum
provocassct. Noster pro totlem:
TOM. I.
Hic popularis a duumviri^ in^
iussu vestro non iudicari de cive
Romano, sed indicta caussa
civem Momanum capitis con-^
demnari coegit, Trauqunius in
lulio cap. 12 : Subomavit etiam^
qui C, Rabirio perdueUioni^
diem diceret, etc ac sorte iudex
in reum ductus, tam cupide
condemnavit, ut ad pcpulum
provocanti nihil aeque ac iu^
dicis acerhitasprofuerit. Qaare
arbitror, lulium ipsum|Caesarcm
rcram potitiim damxiatis dc vi
et dc maicsute provocatioucia
ad popnlum sustulisse : nist ve-
limus id factum foissc legePom>-
pcia, instituu de cacde Clodii
et dc Cmiae iiiceadio nova quac*
stioae, qua multi lum de maie.*
itate, tum de vi damuati ad po» '
pulum uou proTocaruut. AimAiu
Istam legem manere] O. L a.
non manere, sed venire probanu
cgo ncuirum satis probo: naia
manere de legibus latis, noa
promulgatis diciiur. ut de Pro~
viuciis Cous. Quare aut nobi*
statuendum est Ugem Aeliam
manere, legem Fusiam non esse
abrogatam. Rursus venire le^
gem, pro ferri, insolitumy atque
inusitatum. Quid facicndum, in-
quies? censco tantisper in libro-
rum antiquorum ^auctoritate de-
litescendum, dum vcrum inye-.
stigcmus; si tamcn boc vcruna
non est: cum praesertim tam*
illud alterum, quam boc inso-
leus sit. Ferea&ivs. In tribus
qnoquc codd. Amsterdam. Franc.
Graey» cst venire» lu Colon, i^e-^
E
Digitized
byGoogle
66
ORATIO
gem manere? Nemo reus cst islis legibus : nemo,
quem futurum putemus, Armis enim gesta num-
quam profeclo in iudicium vocabuntur. At res po-
penirem, GaAEV. I^taM^ legem
i^enire] Ila sex Regii codict»
cum Gratvianis, idqoe praefe-
rendiixii dujumuf vulgato 1?«-
nere. Lallem. Etiam Barb.
ptim. penire, sec. inpenire. Sed
optima^ uec uUo modo abiici-
enda erat omnium edilonira le-
-ctio manere, Pareus in Lex.
Crit. p. 712. hunc locnm rccte
cum eo coniunxit, qucm profeit
Ferrariuf. Manere bic valei
figi, yit\ e»se fixam. Quis ne-
icit, legef, cum cisent perlatae,
in aes incidi, et figi con»ne-
Ti»»e? hoc ip»o cap. extr. quas
(lege») post mortem Caeaaris
prolata* esse , et fixas videtis,
lam vcro confcr i»U ex c. 9.
pr<) Rab, Po»t. Quamobrem il^
lud maneat, et fixum sit, quod
neque moveri, neque mutari
potest, Quamditt lex promul-
gata erat tantum, et non per-
lata; mutari qnidvi» in ea po-
terat» et toia repudiari. luqae
iegem manere idem hic e»t,
quod inberi, perferri, aanciri,
figi denique: nam tum demum
neqne moveri poterat, neqne
mutari. Sed , ciun abrogari ab
cbdem, qui inmrat, populo le-
gea possent, ac tum inoveren-
tur, atque reftgcrcntur, cum va-
lere deaieraot, qua de re vide
Graey» ad XIL ad Dir. 1. idcir-
■ co legem Aeliam manerte valet
«dhuc e»»e fixam , non e»8e loco
tftmotam» Aeque m<met Ux,
quae promulgaU perfertnry ac
quae laU non abrogatur. Vatic*
^uis est enim hodie, cmus in^
tersit istam legem manere? ne*-
mo reus est legibus iUis^ nano^
quem Juturum putemus, Mure*
to pkcuit, legibus illis, Ga&a-»
TON. Istam iegem manere^ Er--
rat Schuuio», istam in istets
muUndum e»»t cenaen», quum-
referendum ait ad legem ab An-
tonio latam, qua iUae leges ioI«
lerentur. Manere habet Ern. ct
Schuu. fenire Teeg. ^. ^. Iciw
Nemo est, quem futarum
putemus] Est nou habetur uk
Golon. Graev. Franc. nec ia
omniboB Lambini. Cur i^ti—
neamus voculam, quam spemttnt
libri, et abiecerant Faemus, et
Muretus? Grabvits» Verbo «if
carent etiam Barb. ambo, Rooi.
Veo. Ald» P. Man. et Car. Steph*
Revocatum incaute foit a Verb»
ct Oliveto. Ga&aion. Euecit
Schiits. et £m. at hic temere
inser^dnm esse puut post: at
res^ quasi ea tox absorpu Hstt
praecedente simiU. len. repoca^
buntur €id res populares, male»
jit res popularis] Dices, An-
tonj, te eam legem promnlgeMey
quod ea lex «it valde popolaris*
Quid enim magis populare, qnam
dari provocationem ad popuhimy
iu ut populus possit res iB«iica-
tas resciudere, et iudicum seii—
tentia damnato» sua auctortUt^
abfQlverc?
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 9. 67
ipnlaris* Utinam quidem velletis aliquid ease popu-
Jare l Omaes enim iam cives de rei publicae salute
una et mentc et voce consentiunt. Quae est igitur
ista cupiditas eius legis ferendae, quae turpitudiuem
fiummam habeat, gratiam nuUam ? Quid enim tuf-
pjus, quam qui maiestatem populi Romani per vim
minaerit, eum, damnatum iudicio, ad eam ipsam
vim revefti , propter quam sit iure daninatus ? Sed
quid plura de lege disputo? quasi vero id agatur
Ut quisquam pA)vocet Id agitur, id ferlur, ne quis
omhino uihquam istis Idgibus reus fiat. Quis enim
aut accusator tam amehs reperietur, quT.reo con-
VeUetis nMquid ei^e popular-
re} yiliquid veUetM eese, oitiiies
1. V. nouDulU sic emeadant, pel-*
le$ is, ni Automimi medo descrb-
baU FJSR1L4&ITS. Vtinam qui-
dem peiletif aliquid eese popu-
Jare] Vtinam Antoiiiat venet
aliquid eue popnlare, et popuU
A^mani ¥oluntati obfcquereuir :'
«am Miim omnea ciTes de rei-
jmblioae aalote noa et mente et
Toce conaentianty ipae, ai ae ad
popali fiomani Toluntatem - ac-
comm^daret,^ yeUet etiam aal-
^am esje Tcmpnblicam. Ab&am»
Ferrarii codicibua noatri anbscri*-
bont. WelUtia nimimm tu, An-
tbni, cam tuia aateUitibua* Gius^
^va* lu aupra c. 8. At sifer»
tetis etc. nemini probaretis^
pBaaimqae similiter. Bolabella
inptimia cum Antonio coUeg^
«oiMan§it<ir« Ao recte veUeiiM
Bom. Vcn* Ald. Qerrag. et Car.
fitepb» ut ctiamin Vat. ct Sarb*
ptimo eat , ' et aecundi margini
adscribitur, in qno non male
^^eUiie% Recentiorea cum X(aiig.
ct ccterie aalt vcUet i#«> Qaa*
Vtinam quidem veUetie aliquid
eieepopukure] ItaEru. etSchiitz.
-scribendum putarunt.
Quae est igitur ea • cupiditas]
Pro ea Lang. haec. Col. SC. ct
caeteri fcrc, ista, quoa feqnor*
JFSRIIAB.1VS. Rccte ista recipitur
iam iude a P. Manmio. Barb.
ambo ea cilm autea editis. Va^
tic .quae est Igitur ieta cupidi»*
tas legis eius ferendae, GAn*
Quae tuipitudinem} Qnae ve^
liquas lcges dlsaolvit. Abram.
Gratiam nuUam.] Qula nnllus
reas estTcl demaiestate, vel de vi^n
cnias^ratiam iata lex feratur.IuBM^
Quid enim turpius] Qald tur^
pius qnam ut is, qui ob sedttto^
nes iu repub]ica.xoncitatas dam-
natus fneiit, iudicum seuteutia
ad populum appeUet, et huius
'provocationis otxasione nbvis se**
-ditionibua , iafiina mnltitudine
lar^itionibua corrupte, Texct rcm»
publicam ? Ijibv«
^d eam ipsam rsverti] Post
tpsam adde dictionemi vim* Id*
qne non medo ex antiquo libro^
a«d ex mulli# jdii* aaiptis, b«e
Digitized
byGoogle
68
ORATIO
demnato obiici sc mtdtitadiiii conductae velit? aat
iudex, qui reum damnare aadeat, ut ipse ad operKs
merceuarias statim protrahatur ? Non igitor proYo-
f€Df a N fiogainiif , •e^itiotiim al^-
quein, multitudiDC couciUU, le-
gitimum populi concilinm dit-
turbafae, aut legem aliquam per
Tim feiri-cnrafae, coque oomi-
ne d^ Ti csfe damnatum. huic ai
dareiur provocatio ad popnlumy
profecio redituf ad priorem Tim
daretur , pcr qnam apnd popu*
lum causam proTOcationia obti-
neret, fi iure non poffet, idque
•umma cum turpitndine legia id
permittentif, quippe quae de ti
condemnato poteftatem tribue-
ret per eandem Tim ae abaolTi
faciendi* Fasb.xv8. Alibi doce-
bam, duaa omnino diTeraaa quac-
stionef fuiffe, de maiefUU et de
▼iy duabua legibuf couftitntaa^
Comelia et Plaotiay quas duo
diTorai Praetorea exercerent. Id
cz boc capite magia perapicnum
fit : duae , inqnit, maxime salu-
tares legee^ quaeetionesque tol^
luatur, et mox, his duabus
quiieetionibue de vi et de maie'-'
state sublatis. Sed tamen iu
erant affinea, deque iiadem fere
crimioibua conftituUe, nt una
ct eadem quaeatio Tideri poa-
•ent. Hinc pro CoeL 39. De pi
quotsritis: quae lex ad impe^
rium^ ad maiestatem, ad sta^
twn patriae, ad salutem OTn^
nium pertinet, Neque enim in-
ferri via reip. poterat, quin lae-
deretur maieaua, et ex laeta
maieaute Tia. aliqua aemper ar*
gucbatur. Quapi^pUr Cicero :
qui maiestatem populi Rom* par
pimminueritj mianebatiir eoina
tnm Ti reip. illau contrm L*
Plautiam, tnm impciii maieaute
laeaa contra !<• ComeUam: ad
eam ipsam vim reperti, prepter
quam sit iurs d a mnat usi nam,
aiTe de Ti, aiTC de maieatate
damnatua caaety acmpcr fcoerat
Tim. Fb&katits. Vox vim omit-
titnr in Barb. pr. et in Offlnibn»
antc Car. Stepb. editiay qui eam
primns ex ano ccrte codice an-
Tcxit* Omittebatnr ctiam ia
Barb. aec. aed fuit a PoUtina»
anperpofiu. Becte a Barbado*
rio probatur: nec.mertto dubias
haeret Manntina, qni non per^
apexity quid aibi boc TeUet, ad
eam ipsam vim rspertL Meqne
plua eo perapexit Ferratioa HL
EpifU i4. Scd nnna koc Faer»
nuf expediTAt. fitmimm qni eo
nomine damaatns eaact, qnod
Tim adTcrsns remp. adbibueriCy
proTocatione iterum armaba^u^
ttt cadem soa ilia Ti in iudicio
populi nterctor. GaaAtov*
■Obiici sel Obicsrs ss^ cor—
rige ex antiquo Ubroy qiumTxa
babeat particulam se^ noa ia
contextUy sed iatetpositam. Fa-
s&mra, At nostri omaes obiicii
G&ABT. SuspecU mihi qaoqiM
nnins optimi codicia lectio est»
£am aempe iaduxit fortasae ali*
qnis propter sequeas Tcrbam
damnare. Vide ad c. 5« pro Lig,
Gar.
Multitudini conductas] Mer*
cedt cotmptM. Aji&uu
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA ?iHMA, CAP. g. 69
catiQ isU lege datur : «ed daae niaxime salutares le-
gea quaestJonesque tolluntur. Quid est aliud adhor-
tari adolescentes , ut turbulenti, ut seditiosi, ut per-
Qtiid e3t almd-igiiut adhor-
*ffri} SnhUu dicUone igi/ur^
^n^t ne neceiMrU quidem e»t,
lcf t, quid esi ahud hortari ado^
ieseente&^u^ turbuUnti, ut sedi-
tioei, hatc est cnim antiqna le-
«tio. lfiM»vs, Quid est igitur
aHud? quem adhortari'] Sic
Laiig. qtiibmn '^lerique liSti
«onsentinn t, Quid est ahud igi^
tur adhortofi adqlescentes ^ ut
turbuientii ut seditiosi. c. Vt iii
II. L de Fin. bon. et mal. Quid
€si ertm aliudf esse versutum?
7k«KAx; Quid est aliud igitur
adhortati] Kieci quam inMu S.
Victor. et «tc qnibus auctoribua.
«dbae polcratL eztnrbari igitun
^HTMRva. Merito igitur «u-
•pectni& Mt Grntero , quod iam
Wt dtleretaht Fagrnus et Mu-
»«tns, e% resptut Golon», Giubt.
i^ufii ani» P. Mari. et' duo
fiiyb. 'fun mtle inseratat quam,
Buic inro subhtum biucy et ex
II^ 4k plaitd^te Ft, Pabricit> ad
IL do Olfie. 23. quam cod. Gro^
vofli'?if#i> in qiio est: quid est
aiM •SjgitOr, nisi adhortari^
Efedem eorrnptio conti^t in Piu
soB. ao. ittm 1. e. de Offic. in
MSls aliqidbtls. Vocem igitur
dammae ein* etiim Tacia oollu-
otlio, ^am obsenravi. Solns
limb. ex Vftt. kortari^ Faemo
et Mnreto pniecuntibus. Ga-'
aATon. .
Quid est aUud hortari adb^
Uscentee] 'Brranf qui adoh^
sceniew ««tibmit pev iti ic*
cunda syllaba. Adolesco enim
coraposiium yerbnm est ez prae-
p.ositione arf, et verbo olesco^
quod cresctre significat. Quod
vero reperituc ita scriptnili in
antiquis libris, onlpa est vel
tempoTum, vel librariorum. scri •
. bel^ant enim saepe o pvo u^ et
II pro o, ut achuonui in com-
ment. Lucretianis. itaqne faU
lontnr etiam, qui epistula scri-
bunt, non epistolay quod epi'*
stula scriptum reperiout in li-
bris manuscri^t. Epistola enim
vox Graeca est, iiuaxolyi : in cu-
ins syllaba penultima est ofiixQOpf
quae vocalis vertitur a Latiuis
in o breve. AtQui ita sunt con-
snlendi et sequendi codices vet.
ut eoa adiuvemus, in iisque le-
<gendis iudicium adhibeamus*
Quis enim ^crat eum, qui con-
tendat scribendum esse novilisg
non nobilis, ei ahemu*^, non
avemus, ct contra hapitare^ noa
habitare: apieris,* nou abieris:
havemus, non hahemue^ tt simi-
Ua, et iUn, antempna, soJiempnis,
damptnare'^ tenq>tare^ sumptus,
calumpnia, contempno , kt con^
tempsi, redemptus, per^mptus,
et similia , (quae iam vix a pe-
oudibus fcrri possunt,) qiiia ple-
cninque ka soripta repeviantur in
libris iUia? Lambikvs. Adhor-^
tari adolescentes] E duobua
alifs incommodis stcutnris iu-
vebitur in legem Aotoaiam. al-
ternm csf, qnod adolesceutes vi-.
deates, ^acsiioues de vi et dt
Digitized
byGoogle
70
ORATIO
niojosi cives velint esse ? Quam autem ad ^^^ puUi«-
cae pestem furor tri1>uTucias impelU non po^tit,,
hia duabus qiiaestionibus, de vi, et de inaieatale^
fiublatis?
X. Qurd, quod obrogatur legibus Caesarii, quae
iubent, ei, qui de vi, itemque qui maie^lis dam-
natus sit, aqua et igni inlerdici ? quibus quum pro-
vocatio datur,. nonae acta Caesaris rescin4iwtar ?
maiesutc eme sublataj, facile fa*
tnri sint «editioti et tarbalenti»
Alterum, quod Tribuni plebis
haruiB qnaestionum metn solnti
facile Texaturi siot rempubli-
cam. AfiRAM. IHimirum hanc
Tocem per V, semper iu Vatic*
scriptam vidi. Gahi
■. Quam autem ad reip, pestem
furvr tribuniciu3 imbelli non
poterit] Sic L. Col. et alii non-
Dulli^ guem autem ad reip, pe^
stem furor tribunicius impellere
non poterit. quod magis probo,
ut banc babeat sententiam :,Qais
homo coxitemplus, tamque ab-
iectus coBStitutus in tribunatHy
qui natura Tel^emfns est, et, vio-
lentus , non excitabitur ad per*.
niciem, atque exitinni reip. cnm
Tiderit se armis potentissimi Iha-
gistratus armatum, iis. autem 1«"
gum TincuUs solutiim^ quae ad.
co^rcendos furores tiibnaicios
cpmparatae siuit? dixit antem
furorcm tribunicium, ut pro Clu-r,
ent. spiritus tribunicios y contra
BuU. vim tribuniciam, propriam
s. tribanatus, atque ci prope iu->
sitam atqiie ingeueratam. . Fj^a-
BAiiivs. Quam aittem ad reip»
pestem] Vocem reip, non habet
sotiquas liber^ cui iidem aptruit
alia tex mc« privat« biblioth€«a|
cttios dictionis dttractloae itft
sensus augetnr, lai p^Mis moa
'soli reip» sed et singulin qupMlQiiB^
civibus a furore tiib|]Ba,cio« im*.
pendere denuntietux. FAUurva»
Quam autem ad re^^ pestemfur
TVr Tribunicius impeUi nQ^ po-^
terit] Vetns liber,, Qu^m- ,€Uf,r^
tem ad reip. pesiem, furfir^ Tri^
bunieius impeilere noH poterii^
F. VHSINVS.
Quid? quod ahrogatur* hi^.
leffijbus Caesaris] Quid? quod
obrogatur legibus ,Ca^saris , o^
U V. quod probo. ct^A pra^r
t^ qu^tfn . q<|od «Ktiiis ad scb—
tentaam c^v^it^ siqiiidm.|^
Antoyins boq Ifge* Qft#sc«ls.jftb<->
rogahat, sed iisaliaii leges «U^
^ua ex parte oontracl^ fsrchat^
praetcrea, quod sci»n^^ i0(gi fib^
rog(rre non dicitor;-. i|wu lUnd
apud. Iiiviom lih* ix, ^4«VNr ans^
tiquae ahrogat novu, «inc dii<»
hitatione mc!tad«iiiin.cst: quo ta-
men mendo Ubri s«ri^ wc^iiti
pro . antiquae enim. oniigMuua
rctnoidnt. . qa^d Mtcm cst ^qpndl
illvm, qui scrihil cd HercnDinni»
Cui legi abrogt^bmy «cl dsror
gatum sit, uon dnbito, ,q<uB !>•
hrtrii mendum'^ ntquccibi qiio-
qi» ohrog^tum, M^pa^ sQprm
ohrogatio^f son abr^guiio, %m^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo.
71
Qnae quidem ego , Patres conscripti , qiii illa num-
qnaxn probavi, . tamen ita consetvanda concordiao
tausa arbitratus sum,, ut iion modo, quas vivus Cae-
«ar leges tulisset, infirmandas hoc tempore non pu-
tarem : sed ne illas quidem , quas post mortem Cae-
saris ptolatas esse et fixas videtis. De exsilio redu-
fcenduin. sit. «am oum de legi*
bns liiier le eontrariU •contro-
vertlae argumcnta fUggerJt^ .quid
tandem momenti potcrat afferre
Iftx, quae amplius lex non tvat?
«t e»^ cukU" infirmandao cauBa
lez alia Jata erat, eUi Unutm,
aliquam tamen defenaiouem da-
bat: tiqnidem non penitua erat
tnblata. Locum diligenter con*
tidtra, ibit in tententiam metin«
M)erogare tntem legi^ esse, quid
cz lege Tetcri aoTt detrabere;
^brogare iegem, penltnt toUcre :
4}br0gare legi, priovis legit in-»
liraitndae grt^it aliam legem
ierre,.nemo ett qui netciat. Om«^
ait GOtuplectitur uno irersitulo
M. TulUnt, Quod per legem
Clodiam promulgare, abrogare,
derogare,\obrogare eifie fraude
*ua non Hceat. FzB&ARivt.
jQuid ^od obrogdtur legibue
Caesariey Habent et Istud Pal.
quoqac tec« ac S^ Yietoris , non,
ut tntea pubricati,. abrogatur his
iegHmsn Gjlvt. . Firmant obro-*
gatur dno Gratvii' codices, ct
fiarb. pv« quod ante Grnu rece-
fcyan^ ^ optime P. Mauut. Mnr«
«t Lamb. Genfer Oudend. ad
iSueton. Caet. <xxYXfl. lidem de<*
levetaBk.vocnlam hie', id est,. iie,
-pTO /qoa Barb. ^nbo habent in,
•ed iam iu, tec* dtlttum id fuit.
Qt»d btbet ood* Frtac d^ mo**.
ieatate , imperita emendatio ett
alicuiuSjL qul simile hoc volebat
etse antecedenti de p{. De hac
re diximus ad c. i. pro Flacco.
In liambiQianis inveni pro varle*
tate, itemque qui: id Grafcv. in
V* L. non solum Faerno tribait,
verum etiam Lambino. Dtleri
ttne potest ei codicis optimi an-
ctoriute. Sed, ut ad ipsum Va-
ticanum accfssi, ita in eo tcri-
pt^m offendi : Quid quod obro-
gatur legibus Caesaris , quae
iubenti qui de vi itemq» mai^
states damnatus sit, etc« Nol-
Zepi id compendium ezpUcare
itemque: sed legerim^ item qtd
maiestatis* Gabj^ton. £rn. et
^chutz. imprimi curarunt: item/^
que ei,
Qui iUa nunquam probavi^^
Ctti nuuqnam Caesaris acta plt*-
cuer^nt ^ ' non quod rem ipsam
xn plerisque legibus Caesarit non
^robaji-emf s^d quod auctor le^
^un& publicae llbertatU oppressor
^iUi displiceret. Abraivu
Jta cojiserpanda] £z Vatict**
no Jegendnm arbitror, una voce
addiu , tamen ita conserpanda^
.ttt a Mmeto editum postea com-
•pcri. GajlAton. £rn. et Schiits*
^miserunt tameti tntc conser^
vanda, quod habei Vat. • • ^ "
De exiho reducti sunt a mor^
iuo ] iSuut DuUit In 1« v. rtpcri*
Digitized
byGoogle
7*
ORATIO
r
cti a mortuo^ clvita^ data non solmn singulis, sedf
naiionibus , et provinciis universis a mortuo ; immu-
nitatibus infinitis sublata vectigalia a morttio. Erga
haec, uno, venim optimo, auctore domo prolata.
tnr* hoo «XDplins GoL et Gad.
qnod iingola membra eodem
-verba flninnt, hoc modo, De exi^
ho reducti a mortuo, civiidM
data non soium ein^uHs, ^ed
nationibus et propinciie univer-
M a mortuom et quae aeqnnn*^
tnr, quof mirum in modo pro-
Bo: pam in alila librii aut quid
deesse, ant luperease mihi vide-
Batur: nec mihi persuadere po-
teram, tam elegantem, tamqne
nccuratum scriptorem eodem Ter-
I>o primum, cxtremtimque mem-
brum Goncluslsse, medium tan-
qnam mutilum et decurtatum
reliqnisse. Itaque non dubita-
Jbam, quin cx nltimo toUendum
csset a mortuo: ant secundom
referendis iisdem verbis supplen-
clum. qiue in duobus 1. antiqnis
inTenta hanc opinionem mihi
penttns comprbbaverunt. his aa-
tem conformationibns verbornmy
qnis dublut^ quin optimus quis-
qne orator distinguat orationemy
ant quis hic non agnoscit eam
^guram, quae a Graecis dvTMrr^o-
^, a nostris converslo appeUa*
tur? cuiusmodi est iUud pro
Font. Frumenti maximua nu^
merue e GaUia^ peditatue am-'
pUsaimae copiae e Gallia, equi^
t^s plurimus e Gallia. Feiou
J)e exilio reducti] Sexttu Clo-
diiu, et aUi exules sunt ab exi-
lio revocati nomine Gaesaris
mortni , quasi vivus Gaetar eos
ab exilio redacere volaissct. Axa*
Sed nationibua ] Tt SicuUa
universis. libro i4. ad Atticnnx
epist. 13 : Bcce autem Antonius^,
accepta grandi pecunia, fixit
legm a Dictatore conutiie^la^
tamy qua Siculi eipee Momani^
cuiu4 rei tnpo illo mentio nuliai
qnem locum fiisitu referemns, et
explicabimtu 3. PhiUpp. AiiiAif,
Immunitatibuel i. Philipp. At
quam caeca aparitia est? lui—
per fixa tabuia est, qua cipita^
tes locupletissimae Cretensium
pectigalibus liberantur, statui^
turque, nepost M. Brutum Pro^
consulem sit Creta propincieu
Quod spectat ad repetitioneiix
eiiudem vocis in fine toties in—
ctilcatam, exempU qnaedam re—
feremiu 2. Philipp. Idbii.
A mortuo ] Talis est iUa re—
petitio Sapphiu poetriae apod
Hephaestionem :
"Olfiu p^9^» acl fihfdn /o-
poq, wq aQuo,]
av uQuo,
Feiix gener, tibi nuptiae, ut
optasti,
Cfinfectae sunt : hdbesquepw»
eiiam, quam optasti, Id.
Ergo haec uno piro optima
auciore'] Pro pira antiqaus liber
habet verum; nt sit ordo, uno
quidem anctore, verom optimo,
qnod amaram ironiam continett
nam de eo hoc dicit, qnem ia«-
telligi voU corraptor«m aotoranL
Cacsarifl. FABairvs. Brgo haem
Digitized
byGoogle
phil;[ppica prima. cap. lo.
75
defendimus : eas leges, quas ipse, nobis inspectanli-o
bu8, recitadt, proniinliavit, tulit, quibus latis glo-
riabatur, iisque legibus rem publicam contineri pu-
tabat, de provinciis, de iudiciis, eas, inquam, Cae-
saris leges , nos , qui defendimus acta Caesaris , ever->
tendas putamus? Ac de iis tamen legibus, quae pro-
ctc] Haeo eM^ Gie^rxs acU
credemiu et servabimns, cum ea
folns Antonius domo protulerit,
•olusque teatetur, Caeaarem illa,
dnm 'viTeret, animo destinasse, -
et io commentariolos snos re<-
Inlisse* Yocat optimum virnm
per iironiam, cum significare ve-
Ut aYarisiimum et £dlacissimum«
Ambjx, Merito receperunt tc-
tcris libri opttmam scripturam,
rcpndiau mlgaU , Fk^nus, Mu*
retns , Lambinns. Kon debebat
Slandibns Tcsci Gmterns. Grazv*
FirmaTerat Lamb. lectionem Va-
ttcani sni qnoqne alicuius' codi*
cis tetlimonio. Alii omnes men-
doii. Gar.
^obU inspectanHbtu'^ Optimi
libii non modo FaSmi, sed ct
mei, nobis inspectantibus, lon*
ge rectins. qnod et merito pro<-
bamnt Fa£mns, Muretns etlism-
binus. Male negleotum poste-
rioribos edjtoriboi. Grabt» Cum
FaSrno et aliis Regii codices no-
hi9j Bt dedimns pro THlgato po^
biM* ItAMMU Etiam Lamb* MSi,
ct ambo Barb. et Rom« ac Yen.
nohitm Mox in Vat* eisgue /e*
gibtUm 6ah« Ern. et Scbuu.
Val, seqnuti sunt , t% panllo post
ntctqnt etiam nobis recepit*
J}e propinciUl \ De limitando
tempara , quo proTinciat obtlat-
rcittiir. Abbam.
Bvertendae putanttu\ Sic ea
Teterrimo Ubro r^posuit Faemus
et Muretus, sequente LambinoC
Vulgati putabimus* Ghabtits*
Huic quoque lectioni*^mb. sno«
mm codicum testimonium adie*
cerat^ quam servat ManuU in ad^.
nbt. et post Graevium unus 01i«>
Tct. adscivit. Ga&at. Em; et
Scbtitz. reiinuerunt Tvlgatalat
putabimus,
Ac de, iis tamen legibuM] Xta
quidcm reipublicae libertatem
oppressit Antonias, nt impedi—
re non possimus^ qao mino*
lcges Caesaris nomine promul-
gaUe ferantur: umen de iia
queri possumns, cum, quid in il*
lis contineatur, compeitum ba«»
beamus: at Tcro de iUis legibus,
qnaa a Caesare viTcnte perlata«
fuisse mentitus est^ ne queri
quidcm potuimiis^ cum eae re«
cipicndae fuerint, priusquam in-*
telligeremns^ quid continerentk
illae enim sine ulla promulga-
tione populo Ronuino imposiut
sunt, ante quam scripue essenti
AbramI Nescio, qua de causa
buic loco Tim adbibeat Ferra-»
tius lu. Epist. i4« nl leges inuU
ligat, qnas in animo babebat An-
tonius. Qui adeo infra legit^
loquor de legibUa pronudgan^
diSf ut easdem intclligat, TuUio
nolente, qui ctiam Y. PbU. 3. df
Digitized
byGoogk
ORATIO
mulgatae sunt, aaltem queri possumus: de iis, qaM
i^ latae ^dicuatui.'^ ne illud quidem licuit. Hlaa
•nim nulla promulgatione latae sunt ante quam scri-*
ptae. Quaerunt quidam, quid sit, cur aut ego, aut
quiaquam vegtrum, Patres conscripti, bonis tribunia
plebis, leges malas m^at. Parat6s habemus, qui
intercedant; paratos, qui rem publicam religioue
defendant;^ vacui metu esse debemiis. ;,Quas tu
\t$t ilUy cfuae supra c. S, Um-
qumix iam Uu «eparatur a dUa*
bns nnac promulgatts, iu lo*
qiiitur. Num etiam hanc /«-
gtm populus Rom* acc^it ?
fmd? promulgata fuit? quid?
norme ante lata, quam scripta ?
nonne, ante factrnn , vidimus,
quam futurum quisquifm eat su^
^icatus? Garaton*
iNe illud quiden licuit] Vatio*
tu quidem t lifuit, «t recte sub-
•uditur queri, Sed mauufl re-
ceutioT iUud in optimo ^od. «u-
persoripsit. Idem «utim : Ulae
4mm eia9 uUa promulgationey
qupd Iiabet Mureti^ Idsm.
Quaerunt quid sitl Habc, id
cst impresMm lectionem recen-t
liaaimus qulique coutiuet liber»
antiquus vero et alii, qnomm
mibi fidea probaU est, quaero
autem quid sit^ nniUg quaero
hoc quid eit, Mihi, ut vemm
iatcar, nuUa harum lectionum
tat |>lactty qu^mTii omues sut*
tcntavi possint. ego in tanta va-
vieUU in antiqna acquiescam.
FASSjrva. Quaxrunt quidam,
quid jitp cur etc.] Hanc scri-
ptnram :pataTi ease rectam, ex
antiqoM acripturae Testigits con-
iectura £acta« Lamb. Quaerunt
fHid 4it] Quaeruut aouuulU^'
quid sit, cur, cum tam boni Tri—
buoi plebis aint in rep., uoa, qni
rcmp. aaivam esae Tolnmua, ma—
las leges Antonii roetuamUs : cum
enimTribuoi plebis ament rtm^^
suis intercessionibus et obnnntia—
tiontbos poterunt irapedire, qnd
mkins malae leges perferantnr*
Amram, Quanu ait acriptnrae
varietaa in veteribus librts, vida
in rariarum iectionum UbeUo«
GrAbv. Planissima cst vulgau,
quam aervant codiccs Barb* :et
vetcres editi* CxAR* "Em. •«-«
quutus est vulgatam: quaerutti^
quid sit , at Scbutiiua, neaeio
ciir, praetnlil Lambini conicctu-
ram: quaemat quidam, quid
eit.
Quaa tu mihi] Per dialogia«
mum indncit Antonium irridc^-*
tem eos, qui vel tntercesaioDi«^
bus, \t\ obnuntiationibus Triba-
nornm plebia volebaut malaa le«
ges impcdire. AmiAM*
Quas tu mihi interce^ioneMi,
inquie^ quas religiones\ Qua^
tu mihi, inquit , intercessionme^
quas religiones? sic Lang. Col.
So. boc amplius 6ad. Qzi^
religiones nominas? nt Planu
in Cur. Quas tu mihi tabeiias?
quos tu mihi luscos libert9S?
quos ^mmanos somnias? et iu
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA ^RIMA.- CAP. lo. ^5
mtldy inquit^ intercessidned, quas religiones ? ^^ EflOi^
stilicet^ qoibus rei publicae salus continetur. ,, Ne^
gligimas ista, et nimis antiqua et stulta ducimus.
F§eu3» Quem Pseudulum? qua^
fumihi praedictu Jallacia4 ? £t
luc ipie in VI ,L acciu. Quam
mihi reUg^onem, narras, quam
jHfenam? quem Senatum? lUa
U^^(U| ,brevlUf mibi magtt arri-
dtU FbrSAr.. Quas religiones ?
Bqs etc] Sic I^alU nofttri, et
^iffU^r^c. ^em P. «ine verbo no-
vunAf, quod iure tQlIi iuMit
Bemriof* 'GavT. Quas religio^
ne4? ] Qnae aiupicia, quae re-
lifiioae fler>abaiitar a maioribua
noatris. Suttoli e textu verbuixiy
nomina^f cum Grutero ct Fer-
rario».et PalauniB codioibua. Dt
afupiciorum religioue vidt ubl
If^ PiAQlii^am: ^ifstw^ /e-
§Sfm, O0mium ac religiouum*
Qui, aotem 'aiupiciorum religio-
lub^^i^V.-T^ibuuorum pleLIa in-
ter^eMi^iu^ua dicat aalutem rei-
publicge cODtiueri^ id caosaae
€$§e pot9, quod legum multitu-
(Uneii^ probibebanty unde tt in
Pi«oo#i^ 9. lex Aelia et Fuaia
pt^ugfUicula muriquei tranquil"
lilAHit ..atque otii neoiinailtur.
Lfgwm ; anten^ multitudine et
i»ov||ait tuibaa in republica con-
citatt diximaa in Sextianam ad
iila «erba, legum mukitudincm^
^ m- £Uo«Unam : Cenium prcp^
ann0MLieg0m Aeliam et Fusiam
UtNHfwmf$n Amu Ipaa.Fcra-a*
»ii.vcrb« vidca, qni noii iuMit
tolU nominas, qaod ia BfSSk rc-
p«r)t qaibnadam» acd brcvitatem-
nkM^B aibi piaccrc ait. Nomi^
Mf m 'm ttinjiibut MBS, quU
tidi ^o. Sed tamtn liber Ya-
ticanua. omnium, optimui et an-
liqniaiimua, probaate Fagrno ct
Hureto, id re#puit« Grasv. Noa
dublto, quin cx glosia verbam.
nominas exstiterit in c^d. Car*
Stepb. et iu edd. ^aog. Grjph«
Car. Steph. et in repet. Lamb.^
Bectc omittitur in tribus llSia
Ferr. in utroque Barb. et in Va-»
tic. etiam in edd. Rom. Veii.
Ald. P. Mak. ct Lamb. Qnibua
ai addaa Gtrutericodicea, numc*
rum habebis amplissimum suffra-
giorum* Loco autem illo simil<«
limo IV. in Verr. 39. emnea li<-
bri habent verbum narras: u^
intelligaa nibil aliud spectari h,
L oportere,; jiisi codicnm numc-^
rum atquc pracMantiam. Ga«^
RATON.
\Sa^ Vci/icc/ }^,Responsio ad inn
terrogationem Antonii. Dicit aa-
tem, reipiiblioae salutem bis in<*
tercessionibuA ctreliglonibn^coa*
tineri , quia . obstabatur lcguiu
multltudiiii , quibus TespubJLica
facile pessuadatus. Abram.
Negiigimus iUa] Neglegi»
mus^ 1. Lang. et aJii nonnulli^
ut enim perlego^ slc inteSegOp
slc ^eglego dicebatur, ut ex vct,
tustittimis libris intellig^re 11-^
cet. FBRiURi Negligimus ista}
\e%n%l\htr, jie^iegimus, Mvii&-
TV8. NegUgimus ista] Loqui-
lur Antoniui. ABBAJtt.
Et nimis antiqua et stuUa
ducimus ] Ita et Graeci loqui^-
tai'. Ltt«i«Dtti i •
Digitized
byGoogle
ORATIO
Forum «cpietur; omnoa claudentur aclitus, armati in-
pnitMii(Ii)« multis locis collocabuntur." Quid tum?
Quod orit ita geatum» id lcx erit; et iu aes incidi
ft%A«m t^iioii* ^^ffmh^ Toctiit
Ik^MhUtt timi^llct* Hmiiume m**
l«ft« Fltlo i« HippU mi«or«:
mi) ^|Wyit««v 4| nt rf »» ff«Vm w
^ i ^ jUln t» inmyrtu i n t mi je-
mV fiMii. 0««t« f ro S«s. Ro«
ln^ ^y^fc» <my mit» m SeMcn 4r
«H^ ■liHmnTHi
iubtbitisy et pro, hoe enimp
emeiidanAct, hocine, cx aactori—
ttie «ntiqiu libri: ut tatoft le—
ctu iu legaUir: Quid tym^ qmod
iim g^tim crir, id Ux erit, et .
im «cst imcidi iahehitiSf credm^
iUm iegiiimm: Coxsti.ss. vo<->
^TLTS. |T&&&OCATBm.Tjr«.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PBIMA..CAP. lo.
77
isbebitis credo iUa legitima: CpNauLES popu-.
LUM IUR£ ^OGAVBRUNT hoccuie a maioribut
aocepimus ius rogandi? populusque iukb
8 c I V I T. Qui popidus ? isne, qui exdusus est ?
pnesUiitiMijna Fdenii tou ledio
attendeiiti ci^qiie Tideatar. Ln-
snen orationi mazimum adfert
ilie codex Toce illa hoceine,
qiiam aolo» habet: neque ferri
iam TulgaU potett^ cnm compa-
raTaria. Vide Mannt. cni Tocem
iiUm in commentario probanti
et czplicanti fillus non paruit.
Eamdcm Muret. qnoqne male
c^ntemsiu Cetera item egregia
firmantnr a librit plnrimit. Nam
iubtlntU babent omnea Ferrarij,
«t ipaiaa Graevii codices, et Barb.
aec. atifae omnea aote Gmt.
cditi. Er^aoliU permnutione in
MSis Grnt. et Barb. pr. factum
cst perperam videbitis: erraTit-
^e Gfraterus, dnm haec ad Se-
natnmy in quo Cicero loqaeba-
taHy ceoanit referenda: apecunt
cnim ail Conaulei, ut ea, de
qnibafl diximni ad c. 9. Deni-
qoc crmio exbibent Barb. ambo,
Bom. Vcn. Ald. et- Hcrrag. ct
CrTpb. com Nang. P. Man. Car.
Strpli. Muret» repet. liamb. ct
OrnL. codo male praeboerint,
omnci cx Ferrario, ai Nang.
^uipiac» Aliis locis soUiciutum
Terbom crtdQ dcfendit Wopkens.
IL LecU TaU. a. p. 227. Tan-
tnm quae iam inde a P« Man.
inre dclctam foit, Ferr. MSis»
Vatie. ct «liis aoctoribus, quod
Bafb. atcrqoe pessimo retinet.
Rcceniiores malaemnt Graterom
M^9 qoam com fiikiiQ et
Lambino recte senttre. GahA-
ToifiTs. Graeidaa babet: ind^
bitig, cedo iUa legztima C« P.
I. R. koc enimtic, £m. Gracn
lect. sequntns est, item Schiitz.^
qui cedo Untum mutat in cre^
do, At facio cum Garatonio,
qui pracopuvit Tcram lectionem*
Credo itta iegitima: quae
ConsuUe populum iure rogat^
rant ] lu siue controversia cor-
rigendum est: Cedo iUa legi--
tima, Coes, populmn iure roga^
verum {hoc enim a maioribus
accepimus ius rogandi) popu^
lusque iure scivit, Hoc antem
principinm erat legum lauram.
id apparet apud Frontinnm d«
aquae dnctibns, coiusdam legia
vcrba subscribentem. T, (inqnit)
Quintius Orispinus Cos, popu^
lum iure rogavit^ populusqus
iure scivii, ProLns quoque has
legam nous, P. L R. P. Q. I. S.
aic interpreutnr , Popuhan iurm
rogavitf populusque iure scitnt»
Eodtm accedit auctoriUs anti^- '
quorom libromm, qoi ad unum
omncs sententiae nostrac saiTra^ ~
gaotur. FEanAiuvs.
Isnequi exclusus <«/] Isno
popolos eam legem scivit^ et
soffragio soo comprobaVit, qiii
septis e( militom praesidiis sic
cxclosas est, ot non potuerit
ad lontQi aGcedeire. AtBAV.
Digitized
byGoogle
7« ORATIO
qno inre? an eo, qnod ti et armis omne sdUatnn
««t? Atqoe ego hoc dico de fbtiiris; qaod est an&F^
cortim, ante dicere ea^ quae vitari ^ossont ; qoae si &•
cta non erunt, refelletur oratio mcau Loquor de lcgi-
bus promulgatis; de quibus ost integrum vobis. De-
Qu0 iurg? an <««, quod in
•tc* ] De oppotUaooc ^tB et itirii
vtde SexUanam: AiquM mter
hane pittun perpeUtam httma^
nitatt , et iOam immanm nihH
tam intmst quam ius atque pis.
AVKAM*
Atque ego hoc tUco defutu»
rie] AttUqtttt* liber, atque haec
dio^ defuturie, FASRNTf. At»
que ego hoo dico defuturie'] Yi-
detur cMe qQaedem Teluti con-
ccMio. Non eity ADtoni, -qaod
Aibi iraicaris: non enim repre-
htndo prieteiiu: non tccnio te,
quod hactenuc autpicU et inter-
ccMiones neglexerif, quod le^et,
«fttae iam perlatee «unt, tulcrii
per vim, et foro militibui occu-
pato. Haec, iuqoam, praeterita
sion reprehcndo, ne tibi Tideaf
inimicuai ai, quod factnm eit, et
Infeclum CMt nequtt, obiecerim:
•ed loquor dc futuria, ut obTiam
•atur: in quo non modo non
•nm tibi inimicua, aed etlam
fuugor amici oiHciOy praedicent
•a, quae Titari poMunt* Loqnor
de legibua iam promulgatia q«i-
dem, aed nondnm perlatic, de
quibni ett integrum Tobia. Tu
«nim et DolabelU poteitif po-
pulum iipe rogare, ai intercede^
retur ant obnuntiabiinr , inter»
ceMionibna et antpioiia parere,
nullam popnlo Romano Tim «d-**
luberew Domonalro, ptvitalnm
eaae, bc Titio ferantnr eae legc%
neglectia auapiciia ei religioni*
bua: Toa toUite Titium, et tnm
auspicixa, tum intercctfionibaa
parete : dennntio f utanuBy nt dU»
poaitia in foro militibua popnlo
Bomano Tia infentnr: Toa ania
rcmoTcte. Id ai feceritia, refeUe^
tur oratio mea, dicoque in Ta«»'
num ti m n J Me, aut, cnm non ^*
merem, inTidioae finTfifft. Ti*-
defne e dnabna lectionibua, quod
eet amicorum, et quod eet au^
guram, potteriorem «ntefenre»
Abejlm. OliTct. et Liilem. Af*-
que ego hatc dico, quod Bar^
badorinm etiam oiim Tideo ma<»
IttiMe. Recte profecto: codicea
tamen omnea, ego hod, praeter
VaCic* qui haec habena omittit
ego, cui Murelufl obtei^peraTiU
Garat»
Quod ett augurum: ante di*'
cere ea, quae pitari poseant^l
Amicorum, pro augurmni o« h
T. caetera eodem modo. Qnid
bio augnrea , aut amid ^ aut om<^
nino omnia haec Tcrba' aibi tc*
lint, BOn dif picio : ut Tddc aa*
apicer, tcI dicam pro cerio pn^,
tem, totum hunc locnm, quem
anpra acripai , interpretationem
etae eorum hominum, qni gloa^
aaa aub omnibua Terbia^nbacri—
bunt* nam quod dticrat, de fit»
turis, fuggeiwranr (oredo) ^e«
gantea iUi inlerpretca, quod esi
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo.
70
ifionstro vitia^ toUite! Denuntio vim) arma; re^
movete!
tmic6rum ante dicere ea^ quae
vitari pos3imt, qiue verba li-
]>rariorum imperitia iii omnef
postea libros irrepierust» Fkr-
iLARivs. Quod est augurwn,
ante dicere ea quae vitari poe^
^unt'^ In antiqttO libro pro /70j*
eunt^ poeeint legitur : qnod par-
tI refert. pro ttugurum Tero,
tunicorums quam Teram lectio-
nem puumus; boe semn, si ego
Tos de re iam facta accusarem,
diceremqne, aliquam tos leg^m
per Tlm tuUise, forte possetis de
nse queri, quod non benlTolo
erga Tos animo ea dicerem, qitae
iam infecta esse non possent.
Bnnc Tero baec dico de futuris:
deqne ils, quae Tobis integrum
cst, Tel facere Vel non ; in quo
▼cs ut amtcos tracto : ' amicorum
. cnim est, de iis, antc admonere
amicosy qnae Vitari ab eis pos-
cimt. io Testra ergo potesute est^
Jiaec Titando quae dixi, refellere
«nrationem meam; et inanem
ostendere ineCum, quem de Tobis
cODcepi; quod ita assequemiui^
noQ per arma nec Tim, ut ego
nanc praedico tos cmc facturos*
Fabrjits. Rectc omicorzim cum
Pemrii MSis et Vatic etiam
Md. Car» Stephani, et cum Gmt.
CSrarr* et Lamb* eiiam Verb. et
I«jdlein. Redierat OliTet. ad cer
lcrorum editomm lectionem ^<^-
gutum^ quam Barb. ambo ser-
Tniit, et Barbadorius quoque im-
probsTerat, nnllum hic ei locnm
CMC intcllifens. Etiam Barb.
'ntcrqae poemt^ quod tuiaa ex
meis editis Lamb» recCpit. Ga*
RATON. Etiam £ra. et.Schat«.
habent lectionem illam*
DenuHtio : vim , arma remo-
vete^ Nos post dentmtio to^en«
dam distinctionem putamns, ot
Tox vim passive accipiatur , id
est quae nobis illatum itur. at
par pari rtddatar, demonstro
Titia, denantio Tim. qnod qob ea
ratione dictum Tolumus, qnia-
Tis non nisi per arma inferatur^
sed quia per arma plemmqucb
FAJERBr. Denuntio pim, arma:
removete] lu a me est editom
septem abhinc annos, in prima
iam editione Ciceronif, itaquo
distinctnm atque interpunctum,
qood eo scripsi, quia, cum Pe->
tros Victorius, in posterioribus
libria Var. lectiooum: qui nuper
in Galliam perlati sunt, cap, xlu.
lib. zxxii. ex hac sola tam levi
obserratione concinnasaet : hoc ip-
sum , quod , quaXccumqua est^
aive laade dignum est, siTO ^t-*
cus, meam est: id tamen miht
adcrotum alteri tribuit. Quod
miratus sum. neque putaram, ia
P. Victorio tantam inesse, acaxoi}**
^fMcy non dicam, non enim con-
Tcnit bnius nomiuis Tis in Tirum
optime moratum : c^^^un^ mul-
to minus : non qnadrat hoc no-
meu in virum cordatissimum ac
pmdentissimnm : Qix6iWQ^io,it ni-
bilo magis, qui slt homo dUi-
^ntissimus et vigiUntissimns :
sed tamen non putaram, P. Vii>
ctorinm t«lem clse, nt et,^qaos
b«dart Tcllfti «licaif iMidibus
Digitized
byGoogle
8o
ORATIO
«maret; H^ qiu>d pneelare fa-
ctain coafiteretnr , ftuis anctori-
biM eriperet. Qaid eBim alind
fecit Petros Victorias, cum hn-
tns loci iolerpanctionem in illa
jnea editione, qaam • le Tisam
/, negarc non potest, plane ex-
atantem: qaam interpnnctionem
laudat, et TnlgaUe anteponit, ut
debet: cuidam homini iniustissi*
mo, qui alieni laboris fructum
praecerpere conatus est, adscri-
bit, qnod non debet, cum mea
cditio aliqnot anuis ante editio-
nem illam prodicrit? Quid er-
gtf? Illine hanc Petri Victorii
landatiunculam, praesertim fal-
aam, ioTideo ? Nihtl minus. Sed
Petri Victorii ^o? considero:
iniuriam mihi ab ntroque fa~
ctam queror: ab illo, quod opus
alienum tractare et interpolare
ausus sit, invito domino, nihil
jpse novi alFerens, praeter nugas,
nnllisqae adiumentis iustructus,
iinllis codicibus antiquis fretus,
quibus Tideri alicui posset no-
▼um aliquod opni fecisse: de
Tictorio, qnod rei, iadicio ipsios,
Itude et sermone dignae , meo,
lem et nugatoriae: quae tamen
2nea, et domi meae nata, et a
me profecu est, gratiam, quae
mihi debetur, alteri adiudicat.
Sed quid hoc leve querorf' qnod^
graTius est, taceo ? Idem cap. zv.
lib. xzxTin. dissentiens a me in
co, quod apud Aristotelem lib.
Ti. de moribus ad Nicom. lo«-
cum illum in omaibus codici-
bns unius litterae adiectione cor-
ruptum, eius detractione sic e-
mendarim, mot* ihj Siif ^ atitpUt
«^i/C xcU imarrififif nai «antg xe-
folTi, T/ovau, imartjft^ vHp t*-
luwvSetm, etcT et lectloncm* Vnl«
gatam defcndens, t»aft§f^ M^olt/ir
fxovamf qaae lectio ineptissimn
est, neque ullo modo ferri po*
test, nisi forte scientia diqna est
dx^tpalo^ <{aod dictn ridiculuia
est: mea aotem emcndatio re*
cta : Tolens enim ostendere Ari-
stoteles, sapientiam csse aciea*
tiam remm honoratissimanua»
et scientiam omnibus aliis acien*»
tiis anteponendam^ dicit, iUam
csse umquam caput alianun.
scientiamm, et capitis rationem
ad alias scientias obttnerc.
qnemadmodum igitur capat om-
niam partiam corporia aaimati
pars est praesuutissima : iu aa-
pientia omnium scientiarnm cst
praestantissima et honoratissima.
Haec Aristotelis aententia cat.
quod si diceret, ut Tult Victo-
rius , sapientiam , eut scientiaja
caput habentem, siTC potius, ca^
pite praedium: quam ei laudem
tribneret? aat qua eam re ceu-
ris scientiis praesure diceret? si
enim hoc significaret, sapien-
tiam scientiam perfectam * ttttp
alias Tcro imperfecUs: qnid es»
set, quod eam Uotopere laudaret, -
ai scientiis imperfectis praesU-
ret? sin eam cum scientiis per-
fect^s comparare vellet, et eam
4iceret caput habere: quo modo
ostenderety eam aliis tue prac^
sUntiorem, si aliae quoque per-
fecue sunt, id est, capat habent?
Vldes^ lector, quam inepu at^
que absurda sit lectio Tulgata,
qnem Tir ille alioqui doctissi-
mus tuetur. lu eo igitnr loco^
ubi hanc scripturam tam iue«
ptam dcfeudit ille, meam au-
tem emendstiontm oppugoat, ita
Digitized
byGoogle
FHILIPPICAPAJtllA. CAP. ik
8lr
- XI* ^fcaaci vos quidaai mihi,. DoiUibftlk, |>ro ro
l^abliea daraftii^ na&.QpQrtehit. Quamquam te qui-»
deiuqtie ali^d cgit, nt icripflerit,
nie tettteiitia^ii tneaia.Miireti «ii^
ctoritate coDi^masfle, cam Mu*
i^U lo ea diflpatatione naQaia
mentionem fecerim, aed Eofltra-
ttnm,. anctotem, ^nod conecdat
spse Mnretofl^ aUc[aa]ito melio<*>
rcm, (poteram etiam' D. Thomam
*i adiling^rei qoem quomodtt
priietCrieHm ^ beicio) meae acw»
UBiiae adflfipalarorcxn et conir^
«Mtorem phidukerim. Tanta fnit
llomini«> io iis lihris ioDflcriben<*>
difl, neqvid graviufl dicamy>^4U*
fWQ(a <«c2> ftf^Vfiiai»* XtAMXijiva»
■i^ntmtio' pimf'^4ihna : i remoktete\
De hac difltinotione optimufl viro^
-vum P. Victoriafl lib. xzxix# c^ (i3.
In qnem dnm ki^ invehitnrljam^
i>imi9 Lw^cambek armifl) oflteadiVj
4|aam ait animi.pafliHl) imoi nol^
Jiiifl»- 42kiilv ' ••
Irasci jquid^. miht, Dolabella]
Sic Cad. Iraiqi te quidem tppiif
Doiahella. Lan^. ct cum eomnlti
^ilit, fra^ci P0$ quidem* quod
magis placet^ ' flubiungit eniniy
Q^uanquam quidem te idjactu^
Tum non arbitror» Fsluukiuvs.
Irasei te quidtm\ Hic loctifl in
antiquo Ubro recte, ut puio» ita
Itoiua legttnf: Iraeci quidtm vos
mihii J^oiaMla^ pro rep. dicenH
ncH /pportMtt, quamquam te
fuidem ki Jactutum non arbi^
tror t novi facilitatem tuam»
pAjnuivi, Non cportebat resti*
taenukt ex Vaticano FaSraum fle-
eati Mtimua e^ Lambinus, qnpfl
«t ae€{uen Tulgati oporUhit»
TOM. I.
OmABT, Secataa est cam Faaraoy
Ifureto et Lamb. in pnuiibiM
kifl Vatican. codicem Cl. I^^-i
iem. et probo ^ quod etiam v*
enim detraxerit, qaamvia k-ecte
adflit : flcd nollem oportebat. In-
«i^t emm Tiilfiufl hac primtun
oeaUonq de >ef« diceve adverana
Couflulefl : et quae hio' flcqountur
oauaia de fntaro dicontiir. Ita-
qne reftitiieodota>ioeii8cOy pos
^uidemtu. oportebit*. Sie pla-r
ne cod. C%r. ^Steph. . amho Barb^
Ot plerique Ferxarii ,' • iic Teiu
Kattg. Camtr. Qfroti Verb. et
OUv. et Gryph. Mafo* Gad. F*
Man. C. StcfilL.. et repet. LamJbi»
tv fro POSf idexnque te flupeiacri-
^plvm vidi in fiarb. aec. ex alio
certe codice. . ^ Neiltrum ea^ ia
Bom. et Ald. nt editnm Fetrar.
iovenit. Immerito etiamBarba'9
'dorio placuit , te qmdem etc*
^ortehat, SolBfl Vatio.^ oporte^
baty et ab eo flolo abest enim:
ox^odem aolo infra Facro. Mur^
iiamb. Groev. Oliv. . et-Lauemi
iracundum amdio esee factum^
coOa fn eeterifl omaibw e^^de^
ai t i quod ego veriofl omitti di*
cerem,, aisi meiiorcm numerum
reddere videretur. Nam' quod
iii Graetiana om^tatur ^ audio , id
colpa opercrum fattnm emenr^
davi* Ga&aton* Coiiflentiantcnn;i
Garatonio Ern. et Schiitz. lidem
ta: teztu omifleraa^ . eeee anioi
factum,
*.Quanquam quidem te] Quan-
^am te quidem^ »• TL t* Fao."^
B^fLlT».
F
Digitized
byGoogle
9i
aniTio
dem id-fefetwpim nwi «Mir«r* Novl eniii fi«lita-ii
ttoi tdarii. CoHegam tiittto aiu»t iaibac'»a;.fditttj»
na, quae bona ipsi videtur, — miiu, ne gravius quip-
miam dicam, avorum e€' avunouli jui oottiuMtum Ai
imitaretur, fortunatior videretur; — sed euiB irrf*-
cuiidnm audib faclum. Jideo aulem, qiiatfi sit bdid^
«um habere iratum eiindem^ et ai-matuin^ 9^^"?
t -
temL Qoit^ aiitepik/nMttrauf.aTiift
•fnMiV qnierettdui]^ llatir Aiit
ftotni fiuti e Cftf tarttiB fimiUa»
FaciHiaimn] Hanc Tocem T«*
VMtiiu .Ubcnter miTpai, itt; H»»'
fjfrm Mto 5^ «cciia i:
WadUm binepoiumqu» Ungum
tmaiamtibimM reddidii^
4dclpbii ACtu 5, ccciu 4:
— R9 ^ta rtpperiy f
. tfaciiiiate uihil^ homini €SS€
m4lia9f nequa cltnuniia*
IHbi J>oaatM : Initr faciUtaiMllt
dem^Uktm ho9 itUtnki: facilk
mmy ettina ira t^itc solt^itur ■:. f Xrr
fnensj qui non irasdiur» ct ftiilii
ft-eqtiiiater. AimAM.
CoUegam tmum] M. Antomiua,
edllcglim tuam in eonsulatHvaiiijil
irccundum ciftc fcctum, ex quo
CODcal- fcotuf ccf, Tcl potiuc fz
qub poct Dcocm Cacfcrif cuccccr
•it in ciufr dominatum, ct ncctnf
ctt occcflonem hahcudi circa fC
pra^diam militarc* Advcru TC-r
ro ihmno^mtBim orationif : CoUe^
gam tttum aiunt, otc. eed eam
- audio iraeamdum eeie facium»
Ne gremue quippiata dicam]
Mc dioam, iUum ccic miacrrimuini
qni per ccchic opprimii reipiibU*-
cac Ubcrtatfei^ ct aaUof cfM ia
«mocm e%i, quam ad tjrannideid
perTCnirc. lozji.
jiiforumj^ Bf. Antonii Orat^-if,
qniXoiiful fuit cum A*Posiumaf
Aibino anno Vrbis 65 i. an pai«
Cacf arca duo . Conavlcc fnerjiiift
'«cmpwc bdU Italio^ .Sczt. Iuf
li^. Cactar; cum L» Harcio Pbif
iippov «t L. luUnia Cccaar cuaa
P. EnliUo Lnpo; ScXtuf aiiQO Vvf
bif 663I Luc« anno ptosimc s^
qncnti. Vt ior rc ^iibiayacc ulli^
)qii6d fciam, tcttata ▼cicrum mor
numcotif, facUiUc credid^tm^
Lacr Cactarcm ainmcalam etlur
liam^ matrem Aiiiottii«'Lncii I11U&
«Caefarif Uberos ^aisaci^od plc-
rumqoc l^eri patmm suoroa.
praenomina retincrenl» IittM* '
Avunculi] LucirCaef arif ,qui cuiik
C. itk^arcio Figulo Cosful fuit an^
no 689. id C6t prbxime ante Ci—
ceronem. NuUam C. Antonii, qua
Antonii patruus fui^ fadt mcn<*
tiouem, quia is *ex coosulatia
damnatuf . cft. Quae seqnuntur
pleraque buot perspiima. loEM.
IraturH eundem ei armatanil
Hoc mihi revoca^ in..aia«ioria]^
•dictum Favorini,. 4c ^o &partaae-
«ns in Hadriano: ^JFaf^atina^
quidem,cum ver^um .cmw. fHQdb-
4am ab Hadriano ^tt?preheme0^
^eeeei, atque iiU xeseieeet, .argur-
amtihus amicie,qtto4 m>ah ctde^
ret Hadriano de perbop quad ida^
Digitized
byGoogle
PHILIPPIGA PftlMA. CAP. «^
«?
ponaBi im, ,ut optiior, a^uuin: qood M. Automuin
«dn ^b^ror repadiMunuii. Ego, ai quid iit Yitam
jeius> adt in mores «um coitfiumelia dixero', ^uQ.nur
IIU4 mihi iniiiiieiasiiBiis sit^ nou xetuagbQ. . Hiu jDOjar
itei auctores ustapassent, rUum
iUenndiaSinuan mopit', ait enim.^
I^on reete euadetie, famiUareap
-qui non patimini me iUum do»
vtiprem- omnib^ erederB, qMti to»
•bet triginta legiones. Iosm. «r
Sed ptomam ius, ut opimvr,
aequwml L. Cohproponam^ iMt^»
Umea pvo impreMU lUt: atqac
vter^* qiiidcm cnm tm§ ub-
qwok. adstipalatoribtit itqac a4-»
"vocjid». c^ Colotiiaam mi^c
probo: qnod ic mihl ▼idaatiiy^td
concaciudinem loquciidi prbpitic
accedcre. PMCAmiTC. Barb.ambo
promaitt, dt cx meia cditia Rom.
Vcn. efc Ald» CUtcri omnca pro^
poHaitu Gar.
QontutneUaedixsro] llagtia>r«^
victaf in Ubria antiqaia cftistit:
scm partiai cnm impvcaaHi con-
acottnnt, at Sc. paMim contume^
iioac, ut Gad« noiinulU ctim coil«*
tumtkayttt^CoX. ct alii nonnvUi.
qni omnca habcnt omniino qaod
'icqnaronri nam et dieere con^
tume&am rectc dicitnr. PlaUe.
Cemtumeliam si dices, amdies. ct
•cantumehose.' Cic. dc offic. Cum
^eiudiose de ahsentibus detrahen^
di causa aut per ridiculum, aut
seifere,autwudedice contumeli^'
seque dicitur» ct ciim contUmelia,
w^iteidcm iB ir Pkil. Qmideii
dictmn* af> rme cum c ontumeHm ?
£^0 tamco Imc curcmnm at-
qnor.FBtii4lu CqntunudmYTf^.
AriitotcUs lib. a Rhetor. cap. a :
*r» r^ ififi^ii r67 n^mpnte mU
Xfyui^, V* okaimxbihi itl r^ m^
-oxom, ^ R^ vf f^vfjTd» o^
y^ ^iMotSrmq^l^(^90iif, ^
lu n^qieuis, Mst -emm eontti^
Wteiiafaioereyei eaditere, qudo
pudorem afferuut patienti, n^
ut qui contumeUamfacit aliqmd
eonsequatur^ sed uip^eipiat po^
hqttatem. Btenim-reftreHtes noH
fisciunt eontumsUam^ sed ulo^
«cimYttr. Videa d^ ct drwTcos-
^ ia c.Btamclla ; qmn tOqne».
di modum «nntpcfat Antonias, nt
cioa yerba 3 Philipp. rcfenibtur :
NuBa etteomtumeiia,qummfacit
dignus, n4c timor,quem denufi^
tiat inimicus, Quod cui repr ebeUL.
ditur a TuUio: Quid esi porto
'fitcere contumeliamy quissie
ioqidtur?^ bflbet talttcn magnos
('«uctorcci ut PlautuM Asinaria j-.
-Cttt 9, seen. 4 1 f ,a
TU contumetiam atterifacia^,
tibi noH dihatur?
iQTcrcAtias Enniicbo actn 5, scen. l :
'^Non tsrdignum, Gha^
rsa,
Fscisti, Nttm si ega digna
\hae contmtsUa
' Amm maxime ,'attu indignds
qui facerestam^. A bra«I«
Scqnitor etiam Ferrarioa, Fa2r-
ims, Maretus, Lambinn8> et mens
^botius codex. Alii conturtieih^^
«Ki contumtUme,' 0um absoipait
F 2
Digitized
byGoogle
74
ORATIO
xaulgatae siint^ saltem queri pcssumus: de iiSy ^uao
itoi lalae dicuatui*, ne illud quidcm licuit. Illaa
eoim nuUa promulgatione latae sunt ante quam scri-
ptae. . Quaerunt quidam , quid sit , cur aut ego j aut
quiaquam ventrum, Patx^es conscripti^ bonis tribunia
plebis, leges malas m^tuat. Parat6s habemus, qai
intercedant; paratos, qui rem publicara religione
defendant;^ vacui metu esse debemiis. „Quas ta
|«gc ilU, quae supra c. 6. Um-
^oi^n iam Uu Acparatur a dUa-
bus nnac pr^mulgaiiiy ita 1<h>
quitur. Num etiam hanc /#•»
gem populue Rom. acc^it ?
^md? promidgata fuit? quid?
-BOJme €Uite lata, quam scripta ?
nonne ante facttan vidimua,
quam futurum quisqugm eet su^
^icatus? Garaton*
iNe illud quidem licuit] Vatio*
ne quidem : li^uitf et recte «ub-
•ttditur queri, Sed mauufl r»*
ceutior iUud in optimo ^od. «u-
persoripsit. Idem ftUtim : iliae
€nim eioe uUa promidgatione^
qupd babet Muret.. Ihem.
Quaerunt quid eit} Hahc, id
cat impreuam lectioDcm reccn-*
liaaimus qulsque coutiuet liber.
antiquus voro et alii, quornm
mihi fidea probaU est» quaero
autem quid sit, nnnsg quaero
hoc quid eit, Mihi, ut Yerum
fatcaTi DuUa hariim lectionum
aat |>Uc«t, quagniTis omnea aus«
tcntavi poaaint. cgo in tanU Ya"*
ricuu in atttiqua acquieBcam.
FABsjrva. Quaerjmt quidam,
quid eit, cur eic] Hanc icri-
pturam <paUTi esse rectam, ex
•ntiquM acripturac yciUgita con-
iectura £icta« Lavb. Quaerunt
fiiid ci/] . Quacruut uouuulU^
quid tit, cur, cum tam bcou Tri-
buni plebis aint in rep., noa, qui
rerop. aalvam esse Tolnmus, ma-*
las leges Antonii raetuamUs : eum
•uimTribuDi plebis ament remp.,
auis intercessionibus et obnuntia-
tionibus poternnt irape<lire, qna
Ditnus roalae leges perferantur.
Amsjm, Quanu sit scriptnrae
varietaa in veieribus librb, vida
2n variarum lectionum libello«
GrABv. Plauissima cst vulgaU,
quam aervant codiccs Barb. .et
veteres editi. GrAii* "Em. ac-*
quutus cst vulgatam: quaeruu^
quid sit , at Scbiitiius, nes^o
cnr, praetulit Lambini coniectu—
ram: quaeruttt quidum, quid
eit.
Quaa tu mihi] Per dialogia^
inum indncit Antonium irrideb-*
tem^ eos, qui vel intercessioniW
bus, vel obuuntiatiouibus Tribu'*
nornm plebis volebaut malaa It^
ges impcdire. Abram.
Quas tu mihi interceesione*^
inquie^ quas religienes\ Qua^
tu mihif inquit , intercessioneep
quas religiones? sic Langj Col,
So. hoc amplias Cad» Qu^^
rcligiones nominas? ut Plcm.
in Cur. Quas tu mihi taheUas?
qiws tu mihi luscos libertos?
quos ^mmanos somnias? ct ia
Digitized
byGoogle
^ PHILIPPICA fmUAr CAP. lo. 7$
mihi, inqujt^ iutercessiones, quas religiones ? ^^ Eaa^
scilicet, quibus rei publicae salus ^ontinetur. „ Ne^
jligimus ista, et nimis antiqua et stulta ducimus.*
PieiiJ. Quem Pseudulum? quti^
tumihi praediccu Jallaci^t? £t
luc ip«e in VI ,1. accus. Quam
vuhi rdigionem narras, quam
poenam? quem Senatum? ILU
ta^fn brevltas mihi magii arri-
dcU FsRBAK. Quas religiones ?
Bq^ elc.] Sic X^aU, noHri, et
If^i^Tic. '^tem P, sine verbo no^
inina9 , guod inrc tQlIi iuMit
Ferrarius. 'G*vt. Quas religio^
ne4 ? ] Quae auspicla , quae re-
ligio«e servabantor a maioribus
noatrig. Suatuli e textu verbuizif
nomina^j cum Grutero et Fcr-
rario, et Palauiiifl codicibua. De
auspiciorum religioue vide ubL
It^ Piailpiaiiam : Bt^tum l^
^tm, omnium ,ac religionum,
Cnr; auUm.'aiupiciorum religio»
iubi^;«^,Tf-tbunorum plebla iu*
ter^e^uQuibus dicat aalutem rei-
publi<tfie coDtiueri , id c^usaae
e«ae . putp, quod legum multitu-
dinem probibebanty unde et in
Fifl09^m 9' lex Aelia et.Fufta
[iw^ugnucuUi muyiqu^ trantquil'-
lilaitis atgue otii nominaiitur.
Lcgwa, ; ajgiifm mDkitudine et
noy^^ imbai in repubU^a con-
citan dlximua in Sextianam ad
iUa lerba, legum midtitu4ifl€m$
^ ia PUoBianam : Centum propa
ann0^iLlegem Aelitun et Wuaiam
tenu0pamu9^ Asa« Ipaa.FiCErft*
^.vcrba '«ide», qni non iuasit
^Ui nominas* qnod ia MSS^ re-
perk qaibttftdimi» ««d brevitatem^
HNigla cibi placece ait. Nomif^
^ m m •janibua MSS^ qaa«
tidi ego.. Sed tamcn liber Va-
ticanu». omnium. optimua et an-
liqnlisimus» probante Fa£rnp ct
Mnreto, id respuit. Grasv. Noa
dubito, quin cx glossa verbouaiL
nominas exstlterit in o^d. Car*
Stepb. et in edd. |(ang. Grjpbo'
Car. Stepb. et in repct. Lamb.^
Becte omittitur in tribus MSis
Ferr. in utroque Barb. et in Ya-
tic. etiam in edd. Hom. Vcii.
Ald. P. Mab* ct Lamb. Qoibiis
si addas Grutcri-codices, numc-
rum babebis amplissimnm snffra-
giorum* X<oco autem illo simil^
limo IV. in Verr. 3^. cmnes U*^
bri babent verbum narras: u^
iotelligas nibU aliud spectari h«
h oportere,; nisi codicum nnme-^
rum atque . praestantiam. Ga-
aATON.
J?aj «ci^cc^ f .Responsio ^ in-^
terrogaUoncm Antouii. , Dicit an-
tem, reipiiblicae salntem bis in-
tercessiouibuA et rcligionibns con-
tineri , quia obsubatur leguia
mulutudiiii ^ quibus respubUca
facile pessuadatus. Abram.
Negligimus ,i9ta\ Neglegi»
mus^ 1. Lang* -et aUi uonnuUi^
ut euim perlego^ sic inteUegOp
sic jieglego 4>cebatur» ut ex ye-r;
tustissimis librts intelUg^re li-^
<;et. FESRARi Negligimus istal
Vc(as liber, ne^gimus. Hvhe-
Tva. NfigUgimas ista] Loqiu».
Itur Antoniui, Abrw.
Et nimis antiqua et ftuitm
ducimus ] Ita et Graeoi loqu^n-
tar. Lii«laDttc i *
Digitized
byGoogle
76
ORATIO
Fornm sepietor; omnes claudentur aditus, armati in^
praesidiis multis locis collocabuntur." Quid tum?
Quod erit ita gestum, id lox erit; et in aes incidi:
jimnuatfbq to^ fyQaiffi, mtXain
T6 fiaqn TC <l^»c»
£«4«ixi> nUone d^/cUbvc Ttfcant
liomi^ei ■implices ctminime ma^
Io«. PUto in Hippia minore:
MoX ^yov/iifov ^Lf^xmiw ilvtu tow
^pSvaaiom uhi parum vidic Ficioni,
qnt u^j|f<uoy interpreutna eat «e-
niorem, Cicero pro Sex. Ro-
acio: Haminea antiqui, qui ex
natwra eua ceterds Jingerent,
, erediderunt, Mthetvs* Nimis
antiqua et etulta] Freqnenter
iflta coniungnnt, ut Seneca de
Beneflciii lib. 16« cap. 16: In-
fiunita et antiqu^ eet, quae ne»
^eit matrimonium vocari uniue
aduUerium, Socratea Ariflt^pha^
nicns in Nebulis : Kal nwq,
fi»q^ av, Mttl KgovUnf o(«r» nai
ptttMtailfjvB, In quem locumin^
teipres K^opIuv oJ^mv, Saturnalia
rcdolens , oloy igjfiuttijq ttii&iiaq
ASwdtiq, quasi antiquam aim^
pUeitatem redclens, £t post
Idem Comicns: O^x^ MaU*i
rotrovKi^voQ <Sv ; Non hunc do^
cebie Satumue exietene. qudd
interpretatuT idem Scholiaatca,
^/aioc» ^^C^C» redditque ratio-
nemj cur antiqui et stulti ptxxo^
oiXflvot nominenttir. AiiiiAM.
£t in aee incidi iabebitie.
tedo illa legittmal Pro credo,
quod et prina in fulgata erat^
ct in antiqno atqne omnibuj
aliis, qnos nos iridirous, libris esf ,
Ferrarius cedo substitntt j nos
taraen priorem lectiouem tue*
mur, deleutcs disuaciionem post
iubebitisj et pro, hoe enim^
emendanftes, hocine, ex anctori*'
tate antiqni libri: ut totus lo«
cus iu legavur: Quid tum, quod'
ita gestum erit, id lex erit , et .
in aee incidi iubebitis, crede;
illa legitima : G o n s v Lit a. v o -
pvLVM. xv&^ RoGAvsa.vjnr.^
hooine a maioribus accepimu^
ius rogandi? popvlvsqvx»
IV IV*. sciviT. qui popubts?
nt illk verba, quid tum? Cice«'
ronis siot, seipsum interrogantla ;
quae vero sequuntur, einsdem
sibi ipai respondentis , ad Aii«.
tonium umen et Dokbelhmv'
aenftione directo. cuius quidem-^
•ermonis prima pArs iponia ««t»'
usqne ad enm locum, hocine iH-,
maioribus . nam inde non iam'
ironia, aed aperu repr^he^sto
est: • quod leges per vim contn-
qu« itts rogaudi acceptttm a ma—
ioribus ferri parentur. Fajeolnvb.
Quod erit ita gestum , id lojo
erit; ei in aes incidi videbiiisj
Secut^is snm Guilielminm» q«ilt
iitud repererat itt^fragmentc^Coi»^
Ibniensi- atque libro S. Yictotia?
neque aliter Pal. sec. viUgo C|»ci
iubebitis» minus reete. non eniBi*
Senatus id iucsurus eratj neqM
exspeciaturns Aotoniiis iusavm ->
Senatuii. ^ quod ipsom onuiino
prodnnt ei praeeedeotia et se«.-
quentia. GavTBnvs* Vehementer
miror^a sua consu^tadine Grae-*
vium hic aliiissft, qua sol^t Va-
ttvano cudioi ftdha^ere.* TAom
dobilo, quiii optima et Xod^^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PBIMA..CAP. lo.
77
io&iebitis credo iUa legitima: CpNSULSS POPU-.
tVH lURE ^OGAVBRUNT hoccine a maioribur
accepimus ius rogandi? populusqub iurb
SCIYIT. Qui populus? isne, qui exclusus est?
pri«fUiitiMima FaSrni tou leaio
atteiidentt coique Tideatiir. Lu^
. meii orationt inazimiii& adfert
iUe codex Toce iUa hoeeine,
qnam lolua habet: neque ferri
iam Tulgau poteat, cum compa-
rareria. Vide Mannt. cui Tocem
ittam in commenUrio probanti
ct czplicanti filiua non paruit.
Eamdem Mnret. quoqne male
cantemiit. Cetera item egregia
iirmantnr a libria plurimia. I^am
iubebi/i* habent omnea Ferrarii,
•t ipMoa Graevii codices, et Barb.
aec atque omnea ante Grnt.
cditi. £:[^aoUu permnutione in
Il5ifl Gmt. et Barb. pr. factum
Ci| perperam videbitis: erravit-
^ne Gruterua, dnm haec ad Se-
natnm , in quo Cicero loqueba-
tnr, cenanit referenda: apecUnt
cnim ad Conaulea, ut ea, de
qnibtta dizimua ad c. g. Deni-
qne ersdo exbibent Barb. ambo,
Bom. Ven. Ald. et^ Henrag. et
Otjfph. cnm Naug. P. Man. Car.
Stcpli. Muret. repet. Lamb. et
Gnt. e^do male praebncrint^
OBnea cz Ferrario, ai Naug.
lOKcipiat. Aliis locia aoUiciutum
Terbnaa eredo dcfendit Wopkena.
IL Lccft. TnU. a. p. 1:17. Tan^
tua quae iam indc a P. Man.
inre dclctam foit, Ferr. MSiai
Vatic ct «liia anctoribus^ quod
Barb. utcrqnc pcaaimc retinet.
Heeenliorca malncnint Gmtemm
M^iii, qiiam com falfno et
Lambino recfe aentire. GakA-
TONIT5. Graeriua habet: Wcie*
bitU, cedo iUa legitima C P.
I. R. hoc enimttc, Em. Graer.
lect. sequutus e«t, item Scbutz.^
qui cedo Untum mutat in cr»m
do, hx facio cum Garatoni<]^
qui praeoptavit yeram lcctioneflu
Credo itta iegitima: quam
Consulee populum iure rogat^
runt] lu aiue controveraia cor-
rigendum eat: Cedo illa legi^
tima, Co^s. popuimn iure rogc^
verurU (hoc enim a maioribue
accepinms ius rogandi) popu^
lusque iure scivit. Hoc antcm
principium erat legum laurum.
id apparet apud Frontinum dc
aquae dnctibus, cniusdam legia
Tcrba aubacribentcm. T, (inquit)
Quintius Orispinus Cos, popu-*
lum iure rogapity populusque
iure sciini, ProLns quoquc haa
legum notas, P. h R. P. Q. I. S.
aic interpreutur , Populum iure
rogainty populusque iure scipif»
"Eodtm accedit aucloritas antr- '
quornm libromm, qoi ad unum
oinnea acntentiae noatrac suirra^
gantur. Fsiuu&iva.
Isnequi exclusus est] Isn^
populua eam legem acivit, ct
auffragfo auo comprobavit , qui
aeptia e^ miUtum praeaidib aio
czcluaua caty ut non potuerit
ad ionun acGcdare. Avuk.
Digitized
byGoogle
7«
ORATIO
quo iure? an eo, quod ri et armis omne sublattim
«st? Atque ego hoc dico de futuris; quod est am^
corum, ante dicere ea, quae vitaripossunt; quae si£a-
cta non erunt, rQfelletur oratio mexL. Loquor de legi^
bus promulgatis^ de quibus est intcgrum vobis. De-
Quo iure? an \eo^ quod vi
«tc«] De opposttiooe TJs et iurii
Tide Sextiiinam: jitque inter
hahe vitam perpolitam huma-
nitate , et iiiam immanem nihH
tam interest quamiue aique pie,
Atque ego hoc dico defutu^
rie] Adtiqiiut liber, atque haec
dic^ defuturie. Fabrnys. At^
ipte ego hoc dico de juturie^ Vi**
detlir cMe qaaedam Teluti con*
cetaio. Non eit, Antoni, -qnod
mibi iraicaris: non enim repre^
liendo praeteiiia: non tccuio te,
quod bactenus auapicia et inter^
ceMiooei neglexeria, quod le^et,
. qhae iam perlatae aunt, tulerit
per vim, et foro militibns occu-
pato* HaeCy inquam, praeterita
Bon reprehendo, ne tibi ridear
inimicuai ai, quod factom est» et
infeclum caae nequit, obiecerim:
•ed loquor de fatnris, ut obriam
•atur: in quo non modo non
snm tibi inimiais, sed etiam
fungor amici officxo, praedicens
•a, quae ritari possnnt* Loquor
de legibus iam promulgatis qui-
dem, sed nondum perlatis, de
quibns est integrum vobis. Tu
enim et Dolabella potestis po-
pulum ii|re rogare, si interc^ie-^
retfar ant obnuntiabiinr , inter-
cessionibns et aospiciis parerei
Bunam popnlo Romauo vim ad-^-
bibere*^ Ocmonairo,' p«riaiilttm
^M^ ne ritto ferantur eae legeS|
ueglectis auspiciis et religioni-
bus: vos tollite vitium, et tum
auspiciis> tum intercessionibns
parete : denuntio futurum, nt dis^
positis in foro miiitibus populo
Romano vis inferatur: vos arvia
removete. Id si feceritis, refeUe^
tur oratio mea, dicoqne in va^'
num timuisse, aut, cum non ti«-
merem, invidiose finTfifft. Vi^
desne e dnabns lectionibns, quod
est amicorum, et quod est au^
guram, posteriorem «ntefenre»
Abrax. Oiivet. et Llllem. At*'
que ego hatc dico, quod Bar^
badorium etiam oiim video ma*
luisse. Recte profecto: codices
taraen omnes, ego hoCy practer
VaCic* qui haec babens omittit
ego , cui Muretns obtempernTitb
Gaxat.
Quod ett augurum: ante di^
cere ea, quae vitari posemni'^
uimicorum, pro augurum^ o. L
V. caetera eodem modo. Qnid
bio ougures, aut amid» aut oa<^
nino omnia baec verbA> sibi tc*
lint, non dispicio: ut valde an^
spicer, vel dicam pro certo pn«,
tem, totum bunc locnm^ quem
anpra acripsi, iuterpreutionem
esse eorum bominum, qni glos-
sas sub ohinibus verbis subscri—
bunu nam quod disierat, de fu»
^turis, suggesserunt (oreda) ele«
gantes illi inlevpretes, quod eet
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. lo.
7j
iBoiistro vitia^ toUite! Denuntio vim) arma; re^
rnovete!
tBmcdrum ante dicere ea, quae
vitati poseimt, qii«e verba 11*-
brarlorum imperitia in omnef
poftea libros irrepteTUSt. Fkr-
lURivs. Quod eet aiigurwn,
ante dicere ea quae vitari poe^
euntl In anttqtto libro pro /70j-
euntf poaeint legitur : quod par-
Ti refert* pro augnrum Tero,
amicorums qaam Teram lectio-
vem pttumuf; boe seiiaQ, si ego
Toa de re iam facta accnsarem,
«liceremqne, aliquam tos leg^m
per Tiiti tuliise, forte possetis de
ine queri, qnod non benlTolo
erga TOt animo ea dicerem, qitae
iam infecta eut non possent.
auBC Tero baec dico de futuris:
deqne tia, quae Tobis integtum
est, Tcl facere Vel non ; in quo
Tos ot amtcos tracto : ' amicorum
cnim ett, de iis, ante admonere
amicosy qtiae ^ritari ab eis pos-
fant io Testra crgo potesute est^
baec Titando quae dixi, refellere
orationem
ferendfim potenliam, sed caritatem civiom, ei glonam
concQpfMc. Ea est aatem gloriay laus rccte iHctomni^
fnodum soleni homingt nohikf»
Sod nihli iBtereft. GAm.
Non peetoUam\ Hoii abtimitit
IdeiM Salliiftu beUo CaUUnario:
^Std primo fnagis ambiiio, quam
^paritia animoe hominum ex«r-
cebai: quod tamen pitium pro^
piue pirtutem erat. Nam glo--
riam, honorem, imperium, &a-
nue^ ignavue, aeque eihi exop^
tant : eed ilh vera via nititur:
hic, quia honae ariee desunt,
dolie aique faUaciie coniendit.
''4^ariiia pecuniae etudium ha^
het, guiifit nemo eapiens eoncu-
piyit, Ba quaei penenie matie
impura^ corpus aninmnquoviri^
Um effoeminat: aemper infiniia,
ineatiabilie eet, neque copia,
t^que inopia minuitur,. Adhak.
Hon opei piolentae] Non ty-
^r«noi(lein| mfecitCaesar. Abram.
£a autem eet gloria, et laue]
Bn e nonnuUb ▼. 1. ab#tc. qnam
probem, hinQ poterls exiatime-
re, qtiod Id oonieotura aQstn-
leram. FnuiAa. Ba autem esi
gloria] Antiquui liber, eet aii'^
tem gloria. Fabrh. Gioria] Vi-
de dicta pro Bfarcello: Gloria
est illusirif ae pcrvagaia mul^
torum et magnorum,velin suos,
pel in patriam, pei in omne gem
»us kominum fama meritorum.
AbhAm^ Pronomen ea nemo an-
|e Lanib. austullt, ne Muretui
quldem ; et merlto. Nob modo
Id iB otroquc Bai^ «xataft, ^
▼•Igatam ¥eM«tn a F<imrio re^
latam fmbeat» y^^ etbm Ia
V«ticano ha reperi-: Ba ost aa^
ien^ glaria, lams ete, ^od re^
Ctitiio. Eft ibi qnidem eoaacri-
ptniil. sa litttria «dliimbQa ad
initiQm TerticQliy aod eodea pla-*
liey quQ OQtnia, a^mento, et
nuaQ: aec Teco ,id: ae. delctQm
velle indicat ipa^ Ffl<mQSf Vo-i
cem autem r«traxerant, qoi ter-
tio.loco poni nolebaaty quodre-
f QUTimoa ad c, 3« pro CoeU 3ic
proaomeQ adhibatqy a Piaoto'
Xrin, III. 3, 71. et alibi «b ipM
ToUiOf aiTe pteoaaipnQm dioM'»
^niQ« triu ea t obserratio , sive
adpdsitiouem, aire derao&stratio-
neiQl ' E coQTerso SaUnstins Cq-
tiL xzxvn, 4, Sed urhana plo^
hee, ea pero prueceps ierat mut-
tis de causis. Cortium ibi con-
anle* Nec faoere possnm, qnlti
ad eam rationem reTOcanduih
moneam Tarieutibus et glosaia
inaignem locum in La^L 19. quem
ex optlmo codice Pidioeano itn
constituo: maxima est enim W«
petustatis et consuetudinls.
Quin ipso equo , cuius modo
mentionem fhci, ei nuUa res im^
pediat, nemo est, qtti non eo,
quo consuepii, lihentius utatur^
quam intractato etfHbpo. Hqqq
id^mtiofthp et per se nltiduni at-
que urbanum, 'et ab aualo^tV
frmum atque rectqm 'Qon per-
Digitized
byGoogle
FtalHPPIOA PBIMA. CAP. la, ^
A remi fpiiblioain^ fiuM ioerkomm^ i^ai)
«temaptiini cumis)^^, uun eti^ mukitudinla te«ti^
(notiio^caiiiprobalur^ Diperem, P^b^Ua, qui j^ec^p
£iitoruia fhiotuA ea^ nisi te praidtnr ceteroa pa^Uii^
per esae expertum viderem. Quem potes irecordari
an vit^ illuxisae tibi dlem iaetidrem, -^^ ^tium.
ip«i^GMrrite^ qnl' ez «DHqQi»*
•tma illa lcctioAe ab m pvolM
^BBcsdiibtt, fi«i/i in i^o 4^0*
£diuu«ihi«giia cvDMnio, aiqmd^
$J»sai€^, Rogerio «t LABgio
t«e«»tibQi^ etiAitt io ood-BarJb»
3V 3607» 1« icz Hiinms, qiutftiior
Pabit. o* BirK» 1». r4ia. ui uwfmo
e§ti/9t in alioBiTb. HiMi^ quodpa*
^W^mlip^otequQ. QoartiHvcroQiiwbw
ii.i4t5« f«oiBodoniijp#i>vei^^«t^
if«fiio em^pn Mi. fiinendjitfyiom
b«Bti]m&% «oniBiqtio cansa, ^ipta
doBiq«t TttUiFi ivumttft masilm»
•• pro^ty iM frrt mca qnidoa
«pbHo. ^MHAtonm, Mm,' «f
ScyS09* Bsi atUem gioriai «i
i io ciut o MmdH Qcrat. Vaftr le«
ctkmca} «ff «tvleni ^esi ghri4.
Ttg^ et ErUnf.x ccqaiinlur » Vh.
' Magkor^anqmo in wemp^ mieri'^
tanm] lu qnidem bcbcti^.ui^
«tqow libe»; fcd ketftj; qacc cil
ia qnodcm^ meo mbc tretait^
mmrn tode iocvplctfory plcbioreiti
«t ioacntiovem nnmemm cfilcit,
fama meriim-tim. Vajulkwb, Se¥>
^qnitnr bimc codieem Xcmbbias
«e Mmmioiy et merifeo^ Gft4BV.
FiMnt Toctai^^MiMi. ia iMo tido
FeCrni eod. InrBntim iimifio Mh
xm pro Mire. 8. qnim atttiUt
nodo Abramioi: itomlL de Inw
^emi. 55. gioria eei frefoene de
aOquo fiuna cum laude : ot iil.
'Tfiical. 3. iJ# CJii/ii ^i|0riA«^«
canMniiine Jaue iononM», ^
eorn^fa inne hene iudicaniiwa
de euce&emti' inriuie. laoarm-»
ptae ilU ▼<tei lcma anbest. Acceiif
dit loeai proSezt.166. fui auiem
ionam famam bonorum^ ^ttae
eoia pere gioria uominari poi^
eet, eupetuni,. etcr Accedtt deni<*
qae ImitMio B^etbii li,. CoocoL
pr. 7. eptim^rum iurempubiicam
fama -mmiarum^ liidorni- IU,
Orig. ^ ettat cx b. L giori^^
aei iam reqte factorumy auod
iim aoftaTit Scbottail. ^od. Cic
• E^eriumpideremue\ Fiderem^
o. Lt» Fttuu&nrs. Nisi tepau^
iieper eeee ejqt^rtwa videirem^
Interpoiie e« yaatiquo llbro duai
bii Tooes» praeter cetero^, .i^
baac modam^ niei te praeter ca*
iefoe ptutlitper eeee experium
4aderem, Fasbhts. Niei tepau^
iisper esee expertum videreni]
Lambiimi et Blanutius alia in-
tcrpoiiiint,} sed iu nuUi n]88.no<r-
(itriy ita nnlli Tetmtiui impressi.
rGBTT. Si Gruterui xidissct anir
mBdfcrsionesP««rni,iion }^ec ef«-
fndisseito Gifnossct. enim^ praev
ier esterae invcniri in Viiica-
•no codioCy qoi intiquiute et b^t*-
Bftaie .lccteroti omuee superit^
•in qaibui bae orationes leg^-
.tnr, quem merfto Faemui et
l«ambiimi sUot : i«cuti. Giuumri*
Digitized
byGoogle
9»
^J/:) Jf^hktKf^ii
^xpiaio (brb, JH5A|Mo c^notirmi imptormB^ fmbaitj^
bu8 sceleris pbdna* affectisv urbe tncenAii et' eaadj^
nietu Irberata^ t^-lomum r^^epi^? C«diis ov^mBi
cmvL$ generftV <imitts deniqtie fortuiiae stu^ tiHtf
f I ..'{,).'.. i. • ^ - . .
Vidmm Um ii^de' ^ If^lig- re-i , r/eoin pfKUU^s expetUtU, ,fitihui
cipitur; c|uae lectio vincit namei» (foniitratbrum manee moriuortum
-To et pondere snffnigiortim. expiaretie. ei: Tua seeiera dii
lO^ian tifteft etiit\ ^Meremui^ ' imtnegtoiee in neeirp^ '
ot «vt in Romtnay '▼en; AliL e^ $Mpiapemnt,.
titro<]ue Barb. Im lidnim feenuH
do ^litianui emeadttivity yiMf
te pauUo -ant^ expertma >^ese
pideremHM, Omiierent praeti^
eeieros pon Graer. deanci Yerll^
et OliTet. reyocrrit lUtlffli^ et ^
••lo Vttie. cst, ip^ cdatomqente
Mnreto. Mox eiiteHi V^tic in*
Iwxieee iihi, nt Mttret. *et cniif^
«eiotii MSorum Laroblnus» miper
etiR^ OliTet. ac Ltflleiii. qutm
ortKnem ego quo^e' ikrafefero,
Gahaton. Ern. et -S^atn. Omi--
■eruot aute T^t: ^se tsper^
tum^ Tocem ptudUtper^ ^uod iu
Tat. desideretur," et Mvret. M*-
mxtt, deniq^e Gri^tis tMrvoml^
■erint, qnum teRKeiv •t^ $\t- m
Vat. teatcFaernoi et tirfllqni /edi^
torea, ipse Graevint eam roceiii
tenravcriiit. T^eg. et E^kmg. oimt^.
tunt paulli^pern
Bxpiaio /ciro]' Etfcrsiows llline
execratAC colnmnae; 4|tiiitn in0i-
roa muUit^do in bnsto Caesarie
excitarat, et diaeipaio concnrek
illornm impiprum, qni diriQOt
lionores knortno trilmebaiit, /yirm^i
cipihue et anctonbns tUiae eceU^
rie 97ve factionif ea poena #^
feciie, ut liberi fleiietrentiir dft
saio Tarpeio , tertJ rero an cra«i
cem agerenturt domiim r^diiati,
Vfde Pisopianiim: ji me qmdat i^
Princip^u/e. ee^fiepAemm ^*»
f3ctie\f^oei btoc ttr^; ini mir^
gint «htt^liijibri, etdcas^aBa^
tii c^rie |italo minnf . teiBMt*
tant t^dittt hte Tpctt^ mr^ im^^
^e^di^ «r pfi^e metu\ bberotAm
luHi iMi^in> b«sto«itt t t^QMOiittt
ctqoe, «t qtiod iftfpitt Cicct»
«it td AtAicam libro m , ^myif^
que, et egen^ee in teeta^ noetm
mt^ facihue immim^ <«rqno4
ttvtiHt 4id CioeroBfH» klibra,,]^
ttrtimdevi epistoltriMn,:i.ftoZi' t»;*.
pere hdec mmmOf pefire ^ .
fundifme w^edkm^ fidliiH r^
4ween4iiei eaedikmpmwi •femimL
PABiiiiys. VfhdMmcemdieiiit-ema^
die enetm (ihmmta] U»c MBnigt
▼erbo ia •mnibat lib|iit| ' gai
tate^ bot I editi iiuiiti idetidev»*-
^aniar».' MnulTvs, JTttbe imcemr'
4ie^ei eaeditf ^metm^ Uht^ml
^X ^hi^ tnaqiAuitliti VtlioM^
FaSmusbterTerbti qote «a vaS'^
l^atis detrtnt, TOftitiiit ; ia qaibns
•ttmtn iufendm pro inee m d i m
ridetnr legeadam^ F* Viiidrvft.
Foenm . mdfeetie^ te 4om«Mii]
^dem in>ert«ilnm btbtpt» a^.
m^ ineemdio et e*i»die . mmtm
fiberata^i fe ' demmm^ prtetor
vett. noftrOe et olim editos. Gftv*
.Tflnntk Vides ct hic ^ra^
Bom -tgnprtntit Itciioiiit Vtttoai^t
Digitized
byGoogle
PHILIPPICtAPBIKA. CAP. x2.
^
hdKy et ^amdAtfoiii tqae ae iion dbtid^raat? t^txw
mihi etiamt quo au^ore te in iis rphua .ulL
arbitrabaotur, et grati^ bom vlri ^*" agebant , et
tuo nomint graiulab4Qtjur. Rocordare , quaeso^
DolabeUa, conseosuili. illum theatri^ ^om omne»
Itbra impegi^fi^, ot crt^ro iii h)^
Plitljppici» oratiooibQf*. lUHin.
aatcm iare FaSrnuui| ^i^Jiiiiis,
Muretitfy Lrfimbinua cxpreMerant,
GRJUi^iirs. GriueroA^ igoortfo
iipn poterat, itMnbimim V^ V^
ticaoo miilu re««piise. Yiicl^
aotem potiuf tot Terb« recepe-
rit, qiue reqiurcrentiir n nemiiie ?
At^i^e fdep baec notat baber^
omaei Tetere* codicet, b. f • Y^
tac«Ao fuot accedere. Neqoe om^.
mno leotionibnA Vaticani MSo«t
nun tcitimoiiium «diungit nllum^
«M.si obi a auorum aliquo confir-n
mantur, qood non Mepe conti^
gtt. In TaiiC' futem fidditio^
ncm banc optimam boo eadem
fecit, qoae codiceip conacnpeitt
p&anus, k4 nlia proraof . atqof;
ireceatior» .Qood imprimis eft
olMenraodooi. ^anc iierojm f
Vcrborgio cootemtam Oli(f» 9\
Lnllem* reduxenmt. Gaiu Em«
Tcrbo iala oioiait , qoaai a Ubra*
lio additafint, aed ▼aidc.Tpeor|
mm Ulia non a librario addan-
tor; pertinent ea adeo ad reiOf
Scb^itxiot aa recepit. £rl» Tee^,
^. et ^» omittunt Terba*
Qr^atuUiiiioni tuae ee nqn 0^-7
tuUtyni] (liiieaaia amplioe, tuof^
dtjmruni 1 #f se nqn ohtuL noo
male^ niit iuTeniMem in l^al^
ytim, gratulationi tuae ee non
aptarunt. qood mibi genuinnm
mngls Tidetor ^ ut cetera, scilicet
fioeftnt ab iotorprete. CiaTTB--
B.T9. Non fcro mehcrcnley ^e
jytn ^tarunt, qoamTia id in^
Barb* qooqji^c ignbobus inT«ne--
xim. Gro|ioTii co^. ee non
eptmrunti > ^ood sublndicat,, ei^
Teteri sqripior« 0/)/ffZ<ni9^ ^*>^7.
ftaiiem. baoc pjtioflui^Uae. God^
Vatic. edd. P^ifi* ^e Ven. M. non
Uruni^ Optime pro tribus iUia
Tocibua nna conaisteret, defue^,
runt^ msi Tia maior iu Tulgat^
esaet, nt tribni ti^ possit iuter-
preti, Nibii omnino bac firmiu»
•ot mdios: mifor, qui muuri|,
czstitisse. Gaiu. ]£riaog. apta-^
fentn 9« c^taruttt. ^, aptarent^
Quin mihi ftiam]l^ ▼. f A-timi
Quift ^tiam milUr partini, Cum
ftiam mihi^ ?£RT^rivs. Quii^
j/uhi] ExUt epis^oU Cicrrouis ad
PolabeUam lib. i'u ?d Auicum,
pbi baec TCirba; Ifeminem con-m
feni , etc, quin omnee cum te
^ummie faudibu^ ad coelum ex-*
tuUrunt, mihi pontinuo maxi-
nfoe gratiae agant» Neganf
enim ae dubitare , quin tu meis
praeceptie et consiliis obtempe"
rane prae^tantiesimum te civem
et singularem consulem praebeas,
etc. Tide plura iu , Uanc senteu*
lifiiiu AniUti.
Coneeneufn iUum theatri\ Noo-
pulli reUrcs L coneessum: quod
ego tamen reiicio. nam tbealii
coosensum dixit specutornm con*^
sensionem , qui universi Dolabel-
lae plaiistrant, atque uoa Tocc
signilicaverant , ,se fac^nm eius
comprobaTisse. Eiusmodi est il'-
Digitized
byGoogle
*l:
OflATia
oi^nim ren;iin oU&df propier quaflt &erm»t tM rQf^fii^^r
lnd in xv PhU« ^tfca t^o* quo^
fue ilhan hostem t<in'th cqnie^
mt, tahioqu& elam€¥^ approba^
mietisn £t pvo Sezt«., Quae.conr'.
eio fuit per hoe annoe , quae
guidem ncn teaet oonducta , iffcf
ej^errentur^ Qiiibus incommo-*
ais permotos SeiUtiu tteruk^ Aii-r '
tofnio ciutodiAm VMt^ ' id^e ao<*
.cttratiiu:^tni: jmte» jftsndaTit.
Gum iam tota fere Vrbs militl»
btii efset reA>rts, non taifieii hi
pera, in qua'^o^ikKofMni motiu coAclderuiit':' ^bUhh^
consenau9 perepibi ' poseet, Et' rfwAn' J^speratione 'Pemda a "Cae^
fn 11 lib. eplst. •d^'Atiic. 9W ^ark impetrandae addutfus rd
ifu» th&atri chmo^^mrit. PbA- tar^agebaty ut magno quodam
Har. Consensum iltt^ thehhrj fdci^ore Sxhihito perirei, '^x qtio
ttecord^sre, qtianto 'cbnfleusu ipe* sempiternam nominh sui mehiof-
ciatoifes , ([Mi ad ib^alrum con-
Tenerant, tibi Tenientt applau-
«erint, suumque erga te amo-
rem declararint. Abbam.
Earum rerujj^ otliti]' De bis
t^bus fnsf Dio libro 42. Sumitfa
delibo. DoUbeUa chm gravitCr
obaeratus eiss<?t,'exCmplo P. Clo-^
flU trahsivll ad |tleb^ios , faclus-
^ue Tiibunuf plcliis statuh novaa
^abulas proponere, ut boc pacto
•eipsum quoqne Dominlbus cx-
|>edire(. Obsistebat ctus coqati*
£us Luc. Trebellluf Tribqnu^
piebis; binc seditlo graVis exoHai
Hinc tumultus ingens &xistebat,
frmaq^e omnihus locis frequen-^
lia conspiciebantur. Gliscenie
discordia, Antohius maglstcr equi-
|iira post pugnain Pbarsalicam ii»
ItnlJam reraisfins, contra utru(n-:
qiie con(lavit tertiam fAClionera.
Paulo post taineq adinnxit ie
DoUbcllae,. deii^de ab eo descU
yit, et clam fovit Trebellium:
Jlli vero pugnabant , ac ioca
frhis opportunissima atter alte^
riu^ pr(i(ligdhdi caiissa occupa-*
bant. tnde caedihus' ac incen*
diis eo modo ^rrassatum est, ut
s^cra aliqudfido a l^estafibu$
r*
ridPn r^ifiqueret, quipp^ r^erti
sunt nonnufU, qui fanide eupi'-
tUtqtd pessimas res agere ani"
fnum inducerent, 'QiudpluraT
cnm lcgem de novif Uibnlis f^ra
obst^oatius pertendefet, Ahtonhis
Tabutas leguih discidit, nbn-^
nultosque ne sio quidelh^tufnut-^
tuandifinem facientes dtC^t-^'
tolio pra^cipitavii, Neque td-
nien ^a%'editiohibus' modus fa"
ttujf est': Sixt quq ptures et se-r
diiiosi4 ^eribdnt , ' tanto ptura
rUiqiUmisc^hant,' '^net dtirti In
l^^rbo g^i-crentur , ex iltipf 0V)i6
tiaesat acc^ssitV s^diilon^m i^da^
tIi,' pYaeteritis ignOvlV, ipsum
DolabeMi^m non sohim 1n ' faml-
llaritiitem rcceplt, sed eliam
pQstea'profectnrus adbellum Pal'-
tblc^m f ConsuTem suo loeo d^'-^
Miuavit; Atque haec ilfa sunt', * ob
qnae optimus qqlsqiie graVitcr
offenstis luerat Dolabellae. Om-
nes t^eii earnm rer^ <ibliti;
s)gniflcaverunt'se iuovo beneficio,'
Id est ara^ eversione et expiAtioue
tbtV, hiemorfam vetCrls xIo)6ria
Hbiecisse. Abrasi.
Propter quas ttbi * fiei^ant']
Hic totus locilf in antlqu^ lihtm^
Digitized
byGoogle
PHILIPPieAtaiMA. CAP. 12. ^
iigaiftcktetiii heinefitio noVx) memomaBrVeteris/ dolcv*
11S abieciasek Hano^tp^ Dolabella^. Cmagao loquop
ctuti'dolore>) hane tny iiiquainy animo -atequo pa*
totati itantam dignitilteni deponex^? .; <. .'
tiii offejui, si^nificarent , be^
neficio ' nopo memoriam veteris
M&rU ahieiiiiee, tpt ptB mhii^
tamen mnto* FABRjrvSk ' IPifti
fwerkiU iiff^hsi] 4tti mM« Bbftri
qvaitiir et t«tQ8 ediU6. .pottia
Tiilg^ 'Vtfinnl' Gtttr'.
Siffnificani] Ita in"OrftMMia
«dltOiir imit perabMird^ ; ttk^If-
-•iBi^ifyporWli* wr<tt«c*«»W6»'rep#-
-BtKdiuil diiiimus ^ig/iifidarunt ,
Uni^repe/Jji^^^rf^ «t Gr]rpb»
M«l Yulgatam non muto,quem Bat^
bador. etiam pracfercbat. B«rb«
'Mboy Rem. 'Ten.' Ald. et Kau«*
Hel^k: «bm^ktWniv ^uem cuih
•Vetrario WanntfttatttitnUt. Oa«*
•lifAToDr. £m. 4t Sch^nu btbtnt;
t ^gnifican^mini', ^e noro benefi^
- ctQ etc. Sc#ibcndnm est : ^igni^
^ficareniytAqtkp einiiR^endam .#e/
BknefieiQ novo memoriam 4o»
iori0 peitrM-abmcis^e] iVWe Bi^
n^cio memoriamvHerie doioiie
<|»tj e» V. L.' miiitfifcMni eu, -li^ieeMe^> "^ klibri^. et nnxae*
«ur Gre^Rritt^^^eire YoliiiA^" In rui pYeniorr '^miiiuaiffs^
Jn^ft *omnitk» iignifiedi^erm^ ,
qnod »>efittdfr ett: %tA iUnd
^enlto' inelins. Mema, (|n()d
»c*um, (^odieif Vatic parntt cxIh-
HunctmpotkietiyDolabellltl^o
*potm9ti netam praenominU Ti^
'labellae, jp. aeilicety o. I. adripti*
etiam in liia,^ee aeqntmtte.
beetS; eignificarent ; itiqtfe %i ImmiUant < ordlncm ^ boc modo^
tien |m>batut*, - vx Birbaditoini 'Hawc tn iikqwsttn^tuisti aeOko
^«Itmprobttbati l^c^neln^ Grac- 'onimo, c; fDnn.' Sic in «nis q5i«-
vjiuate ittitifice confirmabltt^cni qnc codd, et edi^onibus Fa€r^
poitea ▼idi 'praeivisae-^nretnai : nna, Mni^tus, Lambinus, ManH*-
if «nitaHMras dederftt '^t/igfiifitH- tins, qUos nbn debebant ne^
nm/i • Sed alle sunt , q^iAe pfae- ' gere recenttnres ^ditiones. GraxV.
itio^"fx nptlrao codice. PriH&lun ^Non' erat absnrdnmi Hanc ^
ordlaem itlnin, fuerant^ tibi of^
/eiin, quem in ntroque Barli.
•tiatt ioveni^ Mang^ Cam* Grjplu
• n littnb. infensi, et in ^s«c«
• Barb. nuntis post^ior: -pnnei ni«
^itonl; ' et certe bio ben' audl-
cndtk Deinde prdnomenW^de-
• lcflidnmr censeo, cnin» oiaitsienem
*^ r^rcb^V Ipse Fa^niuti '^iies
'«amMepiTcommendaTinni, ^Mie-
potaieti, D^iabella , tribut pc-
' situs Tcrbis , ^nae mox repetttfli-^
' titr* ' Sed ' infirina lectio erkt^
qnae ab'^ Aldn* '• seniore iuitinVii
ducit, et Kbris phirimis atque
' ineliortbus ^ c^cedat, opo^rt^,
quibnsenm Ba^bi ambo et edd..
Hbm. ac ' Tfn. teteics babent,
HanQ tu, P. Doiabeilai ^Adeiii
ratio est Gnttcriaoae lectio^is^
cipne ad c> 24. pro Mlli In ae- 'qnain Verb. sequitur, Hanctu,
quettibi» ordiata ipMttt Ttti- D^UtbiUm; iao acicie^ qntbfis
Digitized
byGoogle
^
n .'. .:
ORATIO
-<<^ XHI.i Tf» auteiny M. Antdtu, rabsetaom.iip^
pel^O «mum, illttin^iem , ,qua i» aed^ TieUvihis^de*
•niitus fuit., oon .omiiibus iis m^sihu», quihus te rqui«
^am, multum a me dissteibntes;» be«tum ^Utc^^ty
anteponis? quae fuit oratio de concordia? quanto
nietii, quifhta^ sdllicitudiiid cavitatir tiim d te:libema eat?
^ i\
jiqBpoi^fi 4PJiflklClNr.2;:IStitm CAf.
.$tl^lu, ojom 9. ^ajkfOratT. etc.
.4Pii«entii* . I.Jti^b. mfrfif hanfi.^
Jfl^m $ nw: r<pf ti|9 /!#• «tque
i(a eiiiaa fignbw -prma^ : , ^u^d
ai<M> probo, . cm xepfsjl uuiim-
j|^e y qwod pjrt«ce«iijt> meliut vi-
<4eaiur. G^jiaikuUuvv ..
^em api^ello] Boktj^us iJjiip y^cibut
«j^aprijit ^ptiquus liberYtb <Hnipibus
jUiis etjtcripjUfe^ioipveiaisy utfi
.et pco ,ie habet rii» ^ucxuiwlma-
4p^ uos i^gi^nd^iii. cpnlecertr
^itiutf <t illis ,v^rbi4, ^qfi4Af*fm :Ftm<9K^^ meo M$« «H* qm*^^
^^mellQ, iMterpouii. 4icti<>pein t meiu peteri , quqntasQfLoitUf
~ -' ' difi^. cinfitas, lii Amf^d..J7»e<ii
.(Frffjft. Sed non ant^poa^o .tuI-
gatM.Jytuc scrip^uifam* . ^am
«ur veuis 4icatur, , ^uo ijforreptt
Unebautur Komaui post tyrvAAi-
$j^4*U|il) uou irideo. , Forte. quoMo
metu O0ter4i tcilicet . qmi non
■trant civea Aomani, aed tocii et
f?f<hrM«. Aut) si ..retiu^dua
|fai<^y Juuio, Qtuutiii» Sc^LU(iy
quibns tu meusibi^ istpuut laco-
DftViaiSiCfmp. Ib«m, \,^
i : Qua^to mgtu yeter^^, ; ; qu»
a^e m fbimt, ue it^rii^. Abripf|ie%-
tur.>in u^va b^U,;^^iiUa,; 'Uk^M»
Si4hi|..ad buuc lo^unv veiefgpo-
orum^metut, si quisiimnpm Cuit*
Mam.iUi opt^bautf^tiua.b^^om,
et . jle44f i^tbaot viiidic^am paedis
Caesar/i. . Itaque' B|auutiui c«D«
tat .hawt^ yqcem. 4<^<^ai^,.. In
.0Um. ut 9Xx^:7u,:9i^^enh Jf-^H*
Xaf><, qbser^t^m ^einifn appeUg*
^ABftN.^ Tu.aut^lhMp ^ntoni
j^..] SLactcuAs ti^logmitus amA
DoUbclUm prac^euUm: uunc ad
^, M. Aut00]i, quajiKvit j|d Sena-
^tiun non vcDa^^ ; cpaverto oratio-»
nem meam» Abuam. Procui di^-*
hiojec^o codicis.yaticagi c^^t
omnibus est ant<efK«nf^4 . y^u . fMi|fffjr^jf iubaudieudtim mtfrlMy
jmteponi4 est ,tu^ antej^oniit*
{)^eut hacc, ,^i ^f l^g» pt
om^tta^ enim cuqjl. Tulgatis* Xu,
ut in praecedeotibmferbi^: Iiat{€
Ju^ P* DolqlfeU^ viG]|i4^v|Kt,/^
y^nwi^ iUum diem} Tcrtlo.jppft
nccem C (^^aarit die ^onsul
^ntuniiii i^ep;}tiyi)^ in.j^fnx.']^'^^-.
-pro quauto.mctu ire^r^omm,
- fiui , ctedem civium et dsrepti^
.ntm •YrbU propter CaetarU «o»
«c«m <irfd«bantur mgliri, ftt. U«
«JUfra|a,,.civiUi. Vetet^QM^e jgj^
^if^^ORi^ Ot equei) pedca^..ii^
^i it«J|?# pro eque^ribua^ f^
^^"kmt^W^^ . militiln». «t
Digitized
byGoogle
,PHILIPPiq4 WlfA. CAP. i5. ^^
%SftlKii loll6gaaos tiepositia iiiijnicitu>, oblitus aa4|M€m
ft te ipsO «ugure' auatiata^ iUo |)irijDuiu die coUegam
AcvUorec. jGrRASVioi. Etiao^ atcr*
4M Jlarb. yfi€9(i,' «ed jrccte i#
«•ruBL 0«ou&do ieinei|di^tiMn ,,fM
#tftoaiii» m b«l>«at,Mfi.mcUo*-
M^ ^ ^nmts cditL DUtMkSo^^^
llntM.idl «ODtAfjit, qood itarratar
€k \tiu' V^9raiUt qui ^pjpfUa-*
haniur p quUms hifi .i>tdp ,dili^
f^niUiiim0, cat^erat, .mfn* ad
^Bs^afi^onem earuni. reriu^^
qua§ habebant^ 994 ad 9pem
mumrum praedarum it^aban^
tur* Ti|»c vctcraiii ad reinp^
fgffndai aoHiciuri coepti Mint
jMune* 6cd cr «o tfcoi^.quid
MM.conini.caust fftctuq^ f^tr
Mk, iai^Uigitiu. $«BatM oinQi
m$l&Qmm bona ^cc<tpr«M^ia m.u*
aNMivat, ^pae. TcUraQf.cr.afft coa-^
#cc«li. Qaec mm amitterfiir, ^iupi
CacMfia aece contet*oa orbia
««i|i.^ii4cr«tur , tanc mmicb^Rt^
«H|se acta per Ai^topiia9i Co««
ft SeData liberaAi suot. Horui^
a»icm ipaamm mctna chr^atcri^
eoUioitam efficiebatjy /ui^ i toid
^oii .molajDcciiary aeceqae .cum
fCrdilto bominibusy qi4 tarbac
JM imediocrea dabanty irati ar*
meiiif ML.cpaiaM^'^^ ' i^ S^aar
Aoa ,4ccrent ia a«de TaUuiia
pcollo ||C«t Idoa Maprlia»,, cui^
•^Eta. «etaiuii G^a^ria oiupia coo*>
Afmau aant, eodcm 4ic, qui o.
^.Mi .xyi. .ad. Au, ji V et ^i«^
^««iqpam iasignii, co^oAiemora-
Uu.f diejlk deniquc u«mP|uI« 56*
•abi .tertiof ab idib«t. Martii^
iyice «dicitur y io q^f^^i^a^
lia jnoidebflB^ lam xiv, ad yktt.
i^ hacq' le^ontur. Nam Libe^
raiibu^ ^me fotuii in Senatum
jjLon ver^ire ? , ^,fac id poiuiee^
aliqup modo: num eiiam, cum
$feni99emu9 i^ iibere potuimu*
eenientfof^ ^fUc^re ? nonne omni
ratione yeteruni^ qui ^pfmf^ti
adera^i^ ci^praeaidii noe.nir
Mi habefemust de/endendi fue^
runt? QiumTJf jgitur sic ^ tm
babnit: |afaca| qi^ia veteraui po«
.tcatiMio^ cranty et ia plur^dia-
perti^ i^nere^ . ut ex xu PbiJ#
ji4* cl 15* ccignoicimua I intcr
^noi quietl plu^^mi » ct mcntia
eraut c^egiae», tum quia canta
^•ta cat de Antonto, cl non ini^
mica otatio) idcirco mct« libe-
rati tetcri^ni «^cuntur, quQm
£|iri eoram cdam intulera^, ea-
que laa> Antonio tribuitur, qui
co« coifiplcctebatur et d^fende-
^at, co^cordiacque cansa eorux^
commodia a Seoatu consulenduuii
CuraTerat*. , J^etum vctcranorum
«oofirioai,. yp^itif . AatoaiiNmctus^
de qu^ u. ^5. ct 36. qnem iam
Kal. la^iji cfuerats ncqi;e da-
LitOj quia exstitcrit. Garato-
j(ivs. Ero. scripsit quidem in
,tcxtti ve^exqm, 1^1 tcmere sa^pi-
catur^ . 9en<fiua' csse lcgcndam.
Scbutz^ omisit f^m. Tocem. Male.
Tecg. v0i^fir^, Erl. t^eiere, fu
ceiera, ^ .
, Cmn tuum cpil^gamf ^^tqtositi^
inimicitiie^ pblitis auspiciorur^ ,
augurin ie ipso augure nunti^
anie iSo primo die, c.] Cum
ab o, Iv T. abc#t. ucterA sic.
Digitized
byGoogle
QilATtO
eiiiUf oblitui am^icia ts ip^o
augure nuniian^e illo primo die.
€• £go ftic arbitror cmcndaii-
^m , Oblitu* auspitia a te ipsd
augure nantiaea^ c Id enim
Cde l6c0 lAiilu i«^ificu« ▼ideCiir,
'ifubd' In coofcquenU mUOne de^
clarat, Canfeeto negotio bonui
ttugur, Laelium diceree, aUb
^iie inquit, Et paillo infrav
'jingtir auguri, Coniitl cotuuH
nuntiaPisti» £t alio loco,- Quam^
'diU' tu poles, pitiotu* Coe, Do-
^tdbeHai rareu», tam' tnfiee, ^aU
pi$ auspiciie creaius:'^t ibidein^
'Si nihii est , cum atigur Hie per^
bii nantiat , ^uibus nuntiaetL
£t !n t. orat. Qkid,' quo^d tiuh
00 ccUega tulit, quem ipee fe^
cit 'eua nuntiiitione pitioiwn?
Cum igitnr acntiat Gcero , If.
Aotouluin, dcpotitb fimultatibnf,
'oblitum aiispiciVi qnae augur
ipae ' ntintiarat , quorhm nunti^
tiooe Dolabcllaln tt>§. Vltlofnnk
feccrat, illo primo di^, qti6 Sc-
toiitiii' in «eUe Tlltliiris fuit , lu*^
tim collcgam prtt^ colftga babn*
ii«e : banc' rem librorUlki verbli
mihi declarare non "«tdentnr. aed
nlbir affirmo. UhtlUtf' a^tcu-
tiam mcifm teaiiliiBot-, quam tuA
.nfftrmaboy ' cum unuiii aliqueai
1ibr\im fauTua adttlpulktorenii nt^
iitna cro. illnd quidem pro cert^
da^ihi , non pott morteiH Cac^
dii^ia Antoninm Dola^bellaV inm-
ffnase , Kcd tum , cum DolabclU
iMMu Cacsarii Goniul renuntia^
ins e$U id quod Appli^Aai ct
Dion apcrtiiiime 6^ctidtittty qui
qiiidem memoriAe prodant, Do^
libellam, aimiA ac d^ inieritu
OiOifrlA rmlbr fktttfl oii, Aatlm
iwgli^m ^ pobU^un pHMluMe ,
lubiuqne ad popnlnm oratione
tempoTibnt aoa alienay ia Capi*
Uihvetn, *ad cmiiaraM ifrmiliiiiTk
Haec mMtxk de anfpitiia ditpa-
tatio^ mc loti illinf pro CllieMij»
comihonuit, Huhit generm^tpf*-
cnu nuiiie amtpittie^^ nmllit^ ^m^
ctoribtUm Iu t|ao tn vidt tk pt%
auipicOd^ amepitihm' itf^r cp i^»
neiidiim .•' iii|iiidtai ito^ 'fipaaU
in ni^itiif, led «uapieer adlilbe»>
bantnr. bic ipae dcdtral^W^i.
de Di^. Ifihil fere^{miffwat\
quondam maiorie rei ^niit tt»-»
epicato ,■ ne pnpoHm quidmi^
ghrebdiur': quod &tiam^\mma
fiuptiaAtm auepices detlarant^
qui rei omieca nomen 'ianimn
ienent. - Idem Va ler. Maximj tro^
dit. de iSi PlauL yiirot-ibit
nuptian: non monebit ^tUupic^
FskRAitnrA Obiitue- iuepidim im
ipw Oi^ure nuniiamei^^^J^ifm*'
ijuiA 'liber iia 'hfiibe»ii obtam^
Xmipiciorum a te ipeo * aitgwrt
pfortunHaie, noi pro j^oAiut*
tiate iUt Hgimua , F, Ao. 'num^
ifaiorum,'' vi% kae duM' notae
Ifint tel .^OBitivi cai«f »• et |i#ft-»
de«nt a •▼ooe augnrc^ ut eitl 1%
le ipl6 'iug^re popali RDmoMi^
vel daavlv et rcgautvr a dSuHarM
iiuntiaeoram, uffit popklcrBMu .
nnntiatdrumb Si^quiv <tam««'iml^
iet l«gere pronuntiat^naii, bo%
tepugnatrvm. l^AS&lrm > :Gar
CntteM rciiaaerit ex edttiout-
biii prioribitf auguriai-mimi^nk
^jui poft Ciceronem -^edid«iMa
•eqimnnil'» fic enim leglc, ' dif^
poeiiie immicitiie , obkiue . an^
epiciorian, augitria te i^pco oii^
gmnt n mf kuue, caiiim mUib.
Digitized
byGoogle
PH ILIPPICA PRIMA. CAP. i5.
9Z
l«m tiJ^o, ctim id nec ia Ma-
Budi , Lainbini , Fa^tni et Mu-
reti editiuoibns y nec ia Coloo.
Franc. Graev. Amsterdam. MSS.
€ompareat. Cum praecesserit au^
jpicia^ sic enim legitur io ple-
j*isqne , libns melioribns, iuepte
adderetur auguria, quam Tocem
credo interpretationem esse to&
auspicia, et ex mirgme irre-
psisse iu contextum, qnam male
retiuTierunt Grutcrus et alii. Lon-
ge melius etiam Colouiensis: Tu
coUegtmi, depositi*. Scripsisse
Ciceronem exlstimo: Tu tuum
coUegamy depositi^ inimicitiis,
obiitus auspicia, tg ipso augure
Tumtiante, immem6r auspicio-
mm , qnae tu ipse , cum augnr
illa captasses, populo Romauo
jiiuicissti. Grajbtxus. Oblitus
auspicia, te ipso Augure nurt'»
tiante] Ita sex Rcigii codices,
rt sic ' edidere . Faern. Muret.
ct Graev. Vide ii. PhiL ba.
Iuepte Grut. ohlitus auspicio"
rump duguria etc* Lai^Iem.
Fuit una vox lecta Iriplicitcr ;
alii attguria legeruiit., alli au-^
sipicia, alii auspicioruiiu ^am
Barb. ambo, auguria, te ipso
etc. in eorum sec. supra sylla-
h^M guria ponuutur aline spicia,
cx cod« auspicia^ cum plcrisque
liabente : Rom. et Ven. auspicio-
rum^ te ipso. Ad ilUid ^xem-
pluin forlc in alio cod. pro lit-
ttri» orum una uotabatnr a re-
ponenda, qnae in Yatic fuit
sabiauota. delendls. Atqne is
/uit omuino mos optimi codicisy
qacm observaTimus , iit aut in-
tegram rocem, in qua variatur,
utroqae modo exhiberet, ant lit-
tcris., iit IiJCy contiueMter aJiun-
TOH. I.
ctis, dui^IiGiter.lcigi significai^eu
quo de more vide Cort. ad Sal-
Inst. Caiil. xlii. a. Postrema
iu edd. Ald. Nang. Cam. et la
utraque Grjrph. quas Gnif. et
Yerb. sequuntur, duae lectionea
perperam coniunctae fueront, au-^
epiciorumy auguria, Vtrum igi-
tur cum Grae\io legas, au cum
O.Iiveto, qui retinuit auspicio"
rum^ delevit auguria , nl edd.
▼etustissimae feceraut, nihil iu-
terest. Vtraroque loctionem cou-
tinet Vaticauus: ctiius quidem
^ci pronuntiate manus recentio.*
N. suprrposuit , quam lilterai^
Facmus neglexit: in eaque vocc
omninp latet P. Ko, nuntiante,
Faeroumque litteras divideutem
tueuiur veteres inscriptiones, vel-
uti quae a Brbsonio i. de Form.
aio. adfertur, Avgvb,i. Pvblico^
PppvLi. RoM. QvmiTivM. Con-
fer etiam uotas ad ii. 17. Requi*
rit autem nuntiante formula no*
tiasima , de qua etiam Mencke-
nius iu Observ. L. L. p. 665. et
seqq. Male porro Lamb. hoc
inerobrum sic adtexuit superiori)
Uberqta est : cum collegam tu-^
um etc. Quae lectio a Vaticano
est, et sic fere cod. iu V.L. cum
ccJL tu , et Ald. Naug. Cam. cum
tuum colL quomodo io Barb. sec.
emend^tur: nam ipse cod. tum
eoU. eoque refer illud Colou. tu
coU. ^om. et Veu. tum tuum coU.
Barb. prira. cnm MSis Fcrrar. et
vulgatis iam inde a P, Man. con-
sentit , a qnibtif non discedo.
Muret. cum coUegam tuum rf^-
positis inimicitiis , oblitus au--
spiciorum, te ipso augure prfi"
nuntiante; in illa tero i^lcr-
ptiuctWne Lambiuo praeivit. G^-
Digitized
byGoogle
S8
tibi esse voluisli ;
ORATIO
tuus parvulus filius in Capitolium
a te mi^sus pacis ob^es fuit. Quo senatus die laetior?
quo populua Romanus? qui quidem nulla in conciono
umquam frequentior fuit. Tum denique liberatr
per viros fortissimos videbamur; quia, ut illi vo-
luerant, libertatem pax sequebatur. Proximo, altero,
tertio, reliquis consecutis diebus, non intermiltebas
quasi donum aliquod quotidie afferre r^i publicae.
RAT0NIV8, Ern. coDiecit: auspi^
cia a te augure nuntiata , atquc^
■ic impriini curavitj eandem le-
ctionem Schiiti. recepif, at e«
conicctura non opui e«l. Teeg.
oblitus auapicia te ipso augure
nuniiante,
Reip, tuua parvua filius\ Sic 1.
Lang. -R. tuus parvulus filius,
Scalae K. DonnulU Carissimu^
plures -R. P. ut ijnpreBsi. qnoi
nl probem , locua iUe facit i'n
Caiilinam , quem infra icripsi :
Nec meam mentem non dom6m
saepe revocat exanimata uxor^
tonfecta metu filia , et parvu-
lus filius: quem mihi videtur
amplecti respubHca $anqua)n
obsidem Consulatus mei. lam
ii parvulus pro parvus reposue-
ris, magis placebit. FfaaAaivs.
Reipub, tuus parvulus filius"]
Reipubm non est in aliquibus It-
Inris, inter quos est nosier anti-
qnui. nec saue «a vox quicquam
momenti babet, sufflcit enim
pacis ohses fuit, Fabrkvs,
Faerni sententiam et auctorlta-
tero Vaticani codicis sccutas est
Muretui, qui reip. delcvit: quos
et ego sequor, ct ratione Facr-
xn, qnamviA reipuhlicae possit
feiTi, ct mcorum codiciun et>
vcterum edUioutun iidt, in qut-
bus baec vox non legilSir , per-
tnotu^. ColDuienvis, 'Francii, ct
edlt. Innt. Argentorat. aliaeque :
carissimus tuus parvus fiHus,
Amst. iuus parvus filius. Mens :
jR. tuus parpulus filius» GaAB-
viYs. Barb. ambo retlnent, B^
P. tuus parvus , Cod. Gronov.
K. tuus parrus, Naug. caHssi-'
mus tuiis etc» Scd Rom. Ven*
et coilicet Lallcni. cum Vati-
cano cunseniiuut: nisi qnod in
Vat. est parvus. Quatuor codi-
ces Graev. duo Barb. ct Grono—
i
vianus , in Capitolio. Infra Va-
lic. libertatem pax consequeba-^
tur, Gar.
Qui ijuidem nuUa in concione'^
Nullus pro nulta lib. Lang. ut
foriatfse corrigeudnm sit, nuIHu^
rts minuta. FEanAarvi.
Liberati per viros fortissimosf^
firutos, Cassinm, et cael(ero«
coninratoi, qui Caeitri necem
tntulesnnt. AenAM*
Proximo, attero, tertio] Tol—
lcndus est (meo qntdem iudicio)
librarit in^dnctui is, qui pr<^
ximO distiuguit ab'a//<fro, scrl-*
bendumque proximo altero ,
pro postero die, diiit antem «/-
terum diem proxirftumy \\t Tc-
reutius, Proximum vicinum : ct
Cicero , Pedem supsriortm 'prQ^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5.
99
timum: at Varro, Proxima #i«-
periora loca, Dam siquis altemm
«•se tertism diceret, U\ qnod iu-
lerpres Terentianus docet ( ego ,
quid sentiam, Tidero), eins in-
terpretatio ^set iudigna respun*
lione. sequitur eirim tertio, ei
qaoniam agitqr de alterO r illud
in 1 1 L de Or. pag. cx£xii ,
jilterum minime tst iibtrale ,
depraTainm est. Aliter enim.
pro afterum repoueudnm est :
supra enim dicit, Alterum ge^
nus est imitatione admodum ri^
diculum: sed nobis tantum licet
furtim, siquando et cursifri.
deindie tubiicit rationem, Aliter
enim minime est liberale. sdd
ad rero. qnod sequifur, Denique
t reiiquis constcutis diebus , rfe^
nique ia 1. T. non est. 'Fcrha-
ftivtr. Non addiendus Fen^arlas.
Proximus alter nemo dixit. Tul-
iins boc expressisset ant sola \oce
proximus ant t^ alter, Proxi-
mus dies c&t, qnt pridiannra, al-
ter, qnV prozimum , tertius, qui
alterum exclpiC, et a proximo
9$t imitis, a primo qnittus.
Mem est loqnendi genus, quod
apml Virgilium iu Ecloga 8.
legiinus ! '
Alter ab undecimo iam tum
• ' ' me ceperat annus.
boc est, tertiua decimus. Alter
cnim est secnndns. Tide ad
oratioitis pro Caec^na cap. g.
iia.vxviva. Dies ille, qui supra
dicitnr tam gloriosus Antohio
^sse,' xTT. Kal. Api-il. fnit, quo
die Libernlia celebrabaotnr. Po-
sterns LiLeralinm dies est, qni
proximus hic vocalur. Sequitnr
• alfrr, io qud mihi Gi^aevius non
•stitfacit. Si eolm itk ponitnt,
ut apud Virgil. cnm Servio et
Dooato positum is cxistimat,
^ tertiuSy qui adiungttnr, rtm con-
torbabit. Cnm etenim alter eo
modo unnm diem interiici po-
ktnlet ab eo die, ad qnem re-
fertur, et cuiua respe:tu atter
dicitur, ut unua est medius an-
nns inter xi. et xm. idem hic
erit dies, qni etiam Roipiaiio
more tertius appallatnr, ai diei%
eundem, ut acqnum est, ex
praeteritis uterque i^spiciat, ne
in errorem incidamns, quem re-
feltit in aliis Heosiog. ad ii. 55.
Qnod si a diverso die hos conw
putemus, ut nempe aher dicatur
aXiiberalibus, tertius a proximo^
qni fuit postridie Liberalla, ne-
minem hoe arbitror esse latu-
riim. Restat 4gitur , nt alterum
existimemus, q*i proximum corf-
tlnuo seqnitur, tertium, qui con-
tinuo alternm , initio compntaodi
non iam a Llberalibtis , sed a
postero die facto. Ita plaue re*
movetur Virgilji locus^ ad quem
Muson. V. 5g. aliique plurimi i&
criticis operibus contra veteres
Grammallcos, borumqne adse-
'<^as profi^cto stant, deqne aniio
Xir. VirgiUum loqni putant.
Praeeipue Perizonius Anim. Hisi.
Ci vir. p, 285. locttm 'Terentii t.
Audr. I. So. coutra Donatum ex-
ptlcavit egregie. Nihilominus d«
Virgiliano lis magiwi remanety
quae null^ certa ratidue dlrixris
potest: neqne is locus, s'i de
XII, anno cxpHcctnr , Tiulc no«ty<»
qtiidquam commodat , ubi sequl-
tur tertio, Buimannus ad Pc-
tron. c. cviii. a Graevio b?o
ostendi pntat, locutionem unus
et alter tndtfinitam es6e, eo<iut
Digitized
byGoogle
lOO
ORATIO
Maximum autem illud, quod diclaturae nomtBnsuslulislf.
plnret ijgnificati. Bm ip^ ▼«
ert, qoain deinccps bonU exem-
plU ip»e couSrmai, ct in eodem
loco Terenlii, quem ibi trai*«t ^
Peri^oB. 1. c per*pexerat. Sed
nibil hic aimae. Formula est
Accuratjor, qua cerlorum dierum
aumma pcr partei cxprimitnr,
ut apud PHn« i. £pi«U 17. 9«
iam die3 aiter, tertius, quartuM:
abttinebat cibo, Sic pro Cluent.
64. unum, alterum, tertium
annum Saseia quiescebat, Cum
AUtem alii die» supereitent, nc
putida et molesla loogiiudiue
fierct nttmcratio, indefiniti rclin-
quuntur, ut loco eo, quem imi-
Utua cit l^linin», iv. in Vcrr. 29.
diesunue, alter^ pluree: non
referri, SimiUime 11. in Verr^
76. ubi, litura nominum in ta-
bulii publicauorum commcmo-
Xtfta , quam in uno priiunm in-
•pcciam oporluitj fubditur, ah-
terum, tertium, quOrtum, pbtra
erant eiusdemmodi npmina» I<iul-
lum e»t dubium, quin alter diea
«num antecefsisse aupponat : cum
«utcm hic duo anteceaserint ,
GraenuB a pro^Umo initium fa-
cit, snperiorem iUum, in qno
rei caput fst, plane aedudit.
^ed txkifi ipse parum sibi constat,
ut Tidimus, tum mibi parum
.cst verisiitiile , non omnia kic,
ut II* iu Verr. 76. ad untim rei
juindpiiim referri debcre» quod
crat tom numeratiouis ordine,
tum praesuntia snt, quae pluri-
btts fuit modo caiiHnendau ver-
VM) maxiiuc resi»iciendQm. Dif-
ftrt locus Plbui ix. E^ist, 55. 5.
ubi, Postero die ohsident litus:
deinde, muUis inlcriectis, seqni-
lur, Hoc alt^o die, hoc ter-
tio , hoc pluribus, Magis pro-
fecio TuUianam fiierit irel pro-
ximg, Tel altero praeurmiucre :
ncrumvis facile potuit addi ab
intcrprctibns. Sed comiuodior
est ra|io Fen^arii , qna MSi de-
fenduntnr : neque pleonasmus il-
jc, quo unus dies poslruUe Ii-«
bcralia designaretur , proximo
aJtero, eiiamsi novi aliquid ver-
ba pfae se ferant, alienos cst ab
00 gcoere, quod saepe in Lati-
mn «iguoicitur ct probatur« Va-
tic. huxb, ambo, Rom. et Vcn*
proximo altero tertio sine uUo
iuteiductu irxbibent. Hervag»
anno mdxl. iam distinxCTat , uC
voluit Ferrar. deinder P. Man*
auno seq. et Cur. Stcph. ei suut
obi>ecuii. In utroque Barb. omiW
,titur detiique, ut in Ferraril
MSis : vcrum noir'- modo ad«»t
in cdd. TcUribua^ sed etiam.
iit cod. Vaticauo. Gabatonivji.
Brn. puut tcmere, proximo de
genere capi , altero de postri-
diano sumendum esse, quod vtx
defendi possit. Rccte Garatonius*
Qttod dictaiurae nomen sus^
tulisti] Caeaar interfepto PomT
peio dicUturam perpetuam inva—
setat, eoque nomine solus uuir-
Ttrsam rcropnbiicam obtinebat»
Post eins necem, ne ^uit ru
potterum magtstratns illiua prae-
lcxtu lyrannidem occuparet, M.
Antoniiis legem tnlit, ne qul*
Dictator amplius ctearctitr , et ut
i^lud uomen penitus <* republica
Digitized
byGoogle
PHILIPPlCAiPAIMA. CAP. i5. loi
Baec intsita est a t^^ a te^ inqami^ mortao Caesari
nota ad ignoiniiiiam sempiteniam. Ut enim propter
imius M. Manlii scehuv ctccreto. gentis MaLnliae y ne-
minem patricium Manliom Marcimi vocari licet : sic
tu, prc^er unius dictatoris odium, nomen dictatori^
funditus sustulisti. Num huiasce, quum pro s^uto^
xci publicae tanta gesskses , fortunae te , ni^n am^
plitudinis^ num claritatis, nufa gloriae poenitebat?
tol1cretur« Quod Gaesfltis de-
jnortui incinoi-iae iguomjoiofaiii
iuijse JicJt Oraeor. Abka^,
Haec irliusta est^ Inusta, 1.
▼. rc» facllis. Fbjuurivs.
Vniu9 M. Manlii icelus] Qui,
cum reipubiicae <ioiniuitQm Ib-
▼adere couaretur, dq saxo Tar-'
peio deieotus est, eaque notatus
ignomiuja, nt in odium illias
•celerls nemu de patricia Man-
liorom gente Marci pracnomen
in posterum obtineret. Eadem
ignominia notatHs est ipse M.
AntoniuSy siquidem post j^uguam
Actiacam die^ eiu* natalis ne^
Jhstus iudioatus, ct edicto cau-
tum^ nequis ex eafamiliaj&arci
praenomen fcrret f inqnit Dio li-
hro 5i. AsliiJt.
f^t enim propter unius M.
JManUi scelus , decreto gentis
jMonliae neminem patridium, c.]
Libri a xerbis sine mcndo kunt,
nb interpunc^OBibus iheudosi^
sic enim distiuguendum tst, Vt
enim propter unius M, Manlii
Mcelus , decreto gtntis Manliqe,
n^inem. ct quae tfequuutur.
Hoc docet Livius lib. yi. Ad^^
iectHe (inquit) mortuo notiie^iunf,
pubhca una , quod^ cutn domus
ieias fuisset , uBi Hunc aedes at"
^um vjfidina JSlonetae esty /a-^
tum ad popul^mest, nnquis pa-»'
tricius in afce aut Capitolio ha-'
hitaret: gentilitia altera , quod
gentis Manliae decrcto cautuqi
est , nequis. deihde M, ManUus
1/ocaretur. Quod auteni scqui-
tur, M. Mcailium^ t^ocari ticet :
nulli omnino 1. scrlpti M. rcti-
nenr, ut vercar, ue M, quae Mai-*
cum sigoificat, abicrit iu Man-
liuin. Fsfik. Ntmincm patri-
cium M. Manliutn vocdri licelj
Delet Ferrarius Mantiunu Gui-
lielmius transponit solummodo,
rieminem patricium Manlitan
Marcum pocari licet. GnvT«ivvs.
Bom. et Ven. iic^t M. ManUum
i^ocari. Eliam in ViX. praeno-
Jhen M. roaxime necessarium de-
est. GAn. Ern. sine.causa pa-
tricium delcvit, cnm habeantlianc
Vocem omnes Codd, ScUiitz. eum
lieqnutus. est.
Num ie, cum tiafc pro safutti
reip. tanta gessisses , furtunae
tiiae^ num ampUtudinis etc.^l
Ita legitur hic locus in libro Va-
ticano. F^ Vrsinvs. Idcm in-
Teni in cd. Romaiia , et praefe-"
rendum vidctnr, ui Muret. iam
l^aetuleraL Idcm ctiam sibi vult
Barb. primus, quamvui fiaec te^
cum etc exKibeat. Alia codicnm
Testigla Wde in V. X« Gronori*-!
Digitized
byGoogle
U»3
ORATlJD
Unde jgitnr snbito taoU isU mutaiio? Non.poasura
addaci, ut suspioBr, lc pecai^ captuini Ltcet^ quod
cuique.libet,' loqUatur. Gredece noa ea£ neces3^ Nilul
cmim umquam in te sordidom, aihillimnile cognovi.
Quamquam -solent doH>e«tici d^ravare. Mmium^
qua^: sed novi ;£rmitatem tuam. Atque utinam, ut
eulpam, sia etiaau. sospicionem ritare potuidsesl
ims, num haec te, ck/t» ctc/or-
tmae, num etc Gar.
Vnde igitur^ QuaeriC ralio-
Aem, cur ita mutJtus fuerit An-
touiuf, adeoqn^ a priftlna meute
desciverit. Cumque duae potis-
simum mntationis buius canssae
irideri possint, avaritia et ambitio,
•ive potius studium gloriac : prlo-
rem Ulam caufisam, quae abiectlo^
rem animum ostendit, miro ar-
tificio traotat Orator, aieos id
quidem a multis iactari, Tcrisi-
mile tamen id non esse, ncc
avaritiam, sordiduni et abiectum
Titium, Anlouii moribus couvenire*
Posterjorem causam ait sibi cre«
dibiliorem , magisque Antonil
naturae coagnientem videri : in
«o tamen tllum errare dicit,
quod, cuin gloriac studio teuea-
tur, pro vera gcrmanaque glorii^
t^annicam quandam potestatem,
•t fucalum gloriac simulacrum,
iuanemque dignitatis umbram
ancQpetur* Abham,
Kimrpnim unquam in te ^or^
didum] Quam non fuerit Anto-^
aius sordiaus, sed potius libe-,
ralif, liqnet e Piutarcbo in eius,
«ita. tmum aut altcrum exem-
plum referemus, Ii^veuis adhuci
etiamsi praetextatus decozerat ^
•t grande aes aUenmn conflaTe*
rat| tamtn ^a^ico ciiipiam cif-
cies H-^S. iusserat dari. ob^'
stupescente dispensatore , e/,
quo summae magnitudinem^ ei
ostenderet , argentum in medio
proponente, transiens, quid koe
esset , rogavit, Vhi respondit
dispensator , id quod donari
iusserat , maUgnitatem . eiuM
coniiciens Antonius , Ego^vero^
maiorem summam , inquit^ esse
decies putat^i, koc exiguum est,
Jtaque^ alterum tantum adiice,
Multa alia eiuf liberalitalis exem-
pla invenire poteruut, qui magii
eruot curlosi. Xdem iam rerum
potitus, Hominis Magnesii do-^
mum dedit coquo, ut aiunt ,
quod unius coenof apparatu
placuisset, Sic iteDricus Vlll.'
Angliae Rex coqunm a(J sum-
mos honores evcxit, quod ue—
frendcm bene coxisset: libera-
llus saoe quam Venceslaus Rex
Boemiae, qui coquum veru trans-
fixiiiu torreri iussit, quod noa
satis ad ipsius palatum praa-
dium paras^t^ ut narrat Flori-
mondus Kemondus de haeresi
lib^ 4, c. 3. Abil^m. ,
Quanquam solent domesti"
ci deprauare normumquam] In
aliis, Quanquam nihil est tam
sanctum , quqd non soleant do"
mestici deprayare, nonnumquam,
quae ti^n wuUa verl^a unde fla-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. il *m)5
XIV. DJud magis vereor, ne ignomns verom iter
gloriae, gloriosUm putes^ plus te unum posse, quam
a^rint , $atis adiAirari non qoco»
neque vero video, quid hic loci
MDCtitas habeat: et violaadi^ non
deprayandi verbo in ils, quae san-
cta sunt, utendum pntarem. De- •
niqae ego Tet«rem scriptaram-fi-
detiter e^re84- BIvi^T. Hanc
▼etcrum codicum s^ripturMU ex-
presserunt iu i^uis praeter Mure-
lum j^acrnusj Lajubinus, Mauu-
^us, sed etiaoi tam C^r^li quam
Euberti ^tcphani minor i543y et
satiqua Mediolaneiisisy imo omnep
aute Yictorlauam, nt et MSS»
Colon« et Graev,. sed receutiere^
Francit et Amsterdaiu^tues, eted*
Roberti Slephan^ maior ibd^, il-
la verba retinent Ego ▼eterior^'»
bus suBsoril}0, e( Mnreti ^alio-.
iuba%. GnAJivivs. Valde pecca-
vit Gratern&, qni leclionem il-
hsD, pitrKlQ:. explosapi rctinuit
, ex repetitlonibus Lambloiauis ,
qulbus koli auctorss erant Nau^.
et Ciirier. et si qui alli 14 au-
gerUnaio descvipserant , quo-
rum anus xi^iihi ad manus est
Grypbiufl. ^am vera leciio ad
farom repet, marg. notabaluf,
addito testimonio codicum Lamb.
omQiuHi : qulbus cum reliquis
editls accedit Barb. scc. ut qui-
dfiu alio e^ MSo snppletur. Nam
crat ^ primo lacuna eadem, quae
in Barb, priorc : niful enim umr
quamsoUut domesti<;i etc. quam
ctiam. iu sois duobus Qra^v. ia-
«Yenitt Orta est a simllltudine
vocui^ umquamf et quam^uam:
eaitiquG, ut fontem depravatlouis
anteiligas^ supplevit pro iugeuio
aliqniiy nt es^ ood. Car. Stephf
et^ranc. discimusyin quibusest; .
nihil enim umquam tam sanctum
My quod non soleant efc, la'
cod. Steph. deest etiam umquam,
Postea, quae vere deeranty inven-
tis, alii magnum se fecisse arbi<r.
trati sunty cnm addltionem fal*
sam post quamquapi coUocave-<
rint. Ferrarii codlces erant pro-; '
cal dubio jiaul, ut Aldloa exeni-
plaria, quibus iUe . utebatur. Gjt-
HATOK, ;
Ne ignorans verum iter glo'^^
riae] loltio 3 Titsculauae que-
ritur, plerosque conseciari Nulr
lam eminentem ejfigiem i^irtuti^
ted adumbratam imaginem glo-^
riae, Est enim glarifi soUda
quaedam res et expressa , non
adupibrata, Est consentiens
faus bonorum, ineorrupta pojs
hene iudicantium de . excellente
pirtutSn ea virtuti resonat, tanr
quam imago gloriae, quae quig.
recte factorum plarumque come*
est, non est a bonis viri^ repur
dianda^ JUa autem,^uae,se eiuf
imitatricetn esse pult, ieme^aria
atqu^ inconsideratdy et plerum-
que peccatorum i^itiorumque laU^ ^
datrix Jama pppuiaris, simula-
tiQif^e honestatis formoi^ eiui,
puhhritudinemque corrumpit-
qua caecitate honi/ies, cum quaer-
dam praeclara etiam cuperent,
eaquenescirent necubi,nec quq^
. lia essent, funditas alii everti-
runt suas civUate,^, alii ipsi oc
ciderunt : atque hi quidfm i]f-
tunapetejntes^ non tainvoiuntn-
Digitized
byGoogle
10«
ORATIO
omnes, ^et metui a civibus ttiis, quam diligi malis^
Quod 81 ita put^^ totam ignorasViamgloriae. Garum
es3e civem, becLC de re publ^ca mereri, laudari, coli,
diligi, gloriosum est. Metui vero, et in odio eo^e, in-
vidiosum, detestabile, imheciUum, caducum. Quod
videmus, etiam in fabula, ipsi illi, qni ,yOderint, dum
t0f quam eursua errore faUuntur,
JBt metui a ciinhus tuie] In
•liis hoc amplins, quam diligi
malie. qnae vcrba cuin abeMent
ab optimo Ubro, pnUTi adiecta
€Me ab aliquo, qiii non anima^^
▼erteret, banc quoqne particulani
pender« ex iUo quod antecessit)
glorieeum putes» Mvrbt. J3t me-^
im a civibue tuie , quam diligi
tmaUe] Ho(: totum, quam diligi
malie, teatificatur Muretua abeaae
H libria Yeter. quod tamen reti-
net Fagmns. Lamb. Sic II. de
Offic. 8. dum metui, quam eari
0eee, et diligi maluimu^, CorncU
Nep. in Timol. IIL 4. Quum
tantie eeeet opibtu, ut etiam in*^
ifitie imperare poeeet i tantum
autem haderet amorem omnium
Siculorum, ut, nuiio recueante,
regnum obtineret y maluit ae di^
•igif quam metui» Gar.
Quod videmue etiam injabulist
ipeie illie] Ipsi ilU , o. L y. et
certe tinna Atreua apnd Actium
luec Terba tjrannica «e dettfta-
bilia naurpat. qnorum auctortta-
tem . tt aequimnr, dixerit^ n6n^ </i->
serint, scribenditm eMU Fbrba-
]Livs« Btiam in fabulte] Liber
Antiqnissimua fabuia* quod pla-
cct, nam in nna tantum fabuU
lioc dietom est. Fakilnts- Codici
liuic cum Mureto ct Faemo pA«
rui. GrAbtivs. Ern. putavlt, quod
band dnbie plnrea Graeci Ct La-
tini scriptores de Atreo fabnlam
tractaridt , scribenddm esse , im
fabuUs, ipeie illis, — dixerintg
at restitnendaeBtVat. lectio.Teegii
dixerit habety et ipsis iilts» Er-«
lang. ipsi iiU, et in fabula, item
Codd. AngUcaui.
IUi ipsi] Primo de ofEciis:
Sed tum servare iUud poetas
dicimus^quod deceat ^ cum idp
quodquaque persona dignumest,
et fit et dicitur, ut si Aeactts
aut Minos diceret : Oderint, dum
metuant, aut : Natis sepulchmm
est ipse patens, indecorUm ride^
retur^ quod eos fuisse iustos ae^
cepimus, At Atreo dicenteplau^
sus excitantur^ Est enim d/gna
persona oratio, Senect de Ira.
libro primo sub finem': Quider^
go ? non aliquae voces ab ira*
tis emittuntur^quaemagno emie^
sae pideantur animo veram tgno^
rantihts magnitudinem ? quaii^
iUa dira, et abominanda: Oob^
RIMT. DTM. XETVAMT. ' Sul^
lano scias seculo scftptanu B
quibus TnteUigas^ non ab EnnSo,
tit olfin pntaTi, sed ab aUo po3-
ta, Acdo fortasse, ^ui SnUania
temppribus florebat , scriptaib
fnbse. Pcrgit Seneca: NesciOf
utrum sibi peius optawcrit, ut
odtQ easet^ an ut timori. occitr^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMTA. PAP. i4. io5
metuant*\ dixerit^^eniiciosumftiissjfe, tfthiaiAV Antoni,
arum tuura meminis^sfes I de quo tatttch lAult-t audistiex
mesaepissime. PutasneiUumimmortalitatemmereri vo-
rit HU fUturwn^ ut execrenfmr',
itui^entur,' opprimajkt, ' Quid
adiieh ?^ Dii illi malefdciqnty
odeo reperrt *dignum bdio' remff^
dium, '<yi> s n. I N T. Quid ? darh
pareant? non, ^aht probentf
non, ' Qmd ergo ? <jt m ^i me-
A K T. 8ic nec amari quidempel^
iem* MdgHo hoc didum epiritu
putcu? fcdUris, nec ertftti ma^
gnitudo ieta eat] eed tmmani"
tae. Non eet quod credas ird^
9centium verhis: qmorurti stre"
pifus magni minmces sunt: rn-
tus mens pavidissima* Abaax.
?at. im ipsi, tt iu Mftret.
Gjui.
• Vtimeim, jiHtoni\ ]^ctennk
•■tcDcllt vrroirem ilAtdmS,qni'j[h>6
▼era glor?a falsam et tjTaniiicafi&
amplectilnr : nunc eu&dcm hoT-
Utpriw^ ttt folidam aecteihir i^lo-
Tiam, addncU SUnnesc^enm- (fxenl^
plom avi ipsius M. Antonii Ora-
torii. AbAam.
De^ quo' tamen multa audieti
fx mif saepissim^ Antiquus 1t-
\xtt, dudisti muha ex me nque
'*aepissime ; nos ita^ dequo td-'
men dudisti mnlta ex me, atqiie
ea^pissiMe. Guidoni Lolgio plar-
. cet eaque saepiseime: cnius sen-
ttmiae accedo. F.\£Rlrrs. Mnre-
rtas edidit quafn saepissfrhe,
GmAST. Audisti ex me\ Vide-
tur hoa loco id innui^ qnod Atf-
'tonhis pahlo post CicerQni obft^-
cit 2 ?!n1ipp. At enim te in di-
scqtUnam meam tradideras(nam
ka diixisti), domummeam venti^
tards, ' ITd^ tu si id fecissesl
mefiui fkma^y metius pudi<fitide
tuae cbn^luiJses. libi tide Nd-
tas, et itf Coelli^nam cap. i : Hoe
dicam, hunc Vz pntre continuo ad
me esse' d^dactumi' ABR^ik. ' Iii
Vat: ih , etc %icdqude\ ett,
Gaa.' •■• '
Putashe itt&m immortatitatem
merbri vohiisse] Haec vcrba in
qiiirtqne 'hbris Tetnstissimis , tii
quiHus e&i Cang., desunt : desant
inqiialh, iitfh" Absuiit.' aiceuini
seatio. namtttea CBl. et niutli 'afa
Bcripti libri couservaut : nec eiiis-
mod! sunt, nt a «|uovis suggeri
potuerint. etenim nac ita va^d^
apefta snnt, nec ab ullo allo
"(qubd qnidertt sciam)' practer-
qua'm Clc: et Mauto usurpata'. ut
igitnr hae*c dildcida faciamus,
liornm scr^ptoritm loca subilcte-
tnus. Plaur. ih Bac. Quem qui^-
dem e^o itt non excrucicm,dlte^
iujh tantum auri non mereani,
"Et ihMeu. Neque' hodle ut ic
perdajtt, meream deum diifitias
'mi/ii. et in Stlc. Neque ille si^
bi mcredt Persarum montes, qui
esse aurifjl pethiberitury ut isluc
faciat, Cic. dc Uaf. Deor. Quid
mei^as, ut Eplcureus esse desi^
nas? De fin. bb. «t ma. ^uid
merearis igitur, ut te dicas in
eo magistratu cmnia voluptatts
causa facturum esse? Et iu vf.
in Verr. 'Q'dik 'arhitfamini Rhe-
girtos mereri velte\tit ab his mar-
mored T^ehus' illa atiferatur?
quid Tdrentinoil ut JSuroparn in
Digitized
byGoogle
jo6 . . ORATIO > , ^
Itti^pe, ut pifpjpter armonuii Jipej^w metueretur?
Hla erat vila,, ill^ secunda fortuna, libertate, €399
tquo sedentem amittant? Sic
ej^m bunc;locuj^ corrigendnm
|>xi^. Ideni Plauc io Mo«tel. im^
mHta^a Xoc[uendi ^forma, •igaifi-
^a^ne^ consery^ta, Qf<44: '''^^^r»
^uamp^fe/n pientiar ? FEaaJueu
Pdf/Asri^aJ AniO|;<m civium iuo^
r^un tau.ti faci^baty^ f ic 4|^horre«
bat a tyrannica potentia. impOr
{jpntique dQmi.natUy' ut jmmorta-*
l^a esse noUet, si iramorta|iuU
^^ malum annQXum ^u^tf Ht
jpse civibus tttiB odi^ W** )WitiT
^pri, ,jyt t^n>, d.emum scvvitan^
U^yere vitaleinjjproipci^qu^ for-
tunae . flatibns uti put^r^itt « pnm
le \id9bat libfrute caeteriff ci-e
Tibus suis . parem , principem ct
omuiup exceH^ptiswmum ifiue
t^lendorc ^t. dignitate^ AiBrAM.
Solji quiaque UUJ^erfarii codicef
bae^ omitruntf. , .9ua)?,,ipse ^ure
d,efcndjt, et <|<^af, a^uoactt; ac re^
ci^at Sertins »4 JV, Afp, 548,
Solus «utem Serviut ^tum bab<^t
pro 4Uum, Burm,ai^^^s ad h, ^
Virg. 8ubd\(bit^e videtur|i au Scfw
viua beic non mer^ri legerit, ut
omnes illius,^XuHiique libri ex-
bibent, sed merere, qi^od magit
conveoit cum v. demeret, cuius
^ratia baeo ptoferuntur 9 S^rvio.
]^go nc quaerendum qnideon id
suipo, cum uibil interait, titqu^
Tulliiiuum utrumquQ. Moneo
umen, hauc permuution^m C0U7
tigisfc loco jIIq XY. in Verr* 60.^
qc^em prirous tanvyei^ de conr
iectura emendavit FerifTiut» ut
.poscea in optimis^ <|nibfisque co-
dicibus eiut Uctio reperU. tit.
Ibi enim codez pnettAntitsimnf ,
Car* Stepbanl, qui cnm alsUf
eiutlnodi yoculam 71«, ct aluram
sedentem omittit, tervat tamen
Tnererif ut edebatur anteain Eom^
Ven« Kftug. etc» atque nt . ciu^
Fertiu4nt- Co^a Tum«bnt tiu.
Adver». ta^ ex optimo ium codi*
co adfert merere^ quod Lamb. om»-
l»etque dein^^i ^^ vaneute qni<*
dcm nouta, receperunt* Tajitnaii
l^ambf «Uot monuit aUter legere^
nulio, fiiae lec^onit aiictore cit^
to : ^uu pqF^v^ ^^'t Siuod ad hoc
Tetbum aC^uet, lectorem rtflait-
t^i ad tuot comi^ent. iu i{p|:at*L
j^ipitt.. 18*; 18, Additur k Bm>-
maouo Gronovint Obt. ad Scrip|.
JfcclfJft^tpap.' 7. Ci^RATfpiJ. Ern.
;nQtai^ in Guolf. in^nltiw^a .U^r
^ra Yjoci^. paerfiri etK U^^
Su^igitifMC,. fliHtatum ,ctfe in.me-
/^ftf, .,^i^<^ ulrumquo,'. Ci^ceroni
lf)kmnf.,ti|» . ,,.., „. ,
-.-.^ .. -i.' ■' V .. k , .., /^
F> prcpter armarum..ft9ti$efif
dpf^ licentiam] Babef^dtmim^
nonmetuendopum,on^^ ad.unumfc
J. V, ^ood aumnxo op^f^tplafcl*
fEKv^Am^. ^rimut Hervag. h^-
. ffjgnifprunh ni e^ian^ recte iu Bm^
a^ ^mendatur , ^ui deprav^^
crfj^ cnn> primo, et apt(}, Henj^.
jeditiai Supra.c. ii,. g^ t^tH^
P^a4^tim gladioru^r^ Miti iu^u^
nifofi' Gab« Ern. vetinmi^iM^
l^fp^tu^, ^i i^rujwau^.yi^i^
jsf^rum et habeudQrum^ «a^ <^
gl^ossa contendit^ Scbiitz, acu-
tmm posuH* Scribendum-^^ ^*
bejfdorun^ Wime GaffiA<y\ip,,^.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIIVIA. CAP. i4. 107
parem cetem, prmcipem dignitate. Ilaque, ut
omittam res avi tui prosperas , acerbissimum
eius dicm aupremum malim, q^a^i L. Ciunae do-
metuendorunu Teeg. et Erl. Aa-
ifendorura^
Farem .cum t^eieris] Antiqniu
libcT, parem ceteris, FA.i9aNVf.
JParemceteris] AnM^ pQremcum
ceferie : qnod Latinum noa pu-
to. MvBJtrrv*. VaUcani veriui-
maio scidptaTam merito cuni Fa-
«rno amplex^ auut M^retusyMi-
notiaay Lambinof. Miroryi vulga-
tam,^quae JLotine loquentium con-
MieiadiQi adverMtur, toU|ratam
esae a Grutero, et qt|i Gruteria^
nam recuderonc. GnASviva. £at
hoc in Gri^tero tane xninanduniy
qni c loco Sallnitii almili lug.
xnr. 9. guem tu parem cum^ liber^
rief regnique participem fe^isti^
libris noli^tibus cum expnngl
▼olebaft. Heic Vaticano ^4ici
parendnm censet iUe ipsOj q^f
lecntiopain -if efendit| cum aliquQ
parem esse, Dnkcrus #d FA^r, Ih
4. 3« In ,locQ SaUi^tii ^oiin^u in
inodiim torqnet se Covtiusy ar<f
gutiis<iue,coaiIcere nitituf^ ut4diu%
quam qp^ legenti^^se sutim of^
fc|t|^ scnfu^i atque locntip, insit.
Quamquaiim aescio, an satis.for-
mam loqiiendi deflectat. ^nalo-
giam sumit jDukerus {cx Tullii
Bn^ ^g. quem locum Fr. Fa^
bricius adtulit ad illud Ligairian
nae simillimnm c. |. ut enim
cetera paria Tuberoni cum Ka^
ro fui4^€n(, ^iUil Cprtiu| ad
lioc; qi|od tamen apud me quo;^
que ^i^ mediocre pondus habett
Sic Aiaro, aequalie cum ali^ua^
tt mi/u aUquid aequale cwn ulio^
Qt docel Bunemanntis ad La-
etaot. de ira Dei cap. VlL n. 4»
Sed Vatjcanus admonet^ Sallu-
stio idem contingere potuiss^e,
qnod ille ^nni beic accidisse
suadet. Porro etiam in codice
Sallustiano, XlL saltem seculi^
e^ in ed. Valeutina MCOLXXV^
qui libri in bibliotheca Barberi-.
na servamur» inveni, cum liberis
tuis. Gab^on.
Mes ari tui prosperas] Coa-y
solatum» ceusuram, reliquos l^o^
no^es ^ popu|o mandatos, faman»
eloquentiae, auctoritatem seua-
toriam, res praecUre geatas, etc,*
Abaam, ,
Acerbifsimum eius diem su^»
premum] Marci\s Aqtonius Ora-
tor iussu Ciqns^e confussus es(»
tertio d^ pratore: iam M^jin-
tonii in his ipsie Rostris^ (n
quibus iUe rempublicam constan'^
tissime Consul defenderat, quae^
que censor imperatorUs mOnu^
biis ornq^r.ati po^itum caput il~
ludfuitp a. quo erant multorum
civium copita servata. Id coi^-
tigit anno Vrbis Conditae GGCif
Luc. Cornelio Ciqna^ C. Octayio
Consulibus. Isem.
L, Cinnae dominatum'] Cun|
ciyitas ita data euet Itaiicis, ut
in jocto tribiu ^n^vi cives cootxi-
buerentur, ne potentia eor^m efc
multitudo y^terum civium po-
tentiaqi frai^ereti Luc. CiqAf
Consul legem tuUt de adjuiscen*-
dis novls cWibn^ in omnes tri-
hw : «^d f UeiQ Consulc Qih
Digitized
byGoogle
JL08
ORATlb
l
mkiatam , k * quo ille crufl^lissime est intcr-'
fectas.
Sed qnid oratione te flectahi?' Si enim exi-
tus G. Caesaris efficere hoc non potest^ ti!t« malis
OctATio recistcnte noti' tine ftno-
lam sirage pnmnm serros Yot»-
vk ad ptleum, delnde ex nrbe
eetsit. eique Lac. Merula Fla-
tnen Dialis In cbnsulatn a Seua-
tn sulTectuf est. Ciai^a Nolam
tontendity et ab exerciiu, <jm cir-^
ca Nolam erat, receptos , adscito
in parlc MaHo, rediit in Vrbem,
in eaque sic dominatiik est, nt
OcUvinift, Antoniiiin, MeruTam,
Cntuluih, aliosque principes civita-
til occidcrit, quatuorquc ootitiBnos
gesscrit consulatul,*donec tandem
quarto C msulatu a suis millti*
bus conlrucidatus lot civium suo-
lum strages ^atplavit, Vide Plu-
tarchum in Mario, Epitomen,
Tclleium, Appianum. Ideni.
' A'quo\ Imo non K Gnna, sed
ittssli Marii M. Ailtonium Ora-'
torem iDterfectum esse plerique
tradidenmt. Appianus i civilium,
cl Pltltsrcbus in Mario Autoui-
\\m narrant in panpetis cniusdam
^omo Utitasse. iriqiiit^Appiauus:
jHTariiis hoc audito prae laetitia
prdcurrii ipse pairatiirus faci^
Ttujt, scd ab' «micSs retcntus Tri-
buaum militnm Anni^m eo nit-
k\t cum'globo teilitum , praece*
pitque, ut propere caput Autonii
•d se referret.''Citmque'dia mi-^
lites fkcundia sic lenlissct, nt
bemo auderet viollffitas ipsi roa-
tkm infme, AlmiiM jintonium
inter orandum confecit, praeci"
4umque caput Mario fnisit, Fto-
rm lib. 3, cap.di: OctaniCcn',
eulis caput pro Rostris' exponi^
k ttir, Antonii Consiildris in ip^
sis SfarH mensis. (Jaomodo igi-
tur !d Cinnae tribuit Orator,
qnotl alii Miirio tribnertint? Qni<
ulmimm,' ut scribit •Vellelu* lib.
a, M. AntoniuSy princeps cipi"
fatis afque eloquentiae, gld^iM
tniii/tan^ quos ipsos facundia sud
fnoratus fueraty iussuMarii Cin-
Hhequi Sot^ossus est, TX 6ri-
tor, qnod Vacimts atriqO^ 'Co'm-%
inune fuerat, in atl^om reftiiidi^
^od Cinna aine coiitrovets?^
eivis nefarins omniulm indicio
fuisse^ Marins ob ros bi(lld([^im-
bi*i<d6 gestas el olim 66nservator
patriae 'dicttis e&set, 'kt Adhiic in
popuK Romani visoerlbos ' Kaere-
ret; Abram.
Si enifn' exitus C. C^kdris\
l^^x illata 'C; Caesari, qoi cum
^ctls PonOpeianis partibus patriae
tihertatem oppressisset,' meiaiqa^ ,
mallet « dvibus <](uaBi' dnigr,
qiiinto post confectumHlspanlense
bellnm mense a Bnitcr, Casslo «ae-
tcrisque cOniufatis' in'Senatu ad
«utuam Cn. Pompeii est inter-
tmptus.' IntM. ;
• ^th-d hoc non pbfest] Dt-
aiiff ho^ «best al> aoti^uo libro;
FAfiRNVi. Delevi hoe cutn Fa-
eruo, Milrcio, Lambioo, Mann-
tnit\(n GitABvivs. Non dissentio,
^unmvis recte ades&et antea fioc^
qtjod omnes alii codices rrtittent.
Parueinint Codlci opiiifto etiam
Verb. Oliv. et LaUtm. Gas. Enf.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i4; , 109
carns esse, qiiam metui, nihil ciiinsquam proficiet, nec
ralebit oralio. Qaem qui beatnm fuisse putaiit, mi*
«eri ipsi sunt. Beatus est nemo, qui ea legc vivit, ut
non modo impune, sed cUam cum summa interf«cto*
ris gloria intei-fici possit. Quare flecte te, quaeso, et
maiores tuos respice, atque ita guberna rem publicam,
nt natum ess6 te. cives tui gaudeant: sine quo nec
beatus, nec clai*u8 esse qiiisquam potest.
retinait atqne item Schiitz* hoc/
cxbkbent foccm Guelf. Teeg.
ErUog. yf, et <p»
Carus esse quixm mftui} Vide
2. Phitipp. Caritate et benevo^
Untia civium eeptum oportet
esse, non armis. JPaldire Claii-
' dianua Pane^yTi de quiftrto Hch-
norii consulttu:
Qui terret , plus ipse timet:
sore ista* tyrannis
Convenit: inpideant ciaris,
fortfeque trucident,
Muniti gladiie piMMt, ^ti''
que venenia:
Attcipitee habeant artfie, tre^
pidique minentur»
Tu civem patremque gerat:
tu consule . cunctisj
Non iibi, —
lam anie dixerat:
Non eic excubiae^ non ^ir^
cumsiantia pila^
Quam iutatur amor: ^on «r-
torquebis amafi:
Ho<: alierna fides , hoc ^Vn-
plex gratia df»nat, ABRASf.
Miserrimi ipei sunt\ Miseri,
o. 1. t. FsftiU Sic et Teteres co-
dicci, qaoft ego consulai.^GtLASV*
Soli boc rceepernnt lluretas et
CracTint, meia librit repvgvan-
Ubat: nisi c|uod in Barb«tec. de»
tribui litlfiit, ont iihmutt-
tty emendator fecit miaeri: id
qt^um tamen rcperi in Yaticano.
Qui codex infray ut naium esse
cives tui gaudeant : aed maaut
recentior addidit pronoroen te:
quod sutpectum facere f^tettva-
ria cttiun ilUut in editit coUo-
cttio. Vide tuprt ad c. \i, Jd
cgo tamcn beic adeste malim.
Cod. Gronov. flectere^ quaeso:
mendose^ nisi faUor. GAiiATuif*
Krn. et Scbikz. miseri,
Sine quo nec heatus nec cla^
rus esse quisquam potest] Hare
leclio sat bona estj si modo ui«>
bil ei desil^ ted dectse aUq^id,
ftuspicari nut cogi^ exeinpl^r au-
tiquum, in quo Iiic iocut meu-
dosit quidem, ted umcn pluri-
•bus verbit ita legitury sine quo
^ec beatus nec clarus nec un^
. ctua qtiisquam esse onuii po^
tesiate» Fajkknvs. Nec clarus
nec tutus quisquan^ esse om"
mno potesi] Ita couieci Ic-
gendum e depravatis veteris scri-
pturae vestigiis: quae proponam:
ti quis forte cz iis veriiis aliqnid
cruere possit* Sunt igitur haec :
Nec clarus nec unctus quisquam
esse om^i potestate, Ac fieri
fane potest, ut de tribus pofcne-
mis litteri/b dnac priores appin-
g«ndat sint priiicipio scqueuus
Digitized
byGoogle
110
QRATIO
«omprehensIoDjSy hoc ^odo: At
populi quidem R» etc. Mvr£t,
jVec bcatujy nec^ clarusy nec
tutus quisquam esse . omnino
potestl Sic' nunc edi inssi. oliiu
«ccuUis eram Tnrnc^i coniectu—
ram, qnae ulis est, nec auctas
quisquam esse omni potestaie
potcst, qnae nunc nou placet:
quamvis aliquanto propiiii ad
anti(^uam scriptiiram accedat :
qnae talis est, nec unctus quts^
quam esse om/ii potestate: mc
hoc loqneudi geuus^ auctus po~
testate , sit inusitatum , ant La-
tinis auribus ioauditum. Sic
«nim fiorat. Sat^T. libr. i : Bt
ffixisse probos , amplis ei ho~
'noribus auctos, Lamb. Nec
'clarus , nec unctus quisquam
esse omni potestate potest]
'Haec est lectio Vaticani codi-
cis. Muretus unctus, niutat in
auctuso^ Don. culpo. nec clarus
esse quisquam potest, Lamblnus
Iiic est Lambiuus , itfterpolat fa-
ciem pufcram merdMO fuco. vi-
deattn- tamen Turnebns Ub. xr.
Adversar. cap. 2. Grvt. Non
merebatur Lambimis kio tam
acerbe reprebendi, qui Mureti
couiecturam recepit. In MSS.
quatuor, quos ego cvofhrT, baec
verba, nec unctus omni pote-
state poteSf non leguntnt, ncc
in pristinis edilionibus. Cur ergo
•cripturam veterem, cum liquida
flit, repudiemas, cum, quae eli-
ciunt ex Vaticani c^odicis bic cor-
nipti lectlone, sint ambign» ct
inccrta, quln et unctus insulsnm
cst. PctrOs Pllbo^s eoniiciebat:
nec clarus qttisquam est, nec
cinctus quidem omni potestate
potest, Sequor ef o blc MSS. et
cditioiieft Maniitti , Victorii , •§
ipsius Faemi, qui quamvis Vati«
cani codicis scrlpturam propo-
sutt, contextuih umen non ih<-
tcrpolavit. Potestdte natnm ex
iterata voce potest ab oscitante
lihrario, nti nec unctus ex n^o
clarus. Omni vero- perpcr^m
scriptum pro omnino, SIc enim
Ciceronem rellquisse ceuseo : sin&
quo nec beatus, nec clarus quis»
quam esse omnino potest, Gra^-
VI vs. Nec beatus , nec clarus
quisquam esse omnino potest]
Ita post Victorium et Faernum
dedit Graevii^s , et sic babent
Regli codices. Corrnptam lectio-
nem codicis Vaticani scquitur
Grutenis. Lallsm. Atqui nul-
lus horum , quos~ vir doctus no-
minat, omnino receperat,' §ed
Muret. Lamb. ct Olivet« Imo
dnobus iilis prioribiune in meo-
tem quldem id venerat: Graev.
taatuin cum Mnr, eam coniectu-
ram fecerat. Si constaret^ om-
nino in Regils csse , reciplendum
ceuserem: sed nescio, an satis
ex verbis Lallem. constet. Om-
nes ante Muret. editi, omnes MSi
praeter Vatic. Graevianam lectio-
nem, quam blc editam vtdes, ex-
liibent, elqoe addiderunt omnino
Oliv. et Lall. rectlssime, si Regii
auctorck 'finut. Grnterns, qni
beue ac praeclare legentem Va-
ticanum desenut , menda illiuc
▼oluit hic amplecti ,, pedibus se-
quente Verbnrgio. Inepta est
conlectura Tuniebi , egregia Mu-
reti. Lambimis delevit Bt antc
popttli, Muretuni el codfcem,
Vaticannm secntus, a qno tno
abest ea conimictio. Gahaton.
Ern, ct Scbtita. receperunt -Giracv,
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 111
XV. Et popiili ^iuidem Romani iudicia multa
«mbo habetisy quibus vos non satis moveri per-
moleste ferp. Qoid ehim gladiatoribus clamore^
lectioDem, 4^am eaodem cxbi-
bent Gnelf. leo. Teeg. i^. et 9.
Bi popuh quidem Rommni iu-
dicia] Ez miiKis in^icits tu» o
DoUbella, et coUega tuus MLAn-
tonias, cognoscere potestis, qusuti
faciat popuhia Romanus cos, qui
tuendam patriae libertatem susce;-
perint, qiiibus doleo tos non sa-
tis ad aioplecteudam optimam
quamque reip. partem ezcit^ri*
Quibus non satis moperi p€r»
moUst0 fero ] Abieci pronomen
pos fide PaU. duorum, eoLempla^
risqoe S^ Tktorai* Gnvr* Abest
etiam iHfMm meii libris omnibq<.
A Colon. non modo voe, sed «t
nois abest. Sed quia tameA loge^
batur «a Vaticaoo, uti constat ex
ed«tionibiia Pbilippicarom Facmi
ct MHTCti, et retinent Manntii,
Lajmbtni et Victorii ediiionet,
•ententtaqoc id.reqa^t,<.ti.oo po*
sui Grutero assentire^. Grabibvs.
Deest t^o* etiam iu Bi^rb^ primo ,
scd est io sec in vett. tditis , et
ia Vaticano. GxJt.
Qtud enim ^ladiatorihus cla-^
mores^l Qoid euim aliud ii, qui
ad spectandos gladiatorum Itidos
iu axhphithcatrum convcncraot ,
significarc Tolueruot, quam sibi
nbMatis pnblicae Tindiccs csse
iucundos, qiii m^giiis clamorlbus
cxceperunt cos, qiii ad ludos tc-
Bifbant, pront eos tcI libcrtatls
sindiosOs, Tcl o^pressdrek csse
roguoTcryut ? AbraM.
Quid enim gladiatoriie cla-
moree innumerabiUum ciifium?^
Gladiatoribue siue controTersia
^corrigcndum cst: nain primnm
in libris antiquis ita gladiatorii '
scriptum cst, ut in miUtis extre-
ma pars sit in litura: in nonnul-
lis etiam h sic interlitum sit,
nt pcrspici possit. Deiodc qniii
est gladiatoriue clatnor? an qui
edebatiir a gladiatoribus? At
erant ciTCs Rom. qui clamabant.
an pro ingentibue gladiatoriors
dixit? qnis imquam scriptor sLc
locutns est? quis porro litteria
tradidit, gladistores ita magna
irope fuisse, ut gladiatorius cla-
mor Tcnirct in proTcrbium? Cla-
mores autem innumerabilianr ci^
Tium gUdiatoribua, id est, mu-
ncribus £[Iadiatoriis, profccto cou-
Tcnit. sensus enim iudiciumque
popuU c;lt gladiatoribus ; et ludis
maxime perspiciebatnr. Cladla^
tores sutem non modo senri ho-
miocs dicuntur^ quos lanistac
armorum artcm edoctbant, qui-
qni in foro 'scu qiio alio in loco
depogoabaut populi delectandi
cratia; sed eodem etiam Toca-
bulo appeUantur ipsa gladiato-
rnm spectacula. Cic. 9. PhJl.
Circumque eam statmam locum
gladiatoribus ludisque liberoS
posterosque eius quaque *'cr-
sus pedes quinque habere, et
lib. 11 epist. ad Attic. Gladia'
'toribus qua dominus , qua ad-
vocati sihilis conscissi» ct pro
Srxi. ITrihus Ucis Signijicari
Digitized
byGoogle
}i2 i ORATIO
Jnnu^ierabillum civium? quid popoli y^sus?
maxime popuU Ronuini iudi'"
cium ac yoluntas potest , con"
ctoncj comitiis, ludorum gla^
diatorumque consessu, pro Mur.
Ncc plchi Aom, eripiendi fru-
ctus isti sunt ludorum, gladia-
torum, conriviorum, Qiiin etlaiu
)ocum illuin in eadcm ora-
lione meiiuosuni puto, Nec si
pirgo VestaUs huius propinqua
et nccessaria locum suum gla~
diatorium concessit huic* noxx
cmm gUidiatorium, «ed gladia^
torihus rectum arbitror: ut fit
ilU gemiuum , quod est in eadem
oratione, Si gladiatorihus vulgo
locus tributim, et item si pran^
dia vuJgo esseiit data, et iu ▼
lib. epist. ad Atlic. Js quaerit
ex me, num consuevissem Sicu-
Us locum gladiatorihus dare,
Quod nutcirx actas Ciccronis gla-
diatores appellavit, id posterior
modo gladiatorium , modo gla"
\ diatorum munusjiiijlu Livius,
Munus gladiatorium datum ab
iis, Suet. iu Caes. Dict. edidit
spectacula varii generis , munus
gladiatorium , ludos etiam re^
gionatim urhe tota, et quidem
per omnium hnguarum histrio-
nes , item tircefises, athietas ,
nautnaqhiam y munere in foro
depugnavit Furius. quod munere
Suetoniiis, Cicero gladiatorihus
prorecto dixissct: quanquam hic
etiam muriera gladiatoria in
oratioue de Arusp. respou»is usur-
pat. Jllud quoque anuotatione
nou indiguum est, seropcr gla-
diatores^ a ludis separari, ob eum
causam» bpinor^ quod, licci Lu-
insmodi munera delecuitso&itf
cjiusa darentur, Tisam est tamen
absurdissimum ^ rem tam duram,
spcQtacula tam crudclia tam moUt
tamque clementi verbo notare»
Ferrarivs. GUidiatorihus] Pcr
gladiatore9 ipsos gladiatorios lu-
dos , slve muniis ipsum intcUigit.
Vide quae diximus pro Sextio:
Vicit , se non gladiatores^ sed
unum gladiatorem dare , et to^
tam aediUtatem in munus hoe
transtidisse, Inaumerabiles au-
tcm ciVes dicit, quia, ut eadem.
oratione dicitur , gladistorium
mui|u« id speetacuU genuA est^
quod omnifrequentia atque omni
genere hominum celehratur , et
quo multitudo maxime delecta"
tur. Abram. Firmati^ gladia--
torihus. a cod. Vatic. ^uamvis non
moaeaiur. necipiebatur iam iade
a P* Manut* egregia haeo Fcrra-»
rit restitutio. Antea editt CMm
utroque Barb. mendose, gladia^
torii* Silcnt etiam , dum Ferra-
riu|a tequui^ur , Car. £t«pb« «$.
Lanib. Gar.
Quid popuU persus] NonnoUi
yeteret lib. concureus, quod
rectius existimo. .FjBiULAaivs*
Quid populi versus?} Nimis
profecto audacter corruperan^
hunc locum, qui pro versu^
scripserant concursus» neque
enim cuiquam paulum modo
versato in veteribus . historiis oh^
scurum t^e potest, queinadmo—
dnm oliiu popuhu sub.itij ct fu-
sis ex tcrapore versibus auimum
erga m<)guos viros suum testart
tolcr et. M V Aii i; vs. Quid popuH
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA, CAP. i5. ii3
quid Pbmpeii statuae plausus infiniti? quid
iis tribunis plebis , qui vobis adversantur?
•ottctaisut] Ita. t-miiB FerrarinB.
«ed non displicet milii reliqno-
ram mss. item editorom lectiO;,
versas. Pal* quidem sec. agno-
0cit cursus. ted id depraTari po«
tius potiiit e veraus, quam nt
mutari debtxerit' in concursus,
Grvtbrvs, Quid populi versusl
Quoa popnlui Romanus idouti-
dem. cautitabatin eorum laudem,
qui nece Caesaris a reipublicae
eervicibns ingom servile deiece-
ratit, aut in eorum cOntumeliam,
qni pnblicanv libertatem rursui
opprimere cnpiebant. Abram*
Fersus etiam retinuit Faernus^
Manutina, Lambinus, Muretus.
Amsterdam. firmat versus, Pro*
pius abest a vera lectione Franc.
et «ColoD. in qnibus smbitur
cu^suSf non concursus^ ut est
iu mco codice et muUis edifds.
GttAEviv», Male receperant con-
eursus ^, Man. mdxli. Ferrett.
Car. Stepii. repet. Lamb. et Grut.
probaritqsie Barbadorius. Peius
dabiutioii.e Grnteri et bis ad-
noutionibns nihil permotus id
retiBuit Verbnrgius, Rom. Ven,
Ald. Natrg* Cam. Lamb. OIiv«
IM. rccte vsrsus^ et ita ciim. ^
Vatac. nterqne Barb. sed in se-
cundo ita supcradditur concur-^
sus^ nt non delendnm versus^
at coniungendum poiius cum
vocabulo addito siguificetnr. Ga-
JtATON. ^ Ern. et Schiitz. concur^^
sus : ille damnat versus^ qnod
nil simile nspiam repererit. £go>
lidsentior Garatonio ob cansas ab
co adJstaa* Teeg. psrsus*
ToM. L
Quid Pompeii statuae] Adeo
populus Rbmanus amore pristi-^
nae libertatis exarserat, ut vi-
dens Pompeii statuam applaude-
ret, et ipse Pompeio gratulare-
tnr. Abham.
Quid ii tribuni plebis, qu^
vobis adversantur?'] Non /V, scd
«>, omues fere L v, et rectr,
opinor : hoc enim niembrnm ap<«
tnm ex superiori pendet, Quid
Pompeii statuae plausus inU^
nitiP quid iis Tributtis plebis?
Quod autem populns Romanus
plausum impartiri soleret Tribu-
nis , caeterisque magistratibus l
iis qui gratas ipsi causas com-> -
plectereutnr ) atque agereut, ita
notuni est, ut testimonio scri-
ptorum uon indigeat. FBRRAa.
Quid iis tribunis plebis] Ilic li-
ber habet, quid IJ, quod uos iu-*
terpretamur, quid duobus^ ut
^it , quid duobus trib, pL qui vo-^
bis adversantur ? qui autem fue-
rint Li duo, Cicero non dicit.
Ego fuisse credo Epidium M«-
rullum, et Caesetium Flivum:
quos ob detractum per eos sta-
tnae Caesaris diadema ab eo
potestate privatos, probabile e&t,
resnmpta eo mortuo potestate,
Caesarianis adyersatos . fuisse.-
Fa&rnvs. Quid duobus tribu^'
nis plebis] Duo Tribunt plebis
Antonii et DolabeUae conatibna
obstiterunt : cnm enim Dolabella
•ibi Syriam et bellum Parthi-
citm mandari a populo pete-
ret, 6*AanQijyai l^ hoarjfiiCctv
cbsicTiov yiyoviru^, obnuntiavif ^
11
Digitized
byGoogle
lii
ORATIO
jtgprentu, ut ail Appianiis libro 3.
Is aatem fuisse Tidetur Aiprents
\\\i Nooios arctius OcUYiauo Cae-
sari iunctus, de qno Tranqnillus
in Augnsto 66. et Seneca Rhetor
Don semcl. Alter fuit Tiberias
Canutius, qui Octayianum Caesa-
rem primus omninm prodnzit in
coiicionem, et nqtnt^v ^tifHfi"
fogn Koju Tov ^AmwtCov, prior
pro coneione imrecttu est in
j4ntonium, nt scribit Appianns
libro 3. de quo etiam Dio 45.
Octavins Tribnnatum plebis pe-
tebat. Prokibitue ab Antonio ,
ne eic quidem quievit , sed Ti^
berio Canuiio persuaeit , ut se
in concionem produeerei, Vnde
•ecttta est tanta offensio, ut in
concione dicere ausue sit An-~
toniuSf Canutium apud eos sibi
iocum quaereire, quibus se saho
locus in civitate esse non pos^»
set. verba snnt Ciceronis ad
Cornificinm lib. 12. ad fam.
epist. 25. Immemor tamen fuit
beneficit Caesar: siquidem, capu
Perusia, nt scribit Dio libro 48:
co equites Senatoresque , cum
alii, tum T. etiam Canu^
tius, etc. ad aram superiori
Camsari sacratam adducti et
mactaii sunt, Velleibs lib. 2:
Haee suni tempora , quibus M*
Tulliue continuis actionibus ae^
ternas Antonii memoriae inussii
notns, sed hic fuigentissimo et
coeiesti ore, at Tribunus CO'-
nutius continua rabie iacerabai
Antonium. Abaam. Cum de
doobus tribunis mera sit conie*
€tura Fa^mi, nolnit cam reci-
pere Muretus, et ipse Faemns
non duobus edidit , sed , ut Jn
M5S. invenit, quid II. tribunie
piebis* GjtAxnvs* Qptima u-*
men est coniectura* Quoiiee
enii;& bis notxs IL dno designan-
tnr ? Fallax qnidem iudicinm est.
Nam pnnctum non habit i in
roaioribus codionm antiqnissimo-
rum perpetuis litteris: in illia
litter^e II tam Talent duo, quam
12. Postea in minore scriptnra
puncu Tidi nonnuHis in libris
imposiu etiam notis numeronmu
Contra in plerisque , pracsertim
iis, qni non adeo recentes sunt,
eadem illa vetustissima scribendi
ratio servntur, ut ne littera qui-
dem t sub puncto iaccat. Ita
niiiil hniusmodi pnnctomm ha-
bet Vaticanns, in quo iu hic esr,
quidii. T, IL P, nthil Romana
editio MCDLXXi. qnae hic dat,
II. Tr. pi. cum MSis Colon. et
Franc. Fallax igirnr, ut dixi,
iudiciom. £t factnm aane ali-*
quando est, nt non modo ipoU
u. Terum etiam tox duo ex hao
ambiguiUte , ubi Tcra lectio erat
ii, interpreUndo resideret. Vlde
Gronov. et Drak. ad LiT. IX. 17*
Sed coniecturam Faerai confir-
mant etiam Y en. AlcL Nang. Cam«
utraque Gryph. Barb. ambo , et
alii codices, in qnibns it, aut
iu, aut hii: qoomodo MSi com-
plures Teram lectionem corrape-
rant c^ 4« post red. in Sen. sed
fuerunt duo CQnsuies, Mendosa
plane snnt ista^ qnae libri pie«
riqne offernnt. Ferrarii eodicc»
mendo carent: eotque id ma-
xime commendat, qood III. PhU«
9. Tribnni hnius anoi tret Aa—
tonio inimici nominentur. Scd
ea Vaticani praesUntia est, ut
coniectnra mendnm illt detrA-
heus Taua czittimari uon debeat:
Digitized
byGoogle
.PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. ii5
parumne haec significant, incredibiliter consenti-
entem populi Romaiii universi volutatem? Quid?
Apollinarium ludorum plausus , vel testimonia potius.
qnae qnidem non in eiut immn-
Uoda fcriptura, sed in lateute
rerbo eruea4o rerfetur. Qnod
verbam et in aliis eodem modo
Uttrt potest, et Tarietatum fa-
cile omnium font existunari.
I^ec niirum , sl duo tantum Tri«
buui plausum istum habuerint,
haud iUi qnidem , quos puut
FaSrnns, sed Canntitts iUe, de
qno Abram., et L» Cassius C*
Cafltti Praetoria ac Tt/^ayyo<-
»rovoi/ frater , de cuios hoc ipso
pUusu Xn. ad Dir. 2. Nam hi
dtto landantnr multo copiosius.
GrteTium umen laudo, qnod in
re ioceru Ct^niecturam exduserit,
qoafii iacertiorem Valicaui fecit
iutpectio* GAAATONiys.
Parumne haec eignrjicant]
Videtur este vox theatr^lis, qnam
pro Se&tto freqiieuter usurpat.
nt PopuU iudiciU atque omni
eignificaiione florehant. cap. 5o:
^laec popuU Romani tanta si^
gnificatio: eine uUa varietate
miverei, nec non : Bos omni po-"
puU Romani significatione de»
corari, ABaAV. £rn. ec Schiiu.
Mignificctbcait ^ quod de re prae-
teriu luquatur, qnod non^ sic
praefracte contendi potett. Qnum
uuHus Codex aliam afferat le«
ctioneifi , veritimilius est, prae-
aens h. I. poni debere.
Q^uid ApoUinarium ludorum
pUiueuw?] Sic omnes tine uUa
omnino Tarieute tam tcripti,
qnam impretti lihri. ^et ego ta-
iBcu et hoa, et illot mendotcs,
atqne iu esse corrigeudos arbi-
tror: Lud. Ap. vel ApoWnar.
id est ludis Apollioaribus sexto
cAsu, ut hoc illi stt simile, Gla'-^
diatoribus qua dominue , qua
advocati eibiUs conscissi. Lu-^
die ApoUinaribus DiphiUis tra--
goedus in nostrum Pompeium
petidanter inpectus est. Men.-
dnm antem ( nt opinor) manavit
ex intcitia lihrariorum, qui cnm
in hat nous incidittent, Lud.
Ap.y ita Ludorum ApoUinariom
iulerpretati tunt, quasi hoc ex-
pUcaudnm tic etset , Plautut lu-
dorum Apoliinarium, vel testi-»
raonia poUnt et iudicia populi
Bomani, ac non potius hoc modo,
Plausut vel potint tettimonia et
iudicia populiRomaniLudit ApoU
linarihus, qui datut erat* s. a
populo Romauo Bruti nomine
committiooe iudorum Ap. Quod
antem eiut|uodi per notat scri*
berentnr, iu pertpicuum ett, ut
confiruiaiioue non egeat. Vnum
tamen looum citabimat xvi. Ub.
epitt* ad Attic. in qna etiam
nuoo exunt hornm, de quibns
agitur, verborum noUe: Vt ve^
nationem etiam , quae postridie
Lud» ApoUinar, futura est, pro»
scriberent, Quod autem sequi-
tnr, Vel testimonia pvtius et in-
dicia populi Romani? o. L r.
iudicia, quod maiorem vim ha«
bet: siquidem haec fallere uoi»
possunt , illa possunt. nam illud,
Fobie parva esse videbantur ?
sic o. l. V. Parva vobie vide^
H a
Digitized
byGoogle
n6
ORATIO
ct iadicja populi Romani parura magna vobis videbau-
lur? O beatos illos, qui,.quum adesse ipsis propter
vim armorum non licebat, aderauttamen, et inmeduUis
populiRomaniac visceribus haerebant! Nisi forteAttio
hantur? Fbrr. Quid jfpoUi^
naribus ludis] firutos poit nc-
cein Cae»niif metu veteranorum
ct inGmae muItuudiuU ex urbe
0e fiub«luxerat, et cnm Praetor
:\'rbauu» e«kei, dcberetquc ludo»
Apoiliiiares ad qnintum Nonas
Quiutiles celebrare, his ludis eius
loco pracscdit C. Antonius, po-
pulnsque Romanns plausu fre-
quenti significavit, se'magnoBruti
absentis desiderio teueri, eumqne
sibi e&se cbarissimtun. Asb.am.
jipollinatibua ludis receperunt
P. Man. Car. Steph. et Lamb.
•cd contra ipsius Stephani codi-
cem , ac Vaticanum, id est, pla-
nc coulra omnes. In cod. Gro-
nov. vcl deest* Ga&.
Flauiwi] De plausu iheatiaU
fiequenter egimus cum nostro
Cicerone. ut pro Scxtio: Uis in
theatro plaud^batur. IhiiL Thea^
trales gladiatoriique consessus
dicuntur omnino solere, levitate
nonnullorum , emptos plausus
et exiles et raros excitare, Ibi-
dem: Plausum immortalitatem ,
sibilum mortem videri necess^
« est, Abram.
Parva videbanturl Antiqaoi
liber : parum magna videbantur,
Faernvs. Id recepit Mm-ctna^
F&ornus, Lambinui. Gra£T. Cod.
Graev. et uterque Barb. cnm
MSis^ Ferrar. parva vohis vide^
bantur? Rom. Ven. Ald. Naug,
Cam. ntraque Gr> ph. tfobis parva
esse iidebantur? ex qua lectionc
delerunt esse P. Man. Car. Steph.
repet. Lamb. et Grnt. Quoniam
vero Faemus Manutianis uteba»
tur, ex eiua aduotatione patebat,
Tocem vobis ue in Vaticano qui-
dem defuisse. haque Lamb. dc-»
derat, vobis parum magna vi^
debantur? Sed plane ad optimi
libri fidem Oiivetos, ex MoretOj.
parum magna vobis videban"
tur? Uunc ordiuem, quem Ferr*
et nostri MSi, quamvis depra-
vati, coufirmaut, in Vat. ipse
'^conspexi, ctLaUem.etiam ab Oliv.
habeu Sio porro gloriamparum
magnam pro Marc* 8. Garaton.
Legendum est: purum magna
vobis yidsbantur, Ern. scripsit,
vobis parva videbantUTy Vat,
exhibere quidem-f^o^M, at nibil
refcrre. 'Schiitz. sequutus est
Eru. Teeg. parva pobis videban-
tur. 9. ^. parva vobis. Icn.
parva signijicabant.
O beatos illos] Brutum» Cas<-
sium, caeteros, qui C. Caesari
necem intulemnt, qni cum ve-
teranorum metu abesse ab Vrbe
cogerentur, ita tamen populo
Romano erant chari, ut eius
visceribut bterere viderentur*-
Abram.
jiccio] Dixi, Tereum Accii
tragoediam ApoUiuaribus actam
fuisse. Cicero libro 16. adAttic.
epist. 2: Delectari mihi Tereo
t^idehatur^ et habfere maiorem
jiccio quam Antonio gratianu
Mihi autcm, quo laetiora sunt^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PHIMA. CAP. »5. 117
V
tum plaudi, et sexagesimo post anno palmam dari,
€0 pbts stomachi et molestiae
est, popuium Rom, mdnus suas
noH in defendenda rep, eed in
laudanda consumere, et cpist.
5: Tuas iam Utteras Brutus
expectabat , cui quidem ego non
nopwfi attuleram de Tereo Ac^
cii: ille Brutum putahat, Sed
tamen rumoris neseio quid af-
flaverat , commtssione Graeco-
Tum freqitentiam non fhisse,
Sexagesimo post anno^ L.
Lang. ec alii iniilti pro post
liabent tum, Ltviiis libro vir,
l^isi quod pacis deum expo^
scendas, causa tertia tum post
conditam urbcm lcctisternium
fuit, FBRBAnivs. Plaudii ei
sexagesimo post anno palmam
dari piUahatis ^ non Bruto] Pal.
*ec. plaudi sexagesimo post
anno, €t palmam dari non pu-^
tabatis Bruto, Grvt. Nisi
f^rte j4ccio tum plaudi et se-
xagesimo post anno etc,] Wi»i
fort«, ciim illi» hidis plauderr-
tor, Accio poetae^ cuiiu iragoc-
ilia nomiue Tereu» exWbcbatiir,
plaadl, eique sezagcsimo qddo ,
postquam «cripta cst ea iragoc-
dia, paUntim dari putabaiis, non
Bmto Indorum edltori. AimAii.
Vide Variarum lectiouum libcl-p
Juni. Grabv. P. Man. primum
Ferrario non immnianti vulga-
ijm, sed tum proferentl, dc
more boo recipiens, fnil obsc-
qnentior, ^am ille ipse pottu-
lasset, eiunqoe Cir. Stepb* «ft
secutus^ fitmaDtibus dnobiis MSis
Oracv. €t iitroi{nc Barb. Sed
Lamb. revocavit post , nt . Ald
Naug. etc. dederaut, ut babet
y^tioan. et Colon. aliique me-
liorcs codlces, atque ut lu Barb.
se*c. Politianns emendavit. Jlora.
eX\t\\.post tum anno y mraque
lectfone coninncta.' Aeque ta-
men rectnm, ac post, id esse
censco, qnod ex suis MSis notat
Lamb. demum^ et quod est iu
codic. Gronov, tum demum, Sed
ex Valicano edcndmii, et ssxa-
gesimo post anno pahnam dari,
non BrutOy putabatis, Gara-
Tox. Xegcndom igitur est : se-
xag» post anno palmam dari ,
nnn Bruto , putabitis, Eru. et
Schiicz. putabitis , non Bruto,
Tees;^. ct len. non putab, Bruto.
tp, ct \p, non putabitis. Tum
post veiba: sexages, post, quod
est nounuUis in librif, oraisit
Ern. ct rcltqui, neque vero
ctiam io uUo codice a nobis
collato repcTVtur.
Pabnam dari'] Patma signum
victoviae. 5. Acnci<los:
£t pahtiae pretium picte-
ribus. —
Plntarchus libro 8« convivalium
quaestionum banc proponit: Cur
in sacris certaminibus aliud
aliam hahet coronam , sed pal-
mam uniPersa, Cuius ille rei
miiUas adfert rationes, quas ne
in hac quidcm bvevitate ▼elim
praeterire. Voa est, quam ipse
non probat: Non mi/u verwn
dicere videnfur, qui aequalitatem
foliorum , quasi sibi repugnan-
tUtm et ooncurrentium j aiunt
quandam eertaminis et pugnae
Digitized
byGoogle
iiS ORATIO
non BruiOy puUbatis^ qui ludis suis ita caruit;
similiiudinem fidumbrare. Ait
ipte, caasMm esse pereDnem fo-
liorum viriditatcm , qiiam victo-
ri»e gloria debet imitari: Neque
enitn Jicwny aut olivam, aut
aliam quamvie arborem earum,
quae foUa ncn amiitere dicun^
tur , videmue iisdem ^emper fo-
liia eese pestitam : eed aJiis de-
fluentibue , aliis eupernaecenti^
bus , urbium instar unaquaeque
arbor vivens perseverat, Palma
vero nihil amittens eorum^ quae
ipsi inncUafuerint, semper fron^
det, Item: Pabnae Ugnumy si
pondere desuper imposito pres-^
serit , non inferne tritum cedit ,
sed curyatur in contrarium quasi
resistens vim inferenii, Has ob
catisias palmae daotur Ttcroribiis.
Notae gladiatonim palmae. pro
Boscio Amerino : Plurimarum
palmarum vetus ac nobilis gla-^
diator, Notae oratorum, d^ qni-
hus fuse in Coelianam dtximns.
Palmae etiam d«tae bistrionibui
el po^Us. De palma dau poeti»
intelligendus Maro 3. Georg.
Primus Idumaeas referam tibi,
Mantua, palmas.
Propertins 11 b. 4, eUg. i :
— iibris est datapalma meist
£c panlo post cum dixisset:
^t tu Jtnge elegosy faUam
opus: haeo tua castra:
Scribat ut exemph cactera
turba tuOf etc.
Snbiecit:
'Nam tibs victrices, quaseun^
que labore parasti y
BUidet paimas una pueila
tuas^
Terentins prblogo PhoTmionU d^
quodam maledico poeta:
Js sibi responsum hoc habeal s
in medio omnibue
Paimam esse positam, qai ar^
tem tractant musfcamm
Jttgitpgaguttiq , inquit Doqatui^
pro qui comoedias scribuni» De
palma biatriomun. Plautus pro—
logo Ampbitmonis:
Nunc hoc me orare a vobim ■
iussit lupiier ,
Vt conquisitores singuU in
subseiUa
Eant , per totam caveam spe^
ctatoribus
Si cui favitores deiegatos
viderint,
Vt his in caveapignus capi^
antur togae,
Sive etiam qui ambissent pal^
mam lustrionibus ,
Sive qui ipsi ambissent , scu,
per internuntium ,
Sive adeo aediles perfidio^
cui duint,
Sirempse iegem iussit essm
lupiter ,
Quasi magistratum sibi alte-^
rive ambiverit.
E quibus Tides, palmas non ao*
lum datas bistrionibus fuisse,
sed etiam dataf iEdilium indi-
cio. Rursum prologo Poenuli :
Quodque ad ludorum eura^
tores attinet ,
Nepaima detur cuiquam arti^»
ficiiniuria, etc. Ab&am*
Qui iis iudis ita earuit] L.
Lang. quid iis suis, Gad. et Coh
qui iudis suis. quam Teram ger«
nanamque scripturam arbitron
Digitized
byGoogle
PHILIPPICAPRIMA. CAP. iS. ny
tit in illo apparatissimo spectacolo studium populas
Romauua tribuerit absenli , xiesiderium Uberatorjs sui
perpetuo plausu et clamore leniret.
Sic eoioi loquelMmtiir antiqni , ut
dicerent ludo9 tuM^ qooe tu fe-
iceras: ludoM suos, quos ille fe-
cerat. Cicero pro doroo fua,
Qui antea voce praeconU a li^
herU eemopebantur y tuis ludis
non voge y aed manu liheros a
4€ segregahants ct io epi§l- ad
Attic. Vt spectem fudos suos.
FBanjiRivs. Qui his ludis] Sive
hoc a lue , f ive a librariif pecca-
tum cft, lcgi dcbet, qui suis
ludis, et ita in YCteribuf librif
legitur* MvRETVf. Veriffime. Et
eo aUudnnt MSS. in roeo eft
qui dis suis. lu Amiterd. ^ui
suis caruif. Sed iu Franc* ef|
liquido, ^tfi ludis suis, Cur
suis in uoYiffima editione omi- "
ferint, ignoro. G^ASVXVi, Qui
ludis suis] Ita Regii codiccf.
quatnor cum Graevianif. YulgOy
gui his ludis. Lallbm. Nimi-
rum Oliveiuf redierat cum repet.
Lamb. ad velerum editorum le-
ctioDcmt quam vidi etiam in uti*o-
que Barb. Omifsa erat a Grutero
voz, io qua variatur, aed if' certe
altemtram voluit: neutrum ta-
men lac Gronov. et Yerburg.
reddjderunt. Puto Gmterum in
repetitiooe Lamb. qua utebatur,
iis delevtffer ut suis reponerett
vhio pof tea , vel f uo , vel opera-
mm nibil fubftitutum fuiffe. Sed
ludis suis babet etiam cod. 1* V*
Grronov. idqne a P. Maq* et Car,
Stepb. receptum , firmaute Va-
ticano, ad Lamb. pcrycQit. Ga-
aATOK. Suis htbcnt eliara Lrn.
et qui enm fequnti fuat, habent
item Teeg. len. yr. et 9. Guelf.
ab Ern. ufurpatuf.
Desiderium liberatoris sui] Do-
lorem, quem ex abaentia Brnti,
a quo , morte Caeaarif , in liber-
tatem fnerat affcrtuf, capiebat,
Ab&au.
Plausu ei clamore leniret]
Lenierit , non leniret, trea I. v.
quod probo; ut tempori tempuf
refpondeat. eat enim fiipra tri^
buerit. Fjejmur. Studium P.
Ji. tribuerit absenti^ desiderium
Uberatoris sui perpetuo plausu
et clamore lenierit] In antiquo
libro cfit leniret. quemadmodom
priuf in vulgata erat. Sed hoe
ampliuf is liber habet, tribuerit
ut absenti. quae du.ae poftre-
mae vocef fi ordine praepoftero
coUocentur, bene habere hun?
locum puto. turbat me tamen
illa von studium: quae si dctra-
heretnr, multum gratiae huic
loco accederet : quem} ut a te f ta-
tim aeftimari poffit, fubiecimuf,
«ni ludis suis ifa caruit, ut in
iUo apparatissimo spectaculo
popuhifi Romanas tribuerit ab^
senti , ut desiderium Uberatoris
sui perpetuo plausu $t clamore
leniret. Antouii^f Auguftipuf
Epifcopuf Uerdeufif retinet vo-
cem studium* »ed addit paiii-
culam idf ut fit , id studium,
Fabrwvs. Tribueret absenti] lu
in illo omnium optimo libro
fcriptum repperi, et poftea, leni"
ret : non, ut in aliis, tribuerit,
Digitized
byGoogle
120
ORATIO
tt ftUnierif. • qui ameni habent
aures oratpriU numer'fs astuetas »
non ambigent, utro modo mol-
11 us ac suavius cadat oratio,
MvRET^a» Studium populua Ro^
manus tfibuerit absenti, desi-
derium etc^ Diu multumciue
dubitari^ qtoopacto buuc locum
cdendum curarem , quia Fair-
^um et Muretum^ quibus anti-
, quae scripturaeYatic. testibus uti-
xnur, bic ^ugnantia loqui Tideo*
Faernui enim ait, saiptum tut
in optimo illo libro, ut in iUo
app. epect* studium populus Ro^
manus tribuerit absenti, Ut
ctc. leniret, Muretus autem aic,
ut in illo app, sp. stud, pop* R,
tribueret absenti , desiderium
€tc. Umiret. utri credam, cum
alteriim necesse sit falsum di>
cere? utrique non possum^ cum
dno contraria non possint simnl
csse vera. Neutri igitur potins.
liam tribuerit reperitur in li-
bris vulgatis. hos igitur olim in
boc secutns sum , non autiquum
illum, quamvis Iii eo ipso cnm
illo consentiant, si Fa^rno cre-
dimus. addideram tamen parti-
culam u/, quam Faernos etiam
in illo libro repciiri conftrmat:
de qua Muretiu nuUnm verbum.
Jion displicct roihi ^orro Fa&'-
ni sententia cxistimantis , vocem
studium delendam esse, nt alie-
Siam. vei-umtamen nibil routo.
Aasentior autem Mnrcto, mol-
lius et snavius casuram oratio-
nem, fi ita legaraus, clamore
leniret: qnia lectionc probata,
aupra legendum crlt, tribueret,
quam nr.nc scripturam sequor.
liAUBiinrs. Vt in iUo appara^
tUsimo spectaculo studium po-^
pulus Romanus tribuerei ah^
sentif desiderium Uberatoris sui
perpetuo plausu et cUimore U^
niret] Ita hic quoque locus le-
gitiir in libro Vaticsno, in quo
es| tribueret y non, ut Faernut
edidit, tribuerit, F. Vnsiifvs,
Leniret est etiam in Colonienai
et aliis libris cum editis, tum
scriptis calamo. Vaticanum vero
codicem cum inspexerit etiani.
Vrsinus , non est diutius de Mu-
reti' fide dubitandum cum Lam-^
bino, GiiABV. Hanc dissensio-*
nem ab Vrsino putabam^ essa
compositam. Sed, Vaticano con-^
•ulta , eius ' diligeutiam desidc-
ravi. Optimum librum interpo->
latum ekse vidi: ea^e res om*
iiibus fraudi fult. Facile tamcn
fuit animadvertere , hoc e! cou- ,
tigisse, ut m%nus recentior cx
tribuerit absenti fecerit tribuerei
absenti, Facinus imperitnm.
Haec temporum varietas, tribue^
rit, Uniretf absnrda est visa
Vaticaui emendatori , et Mureto :
item Ferrario,. qai ex tribut
MSis similem imperitorum au^-
daciam passis Unierit axripicns,
alia ratioue tempora aeqnabat*
Ferrarium P. Manutius et Car»
Srepbanns audiverant , eiusqne
postea lectio per Lambini repc«
titores, Gmt. et recentiores in*-
valuit. Mureti saltem, Lambiui,
et Graevii iudicium non contem-
psissent* Sed eiusmodi tempo-
runv varietates et Latinas , ct
TuIIiauas tBhc^ nunc iam virt *
docti fatentur. Sic Velleius L
9. X. Nam biennio adeo varia
fortuna cam ConsuUbus eonJU^
xeratf ut pUrumque superior fue^
ritf magnamque partem Graeciaw
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. 121
Equidem ia sum, qui istos plaa^us, quum a po-
pularibus civibus tribuerenlurj semper contempserim t
idemque quum a summis, mediis, infimis^ quum de*
nique ab universis hoc idem fit, quuriique ii, qui ante
aeqm populi consensiun solebant, fugicmt : non plftu-
in socieiatem suam perduceret»
Ltiptiiif cooiiciebat, perduxerit:
•ed MSos defendit Wopken&ius
in. Lect. TuU. 7. p. 279. Ita-
que non eit dubitandnm , (|nin
V*ttoftai ftCTiptor, uterque Barb.
ctfd. Gronov. aliiqne plnrimi , et
mei omnet ante P. Man. editi
Dptime dederinty tribuerity leni~
ret. Etiam Ferrettna inale, /^-
Ttierit, Eat porro ntique in Va-
tic ut abaenti^ quo ex mendo
Fa€nina anaam conilciendi arri-
paerat, aed particula ut pun-
ctis fuit ab ipso acriptore subno-
tata: qnam ex marginibua In-
trntam pnto, ontn ad sequentia
flut snbandiriy aut addl debere
afiquis adnotasset* Memo Tero
admouttit, in Vatic cssev etu^
dium euum: sie tamen, ut euum
«adem iila manus recentior ad-
diderit: qnod, qnaiUTis hoc loco
gratum eise possit, infirmum est
admodum, atque suspectum. Vi-
de supra ad c. 4. Sed Mur. et
Vrsin. qui bnnc emendatorcm
magni fcc^nnt, id praeterire non
debuerant. Garatonits. Suo
more dicit Ern. latiuitatem bic
reqnirere tmperfecla. Tceg. len,
ip. et -y. habent tribuerit - leni-
ret 3 item codd. ab Etn. cbllaUy
Onelf. et Unydecoop.
Bquidem is eum\ Legunt alii,
•t fortasse melius: Bquidem ie
sum, qui i^tos pUiuaus, cum pih'
puiaribus tribuerentifr^ eemptr
contempeerim» Id est, nnnqnam
plausus, cum liominibus popula-
res auras et gratiam aucupanti-
bu8 tribuuntur, magnifaciendos
putaTi. AnRAM. ji popidaribue
cipibue] Delenda Tidetur prae-
positiOy quam igaorat unns e
Regiis codlcibtts. Lallsm. Haae
praepositionem ab aliis omitti
Lambinus, a MSis nonnnllis
GraeTius etitm notaTerot. Eftm
▼ero Vatieanus iguorat : ted recte
adett in ceteris, quot Tidi, libris.
Opponnntur haee, a popularibu^
eivibue, ah universis, Seqnentia
sic explico : cumque ii (Vat. hi),
qui^ante sequi pcfpuli consen-
sum solebant, cum popularei,
non quibus' plaiisiys tribnebatOr,
sed qni ducet erant, tt principet -
hiuusmodi plansnt dandi, ^t mul-
titudinit non recte senticntii con-
tentuiii adulabautiir, nunc popn^
li optima probantis consensum
Jugiuntf teqne ab eo distrahunt
et segregant. Mendose cod. Gro-
taoT. e^uidem istum^qui etc, c^n-
tempserit, Garato.k.
Qui ante sequi populi con^
9ensum sohbant] Idein ego, qui
semper contempsi plausus illot,
qui ab 'infima muititttdine spe
largitionit cormpta hominibnt
leTibut et popularibus tribunntur,
«go, inrfu.im, idem plausus, quia
Seoatu,popnlo,eqnestri ordine, qui
ataianii«> « mediiti «b infiiuifi
Digitized
byGoogle
lat
ORATIO
ftnm illum, sed iudicium puto. Sin liaec levi<M vo«-
bia yidentuTy qu€te sui^t gravissima: num etiam hoe
contemnitisyXjuod sensiatis, tam caram populo Romano
vitam A. Hiitii fuisse? Satis enim ei^ai, probaium
illum eaae populo Romano^ ut est; iucundumamicis,
in quo vincit omnes; canun suis, quibus est carissi—
mvts ; tantam tamen soUicitt^dinem bonorum, tantum
iimorem in quo meminimus? certe in nullo.
eikibeiitiiry Mmper magnifacien^
do« putavi, et btMnsmodi pUusuf
uon inanef eue arbitror, «ed ei-»
■I certissima. iudicia e&ifiimatia^
»t8,quam populuf noiv^rauf 'Con<v
cepit de illomm Tirtute, qnibua
applaudiinr; cum praefertim ii,
^ui prins aucupabantur plauana
popnlares , iam. refugiaut iUum
populi conaenaumi nec ausint
tbeatro ae committere» Terili ne
aibilif explodantur, AmwlXml»
Vitam A* Hirtii fiiis9e\ A.
lELirtius Conanl deaignatnf in an^
;mm aeqi^ntem» co pene ipaa
temporc , quo babiu eft baec
iitatio, in morbnm anciderar, a
quo vix coQvaluit anto Kaleudaf
lanuarii, quibua cum Panaa. iniit
cousnlatum. £t enm quidem
•altem «d mensem Maium va«*
lulaae ceito co]ligiUMr « multii
episiolia libri i5. adAtticum. At
libro 12. ad familiarea epistol«
93 • poat auii, Kaleudaa lanuariat
data, Hirtiu4f inqnit, noster
tardiuM com^aisscit^ Oatendit
igitur poptilttf Romanns, «baram
aibi vitam A* iiirtii aegroUntia
fniaae» votia, opinor, pro eiua
•alute et incoltimitau •naceptis,
ut quoudam pro Cn. Fompeii
T^iletttdine ^naceperat. I^SM.
Satis enim erat] Anti^Quf lir^
ber, Satis erat enimi noa pu^v
Umiif legendum, Satis erat eij
non tamen muumus. B^rtiufau^^
tem per / acriptum eat in an-
tiqnif monnmcn^ ^t librif, nt-
pou deductum ab Hirto: (non
ab Hirco) ut quidam volunt, qo|
boc nomen per c perperamacri-
bunt* rABRXVf*
,Carum suis , quibus est ips9
carissimus] Ipse delendum eft,
omnibus lib. antiquis auctoribus«
et certe anpervacanenm tft. Fsa-
liARiv»* Quilfus est ipse caris-m
mus] Vocem ipse delet Fer-
rariua: idque ae facere ait,
omnibua antiquif librif an^
ctoribuf. ego eam in illo, qui
mihi dus fuit ad bafce emenda-
tiones,reppcri: neque toUendam
ittdjcavi. Myrbtvs. Abest ipse n
3arb. etiam ntroque, sed in see.
iuperadditnr a coUatore. Mureto
antem ne Lamb. qniden^ adfen-P>
auf est. Infra recte de vestra Pi*
ta emendatur in Bsrb. aec. ut
ex Fcrrario iam editnr, probantf
Barbadorio. Gar.
Tantum timorem omniurn] In
antiqoo libro non est vox om^
nium; qnae fupervacanea eat, et
sine gratia. Taubm, Omnium
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5.
133
QuBd igitur ? Hoc yoaj per deos immortales ! quale
sit^nQuiiitetpretamim? Quideoadeyestnavita cogitare
ceoaetis, quibui^ eorum, qu6tf sperant rei publicae con-^
snltiu!0s, vitatam cara sit ? Cepifructiim, Patres conscri-
pti, reversionis meae : quoniam et ea dixi, ut, quicumqud.
casus consecutus esset, exstaret constantiae meae te-
siimoniumi et sum a vobis benigne ac diligenter au-
abett etlaro a Colonlensl. GrXet*
Cnr ergo noa expanxit? hic eaiiu
tixnor non pUne omniam fait,
sed bonorum« Itaqne Mnret. «c
I«arab. optime hanc Toceih omi-
aerant. Gar« Omnium expA»-
gendum est. £|ii. quanquam di-
cit, de bouis haec tantum intel-
lijfenda esse, tamen, quod fic con-
cinniua dictnm lit, bonorum^om^
ntumy retinet, qaod reiiciendam^
esae merito snspicatnr.
Quid eo$ de nostra pita eo^
gitare ceneetie?"] O. 1. scripti
i/e^tra, quod yeradi est. Dola-
beUam enim et Anloninm desiw
gnat. est antem argnmentnm a
contrario: Si populo Romano
eornm tiU est carissima, quos
•perant pro republica ac sua li-
berlate propugnaturos, qnid de
Testra cogiiare arbitramini? quos
Tidet contra se suis opibns uti»
nihilque praetermittere, quin rem-
pnblicam opprimatis, ipsi iugum
aerritatis iraponatis. FBanAiUTS*
la Vaticano reperi: guid eoa de
reetra pita cogitare non cense-
tie. Mihi poiior TulgaU est,
Gaiu
Cepi P. ۥ reversionie me^4
fructum] O. 1. t. Cepi fructum
/*. C. revereionis meae* FxsjiAR*
Cepi P, C. repersionis meae firu"
€tum\ Duas rationes ezponit, cur
gvndeat, se ex instituta profectio-
ne in Graeciam rediisse, fructum-
que et iUa reTersione percepc-
rit. Altera est, quod libere lo-
cutns esset, suamque TolnntatemL
tesutus fuertt lu rempubHcan^
nt, qkiicunque tandem eventns
consfcutivus sit, onini posteriuti
prodat^ se pro yirihus adversataii&'
foisse eorum furori, qui ptiblicam'
iiberutem perditum ibant. Altera,
qnod fuerit a Senatii benigne o.t
diligenter auQitus, ia qua et su-
am gratitudinem oftenditi^ et brevi
Senatornm laude in eorom be-**
neTolenLJam pedetentim irrepic
Abbam. Vatic. et Barb. ambo cum
Ferr. MSis consentiunt. Gar.
Quoniam ea dixi\ In^rpona
copulamf hoc modo, quoniam ei^
ea dixi. Fabrnvs. Et sic Faer-
ni, Mureti, Lambini et Manntii[
edd. Gaabv.
Extaret conscientiae tmea^
testimpnium] Antiquus liber con^.
stantiae meae, qnod et rectum
puto. quem enim iocum hic ha-
bet conscientiae ? at coutra con-«
stantia Gceroms fuity et in pro-
fectione et in reditu eundent
•emper fnisse, et ad ntiliutem"
>e«p. cnncu retulisse. FABBmra,
Nihil Tcriua. Si Faerni notaa et
eius editionem vidisset Grntemsi
noa UiliMct conscientime^ ^uodlut
Digitized
byGoogle
12^
OBAtlO
ditos. Quae patestas si mihi saeplus siae meo ve-
stroque periculo fiet, utar. Si tninusy quantum pote*
ro, non tam miM me, quam Fei publicae reservabo.
Mihi fere satis est, quod vixi, vel ad aetatem, vel ad
gloriam. Huc si quid accesserit, non tam mihi, quam
yobis, reique publicae accesserit. ^
looamnulliimhabet. Consfantiae
«it quoqu^ in ColonieDsi. Graey.
IRecentiores daobui oplimU co-
dicibus merito cum Lamb. et
Graevio paruerunt. Reapiciuntur
aaperiora c^ 4. si quid imhi hu-
manitus accidisset, huius tamen
diei pocem testem reip* relin^
querem meae perpetuae erga ee
woluntatis^ Mox in Barb. lec*
notatnr, alios Labere,ef nunc me
benigne ac diligenter audistie^
Gar.
Quae potestdsi] Ol^cinm fuum
reipublicae pollicctnr: ai, inquit,
nihi potestas fict iaepius de re-
publica dlccndi, eapotestatc utar,
▼eniamque In SenatUm: sia au-
tem Antonlus armatis rollitibus
Senatum obsedent, mlhique dtru-
Zerit Insidias, in Senatum non
«ccedam, sed mihi diligenter
cavcbo, non limore mortis, sed
amore rcipubljcae, quae mcls cou-
clliis restitui poterlt , cnm arma
extorta fucriut dc manibus An-
tonii. Abham.
Mihi fere satieest] Beddit ra-
tinnem, cur se noa sibi, sed rei-
publicae conscrvarc Telit, qnU
nihit habet in viu, qnod sui
jpsttis eaiissa magnopere detide^
rett qnippe qilii iam- aniios duos
•t sexagluu ▼ivendo" exegeiit, et
tom eloqnentUy ttmi decQrsisho-
noribus, tum eciam r^bus gestis
fuerit consccntus, ut iam nihlL
supersii, qiiod ipsi in vita expe-
teudum esge Tideatur. Epialola
1,. ad PUncum: Mihi maximae
curaa est, non mea quidem vita^
cai satisfeci pcI aetate, vel fa^
Ctis, vel {si quid etiam hoc a<i
reni pertinet) glofia: sed nie
patria soUicitat : imprimisque^
mi Plance, e:qjectatio consula^
tus tui, etc. Cestius Declama-
tor apud Senecam: Si ad de-
4iderium populi respicis, Qicero^
quadocunque perieris , parum
vixisti:^ si ad res gestas, sa4i<s
pixisti: &i ad iniurias fortUnae^
$t praesentem reipublicae sta^
tum, nimium diu pixisti: si ad
memoriam operum tuorum, sem^
per picturus es, Abram. Vat. qui
mihi satis est» Rectc «best^ytf-
re ; sed qui aliud uescio qiiid
Yidetur abscandere« Gah*
E V E N T V S
ORATIONIS.
^hilipp. b : Locutue sum de re-^
pubiica minus equidem libere^
qaam mea consuetudo : Uberius
tameny quam pericida minaequ*
poetulabant. ^t iUe homo pe^
hemen» et piolentue, qui hanc
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. i5. laS
consuetudinem libere dicendi ex-
cluserai, etc. inimicititu mihi
denuniiavit : adeese in Senaiu
iussit ad jLuuKaL Octob» Ipse
interea decem ei septem dies de
me in l^iburtino Scipionis de-
clamapii, cic, Cam is dies^ quo
me adesse iusserat, i/enisset, twn
vero agmine quadrato in aedem
Concordiae venit , atqac in mt
abseni&m oratiQnem ore impu^
rissimo epomuii, Quo die^ ji
per amicos mihi cupienii in Se^
naium venire licuisset, caedis
initium fecisset a me^ sic enim
statuerai. Cum autem semel
gladium scelere imbuisset, nuUa
res ei finem caedendi nisi cff*
/aiigaiio et satietas aiiulissit,
AbkaiI. ^
Digitized
byGoogle
I N
M. A N T O N I V M
* PHILIPPICA SEC VNDA.
ARGVMENTVM P. MANVTIL
Ilabita a Cicerone rf. Non. Sepi. oratio prima in Anto-*
nium, ille se in villam Tiburtinam contulit, ibique dies
9eptemdecimj quod Ciceroni responderet, commentatus est*
XIII. KaL Oct. Tiabiio senaiu in absentem Ciceronem, qui
se tuio adesse non poese inielUgebai, quae cogiiaverat,
evomuit» ei Cicero hac oratione respondii : quo die, si
.quaeriiuri eo, dicam, qui quartum diem ludorum Ro^
manorum in circo proximus est consecuius.id Cicero ipse
docet his rerbis : Nescis, heri qnartiim in circo diezu
ladoruin Romanorum fuisse? te autem ipsum ad popu-
lum tulisse, ut quintus praeterea dies Caesari tribuere-
tur? cur non aumus praetextati? Is igiiur dies, ut ex
Romano veiere Kalendario liquet, xiii. Kal. Oct. fuit.
quo ipso die in Ciceronem Antonius est invectus. ita pi-
detur praesens praesenfi Cicero tespondisse. quod ipse ne-
gat, Phil. 3 : Hunc ego, inquii^ diem expectans M. An-
tonii scelerata arma vitavi, tum, cum ille inrae absentem
inTehens noii intdligebat, qnod ad tempus me et meas vi-
rcs rescrvarem : si enim tum illi , caedis a me initium
quaerenti, respondere voluisscm ; nunc reip. consnlere non
possem. Et Phil. a : Adesse, inquit, in senatu iussit ad
xni. Kal. Oct * ipse interea septemdeciin dies de me in
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECV^DA. i2f
Tibnrtino Scipionis decIamilaTit cam is dies, qnp me ad-
eije insserat , yQms&et : tum vero agmine quadrato in
aedera Concordiae venit, atque in me absentem oi^ationem
eK orc inipunssirao evomuif. qno dje si per amicos milii
cupicnti in senatum venire licuisset; caedis initium fe-
cisset a me: si enim statuerat. jpt episL a. lib. xji. ad
Cassium: Caedem gladiator quaerit, eiusque initium ad
xiii. Kal. Oct. a me se factorum putavit at quam para*
tus venerat, ciim in villa Metelli complures dies commen-*
tatus esset. Cum igitur et ajfuiese in senatu xiii. KaL
Oct. et idem non affuisse ^ideatur: quaerenda ratio est,
ouomodo pugnantes inter se loci conciliari possint, Cum
9e non affuisse dicit, i>ere dicit : ealuti enim consulen^
dum censuit. Rursua, cum affaisse videtur^ imago ^uae"
dam i^eritatiSf non ipsa ^'eritaa guaeritur : ut, quae ora^
tio domi per otium scripta esi, non in eenatn habita, in
ea Ugantur illa ipsa, quae Cicero, si in senatum venis-*
eet, Antonio respondens locutus es$et, Putemus igitur, id
quod res est, fictam esse hanc orationem, sed ita Ugatur
tamquam vera. ita omnis dubitatio de die, quo eit ha^
tita ^ cum habita numquam sit , auferetur, Cenus idem
est, quod superioris, Purgat se primum adversus Anto^
tonii calumnian, et ita purgat, ut omni eum loco non le-*
^iter pungat: deinde singulas eius vitae partes, a pue-^
rili praetexta exorsus, f^ehementer exagitat. rum illa bre-
%fis adhortatio^ ut resipiscat, postremo loco resert^a-'
ta, dijfidentis est, ab officio boni qivia erga rempubli^
cam profecta, minima tamen, ^el nulUt potiua cum spa
coniuncta.
ARGVMENTVM A B R A M 1 1.
De hac oratione lupendlU Sat. lo !
Eloquium ac famam Demosthenis ac Ciceronia
lucjpit optare, et totis quinquatribus optat^
Quisquis adhuc uno parcam colit asse Minervam:
Quem sequitur custos angustae vernula capsae.
Eloquio sed uterque periit Oratori utniniqne
Digitized
byGoogle
12«
ORATIO
Latgas et exmianM lctho dedit ii^eiiii fons.
logenio naims est et cervix caesa: nec uoqiiaitt
Sangaine csnssidici madacniDt Rostra pnsillL
O fortonatain natain me Consdle Romam :
Antoni gladios potnft contemnere^ si sic
Omnia dixisset. Ridcnda poemata malo^
Qnam te conspicuae divina Philippica lamae,
VolTeris a prima qnae proxima. —
I. ^aonam meo fato , Patres conscri-
pti, fieri dicam, ^ ut nemo his viginti annis
Quonam meo fato\ Llbrarii
errore factum pnto, m ia opti-
mo iUo libro, pro /a/o, facio
legatur. MT&aTTS* Quonammeo
fato^ Exordium ex abrapto per
dnbiutiooero, qno canMas iaqui-
rit, cur, «x quo tempore remp.
pcnitui ingrearas cst, et adeptus
Mt . Conntlatum , nemo remp.
tnrLare et cifiutit sutom cou^
yellere conatua fuerit, qui non
palam profeMua fuerit, »e nomi-
nitim eii€ Cioeronia inimicum*
Fato: qtnd ait fatnm, Vidcripo»
teri e Tariia defimtionibus, qnat
a gravibtia acriptoribna proferun-^
tnr. Abh.am.
His annis pigintt] Qui fluxe-
rnut ab ipaius cODtnlatn adCae-
aaria caedcm. Quoniam autem
Ciceronii oratioDe» ezp^canti ne-
ceaaaria eit bniu» Chronologiae
cognitio, pretium operae fueri(
per Consnlci borum annorum
afriem coutexere.
AnnoV. C. 690. M. Tnlliui Cicero.
691. D. luniui Silauufl.
693. M. Puppius Calpurnianoi.
693. Q.MetelluiCeler.
694. C.Iuliui Caeiar.
695. L. Caipuroius Piso.
696. P. Lentului Spinther.
697. C. CorneliusLeutuluiMar-
cellinui.
698* Cn. Pompeins Magnuill.
699. Ap]^ Clodiui Pulcber.
700. Cn. Domitiui Calvinua.
70 1 . Cn. Pompeiui Magnua 111«
702. M.. Claudiiu Marcellui.
;o3. L.iEmiliusPauIiu.
704. Luc. Corneliui Leutulnj*
705. Cluliui Caciar II.
CAutonins.
Lnc. Mureua.
M. Valerius Messala»
Lnc. Afrauiui.
M. Calpurnius Blbului.
Aul. Gabinius.
Q. Metellus Nepos.
L. Mardus Pbilippus.
M. Licinius Crassns II.
L. Doiniiiiis ^uobarbus.
M. Valcrius Mesaala.
P.^ Serviui Sulpitins Rufns.
C. Claudius Marcellus.
C. Claudius Marcellus*
* P. Serillius Isturicus.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. 129
rei publicae fuerit hostis, qui non bellum eodem
lcmpore n^ihi quoque indixerit? Nec vero necesse
est a me quemquam nominari. Vobiscum ipsi recor*
7o6b Q. Fufiat Calennt.
707. C InUiii Cae»ar IIL
708. C. IiOiiwCacfariy.
709. C« luUuft CaeMr y«
Qno anno occiio Caesari Idibus
Bfanii P.CoraerulaDolabellaCon-
iqI in reliqaumannum tnffectns
est. Alii Chronologi Tnllii cousU'-
latom anno ab Y. C. iexceutesi-
mo nonagesimo primo assiguant.
Idxm.
Reip, hostis fuerit] Fuerit ho^
^Sj o. s. 1. Fer&arits. Sic ct
jnei aliqnot. GrabV. lenensisco-
dex membranacens, qnem Grae-
Tisniim essc qnidam diomt, kis
piginti annis reip, fuerit hostis,
IoB.MicnAELH)By8U«GXRvs. Etiam
Vatic. et-Barb. ^mho, fuerit ho'-
^tiSf qnod nnus recepit Hensing.
post Graet. qui primns receperat.
Gah. faerit hostis Cod. Guelf.
ab Ernestio coHatua»
Qui non bellum eodem tempo^
Te\ L. Lang. Ex eodem tempore.
FEaiiAiuvs.
Jfec vero necesse est a me
^ft^quam nominari vohis: cum
^si recordemini] Recordamini^
o* a. K qaonim quidem consen-
*U' fecit, ut putarcm ita scri-*
bendttm esse, Jfec i^ero necesse
«f a me quenqttam nomindriy
pobitcum ^si recordamini, nam
Mafim loci ilHus pro CoeL venit
ia mentem, Sx quibus neminem
iniAi necesee est nominare^ voS"
met pobiscum recordamini, Et
pro Mnr. Nolite a pie comm^'^
TOBI. I.
P. Vatinioi.
M. iEmiliui Lepidos*'
M* Antonint*
neri velle, vosmet ipsi 'vobiscum
recordamini, Opinionem meam
Colotiflnus liber comprobavit^
Iabm. Cum ipsi recprdemini\ V«-
tns VihtTyrecord€aniniy idque te-^
rum ceuseo. ita enim saepe op-
tlmos* scriptores locutos animad**^
yerti* quod atitem F^arius con-
innctim legit, Pobiscum, mihi
quidem nnllo modo probatur.
MviiETVS. Recordemini merito
repndiifVit Gratvius: qui vcro'
Mureti interpurictionem retinere
non debuit. Nam secum recor-
dari familiarissimum est Cidero-
ni. Vide V. Epbt. 17. XV. ai. et
alibi. Omuem dubitattonem tol-'
lunt illa pro Coel. 18. et pro
lilur. i8. Hevsino. Snbtilins t%%
Mureti iudicittm , . et elegantins/' '
quam putatnr. Vidit enim, cum
ipsi recordamini, facile corrum-^
pi ab iis . potuisse , qui cum pro'
^KonrVim-positum n6n intellige-
rent, quem sensum illius iuter^*'
punctio restituit. Vide ad c. 56«*
pro Mil. Cum itaque sensus illo
loctxm bic snum tueri facile |>os—
ilt, nou vidcd , <iur ' sint GraeT.
Verb. et Lallem., qui Murcto ad-^
haesernnt, reprehendendi : qnam-J
Tis Ferrarium sequi tutius fbr-»
tasse sit, ut fccemnt P. Man. Car«
Stepb. Faern. Lamb. Barbadof;
tt Gtiit. Htdiit OUtetot knmf-;
I
Digitized
byGoogle
^09
ORATIO
jjftmini. Mihi "pocnarum ilU plus, quam optaretni de-r
derunt; teniiror, Antoni, quorum factaimitere,eoruni
e^dtus non perhorrqisc^e. At<jue hoc iu aliia minu^
mirabar. ' Nemo illorum inimicus mihi fuil volunla-
rius : omnes a me rei publicae caiisa lacessiti. Tu,
rito ad lectioncm olim a Ferra- • qnam totam cnfh .felSquis libris
rio reiectam. Birb.^riTO. ctanvos <»miiibus etiam Caisiodorus ser-
if^ recqrdeituniy sec. vobiscum W ^^^^- C«PP' P' ^'^- ^""^^^
' ifi,9hrmr^minL Garaton. Fer- «utcm boc iniitere multis ct no-
rarii ct MaOyUtii, iBterp^nctionem
Ej-p. et Schiitz. seqiuili suut. Ean-
d^^ intfrp* cxlubei Tecg.ctlen,
^mi^Mf ^b Ern., iuspectus acqui-^
*W Muret^ interpi^n^tiooem.
4f(At jppenarijfm iUi plus}
^oo^ode initio hnmaniuti^
c^ clemcnti^e spccimen cs.hin
\^%li quas antem reipull^Iicae e^
Qce^oui ppeuas exolveri»i, pa-.
lym est cx eorum temporum hi-
«toriis* Catilina contra patrian^
tis exempUft ab^nde municl. DioQ.
JLV, 47. TW. f^« «iJroD fltfAOVfit-^
fo^. G.iiiAT0K. !
Eorutn exitus] -Dio libro 45.
Giccronem iu loquentem iodu-»
cit,; Cacta prius Chiuae mcotionc :
£/ hoc in jintonio miror, quo4%
Qui^ufacta imiteturt eiusexitum^
non perhorrescat, Naziauxenu^
orat. de modesUa io disscrendov
i^orum^ a^daci^mjf^gif^f'^'^* '*<?%
que desperatipnem imitemur, ner*
«jgna infcrcns a Pelronio C. An-, que exilum sortiamw. Hierony-*
tonii lega^to victus, mnUi* telb mus cpisiola ad CtcsiphonUm »d-^.
confossus et inter corporum acer- vcrsus Pclagium : Jfec fieri pot^
'W inicentus est. T. Clodiuji in, est, ut dit/ersus siteorumexitus^
i^ppia via a scrvis Milonis occi- quorum est una senterUia, Plun
sus.cst. A^RAM. Urchu» in Pompeio de lege Ga-
\ Q^am optarem] len. optarent, binia, et mitieudo contra pirau*
tiXh\^, ' ^cumannos mallet opta^.
r/itm* .SiMiilis locus pro MiU i3.
]ir. Hf^vsiNQ. Eiiam £ro. jnavult ;
qptaram^ at non opus est uHa
^orreftione.
Pompcio dissercns: Et alter e
i^nsulihus Pompeio diceas, fore,
ui, qui RomuUun imitetur, ^ux^
dem cum ilio exitum sortiatur^
Q plfibe prppemodum occisus fisfm
t i Qi¥>rum facta imitere'] Meos Abaam. ,
^4ex, quorum fqcta imitare. .. Omnesamereipuhlicae causs^
qtt^d ^rMtorrem vulgatis. GaA««
Xjv|. . Favet mirificc Gracvio I*i-«
4oras 11. Orig. 9« cxbibensy quo^
rmi^ ^xeirqflq imitaris, eorum
^xifus nof^ pertimfscfre. SeA
i^niium hic,:iueinoriAe coufidit^
lucessiti\ IdoratorU magis qnaiik
V4T,«i dictum videtur ad cumuli^)!:^
dam/ ^ntooio invidiam. PHm
fuim CatiUn^, covi^ratis in ^o^,
mum M* Pur<rii Leccae ooinrod^:^
t^ 8tatu<>rat intcifice«:e Ci<^er<^«ut^
q^ j^nt^lf a vulgata reocfsit, qimvJd Aui4,Cic<;ro inY^lAttemr^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i3;l
/10 verbo guidem vlolatus, ut audacior^ quatu Ia Ca-
txlina, furiosior, quam P. Clodius, viderere, ultro ma-
ledicti^ me lacessisti : tuamque a me alicnationem com-
mendationem tibi ad cives impios fore putdvistl.
in Senatn. Clodiac niltem Uccft-
•itos a Gicei-one, cum Cicero to-
itiB in Clodium de poUuti» re-
ligiontbus prodoctut esu de quo
Tide Plutarclium in Clcerone, ^t
Clceroucm ipsum lib. ad Atticum
primo. luBM, Sedf ut alia x^it-
lam, Cicero . Catilinae Yebemeq-
ter obfititerat, ' ne Conaul fieret
proxinua comitiiti quibua Mure-
n« et Silanua designati fuerant.
Gak.
Quam L» Catilina] len. pel
Catilina^ L, in i^e/mutato. Grae-
tiiu utrumque expunxit, quam-
▼is seqnatur, P. Clodius» Hbvsing.
Lamb. DOtaTit ad mar^. Catili-
^nae praenomen ab aliit omitti.
Quicumque fuqrinty id ego cum
Barb. ainbobiUy et meis omnibus
Aote Graev, editis restituo. Bar-
bador. et Catilinae, et Clodii
praeaoaien delebat, nesdo^ an
dace Faerno ; utrqmque i^orat
etiam Aldi nepotis editio: idque
nugis placeceL Atque adeo in
Vaticano nentrnm praenomfn
. Ittit a m|uiQ prima positom : sed
.maniKS recentior utrumqne su-
^posoiC: eaxp({ue manum tuI-
^Uf ^stipnUpteifi Miiretus est
.Mcntns.. GAAATqi^.
, Tuflmqu€ a me fdienationem
ad civt^ irfipips. pbi gloriac fO"
re putantlil Sic !• Col. Tuam-*
fgtf a mc afienatiottem. comnwrh'
dationem tibi a4 impio* civtis
/sre putat^isti. ^onm nt «U^f-
rnm putem, non solum id fecit,
quod uec id verbum eiusmodi
esty ut ipsum quivis referre po-
tuerit, ct U liber ex omnibtls
roinime roeodosus est, atque
Jiuic uniim atque alternm librnm
(ut ita dicam)aubscribentempost-
ea reperi : #e(f illud etiam,
quod in Lang. multisqne aliis
libria ita scriptam' offendi, 7^u-
cmque a me aiienntionern tihi
,ad impios civee jore putavieti.
Quo auimadTersOy pro cerlo ba-
boi id verbum^ gloTiae* s. 'ab
aliquo tih^ sugge^ttim, qui hu(C
pcriodo aliquid dees^e vidisset.
Eaudem autcm rem iisdem fere
yerbis dixit in ▼. Phil. Nemi-
nem me aequiorem reperiet , cui
quidem, dum se ciuibus impiis
comm^ndatf inimicus esse, quant
amicus maluit, Nonnulli pro
adf apu4 repoi^unt. quasi yer<^
ad non valeat apudy aut, cum
liabet eandem vim, non ita val-
de nsitatum sit. sexcentos locoii
proferre possem, ied ne multnt
•im in re minime dnbia, ero coo-
tentus nno in ep. ad Attic qul
buic geminns ac simiUimua est^
^t4He etiam ad caeteros con^
. tempti cuiusda^ hominis com^
_ msndatio, Ab eadem inscitia
depravatus ille locus est in iii.
<;oinm, beJii Gallici, Quod no-*
. msn apjud omneis nationes san-
Otum inviolatumque semper fuis^
S0i^ lu vetetibn» eu^ libris
I a
Digitized
byGoogle
X9i
Quid putein 'i
ORATIO
contemptumne
me ? noti video
non apudf Bcd ad scripiui» esU,
FEB.RARiTi. Commendationemti^
bi ad impios cipes] jlpud im^
pios Ant. Augnitimu. F. VRiiNVi.
Tuamque a me atienationem ti^
hi ad civeis impios gloriae fore
putasti\ Retinui leclionem Tulga-
tam ; quae item restat inPal.prim.
Ferrarii emendatio, alienationem
commendationem tihiadimp, civ.
fore putavisti, resipit iaue gloi-
iaiU; •Iteiaque tantuudem valet.
Grvt. Sancct palei*ex mi. uo-
tavit tihi ad impios ^it^es fore
commendationem putavisti: ct
cap, 3,, quod quidem cuius. cap.
4, hic isto. et quanta iam. et
crimen meum» Gronov, Requito
hic iudioium Gruteri. Nihil cer-
tiui emendatione Ferrtrii, ex MSS.
hausta, quam iure proharunt in
auii editionibiis Muretui, Faer-
nui, Manutiui, Lamhinus. Grak-
Tivi, Dubitandum non videha-
tur, quin idem in Vaticano Ci-
ict, quod in ColotianO Ferratiui,
in Colonienii Graevius iuTcnit.
I^unc testor , in co sic legi :
commendationem tibi ad impibs
civis fore putapisti, Mei dete-
riorem lectionem hahcnt : tantnm
Barh. sec. hand scio, an meliuiy
putasti. Infra: non existima-
vit sui similihas prohari posie^
«ff esse hostem patfiae^ nisi mihi
esset inimicus. * Won igitiir glo-
riam quaefeivit, sed commenda-
tionem ic fidcm. * Drakehhot-
chium miror ad Liv, IIL 48«
lectionem detcriorcm illam m'«-
luiste ; qua quidem ipsa est ah-
■susy •■!& aIt«iiationem « Taljlo
ad cives impios itn. intellexit, iit,
ad qiios lransicrft'Aut6nius, si-
gnificari pntaverit. N«m in «a
quoque lectione ad v^luistet apud^
ut gloria sigaificareVur apud eos
quacsita, quorum henevolentiaiu
captahat Autonius. Garaton.
Quid putem 7] Dubitatio rhe-
torica, et spbiectio, qua siugnlaa
causas inquirit,nt a confuUtione
rcliquarum possit ad veram de^
venire. Eae autem causae qna—
tuor suhcsse potnerunt Antonio.
1. Contemptas Cicerofais advers^
rii. 2. Auditoitini henevolentia
in Antonium, odiiim in Cicero—
ncm, quae si fiiisient,' Antonii
fidnciam exaggcrare potuisfiem*
5. Quaedam acmulatio dicendi.
4. Studium prohandi odii sui
contra rempuhlicam. Abram.
Non video\ Primam caussam
confutat, petitam a contemptu.
Cbnfutat «utem indnctione, ct
remotione caassaViim,'quae ipiniix
Antonio despicahilero facere po—
tuisseut. In viiay in privata ra—
tione vivendi, ' et dotuesticis oni—
ciis. In gratia, auctoritate, «t
hcncTolentia civium, qnam sibt
lahorc , ' industria , heuevolentra^
hniniliorttm patrocinio aliisipiQ
virtntihus compararat. Jfee rr^
rehus gestie^ in administraticy-»
ne reip\ihlicae r^husque prach—
clare gestis iii quaestpra S}-^
ciliensi, in acdilicatc XQmliy-
pr.'\f tura nvhana, consnlatn , pto^
consnlatu Ciliciae proviiidae. mi^
diocritdte ingvTiii; cnini itxodif—
klissime facit htentionehi^nt GOia->
ciHatis anim^s^paulo post iiherioa^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i35
nec invita, neo in gratia, nec.in rebus geslis, nec in
hac mea mediQcritate mgenii, quid despii^ere possit
Antonius. An in senatu facillime de me deti^ahi posse
credidit? qui ordo clarissimis civibus bene gestae rei
publicae testiraoniura multis, mihi uni conservatae
dedit,- An decertare mecum voluit contentione dicen-
ct cuin xaiDOre ioTidla demon-
•tret eloqncntiae fiduclam. I4q-
tant autem nonnulli, inductionem
lianc suis partibus absoluUm non
C4»e, qiiod nnnm mcmbrumy vi~
4elicet familiae noiriiatem Tcram
ct germaoam contemptus caucsam
omlserit^ ad fucum suis audito^
ribus facieodum. Haec enim no-
Titaa nnica fuit, quam iuCtcero-
ne despicert potuit Antoniuf*
JsEjf. Gratia uon ost auctori-
laa, nt Abram* explicat, >ed vel
conciliatriz amoris vis qnaedami
Tely qnam illa adlicit^ aUorum
hominum benevoleutia, amorque
<;iYinm, quibus qui ita gratus e&t,
nt quidtis facile impctret, gra^
iiosus eue di(;itur« UzvftiNG.
Nec in vita] tu Vatinium:
Scilicet ojtpera na^ura : ^'(Hffici"
lif adiths: gravis' vullus: su^
perba responsa: insoUns inta:
nemo humdnitate/n. meam, Tiemo
consuetudinem, nemo consilium^
nemo auxilium requirebatm A->
WAM.
Quid dispicerej Sic Grnteri,
«t qaae illum expresserunt edi-
tiones, male. com rectius aliae
cam MSS. despicere, GaA.Bvrvfl.
^endum tjporum fuit. Totum
locnm rcctissime profert Quincii-
iianus I. O. XI» i. p. 966. Con-
fer Victorium xuii. Yar* LecU
jin in Senafu\ Secundam
caus&am proponit, et rcfeUit ab
bouoribns, quos Senatua ipsi de-
creverat. Yide epist. ad, fami-
liares 4, libro i5, quae est ad
Catonem. £t infra 9. Philippica.
Abram,
Facillime detrafu posse] L. t,
facilLms niihi. Nonoulli^ facile
de me. quos roagis probo. Fek,-
aA|iivs. Familiari librariorum
errore omissa sont in leo. de
me, ut paullo postj^ uni. Hev-
BiNG. Cnm lenensi uterque cod.
Barb. Rom. Yen. Ald. Naug. Cam.
Grypb. faciUime detrahi: quod
sane vidctnr favere ii»MSis, qui-
buscum Ferrar. P.Man* Car. Stepb.
el Barbador. legunt, facile de
me detrahi» Primtis apud me
Muret. facilUme de me detrahii
ex Vaticauo^ Similis est locns iv«
in Vcrr. 24. ut ipse de me de-
traham, ubi etiam mulii pro de
me babent mihi* Adde iv. Acad.
5. pro Rab. perd. 7. et vidc quo-
quc ad c. 29. in Pison. Legitur
umeu, nihU mihi detraham^ pre
Bosc. Com. i5. Garatok.
Mihi unt\ Cod. Vatic. scribit
«niique unei, Mox in codcm,
hoc quidem est beneficium.
Idem.
j4n decertare mecum] Tertia
caussa proponittir et rcmovetur.
Benefichim mihi contulerit, §1
Digitized
byGoogle
i34
ORATIO
di? hoc quidem beneficium esk Qoid enim plenius/
quid uberiufi, quam mihi et pro me, et contra Ajito-
xpi'ecam in^ eloqiicntlae certamen
Jeftceaderit. quod probat a fa-
culute. Nibll, inqoit, plenins
et uberius quam mihi, qui non
aum adeo dicendi rudis et impe-
rltus, et pro me, qui et ritam
tam innpcenter exe^, multasque'
res praeclare gesti, quas facile
cft ornare dieendo, etcontraAn-
touium dicere multis sceleribus
ct flagitiis inquinatum, oui male-
dicer^ facillimnm est. Abram,
Quam mihi et pro me] Duplei
boc loco videtur ula)^ovila con-
tineri, mdhi eloquentiae, pro me
rerum gestaruih iactatio. De po~
•teriore genere inferius pauUo
disseremus: nunc paucis viden-
ausa, eloquentiamnc suam et di-
ccndi ubertatem insoleiiier ali-
^uando iactaverit. Plutarchus
compara(ione Ciceronis et De-
j|iostheniS| iu hoc genereLatinum
graviCcr reprehendit: Tandem
non opera solum^ et rea a sege^
stas, sed etiam oratione^ a se
dictaj scriptasue dilaudat, quasi
sp apud Jsocratem aut Anaxi-»
menem Sophistas venditaret, non
quocunque Jlectere^ aut etiam
corrigere populum Romanum
veUet:
Armatuhi adversis hostibus
usque ^rapem»
JBum enim, qui ad rempuhlicam
accedit, eloquentia munitumes^
se oportet, at levis et abiecti
animi est gloriam quae ex dicen^'
do^ropenit emare, et quasi li^
gurire, Quod crimen si verum
ctt, mcrito sane reprehendeaduS|
imo exsibilandns fuerit Orator»
Siquidem, ut auctor est Thcmi*
stius oratione prtma: N^c est
auditu res adeo uUa intolerabi"
lis, ut sui ipsiue commendatio,
praesertimque eruditionts nomi"
ne, de qua laudantibus aliis eru"
Bescere convenit eod, qui vere
itiius compotes sint. Etenim cum
homine quaestui dedito versari
est quidem ingratum^ qui nihil
aliud 'laudare Vflit, praeterquam
divitias aut cymbia, atque pO"
cula, aut purpuram, aut orna-^
menta aurea, Sed et miles ali^
^uis gloriosus taedium adferat,
cuiusmodi induci in comoedia co-
let. Sed nihil aeque fastidium
et nauseam parit, atque admi^
rando extoUere, et impense ex^
toUere solertiam suam^ et acu-
men ingenii dociUtatemque, et
eruditionis copiam, atque memo^
riam. Nos Fabinm libro ii,
praefatione de Ttillio loquentem.
audiamus: Eloquentiam qurdem
cum plenissimam diversae partis
advocatis concederet, siti nun^
quam in agendo immodice ar^
rogavit. lUius sunt enim (pro
Archia), Si qnid est in me inge^
nii> quod sentio qnam sit ezi-
guum. Bt (pro Quintio), Nam
quo miuus ingenio possom, sub—
sidium inihi djligentlam compa^
ravi.* Quin etiam contra Q^
Caecilium de accusatore in Ver--
rem constituendo , quamvis in
hpc quoque mu/tum esset momen'»
ti, uter ad agendum magi^
idoneus pcniret, dicendi tamen
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i. i5S
niam cKcere? lUud profecto est. Ncm ex^stimavit,
fiiii simtlibus probari posse, se esse hostem J>atriae,
facuUatem magis illi detraxit,
^uam arrbgapit sibi : seque non
consecutmn, sed omnia se Jecis"
^e, ut posset eam consequi, di»
"tfit, In epistolis aliquando fa^
Tniliariter apud amicosj *nony
"numqwim in dialogis aiiena ta-^
tnen persona, verum de eloquen-
tia sua dixit," Sed qnld^tam.
intkolens vel in ep^tolis, vel etiam
sn dlalogis, qtiam firmissimus in
^o genere et magnijicentissimus
Dcmosthenes ? ut eum coinp«-
ratioiie Cicerouia Plutarchus ap-
pelUt. Aadi iEschincm dc falsa
icgatiune : Jste se fontes elo^
queniiae uberrimos habere pol-
iicebatur, ctc. et talia dicturum
aiebat, ut os Philippi laqueo ex
itttegro fune confecta consu^et.
Qui uilulo sccius, cnm ad Phi-
lipimm vcuisset, repeute ohmu-^
tuit, ut iam advertimiis oratioue^
jn^o Coelio. Qnaut') modc&ticxs
Nosler Oratorc »i\ Brutum, ut
t^meudat IVhirctua lib. i • Var«
Lcct. cap. 20 : Atque haud scio
an plerique npstrorum Or^tOr
rum contra atque nos, ingenio
pi& raluerint, quam doctrina,
'Itaqttt illi dicere melius, quam
praecip^e : nos conlra fortasse
possumusr Hielius docere, Quid
■iHndpro Mnrenk : Fattbdr enim,
"Cato, me quoquir, in adole^
Mcentid diffisum ingenio meo
■qixaesisse adi»ni9nta doctrtnae.
et 1 Tutcul. Jiristoteles ait
'omfies ingeniosos melancJiolicos
esse, ut ego tardiorem essa me
non moleste ferant. Adram; '
Quid enim plenhts'] i Hoc esti
quid facilius mihi est^ quam
plenissime et uberrime dicere
contra Antonium? Sic in. Epist.
lo. Id eligere ad perjidiam^
quod adindicandum odium aper^
lissimum sit, adliocendum /fe-
"vissimmn, Qnod interpretor, Iii
quo iudices odium apertissime,
Doceaa Icvissime) Vide Bnoe-
man, ad LacUut. de oplfic. vir.
6. Otalog. de Omtor. v. 4. Hrv-
aiNG. Qutnciiliauus I.O. xi. I.
p. 967. haec profercns, in co
taotnm variat lcvissimc, quod
habct, quam mihipro me, Eum-
(lcm porro Bnnem. "vide ad La-
ctant. IV. Dir. Inst, 3o. i^i'*
Gar.
Illud profedto estl RemotiJ
aliis, subdit rationem, cm* Anr6-
nius ipsl bellnm indixrfrit : nimi-
i-um ut apud improbos'clvck stil-
que iimiles fidcm faccrct, $e noi!i
simurate, sed ve^ ct ex »«imO
i-eipublicae bcllum iudiccrc. Alr.
Sic legitur in Vatic. Illud prO^
fecto non existimavit sui si- .
milihus probariposse, esse ho-
stem patriaCf 7iisi mihi esset ini-
Tnicus, Gar.
Suis similihus'] Sui^ nonntilli
vet. lih. qnod probo. FERnAnivi.
Qncmadinodum i. 2. factuin di-
ximus, ita hic priinnK Hervng.
tcciionem antca editoruni,ctDait>.
utriusque suis cracndavit, exui-
bens sui. Gar.
Se esse hosfem pafriael L.
Col. se esse pafriae. cieteri cum
SmpreMis couJ>ehti<tnt : uhique
Digitized
byGoogle
i36
ORATIO
nisi mihi esset inimicas. Cui priusquani de ceteri^
rebus respondeo^ de amicitia, quam a me yiolatam
esae crmii^atud est , quod ego gravissimum crimea
i^dico, pauca dicam.
probabilet. Horum scriptnra si-
giiifisaiitior, ilUas concinnior ac
muneroiior. Ferbjlr, Se tsse
pairiae] Antiqaiu libcr, esse ho-
9tem patriae, ^ibas patamoft
decMc Tocem se, qaam a postc-
riore sjrllaba praecedcntis vcrbi,
eeee, mataamar : ut sit, esee se
hostem patriae, FxEaNTs. Libro
Colotiano, cnius praesuntia cst
Vaticano proxima, paruit anuo
MDXLL P. Manutius: scd unum
inYcnit sccutorcm Car. Stepha-
aum, qui tamen in suo cod. Ao-
9tem legi monuit, ut in cetcris
omnibns legitur. Tanttim cou-
acDSum a Vaticano firmatum non
contemno : scd iusta ^hi glossae
suspicio, quod malum saepe la-
tios vidi serpere, quam sit paene
credibilc. Kotum est, qnam ele-
gans, et apud Tullium crebra
locutio nobis a Coloaano hic of-
ferator. Garaton.
^isi Tnihi esset inimicus] For-
ttsse prae oculis habuerat illum
Ljsiae locum apologia Maniithei :
K9I vit fikv Xdut ovxp ^u^xijaa,
mgl ik t£p moivuv fiot fi/yt^op
^r<^0/iat tiM/i^Qiop ilpat, T^5 ifi^^
^JUUntinq, OT* xwp peun/Qt$)p ooot
ns^ Mvfiov^ ^ jroTov9, ^ ^fQl xac
voiavraq iiuoXaofaq Tvy/apovtf^
Ta^ ^unQifiaq noMVfttPot, napTaQ
mirrob^ 6yna&4 fio^ iiafOQOvq Sp^
*tt?i wti nXil^ TovTovq niQi ifioH
^ofomtolhmiq wi ^tvdofUvovg.
MalTO& d^lop oTt, tl tSp obrA^
im&Vfiovfttp , olm up Toutvrtfm
ypiiftfip dxop mQi ifiov, jitqum
haec mea vita privata est» dc^
rebus autem in republica gesti*
maximum arbitror argumentum
esse meae probitatis^ quod ex
iuvenibus quotquot aleae^ ebrie^
tati, caeteris huiusmodi vohi^
ptatibus et intemperantiae va'»
canty eos mihi videbitis esse ini*
micoSf plurimaque de me spar-^
gere mendacia, Atqui palank
esty non ita mecum se gestU"
ros fuisse, si iisdem studiis /*•
nerer, Abram. ,
Quod gravissimum crimen iti»
dico] Qaod ego gravissimmn,
uonnuUi v. 1. in quibu» est Col.
FBRRAiuys. Bgo abest a lenen.
si. Crimen est criminatio : vide
ad c. 4. Hsvs^o. Abest ego
etiam a Barb. ambobus, et a
TClt. edd. sed recipitar ab om-
nibus post Iktaunt, firmante Va^-
ticano. Gar.
«
Dtcam] Icn. cum aliis, rf/-
camus, Hbvsing. Primns •«
meis edilis Car. Steph. exhibet
dicam: - omnes antea, et £arb«
uterque dicamusy quod vix mu-
tari debuisse concesserim. Naia
et recCum est, et facilc potuit'
imperitis displicere, et a MSi«
Ferrarii coufirmatur. Sed uti-
que dicam est in Vaticano.
GAlt.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEGVNDA. CAP. 2; iZj
II. Contra rem suam me, nescio quando, ve-
nisse questos est An ego ndn venirem contra alie-
Rem Mucun\ Commodam fluniDy
qnia spceri sui Bambalionjs he-
Tcdiutem eratadituruf, ac proinde
cius omne detrimentum relque
familiaris iactura iu ipsimi Anto^
&iam redund^at. Abrah.
Contra rem suam venUse i?m]
In libria v. est structura levior,
bo\B modo y Contra rem suam
me^ nescio quando venUse que-
^tue est, Idjoi. Sic et Graey,
codex. Contra rem] Aes est
obscurior^ nec uUIs Teterum te-
stata monumentis, ac proinde
suspicionibus indaganda. Multas
uxores habuit Autonius, qua*
rum prima fuit Q. Fadii B#m-
balionis, hominis libertiniy sed
admodum opulenti, filia* de
qua tertia Philippica.: Tuae con^
iugie^ honae /oeminae, locu^
pletie qui4eifn certe , Bambalio
quidam pater est , homo nuUo
nwnero., Nikil illo contemptius,
^ud propter haesitantiam lin^
guae 4ttqioremque cordis cog->'
nomen ex contumeUa traxerit,
Bambalio , , ut erat ditissimos ,
aliis dabat partes, alios mittebat
iii negotia, cnm aliis alia 4;on-
trahebat* Quidam Gcerouis. fa«-
milians ei pecuuiariam litem in-
tendit, Bambalio cum auae cana-'
sae, si ex formnla et edicto
Praetoris ageTetnr, diffideret, a
quodam Tribuno plebis pcr M.
Antonium, generumsuum, impcr
trayit, ut.is illi iudicio interce^
deret, iuberetque diem proferri,
quoad alii iudices iu Bambalio-
aem propensiores constituereutur.
vel totius iudicii mulari rationem*'
Actor obtinendae caussae sp^
deiectns , nisl quempiam magnl
nominis oratorem adhibcret, ad
Ciceronem coufugi^ ^ Gcero fa-
miliarem suum defendit coi^ra
banc iuiquae intercessionis iuiu'*
riam , eiusque caussam egit ^
etiam illa formula, qua Tribuaus
plebis agi Voluerat, ut quantum-
vis mutato iudicio, et iniquis
condilionibus, ille ius suui^ ob-
tineret. Uoc igitur facto quere-
batur Antonius, amicitiam t
Cicerone fuiste iriolatam. Negat
Orator , et illlus sui patrocluii
tres ostendit fiiisse r^tiones. i.
Quod iUe famiUaris esset , alie-
nus Bambalio., 3., Quod iUe
obrueretur gi;aiia M. Antonii. 5«
Quod coutra omnem iuris for*
mam, intercessione Tribuui ple**
bis, prohiberetur consuetis for*
mcdis ius suum experiri. AaiiAH*
Contra rem suam me peniese]
Res ipsa obscura est: tantum
apparet , foisse nescio qucm , qui
Antonio , aere alieno oppresso ,
pecuniariam litem intenderit:
Antoninm , qui cansae suae dif-
fideret, Tribuui pl. opem implo**
rasae: Cicerouem o^usatoris,
Tribuni intercessione a iudicio
repulsi^ partes siuccpisse. Abra-
mi commentum mihi parum fit
probabile. Ceterum hic ordo
Terborum est etiam in lenensi»
Hetsing. Pro Amer. 60. Scis
hunc • . • nihil umquam contra
rem tuam cogitasse , et tamen
oppugnae eum etc. Ga&. Huiof
Digitized
byGoogle
i58
ORATIO
loci tenAum iutffrprer«s ob-
ftcoramiiU riimirum Abramuft
putat, CiceroDcm h. 1. causam
ftpccure Q. Fadii Bambaliouts
•oceri, qoem habnic Antooias,
coi litem quum intenderit ali-
qoia Ciceroais famiHaris ia re
|>ecuiriaria, Anioaium ,' aiMptca-
tum qoippe ,ao€enim Haperatlim
M, »i ex iiirc ag^rettir, imp»^
lisie aHqnem' tribnmim plebia^
nt intcrcessioae sua eius caussa
impediretur et diffcrretur, quoad
alii iudices constituerrntnr. Hcu-
Aibgerns Autfiii quamquam iatl
Allrami opinioni, soceri aliquam
cansam speoui^e oratorcm f dif«
idat: tumcn alienum qiuim di-
cat Ciccro , Antoniam s}gniiicari
contexidit, verba autem noji vir-»-
tutU apc, sed aotatis Jlort
tioUectam rcfercwda ease ad oml-
tos pbteotei», apud qoos in gra-
iU Autouiuft- fuerU , /ac uomina-^
tim ad illum tribunnm pkbis.,
qui pontea vocelur iniquiaaitnu^
intereesisor, • At quoUescouqnc
legtssem -et relegissem hnoc lo-
cOm-, hift vefbis, contra alie^
nttm i^ehire, et contra gratian^,
nou um AniOBiom, qui imme-
«-ito apud amicos in gratia csset,
«ed eum, toius caosam ipse
tucri vellet, qnique apud eom
propter aetatis florem iu gracia
•erat, sigrtlticari poubahi, adeo
, tlt d« amore lurpt aut iubouest6,
'quo Antonina in altqoem fla«^a«
-bat, capienda esscAt, in- qno
tonicntit Manotius.' Apparet ao?<
nem hoo vel ex eo , qood' dieit,
^Antouitim id comttiemorasffe , ui
Infimo ordhii SCfC commendaret,
^uin fx iis^ qnae Gitero hoc in
t>ratiouis loto oltm scripta, poii*
ea,* Atflco aoctoiret omissa esst
dicit/ i;t cp.^ad Ait. 16 ^ ii. ubi
rcspondet, se nmUturum esse ,
quod Atticus in orat. Phil. seconda,
cfnins archetypnm ei miserat, sibi
minusplacuissc, scripserat-. Qnoiil
igimr, quod attinct nostnim locom,
Atticos monojaset, ut* Sicae et
Septimiae honori parccret, haee
rescribit : cerulas enim tUas mi^
niatulas illas exiimeseebam. De
Sica ita esty ut seribis j ast oe—
gre me tenui, Itaque perstrin"
gam yne ulla contutnelid Sicae
aut Scptimihe tantum, ut scianf
mddii; naldwr sine sitto LuciUano,
•eam ex C. Fadiifilia liberos ha'»
buisse. Atque utinam eum diem
videam , oum ista oratio ita Ir—
"bere vagetur, ut etiam in Sictte
"demkm introeati Sed illb tem^
pore opus est, quod fuit ilL's
ftium^iris f moriar nisi faeete,
£x qno apparet, iscam caossaih
tioa fobse Fadii, sed pertincre
^d Sicam et Septiminm el in ar-
bhetypo Ciceronem e&tuttk no^
mina attolisse, Attico aOlem mo^
Ticnte (^a cxpunxi^sc, reliqnitte U-»
Titen' aKquaiitum aalis^. q^oper-»
fricarec cum , qnum dicat , ADta*
niom commcmorasiBe hoc , ot re^
cordarentnr audltor^s, ipsnm esse
^cnernm Fadii libcrtioi, qnod
aplc a Ciceronc .-iddiiom mihi csse
videtnr, qtiod Sica Cicer<)tris fa-
miliaris cl nbcrtns, Scptimla au-
'letn. ilias oxor faisse i1de|fnr,' ad
"Div. f4, 4. i5. ad Ait. 8, 12. 12,
*33. Acccdic aot^m praeterca hae6
'canssti , proptci^ quam alienurn.
nori ad Antonii persouam rcferre
possls, qn<7d Cicrro modo ante
*dixerat , sc aotc omuia nb Atf>
tonii crimiuatiortc nmicitiae, qi/ike
/
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA* CAP. 2. iSg
sum pro familidri et necessario meo ? • non ve-?
nirem contra gratizim, non virtutis spe, sed
inter hitrnniqae iniercesterjt, ttb
ipso (Cieerone) TioUtae €6 Tindi-
catnruni esse, et qnbd propter
eandem consuetndinem, qnae tum
inter se ipsos fnerit, paullo post
dicit , Antonium taipe ia suam
clomtim ventitasse; hinc eum di-
cere non poterat alienum, Signi-
£catigitur bac Toce a//e/z</iiteum^
queitL in illa canssa tneri veilet
A«; etquaesequnntnr: non veni^
rem tontra grntiam, uon tam
de tribnno plebh , apnd qnem in
gfratia f uerit Ant. , sed de eodem
i{»so capiendA sunt, qni in gratia
erat apnd Antonimn, sen gratiatn
«^lhegerat apnd enm aetatb flore
«en Tennatateeorporis. !Nl omnia
jne faUunt, CicerabrcSeptimiam,
foeminam IgBoMejn^ cum qua
oUm Ant* rem babaerat,- quam
postca Sica libertus dnxh, de-
slgnare Tolnit, non nomlnare, nt
Sicae bonori parceret : qnam ean~
dem in opinionem incidisse ali-«
^uanto post Tidi Fopmam aHos-
qne- interpretes apnd GracTinm
ad Att. a6, 11.
' Bt nteessario meo^l Mio non
eat in antiqno ltt>ro.^ Faernts:
Heminem Tidi , praeter Mnretnm,
qui certlssimum glossema tblleret,
qnod saepe iam nos cx bis ora-
tfonibi» eiiciendnm monuimtu*
Duplici glossemate inqulnantur
Som, et Ven. et necessario , et
domeHico meo^ GAa.
• Contra gratiam] Contra iniu-
ff^rojquamTribunns plebis inter-
£essioue sua familiari meo infe-
Tcbafj in gratiam Antonii| qni
apttd mnltoa erat grattotiia ; tam^
que gfritlilm nou Tirtucb speeitev
litd impndicitia et pnltbritBdiM
collegefat. Qnidani virtmii^^m^
cie splendorem virtntis -et puW
cbrHvldinenx inteUiguntt libenthu»
interprcter praetextnm simulatio-
nentqne Tirtlntis, qNasi eam ^a-»
tlam fioir soltmx sine Tirtnte , «ecl
etiam sin^ Virtntit tinraUiioae
eoUeSrnt^ aelatis^ore, quem pvo-
ftituebat Ubidibi ' improboma*
Abram, Cahtra gratiam ] Con-
tra pot«ntet' Antonii amicos, io
qfnibut Tribnant pl. aliqnit erat,
qni iudicio hiterceatcrat , id dis-*
cusserat, proferensque , alioa reo
iudioet leg^ Toluerat, qui plns
gratiae^ qnam religioni^ darent.
fen. "pro gratiam uctcio quam
turmcun traciam nobis dcdit.
HxvsiNO.
' Non pirtutie spe] ItM mtUtth^
qnam , ut in aliis , specie, Vir-
tutis enim spet in illa aetat^ com-
mendatur. Cicero de- tep. O
Panni: difficiUe causa, iaudars
puerumf non enim res laudand^f
sed spes est\ Mtk,bt. Non vir'-
tutis spscie'] Spe pro specie ba-
bet Hber Vaticanns: qnod placet.
F. VnsrNTs. Non pirtutis specie]
Pal. sec. atque Mauritianns vir^
tutis spe, neqne aliter etemplar
S. Victoris. Grvt. Spe est etiam
in meo, et Coh>niensi» Grmiv.
Antonint amicos illot non aliqna
virtntit tigni^catione conciliarat,
tcd aetatis flore , forma , et cor-
poris dotibus, qnibrts eum excel—
Initse, .aU«lor est t^lutarehnt -ia
Digitized
byGoogle
i4o ORATIO
aetatls flore collectam? non venirera contra inlurianiy
AnL p. 916. Ex bU apptrei,
non yirtuii* tpecie, sed ^pe cue
lcgendomy quod Ien« etsam •tt''
TaYit , cnm in adolcflcentibua non
virtu9 aic, aed Tirtntia 9«#. Yide
I. Epiat. 7. cxtr. ibiqne Man. ct
infra c* 18. Hsvsino. Qnod
Lamb. ct Grnt. immerito facere
ncglexeraDt, nt spe rcatitocrent ,
id cum Mnr. et Gracr* recentio—
rea omoes inre fecerunt. Pcrpe-
tna eat comxnutatio, de qna di-
ximua ad c. 8. pro Flacco , ct
alibi. ludicium Mnrcti confirmat
ttiam locus pro Fl. i. Gar.
^/a//4y?ore]Humana vita fre*
quenter cum flore comparatnr ob
brcvitatcm. Auioniua :
CoWge pirgo ro^eta, et dum
tu colligi4 istcUf
Tutn mamor esto aevUm sic
properare tuum,
Vilde et Maro Pallantem ii. £nci-
dos, Enryalum g. in ipab aeutis
flore sive adolefcentia necatos
cnm floribus marceacentibua sci-
tissime comparavit. Pulcbre Pll-
nius praefat. lib. 21 : Naturajlo^
res odoresque in diem gignit ,
magna admonitione hominumy
guae epectatiseime Jloreant , ce-
lerrime marcescere, Frequenter
tamen cnm florem aetatia appel-
lant, aliquid snbindicant obscoeniy
ut boc loco. Philo Indaens lib,
de profugis: *AmIju^o^ fkq f
T^c ^QU^ ui^&o^ iitivotvC^ovaa ,
etc. Jmpudica pei prostituta^
vel trivialis foemina^ vel aeta^
tisflorem viU venditems. Acbil-
les Tatius libro i: Mti, nqo^
Oiiw, XaqtMlu^, fti M fto*
dovloq firtj, fin$i t6 mt&^q s^.
luu^v T^c ^fl^q ^i^jK- «^
yit^ Toic cuUoK «n^ TOt>r6 ^;a
Tov yufwv %6 umxfipa, pui^aUuw
fijf aufniv* Mii na^imq ^fUfQ^
fov TQVyijaw qoSov cc/io^^fi ^*
mQy^. Ne te, per Deos^ a Cha^
ricles^ in servitutem tradas, i»e-
que flore'm aetatis tuae caita
tempus perditum eas, Ad aU^t^
enim, quae in nuptiis mala sunt^
illud quoque accedit, quod oe-
tatis vigorem faciunt marfe-
scere» Noli venustam rosam i/i—
venusto agricolae coUigendam
praebere. Naso Metamorpboai :
^tatis breve ver et prim^st
carpere flores*
Lncretius lib. 4:
— flore fruuntur ,
Mtatis. —
Apuleius Apologia : Venit igitur
ad eum nova nvpta, secura ei
intrepida , pudore despoliuto »
flore exoUto, flanuneo obsfleto»
Hieronymua Epist. ad Domnio-.
nem: Ft fl^rem aetatis nort
negliganty ut cometfant, e/ 6i->.
bant, et baifieqs adeant, mun-^
ditias eippetant, unguenta nojt.
spernanti TibuUus lib.i, eleg.8:
jit tu , dum primi flon^ tibi
temporis aetas,
Vtere, non tardo labituriUa,
pede, Abb.am.
Non venirem contra iniuriam^
quam iste'] Antonins obtinuity
ut familiart mco flcret iniuria,
non quidem iiire praetorio, et
iudicii formula secundum Prae-
toris ediaum cpnstiluta, sed ini*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEPVNDA. CAP. a; i4i
qnam iste intercessoris iniquissimi beneficio obttiiuit,
nou iure praetorio ? Sed hoc iccirco commemoratum a
qnhsima Tnboxu plebU interces-
tione, qm contra ins faiqtie iu^
dicium difcnstit. AbHAm*
Intercessori» iniquia9imi\ Ini-
quiMimnm Tocat intercessotem ,
Tcl quod ea intercetsio Ttibuni'-
tiam poteitatem excederet, vcl
quod iniurlam ei faceret, qnem
nou patiebatur iuf aunm expe^
tlri. Non potnifae antem Tribn-
num plebif intercedere, qno mi-
nuf reuf cauffam diceret, insi-
nuari ▼Idctur in Vatiniana: Po-
itulaiusne sis lege Licinia et
Junia? Edixeritne €. Memmius
Praetor ex ea lege , ut adesees
die trigesimo? cum i> dies ve^
niSset , fecerisne , quod in hac
repuhUca non modo factitm ante
nunquam est,^ sed in omni me^
-jnoria sit inauditum? appelkt^
risne Trihunos plehisy ne caus^
tam diceres: levius dixi (quan-
quam id esset et novum , et non
ferendum, ) sed appeliarisne no^
nunatim pestem illius anni, fu^
riam patriae , tempMatem rei^
puhlicae Clodium? i^ui tamen
cum iure, cum more; eum po^
testate iu^icium impedire non
posset, tedit ad iUdm vim, et
fiarorem suum. E qtio loco, nifi
ibrtatee oratoric rem exaggerat,
intelligi facile pof f it, hoc Q. Fa->
•&rt ' indicinm poft THboDktum
Clodii reditumqne Oicetonif db
elUio contigiffe; ' Cette anno
•prozime feqnenti, eo Tidelicet
ip«l>, quo reTocatiif est Tulliuf,
m didtur in Sextiana: JBcce tihi
C^nsui, Praetor, Tribimus ple»
his nopa nopi generis ediefa
proponunt: ^te reus adsit, nec
eitetur, ne quaerettur, ne men^
tionem omnino cuiquam iudi^
cum, aut iudiciorum facere U-
ceat» Mon qnidem ut iudicinm
omnino dttcuterent, ted ut ia
aliud tempuf proferreqt, nt con-
ttat e Dione. Idbm.
Non iure praetorio] PapiniA-
nuf D. de iuttitia et iure: lus
autem ciuile est, quod ex legi-^
hus, plehiscitis, Senatusconsul-^
tis, decrefis principum, aucto^
ritate prudentium venit, lus
Praetorium est , quod Praetore9
introduxerunt , adiupandi , vel
supplendi^ vel colUgendi iuris
cietiks gratia propter utilitatem
puhUcam : quod et honorarium
dicitur ad Aonorem Praetorum
sic nomihatum» Subdii proximo
eodem titnlo Marciannt: Nam
est ipsum ius honorarium: piva
pox est ittris civiUs, Ibem.
Sed h9c iccirco commemora-^
tum a te puto] Hic locut utque
ad, jit enim, deett in o^mnibtif
fete librit Yeteribut, ii ^ a qui^
buf non abest, uoc modo, CUm
te omnes recordarentur Uhertini
generum, et Uheros tuos ntpo»-*
tes Q^ Fadii Uhertini hontinis
fuisse. Hoo idem oblicit in 1 1 1*
•Pbil. Cuius pater Numitoriam
FregeUanam proditoris fiUam
hahuerit uxorem, ipse ex Uber^
tini fiUa susceperit Uberos. An-
tonium quoque detcripsjfte bU
▼erbit, qnae tuot in Xtt. lib,
epif€« ad Atdc, pre certo pnta^
Digitized
byGoogle
aSf2 " OBATIO : .
le. pulo, ut .10 infimo' ordini cotomdncjaresiy
rem, nUi praenomin* dis-
^«parciit. qiurtquam > crediliil^
poo c«t, quam crebro C. et Q.
iu librU veteribui repcriautur
ip9yin inter «e commutaj^tie* Uaec
j^A^em verba •uot,. \ut sciarU
(fimiiq crtUtftitr, ^ing v^tU^ Lucul-
igno euM tx C Fadii JiUa lihe^
Tos hqbuisse, FsR^AAfv*.. Uaoc
^tQiKoni^v y quam iu multia non
jcpeiit Feirarius, nec ego iu
.uUo <}nattior MSS* qiioa consur
Ini , rcperi. GAABy« Sed hoc\
jSarcaunus per irdniam, quafi
J^tpniua crimen illud obiecerit,
^ou t^m vexandi Cioeronis caus?-
4P, qjuam comi^eiiiovandao affi-
^nUatis , qnam ipae coDt^ hon&ine
.libcrtlno contraxerat« Asham.
J^ed hoc idcirco etc*"] Non po-
.Mraa d« illa cooU^overaia com->
;iB«;Dorare, qiuie cnm meo fa~
jBMiii^i faerat Q. Fadio. socero
Jtm» fintn recordarentor omnes,
.fte illius esse gcneram: commcr
morasti videlicet, quod tibi li-
J^eftinos, inAmum hominum.ge-
^tts^ coociliare VfUui^ti^ Mirum
^cst, rquai^ focde l|aiiut« bis ad
Jn, J.. peccety quem umen non
/elfello, ue operam p^rdam.
-;Fbrilat. Sed hoc i^oircq etq.
Jijber^ini hominie fuisse] Haec
^omnia, quae nncit ioclusimas,
^in pjlerisqtte Regii^, ^% a^ils co-
^dicibus dccnnt, et al»eske.possu]|U
,](iALi.Eiu Tou baeo comprchcn-
j!^, . qiiam in Vatican^^ ut in
.aliis boM codicibus, et in edftis
,C|mnibus, eiLSl^re video, caiisam
idoueam pra^buit, .AbraiiHO et
Ftrratioy ut Tultiam dillim-
rent non contr:i ipsius Antonit
j*cm, scd Fadii , veoisse,^ ^adiui^
.^utem Antonii gratia cqutra ius
adiutum fuisse vehemcui^r. Quod
ni itsi ,sit, litem Fadiae lUius
filiac, Aotoiiiique uxorts iutcUi-
gcre iKcebit. Nam quo4 Hcu-
isiugecus Antooii proprium Uteip.
foisse arbitrai)iir , ,et verba bui<\s
periodi ad su^oi seoteuliam pcrr
trabere coaaiur^ niliil, meo in^
dicip, profecft: u^ enm mircr
.non baec potius dclcfida .ceusui^-
Jfsc, quae a^ roulM& MSis absunt,
*^t .^b ntroque Barb. . ct iu iiU
viri doctisaimi opi^iooc ibutiUa
fiuiit, , locoquc non sno posifta.
Si dicaf , parum essc verifeimilcy
Antoujium UberUnis in S^oata
veniUure se voluissc, rogabo, ift
observes, .ifouia quadain^ Anto-
niom bio puugi , occasioucmqu*
.capUri libertiuae ^xorts obiici-
.endae: quaiu ea rc gloriaretur
.Antonius, ct a Senatoribos id
foras proferri yeUet, aot etiaot
^cxaudiri a miiitibus , quos tuin
.addnxifse coustat ex V. Fbil. 6.
.et in aede Concordiae, partinx
in ccUi^ ctiaii|, coUocasse. Vidia
infxai c. 8. et 44. In iia miUt^-
bus Ubertiiips fuisse con^plures
jarbitror^ quamvis Itoraef ()i/qaii->
tur,. ii^vidioito l^arbarorttiii •nq-
jBiino arrepto^, quod «Uqna.eq-
,rum p#rr geatis tsset ilUii#.
<<^AKAT09«.
Infimo, ordini] yMu fnenmt
i ordincs , \u quos civitas Boman*
dcscriberetur. Prima diviato
fuit in iSfeaatam popolamque
Bomaw ura^ . quiliBt postmodam
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP2. i4S
eifiiefter ordo- Acccsut , ut ait
Plinius libro 53 , rap. 2. Ali4
detcriptio fiMt in patricios et ple-
bem , tit fnse ostentiimui pro
Milone, ampU^simorUm ordi-^
num. Plebem rursus ia iribuuof
aerarios, scribas, mercatoref, 'et
Begotbtores , argentarios et foe*
iieraiore6, aitificef et opi£cef «
turbai^ •^rcufem , liberlinof et
juagiftiatuum appailtoref di\ride-
l>aut. de quibtia fuae Sigonliif
lib. 7« de autiquo >ore cinum
lUxii\anorMm a C9f, 7. iid i5* aut
ctiam iu a«fi(lllof et papite cent*
•of. de quibuf nof loco citato
MiloniAnac; lufimus antem vof
catur ordo iibertinornm , qnod
•ulTriigiornm itire carerent, fal'«>
tem in quatuor taBtiwi tribubpf
nrbanis ferrcut fttfTragtum, quod
iu miittiam ordiuarie uon adf
ftcifcerentnr nisi difficillimif rei>
pttblicae temporibns, quod ad
mfgfftratuf ejt curiam Aditom
soa hfberent* ut emdite probat
Sigonins eiiifdem libii cap. ]4w
I4berti]ii . autem ii dicebaotnry
qui in librrUtem afferti fucraat
e fenitnte : quamTif antiquitua il
aon iibertiui , sed llberti dice-^
rentnry. cum libertiui nomen in
coram filiif haereret. TraQquil*
Ihf in Claudio 34: Etiam Ap^
yium Caeoum cemorem , ge^^it
sui produeiorem , Uberfkiorum
fiUoe in Senalum aUegieee do»*
cuit: ignarus, temporibus Appii,
€t dwincep* aUquandiu, Uberti"
noe dictoe non ipsoe , qui ma^
numiiterentur t sed ingenuos e»
Aie procreatoe. Abb.aj(. Infimo
in plebe 6rdini, Ubertime ^ ipd^
bna f« conmendaTerat Antomui»
dmm b4 Uibumciam potCfUtem
confugerat, optimatibus artuqui
iuvisam. Hbvsino. Cur liberiinlf
po;iu8, quam })lebi unlversae?
quam vero popnluiu id concili*
affet Antonio, quod commodl
fiui causa feoidset? quif porro
praeftabit, intercefsit^nif tribn-
Siiciae menttonem ab Aotonio
facum ? deniqne in cana if priva^
tia OfiUtBm crau ^pellare Tri<p
bnnosy ut .cooatat ex c 30. pr«
Quinct» eaque in re noa factum
spfum', fed facti aeqnitaf erat
jpectanda. iDterceffio Tribuoi,
nc reuf caoaam dicewn, ne iu-
dicatum faoaret, erat etiam iii
priratlli oanaif contraimor^y ei
•d iudiciorom» difftOloti,onem coni^
tra remp- oomparata. Ka quo<i>
que reprekendebator, ex qua car
lumnia patrocinium et liccntiada
tianciscebatur , ex qua inhiria im
aliquem redundabat. Quae Ter^
auxilium cbntra potenliam' ec
iniunaf ferret, morem maiorun
DOLn laedebal, neqne poterat me^
riio reprebeBdf. Confer, quaB
-diximof in ExcMirfn ad Cluaa^
tian. §, JL lahi vero Tribtms
poterant bif infteicAvioBilmf efac
popularea, plebi qoe te commcn-
dare: non is'«eru , a quibuf a^
peliabantnr} qui, fi Tribimujift
ad ioiquam interceffionem addn*^
oerent, gratiosiores eraBt exifti^
mandi , qnafh qiii inftam obti^
nebant, fcd apud ipaiun Tribn-»
lium, JTlrofquey f i ioru ,.poten^
tef ao nobiieA. -. Hiio iuqne An<*
(onii^a/iaoommemoratnr, qqcm
Tribiinnf>atidiTit; Uf6 ipfe, fir*
Fadiuf appejlarcrit , intereeeeo-*
ris autem,' b% e* Tcibqui, ini**
quissimi beneficiumr ABtouio trW '
li^tum c«pr<henditiur* Gajutov»
Digitized
byGoogle
i44
ORATIO,
quiun le omnes recordarentur libertini genetum , el
li!;ero5 tuosi nepotes Q. Fadii, libertini hominis,
fuisse. At enim te.in dlsciplinam raeam tradidcrasj
(nam ita dixisti^) domum meam veutitaras. Nae tu.
Cum te omnes recordarentur]
f(oa upitR hoo 'eret, cum iam
t)innci noMOlit, tc .cooinnctum
«tie cuu^ hoc brdine. Hevsimo.
Q, Fadii] Cui a linguae vitio
cognomen emi Bambalioni i Tide
Dio/u Cait. lib. xlt. estr. et in«
Phil. 7. Hnina filiam locupletem
■dolefceuft adbuo Antoniua uxo*
rem dux^at, cx eaqne liberoa
•uttulerat , fdium certe, de c{uo
c 3G. qui- tamen hoc quidem
tempore superites fuiMe non Ti-
detur , quia didt Juieee, Mimm
Tero ett , quam huiua Fadii prae^
nomen in librii Tariet. Qui h. 1.
"Quintus TocmtQr, infra c. 56.
Marcue , xti. ad Attw a. Caiue
dicitur. Sed Q. et C facile per«*
nutantur: de Mareo Tide sno ,
lofioi In len. kaec omnia deai-
derantur, • verbia eed hoc as«
qne ad fuiese, Insii.
jit efumj Antonius ut Tiolatac
«ibicitiae crimen exaggeraret, dl'—
Xerat, ae Ciceroni in diadplinam
•e tradidiMe, ac proinde a Cicerone
oppagnari minimc omnium ^e«
LuUse. Megat TuUioa, et oUter
impudicitiac crimeu impingit*
Aa&AM. iSapra Ocero Antonioia
4ixcrat aUttmmm: AnConina coii->
tr« , •• cioa •dacoutorem f msec»
«c ••tia familiarcm contendii.
Fmtcfat boe Ciocro, «c ac fiert
qoAdcm pofJMc oaicadit. Hxr-
•uro* £mt caac Pcmt. t. Epltc
i» at f iW M i AatoMA atgana t»-
cari a TuUio potniMe. Tempora
enlm distingueuda auut : idantem
hic reapicitur tempus, quo non-
dum erat Tu||ii familiaris Anto-
aias. Ipfe nlieuus dicitur, si rem
uxoria procurabat. Si Ib erat
Fadii, Tix aUu3 intelligi , qnam
Fadius, potest. Gab..
Nam, ita dixieti, domum me-
am pentitarae ] Sic iste Xocns in-
terpungendus. Tulgata distinctio
reddit locum uavv^tfov, Gra&*
Tm. Praefcro Tulgatam inter^
punctionein , tradideras ( nam
ita dixieti) domum etc. H£tsik«*
Omnes Ubri fiouiunganty n€an
ita dixieti» Gar. JSi, Grae?iaa
iuterpongit, nam^ ita dixieti,
domum meam ventitarae^ aUas
in locam sensus indacitar , /qaasi
meos esset oratoris, Antoniaia
in oratione saa dixiMe , se Tcuti**
taMC iadomum ip^os (Giceroois)*
Immo iactaverat, sc in Ciceroni»
diseipUnam tradidisse : at dicit
orator, quod res est: domojit
moinnfmquam meam rentUai^il^
Nae^ tu y ei id feciseee (sc. ei tu
in. dieciplinam meam te dedie"
eee^) meJius fanute tmae con^
emiattssesm
Domuun muam pemtitaras] Do
more« Aaotor de oratotibos et
cansM oorrupuc cloqoentiae :
Ago c^ttd mimiorte mostros im^
pemit iiie^ 901 foro et elofmen-
fiae parahmimr^ iwnhmitis iam
domimstkM dit ^ :i pii na » r^eetm^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVJTDA. CAP. a, 145
81 id feciwes, meUua fanaae, melius pudicitiae tua^
honestis studii.s , 4^ducebatur a
fiatre vel a, propingi^j ad eutn
Qratorjint, q^i. prAnqipem focim
in cipjtatf tefiebat, Hunc ee^
ctari , hunc prosequi^ huius om-^
nibiis dictibnibus inter&eae, ehe
rn iudicfisy sipe in contionibu»
assuescebat, PliQiitt lunior )lb.
H, ep. Erat autem antiJpiitus
histitutum, ut a maioribits natti.
non kuribus modo , verum etiam
Hcalis disderimui, quaejadicndw
nos ipsi ac per vices quasdanP
tradenda minoribus haberemus,
Jnde adolescentuli statim ca-'
strensibut stipfndiis imbueban^
tur, etc9 Inde honores petituri
iusistebant euriae Joribus , et
consilii publici spectatores an-
te quam consortes erant, Suus
cuique parens prg magistro, aut
cui pareris non erat , maximus
quisque et petustissimus pro pa-
rente, Adeo, u^ i^e forenua qui-
dcin ansplcari ttipendia, et ,ad.
diceadum pro^ire liceret sinc
tnciore. Idem libro 2, epist. i4:
AtUercul^ ante memoriam meam
(maipres naf/i ita dicere sole^
hant) ne nobili^^imis quidem^
odolescentibus locus erat, nisi
oiiquo consulari producente.
Tanta peneratione pulcherrimum
opus colebatur, Nunc refractis
pudoris et reverentiae claustris
omnia patent omnibus : nec in-»
dftcuntttr , sed irrwnpunt, Ne-
^ae aolum ut foro ae aut niili-
tiif pararent, sed etiam ut mo->
Tet compenerent, ad maiores na-
U Tentjtabuit* Persiui Sat. 6 :
ToM. I,
Cum primum papido custo^
n / rnihipurpura c^ssit,
Buliaque succinctis iurihuA
donafa pependit , etc. ,
Jtfl? tiiii supposui, tenero^ tu,
suscipis annos
SocraticOf Cornute, sintu
Tunc falltire solers
Apposita intortps Qsiendit
regula nwres,
Et premitur ratiqne unimus
pincique laborat,
Artificemque tuo ducit mb
polUce yultum,
E quibuf intelligas, buiusmodi
TiUe magistros sumpU Yirili tqga
priiuum adscitos fuisse, ut io^,
G>eliaua: Vt huic viz\iem to^,
gam dedit, etc. hoc d^c^itn, hunc)
a patre continuo ad me esse
deductunu >ide Aoitium lib., de
amicitia. Abram. > ,
Melius^ famae , meUus pudi^^
cdtiae] fiene famam .pudlciLiae,
cobiuogit: ut etiam Maro 4
^neidos : . . ,
Extinctus pudor, etp qua sola,
sidera adibam,.
Fama prior. —
Item ;
•~ et oblitos famae melioris .
amantes.
Sicut contra impuri smQfes, tiC>
cum Pisioclero Plautiuo ioquar^
Baccbidibus scea. 1 :
Aninmm fodicant<, bona di^*
stimulant, facta ejt fa^
mam saticiant.
Lucretius 4:
Laaguent officia^ atque a^-
grotat fama vaMans»
Digitized
byGoogle
i46
ORATIO
^malaisaes. Sed nee fecidti/nec, «icupem^ Ubi id
per C. Carlouem facere licuisset. Auguratus peLitlouem
mihi te concessisse dixisti, O incredibilem audaciam !
Hinc mnlietet fautdsat, quo in
^enere lepidiun iHnd 2 de Orat.
Cum Q. Opirmiu CoMularis^
qui adoU^centalus male audis-
sety festipo homini Bgilio , qui
pideretur molliorf nec eeset,
dixisset:
.— quid tu, Bgdia mea?
Quin ad me aecedis cum tua
eolu et lana?
— non pol {inquit) audeo.
Jfam mead famosas vetuit ma-
ter accedere, Aa&ax.
8ed ned fecisti] Lamb. monet^
lilios kabere, sed neque fecisti:
quod poitea in auo cod. et in
Col. Graetiui invenit, immeri-
toque coutempftit. Nam et aatif
booi tuut ii codicet, et «uribua
grata lectio , et eroendatorum te->
meritati obnoila, nt ostendimua
ad c. 16. in Piaon. Adde ibid*
33. et qnae ibi quoque adnotavi-
nius, et ad c. 11. pro Rab. PoaU
ct locum beic infra c. 53. item
XIII. 9. etc. t Imo vero in Vat. aic
\t%itMX i sed neque fecisti ^ nec,
«1 cuperes , tibi idper Curionem
ctc Lambinui autem Mnretum
deaignabaty ut pottea comperi.
Gakaton. Pro more luo Erne-
#tiut bic putat pouendum etce^
cupiisses, Yenun ett eadem bn-
ina loci ratio, qiue iUins in orat.
p. BliU G. aG. quem Pompeius,
etiamsi vellet, nunquam ex in-
feris excitasset, Quodai «at ea
Tcrbi uatura aut cm notio , ut rea,
qoam aigaiiiGJUi tliam dQrana«
non infecta propout potsit, im«.
perfectum etiam ante pluaquam'-
per(cctum poui poUat.
V C, Curioneni] Vidc de hoc Cu-
rione fiUo iofra c. 18. IL Epi&t.
1. exlr. Vellei. II. 43. ,Plularcb..
iu Ant. p. 916. Hjiic actate pro-
pe aequalit fuit AnJomuty paucia
tfimeu auuit poaterior. Prior
ccric Curio magbtratu^ gerere
cocptU Hsvjiixc.
Auguratus petitionem] Dlxifti
tc atiguratut petitiouem omititae^
iu mei gratiam , ne ridelicet, <i
tu iiicut fuisset competitor f ego
repuUam ferrcm. lo buiusmodt
taccrdotiorum petittohe , cum
pltires essent candidati, magniuiif .
beueiicium fa}ti>e, si gratiotoa
competitor petitionem alteri
concederet. Sic Catuloa tum*>
mum pontificatnm cnm Caesar«
et Itaurico petens^ misit, qui
magna pecttniae pi Caesari per^
suaderent , ut is a petitione de^
sisteret, ut narrat Phitarcbua ta
Cacsare, ex quo etiim liquet, qno
tempore rioster adeptut fuerit
auguratnm : IStiam in eorum sa^
Gcrdotum collegium adoptatu*
est , quos augures appeUant
Jtomani , loco Crassi JunioriSp
cum is €ipud Parthos mortetm
obiisset, Ab&am. Dixitti, mea
cauta te non peliitte auguratomi,
cnm petendi iut babuiatea « at
mibi petenti locum darea. $nf—
fectns est Cicero Augnr in M •
Crassi filii locum amio doc« qum
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 2. 14/
o inipudentiani praedicamlain ! Quo emm lempcn*e mo
augurem a loto collegio expetitum Cii. Pompeius et
Q. Horteusius nominaveruuty (neque .enim licebat
tenipore Antonins nondiim ma-
gUlraUim gesserat (vide ad c. 30.),
qiii qnarto post anno, Curiomi
potissimum opera , angnratum
adeptus est^ cum esset Trlhunus
plebis. Vide Hirt. B. G. VUI.5o.
Coel. ad Cic. VIII. EpUl. i4.
Plut. p. 91 ;• Ubvsuig.
O impudentiampraedicandam\
£xcIamatio in audaciam et im~
pndentiam Autonli, ex eo quod
co tempore se anguratus pelitio-
nem coucessisse alteri dicat^ quo
ipse adeo gralia non valebst, ut
oppressiis aere alieuo diutius
fttare locumque tenere in civiti^ie
non posset. AsR.
Quo enim tempore] Anao , ut
Tidttnr^ utbia aeptiogentesimo >
Cn. Domitio Galvino et M. Va-
lerio Messala ConsuUbus, quo
tenipore TuUiUs, P. Cra&so M.
filio a Partiiis deletp, augur ui
- eius locumsuffectua est. Isem..
ud toto coUegio] Tres faciunt
- colUgium , . ut ex Neratlo scribit
Marcellus D. db yerb. sigpir. L
' 85. Et* B^neinitio tres tantunx
jRigvca fuerunt, poat sex, deinde
voTem , post. qnindecim. Livina
Isbro ip; ^Quemadmodum ad
' ^atuor augurum nwnerum, niti
morte duorum^ id redigi coUe^
^irnn potufrit, non inpenio: cum.
inter auguree» constet imparem
nurrurum debere esse , ut tres
4mtiquae tribus Ramnensee ,
Titiensej, Luceres, snum quae-
pluribus sit opus, pdri inter 4S
numero sacerdotes multiplicent :
sicut. multiplicati. sunt , cum ad
quatuor quinque .adiecti ncvem
numerum, ut terni in sinsulat
essent, explsi^unt. Vbi ptt
iiuparcm uumerum intelUgi tI-.
detur omois numerus, siTC par, ,
siTe impar^ qui in partea trea
aequaliter dividatur. Poat, ut dl-
citur iu epitomo lib. 89 : . SuUa
Victator, etc. Pontificum Au^
gurumque coUegium ampUapit ;.
ut essent qtsindecim. Quod att
>Dio extremia Tcrbia libro 33. de
Caeaare loquens: "Mq t€ t^h^
fnTvfKoU^tnu %fa , koI . i^ tov^
Xiru MUxovfUvoV^ %giU Mgo6q
Ttqo^antodiC^iu^, , Ad quindecim^
viros unum^ et ad septemviro*
tres alios adiunxit, id non do
auguribua, sed de. quindecimTi-
ris libvorum SibjUinorum custo-
dibufi a Corneiio Sulla institutijy
cum pii&ium eoa am^arent . de-
cemviri, et de septemviris epa-
louum iuteUigo.r . Xdxk.
, Nominaverunt 1 Nominatione
«na in collfgium cooptaTcruut.
Pbilipp. i3. de, Sexto, Pompeio
loquens : In primis in paternum
auguratus locum: in quem ego
eum, ut, quod a patre accepi^
filio reddam, mea nominatione.
cooptabo. Initio libri de claria
oratoribns de Hortensio , Inter'-»
itu talis auguris dignitatem
nostri coUegii diminutam^ dole^
bam: qua in cogitationCf et
4Ufi^tatum ms ob 40 in voUe^
K 3
Digitized
byGoogle
i48
ORATIO
a pluribus nominari,) tn nec solvendo eras, nec te
ullo modo, nisi eversa re pablica, incolumem
fore puldbaj. Poteras autem eo tempore augu--*
^um recordabar, in quo iuror'
ius iudicium digniiatis msae fe^
ctrat f et inauguratum ab eo-
dem : ex quo augurum inMtiiU^
*#r# in parentis eum loco colere
dekebam. Adveric, non folam
oim augur iu defuocti locum
•ubrogfladoA Mtet, «ed etiam
#crto ct solemni dio nominatoe
Maae a aiBgulia, quos digniaai-
moa eo aac«>rdotio iudicaretit.
Pliniu^ luaior epiatola i , lib. a.
ioqneoa de Virginio Rnfo: Hic
iOo die, quo sacerdotee eoient
nominare, quoe dignieeimos sa"
csrdotkf iudicantf me sempef*
nominabat» £t iibro 4, cpiat.'8:
Oratularis,.quod acc^errm au^
guratum, etc Mihi vero iUud
siiam gratulatione dignum W-
detur, quod suocessi luiio Fron^
tino prtneipi ptro , qui me no»^
minatianis dieper hos continuos
annos inter socerdotes homina^
hat ,^ tanquam in locum suum
cooptaret, Quod nunc evsntus
ita comprobaifitfUt non fortui"
tum pidsretur, Abram. Duo
acilicet cx collegto, qncm di^
guitaimum putarent hoc aacerdo-
tio, nomitiabant, qoi, ai populi
•uffragiia probati fuiacent, in col»
lcgtum coopubantnr. Cic. Brut.
I. Manut. ad Vlil. Epitt. x4.
Sigon» de Ant. Inre Civ. R. !•
19. HBVatNO.
Nec tu solvendo eras] Tu nec
sohendo, o. 1. v* boc ampliot
Col. ineolumem fore putabas»
qoo nuQicro iu ianntiir «arf^
mcac , nt non dnbitem , qiiin ita
acriptum ait a Ciceronc. Fzuu.-
mrr). Nec tu iolpendo eras^
Hactcnus oateodit, aibi ad angU"*
ratnm facile viam patniaae , nnno
dnaa^canaaa oatendit^ quae ad idein
aacerdotinm Antonio aditum ob-
alruebant. Altera fnit aea alie<*
oum , ahera Curionis abseotia*
Antonii pater decoxerat. iofra.
Ipse sesteriiuiii aexagies aeris ali-^
eoi coutraxerat^ vel, ut narrat
Piutarchus: ^s alienum grapa
et praeter aetatem .ipsi confla^
tum est ducentorum et quinqua»
ginta talentorum^ Qui antcm
aoWendo non eraot, oon potc^
rant ad aaccrdotia promovcri,
lege iam inde • Romulo rcpe-»
tita, qui aaccrdotca eligi volcbat,
qui sufficientes facuitaies pos^
siderent, atque adeo candidata
profitebantnr y id cst reddcbanr
rationem et facultatum suarum 9
et aeria alieni, at diximna pro
Scxtio. Ab&aji. Barb. acc. tts
omittit. Lambinns non est andi«»
tiu, qtii ex omnlbttSf ut ait, co^
dicibua rcvocavit ordincm omni-^
nm aote P. Man. editomm, form
incolumeth putabas, Scd prae^
cipue notari debct, cnm MSi»
Fcrrarit Priscianum qnoqnc p^
x2o5. cxhibcrcy iu nec solpsndm^
eras, Meque aUter Vatic. niai.
quod littera T. anpcrtoiri verb»
adbaeacraty manniqnc rcccntior
addidit V. qni codcx ordincm qu(^
que vetei^em confirmat, qucm uniM
immutat Golotianu^. GAJU^t^if.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP, a. 149
ratunt petere> quum in IlaUa Curio non essei ?
aut ium y quum ea factu3 , uuam tribum
Cum in Italia Curio ncn es^
set] Iq Asia fuU Cnrio, Domitio
Caivino et M« Valerio Mcsiala
CoDflulibut, eoque ipto anuo re*
▼crfu* eit, cum Milo peteret Coo-
•iilalnm. Epistola 6, lib. a. ad
Corionem: Cum appropinquare
tuu^ adventus putaretur , et te
iam ex jieia Romam pereus
profectum esee constaret, Vi-
detur autem in Asia cum impe-
perio fuisse, epiat. 5: Gratulor,
vel quia non videe ea, quae noe^
vel quod exceUo et iUustri loco
Mita sit faus tua im plurimorum
et sociorum et civium conepe^
ctu: quae ad nos nec obscuro,
nec vario sermone , sed et cla^
rissima et una omnium poce
perfertur. Videtur autem Quae-
tioT fuiiae : if enim erat primua
maj^istratnfy et aditua ad cacte-
roa bonorcf. Abram.
^ut tum] A contequenti pro-
bac^ euiu auguratua fandidatum
fieri non potuiase abtente Cu-
lione, quia pofiea, cum angur
factuf eft, id facerdotium ade-
ptuf eat per Curiouem, qui tan*
topcre ftudiut Antonio augura-
tum petenti , ut eiuf familiares
de Mi damnati fnerint, quod ae-
^itioAem ia comitiif concitai*
teni. l£BM.
Fnam tribumferre] Nou lo-
cutio. Pro Sextio : Trihum suam
non tulit, Palatinam denique^
per quam omnes illae pestes ve^
xare populum Romanum dice-^
bantar, perdidit. Sed quid tri-
Iw «d «iiguratum, cum it i
duomm augurnm nominatione
penderet? Variif modif pro di-
Tersitate temporum facerdotiA
collata fttut. Siquidem tertio
Marii confulatu, nt ait VeUeiiii
nb. 3: Cn, Domitius Tribunus
plebis legem tulit, ut sacerdo^
teSf quos antea coUegae st^ffi^
ciebant, populus crearei» Id
iUe fecity* ut adverttt Tranqnil- '
lus In Nerone eap. 3: Pontifici^
bus ojfensior , quod alium quam
se in patris sui hcum cooptas'»
sent. De hac iege nofter epift.
4. ad firutnm: Bxistimo omnino
absentium rationem saeerdotum
comitiis posse haberi» Nam et'^'
iam factum est antea, C. enim
Marius, cum in Cappadocia es^
sety lege Domiiia factus esi
augur : nee, quominus id post^*
ea liceret, uUa lex sanxii»
Hanc legem L. SuUa DicUtor
«brogaTit, renofaTit Tit* Labic-
nu; Consulibuf Cicerone et An-
tonio. Dio 77: Cum Labienus de
Pontificibus creandis rogatio^
nem tulisset, Caesar auiem ple^
bem dsmereretur^ iterum plebs
contra SuUae legem Domitii
legem renovapit atque introdur
xit» Qnod ita reor popuU luf-
fragiifl fuiffe pernufaom, pt ne-
ceff e effet eum, qui pontificatum
vel auguratum adepturuf erat, «
duobnf Tel pontificibuf Tcl au-
gnribuf nominar». Ne<jne enim
t^aef ar adbuc adolea ceni , et ple-
beculae quam optimatibiu iuctin-
dior. nominationem hanc contrft
Catulum et Serrllium Isauricam
Digitized
byGoogle
i5o
ORATIO
sine Curioiie ferre potuisses? ctdiw etlam famfUare»
de vi conderanati sont, quod tui xiimis studiosi
fuissent.
competitores obiineve facile po-
tuisset, nisi Domitia lege fuisset
Ha sancitiim. Nostpr orat. 2. ia
Itnilum : Ne hoc quidem vidit^
maiores nostros tam fuisse po^
pulareSy uty quia per popalum
creari fas non erat , propter re-
ligionem sacrorum, in eo tamen
propter amplitudinem *saccrdotii
(Pontificatus maximi) voluerint
populo supplicari, atque hoc
idem de cdeteris sacerdotiis Cn»
Domitius Tribunus plcbis , vir
clarissimus , tulrt y quia' populus
per religioncm sarerdotia man-
dare non poterat, ut mrnor pars
populi pocaretur, ab ea parta
qui esset factus , is a collegio
cooptaretur, Scculn c&t Irx lu-
}ia de sacerdotiU a JuUo Cacsare
lata, ut vlcUtur, in primo con-
lulatu. de qua uoster ad Brnium
. epist. 4 : Bst etiam in lege lu-
lia , quae lex est de sacerdotiis
proxima, his verbi» , QVi pb-
TIT CVIV8TE RATIO HABB-
» I T V R. aperte iudicat^posse ra-
tionem haberi etiam non prae^^
eentis» Cuius, opinor, ca vii
fuit, ut sacerdotes nominandi qui-
dem et cooptaridi sibi coliegaa
iiu baberent, sed eorum lamcn
Bbmiuatio rata nou esset, nisi
popnli suffragium et cousensns
«ccederet. ^ilipp. 5: Reliqua
populus Romanus in ea familia,
quam vidit amplissimam, per-
Mequetur» Imprimis paternum
auguratus locum: in quem ego
tum, ut qi^od apatre accepi fi-^
lio reddam, mea nominations
cooptabo, Vtrurti igitur augu-'
rem lovis Optimi Maxinti^ cuiks
interpretes internuntiique con-^
stituti sumus , utrum populus
Romanus libentius sanciet, Pom-»
peium an Antonium ? Atque «deo
sibi non rcpugnat» cnm in ade-
plione atignratns et uominatlonis
et sufrragU stve tribnuni facit
mcntionem. Abham.
Sine Ctirione] Ptntarcbns in
Antonio : Curio amicus jintonii
Caesari studens a se produxiC
jdntonium, Cumque propter elo^
quentiam magna apud populunt'
auctoritate poUerety magnasque,
supp editante sump tus Cdesare ,
largitiones faceret , Antoniunt
ad Trihunatum plebis , dcinde
dd auguratum etiam promovit»
faclus est igitur augur eo ipso
auno, quo Tribunns plebis, i<l
, eit Luc. Cornelius Lentulo et C
Claudio Marcello Consulibtis qua-
driennio post Ciceronem, vel po—
tius sub finem annl praticedetitiiy
oum iam Marcellus et Lentdhlt
esscnt Consules desfgnatl. Hir-
tius snpplemento commentario—
rum de bello Galllco: CineMr
hibernis pcractis contra con-*
suetudinem in Italiam quam md-
ximis itineribus est profectus, ut
. jnunicipia et colonias appeUaret,
quibus M, Antonii quaestoris
sui commendaverat stteerdotii
petitionem, Contendebat etiifn
gratia cum libenter pro homine
sibi coniunctissimo , qu>m pamt^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5* i5i
IJI. At bencficio sum usus tuo. Quo ? Quam-
quam illud ipsum, quocl coramemoras, semper prae
jme tuli. Malui me tibi debere confiteri, quam cui'
quam minus prudenti non satia gratus videri. Sed quo
unte praemiserat ad petitionem^
-fum acriter contr4 factionem et
potentiam paucorum^ qui M, An-
tonii repuha Caesaris deced^n^
tis conveUere gratiamcupiebant»
Hunc etsi augurem factumprius^
guam Italiam attingerety in iti^
nere audieraty etc. Sabclit: In*
molenter adpersarii sui gloria-^
rentuTy L. Lentalum et C. Mar^
eellum Consules ereatos, qui om-
Mem honorem et dignitatem Cae^
saris ^oliarent, Ioem.
jit beneficio sum usus tuo]
Obieclio Antonii. logratua es, o
Cicero, qni contra rein meam
Veneria, qui magnum a me be>
neficium acceperai. Hoc autem
ita confutat, ut primo neget l>e-
ficCcium fuitse, dcindo factum
siinm defendat. Idbm. Cod. Va-»
tic. jid beneftoio sum tuo usus,
aic umen, ut io v. usus prio-
r«m ajlKibam , qnae deerat, re^
centior manna •npplcverit. Cre-»
damua exctdicte, quf:d eadem
autim repetebalur. Tamen con-r
iiccra lioet, usus esac vocem ad-«
iecUtiaro, Tnlliumqne acripsisae;
jit heneficio sum tuo, Quo?
Qi infra yiii. 6. cum auo- magn^
beneficio esset, vsnis^e cum €on^
tTAi se: M vide. Garatoh.
Qtfio?] Inurrogalio par iia^
simulationem, qnaai beneficium
illad ignoret, Tel potrua nt hac
tnatenutione anspandat •nimof
Attditortini* • ABiuif.
Quanquam iUud ipsum] Corre*
ctio ad temperandam dissimula-
tionem, ne, si absolnte beneficium
acceptnm disstmulet, ingratua e§*
se Tideatur. Idsm.
Semper prae me tuli] Vt Pbi-
lippica prima: Pauca querar
^ hesterna M. Antonii iniuriat
<:ui sum amicusj idque nonnulio
eius officio debere etiam pras
me scmper tuli, Idem.
-" Malui] Subiicit facti sui ra-
tioncni, et quia uegaturua erat
esse beneficium, periculumqne
erat, ne iugratua videretur, se
ad fuluram orationem pracmn*
nit, ostenditque, ae tam gratnm
fuiase, nt iUi etiam se obligatnm
esse fateretur, a qno revera bt-
neflcium non acceperat. Iobm. .
Non satis gratus] Commode
referri possit ad faunc locum di-^
ctiun Muestlachi Plantini Bao-
chidibus, actu 3, acen. 2;
Nam pol quidem meo animo
ingrato homine ui&ii im^
pensit^ st,
Maiefactorem amitti satius,
quam reUnqui ban^cium^
Niinio praestat impendiasum
te, quam ingratum dicier.
JUum laudabunt boni, ho9
stiam ipsi culpabunt m^
li, InBic
9ed qua beneflcia] RedU ad
propositam iotcTrogationem. 8*^
-qnitttr anbiectio. Ulnd vidclieei
Mt JiuaffiBiwF»! gnod commcmo»
Digitized
byGoogle
l5a OBATIO
benefidlo? qttod me Bnmdisii iion occideTis? quem
r«g, qnod me devlcto Pompeio
tedeuntem non occideris. losM.
Quod me BrundUii non oeci^
deris] Plntarchuf in Gicerone:
Post pugnam yero Pkartalicam^
cui propter corporis infirniita"
tem ncn inter/uit^ Pompeio fu^
giente, Cato magnum exercitum
magnamque cUusem hahene Dyr-
-rhachiit postulabat., ut is secun^
-dum leges et oonsuiarem gradum
imperium susciperet, Quod iOe
repudians , omninoque a perse^
quendis beUi reliquiis abhorrene^
propemodum nihil dbjuit^ quin
necaretur^ Pompeio luniore et
amicis proditoreni eum vocantt^
hus, gladiosque stringenfibus^
nisi Cato se interponens vixeum
eubduxisset^ et a castris trans-
tulisset. j^ppulsus pero Brun^
dusium, ibi moratu4 est Caesa^
TM expectans in ^sia et Aegy^
pto cunctantemy ihi variie occu^
pationibus deitrictum, Caesar
•utem, ut narrat idem Plutarchnf
in Antonio, Post i^ictoriam Di^
ctator creatus ipse quidem per^'
eecutus esi Pompeium: Anto-
nium vero Magistrum equitum
nominans Romam ire iussit,
Quod Cicero invidiose principa-
tu^ latronum appellat, quia con»
tra legea ei Caesar huuc bono<T
rem oonceuerat. Dio lihro 42:
Caesar, quampis extra Italiam
eratf statim Dictaturam ■accepit,
Magistro Equitum assumpto Jtn-'
llonib, qui Praefor nondumfue^
rat {ei autem magistratui Con^
4ui poethabebatur ) summopere
r^d a maniibus fiug^rihue^ non
licere Magistro Bquitum liltra
sextum' mensem magistratmm te^-
nere. Verum hi multo risu ex-
cepti sunt , quod^ cutn contra
omnium maiorum inetituta- !><•
ctatori annuum imperium eta-m
tuissent, de Magistro Equitum
accuratam rationem inire velleni»
Secotua fum X^laudri ▼eraioneA,
ni»i quod illa Terba, Mcei «SW«to
«oiVry o VKuTOf;^ perperam, ut vi-
detur, ita reddiderft: Isque ab
hoc magistratu Consul deinde
factus est, Qnid auUm Gcer««
ni et Autonio, e diverais partibua
a pugoa Pharaalica In luliam
•ppuUis, iotercesserit ncgutii,con-
sut ex ipso Cicerone, EpiatoU
6, lih. XI. ad Alticum: In op^
pido aliquo mallem resedisse^
quoad arcesserer, minus sermo^
nis subiiseem: minue accepissem
doloris: ipsum hoc me non
angeret. Brundusii iacere in
omnes partes est molestunu Pro^
pius accedere, ut suades, quo^»
modo sine lictoribue, quoe po^
pulue dedity possum ? qui mihi
incolumi adimi nonpossunt, quoe
ego modo paulisper bacHlie in
turbam conieci ad oppidum ac-
cedens, ne quis impetus miUium
fieret* £t epistola sequeuti : Ad
me misit AntQuius exemplum
Caesaris ad se litterarum, in
quihue erat, ee audipisse, Cato^
nem et Liuc, Metellum in Ita^
liam pep.ieee,. Romae ut eseent
palam: id sibi non placersy ne
.qui motue ex eo Jorent : pro^
hiberique omnes lialia , nisi
quorum ip^ causam .icogno^i^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. j55
ipse victor, qui tilw,. ut- Jute gloriari «oliebas, detule-
rat ex latronibus suia principatum , salvum esse vo-
luis^et, in iLaliam ire iussisset, eum tu occideres?
Pac potuis^e. Quodest aliud, Patres conscriptj.
tet: d^que eo pehcmentiu» er<ii
ecrip^um. Ifaque Antonius pe^
tebat a me per Utteras^ ,ut eihi
ignoscerem : facere se non pos^
§9$ quin his lit(eris pareret ': tum
ad eum misi Luc. Lamiam, qui
demonstrarety illum DolabeUae
pUxisse, utadme scriberet, ut
in Jtaliam quam primum veni-
rem: eius me litteris penisse:
fum ille edixit ita^ ut me exci-'
peret , et Laelium nominatim:
quod sane nollem : poterat enim
sine nomine re ipsa excipi» Pro
Ligario : Apud quem igitur hoc
dico? Nempe apud eum^ quif
fum hoc sciret, tamen me,ante-
guam vidit, reip, reddidit ? qui
ad me ex Aegypto litteras mi-
^it, ut essem idem, qui fuissem:
guif cum ipse imperator in toto
im^io populi Romani unus es-
setf esse me alterum passus est :
a quo hoc ipso C' Ftuua mihi
nuntium perferente concessos fa-
sces laureatos tenui^ quoad te-
nendos putavi^ etc* £ qui-
Inu patet, et quomodo de Cae*
•arii folanuie in luliam venc-
lit, «t cur eom Antonlus uoa
potuerit occiclere. nAbram.
Sum tuoccideres?] lo Vatic.
^ft, eum ui occideres? mendo-
»e: ilc enim diceret, a Tullio
inter^endo Antonium alienum
faiMe. Vide L in CatiK 9. Ita-
i^ueMuj-etum edidisse miror,ftfni
y/ iu ocGideres ? Ga&atojt*
Fac potuisse"] Ex abnndanti
concedity Antoninm aibi n^eem
inferre potuisse, et nihilominui
beneficium extenuat odiosa la-
tronnm comparatione. Sed eato:
potueris me occidere. lu yirgi-
liua 4 iEneidoa :
Quis me autem (fac veUe)
sinet, ratibusque superbis .
Irrisam accipiet?
Lib. i4 ad Auic. epian 16:
Nam Isiberaiibus quis potuit m
Senatum non penire ? Fac id
potuisse aliquo modo : num etiam
cum venissemus, libere potuimas
eententiam dicere? Infra de hac
ipaa rc loqaena : Sedfctc, te de- ,
disse mihiy quod non ademisti:
meque a te habere tntam, quia
a te non sit erepta. Abram. Fae
potuisse, aupple, te, \^n, cunik
aX\\%^ potuisses^ quod non ' eit
Ciceronianum. Infra c. 24. fite
id te dedisse : sic aemper aliia
locis. Hsvsorc* Omnes, qnos ^-
di, libri recte, potuisse, Gar.
Quod est aliud, nisi u/] Me-
minem offendat ut post aliud»
Sueton. Aug. xciv. Fuerunt, qui
interpretarentur , non aliud si"
gnificare, quam ut is ordo , cu-
ius insigne is esset^ quandoque
ei subiiceretur, Hbtsiko. Add«
locos a Tursellinu collectos, siva
potiuf a Schwarzio p. 85. ed. PaUT.
Gab.. Quemadmodum cum aperte,
Hun vero eiiam occulte, ali»
Digitized
byGoogle
i54
ORA^^flO
beneficiuni latronum, nisi ut commemorare posatht,
hs se decUsse vitam, quibus noa ademerint? Quod
«i esset beneficium, numquam ii', qui illum iater-
feceruut, a quo erant servati, qilos tu , ips6
qnasi tracUns, orator Antoninm
laces!»it , liic hoc loco , CtesarU
quippe caedU Uouorificam men*
tiOnem tuiicient. Post(^uam igi-
tiir dixit, latronum hoc e«fe be-
neficium, quod glorientur eorum,
qnibuf vitam non ademerint, sa-
lutif sese auctores essc, ait: guod
^i esset beneficiumy nttnquam ii
etc t. e. quanqnaro vitam alii«
non adimere, uon •impliciter
meritnm dici posset^ id si esset^
Gaesaris interfectoret non tan-
tam iukumani, sed ctiam, quod
eb eo senratl essent, ittgratissimi
coique videri deberent, et Un-»
tam gloriam neutiqnani conso*
qnnti essent; quaeri, quam ob
«anssam q^is alicoins vitae par-
cat, et quo iure. Si latro igitur
Titae alterius parcat, non isuid
pro boneficio existimandnm esse,
$,c propterea sic pergit: quale
autem beneficium est, quod te
nbstinueris scelere? sc. tum
qunm viue meae te pepercissc
glorieris.
Beneficium latronum] Salvia-
ntis libro 3 de gubrrnatione Dei :
Jbatrones quidem hoc proverbio
uti solent, ut, quibus non aufe^
vant pitamy dedisse se dicant,
Xenophon libro 2 de expeditione
Cyri lunioris: Menon Tbessalnt
beneficii loco numerabat, si quis
cb ipso discederet, quod eum in
potestate kabens non occidissH»
In eandem pene •eBtenttam Se-
neca libro 2 de beoefieiis cap.
J2: Caesar dedit vitam Pom^
peio Pdnno, si dat, qui noh au'^
fert, Et cap, 20 Brntus a Cae^
sare vitam accipere debuit: ob
hoc tamen non habere illumpa^
rcntis locOy qui in ius dandi be-*
ncficii iniuria venerat, Non enim
servavit is^ qui non interfecit^
nec beneficium dcdit , sed miS"
sionem, Plinins lib. 16, cap.42:
Hinc civicae coronae meritum
virtuti^ insif^ne clarissimum :
postquam civilium bellorumpro'^'
fano meritufn coepif videri, ct"
vem non occidere, Abb.am. '
7//* sc vitam dedisse] His se
dedisse vitam, omnes libri scri«
ftl. FmRAU. Vatic. ni ut con^
memorare possint, is se dedis^
vifam. Gar.
j4 quo erant servati] Inter eos,
qni Caesari necem iutulerunty
practer Brutum et Cassium fa-
ctionis dnces Pompeiani Cecilins^
Bucoliaiius, Rubrins Rex, Q. Li—
gaHus, M. Spnrins, Sertius Gal-
ba, Sext. Naso, Pontins Aqullo
Qunierautur ab Appiano 3 bel^-
lorum civilinm, qni otno^es Pom^
peiani fueraot, et a Caesare ser-«
vati. Caeteros omitto : de Brnto
PluUrchus : Caesarem aiunt eiu^
curam non abiecisse, sed iis du-
cibuSf qui ciroa ipsum pugnae
intererant, praecepisse, ne Bnt-*'
tum occiderent, sed ei parcerenf^
§t si quidem ss voluntari» tra^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 3. tSS
*viros ^olarlsDimos appeilar& solos, tantani essent gloK
riam cpiisecuti. Quale autem beneficimu est, quod
te abstlnueris nefarlo scelere? Qua in re non tam
iucun^m vlderi mihl debuit, non interfectuma tej
quam miserum, id te impune faoere potuisse. Setl
sit beneficinm, quandoquidem maius accipi a latrone
nutlimi potuit: in quo potes me dicere IngVatum?
An de Interltu rei publlcae queri non debul , ne in te
deret, eum addacerent, sin re^
pugnaret^ neque ae capi sineret^
eum relinquerent, nec vim^ injer--
rertt. Abram.
Viroa clarieeimos] Clariesimos
viroSf o. L T. Fbrrar. Lamb.
. ^larissimos piros soles appella^
re : ted toCoi locut ad VatJcaQi
lectioiiem redjgi debet^qnae hii-
iuamodi est: numquam^qui ilium
interfhceruntf a quo erani con^
4enfatij quos tu clari^simos yi-
ros Soles appellare, Ex bii ni*
bil alind Mm-ctus adaoint, niii
coHservati, Vide ad c, 5o. pro
Sulla, et 13. pro Lig* de verbia
^ervare^ et conservare, Gjuu-
Abstinuefis a nefario seelere}
'jtbstinueris ntfario, o. 1. t. ut
pauUo iofra, abstinere nuUedicto»
Fbrrar. PraepOMdonem baben^
omoes* ante P. Man. editi, uter*
qne Barb. et alit MSi : led ca
earet etiam Vatic qui umea in-
ferlore illo loco variat, nt Tide-
bimus. Sic lU. de Fin. u. nul^
lo dedecpre -se abstineant, et
ttc alibi non raro« Idem mox,
non tam iucundum mihi videwi
debuit. Gar.
Qua in /v] CoDclndil per inr«
dignationem ct miaerationem» tau'^
wu Antonio, bomini neqnisiimo^
licentiae iuiafe,- nt ciTes prae^
atantiaaimoa impime potuerit oc4
cldere. Abram.
- Sed sit beneficium] Gonceftio
^x iuQiova/aq' longe contumclio^
sior, qnam si omuino futsse be^
neficinm negarissct, dtua eafi^
adfert concessionis snae vationem^'
qnod mains a latrone beneficinm
accipi non possit., Iobm.
Maius a latrone atcipi nul-^
hm potr$it} M. Liliensis a latro^^
numprincipe; quod non mato
iis respoudet, quae praecessernnt*
Grvtbrts. ^a snnt: qui tibi,
ut tute gloriari solebas , detu^
ierat ex latrOnibus suis prinoi^
patunu Sed nullum alinm notk
codicem, qui cum Liliensi con^
aentiaU Gar«
jin de interitu] Tres caasaa
adfert, propter qnas sinc iogTati
animi nota queri potnerit. i. Qnin
querebatnr non de iniuriis sibi
privatim illatis, sed de interita
reipnblioae. 2. Quta querela foit
nonnisi neccssaria. 3.Quia fuit mo^
derata,et sine oontnmeliis. ABRAm
Ne te ingratus] Ne in te in^
gratuSp o. L t. res penpicni^"
FBRRARiya. Vtebatnr Ferrariat
Aldinis czemplaribus : nam im
ed. tantom senioris Aldi reperi^
JM tsi ingrtUui» Excide^at Tadfr
Digitized
byGoogle
M
ORATIO
isgratas vidertr? At in illa querela, mbeira qm-
dem ct iuctuosa, sed milii pro hoc gradu, in quo me
lUet m operariim ^itidw Ceitm
Rom. et VcDu cum VaC et Barb.
•mbobua, in te: mu quod sec»
ne ingratm viderer in te ? M«-
le Naog. Gam* et repet. Lamb.
de te, Gar.
^« in iUa querela] At, non-
&alU acrtptl 1» quod probo: ut
•orum racatibua reapondcat, qui
boc dicere potuiiaent» Ttf ^im-
d^tn de interitu reip^ queri de^
buisti, eed tamen id fnc^e sihs
uUa contunuUa Antonu* Qui''
k^4 respondtit^ Quid non mode-'
rate ? quid non amice ? Qu«m-
•dmodum illud ad Caeciuam»
Nunquam niei hpnorifieentissime
Pompeium appeUat. At in eius
fersoncun muUa foeit a^erius.
Armorum ista et victoriais sunt
Jacta, non Caestu^is. FBB]i.uu
Jtfam in iUa qusrela] leneBa. An^
. meliorea At^ quod iam Graeviu«
yccepiU Hlfauro. JN<m erat qm*
dem abewrdum/lTam, quod ex Grut.
babcnt adbuc Verb. Oliv* et LaU
lem. Sed nibil iufirmiua: eat
•aim primilm in repet* Iialnb.
«nde autem, ignoro. Becte it»-
«pie GracY. cum Lamb. Car. Stepb^
tt P. Hao* cum «d. Rom. vete^
re et cod. Vaiic At, Reliqui
snei editt, et uurque Barb. mAle
An^ quod manifeaM» ex At^ ut
aacpe, manarit. Gbajiv Vulgatn
••t nam, qnam Ern. reccpit^ at
Im. et Giid. a. balient am. V»-
tnm leotioDem, quam- czbibeC
YaU ot Graeviut reccpit, at ^
•» p«|p, namq«ed«ne isine onmi*
conjungi per adTcraatlTamy qntm
eaussalem particulam. Dixitenim :
An dc interitu reip, queri non
debui, ne in te ingratus pide^
rer? Sequi debet: at in iUa
querela quid est dictum a mecum
contumelia? Cobaeret enim ora«
tio aic: ego quidem questus sumt
at aioe ulla coutumelia, ut non
iugratua videri poaaim.
Mihi pro hoe gradu] Conau-*
lari djguitate, quae mibi querelae
neceiaiutem imponit, tum ne ck
mca diasimulatione et silentio
aliquid calamiUtia in r^mpublicam
rednndet^ tum ne ingratus videar,
ai reipublicae desam, * qua fue-
rim in boc dignitatia gradu col-
locatna. Qnantam autcm adbi*
baerit moderationem, videndum
1 PhiUpp. cap. II, etc. Hic ad-
verte aculeum orationis, cnm a««
am ipaina temperantiam quasi mi'-
ratnr, quotl dc Antooio qncren^
abstiuuerit maledicto. ubi empbjh-
sis eat in uomine Jf« Anionio^
bomine Tidelicet acelerato et n%^
fario, qui amplam maledicendi
pracbet materiam. Hoc ipaum
cat, quod queritur priraa Philip-
picA cap. 6: Qua quidem ex ra
hUignum accipio doiorem, homi^
nes an^Ussimis popuU Romani
heneficiis usos L, Pisanem da^
cem optimMs sentsntiaa non se^
cutos. Idk^ircone nas popalua
Momantu ConsuUs ftcit t ut in
altissimo gradu digmtmtis lo^
eah rsmpiihiicampro nikiio Ka^
aP etc BbUippknS.' Qaid
\mamd4ht9 94hia^ Qn^itwm?
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA. SECVNDA. CAP 5, ^Sf
•enatus populusque Romaniu cbllooavit^ neoesaaria^
quld est dictitm a me cum contoakielia? quid noil
moderate? quid non amice? Quod quidem cu*
iu8 temperantiae fuit» de M. A^onio querente»H
abstinere maledicto-? praeaertim quum tu:reli*^
quem voa a S9 ortum honunibu^
nobihsszmis omnibuw honoribus
praetulistis? etc. Btenim qui4
€st civis, praesertim hoc gradu,
quo me pos esss voheiskis, tam
ehlifus heneficii pestri, tam im'*
memof pat^iae, tam inimicus di^
gnitatis suae, quem non eitcitet,
non inflammet, tantus,vester istt
consensus? Haec igitdi' prioi^-
CBt rario, cur qneri debiteriC
de ioterita reipiiblicae , niml*
rum grata ' memoria et recor^
datio beneficionim, qnae a popti'-*
lo Roraano acceprrat. altera e»t,
qnnm adfm Pliniaf libro4, epist;
32, quia, ut in corporibus, sic in
rmperio grauissimus eat morbusi
quia capite dijfunditar, Abram.
Quid dtctum] Quid est di-^
efUm^ O. 1. V. PFRRAII. Igno-
riBt est ambo Barb. et retcref
tditl ilaqne ad^Dxii. Gar.
Bt quidem cuius temperantiae]
Quod quidem, o. 1« t. quod ta-
xnen abiddico. Fbkk. Et qui-^
dem] Antiqaus liber cnm om-^
nibna in hac parte consentieoB
Iiabet, quod quidem, et paulo
poat pro f o qnod in eo eat, abs"
tinere maledicti, nos maledi-^
€tis legimus. Fabrnts. Quod
quidem cum extet etiam in om-^
nibuf meif, nt et in Fa£rni, Ma->
reti, Lambiul editionibu», non
potui repudiare. GBABTiTa. Le->
%o, quod quidsm, cxuu melioii*
bas*y ct Icik idqa^ pro quident
dicfum ereditm-y nt quod nistl
de quo fienniaB^'-^d c 6. 'prtf
Mil. et Bengei: ad* ziir. Fphiif
4o. • BkvitiM?/ Vk:iMni '^ditlba
nnm lectioneffi efquidem satll
commode' ad Graeoorum Tcai toi
referebat Btidaeu^ in Coinm. Ll
G. p. 9181 ed. Steph. £a tametf
hic haeflt>^n1mittih diu, Ferr^rfj
meliorem^ib^^ettifn dodicum aad*^
tnm lectionem inimeritaih repu<V
diante. Ga^. Ernestii nota iH
defendendla leclioue et qUidem
non magnopere adinTamur, qnoA
hae cobiunctidnef ib taU contex^
tu asorpantur , ut f iftt ant etU
plicantfs, aut amplificiiintif. niii1&
a lectione yat.,i qiiam Mntetua^
Lambinus, Graevlnf receperunt:
quod quiaem, non recedeaduixi.
esse pato. Quod pro hoc rcter^
iur ad priora: nihil diti curm
. contumeliay nisi moderate\ et ad
ca, quae scqauntur: querenihnu
abstinere eic
Cidus temperantiae] YidcVc-n
cin. 1 : Fui paulg in te infem'*
perantior fortasse quam debui:
Abba». ^
Abstinef maieiicto'] Vto Co^
Yio : Maledictio autem nihil ha^
bet prepositi praetet tfontums^
liami quae si petmtantius iacta^
tur, con^fitium, si ficetius, ur^
hanitas nomihdtur» iDlia. Lambi
coniccturam Facrni rccepit| * ma»
Digitized
byGoogle
^58
iCiRATlO
quiasTei publicae dissipavissei? quum domi 'inae
tuitpissimo mercatu omnia essent veualia? quum leges
Udiciu. In Vaiie. qtiUlem prl-
mp ftiit m^leiictA^ delode ^Dns
recentior fecit maUdicto, Es-
set autem Graeca locutio, absti-
^ere maledictif ut ;ipj|d. ^prjrr
^S^ttfi .ah^stinfre^ jrarum^ qi^m
fju^a poesin , .criticir- uoo. «ferunU
\^\ ;iriderlnt. C^t;ne , abetinens
CPi^ geiiitlvo margi^iir- npn ab
^demyHoratio ^um , -veruia
fUfim ab aliis plQri|>u8 io ora-
li^ue soluta: in quibut eat Quin-
ctiliaaus apud LactSBt. ^i. Div»
\x^U 33. kojao n^^ ,alie^
Oi ^ptatrimonii^ ^bftinens , , n<?-
^ue sui cufitos, ,Ne^« tameu
fils exemplis rem confici puto :
fcio etfniiii, qua ratioue diffe-
fa^Dt : scd buius (ormulae usum
TuHio dcueg^r<V79^;^ audeo^ Vi-
de iufra ad vi^ 0. et V. C. Hcr-
^taouum Cf unegieterum Obserr.
I^^ itom. l^ 8« p. 5o. Gailatok*
JDomi tuae] Etiam, ut infra
flicitur : In gynaeceo , quo in
loco plurimae res venierunt.
Turpissimo mercatu\ lufra :
jfeque solum singuUs.vaniebant
immunitates^ sed ptian^ populis
universis: civitas non ietm si^ii"-
IqJifftf sed provirtGii^ tptis daba-
iur» Jtaque si haec manent;
quas stfMte republica man^re
8^11 possunt, piouincias univer^
40S, ^, C perdidistis,neque ve^
^ti^alia solum^ sed etiam in^e^
lium^ populi Rpmani Jkuius do^^
mesticis nundiais dsinifM^msstw^
Cum leges ehs'] Voit ' mortem
Caesai^SsyiuuUa^ Ing^s^iqaae no
scriptae quidem aute fuerant,
ncdum promulgatae, vel tulit, vel
par TrjibmiQs f^cbis frriu. cara-
vit Autonius. quarum aliquie .ad
ipsum, Autonium * perliuebant,
contra legem Liciniain et ^ba-
tiam. Quibus fereudis auspicia
neglexit, et Tribunos plebis s4
ij]terceden4,^m prokihuit accede-
re. A persona facinoris atroci-
talem exaggerat: longe eoim est
indigniqs a^ augure quam a cae—
|ei-is aospicia contemni. Cum-i
que ad oificiui^ Constilis spectet
praevideje, .ne , tribuniliarum le—
gum multitudiue respublica tur^
bctur, eaque lcguui multitudo
sula fcliqqorum Tribunorum. ple—
bis iutercesfiioue tollatur, indl—
gnis&imuifi estConiuIemTribuatt
pUbis * intercedendi faculutem
adimere. Idem.
Leges eas] Abs re niyn fueri^
legum, quas tum pejr s^, , tum
per alios ft i^ii^xime per fr^treiA
suum Lur. Aiiionium Trib.unum
plcbis tulit Antooitu, hoc loco
(eriam coniexere. Atque nt tace-
am<piHV,AU^gfa 4<^ singuli# ezuli*-.
^us revocandif , . prima , sit de
Siculis oivitatc donandis. de qua
1.4 ad Auic« epist. i -i : $ciSf quam
diligam Siculos, et quam illaH
^lientelam honestam iudicem»
Multq, illif Caesar, neque me in^
vilo^ etsi Luiinitas erat nonjh^
renda, Ferumtamen, Scce au^
tem j^ntonius^ accepta grantU
psqH^da^ Jixit Ugem a Dicta^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA. SECVNDA. CAP. 5. ^S^
tcre corAiiiU latam, qua Siculi
cives Romani: cuius rci vivo
illo mentio nulla, Qitlbus po~
•trefTiis insinuat, e«m lej^eirt ,
»nteqtum promulgftreUi^ , latum
fuisse. 5ecuD(la fuit «le Arme*
oit Deiotaro recldeada. de qiia
iufra, et epistola proslme Idu-
data: Quid? Deiotari - noslri
C^ussQ ngn similis? di^nus iUs
quidem omni regno , sed non
per Fulviam. Teriia fuit agra-
xia. dc qua PUilipp. 5: Hic
omnetn lialiam moderatp ho"
mini Luc, Antonio dividendam
dedit, Qufd? hanc legem popu^
Iju^J^qmanus accepit? Clariui
Dio lib. 45:* Per Luc, yJntonium
Jjratrcm suum^ Tribunu/n plebis ,
promfdg^tionem tulit de muJtis
ifgri^s ii*^^^ etiam, qui esscnt
if^ pajit^bus Pomtinis {cum tU"
men tae nondum co/npianatae ,
- t^edum agriculturae aptae es^,
sent) popuio dipidendis, Erant
«IP. tempore tres fratres Anto^
niiy gerebattjue quHibet eorum
aiiquewk ma^istratutn , M. Con^
^f^tfium, Luc» Tribunatum ple^
bif* (f* Praeturam. Quarta fuit
4^ pr^vluciis. Philipp. 5 : Tri"
buj/fi pk^is legem tulerunt de
prpifii^iis contra acta Caesa^
ris^ ilje bimnium, hic sexen^
nium, h\ est, «Iter eorum tri*
bnuoram Jegcm tulit de M. Aa-
t^nii senteutiay ut Praetoriae
jiroviuciae bieuuium^ aiter, ut
CQ^aulare^ sezennium tenerentur,
^yn^ Jfge Caesaris, nt dicltur
|^;d|i|s« Philippica, cautum esset,
Jftt^aetoriae provinciae plu*
fti^fri.aimum , neye plus quam
kimufOa Consulares obtineren^
ft^» ^Quiiita fuit iudlciaria, quar,
ut dicltnr prima Philipp., Pro-
mulgata est de tertia decuria
iudicum, ut vidclicct, quicunque
ordinem duxefat, iudicaret. do
qiia ibi, et Pbilipp. 6. ftisisaime*
5exta fuit de aciis CacAari» bt.v^
vandis. Philipp. 6. Scptima de
nomine dictaturac tolleudo. pri*
ma Philippica : Dictaturam^ qua€
vim iam regiae potestatis ob^
sederat^ funditus ex republica
sustulit. De qua ne sententia*
quidem diximus : scriptum S, C,
quod Jieri veUet , attulit. Quod
S. C. etiam le^e lata aancivit,
Pliilipp. 5: Si quam legem dm
actis Caesaris confirmandis.,
deve dictatura in perpetuwn
toUenda , deve colonis in agros
deducendis tuliss0 M. Antonius
dicittir, easdem leges de inte^
gro ut populum teneant, sahis
auspiciis , ferri placet, £x hi4
«utem legibus quaedam ne pr»-»
mulgatae quidem fuerunt. i
Philipp. Ac de iis tamen legi^
bus, qaae promulgatae ^unt ,
saltem qutri possumus , de i»,
quae iam latae dicuntur , fie il^
lud quidem licuit. illae enim
nulla promulgatione latae suni
ante quam scriptae. Pbilipp, 5:
Tulerunt de provineiis contra
acta Cacsaris ille biennium, hic
sexennium, Num etiam hanc
legem populus Romanus acce^
pit? Quid? promulgata fuit ?'
Quid ? nonne ante lata qucun
scripia? nonne ante factam vi-^
dimus, quamfuturam quisquam
est suspicatus? ubi lex Caecilia
tt Didia? ubi promulgatio,
trinundinum? ubi poenae re^
centi lege lunia et Licinia?
ABjiAiyf.
Digitized
byGoogk
i6o
ORATIO
eas, qnae numqitam promulgatae essent, et de te, et
a ie latas confilerere ? quum aospicia augur , inler-
cessLonein coijunil su^tolisses? quum psses foediflaime,
«tipatufl armatis? quum omnes impuritates pudica in
domo quotidie susciperes, vino lustrisque confectus?
Bt de t0, 0t atelaias] Con-
tra lcget Liciniara ct ^biitiaro,
dc quibiu Orator 3. Agr«via:
Leges peteres sunt , neque eae
Coiisularea^ si qUid interesse
hoc arbitramini , eed tribuni"
tiae y vobie maioribiUque veetrie
pehementer gratae atqtteiucun^
dae. Licinia est lex , atque al-
iera Mbutia, quae non modo
eum, qut'tuierit de aHqua cura-
tione ac potestate , sed etiam
coUegas eiuSf cognatos, affines
excipitf ne iis potestas cura^
4ione mandttur, Idbm.
" Jusjticia Augur] Pbilipp. 5:'
^uam legem igitUr se augur
dicit tulisse^ non modo tonante
Jove^ sed prope coelesti clamore
prohibente y lianc dubitabit con^
tra auspicia latam confiteri?
Ouid? quod cuni eo coUega
tulit , qucm ipse fecit sua nun^
tiatione rttiosum? nihilne ad
au&>icia bonus amgur arbitra-
tus est pertmere? Jdem.
' Intercessionem Consul sustu^
iisses] Eadcm Philippica, Auio-
Bio icgci pcrfcrcuie, Omnes fori
mditus ita sunt septi , ut , «T-
iamei nemo obstaret armatms,
tamt^n, nisi septis revuisis, in^
ireiri in forum nullo modv pot^
M. sic vero erani disposita
praesidia^ a/» quomo^o aditus
A^stimm prohihetur casteiiis ei
0^g^r^m4 9 itm ah ingressione
fori populum tribunosque ple^
bis propulsari ifideres, Et H«'
dicitur ititerceMionem •attuliue,
qnia tribunoi plebls, qui* inter—
cedere potnerant, ab ingream
fori tubmoTcnt. Ibbm.
Stipatus armatisl Afmis^ !•>
Lang. et alli sonnulU, qoo modo
locutof cst in hac ipaa oratioxie^
Ad quas te peragratis itetera-f
norum coloniis stipatum armim^,
retuiisti." figura notifsima. FxR-/
RARXVS. Eiiam cod. Car. Steph.
stipatus armis, Etiam V.'Pbii< 6^'
non possum adfirmare, ntdli^
telis eos stipaios fitieee. Gar*'
Pudica in domo] Cn. Pom«>-
pcii. inffa: Quid enim uriqUam*
domus iiia piderai nisi pudi^-
cum, nisr ex optimo v»or0' et*
sandissima cUscipiina, Me« •
AbraM. Male Rom. et Veii; ptt^
biica in domo, Emendando^'
NonittS, qni p. 533. exhibel, ok-'
pudica in domo cottidie susce^^
peris: cuius taroen errorb con—
tagio Vaticanum ipsnm eormpit*
habentcm, cum omnis iMtpuritat-»
tes inpudica in domo totttdim
susciperes: nisi forte bis poai*-.
tum in Tarieutcm indicat collo-
catlonis. Muretns certe VaticiBO^
hic obseqtii, meo indicio, tnw.
dcboity quamTis MSorom tloaii
acccdmt aucioritas. Scrrins ad'
m. Aca. 6«-. ciut, 9ino im--'
strisqme cumfectms^ qnem Tidc*"
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5.4. i6i
At egOy tamquam mihi cum M. Crasso contentio es-^
«et, quocimi multae et magnae fuerunt, uon cum uno
gladiatore nequissimo, de re pubUca gra^iter querens,
de homine nihil dixi. Itaque hodie perficiara, ut in-
telligat, quantum a me benAcium tum acteperit.
IV. At etlam literas, quas me sibi misisse dice-
ret, reoitavit, homo et humanitatis expers, et vitae
communis iguarus. Quis. enim umquam, qui paul*
lum modo bonorum consuetudinem nosset, literas ad
SG ab amieo-missas, offensione aliqua intei^posita, in
medium protulit, palaraque recitavit? Quid est ali^d.
Ififrm Tat. quocum multae, etiam
moffhae fuerunt, Gar.
Cum M, Cras^o"] Mului con-
tentiones fuiMe Clceroui cum M.
Licinio CrjiMO, coDStat ek eius in
Crasftum dicteriis, quae a Plu-
tarcho referuntur. Ab».
Cutn uno gladiatore'] Vno pro
aliquo: vide Guuther. Latin. re-
•tii. P. ir. c. 194. HsvsiKG.
Quantum tum a me henefi^
cium acceperitl Plerique libri
tam nou h^^ent. In quibus rv-
perilnr, ii sic: Quantum a me
heneficium tuni aeceperit, Feb.-
SiARivs. Sic et Vatlcanuii, et qui
cam expreaae^nt Fa£rau8, Mu-
retuf, Lambinnf, Manutiua,
Oaaiv. Etiam «b utroqife Barb.
tum abeat. Male posc quantum
coUocabamr in edd. Atd. Naog.
Cam. Grypb. et P. Man. quibua
«daensi sonl immerito reptt.
Lamb. et Grut. Recte, ut in MSia
ferranl, id cdUocarunt non Al*
daa nepoa «nodo, et ceteri a
OraeWo landati, aed etiam Rom.
et Ven. et ex suo cod. Car. Ste-
phanus. la Vaclc. est, ut ift^
t^lUgae, quantmn a fM b^
Tou.h
neficium tum acceperit: forte,
acceperie, Cailaton.
Qui paulum modo'] Pauiuium,
1. T. Ferr. Sic et Vatic. et sae--
pe laudalae editlones, q^ae yei
nunquam, vel rarissime, ab eiut
recedunt Yesllgiis, quas oon recte
adspernatus est Gruteras , et alil*
Grabv. Hic vero ab^ lis editio-»
nibus dissidet Vaticanus, qui ba^
bet pit) duabus vocibus pauUu-
lum modo unam pauUo* Sietd
rectius editiones iUae cum P*
Man. et Car. Steph. Ferrarii co^
dicibus paruerunt. Quod(!Um
Graecorum dictum, oqy^]^ xaqt,p
tu ntqvmit fiii 'nfitptjq fp{Xov, hu^'
trahit Victoriui Xxvi. Var. Lect.
16. Gar. ^
Quid hoc eet aiiud?' ^uam
toUere, c.] Quid est aliud t^liero
.€ vita vitae societatem? bmnei
frre L v. qnod valde placeu
Fbrr. Quid est aUud toUere •
Pita etc.l lu omnes fere libriy
quibos usus Ferrarius ) neqne se*
cos PaL see. ao S. Victor. Gr^
Atttc legebatpr, uti in benc mul-
' tia Ucia aliia barom oratioiuim,
«bi CA loqaavio onurj^U eat:
L
Digitized
byGoogle
i6i^ OBATIO
toltere e vita^ vitae socielalem, tollere amicorumcollo-*'-
guid hoe est aUud, tottere e
vit^ vitae sociiftatem, quam tol"
lcr€ amieorum* coUoqtiia ab*e0^,
tium ? Expunxenuit interpmes
hoc; mt «Uam quam ioier socie-
tatemhx tolUre ^WwixtkSinAum est.
De^ideraljur ia Vat. e&. in Icn.
cx Tulgari Ciceronis i|to ; sic
Ph«l. 6, 3. quid est aliud omnia
ad bellum civile hosti arma lar-
giri ?^ Ante scrjpHim erat: quid
hoc idiud est , ffuam ad bellum
cimle, poitea Codd. afJhibitis lo-
c*aa a Gmtero correctus eit. Phil.
10, 1. ante acriptum erat: quod
qutd est afiud^ £«^''* Ubrarium,^
Bruti laudare? us^ue domLani'
binus locnm correxitj in Pison.
c. 2o. quid est aliud furere^ non
CQgnoscere leges? de oflf. 2. c.
25. quid est aliud, aliis sua
eripere, aliis dare aliena? Ali^
ratio loquendi obtinet ▼. c. de
ieu^ct. c 2. quidfnim est aliud
gigantum modo beUare^ nisi
haturae repugnare?
(^uam totUre amicoru/n coilo".
quia absentium] I^o^um esl illnd^
ex Anthologiae libro^rimo:
T^^ u7^o^9iftowrv9 6^ya9a
Organa, queis Mecum absemte^
'loquerentur stmici ,
Hatara im^nii f^dus amo^
• 9is fimansi **^
Chartam, atramentum, calar
mum impressasqdefiguras^
Aff,ictae mentis symjbola
missa procuL
Orator lib. 2 , epist. 4.* ad Cn-
rionem : Bpistolaruni genera
multa esse non ignorag^. sed
unum illud certi^imum, cuius
caussa inventa res ipsa est, ut
certiores faceremus absentes, si
quid esset , quod eos scire uiut
nostra^ aut ipsorum interesset»
Ac proiiide ele^autur Tuxpilius,
ci(atus ab Hieron^mo ep. 1 :
Sola res est, quae homines ab^
sentes praesentes facit.
£t Libanius Sopbista episiolam.
ita dcGuit (Graeca modo non oc~,
currunt : Latiuis esto contentus) :
Epistota est congressus per lit^
teras absentis cum absente. An-'
tipbanes apud Atbenaeum lib. 10 '•
Oiikita jtiv ovp i^i gtva*q iTU-*
fokfj,
BQitffi d* h «^^ lU^ifi^t *«.
r^fiwra, ;
"Afttra 6' &v%a (rcci^a) to*;
no^i^a Xa^,
. Ok fiovki%a*f tkfgoid* t^Tigf^
T*? nkrjatop
^JSc^tfUvayafpmanopm olit&mv^
0«TCtS.
JEJMStolae r^atjura muUthri* da^
. ta est. .
. Ftero iila foetus UtteroM ga^
stat grapi.
Mutae loquuntur litter^a^
quibus vfthtnif
JStsi remotis:, alius iusisi^ns^
prope,
Tamen legeniis imha nas^i
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA S^CVNDA. CAP4.
i65
«joia aWniium? «Quam ihnlia joca solent e$»e in
Theodoretus oratione 4 de pro<-
'videatla l«oge pulclierrlme : Per
hanc scribcndi scientiamy quam"
%n9 aba^wtes , nobiscum invicem
conversamur , ei qui multorum
dierum itinere distamus , atque
tmmeasis mansionum .spatiie et
intervaUis seiungimur y ingenio-^
rum concepta et animorum sen^
tentias nobis^invicem,- seu per
manus transmittimus y et lingua
quidem, quae primarium oratio-
ni^s organum est, otiosa cessat,
sermoni autem dextra ancilla"
fur, qua^ caiamo arrepto quod
nobis cum amico transigendum
erat negotium calamo aut char-
tae inserilHt, et sermonis pehi"
culum est non os , nec lingua,
9cd manus, qu€U! longi temporis
tuu artem exercuit , et elemen-
torum cqmpositionem probe
mdocta est, Sjoetiiui epi&lola
iSy : Potest epistola infelicibus
amantibua esse solatio, proe-
If^is in absentia corporum opi-^
nionem praesentiae , et allocu-
tionis muiuae specie animae de*
^iderium implens- Divus Bftsi-
)tiu ep^ttola ^uadam ad S. Am-
)>ro*luii| inter prafcjpn;^ dWinae
provi^c^tiae inunera iUud ena*
mcrat: Quod nos magna ioco-'
Tum intercapedine disiunctgs
CQucessit cpTHungi aUoquio lit^
terqrumf £t Diodproa S.icnluf
^b. la. jSibltQtliecae CharondAiu
{«H^At», qiioa in siu republica
lilterarum, yel potiiia acribcnda
artem ^entnei^it caeteris omni^but
^^lpluiiM e»9^ praefercndam,
tani o^ fliM, |nij» ob hanc prae*
«pu€ rationfm; ^#f «p/m <^-
ficiunt, ut df^functorummemoria
inter vivos perduret, his inter^
nuntOs, qui longissimis terrdrum
intervallis separati sunt, cum
procul absentibus tanquam cum
prope adstantibus coUoquia mi-
'^cent. Abr. Quam tollere ami^
corum'^ Meltus i»tud e tribus
mss. nostris, quam ▼ulgatum »
societatem? toUere amic, ctc.
Guilielmius. Grvt. Sic ct Co-
ton. Graev. Retinueruot ex
Grutero hanc lectionem Verbur-
gius quoquc, et Olivetus; neqne
aliter multo ante Grut. dederat
Car. Stephanus, qui tic in suo
codice procul dubio scriptum in-
venerat. Scd erat, meo iudlcio,
tolerabilior vetus lectio editonua
ante P. Man. omnium, et-utri-
usqut Barb. item Ferrett. quid
hoc est aliudf quam etc. Om-
niuo in tribus Gulielmii MSir,
in Colon. et Stcph. bis positum.
verbiim toUere adponenti quam
fraudi fuisse cognoscitur : quod
ipsmn glossematis indicium est
maximum. Quod euim auperiore
loco addere imperili volaernnt,
adhaestt inferiori^ Cum MSis
Ferrar. Vatic. len. etc. et cum
edd. P. Man. et Lamb. delen-
duj^ est quam utrobiqne^ ut
recte fecerunt Heusing. et Lal*
lem. quamvit ille has Gulielmio
et Graevio anctoritatc^ fuisse no]|
videiit, hic autem, qiii Oljvet^
ed. usns hoc posterius ^ttom dcr
lere volebat, diligentior twt ia
a^notatione debjuerit, qiiam ine<-
pte consptipsit. GiRATotr.
J^ulta /oca] loca corrigen^
di^fu, nt refer»ii(r ad seri^. u|
' "l a' ■ ■ : ■
Digitized
byGoogle
s6i
ORAtlO
epistolis^ quae, prolata si sint; iuepta videantar?
quam multa seria, neque taraen ullo moclo dlvul-
^auda? Sit hoc inhumauitatis tuae:, stultitiam incre-
dibilem videte. Quid habes, quod mihi opponas,
homo diserte, ut Mustellae Tamisio et Tironi Nu-
]. 11. de fio. bo. et nia. Qai
cum ioca, seria iut dicitur)^ qui
€um arcana , qui cum occulta
omnia, qiiod autem sequltnr,
inepta et^e rideantur, esse ab
omiiibiu librif abcst. FERaAR.
Quam multa ioca solent esse in
^pistolis] Cave, lecior, scquariB
io hoc antiquorum lib. aactorl-
tatem , quod m ei» acriptum eat
epistulis» fnit enlm certU qui-
kuadam temporlbus consuetudo
iUa fdepravata acrlbendi u pro o,
ct O pro II» quemadmodum ad-
moQuimiu paulo ante. Tu igl-
tur« qnidquid dicant certi qui-
dam homines, qni, ratione et
veritate reclamante, aliter dicunt
acrlbi oportere, nempe adule^
scens, epistula, per u, acribe
epistola, et adolescens , per o«
Lambin. In meo quoque libro
Ffanc. est loca^ aed recte du-
dum eihendarnnt viri docti ioca,
qnod et in Yaticano videutur .
reperisse Faernua ct Muretua.
Saepe autem pro iocus scriptnm
csae in « antiquls libria Iocum
oatendi ad Cireronis ad famil.
JLTi, ai. GRABvm. Male ba>
bent loca non modo Bom. Ven.
Ald. I^aug. ct ambo Barberini,
vernm etiam yaticanus: quod
merito repndiandum censuit Ca-
merarius , retinens ioca ex priore
Herragiana. Cui vero nota uon
M litttraram I. ct L. peritiuta-
tio? Rectt h. 1* legit etiam Ser*
viiu, qui ad L Aen. 3a6. haec
adnout. ^Et locos, et loca di-
cimus , cum in humero singur-
lari l^cns tantum dicamtis. Si-
mile est et iocus: nam et ioca^
et iocos, lit Sallust. in lug,
ioca atqne seria cum humiUi-
mis excrcere , et Cicero PhiL II.
quam multa ioca solent esse in
epiuolis. " Haec iUe. Apnd SaV»
lust. lug. xcvi. 2. omnes libri
habent agere pro Serviano iUo
exercere, Porro de nostri loci
permutatione adde Drak. ad Liv»'
XXXVI. i4. Gailaton.
Inhumanitatia tuae ] Lamh»
notavit : q. v. c non habent tuaem
Graev, in V. L. iUud q. expH-
cat quinque, aed valct quidam.
Id vero VaUcanum uon babero
vidi. Snpra eiusdem Lamhini
cod. cnm ceteris melioribns,
inepta pideantur aine t. esse,
quod miUiea debemof emendA*
torlbus. Idxm*
yt Mustellae Tamisio] Mu^
steUae tamen scio , L. Lcng.*
qni cum plerique consentiunt.
de hoc alio loco. FsR&ABfrsI
Vlerqnc princeps erat gladic^
tonim: vide c 4x. Phil. V. -G.
VUI. 9. et XVI. > ad Atl. a»
len. pro Numisip legk ifttmi^
jeio.- Heysixc. . >
Digitized
byGoogle
FHILIPPICA SECVNDA. CAP. 4. i^5
jnisio videris ? qui quum hoc ipso tempore stent cum
gladils in conspectu senatus, ego quoque te disertum^
putabo, si ostendcris, quomodo sis eos inter sicarios
- Qui cwn hoc ' ipso ten^ort ]
JSoc,ijtto, 9fnu€a 1. 8. qtiod mi*
ainie 4i»pUc^t« nam praeter^
qiMm quod tot libros «uctorea
babet^ ratioQe praeterea, et »cri-
ptoruo^y qn\ ita locuti suntj au-
ctoritate nititur. Vt euim dici*-
tur, /^c ille, hic ipse, Ule ipsCj
iUe iste, aio dicitur hic iete, quod
consuetudo quoque bonorom La-
tiDitatis auctorum comprobat« Cic.
pro domo sua , Hunc is/um ocii
et pacis hottem, LaurentiusVal.
hanc locam ita citat, Qui cum
itto tempore, sed mibi 'et gra-
riores, et antiquiores auctores
«luo libri suiit, ccc nou minus
anoit natu (ut ita dicam) m»io-
res, quam ipse Laurentius. Fer-
jiAR« Qui cum hoc ipso temport
- 3tent cum gladiis] Antea lege-
Batur, hoc isto tempore: quod
quidcm ita ineptum est, (igno-
•cant optimi et doctissimi ho-
minis Ferrarii manes) ut refuta-
tione Qon ibdigeat. Vetastissimi
Jibri scriptura est , Qui cum hoc
^sumo tempore stent cum gla-^
diis in eon^ectu senatus* onde
coUegi, legendum, hoc ipsa
iempore, Ycncrat iu meutem et
alia coniectnra, non inepte for-
Ussis legi posse: Qui cum nunc
ipsum (o tempora) *tent cusn,
gladiis in conspectu senatue^
«t propter iQdignit^tem rei in--
UrieciMct illudy o tempora^
Ytnim igitur melios fit, alii
iodicKbant. MngtTvi. Qui cum
ho^ ipto, tmpw'^ Sic Qonic^it
esse legendum Muretn» tt an-
tiqua script. quae talis est :
qui cum hpc ipsumo temporem
nam pleraeque editiones habent,
cum hoc isto tempore^ etc. af-
fert idem aliam coniecturamf
oempe banc: qui cum nunc ip^
sum^ o temporay etc. quam pla-
ne nou probo. Adr. Turnebas
autem sic tentabat restituere,
qui cum hoc p^ssimo tempore^
etc. quae coniectura Tidetur longe
optima. verum Umen nihil muto.
Lambinvs* Qui cum hoc ipso
tempore] Muretus iudicat ex-
stare ia VaGcano eod. ipsumo^
quod mulare religio fuitGuiliel-
mio. quid enim y addit , TCtat ,
tetcres dixisse ipsumuSj cum
iidem frequenurint ipsissimus?
At Tm'nebus lib. ' xv. Adversar.
cap. 2. transpositi» elementis Itf-
^iterqne mntalis, inde faciebat^
qui cum hoc pessimx) , etc. Gav-
T£B.Ts. Isto est etiam in Frauc»
et Graefiano^ quod cur tam ab-
•urdmn sit visum Mureto, ego
non irideo* Rectc tuetnr veter-
rimorum librorum scripturam
Ferrariiu. Cur cnlm hoc isto
«bsurdins sit iHo, quod non '
longe post seqnitury teque iu
ipso ista conpinco. Sic enim
meus liber. Vulgati isto ipsom
GaABnvs^ Hoc ipso tempore»
Sic lonensis : multi scripti libri ^
hoc isto tempore^ qiiod Grseviq*
praefert^ cui Moreto iure iac-
ptum vi^etur* In Vat» fuit qieumo
pro ip^o^ lituris ¥• ct M« qos»
Digitized
byGoogle
i6d
ORATfO
defenstirus. Sed quid opponas tandemV «i negeraj
me uraquam istas Uteras ad tc misisse? quo me testo
convincas? An chirographo ? in quo habes scientiam
Librariui aVmd agens scripserat,
•ed Utura indncere nolaerat, iii
fbrt<)sse 'notis snppositisj qnibus
abuadare sigoiftcantur. Bonus
Grut. hoc pro ipsissimo positum
•zistrmavit , quod nec ipsum Ci-
cerouis est: vide ad c. 27. Hev-
JtMGXit. Barb. etiam iiterque,
hoc isio , quod male receperunt
P. Mao. et 6ar. Sleph. Nos iam
eum Mureto et«Heufting. seusi-
mus ad c. 9» pro Bab. Post. Mi-
toT , GraeTium hoc isto coropa-
rare cura ipso isto , quod idem
CSt cum hoc ipsOf ut hic habent
eeteri editi. Kunc autem primum
video lenensem a Graeviauo div<^
•entire. Cetcrum, qnamqnam
nihil mutandum est, Mureii con-
iectura laudem mazimam postu^
lat. F rmnlam TuHianam ' nitnc
ipsum illnstrarit Pareus in LcxJ
Crit, p. 8.4. quam, optimis MSis
auctoribas, probaVerat inpense'
Victorius ad XII. ad Att. ho.
Gahatoit.
Quid oppones tandem'] Oppo^
*as f o. 1. T. Ferraiu
Sed quid opponas] Qnid, in-»-
qunm, opponas? Hanc Tim par-*
ticulae sed esse, pluribus ezem-
plis doceo ad c. 52. Atque ita
eed expiicandum, nou eiiciendum
esi pro Mit. a8. pr. Quamquam
haec quident iam tolcrabiliora
pidebantiir {etri aequabiliter Jn
remp. in privatos etc, irruebat).
eed, nescio quomodo, iam usUi
Mdkruerat, et percmiluerat ti'*
vifatis incredibHis patientta ^
quae vero aderant iam, et iit-*
pendebant , 'quomtm modo em
aut depellere . potuissetie , atUt
ferre , imperium ille si nactwt
esset. Ibi entm partioula se^
repetit priora , et his r^liqua ad-*
nectit: quamquam, inquamypa-»
tientia civitatis obduraerat*
Tum demum partictilae qu<un^
quam respondent haec, qtiae pen0
dderant, reliqna. HBvsurc.
Quo me teste coni/incas?] la
aliis, convinces, Sed hoc no^
strum quanto melius sit, qaaoto—
que elegantius, qni uon vid«at^
hebcs admodum fuerit. Mvbjs—
Tvs. Secuti sunt quoqne hane
scripturam Faernus et La^binus.
Graev. liempe opponas ex
Ferrario emendarant, convinces
rcmanserat: ct haec impmria
contra Vatic* lecentiorei kerum
dedernnt. Gari
^n chirographo ] An exliiber*
potes litteras ixiea mana scriptatt
aut saltem 4ubscriptas? AbraiC*
Vid«' XX. Epist. i3. x. ai. Hst«v
SIN*. * »
In quo habes] Gommode h\6
obiicit^ quod infra fufius expo^
uet: Vomus quaestuosis^imd
est falsoram commentOriorum e§
ehirographorum officina, agro-^
rum, oppidorum, immunitafum
pectigdliuntjlagitiMssimae mtn^
dinae, AbAAm. V4de iulVa c
f4. "^S.^^Sg.^^a. «' T^rreat. ad
Sttet. ^it. Itx.. BXHttK^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PRIMA. CAP. 4.
167
ji^desluEbsam. Qui possis ? suiit emm librarii
tnanu, lam invidco magistrp tuo, qui te tanta mer-
cede, quantam iam proferam, nihii sapere docuit.
Stgnt enim lihrdrii manu\ PaU
prim. et Manr. ilem P. libera
manu* iec. ubere, uade suspice-
mur vcrum e«»c libetii manu,
' Lilieniis laiQeu leglt sum enim
i/bera manu. omnino uescio quid
latet. Giv.rrEB.v». Eadem "varie-
tas est iu codicibus, quos ex-
'cnssi. Colon. Sunt enim li^
here manu. Amsterd. Franc. et
CraeT. Sunt enim libera manii,
Mihi Giuteri conicctura blaudi-
tnr/ Sunt enim liberti manu
«cilicet scriptae. Grabtivs. Barb.
pr. libera, qufed erat etiam in
lec. sed eadem manus emenda*-
Tit, librariif quam cgo Icctio-
nem propter mnltbi^um codicum
menda nnmquam deserani- x. 2.
guid est aliud, Ubrarium Bruli
iaudare, non Brntum? U. ad
Q. Fr. 16. Cum a me Utteras
iiiitarii manu acceperie» Gasl»
lam invideo magietro tuo^^
Bpipbonema, quo superioris ap-
gnfnentalioniscouclnsio ciira iro-
niam repetila conf^nclur, ct egre-
'^io lepore exliilaratnr oratio.
Jnfra: At quanta merces Rhe-^
tori daia 'est ? audite , audite ,
/*• C. reipublicae vulnera, Due
miUia iugerum campi Leantini
Sexto Clodio Rhetori aesigna^
9ti, et quidem immunia^ ut pro
tanta mercede nihil sapere di-
sceres, Abram. De hoc Sex. Clo-
dio Rlictore infra c. 17. 34. 59.
nL PhiL 9. IV. ad Att. j^.
Lactant. L 23. 11. Sneton. de
dar. Bhctor. «sp. t» fiBTitKO*
Quantam'] leneni* quanta»
Idbm. Rectissime, atquc hoc e
auo Graev. iam notaverat^ oullo
tamen alio adstipulante. Gar.
Tam inifideo magistro tuo^ qui
te ianta m^rcede, quantam iam
proferam, nil sapere doceat^
len« pro quantam exhibet quan^
ta, et Vat. doceat. Teeg. rfd-
cuit, Quod attiDet Vat. lectio-
nem ab omnibus Interpretibai
receplam, ea ab uno Ern. re-
iecta est propterea, <|uod his de
rebiis a rhetor« Antoniuf iam
edoctus fuerit. At qnum slt
auiiqui libri lectio , nequc qnia-
quaiii uegare possit, Autonium
ctiam tum eodem miigistro de-
clajuass* , eam praeferendalu
esse puto.
Nihil sapere docuit"] Antiqna
lectio, doceat» qnod forie rectius
esU adhuc enim tab eo magiS#o
declamabat Antonius. Fasrnvs*
Nihil sapere docuit] Non ab-
ludit Themistiiis orationc prima,
quac puattvtgrif inscribitur, ita
loquens de Rhctoricae sivc ar-
tisSophisticae auditofe-ibus : IxO-u-
ti¥ fikv iaorwtu uruvSortgoi* /**-
aO^ov d* ofitaz (la:tQtt^sttt$ 6 ^rdu-
axttXoq vijq iqnawCtt^ , et<*. Pisci-
hus quidem erunt magis eUn-^
■gues, Nihilo tamm secius mo-
gister exiget mercedfim infan-
iiae, AnnAM. Vaiicani libri
-scriptnram edidlmtis cum Facr-
no, Mureto, Lambino. Grabv.
Nihil sapsre docuit] Ita cnln
▼algatia <odicct Regii. Gr^fltts
Digitized
byGoogle
i68
ORATIO
Quid est enun mlnas nqn dico oraioris ; sed homini^
quam id obiicere adversario, quod ille si verbo nega-»
rit, longiiis progredi non possit, qui obiecerit? At
ego non nego : teque in isto ipso convinco, non in—
humanitalis solum, sed etiam amentiae* Quod enim
Verbum in istis literis est non plenum humanitatis, of-
ficii,benivoIentiae? Omneautcmcrimentuumest, qnod
de te in his literis non male existimem : quod scribain
tamquam ad civem, tamquamadbonum virum, non tam*
, quam ad sceleralum ^et latronem. At ego tuas lite^
inAliiit, doceat, Lallsit. Solui
Vat. doceat: neque certam efse
arbitror, Antouitim in Gonsulata
a^huc didicisse snb Rbetore.
Ariud enim est exercitationis c^u-
se declamiure. Sapere, l/«»r (pQ^
•^: vid« Viclojr. uxui. Var.
Lect.8. Gaiu
Quideet minus,e,] Quid enim
€et minue, partim v. 1. nonuulli,
Quid e4t enim minus^ iu boc
omnes consentiunt, qnod babent
enim^ FsaRAairs. Quid enim
9st minue] Lactantius lib. 3» cap*
%: Turpe igitur eet homnem
fngeniosum dicere id, quod si
»«^e*, probare non possit, Pro
Coelio : Ba in alterum ne dioas,
quae cum tibi falsa responsa
sintf erubescas. Abram»
Quam obiicere adpersario]
Quam id ob\icere^ o. 1. scripti*
FXRRAR.
Omne autem crimen tuum
€St] Expositio pUnior Antonianae
diementiae. omnb autem crimi-
xiatio tna est, sive il2ud unum in
bis litteris crimiuari*. Abrak.
Nihil in bis ^tteris criminari pot-
«■» nihil . est, quod crimini dare
possls, nisi iUud| quod de te
«oi^ nude existimo. lam moniii
ad c. ]. crimen esse criminatio—
nem, ut infra c. i6. pro Amer*
i3. XI. Epist. a8* liepos Epam.
VII. 3. Hbvsivg*
Non male existimem] Loqnar»
Naurius panegjricus Goostantinir
Bxistitnare quidem de principm
neminifas est, Maorobins 2. Sa—
turn. cap. 3. : Strabona in ada^
lationem Caesaris male existi^
matite de Catonis pert^icaciafOit
Augastus : Quisquis praesentem
statum civitatis commutari nort
volet, et civis et vir bonus est»
Loqueudi modus Senecae fami^
liaris, ut notat Isaacus Casaubo-
nus. Hieronymus contra Lucife—
rianos: Cogor de beato Luci^
fero secus quidquam, quam et
ipsius meritum, et mea humani'^
tas poscit, existimare, id est
loqui, sequitur enim, Quid fa^
ciam? veritas os reserat, et wi-
vitam linguam conscium ad elo^
quendum pectus impeUit, Est
autem caussa pro effectu, nt idem
Casaubonui alibi neut: nam
existimatio pro sermone ponitur^
qnia ex ea, id est l* toD nlfiQ^
ftatoq xijq xaqSda^ sermo nascitnr*
AfiRAM*
. jii ego] Gondadit mentloiia
Digitized
byGoogle
*HILIPPICA SECVNDA. CAP. 4. ,169
Vfs, fet^i iure poteram a te lacessitus^ tamen non pro*
ieram : quibus petis, ut tibi per me liceat quemdam
de exsilio redncere^ adiurasque, id te, invito me, non
ew facturum, idque a m6 impetras. Quid enim me
interponerem audaciae tuae : quam neque ailctoritas
litteraram, qaa« de Sextl Clodii
restitulioDe ad Ciccrouem scri-
pBerat Antouius: Eae libro i4.
»4 Atticum loco item decimo
quarto referuutur hoc initio : Oc
eupationibua est factum meis»
iihi liia Terbifl petit Antonius: Jl
Caewe petii, ut S, Clodium re^
4titueret: impetraui, Brat ntihi
in animo etiam tum 4ic uti be^
neficio eiu4f si tu concejsisses :
quo rnagi* laborOf ui tua vo^
hmtate id per me facere nunc
liceat, et ita concludit: Quod
ei non impetro, per me Clodio
daturue non Sum : ut inteUigaSy
quanti cpud me auctoritas tua
eii, atque eo te placabiliorem
praebeas» Aefpondet Gicero epi-
•tola feqnenti: Ego vero tibi
ietuc^ mi Antoni, remiito, atque
ita ui me a te, cum his verbis
seripseris, liberalissime et hono"
rificeniissime tractatum existi-
mem, IpEM.
' Quemdtunl Sex. Clodium, quo
auctore P. Clodii a Milone in~
terfecti corpus in curia crema*
tnm e«t, aed et coria incensa f ne-
vat. Yide pro Mil. 12. et 33.
pro Domo 10. j8. 3i. Damnatus
itaque de vi, usqne ad Caesaris
inortem in ezstlio fuerat. Vide
Hanut. ad L Pbil. i. Alius igi-
tor cst Sex. Clodins Rhetor, de
quo panllo ante. Hbvsing.
jidiurasque] loras insupcr* A^
BAAX. Sic saepe adiurare pro
aimplici iurare legitnr apud Te-r
rentium aliosque scripiores opti-
mos. Grjuvxvs. jidiurasque, \u
e. iuras. ita omues libri, etsi iii
ipsa epistola ter tantum confir-
mat Antonius, se invito Ciceronc
nihii facturum, non iurat. Hbv*
siNO. Piacet mibi ordo HlSi Graer.
id te, me invito, Sic in iiUGc.
epist. ut imimicur^ meum, neces"
sarium tuum, me invito, serpare
noUes, et slmillime ibid. iufra,
quae tua potestas est,ea neges
ie, me invito^ usurum, "Gah,
Quid enim interponerem au-
daciae tuae ?] Quid enim me in-^
terponerem, L. Col. quo modo
locutus est in ep. ad Q. Fratrem,
Me nihil interpono, Et in VerT.
Cur te interponis invitissimis. c»
Fbrrarivs. Deest me in utro-
que Barb. et ante Nang. editisj
qui primus, Camer. sequeute, de-
dit, interp, me aud, tuae, Me->
lius id coilocaut MSi Ferrar. et
Vatic. Gab*
Quam neque auctoritas} Quem
neque auctoritas, o. fere 1. v.
Fbrrar. Quamnequellta.quem,
ut omnes, quos Ferrarius inspe-
xit. Recte. Hbvsing. Aldus se-
nior invexit quam, eumque per-
peram seeuti snnt Naug. Cam.
Lamb. Grnt. Graev. omnesquA
recentiores, un» cxcepto Heusin-^
^ero, qui| ut erat rei criticae pe*
Digitized
byGoogle
170
ORATIO
huius ordinis, ncque existimatio popnli Romasi, ttff^
que iegea ullae possent coercere? Veruntamen qoid
era^t, quod me rogares, si erat is, de quo rogabas,Cae*
saris lege redactus ? Sed videlicet meam gratiam vo-
luit esse : in quo ne ipsius quidem ulla ease poterat,
lege hta.
V. Sed quum mihi, Patres conscripti, ejt
^tittiraiu, intellexst, eam leetto^
ttem illoram inscieotiae 'tribni
^ebere , . qoi f aperins auelaciae
tuae sic inbere censneruut. De
Xambino miror, et- Graevjo, qui
ibrmam eamdem, quam biuc ex-
dnsernnt, in episU I. ad Div. 9.
ture probaverant: quamvis ibi
-t»ptimus cod. Medic aliiquc ma^
le iudicantibus auctoritatem prae-
berent. Locus hic est. JUud
guide/n certe noetrum consilium
iure laadandum eet^ qui meos
ciifes etc servie armatie ohiici
noiuerim, Ita cum plurimiscod.
Barb. i4ii» Male cnm Medic.
«t aliis alter Barb. i4io. quod
meos, Vide porro ibi Cortinm,
tie sexcentos nominem, qni Itanc
l^fntaxin illustrant. Quamobrem
^ic lego quem, ut habent Kom.
^en. P, Man. et Car. Steph. et
'Vlim bonls codicibns ctinm Barb.
^terque, Vaticano quantumvls re*
fragante. GarAton.
Meam gratiam] Meum benefi-
eium, tit cUm Bersmanno ezplicat
Vecbnerus Hellenolex. II. 5. p.484.
Partei Lex. crit. p. 523. fisvsiNO.
Flla esse poterat] VUa pote^
t^t esscy Lan^. et CoL ct collo^
«atid haec coa^entata^ iUa hi^
iilca. FzARA&rvs. Sono consnlk
lesensis, in qnO est esse poterdt^
fDod rcscripsi. HsvskMo* QnaA
dtfferant Ferrarii aurca, ct Heu-
siugerty vidts. Senserat cnm Heo<»
aiog. antea L^mbinns, qui resii*
tuit, esse ppterat^ ut dao BarK
ct plerique codic^s cnln onini-
bus ante P. Mannt. «ditb tAi^
bcnt, imo etiam Vaticanus. Gab..
' &ed cum mihi\ Orationis divi«>
sio. dicet pro se ad cap. 13. con»
tra Antonium reliqua oratione:
ubi videri poMit Rhelorum prae*>
cepta transgressus : illi enim ainnt
poliicendam t%%t brevitatem, hic
dicit se multa dicturnm. Sed id
certo iudicio f«cit, et eadem fi-
dncia, qua subdit, se non petere
attentionem^ sed elTecturum, ut,
ciim contra Antooium dxcet^ 'at-
tente audiatur. Cum enim ita
nati^ra comparatum sit, nt alio-
mm reprehensionem libenter an-»
diamus, praesertim i\ sint aUcn-
iiis dignitatis ac nominis, quo
quis plura dicturus est, eo avi»
dius auditur. et eo maio^qi a^-
t^utionem sibi conciliat, quo mi-
nns prae sre fert eam sc esse pe»
titnrum. Hac enim catnsse fidu-
cia satis ostendit, se ret magnaa
et ihusitxtas esse dictnrum, qnae
vel ab invitis et oscitantibttt at^
tentibnem -extorqtienni. At vero
cum d'e sdipso dicturua est,, be»
Dignitafem andrtontm implorat^
~iiCy'fei •'« ciB[%ctiiram <aic «promit-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. ,171
pto me aliquid, et in M. Anlonium multa dicehda sint t
t«t, at pro se dicent benigDeau*
diatur, hac fiducin iinpudens este
'Videamr. nihil enlxn odiosint cit
audita ^iam sui iactatio. Videa
liac trimembri periodo ^uam
pmdenter< docilitatero, beneTolen-
tiamyattentiouem ancupeinr. Do-
cilitatem : Sed cum mihi P. C, et
Jfro me aliquid, et in M» Anto^
nium muita dicenda siiUy bene-
▼olentiam : alterum peto a pobis^
ut me pro me dicentem benigne^
Attentionem: alterum ipee effi-^
tiamy utf contra illum cum di^
cam, attente audiatis, Abrajii. .
Prome aiiquid] Pro se di-%
«tnma et breVitatem promittit, «t
beneyolcntiam aucupatur , qniai
Qt ait Demostbenes pro Corona
ipso exordio, fpian na^v vcr&q»^
wd xmv xtntfyoQtww auovtiv ^^^^9^
%o%q imuvovo^ d* a^rovc «/^«^
#^cu. Jta natura Qomparatum
M, ut conpitia et accueationee
iibenter audiamua, eos pero qui
selaudantmolesteferamus. Prae-«
clarc etiam Fabius P^aefiitione
lib« II : In primis igitur omnis
4ui intiosa iactatio est, eloquen^
tiae tamen in oratore priaecipue :
sidfertque audientibus non fa^
etidium modo , sed plerumque
etiam odium. Habet enim mens
nostta neaara sublime quiddami
0t ereetum, et impatiens st^em
rioris: - ideoque abiectos aui
Bwnmittentes se hbenter aUeva^
mus, ^aia hoc facere tanquam
mtperi^es indemur: et quoties
discessit aemuiatio,succedit ku*
monita^^ ji0^ qui ^e- supru m^
dum extoUitf premere ac despi-r
cere creditur, nec tam se maiof
rejn^ quam reliqups minores fa-*
cere, Inde mvident humilior^s
{H4sm hoc ritium est eorum, qm$
nec cedere poUmt, nec possuni
eontendere) rident superiores^
improbant boni Subdit : Reprew
hensus est in hac parte na^ me-
diocriter doero. Dio libro 38:
Cieero acerbissimoe sibi inimieoc
paraverat, dum sempe/r praestan»
tissimo cuique se praeferre stu^
deret , libertateque diceudi ' in
omnes immodica ad eatietatem
usque uteretur: quippe qui ma*
gisfaeundi ac prae reliquis di^
serti^ quam' boni viri nomen
penabatur. His ds causeis, ad
kaec quod gloriando caeteroe
omnes exc^ret, neminem sibi
parem duceret, sed cdgitationi'*
bus suis, ut et in pita, omnes
prae se contemnertt, neque idem
crnn uUo vitae institutum seque^
retur, oneri plerisque et- mole^
stiae erat» Platarchus in compa*
ratione Ciceroni» etDemotthenist
Praeterea >r scriptis utriusque
perspiciast sobrie hunc et mode^
ete suas ipsum laudes ^ttingere^
et quumid poslularet maior usus :
Cicero immodicus in orationibug
suis laudum suarum praetiiciUor
ambitionem gloriae nimiam ar^
guit suam, dum damat,
Oidant arma tcgae, eonee^
dat laurea iinguae»
Noa non morum Ciceronis pa-
trocinium, sed orationam espla«^
nationem sasce{$imua$ ^ata ta*
OMa «»01 lactstio nou in motibiii
Digitized
byGoogle
17«
OBATIO'
•olumy' td eiXm in .orationibns
e»t jnauiue vitiofa: ^^ <* P«u-
«i« disaeremiu. Cumque alia tit
cloqaentiae, alia remm geitarum
|iracdicatio y de rebat geatis ia
praeicntia qvaeremus. Etqaomam,
ut ait Platarciiai oputcnlo, qno-
.inodo quis te citra invidiam lau-'
dare poaak, oratio de corona
oommodtssime oppositionibus et
9riminum diMsolutionib^a laudes
mttexit: operae pretium fuerit
«X hac oratione exeoipla depro-
mere, nt, li noater Demostbane
in sais iand|ftus, ut 'volnnt, par-
«iisimo moderatior fuerit inveu-
tns, ab odiosae iacutiouis infa-
snia vindicetnr. Licet te, inqUit
Plutarchns, ipsum sine vitupe»
ratione laudee, primum ei tui de-
fendendi causa id faciae, Id
quidem feeit Deroostbenes, nt te-
•tatur Ipso orationis exordio. Ea«>
dem ctJam sui laudandi canssa
luit Ciceroni, ut ait pro domo
•ua. nisi forte graYius Demosthe-
si fuit priTari corona, quamCi-
ccroni concedere, ae crudelem
fuisse in Coosnlatu, et exilio iure
cste multatom. Fabius loco ci-
tato : Rerum a ee geetarum ma-'
ior, quam eloquentiae fuit in
erationibue utique iactator. Ao
plerumque iliud quoque non sine
aliqua ratione fecit, ^ Aut enim
tuebatur eos, quibus erat usus
euiiutoribus in opprimenda coniu-*
raiione: aut respondebat inpi^
diae, cui tamen non fuit par,
mer^atae. patriae poenam passus
exilium : ut illorum quae egerit
in Consulatu frequens comme^
moratio possittnderi nongloriae
magie quam defensioni data.
iiaiwim Blntarchs»; Qui im 0$
ipsiSy quae praeclare gessit^ wi*
tuperatur, omni veriia dignusesi
et culpae vacuus laudans res a
se gestas, videtur enim non er->
probrare, sed se ipsum iUfenderem
HoG igitur illustrem dedit U^
bertatem J}emostheni , et sustu^
lit itt sua ipsius laude fastidiam^
qua laudatione utitur tota ora»
tione de corona, giorians dm
hiSf ob quae accusabatur, lega^
tionibus et decretis, Meque in
hae parte Cicero concesserit, ut
pro do«)o: Tu me etiam cmsto^
dem defensoremqueCapitolii, tem*
plorumque omnium,' hostem Ca-^
pitolinumappellareausus es, Pro
Sextio : Civis erat expulsus is^qui
rempublicam ex Senatus aucto^
ritate cum omnibus bonis defen-^
deratf ^t expuisus non alio cdi^
quOf sed eo ipso crimine, Sub-
dit Plutarcbus: Hoc etiam uti^
litatis ex iUa oratione possumue
addiscere, quod de se dictie com^
mcdissime admisceus auditorum
laudes invidiam et amoris pro'-
prii suspicionem a se removit, ui
cum refert, quales se Euboeensi-,
bus praebuerunt Atkenienses^
quales Thehanis , quae in By^
xantios et Cherronesitas bene^
ficia contuierunt: quorum sa
admtnistrum duntaxat ait, Haeo
et alia Plntarchns ia banc sen<^
tcntiam. Quid Noster vci loca
proxiine laudato Sextianae, tcI
bic proxifuc : Obiecit mihi Con^
euiatwm meum, qui Consulattim
trerbo meus, P, d, re vester fuit^
Quid enim constitui, quid gessi
misi exhuius ordinis consHio,jam»
ctoritatefSenttntia ? la quo saac ,
modcratior cst Latinus^ uam al-*
Itr Tsdcn tuU suacoiuiliiaAtlM*)
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. jyS
ttiMws esse gloriam eonfectftM^
kic Seoatui suorum etiMo' coMiv
lionim laudem impertit»' ^nam
odiotum illud J Quid iffiiur opem
«I tulit^ ut pos 'prcpemodum ea^
peret dfoUntss Jnfraudem* indwr
€io8 aiioinwn.Graeeorugk si%m im^-'
probiiatem, iive ignorantiam di^
cere dportet? £t illnd» JFaUa
nuntians, et vos lud^cane* <}md
€st aliud quam auditorlfcui im*
prudentuim< obiicere, ut deinde
•iibiuogat : Jliiq ohx umnniav e^-
^oloroT» iffulq ifiovXevoaa^i fftol
ntio&dPviQf Quomodo non. om^
ntum glariowiseime decrttvisii^
mihi parentes ? Quod si,«ciicess€
fneret ostendene, Atbenienses Cais*
•e dectptoSf qnid attinebat ora-*
Uonem ad ^ipsos iudices eoffverit
twe, ulr '«X eorum errorc suam
landem arce^seret? Quanto le»
Biiu erat tov dijftop ixorra ^cr-
4nrrM/Kf yof , et fivaKtoftq viitf Iso-
Xiv, aut aliud eiusmodi. Flutai*-
ebns:: Soleni nonnulli eos, qM
wademionimi iti.duciione.usi eunt^
^ademque fecerunty sibique nsp-
rU>u4 sunt similes, opportuno
iaudanies auditorem sibi- conchn
liare, et ad se convertere. lam
Tnllius in allorum laudibus quam
liberalis? pleoae sunt eins opa-
tjoues: sed praesut vel ipsum
•dversarium testem adbibere si^
leqnentem in vita Ciceronis: lu^
^undmsimaji^ suam et penustis^^
mimam diciionem odiosam reddi-^^
tiii et ingratam auditoribus^
hac eum quasi.nKirbo aliquo semT,
pireomitcnteimpcrtunitaie, /^e-^
Fvmiafnen quamqutwi supra mq",
dum eupidHate flagrovit glor-
wiae, caruitinpidiae tamen adr-
imuM alios tniio, quippe qui ^,
fusissime ^ veieres ei MsquaU^
suos ceUbratfii^ Quid simile iii
BemMtbcne? queok nominar*
possit,, qiiem^ tot« illa orationf
de coron» laaddvierit ? imo quan^
fHgidt snae «ententiae laudat aa-*
etores ? Oun/yiderem^ Thebano^'
aique adeo vos quoque, prop€-^
modum a'^hilippi prociaaiori^,
hus et homimibus apud uirosqu^
eorruptis^inductoSf id quod ii/m<*
que erat formidabHe^ magnumn,
que eautionem requirebat , n^
poieniiam Philippi crescere siue^
retis, negligere, neg uUam rw^
cuvendae - omnino suscipere cu^
uun, ad inimicitias auiem jim^
iuasque simultates prtq^endere f
hoc ut ne fieret^ perpetua catf^
bam : qui no^ tfieapte duniaxai
prudentia sic ejqtedire existima-m
remy sed^ Arisipphonfem etian^
itemque ^ub/^lum omni tempor^
conciliare p{fluisse illam amici-^
iiam,'fit cum aliis de rebus saepe
inter se dissent^ent,in hocsem"
per concordasse scirem : quojt
ui viifsntes, imlpecula, astectane
sectabare, defun^is. obtrectarm,
non erubescis, Nam quod m«
de Thekanif uceusas, illos muitok ^
magis quam meacousas, qui anf^m
me societatem illam probaveruntm
Quam commodus erat locns laii-
dandae eorum prudcntiae, quoft
sequebatur auctores? Sed nimvr
rum tantum sibi Ifiudis detr^a*^
ctum iri putavit, ^uan(am vel.
defunctis accederet* Aliquantii
post t^men nonntillos landat : se<t
aane qusm frieide laudavit, im«>,
mo uimiam.buic laudationi ^^**
(,c^^« sive desidiae labem ad-
spersit. Post valde putide se ve-i
t^ibus •rato|»J»ut anttpomit^^
Digitized
byGoogle
«74
ORATIO
QttMifto 'modmtiiuf Notttr, qui
non ret tufti g^stai, nt plttrimam,
f . ted homiunm de se iadicia pr<H>
^nh, Tide ii» Fiionem c 2* et
idibl pnfsim, ac iKm tam mto^
gans rn adfcisGendis sVbi litidi*
bnt, quam* gratns in comme^
Worandis hoininnm de se iudi-^
«iis eise Tideatar. Plutarchnft
Qai se ipsoa iaudare cegunturs
puntts sunt odiosi, ti-non onuUa
4ibi pindicenty sed taj^uam one-r
ris alicuius gloriae partem for-^
paiae^ partem beo- imponant^
Mnlta huitti rationis exempU
plbfert, eaque pra^cUra, sed nnl-*
Ittm' depromitex oriHfOaibusDe-*
mosthenis. imhio Tero omnia
fi^aeclara sibi «ttisque consiliia
Idscrlbit, advcrsa^ Deo et forlu-
tunae : Rerum enith omnium exi-
tus ''talis esty qualem DeUs esse
pbluit, Ipsum vero propositum
consuientis animum dedarat.
ife igitur id iniwriae loco mihi
numeres, si ita contigitj ut Phi^
hppus praeiio pictor esset, Eius^
^im Aifinis in Dei poluntdte^
Tion penes mefuit» Et alia mul-
ta in hanc sententiam. At, ut'
^ .Tcrbis utar Fabii lib. xi. prae-
fat. Marcus TiilUus saepe dicit
de oppressa coniuratiane 'Cati"
• finae, sed modo id virtuti 8e^
Hatus, modo provld^ntiae Deo^
irttm immortalium assignat, Ex-
•Aiplam est tertia Catilinarla cap.
8 et 9. Pro 'domo sua: Custos
ijpbis Minerpa, quae semper ad^'
iitrix consiliorum meorum, te-
sti^ idbprum extitisti. Qiiaih^
modestiam non solum verbls,sed'
etiam re ipsa ostenderet. Frius^
quam dtsced^ct (in exilium), tn
. C^itoUum^ inq^lt Dtb lib. 36^,
^idacendettSy simaiaeram .^quwi^
diuw Minervae^^uam Cuetodem
appettabaty consecrapit. .Qnar«
modestiae potins qnam arro9an<^
tiae tribncriro, quae non desie^
rant carpere nudigai^ verba sunt
Fabii: Jovem iUum^ a quo in
ronciHum Deorum^ adpocatur;
et JtHnervamy quae omnes eum
artes edocuit, quae eibi ilU secu^
tus qu4^mdaia Graecorum ex^
efnpla in carminibus permJse^
rat. Oraitto reliquas laud)*udi
atii - ratloues a Phitarcho tr«cta<«
tas, quibus Cicero nthil codcedii
Demostheni : illud tanveupravter'*
ire Don poMum : Quemadmo^
dum qui iippientibtts moleetiam
exhibere nolunt^ palde ^lendi^ .
dis ftmbram quamddm admi-*
scent , ita nonnulli suas ipso^
rum iaudes neque otnnino ^plen*
didas, neque meras proferunt^
sed alfquos defectits^repuisas et -
ievia peccata iniiciunty ui aufe^
rant quod grave est et indigna-* ^
tioni obnoxium. NuHum ak De^
mosthene profert exemphim. Me-*»
que enira, qnodsciAm,tina in eint
orationibus erroris iogenua conles^
sio. Ne eamquidem Cicero praeter^
mitiit,in ea praeserttm oratione,qua
patriam bis a se conservatam* tM
gloriatur, ut iuimicum' suamClo-*
dinm dolore disrurapat» Pro do>«
mo sua: Data merees . esi
Brroris mei magna, Ton^fiee^f
ut me non soium pigeat siuiti^
tiixe meae^ sed etiam p udeat : qui^
etim me non repentinum aiiquod
nteum tempus, sed peteres'9mtita^
ante suscepti et propisi iabarust
cttfn viro fortissimo et clarissimo
coniuhxissenti sim passus a,taH
dmi^iadistrahii nequ9 fTifaWe-
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. 175
altermn peto a vobiSi ut me, pro me dicentcm, benigtte^
alterum ipse efficiara, ut , contra iHum quum dicamy.
attente audiatis. Simul illud oro : si meam quum iA
sMrBn^ qvibtu aut ut aperth
JMtmieis obsiaierem, aut ut
insidiosie amicie non crederem* .
Si umen proTOcatut fuerii , po-
tcris te cuin ioimico tine iovi-
dU comp«rarey et ex eiUft ^itii»
tiuim iUiutrare Tirtutero, ut De-
vnoftlb«aee cum JEichiney Cicera
cam Vatimo et Piione «e com-
parat. lA iioc tamtfa differunt,
quod Cicero maguifica qoaeqae.
•«ctatur, de ntriuAqne Conaulatu
diaaereua, de absenlia, de rediUi:
Demostiieoea nonnunquam hae*
ret in uugia, quautumlibet se
praemuniaty et opiniouem frigidi-
tatia ji ^e f^eprecetnr : Hoe inter-^
rogOy utrius fortimam unusquis^
gue eorum maUt, JXoceba» lit"
teras? Bgo ad scholae ibam»
Jnitiabae? Ego initiabar. Sal^
tubas? Bgo aumptus pruebe^
bam^Scriba eras? JSgo habe^
h^m conciones, Tertiae partes
jactitabas? Ego spectabam»
JBjtcidebas ? Bgo exsibilabam,
Verum esto: concedamua bano -
Graecalo levitatem, et nt cina*
dcm verbift ntar : ^ora, ti fiov^
Xmi^ey ioxt tUn^ Toure* lHod
Yero tolerari non potest, qnod
8oae laudl et obinrgationcm
io£caiu, et beneficiorum in coa
aQornm exprobrationem < «dmi^
uenJA et obinrgatiouem: Sedpra^
iroe ctMdam consuetudini mul-^
tum Uemtiae dedistisj •ut cuiiir
het €um Uceaty qui vestris- utiii^
tatihus patrocinatur, suppUm^
tar» st calumniari: i'ahtptmteif^
st suavitatem audisndi cowiii^
pubUcHs utiUtati praeferentes^
Quapropter faciiius est et sem^ *
per tutius hostibus inserviendo
locare operam^quam eam in rs»
pubUcu deUgsre statiMem, qutk
vestra commoda prx^ugnsntur^
Ezpi^faratiouem paulo poai: Turm
ps sst^ udthenisn^es, cum efo »#<*
lestias istas laborum ¥sstra c€us-<
sa susceptarum toUrarim, ^om
neo verba, quae ds rebus ipsi§
facienda : sint, psUe sustinsr^
Qnid? quod paolo ante fioeiD^
cum se magnificentitsime prac^
dicasset: Kerbis utor longe te^
nuioribuSf quampro magnitu^ ^
dine rerum, invidiae metu, Quid
est iusuUare «uis auditoribui, ^
boc non e>t? Quid rtstat, nis^
ut in perorationc se omnibus »uu
aetate vivcutibus aut^ponat, ideu^
ctiam do oiortuis, quotcuuque olio^
in repul)Iica florueruntj dlcti^ru^
uisi livor in vivis pascerctur^
Quod n^n panlo modcstius, opi'*
uor, Cicero oon in auamt scd
Pompeii H>ndem usarpat oration«
proCornelio Balbo. ABnjLU,-
Vt pro me dicentem* e;] #%►
me pro me dicentem, DonnoUk
T. 1« in queis Col. FM.a. Vtm
d^bebat omitti primum me, t0
«misit Omterus, quod recte sant
amplexi FaSrnns, Mnretus, Lam^
binus, Panllus Manutius, coiifii«>i
niau^e id •Colooieoai. GAABviva»
Et V«ticauo. Ga&.
Sifuul iihid oro} EtBi, %di «U.
t«vu4a vitup«i«tt «MM^-iK fiwr
Digitized
byGoogle
i?8
ORATIO
oitftii vita, titm in dlcendo moderationcm modestiam-
que cognosti^, ne me liodie^ quum isti, ut provocayit,
revpondero, oblitum esae putetis mei. Pfon tra-
ctabo ut cohsulem: ne iile quidem me ut consu->
larem. E^i iile nuilo modo copsul, vei quod "^ta
vivit, vei quod ita rem publicam gerit, vei quod ita
factus e6t5 ego sine uiia controversia consuiai*is.
fimum aoditar, solet tamen apnd
anditorcft ii| odium Tocari: qua-
re prudenter Qrator, ut snapkio^
Bem a ae maligtutatia arertat,
SiodeTatiooSa in dietndo auae pri-
flliinie. facit mentionem, et prae
•e fert, ae don aponte aua, aed
Antonii proTocatione ad hoc di-
cendi genua eaae delapaum. A-
Modestiamque cognoscitis ]
• CognosfiSj lib. Col. Vt pro legc
llan. Vos Quirites hoc ipso
in loco saepe cognostis, Et
xnultia aliiB in locis, quae bre-
vitatia causa relioquo. F£R&.iiiiva«
len. cognoscetis, ita tamen, at
litterae E auperacripu ait I, ut
iit, cognoscitis* Sed neutrum
placeu HxTsiKG. Ycrum eat,
cognoitis, qnod firmal Barb,
^rimuai et Vatic. Gar.
Wt provocaint'] Vt provoca-^
tnty 1« nonnuUi. Fer&ar. Vt
propocatfit, respondebo] Anti-
quua Fiber respondero, Fab&k*
Arripmt praeter FaSrnnm et
Muretnm reqtondero Lambinna,
tuffragantibua etiam tribna codi-
cibus* Geaxv.
Non tractaho ut ConsuUm]
fieddit rationem, cur inaectando
Antokiio nnllam Gonsularia digni-
taiia ralioiiem atl Jubitaruay bo
petulaatiuay quam par csat^ ta
Consulem popnli Romani iov&»
ctus fttisse videatur. Immo An-
toninm Consulem fnisse negat,
trea ob caoaaaa, quaa ttt nde.
Amum.
Fel quod ita factus est Con^
sul] Non suffragio populiy acd
beneficio Caesaris. lufra: lus^
sus es renuntiari ConsuL, et qui^
dem cum ipso, Abram. Notai
Lambinna in margincy in non-
nnltit libria non legi ConsuL
Mnretua aane ilJam vocem ez-.
punxit, aed retinuit Faemua. Sed
Mureto tamen adaentio. Addi-
tom eat a Grammaiico hanc ora*
tionem interpreiaote , qui lorte
iieacint,/£eri, jactum esse^ aae»
pissime Ciceroni simpliciter po-i
ni pro fieri Consulem, /actum
esse Consulem, Vide lib. i. ad
Atiic epist. i, et quae ibi no«
tantur. GRAsmra* Vocem Con^
sul deleat vetera exempUria : et
ita ea, ao aimilea aubandiri ao-.
lent. II. EpiaU 9. quod itafactug
os^ acilicct Aedilia. Com. Mepoa
Ag«aiL I. 3. Horum ex altera im
alterimsfamiii€Uf locum fieri nom
licebat: nbi Regem inteUigitur.
Quomodo autem factna ait Con*
•ol, docebit infra c 3o. et 32.
HsraiKo. Y«^<^Q« tocca 'msm
optims OButttt. Gax.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. 177
Ut fgiturintelUgeretis, qualem ipse se consulem profite-
retur, obiecit mihi consulatum meum. Qui consula-*
tu«, verbo meus , Patres cou^cripli , ro veater f uit.
P^i igiiurl N^gavertt Anto-
nium, quod ita rempubUcam gt-^
reret, esse CoDsulem* hic arre-
pla occaslone ad suum ipslns Con-
sulMum^ commode delabitur. A«
F^t igitur inteWgeretis , qua-
Jem me es^e consularem profi^
teretur'] Qualem ipse Con^ul
projiteretur ^ o. J. v. praeclare:
ut sit, Obiecit milii coiisulatum
liieom, ut intelUgeretii, qualem
ipse CoQsnl profiieretur. Canfir»
jnatiooe uon eget. Pisoni idem
oblicienti idem propd respoudit;
Quae cwn reprehendis, ostendis,
qudlis tu, si ita forte accidis-
tet, fueris illo tempore Consul
/uturus. FeIiraa. Qualem ipse
eonsulem profiteretur^ Nos A
proxlme praecedeoti dictione, ipse,
pottcrlorem sjllabam mutuautes
eonieceramiis legeudum, qualem
ipse se consulem profiieretur:
qnod postea antiqui librl aucto-
rit» compvobairit. Faernvs. Barb.
mmho, profitetur, ^tiou male: iu
ceteris cornipti sunt, ut cdiii ve- '
teres. Consul et Consularis con-
landuntnr etiam I. Phil. 6. et in
Epit. Liv« LViii. Aectum autcm
erat, qualem ipie Consul profi-
teretur, h. c. qualem cousula-
tum : cuius lecliouis foutem igno-
rabat I. F. Gronovius ad Plaut*
Capt. ill. I. 'io. cnm eaui P^
^auut. receperit ex MSis Ferrar.
praeinleritque inde Gulielm. ad
1. c. Pl<iuti in Quaest. c» 5. et
f ar<us iu Lex^ Crit, p. Q^d. con-
TOM. ].
tempta Faerui et Lamb. lectione^
quam omnes postea secntl sunt,
et qnam primus exhibnerat Car. ^
Steph. nitfr quod habet, profit^
tur, ut nostri codices. Totum U
enim, opinor^ in sno cod. iove*
nerat. r>leque item absurduia
censeo, qualem ipse Consulem
profiteretur, Nihilominus a Va-
ticano discedendom oon putoi*
Garatok.
Qui Consulatus] Commoda
Con4nUtus sui laudem cnm Se-
natu commtmicatad invldiam Je-
niendam. *Gnm euimy ut apud
Xenophontem Ageeilaus, sua« '
laudes si .ab alio eelebrentur,
incnndissiinum euique sint acroa^*
ma, contra 'nihii auditoribus es$%
molestius podsit, quam sui ipsiua
suairumque rernm tmportnna lau-
datio, prudentissime Cicero sua-
rum laudnm molestiam audlto-
rum laudibus temperavit, immo
•ibi nihil arrogat, maximam suae
laudis partem Senatoribus im-
pertit, quos ioorum consiliornm
faclt anctores. In eoque sermo-
ne iucundisaimo per synonjmiain
dintius immoratnr: Quid enini
aliud oonstitmi, quid gessi, quid
egi, ter id ipsum. et rnnius :
Nisi €x huius ordinis consiliop
aucioritate^ sententia. Quiotie
praeterea efficit^ ut Seuatoree
c iudicibus partes flant^ et omuia
sibl praesteuda puteut, quae Ci-v
cero getsit in suo consulatu. Con^
stituere spectare videtur ad Se-
ii«tusconsuUa| quibu» legum
■ M'
Digitized
byGoogk
17?
ORATIO
Qijid enim cuDstitui, qiud gessi, qnid egl, nisi ex ha<^
iuii orcUnis consiUo, auctoritate, sententia ? Haec tu homo
sapienS} nop ^luin eloquens, apud eps, quoiTum oonsi-
lio sapienliaque geste sunt, ausus es viLuperare?
aqctorilas noa accedit, ffaeref ad
oppre&sionem CatiUaa«, ftgfre^
ad lcges a Qccrout Co.BSwle per-
latas. Sic ^coaiilium est •Im-
plc;c.rei (acifjg^a^ Tel omittcndao
^iiggegtio , auctoritas aliquanlQ
gravior, seuteutia quandam veluk
oblemperandi uecessitatem im-
^puit. 4aram.
Quid enim consiilui ? ] Sic o.
1. V. Qui(i enim ego constitui^
quid ge^si? qurd egi? Fs^ra.-*
Riys, Couseutiunt ' omnes ^es i
^uoque libri. Iia^e id racepe-
fuut FaernuSy ^ureCuf, Lambi-
nus, J^ilApu^ns. (jlur irespuit Gru-*
terus, ct editores ecteri? Grab-t
TIV9. Aute Ferrar. et P. Man*
decraut ego et qmd egi, iit m
Bnvh. ambobus. Recepcrunt ego
^iitummodo P. Mau. anuo mdxli.
Car. Steph. Vcrb, Ofar. et Lal-
|em. reliquas ctiam duas voccs
^ambin. Ald. uepo», Graev. et
^feusiug. cum F, ct M. ex Va-
^ic. uib4 autem hqrum Gruterus.
Gar. i
, Haec fu homo ^opieaji] Vt
|ibi benevolentiam quaesivit, ita
yicissim in invidiam vocat Anto-«
Dium, eiusque stultitiam osteudit,
^uod ea vitupcret in Senatu^
quae Senatiis lu^ctoritate gesU
fucrant. £t, irpnice sapieotema
pou sotum eloqpentem appelUt»
maiore contemptu, quam si stnI->
tissimum ci infaniissimum dicc-
ret, et aptius aJ iuviiliam con-
•jtandam. ^equc enim minu»
uitelligitur, et si aperte stultissi-
mom dixisset, kac verborum con-
tomelia nonnikil invidiae et ia»
dignatlonia in seipsom deriyas-*
set: quae nunc non iam in rivu—
los diducta, sed plcno velut al-
yeo fiuens tota - in Antoniimi ef-
funditur. Stultissimnm alite^
est id advcrsarlo crimini dara^
qnod iis conveniat, quorum optts
sit benevoicntiam aucupari. A-
B&AM.
SapienSy non solufn eloquens\
Magua sapientiae et eioquentia»
couiunclip. Vudcet testaturOra-
tpr iuitio librorum de inventia^
ue: Sapientiam 4ine eloquen^
^ia parum prodesse civitaH—"
hus : eloquentiam vero sine sa^
pientia nimium ohesse plerum-'
que, prodesse nunquam. et ia
Orntore sapientiam elpquentiaa
fundamentum appeUat. Nihil
enim est aliud eloquentia, inqui^
iu partitionibus oratoriis , ni-
si copiose loquens sapientia^
IO£M.
Apud eos'] Cavendum impri<^
mis, ne, apud qnoi dicimus, eos
BosU-a offendat oratio. nobile ex-
emplum est 2 de Oratore: P//**
•iltus testis processit, Licet^in-*
quit PhiUppus, rogare? Turr$
quaeaitor properansf Modo hre^
viter, Hic ille: Non accusahis,
perpusillum rogaho, Jtidicule.
Sed sedehat iudex L, Aurij^ex^
hre%fior etiam quam ipse ie^tis.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDaI CAP. 5. i^g
4Quii> atiteW, mfebtti' boimtlWutti, ptaeler P. Clddium,
qui vitapei*afi^t, itiventtis est? ciiiua qmdem tibi fa-J-
€fmnU-eit ri^us m iudicem ddn^
versus, i/isum eat totum scurri^
U iudicium, ItT£H.
Quis aattm meum comula^
tum\ Allam invidrae faceiti ^ub-
Wtit : quod unns P. Clodlus, q\t6n-
dam peroiciosus reipnljRcae civis,
Id vittipetare isit atisus, quod
sunc vlfuperat AntooJus. Idem.
Ptaefer pyCl&diam'] LiberVa-
ticauuA' prdeter tlf P.' aut Clo-
diUm^ HaHc \coniici poiest legen-
aum csd^,pra)eter te aut P. C/o-
dium. P.* Vasints.
• i^uius quidem' te fatumy sicuti
C. Curioncm, manet] Cuius qui^
dem tibi falata manet , o. I. v.
6mDiDO impressi propius acce--
duQt ad^ s^f niotiis Latioi consue-
tixdiueni. tt>t twhien, tamque ie-
tnslorum 'libtornm quasi cOnspi-
ratiouem tiegligeudam- non pu-
tavi : praes^rfim cum et graih-
jnatici Ifadaut, antiquos ita lo-
CQlos csse, et id poetac ncsclo
ciiins tesiimbildi conffrinent , At
fibi poena manet. Quod si se-
quimur, emeddaudiim erit C. Cu^
rioni. FERRAiiiv». Cuius quidkm
te fatum] fllc locns ita legittiV
in nnXi<{no Vibro: euius quidem
tibi fatwh sicut Curibni manet.
qu^m eiiam lectiouenr compro-
bant libri, quos Tcrrarins y'v\\t.
FaERK. Cuiu^ [quidem te fatam'
gicuti C. Cfirionem manit] Non
Itabe* dttbium, quin Ugi debeat
itB, ut in optimo libro scriptum
cit: CuiuS quidem tibi fatum,
ticttti C Curivni, manet. Sed
«tscio quomodo fit, ut quicqiiid
paulo Ibngius ab' nsitata loqncn-
di\coniuetudinc discedir, \A q\io-
rnndam anres protintis repndient.
MvRST. Faeruum et Muretum
sefeutus CBt Lambinus. in meo
TJ^qUe codice est tlbi. Lftudat
ctiiim sic hunb locum Sanctiut
in Minerva lib. ii, cap.4. etcon-
stHictionem pluribus exemplii
confirmat, itt iII6 Virgiliii
Haec eadem matrhiue 'tuctt^
geneHque manebunt.
Scd prac&tat, Ut alia ilji legas.
Grjbv. Manet tibifatttm (i t a et ia ni
iii Icn.) dicttim est^ut illud Vir^
^iYA^Manet imfnota tuorum fu"
tti tihi^ h. e. non mut^ntnr, non
reflguiitttr. IIbvsixc. ^Tibifhtum,
Srcuti C. Curioni. 1 ra cum Vaticaoo
iddices Regli.* LALLEirf. ' Probat
hoc mCrito etidm Heinslns ad
illud Glaudiitni 11. in Eutrop.
478. unaque cuncto Potna ma"
nef^generi, Probant aln docti
viri : nec ferO, Gruleriim CtVerb.''
ab hac lcctione discessi^e, quam-
vis Nonius eX Antonii VpistoU
xtir. Phil. 20. rccllei p. 34^. sin
diterri aliud me patutn man^t,
hac alia constrtictione nou ob-
s«rVdta. Apud Virgil. etiain x.
Acn. 47 if. et iam iua Turnum
fata manenty legltur in MSis
Picrti: sed ipse, aruque omiies
iure ptaefenmtjVtrca/i/. tn Va-
tic. praenomen Curiouis manu
illa reccniiore additnm fuit. Gar.
J^anetf quum de rebus futuri»
dicitur, et dativum et accus. pcr-
souae post se habet, si est i. q.
iuliquum est , reserpatur , habet
M 3
Digitized
byGoogk
i8o
OBATIO,
tam, sicati C. Curioneniy mtuieti ^uonlam ii
liomi tuae cst, quod fuit iilorum utrique fatale»
poft se datlTum* . Phaedr. 5, fab.
6. latinisilufn manebit pretium
Utteris, SeD. ep. 5. manet mihi
semper caedis memoria, Liv. i>
63. eitr. manere his bsllum, sie
babeu ihn noch za f^rchten. Lo->
co enim YirgUiauo Aeu» a, ibj,
parce metUf Cytherea , manent
immota tuorum Fata tibi, qui
locus nostro ftimilliinus esec iri-
detur, quoque etiam Ueusingerus
ad hanc rationem nostri loci, a
inultis libris ve^ustis confirma»
ftam, tuendam usus est, nihil pro;-
ficimus, namqne verborum isto-
rnm apud poctam seusus hic cst :
Fata iUa ipsa erunt t.aorum, seu
tni eadem illa fata experientur
(tibi), .quae tu optas \ al si in-
•erviiet hic locns nostrae raUoni
tuendae, seusus esset: tu adhuc
experieris, eadem fata, quae tiii
ciperti sunt. Ipse Scrvius notat:
tibi ant vacat, aut tibi fata aunt
tua fata. Immo apud Virg. fere,
Bemper ijata te mansnty Aeu»
3, ii}4. manere Jata nepotes no"
stroSf lo^ 458. Simili modo
iatere atque felare etiam subin-
de cum dativo slruuDtur. Cat. i,;
a. nihil offis, nihil moliris, quod
mihi latere t^aleat in tempore,
Cat. I, 6. ut tibi adforum Au"
relium praestolarentur armati,
Vat. tibi et Curioni, quam le-
ctionem probat Muretus; dativos
etiam in sno codice se inTenisse
dicit Graevius. len. tibi, Gud. tc
ibi fac/um, Teeg. tibi factumi
dirinde Curionem*
Quonimm id domi tuae est] Non
•atis scio, qnid boc esse dicaro,
quod in optimo libro legitur:
Quoniam id domus tuae est, n\^
9\f «juicquid estyTisum est tamea
ufadmonercm. MniSTys*
Quodfuitutriquefatale\ Fau-»
lis maritis suis Fnlvia, quod eos et
ambitione inflaret, et ad cicnda»
tiirbas exciureu Plutarchusin An»
tonio: Nuptiis animmm adieeitp
ducens Fulviam^quae olim ClodiOp.
popuiari concionatori^ nupserat,
muiierem neque iar^ificio^, neque
rei domesticae deditam, nequa
viro privato imperare dignantem,
sed magistratum obtinenti prae-*
e^sCf etimperanti poientem «n-
perare, Adeo ut in proscriptiontt
tiiumvirali multos ipsa sao no«
miue proscripserit, ut refcrunt
Dio et Appianus, et tum ipsa,
tum Antonius Senatum ludibrio.
habueriot, ut aucior est Dio lib.
48: Bas ludibrio habuerunt,
tum aliis modis, tum Senatum,
Caligam vocantes, quod Senato^
res caiceamentis militaribus ute^
rentur, £t ipsa post victos Brti*.
tum et Cassinm, absentc Antonio,
bellum contra Caesarem Octa-
vianum, qui in luliam redierat,
exciurit. Quo bello, ut ibidexik
narrat Dio, Fulvia et gkidio ac^
cingebatur, et militibus t^neram
dabat, Haec iUa est Pulvia»
quae um foede insnluvit abscis^
so capiti Ciceroois. Idem Dio(
lib. 47 : Fuli/ia autem id caput
arreptum, priusquam auferretur^
insultansque amarulentis i^erbis
et conjq?uens genibus suis im^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i8i
?fon placet M, Anlonlo cousulatus meus. At placuit
P. 5ervilio, ut eum primum uominem ex illius
posuii: ori^ue eiuM aperto 2fjii-
guam exfractam acubus (qu€i^
ies secum comendi capitis caus^
sa ihuJieres ferunt) compunxit,
mdditis crebris ac turpibus op^
probriis. utor Xjlandri Tersione.
Vr mlram non tlt , tnrbulen-
tam ban<3 mulierem Antonio di"-
ei fatilem. Etil eqim intanu*
amoT Cleopatrae extremam ei
pestem ioTexit, id tajnen Pla-
tarchu» FulTiae refert acceptnm!
Vt mercedem Fuiviae, quod an^
eillari jintonium docuisset foe^
mnis, debusrit Cieop0tra, quaa
plane cicurem et pelui a tiro^
sinio institufum ad obtemperan^
dumfoeminis accepit. HaecPlu*
tarcbot. Neque tamen uzorem
•olum, aed %tiam «quum fatalem
Ibabuiaae creditus eat Antotiins.
Tide Gellii lib. 3. Noct. Attic. c
9. Abram. De Fulvia Tide P. Bai«
le in Lex. Flor^ IV. 5. FluUrcb.'
iiL Ant. p.^ri'!.^?^. unde appare^-
bit, eam omnia alia curaaae, quam
quae feminam^iecent: imperare
lirta, eoaqne ad turbaa concitart
i^itam. Sunt, qui Ciceronem
bic equum quoque Seianum ai*
gQificaaae pntant, qnem ab An-*
tonioaUnm fnisfe,at|ctor estGel*
liiia Ul. «^ ' Id irero migatorinm
est. fiEvaiNO. Qnibna Fulvia,
lULor tua, nopaii, ii omnca eo fa«<
to nati eate videntnr, nt immatura
XAOrte intereant, ab ipsa ad tur»
bag conciuti. Clodiua a Milone
eaesns est, et Curio, Caeaaris dux,
•um exercitu iu , Africa periit a
Ivbat copiit oppreao». pj^uUct
post dicit Cicero satid acerbe in
Antonium, eiua nxorem haud
avaram iam din del^ere popnlo
Romano tortiam penaionem.
Non placet M, Antonid] Post*
quam Anloninm in invidiam et
contemptum addnxit, eum cnm
TiVis clarisaimia e( Consularibua
componit. Amuui.
jft placuit Pub. SerMiiio] Pub.
Serviliua Yatia isauricua hoc ipso'
anno diem obierat extreraa sene-
otule confectus, quo anno Caesar
est inieremptus, ut<aactor eslDio.
Cnm Appio Claudio Pulchro Con-
snl fnerat, anno ab urbe condita
676. sedecim annia ante,Cicero^
nem, eo ipso anno, quo Sulla di«
ctatura se abdicavU. IssM.
yt eum primum nominem] Pri-^
TQO, o. 1. u quod Umei\ abiudico*
Ferrarivs. Vt eum primum no^
j^ineni] lu solus antiquus libery
nam alii omnea primo, Tasrh»
^lhi^ ioiellige Ferrarianoi, et
sqoa: adde Barb* secundupi. Nam
omnes quideii^ editi cum Vat* e(
Barb. primo, et aliis /7ri/ittfm re-
ote servarunt, probante Ferrarib
ipso, ek poatea Nic. Heinsio ad
Claudiau. I. in Ru€n. 3oa. quem
ride ; eiiam DrakeHbQrchinm oon-'
aule ad Liv. xxxiv. i4. qnem porr o
VI. 11. edidisse ma!lem •, pri~
mus omnium ex patribus popu^
laris factusy ex MSis aahem tri-
bus , quos coniectura Tan. Faber
ante%'crterat , Dukcro eft Periko-
nio plaudenttbns : minus enim
recteibi c€ieti primmm Sio ideRi
Digitized
byGoogle
i3s
OftATXQ
teraporij \ consularibiis, qui proxime moriura ewi
placuitQ. Latalio Catulo, cuius semper in hac re pu**
LWtut XXXII. lo. ThtMolos pri-
mos omnium nominapit Consul,
«bl stmiliter Tariatum fuit. I.
de Offic. f,. ex ea parte, quaepri^.
ma descripta est, iibi libri Don-
nulli, primo. Garaton.
Quiproxime estmortuus'] Cae-
fare quintum et AMonio Cousn-
libui, ut auMor est Dio , exfre^
ma senectute diem clausit. Hu-
ins primo looo facit meniioirem,
vel quod esset eius memoria re-
cetitiur, quam caeterorum, ^e\
q^od nou mediocris esset cias
Buctoritas, ut ex eo videri potest,
qnod oratioue de Provinciis Coo*
sularibus cap. i. vcrbis Yalerii
Maxiroi retulimus. eadem ref^rt
Dio: VsqUe adeo qui tum erant.
Jlomani eos, qui aliqua dignita-
te praestarent, reperebantur. eoS'-
que oderant, qui rel in minimis'
rebus fuissent imprudentes^ ut
eum, qui^Servilio praetereunte, cx
equo lionoris causa non de&cen-
dcrat, non audita eiufl dcfcn-
slone damnariot. Abram. Etiam
in Vat. est mortuus, Gak.
J*lacuit X. Catulo] Sie omnes
fere lib. scripti, Q. L, Catulo»
quod ego iuterpretor, Q, huta"
tio Catuio, ut in Acad., //inwne-
rabiles Q. LutatU Catuli. Fbr-
KAR. Placuit Q. Lutatio Catu-
lo] Antiquus liher, ^ placuitque .
CatulOf quod ego iuterpretpr Q,
Catulo. nec pnto voluisse Cice-
ronem tribiis hunc uomiuibus
app«l)are; alios omnes duobus
tiiBtiuii. Fasrh. Flaouit . Qu,
Lutatia Cafulo"] CodshI fuit aa-
uo proximc sequente Servilii Coq.-
fialatum. Ei Ciceronls CousuU-*
tus ita placuit, u( eum pareotein
patriae nominarit, in Pisonem.
Tautae fuit auctoritatis, ut id et
conllgerit, quod uarrat Cicero pro
lege Manilia : Cum ex vobis
quaereretf si in iffio Porrtpeio omr-
nia paneretis , si ^uid ab eo
faetum esset, in quo ^em esse^^
tfs habituri, cepit magnum suae
uirtutis fructum ac dignitatis^
cum omnes ima prope , voce in
eo ipso vos spem hahituros essm
dixistis^ Obiit secnndo anno
post Consulatum Cioeronis» ut
scribit Dio. Abram. Io meo
Qodice legilur: /j/aott//.C.*^. C^-
tuJo. Coloniensii et ^vattkc, plit^
cuitque. L. Catula. Vera ett
correctio f a^ui, quam ct Mnre«-
tus ict Lambiuus approbarniit*
Sic patillo post in diiobns MSS.
Ugitur, .Jlf.: Crassoque liortensio,
pro M. Crasso, Qu. Hortensio..
Gr.vrv. lenens. Q. L. Catulo, id
estt Q.Lutatio Catnlo, ut ab aliis
plcne scribitur. 1« consuUris, et
censorius mortnDf est anuoDCxcit*
Dio lib. xxxvn. Hrvsiko. Coiit
tigerat bic permutatio praeno-
minis: pro Q. ambo Barb. ct
editi ante Maunt. Iiabent perpe-
ram L. b. e. Lucia. lo alit»
utrumque recipiebatur, quod cuiQ.
Ferrarius male iuterpretatus e&-
set, P. Man, Cat:. Stephau. r«pet«
Lamb. GruL Verb. Oliv. et Lal-
lem. male adoptarunt, Lutatio,
CtAtu Kouvit Graevius, in aua
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i%5
hlfha vi\re% gHctor&as j plaoait dnobua Jiuculllsy Ml CtSLsid,
«odicr esM : C. J^.Catuh^ Heiuiii^
geriM autem dicit, io len. repe)!^i
Q, JL.Catulo,tpi9edirtnim\tctio^
n«m snspicioiiem excital ^ • non
«we eaD<Jem codicem.^, Vat. pla^
€mitqtte Catulo, ia qoo meritO
opiuatnr ■ Feernut latere Q. Ga-
talo; Mortniu ett confularis a.
u. c, 692. praeter ^ Servilium
Isauricum, qni eodem annocuml
Ca«8are n^ortuns eat, reKqa),
Catnlufl, M. et L. Lnculluf , Hor^.
tens Jus, C. Curio pate/, anCe belli'
civilis ioitium mortui suut.
J)uobus LucuUis] Lucius Coh-
snl fiierat anuo 680. Marcus anno
681. mortHi sunft paulo ante bel-
lum civiie, iit ait Telleius. de
anno non constat. Lucins et Mac-
cus fratfes fueruot, iit ex Plu-
tarcbo coustat etCicerone. Diem
•uum obiit Lucullus Luclus Phi-
lippo et Marcellino Consulibus.
Hunc enim oratione pro Scxtio
a'ppellat, nullamortis facta raeu-
r tione: ^ Lucullo summo viro
atque Imperatore pulsus, vt
autein dicitur lib. 2. ad Q. Fra-
trem epist>* 3 : u^d quintunk idus
Pebruarii Sexfius ab indio^ Cn*
Nerio Pupinia de ambitu cst
postulatus , ei eodem die a quo^
dam. Jl^ TulUo de pi, ut ea^
eansl^Vni Tideatur pcragi potu-^
fH§$e '^ ante Mariium iueuntem.
qao tempore Luc# LucuUi , tan*-
qn«i|i adlme siiperstitis, fac)i men-
tionem. pAalo post tamen ex«-
«essit e viui. Nam oratione de
Frbfiiieik v Copf ul aribus , qnam
iMriiitam fnisse constat ante co*
imtia.Contalaritf, indicatar diem
ol^^iss^: ytinkm Ludius etiarh,
JbticuUtte ille viiferet, Be M«rco
Lucnllo nihil constjt, nisi enm
Lucio fratri sup^tstitem fuisse,
lit ibtdem indicatnr; et -Caineu
ante beUum civile "vitam fhrUsse.
VeUcius lib. a: Nunc propositS
operi sua forma reddatur ^ si
prius gratulatus ero Q. Catuloi
duobus LtikulUSf Metelloque et
Hortensio , qui cum sine inpidixt
in republicct floruissenty eminu'
issentque sine perieulo , quieta
aut certe non praecipitata , fa^
taU ante-^initiurt^ bellorum civi-
lium mofte functi sunt, (fxinntTi
autem LncuUortim fnerit aiictO'-
ritas, de Lncio, Imp^ratore cla-
rissimo, diceudum iion est, de
Marco oratione 4« Haruspicum
responvis: Quae tanta rHigio
est^ qua non in nostris dubita-^
tionibus , atque in mdximis Su-
perstitionibU^ , unius P, SerinUi
ac M» IbuculU responso ac ver-
bo liberemur* Abram.
M. Crasso} M. Licinius Cras^
sns Consal fuerat cum Pompeto
anuo 684. q^o anuo Ci<»ro Ver-
rem iudicio postulavit, septcm
^nnis ante sunm Cottfulatoia*
CraMus in suspicieneM cOninra-
tio/iii Tocatof est, ut ait Dio,
ted is riimor br^i itotercidit^
£t eum probasae gesia Cicei^niu
el co constaf , quod , cum fasci-
cnUim ritterarum ab Ignoto quo-
dam actepisset, et unas a quo-
piam coninrato sinc nominis sub^
icriptiOne inissas apcroisset, etf
detulit ad Ciceronem, ut «uctor
•91 Plutarcbus. A Parthis occi-
Digitized
byGoogle
j84 ORATIO
Q. HorU^nsio, C. Curloui, M. Lepido, C. Pi--
iu» Cd. Domitio CaMno et ^.
VAleriOfMef»ala Consuljbiif , ano
anno «ntc quam Orator MUo-
nem defeuderet. Vide epist. id,
Ijb. 1. ad Atticum , quantopere
Craaaua prpbaTent M. Xullii
ConauUtum. Idb^.
Qu, Horteasio] Conaul fuerat
proxime pott Craaaum ct Pompe-
ium , aex annia ante Cicerouem ,
quorumM, ut dicitur praefatipne
libri de claris Oratoribuay con-
iunctiaaimua fuit conailiorum Om-
Qium societate. Diem obiit ex-
. tremnm anno , gui proxime bel-
lum civile anieceMit, ut indicat.
ibidem Noiter bis verbis: Cum e
CiUcia decedens Rhodum peiiis^
sem, et eo, mihi de Qu. Horten-^
4ii morte esset allatum, opi^
nione omnium maiorem animo
cepi dolorem, et clarius eodem
* Ilbro : Eet autem L, Piutlo , C
MarceUo ConeuUbus mortuue,
loXM.
C, CurioT^] C Scribonius Cn«
rio cum Cn. Octavio Contul fue-
vat tredecim annia ante Cicero*
nem : eiusdem amantissimns.^ pro
quo etiam le^ationem ad 3ena-
tnm Eqnestris ordtnis nomine.
suaeepit cnm Qu. Hortensio.
Obiit eodem 4nno,<|uo Craisus,
qula, ut yidemus, Qcero eo
-«nno in P, Crassi locnm augur
«drcctua €st, cum in luUa filiui
Cnrio non euet, qui non vide-
tur plus ^nni spatio abfoisse:
at eodem tempore Cprio pater
mortnus cst» Epitt. a. ad Cu-.
rionem : Grapi teste prtt^atuB
9um amori^ summi ergu t0 mmp
patre tuo^ elarisnmo viro : qui
cum ^ais laudibus , tum vero #»•
filio ^ superasset omnium foHa-'
nam^ si ei contigisset y ut oMtf
ts inderet^ quam a pita disce^
deret» Quantum antem ilU pla^
cuerit TuUii Contulatui, eonsCat
ex epist. i5, Ub. u ad Atticum :^
Sed heui tu, videsne Consula^
tum ilium. nostrum, quem Curio
antea uno^^wjiv. pocabat , si kic
factus erity fabulam ac mimum
futuium? Idsm.
M. Lepido] Tres fuerant M.
^milii Lcpidi Consules scdecim,
annorum decursu ante M. Tullii
Consulatum, nnus Qu. Lutatti
Catuli collcga: alter anuo pro—
xiine scquenie cum D. Tunio Bru^
to ; lertius cum L. Volcatio Tullo
tribus anuis anle Ciceronem. Prl—
mus superstcs oon fuit, sod Brnto '
et Lcpido ConsuUbus^ dum pa—
triac bellum infert, a Catulo ct
Pompcio \ictus in Sardiniam fu-*
git , ibique morbo extiuguitur.
De caetcris duobus non constat
Uter supmtes fuerit, et ap—
probaverit TuUii Consulatunu
Abram»
C. Pisoni] Calpumios Piso
Consnl fuit cum M* AciUo GU*
bcione, quatnor annis ante Ci«-
ceronem, qaibnsContuUbnaPom»
peius beUum piratacum extrema
hieme apparopitf ineunte ver^
suscepit , media aestate confe^
cit, lutre igitmr pro M, Labeoni
rescribitur M, Glabrioni. De
Volcatio iam dictnm eat, M. Le*
pidi fuisie CoUegua,
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 5. i«5
•oniv M. Clabrioni , L. .Volbalio, ..C. Figulo,
3f. Lab^oni] Glabrioni em«|i*
do. qaod cx quodam loco cpitt.
ad Attic. licet intelligerc , qno
SB looo hernm ttf, qui hic ap-
jpeUsntur,- omoiiim mebtioaemr
/ecat,' CoDsalji^iiun pntat levio-l
Tes fuiMe , Catuli , ServiUi y Lu->
ealUittm, Curionis, Torqnati,
Xepidi, GolUi, Volcstu, Figuli^
Cotut y L. Csesaris, C Ptsonis^
•tiam M. AeiUi Glabrionis, Si-
lani, MareDae designatorum CosSh
Ilic antem Glabrio C Pisonis ooK<
lega fuit in cmisnlatu. lam CoL
liber sententiam nostram com-
probat. FBR11A&. Ma, Qlabrionif
Jia, Ttepido] Inopia Ubrariorum
luc peccatum est: quod ea nota
carerent , qua Manii praenomen'
«zprimHur. eorundem errore ad-*
jnissum est, quod statim seqtii*
tnr, L. Volcacio: Tcra enim
•oriptnra , F^olcatio, Haec addo
•obinrilus. Sed nolo, quantum
id quidem a me pracstari potesc,
coiquam de meis Ubris errandi
occasionem obiicii Mtretvi.
Jtf^ Glabrioni] Esi a coniectnra
Ferrsrii , sed^ quam snstentat Pal,
aec. tn quo Clabrioni. vulgata
It, Labeoni. Gavr. C6nfirmat
«t Coloniensis, in qno est M»
CaMreoni. Gravt. Mibil cer-
tiiis. Barb. prim. Ltibrionii unde
iactum est Labeoni, Muretum
Tideo etiadi Manio Lepido de-
.disse, atque ita sane Fastorum
•rdinatores eom vocaut, quicnm
L. Volcatio TuUo Consul fuit.
Jn Vatio. est, C, Pieoni, M»
Glabrioni', M» Lepido: in qua
collocatione gesii Consnlatus
ordo sekTatur : qtu quidcm iu
omnibtis accturate servatus esset,
bac traierUone facta, nisi cum
turbarct adhuc menUf CnrioDls,
qni Consul fiiit ante Luoullos.
Itiihtlominus Volcatio Lcpidns vel
idcivQo proximus esse debct, qnod
Consnlatum cum eo gessit, Puto
autem ainpUtndini eximiae Lu«
cmlloram , Crasfti , et Hortensii
hoc fuisse a TcdUo trlbatitm,
ut eo ante Curiouem, antiquiorem
Consularem, nomit^aret. Garatok.
L. Volcatio] Supersus full
inftio bein civilis , et Caesari' se
adinnxil. Lib. 8. ail Attic. epist.
i: N^ me M. Lepidiy Zb Fol-^
caiii , SerpH Sulpicii comitunt
poeniteret: quorum nemo nec
etultior eei quam Xr. Domitius,
mec inconetantior, quam Appiua
Claudiue. Et Attictis fragmento
qnodam epiatolae, quae habetur
Ub. 9f epist. Z3: Si M. Lepidue
et Luc, Fol&atiue remanent ,
jgnartendtim puto* Et videtur,
quantumin ipso fiiit, pacis auctov
fnisse. Eodcm Ub. eplst. 22:
JBtiam equidem Senaiuseoneulia
facia quaedam iam puto: u/i^
nam in Folcatii eententiam*
Abram.
C. Figulo] C. Marcaus Figu-
lus cum L. lulio Caesare 'Consul
fuit co ipso aono , quo Clcero
Consul est designatus. De obitu
non coiistat. De Decio lunio
Silano, et Luc. Liclnio Murena
Const^ibus designatis, eorumquo
in Ciceronem studio nota rcs est,
qusmvis de obitu nlhil mihi
compertum est. Mirari quis pos«*
sit, praeterltum fulsse L. GelUum
PabitcoUm, qui Consul faerU
Digitized
byGoogle
i86
/5RATIO
i
D- Silatio, L. Marenae, <^ tam eraut^coii^foles «Le^
siguati; placuit idem, quod consularihus , M. Catoni:
qui quura multa, vita ex6ed€tos, providit , tum quod
cam Gn. Coroelio Lentnlo C\9^
diano, et nt dicitiir' in Piconem,
SeoatQrtbat «udientibia*, civieam
•oronam deheri a r^. dixit
TuUi(K (dbm.
D. Syliano] SiUdno y o; K^t^
e^ de anctoritJite veteriim mo«i
■■mentornm, Silrao^ Fsiiilaiiiva^
Qiti tunc erant] Tum^ omnes
liBri sc^cipti. IdEM.
M, Ca/onil Pecnltarem M.
Porcii Cjitouis ftfcit menl^OBeilit;
ettamsi Coasttlaris non esset, sed
duntaxat quacstorius et deaigda^
tiis Tribnniis .plebis: tam qiiia
propter nforum saiictilatcm 'prae^
cipna fuit eiur atwtdritas, tan
qnia praecipnns' auctor fatt iUitU
SenatnscousnUi de comnritis i»
carcere Ingalandis.- QuMitam
placnerit Catoni Tullii Consnl*«
tas, indicio est, ut 9\\o% omitMm^
illnd quod ait Phnarch. in Qk**
cerone : Ciceronis ConsuleUum
ita perbis extulit in concionef
ut honores ilU omnium qui un-
quam fuerunt maximos decreve-^
rit , et patrem patriae nomina^
rit. Huic enim primo videtur
eontif^hse f cum eum ita Cato
appeUasset in concione. Nam
quauta fuerit Catonis auctoritas ,
•k eo patet, qnod eum adole-
foentntum , anteqnam r^mpubli-^
Cam attigisset, Porapeins et iam
Gonsnlaris , et triumphalis , et
Imperaror ▼erebalUr et observaw
bat. Idem in Citone: Nema
dubitabaty quin iUud Pompeii
etudium erga Catonem obwrvan-*
tia9 magie esset, quami amori^i
, Qitid? quod,.cnm cem incr^i^
btlem iMlicart Tolctlmt^ in pro-«
Tcrbium • abierat : Hoc qukUm
ntfque Catone dicente proittbil^
^etm Vi mirum nouii ait; eiaa au*-
ctoritatcm Consularibnsi «diBDgi^
Qttld a«tem moricnr |ira«viderit^
neifue videre- ▼olaet it , • > ofetehdit
Dio lik 45 : FiUum iussii ad
CaesareiH Jre. Rfigante pero
adoiesceate, -Quid tu igitwr iittud
uon/aci&? respondit , Ego qui^
dem in Ubertate et vivendi , et
loquendi nutritue^ non poesum
tam subita rerum mutfitione ser^^
vitutem in senectute addiscerei
Tibi pero in hoc rerum^staiu Hl
genitOy et edaeato ^oiwenit eans
sortem anq^leeti , quam tibi cfeaa
ebtuierit. Sed profecto inepti^
r«m proposiue brcTitatis bbliftui^^
Grandia si veUem moritnri
verba Catonis >
dicere pluribus. ABItAW*
f^ita excedens] Viotit a GaeH
tmre in Africa lubae «et Sripiom«
exercitibas, coramqne casb^is.uu^
dl« ^expuguatis , Cato Vtic^ ^b»
mnnus intuiit ▼iolentas, vhamqa^
frnirit, ne in victoris m<ma^ de-'
veniret, et videret oppreasam «eri
vitnte rempublicam. In omntbur
publicis cladibus ponit Aotontt
Consiriatum, quod is mfrxiihumi
reipublicae vulausinflixcrit: q^asi'-
ob eam praeCi^uc cansain sibi
necem inturerit, ut se tib ea oi-*
lamitate subduceret» Ibbm.
Providit] Fr«ecavit, dom wo^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA, SEG VNDA. CAP. 5. 187
te CQusuIem non .vidlt. Maxime vero consnlatum
ineum Cn. Pompeius jpix>bavit: qui, ut me primun[^
d^cedens ex Syria yi^it, complexus et gratulans , meq^
beneficio patriam ae vlsurum essft dixit. Sed quid
singufos comrne.inoro ? f'Fj;^queatIssinio senntin sic pja.-
cuit, ut esset uemo, qui milii non, ut parenti, gva-r
tiaa ageret: qub uon mihi vitam &uam, liberos, foi^
tnnas, rem publicam referret acceptam*
Ivntiria xnorte obiit. poniiftat «d
Tcveot. Aftdr. I. i« 3. Fropide^
mu4 mtdum^ sicut^ii quis emi-^
Jzffj tfettietts teium promdetdt ,
atque cuverit. Ub \^iiro.
C/t. Fornpeiit&] SeparaUm fa-
eit Pompeii mentioDeuk, vel ^aip.
illastrior eins qoam caeleroriim
luk -«iictoritas, et ideo a^me^r
elaudere debuit: vel quia Pom«
peipsrebos a Cieeroae ^eatis ami
intcrfiiit, sed bieniuo poat Kever-*
Mis est ex Asia %riaquQ deaedeaa
M. Pnpio Pisone et II . Viilerio
MessaU GonsuUbtis. . Gnm .rcs
gestae^ aiint, eas non admDdum
probavU Pompeius, deqoe eo
TnUius conqnestua est epistola
quadara , quae libro ad. familiaret
^ninto septiroa numeratnr: Ret.
oas getsi , quarum aUquam iu
iuis litieris graiulationem expe^
ctavi^ quam abs te praeterm^s^
sam arbitror , quod perebare^ na
cuiua animum offenderes, Sed
scitOf ea, quae nos pro saiute
patriae gessimus^ orhis terras
iudicio ac testimonio coptpro-*
bcLri, Postea umen in iis lau-
4aiidia liberalior fnit. De oiB-*
biia lib. 3: Miki quidem vir ab-*
mndans helUcis laudibus Cn»
Pompeius, multis audientibusi
kcc tribiut^ ttt dicerety frustra ^
se tertium triumphun^deporta^
iurum fitisse, nisi meo in rem-
publidam beneficio , uhi trium^
pharet y esset hahitwrusi De
eius auotoritate et obitu dieer«
Bonattinet. Abram.
<. GmUulans] porte gratulatMS*
La3Ib. leoens. et compiexusi
t congr^tulans. Vide I. de
Ot&c^^i^ HkTSiMG. SoUu esty
sAque hoe k>€0 nihili pntande
iMiiua codicis- permulatio , con^
gratuhn^ i de qna - vide , * qua«
ad o. 6« pro Marc; adnotavimusfc
Gah. - len. et complexus et
eongratuians^ -^.
Qui non nuhi intam suam, li-^
heroi, foiBtuJias] Sic o. v. Fi*
tam suam, fortunas, liberos^
Quem ordioeni' qnoqne sevvavic
in Pisonem', ui-me se habere pi*
tam, fortunas, liheros. hoc am-*
plius , qnod ■ tefhrret acceptam^
non aceeptum probant. qttod pia*
cet. Fbiikar. Feniunas, reitqK
referret acceptam] Frsgmentnm
Goloniense, acctpta* qnod mfr>*
liui: nisi forte recturo est, eLc*-
ceptum, GavT. Gonspirant eum.
Ferrariatiis mei libri veteres.
Grabv. ^cceptum habent editi
ante P. Mannt, sed ambo Barb«
acceptanu Sed praeterea Remv
et Yen. fortuaam, de qua It-
Digitized
byGoogle
i88
ORAT^O
VI. Sed quoniam illis, quos tiommavi, tot et
talibus viris res publica orbata est : Veniamus ad
vivos, qui duo e consulari^um numero reliqui snlitf
•tione dixi ad locma illam «imi-
lem io Piion. u. Toln» Tcro lo-
•ot in Vat. iu tegiun* : qui miki
nori ut parenti gratias ageret,
qui^ mihi non vitam suanl , for-
tunas , liberos , rewpubUcam re^
ferret accqttam. Gjau.TON.
8ed quonium iUiA] Traniitio ad
vrvoi cimi. deplorattone publicac
ealamltatta, ad «ugeudam* invi-
diam, quia acelere Antouii beir>
lum civile ezciutum fuerat, et
reapnblica pleroaque eotum bello
«ivili amiaerat. Anlam.
Veniamue ad eo4, qui duo o
^oneulari numero] Antiquua Uber
pro eos babet pivos. qubd Tero
sequitur, iu in eo eit, iuzu etr
Hm couiectnram Ferrarii, de
Consularium numero, FASimya*
\yeniamus ad vivoe] Eat a . Pal.
IKC. Manr. et S. Victorii* pvioi
Tulgati , ad €0§, Gryt. Vidci
iam dudum sic ex VfticaiDO Faer**
iiam emendatae. et hioc quoque
patcty nunquam FMurni Dotas vi-
M eaae Grutero. GaAmv. £t-
iam Car. Stephanua in auo cod.
invenerat , ad vi^oe, Gar. len.
peniamue ad eos, qui duo e»
^onsulari numero» Tceg. venia^
mue ad eos , qui duo et consi^
lari numero , quam lectlonem
cum cenauetudine latina pugnarc
iamdudiim Ferrarina, poiteaFaer-*
nus et Lambioua nourunt , et tc^
ram lectiuuem receperuut e cod.
Vati qui uuua omnittm^ exbibet
lutno leotkoBcm.
Qui dao e tonsukuri Twnwe}
Sic loi^ aolet Latina coniue^do,
ut dicat e humero diaei^ornm,
amieofitm , > crriam : c iiumer6
tribuQorum militum , centiirio*
Dum, equitum: cuiua rei plurima
exemp^ apud M. TuUiuin et
Cacaarem pasaim licet inventrc.
I«m Livina, ut propius accedsm»
lib. IX, Legatos, inqnit, e con^
sSarium numero mittendos ad
eum Senatus censuit. Et^Snc*
toniua in Tit. Vespas. Curatore9
restituendaeCampaniae e con^*
suiarium numero sorte duxit,
Quorsum haec, inqnies? tit yi<«
deas, rectumne ait, e numero
eomsuiari: au consularkan pro
consuiari reponendum stt: prac*-
aertim cum hoo et eiuamodi cac^
tera per notaa tcrtberenttur. ut
•X eo facile-error crcari «poUi©-
rit. FsRii. Oonsulatium Tcce-
pft recte Faermts et Lambtaus
ex Vaticaao. um in' consuiariunk
abtorpsit seqaeus num . in nuM
mero , nt satpe. GnAByiTa. In^
Ullige eos, qni Cicerone Con-
tule fuerc Consularet. Icu. ad
eos • ( pro vives ) , qui duo e»
ctmsuUiri numero , ut plaret s
consularium vero Icgenditm ctte,
docuit Graevius. HEVtiKG. B
eonsularium numero, rccte Fer'«
rarias, et Graevius, pro vulgato,
e eonsulari numero. Laluim.
Difinavit profccto Ferrarius; Sed
eas divinationes magnoperc lau^
do , quibut elegantiut aliquid .ct
Tcriut ett rcstitutum. Cum au-
tem exqaisitioribus Tulgaria sab*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. iSj
If Cotta } vir summa ingenio , sumpiaque prudentiay
rebus iis ge^tis^ quas Lu reprehendis » supplicationem
decrevit vei4>is ampli^imis: eiquc illi ipsi, quos modo
nominavi , cousulares , senatusque cunctus assensus
est : qui honos ;, post conditam hanc urbem , halntufl
«titumitar , optimot ip^ot ^odicet
«UApectos habeo , ut hic Vatica-
nuin. N«jn reliqul 0|nne« Ubri
Jubent hypalUgeu , de quA ^ ge^
neratim ' dixiiutis tum alibi , tum
ad c. 18. pro Planc* cui saepe
geueri, fueruot emendatores in-
festi. Sed, iit huic loco pagtl
^d^oi* profei^m, ita pro AriQh. la.
qaiqu^^st go numero, qui semr
per apud omne* sancti *unt ha»
biti: quem locum f^Mxnh^ s^Ui-
«\|al)aty C}9m plure# ei^modi in-
lactos religuerity veluti pro Marc*
7. ex/o numero, qi$i una tecum
fuerunt^ et in SCo Vlll. ad DiT.
9. ei ex eo.numerOi qMos ex SCo
ifi prop^nci/(^e ire oporteret, PU-
ttias,^Xf« £pi*t. 5«, qupedam «
noetro nupiero, ubi "vide Cor-
tium. i^dhuc propior nostro est
^cm IJL. iu Verr. 5o. cum esset
ex vetere numero qi^idaiPcSena-*
for demortuus: iti» enim ^(eres
editi, non veterum, Dicitur et-
um Co^sularis numerus, ut Co/i-
sularis locus J. PhiL 6. et alibi,
b., /e^ eorum , qui Consules fne-
Twn%9 ut Sertorianuf nfunerus V.
in Verr^ 6^. h. e. eorum, qui
cum Sicftorio fueraot. Muretiis
igitur perlte fecit,.cum, Ferrsrii
adnota^ione perlccta , et Vaticano
codice in^ecto, retinuit tamen,
# Consuiari numero, Vafiant
pra^positiooes* Laipb* ex Vatic.
hicdcj ceteri e, quomodo in
loco Sueconii Tit. YUi. et in. Li-
Yiano IX, 58. nunc editur ext
Sed nihiL rcfert. Gaiutokivs.
Luc. Cotta] Luc. Aurelioa
Cotta Consul fuit cum Torquato
duobus annis ante Ciceronem* '^
Huius etiam prudentiam celebrat
Orator pro domo sua : f^ir pru»
dentissimus et cum reipublicael
tum mihi, tum etiam virtuti ami^
cissimus Luc. Cotta, Pro Sex-
tio : jyisputavit etiam multa pru^
dentef, quo loco dicitur, Vrin^
ceps rogatus sententiam Luei
Cotta. Vnde Itquetrt^ quan)a fut^
rit eiiis auctoritas. Ab&am*
Verbis amplissimisl In eiof,
Terba videtur factum S. C, do
quo 4. in-Catilinam: Caetena*
enim semper bene gestae, mihi
uni cpnservatae reipublicae gra^^
tulationem dtcrepistis. et in Pi«
•on. Mihi togato Senatus, non
ut multis bene gestae, fed ut
nemini consficratae reipubiicasL,
singuliwi genere supplicationis.
Deorum immortaUum templa pa^'
tefecit., Tertia Catilinaria: At^
qUe etiam . supplicatio D(is im^
mortalibus pro singulari forum
merito meo nomine decretaest,^
Quirites , quod mihi primc posi^
hano urbem conditam togato
contigit , et his decreta perbis
est, QvoD, vaBSM. imcbn-
• ailS. CASDB. CIVBIS. Ita-
LIAIL BBI.JbO. IiiaS&ASSBX,
IBMM0
Digitized
byGoogle
^go
ORATJO
ts't''%5atb aAtb 'ihe neraiHi. ' L. Caesar,' aviirictihii
tiius, qua oratione, qua conslantia, qua gravitate sen-
tentjaih dixit insororis saae virum, vitricum tuum?.
Hunc tu quura auctorera et praeceptorem omnium
bohsiliorum, totiusqtid vitae dfebuisses habere, Vitrici
te slrailem , quam avunculi esse raaluisti- Huius ego,
hlieaus, consiliis consul usus sum: tu sorbrfs filius,
.*. ■ i. "^ . . j . . . , , ,, . . .-, '
§tktt9 eodeni t<;iapore floruemuty
qiiorum alur b^Uo, ciyili .Caes«ri
liae^t, «Iter Pompeio* Priorem
pto lib. ,4a. tirbi praefcGtuui
fui«»« scribit post. feditioiKxn
Trobellii et Oolabellae ;* ^uae
s^uta esk pngaam Pturf^tcam.
Aiter^ post^victoriam, .A/riqaiiaiU
ioMti Caesarjs OK:ci«us cstk, Dio
4$r Luc. C^esarejn propinquum
^uum, iUtiQque .^kiifiUppiicem
factum, tam^n quod toto bello
ioh^rA j# stetiss^fi ''Primam
caussam ditere iussit , to 'coh-
Jtiiio , ^ut iadicio pictitnt con^
demnasse videretur i" rerufn cuni
eum sua voce^ morfi' laddicere
psn^retur , hidicio suspenso i^^e^
^bVxwt xi^v<fia i^^miti^, posted
clhm interemit, Quare' \iic lo-
<hii de priore oapieudul est, qtii
jtanlo post a trlumviris jiroiicri-
^tns, sorore sua, m^tre Antottii,
auniteiite iucolnmis evasit.' Con'-'
•ul adtem llic fnerat cuVh C'
Mardo fjgulo proximc an^c'Ci-
c^ro^cm. De boc or^htion^ qu.irta
iti Oitirttiam: Niii fdrte cuipi-
afn Luc. Caesar, pir fortissimus
tt amantissimus r^ipliblitae, cru-
delior nudiustertius est visUs ,
eum sor<iri^ suae^fOeininae lettis^
sittid&, ^rUm pfa^iSfitm et Ou-
dientem viia priuandum tt.sse di^
'xi6, cum avum iussu ConsuHk
interfectum, filiumque eius ifh-»
puh^em legatum a paire mis^^
siim in cdrcerc necaium ' essi
dixit, AikAk. > '
■ ViMtum tuum^ Viruhi matrii
tnae', ^ nam matci" Antonii fuit
lulia,' Lticii Gjiesaris ^ «orbr^
qnam "jrotft tiiortem Antonii pit-
Cris P.' Lentiilui Snra tlhxit nxo-2
remY L^Utblus autem anter con-^
inratoft ^ IVissu Ciceronis '' est in
Carcere ingulatus. In,
-Wtfn^ /v} Digressin ad inse-
ctatioAem Antonii ; mt , -dninv M
defcndit CicerO, adveriaritim iu—
terim respirartf patiatur. InlM.
Quam aPunculi esse maimsU\^
Dlctio eSse non est in antiquo
Iibro."iii' qUt) paulb pOst Itk 6oK
locantnr baec verba, aHehtts con-i
siliis, Faer.vvs. • . • -^
Ifuius ego ] Ex comparatiotie
iui cutii Aiitonio per oppbsita iiT-
vididni mngis inflammnt. hsAx,'
: ItuiU^ ego alienus ctnslUir
cotisut iisus sum'] Huius ego
consiliis ailenUs: c. Fbkrariv»,'
Malc bofj imiiati 'sunt Gruterua
ct rcceutiores. Rectins vetnstlo-'
res ciim Vaticano' ct aliis MSS.'
Nam alieniis pulcbrius iungitn»'
cum consiliid^ GrAevivs. len,
etalii, qiios ciim tiraevio sfequoi-^
huius' iga dUiAus cortsiliis, GaY», '
Digitized
byGoogle
PHILIPPIC^A-SECVND^A. CAP. 6. 191
ccq^d ad^ eum 'ttiii^ttaifi de' te pftMiba reluMsti?
At ad quos refiBrt? , Dii ioiinomles ! ad eos
5cillcet, qubrura nobis eliam dlcs nafales afu-:
dieadi^.suuU Uodienou descc^^it ,.AutQnia$» Cui^ ?
He alienH3 eonnliu coniiid^fl;
H£vstN<K Ita eHam^titerque Barb;
M vetet^t Cditi. "GjkR. '
' -Qnid ad eum unquChi de re^
puhhca retuU^ti?] Et qtkid , a;
I. V. Ec^uid fego, res petspictu;
FEKAAfeiVS'. Iffei dmiies, quid^
•ute Pi MatiiUiumy qtiictuh fe^
cte ' postea Feh-ario mo/t ' getttiv.
AdqUoe fcffrit] Gtfinliiata est
dictio ad va anttqiio libra. ito«
itil legimns^ at ad quos refert ?
tiJim ' et baec ' iror, et multatf
aliae, qnas 'snbieelmns, ' 'per t
reriptSfC ' in '^b^c Irbro saepe in-
veutui/tnr' akitiqiio moi-t j' sbt ,
^uit," aput , aliut , ' iffut, - Fabrk;
Malle' ' at bej|lexeri^at Graterui
•t i*ec^iit?tn-es etiitores ', qnod tt
Vaticauo reteperaut Facraus, Mn»*
rctus^LambianSfMauntlmi. CthA**^
vi?s. jit ad quos refe^t] In-
dignitatem exffggtfrar exchma-i
tioue: "*^t ex eo, quod^ fpretis
jimmmli stii' cdnsiHis fao^inlbni
neqQlsuhiis-famiUariter uteretur^
eo^ne ad cousilinm adhiberetl
AimAV^. V^at. nnus omninm ad
vim oppbsitioTiis Cxaggerandam
siddit a/. Post Tcrba , quofurd
nobiSj ^omittit letVi etidm im-»*
mcrito.- ' > ;. i
Quoram nobis etiam dres ha^
fa^#] Per indigiiationem, quod
eomm dies naiales tanto strepittt
celebrenlur, ut etiam ad Sena-
Cus anres eorum fama dimauet.
Amjlam. |tf l«s. etiam dcest^
qtiod tamen deesse non debebat.
Nobia etiar/t est^Senatoribiis et-t
2am, quaat non maioTa his cu-^
rand« sint. 'HbVsino. '
Hodie hon ' discendit Anto^
ftius] Non Vcnit in' Senai^.
Adverte dialogismihn pulcberri-
hium. Deic^ttdif ■ iii f6runi,-ui-
quit MaTrtitIb>\ ham in collibus
nobiliores habltabanr.' 'Ego ye^o
kanc explicationem' Ilbens am-
plecterer) tUm^qUod roagna sit
apud me tantt Tiri* auctoritas,
tum quo^ nod- liabi^aiti metiora.
Sed Antotiius' 'non' 'in coltibus
habitabaty vernm in Carinifi, ubi
domtis eraC Cn. Fompeil. auctot
ett P. Victor tibello de iirbit
^•eg^onibus. IMirt^rcbus liBro 21
Cum Pompeio' qitoque circa Mi'»
senum pccx iditd: qui haud ab^
iurdhy cum' rnnctin Caesare>nque
et Antonium coena exciperet^
dixit ; ih Cdrinis' sUis se coc"
ham dare^ *refetehs hoc dictuni
ad loci homen , in quo paternd
dom&s ab^Afitohio possideta-^^
tur* Ne tameu uihil omuiuo di-
CamtiSi Videtur bic eodem^pene
sensudict desceHder&^ quo divi-
n&tioiie in Qi Caecilium : Subito
nunc mutdtti' poluntate ad ao-
cusandum destenderim. Et prof
Coflio: Sic constituetis , iudi-''
Ces, nec' descensurum quemquani
ad hanc accusationem fuissel
Elegaoter Valla elegantiarum lib.
5, cap. 36: Descendo in proe^
iiump descsndo in forum, de-
Digitized
byGoogle
ly«
ORATIO
9cendo in campum diQunus^ non
quia de loco euperiore in infe^
riorem dcscendimus ^ sed quia
3^ loco iuio in locum discrinii"
nie: opincr^ quod qfui in loco
celsfore ee tenet, pugnam de^
trectqre ^jfittimatur , quem cum
relinquit, et in locum aequum
^cnit atque descendit ^ mentem
ee pugnandi habere declarat^
P^it f xemplqA fu ^oeidos :
^ ^rutructoe ucie, Tiberino a
, Jlumine Teucroe ,
_.J^rrhenamqu^ mt^num toti*
descendere catnpiw*
^oratiuf iib.. 3. carm.
. ; Hic generosior
JDescendit in campum pe^
iitor,
Aciet tottt jcjiinplf .dei;cetkdit in
^artiA al^m.y , c«pdidatut aiTe
petitor in campum Martium ho-
001 it ct exifltimatioois* periculum
'aubittirus, accnaalor ,ia forum,
Consal \\ curiam. ABaAM. Ma-
uutius uptime rationem reddit,
cur descendere aic accipiatun
Propric quidem descendere dice-^
baotur, qui iu collibua habiia-
bant , in quibus lial^itabant no-^
biliures Rotnani, po«tea genera-
tim dfiscendere diccbantuc, qui
prodibaut, sive }n .coUibuf ba~
bitarent, sive in plano, nt de^
4cendere sic id^m quod proiUre.
Exempla passim suut obvia^
G&ASvivs. Est 4^urf, quam
Bbetores ^ffifioiv appeljaut. £x-
primi^ enim vcrba , et geatua ali-
cuius, qucm, Aotonium parum
aontica de c^usa in Senatum non
Yenire, iudicantem faclt. Desiuit
ea in verba, tumBallioni, Abram»
tt Graevius Manutii ioterpreta-
tioutm verbi descendere hic non
ieranl: ^nod ABtoAioa, ^ ia
Cariois, depresstore nrbis vico,
domum habuit, noh ez editiore
loco Tenerit: idqne adeo pro
predire posttnm pntanf. Sie
Lacunt. ui. 5. i6. Quod si
existimarent , dsscensurum essm
aliquemj qui eoSjdsiirore, . ae
mentiri docerei, , Ju enim ibi
interpreundum vidctnry noa d&
caelo descendere. Eui .vero fa-
ciie concedo , id non aemper
/propriam aigoificationem retise-
re; boc umen loco non ideo e«
aliena est , qnod An^nius in Car
rinis babitavit ; quippe qnas apnil
Horatium grandia natu Pbiiippaa
foro nimium distars queritor. In*
ter fomm itaque ei Carinas col-
les interiacebant| e qiiibua, in fo-«
rum descensua erat. HEvauto»
Carinae iacebant ia vaUe Esqui-*»
lias inter et Coellam, qoibat
extremia « fori parie Sacrae viae
^aput erat, per quai^ iu proxi-
miuu forum ibatur. Confcr Do-
nat. II. Rom. Vet. i2« et ab ^
diasentientem Nardinum Ul. 9.
et i4. qui tamen hos Carinaram
terminoa^ Es^uiUaa, et Sacram
viam, tton potest eflfugci^e. lan^
Tcro locnm a Manntio aUatum
iuspice IV. ad Au. 3. ▲• s. in.
Idus Novemhr, cum Sacra tdc^
descenderem, insecutus e^i mu
4fUm suis, K^i coufecU ea^. Et
tamen ez aiu ad eum locnm.
;\dnouti0ne quaedam hac adhi-
bet Cracviua. GARAToir. Noa
opus eraty , at Heaaingerus defen»
deret Manntii noum , deaccodisso.
A. in Tonim meriVo dici, qu(id
nobiliores Tnlgo habitarint in Jo-
cis cditioribus, ideoque iu loca
'X\m\ dcprcssiora iis cundmn fu«
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. 19$
Dat naOlicia in hoiti^. ; ,Cui? K^eiiim^ n,ofninabo;
isse , coDtra Abramam et Grae-
vinm, moi^eDtes quippe, Anto-
oium Id Ctkrinii domum suam,
qnae^antea fuerit Pompeii-, li«-
bulssc , iitttc iu ilepresso , non in^
cdito loco, babitssse. Nnmqne
conteudit ,' nibilomintis recte dici.
fosse deie^ndere , qnod • ^inter
(Winas, longo interTallo ren\«>-
tas, ct-fomm mtiUi*colles in—
leriecti fuerint* Descendcre ni~
bit aliud est, qntm prodir^-^ nt
«aepe alias. Tusc. Djspp. 2y l6)
Suet. Ang. c. 96. descend^re /»
eertamen. pro Mur. 27. non qui
odio inrmicitiarum ad accusan-
dum , aed qiii. studio accustmdi
ad immicitias descenderent» nd
DiT. Hj 8, ad aequam lionditio^
nem descendere,
Dat natalicia in ^hortis] In
anticpio - Ubro est natahciami
ego siibandio cenam, ut intcll^
gamus» Antouium in natalibiU le-
ooTorum arnicornm snormn u»-
talicias cenas eis dare jconsnesse,
qoat alioqui ipsi, ^orum nata-
les crant, dare aliia debuissent#
is enim mos antiqnorum' erat,
teste Marco Evnngclista cflp. n.
Item €re]lfo libvo xix, cap. ix.
Item Martiale lib. x f Nataii,
Diodore^ tuo eont^iua Senatus
Accuhat, FAERKVSr Hic etiam
mabierniit Valicanutn sequi Fa^r-
nns et Lambinus^ qnam yulgatos'
«ut miaoris prelii et autiquitatis
Ifb^s, qui natalitia scribunt,
qnamvis id possit ferri. Grae-
vrrs. Dat natalicia^ subioiel-
lige muntra , vel cum codlce
Vaticaoo iege natalicitnn^ puta
toenam, 'Uaec perf^rst- Rb An-
TOM. I.
tonio fieri indic^t Cicero, qui
parasitorum diebus^ natalibus deC
natalicias coeuas, quas suis nala—
libui Komaui ditiores aiiis dar«
solebant. Hbvsik&« iieuforinuA
de Die Nat. cA^. I. p. 4. ed. Ha-
Ttrc. quodcutntpte hoc Uhri estj^
mHs opibas eompamium, nata^
licii titulo tihi miei: nbividtf^
Luideubrog. Sobatidittlr rb« mu-^
neris. Sed ro^untea nkt«lic2^ ni-
bil occupassent Antouiu^taii : dein-
de cur subiiceretor , • in hortis ?,
Omnino, utrovis modo^le^as^'
c()favivium est intclligendnm ,
quod iu bortis dabat Antonius^
nt natalem amici dtem ce^ebr*--
ret^ Huinsinodi convivio nomea
est natalicia, quemaditiodooi
sponaalia ei convivio, quodf
Bpo^sae pater sponso dftbst. H«
iid Qi Fwir. 6. A. D. VUL Idu»
April^sponsalia Craasipedi prae^
hui, cui Tttllia fuerat pridie No-
nas desponssta. Plane similja
sunty Jlf. 'C/cero sponsalia Cras^
sipedi praebet , M, jintoniusi
dat nataiicia ' Phormioni , sol-
l«mne nempe convivinin, ilj©
geuero propter fiKae desponsa-'
ti^nem , hic parasitO propt^r^ na^
talem ipsius p.irasltl diem. Na^».
taliciam- quoquc dicebant illci'-
ytriKfufi' n.l'^dpenticiam, Petrd-
nius cap."xc. p. 56B.' Jtac m^
advdnticia excipere frrquentia'
solet^: ubi.GIossDe, Adttisio ad
cOenae praebitionem, qttde ad-^
ventoria dioitur, Eratit antem
bavc Antonii convivia dolicianim
pleiia, et de dic. Confer Lip-
sium ad Tacit. XIV. .Aun; 2«
£pco.- S\ et int«tprttet ad c^ 6.
Digitized
byGoogle
194
OftAtlO
T
Pulate tum Phormioni flUcui-, tttm Gnathoni, t«m
Ballioni. O foeditatem homlnis flagitiosam! O im-
pudehtiam, nequitiam, libidinem non fercndamf
pro Mar. nc boras, qmbus Scna-
txu habebatur^ coi\yivio tribuUA.
, jCiw?^} In OraevianU exempln-
ribns YiiioM cur ezprcssiim*
Hbvsino. Id operarum culpa
ooinoiSlium «mend*vunus. GjIa.
. Putatnt^ •um Phormioni ali-
cui^ tum Gnathoni,,c^'\ Tum pro
4um mihi magis «rrideret: sed
Q. 1. refragsntur. FERRAnivs.
futatote eum\ Idem liber, pu-
tflte ium t et paulo post add^udo>
haher^ dicatur* cuius personam
praeclare Roscius in *cena tra-*
(^ar9 Consuevit y nequ^ tamtn
pro beneficio W par gratia re-
ferturm Nam Ballionem iUum
improhissimum et periurissimum
lenonem cu,m agit, < agit Chae-*
rtanu Persona iUa lutulenta,.
impftrn , invis^ ,in huius mori-
bus, natura, vitaque est «x-
pressa, Noo absimilis auLem locua
Demosibenis 2. Philippica, quam
alii Olyntbiacamsecuudam vocaotr
dictionem etiam, legeudum, turn £1 <^< ftq €ituf^wv ij d6(CHO? aXXutq,
^tiam BaUi^n^. Fabrnvs. P«^ *i/* jm»^' yfi^Qap m^uolaif »oD
tute turn^ Alii, Putatote eum,
boc quod nns scripsimus, e.ve-
Ure Hbvo expressum. est. Mvas-
Tvs. £quidem bic quoqoe bBHge
melias Vaticanus, ut Faernus et
Muretus docuit ct expressit, se-
opouq o(/ dvvufiivoq f^t^r, na^
qtfa(faa&Ui xul ip oviivoi e*ifas
^/(M* Tov Toto&roi'' io*not/? 6k
asgi av-vop ^lpot kriiu^ xoi ^o-,
XaMuq ual foioirfovq uP&^taMV^t
quentibus Manutio et Lambinoa « oSsvt; fu&va&drsaq o^/c»a^a* ta
romv%ay ola iyut pvp v*9ui ngo^
Vfiuq oi^^aoo»» . Si quis auiem
temperans aut aliter iustus ^st^
quixquotidicmam Pbilippi intsm--
perantiam, ebrietatem et in^u^
r.as saltationes ferre non pos^
sit , cfim qaidam aiebat con^
temni et nuUo loco haberi, He^
Uquos autem^ qui circa ipsum,
suntf esse kktrones , assenta^
tores, eiusmodi -denique ho^
imnes , ut ehrii saUationeM
impuras everceant, quas pi^
get apud pos nominars. Itctia :
HoXv Tittf ^uvftaronoimw iatl/s^
^iffovq ^aq, KuXkUv ixtlwr vow
S^ifAoaiop, *al TOM»uroi/C utfB^st^
Male respuerunt rtoentiorcs edi-
iores. Grakv.
P/wrmioni] Parasiiis, .qnales,
ciint Pbormio et GnMbo «pud
Terentium, et lenouibiu simiii—
bus i|U Ballioni, qui apud PUu*
tum, iuducitur. Abra^.
. BaUioni} BalUo leno apud
Plautum iu Pseudolo. de quo
Tullios pro Roscio Com. Nonne
ab imis unguibus usque ad svr*
ticem stmnium, si quam oon^
iscturam affsrt hominibus /a-
cita corporia figura , e^yraude,
faUaciiSf mendaciis constare
tptus pidetwr? qui idcirco ca^
pite et superciUis semper est ra-
fii»^ /2# uUum pilum viri honi
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 6. 195
Tu quum principem senatorem, civem singularem,
iAtn propinquum liabeas, ad eum de re publica
nihjl refers: ad eos refers, qui rem suam nuUam
habent, tuam exhauriur^t? Tuus videlicct salutaiis
coiisulatus, peruiciosus meus.
orcaq ttotQuatv ^vtnu tov ytka-
4f4^vtu, Toifiovq dj^fiTiu, xul nigl
airrov ^ ^«». Prae^tigiatoribus
iort^e impuriorea , Calliam illum
^amificem, et huiusmo^i f^omi^
Hes ridicularioa mimos , etpoe-^
tas turpium cantionum y quas in
eoSf quibuscum veraanturyjaciunti
^ut rideantur : hos ille amaty et
circa se habet» Abaam. Legeo-
dnfii ex Vat. tum etiam Baliioni,
penitiu persuadeblt, opiaor, Ma-
BuUi adnotatio. Supra ex pu^
tato tum forte ortum est puta^
tote eum: sive potlus duae le-
ctiones coaiuoctae, put€Uey et
putato, quod est in V. L. Grae-
▼ii , et optimuui mibi videlur.
A cumf quod pro tum babet
^arb. prim. ut passim fit^ deiade
ma^avit ^1171». Barbador. legit,
putatote tum, GAa, Etiam^
qnod exbibet Vat., non omit->
tere debebant Graevius, £ru*
•r Hevsing. y namque vim babet
nuun, quod Ballio, uii patet e
pUuti Pseudolo, iuboneslior adeo
persona erat, utpote leno, quam
Uli e^ Tpreotii comoediiS| qui
erant paraaiti.
. Tu cum\ Tu ciim Luc. Caesa-
^emvirqmpraefttaotissimoQ:! avun-
^lom bebeas, eum oouconsul-
tat de rebua 9A. reipid^lic^e sa*
Itttem flpeeta«itibiis : cousulias au-
Uittk neacio quos parasitos , qui
, iampridem fim i|9D4 devoravt*
mnt, nmic toa devorant, et li-
guriunt. Ab&ajc.
Nihil ref^e, ad eos refera, qui
cfomum suam r^uUam habent] lu
^tiquo libro bic totus locus ita
. legitur: uid eum de rep. nihil
referas? referas ad eos, qui
suam rem nuUam haheht, Fabr-
Jivs# Nihil referas, referas ad
eos\ Qi^anto sit boc mclius,
qt^m quod aotea legebatur^ A7-
hil refers, €id eos refers, qui
per se videot, me moaitore ooa
cgeot: qui uoo viaent, eis nou
laboro. Itaque talia pluruna sci*
^m prodens praetermitto : quod,
Qiibi, crcdo item ceteris, oibil
aeque displiceat, quam cbarta
vcrborum pleoa,. rerum ioaotf.
MvRETVs» Miror et bic Gru^-
rum fru^lbus ioventia glaades
maluisse, c^m tamen Maoutius
et Lamb^nus iam veram oslen-
deriut scripturam. Graev. £t-
iamleu. domum suam: at Graev.
e Vat* suam rem, nt baec op-
ponaotur verbis, de re publicom
Videruot boc iam F^ero. Muret.
et Mauut. Hevsino. Ita post
rcd. io Seo. 6. cum rem suam
non minus strenue, quam post^
ea pubficam, confecisset: quem
locum cum aliis eiusmodi citat I,
F. Grooov. IV. Observ. 1 i. Gar.
Tu^s f/idelicet] Obicclio Anto-
nii.ABii. Hacc in omoibos exem-
plaribus superiori sectioni adbae-
rc^t, cum nova kinc.pars ora-
N 2
Digitized
byGoogle
196
ORATIO
VII. Adeone pudorem cttin pudicitia peixUdisti,'
ut lioc in eo templo dicere ausua sis, in quo ego se-
natum illum, qui quondam florens orbi terrarum
praesidebat, consulcbam: tu liomines perditissimos
cum gladiis coUocasti? At etiam ausus es (quid aulem
tionU incipial. lurc igilW hic
teptiiDt capitis itoilium conslitni-
lur. CoDuecleoda Ycro liH£c sunt
cnm c. 5. Non placet Antonio
Consulaius meua, nEvsiNO.. Pra-
Tam dislinciiouem •nstulimm.
Gaiu
jideone"] Ilujus obiectionis im-
pndentiam et indignitatcm df mon-
rtrat a contrario* et compaTsliou»
iui rcrumque gefetarum cum An-
tonio: et a loco, ubi haec dice-
bantur, Naiu haec dicebat An-
toniaa in tcmplo Coiicordiae, «bi
Cicero Scnatus aucioritatem »er-
•vaverat, eum consulcrts de rcpu-
bUca Antonius hominibiis arma-
fiS ibi coUocatis eias libertatem
Oppresserat. Abram.
Pudorem cum pudicitid] Fre-
quenter dnas has ▼occs conTertit.
ut Ycrrina de suppliciis: Quot
praesidia, quam munita pudprts
et pudicitiae vi et audacia ctf-
perit t quid me attinet dieere?
Vto Milone : Per me unum ef-
fcctum est, ut ius^ aequitas , ie~
gcs , iiberlaSf pudor , pudicitia
in civitate manerentm Vide Coe-
lianam cap. 3^ et SextUnam cap*
34. loEM.
In eo tempio'] In cadem Con-
cordiae aede, in quem, detecU
coniuratioue Catilinai-ia , Cicero
Senatum vocaTcrat. SaHnst. Co-
til. XLVi. eztr. infra c. 8. Sita
haec erat ad Capitolii adscensum,
ita «t foruMot ij^ectartl. HxYtui»*
Qui qudndam florens] Pathos
a praeterita Senatns dignitste, an-
teqnam tot reipublicae Inmina-
bello cirili, sed potissimum ace»'
lcre Antonii essent extincta, sub—
laiaque eius auctoritas et ad eo»-
translata, qui civinm libertatem
oppresserant* Abram.
Orbi terrarum praesidebat "]
Penes Senatum erat, dccemere
proYincias, Irapcratoret et lega-»
tos cligere, dispensnre pecnnias
cx acrario, Sociomm et Keguni.
controvei;sias dirimcre, andire le—
gatos, ipsos magistratiis in ofQ^
cio continere, ^tc. Quae Scna^
tus esset potesus, Yide pro Scx«
tlo cap. 65: Nosse descriptic^ ,
nem cipitatis, etc. in Vatiuiuia
cap. i5: JBripueras Senatui pro"
pinciae decernendae potesiatem,
Imperatoris deligendi iudicitan^
aerarii dispensationem, ctc. Pro
Milone cap. 53. Curiam appel-
lat Templum sanetitatis, am^
plitudinis , mentis , consiUi pw^
biici, caput urbis , aram socio^
rum, portum omnium ffentium,
etc. vido £i(otaa , e qnibus aatis
appareat, £ur dicatur orbt terra-)
mm praesidere. AaRAii*
Coilocasti?] ItaBarb. nterqo««
ac Lamb. Beliqni inei editi';
coilocavieti ? V atic. cum gladim
coniocavisti ? Gar.
At etiam] Ratio, car Antoninc
diccret, pernictosum fniiMTailit
Coufalatu/n. AbitAM*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 7. 197
e^t) quod tu nou audeas?) clivum Capitoliauni dl-
cere, me con^ule, pleaum servorum ai*m'atorum fuisse.
Ut iUa, credo, ue&ria seuaiuscousuUa iierenty vim
afierebam senatui^ O miserum j sive iUa tibi nota
^non silut^ (nihil euun honi nosii,) ^v^ sunt,
^ui apud tales viros tam impudeuier loquaref
CUpma CapitQUmtm\ Tlde in-
frflr cap. 8. ^bm.
. ^ Plenum ^erporum tirmatorum]
, A^vmM^.texyis noa suat perqiiuen-
da» \Notuia Ulnd e^ Ubro 7. in
Verrem ; Luc> Domitium Prae^
torem in Sicilia, cum apcr in-
, gea4 ad eum allatus cAset , ad-
. vuraium reguisiese, quis eum
percusaisset, Cum audisset , pa-
^orem duiuStUun fuisse , eum ad
- se voeari iussisee: illum cupide
. Ad Praetorem , quasi ad laudem
4itque ad praemium accurtisse,
Quaesisse Domitium, qui tandem
hestiam percussisset : ilium re-
spondisse , . venabulo, Statim
eieinde iussu Praetoris in cru-
cem esse sublaium. Hinc Orator
xn PisoD«m eum repcehcndit,
qnod a Clodio delectum ferro-
rum baberi permi^issct. Ideiu
Credo^ Elqiamm(; fre^enter
apnd Oratorcm* Vide Sexlia-*
oajn, ct alibi. loi&M.'
5. C tmn fierenf] Abe&t dicijo
tum ab anti^. libro. in qno paulo
"liost csi, o miser, item non mol-
to posi, esse meminisset , adie-
ctione verbi esse , quod in aliis
libri* interciderat. Fabrky». Ne-
faria ex mente Antouii , legitima
et salntaria Cicerouis indiciu. lcn.
8Ca tumfierent, recle. Hbusivg.
Suo. Uintam .codi«i> et td«}y[^iu
tmfi A Graeviq tribnitnr. Sed
abesse id* arbitror a soto Viiticano.
Omissum i^ude a Lamb. nee ab
eiiif repet. revocatum ,. omisit et-
iam Grut. Ad^st in Ald, Naug.
C$m. Man. Ciir. Steph. etc. et ia
Barb. aihbobus : retinetur etiam
a Barbadorio. Hom. et Ven. SCa
tunc cum fierent y duabiis nniqs
fum permutationibtta redeptiik
Gar.
O miserum] Seria refutatio per
dilemma. Infra : O miserum te^
si intelligis; miseriorem, si non
intelligis. Abraai* O miser re-
posui secutus Vatic. ex Faerni,
Mureti et Lamb. edd. ctim in
Tnlgatis sit o miserum» Grakt.
Praefero Icn. et aliorum lectio-
nem ^ o miserum, qiiia sic et iQ-
fca c. 33. Hbvsikg. At Mauiit.
cnm eo aimu^ alium locum attu-
lit xni. 17» miser, cum re,
tum hoc ipso , quod non sentis^
quam miser sis t Mox cum cod.
Graev. ct Iqu. si non sit ideiQ,
habet Barb. prim. tam impuden^
ter loquerc! Gar. Graev. e Vat.
O miserl len. Teeg. Gud. o
miserum! uti iofra 22,4. o mi-
serum te, Paullo post loquere
.pro loquare in Icn.
jdpud talcs^ if:ros\ Senatotes
onvni Uonore et reverentia di^nos,
apnd (^uos . uisi pudenter xion cst
lo^ueudunu AnfLUfs
Digitized
byGoogle
19«
6RATI6 ^
Quis enfm equcs Romanus, quis, |>rdeter te-, addlii^
scens nobilis, quis ullius orcJinis, qui se civetn me-
minisset, quum senatns in hoc leraplo esset, in clivo
Capitolino nou fuit? quis nomen non dedit? Quani-
quam riec scribac sufficere, nec tabulae nomina iUo-
rum capere potueruat. Etenim quum bomines neffr-
Quu eniml Ab enumeralione
eorura, qui, cumScnatus in aede
Concordiae baberetur , ■ pracnidii
cauMa conTeneraot ^ ostendit im-
pudentiam Antonii^ qui cliTum
Capitgliuum pleoum servia ar-
matis fnisic ohieccrat. Idem*
Adoleacens nobilts^Cxiuxi ma-
ioret curulibus ma^i^tratibus es-
sent perfuticti. Pro Milone Adcc
lescens nobilissimus vocatur.
Nobilis genere pateruo, cuiui
aTUi fuit illc M. AntODius oia-
tor. Mairem habuit lultam , e
Caesarum familiay gente lulio-
rum, quae quam nobilis fuerit,
indicant Caesaris verba, quse a
TranquiTlo iu eius \ita cap. 6.
referuotur. Quamvis, cum nobi-
iitas Aomana non ab antiquitate,
sed a curulibus magl»iratibus
peterctur, videri potuit nou ad-
modum nobllis, quod, ut notant
viri docti, ea gcns sero ad ma-
gislraius ejnerierii. . Idem. No-
bilium utique adolesceiitum uu-
mero h^bcudus er.it Antonius,
qui iolus a ceteris disscnserat.
Avum habuerat M. Anionium,
oratorum priuclp^ro, consularein,
censorium, ae triumphnlcm. Pa-
ter Praetor fuerat, et infinitum
illud impcrium gessefat, dc quo
Cicero Verr. iv. 5. ▼. gj. et, ut
muliis videtiir, L.ictniuius I. ii.
33. Matei' erat Itllia e Catsa-
rum familia. Conditorem gentls
snae ferebat ^/i/o/iem, Herculls
filium. Vide PluUrch. Ant. p*
916. 917. AppiAn. uu Clvtl. p.
870 et 876. Nec ideo tameik ex
patricia familia erat ; qnippe qai
et ipse Tribuniu pl. fuit , et cu-
ius aviis primus , quod constet ,
cnrules honores adeptus est.
HsvsiNG.
Quis ulUus ordinds] Omiiet
ordines ad retinendam liberta-
teiii" exarserant, ul dicitur orat.
4. in C;itilinam, Equites, Tri-
bnni aerarii , Scribae , omnis in—
genuorum muItitiMicK ibid. Kb«r-
tiwi homiues, etiamt servi.' ibid.
Seri-us est nrmo , qui modo tO"
lerabih conditione sit serpitutis^
, qui non audaciam dtpium per^
ditOTum pcrhorrescat t qdi non
obstare- cupiat^ eic. AimAM.
Rf^&litue cum oiu^iibus, qiius vidi,
libris, quis ullius: ucquc euim
dilTerre hoc dcbet a celcris In
auaphora. De v. esse mox ad-
diro .legreuui Vat. adseutior. Gah.
In hoc templo'] Mok: Cumin
hac cella CdncOrdiae , o JDii im-
mortales, in qua m« Consule
salutnres sententiae dictae sant,
quibus ad hcnc diem vixunus^
homines cum gladiis collacati
stent. Abram. •
Quis nomen non dedit] No-
^xifen- darc dicuniuf, qiir in de-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA PPC;VNDA. CAP. 7. 193
xii de ]^^iae pamcidio confitereutor, consciorum
indiciis, sua manU, voce paene literarujn coacli, se
urbemjnfianuna^e, cive^^tr^^cidare, vastare Ilaliam,
delere rem publicam consensisse : quis esset , qui ad
^alutem communem defendendara non excitaretur?
Pjraeserlim quum senatus populusque Rbmanus ha-
lec^a in imlt^i|||i nutricnUm rt-
r^erunUir. .LUria« libro 2; Dele-
^tuqJie decreto nemq nomen de~
€f //. Paulo »po»t : , Omtsso cer»
tamine nomin^ dedere. Lib, 4:
. Cognitio p^qanfium miliiiiae mU"
jiere post Jbellum differtur, Itd
d^bii qu9que inclinant ad np-^
tnina dar\dn» . Libro 3 : Co^no-
^pendis caussiy eorum, qui no-
mina n^n dedissent , bello per-
Jecto se daturps tempusm Libro
6; Neque duci addictos tribuni
sinebant, nequ^ iuniores no--
mina dabant, Ioem.
Vece penp litterarum] Apu-
lcios apologia: Oro te, Maxi"
me , si litterae ita, ut partim
^ocales dicuntur, etiam propri-
am 1/ocem usurparent : si verba
ita, ut poetae aiunt f pinnis
apta vulgo volarent: nonne^
cum primum epistolam istam
Jtujinus mala fide excerperet ,
pauca legeretf multa et meliora
sciens reticeret f nonne tunc
caeterae Utterae sceleste sc de^
tineri proclamassent ? uerha sup-
pressa de Rufini manibus foras
evolassent ? totum foruan tu-
jnultu complessent ? etc Certc,
ut Bisciolae noatri verbis ntar
•lib. 6. SubcesiTaruxn cap. 12:
Mirabantur et ^nostro seculo
Indi papyrum loquentem , ut
ipsi puifibant, quod a ^^l^
Jndifarum scriptdribi^ narruy
tUr, Qno in genere lepida est
narratiuncula de )^\\o puero, qoi
iussn heri fiscellam ficubus ple^^
nam ad berirem amicum defe-
rens, parteni^.edcrdt invia, par*
tcn^ ci rcddlderat, ad quem fu««-
raut destinatae. Et rem per litr
teras dc hcro detectam admiraiis,
paulo post cum eondem feren-
darum ficuum accepissct provin-
ciiun, litteras, ne ^uid illae re-
sciscereut, in terraii;i defodit , fi-
cnsqne, ut rebatur, siue arbitris ,
manducavit. Vide Richeomum
Valedictione animae, Hermannum
Hugonem pracfatione libri de
prima scribendi origine, et An-
geliuum Gazaeum libro Piornm
Hilariomm, et alios, et Hiero-
njmum Benzonem libro 3. no-
yae novi orbis bistoriae cap. 17*
et in cum locum notas Vrbani
Galvctonis^ partim ex Gomara^
, partim ex Lcrio non absimilia
rcferentera. Vnde el Nonnus
quarto diowoMMiV , %vnov «ot-
yjiTOM oiyijc; litteras nominabat.
Vide T. 260 , et sequentes* Idem.
Consensissel Vetus liber, con-
sensissent, mihi , ne quid dis-
simulcm, non pibil suspcctus est
. locns. MvRBTVs. Supra Lamb.
monuit, alios habcrc, cum con-
sciorum, quod recepit Gracv*
retinuitquc uuus poste» Heusing.
Digitized
byGoogle
300
OftTltld
Tl
teret dticem'/ ^ualis si qui nime essetj^ '^W idemj
quod ilKs^ accidit, conligtsseti •
Vni. Ad^sepulturam coriyds vitrici stti Wgat a
egoqne jti Vat. Pom, et Vcn. in-
Ycoi. I^nc in iifidem Icgitur
eonsensissent f qnod imperite
aliqnis exittimavit ab illo tupe-
riore cum postulari^ Sed rcpcti
deberet potius «ti^ xotieoD con^
ffetentuts si^nidcm cxi^m reti-
nein oportcret, quod c^o cum
libris «pleri^que 'delco. Est etiim
repecitioilla commnnis verbl du-
riuscula, et liquidiora &unl om-
nia y ti pai^ticulam ihinime op-
portuuam rcpudics; Qnam ego
^uidcm a sequcntis s^Uabac ad-
^nitatc gcnitam* ccusco , nt mox
Tidcbimus voccm comprehensio
altcrum cum peperis&e, quod
ante illam positum fuit. Est au-
tcm in mca Iibrorun\ pacne oro-
xiibom lectione quaedam eual-
lagc , quae fortasse immcrito ab
Aliquibus daronabatur. Paria e^
sent isu inter sc, si diccriitnr,
€um se pattiae patticidas esse
^onfiterentur^ se consen^sse etc*
'HaAcacqualitatem tollit cnallagc,
Latinornm elegantlUm morc usur-
pata, cum de patriae parricidio
€tc, Quamquam se consensisse
etc. explicatio supcvioris dicti,
ct .amplificatio exlstimari optinie
.potest : imo plaue ita cst, ac sine
ttlia figura satis est sQbaudire
ifidelicet, GauAton.
Qualis siqUitUni nunc esset]
[Qualis siqui nunc esset , o. 1. v.
quod probo. FERtiAn.ivs. Quti^
2is siqui nunc esset] Hauc lcctio-
nem, quae ct io antiquo libro eit,
probo. Siqu9 antcm una tox est;
pro siquis Tcl ai aliquis. Fa«b.—
jiry?^ Vtdgo, siqtMem^imK Ifca.
si quis , optliui , si qu^. . Sic iiu
Epist. 8. quod si qui me astu^
iiorSm 'fingii\ Hbi* Ccfrtinin le—
"gcs : VIII, Eplsf, * l^; ' AiJc si qiei
pati non potuii^ mori dehuif^
Hevsxkg. Icn. e't 'Gnd. siquis,
at CitCroni est dt^tib istk solcm-
nisj si qui, Fere •^mper innu-
tum est si qui in si quis st libra»
riis. de Off. I. 16; d. nbi ex ono
cod. Heus. si qiii, f, Tmc, 2,3.
nec tamen si qui maghis ing^^
niis in eo genete exttterunt ^
non satis Graecor, ingenio re-
sponderunt ! in Pis. ig. Est
Graec. constructio ti T»;'|irt> ^(rrfCy
qnicunque. v. Goercnz dc Icg^.,
p. 179. ct Br^ml ad Nepou
^pam. c. I. *
Ad^ sepidtutoM corpus vittici
sui negat a me datum] At , L.
Lxng. 'morcvctefntti. 'de quo ita
Quintilianns, Illa quoque a mul-
tis eH setvata differentia , Ut
jid, cum esset praepositio , 2),
htteram, cum auiem conianctio^
T» acciperet, Jtemque Cam , si
tempus significaret , per Q, si
comitem, per C» si pero Quum,
per duas seqUentes uu scribe-
retur, frigidiora iis alia, ut
Quitquid C, quartam habercfj He
his intcrrogare videretar , et
Quotidie, iion Cotidie: ut fit
Quot diebus, vericm haec iam
etiam intcr ipsas ineptias eva^
nuerunt, Hic quid^m Jibcr mi>do
Ad, modo At sine'' distioctione
Digitized
byGoogle
PHIHPPlCA SECVNDA. CAP. 8. ^aci
ide datim]. Hoc 'vero ne -P- quidem Clodius
^dJOEif ninquam; quera, quia iurfe ei fui ininii-
cus, doleo a te iam omnibus vitHa esae superatum.
tth-am] ObiicitADtoniuSy m^ adeo
fuisse cntdelem', ut, cnm Jientu-
'Itim vhticum suium, id est inatris
^ihae maritum, inssissem in Ytncn-
*li)i ntfcari, corpns eius non red-
'diderlm, nt sepnlttirae mandare-
*tiir. Flntarcbua in Antonio: Dr^
cH f^Uut'AntonitU , ne ddrpus
quidem limtuli aH 'Sffp^huram
'^iibi^ suisque redditum fmsse,
"priusquam mater coniugem Ci--
'6'if6iUi exoraret, Hbc autem
manifeste fatsum: nemo enim
edrtim, qui tum a Cictnrone rriorte
muitiiti sunt , profHbitus est ji-
pultata. AanAM.
Hoc vero ne P, quidem Clo-^
^diUsl Impndentiam tam aperti
mendacii non solnm inJKciatione,
*'aed etiam ihdignatione cohfutat,
€t in anctorem aculenm orationls
* exerlt,' fco nominr quotl' Antonins
xpsum Clddinm impudentia stl-
•pcrarit, Clodius enim cum un-
~ dkqutt^t crimina ad invidiam
' consulatui Ctceronis conflandam
corraderet, rcritns crat huiiusmodi
'mehdacinm coufingere. Ii>bm<
Doleo a te iam omnibiis intiis
' €sse' supcrattmi] In libris anti-
^ '^uis oi*do Terbomm cst immuta-
' tits , sic , JDoleo a te omnibas W-
tiis tam esse siqteratum, Fsu-
- AAiitTs. lam esse superatum]
^'In antiqno libro pro iam, 'cum
' legitnr. qnod quia manifesto sti-
' '|>ervacanenm , est , reiicirans et
l^clionem vnlgatam tenemns.
'pASliin^. len* iarrK ess^ supera^
fum ) qnod tt ierm. in stiis li-^
bris reperit. Graev, iam delet.
Hbvsing. Deest omnino ■ lam in
Barb. secundo : primns cnm leii.
•elc. consentit, et cnm secutus cst
'ordinem Hensing. Reliqui editi',
A te idtii y ^xceptis ib , qui idni
'pmittiint, in V. L. mimerati.
"Ego vix omiserim. Sed varietaa'
rcoUocationis suspicionem iniicit:
cui tamen in ▼ociiLa, quae optime
adesse potesf, nimium tribui nol-
lem. Ni^i Vaticanb adsentirl ma^
•▼18 , in ' qno tfcstor ita' e%%t pei^-'
' scriptnm :^iie/n, qvua iure ei im-^
• micus fui, doleo a te omnibti»
• i^itiis^ etim esse siq*eratutn, Pleo-
nasmuS ^st, cni similem habe-
mus pro Mut. i5. quem L, SuUa
maximty et fbrtissimo exercitu
pugnh eiccitittUm^ non rudis itnr^
' 'perator , tU nihil aliud dicarHp
eum bello invectum totam in
Asiam cam pacc dimisit, pro
Domo 42. ^ui, quae maiores nb-^
stri rehgionibus tuta nobis et
sancta eise Poluerunt , ea iste
non softtm contra religionem la-^
befactapit, eh:, Imo etiam sine
tiUa Terhorum interpositiooe
QVoi. Ei. vrrA. DEFEciT. lcgitur
in monnikexitis Scipionum anli-
quissimis : quod tamen viiasset
Cicero , nt mea fcrt opinlo. GX-
AAto?^:' 'Nbti probo, qnod Grae-
vins deiCTit iam , ^qnia dcsiderfc-
tur in Vat. Nam qunm notavetit
Facnrfti, loco Uuius* vocis legi
cttm , nOh dubito, quin eade^m
^ lectid sh cod. Vat. ad quod ac^-
Digitized
byGoogle
tUJ3
©RATIO
Qui autem tibi vcmt in nientein,'refligei:e in Inemor
-riam nostram, te domi P. Lentuli esse educatttm?
dit , quod Tocnla istA non , nti vita CiceronU cognotcere : Come^
^n.' suspicatdr, Unguet, qaum Uus Lmtulus^ Si^a epgnotlUn^
^iu locopraesenti hanc vimbabeat, ht^mo nobilis ilU quidfn^f 49^
fSnaturius aliquid factom es#«, quam ^roMtfritff^ vitae jlagitu^ ettorr'
quis exspecUTcrit. Adest, lam in
.Ferrarii Codd. len. Teeg. ; in Gud.
deest. Nequfl vero etlam j^m. eam
^part. eiecit, di;m n^odo ord^oein.
Jbupc verboruitt omnibus^^pitiis
,iam f^se xuperatum^<l\u €$t ooz-
' . nium Codd. Ferrarii , ^en. Teegt,
^servassct*
Qtf,i autem tibi penit in men-
Jeiif\ Qitidi non Qui , o. 1. v, ut
.bic ide^n locutus e;|( pro Rosc
. ^om. Quid ita Flavio sibi ca^
pejre non venit in mentem?,ex, i.
lib. de ^ orst. Heue tu (inquit)
^quid tibi in ment^mpenit ita re-
^ondere? Plaut. quoque in Trin.
_,Quid utm^ntemvenittibi, iataec
.dicta dicere? Non iguoro, bunc
^^und^m et Terentium Qui pro
Quapropter usiirpare. nt ibi ,
dibue infamie^ et iam.a»te$^
natu motue, tunc autem Frjae^
Jors^cwHium,, ut moris est iUia,
qui recuperarepolunt^n».torieufk
<i^ni/a/«m. Adve^^ ,m9r^«^ueip
etiam Dio Ubro ^y. de ^h^e ipi^o
Lentulaloqueps non omisit: P9^<
gestum cjonsulatum Sen^u.ex^
. cide/^at, ac ^enatoriae dtgjf^tOr'
tis recuperandae caussa pr^ti^
ram tunc gerebat, Pergii Plu^
tarcbus: Adha^sisse \autem iUi
dicitur Surae ^ognomentumhane
ob causam,' Cum SuUa rempur^
J)U<iam obtineret ^ ipse Quaestor
magnam pefiuniae publicae pijn
perdidit . ac dissipopif* ^ Xndi"
gnante^ vero SuUpi, et in^Senat»
rationem exigen^e co^ternptin^
plane QQcedens €ut se no» re<f-
t,Nam qui istaec tibi incidit su- . dere rationem, sed Sjsrfun cae»
^i|p,ec/io z' 9.2^«z.c. Mibi lamenma- . dcndam exhibere, uf solebofit
gis probatur Quid% FsnaAiUTS.
^Qui att/em] Alius orationis acu-
.leus, a P. Leotuli, apud quem
educatus fucrat , A^tonius , impu-
. ritate, a quo pijier pravis mori-
bus imbutus est. ^brau. Rece-
, perimt quid P. Mau. ci Car. Stepb.
et firmat Barb. secundus. Adde
«od. Gracv. iu Y^ L# Ceteri om-
nes, qui, ne ipsius qsidemStepb.
. cod. excepto, Sed nibil interest.
Gar.
Te domi P. LentuU esse edu-
catum] Operae fuexit. pretium
_jLcatuli morcs ex Pln^rcbo in
pueri, cum pila ludentes errav^^
rant, hinc Sura est agnominq-*-
tus, Addit et aliud impiiclentjfe
uon mino|-is exemplum: Rufsufn
cum reus esset, et quosdom iu^
dices corrupissetf postquamdu^
bus tantum sententiis. t^lfj^o,lat^
est, in superfluos st^nptus /m-
mersum esse dlxit , qupd aUeri
iudicum dedisset, Satis enim t^ee^
si una tantum absoU-erentur sen^
Jtentia. £um eqiiidem esse crp-
diderim, de quo Seneos ter^o
de Ira cap. 38 : Cato ff^o^fr me^
Uus : cui cum causam, agentiin
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA SEtJVT^DA. CAP. 8. ^ ao5
Ad verebare, ne rion piitareiQU» hniitta le potuisae
tam improbmn ^^radere, ..ni$i accessia^et etiam 4iscp^
plinaki .Tam autem. er^^OQTs , ut ^toia^ia^xaliQiie
^cum ipse pugnares : ut non modo non cohaerenlia
inter «e dic^res, «ed maj(:ime disiwclar aique rooiv-
trftria? ut non tailta mecum , quantatecum libi esset
Jrontem medi^m^ quantum po-
terat^ attractapingtii saUva in-
^puisset Lentulus ille patri^
nostrorum memoria factiosus et
impotens^ abstersit faciam, et,
affirma^Oy inquity omnihus, Len-
tule^ falli eosy qui te negant os
habere» Isbm.
JV« noA pufaremus} Vamiit
bic male libri nonauUi : ted re~
cte 5io etiam Nonius p. 295. ed.
Mcrc. apud quem infra pro tam
-perperam e»t non, Gar.
Tam autem eras excors] Ant<>-
nii stultitiani demonatrat, ^ufd
„ Ciceronem vitupcrarc volens lau-
_ daverit, Senatnmqtve, apud quera.
loqnebatur, quemque demcrflrl
oportcbat, offenderit. Abram.
f^t tota in oratione tua te-
cum ipse'^ Post baec verba ad^e
dictio^em tua ex autiquo Ubro.
qnod yero paulo poat sequituri
ut non modo non cohaerentia^
Ya eo libro non est vox, uti^ nos
putamus legendum tcI nec mo-
do, Tci et non modo, pristin^m
tamen lectlonem tenemus. Pas^-
UTS. Hoc cum Mureto et Lai^binO
«equimur. Graet. Reiccit tua
Heusing» ab Jenenai abesse te-
•taiuf : retiuuermlt Verb. OUt. ct
Lallem. Solus autem Vaticamis
- tam Tocem addit, quae noi^ im-
merito suspecta I|eu&iogero' fuic
Retineo scqueus ut ^ iut^i^ogaAdi
^notaimteposita^quaed^flTat. Qhifi.
Addit Va^. /^a < pQtt; Ofatfojic^
. quodk etiam reofpi^ .»t«Kcit.*»jflpi
Ero^. quod. eljtgaqtioxem ^•.p«-
^tat orationfcB» sine .pcopomin,e,
idque adiici nonnisi ambiguita-^
, tis vitandae caus|a. At nos ne-
-que istam clegantiam, i|eq^
eiusmodi legem agaos«imus, ii^-
mo tali ia copte^^u vHpte et n^n
sine quadam ii . dici contendi.
. mus, pugnare secum in oratione
^ suuy quippe a semet jpso com-
-pofiii?, PauUo post Vat. omif-f
t tit tocem ^t an(e non mo4o, in
• ouius locum.nqn pi^aTciiin cum
. Faeruo e^ aut neque, ut ait jt^^
que mo49 PTo nor^ ,modo, snb-
_ stituamus opiia e$$e, * ,
, F^t non. modo npn cohneteu-^
, tia interje 4iceres] Ftnofi m^-
do cohf^rentia, l^ng. caettri
cum irapressis conseptiunt. qao»
. sequor. Ferr. Mcus etiam co-
. des, ut non modo cohaerentia^
Cicero s^ne saepe npn modo pro
non modo non ^osiiit, ut Mure-
. tus in Variis l^ctionibus et jdii
. observarunt. QaAET. , Binos h«>s-
ce codicei|i'.alternm ^on on^it-
. t^ntes sequitur Bn^epiaifuns ad
Lac^ant. V.:D|t^ Jnsu $. me ce-
teris adliaeireote. Gar. «
Quanta tecum tibi essef QOfi-^
tentio] Quantaf iifi tecum, <Kl.T,
Ferrar, . Tibi tecmn, .len. et
Digitized
byGoogle
^o4
^ ^ ORATIO ^
coatenticT? ' Vitricam tuum fuisse in tanto scelere
-iatebare, poena • affectum querebare. Ita, quod pro-
rprie meum tsty laudajsti^ quod totizm senatos estf re*
' iUi, ^oi GracTi sccnfiis ctt. l&tln
Jiber: Vitricum tuumfuifse in
tanto ^celere, ut Gracv. Hetsing.
BeiiDCo, tecum tibiy cum ulro-
• J^uc 0arb. -€1 itocii'' omiiibiS» ^di-
' tis, atqu^ ijpA^I H^ttiiQ^i Gar. len.
<^Mg. Gttd-. quanta tibi > tecuitu
-e c. Vai,- et ^ci*ftirii codd. fif-
. CIM7» ^'^«/ "^ui ^>^<*o scrTandtta
~eit.
Fitricum] Letotulum Snram,
' imattis tnae luUae luarifnm, eon-
-inratibnia c^Tictnm fuTsse, et In
i'Tiuoil1ia 6h ifoniut-atibnem neca-
^m fnisstf faicbare. Abr.
, t Vitricum tuurh i>» tanto fuii/se
scelere fatehare'] Fuiese in tan^
■ *o scelere fatdfare, o*^l. t* prac-
rtcr nnum Gad. qtii^ i?c, Fui&se
i in tmnto scetUre c^preheneum
'fatebare, Superiopcm a<iriptu-
-chira t fccquor. practorquam culm
quod libroa et pturta, «t Tctn-
- «liotea auctorea habct: Ciceroncm
" practcrca Ua locnlum fuisse aliis in
>|oci6 ioventmus: ut pto Sa\\k,^i
■ hic esset in eodem scelcre, Qiii
- aiitem bonornm latiniUtis aucto-
. irum iu locntus iit, Comprehen-
• Wfis in scelere, «dhuc iuvcni nc-
niincm. FBna. Batb. ctiam ntcr-
' "que, fitisse in tanto seelere, ncc
- altter cum R Maii. ct Car. Steph.
-4psc Murctns, et postea Lainrtjinns.
^ ScTcrianum p'. 558i ct 344 Rhet.
-sCapp* haecpesSime adrerentem
castij^avitiam^chottiuI.Kod. Ctc
- 'l3. Gar. len. et Vat. hunc ordiuem
"aervaut mcriiorf Teeg. in tanto
' ac^ry fatebarefuisse*
lia tj[uod propritLm meum esi,'
-, lcutdasti: quod toiius sen&tus
eftf reprehendisti] Sic o. 1. t»
Jta quod proprie meum est^ lau^
^ddsfi: quod tbHtm Senatus, e«
Vt hic idcm dixit in epitt. fam«
Quod tii ipse tam amandus etp
' tamque in omni ge/iere' iucundus^
'id -est proprie tuum: Efpro d<l-
ono siia, Non igitur in hoc offl-
diOf qubd fuit praecipue meum»
Et pro Marcello, Totam hoc^
'qudntumcunque est^ ^uod^ certe
maxlmum est, totum inquttm ta-*
"um est, valdc placct. FBRRxii,
"^ Quod proprie meum est, lauda-
sli: quod totum Senatus e/c.J
^ Ita mss. Ferrarii , aceeduntque
' Pal. scc. Maur. P. S. Victoria.
prins imprcssi, quod prbprie me-
um tic. totius Senatus, GiimR.
* Sic et Fai^rnns, Murctus, Mann-
litis, Lamblnus. GratsV. Quod
^prbprie mewn M^ Dctecdoncm
coniurationii oecultaa, compre-
"hcnsionem, indicinm et pro]ati6-
' ncm littcrarum. Ajir!jlM.
Quod totnm est Senafus]Sn^^
plicium cohintiitis irr6gatnm.
Idem. Retiunit Gracv. <>mnc»-
que postca ordiucm Grntctiannm.
Lamb. quod totum est ^natus,
^ atque ita omncs a*it TCtCres co-
diccs habcrc : ncquc aliter Vati*
cafins, et editio Mnt^«*tS; fn len.
** plane omiltitur est , ncc male;
Hfscio an ciiam verius. Supra
Barb. ambo, el len. firmiht pro-
prie. GiJL.
Digitized
byGoogle
fHILIPPICA SBCVNOA: CAP. 8. ao5
|>rehendijti. Nam, comprelieiisio sontiunj, meaj anim-
adrersioy senatua fuit# Homo disertus non intelligit,
eum, quem cotitra ditit, laudm ^i.se^ eos, apud
quos dicit, vituperari. lam illud cuius esl, non di-
co audaciae, ( cijpit enim sc audacem) sed^
quod minime vult, stultitiae, qu^t yjncit omnes.
Nam ^ €9P^r€hen*io santUim
mea,' aniMtHidyer^io senatu^Juit\ .
Habent et Ulud quqque ^omnia.,
qantuor,. quae adnotoy quod P..
If aanU«s et Lambiuot UtJieo quo*
qae raQeperint^ In tfzt^m, ne^ue.
tain«n inefnJn<rint unde«.e |inss«,
•^iUce( Bl^.^, Ferrarii. cui Pbi-
lippicae iatae, nimium. quaniuju
debent. Grtt. Me^ omnes ante
liamb. editi: namy cum.com-
prehewa eonfi^m mea, animad-f
i^fireio Sienatvs fuerit : ucqu^ ;io-
tftTit quidqu^n) Fei;irArius. ^ie-
cit cum, reforipaiique fuit I^ni-^
])Anaa, auctore cod. Vaticano, et,
anorum aliquo^ addidtt.enim nor
tani T^ c« Xambinnm AJi^ua ne-
poa de more.secutus eat. lei^en-
aia anct^ritatctfn adiecit Cl. Heu-
«ing:erua, cum Gracvius in ano
cod. fuit , iuYenerit , scd etiam
cumt ut ego in utroque Barb»
liimimm tx prltaia. syllaba Tocia
eompreheneio n^tum eat cum/,
d^de I^atinitatia causm enaenda-
t^ fuerit» Garatqn.
Qneiis contra^ Aufatropbe pro
€ontra quem, Plinius 1. Epist.
33. 5« ei forte me appellasset
pel iUe^ cmi adessem, ifel ille^
quem .contra» VirgU' V. Aen.
370. .Solus , qui, Paridem eoh-
tas contendere contra, \Usf-
«IMG.
. ^ lam iUud\ Quosiam aUa luat
aceleray ^ quibus etiam fre*
queuter improbi gloriantur, aiia^
de quibua erubescunt, posteriuf
vitiorum genua . adftcribit Orator
l^. Antoniu. Ancfacia, a'udeliuf^
ultio , latrqcinia , . caetera buius-.
modi, quae tim aliquam et po-^
testatem desiderant^ bominlbus^
nefariis gloriandi segetem prae-.
bent. .Stultitia, iuvidia, et alia^.
quae vel a stupore meutis, rel
ab a^niuii .praviiate manant, sunt,
pudoriy et eam ob rem Orator^
Antonio non audaciae, aed stul-
titiae labem adspergit. Abram.
Non dico audaciae] Simil«
est iliud . Yatinianae : Cogitarisvm,
inillotuo intolerabili , non r^-^
gnOf (nam id ci^is audire) sed
latrocinio augur Jieri in Q. itfe-
telXi locunu In.
Cupit enim se audacem dici]
lieus codex: coepitenim se au-
dacem dicere. GaAEvnrs. lu Va-
ticano neqUc dici exstat^ nequ«
dicere, ▼erum tantummodo, cu-
pit enim se audacem : eiqne Mn-
retus e^t obsecutus. Ita fere 11.
de Orat. 60. ut iste, qui se vult
dicacem, et mehercule est, jdp^
pius: ut egregio codici, band
niminm delulisse Muretum ap-
pareat. In eodem mor, qua pin^
cit omniSfCt paullo infra, omni^
ordines, omnis cives, Garaton'.
Kotat Gratv. ia suo todise^ quent
Digitized
byGoogle
m6
0RA^'1<IO
cHvi CajntbUni mentionem fe<3ere', quum ibter sab-
sellia no5ti»d versenlUr armati?' quum in hac cella
^ncordiae^ e <lii immortales ! in qaa me consule^
cficunt esse Irnensem, 5e reperls-
tfe codpit entm se audacem di-
cere^ quani iectionem ia eo co-
dlce frustra qiiaei-fcs.
" Clivi CapitoHni jriehtionem fit-^
#W^] Dicere, clivum Capitolinnm;
aHuatis servis plenumfuisse; Hu-
lAs autem obtectiotiisstciltitianl
tfstendit i. a lOcO: iti quo duo
«peclauda suut, vldclicet Numeo,
cui dedicattt* bic locuS, Concor-
di^ie uimlrum, quae mazime est
ub armis et discOrdiis aiiena, e%
ttB in eo prlus gestae', dictae olim
•ententiae veipublicae salutares,
quibus duobus adiectis (acti atro-"
ciias, et stultiiia crimiDis ostendi-
tnr. lu Monte Tarpcio iria po-
tissimum f iierunl , ^iiorum fr^-'
queuiem inveuia^ meutioiicm.
Capitolium 'ipsum, sive templum
Jovis Opt. Max. arx, cliviis Ca-
pitolinus. rub. Victor libelio dc
urbis Roma* regionibus, regionC
octava: JEedes f^dciovis inter
arcem et Capitotiuni proph Asy-
tum, Marliaiins librO 2. cap. l r
J)iuiduntduteiii montem hunc in^
drcem et Caj i/otium: arcemque
aquiionem vcrsua^ tanquam Jir-
miorem locum aedijlcant, CapitO-
Uum vero ad T^iberim locum na^
tura munitum extruunt, Ideili
cap.^8: Cliviim Capitolihumvo^
cabant antiqui loi^um et viani,-
qua in Capitblium adscendeba^
tur, etc, jilii ad eam arcis par-»
iem^ quae Aventinum respicitj ubi
nunc S. Gregorii templum in Ve~
iabro kst, fuisst dj/irmdnt : alil
inter Saturni et toncordiat
templa^ prope Sereri arcum, ad
Senatoris stabula, Arcus aU"
tem Severi ad radices Capitolii
in^Jvri Romani cdpite ehciia-^
tus: sub quo trakseuntee tri^
umphaiuri in Capitolitun ad'*^
scend^ant, Fait ergo ctiput
CapitoUnus ad forum Roma'»
hum silice a Censorihus stratus,
ctc. CdmeUm Tcw.itus Capito^
lium priscis temporibus ifariot
habuisse aditus icrthit, tt hinc
tam pariae de CapitbUno cUv6*
ndtae sunt opinionesi Abr.Abc*
Yerisslma est eohiin sent^ti»;
quae itatuit, cliraki Capitolinaia
fiilsse, qua afdsceuditar C< foro>
ubi nndt e«t* arcua "S^j^^timii Se->
reti, in Csipitolium. VWc Alex;
Donatnm lib. 11, cap.S, et Nar-
diniim deTctfcre Roma lib. v/ cap.
II. cit?us tamen seutetitia doctis
vlris nou probatnr. XSitABT.
Tn hac ceUa Cofitordide'] De*
jtrehensis couiur^atoruln litteris,
nt uarrat PldtarciiUs iii Ctceron«,
Seitatui in ceUam Cofttordiats
C^kvdcafo Utterds t^titdt^y -tft
ihdtccs audh^it, Vnde iiiu<j pro
Sextio : Erat eodeni' ttHnport
Seiidius in diide Concordiact quod
ipsum temptts repraesentabaf rruf^
moriam consulatus mei. Fait
autem haec^sedes illiid Luv.'Opt^
v^xl' monunientdm xeJebtrrimum-
inforo; de*tfu«eadeni oratione*
Mhrlianns Hb. 3, cap. ffl /ir
area Volcani tcmpU Concor^
dide a^m^FuhdUk Ubertin&pa^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA «ECVNDA. CAP. 8. i&^
^utarcfs sententiae dictae sant, quibas ad hanc dieiip
viximasy cum gladiia homines collocati sient? Acciuw
senatum; accusa equestrem ordinem, qui tum cum
senatu copulaiu^ fuitj aCctisa omnes ordiues, onjine^.
tr0 naiua frecentis tribus onHis
posi Capitolii extructionem, ai
populo "■ ordinem Senatoriiim rtf-
donciiiasset, vovit, BxtructHan
deinde ex condenmoforum foe^
neratorum- mukatitia pecunia
in Faldtihi radicibui , Opimiius
Consul postea restauravit, kr^
ntLK^, Fult «d cliTiim Gap^toli-
&nin.jvide Al^ex. DoBatttm 1 1 Vet.
ftomne, cap. i>>. GraeV.
• Coliocatistent?] In rebai
MTOcibua solet auA fjUaba |>e-
rtodam terminiire. utproMilone:
Jnsidiatori vero et latrom quae
pctest afferri iniusta nex? Pro
Lisario: Ad ea armaprofecfus
sum, quae erant sumpta contra
/«. Id^m : Non tu ergo hunc pa-^
tria pripare, qua^ caret, sed vita
pis, qnae clauauki ett, ut ait Po-
dianua in Divinationem , de in»
dustria durior ad exprimendam
sententiam. Ab&am.
Accusa SeMaium] A comf a-*
ratloAe bomiuumy qui tam in
utriuaqnt couaulatu arma •um—
paerunt, stiilutiam obi«ctiotila os-
teudit: Cicero Senaina, Eque-
•tria ordinis, omninm oirvinm nitta
cat praeaidio, Antonioa' BarbarO-
naro. Idim.
Cum Senatu copulaiuii] Pli-
•ina lib. 35, cap. 3 : M. Cicero
demum stabilivit eqiiestte 7io->
men in consulutu suo ei Sena-^
tum conciliansy etc. Quae or-
dinum eooionctio din nou tte-
lit. liaot bifOBio poal, «t diti-*
tnr lib.i ftd Attic. eptst. i6. j^^'^'
ne diitracU e»t Q. Metelfb' Ce-
lere et Afranio'Contnlibus : Nos^
Juc inrepuhUca infirma,rhisera^-
eommutabiUque versamur, Cre^
do enim te audisse^ nostros equi-»'
tes piMe A Senatu esse disiuH^'
etos , qut primum iUud vaidf
graviter tulerurit, promulgatani
S.C.fuisse, ui de iiSf qui 6b iu^'
dicandum pecuhiam accepissent,
quaereretur, "Piulo post: Bcc^
aliae deUciae jBquitkm' vix fe^
rendae, quas ego non solum tuU,
sed etiam ornapi, Asiani , qui
de Cehsoribiis conduxerunt^ que^'
sti sunt inSenatu, se cupiditate"
prolapsos nimium magno con^
duxisse, et ut induceretur toca^'
tio postttlaverunt, etc. Smhmum
erat periculam, ne, si nifiii im'-
petrassent', plane alienarentur
a S^atu, Pattlo post: Tueor^
ut possum, iUanf a me congUi-
iinatetfn concordittm, Qno tem»
pore res confecta non est, neo
retineri dintius potuit ordinum'
inter se consensio. Epistola 17 r
Cohsttl est impositusnobis, quem
nemo praeter nos phitosophos
adspicete sine suspirio posset/
(M. Pupprom Calpnruiantiui in-
tellrglt, qnem epist. i3. Yocave-
rat ioertem, sOmni plenum, tib-*
peritnm, urtfiaxto^ttrov.) Pcrgtt*:
Quantum hoc Pulnus? factaS,^
C, de ambitu, de iudiciiSy nuUh
kx perlata: exagitatus Seha-
tuSf aUtnati itquHss it^Maht,
Digitized
byGoogle
^
ORATIO
civeajdum'confiteare,huhc ordinehi^ hbc ipso tcfmpbr^-»
ab Ityreis circamsederi. Haec tu non propter au-^
Sic tUe dnntu duo firm^tmenta
reipublicae per me unum coneti^
tuta epertii, Nam et Senatus
auctorftatem abiecit , , et ordi-'
num concordiam disidnxit, £pi-
•toU iB: Vidi uostroe publi-'
^anos facile a Senatu disiungi,
quanquam a me non d^peU.erfn-'
twr. Etiam aperllus epist. i. lib.
fequentis: Nunc vero cum equi-
tatus ille, quem ego in clivo Ca^
pjtoUnoy te signifero, ac principe
coUocaramy Senatum deseruerit^
nostri autem principes ydigito
se coelum putent atting^re, si
muUi barbcUi in piscinis sintp,
qui ad manum accedant : alii
auiem negUgant; nonne tibi
satis prodesse videor, si perfi^
cio, ut noUnt obesse^ quijjos^
sunt? . Abram. . V
j^b it/iyrtiifi] ,Jj{kthm% 9bhhy^
ra nrbe iu Tauro monte. Viden-
ti^r auteiu optimi iaculatures
fui«e> et cam ob causam Maro
in Georglcis,
- Jt/tjraeos iaxi torquentur
in arcas,
Vibiuftl ^equester in n^mini-
l)us gentiiuu: Itfiyraei Syrii
usu sagittae periti, Ij^bh.
Sunt Ituraei Sjriae, quoa quasi
•atellites adduxerat Antonius,
qnum fub Qabiuto ibi militas-
•et: homines trucjca, et audacef,
auutovqyoi wvri^ (Strab. 1* xvi«
p^ &20.) in primii sagittandi ar-.
ti« periti. lliuc Virgilio U, Ge-
org. 448* Ituraei^ areus^ et Lu-
cauo Vn. 23o. Ituraeae sagft^
tms laudantur. ^tiam sagitt^-*
rii tturaei Vtipisc.' iti Anrel. c,
XI. CfLLAii. len. habiti reit
cireumsideri, roale divifia yoci-
bus^ additaque aprincipio adfpi-^
rati.one. App^ret tamen, Ityreis^
noB ItAyreiSf »c potiuf Ityraei*
fcriptum fuiffe, quia Graece
^lrvPQaiot dicontur^ non^/Tffii^CM)*»
Vide Gellar. Orb. Ant. lU. i3.
p. 623» Circumsederi cum do-^
ctioribiif f jBrvavi. Vide Qralu ad.
Liv. IX. 3. fisTsiNO. Hi funty
de qiiibus 'infra V. 6. certunt^
agminis locum tenebant barba"
ri sagittarii: quus poftea.in
auziliif Imperatores habere con-^
sueverunt, lit uon modo ex Vo-
pisco patet , verum etiam iucu-
leotiui. ex. antiquif marmorum.i
inscriptionibuf, in qnibuf cobor—
tem aliquam, et alam eorum no*
mine «ppellari aliquando vide-*.
miis:. quamvis non foli efsenfc
iis adfcripti numeris Ituraei: quo
de more multa coUe^tt Hageo-.
bucbiuf T. X. Miscell. AmsteU
Nov. p. 36o. Vuum eiusmodi
marmor, Grut. CDs.Ltv. -b, Imp»r
Hadrlfoi .teraporibus positum*'
Beuev«Rj4 ^etfl, et a V. C. loU.^
de Vita ,d^cie illustratnr T. L,
Ant. Benev.» p. 232. ubi de hu-^^
raea poal CeUarium, Dresemium^'.
et alios «git» Tullianof quoqu^t
locoi atting^ns^ quorum ortho—
graphiam in edd. ait uondumf
cons tare. £i tamen , si vidisset,
satisfacerc poterat^ HeuHDgcrtiiv .
qui edidit Itjraeis^ P(am iu ,co .
marmore^ quod haud minos^ quam
Gceronify Viifiilji^ LKcaui^ Fliuii^'
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 8. 209
daciam dlcia tam impudenter, sed quia tantam rerum
repugnautiam non yides. Nihil profecto aapis, Quid
ct aliornm codicet, de«cribeu-
tiiim opera io yarietatet incurre^
rat, iu &criptum este |eiutur,
YRAEF. COH. IIX. iTYRiUSOa. quO-
modo etiam in Virgilio Burman-
niia edidit, optimis, opiiy;)r, MSi^
adnuentibua (in Mediceo est Ity^
reos)i eamqne acrij^turam cum
Cellano 1. c. num. 253. heic, et
Infra c. 4t. TuUio ipse restitoit.
Atque adeo nunc hoc io loco
•^reo'*^^^ codicem VaticahHm il-
li et Heusiogero auctorem pro->
fero. Alio et^m in lapide Grut.
JIXZXIU. 9. EQ. ALAS. AVQ. ITT^
jtASOJELTM. (aife ityreorvm. nt
apud Dauaq. T. II. Orthogr. p.
170.) noMo. ixraAETS. Sed in
Graeca derivalione ii utrique falU
videntur. Voum etenim iridi Ca-
'nauhonnm ad Vopiac*'!. c. 'ita
ponere, Ifyraeos^ *Ijv^tUovqi
cnili Umen Graeci, teste Pierio
Ad Virgil. U c 'Irovffuiovi di-.
zeriut, qnod et ipse Heusiug.haf-
bet, et in omnibnSy qui ad gen-'
tis hnius notitiam profernotur^
Graecorum locis inspexi. Ad eam
r^tiooem Ituraeam et ' Ituraeos
videbis iam in Sacris Libris,apud
Lucan. 1. c. Plinium V. Hist.
Ifat. a3. etc. quam heic etiam,
et infra Ferrettus ^st reote secu-.
tns. Nequc huic quoque partr
niarmorea mouumenta, desunt^'
nisi quis forte inspector cripiat.
Apud Grut. ]>xix. 6. non modo
est AI^BAN. BALVI. K. SXC. ALAE.
AVOV9TAS, ITVEABORVM. DOMO EX-
TAV06. v«rum eiiam lvcanvs.
2>Ep. ALAS. ATC« IT0VIL4E0|LVtf« qu^.
TOM. I.
nihil Graecnm cst magis. Apud
Reines. VUI. 4i. praep. cbn. i*
ATC. ITVSBOH. (rectius in Ind*
Jturaeorum) xt. vi^ TsaACTM.
Antiquiorem habet notam inai-
gnis lapia Murat. dclxx. i. ideii«
IVSSV. QVJRlNt. ^DTBRSTS. ITTREOS.
IN. LiSAXO., MOMTB. CASTELLVlU
BORVM. cspiT. Omnino per Va
legendnm est, si vox a fonta(
Graeoomm arccssi deber, nt pla-,
cuit iam Pierio, Dausquio, Ou«<;
dendorpioy aliisqne doctissimif*
Gertei. cum hoc uomen utroquot
modo scribi pro Ltatinorum mor«
V. passim Gmecos T. snbstitn->.
entium Cl. de Vita adfirmaretjj
erat ei probandum^ Graecos per
T, scripsisse, non per OT* quo^
non licet in T, convertere. Barb»
ambo, Itireis^ nt alibi ' quoqu»
variant codices* Garatonivs»
Tecgk Ituraeia, len. habitim
reiei^
Sed qui tantarum' rerum re^
pugnantiam non videas] Tan^
tam^ o. 1. T* Liber Col. non ^fui^
sed que, nonnuili quia. quod
probo. Sic enim interpunctioues
pouendas arbitror: Ilaec tu non
propter audaciam dicis tam im-^
pudtnter: eed, quia tantam re»
rtan repugnantiani non videas^<
Nihilprofecto japis. Fxrr. Sed
qui tantam rerum repugnantiam
etc.\ Hic locus varie scriplus est
iu lib. manusc. varieque impres-
sns in vulg. Miror autem, Faer-
nura et Muretum non modo noa
iudicasse, quuinodo in opti-
mo illo cod. manuscr. scriptua
o
Digitized
byGoogk
9ie
ORATIO
tit, Terum €ti«m diMimUiter
littnc locum edidiise. «ic eni^
Faerouft: sed quiu tantarum re-
rum repugnantiam non pideas,
nikil profecto sapis, Muretua
•ic : 9iBd qui tantarum rerunt re^
pugncmtiam non indetu, nihil
profecto sapis, Quid enim^ etci
Keminem esae pnto^ qui non ti-
de«t, 'qnantum inter bas lectio<«-
nes intertit. Quohi«m ergo, quo
. modd in codice illo Romano
«criptum sit, cogtioscere non po-
tiiimus: ad nosiroi confugia-
muB. bi sic habent, ut edidit
llnretus, nisi quod pro tanta^
Tum babent tantam* nostros igi-^
tnr secuti snmns, Licet tamen
ctiam sic legere, ted quia tan-
iam rerum repugnantiam n&n
nideas, nihil profecto sapis.
l^AMBiNTS. Meus codezy sed qui
iantani rerum repugnantiam non
nidebas,.qnod non iuconciunum,
ai pVo qui cnm vulgatis scriBas
^uiVi. Aut, si pideas cum aliis
vctineas, omniuo legendum est
qui^ qnod mei libri quoque prae
a« ferunu Orabtits. len. sed
^i tantam rerum repugnantiam
non ifidebas, ita tAUien, ut ^lil-
tera suboouita sit. Snspicor aCi*
ceronis raann fuisse, %ed quia,
tantam cum rerum repugnan-
tiam non videas, nihil projecto
sapiSf vcl, scd quia, qui tantam
t. r. non videas, HBTsiyo. In
ood. Vatic. ita plane locus hic
legitnr, ut enm ex suis MSis
constitnit Ferrarius: sed quia
tantam rerum repugnaniiam
non videas: neqne aliter le-
gendns ^st. Gracvinm vidimus
etiam pro Marc. 9. hoc non tn-^
iitte, otnnis poiaptas prasterit^
pro nihilp estf quia poshea liittti
futura sit, Ni^que is item pro
sua consuetudjne quia cuiu snb**
iunctivo probarc potnit in Lael.
4. quem tamen locirm optimt»
. Tindicarunt Cortrus ad Salliist.
Catil. XVill. 3. et Drak. ad Lir.
n. 8. Adde in. de Offic. 53.
extr. non esse utilfa, qtaa sinl
Jiagitio^^ foeday turpia f queni
locum Graevjua iutactum reli-
quit, item illum Auct. ad Ile-
renn. IV. 6o. negat se^ quia '
inilae incensae sint, accedero
posse. Nos ergo' summi viri iut-
diciura beic quoqne iure con-
temniraiis. lustins in eod. LaeU
2. Graevins retiunit, quia habe^
hat^ ex Grut. Man. Lamb. Vi-
Ctor. ct ariis: neqne aliter ed«
N^velliaua MDLVI. duo autiqui
libi-i apud Roger. codices Lamb«
Man. aliorum, et quatuor a me .
consulii Barberini. Tamen su-
0pecta ea mibi lectio est^ eum
haberet invenerim in ed- Ven.
MCOXCVIIL quae cum Omiii-
boni commentario prodlit, in
Froben. MDXXVIIL in ed. Seb.
Gryph. MDX|JX. qnarnm non
cst vilis auctoritas*, clenique in
en, qiMm Boger. cminit anno
MDXLVII. quinque pertetustis^
MSis nsus ex Paristeusi biblio-
theca S» Victoris, uno Leit^ovi-»
censi, et XX. anliquis edd. qui
libri omnes, duobus tantum ex*
ceptis, mctores huius leotionS»
Rogerio f^ernnt, qnam tand^nt
repet. Lamh. revocarerant. * Sto
ergo isti: Atilius y^sapieh» etC
appellattis ) , quia prudens esse
in iure* civili puteibiiiur, Cato^
quia multarum rerum UKum A«—
^trf / .' m^lta wias rft. fefeban^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA aUE.CVNDA. CAP. 8. ^n
*8t euim .demeatius, quam, qaum rei pdhlicae perni-
oiosa arma ipse c^exisy obiicere . aheri salutaiia?'
tur: propUrea fuasi cognonUU
iam habebat m senectute sa^
jrientii, \t rq>onenetnr habe^
baty ad rrequeDliorem iniUcaiivi
ttsiim id quoque cauBaae aficeAfit«
imo fuit ea causa praecipuai.quod
•ntecedit, qu:a putabatur : ciim
praeterea nonnulll huc adgregent
S«iMita conceasa, si credimtit
Appiauo. Prinui Philippica, poat-»
qnam egit de aublata Oictatura:
Liberatus caedis perioulo, pau^
eie post diebus Senatus : uncus
impactus est fugitivo jlli, qui in
6, Marii nomen ini/aserqt. fiunc
fugttivum Epitome Chamacem^
ferebantur y habentea multaque Valeriua Majumnf Herophiluia
dus^ a quibua Umen cum pleria- medicum equarium, Amatium
que et meljoribuf fiarberioi om-^ vocat Appianus. Hic, nt auctor
nes codices recte dissentiun». Sed .est Valerius, cum se Marii8e<«
quo magis probaU TuUioque pties Coosnlis fiHum silbularet^
Hdserta nuuc estjea modonioi va- ita credulam pUbem sibi conci*
rietas, eo probabiiior et iustior
nea. suspicio ett. ^imiliter iu
loco Pliuii V. Epist. 8. i. Cor-
tius iudicavif, similemque atlulit
cx MilooiaoA c. 23. ubi vide. Ga&.
len. sed qui tantam rerum re^
pugnantiamnon fidebas (lincola
Umen tub b uot4U). Te^ et
Gud. sed qui tantam rerum r«-
pugnantiam videas, nihil pro^,
fecto sapis,
Contra remp, pernifiiosa ar"
ma] Reip, perniciosa , o. 1. ▼•
Uavity ut viveote adhuc Caesara
eum mulu municipla, et veiera*
norum Colouiae palronum ad-
optarent. Sed ab eo eicctus ia
exilium, cum in uii>cm andiu
Caesaris uece rediisset, Senatum
trucidare volens ab.Autonio com-»
preheuAus eX necaius eat* £uim«
vfro plebs in Autonium sic exfp»
•rsit, ut iu omuem eius necandl
occasionem immioeret, ut narrat
Appianus initio tertii civilium:
Senatus '^manifesie compertum
perspictiQ recium. FfiRRAji. Ipse" habens^ Antonio insidias a ple-^
^e^p. perniciosa awi4\ Et hoc
ab iisdcm membranis, nec non
Pal. primo. prius editi, ipse
contra remp, pcrniciosa^ Grv-
TfiavK. It^ hac optima lectione
becula comparari , concessit, ut
excubias sibi constituerst e ye^
teranis praesentibus, Isporro^
siue id unum rebus tmte geren-i-
dis spectai/erat, sitv occasionem
i^ecipienda unum ex iis, quos vi« forte pblatam ampl^xus est, de^
4h Muretum Grutero praeiviMff lecium stipatorum habuit, sem^
aiiror. Oidinem V^^Alicaui secutos per numerum augens usque ad
i.Ue fuerat , in quo sic inveniy sena millia, non e militibus quo9
»um ^eip. pcrnictosa arma ipse facile^ si qua necessitas incum-
ceperis, obicere alteri salutaria ? beret, aliunde se habiti^rum esse
Cjlk. sperabat, sed omnes CentUfio^
jirma ipse ceperis] Imo j| ues, ut qui ordines ducers pos^
O 2
Digitized
byGoogle
aia
ORATIO
At eiiam qiiodam loco ^eetus esse vcinisti. Quam id
iM (diibonit) aon decebati, ^ln quo est tua culpa non-
seni, et magnum tuum hiAeremt
rei miUtari^, *i(*i cognitos e bei^
lis, quae imperatore Caeeareges^
eerant, ▲!}&•
jit etiam quodam loco ft^oe^
iut esee uoluisti] CoDiicit And.
Schouuf, ioco, iib. i. Nodon
cap. 13. qnl adeaiur., GmrTJULVs*
jtt etiam quodam- ioco>] Noa
Mtis tibi fuit CoDsulalam meum
Vituperare, Disi versum a mt
«criptum de meo bOBsulatu,
Cedant arrna togae, con^
cedat laurea laudi,
imdere^et in eum iocari voluii-
fes» ^Abrak.
Quam id\ Antonii iocum ioco
dilutt, priroum in eius iasulsi» '
tatem excHfnaus, deinde fami-
liariter reprebeudeos, teriio caus-
§fjxk ridiculam aiferens, cur re-
preheadeodus esse Tideaiur. I-
DBM. >
Te nan decebat] homincm
hnmanitAtis ignarum, et omnis
leporis expertem. Idxjo. Quam
id, dii bonif] £x autiqno iibvo
post quam interpon^ pronomen
le;.ut sit, guam id te, dii bom\
non decchat. Fashn. Te per-
peram omissum cst in ediiiuiii<-
biis reccotibus, €axi\\ id ex Vati-
cano restituerit Faerous et Mu-
rchis, conseotiente Lambino et
, Manutio^ Grasv. Omiserat ta-
men pronoroen istud Graeviuf,
nolens profecto et imprudens.
Itaqnc rettituimus : sed quo loco
cst ia Vatif^ano, a quo uuo scr*
Tatur, noa ante non^ ut Verb.
Olir^ Lall. ei Hettsio^. Gar.
IV, quod uuas omnimn Vat. ha—
bet» et Graevius, qui ia nota id
Talde probat, et Ern. in texiuia
recipere debebant, qao demom
rcstituto suam qnasi vim recipic
tota oratio. Mamque baec noK
nuiverse disputata aut dicta ac->
cipi voLebat, sed iacubat baec in
Antonium, quem ridebat, quod
facetos Tideri Tellet, quum ta«
men esset ingemo a leporibus et
fccetiis alienissimo , quod patet'
c Terbis sequeatibns: in quo est
tua culpa n\mnuUa, aliquid
enim salis ab uxore mima tra-
here jwtuisti, quae Terba etjam
in plurimis codd. iu ien. Teeg.
Gud. depravata suot, quum pro
nonnulia habeaut nuUa, Sca-
sns enim «st: tu mihi ineptu^
pideriSf quod facetum te ess&'
simuias, id enim naturae tuae
repugnat, quanquam trahmcm
akquid potuisses eae uxore mi''
ma, £x quo intelligitur, istius
Tocis omisaionc £ra. huac locum
dcpraTassc.
Xn quo.M tua culpa nuUa^
Nonnulla, h Col. recte. Frr-
RAR. NonnuUa] Hano Tocem
addit ad extenuaudam accusatio-
Bcro, ut familiarius compeUct*
Abram. len. nuUa, ut quidanx
itii, deinde, mima uxore^ de qna
Tide c. 24. HbvbDio. fiarbeirini
qnoque nuUa, aed perperam.
Ipsc Grut. retinuit nonnuUa cr
Lamb. Car. Stepfa. etMan. atqu»
ita Vatic. in quc tamen^ a mimm
uxore. Gah.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. 8. 2i3
iMxlla.' Alipiid emm saiisaibtixoremima traherepotuisti.
CE0ANT ARMA TOGAE. Quid? ttim noime cesserunt ?
'^fiquid ^alis] Aliquid facetia-
twmy leporit, et feitivjutis disce-
-re potASstl A «ihica tua CytheM*
ride ludia, quicum tam familia-
Titer et tam liiivre vivi», nt ttxor
tua videri po9tit« Stdia, Uporif^
^nt apud'Catallnra,
Qiti ium denique hahent tftf-
^ Um ac leportm, "
ittemr ^
— ' nam kulia veniistag,
Nulla m tam "magno ' est cor^
po^e 'mica saUs, Abram.
jib uxore mimal Cytherid*,
siTC Volumni.n,- dc qna infra di*-
cendum. - Ea' vercne uxor f uer^
Antonii, an tantwm amica, dqbi-
tari meritd possit. multas enim
liabmt tixores. Prima fnit Bam-
balionis filia, de qna dictnm m-
pra. Altera foit C. Antonii fllw,
de qna infra r FiUam eittty jo-
rorem tuam eiecieti, aka condi-'
tione quaesita et ante perspe^
cta, nbi non optime Lambinna
cmendat itxortm tuam* fuit «nim
illa Tere aoror pairueli» AntOBii.
Qnam antem conditionem quae-
sierit Antonins, ei ante perspe-
xerit, dubitari potest, FuUiaene,
qnae mortuo paucis ant« meqsi-
]»us Curtone vrdna rclicta fucrat,
an Cjtheridis miiiMie, non satis
liqnet. Certc cnm, nt ex Plu-
tareho et Ctcerwie constat, sto-
tim post repudialam Antoniam
Italiae opptda obierit cum illa
mjmula, non videtur adliue de
Fukiae nnptiis cogitas&e, ne re-
centem uxorem iis ftftgitiis offen-
dwet. Qmre nihil obaUt quo^
minus {lle Cytbetidem vcre tiim
uxorem acceperit, ut loqnitur
Oratdr, a' qna tamen |>tttlo post
fecit divortium, et Fulriam du-
xit nxorem. Deiude, lit societa-
t^m cum Caesat-e Octaviano coa-
iitam arctins conglntiqaret , et
Octaviam Cacsaris sororem in
iriatrtmonium adsctvit,' «t postem
repudiavit ih gratiam Cleopatrae.
Sed hACc postea contigerunt* •
Il>EM.
Ceddnt aYttia toffoe] Hunc ©t
alios huiusmodi versictilos, tit
ait Fabius libro i r, cap. t, non
desierimt carpere malignL vide
in Pisonem cap. 19 et 3o. Sal-
lustius in Cicerorfcm: JBtiamne
aures nostrds onerdbis^uo odio?
Btiamne molestissimis verbis in^^
Sectabere ?
Cedant arma togae^ coneedat
laurea linguae»
Quasi vero togatus et non ar^
jnatus ea, quae gloriaris^ coHfe^
ceris ? Victorius lib. 5. Var. cap.
24. legit iinguae, non iaudi. Hnnc
autem versum rcprehendebant,
non quasi elegantia careulem, ut
putavft hoc loco Manutius, stA
quasi arrogantem. Plutarchu»:
u4t Ciceronis immoderata dc se
ioquendi consuetudo intempe^
rantem in eo gioriae cupi^ta-
tem arguebaty cum exciamaret
Cedant arma togae, concedat
iaurea Unguae. Idem.
Quid tum ? nonne cesserunt ?\
Incorrupta verba, sed perperara^
meo quidem indiclo, distincu*
Kam iic intecpiingendifta arbl*
Digitized
byGoogk
3l4
ORATlO
i 1
Al postea tiiis armis cesstt togiu. Qna^tamxiii igitnir,
utrum raelius fueiit: libertati popiili Aoniaui acel^y-
ralorum arraa, au liberlatera nostrara armis tuis cede-
re. /Nec vtrp tibi de versibus plura respondebo ;
tror, Quid? tim i^onne cesae^
runt ? Illad de^lnrat, quod ser
qmtiir, o^ />4f>l^^ ; «Itiod ad iitm
refertar. Cicero d« Provincu#
C^onftuL ,Tumf iftquamf Bizan^
fiiy et postea signa illa^ et reli^
fua urhis orium^nta sanctissi'
jfie custqdita tenuefunt. F£a.R.
Quid? /«/7i] . Quid? in me^
consulatu uonne arma CatUioae
tueae togcc ceaferunt, cum ego
togatua couinratioaem oppreaai ?
At po^tea'^ A;iino qnartodeci-
ma poit meum cobsulati^u bel-i-
lum cifile tuia ucfarits iuterc^s^
•iodibus -.coacilasi», et Caeaarem
contra patriam armaiii ; quo tem-
pore tuis armis ceMit pax et
IranquiUitas r^ipu^lic^e. ^bm.
Nec vero tibi ^ versibus re^
spond^o] Hic quoque post fdTV
sibus interpone ex autiqui ex-
cmplaris fide vocem j?lura , meo
■iudtcio nece^sariam* Item pau*
lo iuferiuSj post breviter, voccm
te, quae in subsequeniibus de-
leatur. Fabrbtvs. Flura reccplt
cum Faeruo Lamblous. cur nou
Tero receperlt Muretus et Manu-
tius, causam non video. GeabV.
Nec vero tibi\ Quod me ob scri-
ptos a nte versus, tiiiiquam Grae«-
culum otiosum et sophisum ir-
ridfs, indigna est, cui respondea-
tur, iUa oblectio. rcspondet ta-
men breviter, se ita animiim ad
poeaimy ad philosophiam, ad cae-
ttraa emditiouis paries appulisae^
nt n«o amicu^fniVqn^^iiyP^xom-
modis srrviebat, t^pe reipublicaep .
cuin^ isajuti cofitf ^ebat , , defue—
rk, e| suis omolmod;}e litler»-
tnrae mennmf^^is: nomiut Ro*
j«tanQ . laUdem peperevii, et uti-
litatem iuveutntir 'A|9s|iAai; Lamb.
et Graev. cum plura ex Vat. rt^
cte aildereut» eo ^ebeVaut. loco
iuierponcre, qiio ii^ A|Sp Laberi
Faerniis vere ii«diw<»*« ^l essel,
nec vero tibi deyve^^sibus plura
respondebo^ Gar. ^ .^PlUliam non
^erspicere pos(»umj cur Erfi* omi-
gctit piurUf quod post verba de
persibus aii iiuo Vat. Ieg'^tuv.
Put^t £rKie8tius, omuioo nihil ah
eo de verstbus fcspousum tase,
•td tantum additum e»ae; Au*
4oniiim versus non scribere pos-
-se. At ego coBtendo, propierea
-m Fai*mo, LAmbiao, Mureto, Ma*
mitio,. Graevio deqique hiuc le-
cttonem e Vat. r^ceptam essCi
qnod de versibus ilUs: Cedant
artna togae ftc. . Aniouto aatis
-acerbe responderat: Quid? tum
nonnecesserunt ? At postea tuia
Urmis oessit toga,. PauUu post/
aate verba: neque illos, ex au^-
ctoritate Vat.. quod ab editoribui
nondum obs^rvatum est^ reciiqa
-pomiiir /^, qiiam vnlgo post uhm
/o«,^nod oppositum est sequeuti
me
De versibus] M,TulIiiis, mest
apud Plutarcbum, iam inde a pii^
-critia erat aliquo modo ad po^
'Wn propensior* JProoedcns a0r
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP.g. Sj$
Imtum dicam breviter : neque illos, neqize ullas te
cimiiino literas nosse; me nec rei puhlloae, nec ami-
cis umquam detuisse, et tamen omni genere monumen-
tOJTum ineornm perfecisse opexis subseci vis , ut nieap
tatC' et maiore varietate huiuS"
jnodi musoj exercens^ pisus est
non soluHi oratory sed eHatn
owniuvi Jlor^uinorum optimus
poeta. Quamvis «eciitis tcxnpo*
•ribuft jjoesis eius^ cum seguens
€Letas inultps adj)oe'sim idoneos
jfrotuiissfit,, facta est omnirio
in^foria et inhonorata, (fuiu3
tameu t^nius. ttuillo si se peoitui
tradlilisset^ posterfs etiam fort.isse
pal nxam praeripcre potuidset^ Sij
([u')dcm Caesare rempublicaxn ob-
tiueuie^ iam annos sexa^^nla Da«
tus, facilitate, quam ad poesim
habebat, ludens utebatur, -P'-
citur enim^ cunt adaliquid eius-
jnodi dilaberetur^ i/ersus una f^o-
9te Judisse quingentos, Akjuc
cam ob rcm ab iuimicis cavpebii-
tur, quasi, posthabilis amicorum
commodis abicctaijue reipublica^
cura, «juasi Graeculus quitiam iii
cius uniuft studium se penitiis im;*-
mergereu Acram*
Omni genere inonumentorujn]
Calenus invecliva contra Tulliuiji
apnd Dioucm lib. 46: ^t ^o-
phistamy et Po^tam, et r/iilosQ-
phum, et Qratorem^ et Uistori"
cum esse se siijnfiat, Plutarchut:
Sic erat ab ij)sa natura compara^
tus, ut Pliito indolein dodrinae
sapientiaequ^ cupidam requirit,
ndeo ut ontnem dqctrinam am^
jfleeteretur, neque ullum erudjr
tionis genus posthab^rct» Id^*
Opwris subQisivis'] Si4(f^€CiP{Sf
Lan^. Col. S.C. et caelWi 1. t.
Pperae autem subsecivae snut,
noQ pvincipales (ut ita dicam)^
*ed proximae, ^ua& ludis ^et fcriis,
acilicet quas a funciione muue-
rijL in remp., forum, aiu^cos* stu-
diis ac Mksis damns. Di^ue
(opiuor) s^Tf.secwae ab iis, qua.e
iu a^roram assj^i^ationibus sub-
«eciva uomjuantur: qu^e sunt
tanquam jissiguatoruiv finium rc-
liqua : de quib.us Fronliuus, Suh-^
secit^unh iuqwit, est ^^uod a sfib-
^ecante li/iea n^^men accepit,
Subseciporumgenera duo,: unuijj^
quod in extremis assignatoruirj,
Jiaium centuri^ expleri r{or\ por
tuit, alterum g^^us suk^ecivo'^
ruvit q/iiod in mediis assi^nd^tior'
nibus et integris pe^turiia in^
tervenit* quicquid eniffi inter iv
lirnitcs minus, quam interclusur^
M, fuerit fkssigriati^m^ ^ia Ju^
remanet appellatione^ ideo quod
is moduSy qui assignationi SU"
perest,^ linea clajudapAT ^t sub^
secetur: nam ^ rdiquarum
meuswraruvi (fct^s, juicfiuid in--
ter normalein lip^^ et exire-
^tatem int^rest^ subsffivum o-p-
jfcUat^r* Itieipj^ et^eo.plui ctiain
Aficnnui et Vrbicus. tradunt, hacc
autem, lU scribit Ui^inu», <^'^i-
.si^onum aique assi^naiioiium au-
ctores ferc siUi r^scrvaba^U, A^b
)ia< aiiQiUtudiue i^itur operae, '
^ijOJiie, tcmpora , quac awcoium,
.foxi, reipt s^p^JWMit av<j\j« ex ii^
Digitized
byGoogle
2l6
ORATIO
Tigiliae, meaeque literae, et iu\rentuti ntilitatitf^ et norainl
e^ipiuntnr, et quati subsecmitar ;
quac nobis reservamuSf nec per-
irc sinimns, fcd in legendo, com-
xneutando , «cribendo consumi-
JnuSySubseciTanuncnpaniur. Qua-
re apud Varr. lib. i. de Re ru-
stica in, ^ubsecivUFiu, non subtJtm
•mwum^ apud M. TuH. muUis in
locia, apad caeteros scviptorcs
codem modo scribendum est.
Haec ex Angeli Golotii tbcsan-
ris deprompsimas, quem omnes
a liltcris non alieni pene venera^
ri debemos, non solnm propter
cius eruditionem atque dortri-
Siam prope singularetn, sed etiam
propter incredibilem quendam
in boc' bominnm geous amorem
Ct cbarltatcm : ita eius omnis gra-
iia, opes, domus, alque adco ipse
totus pmnibus studiosis patet.
FEaAiaivs. Operis ' subsecii^is'\
Sarum'duamm vocuift iu opti-
xno illo libro 'ne tenuissimurtl
quidem vestiginm est: qnod ta-
snen librarii culpa factiun pnto.
MvnaTvs. Operis subcesivis'] Ab-
liunt baec duo vcrba ab antiquis-
ftimo nbro Vaiicano. Fvlv, Vn-
siNvs. Operis succisivis^ No-
Btef 2« de Oratore exeunte : Quid
enim poterit ditere? Consula-
rem ee esse Hominem et censo-
riumP IBadem nostra caussa
€st, An aetatem affe^et ? Qua-
driennio minor est, An se ne-
tcire? Quae c^o scro , quae
€ursim arripui, quae succisipis
cperis, ut aiunt , iste a puet^o
^ummo studio, summis doctori-
hus, Praefatione libri primi de
lcgibiu : Subcesiua quaedam
tempora incurrunt, quae ^go
perire non patior, ut^ si qui dies
ad rusticandum dati aint, ad eo-
rum numerum accommodentur,
quaescribimus, Ajiiu len. subsici»
ins, utsaepe in veiostis momumea—
tis. Uevsimg. Recte subsectPts
Barb. ambo cam melioribui.
Gar.
Nomini Romano laudis aliquid
afferrent\ Quautum eias luca-
brationes nomini Romano laudja
attulerint, pancia ostendit V«l-
leiua lib. 3: Vt vita clarus,
ita ingenio maximus, qui effecii,
ne, quorum arma piceramus, eo^
rum ingenio vinceremur, Te-
sti» etiam Apollonius ille Rbe-
tor a)pad Plutarcham, qoi cum
Gtceronem adolekcentem adhoe
Graece dcclamantem aadiasct,
caetcris plaudentibns, ipsc ment#
confusus et cogitabiindai liaere-
hat : Oraviter id fsrente Cicero-
ne, dixit, Te quidem^ o Cicero^
laudo et admiror, Sed miseror
Graeciae fortunam, videns, quae
sola hobis pulchra et honesta
supererant, ea per te ad Roma^
nos peruenisse, eruditionem ei
eloquentiam, Scd quis GaCsare
locupletior tcstb, qui Aoticato-
nem scribens, non solum Peri-
cli Tullium comparabat, nt acri-
blt Plutarchns, sed etiam, ui nar-
rat Plinius libro 7, cip. 3o. scri-
psit, eum omnium triarnphotum
' lauream adeptum maiorem, quan-
to plus est ingenii Romani ter-
minos in tantum promouisse,
quam imperi, ul merito cxcU-
marit 64UUS lib. 8:
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 8. 317
auditus et Indos > • ^
Jmplebit terras poce, et furia^
Ua hella
Puhnine cbmpeecet lingudt,
' 7UC dieiade reiiMqUei -
• JPar ' dec^e eloquH . , cuiquam
4fperare nepotum» Abk. ;
lei^ et viventium . utilitati, et
Tiomini Roitu laudis afferrent^
omlMt Toee aliquid» PUcet vi-
^entium^ cfnod a Gr«eVi'a dob ob~
•enratum miror : qoia Citero itaii
tantnm ' iuf«tiibat , iCHl Ift Tirift
iBgeaii motiiHiientis profnisM ei*^
bi Tisu^-eft. Itffqne lcgendum
fbrt«Me : ut meae vigiliae, mea&-
que litt^ae, et piv^entium utili--
<atif et Hominis Romani laudi
aliqutd afferrent» Ita Terbum
adfero pro adstruo , confero^
nsurpainm (legitur pro Min^c. 4.
At vero haec tua iustitia, et le-
^nUoi animi fiorescet quotidie
magisy^iia ut quantum operibus
"tuis dimturnitas detr^heti tan-
tum adjittait laudibus, I. Tiucnl.
3. Quare, si aliquid oratoriae
iaudi nostra attulimus indu^
€tria, Multo studiosiu^ philoso^
*phiae jontes aperiemUs. Hbt-
•MG. Altera cmendatio, li^et
a MSo profeeta, mifai plane dif-
plicet, c(ui non puto esse Tnl-
lianum, viventium utilitati \ qni-
que seio Tnllium de suis oraijo-
nibns ita locntum in Bmto c.
-32. certe enim boni aliquid at-
tulimus iuventutr^ magnificer^
tius,*quarufuerat, genus dioert^
' di,'et ornatiUSj' iiem IV*' ad Att.
a. itaqui eratio (pro Pomoy
iuventuti nostrae deberi no^i
' potest ; qni denique non dubito,
qnin philosopkicos etiam 'libros
iis potiuiitinm Cic^o . strSpserity
^ui ei se stiidio . esseot postcli
tradituri. De suis ntique omni-
bns et oraioriis, et pbiloabphicis
librrs, tertim de his potissimnm,
ita loqnitnr II. de'Divln. o. quod
enim munuf reip, adferre maiutf
meliusve possumus, quam s^rlo^
cemus. atque erudimus iuventu^
tem? Ahera vero uecessaria non
est. Loco illo ex Tuscul. ora-^
toriae iaudis defieudentem Wopi.
kensinm*' vid© 1; liect. Tull. g.
!p. 49. qiicm< snramopere adin-
Vant ea, quie Cortius adnout ad
Plifl. U. Bpist. 1. 6. Atquc illa
eadem l«fikio Tisa faerat Mnr^
probabilia, qui omnes in eam H-
•bros veteres consentirc monnerat.
RecepU quoqne a Gebhardo fu2t
cx octo MSis, et in illius Cre«-
pnndiis adserta : iisque accedit
codex Bfg. ille aotiquissimns, et
editio Rom. MCDLXIX. Sed
"Victor. Camer. P. Man. Car. Steph.
•Lamb. Ald. Nep. et editio Vas*-
-cosani cclebris MDXLIX. itefn
cod. Barb. habent ibi oratoriae
laudi, qnod practulit Bentleius,
et in ed. sec. ac tertia Davistns*
Ga&aton. Vuus cpd^ len. mea^
que iitterae et viventium utiiii^
tati, et nomini Romano laudis
.afferrent, quam lectionem pro-
p^rea maxime attuli, quod Grae-
TJus, qnum alioqiiin omues lectt.
noii .absonas ex eo codice, quem
dicttutenndem esse, attulerit, hsnc
potissimnm non memoraTit, adao
ut vel ex eo suspicari possis, autiir-
bmm esae diversum, aut a Grae-
Tio non acourate.collatnm. Heii-
singero placet isU lectio, dnm-
• mndo scripsexis laudi. aUquid
afferrent^ qnasi Cicero non tan-
Digitized
byGoogk
9l8
PRATIO
Aon^ano laudi« i^quid afferreot. Sed htibo ooa ha-
ins temporia; rtd maiora veniamus.
IX- P- Clodium meo consilio iuterfectuia • esse
dwcisti. Qi^iciuai^ hqmines pularentt. si t\im gqcifus
essely quum tu iilum in foro, iuspeciante popuk) Ro-
wano, gladio,stiicto lAaecutus esj negotiumque trans-
egHises, nibi ille sein scalas tabernae iibrariae com'e-
cisset, his(jue oppilatis impetum tuum compressiJis*6t ?
-Uim . iitveBibui ,- »ed,;csftUin TirM,
iB^fejoii m*«utnf:tatis «nis 'prodesii»
4^ veluerit, Tiu> qmo cna eo noii
xoosentlo.
' ' Ssd hac uon haiaf te^ori^
fMaeCy o. L. .▼. Fbh.ka«l1vs.
^i^Ad^^maiora .penicunMa] Aoti<-
jfiins libev •mmortL t^eanui^,
^EKKvs, Aatioant lectioaeiii
•iurc proBaTit Muretns» Lambi«>
^s , Manutiua , male reapuerimt
:^centiorcs. Grajsvivs. Slc Vat.
^iilgo : ad iHaiora veaiamus,
Jid dtoasum peiinde e»t, quid-
^id flcripseris. Graev. et Heup
Ktng. .Vau • s^qauti swlU £me-
stins recepit vidgatam.
, Spectdnte populo Mornano ]
•inspediante y 1. Gol. et alii nou-
»olli« utrumque oiiiuiRO proba-
^ile. milii taraeu boc magis ar*-
ridet* Ferrarivs. Kecte ixtr-
^ectante P. Man. Cai*. Stepb.
-Grui. et omuibiis suis MSis coq-
.firmantibus Li*mbinus; accedit
cod. Griiev. la Barb. sec ./vo-
pulo spectdnte* Sed Vatic epe~
mtante /*. jR. gladio insecutud
-##. Gar. • ;
Negoeium^ue trojuegisses]
■ifegotiumf I, T, et ita scribi
-«fortere, docent infcriptionts
'.vetcrnm aoaumeatorum. F«s.«
\2fisiilU se sub ici^ toberr
mae iibr<irioe coniecisset] -Libei'
GqI. et liur jka niiiiprit Yctur
atotia non sub soqim^, «^d <a
acgdas. Quid •veruzA^Ail^ diyif
jiatidum. , Ascouii taaea vcrba
^ub^cribere placait, qi^c pjo
Col. vidcatur> faeere: Mt<iupi i^
scalas quasdam Comimi fugisr
Sen^, Hi^uc eaodeitt. rem prp
.MiL «•miuemQrat. Joyjiftk ^^ ^ii^i
iUe se sub sccUcts] Aitti^iifl li*
ber nisi se ille in s^<;^s, Fji^n-
My». Nisi ilie se ia scaiq^t tftc^
inc duo Tctustissimi Jf erario iur
.fpecii; pr.obfltquc A^uhi«> uec
recedtt^Pal. sec^ «Ht S» Victor.
anted «iisi> Aub 4caiflSp ^^JVTr
TA&Vfi.^ Cpd. lcn. sub scala^»
Grud. sjib scala» o. in sqaias^
;cl 'pajuUo poi»t, Insque quid^
oppU. " f, et ^. .sub,,}Sc<iias^
Taberua^ Zi'^raWa^ J , Horatliia
lib* 1 , ^at. 4:
Nulla taberna m€^ hab^at,
neqae piia iibelios,
Taberna proprie et «trif^e dici-»
-lur locus tabiilis cLauf^s, )^t uo-
•tAiit Fesius, ^t lsidk>irH«> q^«m<-
id« / u^> ait .yipiaBu* de verb.
ai^niicat. lib. lo^ , ^(ibsrnae ap^
peiiatio declarut onme utiiead
Jtabitandum aodificium. ubi uo-
lat Goderrcduft reperii^ tab^viiam
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 9, 5^9
Quod quidem ego favisse nje tibi fateQr, ^u^sisse ne
tu quidem dicis« At Miloni ne f^vere qi^icJera potui,
Prias enimrem transegit, quam, .quisquam eum su^
argentariam. D. de cODtrahend.
' empt. 1. 52. lanionia. de orig.
iiirta»l.'a. J. a4. f^Mi«iam. D.
de leg:* 1. 8S. casenriaib. D; ii
, ^etvft.: Vtedicct. canponiam. !)•
~<IO'in8ti^ 1. i5. iuslStOriam. de
instit. 1. 5. iS. pisfylnafHaftti D.
&t inttiiicto 1. i5. pm^nriM^iaBU
*!>• de itfi 1. 91« Abkam,
' 8M^)jitid egt>] In anti^r^ eat,
^y»f>rf qukhm eg(u -01 feat ordo^
^•d- quidem ego ^fatdot^ fa^ fr*' 9* J«pi*4e,
ait i. q. in quo y adeoqne dnvior
uans eiiis accusativi depreheuda-
.tnr, T. c. Ter. Ajidr. *, 5, i,
-eed si quid^esty ^quod mea opera
optu tiivohi*. Adelph. 6» *,
49. qitod iUoe aeta^ eal> acuet,
Liv. 5y.c..54. jilpct vieae itt"
mq^fpakihs, TtuUa dum 'fia
(quod 4:ontiHen9 memoeia eit,)
^uperatae. len, Gnd. Sed qufd
^go Juiwe me- tihi fateor, o. et
V- eed quid ego fui9se me tibi
in9^ iHA tibi. Faerkvs. Sed
qttid ego ? favuise me i^i etc. ]
lUt Tidetur di'ifiingnendntti , non
nt pnblieatnr, Sed quid? eg<i
■fmpiaee-ett^ non male «tiam Giii-
lielmias ^onitciebat : EcfUidegO?
fttvieee,. -feav^ Malui et bic s«-
• ^i T^^im^m codicem Vatica-
'ftnm cudi Mureto etLambino,
gbam triviales libros. Grawivs.
■^ttod quiiiem ego favieae Me iibi
fat,] Lcedo <vnlg. jed ^uid ? ego
fapi4ee ete, i»nt nnUmn se^asnm
^Viiebet, neqne eani lectiohefti
Em.^ probat, vult «utem ' eaiu
Iran^ in iftodum mmati; jQuid?
^g^ ^faviese me ^tibi ^ateor»
lieetionem autem Yat., qdam
Lambtnus, Muretns, Mauutins.,
Graevius, Hensingernir dcnique
exhibnerunt : quod i^uidem ego
fav. projtterea deserit, quod h'a€c
loqnntio panUto durior sit', ^t
explieatio^em Veqnirit, q^nm t«^
men in f ingua latio^ bibil i^t fi^
-qaentins qnam accusati^m proU.
i^HiliT. in tali ooDtexiu ponerCj m
FaviJtse] Plaiisu fiignificassdt
tinim factum >ive potius coua-
tum mihi prbbari, Prudeutcr
autem hulus rci ijieminit , non
solum ut crlmen defeudat, sed
ut etiam in Autonium relorqueat.
Cuius enim impudentiae fuit,
obiicere altcri cousilium patrati
facinoris, quod ipse sua manu,
non solum consilio, patrare vo-
Inerat Autouius. Avram,
Qt$am quisquam tum] Tttm
1 libri^- V, abest. Fbrrarivs,
-Quam quisquttn suspicaretiir^
'eum faeturum esse] Tu iu
«menda* iiixta ' antiquam scriptu^
ram, quam' quisquam eutn fu-
ciurum id suspicareiur. Faern.
Saspicaretur] Cum nemo sAspi-
cari -posset fore, nt Clodius et
Milo eo .die sibi in via Applk
propc BoVillaS occnrrereht. A*-
BRAii. len. quum quisquam su^
spicdfHur- facturum eum}'eske,
Vaticaitum secutiis sdm: siupe-
ctuin iamcn ea^t eum, quod ade»
Digitized
byGoogle
2^0
ORATIO'
spicaretur fabltirum esse. At ego suasi. Scilicet &
«nimus erat Milonis, ut protlesse rci publicae sino
miasore non posset. At laetatus sum. Quid? Ergo
in tanta laetitia cunctae civitatis me unum tristem
iB librU locmn, yariat* Hitsiito.
sBarb. ambo c^m Teteribiu edi*
,tb ^ quam quiiquam tum suspv-
jetaretur. eum facturum e«if . Ia
VaU tsi.quisquam.eum, .nt htt-
J)«t Faemus; ac praetcrea, ne
ffthere quidem potui ^uadere,
\Ylc«miim verbum pro ▼aricUte
jidfcriptum arbitror: aed perp«-
jam^ Gar. Ie|K Gad. quam
q, suspicaretur .facturum eum
eese ; idem babent o. et. i^.
praeter 9., qui exblbct: suspi^
cetur. Eru. edidit: quam quis-
quam eum auspicaritur facturum
esse, Teeg. quam quisq. sci-
^citaretur fact, esse» Vat. le-
ctiooem mcrito receperunt Graey.
et Heusjn^. ille' modo hoc or-
dine : quam eum quisquam — .
'jit egq suasi\ Alio argnmeuto
probat, se necandi Clodii consi-
Jium non dedisse^ petito,« per-
f9ua Milooisy qui^srnaswibi^ hau4r
«^aqnam iudigebat: idque hcK
noris cauSa tribuit eius amori 'in
.rempublicam y quod tribui po:-
.ti^erat eius audaciae* AjiiLMi.
At laetatus sum"] Argumeuta-
]batar a consequenti Antonius, Ci-
ceroneqi uecaodi Ckodii fuisse
•nasorem, «^uod eius i^orte lae-
tatus esset. Id confutat Oratori
taoqnam commune, et quod om-
njibus^boQis, qui Clodii morte
|aetati sunt, coaveuiret. loi^
. . Jn Xanti^.Metitia^ B^iii
cst' in pubfica lactitif^ gaoderey
.publkasque gratidatiooca priy^tii
.4oIoribiu imtcferre. .'qm^ tam^
iigne. m^gia, et iniqiice quam
mcrito j^chiiies obie^-Demo-
atheni^ >qaod in publioai Uet^tlpi
civitatis post necem Philippi:
, 8eptimji> die post filiae ntorffim,
pritquam slu^isset f eique iuHa
S0lvi$set\ coronatus fit alkam
vestem assumensboves jmfo^l^
vitp. qnod ille repreheBdens mire
paratragoedii^t oratioae coqLtxa
Ctesiphontem. Quanto .melt«s
^sdiiiiiem carplt Demoatbentti
orationc d? Corona: .ffianc eU^
^isti gerendae r^ipublipae rSr
tionem Cquando, ut.idyfacari^,
tihi venit in mentem)^ in qua,
,ei qua patmae feUcitae oontf^
^tHift , leporis vitam ageha&,
timens et; tremens^ ef semper
pla^am efepeetans, in aliorum
rpku^ f^ii^^sis qudojp et confir'
.dens <ib om^ihus videhare, Item^:
£t efro- iihenter jEsMnem ror
.gaverim," . cum haec j^ebant^,
cum zeh, ' laetitia, laudihus
plena tivitas erat, utrum „sa^
crificabai^, et simul pum aliia
.laetgbatur, an tristis ,et ^«-
m<f*^f et publicisi commodte ifh»
festus domi sedebat, Subdii:
QupmQdo dig^f^* ncn esty qni
jiauuna morte pereat , si, ob
.quae cqeteri laeiahantur , ipsa
moerebat, ,fum videret?, h^HAM»
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA. SECVNDA. CAP.
321
ease oportebat? QaaBaqiiam die morte P. Clodii fuit
quaestio, qoii satis prudenter illa quidem coastituta.
Quid enim altinebat nova lege quaeri de eo, qui ho-
ITiinem occidis^et, quum es^et legihus quaestio con«
fitituta? Quaesitum est tamen. Quod ergo^^quum rej^
agebatur, nemo in me dlxit^ id tot annis post tu ea
inventus qui diceres?
Quanquam de morte P. Clo^
dii'^ Occurrit taciue obiectiohi,
Si cmnes , itt dicie , Clodii morte
laetati eunt^ tur igitur Mih
ddmnaiue est ? Id acceptum re-
fert non caiisae Milouia , quae
fait optixuay sed iD^titationi no*
▼ae qtiaeatiooia. de qua moltb
queritur pro Milone. Idbx.
Legibus quaestiQ constituta'^
Be quaeationibaa Tide Milonia-
liam cap. 5. De quaesitoribua
•andem cap. 8. Quiboa antem
legibna fiierit quaestio conititiita,
patet ex Pomponto D. de migine
iurts: Cornelius SuUa quaestio^
nes publicas constituit, i^eluti
de falso , de parricidio , de si-
cariis, Se4 vide D» ad legem
Coraeliam- de aicariia et Tenefi-
cia. Abrax.
Quid ergo? cum res mgeba^
tur , nemo in me diiit: et tot
annis post tu es inventus, qui
diceres] L. Teteres partim aen-
tinnt eum impreasis: partim pro
£t^ At: nonDulli Vt , ut Lang.
CoL Id quod mibi aditum pate-
fecit ad investigandum vernra,
aCque etiam (fieri potest^ nt fal-'^
Hr) inveniendum. sic enim cdr-*
rigendum puto, Quod ergo, cum
res agebatur , netno in me di^
xit, id tot annis. c. Conflati
antem mendi cjtusam cum quae-
terem, banc iuveniebam > quod
antiqui ^ ut uid et jit: Sed eC
Set: sic Quod et Quot: Quid
et Quit: Jd et // dicebant. Do
Quot apparet Aomae in qu^daia
monimeato, in quo ita ioscri-
ptum cat: Monimentum, quot,
fiUus patrifacere debuerat^ ipsm
fecit^ De Qmit, in qiudam
sanctione in ^te incisa baec suut
verba, Id ei nefraudi esto^
neve quit ob eam rem populo
dare debento, De It Cere in.
tabula marmorea vetnstissima, iii
qna cum plurimis aliis baec quo->.
que verba iucisa snnty ik. 9V0»
SCaXPTVM. XRAT. IT. QYOO*
1NFB.A. SCHtPTVM. S8T. Li-
brarii igitur cum ad bunc locuxa
veuiuent, bac in re baesitantes,
videntes autem, It verbimi noa
Gonveuire, ut alius aliud sense-
rat , iu partim i^ £t , partim iu
jit, ncmuulli in f7 mutaverunt*
quod idem opinor evenisae ia
eum iocum , qui est in ui. lib.
4e Leg. quem infra scripsi ;
Quod qui ptfrmovet, cum agi
ni/iil potest, vim qu%erit , cuius,
itnpunitatem amitti hac legm
quitur iUud* qnod sic emendau-
dum arbitror^ Cuius impuniti^
tem amittit hac lege, quit il^
lud? intercessor rei malae» c«
Nam cum illud qaasi caputje-
gis interpreutui esset: jist , q%ii
turbassit in agendo ^ frau%
Digitized
byGoogle
222
ORATIO
aetoris e$to : ad - t\inA hiuc
proxiinum cum veUet. aggredi^
dixU: Quid iUud? intercessor
rei malae, c. FBaRAaivs. Po-
streino diluit crimen necis Cio-
. diaone a temporc, quo obiectum
est, quin, cum tecen^ esset uez
Clndii, id nemo dixit, quod
nuiic tot ^nnis, Id est octavo
pOse Clodit necem aane , crimi'-
natnr Autoniiu. Abram. Ment
. liber vetuslus ceteris una vocd
aactior est; Quid igitar? cum
tes caesi agebatar, nemo in me
dixit ^ elc. BOfi til)surde. ' 'Si
plure» librt coiMrnfiretot, facile
meum etiam assensnm liaec le-
ctio impetrikrei. OnABViFSk lea.
quid erf>'0 ? perperam id quidem,
ifte<l praeenntibna pferisque aliis
Kbils , unde factum fuisse dixi,
lit librarii, cnm big qutd ergo
acrlptum «sset, primum paullo
«nte, iterum lirc, iutermedia
omiserint. IlB^sfsc. • Coniectu-
ram Ferraril a P. MaB« receptam
demo deseniit: nerao uimev rao-
mdl tb alrquo 'cam vciuato oo~
dlce confirmari. Elpgana pro*-
ffccto est, atqnift prdbabtlis. Sed
ll!ctio prtus edltorum, qune a
Bnf b. utroque 8<»rvatnr , a
qua vix aliqul codices in nna
p4rticn1a diJTerre diciintur, cum
tuperioribiis, sine truiectiouis
ttlliiis ope, nisi fallor, «pte con-
uectitur. Quamquam de morte
P,Clodiifuit quaestiomm saiis
pnidenter iila quidem constitu-^
fa (quid enim nttinehat etc)
quaesitam est tamen. Quid er-
go ? cam res agebatury nemo
in me dixit : et tot annis post
tU es inventus, qui dlceres,
Kstig. et Cam. tum, cum res
ett, hob mate. ^PatliaBla Trr*
et ita ponifiir, ut pro Di:ioL i;^
in optimo Erfurt* quae semper
in civili victoria sensimus y et
te victore non pidimu^, S*d
Vaticanus coniectnram istam Fer-'
rarii mirifice comprubat, atqu«
in una tjuDiam vocc non tam «b
ca, quam a ceteris iibris omni—
bus diifert^ nuUo tamen aenans
discriminc : habet cnim , ^iios2
igitur , et, id tot annis etu
piane nt Muret. cdidit. Mc vcro^
HeosJ9{{eri ratio ncuira in lectio»
ne con^movet. Gab.atqn. Quan'»
quam de morte P. Clodii «/c,J
Nesoio qui factum sit, nt hoc
in loco iuterpretando Heusingc*
riu.caecutiret, baec ipsa quippe
Tcrba cnm •uperioribns , uuU«
omniuo ante Clodii caedis men*
tiooe facta, non cohaerere ideo-
qi^e totum sermoncm ita ordi-
aandum es se .exiatimaps , ut il*
Um interrogatiouem : ergo in
tanta laet„ etc. exciperent ver-.
ha : quaesitum fst tapiefi^ ntpott
vcrba Auionii id ipsum obver-
tentis. At optimo ordine hie
omuia sequuutur. Senloutiam,
proximam: fiommu^em otnnium
laetitifin^ Clpdii caede excita'-
tam esee , orator quodammodo
restcingit dicens : tamen de qc^^
de q^aestio constituta, quan-
quam non ^atie prudenter^ sc. n
Pompeio. Mimirum is unus crat
in hac causa iudicauda paolLo
difiicilior , iam dudum a Miioue,
caedis auctore, iosidias mcinens,
ideoque, vetcre iudiciorum ra-
tioue mutatay extraordinariam
quaestioncni institui coraliat. v«
p. Mil.S, 6. Quod ergo, oum
•tc, Tnuc nemo mibi Miioaia
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNPA. CAP, lo. aaS
' X» Qfaocl vcro dicere ansus es, idqiie miiHt»
▼erbis, opera mea Pompeium a Caesaris amicitia
esse disiunctum, ob eamque causam mea culpa civile
bcllum esse liatum : in eo non tu quidem lota re, sed,
caussam defiendenti id obvertit>
uuuc tu id oblicei-e audes. Gud.
*t -Trcgv quid igitur, len. quzd
ergo, Tetg.. «f tot annit, Male.-
Nemo in me dixit } Imo pro
Ifiloue: Scitis , iudices, fuisse
qiii in huc rogatione suadenda
diCerenl^ Milonis manu caedem
fsee factam, consilio pero nta^
ioris alicttius. Me videlicet la-^
tronem ac sicariurh abiecti Ao-
mines et perditi descrilebant,
Jacent suis testibus ii , qui
Clodium negant eo die Romam,
nisi deC^ro a^dttum essetyred-'
iturum fitisse, Respiravi\ li'*:
befuftts sum» Non vereor^ ne,
qaod ne suspicari quidem po-
fueriin, ifidear id cogitasse.
Sed vfel temporia causa ' roctitt*
lur, Tcl id dicit, «jnia revera
neino id iu ipstim dixerat no-
ihiuatim, sed tanttim pirrsonam
obscuiV et snspici6se descripse-
rat. AfikAx.
' Quod pero] Qnarta obiectio M.
Antonti; Idbic.
Esse disianctum ] ■ Vatic. di-
itirtcfum , 'et infra , a mea fami-
ttatitate diiunxit, qnombdo alibi
stri^tum in bodis codicibus viri
ifocti olfenderiint. Vimmque Mti-
retus ad&eivit. Sic vi. ad fiiv; '6".
iit>i Uttnc eamdem rcm tractat,
ihiurttftidhe habet oplimns cod.
Medic. cnm aliis qiiibusda^; ab
eaque llciio^e ortum est itieu-
dum ntriusqne Barb. difinatione,
Locum vide infrA apud Abram.
et consule Pareum in Lex. Crit.
p* 368, 359. Gcsucr. in Le».
llust. 1. F. Grouov. ad Gell. II.
7. XVI. 8k etc. Sed hauc scri-
pturam , quam TuUio dignanx
Gebhardus' exi&limavit, aliiqut
docli ,/ veteres Grammatici re-
pudiabaiR, ut ubbis iam noii
admodum ttita sit vlsa Ad cap.
ii. pro Sulla, nbi eam Grni^m^
idmiserat. Mox Vat. culpn mea,
Garaton. f
In eo non tu quideni] Respon-
sio. Faieor, iuquit, me suasitse-
Fompeio, ut a Caesaris amicitia'
disce<leret. Sed tum suadebam,
cum adUuc Caesar ita nou stabi-
li^rat Aam potentiam , ut ab
eius.oflTensloDe civilium atmOrum
ihetus immineret. et eo cotisilio
suadcb.tm, ne Caesar amicitiaPom-
peii adeo potenl evaderet, ut, cum
veUet, bellum patriae posset iu-
ferre. At vero postquam ducta
in matrimonium luTia Caesaria
gener faclus est Pompeius, neo
suadere ausus ^um, nec persua-
dere Pompeiopoluissem, ut, hanc
societatem dissolveiet. l^nabuK
tanien occasldniboli ccitiatult sttm
•tiadere Pohipeib, ne Caestir^in
ad niniiam potedtiirin pronioVtf-'
rfet, eumque conti-a remptibficaW
eriiiaret. Qbdd cum iUe bihilo-
itkinus fccisset, tum advcrUns
iam tant.'t<ii e^i« Caesaris poteii-
tJam, ut facile beltum cirile pos'-'
set excltare , et ojiprimere rera-
ptiblicartl, rtfij»j^*t plcil Ht com-'
Digitized
byGoogle
324
ORATIO
quod maxlmum est, tempofibu^ errastiJ Ego M. Bi-
bulo, praeslaiitissirao civi, consule, nihil praeter-
misi, quantum facere enitique^polui^ quin Pompeium
a Caesarl^ coniunctione avocarem. In quo Caesar
fuit felicior. Ipse euim Pompeium a mea familiari-
posiUoDU auctor fuiy ne, quod
efeuit, ariz^U Caeaaria evcxtere-
tui* re&publica. Aobam.
* M' Bibttlo Con^ule] Quiucleciin
abbiac aDuitf, quo tenipore Mar-
cua Bibulus cuiu Caesare geaait
coUtulatum. Saptonius in lulio
^p. 20. ageua de Cacaaria cou-
aulatu vioLenter geflto^ postquam
ia Bibulum coUegam e foro ar-
mu expulisset: Fnus ex eo tem^
pore omnia in repuhUca^ et ad
arbitrium administravit : ut
nonnuUi urbanorum , cum quid
. j)er iocum teetandi gratia si^
gnarent, non Caesare ^t Bi~
bt4o f sed lulio et Caesare
actum scriberent / bis eundem
praeponentes, nomine atque co-
gnomine : t^tque pulgo rkox fer-
rentur hi versus:
Non Bibulo quicquam nuper ,
sed Caesare fdctum est,
Nam Bibulo Jieri Consule
nil memini.
Nunc viciss m Orator, nt Caesa-
Tcm Tiqiisim ob rempublicam ica
gestam non fuisse Consulem in-
dicety fidetpr solum Bibuium
CoDsulem nominare. Idbm.
Praestantissimo cive^ Civi ,
Lang. et caeteri ferc. Cive au-
tem et civi recte dicitur: ut
grammaiici tradunt. Fbbrar. Hic
tamen cive scrvatyaticauus. Gxn.
Enitique^ i^^, innitique. H£v-
«IKG. ^oluf Gracv. uitiquej^
vnde antem, aon admonet. Bc'-
ftituto igitur enitique , ut in aliU
omnibus. Confer Cortium ad
Sailust. Catil. xxxvai. 2. lug.
zxv. 2. Gab.. Ern. et SchiitB.
nitique, Cod. Teeg. ct Gu^
innitique.
Pompeium a mea familiari-*
fo/e} Signanter. ubique eoifSL
Tideri voluit Pompeiiim aibi ami-
cum fuiase, licet anspiciunibai
quibusdam aubortU des^erit e$te
familiarU, quo tempore Spse
Ciodii factionibus eiectas est •
civitatc. Vide orationes pro do-
mo et pro Sextio. lo PUonem:
Me Cn, Pompeiusy multis obsi^
stentibu* eius erga me studio
atgue amori, semper dilexit^
sempersua coniunctions dignis^
simum iudifiapit, etc Vestra^
fraudes, vestrum scelus, i^estram
criminationes insidiarum mea-^
rum, illitts periculorum nefarim
fictae, etc. effecerurU, ut ego,
excluderer. id est eius sermouo
et aditu probiberer. vide locum.
Has autem criminationes Yatinio,
tribnit orat. pro Sextio. Std
cum Vatinius fuerit CaeaarU ami-
cua, ad eiusque nutum se om—
nino coufinxerit, ba^c merito
ipsi Caesari accepta referuntur^
quod Caesar per V^aliuium fictU
delalionibus Pompeium a Cice—
rouis familiariute distraxerit»
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNI^A. CAP. lo. aaS
taie dbiunxit. Poslea vero , quam se totum Pom-
peiufl Caesari tradiderat : quid ego iHuiii ab eo distra-
here conarer? Stulti erat sperare; siiadere inipuden-^
iis. Duo tamen tempora inciderimt, quibus aliquid
contra Caesarem Pompeio suaserim^ Eayelim reprer
liend^9 si pOtes: unum, ne quiiiqueiluii imperium
Caesari prorogaret; alterum, ne pateretur ferri, ut
absentis eius ratio haberetur. Quorum si utrumvf»
persuasissem, in has miserias numquam incidissemus.
Postea pero'] Libet rein Vel-
lcii Paterculi Terbis exponere.
Jnter eumj CaeMrem TJdelicet,
Cn. Pompeium ei M* Crassum
inita potentiae societae , qude
urhi orbiqae terrarum, nec mi-
nue divereo quoque tempore ip^
9ie exitiabilis fuit^ Jioc con^^
^ilium sequendi Pomprius cau^
*am Aabuerat , ut tandem acta
in transmarinis provinciis, qui-^
btts fiiaiti . obtrectabant , per
Caesarem confirmarentur Con-^
sulem. Caesar autem, quod
anima^/yertebat se cedendo Pom^
peii g^a^^ aucturum suam: et^
inwidia commanis potentiae in
iilum relegatd, conjirmaturum
pires suas. Crassus^ ut , quem
priacipatum solus assequi non
poterat ,. auctoritate • Pompeii,
pirihus teneret Caesaris, Boni
ciTit igltur of&cio faactus est
TnlUus, qui •ocietatem hanc
tatioiiem abrecit Drator, quia
ttulti erat iperarei tuadere im«*
pudentis. Idbm, *
Knum, ne quinfuennii impe-^
riwn Caesari pri^rogaretut \f ^dP-
terum, ne pateretur fieri] Auti-
quus liber, fvo prorogaretur p
prorogarei , ^rofieri , ferri ba-
bct. ac de hoc posteriore res per-
spicna. de itlo altero dabrtnrl
posscty ne forte id ab aliquo it«
accSperetur, qnasi solusPoinpeiuA
pforogandi hnperii Itis habrret;
qdod erat Tel Senatus , tcI po-i
puli , tel iitrius<](ue. sed uos ita
intelligamns: prorogsSse Poni-^
peium, quia eius arbiirio atquo
impulsu confecta res est in ab-^
seutis Caesaris gratiara. Fabs.-
Nvs, Ne pateretur fieri , ut ab^
seniis e/c.J Victorins lib. xxtr.
Var. lect. putat legendtim ferri g
nou fnale. Ghvtekvs. Ferri
baustum est cx Vaticano, itaque
tum primum coalescentem dis- meriio recepernnt Faernus, Mu-
trahere voluit, et Pompeium a retus, Lambinus, Manuiius, quos
Caetaris amicitia disinogere. Per- non consuluisse Grntcrum mi-
fplti jfSfiiias etiam inter Cae^ rumest. Gra£vivs. Itn. proroga"
4ar^'f^npeiumque contracta rem, Bo\uA\aiic, prorogaret , et
napiiie,, quippe filiam C Cae-' posUa f^rri profieri, quud solua
^aris Cn, Magnus duxit uxo^ Grut. non recepit. Hevsiiig.
rM. Qao- tehipore ompem dis- Prorogaret, lia Gra^vtani co-
tolvenda^ httius aiuiGiliaacogi-i dices, et noslrl pro vitlf ato /)rc-
ToM. I. r
Digitized
byGoogle
33$
ORATIO
rp^aretur* Laliism. U Untnin,
qui Yat. codiceiu icquebantur,
utramque lectiouem adoptaTC-
rant: quamfU ferri de conlc-
clura egvegic propositerit Victor.
L c. eap, 7« quod etiam CHivet.
ad«civit / qui retinuit , prorogtf^
retur: qnod nunc video cootra
VaLicau» fidem a Mureto quoque
rereutnm. Sed iata imperii Cae-
aaris prorogado Pompeio Iribui*
tnr etiam VII L ad Att. 3. nec
certe Trebooio legem fcrenii,
^ut popnlo iubeuti magis, quam
Pompeio rerum poti^nti, Caesa-
remque immodiQC ornauii ,est
tribuenda. Verb, ne Jerri qui-
dem adscivit: maluit a, Vaiicano
plaue diicedere. GaRc- ' proro-
garet y alterum , ne pat. ferri^
y/u\%Aec\„ prorogaretur^ ti fieri.
\t\u prorogareni. Gud. ,o. ^ 9.
prorogaret , et Jieri. Teeg. /»r.o-
pugnarety fierL Vcram lectio-
ncm, quain Vat. exUibet et om-
ves priores -cditt. #c, nomiuatim
(liam Graev. et £m« ainplcxi
«unl » in ^xtum recepimus.
. yjium, ne quinqiiennii] Caesnri
decretae in qumquenniutn Gal-
liae, inquit Vclleiiu, de quo
pluriUus dictum.ural. dc Provin-
ciis ConsulMi-ibus. Quarlo post
fnno Pompeiui» ct Crassus sc-
cundum cousulatum iuieruut, ut
subdit uliquaulo po&t idcm Vel-
leius: Cae^ari lege, guarn Pomt^
peius ad populum tuiit, propa^
gata in idem spatium proi^in^
tlia, Atque boc cst uuum tem-
pus, quo Cicero contraCaesarem
i(Ii(jmd Pompeio suasit, eum
adhorians, ue legem bauc a Tre-
bonio Tribuno p^ebis ferri patc-
retur, Caesare ifim «epiimum
annnm Gallias oblincntK Con-
sternataef P. Clodii ca^d^ repu^
blica ( verba stint TranqiuIIi in
lulio c. 26.) , cum Senatue unum
Consulern, nominatinique Cn,
Pompeium fieri centuisset , egit
cum TVibunis plebis coUegam se
Pompeio d^tinantibus , id por-^
tiu^ ufl popuitan ferrent, ut ab^
senti sibi et quandocunque uri'-
perii tempus expleri coepisset ,
petitio secundi consulatus da^
retur^ ne ea causa maturius^
et adhuc imperfecto bello decer-
■ deret, Id uuu Caesare^ sed. ipso
Pompeio auctore narrat Dio Jib.
4o. ue Cacsar> si collc^a noa
fuisset Pompeii, omuiuo ue^Ie-
ctu» videri , iustamquc irae cau-
sa^m liabere posset, Sei\^ quo^
cunqne auctore factum fuerit
t
binc (ut subilit Tranquillus) exi-
tia rerum extiteruut. Quod ut
adeptus est, altiora iam medi-
tans., et spei plenus, nuUum
largitionis aut officiorum . in
^aemquam genus pubUce, pri-
vatimqne omisit, ut prudenter
cam Cicero legcm voluerlt im-
pcdire. |Iis cuim duabus legi-
biis de prorogatiooc ix^ipeiii, et
petitioue cousulatus omues opes
ct suas et populi Aomaoi Pom^
peias ad Caesarem defcrebat. Sc-
queuti anno M, MarceUus Can^
sul edicto praefatus de surmna
se repubUca acturum, retuUt ad
Scnatum, ut ei succederetur anta
tempus» Quo tempore id dis—
suasi^&e videtur Cicero, ne prae*
textus Caesari daretur belli con-^
tra patriam inferendi : biennio
post revcrsus e Cilicis, quam uno
nnno Procon&ul obliouerat, cuo^
iam iam civilc bclium, quod aU-
Digitized
byGoogle
philippi<;a secvndA. cap. lo. 227
quot anni» tQmuer«t , erumperet , reipaklicae, Caesarcm ornavit.
pacii et compositionis auctor e§»c' Pro Cornelio Balbo: C. Caes9m
son destitit, tit oinnes liinorici rem Senafus ei genere «upplica^
proiiidernni* . Ceternm Cioero in tionum ampUssimo omctuit ^ ^
patriani revocatus, et Pompeium numero dierum quiHdecim, Idem
et Caesarem q^niplexus est, At- in angustiis aerarii victorem
tici sni cousilio, cui iam ante exercitum etipendio uffecit, Jm^ '
moneuti, ut ipso iuitio, cum peratori decem legatoa decrepit,
Caesar, Crassns et Pompeius so- lege Sempronia succedendumnoTF
cietatem iiiiorant, eum<{ue Cae-
»ar in trihus sibi conianctissi^
mis Cunsularihus csse poluit ,
xxt dlcitur orat. de ProvinciisCoo-
Siilaribns, obtemperare noluerat,
qu d hauc coniuncttonem virleret
esMC contra i^empubljcam. Jib. y.
ftd Attic. ep.' 1 : yfdesne , ut te
auetore sim utrumque comple-
xus : ac pellem a principio te
uudisse amicisstme nionentem :
'AIX i^no¥ 00' nort O-v/iop hi
qt]0^(a<fip Vnfi^tq,
^Jl<; ov^v yXunfov ijq nutfftSoq»
Sed aliquando tamcn persuasi-
stit ut alterum vomplect&rer ^
fuia de me erat optimp nteri-
tus: alterum, quia tantumvale-
bat, Feci igitur, Itaqiie ef-
feci omni ohsequio , ut neutri
illorum quisquam esset me c/ia-'
tpior* Haec enim co^itahamus^
nee mihi coniuncto cum Pom^
peio fore necesse peccare inrem-
publicam aliquando:' nec cum
Pompeio sentienti pu^nandum
esse cum Caesare: tanta erat
illorum coniunctio, Nunc im^
pendet , ut et tu ostendis, et
ego vidco^ summa inter eos con-
tcntio: me autem uterque nu^
merat tuum: nisi forte simulat
alter , etc- Quare ex eo tem-
pore concordiae causa, quibiis
potuit rebus, quae modo non
•rumpercnt in apcrtam pcruiciem
censuit, Harum ego sententia*
rum et princeps et nuctor fui:
neque me dissensioni meae pri'»
stinae putavi poiius assentiri ^
quam praesentibus reipUbUcae
temporibus ' et concordiae con-^
penire. Pantagathus pro iege
Sempronia legebat lege Trcbo^
nia , sed dvigo^ixuiq. fiis euiia
actum est de Caesaris provincii»^
et prins quidem in Seuatu lege
Seraprooia, Philippn et Marcel-
liuo Consulibus, et timc Cicero
auctor fuit, ot successor Caesari
nou mitteretur : , qua de re extaC
oralio de Provinciis Coosulari-
bus. Rursus actum est de pru-
viuciis Caesaris, et lex a Trebo-
uio lata de prorogalione quin-
quennii, sed actnm in coucione^
non in Senatn, neque eodem
anuo, sed sequenti, Pompeio et
'Crasso ConshUbus, ueque legis
Luius auctor fuit Cicero, Btd po-
tius dissuasor: eamque le^em
non magis probavit, quam exi-
lium BJbi olim irrogatum. lib. 7,
ad Attic. , epist. j : De qua po^
tcntia dimicant homines hoc
teinpore periculo civitatis : nam
si respublica dejenditar , cur
ea Consule isto ipso defensa
non est ? puto legeudum , Cur
ea Consule isto ab ipso dejensa
non est? Jd est, si uunc respu-
biica a Pompeio defoadjtur, ctu-
Digitized
byGoogle
S28
ORATlO
Atque idem ego, quum iam opes omiie^,, ei sua^, et
populi Romaui, Pompeius ad Caesai^em detuliaset;;
•eroque ea sentire coepisset , q»ae ego' multo ante
•provideram, inferriquc patriae bellum nefarium vi*-
derem: pacls, concordiae, composluoui/ auctor es&e
ea Consulc Caetarc a tompcio
defeasanoQ est? pergH: Curego,
in cuius cauaa reipuhlicae aon^
^istebat , defensiu postero anno
non sum? cur impcrium illi^
aut cur illo modo prorogatum
€St? cur tantopere pugnatum
est, ut de eius absentis ratione
hahenda decem Tribuni plebis
Jerrent? His ille rebus ita con-
valuit , ut nunc in uno ci4fe
respuhlica ad resistendum im-
hecilla sit , quae mallem tanta^
ei vires non dedisset , quam
tunc tam raitnti resisteret,
Prudeoter jgUur facieudnm pula-
Vit, C[uod zuonet ^£scLjlus Ai-i-*
stophaDcm in Rauis:
Catulum /eonis cit^itas ne
nutriat,
Ita est , leonem nulla civiias
alat.
Quod si hunc aluerit, obse-
cundet Tuoribusr^ Abram.
Atque idem ego ^ cum iam
vmnes opes suas et reip. Pom^
peius acl Cuesarem detulisset ,
seroque eadein scntire coepisset,
^uae ego ante multo provids"
Tatn\ Sjc 1- T. Atque idem cum
iam omnes opes et suas , et po-
puli Romani Pompeius ad Cae-^
sarem detulisset, seroqueeasen-
, tire coepisset, quae multo ante
praeuideram, Feb.uxiu Proi^i"
deram] Praeuideram, Uber Va-
ticauua. F. Vrsixvs. . Cod. Va-
lic« Atqut idem ego:, deeast
e^o Bon debcre Tisumest mul-
tis, eibi iu scnptis pleris^e, ct
Icu. dcest. Idcm Vatic, praevi^
deram, non provideram, ut Graev.
legit. Accedit, ui faUor , et le-
neusjs. UEVbiNO. Atque idem
ego^ Voccm ulliiuam cum Grae—
vio resiituimus, quam scrvant
Regii codices. LtiLLEn, if^o^
cum iam opes omnis , cx TaiiC
et quae ego multo ante cx Ferr.
et Barb. MSls, item Roni. et Vcn.
In Graeviaui^ inepsit ante
multo e.x Grut. rcpet. I.."inib.
Cam. Naug. ei Aldo een. Yox
ego priore loco iu Barb. auibo-
bus omittitur, secuudo adedt.
Placet antcju mibi reip, quamvi
iu Barberiuis, aliisfue sit P. It
<t iu Vaiic. diserte populi Ro^
mani: (^ui porro codes.babct,mu//o
ante provideram , non praevide"
ram, ut testabatur Vrsiuus. Gar'.
atque idem ego'^ ego dcest in
cudd. Giutcr. in o. lcn. et Gua.
Merito receptum est e VaUab edllo-
ribns, quod bic oppouit ea, quaa
ipse sensit, iUis, qnaeerantPoni-
peii. Graev. providcran^^ quod
etiam est iu ^. aUisque in librii
scriptis. Vau recte , praepideram^
quaiii lectionem Eru. recepit «t
Heusing. quod pro^^idere est
Tulgo, praevidendo cavere, me-
deri ; praepidere simpliciter prac-
seutlrc deuotat.
Pacis , conconliac] Vide bra-
tioncm pio Marcello, de pace
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEqVl^DA. CAP. lo, 22« \
non destiti y meaque iUfa vox est not^ mulliis.: Utmam^
^^ltc/oml c^Epitldla lo, ad Tw<s^
Bera: tnddi m ip^am flummam
^iinlU d^^c^rdiae ^ , itel jiftius
belli: .cui cum cuperfim meileri
et, ut arbitror, possem : cupidi^
tates certorum hominum {nam
mx utraque parte sunt qui pu-
snare cupiant) impedimento mild
fuerunt, Et episiala scqueiitl <le-
clavat conditioncd pncts a Cae-
«arc proposifa» : Feruntur om~
nino conditiones ab illo , ut
l^ompeius eat in' ilHipdniam:
"delectUs qui kunt hahiti et pfaie-^ ^
sidia nostra dimittantur: se dl^
/ertorem GdtUam Domitio ^ ci^
ferivrem Cffnsidio Noniatid ^his
irnim otti^erunt ) traditurum :
ad Consuldfus petitionem sh
-t^enturum': neque iani velle dh^
scntis rationem^ haheri sui : sei
praesetifem trinundhium petitu-
Tum, Hdc quoqne ut acclperen-
tur conditiones, et Pompeiiis ii-et
iu Hlspaoiain^ auctov fuevat. Epi~
fttola ad CaecinanA ^ quae ' ^ix
Jtk.\.z lihxi sexti ad famil. Jl?ai2-
dum in Hispaniam censui. quod
^i Jecisset , cipile bf^Hum nuUum
omnino ^Juisset. Rationcm ha^
heri 'dhsentis non tam pugnat/i
ut non licerVt^ q\iam ut^ qdandb
ip90 Consute pugnante poputus
iusserat, hahm-etur. SIc omen-
^ohon tam pu^navi^ ut noti
liceret , addita jiegation^^, curii
▼ulgo lcgatur, ut ticercty ei sic
interpretor: Non tam piignavi',
nt id priTileginm Caesavt nbn
concederetur ab iitiiio, quam lit
couicrvaretnr, pdstrjuam ieMel
iUi concos&um fucflt, Jic, si erf-
pcrctur iUi pvlTiicgium a popnlo
concessttin, offen^crclBr Cacsar,^
ct iude praetextUtf ImIU cWilia
naspefctur^ EJt ^i^e Iiqc piriTi-;
|legium contra^suaiu auQtori^ateft^
consessum Caesari fuisse , prae-
ter snperius^ dtcta etiah^ de'clarat
epist. 3, lib. 8". ad Attic. Nihil
actum est a Pompeio nostro sa-
pienter : nifiilfortiter : addb et^
iam nihil hisi contrd consilium'^
uuctoritatemque meatn, Omitto
Ittd petera\ quod istum In rem^
puhticam itle'aluil^ auxit , ar-^
mapitf elc. Ilfe provinciae pro^
pagator: iUe absentis in omni^
hus adiutor: idem etiam terti^
Consiikitu, postquam esse de-
fensor reipuhlicae coepit, eon^
tendity ut decem ifihuni ptehis
ferrent, ut ahsentfs ratio ha^
beretur. quod idem ipse sanxit
lege quadajii sua. Marcoque
'^larcello Consuti finienti pro^
vincias Gdttias Kah Mart, re^
4tilit. Pergit episl. ad/Caeci-
'nam ; Causa helti orta esi: qutH
^ego praeiermisiaut monitorunif
aut queretar&m f cuhi ' pel int^
quissimam pacem iustissimo beltb
antcferrem, ABRAafc
MeaqUe illd pox Sst nota mut-
tis\ Eadcm epi&tola ad Caeci>-
nam: Piurimi sunt testes, mt
et initio, ne cortdun^eret se cusn
Caesare, monuisse JPompeium, dt
postca, hc seiungeret, Coniun-
ctione frangi Senatus opes, dis^
^iunctione iripil6 hetlum excitari
'vid^ham: atque utehar famitia-
\ri.^sime Caesare , Pompeiumfd-
' ciebAm pturimi : ' scd erat meum
CoaMum cum fidcte Tompeio ,
tum salutarc utriqut, QuAa
Digitized
byGoogle
aio
GRATIO
Cn* Porripei, cum C. Caesare aocietatem aiit humquam
coisses, aut numquam diremisae^ if^t aUeriMJi^rq^yita^,
tisy alterumprudentiae tUae. Haec mea^ M. Antouiv sem-
per et de Porapeio, ct de re pablica' consSwi fuei-unt >
quae si valuissent, res piiblica ^taret, tu ttiis fl^gitils^
egestale, infamia concidisses.
XI. Sed haec vetera: , illud vero recens.
p^aeterea propiderim, praetereo,
Quid autem providerit, praeter-
it Teritnc Caesaris oiTeoftioDein
^ui tum rempublicam obtiuebat,
6ed aperte lib. 7. ad Atticum
cpist. 6: Pace opus est. Ex
victoria cum multa maJay tum
certei tyirannis existet, Ioem.
C/«, Fompei] Graev. praeno-
2riea Cn. Yaticani aucioritate
omiflit : mox Caesare pro C. Cae-
sare» Vtrum^^c praeutiii^cn est
l^eD in Icn. Hevsing. Prae-
,xiomcn Caesaris deeat in Barb.
primo: icd uuumque servat se*
cuudns,^cum, omnibus, uno Vat.
cxcep^o, imo vero eUam cum
Prisciano, quem sequor, p. 798.
cx^bentem : Vtinam , Cnaee
^Ompei, eum C> Caesare socie^
j$atem etc In meis Lambioiauis
oniisiiio praenominum pro varie-
tate taiituni adpupilur. Apud
H. Seoecam' Suas. VII. Ce6tiu8 :
Si te audissent Caesar et
Pompeius, neqUe iniseent tur^
pem societatem , neque dire-
inissent, Salis absuvde. Gar.
utinam^ Pompei, cum Caesare]
len. et reliqiii codd., quibus iisus
•um, praeuomiua Cnei ct C. Caes,
exhibent, qnus^ baud dubie Vat.
cod., omittic ea, quem sequutus
est Graer. ct Heusiog. , non item
Ernest. ct Schiitz.
Hed Aacc pctera] Ordo rerum
gestarum exigebat, ut prins de
castris PoHipeii, quam de nece*
Caesaris loqueretur. Sed for*
tJ^se respondendo se^utu& est eum
prdinem, quem Antonius obii*-
ciendo seryarat: et ut osteoderet^
Ciceronem natura turbnlentum
esse, et seditionibui delectari,
crimioa per quinque personas di-
gesserat: ipsum ^ntouium, cu-
ius ille amicitiam Tiolarat : Len-
tulum , quem praelextu couinra-
^ionis Consul in carcere iugula*
rat: P. Clodium, quem suis con-
siliis manu Miloais opciderat:
Cacsarem, qucm ct a Poznpeii ^
<^niunctioBC primo distraxerat,
uude civile bellum exarfit; dein-
de suo coiistlio Coosul ioterfei
rat, Rrntum et Cassium, suos
cessarios, ad eius uecem impel-
lens: ip&um denique Pompeium,
cuius animum bello civili par-
tim moestiiia, partim iocij alie-
Qari^t. . £x quibns omuibus col-
ligcbat, Ciccronem, qi^i neminem
amaret, a nemiue eii^m amari,
adeo ut omnibus odio essei, nec
4 quoquain ainicorum heres scri-
berctur. Hacc igiiur fiut causa,
cur, ordine et tcmpore intermisso,
oiuiiia, quae ad personam Caesa-
ris pertiuebant, oratione cooiun-
xerit. Abram.
Jllud vero recefisl Obicctio
Antonii. Issax,
Digitized
byGoogle
Digitized
byGoogle
2^2 ORATIO
«udiFit? Ctiius Butem, qoi ia eo nuiMro {uicset, no-^
Digitized
byGoogle
Digitized
byGoogle
V. • OHATiO
ayt
Digitized
byGoogle
PHILJPPICA SECVNDA. CAP, n, a35
Digitized
byGoogle
y^({ ORATtO
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA; CAP. ii. 2S7
Martia qui oh patriam pu-
gnundo i/ubiera patsi,
Vesftiimld> inquit, adsuiba:i^t>^. id
.«sli>iM(«baQt.ante ves^iibuluxn. Cce-
dtderini tamen, lias maiorum sLa-
«Mur^tt^ ad priorem jannam ia
ipsQ vico fuiase po&jtas', scd in-
«» teatibtUNm ad iannam iute-
riorera, pejp qnam ^ vesUbulo ad
atiium trausltus patebat. luvena-
lis Sat. 7:
' ' -^ HuijM enim stat cuma
" ' aktneusy alti
Qutidriiuffes infestilmliSf dt-
. que ipte feroci
" 'J^elldtore eedens curvatum Aa-
siile minatur
' Bminiisy et statu^ meditatur
praelia lusca,
"Nec PHmus alrbt qvam in vesti-
1)1110 et ipsir foribns atrii vide*
-tttr eas maguorum tirorum sta-^
toas • eoUocare. Sio enim lib.\66,
^ap. a. postquam imaginum atrii
fiecit meutiunem : Aliae foris,
mi circa limina animorum ingen-^
iium imagines Itrant, affi.xis ho^
stium spoliis, quae nec emptori
jr^ringer^e liceret : triumphabani>'
^us^ stiam dominis mutatis ipsae
domus, Qutbtts vides iterum
Jjaaginem cum statoa confuudi,
.nX, dum rem statuamus csse di-
versam , operae pretium uon sit
baec nomioa superstitiose di«tin-
^nc^e. Huiusmodl statuas Papi-
^its aTbebaidos versu 2,iS, Bo-
m^nortim morem a d uinbra us, sed
adumbrans, non exprimeiis, in
jpso atrio ponit:
— laeto rcgalia coetu
Atria complentur : species est
cernere avorum
CominuSf et pii/is csrtantia
poltibus' aera.
Ti j.i iijiturj nt'dixi, fuenm^t ctiam
in doinibus privalls gentilltiaruia
iniaglnuiu gcnera. Aliae fuerunte
ligno, lapide, nietano, qu.ie \n
jpso vestibulu ponebautur: alU
duo genera atrium occnpabant:
eo discrlinine, qnod imnglnes ^
cereae suis includerentur arms—
riis, tabulae plctae quotldlepa-
lcrent. Armaria vero diebus fe-
stls tantum solcbant aperlri, vel
in publlca totlus civitatls, vel iu
prlvata famlllac laetltla. De pri-
vata laetltia Nostcr pro Sulla:
Domus erit, credoy exornata, ape^
rientur maiorum imagines, De
pnblica Flavnis Vo|}iscu6 in FIo*.
riano: Tantum illud dico, Se^
natores omnes sa lastitia e«-
se elatos\t ut domibus suis om-
nee albas hostias caederenf,
imagifies frequentes aperirent,
a^bati sederenjt^ conuivia sump-
tuosiora prasberent, "^^tramque
Triarius causam complextas est .
apnd Senecam controvcrsla, quae
ab allis 21, ab aliis 22 numeratnr t
Age hoc non est praemium unun
omnium spectars cruces? etc»
Indicit festum diem, aperiri /11-
'bet- maiorum imagines, cum ma^
xime tegendae sunt, ob nuptia»
filiae -aperiri iubety cum maxime
tegendae sunt ob luctum pnbli-
cum, et suppllcia de tam multis
servls exacta, quamvis aliter in-
terpretari possis. Praeter ba«
imaglnes cereas armarlls inclu-
sas aliae, ut diebus singuUs spe-
ctari possent, depictae eraut ii^
extlma tabularnm ' snperficiej
qulbns iliae cereao tcgebantur*
Pllnlus lib. 55, cap. 2: JSxpreS"
si cera pultus singulis dispo^
nebantur armariis, ut ss^ent
Digitized
byGoogle
s58 ORATip
imuigines^quaecomitarentur gen^ Fumosos eguitum^ cum cUcta^
tiUtia j unera^ semjjerque dejun^ tore magistros.
cto totus aderat familiae eius
quiunquamjutralpofulw,,atcm- Q»»^ ^« «=«"• imaginibu. U-
inatavcroUneUdUcurrcbantad «>"»'", interpreur. S«d ibid«m
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. n. sSg
a'ct, alter etiam , Ahalae ? Hi igitur his - maipri-
bu3 oi*ti ,ab alieDi« podus consiliu^i peterent, quam
a suis? et foris potius^ quam doj^o? Quid?
cent Mitiqu% monimenta» Fer*
RAiiivs, yilier etiam Halae]
M. firattu. PlcitiircHaf in eiui vi-
ta: ZeQfi^im 4i ^ f^^fftiQ ivi^
^fge TO firoq tiq jtXav 2tgp(^
Xiov. 8ervUia mater genus *«-
wn ad v^tAaiaiJf ServiUum refr~
rebat, Videquaeseqmmtur. Mi^
fai pflrceodnm Oraects. Epttome
Liviatya : Cum fame populus Ro*-
manus lakoraret, Spurius MeliuM
Bques Romanus frumentum po*-
pulo sua impensa largitus Mt,
«t ob id factum concHiata siin
pleberignumaffectans a C. Str*-
vilio jihaia Magistro equitum
iussu Qaintii Cincinnati JH*
ctatoris occisus est. Immo
non iuaau Dictatorit, sed, nt nar-
tm% LiviuA lib. 4., cum ad caasam
dtcendam vocatus parere noluis*
act, capto, ut aiunt, in arena con*
Miio> vociferantein assecutus A»
Jkald Servilius obtruncat. Hjfkc
aatem tllud etiam consut, quod
in Vatiuium probaYimits, mu-
lieres cum matrimosio transi-
r«nt in alias fainilias, secum ma-
iorum suorum imagines ad ma-
titi domnm detulisse, et in atrio
inariti coUocasse. Verba sunt
Vaciuianae: uit nunc quidem
C Antonius Itac una re mise^
xituksuAm cvnsolatur, quod ima"
gines patris et fratris sui, fra-:
^ trisque filiam non in faniilia^
^d in carcere coUocatas audt^
re maluitf quam videre, Abkau.
. Uis igitur maioribits orti] He-
misttcliiou hcroicum. . <{uod vi*
tatur, si eroendes ad fidem anti-
qui Itbri in buuc 'modum, hi
igitur his maioribus , deleta di-
ctioue orti, FasTrnVs.- Recepe-
ruut Vaticani libri scrlpturam
Muretns et Lambtnusl Grabv.
His igttur maioribks orti] Ple-
Tisque, quibus numertis poStScua
displicet, magis arildet Vaticaui
lectio, quam expressi. ,H^ au^
tem Ciceronis testimoniuj^Hajni»-
rit, tum deBruti genere uond&il^
fuisse dubiutum; vide et LPhi-
lij». 6. pr. • Quod pofltea factnm
•cirous. Nlini et Diooys. Hali-
caru. life V. et Dio Cass. lib.
XLIV. negant, L. Bnito primo
Ilomant>rum Consuli filium ali«
quem superstitem foisse. Hot qnt»
dem PluUrchua refellit, qui titip-
^e filium f b eo relictum Posi-
donii testimonio probare cona-
tnr. Hsvsm o. I£i igitur his ma^
ioribusl Vnlgatam, his maiorh-
hus ortiy tuenttir len. Gud. Tee^.
et oodd. angL o* f, '^. :^Lcctio*-
nem Vat. praeter Emettitim et
Schtitzium omnes priores «dito-
tf receperunt, vel quod ita, ttti
mihi certe videtur, maior vi§ ora-
tioni conciliatur, vel qnod sic he-
mistichion hcroicum tollitur*
jib alienis potius ednsiiium
peterent, quam a suis? et foris
potiusy fuam dumi?] pomo; f,
Laog. quod vebementer placet.
ut Terentius, Petsrt- cibttm «
Jlamma, et de Fin. bon. et mal.
Quodpossit smaceK0peti* FsR-
Digitized
byGoogle
24o
ORATIO
C Casslus, in ea familia natns, qusle nou moilo do-
'minatum, sed ne potentiam qnidem ciiiasquam
ferre potuit, me auctorem, credo, d^esidcravit: qui
ctiam sine his clarissimis viris, hanc rem iu Cilicia
BJkiuirt. God. Car. Steph. uter-
que Barb. et editi ante P. Man.
domi: oiunes postea domo ; at-
que iu'Vatic. quamvift Muret. ab
co .disceaierit. J)omi ab iis po-
tuit proficisci, qni /ori^ id requi-
rere censebaut, et cnm domo nou
foris conircnire, sed foras, Pro-
miscnum tameti usom eornm ad-
verbiorum ostendit Cl.Meuckeii^
in Obs. L. L. p. 4ii. ad 4i3.
Honc locum adde iis, quos ille
attQlit, ex UL Tuscul. 3. et IIL
de Fin. 7. quibns /om peterc
Cicero usorpavit. Garaton.
C. Cassius] Sp. Cassium regni
affectati crimine, ut auctor est
Livius lib. 2 : VbiprimtaH ma^
gistratu abiit^ damnatum necw-
tumque constat* Sunt qui pa-
trem auctorem eius 'SUppiicii fe-'
rant, eum cognita d&mi causa
perberasse ac necOssejpeculium--
que fUii Cereri consecrapissec
•signum inde factum esse et in^
scriptum rjc familia Cassia da-
TVM. Halicarnasseus lib. 8: Sunt
- qui dicant , cum afectatio jre^
grU adhuc lateret, Cassium pa-^
trem primum omnium rem sub^
doratum, post habitam diligen^
tissimam quaestionem, t^enisse
in Senatum, et vocato filio cri"
men indicasse, eumque accu-
^asse. Cumque eumpariter dftm»
nasset Senatus^ eum domum re^ .
ducena inter&i^it, Haoc opiuio-
«em scculns cu Orator, quod
magis faceret ad institutom. Ait:
Non modo dominatum, sed
ne potentiam quidem cuius-
quam ferre potuit, qula certo
BOD conatabat, an largitionil^asy
qnibuft socios. et ' civet Komauo»
cooeiiiare sibi voluerat, levera
viam ad regnum sibi muniri(,.vo~
luiaset, au duutaxat aliquam sibi
populi Romani sociorumque gra-
tiam et potentlim, quae cavilem
excederet modum, aucupiu-i. Vi-
de Livium loco citato, lam.
quantopere noster hic Castius ab->
horrueritab omni domiBatu,'ipse
•pud Plutarchum in Bruto ««-
gnificonfit, cum adhucpuer esset^
et eundem cum Fausto SuUa€
filio ludum litteraHum fiequen^
taret, At Cassius surgens ei
colaphos impegit. F^olentibug
autem curataribus et domesticiff
iudicip rem experiri, prphibnii
Pompeius ^ et utrumque puerum
convocans, defacto interrogavit^
Jbi narratur Cassius dixisse:
Age sane, Fauste, aude Iwcprae^
sente illud ipsum dicere, propter
quod ira sum incitatus, ut tibi
rursum os pugno commitigem»
Ajmiam.
Qui <etiam sine his] Castins
aine Brutis et aUia Caetaris per-
cussoribns hanc rem vonfeciS'^
set, id est, . Caesarem occidisset.
loEM.
lianc rem in Ciliciam ad ho^
stktm Jlumikis Cydni caMfitcis"
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP, ii; aii
€st] CiUcia , 1. V. p^Yspjciie <>e-
cUim. ^KRiUfiivs. In C/licfo]
Vix ullum exut huius rei in hi-
storia vesligium. Narrat tameu
Appianui lib, 2. de befiljs civili-
bus, Gae&ari, cum is Pompeium
6 pngna - Pharsslica fugientem
pancis et inermibus .uavigiis se-
queretur, obviam iu Hellesponto
factum essc Cassium, tique claa-
seni septuaginta triremiura . tra-
cli<Iisse, et a Caesare veuiam im^
petrasse: Negua> aliud. in reb^s
<lesperatis opus fortunae fiusse
maiue existimo , quam Caesium
illum beUicosieeimum, cum Cae^
sari iny»arato ipee eeptuaginta
triremibue occurrieset, ne manue
^idem conserere ausum fuisse,
•tc. Subclit: dfanus supplices
ad Caesaremy a trirenubus ad
seapkas tendebat,et veniam pe-
fehai, Haml scio, an res eadem
OtTobiqne referatur. . Certe cou<-
Teninot personae Caesar et Cas-
aiits, inltr quos res traasacta est,
ct lccni^ Nam et Hellesponto
aUaiti^Cincia ; et C^dous fln-
▼ias in^' Tarsum in Hellespou*
tum deTolvitnr. Quare fieri pot-
esty Qt res eadem narretur, *et
Casiius^ cnm per eiploratores de
adTentu Caesaris comperisset, ad
insidias eins yitae strnendas
sn aliquo portu clam ciim sua
classe subsederrt, sed yidens, in-
aidias sibi uon esse proccssurasy
quod Caesar non ad illam ripam,
quam Gonstiluerat , sed ad'Con-
trariam naves appulisset, mutato
consilio ct tradita classe veniam
postnlarit. Neqnt facile dixerim,
qaid intellexerit per rlpam con-
trariam* Neque enim Cjdnns
adto latns tidetur fiiisse , ut vtl
TOM. I.
duas classes . continere potuerlti
vel operosum Cassio fuerit Cae«
saris aggrediendi cansa ad ripam
contrariam uavi^re. t)icerem,
Cassium • struentem insidias ad
ostium Cydui in quodam Ci» "^
liciae porlu subsedisse , %e^
Caesarem insidias subodoratum^
et ad contrarium Heilespon*^
ti littus, id cst, ad insulam
Cyprum naveis appulis^e. Sed
non invenio, .littns maris ri-
pam ab. antiquis dtctum fuisse.
Quare videamns, an aliqua ex Scra-
boae Ijb. 10. Jnx affulgeat: Tost
Anchialum C^dni sunt ostia ad
hcum^ qui Rliegma, hoc est r«-
ptura, dicitar, Locus ille sta^
gnat, habeique aniiquitus uava^
lia: inque eum iacidii Cjd^us
per mediam lapsus Tarsum, or"
tUs e iacente supra iwbcm Tau^
ro, Subdit, ab uibe Tai'so ad
OStinmCydni qiiinque tanluni csso
stadiornm iiil^rvallam : Inde
Tarsum suni cetitutn wiginti sta^
dia, atque inde non plura quin-^
que ad ostia Cydni, Cum igitur
illud Tarsensiuni navale uon flu-
vius tflntum, sed etiam palu»
esjet, eaqne, ut videlur, aIiqu.inlo
latior, fac^Ie ficii potuit, ut, C.
Cassio unam.paludis ripam ob-
siden^e, Caesar io contrariam ri-
pam evaderet , sc^qiie in portum
abderct loco ct natura niunitum,
si praencrtiui unico lembo Hcl-*
lespontum traiicicbat, • ut narrat
Dio lib. 4?. Quo loco fortasse
Tarscnie.i, audita Pompeii cala-
mitate cousteruati, Caesari victori
portas aperucnmtj et Casfius, o-,
missoCacsaris obsidendi consiiio,
cla8S(*m iradidit. Sed haec vide-
rint eniHiti. Abrah. -^ln h^c ob-
Digitized
byGoogle
ai2
ORATIO
ad osrium fluminis Cydni ccmfecisset, ai ilte ad eam
ripam, quam constituerat, non ad contrariam, navi
iCTvatione niliil tMii. Qoit un-
qaam mare iDter Cyprum ct Ci-'
licism Tocavit HeUespontum ?
Confandit foediMime quae ia
UeUeaponto acciderunt et in Ct'
licia. quamTia haec parom sint
^ota, utpote quae tempore aunt
latim pertcqui. MrKiT, Jfat^
tqfpulistet] Sic omnea Ferrari»*
ni. nam nostri riavi* appulisseim
editio rccepu, napim applicuif-
tet, GxiTT. Vatioani acripturam
arripuerunt Faernus, Muretas,
Manutiua , Lambinua. Grasv*
oblitteraU, ut nuUa eorwn «n- Stagnantis oatia Cydoi a Strabo-
perait memoria. Nam qiiomodo
CaMiua in HcUeaponto cum de-
cem navibua roatrati» obvju» fne-
ritCaeaari, et in scapba traiicieuti
HeUeapontum, et ae dederit, ck
Suetonio aUifqne notom est. Sed
baec nibil ad CiUciam ad Cyd-
ne Ub. XIV. p. 462. lifivalmv
xonot; dicuntur, ut propur di—
ftaaUam riparum nimiam facile
inter^rrtr Caaaii coDaiUtun potue—
rit. CfiM^AR. len. 41 iUum nauim
appulisset i aUi» si iUe navi^
navim. Vatican. navie^ pro na^
Bum. Grabvivs. Rectum eaae. ves, qppuli^set , quod CsccroD«
»1» CiZfciom, ut Iiabeut ambo Barb. digniua. Hbvsino. Navie appu^
Bom. Ven. Ald. Nang. Grypb.
•t Camer. .notiua iam est, quam
ut demonstrari debeat. Creda-
jnms Umen Ubris melioribus.
Gar.
li^set» Ita cousunur fcribunt
co(Uces pro naves, LrALLibM. fiarb*
ambo, Rom. Ven. et Ald. navi^
applicuissef, Acousativi plura-
lis antiquam iUam teriBinaUo-
Si ille ad eam ripam. quam nem ignorantes fecemnt» navim
conetitueratj non ad contrariemt tipplicuitset, ut Naug. Cain.Grypla.
navis applicuisset] Navi appii"
lisset, o, h V. aperte rectum.
FxRRAR. Si iUe ad eam ripam,
quam constituerat, non ad con^
trariam navis appulisset] Fer^
rarius ex libris suia emendavtt
navi appulisset ; antiquus taiufn
liber babet navis accnsativum
pluralem pro naves : quod ipsum,
id est, naves, in aliquibus aUis
libris est. Fakrnvs. Navi appu-'
lisset] Qui navi maluerat, non
«ogiurat, navis quarto casu di-
ctum esse, pro naves, nam quo<l
de omnium Teterum libromm
cousensn dixerat, falsum est. Sed
Bon babto aecMse omuia singU-
•t repetit. Lamb. ot ez eadem
ignoratione Mnretus recte ceo-
•nit profectum tMC navi appuliM^
sety qnod aUoqui TnUiannm casct,
nt V. in Verr. 56. uteos, qui essent
appulsi navigOs, interficere pos^
sent, Sed antequam Vaticani le-*
ctio promeretnr, P.Mannt. enm—
que secutus Car. Steph. veterem
lecUonem navis, et Ferrarianam
appuUsset opUme coniunxerant*
Confandantnr autem app^iUere et
appUcare apnd Livium quoqti»
XXIX. 3x. et alibi. Apud eum<^
dem classe appeUere praeferun^
Gronov. et Drak. XXX, lou aed'
SigoB* Gebhard. ct DraL c/a#-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. n: a45
appolissel» Cn. Pomitiom , hon patris inieritasy cla^
iYIII«3. ut loqnitnr etiaxtiG-
cero 1. ia Verr. i8.et V. 53. Du-
kcrus tameo ibi de hoc noslro
l«co inccrtna Tidctur, utmm Frr-
nrii libris, an Vaticano a^cednt.
Hthil est dubitandum. V. ioVerr.
ab, appeiiiiur navis Syracusas :
Valer. Max. I. 7. ext. 3. is enim
cunt ad litus navem appulisset.
Ad hauc atmtlitudinem pro* Bab*
perd. f). , nec tuas umquam ra^
tiones ad eos scopulos appulis"
seSf ad guos Sex, Titii afflictam
navem, et in quibus C, Deciani
naufra^ium jortunarum videres,-
Quamquiim vero sil usitatum ct
|n-obum navis applicuisM ^ de
qao Oudeudorp. ad Auct. B. Alex*
XVIf. umeu libri quique melio-
rea praeferri iubent appulisset,
G/vRATONivs. navis appulisset]
'Baeo est Vat. lectio, quam eau-
deVn kabent len. Teeg. Nari ex-
hibcot o. f. ^p. et God. quam
retioueruot Ern. et Scbuiz. il-
lam> navis accusativum anti^
qaam^ receperunt editores m«-
rito.
. €n, Domitium] Cn. Domitiu»
ine auctore non egebat ad infe-
rendam X^aasari Bccera, satis ex-
citattis interitn patris sui Luc.
Domitii» qui occubait pngna
Pbarsalica, et avunculi sui M. Ca^
t^nia Viicensis, qui Vticac mor^
(em aibi ipse conscivit, ne in CMe*»
Mria tiotoris' manns dcveniret.
Htc autem est Cn. illc Domititti
Neronis proavns, quem Trahqivl-
lua io^ficrone cap. 3. _ait omni^
hus gentis swi€ prOeferendum.
Svihdktiiu^t I9 initr c^nseU4
Caesarii^nae necis {quanquam
insons) damnatus lege Pedia%
cum ad Cassium Brutumque se
\ .1 . . . ♦
propmqua sibi cognatione con-^
iunctos contuUssetf post utrius-*
que interitum classem olim com^
missam retinuit , auxii etiam,
nec nisi partibu* ubique profli"
gatis, M. Antonio sponte et in-^
gentis meriti loco tradidit, so^
lusquje omnium ex iie, qui pari
hge damnmiti erant^ restitutut
in patriam , amplissimos hono-
res percucurrit, Abb..
Non patris interftus] Luc. Do-
mitii, qui successor Caesari per
factionem nominatus principiet
civilis belli ad Gorfinium cori
ptus est, inquit Suctonius iu Ne«*
rone cap. 2. De quo SenecA. 5
dc bcueficiis cap. a4. Corfinium
Caesar obsidebat. Tenebatur
inclusus VomitiUs, Intperavit
medico eideinque serpo suo, ut
sihi venenum daret. Cam ter-^
giver^antem videret, Quid cunn
ctaris, inquit, tanquam tua ifL
potestate totum ietu<f sit ? Mor-^
tem rogo armatus. Tum ilU
promisitf et medicamentum in-
Tioxium bibendum illidedii: quo
eum sopitus esset, accessit ad
fllium eius. lube mfi, inquit^
asservari , dum ex eventu in^
telligas, an venenum patri tfto
dederim Vixit Domitius et ser^
VtUus a Caesare est. Prior /«—
men iUum servus servaverat.
Quod ad eius interitum specUt^
itaXrauquillus Ibco cttato: Acie^
qtie demttm Phd^soUed QQCul^uit.
Digitized
byGoogk
^SA
ORATIO .
risstmi viri^ non avunculi mor% non spbliatio digni-^
tatis, ad recuperandam libertatcm, sed mea aucioritas
excitavit? An C. Trebonio ego peprsuasi;? cui ne
Eiat mort a Lucano Ub, 7 de^
•cribitur :
M^s tamm minuit clarorum
in strage viroTum^
Piignacis Domiti, quem cladtM
fata per omnes
Duccbant. Nusquam Magni
fortuna cine illo
Succubuit, Victu4 totic* a
Caesare^ ealva
Libertate perit. Tunc miUe
in vulnera laetus
£abiturf et penia gaudet ca^
ruieee eecunda.
Cai eitkta aniinain exhalantiy si
PaSCae credimns, Cacsar insul-
Ut:
Viderat in crdsso volventem
eanguine meinbra
Caeear^ Bt increpitamt^ lam
Magni deseris arma,
Successor Domiti^ sine te iam
beUa geruntur,
Qnac ai vera tunt, Cn.Domitinm
facilc patrit intcritus contraCac-
sarem potuit ^citahrc. At ipst
Caesar 3 dc bcllo civili: JD.iJo-
mitius er castris in montem re-
fugiene, cumvires eum lassitU'-'
dine defeciesent, ab equitibus est
interfectue. ABAm.
Non avunculi mors'] Catonis
.Vticensis, qui frater crat Porciae^
matris Domitii, Platarchns in
Catonc: ReUctus est orbatus
parentibus, cum Caepione fratre
et Porcia aorore. Brat autem
^SerpiUOf Catonis soror uteri'-
na, Nati cx Serrilia Bmtns, «x
Porcia Cn.Domitius. Eam enim
Luc Domitio nuptissc conttat ez
codcni Plutarcho : SoU vere Luc.
Domitio Porciae sororis suaa
viro Cato persuasit, ut non ce-
4sret. De mortc Catonit plena
tunt ODuiia monnmenta. L}£M.
Porcia uxor L. Domitii Acno^
barbi, ex qua Cn. hic natut ctC»
dicm videtur obiiste anic inter-
Cectum Cactarem, ciun Cicero
scribat XIII. ad Att. i.. Law-^
dalionetn Porciae iibi misi cor'^
rectamj atque eo properauiy ui
si forte aut Domitio fiUo, aut
Bruto mitteretur , etc. Fs&nA-
RlVt.
Ad recuperandam Uhertate¥n\
Inttcram tciibi reciperandam r
nt in vetcre libro eet: tcd li- .
brarii non paruernnt. Porro iil;
optimus et optumus: laorima ct
lacfuma: tlc reciperare ct re^
cuperare ▼ctcret nuUo ditcriml*
ae dixcrnnt. Mimsx. Lamb» ex
tnit ctiam MSit . dcdit recipe^
randam, Barbadca'. malebat re^
cipiendam, et ita codex Car.
Stcpb. qui etiam hunc locnm.
tic anget, non speUatlo dtgni-
tatis ad Uberandam patriam^
ad recipiendam Ubertatem. Gaiu
An C. Trebonio persuasi] In— 1
tcrponc cx antiquo libro egOf boQ
modo: ^n C. Trebonio ega
persuasi. Fa^kkyb. j^^C. Tre^
bonid\ lion tolam.Trcbonio oou»
p«nuati , iMdL at wm. fuid»;
Digitized
byGoogk
. PHILIPPICA 5ECVNDA. CAP. ii; ja45
duadere quicleiu ausus essem. Quo etiam xnait^rem
ei ires publica gratiam (Jebe^, qui lihcrLatehi popuU
Romanf unius anwcitiae praeposuit, depulsorque do-
minatus, quam particeps es^e maluit. An L. TiUiui
Cimber me est auctoi*em secutus? quem ego magis
fnUalem fl fnadere^ tit Caesardni
occhterct, qjiia videbaiD, eum es-
se f»jiiiliaris9imum Caesaris, ut
dominatus etiaml particeps esse
poaset, ob beueficia qiiibus Cae-
«arem devinxerat , legcm feicns
* de pporogahdo Caesaris in Gal-
llis imperio ah qniaqncunium.
De lioc T^rebouio vide Plutar-
chum in Pompeio^ Caesare^ Ca-
tone, Dionem, Appianum. Fuerat
•mem bello'» eivili legattit Cae-
saris et cum Decimo Bmto M»»~
Ailiam , pbsederat. Et merito
Caesaris dominalionis particeps
«rat, cnlus ipse auctor fuit, dum
imperlum Caesaris in Gallils le-
ge lata lit quinqnennlnm, vel sal-
temy ut alli Tolunt, in tri-
«oniiim prorogavit. ABiLASf. u4n
C Trehonio ego persuasi?] E
Talgi ^lect. omlttitur ego , quod
c • Vat« recte receptum e^t , mo-
do noo ab Ernestio^ cst enim
jprorsus sic positum, uti supra :
Brutos ego impellerem, Dlcit
aotcm orator, propterea se ei^ id
ne snadere quidem potuisse, quod
Caesarls auctorltatem const.mter
tneri solebat, adeoqae legem de
eius iu Gallia iraperlo prorogan-
do ferens, enm sibi devinxerat.
iPoit verba : ^ko* etiam maiorem
reete omitti in len. Cod. ei no-
tavitJBensing. quod in quIIo alio
codice desidcratur, ncc dccssc
^lo modo potcst*
^An Luc. TuUius Cimher\ AIIi
leguot Tittius, Plutarcbus 3f«-
%llXiSi<i. Adverte pmdentiam ora-
torls. Vinosus erat natura sua
Cimber et temuleutus. Neque Ci-
cero facile bnnc ei rem suasisset,
aut credidlsset secretum tanti mo-
menti, mirumque fuit huiuftjpiodi
bominem a Brnto et Casslo in
•oclctatem consplrationis advocari,
Ait jgilnr Cicero: quem ego
magis fecisse iffam rem sum ad-^
iniratus, quum facturum putavi,
Quo audlto statim omnei baue
Oratoris admirationem ad'Cim-
bri temultntiam referebant» fa-
cileque acqaietcebant Ciceroni*
Quia tamen Cimbrnm offenderc
miuime volebat, aliam adfert ad«
mirationis suae ' rationemy qua
Cimbrum uon modo non vitn*
perat, itd. etiam laudat, quod,
patlriae libertatem privatia como*
modis anteferret. Seneca lib. 5
de ira cap. 5o : Fidii . itaque
sttictis cired seUatnsuam gladiis
commiliione0 suoSf Cimhrum Til^
Uum, acerrimumpa^lo anie sua"
rum partium defensorem^ alios"
que post Pompeiutn demum Pom"
peianos. Item ep. 83: De i/la
C. Caesaris ^caede, illius dico,
qui superato Pompeio rempu-^
hlicam tenuii, tam creditum esi
Tillio Cimhro, Iquam C, Cassio,
Cassius tota rita aquam hihii»
Tiltius Cimher ci nimiu^^ erat
Digitized
byGoogle
246
ORATIO
fecisse iHam rem sum admiratus, quam factariim pu*
tavi. Admiratus.sum autem ob eam causam, quod
immemor beneficiorum, memor patriae fulsset.
Quid duos Servilios? Cascas dicam, aH Ahalas?
in ptno^ €t 4cordalus, In hanc
rem iocatus est ipee- Bgo^ in^
quity quemquam feram^ qui vi^
num ferre nonpossum? Abram,
Mej omneft, Hureto excepto, «Dte
Grut. cditi habeiit TuUius, ne-
que aliter duo cod^cei Barb. et
doo a Cl. Barmaiino Sec. inape»
cti, et omnes fere, qui consnlti
fueruut. Lamb. noUTit, alii Til-
tiue, et sic emendabat Barbado-
rius, ediditque Muret. ita deni-
que legendum etfe conaentiunt
^niditi: Manut. et Graev. ad VL
ad Div. 12. Perizouius, qnem
cum ii» laudat Ernestus in Ind*
Hist. lac. Gronovius T. IIL Thes.
A. G* litt. ccc. idem Burip. T*
11. AnthoL Lat. p, 7^7. et ipse»
qui aliter anteft senserat, Ouden-
dorp. ad Suetoii. Caes. LXXXIL
Bst. qoidam etiam ez gentt Tillia
in Inscript. Murau MCCLXXXL
20. In Vatic. iu scribitur, L. T.
Cimber, atquc iu nnllas in par-
tes liber egregius transit. Ga-'
JLATOy.
Sum admiratus'] Qnoniam Sc-
Beca in aliquo >loco ep. ^5. de
cbrietatis vitio disputans, Tillio,
bomiBi in vino nimio et temu-
lento, non mioos qnam Cassio.
sobrio et temperanti, de Caesaria
caede coucreditum esse narrat,
quum talia ebriis .oaate commil-
tenda sint, Abramus et Ueusing.,
quud dieit Cicero, se id Tillium
facturam esse non putasse, ad
tcmnlentiam etoa viri refenmt.
At iocari potiaa is mihi videtnc,
qoi huc trahit locum illum Se^
necae, quam aobrii interpreiis
partes sustinere. Neqne enim td
apecUns dicere pott^t, ae non
putasse, id facttirum esse Tillium.
Immo pertinent hnc, qnae Sea.
dicit de ira 3 c« So^ ubi enm
acerrimtim Caeaaria defensorem
dicit, quod apparet ex iia, qtuc
sequuntar.
jidmiratus sum autsm} Abcit
sum a Vatieano* Idbji.
Quid duos SerpiUos?\ Ser-
Tilia gena nobilissima fuit, et in
plures familias distributa. In ca
fuerunt Caepiones, ad quos Mar-
cns Brntus inatemam origioem
referebat, Prisci uvt Cascae. et
Ahalae, nt Geminbs et alias Ser-
Tiliornm familias omitum, quac
minus videntur ad caedem Cae-
aavls pcrtioere. PluUrchus uon
tinum Cascam, sed duos fvatres
aguoscit: Tides hoc loco etiam
AhaUrum ^eri mentionem. Vt
non duo, sed quatuor Servilji
uniucrenttir. Vt lutelligeudiu sit
Orator, quasi dicat: Quid duos
Serpilios Cascas dicam? quid
item duos Servilios Ahalas ? Sed
haec videriut eruditi. Hl autein
omnes auctorem facti non aesi-
derabaut, cum habereut dome-
siictim exemplum iliius Ahalae
Servilii> qni Spurium Melium
40Ta moiieiitciii ocdditi Ab&am,
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SBOVNDA. CAP. n. a4?
I
^hftB auctoritate mea censcs exdtatos potiit^quam ca-
ritate rei publicae? Longtim est persequi ceterosi
idque rei publicae praeclarum, fuisse tam muttos , ipsis
2loriosum«
In liao opfoione F. Vrfinnt Abr»*
mio praeceuerat : ted nterqno
longe aberrat a vero, qnod vidiase
Hanutium arbitror. Manntiorecte
jneritoqne aubacribit cnm Span-
liemio Weaaelingiiia U, Obterv, iG«
Cnr euim ab «liiA» qnt percnMoref
Caesaria recenanernnt, tamprae'*
«lara' nomina ailentnr ? cnr nulx
lina omnino Abalae luentio iili
temporibna? an ea nobalitate
kominea obacuri e«e poterant?
enr deniqne Tnlliua boc inodo
loquituTy nec avitam familiae
gloriam a dnobus Akalii reno^
Yatam eo praeconio est procecn-»
tuay qnod in nuterno Brnli ge«
Bcre ai^m captant? ifihil Ye-n
riaimiliiWi ^U^^ft |a«nili«m qno«
qne Caacarnm aaum genua ad
Ahalaiu retuliite* At etiamsi
lioc »on credAmus^ Scr^Ua S«ns»
€t hoAinum ilioruin facinns Aba^
Hm facilliinein roemorito red-
agebat, nt eo cognomine dign»
duo ServUii indicarentnr. Barb«
tmbo CussaSf et hinc Franc^
pcssime CaM'oe» qnod mendnm
jam nimium bacslt in Snet. Caes,
LXXXU. nbi alter e CasciSf non
Cassiis, et Cascae brackium, non
Cawi, ea omniaQ legeudum*
Garatoh,
£i hoa oucioritate mea cen"
seti9\ Cemses^ o« 1, y. FmilA^
JUfS.
Longum eet persequi caete^
ros'] ,yt Caecilinm, Bucoliaunm^
Anbrinm Regemi Q. Itigariom^
M. Spiirintnt Sexlttm. Kaaoof i*^
Pontinm AquilaHi^ qili ab Appi»«t
no numerantnr^ Addit PluUr->
ehns in Bruto Labeoiiem» Appian
nns et Suetouins Sergiinn Galbaoiv
Dio Coroelinm Cinnam. Amam.
Jd^ue reip. prat^ianen ftUs09
tummultos. tttf» m/dto ipeisglo-
mosius est] Tam m^ltos nul-«
Ks tn scriptia lih. repevitnr. lu-*
qne sic iTrbjtr^r seribendum, fdque
reip. praeciarumjluissetam mul^
ios, ipsis gloriosius ost. Sen-
tentiam meam cofljfirmat^ CoL L.
in qno pro tum scriptum est
tam. Fxi^n^ fyns gloriosius
§st] Ej^ eodem «omge ipsis
gloriosum. FAXHHyn* Pf<Wf ^fw»
Juisse tum vmUo i^ms glfir^o^
•ius esi] Ita edcU pnscae. iu Pall«
amboi nisi qnpd aec iamen^ et
tcro teaiat^s est, n«stram extare
in omnibna snis scripti«> Fevr**
rins. probo| aed tnpwi^t adhuc
ronfuisse^ qnao «pnrinm q^uid
sapit, deinde abiteiendum est n
fine, snastt Pal. pr. neoterici rc^
cepernnt Fen*arii coniectaneuro,
praeclarum fnisse tom mul0H
ipsis gloriosius est^ at Victorianay
faiaae tam multos , tum muitO
ipsis gloriosino» Gavr. Ncc hio
fnit recedendnm ab^ auetoritate
praestantisaimi codici^* quem se-,
euti snnt FaSrnns, Muretus, L,am-
binusx Mmmtins, nisi quod hic
iKiineait gloriosius. idqus reipu-^
khcae praeclarum, fuis40 tam
wuUtos, ipsis glotiosumn Fnit
Digitized
byGoogk
94i!
ORATIO
XIL At quemadmbdum m& coargueiat hotao Sicmtasi
recordamini. Caesare interfecto, inquit, statim cru-
entum alte extoilens M. Brutus pugionem, CiceroQem
nominatim exclamavit, atque ei rei:uperatam liber-
I<1 reipablieaeiiiagaaelaadi,faiAM
tammoliof ia Ula oives,qai eiok
•alatem , digaitatem et liberta*
t«m aftfererent cbatra impoteotem
domtoatam Caesaria^ iptit aatem
iot^adicibos ribertatit boc faic
flbriotum. GnABTXTt. Variaot
libri iu fuUte^ qaod alii pott
praeclarum, aUi pott mu//o« |lo-
caot. Uiac Cicerooem tcriptitte
patD: idque rerp. prOeclarum,
fuisee tam' mtdtos ; fuhse, ipsis
glorioMum, HBVtiNC. la Vatic
Tetits ille ordo terrator, fuisee
tam multoe, Gab. Valg. lectio-
nem, quam Era. .rcliouit, idqua
reip,praeclarum, tum multo ipsis
gloriosiuSf aoa • admitti poste^
ct eam, qaam Vat. • affert, prac-
ffreodam ettc, quitque facile
tidet. Dittiagiiit eoim bic io-»
ttr claritatem et gloriam ; quod
retp. tantymaltot booot ciTetha-.
bebat, claritatem teu nobilitatem
cidem attaJit, iptit viria gloriam
•ttalit tc. factam ; nam gloria
refereoda ett ad iptam caedcm,*
§th rem gettam, qitooiam gloria
meritia, rebut beoe gestis, com*
paratur, ideoqae potistimiim ho-
miaibat, claritat rebat tribnitur;
▼. c nascendi, oominia, reinim
beUicarum claritat' dicitur. Qaa-
propter noo gradu ioter te dff-
ferunt, itti ez Tulgata existimao-
dum estet, sed re et usu. Noi
diceremut: fiir den Staat wa*^
et glaazToU , dafa to viele wa-
ren, fiir dicMaaneytelbstrabm-
ToU. f^lura.dehoc diaerUnine Sea«
ep. 103. Sokdtz. reeepit: • reip*
praeclarum tamm.fi fuisse ipsim
gloriosum,
At qUtmadmodum^ Ironi€ebo->
imnem acutom appdlatf qucna
panlo pott «ttHti^aimukn, iiUo pe-»
cadem appcUat. Absam.
> Caesare iuierjecto] Probatia
Antonii, cniut ratio .fattlis est,
quia Bratas Cicerouem ioclamare
potuit, ctiamti otbil ille de coa<*
tpiratioue cotitra Cacsarem facta
flciTitaet. Ergo ooa efficicar, ut|
ti Brutus Cicerooem ' ioclamave^
rit, Cicc^o quidquam de conapt—
ratiooe rcsciTcrit. Ij>«
< Pugionem ] quo Caesarem vx
Scoaiii. autc Pompeii fUtuatn per-'
eusserat. hwsu i
• Ciceronim nominatim] ^ Non
uoar Brutus , si Dtoocm audia«
muSf sed etiam reliqui Caetaria
percoMoret. Caleout apud eun'*
dem lib. 46: Nam ut caetera.
transiliam, misericordta salate^
que a Caesare affectus, atqua
in patriciorum namerum relatus^
eum ocddit^ non quidem sua
manuy (qui enim id facerei
homo' mstictdosus et effoemina^m
tus ?) sed subomat:s, qui idja-^
cerent. Jd autem me vere hquig^
ipsi percussores Caesaris decla'-
raverunty cwn in forum cum
nudis gladiis procurrtntes .Ci^
ceronemj vobis ^audientiJfus, no-*
minatim subinde vocax^erunt^
5ed '«U^c cAiitae ette pou&cruat*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICAiSEiOVNDA. CAP. 13. ©49
taiem «stgratuIatu^.-Ciir i^iihijpotiMimuat? quod acie*^
l}fini? Vide ne illa causa fuerit appellaodi me, quod,
^uum rem gejssisset cou^imilem rebua iis, quas ipse
gesseram^ me potissimum testatus est , * se aemulum
meai.*Um laudum exstitisse. Tu autom omnium stul-»
tissime, non intelligis, si id, quod me arguis, volui.sse
interfici Caesarem, crimen sit: ctiam, laetatum esse
morte Caesaris, crimen esael Quid enim intere^t in-
ter suasorem facti, et probatorem ? aut quid refert^
utrum voluerim iieri, an gaudeam iactum? Ecquii
Viiam adfert Orator, alteram ta-
Cet, q^ae poterat ipsura in lovi-
dlam addiicere. Qnia Dimirnro^
ut ait Plutarchns, Coeaare rem-
publicam obtinente, nihilominua
Cicero maximam in urhe au-
tori/atem habebat» Appiannt 4
Xiliam: Cicero^ qui post C,
esarem eo potentiae pen^ene^
rat, quo potest orator peruenire,
£t eam ob causam Ciceronem
tanquam. primarium cirem^ et in-
lerftcto Caesare totioa reip. fa-
cile principem appellare potne*
mnt, etiamsi conspirationia parti-
cepa Don £uiateu Ioem.
Cur mihi potissimum? qui
•9ei'ebam\ Ltbri yeteres partimcum
impressif consentiunt : partim
pro qui , quitL ego', quod,
Supponit enim rationemi qnai
probabat Antoniusy Ciceronem
luisse conscium. Cnrtibi (inquit)
potissimum recnperatam liber-
Utem gratulatus esl? quod scic-
bas. Itaque in extremo notam
interrogandi ftpponerem, sic,
Curmihipotissimum? quodscie^
ham? nt illud pro Mil. Quae
causuy cur Romam properaret ?
cur in noclem se coniioeret?
quid afferebat ftistinatio ? quod
haeres erat? FERJLARivt. ^c^
tamenlibri omnes mei qui scie^
bamj excepto Amsterodaiueusi,
in quo quid scrlbitur. Propius
accedes ad libros, si censea« Ci-
c^rooem scripsisse, Cur mihi po-'
tissimum? quiasciebam? Grae-
Tivs. Qui sciebam /* J lu Graevii
todices, ct Bostri; vnlgo, qiiod
sciebam, Lallbm.. Hand ^liier
ambo Barb. editique aute P. Ma-
nutiiiro, et alii codices ad marg.
Lambiui, qui cum Man. ct Car»
Steph. quod ante Grut. adopta-
vir, idemqueplacuit Barbadorio.
Inier illos aulem codices Laiubi-
nus coDocat certe Vaticanum, ia
quo etiam est qui, Gar.
jfppeilandi me] In\antiquo li-
bro est m^i. Faernvs. .
Se a^mutum mearum laudium
ext^sse] Ne quls quid libra-
riof insimulet: testor hanc vete—
^is libri scripturam e$ie, Mvket.
^mulum] Vide oratlonem pro
MarceHo: J2/b aemuio atque
imitatore studiorum ac laborum
meorum, Abram.
TU autem omnium stuitissi"
me] Al. hominum stuitissiike,
fov^e, omnium hominum stultis"
siine, Lambin\5.
Digitized
byGoogle
q5o
ORATIO
est igltar, esieeptb te et iis, qul illam regnare gau*
^debant, qui illud out fieri noluerit, aut factUm im^
probarit? Omnes ergo in culpa. Etenira omneii boni,
quantum in ipsi^ fuity Caesarem occiderunU Alii$
consilium, alii^'animuS) aliis occasio defuit: voluntas
Te excepto^ qui iilum regndre
gaudehas^ Aotiquiu Vlbtt^exee^
ptie iis, qui iUum regnare gau~
dehcMt, et recte. bod eoim §o^
|iu Antoniiu C«CMrcm regn«re>
yftadebat, ted et malti alii. et
pai^lo pott-pro, omnes enim, om»
nes ergo, et pott pauca hi« duo-i
bua yerbif, quem eu^icatum^
kiterponenda dictio tu , et poet
nonnuUa) numquamne inteUiges^
et seqnenti vertu, homicidae eint»
ikX^ny. Te excepto et iis, qui
eum regnare gaudebant] Redin-
tegravi hanc periudnm ex JPal*
aec Glmbl. Lil. et S» Vicioric,
allndebatqae item Pal. pr« in quo
te excepto is qui eum regnare
gaudebat. Grvt. Com Pala«-
tino primo plane conaentit men«.
5ed Golonienfia •affragatur iis, ex
quibus Grutcrus huol[locam bene
restituit. GaAEviTs. leo. excc"
pto te is, qui iUum regnare
gaudebat^ Verae lectionis ve-
stigia cooservavit, quae fuit: ex^
ceptote, etiis, qui iUum regnare
gaudebant, Hinc apparet ||tio,
cur et iu aUis, in aliis te ezcide*
rit. Hbvsino. Cod. Car. Suph.
te excepto, et i7, qui iU, r, gaur^
debant» Non malus faic erat co-
dez,qaem saepe Ferrarii lectio-
nes arbitror confirroasse, nbi eas
3teph. tacitus exhibuit, Gar.
Omnes enim in culpa] Non-
nnlU vet. lib. erunt, Quod ta-
men reiicio. FsaRAiuvs. Om^
nes enim in culpa ] Legit Ltm-
binus et opinor necessario: Om-
nes er^o in culpa. AnaAM* Cut
cootra libros omaes tS enim
snbstituamus^ nuUa est ratio, .
qaamvis id qaoqtte fecf riC JPanl-*
lus Manatios. Ciceronia mena
est, aequc enim omnes v\ culp«
suot, qui feceruut, et qui iis
applauserunt, G&AXVits. Faerno
sui, ut videtar, codicis fide re->
scribenti, omnes ergo in culpa^
Man. Lamb. et Abraiu. adsen4
aunt: Graevius prope unvs recla«
maty quasi contra libros omi^
ergo substituatur. Sed prim^ft
illud credibile non est , ex sola v
cooiectura Facrnum aliqnid mu->
taasf : illud quoque ccrtum, noii
oiuues libros coufpiiare, sed in
aiiis, quos Ferrarius vidit, fu-
isse, omnes erunt in culpUy quod
d ergo fdctmn : postreino totiis
oratioiiis contextus nou causa^
lem^ %tA co/ir/ufiWm particulam
poscit. Diiit euini, eos qiioqne,
qni laetali siut Caesaris caedc,
accusaados esse, si eam suasisse
crimen siL NiUil enim interesse
ioter suasorem facii , et proba*
torem. lam vero oiiioes caedem
Caesarts probasse. Hinc ergo
couseqiii ex Antouii seiitCQlia,
ut oiuues sint iu culpa. Omncs
eoim booos, si voluutatein spc*
cftes , Caesaris intei-rectores e&se.
Itaquc cuin Abr. plaue necessa-
riain essc Fai*rni eiueudationem
•Cntio. Sed tamen quatuor hacc
^rb« qui deletum ibit, nou ia-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SfiOfVMDA, CAP. i«. aSi
«iemihii- SeA stupot*efti ll^mittia ^ vel dicam pecudi^^,
aeteitdite. ^ Sic^ eiiijn cLixil<;^ M^ BrittM\ quem ego hc^
not-is 6ausa nomino^ eru^um pugimem tenen$y Ci-
'ctronbm exclania4Htf' - e^ljM inieltigi 4Ubet, eum
conscium fuiase, Ergo ego sceleratus appellor a ^ ,
queni tu suspicatmii ai^quid-MispioaDi) : niUeV qai slil--
lanteih prae se pugioneni tMit/is ti't^ Honoris causft
iioininatur? Esto: si^ in~verbis tuis hic slupor.
Tito me id faciet. H»v«iKti. Ti*] Abundat liie ant iUe ant i>,
Hon est dnbiundum, qnin ft ^et pro hoe agnoscebat ManritHh-
ITatitano sit er^o : quamYls eDiKl nns hisy tmde-fecerat GnilieK
FaSmns id sine admonitione' re*^
^eperit, id ego hi optimo libro
coDspexl, et unice Vemm eit:
aeqne, cur a Mnr. neglectuiH
fnerit, inteUSgb. Garaton.^ om^
ties ^rgo] Adsentfor hic Henaing.)
tniua hic, '^▼TBB.ys. Ant iiU,
«ut ^9, qiiod seqnitiir, abnndare
Grntero Tidetur. Serrat yeVo
len^nais eHam utrnmque , neo id
ftliis lods ^el Grutero abundar^
Tisum est. 114« coUegit S^b#ar«-
qni cotxtendit, cbntextum ulem lins ad TurseUin. de Partrc. Cap.
esse, ut potius reqiiirat part.
conclnsivam , quaih cansalem ,
Ideo^ue nr>n enim, qnod Vulgo
legatur, sed Yat. lectionem ergt>
recipiendam esse > quam Lambi^
nns y Manntius , Abramus ac nu^
•122. n. 27. p. 455. Addb i\
baec. Ocero IIJ. de Offie. 3.
Atqu6 illud qttidem honeetujti'^
quod prdptie vereque dieiiur^
id in iapientibue est eoUf:
deidde et>d. L JRaec emm '■ oin-
per Schutz. amplexi sunt, non nia oficia , de quibue efc», ea
itera Graev. tet Em. • communini euttt, Lactatft. Vf. id.
Sed ituporem] Alind argumen* 1. Quamquam- id ipeum , quoU
taih, quo stnltitiae convincit ob- homini ttibuerie, id D^ tribui*-
iectlonem M. Antonii, quod pn- tur, Sic in codiee Goth. lt^o.i
gnantia Idqueretur, Brutum ho- ralfOy Deo tribuitOr, omisso idL
noris cansa nominans, quem lljtviiitb.' Eliam Era. ie ezpnn*-
Caesarlanae 'necis auctorem esse gere TOiuit t immerito.
constabat, Ciceronem eo ipso
'abmlne vltiiperans, qui tamen
^ 'cronvinci non poterat, sed levi con-
lecturi snspectus erat^qnaViCaesa'-
XI nbcem inferre voluisiet. Abr.as.
Fel dieam pecudis] Forle : iw
dicam pecudis. Lamb. Mate. In
Colon. est pel ut ita dicam pe^
cudis,' GnABV. . *
J//e, ^zii siiUanterri prae se
pugionem taiit , isu te heno^
Esto] Tratisitio. Stupidtim in
▼erbis a^peUat, qnod fimium
iMnoris' causa nominans eodeih
nomine, *qno Brutum laudabat,
vitnperabat Cifceronem. Stnpi^
dum in febus atqne sentenliik,
quod n^M videret, tertinm nihU
<esse: sed percussores ant •mtft
scelere -liberandos, aut gravi»gtijii
pairrlGidii dailn^andos. Abram. ^
Sii ib» 4^f4i$^tms eti^or]
Digitized
byGoogle
sSa
L :)
ORrATlO
1 i
Quanto . m < rebod Mntontiuque r maior ? Con^titiie :hoc i
cpAsuV aliqaando ; Bmtorub^^ G. Ca^ii^ Cn^ Domitii, C.
Ti^bQnii, teUquorumji quam X^Us j^s^e cauwin;, ^dor-
mi crapulat&) inqtiwiy et exjiala.. \ A^ faces ad^oyen-
^on acQtiiMmiun . CaiMe ABt#-i
fHi»fn.f ^-adit PlbUrchtts in eios
•?iu; Ignorabat m}ilt<i^^ua^ fie^
Itiani^ non tam ob negligentiam^
quam ob 3implicitQfejif!%,,M*. cre^'
gifine, qiti awK ipeqpersabantur^
Inerat ertim, v^oribui guaedam
^implic^ae, et ser^eu^ tardus.
Jtem: Fidene, auteft. Cleop^tra^
jintonii dicteria n^litem, et sor-r
didum artijicem r^Aphre^ ute^
Jfatip- eodem genere ^ad iUum
sokite iam et inir^ide» loBit.
. , Coneul] QinuM . jut f 0|if ulerf
yeipublicae, et rebiu maxime,
quM ad sunuuapi rempublicam
«^ecUnt, proYiderei GQnstitne
timd«m aUquando, quod iaia,pri-
«lem esfe oportuit, fd liberao-
.dasi impeodeniis .; l^Ui c^vilia
saetu rempubUcaip. Comtitae, in^
qium,; utrum' eos ^anquam bo~
^micidas et sicarios • punieudos,
an tanqoam patxiae Ub«ra^res
praemio digAO^ arbitrere. Ilic
^antem de indnstrla compioratur,
et rem eandem «varilt verbis ez»-
ponit, ut fieri so|^( stupidis, qni-
bus res eadem incnlcanda cu,
^t possit in cer^nMjg^, obtrudi.
J^t, ut eiiis osciunti^m magis
Qstendat, non rpgat^.flt in fauius
rel consideratione animum suum
defigaCy sed tantum, ^t atteodat
^aulisper, paulo post iUam auir-
jni, conteutionem laxaturns, et
3>uucio sive momento temporls
sobrit bominis cogitatlou^ quaai
^a]ii«pm yejHoam woi^u^ pri-
.imo qnoqiie. teapove ad ae mo->
re«q^e auoa, et j^fi^U^*^ Ulam
«ocoi-diam redknrus. Abrajc
ikeliquorum quam velie cau^
efu^ eaee] Quam^vefie eese cau^
eamt o. L T. quod et co^Qosi—
;tioue mibi videiur esse concin*
niu», et numero. I!Eas.AAiV8.
, ^ormi crapulaqt\,l)e Tino-
l4^ii^,,MtOBii infra,:, yini ex^u^
ffffidif nen ingeri^l^ acuendi
SftMsa ^dfiplatiiitas^ Satia in
p|-fiesai^tia fuerit C. Autonii pa-
jUui non absimilem,^tc^ulcotiaxn
M. Coelii Tcrbis ejLbibeie: Namr
qfie ip3ujn ojfendunt^ temuiento
eopore> prqfUgatum, iptie prae^
fiordiU . ^, eierteTttem , ructuoso$
jpiri^ue ^gejninare : .praeclar^u^
.que contubernalee ab,, amnihuf
spoitdis transverfae inetthare^
et reliquas circumi^cere pfusim:
quae tum exanimafae terrore,
fiosiium adventu perceptp, ex'^
citare Antonium oon^haniur:
nomen ^inclamabant:. fi^utra
(^eryicibus toUebant : blandiue
alia ad aurem invacab.at., per
Jwmcntius etiam nonnuUa ferie-
pat. quarum cum omnium vo^
cem tactumque noscit^ret , pro-'
jcimae cuiusq^e collum ample^
xus petebat: nec dormire exci^
t^tusg, nec pigilare ebrius po-^
j(frat;\, sed semisomuo sopore
Jnter ma^us centurioni^m con-r
cuhinarumque iactabat^, Re-
.^eri et Undat Fablus lib. 4 io-^
jl|\^a|» /^raf* cap. a. sHbditqne:
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. lal \5. aSS
dae flunty quae te excitent, tantae catisae indomiien-^
tem? Numquamne intelligis, slatnendum tibi es^,
utrum illi^ qui istam rem gesserunt, homicidaene sint^
an vindices libertatis?
XIII. Attende enim paullisper, cogitatiohem^
que sobrii hominis punctum temporis suscipe;
,Nihil his credibiliuM fingi^ n«v
que. vehementius exprobrari^
neque manifeetiue ostendi pO"
test, Abhais.
Numquamne intelKgie] Legen-
dom cftt cuDi Mur. et Lamb., cx
TiiticaDO, intelligee^ live^ ut In
ipfo cod. helc, et perpetno scri-
l>itur , intelleges. Gau. .^
Homicidii rei aint^ an vindi^
ces libertatis] Lang. komicidae
rei sint. Col. homicidaene sint,
IfounnUi vctustatis non minorit
libri , homicidae sint. nemo
^utdem certe (de anliqnis loqnor)-
homicidii.' qnonim consensnm,
etsi Itbri impressi plus concinni-
tAtis mihi habere Tidebantnr, si
qnidem paria paribus referunt,
^ilentio tamen prseteren^dum
«sse flon duxi : praesertini trxtifk id
Terbum. neqne snperior (quod
eciam } neqne Ciceronit aetas
nsurparifS Quod »i non contem-
nimns, postremum seqnemur.
FBmRAiiiTS. Homicidae sznt'^
Ita et Pai. aec. et Manr. non,
homicidii rei sint $ qnomodo
tttlgata. 'GtitTERrs. len. tlt Co^'
lon. homicidae rei sini , - noo
honiicidiiy nt rnlgo, qt^ Terbo
Ocei^ nusqtiam nsiu eSL Dispi'»
eiant alii, an hdmitidain rtUm
asse djci possit, nt doctre pi-^
ctorem pro pictutam .* de • qua
ActonjmiaVechner. Hellenol. If.
5. i^. 490. Gasaub. ad* 'SuefM'.'
Tiber. XXXilL €t^Gra«T. ad c.
4o. pro Amer. Hstsikq* Facil*
mihi persuadeo, Teram huiua
loci lectionem nobis ab optimo
Colotiano cssc servatam, homi-
cidae ne eint, Causa iuterpola-^
tionis in eo poiita est , qupd^
utrum antecedat. Scd optime
sequi /le, ostendunt ea, <IQ>^.
notavimus a4 c. 3a pro Quinct*
Quod cum non tulerit vir ma-
gntu R. Bentleius , eique adsen-«
tientes alii doctissimi: qtiis iam^
miretur , idcm imperitis olim^
(Ixsplicuisse? Itaque alii netxnxx^^
lerunt, y^l accidit in quibusdaii^
Tusculanarum , et de Invention*
codicibns', quae melior visa emcn*
dandi ratio bonos libroSy et Va-
tjcaoum ipsum p^asit: alii ex
ne fecemnt inepte rei^ xA «a
Colon. Lang. len. et in^ed« Rom«
legttur ; unde postea hofnicidi rei^
ut iu vet. Vcn. et homicidii reip
ut Aid. Nang. Cam. P. Man. Car.
Steph. et repet. Lfxnb* et Barb^
nterque. Gaaatomvs. homici-
dae sint] len. et Qud, homici-^
dae rfis,xff; hojnicidii rei, Cac^e*
fum adsentior Garatonio, et im-
probo Henshigeri rationem, qtti
htic traxit qnendam loqucndi mO'-'
dnm, qni bne non pertinet.
■ C^gitationemque sobrii homi'^'
rtis ad pufietum temporis susci'»
pe] L. t. partim cum impressilr'
conscntlnot: plerique punctum
Digitized
byGoogle
^54
ORATIO
Ego, qui sum iilorom, ut ipse faieoty familiaria, ut
a te argupr, «oeius, nego quidquam esse medium:
confiteor eos , nisi liberatores populi Romani conser-
vatoresque rei publicae sint, pliis quam sicarios, plus
^uam homicidas, plus etiam quam parricidas essei
fliquidem est atrocius patriae parentem y quam suum
occidere. Tu homo sapiens et considerate, quid dicis ?
Si parricidae: cur honoris eausa a te sunt et in hoc
Ordine tt apud popolum Romaniim semper appellati ?
Cur M. Brutus, te referente, legibus est solutus , si
Untammodo: noniiiilll puncto^
ompes probabUes. FuiRAa. Ad
punctUm temporU siucipe» et
ego qtti sum"] Deleiida praepo-
fhio acf, et copnla et, dfmde
post aliqua, nbi est, db eodem
te , voz te non est in antiquo
exemplari, qnae tamen non vide-
ttiT tollenda. Fasknvs. Etiam
cod. Cat. Stepb. puncto : sed
Vera lectio, punctum, Gar.
' Suscipe. et ego, qui eum itto^
fum , c.] Orones fere 1. v. sueci-
piet* ego, Col. euscipe, ego.
quod jirobabiUus cst. Quidam
jBtenim reposnerunt. quod ct-^
iam mibi magis arrideret, si vel
tttium modo librnm scriptum
Kaberet auctorera. FxRaARkvs.
Btenim a libris abcM tum cetc-
ris, tnro lenensi. HsvsIno.
PamiJiaris] In vicae coasuelu-
dine. Abrak.
Socius] In conspjratioue. Idbm.
i$i patriciddi^] ^ectom boc cst:
Ofnri t«m«a debeb«t««qae proba
Vatioani lectio, si parricidas ,,
i|«mpe, dicis: qnam vidco pU-
cnisoe Mureto. Atqae baud ecioy
aji boc etiam melius. Idem mos,
refertnte /e. Gi^roir.
Te referente] Te Seoatum con-
aulente, factum est Seuatus Con-
anltum, nt M. Bratns Praetor
nrbanns ea lege nou teuerctur,
quae vetat Praetores urban os
plus quam dccem dies abesse ab'
Vrbe. Abram.
Legibus est solatus] Dio llb«
53: A^vvra^ yiA^^ $ri %mp vofm9„
^^ fdrta %u AuTiviHU ^^fiu%a it/*,
fu, vouif fqiv iltv^f^i umi.
9uaij^,. uru/KcUaq rofUamq iimu
Legibas enim , solvuntur , ut.
ipsa verba Latina sonant , hoo
est ,• ab omni iegum necessitala
Uberi^unt. Quac vcrba Xybmdcv
( opiiior-^ ut se legiboa interpre-
tandi aolutum ostendei^ct) it»
verteret : Legibus enim soluii
sunt Imperatores : quo^yfso soio
et ea quae retulimus, ac reli'^
qaa etiam omnia agendi iicen-*^
tia ^is datur, Neq]ae vero Dlm
repvgnat Ciceroni aiena id ^^
iiMit^^qi rempublicam acmini
unqaafn , £omano fniaae coacee-*
aon^, Spnko cnim solotoa antn
fuerat legiboa absolnte $t la oiiv^
ilibns rebus, sed tantom i^ •Vb^
qna lege pecnUari, nt Scipi*^
jEmir»UPii# a legibna emyd^ne
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. oS5
Ocfliir ^a l«ge , quae TetaVat «W
teitfif ratioQcm baberi m peti*
tione CoDtulatuf, 'Brutiit ea lege,
qoae Praetorem urbaBUim ab
nrbe plu* quam decem diea
«beste ptohibebat. Imo Ubera
repubUcli legibnt iacilVime fttlite
•otutot vndh A&coniot in> pvae-
fationem CorneliaRae: Promul*
gravitqu9 Idgem, qua auctarita^
trm Senatit» minuebat y ne qui>s^
nisi per populum , ie^ihus sol*
peretur : quod antiquo quoque
iurt erat cautum. Itaque itf.
0maibu9 tum S. C. .quibite tum
aliquem legibus eolvi jAacebat ^
aduci ^at *olitum , ut ^a de re
adipopulum ferretur: sed pau-*
latim ferri erat desitum , reeque
iam iu eam coneuetudinem pe^
nwat, ut poetremo ne adii»e-
retur quidem de ro^atione ad
popuium jerenduy eaqae ipsa
S. C per pauculos admodwn.
jiebant* Paulo post , cum - eam
legem ^osu pertnlittet : Tijon Cor-^
7uUu9 iia ferre rureus coepit ^
xe quU- in Senatu kgihus sol^-
veretuTy nisi CC adfuissent,
ctG. 0am tulit invitis aptimati"
busy qui vel pauci S, C. facere
soi^bant, In aliit tamen rebiis,
ut dicemut , Senattitconsultum
non fiebat , §i . paucioret qua-
dringentit ant aaUem receptit ad-
fnissent, e qtiibnt videat^ qnam
facile etiara post legem ikmie»
Ham legUnn toiverentnr. Ibsm.
tiegibus >soipi apnd Komaneit di*
odbantar , ^ui nlia Untnm lege
solTebantur, ut ex boc et pl«ri»
Buii toob Lifii et aliorum liqnct.
Hniat locmionit yim non intelle-
ak Oio CaaMUt. Nam in hao
m a Uiit , qua leglbu» •iMabVi
qnia^;toIntai didtiur, nec luUiii
Caetar^ noB eiiu fuccestorea«
nisi posterioribus temporibut,
cum nimit inyaletceret adulatio
et terriciis, nnqnam fuerunt to»
luli, ut patet ex Suctonio, Ta-»
ctto, et iB primit illo S. C aiw
tiq^bo fiomac. iidpento, in quo Lc^
gibut tolvi dicimr Vetpatiannsy
quibtit tolud fuerint InUut, Au<*
gusttit, ct ceteri. GnAsviva*
AtUle AruUenium ad Plin. Pa«^
neg. XLIL n. 1. Gah. i/fgihm
est soiutus\ Pottqiiam Aotoniua
a veteranit , quorum animum
sibi couciliavcrat, qnique adeo
prope urbera iam erant armat^,
rednx factns, eorumque aii^-
lio confidepscpertius, quae anto
molitus «erat^ consilia nefaria
perseqnebatur , multi, v. c firu*
tu5 et Castint, Antonu et vete-
ranorqm metu Romam rcU»
qneruut , iisque tenatut cura an-
nouae levaneUie mandiata honc«*
atum fugae praetextum dcdit,
ac uominatim Antoniua cnravity
-nt lege Brutiu tolveretur, qua
praetor nonpluty quam ^eccm
dics, Rotea abette debebity ct
ut qunm ludi ApoUiiuret, panllo
pott idibut QuinctiUbua cele-^
hrandi (vid. dc iit Liv. 26^ la.)
praetorit praesentiam reqnire*-
rent, itta abtcutia nihil de eioA
honore et digniute detrahcretBr*
Sic enim sniit intelligcuda ^ qna«
•eqnnntur: Cur ludi ApioU. .in^
erediinU M^ Brutikonore cc^
Uhrati ? Itaqnc falaot et| Aibra-»
attM, qni App. 43. c la. looo ati*
qno ittbacc illvttrare eonalnr, nbl
rclatnm legimnt, tpectacnli* illlc,
qnae iu Indtt, Bnito abtente qoi-'
aomtnt tmacn
Digitized
byGoogle
fl56
J ORATIO
hb ur1>e plus, quanr decem dies abfuisset? Cur
ludi ApollinarA inci^edibili M. Bruti honore cele-
m»Dte, celebratis edebantor, ple-
bcm ita fuJMC deliaiumi atCae#ar
Octaviantu , qiii iaia 'tum Aomae
crat, qooybmodofirutamaemala-
tna, et popuU fa^oremsibi cODci-
Hart cooatns sit. Nam hic ipecUt
orator, quod Antoniua effecerit,
nt Broti booori consuleret.
Cur ludi ^poUinaree] JBrntm
6t alii Caesaris percussores, pa~
trau cacdef yfteranoram et ple-
becolae metn ez urbe profuge-*
raut, et Seoatus , nt bonestum
fugae praetextnm daret, Brutum
et Cassium aunonae praefecerat.
Cum autem Praetoris eaaet ur-
bani Indoa Apoliinarcs exhibere, ^
eos C. Antonius Praetor absentif
^ruti nomine luagnifice suppedi-
tatis a Bruto^ sumptibus celebra-
'vit. Ludi ^poUiruires , vlde de
homm ludorum origine Livinm
lib, 25, .cap. 12«* tradit teropore
bclli Puuiei aecundi iuventum •
twt Marlii vatis cormen in hanc
ffnt^ntiara.. Quo autem die ce«
lebrarjentur , idcm exponit lib.
57: Ludij jlpoUinaribus ad
quintum Idus Quiniiles coelo
sereno obscurata lux est , cum
lipta sub orbem solis subissei,
lam anU dixerat iibro 27 , cap.
33: Ludi jipoUinaret Qu. Ful-
rio, Appio Ciaudio ConsuUbus
m P, Cornelio SuUa Praeiore
ttrbi^ primum facii erant. Jnde.
^mnes detnc^s Praetores ur-^
bani feeerant: sed 4n unum
onnum vovebant, dieque incerta
faeisbant, At aliquanto post,'
nimirnm M. HarceUoy Tito
Quintio Crispino Confalibns ;
Pestilentiae caussa et suppU^-
catnm pet compita toia urba
esi, et P, Licinius F^arus Prete»
tor urbis Isgsmfsrre ad pepi$^
lum iussuSf ut hi ludi in per-^
petuum in statam diem voiwein^
tur, Itaque ipse primus iia t^o^
vit^ fscitque ad tertium Nonas
^QuintUes, Is dies deinde so^
lemnis ssrvatus. Votos faisso
primo victoriae cauta, deind«
valetudinit, docet ctiam HorAtiiu
1 Carm. Ode 24:
Hic beUum lacrymosum, hic
miseramfamem
Psstemque a populo^ et prin^
cfpe Caesare in
Persas atque Britannos
yestra motus aget preee*
In iUis fuisse duos cfaoros, alte^
rum virginum, altemm paero-
nim, qui alterais Diftnam. et
ApoHinem cclebrarent, ostendit
idem Horatius Ode landau:
VikiHam tenerae dicitepir-^
gines,
Intonsum pueri dicite Cyn^
thium
Latonamque,
Quin et arbitrio PrMtQris «cUs,
fnisse- comoedias indicio sant ti-.
tuU nonuuUanim fabnlarom Te-
rentif, gladiatores prodaetot, ex-
hibitat venaUones, tit. mox v^l
ex ipsa M. Bruti munificentta
constabit. Ab&ah.
M. Bruti hofiore gelebrttid]
Plebs partim oratione funebri
M. Antonii Consulif, partim.
atpeota «orporit CaeMrif tribiw
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEfcVNDA. CAP. i5. aS^
hjf^ati 7 Cur proVinciae Casaio et Bruto datae?
et \iginti YtdnerlDus confosii,
partini tuuicae cruentae et per-
fossae conciuu slc exarsit, ut
Elvlum Cinnam, unum e per-
cuftsoribtu ratk, discerpserit, cum
ardentibns sadibus e Caesaris rogo
raptis ad percussorum aedes, eas
concrematura , convolarit , aram
>a medlo foro Caesari erexerit,
atqiie adeo vlx compriml potne-
rit, quin Curlam, In qua pereus*
8us fuerat Caesar, incenderet.
Et eam ob rem Brntns et Cas-
sms> ceteriqa« conspIratlonU par-
tlcipes^ ne Tltam suam Irrltatae
plebl committerent, ex urbe ces~
semnt , lezque lata, ut , qnoniam
Brutus erat Praetor urbanus, uec
per leges plus quam decem dies
•besse poterat ab urbe, legibus
solveretnr, eique fraudl nou es~
set » sl plus quam decem dies
•bfnissct. Brutus, auctore Plu-
torcho, expectabatur praetena
ludos dalurus, quos Praetor rfe-*
hebat exhibere , vldelicet Indos
Apollluares. Sentlens autem mul-
tos e '▼eterrais, qui sub Caesare
menierant, ab eoque agros et
colonias acceperant , ad Inaldias
ipsi sirucndas paulatim In urbem
iatiuere , uon ausns est ad ur~
]>em accedcre : 9ed populus spe^
etavii eo absem$e , ipeo sumptus '
liberaliter qj^nino et abundo
subminietrttnte, bestias enim
plurimas oum coemisset , iussit
nullam servari , sed otrmes con-'
sumi» ei ex scenicis artificibus
plurima^s Neapolim descendens
ipse cont/enit, Qnod tntem aic,
hM ludos . iQcredlbiU lil« J^rntt
bonore celebratos, tradit Appia^
nus, OcUvIaoum Caesarem Iiis
Bruti honoribus non parum ob**
stitisse. Eius 'verba spnt 5. civi-«
llum: Cum Judbi appropinqua^
rent, quos loco Bruti Praetoris
nrbanl editurus erat C Anto-^
nius , jrater Antonii, qui et
alia^ quas ud Bruti praeturarrt
specta^ant , administrabat , et
magnifieus esset horum ludorum
apparatus, ^esque affulgeret^
fore, ut plebs his spectaculi»
delirmta Brutum in urbem re^
vocaret , • Caesar ex alia part^
populum demereri satagens ^
quicquid pecuniarum ex auctio-^
ne bonorum cortadere potuit ^f
semper minutatim principihu^
tribuum dabat, ut iis dlviderentfi *
qui ad accipiendum priofes ac^
cederent, A ■ r am.
Cur provinciae Bruto et Cas^
sio dalae] BrUto Maeedouia^
Cassio Syria. Idem. Appianuin
secutus est Abramius infra ad c»
38. blc ae illum qnidem. Pln-
tarchas autem in Bvnto XIX. tra—
dit, Africam Cassio, CreUm M.*
Bruto fuisse ab Senatu datam.
Cicero lufra XI. 17, Macedo—
niam et Syriam nihil ad M,
Brutum et C. Cassium pertinu-
isse scribit : Cvetam Bruti noml-
nat, ut d. c. 58. nullam vero
CaSsII. Africam in sortem con-
If cit Antonius , et CaiTisio nt
obveuiret, elfecit; III. lo. Scd«
Coroificio servau est a Senatu|
XII. ad Div. 22. Varo postea
commissam queritnr Aiitoulo XI.
i5« iaftra. MbU lia« df rt Pi-;
R
Digitized
byGoogle
358
ORATIO
Cur quaestores additi ? Cur legatorum immemft ,
auctus? Atque*liaec acta per te. Non igitur homici-
dae. Sdquitur , ut liberatores tuo iudicio sint : quaa-
doquidem tertium nihil potest esse. Quid est? Num
couturbo te? Nou enim fortasse satis, quae disiunctius
gfaiuf. An igitw Cyrttiem ha»
buit G«MiuB, ut cenaet AppU-
nus? Miht eiu* narrationi cam
TulUo Iiaud cooTeuJre videtur:
seque arbitror , SCnm de rcti-
nendia provinciis III. i5. obstare,
qnominiia mense Martio Africa
fnerit Casaio decreta. De aorti-
tione Antonii quid iudicandom
ait, alii viderjut. In Vat. eat,
eur provinciat Bruto^ CcuM
datae ? GkKkVonx,
' Cur qaaestores additi] Ali<*
quando non miua, sed plnrea
qtiaesiorea. Plutarcfaus in Pom-
peio agens de beUo piratico ipsi
demandato: Firi, qui imperato^
res praetore*que fuerant , electi
smnt Senatu, duoque Quae^
eforee adfuerunt, Abram.
Car legatorum numeriu addi-
iue\ L. Laog. et alii multi» eet
additus» Col. numeru* actU4»
ego auctua emendaram. Quod
postea nesclo cuiua liber, vetus
quidem oerie, mibi peuitns con*
firmavit. FsRii* Cur legatorum
numerue auctue] Uonoris cauaa
auctiu 4egatorum numerns. Vide
orat* de Provinciis Consnlaribuay
actum est de decem legati^.
Ab&ax. A Colonienst abest oii-
ctus et additue. £t saae poteat
ikbease, et ex praecedentibus re-
peti. G&ABvnra. Auctus in Co-
lon. non lagitur, in fen. muia-
tum eat in additue, quo<) «i au<-
pfciOribiiB «Bplicaadi caoaa all-
quis adiecit. Rectifis aubauditur,
nt et Graevio visum. Uevsiko.
Cum len. uterque Barb. ct ante
P. Man. editl, additue aine eei»
Ego vero cumMan.Steph.Lamb.
et ceteris auctue retineo, firmante
Vaticano. Si euim repcti ex
praecedentibua Tnllina aiiqutd
veUet, diceret, eur Jjegati?
nam Jiumerm I^gaiorum noa
ita dicitur , ut numerue equitumt
ctc. cai recte conveoiret addiius»
Garaton.
Non igitur homlcidae] Vatie.
homicidae^ qnod respoudct au*
pertori eiusdem lectioni, sipar^
ricidae, Obvia erat baec lectio
in ed. Mureti;, qui de^t etiaiu
ex eodem, ui libef^tore^ tuo
iudicio , sine verbo fiint^ quod
^on probo. Isjm.
Quid est ?] Idam itemm atqne
iterum inculcat^ ut adveratrii^n
tanquam atupidum ec bardum
tractare videatur. Abram.
DisHnctius ] Dieiunctiue t li-
ber Vaticanua. F. VRsufva. J^on
temere in Vatic id scriptnoa
pnto. Disiuncte dicere, est dis«
iuuetione conigmi^ ^tt, ut vni^o
dicunt, disiunctiv^ syUogismo
probare: de quo arguroeutandt
' geiiere legea Cic, AcadeBi. IV.
5o. qui*lo(^s hunc egregie eaf .
plicat. Hbvsimc. Non dnbito,
qnin Vaticaiio pareudum «it: iu
quo quidem non disiunctius ic^
§Aur, §94 tUiuneiiue , de qum
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEOVNPA. CAP. i5. uS^
dicuntar > intelligis. S^d tamen haec est summa coa-
clusionis meae : quoniam scelere a te liberati sunt, ab
eodem te amplissimis praemiis digiiissimos iudicatos
esse. Itaque iam retexo orationem nieam. Scribam
ad illos^ ut) si qui fort^y quod .a te mihi obiectum
•criptura ptnllo aiit« diximuA »d
c. 9. Mm^oe Miiret. Mfe quoqne
ftdopt^iri^ Oe disiunctione tli**^
lectica vide potiMimup. Topie*
i4. et GcUinm V. ii» Gar.
disiunctiu9 dicantttt^^ Vnlgo
dietinctius. Uous Vat. disiwi'-
€tius , qnod probo , quanqnam
II Graerio et £ni. non receptum
ctt. Orator enim h. 1-. Antonii
eauitam diaiunctivo synogifmo
oppngnat: tu aut pro parricidia»
ant pro patriae liberatoribua in-^
lcrfectorea h»bere debes *, si hoe
jnodo duo sibi ppponuntnr qucH»
nun alterutrom verum sit necesst
esl, in logica ista disiuncu, aut
disinncfe dicta appellantur. Vid^
Oic. Acad.-^2, 3o. nam ei e con^
irariis^isiunetio (contraria au^
'fem ea dico^ quum alterum ait,
tUterum ne^atj si talia disiunctio
JaUa poteet esse, nulla pera
est. GeU. 5» 12. non ratum id
aeqne iufttam disiunctimi esse
ait, quoniam non necessarinm
cat^ altrrum ex dnobus, qnae
disinngnnturf vernm esse. Schiitz.
Vat. lectionem r(*cepit.
Haec est summa conslusianis
meae: quoniam scelere a te Ip^
herati sunt , ah eodem te am^»
pUssimis praemiis dignisskai
iudicati sunt] Dignissimos iu^
dicaios, 1. Col. Fbbr. Std
tamem haec sst smnma ' Liber
TCtiis, haec summasi. aie alibl
•MpASiimc. HvEJiTTi* DigniS^
simi iudicaii sunt] Ita Regii eo»
dices quinque: sexttis cum Tul—
gatis , dignissimos iudicaios ^
qnod non acque placct* Lallbm.
Contra mihi videtnr: et Olivetl
, factum probo^ qui lectioncm noit
plorimorum, sed praefttaniina&
eodicum rcvocaviti dignissimoa
imdicatos, qnam P. Man. Aemil*
Fcrrctt. Car. Stcph. Faern* Mur*
ct Lamb. olim recepr rant. Opti*
mo Colotiano eam exiubenti jie-
. ocdit Vattcanns , aUi apnd Lamb*
Gelon. apndGTacv. et Kegius illcA
qncm Lallem. non iurc contem^
nit. Hecte autem Fairn. et em;'
nci Vaticanum deseruenint in eo^
quod solus iiabety ab eodem
umpL ToUit enim optimtu Jiber
loquendi formam maxime Tul-
lianam. Ppst red. ad Quir. 5^
pro me praesente Senatus etc»
pro eodem me absente ete» ubi
uoui cod. omittit eodent^ quem,
Gracv. scquitur, altcr omittit co*
dem me^ cui Lamb* et Henm. ad-*
hacrent: sed immerito , nt diii-
mus : et iu loquitnr Cicero eiiam
V. in Verr. w8. et bis pro Sejj^.
6o. ct mrsus ibid. 5i. etc. Ga«
EATOK. 8ed tamen haec est
summA\ Vat. Sed tamen hasc
summasi, et pauUo iBfra post
sadem omiititur te, Dcinde Et^
nesti ct Schtitz habent : dignis^
simi iudicati sunt»
Itmque iam retexo] Rctrae(«
fnac dixeram, mctidtlicct ftom«
4»
Digitized
byGoogle
l6o
ORATIO
est, quaerent, sitne verUm: ne cui negeiit. Etenim
vcreor, ne aut celatum me, iHis ipsis non lionestum 5
spiratiouU illiiis consciam non
fiilMC. Tidetur intcm es»c iro-
nia , nou enim ad Bniinm ct
Cassium e« dc rc «cribcre decr^r-
jverat. Relexo est inuto ei cor-
rigo. Sic epist. i4» lib* ii. ad
faniiliarcs ; Vie tuo natali Ptcto^
tia nnntiata in ,multa stcula
videbamui rernftublicam libera"
tam. Noi'i timorea retexuni
^ Muperiora, Matiui cod. lib. epist.
a8 : jin quod adolescens pnae-
stiti, cum etiam errare cum ex-
cusatione possem : id nunc ae-
tate praecipitata f commutem ac
me ipse retexam? Vbi Manutiu»:
Qui retexit ^^ mutat quod iam
fecit quasi male factum, Naao
1. dc remedio amoris:
Nec te , blande puer, neo no^
stras prodimus artes , .
JY^c nova praeteritum musa
retexit opus,
^odem translationis ge^cre Grac-
ci dlcubt itv&ov^ uipaCfett, te-»
xere fcrba, sive oratioacm. Uo-
mcrutf lliados /, vcrsu 212:
" A?.k* 6[€ dii fiux)^oVi ^ai fn'f^ta
auotv Vi^uirov,
Sed ciim consiita , et . coepisn
sent tcxere verba, ABRjlMi
Ne cui ne^ettt] Hoc quoquc
loco iu velerc liliro lc^itur, ^ic-
qui negent: aaiiqua.Bcribeudi ra-
tione, de qna iain diaumus. Mr«
a^vs. ( ad I. 6. )
Etenim v^^reorl Vereor, ne vel
iUis crimini vertalur» quod ma
sibi coniuucUssimum taata de re
celarint, cum araicoruih secikTU
dabaaBt ease comiuuuia : vtl nii)n
sit turpifisimum propter timidita—
tem et iguaviam. Abrah.
Ne aut celatum me ab ipsis,
illis non honestum] Deleu et
bt« parti^la ab^ legendmn, n^
aut celatum me iUis ipsis n^
Itonestum, Fasrnvs. la meo
yeL./:od« non legitur iltis,. * St-*
cutua.. et kic sum cum Faerno,
MuretOi , Lambino VAlicanmn.
Lambiuua iulruait essf iavitit
libris. Grabvivs. Aut' celatunC^
Veram ratioueiii adfert Piutar-*
ohus, cur Brutu» et Cassiut Cice—
l-onem cclavcrint: Et Qiceronem^
cum plurimum et Jidei et bene^
ifoientiae apud eos obtirteret^
celapcrunt y ne, quod natura ti^
1/udior esset , et ex ipsa aetata
senilem omnia c<^vendi pruden^
tiam traxisset, singuia expen^
dendo ad summam exigens ««-
curitiittem alacritatis ipsorum
aoiem, quae celeritatem requi-
rebat y hebetaret et obtunderet.
£adem iii Ciceronc. Cur aoiem
dicat, vereri se, uc celasum seab
ipsis, illis sit nou houeatum, vi-»
dcri potest ex iii, quae diximus
in Coelianam; Si tam Jamilia^
ris. erat Clodiae , etc. dixit pro-
fccto , quo vellet aurum^ ^ Elc-
gantcr tameu Epictctua apud Ai—
vianum lib. 4, cap. i5. ustcndir,
Bon eitse iudiscrirainatim amici&
seereta committeuda, ctiamai prius
iUi nobis auimtwx suum detexe— ,
tint. Pauca dcUbo: .Quid perv,^
si tu mihi recte tua cred^tsti,^
tibi pero recte non possitm cirw
dv^t visiws/iaUuGiiiari?' Quetn^.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA,P;ECVNDA. CAP. i3. 261
^ut iaviUium refugisse, mihi sit tuj^ussjmum. Quae
enim res umquam ( pro sancte lupiterl) non modo
in hac urbe j sed in omml?us terris ©st gesta maior ?
flU^e . glorioftiov ? quae commendatior hominum me-
moriae sempiternae? In huius me tu consilii societa-
iem tamquam in equum Troiauum cum priiicipibus
m^dmodt^» H e^o fitmum neque
perforatu^i Aojium lutberem , et
tu aceedens vinum apudyne
ileponeres f quod in meum dor
Ifum i^fuuderfi^, * dfinde , indi^
gnareris^ qt^d ego tibi picissim
meum vinum non eommitter^n:
4itqui tu doUum liabes perfora-
ttfjn» ▼ide, pluia in Iiauc senten-
tiam. ^RAM, l.en. i/lis^ omitllt,
.qnud a][)e«|e poLeit* Vide tamen
jEIcninanif. .ad c. 11. pro Arcliia.
Hetsing. Ita pro C06I. ai. cela-
tamtfss^Clodian^dixit, II. A^ar.
5. celabar, -^ ^a^clud^bar» Gar.
Becinuit Era. ynlg. |ect. celaium
me ah ip^t, illi^ uo^ ho^estum,
Liocnm depravatum eise, iUam
leotioneih allitefti' Vfei»ani , apparet
m Tari«tate temionjs, qaae liie
obtinct, qnuih Graev. iu Veto^
fetiss2mo-cod;'iY!<> deti^eret} *Mem-
qne omittatnr in leti. ct ' Gud.
liabeat istis, tel ex toiiii^loci ra»*
tlone, namqiie concibntor fit to- 1
tfia locns , '61 Vat. lettioilem , a
Faerno, Manurio-et Heu«iag. rc^
ceptatiVr scj^uamur.
Quae enim res unquam (pro
^ancte lupiter) non modo in
hac urbe y sed in omnibus terris
est gesta n^ior? quae^ glorioT
sior , quae commendatior erit
Aomiaum memoxi*^ sempitcr-
nae?] Erit inducendum cst,
mca quideiu sententia» , ^uae U-
men unius 1. scripti auctoiltaie
Ditfitur. FiiiR. Commendaliot:
erjt hqminum memoriae sempi^
tertiae?] Adieci IHud , m> e
Pall. et Maur. (|uam iuiurie
abiiciendam curarat Fcrrarjus.
b^buitque obscquentcs P. Maiju-
tiuiu et D. L«inbinuni. at 1 qui-
tur prius mcinbruhi de praciriiii,
posierius de 1'uturo. GRVTHR^ii,
Abest tamen etiam a Vaticnno
enV. Becte quldein. I^aiu pu-
tcst subaudiri est, quae com-»
mendatior bomiuum memoiiae
esc, quae diguior est ;, cuius luc-
^oria tempejT diiret et celebre-
tur^ Graevivs. Verbum erit iu
njultis legituT, etiam in lencnsi:
abest vero a Vaticanu , et aliis
quibusdaiu : uude merito iadu-
citur a pluribus.' Hevsing. Ei-
iam Car. Stephanus tacitus del&-
\it o/^it, Barb. sec hominum
erity quae ipsa collocationis
.^aiietas glossam prodit. Qar.
Abcbt a Val. eriV, uoii ilcm 9
leu. et a uo.uuulUs, quos Graev.
iospcxit. Eru. voccm rctinui^,
quod vcrbum erit aurea suac
dcsid^rent. Hcusiug. Graev. et
Scliiii7^ cam omiscruut.
. //* huius me consilii societate^
tanq^am in equum TrQianiim ,
includi cum principibus non re-
ci/so] S\c o^ 1, V. In huius me
consilii SQcietatem, tgnquam i(t
Digitized
byGoogle
38a
ORATIO
incluclls ? Non recuso ; ago etiam gratias , quoquo *ani*i
mo facis. Tanta enim res est, ut inv^idiam istram;
quam tu in me vis concitire , cum laude non com^
parem. Quid cnim bealius iills, quos tu ^xjxulsos A
0quum Troianum, cum principi"
hus includi non recuso. FsaRAR.
Tn huius me consilii societatem
tamquam in equum Troianum
includi cum principibus non re^
tuso'] In antiquo librb esc: In
hmus me tu consilii societatem,
tamquam in equum IVoianum
€um principibus includis, Non
recuso, quae qaanto lueHor le-
ctio »it, quam yul^ata, liquidd
pertpiciet, qui totiini locum lege-
riU FABurvs. Jn huius me tu
tonsilii societatem, etc^ Vel
caeco, Qt aiuQt, appareat, quaoto
lioc loco melina lit quod 000,
quam quod alii edidcruDt. M\^
JtBTVs. Cum principibus inclu"
dis? non recuso] Ita Pall. iu
XaUetisis ct Maur. non, includi
cum principihus non recus9f
«ti retro cuti. Grvtirvs. Quod
ait , cum principibus , ita eciam
n. de Orat. 22. cuius e ludo ,
famquam ex equo Troiano ,
meri principes exierunt, Gxa.
j In equum Troianum] Videlur
bacc locutio proTcrbium redolens^
quod etiam notavit Chlllasietf.
lu cum autem equum Troiaonm-
6raeciae principes et forttstimos
qunsqne heroas inclusos 'fuUse
Itbulantur Trypbiodorus carmine
de Troiae excidio, Quinlus Smyr-
naeiif libro 13, Virgilius 2. ^E-
neidos, et alii passim post ma-
^fstrum Odjsseae lib. 4. ubi iU
loqoitnr Mctfelauf :
nuPTiQ &gifot
In equo polito, uhi sisdehamti^
omnes optimatet "
Craecorum.
Et lib. 8:
Aha yuq t;r ^TioA/a^ ,^ iitij^
^ovguTtov fi/yav Vmtov , S'^
ituTO narTf<; ^gtgoi
^AgyiCfav Tq^idtH" ifovov wi
iniqa (p^QOPte^,
Patum erat , ut cader&t, posf^
quam urBs in htoenihus
dltis
Purateum fexissef eqaumi
qui clauserht omfies
JPrimbres Gratdi Troianis fa--
ta ferentes, KMfma,
Quoquo animo . f(icis\ ^ (^^f^
cofiailio .vellet Aotouiui iiauc Ci«
ceroui iuvidiam conciuref dc-
cUria;nr epist, 2, lib. ^2. ad f«-
miliAres: NuUamque aUam ob
■caussam me auctoram fuissm
Caesaris interjiciendi jcrimina'^
tur^ nisi ut in me peterani in»
citentwr, Xobm.
Quid enim heatius illia] Brn-
to, Cassio, caetteris^ qni pfri-
culi declinandi cnusa ex nrbe
cessernnt, cum Antoniiis orAjtione
funebri multitudinem in eos con-
citasset. Adveife vcro rationem
amplificandi looge piilchcrTi-
jiiam,' dum locis etistm de«crtii
•ensum tribuity quo Brutam et
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i3. »65
te praedicas et relegatos ? Qui locus est aut tam de-
aertusy aut tam inhumanu^, qui illos, quum accessc-
rint, non aflari atque appetere videatur? Qui homi-
nes tam agrestes, qui «e, quum eos adspexerinl, non
maximum cepisse vitae fructum putent? Quae vera
tam immemor posteritas, quae tam iugratae llterae
reperientiu', quae eorum gloriam non immortalilatis
memoria prosequantur? Tu vero adscribe me talem
in numeram.
C««slaiQ Roma pnlsot aCTari, «p-
petere, et «d »e inTiiart videao-
tur. lOEM.
Qutlocus] len, guis: sed etqui
ita laepe aCicerone usiirpatiir. Vide
Cortiuin ad SaUiist. Catil. XLIV.
6. Ht«8iKo. Vat. Barb. nterqne,
et oinoea mel editi rccte qui,
Gap,
yiffari atque appetere] Ad
Tarlofi motua adhibet hiinc am-
plificandi ratioue^D , ut Verrina
uLtima ad mi*erationem : Si haec
non ad cipee Momanos , non
ad aliquos amioos nostrae
civitatis^ non ad eos, qui po^
puU Romani nomen audissent ^
dentique si non ad homines , ver^
rum ad bestias , aut etiam , ut
longius progrediar , si in ali^
qua^^dasertissima soUtt^dine ad
sa^a et scopulos haec con^ueri
et deplor<ire vellem: tamen om-'
uia muta atque inanima tanta
et tam indigna rerum atroci-^
tate commoverentur. Aut ad
delectationem , ut pro Archia
Poeu: Saxa et solitudines voci
respondent , ^estiae saepe im-
manes contu fiectuntur, Ad
■dmirationem indignatioui luix-
tain , pro Cornelio Balbo;
Vtrum smm inscientem vulti9
contra- foedera fecisse , an aci''
entem? Si scicntem: o nomen
nostri imperii , etc. Vos deni-^
que, mutae regiones , imploro ,
et sola terrarum ultimarum*
Vos , marla, portus, insulae^
Uttora , etc, vide fuse. Ad ob-
testationem, nt pro Milone !
Vos enim, Albani tumuU atque
luci , ros, inquam^ imploro at^
que obtestor ,, vosque , Albano-
rum obrutae aras, sacrorum
popuU Jflomani sociae et aequa-*
les, quas illa praeceps amentia,
caesis prostratisque sanctissi^
mis lucis , substructionum insU'^
nis molibus oppresserat : ye^
strae tum atae^ vestrae refigio^
jies valuerunt' Hoq loco ad
Tirtutis admiTationem loca de-
$erta Brutum «t Ca^sium affori
atque appetere dicuntur. Ab«.am.
Vitae fiuctum] Loquendi roo.-
dua familiari* Ciccroni , ut pro
leg? M»nilia de Q. Catwio; Qui
cum ex vobis quaereref , si in
uno Cn> Pompeio omnia pone'^
retis , si quid eo factum esset ,
in quo spem essetis habifuri:
cepit magnum suae virtutis fiu-
^tum ac dignitafis, cum ofnnes
una prope voce in eo ipso pos
spem habituroa eese dixistirlofM*
Digitized
byGoogle
264
ORATIO
XrV. Sed unom rem vereor ne non probes. S£
cuim fuissem, noa solum.regem, sed regnam eiiam
de re publica sustulijsem : ct, si meus stilus ille fuis-
Sed unam rm\ Citm me Cae<'
ftjrjaaae necU accofabU, Uiia re«
Xliinii* probabiJem reddet oratio-
nem tuam : quia, si fuiMem con-
•cius, suasissem illU, ut te pari-
Ur occiderent, nt tu etiam, qui
post Caesarem reipublicae liber-
tatem oppressurus eras, de medio
tollererif* Abh.
Non ^olum rtgem , sed re-
gnum etiam] Hoc est quod sae-
pe queritur. ut epUtoIa prima
•d Cassium: Non regno, sed
rege liberati pidemur. Jnterfe^
€to enim rege^ regios omnes
nutiu tuemur. Neque vero id
^olum^ sed etiam quae ip^e ille,
^i viveret, non facerci, ca nos
^uasi cogitata ab iUo proba-^
mus : nec eius quidrm rei finem
video. Tabulae figuntur: im-
munitates dantur : pecuniae ma^
uimae describuntur : exules redu^
euntur: Senatusconsulta faUa
referuntur: ut tantummodo odi-
um illud hominis iinpuri, et ser-
1/ttutis dolor depulsus esse vi—
deatur : respuhlica iaceat in
iis perturbationibus ^ in quas
eam ille coniecit, Et epistola 8
lib. i4 adAtticum: O Dii bonij
pivit tyrannis : tyrannus occidit.
Bius interfecti morte laetamur^
cuius acta defendimus. Vide eo-
dem libro episL lo. ct j6 : Sublato
enim tyranno , tyrannida ma-^
nere video. Nam quae ille fa-
eturus nonfuit, ea fiunt. In-
noit antemy cam Caesare occi-
^endum etUm fuisM Aotonituii.
IO£M.
> Si meus hic styius] Si fuU-
sem poeu illius fabulae, quanx
Brutus et Cassins egerunt, etc.
Fabnla est liberatio reipubl^poetA
Cicero, ^tylus coosiliumy ac^
unus caedes Caesaris, reliqui qua^
tnor aclus ad absolvendam fabu-
lam requisiti videntur csse cae-
de« Lepidi, et triun^ Antoniorftmy
qnos Cicero de roedio susuilia*
set, quod iis stantlbus non pos^
set stave respublica. Alia tranc-
latiouc idem cxpressit epUtoU
Ad Cassium 4: .yeilem Idibu4
Marliis me ad coenam invitae'-'
ses,- reliquiarum nihil fuisset ;
nunc me reliquiae vestrae exer^
eent, et quidem praeler caeie^
ros me. quod rcpetit libro lo
•d familiares ep4«tola.ad Trebo-^
nium, quae est decima .octaTi.
Et saue, ut auctor cst PiuurcHot
tum in Bruto, tum in Antonio^
Caesaris percussores Antonium.
paritcr intcrimere decreverant,
nisi Brntus eorum consiliis ob-»^
stitisset. Dio libro 43. ideln
de Lepido CQusilium initum fuiss^
tcstaiur. Quod spcctat ad aHe-^
goriam, simile cst illud apud
Pluturchuin iu praeceptts politi*
ci9 dictum Ipbicralis:. Bi}slv¥
fi^v 6 TftJi' uvxidUtav {ntoxQiTy^q,
d(iufiu 6k Toiftov uftfipov, Me^
lior est actor adversariorum, at
meafabula praestantiQr. Et^a-
gis acccdit ctiom illud ex eodem
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. li. 36S
iset^ oit tfcitnr, mirii crede, non soliun unam actum,
sed iotam fabolam confecissem. Quamqiiam siinterfici
Caesurem voluisse cjdmen est, vide^ quaeso, Antoni^
epmcalo ^batnm: Oi yevn Sntn^ >
nioivi fiuaxairorxtq vnoMQWfjv UV"
%o¥ u^fip^ivoifjo vSv JtQ(t^%y)y,
WHffnjr Sk ^a/Jltoir XQif haigop.
Qui Scipioni invidebant ^ eum.
uctorcm diceiant rerum a ^e
^tstarum^ at amicum eiu4 Lae^.
Uttmpoetairu S,ed vide. , or^tior
nem pco Coelio: Verum haeo
tota faheUa veterie et plurim^
rum fabularum poetriaey quam
m*t eine argumento? 'Pro Mar-
cello: Baec igitur tibi reiigua
par^ €st: Jiic restat actus, etc«
De stjlo nonnihil in Vatmiumy
opioor,«iiiKi de codicibui et ta<-
beliia ageremus. Addit /verbum
ambiguUm de indastria ^conf^is^.
senu quod. noA solum eat .ab-^
•olvere, sed etiam occidert. Gon-n
ftci proprie dicebantur bestiae,
cnm in theatro multis ictibua ne-
cabantnr. Hiac bestiarii con-
fectores Suetonio et Yeteribua
glossia, ant etiam coJtfedtuarii,.
et confici, ut pro Sextio iam
OfUndimui. Yide Soaligernm
ad iUoa Yersus Manilii lib. 4.
aatronomiccSn :
8ed pecorum membris media
grassentur in urbe^
Ei laceros artus suspendant
frontc tabcrnae,
Luxuriaeque parent caedsm,
jnortesquelucrentur, Idbm.
Quanqiuun si rnterfici\ Qonm.
Antonins et C. Trebonius Caesari
e GaUia, liberis Pompcii Tictis^
yedeutttft obtiam ivisaent^ etNar«
bona Trebovhir Caetaria necandi
oblique mentionem fecisset, An^
tonius rem ailentto oppresait, et
eavit ,' ne id ad anrea Caesaria
manaret. PrOpterea narrat Pln-
tarcbus in vita AntOnii Trebo-
nium diffiaum esse Antonio, ne.^
que eum ia societatem coniura*
torumreolpere voliitsse; eo quippo
apectant, quae sequuntur: ob
eius consilii societatem, o, iM-
terf^ Caes, tum te a Trebonio
sepoeari, *Nam Trebonin», au-
ctore eodem PlutarcLo in vit«
Bmti, Antouium seductum ante
forea in^to sermone longiore
detinebat, veritus, ne ei labo->
ranti sueckrreret; ex qno patet^
tsti sermoni plures inesse acnleos.
Quod enim in Antonii honorem
dictum videri po8sit,continuo sum*
mae turpitudini esse inteUigimua*
Quanquam si interflci Cae^
sarem voluisse cpimen esf^ As^
tonius cum Caesari ex Hispa-*
oia redeuoti, victis Pompeii li-«
beris , Narbonem uaque obviaM
progressns comitem habuit et con*
tnb^naleiii C. Trebonium, isqud
oblique Uecandi Caeaaris mentio-
nem iniecit, Antonins Trebonii
conailio non aoquievit illc - qui-'
dem, sed fideliter rem silentio
anppressity ne ad aures Caesarta
manaret. Ctcero rem aliter - 4<h*
terpretatm conteiidit, Aotouio
necandi Cacsaria volunUtem^ ad*»
fuisse, sed andaciam defaisce#
ABaAM. .....'
Digitized
byGoogle
ii66
ORATIO
quid tibi faturum sit^ quein et Narbone libc ieoim««)
lium cum C. Trebonio cepisse notissimum est> et ob
eius consilii societatem, quum iaterQceretur Caesar^,
tum te a Trebonio vidimus sevocari. ^ Ego autem
(vide quam tecum agam rion inimice) quod bene co-
gitasti oliquaado, laudo 5 quod noa indicasli , gratiat
Hoc congiiium] Ita r^ m niirraA
Pitttarckus in Aatoaio: Bt cum
€X amic^ fidfiU^imym quemqum
4id id JUgotium eligerefit, d^li"
berabant^irca Antonium. Cum-
que caeteri pellent itwn Jn conr^
silii ^ocietatem aclmitiere, re^
pugnaptt Trebonius. Dicebat
enim, quo te^ipore Caesari et^
Hispania redetmti obviam ierunt,
sibi comitem et conttfbernaiem
JuUm M. Antonikin, cuius ani^
mum oum ipsepedeUMim et eau"
ie 'experiri foiuissei^ Antonium
aiebat sensisse quidem^ quor-
sum 0a dicerentury id.tamenfor^
cinu? aggredi nahUsse^ sed ni^
hilo secius fidebter taouisse^ ne^
que insidiaf ad Caisarem detu-m
lissf, Narbo aut«j& est urhi GaU
liA«, unde et G«lUa Narbonen-
aia, de qua Strabo lib« 3; Oai^
licus sinus expanditur , in quo
sitae sunt duae iilustrissimae
mbms^ Massiiia et Narbo, £t
lib. 3: Narbo supra Atacis
fiupii ostia et iacum Narbo^en^
^em-^situs est, mdximum eorum
qui ibi locorum sunt emporium»
Colania fnat popuU Homaui a
Crasso oratore dcdiicta. Ctcero
in Bnito: Foiuit adoloscens in
omhniaNarbtmensi caussae pa^
puiaris aiiquid Mtingere, eam»
fue coioniam, ut fecit, ipse <fe-
ducere, Vide Ausouittm in ur*
bium encomiis :
Nec tu, Marcie Narbo, silt^.
bercm —
IDBM.
Te a Trebonio ifidhnus sepo-*
cari] PliitarchHs tamen in Cae—
sare : Antonium, qui^et Xktesari
fideiis etat et robustus , extra
curiam detinuit Brutus Atbinus
iniiciens sermonem daia opetra.
iongiorem. 8ed Plutarcho Plu*
tarchum opponimus: At Tr^
bonius, inqnit in BrutOy Ani^
nium circa curiae ianua^ se^.
ductum iniecto sermone fm*
detinuit, Cui conceptis verbia
adstS^nlatnr etiam Oio lib. 45.
et Noeter iib. 10 ad familiatre»
epist. 26* quae est ad ipaumTre*
bouium: Quod vero a tm vir0
optimo seductus est, tuoque be-^
ntfioio aeUiuc vivit haec pe^iis^
interdum, quod vix miki fds est,
tibi subirascor. Idem Pbilipp. i3*
Insu.
Quod non indicasti^ gratias
ago] Antiquus liber non babet
particulam negativam. qnam ai
detrabainuSy bic ridetur aenaua
esse; gratias a^o tibi^ quod all-
quaodo ostendisti, te bene cogi*
larc occidere volcudo tjrannum ;
sin retioemus, iu intelligendum :
quod non iodicasti, Caesari con-*
inratioiiem contra eum a te et
Trebaoio factam. quod quidem
Aufouius sine periculo suo facere
potiti&set} faciie enim lodex coa.-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i4. s«f
fc^5 quod non fecisti, ignosco. Virmn rea illa quae^
rebat Quod si te in iudioium quis addueat, usur-
petque illud Cassianum. cui bono fuerit : vide,*
quaeso, ne haereas. Quamquam illud quidem fuity
fnniiioiits impniiitatem pro »t
ipto impetrar* Fabii!«« Olim
Hlad admodum teniimile mihi
vi4ebatar, nanc probo hanc m-*
tioitem, qua non recipiendnm
-«»ee eontendunt, maxime pro-
■ pierea quod constibat^ tmn Nar«*
Ibone Antonium proniorem fuiiee
ard Cae*arem «erTandnm, quani nt
•ocietatem tttam inire potuerit.
Kiruni\ Fortem et geArosum,
«t fflae diacimut pro M ilone. Ho-*
inerat:
Uviqf^ f^9 <plltn, xo) ceMi» i^^^
Bste ifiri comites, aninuanque
omate pudore,
Jfoster 2 de Divinat. ez eodem:
F»rtey piri, et duroe ammo
tolerate laboree,
Xidebkur fortaase qu6d ad-
dam: sed addam, Tel ut ri-
dtetVTy maiortf nottroa, parta
inaigni fictoria, barbam aurc-
•m prolixam aibi finxisae, opi-
nor , ut hoc indicio se viros
fnitio ostenderent. Franciscns
Belearins Pequillio comjneniario
rernm Galticarum tertio: CaroH
Burgnndionis eorpue eompositum^
" mullie comitantibue i Lotharin-^
gue Renatns pullatue,harbaan*
rea ad puhem prope demisea, ve^
terlan heronm more, equitum^
y»e, quoe Preuoe, qunei m^gnie
' tebue geetis prehato^, noetlri
, appellant , qai harham huius^
ptodi, parta memorabili victo-*
ria, gektaeee preduntur, invieitf
manuque euh wnbellam immissA,
manum iacentie prehendens :
Multa nobisy inquit, damna pi-»*
vue importastit mortui animam
Deue Opt, Max. ut ad se reci^
piat,' precamur, Ahram.' Serviitf
ad VI. Aeo. 553. Firdm, noit
ad eexum retulit^ eed ad virtu**
tem, h, ^. pirorum forttum, ui
Cicero, Virnm res iila qnaerebat»
cum de viro forti diceret. Gae*
lUud Cassianumy De L. Cas-
tri Peditnns iu Milooianam. Qni,
enm de homine occiso quaere-
r^ur, qnaerebat, cai bono fuisset
perire eum, de cuius nece qnae-
reretur, et enm eaedb auctoTeiB^
faisse indtcabat, cui plurimnm
ntiUtatis illa nex atttflisset.- Tide
locum citattim Miloniana^. Abr«
Priscianus p. i2od. citat hinc,
illud Cdeeianum, Oui hono, non
addito yifer// , quod abesse qai-
dem p^est, sed « IfSis hic ser-
Tatnr, pt additnr eiiam loco si-^
miilimo pro MU. 12. Gar.
Vide, quaeso, ne hereas^l Vt .
kereSy ita hereo sine diphthongd
in Teteribiia 'raonumentis con<«'
stauter scriptum legi^r. MvntTTSi
Quanqnam quidem illud fmit,
ut tu dicehae, omhihus bono,
qui uni servire nolehant^ Sic I.
Col. Quanquam iliud quidem
fuit^ ut tu dieihaSf omnibue ho^
no, qui eervire na^hant. Ltngw
et eum eo plerique, ineefvire.
ego C0I, seqnor: stquidem in-
"^f^ire «st ^bsequi^ et ottmit «U**
Digitized
byGoogle
m
./
ORATIO I
ut tu dicebas,' omntbus bono, qui ^ervire 'aolebant ^
tibi tainen praecipue, qui non mocio non servis^ sed
etiaoi regnas; qui maximo te aere alreno ad aedem
cere ac facere ad voluntatem al*
teriuB, ot tuii eomiiiodi»^ servia*:
servire, iugo 6ervitutis oppres-
ftum esse. id quod certe M« Tul-
lius Toluit dicere. lam vides, i«iw
9ervijre alienum e%w* dicet enim
quispiam, ergo pluribus, nou uni
fervlre volebant? quod absur-
dissimnm cst. Ambitus, etiam
^incipium, ut Col. scrvat^ muUo
)euius est. FeriUiiivs. Qui ser^
1/ire nplebant] Vulgau'^iii ii7»<
servire, quod neque in PalK aut
, Maur. Col. aut Ferrarii raenw
l>ranis} nisi quod quidam inser^
vire i uude prociil dubio natum
alterum illud. Grvtehvs. Firmat
etiam Vaticanus hanc, quam Gru-
tcrus et Ferrarius probarunt, scri-
pturam. GaXBVivs. Hic neque P.
Man. neque CanSteph.Ferrarium
audivcrat: sed Lamb. non modo
Colot, et Vatic.se cutus cst optirae,
TCfnm eiiam addidit, ita esse in
•uis MSis omnibiu.Barb«utcrque,
qui inseruire. Gar.
Qui non modo non seryis, sed
eHam re^nas] Quo modo non
^ervisj Lang. caetcii cnm impres-
ftia cpnsentiunt. quibus assentior.
pERmARXvs. •
Qui maxim^ te aere alie^o]
Infra: Totum quadringenzfes
H^S, quod Idibus Martiis de^
huisti, anteKalendasjipriUs de-^
bere desiisti. aere videlicet alie-
no pecuDiis, ^uae kd aedcm Opit
tcrvabantur, pcrsolnto. Abrai^.
Ad aedem Opis] Ops estTer-
ra, Mt ait Varro Ub« 4 de Uagua
Latina: Terra Ops, quod hie
omne cpusy et hac opu» ad. vi^
pendum:. et ideo dicitur Op0
maler, q^od terra ntktfiatm Paulo
pokt : SabinoTum linguam oheMt^
quae Tatii Regis voto suiU Ro"^
mae dedi^atae. ^am, ut annales
dicuni, vovit Opi Floraeque, Eamm
CfStivitas teriio post Samrnalia
dic celebrata. Idem libro 5: Sei^
turnalia dicta ab Saiurno, quod
eo die feriae eius, et post diem
tertium Opulia Opis. Uano deam
Tellurem, Diudymcneu, raatrem'
Idaeam, Berecyuthiam, Magnam
Mairem, Matrem Deorum, aliis
etiam nomiuibus vocitabant. De
qua pluribus agit Lncretaus Itb.
2 et iu conclndit: ':
Ilie ei quis mare Nepiunttm^
Ccreremque vocare
ConsUtuet fruges, et BaccM
nomine abati
Mavolt,quam laticis proprium
proferre vocamen:
Concedamus, ut hic terrarum
dictitet orbem
Esse deum matrem^ dttm ri
non sit tamen "Opse,
Et quidem sub variis uomintbus
ei deae varia templa Homae fue^
runt dedicata. Sub nomi^ie Opjs'
aedem habuit in Citpitolio.. Li«
vins libro 39 : JE^det Opis in
Capitolio de cofih tacta erat*
Fntt ct alia Opi ct Saturuo com-r
munis, ut uotat Victor ootava
rcgione: j^des Qpis et Saturni
in vico iugario, De qua Ponir
ponius Laetus tibtUo de tntiqui*
Digitized
byGoogle
PHItlPPICA SECVNDA. CAP. i4. 269
Opi^ liberasti; qui per easdem tabulas innumerabi-
lem pecuniam dissipasti | ad qutm e domo Caesaris
tam mitlta delata sunt; cuius domus quaesluosissima
tatibnt urLis Rornae : Sub Cam"
tolio est parpa EccUski diruta^
guae imminat hospitali S, Ida"
riae de porticu, ibifuit templum
Saturni et Opis, eiu^ uxoris, in
quo templo fuit aerarium populi
M.omani. At Marlianu» iibro 2,
cap»4S«tmnii temphua agopftCft:
J^n eo loco, ubi nuneSanctiSai^
i^atoria eacellum est, Vbi ad-^
hitc hodie turris apparet, quam
-i^cant in 4$erario , et illie om^
wwan primum fuit merarium pu^
bUcum pop, Rom* * Qaare du*
l>itari uierito posait, utram aeilein
Opts dicere Toiuerit orator. Cre-
dat aliqui» illam in Capitolioy
qnod unde^ aedem Opis appeUet,
irulla Satorni lacta uentioue»
Probabilii^s tamcn haec yerba de
aede Opis et Saturni capientur,
quod ibi fuerit publicum aera-
Tlum^ ex .quo Anioniua septies
millies ayeriit, Abram.
Qui per eaedem tabulas] In-
fra : m est septies millies ses-
tertium, quod in tabuUs quae
sunt ad Opis patebat? QuauU
futem ntraque summa fueri^,suo
loco dicetur. Eam anteto pecu-
niam dicitur per easdem tabulas
dissipasse, quia ubulas^adnlterarc''
rat, ne furtum iUud exiaret. Idxk»
Per easdem tabulas, qnas Cae-
aar cum pecnoia ad aedem Opta
d«p«snerat, io quibns patebat eius
pccuttiae suroma: quas tu voro
eorrupisti, et quiEus tdistribucn-
da esset, scaipiiim esse finxiaitt.
Caccar pauiW «uic mortem. .iu-
gentem pecuniae irira, ex pro-
scriptorum Pompciauomni boiuc
redactam, in aede Opis depo-
suerat. Ilanc, co interfecto, An-
tonlus oceupavit, eamque se ex
Caesaric commentariis di»lrtbniss«
dixit, qu08 Tero corrupit, iisua
fftl id Faber^ mann, qti Caesa<«
fts scriba fuerat. Yide Appian.
III. ClvU« p. 858. seq. Mauut^
ad Xiy. ad Att. 18. lufra c. 37.
Hbvsino-..
E domo Caesaris] Post Cae-
sAris necem Calpnrnia Caesaric
cooinx, verita, ue vel Cnesuris pcr—
CQSSores, tcI etiam Seuatus in-
vaderet , ingentem pecuiiiar Tim^
e doino Caesaris prolatam, id
est tria drciter talentum miUia
deposuit apud Antoniimi: et' in
bic Caesaris commentarios, i|t
quibus ipsius manu notata eranty
quae Caesar facere deereverat.
Interim cnm Scnatus nibil d«
Caesaris actis - mutandum ceu-»
suisset,' Antonin» Lanc occasio-
nem rapiens Caesaris commen-^
tarios adulteravit, et agros, im-
munila^es, vestigalia civitatibns
concessit^ mhilque non veudrdit,
cuins invenit emptorem. AaikAM.
Cuiu& domu9\ Haec lcctio pla-*^
ceU est tamen in antiqno iibro,
emue domi, et panlo post, ess(r
videris , sine dictione jrtihi, et^
post ali^ua liberaret pro iiberas-'
sct; qnod convenit cuxii eo, quod
praece«lit, conjiceret angoribus,
et pro abalienabatjalienabat, Fa-
SR.^fVS.
Digitized
byGoogle
f70
ORATIO
est falsorum commmtariorum et chirographorum oFr
ficina ; agrorum , qppidorum, immumiatumy vesti^a*
lium llagitio^issimae nundinae. Etenim quae re$ ^e*
staLii et aeri ^lieno tuo, praeter mortem Caesaris,
subvenire potuisset? Nescio quid conturbatus esse
Kundinae] MoQdinae reram
^mptioni et yeodiiioiii fueriuiC
destiuaue, uodeet hoc.loco 000-
.dioae pro Yeoditiooe ponao^ur,
^iiod saepe videbis apud Cicero-
DeiD. Mittitheus epiatoU quadaan
ad Gordiauum tertium, qoae «
lulio Capitolino refertur: Qui
pepuUrit homine4, per quoe at^
iea velut in auctione poeitus
nundinatue eet, id est veodiius*
Bcscribit enim iu haec verba Gor*
dianus: Niei dii omnipotenies
Romanum tuerentur imperium^
etiam nunc per emptos spadones
pelut in haeta positi vendere^
mur^ Ammianns libro i4 : Bai"
ne, municipium, etc. refertum
mereatoribue opulentis: ubi an^
nua sohmnitate prope Septem^
brie mensie initium ad nundina*
magnapron^iscuae fortunae con^
venit multitudo, ad commercan^
da quae^Indi mittui^t et Seres^
clia<fue plurima pi^hi terra ma^
rique consucta, Ad hunc mer-
catum etiam spectam iUa Plioii
lib. :aS* cap. 1 : Vngues resegari
nundinis Romanis tacenti atque
a di^ito indice muUorum pecu-^
niae retfgiosum est. lego: a di»-
gito tacenti alque indice% ut
digUus poliici proximus dictua
•It index, quod eo inteoio rea
. pracseos indicatur, et taccns, quod
«o labiis admolo *ilentiuia iodi«
«itur. Abram.
JEri alieno iuo] SenecaS dm
beneficiis cap. i4: jEe aiiemam
habere dicitur, et qui aurmos de^
bet, et qui corium fmrma pmhli^
eapercussmn^ quale apud LacM^
daemonios fuit, quod usum nu^
meratae pecuniae praestai. quiA
nimirum pecunia omnis olim ao^
rea fnit, inquit lapaiua* vox igi-
tur retenta, etsi argenliun et am^
rum anccessit. f linius libro 33|
cap. 5: Serviuf rex primuM
signaifii aes, aniea rudi ujo4
Romae Timaeus tradii, signn-^
ium esi nota pecudum^ unde e^
pecunia appeUata, Akrak*
Nescio quid] FestiVa compel-'
latio, et qiusi quaedam consbla*-
tio Antoniiy quem fiogit se omni
metn liberare. Revera tatnen ma-
gis pnugit, magisque in odium
adducit, qiiam si revera eum ii-»
lius facti couscium fuisse osten*
deret. Ioem.
Coniurhaius mihi wepiderisl
Conturbaius esse mihi piderisp
o. h >b quod pkacet: ut fioeoa
▼enoa nimia insignia effogiamua»
FmiiAam. Vide an baec varie^
tas pro Vatioiito faoiat JsiAsomit-
tente: qut cum rcliaqueret be^
xametri cUuaulaaa, i0sse viderisp
Ctti Lamb. erat iofeneoa> ordi--
nem bio iu muuvit| Meseio quid
contmrhaiue videris «cce. G4ii«
Vuigatem lect. nesci^ fmd Om
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i4.i5. 271
xnihi vldepis. Numquid suhiimes, ne ad te hoc cri-
rten peiUnere videatur? LiBero le meiu; nemo
credet umquam^ nou est tuum de re publica bene
niereri 5 habet islius pulcherrimi facti clarissimos
viros res publica auctores; ego te tantum gaudere
dico; fecisse non arguo. Respomli maximis crimiui-
bus; nunc etiam reliquis respondendura est.
XV. Castra mihi Pompeii, atqueillad omnetem-
pns obierJsti. Quoquicienitemporesi,utdixi,meum con-
fiilium.auctoriUisque valuisset : tu liodie egeres, nosliberi
esscmus ; res pmblica non tot duces et excrcitus amisis-
#et. Fateox enim, .|mef qunm ea, quae acciderunty
#. m. videriq expreEteruiit Em.
Scliutz, H«usiDger.
Liberabo te metu\ Lihwro, o.
Hb. vet. Ferrar.
Ego te dico tantum gaudefe]
Tantum gaudere dico^ o. 1. v.
€t cerie »ic verba proclivius cur-
rere vldenlur. Idem. len. egb
iantum dico gaudere^ omiMO te,
Hsvsi.vG.
Respondi maximis] Tranaitio
€t separaiio dictorum • dicendis,
Abram.
jitque omhe illud tempus] At^
que illud orntie tempuSf o. 1. t.
et oratio leuior. F^rabjvs.
Caetra mihi Pompeii] Obic-.
dio Antonii, ^uam invi dlote e&-
ponit de industria: quaai Dihil\
•liad obieciMet Aittosius quaia
CMlra Pempeij, ac proinde om-
nea altoa eo crimtne comprehen-
dereiy qui «ospictie Pompeii mi-*
U^erant. Kmum» Quod in Co>
lon. rtperit Graev. castra 'milU
Cfi.p indicat» praenomen Pom-
peii additnm iu aliquiLun libris
Si^ ut dixi] Su{)r« : Haec mea^
fii,Antoni, semper et de Pom^
peio et de reptiblica coneilia
fuerunt^ quae ai Poluijsent, ree-m
publica staret, tu tuis /lagitiisg
egestate , infamia concidisses*
Abaaii.
Non tot duces] Duo» Pompe-
ios, et P. Scipiouem, qui cum.
Impcratorea ei»»eot, suisque au-
spiciis rem gererent, beilo civili
variis casibus ceciderimt, prae-
ter Luc Domitiuiu , Afraninm ^
Catonem et alioa de medio sub-
latos. loxM.
JExercitus] Tres, quornm tutiA
in Tbcssalia apud Pharsslamy al-
ter in Africa apud Tliapsnm, ter-
tiua in Hispauia apud Mundam
deietns eat. PriuMis iu^eratorem
babuit Gn. Pompciaiu, aecttnduA
P. Scipiooemy tertius Cueium ct
Sextum, libcros Pompeii. Id£M.
JPateor enim] Obiectum cri-
luea-^oerori» egooacit, ita ta-
meu;Ut se bouornm omnium au-
ctoritate sensuque tueatur^ qui
in eadem luoestitla fuiuri fueraut, '
si tdem praeVAiU»atiit; quod ipsc.
Digitized
byGoogle
27»
ORATIO
providerem futura, tanta in maeslkia tvdsse , quanta
celeri optiini cive.s> si idcm providiflsent , fiiisseni.
Do^ebam, dolebam, Palres couscxipti, rem publicam
praeiridebat. la qno noa soltini
parem com caeteri» bouia suanx
caussam facit, quo<l plos habtic«-
tit prndenliae. Io£M«
Propiderem futura] Quam pru-
denter Orator bello civili futura
proYiderit, fuse osteodimns orat.
pro MarccUo: Tantumque apad
me grati animi fidelie mempria
1/aluit , ut nulla non modo cu-
piditate^ sed ne spe quidem, pru-
dens et sciens tanquam ad in"
ieritum ruercfn voluntarium,
Adde epist. 4, lib. jo. ad Atttc.
Praeclara igitur con.scientia sus^ ,
tentor f cum cogito ^ me de re^
publica aut meruisse optime,
cum potuerim: aut certe nun-
quam nlsi divine togitasse : ea-
que ipsa tempestate eversumesse
rempublicAm , quam ego qt^atu^
drdecim annis ante prospexerim,
Eibro 7, cpijjt; 5: Pace opus est.
ex 1/ictoria cttm muita mala, tum
certe tyrannis existet. Libro lo,
^ist. 5 : Regnandi contentio est,
ih quh puhus est modestior ret,
et probior ct intcgrior y et is ,'
qui nisi vincit, nomen populi Ro^
mani deleatur necesse est: tin
^ autem vincit , ^uUano more
exemploque vincet, - lam qnid de
interitu Pompeii pracdixerit, con-
•tat e muUis , ut lib. ^. xd Attic.
epiat. 1 : Invitus in eam cau^sam -
ileseetido , in qua neque pacis ,
neque victoriae ratio qaacsita
mst unquam : semper ftagitiosae
ei caiamiiosat fu^ae, Lib. 1 1 ,
epist. 6 : De Ponqjeii exita mi/ii
dubium nunquam fuit: tanta
enim desperatio rerum mifis cm^
nium regum et populorum ant-^
mos occuparat j ut, quocunque
venisset , hoc putarem futurunu
Quid? quod etiam Caesarit exi-
tum lOnge ante prospexit. Ep. 6,
libk lo; Nullo enim modo possm
video Mtare istum diutius , quirt
ipseper se etiam languentibu9
j^bis contidut, quippe qui fio^
rentissimus ac novus septem die»
bus ipsi illi,egenti ac perditae
mulntudini in odium acerbissi^
mum venerit , qui duarum rerum
simuiationem tam cito amiseritp
mansuetudinis in MeteUo: divi^
tiarum in 'aerario* Item : Not
tam^n hoc confirmamua iilo au^
gurio , quod diximus : nec Jaliit,
nec aiiter accidet. Corruat iste
nccesse est aut per adversarios,
aut ipseper se: qui quidem sibi
est adversarius unus acerrimut,
Id spero viuis nobis fore : quan^
quam tempus est nvn de iHaper'^^
petua' iam, non de hac txigucL*
yita cogitare : sin quid acciderit
maturiua , haud sane mga mui^ •
tum interfuerit y utrum factufh,
pideam, an futurum- esse nuUto"
ante viderim. Faisus «it tamei^ *
aliqnando^ nt eptstola uadeeima
ad Tironem : F^idetur^ 4i intaniet^ *
poese opprimi, modo^utut^'
saiva, AsRAJf.
Doiebam] Reddit mocstitia»^
suae r»iiotiem, quia «-tdelMil beH^ '
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5.
275
veslris quondam nieisqu© conservatain consiliis, brevi
i:ompore esse perituram.* Neque vero eram tam in*-
Joctus ignarusque i-enira, ut frangerer anirao propter
vitae cupiditatem , quae me manens conficeret ango^
ribus , dimissa molestiis omnlbus liberaret. Illos ego
praestantiisimos viros, 4umina rei publicae, vivere
volebara , tot consulares , tot praetorios , tot hone-
stissimos senatores, omnem praeterea florem nobili-
latis ac iuventulis , tum optimorum civium exerci-
civili rempabl. breti cempore per-
ituram «Me, quam olim Conitil
cutn Senatn lerTifferat ab iDfidiii
Catiliaae. Idsji.
Consiliia conservataml Icn.
conserpatam consiliis,
Nsque pero } Removet alteram
dolorit sni rationem, quasi non
amore i^eipnblicae , aed mortis
metu ct Yiue cnpidiute moesttifl
fuitflet, anatif rationibna, quae
jpanm ad mortia coutemptnm in-
ducere potnerant. Idsm. Yat.
Tam ignarus rerum"} In ean<-
dera sententiam pro Seirtlo: T^m
eram rudis ? tam expers consi^
lii, aut ingenii ? nihil ipse /e-
gendo f quaerendoque cognove^
ram? nesciebam vitae brevem
^esse cursum, gloriae sempiter^
num? etc. Abham.
JHoUstiis omnibus libercaret'}
Sic GraeTii MS; et «ic ante me
•cripaernnt ex Vaticano FaSrons
et Mnrctus , et hos secntns Lam-
binus. Vulgati, moUstiia om^
nibus liberasset> G&abvivs. £
Vatic« et len, rescripsi iiberaret,
^uod iam Graevins fecerat. Hsv^
itXR. Gnd. Tce§. Iib0r<tri4§€f £
ToK. I.
•t Vat. len. et reliqni Godd.
Graevii liberarei, qnam lectio*-
nem merito receperunt Graen
JBeus. Em. Schittz.
lUos ego praestantissimosj
Ab euumeratiouc omnitim ordi-^
num ostendit, qiiantum ex co—
rum interitu rcspublica vulnui
acceperit, et quantopere dolea-
dumfuerit, rempubricam in illud
deductam esse discnmen. Flo-
rem appellat nobilitatls et iuven-
tutis/ quia omnes propemodum
nobiles adoleacentes praeter pau-
cos, qui se Caesare coniunxerant^
fuerunt in castris Pompeii. A-^
XILUC.
Lumina reipublicae] Vide Bfi^
lonianam: Delegit e Jlorentissi-
, mis ordinibus ipsa lumina, Non-
nns lib. 4i. Dton^s. versu 566:
TUtq Avaovlmv , ^.TcmJKx (piyyea
Ausoiiiae soboles suprenutque
lumina Romae.
Idbm.
Florem nobilitatis ac iutmn"
tutis] Atque , Lang. et cum e6
plerique. FEaaAKivs. Florem
nobilitatis ao iupsntutis] No«
absimilis est Mle loquendi mo<*
diu, qntn» tmtQpm UiuUt Ark*..
s
Digitized
byGdogle
274
ORATIO
tus : qul si viverent ^ quamvis iniqufl candiiione p«cis,
^milii enim omnis pax cum civibus bello civili utilior
-Yidebatur,) rem publicam hodte teneremus. Quae
sententia si valuisset y ac non ii maxime mihi , quo-^
«tatelet 3. Rhetoric ettp, lo:
cth, iifdoxtfiovai fiuUga ai mo^
u0u).oyCav, uiani^ /lfQt*)Si^ ffi}
T%y viOTfira Tti^ iinoXofihfi¥ h
T^ itoX/fi^ otkuq ^ifuvla&at, U
^q itoXMmq, ^amQ «f »*? %h f«f
4« Tov htmnovi^Afj, Cumtrans^
Jaiionum genera sint quatuar,
pulcherrimae sant^ quae €x pro^
portione ducuntur, Vt Periclea
dicebat de iuventute bello ex^
tinctay eam disparuiese ex urbe,
ut si quis per ex anno demeret.
Abram.
Conditione pacis\ De coBditio-
nibus, quM proponebat Caesar^
iam dtctum ex epi«t. ii. ad Ti-
rouem. Ub. 8. ad Atticum epiat*
3: Quae conditio non accipi^
endafuit prius, quam relinquen^
da pairia? Malae conditionejs
erant , fateor. Sed nunquid hoc
peius? At recuperabit rempu~
hliham, Quando? aut quid ad
iam spem est parati ? Idbm.
' Mihi enim omnis pax cum
ciuibus bello ciutli utilior^ He-
rodotus octavo Ijbro merito lati-
dat Athenieutes^ quod civtlit dit-
COrdtae iritandae canta cctterlnt
principatu: Prope compertum
habentes , si inter se Graeci de
prineipiau diwderent , fore ut
Graecia fimditue interiret, Be^
dttio enim cMEm bello quod
eonspirahtiime animis geritur
tanto peior M, quanto beUum
pmeTdetnfitiit^ .HsMwiemttm. «M.
6. «Dtiqtiit. 0e£fo eivili nihil
deterius, In guo qui i^incuntur,
damnum habent / qui vincunt, ii
f^ciunt iniuriam, ei inde nihil
lucrantur , quam ut alii ab
amicissimis perdantur^ alii ami-
-cissimee perdant, Phitipp. i3«
ipto exordio : Nec prwntos f6»
cOs , mo pMicas hges , nec
iibertatis iura chara habere pb^
tesi, quem discordiae, quem
caedes civium, quem bMim ci"
pile delectat : eumque ex numero
hvminum eiiciendum , ex finibus
humanae ndturat exterminau'^
dum puto, Qrtam in ^eotentiaia
alibi protuUsse milii tide'or ilhid
Kettorit 9. lUadot:
• *AtpQf]ttaQ , ii^ffu^oq, M^io^
iqi9 btilpa^,
^Oq noX^fiov ^Qijeiai. ini^tifitov
QXQVo/trroq,
Qui cit^He cupit bellumg ein€
gente pidetur
Esse mihi, sine lege, lares neet
habere paiernos. losM»
Quae sentential Si jtdfnitaae
fuittent couditionet, quat Caesar
proponebat, tl Pompeiut ivlttet
in Uitpaniam, et uterque dimi"
Hiset exercHnm. vide cpittofam
imileoiffnam ad Tifonem. fDilM.
Ac kon ii maxime, ^erum
ego-pitae consulebam, spe' vi^
ctoriae elati ob^stititeeht] floe
ampHtu o. I. v. ■'At non ii ma-*
xime ^ihi, 'C, PBirti^-^c' nen ii
maifime] Cti. Doitntiiira^ 'C. Htoo^
fulW» «C4liof prlncij^*6WiUi»
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SBCVNDA. CAP. i5. 9^5
rsKii* ^a yitoe* GOiiaidebatti ^ ape rictaria^ el«ti, ob-^
Miitls^ent: ut alia omitUmy tu certe numquam b& hoc
f)^rdine , vel potius in hao nirbe maasisse». At vero
tis Caesaris inimicoa intelligity
qni «i^ TACtoriae clati pngna^^
cupiebaut, ct omnea oonditioae*
pMcli a Caetare^ pcopoaitat re-
•puebane^ Abkajc
Spe ptctoriae- elati^ lam pro
Idarcello retalixnus illud ex cpi**
ftola 6| lib. 6: Cauesa belii
p^ta eet^ Quid ego praetemM
a4$t mon^firf$mt ^M querelarwn^
cum 1^1 iniquieeinfam pacem iu-»
0^eeimo .hello anteferrem ? pt^
cta eef auctoritaj mea^ non
t^m a Pompeio (nam is move^
f>atur.)f quam ab iie,' qui duee
JPompeio freti pe^opportunam ei
zebue 4omeetici4f et cupiditatibu4
^Mie illiue belli victoriam for^
putabant, . ^P*^ Caeaar de Oo*
mitio> ^cijpjonc, Lentnlo Spiu-
Uiere, et aliit 5. de bello civilic
Hec quiifue raiionibue superare
poseent, eed quem^dmodum uH
^ctoria deberent , cogitnbant,
Abram.
Tu nunquQm in hoc ordine]
Stc oiuties fere 1. y. Tu cert0
nunquam, quod ita placet f ut
juihi nunc.dcuique aentcntia bu-
iuice circumacriplioQis perfecu
eaae videaiur. Fbjuia&its» 2*u
nunq^dn in hoc ordine] MUot*
p^q, qua iogeua reipublicae fcli*
citaa Terbis teouibus explicatnr.
pignra Uomero vel imprimia us«*
tata. ut Odyss. 3:
. Xw mV t«s 7u(vm¥ ^t nftl IxJls»
Xa&tit,%o yMfiout»
Sic thalami ietormn capitfni
oifitfin^ q^enda^
id cst, interficiantur, omnes proci,
qui Penelopes uuptias ttnbitios€
pctunt. ct lib. ]4:
*AXXa %a y odx 6tio, ff^v hoC
Tipa yuki ma&^H
*Apdq^ fivti^-^Qmv, «if to* pCorov
zwvidov9if,
. Non haec etwitura reor^ ve^
rum ante procorutn
. Quendam oondet humue, tua
, qui patrimof^ia mandunt^
id tst, priusquam omnes prost
interneeione deleanturl Huc et«
iam quadrare j>ossit et ille lo^
qneviti modus aadeoimo Uiados^
Tcrsu i6o:
— ol d* ^yi YtUtt
. KtioTO yvnttjaiv nolv (p^Xti^^h
fj aXoxotaty,
— teilur^ iacetant,
Quo nMgie optmbat pultur
quam foemina pacto ,
£t illud Odyss. i. de C^clope:
(M* aff ffitXX^ JTa^OAOTf ipaytlq
igwTuvbq fa^a&at,
QimhI Virgilitts Toluit imiurF:
Ncc viau faeHiM, nec dictu
affabilie uUi,
Ab&Am. Imiil^ritOy qued qnis*
^ffte, qui vei obiter locutu le-
gerit, perspiciat, Emestius uains
Cod. L. H. auctoritate n«i2-
quam expunBit.
. At pero'] Obiectio Antonii.
Macrobius Ubro 3. Satnroaliorum
cap. 3 I Fompeiue Cicerpnie fa-^
eetiarum imputiens fuit» Cuiuo
haec de eo diota fprebantur.
Mgo iwo quem fugium hobbo ,
qjf^m sequar jh» Mb99* Fklil»
Sa
Digitized
byGoogle
^jB
ORATIO
Cn. Pompeii voluntatem a me abaliettabat oratlo ifidt;.
An ille quemqnam plus dilexit? eura ullo aut sermo*
nes/aut con«ilia contulit aaepiui^? quod quidem erat
magnum, de summa re publica dissentientes , in ea-
poftt: Bt eum donasset Potn^
ptius transfugdm tHiHtate Ro-*
mana , O homineni hellum ! tn"
quit t Gallis cii>itatem promit-
lit alienam^ qui nohis nostram
nori potest reddere. Propter
quae merito pidehatur disnese
Pompeiusr Cupio ad hostes Ci-
cero transeat, ut nos tim^at,
Plurt ciU8 dicta refcremtt*, cum
dc ioct» ditteretur. Dictuia vero
Pompeii clegantius ponitnr apud
Fabium libro 6, ^ap. 4: Transi
ad Caesarem , me timebis, Idbic.
Cum uUo aut sermones aut
c^nsilia'] EhdIus Annali aeptimo
laudatua a Gellto cap. 4, Ub. 12.
uocu Attic.
Hocce iocutu' vocat qui cum
bene saepe libenter
Mensam sermonesqtxe suos,
rerumque suarum
Camiter impertit , magna cam
lapsa dies iam
Parte ftiisset , de paruis swn^
misque gereridis
Consilio , cndo foro lato,
sanctoque Senatu:
Cui res andacter magnas par^
pasque iocumque
.Ehqueret , quae tincta malis\
et quae bona dictu
Bi^omeret, si quid veUet , fa-
toque locaret:
Qu0 cum multa poiup, ae
gaudia, elamqmt patitm»
que, IsXM.
ifmod qmd^m^ Amplificat anam
m PMBp4tt«g«#ordi»m In mk^
citia^' cnm opibtenibtu inier te
disciderent. Ab&.
• De summa re diss^ntieutes ]
Lang. qui cum pTerique conseifc-
tiuht , re diasiderttes: de summa
non habei. no&nulli, de surrimM
reip, Lang. «equor. Fbrhaiu
Be re dissidentes'] Bkc locm
▼arie legitul: ; sed in iiittqno li-*
bro sie , d^ summa rsp. dissen-*
fientis. YkEnst», JOir summa
republica dissentientis] lu opli-*
mu8 liber, non , ut alii*, de ra
dissidentes. Sief «aep« vHeres
Idquebanlnr, ut summam rem^
iint sammam r^empubiicam dicc-
rent: pro quo mxnc imperitiV
ftnmmam rcipuTilicae.. Vlrgilinit
Quo res summa toeo, Panthu?
Plantns in Mercalore: Vbi ioei
res summa nostra est pubiica?
Idem in Milite glorioao:
Js pubiice iegatus Naupactum
hinc fuit *'
Magnai reipubUccti gratin»
Quem locum foedisaime comi*
pit loachimus Camerarrut: fcK»
cltslm« restituit Gabriel Faeriint»
Gato libro teptimo Originnm:
3fulta me de/ttrtafa siint hue
vtfnire: anni , astas, vox, vires,
senectus, verum \ enimvero fium
tantam remplMicam agi ar6i-
traret, Mtrstts, Ita, ut ia
Vau de summa re pubiica, -Ci-
cerbnem taep^ dizraie, docet Pa—
rei Lcx. Crit. p; loia. • Adde
VL Epist. ik, X. a4. Pbnti est
magna res pubiiea MH« U* i«
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. 277
-dem consuetudlne amlcitiae permanere. Sed et ego^
quid ille, et contra ille, qnid ego sentirem ct specta-
rem, videbat. Ego incolumitati civium primum, ut
postea dignitati possemus; ille praesenti dignitati po-
lius consulebat. Quod autem habebat uterque quod
•«eqaeretm:, iccirco tolerabilior erat Qostra dissensio.
aS. Catonk apnd GcU. XIL 24.
tanta r#« publica, Hgvsing.
Looiu 'varle •crlbitur in Regiis
.«odicibiu. Faernnm, Mnrctura,
«t Graevium seqnimor. Laj.lbm.
•lCale Verbv A Olivet. de 9umma
rei dissentientes reiulertiatf ut
Grut. editi veteres, et amb^
.£arb. Vaticano adseutiebatur et-
imm Barbadoriua. Gar. ,de eutn^
ma repubHca] len. Teeg. Gudw
^. de.Mtmma re, Gml. ^ dte"
^dentes pro dissentientes. £rn.
•eripail: de summa re, quod
idem denout , qnod de summa
Tep. Beoepimua Vat« lect. quai^
Graeviua,. Mannt. Heuaing. Ot
•Schikz. amplexi aunt.
, Sed ei e^o , quid iUe : & eon^
■iwa iile, quid et ego sentirem.,
■#/ spect^xrem^ i^idebat] Sic o.
1. V. Et contra ilUf qaid ego
.sentiremj perspioue veriun. Fjsr-
^HARiva. Sed et ego ^ quid ille]
'Dnae primae Tocea absunt ab
• •ntiqno libro, et pan>o post 00-^
fnU ab kia vcrbia , quid , et ego.
^ABRN. -£^0] Ezponit, quid uter-
'^e apeetarit. Ego vei ioiustia
coAditiouibua cum Caeaare pa*-
oem iniri etipiebam» sperana
fore, nt, sl praesena periculum
«declinavisset retpnblica , paulo
poftt reeuperaret pristiuam di«-
gniutem. Pompeiua malebat ad
pracMiM conaflcrt digiutati, acc
ullaa iniqnas conditionea et ma-
4esute populi Romaui iudiguaa
▼olebat admittere. Asaam. Va-
tic. omittit dnaa voculaa maxim^
apUa : et reete ab omojbua kic
contemuitur. 6ar.
JSga incolumitati civium pri*^
mum, et postea dignitati: ille
praesenti dignitati] Hoc extre-
mom verbum omnium lib. scri-
ptornm anctoriute deleudmn est.
Ferrab. £go incolumitati ci-^
iHum primum , et postea digni-
tati; ille praesenti potius con»
sulebat] Hic aliqua 'desant ; quae
ex antiquo libro aopplemuB, in
quo ita legitur, Bgq incolumi'-
tati eivium primum , ut postea
dignitati possemus: iUe prae^
senti dignitati potius^ consuU^
bat. Fabrjivs. Jncohtmitati]
Vto Scxtio : Quid est igitur pro^»
positum his reipublicae guber-^
natoribus, quod intueri et quo
cursum suum dirigere debeant?
id quod est praestantissimum,
maximeque optabile omnibus sa-
nis et bonis et heatiSy cvx
DIOMXTATB OTIVM. Scd CUm
nonnunquam otium a digniute
dissideat, et aUerutrius facienda
iactura videatur, binc magnae
dubiutiones emergnnt, ntrum
ntri sit praeferendun^* Et qnam-
vis notum est illud axiomii> aivo
notio. comxnuiua^ quam uoator
Digitized
byGoogle
-176 ©RATIO
Quid vero illc singularls vir^ ae paes« divinoj
babet 3. de If^ibiis : (Saliit po-^
puli suprema lex esto. iamen ,
Tit Doa minus vere dicitur in
SvktAMn* , plerumqus Jit , ut , qui
otium volunt etiam Aine digni~
tate retinere, ipsi utrumque
amittani. Hnlicaroasieui libro
6: Dementiae est studio digni^
iatis Jncolumitatem contemnere,
Nam cum optabiie sit utrumquc
^imul adipiscif si aiterum obti^
nere non vaUaSf sahts est prae^
ferenda dignitati, Abram. Vox
dignitati in niultii codicibui dcf>
fuit, quoi FeiTAriui tracUvit.
Tatic. ut postea etc, len. ego
iMcolumitati cipium primum ,
fiostea dignitati, iile praesentiae
potiu* consuiebat, Nibil binc,
^uod melaui iit, eUcio. Vos
dignitati potest ilubintelligL
Pompeii cppiilinm eraty digni-
tatciD populi Romaui in prae«>
MDti futnd^m, Ga^iariqne eam
NQmiDuenti nikil concedendum
csie. HsiuBOb, Bt posiea di^
gnitati] iu codicei. Vitiose in
qnibuidam cditii, ut postea
dignitati passemus. Lam.kk,
Oraeviua cnm Gmt« ct Verb.
Aldi aenioria, Naug. et Cam. le«^
Atiooi, ncicio cua, adbaeait.
Barb. utcrque, l^om. ti Vca.
cnm librii Fersarii faciunt, q«oa
P. Man« .ct CtK. Supb. iccttti
•ant. Ego com Lamb, ct Oii*
Tcto probo icctionem Vaticani,
qnam iiumoita vitioaam ceosuit
I<allem. et itdiit ad Graevianam.
Pompcins .pncieaiia di^uiutia
ratioacm babcbat, iucoLumiu.c
yMlhabiti: C^o inrn>hi«iuttm
ante omuia ponebat, praeseotein.
dlguitalem negligebat, futurac
iucoluQiei ciTes prospicere mate^
bat, quam pro p^aesenti Utcnda
civile belium suscipere. Ga»
KATON. praesenti dignitati] len*
£go incoi. oitf. primum, postea
dignitatiy iiie praesentiae pO'^
tius oonsuluit, Teeg. iiie prae^
senti consulebat, ip. Bgo incm
oip, prim, ut postea dign, illf
praes, dign. potius oonsuiebaim
^. B, I. c. p. ut postea dign»
possemus etc. Prorsua eandem
lecttODcm, quac buiua Cod. est,
czbibet Vat. Graevins, Heuasng.
et Erur excudi curamnt: at
postea dignitatu Scbiiu scqua«-
tus est Vatic, uti merito Gara»
toulns. , Seoiui eit: Ego tcI ini»
quii conditioaibu^ cam Caesar^
pacem feciuem, aperana quigptt
'fiore, ut rcspublica, pracieua pc^
riculum si effug iiiCL, puitea pri*>
atinsm digiuUteii^ recnperaret ^
jrt lV>mpeias iudiguum culB ccOi^
jebat, in . praeaeuti iniquaa adw>
mtitere coudilJQDea. v «
Quid pera iiie consuJaris mj^
ac pene diyinus] Sic o. I. s. eg»
Umen adduci non pnsitm, ift
iu scriptam a Cicerdne . pnteoa»
aam prlmum qnis arbiiretur, M.
TuUiam, cui i\>mpeii booQrea^
vicioriae, triiuitpbi, Tiriutes dm»
niquc nolissimac erant, ousn vd^
lct cum pro digu^te BOminarCi^
aibi Tisnm , bomisem salas coidh
mode atqne bonorificc appdlare,
si coosuiarem rocaaaet? dctads
baec dno imi^€rm, quac Gracc^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i5. 179
d« me senaerit^ sciant, qul eilm de Pharsalica fuga
enim consaUn cQm divino? Ita-
que Lac in opinioDe aate« fue-
ram , ut pro considaris repo-
neudam patarem singularis :
quod hoc Yerbum cptime com
divino cohaereret^, et iii con-
iunctia tacpissime M. Tulliut,
uteretur : ut in ii. lih. de oraC
jintonii incredibilis quaedam^
et prope singularis, ac divina
vis ingenii, rfunc sententiam
muto. par autem, Yel potius
idem mendum huiusce mihi mu-
tatlonis causam dedit, atque adeo
louge aberranti coniectura quasi
Tiam ferentem ad verum (sic
enim exlsiimo ) deducenteroqHje
monstravit. nam in XIIL. Phi-
lipp. in extremo , ubt est in im-
prcssis, de mandutis* Utt€risqu9
Mf Lepidi viri clarissimi Ser-^
vilio assentior : ibi pro viri cla-^
rissimi, extra anum, qui habet
kas nous ^. C. reliqui veteres
libri, partim piro consMlari,
p /tim vin consularis, quo per-«
•pecto, intel^zi, easdem notas^
V» et C. sciliGet, quae mod^
clarissimum Tiram, moda Coo*
Milarem vijrum slgoificant, ut
docet Probus: easd^m inqaam
Botaa, ttt ilto» «ic etiam hoc
loco crrorem imperitia librariia
obieciase. «tque ea causa cum
seUqtiia adductut pro considmris
vir , C. V. id est clarissimus
tar, ac pe»e dii^ituis, sine ullar
dubitationa reposui* Ys&kak^
Quid vero illfl C. Fi.] fianc le^
cttoBcm auolit Hieronymus Fer-«
nriiis^ c«m priaa coniecisset le-
j^m^mmf Ui^nf^guiari^ nir, ut
in antiquo Ijbro eat. in quo^
paulo post legjtur» de Pharsa-*
lica fuga» Faxrvys. lUe sin^ ,
gularis i/ir] Ingenio#isstm> ho-
miois^ Ferrarii coniectnram li-'
her omnium optimna comproba-}
vit. MvRXTVs. Quid vero ide^
consularis Wr} Minus est consu^ .
laris, quam ut haec ydx possitt
haic loco convenire. lcgunt alii
singularis vir, quod placet^
4^iuu. SinguiariS' cx Vaticano-^
restituerunt Faernus, Muretnsj
Larabinus, optime. Manatias re-.
cepit coniecturam Ferrarii alte»,
ram, et legit, ille clarissimas,
pir ac paene divinus, Gi.abvivs«
In tanu luce Verb. tamen, et
Olivet. ausi sant revocara con»
^uJaris, Sed Heosing. et Laltcm. '
Yaticano rectissime parnerunt,
quamvis Begii eodd« et omner
alii repugnent*. Gaiu <
Qai eum JPharealica /ugq. Ptf-r
phum pros9Cuti suni\ Fersecuii,.
o. l. V. ut iu ep. ad Ap. Pol-
chruro, Qui me in otu^^ •* £«* ^
trnLne Tau^um pereeqmnen pos^
sent. FaBAA3t. SciuiU, qui eum
Phars^ca faga ] Faooiwa la-
tcIHgit, et alioj^ de qttlbus sti^tim,
Pugna Pbaraalica, cum iam eioa
Mtra milea Gaeseriaaas invade-
ret, faga elapsus est. Quod ait^
eom fugiedtem tA tirbem Pa-*
phum naviglom appuIiMe, «edat-
aliquis» esac ^M^/*o*^«^y uf^uqncff-
peu aqnidem, ut Dio, Pluur-.
•hus, Imcattus, f t alii tradunt, ad
iaaulam Lcsbnm itixU Mifvle-
oen appnlsas est, «4 ittdo Cor-
B^Uiam laorm •bduofttl* t**^^
Digitized
byGoogk
a8o ORATIO '
Paphum prosecuti sunt. Numqtiam ab eo mentio de
▼if, cum etiam Cypro navem ap-
plicuerlr, nihil Yidctur novandani.
Abram. len. et pluret scripli,
per^ecuti surtt. Dices, non de
hoitibua fngientem pertequenti-
hvLB y aed de amicis eum comi-
tantibni aermonem eSse. Sed et
«micoa persequimur, qnibnacnm
agere Tolumiu. Sic Gicero UI.
Epiat. 6. et 8. PUn. I. Epist. 5.
Sl. Gurt. IX. 6. 12. De hac fuga
Pompeii Tide Valer. Max. I. 5«
6. HxvaiKG. Adscivemnt perse^
cuti P. Man. Car. Steph. et Lamb.
•t probavit Barbadoriua. Vide
•d UI. Phil. 3. Persequi me-
dinm eat omnino Terbum, quod
in qnamTia partem adhibctur.
Itaque defendi potest apud Ho-
' rat. I. Serm. 9. i5. ul vidit etiam
Cl. Otho in Gifan. Obaerv. L.
!<• p.556. neque odium Aiodo,
» Atqne inaectatioUem ezprimSt, ve-
rum etiam amorem, ac fidem;
M atque adeo fortem, ubi rea ferat,.
' in adhaerendo, consequendo, in-
^ sequendo peraeverantiam. Re-
•titue igitur pereecuiiy anctore
Vaticano, et Ferrarii codicibns.
Garaton. Ern. • omisit praepo-
•itionem de, quae non debet
^ abesse. len. y • persequuti eunt.
Deinde len. nunq. ah eo de me
mentio,
** Paphum] Paphus duplex fnit
in InsnU Gypro. Strabo lihro i4:
jintiqua Paphus decimo a mari
etadio condita, portum habene,
ef petue Paphiae J^enerie tem^
phm. Deinde Paphus abJgOr-
penore condita portum habens,
0t tenyplm btnt constructa* D^
etat a vetere Papho terrestri i/i''
rvere stddiorum eexaginta: ct
per eam i/iam eolemnee pompa^
ducuntur ad veterem Paphum,
viris einiul et muUeribue ex aliis
urbihus eo convenientibus. lam
dubium non est, Pompeinm e
Pfaarsalia fagientem ad Cjpruni
nave appuIisse.LucanusS. v. 456.
Tunc Cilicum liquere solum^
Oyproque citatas
Tmmisere rates: nullas cui
praetulit aras
Vndae Diva memor Paphiae^
si numina nasci
Crtdimus, aut quemquam fas
est coepisse Deorum.
Quibus verbis uon solum CyprUs,
sed ctiam urbs Paphos Indicatur.
Plutarchut in Porapcio : Ft igi-^
tur sedit in Mgyptum fugere^
a Cjpro vela faciens^ etc. QncT
tempore iam tam multi fngao
comites ad eum convenerant ad
Pamphyliara. Ibi quaedam ei
triremeSf inquit idem Plutarchua,
occurrerunt ex Ciiicia, et milites
scribebantur, et ex Senatoribus
rursum ad sexaginta ciretB
ipsum erant, Lucanua looo pro—
zime citaio :
Cilicum per littora primus
Parva puppe fusit: sequitu^
pars magrta Senatus
jid profugum coUecta ciif—
cem, —
Cum autem primo ad insul-am,
Lesbuin navigavit, tres Untttm,
aut ad summum quatuor coini—
tes hahuit« PIularchnsE Ambo
Lentul^ erant^ et Favonius, Bi
paulo post^ vid$)Ues a tvna «4
Digitized
byGoogle
PHILIPPlfcA SECVNDA. CAP. i5. a%i
j
mc, nisi honorif\ca, niAi: pletia kinicissimii desiderii^
quum me vidisse plus faterelur, se speravisse meiio-
ra. Et eius viri uomine n\e in^ecjtari audes, cuius
lue amicum , te sectorem essQ fate^e ? Sed omitta-^
tur bellura illud, in quo tu nimium felix fuisti. Ne
iocis quidem respoiidebo , quibus me in castris usam
ipso9 Undentem Deiotarum re^
gemj eum acceperunt, Hic au-
tem obiter notanduiii est omeny
quod PapUi accepit Pompeint.
Yaleriua Maximoa lib. i, cap. 5:
JP&7>q>eius'Pero Magnus in acie
J^hatealica victue a Caeeare
fuga quaerene ealutem, cureu
irt ineulam Oypron, ut aliquid in
ea virium contraJteret , elaeeem
direxit, appeileneque ad oppidum
Pt^him, conspexit in littore
epecioeum aiMiificium, gubernc^
toremqae interrogapit y quod ei
nomen eeeet: qui respondit, xo-
nofiaatX^a pocari : quae vox spem
eiu4f quantulacunque restabat,
eomminuit, AbraK.
jimioissimi desiderii] leu.
amantissimi , quod Ciceronia-
num ett: infra qaoque c i6«
volgo amioissimi pro amantis-
simi le^itur. Hevsino.
/ Cum me pidisse plus] Me pm-
dentiorem fuiaie in praeTidendis
malis, qnae nata auntlfe bellia ci-
Yilibos: fe ikutem iperaViMe vi-f
etoriam. Ab&am.
Sperapisse] len. spetasee. Hsv-
tHVG. Sic alios quoque babere
iiot«?tt Lambinuf : nimirum certa
Mnretum : fed Vatio. a tat pro
Tulgata. Qui codez Mrti fatere
habet pro fateare. De formula
plus videre I.T.Gronov. e^ Diatr.
«d Sui. m. SUv. 3« oap. \WX.
^. i8o.. Latomnm reprebendens/
qni in re apertlssima hic haese-
rat. Errorem Latomi , five «tu«-
portm potiuf Curio iam antc no<*
taverat. Gar.
Et eius viri] Epiphonema. Se<*
ctor Pompeii fuit Antonius, <iu^
ut infra dicetnr, bona Cn. Pom"
peii Magni' voei acerbissimaa
subiecta praeconis. JExpectan»
tibus omnibus, quisnam esset
tam impius, tttm demens, tam
Diis homtnibusque hostis , qui
ad iHud scehts sectionis aude"
ret accedercy inventus est nemo.
praeter Antonium. Iojsm.
Ne iocis quidem] Praetermifsio.
Quod speptat ad iocos, quibus me
in castris iatempcstive usum esse
dixisti/ iUud brimen indignum
est responsione. De iocis PJu-
tarcbtts in Cicerone iam ante
landatda : Ipse quidem sine risu
et moestue obibat exercitumf
aliis autemy^^^cum minime re-^
quirerent, ridendi materiam sug^
gerebat. Scd quid nocebit, si
tum ipse, tum Macrobius, uter-
que loeo caiato, nonnihil nobia
harum faoetiarum impei*tiat ? Ma-
croliius : Ctim ad Pompeium ve-
nissetf dicentibus, sero eum ve-^
nisse, respandit : Minime sero
veni: nam ni/ul hic paratum
video. Li eo iocus fuit, quo4
tanqoam ad.epulaa invitatui re^
Digitized
byGoogle
aSt ORATIO
fisae ducisU. Enmt qoidem ilUi castra plma cu«
•pOB<lerit, orationemqiie a bello
ftd coDYWia tradaxnrir. Deindm
inierroganti PompeiOf ubi gn^
fi^ Dolabglla ###e/, reApondit:
Cum socero tuo, Elegan* pUne
iocua. Obftcure crimini dabatPom-
peioi, quod in adTersiA partiba«
•fBet gener Ctceronift, quafti ge-
sero «t «ocero non bene confe-
Biret: ipM quasi aliud agenf cri-
neu reioriit, et Pompeio crimini
vtrtlt, qaod a Cae«are tocero
fuo dJMidereL Plntarchoa: Cwn
Domitiue quendam ueu militari
uen satis probmtam ad ordinee
militiae promopere pellet, dice^
Vetqne, eum et probum eeee et
frugi, Cur igitur, inqfiit, emm
non eerpae, ut sit eurmtor tuo^
rum liberorum? Quibusdam
(Fheophanem Lesbium praefe^
ctum fabrum laudantibus, quod
tthodids amissm ciasse commo^.
de consoiaius esset , Quam bo^
man estj inquii, Gtaecum ha"
bere praefectum? Cum Caesari
piurima ex animi senientia suc^-
cederent , isque quodammodo
iam ipsos obsideret^ Leniuio di-^
^eenti, se comperisse, Caesaris
nmicos esse tristes , respofuUi,
Dicis, eoeCaeearem odisse» Ma^
rico autem quQdam ex Italia
veniente, dieenieque^ Romaefom
m€an esssp Pompeiwn obsideri:
Deinde^ inquit^ hue navigasti^
ni esses testis aculaius?' Posi
cladem PharsaOcam, Nonnia
dieente^ hene spefandum esse^
fuod e Pompeii ekereiin septem
nquilae svperesseni , Bene, in*
fmii^ kafimejriif si cum grm^tiU
beUum gereremus, Labieno di"
pinationibms nitenie, quasi im
fatis essety ui penes Pompeiwn
esset totius helli pictoria: Vi^
jdelicet , inquii , hoc usi strata^
getnate modo castra amisimus»
Iaxm.
Erant quidem illa castra^
Brant iiia quidem, multo leniiM»
FBRKARfvs. JSrani iiia] Tradit
CacMir^ Plutarchcis et alii, Pom—
peianot in caftrif ad«o Tiotoriae
faifae securos, nt non de bello
gerewlo, aed de disponcnda ti—
ctoria cogitarcnt, alii, tanquam
beUo iam confecto, primo qno->
que tcapore reditari aedea ia
nrbe conducereiiC, alti de sacer—
dotiia at magistrftibiis inter •»
certarent: In eastris Pompeii^
▼erba^ innt Caesaria, Ptdere O^
euit trieiinia strata, magmun
^rgenti pondu» exposiium, re^
centibus eespitibus taberna^ulA
constraia , Lucii etiam Leniuli^
et nonnuHorumtabernaculapro^
tecta hedera. Muita praeterea^
qune nimtam luxuriam et ptcto^
riafiduciam designarent, ut fa^
eOe existimari posset, nihrl eos
de epeniu eius diei timuisse^
quin non necessnrias eonquire^
rent poluptaiee. Noater tamea
ea casira plena cnrae fuisae dk«»
eit, qnod ipae, oaeteria aimia in-»
•oleaoentibas fiducia, ptenus c»«
vae fuerit, •emperqaa de e!veat«
belli timufrit: id tamca aperlA
non dicity. ■• sibi praceipnaiit
laudem arrogara, caeteria I«Yita«
tis notam inurere videatnr. A ama»
liamb. retaliCy JBiani quidmnHk^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA fiiBCV»DA. CAP. i5. 285
]rae: verant^ea homine^ quamvj^ in turbidis re*
bus sint, tamen, si moclo homines sunt, interdum
yt ambo Barb. et ante P. Mqd.
edili: qoem ordinem non prae-
fero, quamvis a Vaticano flrme-
tur» Viile V. L. Gar.^
Verumtamen homineji] Ab ipsa
)&Omiaift natiira nonnunquam io-
ci» animum relaxandam docet,
ne «nimns tanqnam arcos asaidua
contentione fraugaiur. Dicit ta-
xneu interditm^ ne in huiusmodi
jocis nimis eifusus fuisse creda-
tor. Abkah*
Quamt^ie in twhidie rebua]
Sapienter Aristotelea cap. 5, lib.
8 Polit. Potiue in negoliie et
occupatiqnibue ludo et iocis
utendum eet. Nam ei, qui in
labore vereatur, requie opue
estj et requietis caussa lu^
dus interponitury negotium ge^
fere autem cupi labore ^t con^
tentione coniunctum est : idcircQ
ludus et iocue nobia ad/iibendus
§at, caplato et observato eis
miendi fempore , proinde quasi
ftdhibeamus ea medicinae fu"
ciendae gratia. Talis enimani'^
wU agitatio remissio est, et re-
guies ob poluptatenu Contra ta-«
men dicere videtur Panlus Si-
lentiarius libro 4 Antbolog. cap.
^ii yuQ pt^xt novtiv ir ^&vq"
*JEi» anovSTj^ xa^g^ ^ XaO-i
p/fu^v To liQinow,
JBst importunus ludo labor,
atque Idbori
JUidus: sed fiant tempore
quaeque suo.
8i modo homines sunt] No-
Inm eat I.Und Pliilosopbi* tertio
Etbicorum ezeunte: Qui in ap^
petendis voluptatibus deficiant,
minusque^ quam par est, iis /rui
velint, haudquaquam muUos re-
perias. Neque enim humani^
est huiusmodi sensus vacuitas» *
Item: Si vero cui iucundum ni^^
hU est y neque inter aliud e^
aliud quicquam interest, multum
abest, ut homo dicendus sitf
Qnod non solum de volupUlir
bus, quae tactu et gustu perci«»
pinntnr, sed etiam de aUis, e$
potis^imum de iocis dicendum
yidetur. Idem enim pcne est lev»
pos atque bum^uitas, ut apud
Tullium secundo de Oratore ! «So<-
cratem, opinor, in hac ironia
dissimulantiaque longe lepor^
et humanitate omnibus praesti*
tisse. Qui tamen a iocis omnino
sunt alieui, eop pbilosopbus non
immaoes, sed dnros et agrestet
•ppellat. quarto Ethic. capT H^
At qui nihil ipsi iocantur, ot
iocantibus indignantur, agre*-
stes et a^eri videntur esse, Ta-
lis fuit Aglaitades iUe morosus
apud Xenophontem libro 2 do
Cjri institutione. de quo, ut in
eum nescio quis fettive: Facpr-
Uus, opinor, ignem quis extrive^
rit, quam risum. edu:^erit. Sc4
qui eiu«modi immanitate sunt,
nc bomioum quidem loeo cen«>
aendi snnt. ' Praeclare Crassu» ^
de Oraiore: Otii fructus est
non contentio animi, sed relo;'
Digitized
byGoogle
284 ORATfO
animis relaxatatur. Quod autem idem maeistitiam
fert cum Scipione solitum ru^
sticarif eosque incredibiliter re-
puerascere esse solilos^ cum ru4
ex urhe tanquam e vinculis evo^
lavissent, Non audeo dicere de
talibus viris, sed tamen ita
'9olebat narrare Scaevola^ con^
chas eos et umbilicos ad Caie^
tam, et ad Laurentum legere
consuesse , et ad omnem ani-
mi remissionem ludumque de-
9ctndere : sic enim se res habet^
utf quemadmodum volucres vi"
"demus procreationis atquS uti-'
litatis suae causa fingere et
eonstruere nidos, easdem au-^
temy cum aliqaid effecerint, /e-
vandi laboris sui caussa passim
ac libere solutas opere volitare:
eic nostri animi forensibus ne-
gotiiSf atque urbano opere de-
fessi, gestiunt ac volitare cu-
piunt vacui cura atque labore,
Pulchre Gellitid lib. 18, cap. 3
Noct. Atticariiniy cuios verba fu-
rari maliiit MacrObrua libro 1
Satnrnal. cap. 5', quam mutuari :
Saturnalia Athenis agitabamus
hilare prorsum ac modeste: non,
ut dicitur, remiitentes animum»
Kam remitterefinquit MusoniuSj
animum quasi amittere est : sed
demulcentes eum paulum, dtque
laxantes iucundis honestisque
sermonum iUectationihus, de quo
- fequeuti nota. Abr.
u4nimis relaxanttkr] Arcus ii-
militudo ad tinum verbnm con-
tracta, quam fiuius tractat Ama-
■is apud Herodotam libro lecun-
do ad finem vergente. It, nego*
tiii pnbliois ante meridiem dili*
genter et magna animi conten*
|ione tractaiis, deinde potabaf^
et in compotores dicta iiiciebatl
Monitus ab amicis, quasi alienum
id es»et a regia dignitate, ita re-
spondit*: Qui arcum possident^
qui ilio opus hahent, intendunt f
postquam autem usi sunt, remit-^
tunt, Nam si perpetuo inten^
tus essetf frangeretur, ut, cum
opus esset, uti iam illo nonpos^
sent. ' Talem et hominis eondi-
tionem esse : si assidue seria
tractare, nec ullam partem ad
lusum sibi indulgere vetit , fo^
re , ut sensim sine sensu amt
mente captus aut stupidus
evadat. Eandera simiUtudi-
nem usnrpat Gregorlns Nazitn«
zenus oratione de suo reditu, ra-
tionem reddeus, eur ad litua
maris aninii relaxandi cause ••
contnlisset: Neque funis con^
tentionis vim servat, si semper
tendatur, sed necesse est, ut ali^
quando ex annulis relaxetur^
si rursum sit tendendus, neque
futurus est inutilis sagittatoriy
cum utendi tempus advenerit,
flanc similitndinem ti*ahit in con*
trarium Publius Mlmus;
Remissio animum frdngit, ar^
cum intentio, In^x.
Vox animis in Vaticano snpra
litmam sbribitur. Giiu
Jdem moestiiram meam re-
prehendit, idem iocuml Lang.
qui cum pleriqae faciunt, eun^
dem iocum, nonnulli , et ^dem,
quod furtasse verum r st. Fbrrar.
Quod aiitem idem moestitiam
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. i5. 16. 385
meam reprebendit^ idem iocum: magno argumento
esty me in utroque fuisse moderatum.
XVL Hereditales mihi negasti venire. Utinam
meam reprehendit, idem iocum]
Acatc ez ipsis. Aotouii crimiui-
bns ^emonitrat, st et in iocis
•t in seriis et in animi moerore
fuisse m<T(leratum, quia AntoniiiB
•t moetorem et iocos obiicicbat,
quae duo nisi tempersta, at cae-^
teriscontrariis usu vtfnit, in noa
ct eadem persona baerere non
possunt. AbIUm. Lamb. monet,
Moi kabere, id€m ioeos : qui-
Kusdam cditis id tribnit GraeV.
in V.L. eiusqne tantmn fectiouis
▼estigium . reperi in vet. Ven.
quae habet lOco.Vatic. a vnlgata
non discedit. Hinc miror, iocoB
apud Muret. iuvertlens. Oar.
Moesiitiam meaTii] Eiiam bae
moestitiae significatione ioci con-
diuntur. I>(oster a de orat. Me
quidam hercule valde iUa mO"
pent etomachosa , et quaei
suhmorosa ridicula, Non cum
a moroeo dicuntur: tum enim
non ealj eed natura ridetur.
*Xn quoy ut mihi videtur^ pereaU-
9um illud est apud Naevium,
Quid pieraSy pater ? Mirurr^ ni
eantem, condemnatwt eum. Ali-
qiianto posi: Itaque imhucnduS
eet ie, qui iocose pult dicere,
quasi natura quadam apta ad
haee genera, et moribus, ut ad
huiusque modi genus ridiculi
^ultu etiam accommodetur : qui
quidem quo eeverior est^ ut in
/e, Craeee, hoc illa quoqtte, quae
dicuntury saleiora videri solent^
Abram:
Argumento eit, me eaef.] Pro
eit me, Lang. simul: nonnnlU
et eimui: nonnuUi est me, qnod
probo. FxR^Aiiivs.- '
JFuisse moderatum] Vt omnis ali*
Virtue eat medium vitioruml
et Utrimque reductum,
ita iocandi dexteritas in aureft
iUa med^ocritate consistit. Ari-^
stoteles 4 Etbieorum: 6 dfi x^"
qU$t; xul iXti&tQoq o(rr»9 ^'{t^
otov v6fto^ ue fuvr$* TO$GZroq
^to^, ifr ivr^ttngXo<: X^^nu$, 6 Sk
PfeftoXo/o^ ijtTw»' tgi roO ftX o^-
ot;, xul otxt kcvrov, oikt xmv £U-
Ime uitex^ftivo^,- tl y^Xtna ffo*-
^flr#«, Mul xoutVTu X/yutv, w¥ od-
&lif ^v 6 /a^^«K tXnot , frut ^t
o^* &9 d»ovau&, 6 d' uy^q tlf
xltq xotavTuq iftiXiuq uxQtioq" ot^
Sie yuq <nfftfiuXX6/ifroq,ntia$ Jv?-*
XtQu(pt$» Gratus et liberaUe
eic habebit^ quasi lex sit sibi
ipsi, Talie eet mediue, eive dex^
ter , sire eutrapeius dieaiur*
Scurra vero a ridiculo pinci sa
patitur, neque aut a se ipso, aut
ab aliis abetinet, dummodo ri»
eum aucupetur,et ea dicit,quO'*
rum nihil ittgenaus dicat, non^
nuUa vero^ quae ne audiatqui'»
dem, jigrestis autem est ad
huiuemodi conversationes inuti^
lisi cum enim nihil conferat^
omnibus etomachatur. Aukam.
Hereditates mihi negaeti ve^^
nire] Hac morum perver^iute et
malignttate,quRm me in te ipaud^
in Lentulam, yitricnm tuiim , in
P. Glodiomy . i|a Caesarcmy im
Digitized
byGoogle
•86 . OraATIO^ ;
hac tmuii ver^m criniea esset! J>lure$ aaddi mfif «I
fpsani deDiquc Pompcinin ftc-
prompsiMC dixisti, me civibtu
Hkfis odio cMe probare Toluisti,
ItfUo lU nfmo eorum, qui, diiix^
TiTerenti se mibi amicot^ etsc si^
«)ldab«ntt moricDft et tcstAmen-
^iusi f^ieof sc n^bi Tcra amxcum
fnis»e ostenderit, et m« boiio-
ram . snoruia scrjpscrit bercdem.
IfQOminiosuii^ fni^ in omicomm.
testamcDtis praetariri, quod illud
litdicio csset, praeleritos paium
•msri» riut?rcbus iu Powpeio:
0*iendit vero maxime SuUa te»
Hamenti sui tabulutp se benepO"
lum non este Pqmpeio : aliie
0inm amicie dona legane, alios-
que inAtituens Jilio euo tutores,
Pompeium omninp praeteriit,
Quod iUe tulit moderate et ci-^
viUter, Haec siquidem tox illa
Mt, de qua sCite Ni^iniu apud
IiUciaDum : Romttnas uncun dun^
taxat . in pita ^ua pocem veram
emittere: eam vidpUcety quae
teetamentis continetiir, Vide
MiloDiauam^ Testojnentum au»
i0ni palam fecerat, et iUum he>^
tedem, et me eeripserat» Vbi
Mim alia mult;), tiuu illud im-r
primis prokulinius ex^ Taeito 5
Ajmalinm de ustanvruto Asinii
SaloDioi: Tefitamentufn, multo
iKpud vulgum honore fuit^ quia
in magnis opibus^ cum^fermM
cunctos proeeres cum, honore
nominauisset, Caesarem ^fnisii,
quod cipiUter cucoeptwn. Pro-
bro igitur fuit practcriri, ^uod
ct obiicit Aetouius Ciccrooi, ct
CJodio nosier exprobravit adAt*
licu^ Ub<^o pMrno> cpiUi, 15;
Quousque^ hiqiiit, hunt Regem
fertmus ? Regem appeUas, in^
quani, cum Rex tui mentionem
nuUam fecerit ? JUe autem Re^
gis kereditatem spe devoraratm
Pro Scxtio: Te sororis fiUux
Postumus^ adolescens gravis^
seniU iudicio no^avit , cum in
magno numero tuterem Uberis
non instituit. Quibus vides de^
decori fuisse nou solum ut be~
rcdeiD^ sed eitam ut Uitorem iu
|,cst^meatitabuiispraeteriri.» Idxm*
£rn. uotavit, esse iu Eujdeo^
obvenisee. malc.
Hoc unum verum crimen"] Jffoe
tuum verum crimeii , o. I, v. ut
supra, Omne ciutem tuumcrim^n
est, Fe&raiiivs. P^tinam hoc
tuum verum crimen esset] Ama-
bilium morum siguificatiuuc cri->
meu eludit^vitam amicorum pro->
prils emoluincutis ct rei f«milia«
ris compeudiis antepoucus. ^ ti-
uam a neiniue ainicorum fuissem
beres iustitutus : plures enim
aiuici mci viverent, ut mori non
potuerinti quiu lue iustilucreat
iieredem. Tale illiid Piltaci apnd
LaCrtlum: Sed etiani Croeso
pecunias ei largiente nOn rece^
pit, dicenSfSe duplo maiores hM-
here, quam optaret, Fratre enim
sine iiberis defuncto se facturk
fuisse heredem. In cos euiiny
qui bercditates babere malunt.
quam amicos, aut propioquos su-
pcrstites, illud Hesiodi cadcrft
possit :
Tirimoi, oh^ Xoaaiv, oaov niiom
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. i6. »87
•iieeetsiffii vivereat. Sed qui i«tne tibi VemC in xhen^
tem? Ego enim aizipliua HS. daoenti^s acceptunt
Lereditatibus retii^i. Qaamquam in hoc genere iateor
feliciorem esje te. Me nenio , nisi ^jtnicu^, fecit he^
redemi ut cum illo comniodo, si quod erat, aniaii
^nidam doior iuageretur: te is, «qtt^ tu vidieti
jih^idii! 'ignoraHt,medium
pra€ceHer€ toti, Abham*
B«rb. ambo, Roin. ct Vcn« tuuM
^optiJiM serrant: 111210»» eit ^e**
nlorit Aldi mendiiAi, <|aod c<
cum BUug. Cam. ec Grjfid^
«ommoiio postea Imt. Gah.
8ed qui ietuc tibi tftni^^ in
^nentem?'^ Quid , o. 1. t. de hoe
penlo aatc diximna. FBR]»AAiV»>
^ed qmi istuc tibi] lofieiatur
crtmca ipM> facto, quod in te*-
^oUf ^ccepti ploc quam duci^B*^
titi hercditatibu» accepeum re^
tnriMei. DiKcntles auVem, si
•ummam hanc ad nummos At-
ticos rc^ocemos, erunt talenta
octingenu triginta tria cnm miuis
Vtginti: si ad GaUicoSf SKmmam
cfficient quingentomm prope mil-
lium^ s^utatomm. Abram. Ic^-
nens. Sed quid istud tibi venit
m mentem? Hbvsimo.
HS. dueenties ] Qttingcnta
•lillia aureorum, sen scutatorum.
lam autem, ut PiuUrchus scribit,
Ciceroni obvenerat , tutequam
reropublicam attingeret, nAij^o-
90fL(u »K «1?'^^ ^a^4>y ow^-
«/^loce fivqiudu^. Quaedam
kmreditae, quae ncnaginttf
denariorum miUia coUigeha*.
D^iod^ malta alia sibi \t^
gata fnisie significit. Pro
domo : - Qmie meorum amicorum
iaoiatmntum^ dieceeeu iheo feoit^
^ mihi noit' tdetn tribueriB',
quod ^i adeesem» Omitto here^
diutem Qpk mhitecti,' quaxA
Ipse- crcvk «um P; ' Clodio, 'tdl
dicitnr pro Milone rerbis iaifei
«nte laudatis. cpiitola 20, lib.
1. ad Atticum: Diodotus mor^
Hius esi: reiiquit nobis HB^
fortasse oenties, AdnAM. ;Scribe
eestertium omnibus littefis, Ut
est in VatJc. Sic aoteiR- illei
^estertium ducentiens, Gar. '"
Quanquum] Non contentas re-
fntationc cviminis , ' hioc etiant
occasionem at^iplt gravius inve^
hendi , qui vel vi , vel fraude ,
vcl blaodiais, vel deniqae sub^
icctis falsis testamentis in mol*
tomm etiain igaotoruih heredi-
tales invaserat. Abkam. -'^
Cum iUo commodo] Heredlta*
tis adeundfte. Ixnii.
Dolor] fix amici, qui Ine fa-
ciebat heredem, morte perceptui*
Idem.
Te is i quem nunquam vidiitf[
Sic o. 1. s. Te isj quem tu pi*^
disti nunqudm, FBitaAR. Gnia
P. Man. et Car. Steph. cjl om^
nibus «ntea editls retiaueritir/
quem numquam vidisti^ tandem^
LambhiuS MSis Ferrarii est 0%-
secutu»',' addfto suoriim testimo-
nio, imo ctiam paullo anteJVn-^
retus CK Vatrc. hauc vn[gaUifi\
iaduxit, qmam Gmt^ «t Gra^lnt'
Digitized
byGoogle
m
•^
t^RATIO
rwnq uam » Ii^\ : ' Ri^brius Cas^inas , feoit heredeiri.
£t quidem.vide^ qnam^ amarit isy qiii« albosaleme
habeat. In* ntroqiic Barl). e»t,
guem, ^fidisH numquam* Gar. ,
i Z. Mubrius Caa^a j JL. Col.
CasinaSf altcr Cassinas, e Cas-
ftinu scilicet .oppido. atquc hoc
qi^eiu probAH^ iiu«HptxoD«i ve^
terum moqumeiktoruiii. T. CL
pasAinati cpmugi hjOVB merenti
fycit. Virgifiifi, mc Itomae an
fju^dam Kepulciixo inscriptum eat.
FxaRA&. Cum Colotiauo Vati-
cauus habet Casinae, Vide Cel-
lar. G. A. 11. g. 432. Garatok.
Et quidem f^ide] Ironia, quac
g^aTiua aliquid «oapicaadnm re-
lloqui^. amor enim non fertur
in ipcogniluui-: uec Rubriua amare
potuit Antonium, quem penitus
iguorAbat. Quihiu ionuiiur, te-
itamei^tuni illud, ^iiod Antonium
Bubr^ faciebat heredem, aidul-
Uratum et Mibie«tnm fuiaae^
Aj?RAM.
Albus atarne] Adagtum. Ca-
tullus : . \ . .
^ Kon nimuan cupio^ Caeior ^
tibi vpUf plop^e^
Nec scira, utrttm 4is albus
an ater Momo,
Vidi Tiros eraditos, qui aWu9
a^erve inierpretarentur, bonus
maiuspe, Sic M. Antoniuus de
ifiu aua Xivitop r^&oq, aibos mo-^
rjr^f. i^^cst bonos et commodos.
ct alibi fUlttv 'i^q, malos mo^
res, Horatius:
f— hic niger esi ^ hunc fUy
Jiom^ne, caveto,
Hino iUud Pjthagorae symbolnm :
/cv; /evtQ^at f4,fXarovQ»Vf ncngw*
s$are melauurutn* interpretaute
Plutarcho lib. dc educatlone li-
ben>i-um: Tovt Xgi fitj avvSia-
xttxoiJ^<Mev. Hoc est ^on con-
versari cum homrnibus, qui mo^
rum ifrqJTobitatt sunt nigri»
Additnt iUud Amos 9: Nunquid
ut filii JBthiopum, vos ssiis mihi
fiUi Israel? In quae Tcrba aie
Hieronymus : In omnibus scri^
pturis JSthiope^ dicuntur , qui
penitus in vitia, demersi sunt^
^otat Victorias lib. 6. Variar.
cap. 25. parasitot a cotmcit atro#
induci. Pro Caecina: JSt argen^
tarius Sexfus Clodius, cui no-
m>en est Phormio, nec ^minus ni^
gsr , nec minus cotifidena, quam
ills Terentianus est PhofmiSm
Alexis apud Athenaebm lib* 6*
Deipnot.
^fi^ h&, NuvoltnHt, w^airmw
^Ep filp To Koivor, »aX ncjew-
■ 01 fUlaptq ^fit^* i9wr«^ {ij-
Ti5 /iroq,
Sunt geiiera , Nausinice, pa^
rasitorum duo,
Vnum firequcns communequa '
ia comoedi/s, ,
' Hos dico nigros* alterum
'quaero genus,
Idcm. Albus , aterpe] leu,. a/d!r<-
ne , quod solum verum: Tide»
qnae dixi in Eaiend. ,ad Corn«v
Vcp, Datam. IX. 3* Male rera
in Graefiana fuerit 1 pco fuerism
ProTerbiom est, albus, ateme^
de quo Erasmus ia ChiUad*
Phaodr. IIL Fab.. 16. t. xo.
Digitized
byGoogle
PHILlPPICA^SECy^DA. CAP. 16. sSig
HsTszftG. -Cod. Vatlcanus, Barb.
aniho, Hom. et Ven. ' albus ,^
nterne futrit^ tit Graevhis. ^f-
dus seQior emendare boe volens
dtdit y .aterue fueris , cpiem plc-
rique postea secuci sunl. Muret.
Lamb. et Hfeusing. aterne fue^
ris: fjuod rectum est, iitque ad-
'eo, ut reiiqua verba nuuc MSi
offeruut, necessarium. Itaquc
jueris in Graeviana correxi, cum
prae&evtim Ferrarii silentio id
Hiagnopere firmatum esse videa-
tur. Sed ecQ , ut verum fatcar ,
uequc ista sUm lectione valde
conteutus^ neque in verbo fue^
rit meodum residere plaue con-
cedo. Suspicor eniiu verbum
potim ignorans esse meuaosum :
iina in eo littera abundat: qua
detracta, sic legerem. Bt qui"
dem vide f quam te amurit is^
^i aWus , aterne fuerit,, i^^o-
ras. Fratris filium etc» Quam
hacc mea sit lenis, probabllis-
qne emeudatio , malo iu aliorum
esistimatione poncrc, quam ^uul-
tis ostendcrc* Locutio quidei»
Tidelur jnihi non modo mc-Iibr
eruta, verum etiam talis, ut Li-
brarios iu errorem sponte iuflu-
entem impulerit. Adfinis e&t illa
XII. ad Att. 25. nam quid de
me dicam , " cui ut omnia con^*
tin^ant , quae polui , lepari non
possum? Scd nulla huiii» geue-
ris miuus est dura. Pro Flacco
17. qttum vero is , quem nemo
4festrum vidit umquam, nemo ,
qui mortalis esset, audiuit,
tantum dicit , dedi. Pro Clueut.
16. qui qua fide , qua pruden^
tia , qua dignitdte fuerit , m^-
minisse vos arhitror. ttiam prp
^''lacco 5G. Ergo is, qui si aram
TOM. I.
tenens iuraret , credertt nemoj
ubi cui\ si eiuendabat siue caus^
"Gracv. quum tamen V. in Vcrr.
18. ipsc reliquerit, Quid enim
tibi nave opus fuit? qui si quQ
publice projiciscereris , et prae-
sidii y et vecturae causa sumtu
publico navigia praeberentur :
ubi praeslo erat a Lamb. edi-
tum, cui, siy quod posiea nol-
lem abErnesto, et Harlesio proi
batum. In ipsa vero seutentia
quid lucri iiat, sine uUius ad-
mouitione perspicitur. Qui ver-
ba, Fratris filium praeteriit etCf
ab antecedeutibus separa^i nolit,
futarum arbltror neminehi. Id
vero commoda certe r^tione ob—
tiuemus. Rubiius Autoniiim, pri-
mariiim homiiiem, videre facile
potuit, jic de facie nosse: hiiic
infra, querh numquam viderat^
aut certe numquam salutaverat»
Autonius vero , albus , an ater
fuerit Rabrius , plane iguorabal.
Yalcrius Max. IX. 4. i. Quum
admodum locupleti Jb. Minucio ^
l^asilo falsum iestamentum qui^
dam in Graecia suhiecisset ^ .
eiusdem confirmandi gratia po-^
tentissimos civitatis nostrae
viros f M. Crassumy et Q. Ifbr^
tensium, quihus Minucius igno" .
ius fuerat , tahulis heredes in^
seruisset , ctc. Kelatum est aii-
tem a Dione Cassio XLV. 47.
plurimorum bona eripuisse Au-
tonium beredjtalis falsae^ emeu-
^taeque nominc, qnum diceret,
TOVq p\v fiTfJ iSoiV, fiJjT UKOV^
Gu<; , T01/5 Sk y.(u virv ?Tt t^tZfiiK;,
heredem se reliquisse. Heusing*
quoque ad Coruel. Nep. Iphicr*
II I. 4. rectc defendit aterng,
Gabjltonivs. Qnanquam in 60u«
T .•■-■'•
Digitized
byGoogle
iigo
ORATI(y
fueris, ignorans, fratrl^ filiuin praeleriif> Q. iFufii^'
hoaestiflsimi equiiis Romaai| suiqo^ amauUssiini {
iectura Gtratonil iudicii •ublili'*-
tatem et aagacitatem non desi-^
deto, tamen ea nou opnf etse
pulo, ut verba fiatris JiUuiii
Dovam ioci|uant euuuciationera ,
ct •eiungantur « auperioribua.
Coniuntta enim eaae poicunt^
At quo4 aequeotia attinet, ao
nominatim verba ne nominat
quidcM^ quae Heusin^* Ern.
Scbiitftt, non item Graevius, omi-
Mrunt, locus secundum czemplar
VaU Cod. dontra interpretum co-
natus vindicaudus et constituen-
dus est: si modo intetpunxeria
post 9uique amantissimi^ aut
novam iuceperis ciiunclattonera.
Faclle uttclligitur, Q, lunii
equit, honestissimi et eunicissind
pertinere ad fratris^ cuiuft nomen
affert, quemque describit, qua-
iis fuerit, qno magis intelligatur,
vix ttb eo praeteriri poluisse.
Keque vero etlam sic amplius
oiTendere poiekt lectio Vat, no"
minatf pro qiio in Col. est ne
nomen quidem qui serihity et
len. ne nomen quiclem perscri^
j}sitt quod etiam exbibet Tefg,
Correctio est sane baec interpre-
tum, qui gcuiiivum superiorem
habere vellent quo referrent et
loci ita intelligentlam allevare.
Verum baec iuterpunctio non
tantum conteltui coovenit, sed
etiam coucinnitatt loci consulit,
guem pai, her, s, factitarat^ ne
nom, q, te, quem nunquam W-
derat, Deindc ac nunquam est
«baurda lectio } qiiem euim uun-
^njiiii vidcmusi ftitm noa pos-
Bumus stluiare. I^egi debet «-
Vat* aut certe nunq, salut, pro*
pterea quod salutatiooe maior
quaedam fa miiiaritas si^nificatur,
atque maiorem vim babel> qnam
quum dico, me tantiim ariquem
vidisse. Ica coastituit fannc lo«
cum Muretus , atque «tiam Heu^
siog. in editioue %\in ^ ^isi quoil
bic verba isla e glossa ease pu-
tat, neque ea quae suut in Vat.
ne nominat quidem in" corum
locum snbstituit. Quanquam Ga*
ralouio in nota sequeote Heusin*
geri sententia arridere videtur ,
tarhen bic puto Vat, vestigia
preiuenda eut,
fraeteriit'] Nou institut berc*
dem. Abiu
Q. Fufii, konestissimi equitis
Romani^ suique amicissimi\ Vo»
tus libcr, sibiqui amicissimi»
F. Vrsinvs. Recte Faernus, Mu-
retus , Manut. Lamb. F. Vrsin.
Q, Fujii^ cum in Grntero et
vulgatis sit Q* Fusii, Graxvivs»
Suique] Alii , sibique , sed recte
sui, qiiia pro iimicissimi resera->
bendum est amantissimiy ut
aperte lenensis ; qui etiam , Qm
Fucii; raeliores, Fujii, Hsv—
siNG. Nullibi est Fusii, quod
meudosum statim e^se constaretn
et certe miljlies factum ex Fujiam
5ed omnes, qui a Vatic disce—
d^unl, babeut Furii, quod po—
test tBse verum. Vnus autem
len. amantissimif quod est egre^*
gium^ , et ab Heusiug* ettam re->
ccptum. GAa.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SKCVNDA. CAP. ift agi
quem palam her^em aemper factitarat, Henonrinat
quidem , te y flmem nitmquam Tidex^at, aut certe num-**
Quem palam heredem etmper
Jactitarae] Ego in huius loci
cmendatione olim Mnreto af«
•^BSua sum, •cripturam autiquam
ipsia ▼esligiis pertcquenti, a Faer-
no , qui ex nominat facit mend-^
nit , dissensi* Fateor tamen lue
cx nominat fecisse nominavit ,
vt cohaererent tempora. nunc
meminit prdbiyi : ' neque tamen
nominavit reieci. LAMfiiNTs. -
Q, Furii ne nomen quidem
perecripsit : te , quem numquam
inderatf ac numquam ealutave^
ratf fecit heredem] Multa hic
«rrau sunt, sed illud abspr-*
dara: quem numquam riderat
mc numquam salutaperat ; quasl
salntare potu^it quem numquam
«ntea viderit. qnare toius hic lo-
cos iu tegendus: Q, Fufi hone'»
siiethni equitie Romani, suiqm
mmiciseimij quem palam heredem
aemper factitarat^ ne meminit
quiiiem, te, quem numquam vi^
derat, aut certe numquam sa^
iutaperaf, feeit heredem, bacc
ex antiqtio libro, in q«o umen
prO meminit scriptom cst no-
m^nat, q«od stnrc non potest.
FAx&xrs. 2fe nomm quidem
perterrpmt] Vetns liber: Q. Fufi
Aimestissimi equitis Romanif
smique amiciasimi f quem palam
heredkm semper faetitarat: ne
nominat qmdem: te, quem num»
quarh viderat, aut certe num^
qUam sahttaperat , fecit here^
dem* quae scriptnra si recte di-
•tiBgaatiiCy Tidcatnr fortasse Tcra«
&um cpitsqiie «tMnr iudi^o« mtkii
qnidemy qnod in Tetcre libro
legitur , minime dispUcet. Mtiu
Ne nomen qmdem perscripsit]
Lambinus aliique .varic emc»*
dant, acd praeter libros noatrps,
GB.Tr. Tanu hic est librorum
varietaa, ut ea ipsa argumento
ait, haec verba essc «dsiticia,
ne nomen quidem perscripsit^
sirc ne nominat quidetn, siva
ne meminit^ quidein, Quidqni^
adscivcfss^ reduudabit illnd, ct
vcram ancteria sententiam pcr-*^
turbabit. Antofiius hercs cssti<»
terat L. Rnlkrio Cassinali, ut ipi«
^deri volcbati a defnncto scri-«
plns, ut Ciocro snspicatur, adul'^
t^ratia tcsumenti UbiUis, ^ pc^
fravdcm subditus. Nam ctmi
Bubrins vivcns saepc palam di-
zisset , se fratris sni Q» Fufii ^
lio bona sua reiinquere, nequc
ulla pestea simulus interccssis*
set: postquam defuucti teslamen->
tum apertnm est, praeter om*
nium opinionem, praeterilo fra->
tris filio, scriptus in eo fuit An«
tonius, quem numquam viderat.
Hoc saiis dcclarant Ciceronis ver-
ba, dununodo susjpccU haec abii-
ciantnr , ne nomen quidem per-^
scripsit , quae , quod aliquid de-
esse videbatnr ^ a . Grammatico
aliqno adscripta sunt , qui nou
vidit, fratris filium Q, Fufii
cofaacrcrc hoc modo: qui, al-^
bus^ aterne fueris, ignorans,
firatris, Q. Fi^i\,filium prae^
t*riit: ts fecit heredsm, Ita
omnia pUna, ac pcrq»icaa fiuit.
HlTSQfo. GoaifciunuD viri 4^
T 2
Digitized
byGoogk
392
OKATIO
qnam salntavprat, fecit heiredemfc . Velltti inilii dka$;
nisi molesUim est, L. Turselius qua fa^e faerit, cjua
«latura, quo raunicipio, qua tribu, Rihil scio, iii-
quies, nisi qjiae praedia habuerit. Igilur,, fratrera
exheredaiis^ te faciebat heretlem. Li raultas practer-
e^ pecuni^s ^iepissimorum liominura , eiecti^ veri^
Wedibus, lamquaiH heres esset, invasit. .. Quara-
quara hoc xnaxime adrahatus sum , raentiouem te
hereditatum ausuih esse racere. quum ij)se h6redita-
tem patris iioii adisses.
ctiMiml vclieme1»t«r probo: cnm
prAesertim verbum ii*«»ro prae-
tm-iU viirie ihterpretartos «nspectia
illb verbi» dttos homiiie» exirti^
inare po»simu6. Sunt eDiin dnae
Ulntnm lectiones , altera Vati-
cani^ aUera cetcromm codicnm
emnfum. Vtmque defendi po-
teet, ^ua ciHqHe popria intcr-
«imctione tributa : nibilo unien
jninus glosscmala aeae produnt.
' Queni nunquam vi^erat ^ ac
ne unquam salutaverat] Ac nun-
quam^ 1. v. Perrar. Te , ^uem
nunquam rrdetat ac nunquam
salutaverat] L^gnnt alH et elc-
ganlcr qunlem , ' si magis li*brb-
rnm fide qnnm sua ronicctura
nitcrentur: Ttf, quein nunquam
viderat, certe nunquain safuta'»
i/ernt, fi^tt 7ieredem, A.Br.KMi
Ex Facnii ct TVlnrcti cdUionibus,
quae scquuutuf Vaticanum, re-
cepi, aut certe nunquam^alu-^
taverat, Graevivs.
VeUm mihi dicas^ FamiUarii
«OBipellatiOy ct ironica, qua Aa^
tonium ob aditkm Turaelii ignoti
hereditstem in invidiaia addnciu
. Tatnquam hcfes wet ^ inpa-
sit] NnUa bic lcctioois dnrcrsi-^
tas ab aliis observatur: et tainen,
qtiod celebeninms . HenmauTins
primtts me monuit, le^ndnn&
«st, tamquam heres esses, invO'^
sisti, Neque enim, ab Autonlo
kd Senatum orataonem avertit»
HEVfiNC. Sicsolebat Heaman-v
nu»: acd miror prndcMtia virt
caTcnTum «dditum. Huic criti-.
cae temeriuti iam nos occurrere
meminimua ad c. 3i. in Piao«*
ubi vide. SituiHime aupra c 7.
tibi idem, qued illi* aeeiMt ^
oontigi^set. jid sepukuram cor-
pus vitrici sui negat ajne da*"
twa* Mocvtfro ne P. ^uidem
Clodius dixit umqUam: qu^em^
quia iure ei fui inimitUSy doieo
a te iam . omnihus ifitiis essa
superatum. Item infi^ c. 5i*
ifrg9 ut ts eatanutum stt^.per-.
turbusti, Bt domi quidsm cmi-
sam amoris habuit etc* prodw-.
ctus autem etc, -cum- rsspondis-
sesy tsrei tuae causa f^emss^
etc, Pro Q. Rosc. i. Qmd ita.
non profers ? non conficit ta-^
bulas? imo diligentissimen Nor^
refert parva nomina in codi^
Gsm? , etc, quvmodo tibi^tanta
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 17, i^
XVTI. ' flaee ut ooUigerea > homo i «mentissijne ^
tot dies in' alieaa villa^^tleclamastf? ^^Hamcjuam lix
quidom (ut tui fan^Jaiissimi diqiita&t) jdai exhalaud^i
pecunia extra^^rdinaria iacetP
Sed oiudU buiusiixodi persequl
longum essef, Qai^aton. Er-
]).est. et Schuul immerito Hcu-
xnauDi couiecturam probarnnt ,
hlc eliam eam' io textum reoepitl
Haec ut coUigeres] Vt cirimiT
Xka conlra me co^quireres et coIt»
^igeres, quod mtbi oblecisti de
aoiicilia YioUta, de Consulatu
CTudeliter gt^lo, de n^ce Clo^iiy
dc beUo ciyili, fl^ nece Cacs»^
xis, ,d^ al^vnatiooe Porapeii, et
jrcliqaoruju amicortim , quorum
berediutes mlhi neg^as^ conti^
Tot dies}VhWiltfitai S : j4de9se
in Senatu iuesit ad xifi. Kd*-
•iend, Ovtob. ipse interea decem
et septem dies de me in TibMr-
tino Scipionis declamitapit, W*^
lim quaerens , haec enim. ei
cBusa esse solet declavtandi.
^Crnn - in di& , quo me adesse
iusserdt, 'penisset, tum vero
iMgmine quadrato in aedem Cvn^
cordiae penit^ atque in me ab^
^entem omtionem ore impurts^
sim^ isvommt. Idem.
In akera pilla] liCgunt in
aliena filla, Scipionis vidcli-
c^, in Tibuftino Scipionis.
£pisto]a 3, lib. 12. ad f^tniit.
Caedem enim ^ladiator quaerit,
eiusqite initium <*ci xiir. A"a-
lendas Octob, a me s^ facfn-*
rum putapit, j4d quam para^
tus penerat , cum in piUd Me^
ttlli ^compttires dies commTnta-
tu4 esset, Quac autem in luitri^
et in pino cojnfifntatio ^potuit
esse^ Itaque omnih^s estpi^
sus, ut ad te antea scripsi ^
suo more pomere, non dicerem
ABaAM. jdltera menduiu cst rei
pet. Lamb. et aliarum qunrum/i^
dam noijt magni preiil editiouuim
tiAR, • •'• -^
Quamquam^l BeUa et eloeahi
correctio, quasi declniitartt An-
touius^ noju ut crTraina eonf-
quireret, aut st atl ' aiccntliim
pararet,, «ed qt* exbalalb vjuo «i-
tim quaerVrcC ad bibettdum de-
,nuo. IiJEM. ' • '
Vini exhalandi y non acuenA
in^enii causal Noh ingenii aci»-*
endi, o. U v. placct^ FBRaAR.
Vini exhalahdf\ Soleut uounun-
^uam Oratores eausas ridiculas
adferre, ut adversarios iu con-
'tcmptum adducant. «t Deino*
sthenes pro Ctesipbonte ; Kul T^oi^
yi doxtlq fx jmnwv, AiaxCytj, Twi»
Xoytav intin^tr vivu qiutvaavJaq ^9qv^
Xofityo^ TioniauaO-ai , tovrov :iqo~
iltaO-ut Tov^uyoivu, otn uSiKti^n^
To? ovdtr6(: XapiXv TifitaQCtiv, Et
mi/ti quidem rideris y o Ailschi-'
nes ^ hfs sbrmonibus pocis tuae
excrcitationes prat^bere , duth.
haitc caussam suscepisti , nok
iniuste factum iudicio persequi
potuisse. AbrAU. Antouii vi-
nolenlia plnribus notata auctori-
biM : Phit. Ant. p. 919. cztr.
Plin. lib. XIV. c. aa. syb fin.
Macrob. II. Saturu. a. uudt et
novum se Liberum patrem appel-
lari iussit. Vellchis II. 61. Vido
iofra c. 25. Hfvsuio*
Digitized
byGoogle
^
OBAJIO
non logseiiit
vero adhibes
gio iao j et
acueudi Gausa declamitas. Et
ioc^ cansa magistnuiiy suffrart
compotorom
ttorom f rhetorem j '
Declamitas ] lu et leoenf. sed
Lamh. et Graev. declamaM, Ioxm*
X^raefertiir lane a roe quoqne de-
clamitas^ qnod ceteri omnea
editi, et ambo Barb. aerrant.
Ttriuaqae verbi ezempla vide in
Ind. Emeati. Vatic. declamas,
At vero etc. et ita Muretui. Gar.
Magistrujn\ Sex. Clodium, de
quo ad c 4« Honc Cieeronis lo-
cum ciut Suetonitti de clar. Rhet.
cap. V. Hbvsinc.
Rhetorem ] Sextus Clodius e
'Sieilia^ inqnit Tranqnillus lib.
de darit Rhet. Latinae simul
Graecaeque elegantiae profes^
^or. Bhetor autem, nt notat
jNoster Cresolius, proprie dictus
cst Latinae eloquentiae professor^
cum, qui Gracce doccbat, Sopbi-
•tes diceretur. D. d« excnsat.
.Grammatici , Sophietae , Rhe»
toreSf etc. a tutela requiem ha^
hent. Cod. de stndils lib. nrb.
Bom. HabeOt igrtwr auditorium
specialiter nostrum , xn his pri-
mum quos Rornanae eloquentias
doctrina commendat, Oratores
^uidem tres numero , Gramma^
ticoe pero decem: in his etiam
qui Jacundia Graecitatis pot--
iere noscuntur , quinque numero
sint Sophistae y et Grammatici
item decem, Nihllo tamen se-
cius Um Latinae quam Graecae
facundiae doctores Rhetorum no-
snen habueniut. Noster i. de
ofllciis: Ilinc Rhetorum canipus
d& Marathone , Salamine, Pla^
iaeis» Suetonins Vcspasian. 18:
Primus 9 fisco Lathus Graecis^
que RhetoribuM annua cemtena
constituit. Qod, Tbeod. de med«
et pr. Rhetores Atticae Roma^
naeqas doctrinae* £t sane tnm
Rhetoras, tnm Sophistas apud
Graecos Chrysostomns agnofat
in eap. i» primae ad Corinik»
KuX </ofi<nal, «ci ^ffto^,
iuel fpiloaofoi, mU my/^tt^iic»
£t in cap. 1. •ecnndac a4
Thessalonic. Kal noift(Tal, mtd
f^'fro^q, wmI 9o<pK^, : anr^ Ad-
yo/gwpok nuw%§q, Qnare idcm
Cretolins cap. 3, lib. i* Theatn
Rhet..distinctionem inter Rheto*
wtm ct Sophistam alinnde dert-
Tat» ui i^9tg, cum quidem a4
docenduM refertur, \8ii poUiicm^
pehui eloqusntiae^pi^essar, qui
prascepia modo communiajg»^
piicet, ooqi&^q auiem, qui pras^
ierea piurimarum ariium ^citl^
iiam eompleciatur, ei diciionem
mirabilius exomei, omnibus ht^
minibus piciam , floscuiis et cor"
pia redundaniem, Id ooHigit
ex Gregorio NazianzciiOy qoi
commendans Sndoxio RhetOKt
Nicobnlum adolescentem, af&nem
sumn, Velim, inqnit, eum ^
nobis accipias, %6 pkv ^fjrof^
KW Ifguiv nf wrql ;|fa^M>v/<cvo9,
*th dk ao<f>jt^iu6if fjfilp* Rheiori^
cam quidem iaeniam patri , So^
phisticam auierri nobis largiit^
rus, Sed «di Cresolium. Nobia
enim^ quod ad rem praesentem
spectat, panec de mnltis UbaMC
tuirecerlt» Abram.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA, CAP. 17. ^5
cui oonf^essiaU, ut iu te, quae vellet, dleeret. Sal-
Cui concessisii, ut in te, guae
veUet, diceret] Alii, ut non modo
ifi /e, ^aa# t^eUett *ed im qnem
v^Uet^, dieeKetm opUmi qut(|ue «t
TctasUigixni Jibri a nobU fariuiit,
lflvA« Vt inje, quae veUet^ di^
€^et] Sic Pall. cc^d. qut aoli-
quac, ium Victorian^. at I^m^^
bioiana uon wi#, ut nou in t£,
^uae veUet^ diceretj icd in ftmn
veUet, dic0Wet, repraeicatat ia
coDtextu^ '^MOd xM^um atisplcoc
a luak ijitellecto Ferrario. . Givvt*
i^ui cQHceseifti^ et».] Sezto Cl<v
dio.: l«eguiit nooii^ulU ; Oui co?i-
c«itfi#/|, ut mf^ ia Hi qttOfi peff^
let, dicerM^ sed m« ^U^m ye^,
iet, di^ret* : Scd fruitiy •uut*
SBeUor TulfaU: Cui canceesieHf
ut in te, ^u€U veUet^ dicere^»
lCaiua error ez acioli .cHiu«<Uin
«mcadatiQuc , qui iguarmL mo-r
Kum Autooii, j>utabat, eumy ^upd
irafiUudior cMet« diaeriorum.nou
«MC patieuiem. Quod iopge &e-r
«oa crat* Aotaniua anctore P|u-?
tsrcba .muUoa qnideui coD>i(iit
•pp»tebat ; At iofanm ^t dictei^
wiQrwn co^tumeUa «n efiipsa w-
medium haJkeJkat* JUcehat enin^
%ficissim dicteria et contiun^U^s.
repio^re^ -ifeq^ Hmms gj^H(ie->
bmA, cua^ ri^elfi^uTf qufifn cufli
ahps ri4e(Mt* Quod Sest. CIo*-
diu» Sicuiua probe iuteUigeos «e
• iocie e| dicierii* >aiti iu Auto»
aium, tum io Fulviam Aaiou'4
c^oingfm 4aci«a4i« nou abst.i«f«
h0U lV«n(iuiilua: MoU ooulfhw
tlis et dioa» , par ooulgrutn itK
amicitia Mn.An^onU triumviri
extitism Me. aiebat, ^u^dei^
hucca inflatior erat^ acumen
stili ientare dixit: nee eo mi^
Hus, im^o vei magis oh hoQ-
jiaionio gratus. A^ quo mox
Qonsule ingens etiam congict^
rium accepit ,, ut ei ifi Philippi-^
cis Cicero o^iicit* AnRAM. Mon
crat ▼ituperaudus a Grulero Lam-
biniM, sed buius repetilores, bo-
mioes uuUo nnmcro, qui viden-
tur ^uidquid erat ,ubique pessi*
mum de in«lustria o6llegisse. Uoe
autem sumser^ut a P. Man. et
Car. Stepb. qvns mtror a tam ine-
pta iectiaue ue Fei^arii quideiu
•uctoritatem deteiiruisse. Lamb,
a reliquis omuibus editis, etM3i#
iUis, aliorum, ct meia nibil diS'^
ccfsit. Fuit aliquis , cui visum
ett aequeutibus in te , et in tuos
oou ftatit bafc respondere, con^
cessistit^ ut in Je .quae vellet
diceret: itaque adscripsit banc
tmfBdatiooem» J> ^uem v^Uet ,
diceret, qtue Suetooii libros,
ufscio qoomodo, occupavit, vfi-
ramquc iude ieciiou^m expuUt,
quos Ubros vel uous V'fiic« satl4
^efntaret. Illnc povvo monstrum
illud; cum Tuilii verbis emeu»
datio eonflata ; particulae sed^ et
nou, ut ea simul cobaerfrent^
idditac^ Sed stalim Lamb, mu-«
tavit baud pro^e iiiterpunctiomem«
•dtecitqne t. est ex uno Yatio*
qnod rertlus «bcrat, Si^ euim
totum locum lcgo cum Cl. Hen-»
aiug* et distinguo, JBt vero ad^
kihes ioci cau^^ magistrumi suj^
fragio iuQ^ et campvtorum *na-
rum RhetQrem% oui cancessisii^
^tinte^ quae veikt, diceret ^
iaf*m ommnQ homimmi ^^od
Digitized
byGoogle
396 ORATIO
sum' onimno homiiieml sed matbria fddilis, iii le et
in tuos dicta clicer^. Vid© autem, <juid inter te et
maleria facilis, in te, et in tuos
dicta dicere, {u distingiiuat
«mbo Barb* et Sneton. in ed.
Burm. ct parnm diiTeruiit aute
Lambin. ediii , in quibus , Rhe^
torem : cui etc, diceret : salsum
etc. Garaton. Errat Ern. quum
exlstimet , ita Latiuos lorjui non
posse, et soribendum esse di*-
■ t.enti aut ad dicendum^ quo sane
seusus totiiu loci sublatus esset.^^
Plura enim addi d«berftot, si
▼elles plenam babere seutentiam
et accurate expressam. Ncque
▼ero etiam snspicari debebat Ernr
dicta dicere esie ab lnterp«oIa-«
tore, qnae pbrasis frequens est
apud Cicer. Vid. Hctisinger* »
Jn te et in fuo^] Qui vitiis et
•ordibus abundatis, ut facil^e sit
in vos iocandi materiam, ipvenire*
Kam, ut dicitur 2. dc Oraiore :
Xiocus et re^io qaasi ridiculi
turpitudine et defonnitate qua-
dam continetur» Uaec enim ri^
dentur vel sola , vel maxi/ne ,
guae notant et designant turjfi-
tudinem aliquam non turpiter,
Quod addit non turpiler, sum-
ptum videtur ex AriU. 4- ^ib.
*Nicom»ch. cap. 8: Jngenui et
cruditi ludus a servilis et , im^,
periti ludo diversus est. quod
etiam in antiquis notfisque co~
moediis elucet, Jn illis cnini ri-
diculum est vcrhorum oOscoeni-
tas, in his obscpeni Sfispicio^
Abram.
. Jn tuos dicta , dic^el -JXicta
in iquibusdaiu L y* dou ti%: -^ixot
ille, qvA de clar. Rbet. scribity.
oomprobat : si tamten non mc|i— ^
dose soi-ipcus ett. !• etiam lioc
ai^lius , -quod non, Jn te qutm
veUet diaerei , sed, Jn ^uem s^/—
kt dictret, acriptum babet. 1«
Col. et Lan^. iillprcssX>s tuentur.
FBRitARivs. Et in tuos dicta -dt^
eere'] Scbottus noatkr cap. 13. ab-
2ieieudmnrci*As«t dicta^ aut d^
eere mutandum«in ific^r^^ G«t-
TJBR.' Haec Uotio Sdioito non
placebat^ at placait^iijerouK a»
de ot^t,\Ne\ quoti&scunque po^
tuerit dietuhi divi,nece84e ba^
keamuH^^dic^re,' Dietum ahtem.
di^ere est noslvatibtti, dire le moi»
Quid sit aiilom «dlctmn, quid<lH*
ellcira« , eod«m iibro pulchre ex-
pliiilitttl-': Cum duo- genewa sini
JaceitiaTtAm,^ alt^tt^u aequabiU^
ter in itmni sermone^fasufn , al^
terum peracutUm -et Jfretfo , illa
a vhterihu^ cavUiaHo^ haeo atm
tera dicHcittBi^ nolmnata cstm
Subdit de Crasfo : Non cnim fe^o
qUisquam- teperietur, profiter
hunc , in utroque ginere i^pori*
lexceUens,^ et iUo^ quod m ^er^
petuitate sermotiioi ' ^ ^c, qwfd
M celeritate atque dicto -esi*
Ndm fiaec perpotua coMraSeae*
volamCuriana defensi^ toia red*
undavit' hilttritate qui^dam ef
ioco , -dieta ilia hrevia non ha"
buit: "he^: JMicerc enim^ aitmt
Efmiumfiammam a sapi^te fa^
tiUtts ardente . in . ore opprimi ,
qudm hdna didta teueat* Haec
seiiicethona dicta ^quae salsa
siitt. Nam en^ dietu appeUan^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA^]^dv^T?DA. CAP. 17. ^^:
tf^ttof tuum intersi^/ Hle fiensim dix^ebdt, quod
tur praprio lam nonune, Plan«-
tiw Captiveis actu 5 , iccn. j :
J^e<h Mnmtn ridiculumX dictum.
. . d« diciU melioribus,
Quibua .aoleboHi mejutruales
ep^as.ante adipiscier,
IdtWL Siioho «cen. Qfiisnam :
Ibo intro ad libros et disoam
de dietis melioribus. .
KovQonquam tamen bona^dicta
alio feBSQ capiuntur, ut io pro-^
iQgo Ampbttruonis : ,
, Vertan firofecto hoc pHere me
precario
A vohis iassit leniter dictis
j boniS4 ' .«
Id est (interpreteLambtna) blan-
dii, sine contumeita ^erborum,
aine malcdlocis. Sic GatuUtts ad
furium et Aureliura:
Fausa et nuntiate meae pu^
eUae
Non bona dicta,
Contra iufesta dicta apud eun-^
dem dp conia Bereniees :
Npn si me infestis discerpant
sidera dictis,
Sed, ut ad lectionem receptam
redean^i^, dictum dicere eit eiiam
in Planciaoa : Admonuisti etiam,
quod in Creta fuisset y dictum
aliquod in pftiiionem tuam dici
potuisse: me id perdidisse, Vter
igitur nostrum ^st cupidior di-
€ti? Egone qui, quod dici po-
'tuit y non dixerim, an tu qui
etiam ipse in te dixeris ? I nttoo>
et coiitende iegendttm dicta ia-r
cere, Abram. Yide Adnot. meam
ad Cornel. Nep. fraj^m. \k a.
Parei L«x. Crit. p.3.5i.55a. Gei-
aer. ad Qttia<9»ftiaar Tmatl. %
causa»
36. Hinc satis app^rebit/ Attici-
smnni hunc Cicerone non indi-
gnum esse, nt Schotto IVod. Cie.r
I. la. visiim est. Hsvsufo. Schottf
aetate apud Suetoo. quoque dif^
eta legebatur, oum enm ad Tuln
lii edd. multi ejnendassent : sedk
abest ab eius MSis, et edd. vett«,
quas vidit Ferrariuf. Hecte qm-
nes libri ToUiani, pancis exce-
ptis', quos ne nominaiim quidcn
Fe»r. appellat, id retioent^^ ut
omties II* de Qrat. 60. et pro
Planc. 34.
Aifum.tuwn\ M. illiun Anto-
nium Oratomm clari^imnm»
AjikAic.
Qmd^eausae prodesset] Ipso
AntoBius Orator apiid TMlliam
secundo de Oratore ita declarait
snam dicendi rationem: Meaait'; ^
tem ratio .in dioendo haee essti^
soUtyUt boniquod &a&ea;f (cansa)
id ampleetar, exornem, exagge-J
remy ibi commorer, ibi habitem^
ibi kaeream: a maio autem w-
Hoque causae ita recedaja, noa
ut id me defugere appareat, sed
ut totum boao iUo or^ando ei
augen4o dissimulatum obruatur*
Subdit : Confiteorque me^ si ^uae
premat res vehemeiktius, ita c|p-«.
oedere solere^ ^ ut non modo non
abiectOy' sed Ae rmecto quidem
scuto fugere videar : sed ad/ti-'
her^ q^amdam in dicendo spe"
ciem atque pompam , et pugnae
similem fugam : consistere vero
in meo prfiesidio ^ic , ut non
fugiendi hostis, 9sd capiendi
looi. ecuisa , cesnifse pidear, Eip
patici»<.ii^temG|isi . ^nn ,$c^ .^
Digitized
byGoogle
^
. b^RATIO
prodesset; tacursimdicisaliena* At qoantA mercet daia
estrlietori? Audite, audite, Patres conscripti, et cogno*
scite rei publicae vulnpra. Duo millia iugerum
frotim eausU eiaborare MoUOf
fuam ui mtn obsim: nom quiu
eniteudum sU ^..utroque, eed
tamen multo est turpiue orotori
noeuisee pideri caueae , quam
uon profuieee. Sed vidc plura
in hanc •cote»ttam, et a^de Ter-
b« GiceroDit in Bmto: Omnia
peniebant Antonio in mentem:
eaque euo quaeque loeo^ ubi
plurimumproficere et valere poe»
eent, ut ab Imperatore equitee,
peditee^ itpie armatura^ eic ab
ilio in maxime opportunie 4ira^
iionie partibue collocabantur^
Brat memoria eumma, nuUa me-
ditationie euspicsQ , imparatue
•emper aggrtdi ad dicendum vi^
, debatur, eed ita erat paratue»
ut iudicee iUo dicente nonnun-*
auam piderentur non eatie pU"
rati ad capendum fiueee. nt
■lerito lulitti Caesar euni 3 d«
Orat. sic alloiiuatur: Ego me^
hercule, inquit, Antoni, eemper
ie fui, qui de te oratore eie prae^
dicarem, unum te in dicendo
mihi pideri tectissimumy propri-»
nmque hoc eese iaudie tuae, m»
hlgunquam a te eeee dictum^
quod obeeeet ei pro quo dice^
ree. Hii^e ett ighur, quod enqi
lioiteT eeneim, id eaty caaie ei
circunitpeote dixiiae ait, qood
Moaae prodeMeL 1bxx«
M quanta merees] CoDunode
pottquam Antoniom liianlcnm
oratorem e«ie, parunqoe inRbe->
tttrics proCcciflit dodut^ ad mkO^
oedem Rhetori daum delahtlar,
iDftM. leaena. jit quantn mer-»
cee data '.eet Metori^ Hsvaii^c«
Apud Sueton. aic Oudvnd. uit
quanta jn* SL est data? audite,
audite, P. C. aed BarmaB.^1
q, m, JL est data^ audite^ P. ۥ '
quomodo «tiam Caperoa ad pe^
troa« cap« oziz. p«7i6« huue lo«
cum adfert, e| ante ptriunqno
SaTaro ad Sidon. V. Epiai. 7. p«
55i. niii qaod ia iterat audite/
qui porro hanc magiatrorum mer"
eedem iUuatrat. Non iaeple pro-
fccto facerely ai qma iu legercu
jit, quanta mereee data eet Rhe^
iori, audite: audite^ _P. C e#
cognoecite reip^ pulnera. Simi-»
lea ■ locoa alicpiot bahea apiid
Henmaa. et me ad c iS. pro
Mil. Oa&atoic.
jdudite^audite] ItenOTat atten*
tlonem, ut in re magna, et modo
adAntonium, modo ad Senatorei
coriTertttQrationera, quasi dublas,
ad quoi potisfiimum •€ conver-
tit, ut m •oUicitudine, rel ctiam
in tudignatiooe fieri consnevlt.
et profuiam htnc largitioDcm
rcipnblloae Tulnna appcllat, qiiod
ea facta non fuertt aine rtiaguo
relpublicae diapeudlo. Abram,
ReipubUcae pulnera'] . Infr%
eodcm aenau et eadem in re,
snfligi magnum reipublipae pul-^
nue putabanute, Eodem aensu
Ptndarus Ode 4« Pytbiorum epo-
do la. reipubiicae pulnut ap-
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SEPVI^DA. CAP. 17. ^^
Mmpi Laoutixii Sex. Clpdio rhetpri aoajgnasliy el; qui*?
fiukkorwa x^iuftap HXiuoq itfitp^»
noXup,
'Pifdtov fiip yaQ itohp Cfi^
etu nal tpm/(fot4^0iq, uk}^ inix^
^q mv&tq F<j(9«* ivonaXiq
^ij ffrtnu i^anCvaq, ^
Ml fty &f,6q &ytfi6¥nrat wftQ^
purijQ yirrirau
Oportet moUem manum admo^^
ventem 09 vuineris tracttwe. Fa^
cile euim urbem concutere etiatu
tmbecillioribus j eed in sedem
rursum coUocare difficile saneest
repente , jUsi J}eus principibus
gubemator fusrit, Ibsm .
Duo miUia iugerum] luffsra,
o.Lt. Fb&r. Sic et Graer. duo
miUa iugera, Gaast. EtiaknBarb.
tmho iugera, Sed tirmMntiugerum
oinnei editi, Vat* Suetonius ; de-
Biqoe gimilis lociu IIL 9. et
alius infra c, 39. quod est opti«>
mum. III. iu Verr. 47, pluribus
miUibus medimnum psnisse de-
€umas agri Leontini, quam quot
milia iugerum sata erant itf
agro JLeontino: nbi Gruterua
ircprehenditnr, quod iugera edi-p
deriL Ibid. 49. ad iugera XXX.
miUa : Hottom. cmendabat iuge"
rum» Livius VII. 16. dixit etiam
miUe iugerum, ubi vide omnino
Drak. Gaxultoiv.
Campi Leontini] Sext* Clodiot
Siculus fuit. Campus Leontinus
in Siciiia dictns ab urbe Leon-
tio, cuius meminernnt Plinius et
Ptolemaens: is autem ager falt
Siciliae totins uberrimos. M. Tul-
liusFmmluitaHa inVerrem: jEt»
nensfs peto ager, qad soistHU
esse eultissimus, et, guad capui
est rei frumentariae ,^ campus
^^eontinus^ cuius antea specisi^
haec erat, ut^ cum absitum piy
disses, annonae caritatem nont
vererere, sic erat defQpnis atque
korridus, ut in uberrinid Sici»
iiae parte SiciUam quaereremus»
labefactarat enim pehementsf
aratores iam superior annus,
pros^imus i^ero funditus eperte^
rat, lara si fuit uberrima Si^
liae pars, facile rides, quantnm
Antonins bac largitione reipnr
blicafe yolous inflixerit. Nam^
«t ancior est Poljbius de Siciiia
•cHbenty wXovot d* afrnfv TOr
fAilor Tiiq ^Ptafifiq, Siciliam po^
eant urbie Jlomanae ceUampe*
nariam, Pfoster Verrina de ia-'
risdict. SieiUensi : lUe M* Cato
sapiens ceUam penariam reipu*'
hUcae nostrae, nutricem plebie
Romanae , Siciiiam naminapiK
Nos vero experti sumus, ItqHcQ
maxim^ d^fficiUimoque bello; Si"
ciiiam nobis non pro penaria
ceUa, sedprae aerario iUe ma^
iorum ^^etere ac referto fuisse»
Abram*
jissignasti\ Proprie assignarl
dicuntnr agri^ qui coloois dl^-
duntur. Brutus apud Gceronena
lib. 11. epist. ad famii. Aiqua^
liter 0utiSO9^ie agros iegionibus
assign€Bn puto oportere, Idsm.
Et quidm immunify Libera
ab omui servitute , decumis et
•liis eiusmodi Tectigalibns noi|
obnopttsi. Frumentaria : Foeder
ratae civitates duae sunt^ ^uof
rum d^umas p^mre non solsatU^
Digitized
byGoogle
Soo
ORATiO
• \.'
aem immrmiaV ut populi Romani tanta mercedr
^amertfna, et Taurominitaha :
IqainquB praeterea sin§ foedere
hnmunes- ciintatea ac liberae,
Oenturipina^ Halesina, Segesta-
Ha, Halieiensis, Fanormitana:
praeter ea otrtnis ager Siciliae
eipitatum deeumanueest. Qaare
^amput Leootiniift immiinit' boq
^rat, ««d (lrcnmaiiu#, et qnod
Acile credid^nm rtt eo genere,
quoi) pToXime mitc «crtbitnr : Per-
paucae ciuitafes sunt bello a
maioribas nostris subdrtae: qua^
rum ager cum esset publicus
populi Romani factus^ tamen
illis est reddftus, Is ager a
€eHsoribus tocari solet. Imo
Tidetur rcmansiMe publicai is
agdr, neo reddllui fnisee Leonti-
nit, tum ob tibertaiem eximi«m,
tum quod infra periude atqu«
Campaniis in popuH Romani
patrimonio cehicitur. Agros «u-
€em huinsmodi etiam in Sicilia
'quosdam reservatos fnisse iiquet
«x^Agraria: AyoTiONrs pars
SA QVAB AD .SfCILlAM FJBR-*
T r N B T. Ni^'l est in hac pro^
'pinciay ^quod- aut in eppidis,
aut in agris maiores nostri pro*
prium nobis reliquertHtt quin id
r^kre iubeat» Quitd partunt,
recenti victoria maiores vobia
in sociorum urbibus ac JinibuSf
wt 1/inculum pacis^ et mMumen"
tum belli reliquerunt^ id'^os ah
iUis acceptum hoc ductore ven^
detis? E qnibns videas etlam
in Sicilia quosdam agros fuiss^i
nec eos omiies Siculis -rfdditos
es conilitioue, nt fierent de6u-
mani t- ac proludo l^^tuik • fin*
mentaria laudatum de maxima
pirte, tton de agris omnibuscMa
capiendmn. Quae porro dicaiw
tnr immunia, liqiiet ez agrarta :
Optimo enim iure ea^unt pro^
fecto praedia, quae optima con-
(litione sunt. Libera meUere
iwre sunt quam serva. Capite
hoc omniay quae sennehautj
/lon servient, Soluta meliore
in eaus^ sunt, quam obligata.
Eodem oapite obligata cmnia^
si modo SuUana sunt , liberan^
tur, Jntmunia commodion con^
ditione sunt , quam illa quae
pensitant. Rga Tusculanis pro.
aqua Crabra i/ectigal pendam^
quia -a municipio fuudum acce^
pi : si a SuUa mihi datus esset^
RuUi lege non penderem. £
qnibns iotelligis, agros immunes
eos estey t]ui ab omni veetiga-
linm peosltation^ Ilberantur. 1«
PEM.
Vt populi Romani tanta mer^
eedp] Ita omnibus litteris scri-
ptum est in tUo nuniquam satis
landat» libro. est antenv ita dt<*
ctum, tanta mercede^ ul apud
Catullnm, ntagno cum preJio «/•*
que tnolo. cxcrapla crcbra suut
apud optimos ittrintqMe Itn^iuitt
auctores. MvfiBTvs. Pro recta
omiltit Suetouius: Vatic. ut po»
puU Romanitanta merccde^([w>i\
Jdnrcto probatnm, Lattuius, et
gravina. Nou sna enim, ted po-
pnri Rom. mercede uikil sApere
discobat. Ex P. Ko. factum eu
pro, Suprn c. 4* qui te tanta
mercsde ni/iii sapere doceaL. Ita
fMp» attbi. BxysiMO,. ■ Miratiis
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA i^ECVNDA: CAP. 17. 5qx
ttihil sapere discerefS. Num. etiam l^oc, homo audaci?^
simoy ex Caesaris coii|m'enlariis ? Sed dicam alio locq
et de Leoadao agro et';de CampanQ-: quos iste agroi
snro Tehementer , l<ambin^Ai>'
Graevlutn, aKos, ct cmiircs, 'flen<^
AiDg. excepto , recentlores e^i»-«
0iam Vatlcaiii lectionem con-
tempsissc, becjtie Baltem , quod
emt proximum, pro dclevisse, ut
fiiclendum ceusuit Cl,^ Oudend.
ad Sueioo. 1. c. similem locum
fncirni illi superioii c. 4. Ve-
Atigium uotarum iitipercst iuSarb.
prjino puuctiim appoucnte post
pro. Firmatit popy.li Iloni^ se-
qnenti^, quos istc a^ro^ crc-
j)tos reip, etc. ct illa praeci-
puc, quae II (. g. Ipguulur. En
cur ma^ister eius , ex_ oratorti
arator factuSypossideat in agro
publico populi Roinqjii canipi
Jjeontini duo milia iu^crum iny
fjiuniUy uf hominem stolidum ma-^
si9 eliam infatutit mercede pu^
blicd. Sic aulem ex populi Rq^
mani factum est pro \n muitiA
Caesaris MSi^ I. B. Ciy. q. , et
in ftuo Epjt. Liv.' XV. Coutrark»
«rrore Vaticauus ipse infra X, 3.
dedit, populus Homanus amici^
tia, cum dare debuerit, pro ami~
citia. Cumdcm supra I. i^, pro
liabere Vidimus \ocq popuii' Ro-
jnani: et infra Xf. 8. ul>i est
pro rep. idem habet populi Ro^
mani ore publica, ex lilicris ita
cllvisis, P. R. o re p, Gara-
TOH. Ern. et Schiiti. pro omi-
serunt.
Nihil s^ere'] Sapra: X§m ir^»
tfideo magistro tuo^qui t^ i.^nta
^rcede^ quanfavi iam projMfOj^
nihii sapere dicuit, Nazlanzei
nus ep. ad EiMtochinim Sophi-f.
tt(Mii> qitae ^5 numeratur: /(«|
otm imf9ov).fvaiT£ pFv Ifiip «5-
*06?, i:h^ovUvafTt- 6^ nkq raiv
f/oiy ilrttatr, oV ninTwq uv xa J«n»o—
yuia Ttua/ouVf ti Ap/orq daxovfitro9
xaxluv pu&ouv, xul tuvttiv ol»
ufnad-ov. Ne i^ohis ipsis , na
iuveiium spei insidids compnrate^
qui profecto gravissinia iniurid
aj/icienturf si litterarum stuiid
colntes vitium addiscant , et
^uidcm non sin^ mercede,.1ih6-^
inlstlus Aa' ^asaui&te: ^^t-
fU
iJ
(av ficv faovvui «mi/Jorf^o
aOnv d^ opmi tlarrQu^tiui o »t/-.
diioxaloq Trji vnfojvUcq^ etc. ^^la"
gis erunt muti quam pisces^
nihilo tamen secius merce^
dem pro loquendi impotentia
exi<»et magister. Axjram.
Num etiam Aoc] Quemadmo-
(tum alia ex 6aesaris Commen-
tariis te facere simulasti: Cuius
domus quaestuosissima est fal^
sorum commentariorum et chi"
rographorum ojficinay . oppido-»
rum immunitatuta , vectigaliurr^
flagitiosissimae nundinae, '*u-
pra. Audacissimnm vocat^. qtiod
id dicere non posset sine impli**
aentissimb meiidaciV. IdKsi.
Dicam filio locc^ de Leontin»
agroyet de Cantpanol Et de
Leontino agro, o. 1. t. quod
placet. Feekarivs. His accedi;
Barb« uterqoe, et Vaticanusi Gas^
^ QaoM iete agros] T<«f« 3<f^
Digitized
byGoogle
S02
6RATI0
(ftreptos rei publicae, tnrpissimis posaessorlbtis in-
Jquioavit. lam eiiira, quoniam criminibus eiui satit re*
spondi, de ipso elneiidatore fet CoiTectore nostro quae-^
dam dicenda suut* Nec enim omuia effundam, ut»
si saepius d^rtandum sit, ut erit, semper novus
reniam: quam facultatem mlhi multitudo istlus vi*
tioioim peceatorumque lavgitur»
XVIII. Yisne igitur te inspiciamus a puero?
jgtos Offros , Gtid. 2. qui hos
agros, utrumque \itioanm.
Ereptosreipuhlicael Cumpriiu
in popnli Romani pali'imoiuo cen-
tereotur. Abr.
Turpissimis possessoribus']
AgTum Leontmnm meclico et
rbetori : agnim Campanum com*
pransoribus suis et coUasoribua
divisit. Mimos et mimas in agro
Campano coHocavit. infra. Idjim,
Jam eniml Transiiio ad in-
iecutionem M. Antouii. superiuf
dixerat: JBt pro me aliquid^ et
in Antonium multa dicenda
sunt» Neque bic se multa ne-
gat esse dicturum, sed quaedam
ait, ut ostendat, sibi nberrimam
dicencli materiam esse, ut, cum
snulta dixeiity plura supersint.
losM.
JBmenddtore, et correctors]
Tide locos similes apud Bcnt-
ieiom ad Horat. 1« £pist. iSySy,-
Ga».
Semper novus peniam] Hunc
lociim ezplanaufl Petrus Victo-
rius lib. ai« Variai^. lect. c. 17:
Kopum oratorem^ inqiii^ Cicera
quandoque appsUatnt eum^ qsd
in simili pel fOtius eodem ar^
gumento nopa quaedam anteaque
intuidka Mfferret, non qui pmus
auditui non foret. Profert et
alinm locum ex Bruto: Maxima
pero per<specta est utriusque n<^
strum exercitatio paulo ante,
queun perterritum armis hoe
studium, Brute, nostrum conti^
cuit subito et obmutuit: cum
lege Pompeia ternis horis ad
dicendum datis, ad caussas «/-
millimas inter se^ pel potius
easdem, nopi peniebdmus quo^
tidie. Item illud Dionysii Ha-
licarnassei de Lysia: Ouroal dil
HaiVO<; 6 ^I^TM^ izl ittt&* ItMUiOlt
Twy Xoyatv, Hic autem singuUs
orationibus est nopus orator»
Abram.
^isfie igitur,] Commnnicatio
rbetorica, qua ordinem orationiA
fingit se arbitrio adTcrsarii com>-
mittere. Ioem.
A puero] Freqnentes huius*
modi insectationes Tei a pu«ri-7
Xa», vel a toga pura repetiue.
In Vcrrem de praetura urbana:
Pmmum iilum actum istius pi^»
tae turpissimum et Jlagitiosis*^
simum praetermittam : nikil a
me de pUeritiae suae Jtagitii^
€Utdiet: nihil de ilia impura
adoleseentia sua: quae quaUs
Jidritf ^ut meminisfis, aut eii
mri quemsui' ehmJiitttum priH
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA: CAP. i8. 5o5
Sic opinor« A princjpio brdiamur. Tenesnfe sieinoria»
praet^xtatum te decoxisse? Patris, inquies, ista cul-
pa eaU Concedo. Etenina est pietatia plena defemio»
duitii^ teccgnoseere pote^tis,
Llbro 7. ad Attic. epi»t. 8 : J/o*
bebamns autem in manibus An^
tonii coticionenty futhitam x Ka-
2end. lanuar, in qna erat ac-^
cusatio Pompeii u^ue a toga
pura^ querela de damnatie^ ter^
ror armorum. In Vatin. ^^
iUud tenjBbrosiisimum tcmpns
ineuntia aetatis tuae patiar la^
tere: licet impune per me pa-
rietee in adolescentia perfode^
riey etc. Sic iE«chiu«in iospicit
• pnero Dumottbenei oraiiou^
de corona : Cum puer esseSy edu-^
catus es in multa egesiate, etc.
J^ostquam auiem ;m populares
mdscriptus es , quocurique tan-
dem pacto (Jtoc enim in medio
relinquo) posiquam adscriptus
es. Sic INaxtansenus Iiiltanum
«teliteultca priore, (verba ouiit «.)
•lc Galeuui Ciceronem apud Dio-
nem initio libri 46. Sed uoa alio
properemus. Abram.
8ie opinor: a principio or-^
diamur'] Plua acuminis, ei fellis
babebit oratio, si ita interpungcs :
Sic, opinor^ a principio ordia-
nutr. Si te a puero inspiciamus,
tam deronm « principio ordia-
znur. I^lam et pueritia tna om^»
nibai Tittis inqninata fnit : non
adolescens demum cormptos
fnisil. HxvfixG.
Tenesne memoria] Primiim An*
tooii orimep in pueritia susce-
l^nmi qnod contra Bosciam le-
gem, cum decoxibset, in quatuor-
^ccii^ 'ordiiAibiu •pecuTcrit* Sti
bic adverte artificinm singulare;
Primo exprobrat illi fortnnwn^
quod puer adbuc decoxerit, id
esty ad tantam redactus fuerit
inopiam, nt patrimouio cesserif^
cum soWendo non esset. Qoia
Umen, ut nout Demostbeoes, al-
teri obiicere fortunae calamita*
ccin^ qnae cnilibet etenir* pot«
esr, in eo non insistir, ced« for*
tnnte malis^ ad animi tnaia, id
est, ad impietatem et audaciaiik
Antonii traducit orationem. A^
21XAM. .
Praefextatum] Cum nondum
tleclmum qunrtum aetatis aunum
attigifises, sed adbuc indtitus e«-
ses praeiexu puerili. Quj uo«.
dum iu scirpo quaerunt^ diceM
possent, praetextatum ambignd
dtci de iudustria. Praetextatuft
enim dici potest tam qui geril
practextam, qnam qui est aperta
impudicus, qiia etiam luvenalia
anipliilogia luserit Sat. 1 :
— et praetextatus adulter,
et Sat. \2. de Armenio quodaia
cuDctis epbebis molliore:
Sic praetextaios tejerunt Ar*
taxaia mores.
Suetonius in Vespasian. cap, 22:
Brat enim dicacitaiis plurimae^
et sic scurrilis ac sordidae^ ut
ne praetexiaiis quidem i/erbis
absiineret. Festus : Praetexta-'
tum sermokem quidam putahi
dioi (per antipfarasim vidclicet)
quod praetextatis nefas sit ob"
scoeno perbo uii* Alii, quodnu-
ktntibus dtpositis prawtextie 4
Digitized
byGoogle
2oi
O.RATIO r r ,i. UH'I
multiiudiru puerorum ohscvenei^
^clamentur. E qulbus virl^, (juam
. "^aviter Paulus Fc»tnm corrti-
perit, dum ^uini . senteutiam ^is
Yerbit expressit , PraetextatuTn
appeUabant sermonem, qui niJiil
'obscoenitatii haberetJ iPraclcx-
^tus igitur eo sentu' dici po-
tiiitAntoniuf, quod primam pu-
crltiam probrls et iuf^mia tra-
'diixerat. Sed, ut reor, de liac
amphilogia Tulliui ne cogitavit
^uidem. Idem,
. Decoxi*ee] CeMiece bon<» pa-
lcriiisf omneaque «iiviiiaa quaat
^ucctim perdidi^ae^ ioatar. arbo-f
ram, quae «uccnmauum ct bn*»-
2]li)rem vitalem amittunt, et aolia
ardore decoqnuntur. Idbm.
PatriSfinquieSjista culpa esi\
ttuic obiectioui meae responde-
l)is: Mea culpa non est, sed pa-
tris mei. Non enim ego, sed
pater meus vivendo luxuriosc
patrimonium abligurivit, et tam
grande aes alienum contraxit, ul
ll>onia cedere coactus fufviro, cum
non possem acs illud alienuiu Jis-^
golvei^, fideinque raeam apaleruis
creditoribus liberare. Paier estille
M. Antonius Creticua tam dissO'
lutus nepos, nt ue taoulas qui-
dcm ratioMum conlicere crcdere-
'tur. Cicero libro 3 iu V^rrcm :
jiudimus aliquem tabulas nun-
quam confecisse: quae opinio
fiominum de Antonio falsa. Vbi
Aaconins: Hic est Mar, Anto-
nius dissolutissinius curafor Orae
jnaritlmaey Crctae mortuus, etc
quem Sallustius ait perdundae
pecuniae genitumy et vacuum a
curis nisi instaniibus, Vt Ora-
tor AutODio HUo disftolutionem
TRIS, INQ^IES, IST.4. CVLt»A EST. '
Autdiiii pater FuU AnthnMs CtH^
^ieus , ^/r, ut' est ^pud* 'Plutir-
cbum, non ita quidem splendi-
dus et illustris in republica, rir
boJiis tamcn et comniodis morir
buSf tum potissimum ik largi"
endo liberalis^ ut ex uno eiu9
facto Jacile cogno&ci potest:
cum enim magnas dipiiiaf haud-^
quoquam possideref, et eam oh
r^m ab ufore liberalitateni ex-
ercere prohiberetur, contigit, ut
familiaris quiddm ad eum pe^
cuniam petens accederet* />#-
ficiente petunia^ seri^ulo man"
flai^'it, tit aquam in vas argefi"
teum infunderet , nd seque de^
fcrret, Quo allato quasi barbam
rasurus jjientum ri^auit^ et ser-^
vulum alio praetexlu abs .se di"
misit. Amico tasculum dedit
iuhens, ut eo pro suo cummodo
uteretur. Cum aufem, quid eo
vasculo factum esset, dlligentet
inter domesticos quaererctur ,
uxorem graviter stomachari rx-
dens, et de singulis rellc habe-'
re quaestionemy factum confes^
sus est rogansj ut illa sibi ignO'^
sceretm 'Hacc Plutarcbus, pai\Io
libcralius ct beuignius quam O-
rator, vel etiam ipse Autouius.
Abram. In len. />/a dccst, qui
^aullo post: eienim pietaiis (iro-
nia : pius enini filius pudureia
defuncti patris suscipit, «ecui
quam Autouius ) plena est de^
fefisio. Ex isto vcrbi positu it*
variante suapicor, est enim, Hsv-
aiNG.
Concedo] Anlonii ilefensionem
admittit: ne, si, ut iam monui/
acrius ju illud non inorum, scd
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA, CAP. i8. 5o5
Hlud tamen auclaclae tuae, quod sedlsti in
quatuordetim ordinibu^, quum es^ot lege AosciA
fDrtanM cfiinen intittat, frigida
Tideatur oratio. Abram.
PietaiU] ' IrouU, qn« Vfhe-
mentiuf pnjigit et cruentat An->
touium, qtiam fi aperte respon'*
aioQis iUiof impieutem ezprobra-
ret^ Id£H.
IHud tamen] Lex Roscia ^hea*
tralis a L. Roacio Othoue Tri-
buno plebia lata, ne qnia apecta»
Tet in quatuordecim primif gra-
dnnm ordinibua, ({ui proxime
nd orcheatram et podinm acce-
debaut, uisi fi esfet ingeauna ab
ingeuno patre et cen&um eqne-
ttrem, id eat, quadringenU aef-
tertia posaideret. lif antem ex
aenatorio Tel equeatri ordiue na-
tif, qui five f no sive fortnnae vltio
decoxeranty neque iam ceusum
equestrem obtinebanty peculia-
rem locum con&tituit. Ex hoc
igitur capite Aotonii carpit att'*
daciam, <|iiod legem Ros ciam prae-
fracte vi^larit, et aedcrit in qua-
tnordecim, cnm decoxiaset. At-
qne nt huiuf looi numerum pau-
cis attingamuf , videa, hoc loco
membra inciaia mira concinnitaie
mifceri, et undem membrorum
quatuor ambitu terminari, aive^
nt loquitur noater in Oratore:
Omnia tanquam crepidlnc qua^
dam comprefiensione longiore
eustineri. Visne i^itur te in^
epiciamue a puero? membrum
cst, quod penc ad hexametri lon-
gitudioem accedena, dnobua cho-
nambis incoeptnm anapacsto (1-
nitur. Sequitur incisnm nno
dichoraeo contCDtnm. Sicopfnor^
ToM. T.
Sequuntnr tria roembrtf : qnoruni.
extrema dno suut hexam^tro bre-
i^ora, medium paulo etiam loii-
gius, quam yersua heroicua ex-
tenditnr :
A principio ordicmur,
Tenesne memoria, praeiexiOr
ium ie decotieee?
Patrisy inquis, isia culpa eef»
Excipit incisnm, concedo, posc
membrum inchoatum a duobui
•napaestif , ut aurea magii feriant
ct adveraarii mentem perceUanty
limitatnm spondaeo et dochimo,
ut apondaeuf oratiooi ponduf ad-
dat, docliimiif aliquid amoeniu-
tif impertiat. Tandem huic mul-
tiplici ftructnrae lougior ambitua
et circumfcriptio verbornm quaat
fastigittm imponitur: ^
* Hlud vero audaciae iuae,
quod sedisti in quatuordecUa
ordinibus,
eum esset lege Jtoscia ceriu^
locus dec6ctoribu9 con»
stitutus,
quampis quis foftuna piiio ,
non 9U0, decoxissei.
Vadea , civcumscriptionem hano a
dnobus heroko vi^su minoribu*
membrif exorfam duobua gran-
dioribuf terminari,fiugttia mem-
bra per producus initio fyUabas
plnres continnari, ut iia veluti cni-
dam fundameoto inaisUnt, varie
finiri, et hunc membrorum finem
quasi quibiudam grJidibus sen-*
slm ' ad cuImAn assurgere. iude
iambus est, qni minilnum habet
cAgnitatis, orditUbus paean pri'>
nius aliqoantn snbliituor, si nu-
u
Digitized
byGoogle
5q6
ORATIO
|D«rnm ^llabamm fpectrs, si
mesiiirara, non adeo grandis,
corutituiuSf dichoraena iambo
quidem et paeane quidem gran»
dior, nondum tamcn tublimii^
•ed quadam amoenitate tempe-
ratus. Decoxissetf di«4Jondaens
maguificus piane et gravis to»
tam circumscripiionem sustei»^
lans. Abiu
S^dzsti] lam alibi, nt fallory
monuimua, antiqiii moris (tiis-
te, ut starent in specuculis, et
Scipionem Nasicam theairi sub-
tellia sustulisse, vel potiusipsum
theatrum. tttt&iile to &4ut(^op,
iuquit Appiauut i. civilium. Adde
quod, ut testatur Valerius Ma->
ximus libro 3. de spectacuHs;
Senatu9coruulto cautum est, ne
quie in urbe propiusve passus
mille subeellia posuisse, sedens^
pe ludos spectare vellet, Ut sci-^
iicet remissioni animorum iun-^
eia standi^ pirilitas propria Ro--
manae gentis nota esset, Pai^lo
post tameo mos sedendi revoca*
tus, Plutarchus an Sulla: Co/»*
tigii^ ut iuxta SuUam sederet
mulier facie honesta et Uberali,
Cuius moris apud Nasonem .et
alios mnlta vestlgia. Lepidum
ilhid apud Martialem lib. 5:
Sedere primo solitus in gradu
semper
Tunc cum licebat occupare,
Manneius,
Bis excitatus, terque trans»
* tulit castra,
Et inter ipsas paene tertius
seUas^
Post Caiumjue IfUciumque con--
sedit,
UUnc CUC14U0 pro^ieit caput
iectus.
Oculoque ludos spectmi iig^
decens uno^
JBt hinc miser deiectus in *•/-
am transit,^
■ SubselUoqus ^cmifuUus ejr*
tremo
Bt male^ receptus altero ge^
nu, iaciat
Bquiti sedersp Leotioque se
stare*
Ausonius iiido tepiem n^piea-
tum :
Lumbi sedendo ocuUque ^e^
ctando dolent.
Vide et Cicerouis dictum iir
Laberium miraum in Macrobto
2 Saturnal. cap. 3. Procedentc
temporr, ut mollins sedereut, 4
Ciiio Caesare Caligula, ut auctor
est Dio : PulpiUi tunc primum
Senatoribus, ne nudis assm^
ribus insiderent, subiecti, et /»*-
leos T/iessaUco more in thea-'
tra inferre iis concessum, ne in^
solatione torquerentur, Sena^n
toribus ? immo et Equilibua.
Ittvenalis Sat«3:
— Exeat, inquiif
Si pudor est, ei de pultfiUo
surgai equesiri,
Cuius res legi non sufficii»
AfiRAM.
Jn quaiuordecim ordinibus ]
Quatuordecim gradus io theatro
iufimi et orchestrae proximi Ro-
acia lege fueruot Equitibus dc-'
stinati, vetitumque, ne quis ple—
beius huiusmodi gradiis occupa«>
ret, Vetus i^terpres Horatii &d.
illa epodi verba in Maenam »iv»
Maeuodorumi libertum SextiPpa-
peii:
SediUbitsque magnus in pri-^
mis eques
Qthone contempio sedei^
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. 807
^tho, ln<{Vdii 'quatuordecim gra-»
du9 in thedtro: equiti separarat,
€x quihu9 prijni tribunitiis po^
testatibus pacarent» Hiuc hti-
iusinodi gradut modo equeslria,
inodo quatuordecim, modo or~
dioes uominati. Dicci etjara qiia-
tiiordecim , quod it revera gra-
duum numerus esset Equiii de^
•tioalus. Seneca: jlt meherculfi
multii quatuordecim gradussunt
ciausi f non omnee curia admii"
tit» Sub Augustis tamen ita ex-
crevit equestris ordo, ut non so-
lum quatuordecim illos graduS|
sed interdum totam caveam oc-
cuparfct, ut Lipsins aniraadvertit«
Calpnruius de ludis Carini!
Venimus ad eede-t , ubi pulla
sordida peste
Jnfer foemineas spectabat tur^
ba cathedrds.
Nam quaecunquc pateni suh
aperto libera coelof
j^ut Bques, aut nivei tocA
eomplevere Tribuni,
Ordines dicit Martialis:
Et puros eques ordines /•#-
cepit»
Quare uon displicet imlgatn Ie<'
ctio, Sedisti in quatuordecim
ordinibus, etsi quidam \ocera
ordinibus oblitterandam putarint^
IosM« Faerntu, et Larabinus ^k-
punxerunt ordinibus* Sed Mu-
retus retinult, qui itidem usua
tkt VatJcano codice. GaA&vtvs« .
Mihi vero raelius abesse Videtur
ordinibus. Snetonius itt Caes*
XXXIX. sessum in quatuordecim
e scaena per otchestram trans^
iit: ubi multi libri , in xnr.
scamna^ qiiod manifestum glos-*
i^ma esse, oranes conscntiunt, et
ostendit CasanbontM «dducto ti^
mili Petronii loco cxxvi. Sed
in Vaticano adest ntiqne or(/mi<*
bus, IsARATON.
Lege Roscia] Tbeatrali, quam
tulit Luc. Roscius Otho, Crce-
rooe et Autonio Consulibus*
Vide orat. pro Murena. Plu-
tarchus in Cicerone : Cum prius
equites in theatro mixti • mui"
titudini ei cum plebeiis spe^
ctarentf ut casus tulerat ^ pri-^
mus Marcus Otho Praetor in
honorem equestris ordinis Equi^
tes a reliquis civihus discrevit,
iisque proprium spectandi lo^
cum tfibuitf quem ad hoc us"
que tempus eximium habeni*
Hoe loco, nisi me Plutarchi re^
verentia prohiberet| censofiam
virgulam apponerem« «t obi->
itr tria noiarem. Primum». 0«^
thonem Hosciae legls auctoreni
non Marci| sed Lucil prae*
nomed hsbnissei iit patet vel
ei ipAO Ciceroue. Altei-umj Ro-
icium Othonem non viderl pri*
Jnum fuisse, qul equestria a po«
ptilaribus discreverlt I ndu enlm
pTimum concesstu hotiestissimo
ordini| sedf ut auctof estCicero^
cum sptendore ftuctus quoqua
iucunditatis est restitutus, Ter-
tium est, Othouem huoe, dum
legem ferret theattalenif .a Plu-
tarcho Praetui-eroi a Livio epJlo-
ine 99. Tribunum plcbiS) ab'
Asconio coininentationibu.H in ora«
tionem pro C* Coruelio inaieftla-
tis reo^ Consnlem norainari. Sed
A Livio stanAum: neque enini
AscoCiii cohaerere poteat ora-
tio: qui verba Ciceronis, Quam^
diu quidem hoc animo er-
ga pos ptebs erit^ quO s'e osten^ '
dit esse, eum legem j4UfeIrum,
V 3
Digitized
byGoogle
3o8
ORATIO
dccoclorilm» certus locu^ consUtuhis, quamvir ^ftim
fortunaewiUo , non suo decoxisset Sumpsisli viri-
lem togam, quam statim muliebrem togam reddidisti.
vvm Roteiam non modo acce^
pit, sed etiam efflagitapit, dc
B<)fCia tbcatrali luteUigiU Httil
Bofciain tlieatralem dou modo
plet»ft accepit, tcd etiaiu cfllagi-
Uvit?
^ Credat tudaeus jfyoUa^
Non ego —
^uippe cui persoasum tit , 4^od
Plutarcboa refert, plebem lam
tndigDe tulisse boc di^crifnen, ut
legis auclwem in tbeatrum ye-
nieniem iuitio sibilis excepcrit,
ionec landem a Cicetone Con-
•ule placaU iDdignationem in
plausum' converlit. Plinius lib.
^, cnp. 5o. pcrsequens^efctaCi-
cerouis iu Cousulatn, eumque
• compellaus: Te suadenie, Ro-
9cio theatralis auctori legis
ignovorunt, notatasque se t/itf-
crimine eedis aequo animo tu-
ierunt. Quid quod bauc lc-
gem Pediaous bieuoio iatam
fuisse dicit ante , quam Cicero
Coroelium defenderpt, id est,
quatuor amiis antc ConsulemCi-
«Jtronem? cua Plutarchus et PU-
nius refrMgautuF, dum plcbemCi-
ceronis Conttulis oratlonc proRo-
ftcio placatam fut»se teslanttiT.
Quid denique quod nrmo fuit
Hoscius Cou&ul iis temporibna,
vt ex omnibus Fustis apparet?
lieque etiam praeior videtnr fuis^
•e. Ha«c «oim lex vera fuit, quae
cttaia tnutata.republica, sub Au-
gustij saam obtauiit auctorica-
«imi at t^ Horatio c#Dtuty lu-
TCnale, Plutarcbo : .-it Praetoriae
leges sive edtcU nou diuturnio*
rem qoam auuuaiti vim obtiae—
baut. Gcero inVerrcm dc Prac-
tura urbana : Qui plurimum tri^
buunt edicto Practoris, edictmnt
legem annuam dicunl esse, Tu
edtcto plus cbmplecteris quam
lege, Si fnem edicto Praeloris
affertmt Kalsndae Tanuatii^cur
non initium quoqUe edicti na^
Scatur u Kalendis lunuarii?
Sed baec satis. X)e cetetts Ro-
ficiae lcgis capilibus vlde dicLa
pro Sexiio cap. 5i. ad illa verba,
Citius ille ordinis nomcn rcli-
riety ornamenta confecit, Ad-
Vei^te tautum, in bac lege Dullaxxt
sexus aut aeialis, sed ordiuis ba-*
bilam fuisse raliouera. Nam «tiam
post legem Bosciam virl cum
inuUeribus seftsilaruul, ut ex Ovi-
dio liquet lib. 5. Amorum elc-
gia 2, primo de artc, el2. Tri-
«lium elegia ad AogBstum, et
aliis pa&sim. £l Augustus apud
Trauquirium xap. 4«*: Militem
Secgevit a populo : maritis o
plebe proprios ordtnes assigna^
pit: praetcxtatis cufieum suum,
et proximum pdedagogis^ ctc.
Qunre etlam pmetextato. Antouio
per Ro!>ci.im legem iu qualuor-
decim ordiulbus scdere licnissct,
nisi fuisset decoclor. Aoii.
Decoctoribus certuslocus con^
stitutus"] Merito. Nam ut dixi-
mus in Sextiana ad cap. 5i. Ro-
Kiua in tMiguandia locis nua
Digitized
byGoogle
PHILIPPIGA «EGVNDA. CAP. 18. Sog
AOH«t wdinis, sed ^liam 'Censiis
•t fortniiae pntavU habendam
«tse yati,onem;. MulUm tame»
praeierca extat buins rei Testi-i
^suiekT-ac proinde bic lacus bo->
landus diligenter. Siinil^ quid
fUnen Spartianus 9g€ns de con»
Atitutjonlbus Aidriani: JD^cocto^
^09 > bonoruifi sttcrum , si ^Aae
^ucioritatis cssent^ catamidiari
in amphithea$ro et dimitti iu^-r
^. caUmidiari, nutufittiiiA^^^ ,
irrideriy trddtici , exsibitariy ex-
jpiotk, StmUe Iwiibvii genus
di%nnt Budiieas ia Pandectas , «t
^M^rlot Tolosanns lib. ii* Syo^
tagm. iuris cap. 8. iUad esse,
^o fotygamtnfficiuniur, id e*t',
qui multfs uxorihus eodem tem"
fLdre^* abutuntar , cum mitsUati
in scalario suggcfstu laajiivien-
iis plcbeculae scurriiitates oh^.
cudire eoguntur* Mitjnari id
mppellant, Etiamnnm infamia
iTMldim decootoribns inrogattlr ,
dH nudato ano insiderc lapidi
cogunt4ir> nt refeit Guida Pap-'
pAens n. consnetndiae Curiarum
LiigdtioenstiiJiij et aliorum ioco^
ilmK'' Huc etVam speout galex^
^ridi» nota, de -quapro CT>elio;.
Jfe^foenore^ trueidetur, Hue ille
c«>pblBus fibeotorum , de quo ibi-
dem ex Nicolao Damasceno. ti^Q
«Kam #oria^te ob auisam. daco-
«toribtis vo«a adimitnr in bono^
rnm eessiou^ , qnam ut M>tentar
eortim movet flt];ci et dis&oliKi,
qnamvis ^egorius ibidem bano
ictnae tohftionem citra infaroiam
fieri putet, nihilqHo alind iodi-
oori velit, qnara eos, qui bonis.
cteseroni, se omnibiM on^uwio bo-.
n}« exntMe. Pootiniam eiiim gc<»«
subaot oUia^ iii .z«ai«, C. Grac?»
chus oratu>ae habita, onm e Sar-
dioia rediit: Itaque^ Quirites,
cum Roma profectus sum , zo^
nas, quas plenas argenti extuii^
eas. ex provincia i^anes retuJim
Hae€ verba in noctibus Atticis
Itb. i5, cap.' i2i reCavuatnvw
SpacUnua in Nsgro quasi inusi-'
Utrnn U\ refert: luasit ^ ne. in
zonis miUies ad beUum aureos'
vel apgenteos nupimos pcr^a^ <
rent, sed publice commenda^
rent , recepturi post proeliam
Conira Anrelianns quadam epi<n
stola apud Vopiseum: Stipen-m.
dium in baltheo, non in p.opina>
habeat* Hino Intelligas illud'
M»ttb. lo, vers. g: NoUte pos^..
Mere aurum , neque. ctrgeritum^
neque pecuniajn in ztmis vestris^
Abh.
Quamuis qui forttmae vitio^
Thon suo decoxisitet'] Quanwis--
quis^ l. Col. qnod placet. Fbr-^.
ikAii4vs. lenens. qui pro quis ^
ut aupra c i5k Hevsimg. f^i-^-
mus Naugerius d«dit quii, eum-*.'
que sequitnr Grjph. P. Man. et
omoes postea. PraetuUt tamen
qtii Barbadorini, et : iia Aom«-
Ven. Ald. e% Ekrvag. aique adea
Barb, uterque. Sed quis firma|>
Vaticanns. Gar.
Sumpsistivirilem togam, quam
statim muliebrem stoliim reddi-^
distiy iu aiHiquo libro iu kgi-<
tnr, sumpsisti viriiem; quam'
statim muliebnem togam reddi-i
disii, quam lecti^ntem valde
probamus. nam toga meretri^
<i^jn\ eratj^ sjtoU matrouarum. vi-
riteni autem ve| ab|ohite dictiyn
accipiemus^ vel diciia (ogam
ex infetioribos subautlicnda crit^
Fabrkys^ i^umsUti i^irilcm, ^uam
Digitized
byGoogle
5io
ORATIO
statim muliebrem togam redtli-^
disti] Aliuil si nihil in bac ora-
tiuAie f mendnMein , quain hnnc
Ipcnra, openm Umcn praedare
a me poaitam indicarem. qitis
ett enim eorum, qui faas litte-
raf traetant, cui nnquara veuerit
ia meutem, enra aliter legen-^
dnm eaar, quam ita, uti Tnlgo
aote noa legebatnr ? Sumshii pi'
rilem togam^ quitm statim mu-^
Uehrem Mtolam reddidUti. quae
tamen acriptnra quam praTa,
quamqne vitiosa sit, spero cogni-
turos eue onipe; qui toura rera
accurate contiderareriot. Hoc
fnim ait CiccrOt AniooiMjn, ubi
piimnm togam puram, seu, qnod
idem est, Tirilera snmsit, (quod
fleri solitumr imra pneri »d an-'
»um XVII. pervenisaent, omne«
aciunt) prirao quidem prostitissc
«d libidioem oinniumy et quasi
dioboUrcra aliqnara meretricii-
' l^ra omoev orapiara impuritaiea
corpore 9uq excepisse; posten
Tero f repudiatis ceteris » uni Cn^
Ttoni morigeruHi atque obseqnen«
lein fntss^^ uoi fecissc copinra
•ui , ,Gnra ab •eo prope in uxoci«
loco babevetur- Priranra illnd
tcmpns ootat, cum «it, Sumsisti
virilem , guam statim muiiebrem
t9gam reddidisti, Quae euim
jnulieres vulgo p^iebant^ vena-r
lemquc babebapt pudicitiam, eae
ignomini^e causa , ut ab sliis io^
tcruoscerentur , togam fercbaot,
iiou, ut raati'0uaey stolara. Mo«
ratia«:
Msty
I^cm;
— quid inter^
in matronay ancilla /?^c-
wne tQ^ata?
— atque etium melim perm
eaepe togatae,
At de matrona loqtteos, atolun
nomioat:
— quid vis tibi? nunqtu^
ego a te
Magno prognaium depomcm
coneule cttnnum,
Velatumque stola , mea cmm
conferbuit ira?
Et io eadem Satyra: \
Ad taloe etola demisea^ eA
circumdata paUOm
Sed et adulterii damnatae in|»liF-
dicitiara profiteri cogebantur, ^
togam gesUre. nnde est iUod
Martialis:
Qoccina Jhmoeae don^% :€i
hianthina moechaem
Fm, mage quae meruii^
mitiere? mitte togam^
Et illnd einsdera;
' Thefyn videratin toga 4p»-.
donem :
J}amnatam Numa 'dimt ••tVi
moecham» 4P
Cnra igitur toga merttrieura m^
set, mstrooarura stola: eonuat,
ad exprimendnra illud tempua,
quo Autonius rayerctricura more
prosubat, stoUe nomcn «ptum
pon esse. at postea, ubi UuquaiA
nupsisse Curioni dicitUTi et, ap«
pofile in primis, et salte adhi-»
bibum est atolae Tocabulaiu i 8e4
citQ , inquit, Curio intervemi ,
qut te a meretricio qua&stu ab^
daxit, et tamquam etolam de^
diaeet , in tnatriminio MabiU
et cert0 locavit* E^t •otw bic
lociis in eo libro, qui nobis ad
has emeodatioues dux fuit, ita.
nt eum ipsi edidimus, plane ac
siue ulla vel minims Jitnrae su—
sficione Kriptus. Hv&^ft* ^«oiit
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. 3il
^aiim muliebrem togam reddi»
di^ti] Toga^ prieterquain quod
frat virornm, erat etiam mere»
iricnm. unde mulierrt togatae
]ii«retriceft iiitelliguntur, Horat.
— quid inter^
Mst^ in matrona, anciUa
peccenu togata?
Sed hac de re plura Muretuf ad
hiinc iocum. LAMBmT». Quam
statim muliebrem etolam fecistt]
^ihil vaciant msf. noatri. Idem
amicus noeter mouet, facrnum
«didiase e veteri coc). RomaDO^
Tnuliebrem togam, ego totam
illam VQcem eradicatam mallem*
X*9mi>inua togam Fat^rni rccepit
itt-eoniextum. Grvt, Veri«ume
mt Vaticatio Fa5rnus et Muretiis
huqic locum reitituerunt, quibua
euirragati sunt Paullua Manutius,
•t Lambiauf , male apreti a Gru-i
tero. Grabvivs. Qrut. et cete-
romm lecUo (alsa est; ^tola
cnim non meretricins, sed ma-*
tronalia babitus erat. Horat. h
Sau 3. 2tj. 63. 70. 8a, 99. Mar-
tiah IL 9. X. bi. Quare non
licet recedrre a Vat^cano. Huc
i^spexiase Petron. c, LXXXL pu«
tat Barthios, eum scripsit: ^ui
teuuquam togae virilie stolam
sumzit. HsvsiMC, Buherius Diss,
ia Herodot. C. XX. p, 212. iu
legit , sumpsieti virilem togam ,
auam- *t€Uim^ muliebrem reddi^
dietU Gar. Expungi debet ex
auctor. Vat. 4folam et reponi
t^anu Namque primnm non
dixisset Cioero mnliebrem st^~
Uun, quod per se «atis constaret,
blud genuf vestimentorum ma^
tnmarum ease proprium« Deinde
petet, stoUm, i. e, togam, cui
limBus, qni vocebatur ios(ita>
adsntus fuerit, non meretrieumy
std ipatrouarnm fuisse. Deni-
qne melius coLaeret hic totus
sermo restituta voce toga, Di*
cit: tu togam vir. reddidisti
togam muliebremy tuprostibu*
lum 1'uisti ou^nium communey
postea a Curioue qnasi in ma-
trimonio Collocatus es, quasi sto-
him tibi dediiset. Cougruebant
igitur iuter se ^ta , magis quam
ante, quod toga erat vestiiucn-
tum meretrlcum, quae omniuf]i
libidinibus inservircut, postea
matrona facta est et stolam ac-
cepit.r Schiitt. • et Ern, Vat.
lectionem merito r^cepenint.
Suwpsisti virilem, quam sta-"
tim muliebrem togam reddidistt^
Totus hic locus ex ^schine cou<«
tra Tiiuarchum videtur expressns.
Pauca deIibo« PerstTictis brcvi-»
ter pueritiae flagitiis; Ofroc,
inquit, ni^^ov narttav ^^k,
^17x0 h JJtiQttUl M Tov JP^^hJ"
itxov Unqitov, 'XQOtpaagi fi.>f Ti/C
nvM»v ktVTOif^ ItQOfiQfj^o^, Koof.
fi^p 0^9 T^ f/$ji^Q»r ^ TiSt' «AAoii»
lcVcii', 15 T«r :roA«TcSf tur ^fur^
QW9 9€Pir ix^fovqrov^ X.Q^^v<i ^XQ^]*
otrno t5 amfiuTi T$ftuQxov, hwf
nai Tovrois naQup%aoficn, Latine
non «ttexo ; confcr taqtiim inii^ri
«cTT^AAa^ tn iig^wr. Sitmpsisti
yirilem togom , quom statim
piuliebrcrn reddidisti^ QnantD
acutius et elegantius poster?
vulgare ixcoTtum. J resse et cttr-
sim, ut itt rc turpi decebat.
qnod Grs^ecus fusius fovtasso
quam modestius tractavit, Certa
flagitii merceSi ncc ca parva,.
Digitized
byGoogle
3ia
ORATIO
Piimo vulgar© «cortuint certa; flagitii mei-ces, aec.^
parva; sed cito Curio intervenit, qui te a meretricio^
quotl iUe dixer%C ntAlnp tavtar,
^t paulo po»t: uuTutaxvrmv to
aufiu To fuVTOv ual rijr nohy fju-
aO-uQrHv iii .uvTw tovj^. Qaid
deiude qaac sequuntur , quam
lioneiu? Sed cUo Cario inttr"
irenit , etc. , quam eiiam iu vi-
)i»8imi» rehu« «plijndida , si cnm
Graecauicis illis sordibus confe-
rantur? Graeciu enim postqoam
IMisgoIam nescio quem, qui, nt
Curio Antonium, ita Timarcham
nb illo quaestu abduxit, abunde
laudavit: Urii^ tu fikv uXla hu-
A»; niya&og, xal otdufijj av t*«
9WT09 fi/fi^ano ^ ni^l di nQuyftu
«ovro daiftovtu<: ianovdunu^, Vir
cactera ^ane bonus, nec uUo
nomine reprehcndcndus , caete^
rum istius rei impotenier stu^
diow. subdit: Ovro? ala^O"
f*WOq, &w IrVttt TU^ ^«OT^tfC
inotilTo TifAuqxoq owooi ^:ii toD
targiCov, uqyvqio¥ t* sr^ocmOa»-
©Cf«, av^ttiw utrtov, xoi %€ nuif
lcti/T^ lOaaguov ovru xui vio¥, naX
fidilvQov, xai iniTiiitMv n^q to
nguyfta, o nftotiQiho ixiXvog fUv
TtQUTrnv, ovroc ik nuaxnv. Sed
adverte , quanto cautius noster
Jwnc imporiutem verbis «b ho-
nesto matrimonio velarit, qui
quantopere abhorreat «b ilU
Graeculorum obscoenitate, tcsta-
tur oratioue pro Flacco iu Asclc*
piadem testem invehens. J3am-
natus, inquit, tUTju^siniis iudi-
ciis domi, notatun litteris pu-^
blicis: cuius de probris , adul"
tariis ac stupris extant jEmo^
ncnsiumUttifrae: ^uas ego non
lobtmprcpter longiiudinam^
etiam propter tuipicsiimtm ob^
Mcoenitatem verborum praeter^
nnd€L9 puta* fiaec iUe. SCah*
tim, dixit, Dimirum primo fo-
rensis tirQcinii aniso^ de qno
Moster iu Coeliana : Nobis qui^
dem olim annuc erat jinue ad
cohibendum brachium toga- con"
stitutus : et ut exerciiaiione lu^
doque campestri tunicati ii£ew.
remur, ©tc. Qua in.aetate riici
qui se ipse sua gravitate et
castimonia eic. de/enderat etc.
quoquomodo a suis cUstoditua
esset, tamen infamiam vtram
effugere non poterat. Sed qui
prima iila initia aetatie inte^.
gra atque inpiolaia praestitie^.
€et,\de eius fama ac pudicitia,-
cum is se corroborat^iseet , ao
pir inter viros esset , nemo io^»
quebaiur, vidc NoUs, et ex iis:
colligc, iure Antouiam notari^.
quod staiim post sumptam to^
gam viiilem , eo ipso anno , do .
quo pendebat iudicium etexi-.
stimatio totius aeutis, in omneia
impudicitiam ae cffuderit» A-.
BRAM.
^uigare soortum] Omniua'
libidiui prostitutum, Iosh.
Curio] Merito C. Curionia cqb-
suetudinem obiicit: is enim fulty
ut Tcrbis uur Velleii, lib. a:.
Vir nobilia, eloquens, audax,.
suae aiienaeque et fortunae ei
pudicitiae prodigus , homa in^ ,
geniosissime nequam et factin^
dus maio pubiioom . cuiue^ ani'*
Vio ^ fpluptatibuM f t^oi iibidinim
Digitized
byGoogle
PHIXIPPICA smJVNDA. CAP. iS. 5i5.
quaesla:; abduxH ; et j tanu|ttain >aU)lani oledissct , ini
matrimouio stabili et qerlo locavit. Nemo umquam
puer, emptus libidinis ^ausa, taifi ftiitia dQmim po-»^
husy ttfgue opes uUa^, neque
cupidiiates ^ujficere passenU
riatarchus : ^nfonium^ cmng4ifei >
hfii^stq, faoie et Uberali, ; in .
CurioM ^mi^itiam et cgMue-^ ,
tuiiinienk tw^U4mf aliquad ,<:o/>*«
Idem cadem:
'Megnwn refiqui ^septu^- men^
dici etola,
F^rtqiienllos stola. cst ve&tit mk"
UebrU. Wec tamei» «toU qua-
ramlibet mulierum Aiit, sed
tfigium incidisee narrant. . Cwn : duntajuit matMoiuram, et, nt cmn
ie enim uulk^ honesti ratione TertuUiano ioquai', cuetpe et
in voluptates ^set eJTusus, Jn^ , index digmtatis. Tibuilus lib,
tonium , ut eur^ sibi morigerum i , eleg. 6 : : . -^
• Sit modo edeta doee, quamr^*
i^ noni/itta hgatos
Jmpidiat crihes, nec stola^
' ienga pedes. ' '
Oviditta 3 de Pontd, eleg.'3. ad'
Mdxlmirm pen« TibaHum yerba-^
tim etpre^sttV = ► • *
' Scripsimus'hdec illis, quarum[
riec vitia pudicos '•
Atttnglt crines , nec stola
longa pedes,
Erat enim stoU ad talos asqi^o
demissa. |Ioratius i. Serm.,Sat. a:
Ad talos stgla iiemissa . et.
circum^ata paUa% ,
qu«si quoddam TelaoVeo padp*
ris et bonestatis, unde et stoia-*^
tuspudor MartUli lib. i, ep. 92 :.
Quis floraXia vestit^ et sto^
latum
,Permittit meretricibu^
dorem?^
losK.
magis haheret , m compotatiH'^
ijssf vmlierculas , ft sumptus,
immod^ratos . immisit, Quantum
antem bacc AatQuio Cnrionis /«-^
u^lUrHs^. offccerit , ^ coHi^i - po-
test ex iU qaae dicebiimus in
expUnatipne verbii^ VcHeU. Fait
aotem « Scnbania gente, pJleT^
Leia, qnae diTisa fuit ia/duaa;
pTaecipuss, familUs LiboQuq% ft.
Curianum* Uoc posterius eo-
gnomen ortam videtur a Scribo-
nio qnodam, quem Livius lib.
53. fnisse dicit maximam Cu-<
rionem, ct lib. 4i. alium Scri-
bonium maximam Curionem
agnoscit. Abram.
Stoiam'] AHudit ad morem
Buptiaruin. Novae cnim nuptae,
praetcxiis positis, stoU» sumebant,
a matitis datas, ut videtor. Fuit,
autem iUud insigne matronaratn..
Nonius MarceHus libro de gene->,
ribns vcstimeutorum : Stolatn ve^
tpres ttou houestam pestem so"
lum , spd etiam omnem , quae
corpus tegfret, Ennina Telc-
Cedo et caveo pestifu* . ^quc^ ,
Uda septu^ itol^. , > . «,
pu^
In matrimonio stabiU et certa
U)papit] Maro i. ^ueidos:
Coniugio iungam stabiU pro^
priamque locabo,
994 *i , d«f . ^<W*l<l ^mkiiponigii.
Digitized
byGoogle
Si4
ORATIO
Ustate, quam tn inCurioms. Qtiotics tepatereiiudomo
hie Noftter bonesto Terbo rem.
tnrpem Telavit. ut lena apud
Pfaiatnm Cistellaria actu i, scen. 2 :
JETotfc quidem ecasior quoiidie
inro nubit, nuptitque
hodfe,
Jfubet mox noctu: nunquttm
ego hanc piduam cubare
ifam *i haec non nubnt^ lu"
gubri mihi.Jamie famiUa
pereat^^
EtDcraosthenet pro Cteaiphonte:'
^fioi^ etc. XQ^/^*^* Mater tua
utene diurnis nuptJit, Uaoc no-
tMU debes P. Victorio libro 2 1 ,
cap. 5, Var. lect. Addit Turoo^
bu8 lib' 12, cap« i,z. hacc yerbt-.
nccipi pofise, quasi deJirmoccK-^
toque coniu^io , nec divortio
fortasee ullo unquam dirim^ndo,
dicerentur: Sed, opinor , iutjuit,
ita appellabant , velut quodam
^ omine stabilitatem et firmitatem
matrimonio augurantee , cum
praesertim nenio nuptias con^
tPa/iot, niei spe permansionis
et diuturnitatis. Iobm. Stola
dabatur nubeotibut, qnae aiite
prtetezta n»ae rnerant* I, in Vcrr.
44. eripies igitur pupillae to-^
gttm prdeteutam ? detrahes or^
fiamenta non solum fortunae ,
jed etiam ingenuitatis ? ub! le-
gendut eat Atconina. Valer. Max.
VI. I. pr. te (pudicitia^ eustodo
inatronaiis stola censetur, Vide
ITenitter. ad Rotin. Ant. nom,
V. 35. Brouckbut. «d Tibu11«
I. 7. 75. UsvtiMO. Melint le-
pitur iu VatJc. in matrimonio
Makiii et ttrto fUp^npit. Gab.
Quaties te patsr] Cnpi Curio
paier vidcvet, tua fsmiliaritAtc
filii tua famam et moret lab«'-
factaH, te frequenter eiectt, c€
ne limenintraresy te excluto, ctt'-
ttodet appotnit ad lanuam , qui
te, fii f ngredi reUes, escludercvt,
et adiflt probiberenL^ Labgneret
oratio, ti \u loqii**«ftir\ ted In-
terrogatione vira inctitil dratioiii»
Quoties, qnasi diceret, tam mnl—
tft vicibut, ut eartim uuments
ioiri (oon posaif. Plntarcbua:
Magnum aes alienum prneter
aetatem contrarit dueentorum
quinquaginta tatentorum , in—
tercedente Curion^, id cum #e»—
sisstt pater i Antonium doma
eiecit.' Abra^.
Vomu sua eiecit?^ Et domu,
et domo dicebaut.'- Sed temeri—
taftbominura omnia, quae panlo
mfuui- videbanfeur utttata, rantan—
tium priori illi tix ullmn in
wterum tcriptit loctim reliqviti.
lufra quoque oratione XIII. ita
scriptum ett: minareiur domi^
nis , noiaret domus, divisurum
se wrbem palam sitis ^poiiicere^
tur, M?R £T\-s. Mimiinun doma
habet optime VMticanns, quem
ab alio nemine aucPitum, nisi a
Mureto , cst paeue tnrpe. Opti-
mi tautum codices istnd offerre
^alent. Confer Vossinm IV,
Oramm. ao. post qnem Graeviua ^
in cod. Reg. Paris. V, 10 Verr.
4c). intenit, domu sua tota ex-
ptlaia, T«m ille, qnam Vatic.
iQStm* omnium esse ^Kistunt; Mh-
mts boc uQxiutthr uonnulli puta—
rnut^ ego unmqnam; posiqnam
^cro cosArf&atum vids miper ia
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA *BCV1*DA. CAP. 18. f^S
fcia^ eieolt? quotits curModes po^ity be limto .inti^'
KaTendario Praenestlno certissi-
inOy et luculeutissiino Yerrii
F lacci testimonio , exis^imare
coepi/ qui a Tnllli, et Aii^usti
aeute alienum ceuseat, futurum
ampliu^ 'neminem. Sic ille ad
Iv. Kal. Miii. ijf. DOMv. imp.
CAEsARis. AVG. Quioctilian. T. O.
I. 6. p.' 72. si vehiai in duhiuin^
HAC. o6mv." dicendum sit , an
BAC. boMO, e/ DOMviTtf. dn DO-
iiORVM. similia «m/ domvs. anvs.
siAXTS. ^n celcberrimo, et ele-
gantissimo epigrammate Tom. IL
AnthoT. Lat. Burm. p. :i^^, Te-
nehris tenentur, Ditis aeterna
domu, In plurimis, et optimis
epistolarum Pliuii MSis X. 76.
Tralanus Imp, area, inqnir, ista
cum domu conlapsa, Vide porro
ctiam Cortium ad SalloAt. Catil.
XLIL 3. Garaton.
Custodes posuit] Cnstodes, qni
matronas servabaut, ne adulte-
ro8 admitterent. Sexccnta exem-
pla auut, ut apud Tibullum lib.
1, eleg. 2:
Nam posita est nostrae cu^
stodia dura puellae,
Clauditur et dura ianua
Jirma sera,
Item elegia 7, 9i tl alibi fre-
qnenter. unde et apud korati^m
matrona dicilur vallo circumr^
data, quod ilU siut
Custad^Sf lectifa, cinifioneSf
parasi(ae> ,
InTeiialis Sat. G;
Fone seram « oolube, $ed quU
custodiet ipsos
. C^o4es^ — . ,
Huiusmodi cilstodet frequenter In
cateuis fuerunt, ut ue latum aai-
dem unguem a iauiia disdede-
rent. Tr^nquiUua libro de cl^is
Hhetoribus : Iauc, Otacilius iFV-
litus servisse dicitur , atque et^
iam ostiarius veteri more m
catena fuisse, Ovidius i, Amo-
rum , eleg. 6 : ^
lanitor indigne dura religdte.
catfna,
Dijficilem moto cardine pan-'.
de forem,
Item:
Bxcute, sic nunquam dura
religere catena,
Nec tibi perpetuo serya bir
batur aqua,
Canes etiaiu adbibebaut, et aA
huuc morem Ljricus «Uusit 3«
carm.
Inclusam Danaen turris ahe^
pea
Rohustaeque fores, et vigi-y
lum canum
Tristes excubiae munierant
satis
. Nocturnis ab adulteris.
TibuUus lib. 2 , eleg. 4 :
— hinc clavim ianua sensit,
£t eoepit custos liminis esse^
canis.
Sed preiium *« grande feras ,
custodia victa est,
Nec prahibent clapes , et
canis ipse tacet.
Fibnlis etiam pueroi-um Terendji
cons^ringebaiitjcoinoedorum prae«
sertim et cai^tQrttm, ne. usu ve«
uerco Tocen^ obtundercnt, ut
ducent iutrrpveics luveuaiif a(^
m^s, ve^-aiju 5at, 6: .
Digitized
byGoogle
5ie
OBATPO
r: {
tatf? quam ta tameH) jiQote m»^^ hQrtante libidiiio.
Solpifur his magno comotdi
fibula —
' 8i gaudet cantu\ nuUius fi-^
bula durai
Tocm pendeniis Prt^etorim
bu4u —
Cum iu iamen] Conunode ad
'Biaioreiii impudicitiam Aotoni^
BOtandam, quibua artibna et fal-
iaciis patris Curionia de iilii sui
fama et iniegritate solliciti vigi-
laDtiam eluserit. Ide]|C. Guelf.
Ab Ern. iospectns et Teeg. quum,
tamen iu,
'lT6cie eocia'^ Qoiae pudorem
tollit, c(uae libidinea et flagitia
ftuis tenebris involvit. Beue et
degantcr Ovidius lib. i. Amor*
«leg. 6 ;
* Nox et amor, vinumque nihil
' moderabiie satadeni^
' IQa pudore pacai , Liher
amorque meiu,
£t Plutarcbus quaestioaibus con-
tivalibns libro ^, problem. 6:
naotcxuXiff^ftu t^s ySovyjq to axo-
To?. Tenebras velum Ubidinie
«ity i^fluCiPtiv rwv ofifiuTUiP To
etlSovfievov, xal t&* c^xoAaf^ &uq^
eoi; iftTcotilv. j4b oculis repel-
lerSf quod esi verecundum, et ei,
qui esi iniemperane , conferre
AUdaciam, unde el Sopbbcles
in Trachiuiis:
— (TXOTi»
Kifv aiaxQ^ nQaaOfjq , oihio%*
uiaxv¥ij :t^(nj.
— nocie si socia facis
Tnhonesta, nuUus ora suffun-
dei pudor.
Libahlus loco «ommnnt eootra
bomicidani nda lui^tilia Ablmlc
a pbrasi TuUiaoa: T^r yvspra lu>^
pCiv ^iq TO Toljttifta ovriQ^or»
jissumens noctem sacigm et ad-^
iuiricem audaciae» Sed vid^
quae iam Hixiraua io Sextiauan^^
j^nifnus eii^s vultu , fia^iiia pa^
rietibus iegebaniur. CoeliaBa^^
]ffuc unius mu^eris Ubidjinem
esse prolapsam, ui ea nqn mod^^
soliiudinem ae ienebras^ ai^ue
haec Jlagiiiorum iniegumenia
non quaerai, sed in iurpissi^^
mis rebus frequeniissima cele^]
bfiiate, et clarissima luce iae^
ieiur, De ProyiQcU& Cousulari*
bus : Laieani Uhidines eiits ittae
tenehricosae, quas fronis et su-^
perciUo , non pudore et iempe^
rantia coniegehat. Miloiiiauami
Neque muUa soUiudo indieas^
sctf neque caeca nox ostendis- ^
set. £ quibus facile intellige^
et turpitudines iaxavticQ Tct^Ttc-
Qov dfla&au, infimo tartar.o i(»-
digerc^ ut cuui Philoue loquar
lib. de virtutibus, aut xvv^YiSi
icdoVy atcd ri^/ov daxrvliQV , n\
ioquitur Pjato, Orci galea et
O^^is annulOf autj, ut Seneciy '
— Tartaro ahscondi^iuvat,,
Aut si quid ulira iartarUm
esi. — ^
Quod nou unns Oedipns-, se4
onines itppuri et libidinosi ine«
rito'u9urpare possiut. Abham.
Horiante Ubidine] Qua« te
impcUebat^, ut iu omnibus fla-
gitiis te ▼olnrares, pudicitiathcj^e
tuam Curioui filio Bubsterncres.
Eleganter Persins hoc cttplditaw
ittm. iraperium declnrat , Sat. *b :
Ts nihit hnpeUii^ nce quic^
quam exirtnsecus ini/at
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SE^VNDA. CAP. x8. 5if
.mgente raercede, per tegalas demkterero. Qua#
fUigltia domus illa . diutius f^rre non potuit.
Quod nefvoi agitet : Med ji
• infus et in iecore aegro
Nascantur domini, qui tu im"
punitior exie
■ - jitque hic f quem ad-atrigiles
scuiica et mettte urget
herilis,
Hox •▼•litiam et luxnrUm lo-
qnenies inducity quae Don* so-
Inm hominem miis laqueis im-
)»1icatum horiantnr, sed ptiam
eoguot» Vbi Tide CMaubonum.
Iden.
Cog^nte mercede] Qunm tibi
dabaC Cnrio filhis, uon bortante
aolnm, sed etiam libi vim infe-
rentey ut le ab illis sorflibns
ibstinere non posses* Adverte>
qnemadmodnm senftim crescat
oraiio. nox socia est, hortatnr
libido, merces cogit. ]dim«
Per teguiae dimiitere] Ego,
demittererCf etsi o. 1. contra sen>
tiunt* ut Liv. dec. IV, Maiti
proxima mocte fumibue per mu-
rum demiesi* Fbrrarits. Pef
tegulas] Per tectum Cnrioois
fegulis coopertnm in domnm
dcsccnderes. Abram. Vera est
Ferrarii emendatio, ^uam et
Grnternsrecepit, licet repugnent
MSS. Grabv. Demittetere,
iion demittere, nt in Graeviana
operarom vitio legitnf. Pnta,
Curionem «calis admotis in te-
cUim CTasiase, et inde demissum
este a servis libidinis suae mi-
mslvis. Vide Lightfoee* Hor. Ebr.
ct Talmud. ad Marc. II. 4. lUv-
s(3io. . Mendnm Graeviauae cer-
rc&imof. £ftdem.s^liab«e repe-*
titio motidose omiititur in Tet.
Ven. et in Barberino sec. snper*-
scribitur. Videtnr antem ez ni-
roia, et insolita litterae L crat-
aitudine^ dncttiqoe quodam en:^
nente in Barb. ptimo prior eiii*
scriptura prodi demitterere : quam
porro editam primum vidi a Gry-
phio MDXXXIX. deinde ab Uer-
vagio MDXL. qui a Ferrario dis*
stdere soleut, t«m ab huiiu «d<«
sedls usque md Lamb. qui retu»
lit ultiniiif dimittererOf ut per*
peram dedit ipf e V&ticanus. Qa^
RATOX. •
^ Quae fiogitia domus iUa dium
tius ferre non potuit] Cembla*
ceoftis , quo flagitio domus iUa
diutiks stare non potuit, quod
adfricabuut ad historiae Lydiunt
lapidem otiosiores. nam mihi
Taide adlnbescit. Grvt* ien*
per quae flagitia domus iHm
diutius stare non potuit. Indi«
cent eriiditi, cum altera lectio
»lterrus sit explicatio, utra aiati^
quior sit. HEvstKO. Domum ia-
telligo nou familiam , sed tpsaia
aeilificlnm , quod , quasi sensum
haberet, ilagitia tam jinpnra^
quibus clanculnm operam prae^
stare cogcbauir, diutins ferre uoit
potuit, eaque prodidit, atqtae in->'
dicavit. Sensit hoc }>*ter, a do<»
mesticis admcniius: sed ad ele-
gautein, et acrem istam {f:rtQfio^
Xfiv Ciceroneiq quasi mauu du"»
xemnt pf aecedentia , per tegU'*
Ims, Simllis est pro Coel. 34.
non ipsam domum metuet , ne
.^am ifocem eliciat ? ct pro Ciu-
Digitized
byGoogle
Si8
ORATIO
fia^ue, me de rebus milii notissimis dicere? fttf^
cordare tcmpuS iUud, quum pater Curio maerens
iacebat in lecto; filius ae ad pedea raeos prosieriien.s,
lacrimansy te mihi cpmmcndabat: orabat, ut te con*
ira suum patrem, si sestertium sexagies peteret.
«Bt« 6» nott (tlmvant) Mmen ctf«
bieuli? non cubile filiae ? non
parieies denique ipsos superio-^
rum testes nuptiarum? Vide,
amm forte pro illa scribeudum
•it ipsa. Quidquid sit, male
*rlMtror duot iUot codicei di«ce-
dere ft reliquis omoibuA. Ga«
mATON. Grud. quae Jlagitia do»
mit$ iilu diutius jerre non po^
tuit. item Teeg.
: Seisne, me de rebue ] Oppor-
iooe ipftiut Antonii contcieoiiam
te^utur , ut et ipte hac fiducie
maiorein fidem iufeniet, et «d-
TerMrinm graviore ictn perceUat.
Abkam.
Moerensl Ob ret familiaria ia-
ctnram , fiiii impuriutera, et de-
decus , quod intemperantia •ua»
filiat toti familiae ipurebat, aic
afficiebAtar, ut dolor animi in
corpua redundaret ^ eumque le-
Cto velut aegrotam affigeret.
Idbx.
Filius se adpedes] Curio ado-
lcfctus meia pedibua advolutut
aiihi tuppliciabat, lacrymis uber-
tim manantibut ck amore, ut
BkC interponarem, tuamque ip-
ciot cansam tutciperemi meaquc
aactoriUtc a patre Cnrioue tet-
tcrtium aexagiet impetrarem ,
quibnt aet ilie aUcnum distol-
'Vcret. Dicebtt coim« eam sibi
cummam iuo nomine prcetun*
dcA eB»e, quod pro tc t«am fi*
d^m oblifctset. Fe^raisint et Gra—
terut vocem dicebat e textn sus-
tulerunt, et tane facil^ potett
imeUigi, quamTis non exprima—
tur: T^uUum enim se pro tm
intercessisse. Id eat, tua inter-
cetsione oblinnisse a foeaerato-
ribus, ut tibi Untum darent, ct
apud te occuparent. Acrax»
Teeg. habet: se adpedee meos
iterum prosternens.
Sestertium sexagies\ In fetu-
tttt libriA^ sexttffiens, quotiens^
totiensp ceteraque ad euodem
modum, per n litteram summo
consensu scripu irideiis: ut in-
terdum Teniat in mentem sub-«
Tereri, ne illo modo meJius lir,
quam quomodo unnc scribimut)
Sed rursus sctnipniara cbiidt,
quod in aliis quoqne dicttonibut
Tideo veteresysive grammaticos,sive
librarios libentcr fecisse, nt iatei''
iitteras e ei s interiicerent n, st-
quando illudesnapte nctura ioo«
gum esset, ut cum thensauram pro
thesauro acribebant. At contra me-
sam et mesem pro mensa et m^-
se iu antiqnis marmoribus legere
roemini. £t sane eo modo Graect
^Oqrriounf Tocant, qui eat Latinic
Hortensius: multaque alfia ad
eundcm modam efferuat« Am->'
plins igitur cogitcudum, sk cui mo- '
do ca rec Unti esu MrastTt. Sexa^
gies, non sexeenties^ nt Yaier.
Mc9u UC« 2« 6« ' Piutarohuc Aat«
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 18. Si»
defenSerem; taoiant enini ae pro te intercesaiflee.
p. 916. ^9>Ai;/ca ntvT^orra ittA
6utMfiio^9 TuXurrvp appellat, du-
^entorum et quinquagi/Ua ta»
lentorum aes alienum, SioguU
tvero talCDte «ex milia liciuirio*
ravx^ jX», lutlia segtcrtionim
conficiebaat. Adde Velleium 11*
48. HxvtiKO. Locui Valrrii ec
•aout est, et uilul hnc peilitieu
riam post koc acft «Itenum Cu^
fioqis • p«tre (lis»olqtum, novum
contrabere ilU noa detlitit, quod,
cum Tribunna p1. esset, et bei*
Inm civile inminen* summ« vi
homo insauuft concitaret, in suiu*
jnam inmanem excreverat, quam
C Caesar pro eo disaolvit. Uoc
«ftt ValeriADiuu ii]u<l eexcentiee^
Confer Lipcium ad Vellei.^I' "»8.
«t Fabric. ad Diou. Cafts. AL.
6o. Tullianniu eexagiee expi-i-
Bicre Toluit Plukircbus, de qua
rc vide Kuald. Animadir. XXXi V.
Gajuitoh.
Tantum enim pro ie inter^
eeteisse dicebat] 6ic tres 1. v. in
^neis Col. Tantu/n enim ee pro
~te interceseiese, quod miaime dift-
placet : sic cuim video Cicero-
nem iocutum iu vi. lib. epist.
ad Attic. Culcar admopet, inter-
tessisee sepro iis magnam pe»
tuniam, Fkrr. Tantum enim se
pro te interces^isse^ Secutus sum
^treft Ferrarii codd. vulgati adie-
ceraot jidhuc vocem dicebat.GRTTm
]hro te intercessisse] Intercedere
pro alio fideiussor apud credi-^
torem dicitttr^ quia pro eorogut^
ut detur ei mutuo peeunia^ pel
iUud quicquid est qua opus Ao-
kH^ q0ar0 quod iuesm U rogit*.
tii ipsius factum datumpe >«#,
fide sua praestare eogitur, Veiw
-ba sunt Connaui apiid Schaiw
dium iu Lcxico iuridico. Aul^
ut ibidem ait Cuiacius : Intep^
eedere est alienam obligeUiouem
accipere, id est se pel res suam
obligare pro alio. Cicero •<! At^
ticuin : Adscribit etiam et quasi
culcar admopet interces^sse prm.
eis magnam pecuniam. lu ii-
bro 6. epiftt, i. ^aauu. Vidc P«
Idauut. ad hunc lib. vi. ad AtU
epist. Grakv. Vide et Aid. M^
Dut. «d Gc. Paradaz.*VLa. 1^«,!
tuniutn enim intereessionis pr9
te dicebat, Pronomea se no^
videiur adfuiftftey cum. iu «cribc-»
ret Librariuft, idquc abeftse pot-»
est. Hbvsino. Pronomeu «« ab^
est a iibrift plerisque, qua cuui
Barb. ambobua iuibent| ut tditimi
Ferrariuft invcnit: a quo id pro*
iiomen P. Man. ad omnet pro-»
pagavii, aed retiuuit dicebat, qoft
eliam iu rc pleriqnc iiium sc«r
quuntur. Omitlitur ebim taa-r
tum a Grut. Gracv. Verb. et Qli-
vet. Ac ftanc ftpcoicm habcC gloa-
•ematift : quamquam cam resti-
tuerit Laiiem. quod in Regiift om«
nibuft iuvencrit. Vatic. se pro tei
interciisisse dicebat. MibiiQ
minuft ftUbpectum iubeo diccr^
bat, et Graevium iaiuio» Garv:
TON.
Intercessisse] Contra legem
Lactoriafn, nt videtur. H»m, n%
ftcribit Suetoniuft apud Priacia*
num Ubro 8: Laetoria vetai
minotem annis viginti quinque
st^tdari, £Io«ftcr.3* •fficiorum:.
Digitized
byGoogle
920
OKATIO/
.Ipse «lateml aniore ardens^ confiffm^at, quod deaide-
^ie ■ dolua malus etiam iegibite
^rat vtndicatus^ ut tutelaxiu
'tabuiis, et circumecriptio ado-
lesveniiwH lcfre Laetoria^ et «i-
•ne Uf^e iudiciie^ in quihua ex
fide bona agitur. De hac lege
Callidoruf Piautiniu an Pieudolo
«c. 3:
. PerH, an non tum lex me
K perdit quina vicenaria?
' Metuunt credere omnee.
Veruni ea lex non omaem om-
Biilo (ilibfamiliai stipulandi con-
trahendive pote&tatem adimebat,
ced iis 'dnntazat, qui uouduui ad
quintum et Ticesimnm aetntia
annum pervenerant. Quarc, quan'-
tnm ex hoc loto patet, iam tom
Cnrio maior erat Tiginti quinque
annis,' ut cnm Antonii creditoi-i-
bua atipulari potuerit, iiitqiie G-
dem suam obligare, qnam post
mortem parentnm exolveret. Sed
mnltis post annis, ut narrat Ta-
citns ^ndecimo /innnalium, Clan-
ditts Caesar: Ite^e iaia eaevi^
tiam "coercuii , ne in mortem
parentum pecunius JUiigfamilia--
rum foenori dareni. Quae ;lex
paulo post contrariis' inoribus
cxoievit, donec tandem Vespa-*
siauns Angustus, ut scribit Trao-
^uiiias cap. 1 1 : Auctor 8ena^
ttti Jitit decernendi, ut,' quae se
aiieno' setPo iunxisset , ancilla
haberetur, nei/e filiorumfami-^
b'as foeneratoribus exigendi cre^
diii ius unr/uam esset, hoc eat,
ne post patram quidem mortem.
Atqae hoc fttit Senaluscousul—
tum illod lUacedonianum , de
qno prcttliaris 'tit«iltts in ■itttir
civili, cnins eodcm titttlo leg.^ x^
haec ab Vjpiano verba referiiii-
tur: Cum inier camteras sce»
leris caussas Macedo, quas i/-.
li natura administrabat , etram
ass aiienum adhibuii^set, qui pwi-^
cuniam, ne quid ampiius dice^
retur, incertis nonUnibus credm^
ret: piacere, ne cui, quifiiofsi^
miiias muiuam pecuniatn de^
disset, etiam posi mertem pa^
rentis eius , cuius Un potestate
fuisset, aciio petitioque dar^
tur, ut acirent^ qui pessimo ex^
emplo foenerar^i, nuUius posse
Jiitifamiiias bonum nomen «rw
peciaia patris morte Jieri. Vbi
pacuniam incertis nominibue
credere est iu foenerari, nt noui
singulis annis aut osura,aut cerw
to tempore caput exigatur, sed
ut luancat dies solutionia incer^
tus, in moriem vidclicct patrom.
Sed uc te morer, adi lariscon-*
sultoi, Abra»!.
Tpse auiem] Curio filius cniu
te effliciim deperlret, quod ferr«
Don posset^sibi tuam congressio^
ncm patris sui potestate et im-
pcrio prohibcri, dicebat, se ii\
cxilium essc iturum, nt vel tc
secum abduccrct, c^ romotus a
patris coospectn lua faiuiliaritate
frneretur, vcl saltciu, si tui co-
piam habere nou posset, nt aba
te segregatus pa^Iatim amorem.
deponeret* Id£M.
Qaod desiderium tui disetdii
ferre non poesei\ V«I desiderium
tui discidii ititelHgendum est-
jliad' dfiideriltm^-^ttQd ei'«s di-^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICAiiSStJVNDA. CAP. i8. Sai
myfti tuKdiacidii feXTe uoji po^sct/ se in exilium itu*
Wtn.;.Quo tempoie ego, qu^ta, oi^la. .floremi^simae
«cidio tUQ'inmt) T^l-Gerte an«>
pcrTaciHim <Bt Terbnm discidUf
et sioe • eo lej^eDdum, quod d^ti-»
deriftm tui ferre non posSet»
nQn. tamcn muto. Faernvs. Tui
discjdit] Ita optimus Jiber : . nt •
dJKindendo ducatur. M.vrbtv81
Di^sidiunk est auimorum discor-^
dia , dificidium <nrporum tcpara»
tio, ut dudtf m multis decLirarunt
Tiri docti. Grabv. Optiinua^ etcnm
cojen. codex, di^sidii. Valoat
j^itur ' difcidii, cnmv. corporumi
non animorum, disiunctio inteU
ligatur. Beinde len. in exsiiium
* iiurum sme ease^ Hevsing. Em.
•tSchiitz. eaud. lect* recepenint.
Se in exiiium] Talc eit Ntso-
fiit consiliumi. de remed. t»no<A
Hs:
Ta tamen it quamvU firftiis
' retinebere vinclis^
Iprocui et loiigas carpere
pf^yge i-iai,
Fleti^, ^t occUrret deSerfae
nomen amicde,
Sixibit et in media pes tibi
saepe via,'
Sed quanto miniis ire votes,
magis ire memento :
^Perfer et invitos currere coge
pedes, etc*
Qnod eu.im se Tecisse tradit I^ro-
perlius libix) 3, eleg. 19:
Magnum iier ad doctas pro^
Jicisci cogor Attienas,
Vt we longa gravi solvat
amore pia»
. Crescit enim assidue spestan-»
do. cura puellasi
TOM. I.
Ip^.aUmeraa Mi inaximu
praebet amor, ttt.
Vn^m erit auxHimm tnutatis,
CyntUia,^ i^ris4
Quantum oculis , animo
tam procul ibii amor,
AllllAM. V ' . i i
Quo ego tempore iant/i ma^
la] Liber Vaticanus, qua tem-
pore ego quanta mala, erc P.
ViuiNVs. Quo tempore] Alii !#.•
guni, qua tgo tempore^ panijil
refert. Alii legunt ianta hoa
pado : Quo ego temporo tanta
mala jlorentissimae famiiitie ^e^
davf, vel patius^ sustuU. alii de-.
nique quantd cum nota admirn'^
tionis: Quo ego tempore quanta
mala florentissimae famUiae se^
davi,velpotius smtuUi AjiRAXi»
V«itic« se in exUium iturum. qu0
tempore ego quama maia eic^
Omnia liaec probo'^ ut' Mnr«t»
olim probatit, cui sua erat laui
ab Vi^uo reddenda. Gar* toruv
dudum ita correxeram ex aucto*«
titate Vat» propterea nunc ita ex^
primeodum curavi*
Fioreniissimae familiae] Qunn*^
topfii-e Aoruerit Curioiium fami'^
Ka, vel ex boc ii<{uet> quod .n-
vus, pater, filins insignet orat»-*
res i^uerunt. Fsmiha Curionuiu
inter pauca summac felicitatis e%^
empla uumeratur a Pliaio libro
7 natur. )ust. cop, 4i : Vna foc*
minarum in omni aevo Lumpido s
Lacedaemonia yeperitur , qua^
Jiegis fitiik, Megis uxor^ Regij
mater fuitm VnaPherenice^quae
filia, sorory maitrOlympiomca^
X
Digitized
byGoogle
322
ORATIO
familiae sedavi, vel poiius aastuli» Patri perMasi, oe
aes alienum fUii dissolveret; redimoi*et adole^ent^in^
rcrm. Vna famiUa Cttricnum^ itt
qua tres continua serie Or^Uo-
res exiiteruHt, Kna Fabiorum^
in qua tree continui principe*
Senat^e. Homm trinm facit in
Bruto Nott«r mentionem, sed pa*
trem et avam parcias landtt*
De BVQ coM diuMet Atticut: Gu^
rio^fuit igitur eiusdem aetatis
fere sane illuetris Orator , cu-^
ias de ingenio ex orationibue
^iue existimari poteet, - Sunt
mm et aliae et pro Seruio Pulvio
4e incestu nobilie oratio» Re«
•poodet : Atqui liaee , inquam^
de inceetu laudata oratio pue-'
riiis est locis multif: de amO'-
re, de tormentis, de rumore loci
sane inanes , i>erumtamen non^
dum tritis nostrorum homirmm
mtribusy nec erudita ciidiate
t^lerabiles, Scripsit etiam alia
ntmnuUa, et multa dixit et il^
lustria, et in numero p4Urono»
9um fuiif ut eum mirer, eum et
uita suppeditapissei , et splen»
dor^ ei non defuisset, consuiem
eum non fuisse» De patre t«m.
•lia mnlta, tnm hoc: Neminem
mx iis quidem, qui aliquo innu^
mero fuerunt, cognopi in omni
genere honestarutn artiam tam
indactum^ tam rudem, NuUum
iUe poetam noverat, nuUum le^
gerai Oratorem, nuilam memo^
riam antiquitatis coUegsratj non
publicmt itts, non pripatum eti
oitfile cognoverat, etc Abkaiu
Familiae sedavL, pel potius
X wstuli] Lilientii ac lOaar. non,
TB&Ti. SedAQi\ Sedtt; i^nl m»»
lum ienit et mitigat, aon umea
radicet tat fibrat evellit: toUit^
qiti iptat mali cautat aufcrt^ ct
elementa penitot eradit* Seda-»
▼it mttlnm Orator, oum patri
Gnrioni pertuasit, ut aet alietHim
• filio eootractmn ditsoUeret:
•nttuiit, cum eidem perturisitf ut
filium tnum omni AmoDti con-*
§restioa« prohiberet; exiUa enim
eontuetudine tanqnam a radic*
omnia famiitae maia pailnlabant.
Abram*
Patri persuasil Gnrioni pntri
pertuatiy nt Hlud tettcvtiimi «c-
xagief dittolveret, ' ct filii tui 6^
dw Aptouii creditqiriiiiut obU-
g^Um liberarct, et iui rtdimerel
filium tiiuui Curionem, qtJ, ntti
bpc aere aiieno aolyeretury U^
]>ertatem omnem amiserat, ne«
potcrat in itrbe contistere, auC
forum rectit oculit inturri. Bene
aatfui, quod noudujn rem, ted
tpcm iribuit adoletcenti. Idkm.
Redimeret adoiescentem][y S.
Ambrotiut libro de Tobia ca|i. 8.
tic alloqullur filios debitoris : Hoe
meliores, quod pestro pretio rcrf—
ip]kitis patrem, servitute pater^
nam emitis iibertatem, Mora
autiqno allusnm: debttores enim,
ti solvendo uon eraut, ipsi viu-
ciebautiir, ct credltoribus addi-
cebantur in servitntem, donec aet
alieoum dltsolverent. Quae con-
•Uctndo etiam duodecim tabulit
firtnata est. Vlde GeiHum MocU
Attic. Iii>. ao, cap. i. Obaerati,
qni solvelMUUiir et libcrabaniur
Digitized
byGoogle
PHILIPpiCA SECVNDA. CAP. ig. 32S
inninia spe et animi et ihgetiii pi^aeditum, rei feini^
liaris facultatibus 5 eumque a tua non modo familia*
aere alieno, redimi dicebanUii*,
ifaafti libertaUm amiBAain reci-
perent, quamTia aeTO Ciceronis
obaerati haudquaquam necteren-
tur, aotiquata videlicct lege duo-
decim tabularum. Sub Augu*
fttia tamen recruduit ista siTe le<-
gis severitas^ sive creditorum cru-
delitas, ut pro aere alieno pa->
trum liberi creditoribus addice-
rentur in serVitutem. Basilins Ma-
gons homilia contra foenerato-
res : EUov iya iXinrov S-iaftUy ?mT-
iaq fXfV&fQovq {m^QXQBtliy narQi^uv
ihtOfiivovq ilq to nQaTTjQiov. olx
fytq naTa).i:i(ip /^^^artt toI?
vaiat; fiij nQoaaf^lfi aoi jtjv tv^
fiytutv. JV TO^TO diarrfQ-ijaov ad-
roXq ro rrij/jia rijq iXtv^fQfctq. La-
tina non apponam y quod haec
■pprime cum Ambrosio consen-
lisot lib. de Tobia eap. ft: rt-^
di ega mUerahiie jpectaculum,
iiberos pro paiemo debito in
eLUctionetn deduci, et teneri r«-
lamitatie keredee , qui non av-
9ent participe^ succeseionie: ei
koe tam immane Jlagitium non
erubeecere creditorem, etc. ^^i-
tetur haeta de pretiis singulo^
rum. Non immerito kasta agi-'
fatur,ubi capui quaeritur: non
immerito ad auctionem perpeni^
iur, ubi eors petitur» Neque tc-
»0 solum in viTos, sed etiam vn
mortttos saeviebant, eoqsue necte* .
Ikant. Idem cap. deciniO! Quo^
ties iddi a yoeneraioribus teneri
defunctos pro pignore, et negari
iumuluffi, dum foenus eacposci^
iur, ctc NiM inttMst iMter
funus et foenus , inter mortem
et sortem . Personat funehrem
ululatum foenoris usura: nunc
vero capite imnutus est^quem con*
penitis : • vehementioribu^ tamen
nexihus aUigate^ ne pincuia pe^
stra non sentiaty etc. Quan**
quam, qnod dixi, aevo Gicerooi«
debitores non fuisse nexos, §ed
linno nectendi morem sub Au*
gOstis recmdtiisse, fortaase veruBi
non est, siquidem tempore belU
Punlci secundi nonouUof hi vin»»
cnVn fuVsse constat. LiTius lib»
23: Dictator ilf» lanius, cte.
descendit equo, dixitqusi Qui
tapitaiem fraadem ausiy quiqu^
p^cunia^ iudi&ati in pinouiis «i»-
senty qui eorum apud se miHte^
fierent, eos noxa peouniaque sa
exoipi inssurum. R qutbds appa-'
reat, iam tu m a udquatam f«iisse le* -
gem, quae occasioue L'apiriani fla»
gitii Tetaerat uecti credi^ores.IOBif»
Sum^teaiua]t>ic\'»iit.€umqua i
non modo tua famiiimriiate, sed
eiiam congressione pairio iure^
€t potestaie prokiberei. ytrtii^-
que rectum : imo est Plauti lo-
€us If. Epid. a. io5« qui com«
meodare Tulgtitam possit, ite ft
censeaijiiii causa facerefquo il^
tum ab iiia, prohibeas, Verum-
tamen et optimi libri auctoritato
moTcor, quam secutum esse Miw
retum postremo didici^ et f^cile
iatelligo,muUis dlsplicrre potuisse
geminum ablativuiHy niiUa prae-
.positione dittioc^uin: Tida .ad c*
-66. pro Seit. Praepositionem.
4a bac ipsa locutioat ■iifio Xmu
Digitized
byGoogle
334
OR^ATiO
ritate) sed etiain'congrGssione,patrIo ior^ etpotestate
prohiberet Haec tu quum per rae acta memitiis-
ses: nisi illis, quos videmus, gladiis confideres, male-
dicLis me provocare ausus easesl
XIX. Sed iam stupra et flagitia omittam. Siint
codcx addfbat XXV. i5. coDte^
fidem rcliquorum. Dao» adda
locoa pro Vatipano valde oppor-
tunos, TnlUannm alterum in Fi-^
■on. 3i. effecerunt, ut ego ex-
eiuderer (siPomptlo), •mnesque^
qai me, qui iliius gloriam, qui
remp, salyam eeBe cupiebant^
sermene, atque adttu prokibe-*
renturi aUernm Suetonll Im Ve-
■pai. c IV. prohibitueque non
contubernio modo , eed etiam
publica saiutatione^ seceesit in
pOKvam^ ac deviam cipitatenu
GAKATONIVa.
Congreesione'] AUoqmo, et vel
talutatione communi. Ab&am*
Pro patrio iure et potestate]
Patria poteataf duobus roaxime
continetiir, quodpatcr iua et do-
minium in libertatem libcrorum
tnoram habferety«t vitae necisque
potesiateml Pro domo tu« : jSci^
iicet cum hoc iuris a maioribus
proditum sit, ut nemo civis Ro-
m^us aut libertatemt dut civi^
tatem possit amittere, n/si ipse
aHctor fuctus sit, quOd tu ipse
potuisti in tua causa discere*
' Credo enim^ quanquam in iHa
adoptione legitiine factum est
nihii^ tamen te esse interroga^
tum^ auctorne esses, ut in tq P.
jFonteius vitae necisque pote^
^tatem haJferet , ut in filium,
Quaero, si aut negasses aut ta^
muissMysi iQ^nnJd triginta cu^^
riaeiussissentynon idiussum es^
set ratum? Certe non, Quid
ita ? quia ius a maioribus no"
strisy qui non ficte et failaciter
popuiares, sed vere et sapienter
fuerunt^ ita comparatum est,
ut civis Komanus libertatem ne^
mo possit invitu^ amittere, I-
pBM.
Haec tu\, Cum recordaris, me
fuitse tequettrcm inler pairem ci
filium. Idem.
lilis gladiis\ Ith^raeorum et
aliorum barbarorum, qui tnnt a
te cum gladiit iu ccUa Concor-
diae coUocati. Id£m.
Sed iam] Trantitio, cni tnbii-
cit rationcm a studio Titanda«
Terboram obtcoenitatit, ■ stne qua
non pottet ea ttupra et flagitia
detcribcre. Libct plutciiia c tAf
tia VerrJna exhibere: Itaque
primum actum ilhun istius vitac
turpissifnum et flagitiosissimum
praetermittam: ni/ui a me dc
pueritiae suae fiagitiis audiet :
nihii de iUa impura adoiescen"
tia, etc. Omnia praeteribp^ quac
mihi turpia dictti videbuntur:
neque soluTn^ quid istum audire^
li^erum etiam quid me deceat
-dicercy considerabo. Vos quaeso
date hoc et concedite' pudori
meo y ut aliquam partem dc
istius impudentia reticere pos»
^im. Idem.
'. Omittomus] IiaVatic. «c om<*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 19. 5a5
4r]me(^mi, quae honeste non possum dicere: tu autem
eo liberior, quod ea in te admisisti, quae a verecun-
,do inimicd eiudire non posses^ Sed reliquum vitae
.cursum videte : quem quidem celeriter perstringam-
A.d h^ec enim, quac in civili bello, in maximis rei
^ublicae miseriis feoit, et ad ea, quae quotidie facil,
festitiat anhnus. Quae peto, ut, quamquatm' multo
Jriotiora vobis, qunm mihi sunt, lamon, ut facitis, at-
lente audiaUs. Debct enim^ talibus in rebiis excita-
re animos^ non cognitio solum rerum, sed etiam re-
.cordatio. Tametsi inctdanHis oport^t media^ ue ni^
•mis sero ad extrcn^a veniamt^s.
me% LARib. eodiceB, et ille, qocm
Car. ^lf^h. cootulit, et Col<m.
'^jbfis Hrericoparutt UeuMag* «»-
*tcirt8 reccotiortbiis nolcntilMift, cpii
- omittam oam aliis libvis omni»-
iHifltmnJe (irftetulecanl. Gar. £ra.
'CtScbiito. omittqm,
' Tu^ Oictem eo < libemow'] Aoate
AntonM libcriatefn et petttlaa*
tiaiD in. .maleUictis iactaiHlia, non
• atd co&oiCiMiae fidaciaui, accl oon-
-txa ad tarpitudincoi dagitiormn
.vc£rru Tu autcm co lijjcriua. ct
••ccuriiis mc- provooasti' tuis nvi-
.ledidis. quod noa vcreris, nc a
j xne^ ualedicta ^ rescraotur, tam
'Coim focdae sunt adolesccnti«e
ItOAC soKdcs, «t tibi plAoe coia-
• pjcrtum .«it> mc prae vere^uiKiis
' mb piidi>ie de iis . mbil e^se di-
•^mnun. Abeau..
t- Sed reli^um • oursmn i^ii^^l»]
. Aiidea4jt.dijut4p viloc^ ut sit. fi^
ia€ cur^m* £iU(PHvs» Reliquujn
Vita^ cursuffi^ Qui tujim poei:i-
. tiam f t pfimum litfDcioJi Cor^i^-
. eis aaiMMm excepit, ^ncin. paii<;is
.Tcrbis, ct quasi cursiiu . aUla|aQi,
^JM^U^ Mu^i4U (UuUas imiuyf^
%or. ABnAMr len. Gad. Tceg.
-omit^ttot vitae,
i jid kaec enim] Rcddj t ra tioDcm,
cnr la multis Autouianac vitae,
.pavtibus uon. moretar. Reliquas
▼itae partes strictim attiago, noo
qnod desit materiaiavehcndl ia
' singidas, scd .quia ad civile bel-»
. lam featinat animus. Imm.
Et ad ea, quae quotidie facitj
-Quae qitotidie iaccret Antonius,
-lam dixit superius: Cum tu rt"
liquias. reipubiicae diisipapisses^
cum domi tuae turpi^simo mer"
. eatu omnia essent v.eMli^ cam
> legee eae, quae. uunqiA^im prq^
rmuigata^. e^senty c/ ^^fe et a
te laias cgnfiterer^, ^um ai^pi-^
cia augur, inierceesio^em co9^
- sul eustulieses, cutn Mes foe-^
dissime. siipatvA. Mrwstisy^ eic«
(luae peto] lam renovartt fo
.ipsa a^ei^tioucm «icoa^ se 4e
. mtximis reipubl. miscrii^ c$se
dicturum : nuj»c caudcm ape^lo
, p<;t^t, subdkque petiuoai^ st^ao
^atioaem^ Abuam.
. T</kme(ii incidami^ oportet
Digitized
byGoogle
«36 GHATIO
Jnthnw erat ia tribunaiu Qodio, ^ui «ut evgtL
med^a] Cursim perftnDgAmiis
media, quae iuter tirociDium fo»
rea«e, tiire togac virilia sunptio-
sem •tTribnnatnm plebii iater^
ceMeruut^ us nimia *ero ad ex^
trema^ qnae poit illud tempui
in bello cWiVi fecit, et quotidie
'facit, veniamis, 1dem« Jtfedia
intcr tirocinia forentia, et trH>u-
natum, nt recie > ezplicat Abra<i-
mius : qui vero incidere non de-
buit iiiterpretari cursim per^
Atringere^ aed potini abrumpere.
SicUorat.l. Epiat. i4.36. incidere
ludum, Virgil. IX. EcJ. i4. i»-
cidere lites, Metapbora ducta
cst a fune ineieo: VirgiL. 111.
.4.en. 667« i fisTSijiG. Mtei Vatic
i^abetpro /«inr/4f^ me non pro-
rbanie. Lamb* ex^aliis refert, etei
^ituidamttet^piuory media: quae
leetio MareU est plaae mendoaa.
iff/imx^] Ciim P. Gloditts ge-
-m«t iHbunattwi plebis, tam fa-
^ turliiirii illi erat AutOQiii», ut
'nott «olum Saler amicos \uiga-
^^Vei (in -atriam admitteretur , sed
lli itttima domus penetralia cum
'-^maiime neeesaariis, et omuibns
•ins oonsiliis interestet. Pluiar-
cbns : Paidisper Clodii ^uda^
" ciseimi ilHus temporis popuia"
rium Jurorr rempubUcam pertur^
hanti applicuit se': sed cito in^
saniam Ciodii pertaesus^ et ii-"
tnchs OiodU intmicos in Gras-'
tiam ex Itaiia navigain^» Qiiis
aulein proprie dicatur intimns,
'Videri [>(itcst ex Sen^ca lib. 6.
de benef. c.yhx^ Non sunt li/i
^eif ^ui agnUno taa^no «o-
nuam puhdnt, qui in primas ei
secundas admissiones digerwi^
tur, Etcapftesequenti: Apudna9
primus omnium Gfacc/ms^ et mo9
Idivius Drusus instituerunt se^
gregare turbam suamy et aiioa
in secretum recipere^ aiios cun^
piuribus y aiios cum universie*
Habuerunt itaque isti amUcae
primoSf hdbuerMiu et eecmndos^
neutroe iwos. Plinius lib. 33»
cap. 3 : Fuit et aiia Ciodii prin^
eipatu difflerentia in soUs his,
gmbus admissionem iikerti eiue
dedissent imaginem principis in
anutdo gerendiy magna crimi^
nrnn occasione : quae omnia stk»
'lutaris exortus Ve^asiani prin^
. cipis aboiepit, aequaiiter pubii'
eando principewu Ad bano ai»-
tem admiasiouum varieutem di«
-versa TeU-obtendebant, nt ao^
< «oi, prout magis vel roiuQacints»
-miessent, in penetralia siia ad-
mittrrent. LampridiBs in Ale-
'xandro; Saiutaretur 9ero ^asi
unus de Senatoribus patente
yeio, admissionaiibue remotie^
aut soiis iis, qui mifit^^ri ad
fores fuerant^ eum antea eaiu^
tare prindpes nen iieeret^ fuod
eos tndete non poterat, Gratia-
tttis et epistola Sylverii Papae
a3, quaest. 4: BeUeariue Pmtri»
cius neeter mandaitit me dd se
venire pacifiee pro qmbusdam
ecciesiastieis disposHionibus in
paiatiitm principis , et ad pri^
mum et secandum ^eium reti-
nmt omnem cierum' et pepuiam,
qni mecum veniebat^ et muihifn
ptrmieit intreire*miai m emitm.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNXIA. CAP. 19. ^ay
me bene&cia commemoriEit; eia& ommmn iacexidiormzi
st Vigilium diacoBum meum.
^tque haud •clOy ao de hulatino--
di vcIU debeat intcUigi Tbeo^
dosii et VjdttitiDiaiii rescriptuniy
C. Me quiQi privatua: Ne quis
^ela regia suepei^dere^ pel titu~,
ium audeat eine praeceptione
sudicie . ,cowpo/tentis alienie re^
bus imponere, Post baec vfU,
«rat ostium domua interioris aive
intimae. Corippus lib. 5. in Ua«
dcm lustini ifituorit:
Ferum, ut pontracto patue^
runt intima velo
O^tid et uurati mieueruni
atria tecti.
Intimus itaque proprie dicitur,
^ui per intimum illud ostium
admitiitnry et, Ut cum Sene-
cn loquar, in ^ecretum r^ipi^
tur, Eadem etiaqinum in au-'
lis Priucipum servatur admis*
«ionnm diyersitas. vulgo: le
grand eoucher, le petit coucher
tlu Roy. Atque biuc familia-
rissimi quique iotimi fUcimtun
Tacitus lib. 6. tanalium: Pater.
quoque Ppmpeiae Macrinae» ii-
iustris equeSf ac jrater Praeto-
tiua, cum damnatio ineturet, m
^i intei^eeere, Datum erat
£rimi^if quod, Theophanem Mi^
tyleJhoeum proavum eorum Cn*
MagUus iater infimos Jiahuis-»
set: quodque drfunctoTheophw
ni coelesies hanores. Graeca adu^
latione tribuerant. Sed quo*
Biam Telorum fecimua mentio*
Bem» addamus et illud, non so*
lum princijpes viros obtendisse
\ijum, ut iotimis cum famtlia-
cibut fttla TcrMTCQtiir^ flcd ctiam
Grammaticoif nt illas saas prae-«
captiooes Ijac secreti specicma^
gnificcntius venditarent. S. Au-
^nstinus lib. i. coofessionum cap*
i3 ; Atenim vela pandent in
liminibus grammaticorum , std
non iUa magis honorem secreti,
quam tegMmentum ^rroris signi-^
Jicant, Abraw .
Bius oninihtri incendicTiiinfftx^
Vcl est aliegcfrib, et hifcendib-
ta.rtL nomine qnati^ ^ditione^
intelllgil, quarnm omninm Aib^'
tonius fuit administer, ^t quasi
qnidam incendiathii ficem ktib«*
ie^cit: vel IdVjtiitu^ "de iacendiis ic*
Ctodio excitatfS, qtlHtt» ipla db**
mus Ciceronis, aedes Kympfiarrumf .
et alia loca deflagrifntot. B% Cj^
prianus ad Coiliefiuift dc fiae<^
rCticis: IfovatiatiUs fax etignia^
ad conftanda sediticmis inceA^
dia, turbo it temp&stas ad fa»-'
cienda fidei naufragia. Hefdf
alio senMi, b^piiffer, Parl» iHe Ale^
XMdfr iaz patria^ ^^ut 7 B^
miidot:
^ K^ fdic^ tdtttnA'
€yssaeis pntegnans ignes sni-*
xa iugaUs,
Quamquam id ad Hecubae som«
nium rclTerri pbtest* l^etat Pocu
1. de diviaationc }
Quia mater gravida parere
se ardentem facem
Visa est ia somuis Uesu^
ba. ^
Qttod porteudcbatt
Bum esse eritium tlfoiaSfJ^
stem Ptpgam^
itcm:
Digitized
byGoogle
528
ORAtro
i 1
fax; ciiTus eti^ni dctfni quidilath iam tUrti moRtiis e^
Quid dicajm, ipse optimc intelligit, Iter inde Alexaii—
Adest, adesffd^ ShpdlUta'
sdnglthu atque incendio.
miuhos annos latuit, Ciues ,
ferte openi et restinguite,
Dictus igriur Pans f»x b^lli cf
clvitatls, quod beUo Troiano can-
•am praebuerit, fueritqiie uQX^-
xccxocy ut Graeci l6qiiudtur. £o- •
dem modo fax ii^^endiorum di-
cetnr Aatoiu)is, quod Glodium.ad
4editJooe& e^cltai'it, et tarbiii jID-
cendeodift, qn^s^ faceji^ subiece-^
i^t. Oe inceQdiis Clodiaui&, etiam
voci» (propri^ute «erva^a, fre-
4|iuenter Orator, ut. ;p^.p dcjmo aoa :
Domuf ar4^bfl,t, i% palatiq non.
fortuito^ sed ohlatq, i^cendfOp
£r4> GQeUo ,de jSe^qto ,Cl^dio«sa-
telUte furoris Cioidiam:, Qui
^edes ^acras, qui sfuist^ pepuli
J^jnajii^ qf^i mfpnoriam publi"
ccm ' 4ui^ inambu4 .incendit,
Cuius etiofn 4^^ quiddam
iam tun^ mofilus est].J^e stu*
pranda eins uxore, inquit Mj^nii-T
tius^ Dtci posset/etiamt iamtum
Antoninm conspirasse contra rem-
publicam , ut Pompeiqju reli-
^uosque principcs ciTitatis occi->,
derenty statumque imperii Boma*-
iii couvellerent. Sed .Abramus
aum, uou Oedipus, et fortasse
Oion est in eo mfignopcre laboran-
duni. Solent euiiii Oraiorcs ali-
^uando, etiaiiist in re liihil bu6-
«it, suspiciose loqui) . et cum pro-
liare nihil poa^uuL, te&tari ipsaiir
aflvei^aiiotiim cotiscieiiitain. Sio
euiin ctadvertlafio«'iiihi? laucinaut,
nec •Uigaatnr mendacii. IbJsil.^
Va tic. ' cknis ' eh'am dofhi idm 'titim
quiddatti mblitus ^j^," riftrftbrd,
nt hiibJ vldctur, rottitfr^^: 'idem-fc
^tie Xiambino Tisnni 6st,qal rum
adsclvit ordinciiir, atifur^to ium-*
tnm. 6An. '* " * *
' Iter AlerrandrictitC] liurljZTt^^'
xit>nnulli, itunu FerrArt^' J/^^
i}cr jilexandriam] Alkxtitndi-emjL
Kiib«t. Ilbier Vaticanns, et "ita cst
in argcnteo dcnafio M. Lepidi,
de quo supra mtminii^ns. F;A^-
siNVs. Jnde itum 'Alexahdriam\
PaU. et Mann iiery^- ut ^tiam
cdidit Lambinus, neqhe' aliter
^dTtio t>rimA. GRVt.^ Inde iter
Jttexandtiam] Pdst iUakn Clodii
fahiiliaritatchi pVoWctus efit Ale-
xVridfiam i^gyjAi, ul Ptoleniaeum
B dvibus snis eiectum regno re"*
•SftUcret, confrtt Sekafu^ audto-
ritateni , qnae Ytraest-ripta fucrat,
ne quis omuino PtoTemaeum rc-
dncerct cum exefcl!*^ , " cOntra
tempublitam^ cfnae llai^^i^^du^ltdne
gfavc'vulnus acclpiebat, coritra
feligiibhes\ Sib^ninuni oraculnm,
quud Rbmauas lc^iOhes ingredi
iCgy^tuhi prohib^bat. legnntqni-
dain. Inde itum Alexandriam,
iribil feferU Adr. Iter est etlam
ih Valicauo ct in Fa9ini et Mu-
rctl cdd. Sed in roels membra-
ms eit, tnde iter Alexandriam
diy^xit. tfirexit non esl in Co-
lun. ut hec in 'allls^ v^t^fibn^ C6-
dicibtis, qhod procnl' dnbio ^ro-'
feetum cst a quod^m^magistro.
Itcr siibniuli in.?tituit \hl sasce"
pit. Graev. Ind& itilm] yattc.W
m. 'uuk iter JUidMfiihf
Digitized
byGoogk
philippicac&ec^?:nda. caK 19.
driam-cScmtra ^ienaltisaiSictoritateiti, contrst rem puWi-^
Icn. addlr, direxit, Mallem pri-
znum casiira, quia sequitur: qui
tum reditus? Hev&ing. Inde
iter Alexdndriam, Ita Re§ii
codiccs. Editi quidam addunt,
direxit, Alii praeferuut, inde itum
jilexdndriam. Lallem. Vera
lectio iter, quam servaut cum
Vat. aliqtii eliam Pcrr. iu- his^
opinor, optimui CoVot. item Pa-
lallui, Mauric. I\egii, Barb. prim^
Bom. ycn, ei Ald, vera, iuquani,
lectio virie corrupta fuit. Barh.
scc. i/i/er,, Lan^. itur, quem se-
c,nti Mint P. Mnn. Ct Car. Stepli,
tnm alii Ferr. MSi ciin:> Naug.
Gryph. Cara. rcpei. Lamb. Grvt.
^erb, et Oilvct. itum, Soluscod.
Gracv. scu len. addidit, direxit,
Soliw ReuAing. recepit recte Al^
xatidreajn : vidc ad c. lo. pfo Rab,
Fost. Cornelius Celsus III. 22.
ideoque aptiszime jilexandream
€t I/alia itur. In Vatlc. scrlbi-
tnr Alexandirieam, corrupte qui-
dem, scd iadicalur, el Alexan-^
driam legi , et Alexdndream :
nisi forie fncrit, Alexandreiam,
Satis antem indicat^ verum essc
iter abiolute positum, varietatum
ipsQ coospcclus. Gahaton. Gud^
Inde iter AL Teeg. Inde itum,
Contra Senatus auctoritatem,
contra rclfgiones'\ Liber Mar-
«elli Cerviai Cardiualis, quem
pro eius cximia virtute alquc
dignitate causa honoris ajipello ,
i^on reti^iones ^ sed reli^ionem.
qnod' vcUementer prqbo. etenim
in legcndo, ac pcrvolutando Ci-
ccrone obscrvavi, qnotirs hanc
eandcm rem commemorat (con^-
jueinoirot ' autem sacp iMim* ) ' lo^
ties non alitcr locntum csse, ut
in Pis. Auderet^ ^aam prouin^
ciam P, Lentulus amicissimu4
huic ordini, cum etauctoritate
SenatiiSy et sorte haheret , iii-i
terposita religione sine ulla du-
bitatione deposuis^et ^ eam sihi
ium adsciscere, cum e/iam si'
religio ndn impediret , c. Sed
quid te obluiido? Sexcenta locit
sunt in ep, act Lentulum, Ferr,'
Contra^ Senatus auctoritatem^
contra religionem^ In antiquo
litro tta leg^itur: Contra Sena-'
fus ductoritatem , contra rem-r
publicam et religiones, et paulo
postj parentem tuum, ct pauciV
interiectis,'accc/7fram iam ahte^
sine* dictionb etenim, Faern*
Contrd Sendtus auctoritatcmV
Proprie, neque enim fecit Gahi-
nius cpntra Senattuconsultum,
fcd coutra Senatus aucloritalem.
Epi.stola 7. ad Lentulum librJi
primi ad familiares: Senatus^
consultum nulium extat^ quo re^
ductio JRegis Alexdndrini tibi
adempta sit: eaque ^uae de ea
scripta est' auctoritas , ' ut ne'
^uis omnino Regem reducerei l
tantam iHm' habet , ut mdgis
iratorum hominum studiuniy quam
cohstantis Scnatus consitium esse
videatur, Quarc Gabinius sine
Senatusconsultb 'qaiidcm id fccit,
ficd contfa^Senaliisconsultum noQ
fecit, Fecit antemj nt dixi, con-
tra Senatiis aijctbribtcm. Magni^
cfnippc inter ul|^umque diveotitBt,
Livius libro 4 : Si quis interce-^
dat Senatusconsulto, auctori-
tdte se fore conUntum, Cl^ero
epist. a/ ad I.taturiim;'2>f A<>
Digitized
byGoogle
S3o
ORATIO
' ; :; I
TBhut pridh ^futm ha^ seripsi^
Senatus auctoritiu gravissima
intercesserat : cui cum Cato et
Caninius intercessissent, tamen
est perscripta, Et Marcus Coe*
lioft libro 8, epitt. 8. refert ali-
^not Senatii«cousuha , e qiiibiM
apparet eadem disiioctio: Sena^
tusconsultum, quod tibi misi,
Jactutn est, auctoritatesque per--
scriptae. «ecfuiiiitur Terba» Si
quis huic Senatusconsulto inier"
cesserit ^ Senatui placere aucto^
ritatem perscribi, c|uae ia altero
S. C. iisdem plaoe verbia repe-
tOQtur, ut videas, hauc foriuulam
fui*«e aolemoem. Paulo post :
6i quis huic S, C» intercessis"
set , auctoritas perscriberetur,
Clare Dio lib. 45* ex versione
Xjlandri : Quod si qutuido casu
fieret , ut non tot, quot opus
erat^ conpenirent^ consilium^
quidem ii capiebant^ et quod
statuissent id perscribebatur :
non tatnen vim Senatusconsulti
ohtinebat , sed auctowitas Scna^^
pis dicebatur , qu^e videlicet
ostenderet, quae fuisset senten^
tia eorum, qui consilio inter^
fuerant, Senatorum, Idemque
hoc etiam tum observatum est ,
cum aut loco^ aut tempore nlie^
no, aut nuUo legitimo edicto
pocati festinato coiissent, aut
Tribuni aliqui plebis interces»
sissent, Quis autem oumerua
td S. C. re^uir^retur , potest iii
dubium vocari. Prudentius in
Sjmmacham Ubro priore treccn-
tos reqiiirit:
Stc cousulta Patrum oonsi'»
stere Conscriptorum
Kon aliter iicuit prisco snb
fetffQr^^ ^uam M
Tore^mum aensisso ptMtr^ lo^
gerentur in unum.
Plareif etiam Did iibro 54. d^
Au^usLo loqueus: Sendtum^git^
et cum videret frequenter non
convenire Senatores , Senatus^
consulta etiam a paucioribus
quam quadringentis Senatori-^
bus ut fieri i possent y statuit ,
cum antea hunc numerum ad
hoc, ut rata essent, requirerentm
Quare non erraverit fortasse, qat
Prudentium non de prisc^ repu—
blica et Cousulum tempore, sed
de primis Augustis explicabit,
quo tempore Seuatorum nume»
rus a quadrin^entis ad trecentos
contractus est. Quamvis fortasM
etiam Augusti, ut Seuatu8coa<^
sulta vim obtinerent, in alti«
rebus trecentis conteuti erant^
in aliis etiam plures eicigebant.
Idem Dio libro 55: J?/ nume^
rum ad hoc^ ut Senatusconsulta
ratajierent , necesscwium secun'^
dum singuias eorum formas lege
iata constituit, Hiuc intelliges
iilud Scxti Pompeii: nvmerA
S £ N A T v M ait , quivis Senator
Consuli impedimenio vult esse,
quo minus fiat S. C, postuiat'»
que, ut aut res, quae referuntur^
dividantur , aut singuli consu-^
lantur, aut si iot non sint Se^
natores^ quo nt^mero liceat per"
scriki Senaiusconsultum. Har-
cus Coelius ep. ii. ad Ciccro^
uem: Menuniiatum nobis erat
Hirrum diutius dioturum, prem"
diams eum : nou modo eum , sed
cum de hostibus agereiur, ei
passei rem impedire , si , ui wi*-
meraretur , p ostularet , iacuii .*
tantum Catoni assensus est,
Id est| cani cle tuis sappl^ua-
Digitized
byGoogle
PHILiPPICA^EqV^DA. CAP, 19. 55*
cam et reli^ouef: sed habeUtt .ducem Gabuumxt»
• nibus iige|etar, nobii rennntiii-
toin erat, fore, ut Uirru» diem
diceudo eximeret: pre^taYimu»
cum, et magoa auimi cout^n-
ti^oae . rogtvimua , ut id ue face-
ret. Non modo nostrit precibu»
Acquitvat, et diem dicendo noa
•xtTAiit; acd cum de bostibua a
te profligatis ageretnr, et pokset
MBpe4Are Senatusconsi4tum , si^
At Sfluatns numeraretur, postu-
laret, tacuit, etc. Quae expli-
«anda ccnsui, ne te P. Manutii,
.'▼iri sane doctissinu, lapaus in
fraudem indoceret , qni ad illa
^erba , Po»set rem impedire , sic
infert: Falso igitnr Gcero illud
«cripsevat epis(. lo , lib. 3 : ^i-
eloria iuiia appeUatue sum, et
illa, ut numeraretur, sic cxpo-
nit: yt oetenderetur^, quo caesi
Aoetes numero essent. Scd prae-
terquam quod tam inhum^uus
jDon erat Coelins, ut Ciceroni,
quem plurimnm amabat, et quasi
«Iterum patrem observabat, men-
dacii crimen impiogeret, si de
hostium numero ageretur, tfoo,
sU numeraretur , sed , ut nume^
rawmiur^ postulasset« Summa di-
«tocniu esto : Ad S. C. faciendum
i|1iiiiqu0 requirebantur. 1. Vt
-Senatores certo numero conveni-
rcut, pntA trecenti, vel etiam
qnadringenti. %• Vt haberetnr
Senalfis loto certo et legibus
constitnto. 3. Vt tempore non
alieno. 4. Vt legitimo ediclo
cofivocaretur a Goosnle caeteria^
que magistratibus, quibus ea fnit
auctorilas. 6. Vt Tribuoi plebis
aon intercedereoU Uar^m quin»
^ne «oiidilioAum s* v,«l ui|ic« do^
fuisstt, Senatuscotisulturo nou
fiebat, nlUilo^umen secius non^^
nunqnam scribebatur, quid Pa^
tres cenanissent, et id vocabatqf
Senatus ai^ot^ritas. Hic, aotequam
finio, adverto , quibusdam iu re-
bus pAuctQres ^treecntis necessi»^ '
rios fnisse ad S. C« f^ciend|iiiu
Docet enim Asconins in oratio^
nein prp C* Cornelio , CornoUum
pritr^o legem ^ pronful^as^e , n#
iquis per Senatum lege sohere^
tur: dein^e t^fisse, ut tum deni»
que de ea re S, C, fieret , cuJt^
adessent in Senatu non minu^
ducentis, Abeam.
Sed habebi^ ducem Gabiniifm}
Tradit coulra Plutarchus, Anto-»
uinm fuisae dncem Gabinio: Ga^
hinium decem talentorum miUir'
bus solUcittmte Ptolemaeo ^ u$
eimuf : cum ip^o, , jn u^igyptum e^
peditionem susciperet , et ipsf
regnum rec^eret^ legatorum et
praefectomm plurimi repuj^nar
banty et Gabinium qua^vi^
tanta meroede cotistrictum ah
eo beUo ^uaedam formido revo^
cabatk jfntonius autem in omr
nes mQgnarum rerum occasiones
intentus , et Ptoiemaeo ro^anti
gra^ifiQans , ad hanc expeditio^
nem Gainnium impulit ^ et cvnr
citavit, Caetenun postquatn f.
Clodio di^cessit, anteqnam s«
Gabinio ooniuuger^t, jo Qraecin
. fuerat aUqaaudiu cc^nuuoratm.
j$ed Orator tempQs illud relixi*
.qnit intactum , vel studio brevif
tatis, ,Tel ^uia ^quod iniCu repie:»
heuderet nou habebat. boc euim
|ej^pOris spatio Autooius iuter-
missa Utltrarum tt eio^vauae
Digitized
byGoogk
$5i
ORATIO
quicum qiiidvis ' rectis.sime
inde reditus , aut qualis ?
»tu(^ia renovarat. MisisuS etiam a
Gabiuio fneral in lud^eaiu, ho-
fttium arcem plimiis inVaserat,
AriitoLulum cuni 'filVtf fep^rat;
parva militum mauu ingente^ lu-
daeorHm copias conciderat. Id
^uoquc pru(Iehs'et scieni Tutlius
oiniuit. ' Faucisqufc " H>?fstnnglx
^rar^iitloftehi iu iEg^ptunl', di-
^aiishc contentuSf 'eii profectioud
'Sciialiis aucforTtatVhi ,"rempilbliw
cam , religionet fuisse violatas ,
dissimulatis rcbus in ^^ypt6
ptaeclare ge«tis, qiiibus Autonliis
reliquerat suae fortithdiiriis j pro^
widentiae , humauTtatis impressa
v^stigia. Nam cam cquitalu prae-
iuissus , Tiarum angustias, atqufe
adeo urbem Pelusium occuparat,
^t Intervcncrfct, n^ Ptolemaeirs
iEgyptiorum ptlraorts occi^eret ,
et ingcnii praclio, circulens ho-
itcs et a tergo InVarlcns,' i/icto-
riam iis qui ex adtfcrso venie^
1>ant txpediens prdemiisy ut par
'fhit , militarihus donatus est:
et Archelai demortui taput in-
ventum^ et omatutti regia ma-
gnificentia sepelivit, X^wsiTt No-
ster, quod invldlosum erat, vide-
licet ipsam profectioDem contra
religiones et oracula susclpf^tafh
'lnsect.Vtui^', rel}k[ua tacet, qnod
^Antonins c% iis ; veluti foutilnis
ad homlnum oomraeudatioberh
et riiilTtum' beneVoIentrara" pro*-
"fikixerat. et alTegbria stiaiti tJrti-
^onem' obscnrai, • ne' vcT' aperle
"damnel Gabluitim , * qucm olim
'luaiestatls accusatnm defenderat ,
vrl iuimicum Utidii^e Tidtatar*
AbiUm; *. .
facere ' |)Osset. fQui tum
Prius in uUimara Galliam
Quicum quidvis rectissinkefet-^
ccre phssetl Ironia. Gabinius b
erat , quiCousul cnm Pisxne Ci«
ceronem palria expulerat, e^qil^
gessfrat, qu.ie omniuni maxima
Ciccro re^rchendere poierat. Si*
gnTfic^t ita(|tie hoitiinis aud*ehiiiiv
omuia sibl , quae vellet, lictta
pntaniis. Vide post red. in Sen.
■4. ei 'seqq. pro'I>omo 48. ftaqne
et maicsUitis, ct rep.etntidarum.
accn&atns postca ,' alteto' qiiidem
iudicjo absotutns, altero Yero
cdnd^omnatus* est. Hey»i!ho.
Qui tum inde redHus\ Inr^
invchitiir in reditum Anlonii',
qu6d' ex /Egypto* rcdiens, bob
dTomum ct necesMrios auos in-
viftcrit, sed profectns ftierit ia
uliimam Galllam ad Caesarem.
Quod profecto non fecisset,' «irt
despcratlt vhac «lae ratiombnft
vlderet, te \m nrbe atare no*
posse, autpropter flagitia sic io-
vlsiim essc suis, nt ad inatreHI
hoii audcret accedtre. AbrAM.
^rius in ultimam GaSiam ex
^rrypto] Vcfus liher,' «* JR^
'^upfd': eadem videlicet ratioii»,
qaa Purrhum, et Bruges, t
Suliamf et talia ptisctos illos di-
xlsse accepimus. MvRBrr». Ih
Hftimam GaHiam'] Quo tempore
Gabinin» Ro'niam i*edilt, C*es»r
bon 'soluYu' in uliirtiia Galliis
"erat, seil etihm toto diviaos orbe
JhittinHos adlerai. EpIstoU pri-
roa Ub. 3. ad Q. Tiatrem t ^uid
praetcrea?' quid .^ etiant, Gtthi^
nius ad ivi Kalcnd, Otftobria
Tioctu in urbem introifiit : et Ao-
'dh*hota b'ctava, euM e4i9t0 C.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA; SBCyNDA. CAP. ig; 551
^"Aegypto> qUinin doindni. Quae aulpm erat domus?
Sumi emax quisque ilomum tum obtil^bant^ nequ&
jflfii de maiestate eum adesse
eporteret y concursu ma^no, et
sdio untPersi populi pene ajjli"
^tus est, Paiilo post : Bif -Bri^
tanma Caesar ad mi Kalend»
Septembris dedit litteras ^ quas
£go accepi ad xv. Kalend» Octo^
bris satis commodms de Brjtan"
nicis rebus y etc. Caesar paulo
anie aequiooctJum io GaHiam
xeversuft, et subductis Mavibus,
Moncilioque Galior.um Samaro^
brinae peracio , exercitum in
hibernis partim io Morinis) par-
Cim ioNerTiis, EburoDibus» coo-
^nio Trevirorum collMcavit, ut
ipse narrat lib. 5. de beHo Gal-
'lico, ipse iu Helgio vigiuti i|uin-
que miUibus paasuum a BeHo-
Taco iDMratiia est. Ad qnem co
loci morantem aut fortasse Sa~
jQarobrioae^ aut apud Merviot
a^entem veuit AQtouiua, non
«Auaua in urhem . a<;cedere *ob
«onfCieniiam profectioitis Ale«
«andriuae contrA k-eligiooes sua-
.ceptae. Abkam. Irk .uUtmam
,QaUiam: ;it) qnam e9 tempore
Caesar ex Britaunia rediiste vi-
detur. Gabiuiua enim e& S^ria
Homam revertit extremo Sep-
tembri; ntc. dubinm eat, quin
codem tempore Antonius.se re-
ceperit. Caesar vero GaHiae red-
ditus est circa aequioocliiim >
Ul. B. G. 56. Mon, igitur n<-
ccsse est ultimam GalUam Sni^
proprie accipere, et BriUnniam
iuterpretari. ^Vfsino,
Quae auten^ erat donms] lu
«on.t€JCUi^antiqm Ubri noa - «at '
dictio erat, quae et snpervaca-'
jiea;vi(ieri ppte»i, ei coinmodf
pos^ subaudiri, sicut et supra
libro primo, ut ex hoc exem-
plari emeudavimus, qj^ae autem
ista tertia decuria? (\\h\ aubin-^
teUigi debet verbum est. Faur*
Kva. Quae autem erat domus?1
Corrcctio rhetorica , qnasi lapsuff
fuerit verbo. non enim doranm
^abebat AntSoniu#, sed in prae^
texta decoxerat, et paterna dor
mo fuerat exflolaus. AfiRAM. Sa-
peracriptujn.iu Vaticano fuit eritt
eadem plane manu. Id proi^d«
lUfiretus retiouit. Gaiu
Suam enim quisque dQmum'^
Acriter reddit rationein, cur An*»
toouis dummn non haberet. Sa
xniin dixitset, tu euim decoxe^
ras , et domiM patris addicta fne^
rat creditoribua, veram quideni
iUe cauaam reddidisriet, aed
louge ▼ehementiusy Suam enim
quisque domum tum obtinebat»
quibus vrrbis et memoria beUi
civilis, quod tam muhos sedibiu
•uia expulit, refricatur, et invi«
4ia quaeritur Aotonio, qni ia
lam multorum civium domos inv
vasit. Abrak. V^tic. suam enim
quisque domum tum optinMkant^
nec erat usquam tua^. Optime:
cui euim notum non est^ cunx
^erbo pliirali solere quisque con-*
iungi? Ncque obsiare arbttror,
quae ad I. Act. in Verr. i4. ipa«
disputcvi. Quisque valet hi«
^in^^uU^ et ita Plautna lil* Capt«
2. 2. ubi quisque i/ident, eunt
obpiam^ ^GnUulaniur^ua eam
Digitized
byGoogle
- • * ^ ORATIO ^
erat usquam tuai. I>omuni dica? quiA ertt in terris,
uhi iii ttto pedem poneres, ppaeteir unum Mi^enum^
quod cum 30ciis, tamquam Sisaponem^ lenebas?
rem ; Ufc Ovid^ns IT. Anior« 1 1. 21.
«f i^os , quod quUque loquen-
tUr^ Credite; ila cenlic» alibi
legiinus; neque «liter fjeafocapucl
OfAec^i* Earum tamen hoc eue
fateor apud TuUium. Garatok.
5eqiiQtus fam Garat. quanquam
nemo ediCorum babet obtinebant,
Dtfmum dico?] Alia cOrrectio
»d augendam inoptam Antonii.
Ahkam.
Fbi in tuo pedem poneres}
^dem pouere est alicuiua loci
)H>8tfessionem tibi vendicare. Vnde
Phllippica 3. per trani»latioaera :
ffodierno die primum^ P. C,
longo itUervalio in possessiO'^
nem Ubertatie pedem ponimus.
l^Qctu» , opinor , loquendi mo^
dlM a'Teteri iudicfornm coofue^
itidiifte, cnm fiebat moribua de-
dnctio, id «'it, cum litigantei
ln rem praesentem, vidclicet ia
cum agrum , de quo lia erat ^
«bommuni conaiUo Teniebaut, et
Ibi pedera pouebat if, qui pos^
•tftitonem ilUua agri aibi ven-
dicabat, et ab ahoro repetebat»
•r alur alterum vi quadnm non
wra, ted ficta e< adnmbrata rc'-
|MU«lhit, et qui repulsua erat»
interdictum' a Praetore impetra-
liat, ut, uade deiectus erat, re*
•Citueretar. Haee omnia con-
0teDt es <nratiene pro Caecina:
Mi fatta vis non esset moribus,
0uperior in possesMone retinen^
da Mon fuisset, ^t: Cum hoo
uoi/ae htis genus tam malitiose
misndmrei , pUuuit OsuoifM 4t
amicorum sententia constituere^
iquo die i^ rem praesentem ve*^
niretur^ et de fundo Caecinam
moribus deduceretur, CoUoquun-^
tuf, dies ex utriusque commodo
sumitur, et : Est haec res po^
sitay quae ab adversario non
negatur^ Caecinam, cum ad
eonstitutam diem tempusque ve^
nissety ut tns ac deductio mo^
ribus fisret, pulsum proMbitum^
que esse pi , coactis hominibu9
et armatis, Pedis aotem poai-
tionem ibi dictam fuisse, patet
ex loco einsdem oratronis: * ^M
vero iUa defensio vobis- prae^
clar0 visa est? Non deieci^ sed
xtbstitir non snim te sum pas»
sus in fundum egfedi: s^d ar^
matos homines opposui, ut in^
feUigeres , si in fundo pedem
posuissss, staiim tibi esse per^
euhdum, Rnrsnm : Quid ergo ?
ho6 Erfict Boo tb, non db-
I B 1 , quam habet pim ? Ut ilih
res aliqua ex parte differre vi^ .
decUur^ utrum, pedemcum in^
tulero , atque in possSssionem
vestigium fectro , tum expeUar^
atque deiiciar , etc. Ad hanc
consuetudinem allusitet epist. 2,
Hb. i3. ad Attlc. Nam 7^0«
modo nunc esty pedem uhi pa»
nat in suq non habet. Abras.
Tanquam Sisaponem] Mana-
tiuft ; Cam probro dictum , quasi
oipitatem vitiis if^amem et iuxm
perditam. Magia irridet Torneb.
Ub. lo. adversar. cap. *I3. id re-
tefoi md ^inittria nmfiMa Si*'
Digitized
byGoogle
PHILIPPlCAt SECVNDA. CAP. 19. S55
puhUcanorifm exerc^bant: dicit
eniptf Antonium non unum po^^
seMorem Mieeni fuisae^ sed poe^
^wonis sbcitn habuiste nuUtos,
iSUapo oppidam est in fllspaula
olim in tonveotn Cordubensi , nt
Auctor est Plinio» lib. 3. natura-
lis historiae, cap. i. Ibi, ui ex
TTurnebo diximus, mintariae £o-
dinae. Pliuiua lib, 33 , cap. 7:
Juba minium nasci «/ in Car^
wnania tradit , Hermogenee et
9H jEtAiopia. Sed neutro ex
ioco invelutur ad nos, nec fere
iuliunde, quam ex Biepania,
^leberrimum ex Sieaponenei re»
gione in Baetica, miniario ntr*
tallo vpctigaU popuii Momani^
n}iUiu4 rei diligentiore cueto-
eiia. • Non iicet id ibi pejficere',
€XCoquique. 'Jtomam perftrtur
pena signatb^ ad dena rnillia
fere pondo annua, Romae au'»
tem lavatur ^ in vendendo pre^
tio lege etatuto, ne modum ««•
eederet LXX in libras. «el ,
nt alii legnnt , X. l»X in librae.
£ quibus yides, sexies oentena
denarionim raillia ex illis fodi-*
Bis anreo proventu foisse colle-
€ta: quae non unus publicanua,
sed aliqua publicanorum soctelas
redimebat* subdit enim : Sed
mdulteratur multie modis^ unde
praeda societati. Item : Hoc
ergo adulteratur minium in of-^
ficinit sociorum. id est, publica-^
Borum, ut patet ez Vitruvio lib.^
If ^^?» 9' I^ genue venao
poetea eet inventum Hiepania*^
regionibue, ex quarum metalli^
glebae portantur, et per^pui^i-m
aanoe Itomae curantur. Bam
maiem ojffcimue euni inter ae*^
dem Tlorat et Quirinu E qni-
bus facile yid^s , cur Miscnum
tanquam Sisaponem habnerir,
quia ,-videlicet non uuus illud
prardinm possidebat, sed mttltos
habebat socios illius pouessionis
suae , quemadmodum miuiar»
Sisaponensium metalU non unus,
sed plures habebaDt pnblicanK
Yidetur avitcin fuisse adagium:
aen eoim aliter M. Tullius huna
dlctndi modum inde nsque ab
Hispanla petiisset, cum ipse mo^
Duerit, voragioompatrimonil po-
tiils quam syrtim esse dicendam,
ne voces longius arcessitas alio
transferamus. Quod si novoa.
huic oraiioni sensns yellcmiih ■
affingere, diceremus, Misenam
Antonit villam Sisaponeilsibnt
miniariis eo etiam similem esae,
quod , quemadmodimi fodinat
miniariae pestilentem auram ea^
haianty quaproptei^, Qui minium^
inquit loco ciuto Pliaius, ii^
officinie poliunt ,- faciem laxis
f^eeicie iUigaht*^ ne in reepiranm.
do pernicialem pulverem trai>*'
hant , et tamen ut per iilas
spettent, ita Antonii Tillula. op^
posita essct ad ventnm horribilea
atque peatiJentem» id est, oppi^
gnerata creditoribus , et, nt lo*
quUDtur, hypotbecata. Qnidqnid
ait de mente Giceronis, ab hao
explicatiene non ablndit Cmt»
tttUus :
Furi^ pillula nostra Hon ad
austri
Fiatue opposiia est^ mc md
Pavoni,
Nec saetit Boreae, aut j^up»
hot^s
Jhrmm^ ad miiiia q ui md KJ m
Digitized
byGoogle
336
orrATio; :
XX. Vertisti e Gallia ad qaaestttram pe te nj lam ,
Aude dicei-e, le prius ad parentem tuum venisse, quam
O ppntum honihiUm <Uquf
t peatiLeniem !
XOEX. • . .
. jiude dicere] Simile eil iUud
Xticiuii CaWi in Vatiiiiuui npud
Pabiuiu lib. 9, cap. b: Perjrica
Jrontemy et dic ie digniorem,
^ui .prae/or ficree, quam Cato^
nem. Abram. ,
^ude dicere, te priu^ ad pa^
4rem tuum veniesCf quam ad
fn«] Id eod«m libro est, ad pa»
rentcm tuum. Mvb.btt5. Sutoit
Bucbtthauus, legeudum tsie ad
matrem tuamj idc|^ue ab aliia
magno conftensu probatum ett.
JMagts autem confirmatns etaet in
illa sententia, si veterem librum
Tidissei, quem ego postea uaclus
sum, in quo legitur quidem ad,
patrem tuum : . sed ita , ut ma~
nifesto ex Utura appareat, scri*
ptum prius fuisse, ad mntrem
tuum, deinde erasa littera M,
tubstitut^m iu locuni iilius lit-
teram P, ab aliquo vidclicct,
qui tam apertitm soloecisiuttm
ferre- non pu^set. £go autcm
non dubitn, quin duae poUus
^ litterae ndiungendac fucriut,
acribcndumque ad amatorem
turnn , ut inteUigamus Curio-
nem. At^ue boc mihi ita pcr«-
ipicue venim videtur, nt ne con-
iirmaocrum quidcm pluribus ver-
bis putfiiu Certe Carolus Sigo-
nius, cum scntentiam super eo
loco meam decem abbiuc annos
per llUeras exqiiifcisset, ita eam
probavit, ut ad me postea sct*i-
pserit, uibil aibi videri potuisse
xectins, aat verius cogi^ri. Idbx
XVm. V. L. 6. Aud^ dicere,
te prius ad paretttem tuam ue^
niese^ Sic buuc locum restilui»
Georg..Bttcbaiiaoi auctoritatem se^
cntus. vulgau antem scripiurji
est haec , peque aUter babenL
cod. manuBcr. Venieti e Gallia
ad quaesturam p^tendam. audm
dicere, te prius adpatrem tuum
venisse , quam ad me, uisi quod
nonnuUi habent, parentem tuumu
His argumcutis ac verbis Bucba—
f nanus banc lecUoAen» oppngoat^
atque adeo evertit. Eui iu bac
lectione omuia cousentinnt exenw
pla, si quis tamen propius in—
apexerit , mendum deprebendet.
Nam pater AutouiJ, atque etiam
vitricns, Lentulus, qui in con—
iu^atione fuerat CatUiuae , multo
ante boc tempus excesserant e
vita. Neque patruum legi po— ,
test. Mam C. Antonius , M. An-
tonii potruus, damnatus fuerat
rcpetuudarum accusantibus Ma-«
cedooibus Coss. Caes^re et Bi- ,•
|)ulo, .Ut ex Cicerone et Sueto-*
uio per^picuum est. Cicero eDlm.
iu oraUone pro donio sua ita
scribit: Hora fortasae x.exta iliei
questus sum in iudicio, cum C
Antonium coUcgam meum He^
fenderem, quaedam de republi^
ca, quae mihi fisa aant.ad /7—
lius •fniseri causam pertinere^
haec homines improbi ad quos^
dam viros fortes ionge aliter^
atque a me dfcta erant^ detU"
lerunt, . hora nona^ iUo ipso dim^'
tu es adoptatus, - ex qoibus Ci«^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. ao. 55;
ceronSf vibrbis intelligere llcet,
qno dle P. Cloditis a patri-
huB ad pleb^m. ti^ansiU, eo
<Ke C* Antonium causam dixisse :
Clodium vero ad plebem iransi-
isse coustat ex Snetonio Caesare
et Bibulo Coss. lisdcm igitur
Coss. Cm Antonliis in exsilium
ibiit, damnatus repetuudarum ,
Aequc dunl redierat M. Antonio
ct t)oli)bet)a Coss. Exprobrnt
enim Cic. in bac Pbilippica M.
Antonio, quod^ ceteris ab exsilio
revocatis, patruum non restiiuis-
iet/ M.Vautem Antonius, prae-
fectus equitiim, cnm Gabinio
profectus fuerat In Syriam, •
Syrla carn Ptolemaeo in Alexan-
driam^ ab Ale-xandria in Gal-
liam ad Caesarem, c Gallla Ro-
jnatii rbdiit ad quaestnrae peti-
tioncm, ctiam tuhc exsulantc pa-
friio. Non potest igitur, ut ante
Hxi , jiro patrem supponl pa"
fruUm, Neqne ad fiatres tuos
posse legi arbliror, sive quod
aon tam facilis sit lapsus ex mu-
tatione tot litterarum , sive quoa
fratres Wnl, ^tiam tnnc adole-
•ceotes, et ignoti essent, nec ulld
re postea nlsr flagitiis nobilhati.
Itaque ad mattem tuam " lc-
gendnm censeo; fuit autem ex
ticinitate litteraruth librario fa-
eilis peccandl occasio. praeterea
iatis eonsCat, luliam M. Antonii
roarrehi, mationam illnsircm , et
spectatae probltaiis, ad triitmvi*
ralem usque proscriptioocm M-
xisse , ac L. Caesarem , fratrem
mmm, proscnptum servasse. una
igitur mutata iittera , matrim
tuam legeh(bim censeo. 'IlaeC'
Buciiananuk. Si quls t^mcn pro-'
pias acCedens ad iKripturain an-
T03tf. I.
tiquae parent^m tuum, paren-^
tem tuam legehdum csse con-
tendet, non pugnibo. Cum haec
olim aunoi cio lo lxv. scripsis-
sem, et Cicerunem eo jpso tcm-
pore edidissehi: Petrus Victoriua
t.imen libris Var. lectionum' po-
sterioribus anno cio to lxix.
editis, boc ^st, annis quattuor
post nostram ' primam Ciceronis
edltiouem, scripsit cap. XVII,
lib. XXXllI. bnnc locnm t$se
mendosum, wt vhlgo teghur, et
fortasse legendum esse,, ad pw
Irehtem tuam: quasi rem aliquam
novam , et a ueminc excogita**
tam, immo ne cogitatam qui-
dem, afferens: cum dissimulare^
aut negare non .possil, meam il-
lam Ciceronis editionem a se
esse visam. Haec oui6s sunt bo-
minis? LAMBfNvs. Te ptius ad '
parentem tuam] Est a Bucbanaui
coniectura. uam mss. meliorci
parentem tuum, vulgatl, pa-
Irem tuum, Muretns lib. XilX.
Var. lect. cap, 6. eoniicit ama-*
torem tuum, GnvTBAVi. jid.
patrem tuum] Hic locus criticoi
baud param excrcuit, dtitn alil
tnatrem tuam^ atii parentem
tuam, bVu patruum tuum, alii
denique amatorem tuum emen«»
dant. Vnum Bisciolam aiidia-
mus: Non p'ossum inteWgere,
qucm hic Jlntonii patrem pocet.'
quidam imperitissime C, Caesa-^
rem^ qui postea Dictator fuit^
accipiunt: sed is betlum gere^
hdt in Gallia, unde nupef disces^
serdt Antonius, Nec Marc* An-^
tonius Crettcus intelligi potesf,
a quo moriente puerulus fuerat
relictus, Non L, Lentulus pi^
triGU9: nam €um ih ^ariitrtCon*»
Y
Digitized
byGoogle
^38
ORATIO
sul Cicero ttrangularat : «f in
hac tamen scriptura codices om^
nes, quos quidem mihi legere
contigit , legi autem plurimos ,
consentiunt, Jtaque existimo,
pareotem luam legt debere, ut
matrem . M. jlntonii inteUiga-
mus. Ba erat luiia, lectissima
foemina, Eadem MDtiunt Ma-
> nurius, Lambma^. et Buchanaon*.
et hiquldem duo negant, /?a/rtt«i»
legi poste) quod tum Umpori»
C» Aotoniu» Marci pairuua ejiular
ret. Sed de damnatione et exi*
lio G. Antonii pCMtea diaceremua.
Amatorem tuum eK a conie^
ctura Mureti lib. 18. variarum
lect. c 6. id eit , Cnrionem , qui
te efflictim adamabat. Primam
iilam lectionem parentem tuam
eo libentius amplector, quod et
pjurea ei auffragcntur, et laijinf
Grn.eruf iuernx, parentem tuum
in mannscriptis melioribuf inve-
niri. Abram. Vaticann», et ti
qui alii codicef exhibent paren^*
tem tuum , paratnm defensorem
babebant, quod nemo tamen
animadvertit, ,euinque oon con-
lemnendiim Charisium p. 72« cu-
iiis haec Yerba sunt. he&ss.
PARBNS. BOMo. etsi in com-'
muni sexu inteUigantur , tamen
masculino geuere semper dicun^
tur, Nemo enim 4iut sccuudam
faeredem dicit, aut bonam pa-
rentem, aut malam homiocm,
sed maseuline, tametsi de fe^
mina sermo^ habeatur. Deinde
locuiu Pacuvii adferi in Medo,
qui Medeam raatrrm quacrebat:
Te, Sol, intfoco, ut mihi po'»
testatem duis
Jnqmrendi mei parentis,
Adiungit alter«ia ex Yirgilio III.
Aen» 34 1« ubi , Aqdrftnaclia d«
AscauiOy qui Creusam . n^ai^eni
amiserat, sic inierrogat:
Ecqua tamen puero est amissi
cura parentis ?
Qnam quidem lectionem noa
aspernantur Pierius, Marklandos^
et aliii sed plerique damnuit
cum Vossio, Heinsio, Burmanno^
ct legunt amissae, ut SerTias»
et MSi iubeut. .Praccipae Vb»-;
sius I. de Anal. i6., ioiam Cha-
|-isii seotentiam refutaTit: com—
plura protulit testimonia po«ta-
rum , qui parentem femineo ge-;
pere usnrparunt. Sic ipse Vir-
gilius in primis IX. Aen. 85.
Da, nate, petenti,
Quod tua eara parens domit9
te poscit Ofympo»
Nnoc imo ita converaa res est»
ni Burmannus exemplum qoae^
rat, quo parens de matre mA-
•culine dicatur, ciim id non ii*
cere omnes existim^nt. Voot
Charisio restat Pacuvii aogulos^
ifl quo delitescat: qnia acilicei
pacnvii tragoediae perierunty et
frftgmentnm ilLnd solns ip«e scr-«
▼ayit. Sed ecce aUemm Ti^il
testimoninra, «iqoidem habenda
MSis est fides. Omnes cninx
tuum aguoscunty pleriqne patrem^
qood^ a Tullio csse non poioity
glossema vocis parentem pro
matre positae io libris r^eliori-^
biis masculino genere. Neqiio
tamen iantae sunt roihi cenrices^
. ut hoc propugn.ire audeam : mr«-
qu^o^u huiusraodi ui probeniur,
^raesidiis indigent longc maiori'^.
bus. Priscianus p, 657. iftrum-
que geniis agaoscit: neqne pa-
rens differt a Graeco, h Ktd ^
yofftiK;^ ^ouia ab e^ compara-*
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP, ao, 5S^
«d me.. :,AcGeperam iam ante Caesai-w litei^as, lU mihi
aatisfieri pateier a te,* Jtaque ne loqui quidem sum to
passus de gratia. Poslea custoditus sum a te, tu a nie
tur. Ipie Cicero IX. ad Att. 9» tat, bi primo qaoqiie ^ tempor«
ui , cum parentis non alcre ne- utisfeciMet Ciceroni. Cuin eaim
farium sit , nQstri principes an-r intimiw fuisset Clodio, et eiu»
tiguiseimaifi^ et sanctissimam omnium iaceniKornm f«x, Cice-*
parentem patriam fatne necan^ ronem' inimicum Clodii vlolarat.
dam putent, Verum Ulud certe Petebat iuque per litterai Cae-
indicio Cbarisii detcgitur, Gram- tar a Cicerone , nt Antonio ve-t
luaticis heic deberi tuam, cum niam peienti et satijfacienti con-
Cicero /xiajit f4;ripferit: aive ille cederet. Quibna litteria tantuu»
plane fallatur, aive, quod Pacn* tribuit Qcero^ ut An^nium a<l
Tianum erat, ad alioa maletrana- •« Tenieqtem complexua exccpc-
tulerit. Qttod ai probarc postia, rit, neque pasaus fuerit, nt de
Q^eroois temporibus parentm pe^enda venia loqueretnr. Abrau.
/1^10» pro ^atre dicerp licuisse, ^Custoditus sum a te: tu a m^
ium demum ad MSoa defenden- ohservatus in petitione Quae''
do» Chariiius optime yiam ma- sturae] Cultus pro Cueioditus ^
niTerit. Sin^ularis profecto lo- 1. Col. quod plncet. quod au-
cua: Sin qno emendationem ino- tem sequitur, iu eo nonnulU
«^estiae lan»„ MSorum defensio* pro ohservatus reposuerunt ad^
nem , temeriutia , invidia conae- iutus, credo ob eam eausam ,
quatur. Quam, quidem ita ve- ^"9^* i*»» absurdum videbatur, Mi
liin eiruj5ere, ut ne qnid in Tul
lium ea re detrimenti pervcniat,
Caratoxivs. Olim iam propter
ipsam Charisii notam, quum ver-
sionein vernaculam Orationis Phil.
b. ederem, parentem tuum inw
primei^dum cnraveram. il^ru. «^
SchiAiz. babent parentem tuam*
jd ccepetam enim] Enim in 1.
V. non est. Fsriiar. Mnlrn quo-
qne ncc in Colon. nac in Graev«
legitur. GuAEv.
Acceperam] Kcddit rationem,
eur ipsnm convenerit Antonius,
Tullium , qui niultis annls natu
erat maior, omnibusque bonori-
bus usus, Antonium observasse :
quod ut iis consonum vldeatiir,
buc verba quaedam ex lib» i,
de orat. transtulimus, Cum JSdi^
litatem peteret Crassui^ eumqus
maior natu, etiam ConsulariJt
Ser, Galha assectaretur, laiii
conira illoa omoes Ubri faciuut^
FERnARivs. Tu a me obserua-*
tus in petitione Quaesturae]
Antiqnus liber, tu a me ovatus^
aliqui hic legerunt adiutus, alii
« — • j - ji — - — --Q^.^_. _>.,
autequam domesticos et necessaf- legere volunt ornatus, ego iin-
rios inviseret : quia uliuii um scie- preasam lactiouem seqnor. Faer-
bat, ae commeodatiyu csse litte- mvs. Tu a me observatus] Credo
ris Caesaris , et facil^orem gra- equidem , hoc rectum esse : sed
tiae reconciUalionem fore ^pcra- qiiia dubita!-e adbuc oonnttllotf
Digitized
byGoogle
S4o
ORATIO
yndeOj propoiiaiii scriptiirajB -ve-
terU liln-i y cormptam iUam qui»
dBm» led qoJt praertare autity
neminem ex ea quicqium me-
liui excogiutnram ? In eo igitnr,
pro obserpatus , legilur ovatus»
MrKETVS. Tu a me obseruatus
in prtitidne quaesturae] Ovatus
cormpte «criptum ett in librd
Vaticano; pro quo "terbo Ant,
Auguttiniis legrbut, comitatus:
4ive, ut amicus i.ieus, ornatus,
F. ViurNvs. PosUa custodilus
sum a te , tu a me observatus'^
lu quidem Pal. prim. scd sec.
postea cultus a te, qaod ct in
iiuo Ferrarii, neque milii ad-
Ikiodum displicet: quamvis pro
Tulgato puguet Guilielmius in
Asinariam Plautinam cap. 5. Mu-
reius lib. XIIX. Var. lect. c. 7,
quod invenisset iu uno ms. ^ea-
iusy iu altero oPdtas ^ coniicie-
bat, subtepatus, Grvt. Postea
eultus] Alii legunt, custoditus,
€k testatur lanus Grulerusy in uno
codice MS. Palatino reperiri:
idem tamen in alterb Palatiuo,
tK in uno Fcrrarii cultus agno-
#cit. Si fegas, Postea cultus
Mum a te f sensus est, Domum
ineam ventitasti , ut me coleres ,
et obseqiiium tuum mihi dcfer-
res. Si 'malis, Postea custodi"
tus sum a te , mens fuit Ora-
toris : Posteaquam Caesaris lit-
tcris Commeudatus ia gratiam
meam rcccptus es , me comita-
tus es pcr urbem, meumque la-
tttf slipavisti , ut me contra vim
ct arma P. Clodii dercnderes.
Bespicit tempus ilhid^qnoPubliul
Clodlus, restituto Ciccrone, insi-
dias ei comparavit, ad Timqua
«oafaglt. Tid9 tpUi, 5, Uh. ^
ad Atticnnii tSA watvfUf J lomo f fc
Qvu FratHft jnU ^em Certinm
Nou. Norembris a Clti^iaQU io-
flammatam fnisse. Ille , inquit,
pehementer furere, Post hunt
pero furdrem ' nit nisi caediem
intnucorum cogttare , 'picatiM
ambire , serpts aperte spem li^
hertatis ostefidere, ' Paulo post:
Jtaque ante diem tertium Idu^
"^opembres , cum sdera pia d^
scenderem, insecutus est me cam <
sUis: clamor^ lapides, fustes^ 1
gladii: haec impropisa omnia^
Ciceronem anteiii s^cum Uterit
siii cnstodes et sii^at6res (aoM-
tes videlicet adolescentet ,' eqoi-
tuinque liberos) habniisCy qoi
{psum contra Clodii Vihi 'd^fen*
derent, indicaut q&ae scquuntur:
1)iseessimus in *pestibulum JVC
Terentii Damionis.* qui erank
ffiecufn, facile opiras adifupro^
hibuerunt, Ipse odddi potuit.
Sed ^go diaeta curari incipi&,
chirurgiae taedet. Qnae eui C.
Leutulo et MCtello'^ {'fepcte Coo-
tulibus contigerunt: tAmeo Clo-
dius ad conseijuentes annos pro*
pagavit, donec tandem post an**
nos quatuOr t Miloue occttat ctt.
Vide epistolam 5, 'lif». 2. ad
Quintum Fratrem, et DioQem
lib. 39. £t sane Ciceronem'^^
Cum opns fnlt, nobilet adolo-
tcentet adhibuUse ad sui corpo-
iU custodLm constat ex ilr,
quae referdj Plutarchus de ipsiut
Consulatn, in Ciesare: IIoXXqI
i-oF Kififqnva (pQOVQOvvrttv rwr
vfiav yvfivu ru |/<pi/ avr^Qaft.6rfe^
In/axov. Multi adolescentium, qui
Ciceronem eustodiebant , c©»-
huriu factd nudos gladios in^
itentaboHt, £t 10 Gceroat iptiut
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA S^PVNDA. CAP. ao. 54l
Clodii facienf mentiQiiein : KiiU~
^vkmu ToO> a^/MECQ?. Cicero mu-^
tcm erni tkmiQf^ ^Clodii , eteo"
rum, quae circa CatiUnam ge^
^itf usue fuerat (idminittro
promptissimQ corporisque cu^
^tode. Quare Clodio vim pa-
rantc , oredeudum est, ei nohilei
adoJeiceDtes nob defiiisae, qtu
praetextu ^^duclionis konoraviae
elus latu* stipareat et custodi^
reut, ' ex equitibus praesertim ,
guem ille ordiiiem si^i arclissi-
jne deTinxerat. In hi> autem
hiit M. Autoni^. Tu a m^e oh-
^ervdtus^ (jurb'u8'^aec lectio non
piacuit,^ quod Antonium adote-
aceotein a Cicerone, viro Consu-
lari, ptbs^'vandum fuisse non pn-
tarent, uuue locum misere )an«
cinarnnt. et. alii quldem adiU'-
tue^ aVii comitatus , alii orna^
tus, alii deuique sublevatus le-
geudum es^e ceusueFUnt* ^ihil
xnuto, quod ^gbseruari diceren-
tur adoleaceutes a proceribus,
q^i in petitioi^e magistraluum
honorif et com^endationis cau^
deducebautur. Observari etiam
li\ini)rein a inaiore osteudit Cic»
lib» 7. ad faruiliares epist. 27 :
Bgo enijn te in consulatu ab^
^eruamm, Scribit autem ad
Gallum' t^uit «iitem Gallus,
(ut multis probat Manutiiis) Pu-
Idiut ilJe Sextius, qui Quaestor
^iit Consule Ciccrone , et ab eO
po«t iudicio^ de vi defensus est ,
pro quo extatnobilis illa oratio.
Igitur obserratus est Qiiaestor»
Cunsule, nt mhan non 4<^beas,
iatoniuin q[uaestarae ^ndidatum
^KbseTTatam , filjsse ^ TuUio eoit-
aulari. JEst autem obssrpare,
yerba sunt Manntii Ep^ cltata,
eum ad aUquem hon^rii officii'^
qua cau*a ^aepe accedimus. Id
quidem Ule probat tum hoc loco^
tnm episu 1. «d Atticum: Ob~
Mervat Luc. J}omitium maxime»
Sed e^reMiuf exempliim est pro
Murena: Neque e(iim Jieri potest^
neque postulandum est a nobis^
aut ab equitibus. Romanis, u^
suos necessarios candidatos se^
ctentur totos dies: a quibus si
domus Bostra celebratur , si in^^
terdum ad forum deducimur , s(
uno basilicae spatio honestaj
mur , diUgenter observari f/-
demur, et coU, Qui legunt'
subievatu4, babent. exemplui«L
Caesaris de Lentulo Spintkere^
ita^loquentas 1. 4« bello Civili^
tn petitione consulatus ab ep
erat sublevafus, Abram. Cel-
lariuf cum Abramio custoditus
interpretatar defensus, et atipatt^
poutra arma Clodii. Alii e Cow
lotiano, et Palat. sec legun^
posiea quttus sum a te,' \llnd
Qustoditus sum aliam Tim habet,
ftqne Cicero Yoluit , cum. cU4^o^
dire nUquem wt «b «liquo fibi
c^tT9, Yide Henman. a^l L i^
Catil. :(. Q. Cic. 4e Petit. Con^
i4. Itaque meliiu «liquid quaero j
interea ^ultus sum praefero. f ro
observatus in Vatic. fuit QvatuSp
quod sii alils Qiutaiur tn ornayt^
tus, ab aliis in sublevatus» Ferrl
tamen potest Qjbservatus , quo^
cst officiij honpris, e^ oommap-
dationis causa deductus. YicU
yil. Epiat. yj. pr. iWque Manut*
Iq len^ haec omnia oinisaa sunl
a verbo itaqu^ ua^a %d qua^
'%
Digitized
byGoogle
542
ORATia
Ol),servalus in petilione quaesturae^Qao quidem lem-
pore P. Glodiura , . approbanle popuio. Aomano, iu
foro ea conatus occidere; quumque eam rem* tua
spoate conarere, non impulsu med: tamen ita prae«
dicabasy te non exislimare, lUsi illum interfecisses ,
starde. HsvtiM». Hecte P. Man.
Crjph. Car. Stcph. Lamb. et
Ald. nepos cultus rcccpernnt :
imo etiam a Mureto aic edi , et
XVIIL Var. Lect. 7. sic rccitarl
Yideo, ut id mirer a Graevio
son receptum, quod ccrte cum
Colot. faabet Vaticauus: ex quo
meliori etiam ordine leges, po<st~
ea ^um cultut a te, Tum rccto
probatur ohservatue etiam ab
Ernesto io lad. Quae vox adeo
Consularem vinmi adolescenti
^aaesturae candidato foventeiii,
son dedecct, ut ciiam fuerit ad
paternam curam aiguificandam
traductal PauHus L. i3a. D. d^
Tcrb. Oblig. Quidam^ cum fi~
hum alienum suiciperet^ tra-
denti promieerat certam pect^
niae ^iiantitatem ^ si eum ali--
ter , ^nam ut filium^ ohservae"
set. Qui lociis in quibnsdam
luris Lexicis* perpcram explica-
tur. Garaton. Ern. et ScKiitz.
eustoditus sum, Si Hcus. dam»
nandam e%9^ puUt, custod, ^m,
quod aliam vim habeat, quam
'vt hic bUrc possit, errat* Cedo
tamen auctoritati autiquissimo-
rum Codd. e^ sequor Gara-
touium.
Quo quiH^ tempore] Narrat
Dio libro 5i;. Clodiuni in gra-
tiaxu cum Poihpero redilssc , et
conira Marcellinuin et alio^ h^-
buitse toutioueai: Cuffl ma^rSa
ex eo Senatiis indtgnatio co6~
reretur , Clodius rupto sermone
plehem reliquit , coniendejhsque
in curiam, parum abfuit quin
periret, obvii enim facti Send"
tores arcueruht : interimqum aJb
equitihus circumdatus , . , .dfscer^
ptus usque fuisset , msiptehem
inclamassct, Non est tajncd
quod existimes, his rebus inter-
fuisse Autoninm* Rediit euim
Gabinius ad 4. KaL Octobris
Appio et Domitio Consulibus^
aniip post secundum M. Crasst
et P^mpcii copsulatum , ' at id
pcriculum aaiit Clodius, cum
iidem Ciassus et Pompeins cou-
sulatum petebaut, quibus Con*
sulibus» bellum Alexaudriuum
confectnm est. At Antonins, eo
l>eIlo ^onfecto, Clodium voliilt
occidere. • Apud Dionem plebt
Ciodium defeudit contra Sena—
tum et eqpestrem ordincm: Ihi
multis cum igne accurrentihus ,
ipsos , si quam pim in Clodiun^
fecissent , cum curia combustu-^
ris, Clodius cum minimum ab
interitu dhfuisset , servatus est.
Haec Auiuuius fecit, approbant&
popnlo JRomano, Abram.
P. Clodium'\T3.oc ipsum est, de
quo in Miloue : Nuper vero cum
M. Antohius summam spem sa^-
lutis bonis omnibus attulisset ,
' ^rarissimaniqiie adotescens no^
' biiissimui reipublicad partem
Digitized
byGoogle
PHH.IPPICA s:ECYNDA, CAP. jo. 545
amiquam mihi pro tuis in me iniuriis 8ali$ ease factu-
runi. In ijuo demiror, cur Milonem impulsu meo
jrem jillam egisse dicas, qu\mi te, ultro mihi idem
allud deferetntemt^ numquam sim adhortatu^. Quani<«-
-quam, «i in eo perseverarcg , ad tuaim gloriam rcm
illam referri malebam, guam ad meam gratiam.
Quaestor es faclus. Deinde continuo sine senatus-
consulto, sine sorte, sine lege ad Gaesai*em cucur-
J^ortUsime siiscepwet^ dtqtie U"
'lam belluam ludicii taqueos de-
^clinanteni iam irretitam teneret^
^ui iocus^ qu^od tempus illud^,
J}ii immortaUs f fuit? cum se
''zlle fugiens in^Scholarum tene^
hras abdidisset ^ magnum Mi^
*loni fuit conficere illam pesiem%
'nuWa sua ihpidia, j4htonii verb
maxinia gtofia» ' Tide lupra.
iVo iuis in tne' iniuriis'] Qttoi
tn mihl intuleras , cntai eras in-
umus Clodio in tribunatu, eiut-
*que oiuniuja incendiorum fas.
Idem.
JR.em iUam egisse'\ Clodio b«»
e«m antuliMe. Ix^em.
8i in eo perseperares] S» con-
tfiant esse» in illo odio improbo-
rum. loEM. lu Dieo codice non
niale^ si ih eo perseferasses ,
•t aic omuioo scripsisbe Tiilium
ceoseo. Loquitiir enim de prae-
ieritis. GaABT, Perseverart»']
leo. persei^rasses, Nihil muto.
'IIevsinc. Niinium Auo codtd
tribult GrieviulT: nec bene Ma-
nnt. pro quttviqUam legeodum
censct quo)kiarh» Cum ceteris li*
bris etiam Tatlc. quamquamy si
in eo perss^erares, Ga&. Em,
et SfchUts. rtti&uernBt perse^
^erdr^si " '
Quaestor es faetus'\ Videtnr
factns fnisse Qnaestor M. Mar-
tello et Sierno Salpicio Consu-
tlbui, anno exeante: nain Quae-
Murath gessit in GalUa aono
Jiroxime sequeoti^ L. JEmWlo
Paulo et G. Marcello Cdtasulibus,
ut Hirtius in snpplemento t^ta^
iiir. Abram. Qui Yero Cicero,
in Afiii ciim ^sket , proximi auni
Sextili mense iam scirep^otki^ eam
Caesarts esse Qnaestorem? a quo
tn Galliam arcesii non potuit
ante eius anni finem ^ si yerk
est Abramii «ententia» Yide IL
Epist. i^i. VL ad Att. 6. Itaque
xtrl panUo similins est, Auto-»
nium Quaestorem 'faictom Fom^
peio 111. Coniul^» HBiniNG. M.
Antonias cum Q. Cassio Longino
Tribunus pL fuit Lentulo et
Marcello Coss. et cum eodem
ahtea Qnaestor> eoqne nomine
ip^ Galliam sub Caesare, Lon—
ginus Hispaniam , Pompelo Pro-!
cos. obtiumt. Abraituus Anto-
Pium desigDatam Qiiaestorem fa-
eit Snlpicio Cos. at non modo
magistratum inierit cfnm Panllo
Coi. et in ipso magistratu a^
'Caesarem i?erit in aaam provin*-
' ciam , verum etiam septimo ' sot
'magistratus raenso ad petenduiii
'Tribimatttm B^ittamit^ifviti bi'*
Digitized
byGoogk
^
?44
ORATdO
Dotque adeo m*gistratui geMC-
rit lueuse Decembrl , cuin ante
Idu8 eiii5 ineuiis Tribuojitus io~
ciperety et cxiremo eiuidem 4ie
Quaeiitura deftiaeret. Qaaln «iot
haec absorda, uemo noo Tidei:-
•ed ab UeuMngeto lcyAssinM re-
felloutur. Nihil euim aliud is
. curat f nisi ut Autouius Quaesti^-
ram iu urbe gessenl: quod si
sccus foerit, nemo admiretor.
Jam- Ycro Quaesturae candidftus
eiat Aotouius, cum P. Clodium
couaretur pccJideie. Hoc, ape^-t^
Tullhis roodo, dixit, Occisns est
autem Cludius a Mtloue meuse
lamiario, i|ote duos menses, ^iiairi
Pompeitts tertium ConsuL crearer
tur, ut io arg* J^iloo. docet A^-
cooios. ,£rgo AotoDius Rorasm
veoerat ad Quaesturam peteodam
Calvioo et ^essalU Coss, l^cc
Jegit attjeote Uirtiom Abramiut.
Sic eoim ille VUI. B. G. au
Caesar M, jintonium Quaesto-
rem euie jrroefecit fiikernis : ips^
cun^ equitatus f^aesidio pridie
t^oL Janua^r, ab oppido Uibroi^t^
Jfroficiscitur , ad {egionem XIIL
€ic, Suot aotem Kaleodao illae
Jaooariaey qnibos M. Marcellus
-«t Serv. Sulpicius, Consttlatum
inieruot. ^iemabat Cacsar Bi-
l>rMcte, et secum Antooiom, et
.Trebonlum bahebat^ oam eos et
•imul oomiaat VIL 8), et quo
in biberofi. miserit iX. Lega^s^
enarrat c* 90, dccimum TirebOf-
oium, et Quaestorrr^ Aotcmiai^
praetermittit. Paiet igitur, terr
tio Pompeii Cuosulatu paullp
antc an^i cjgti^m , aestiyis noiy
dvLXU> pera^tis, Quaestovem An-
lonium io Gsllia fuis^e. Quo
.^dom fiuao cias Quacstura ta
Pfghtanls Anndabqf collocatnr^
neque ambigitur, in Gallia, doo
Bomac, geslam illam foisAe su(»
, Caesare. Veriimtameo propter
eios et superioris aami^ torbM^
el.interregua, et pr^ter CaesaT-
ris sileutium priofoiu ,meosiuiis
haud coustatj inter Quioctilem
auiil ncc. quo Calvinus demum
et Mvssalla Coss. facti snnt, Ct
Martium anni dcci. quo meose
j^uaestor sil factus Aotouius, c%
quaindiu postea io urbe luansC'^
rit, Scd verba Tiillii, dcinde
ooniinuo , iustam. prjebeut cau<^
^aiu existimandi, Autonium anoo
Dcci. Quaestorem factum, aut
eum certe magistratum Romae
iuivisse, ^paucosque post menses»
^estivis a Caesart ^n Gallia traus*
alpina partem fortasse lungnam.
actiS) eo penrenisse, cum oou pa-
riim temporis in itinere cou^
sumpsisset. Garatqn.
Peinde , continuo j Solebant
Patres quas iu proviucias Pro-
praetores aut Proconsules annui
ipittfrentur, deiiide Qaaestorai
inter se sortlri, ut in eam pro—
yinciam mittereotur, quae cnique
sprie obveotfi9et.« aliqoaodo ta-
meu extra ordioem non ^enatut
aiit sortift beneficio, sed popuU
suirri^tis et lege perlata provin-
ciac mandabautur Quaestoribus.
Antouius ut primum iacius e^t
Quacstor, ouUa interposiu mora,
,i:9ntra ius et i^orem maiorum»
sine S. C. sine sorte , sine lcffc
,ad Qiestrcm cuc^rrii. Videbat
erun,, se sic oppressom esfc aere
,|i{licuo , sic desperatas et perditaa
y^tae suae xatioocs^ ot salvus esse
^npn posset, uisi^Caesaris opibut
et potcalia fulcirct et sustcuti^'»
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA &ECVNDA. CAP. 20. 545
rct,rei:/|im»liarj[fniHiii« Quaestuva,
11C anctor est Vlptauus de ofKcio
Quaestorii', infrressus est, eiijuhn
prithotdiam gerendortim itoHo^
rum^sententiaeque in Senatu di-^
cendae, Clcero3. Verrina Quac-
stur:i|ii vocat Principittm mafri^
stratuum gerendorum, et rcipu^
bficae adfuinistrandae. A&co-
tuus in dlvinatioDem ad illa ver~
Da, J*ecuniam publicam tA tra-
ctabaSf Ita sciibit: Hacc erat
frima Senatoris administratio,
Quaestorem ficri, tt in provin"
cia curam gerere pecuniae pu^
bJicae in usus diuersos erogan»
dae, Vude videa», ciu* Noster ib
Qnacstura potiMimum ausptcctur
non hic soluro, sed ctiam Vcr-
rina tertin, pro Murena, pro Sex-
tio,* io Vatioium, in Pisojiem, et
alibL Alii erant Quacstores ur-
bani , alii provinciales. Quae-'
etores urbani, ut docet Pedia-
Du», aerarium curabant^ eiusque
pecunias expensas et 'acceptas
if^ tabulas publicas referre con-^ ^
auei^erant, Proviuciale*, ut iam
diximus, in provincia curam ge^
rebant pecuniae publicae in
usus diverso9 ^rogdndae, A-
B&AM.
' ^ Sine Senatusconsulto , sine
^orte, sine lege"] In Vcrrem dc
QnaeM. legat. et Praetura urba-
jia : Quaestor ex S. C provin-
ciam sortitus es, obtigif tibi
Cansularisy ut cum Consule Cn,
Carbone esses, eam^ue proyin"
ciam obtinerea, E quibus, cou-
stu, Sen^tiiro, cum de jproyinciis
CoBtularibus ageret lege Sem^
pronia, statuisie etiam^ ;it quai-
dam ad provincias Qnaestores
miiterentar, nou tameii «tngulus
Qnavstores nqminatim siugnlit
assignasse provinciis, Tsed eoa
inter se provincias a Senatu de-
ereus ^fmsM • sortitos. - Nomimi^
qnam tamen extra sortem ex Se-
natnsconsnlto singulis DrovinciiA
aiisignabautur sui Quaestores. nt
jriraquellus ad Alexandrum, et
Slgouius lib. 2. de antiquo iure
provinclarum cap. 3. notant ex
illis Titi Livii vcrbis llb. 3o:
Laeliumy cuius ante legati, eo
anno Quaestoris-extra sortem^
ex S, C, opera utebatur, etc^ E
quibui patet, et S. C. et leg^
Quaestoribus provincias obtigisse.
Tertia obtiueodae provinciae ra—
tio fuit, ut Quaestor ad certJim
proviuciam lege ad populum per-.
lata roitteretur, ut vel ex boc lo-
co videtur liquere. Quemadmo-
dnm enim, postquam Seuatui
provincias alias praetbrias facie-
bat, alias cousulares,tum demum
Praetores, Cousutesve eas sortie-
bantury aut iuter se coroparabant,
aliquaudo taroen exUa ordiuem "^
populus Romanus eas suo suiTra-
gio mandabat^ ul Pompeio bel-
lum piraticum lege Gabinia, bell
lum Mitbridaticum legc Manilia,
Caesari Galliam et Illyricum le-
ge Vatinia, Piiom Macedoniam,
Gabiuio Syriam lege Clodia, ita
ordinarie proviuciai aSenatu de-
crelai iortiebantiir Quaestorei,
nonnunqiiam tamen eai lege et
popnliinfTragiis obtinebant. Quar-
tus demuro obtinendae provin-
ciac modus fult exlra ordinem,
^ine S, C sine sorte, sine lege^
ex sola magistratuum voluntate
dependeni, qui sibi Quaesiores
allegebant. Ad Attlcum V\h, t,
ep.6: PoTi^peius ^» roborM vir,
Digitized
byGoogle
546
ORArTIO
risti. Id enim unum in terris, egeslatis^ aeris alienl;
nequitiae, perditis vitae rationibus perfugium esse
dudcebas. Ibi te quum et illiu« largitionibus e^ tuia
"hh radicibua Qu, Cassium aine
€orte delegit, Caesar Antonium:
€go sorte^ datum offenderem?
Sed boc, ut dixi, extra ordinem,
idque TuIIint merito reprfhen-
dit, ciim ^e regei quidejo Quae-
store» sibi sine lege et populi
"VoluDtate tuflfragiif tettata dale-
gerjnt. Vlpianus D, de officio
Quaett. Gracchanus deniqueJu'-
'niu4 lib. st-ptimo de potestati-
Ifus eham ipaum B.omuhim^ ei
Numam Pompilium binos Quae-
atores habuiese, quoa ipai non
aua voce^ aed populi auffragio
crearent, refert. Quamvii Taci-
tusii Aoualium cootra tiraccha-
num seniire Tideatnr: SedQuae^
Mtorea regibua etiam tum ini'
perantibua inatituti aunt y quod
lex Curiata oatendit ab Luc,
'Bruto rqietita, JSIanaitque Con-
aulibua poteataa eoa deligendi,
donec eum quoque honorempo-^
pulua mandaret. Forusse tameu
'conciliari poterunt, si dicamus^
regibus quidem et prirais Coosu-
libns poieslatem deligendi Quac-
fttores fiilsse, quod aperte signi-
ficat Tacilus, sed necessarium
fuissey ut haec elcctio rata fle-
ret popult suffragiis et lege Cu-
riata, quod innuit idem Tacitns,
quamvis paulo obscuriiu. Grac-
'cbannm autem absolnte dixisse,
Quaeatorea non regum voce^ aed
populi auffragio creari^ quod rata
non esset electio, nisi popnli suf-
fragium accesttisset. Qug inclioare
videtur Grucohiiis Ub« 3« de co-
mitiis: quem Sigonius ita re—
prehendit. Neque vero legem,
Curiatam praetermiaaam in Anr-
tonio intelligere debemua,'^ ut
Grucchio homini eruditiatima
placuitj neque enim militare im"
perium, quod legeCuriattt daba^
)tur, uUo modo in Quaestore r«-
quirebatur, quippe cui pecunia
publica, non rea militnris a po—
pulo Romano committebatur*
Verum id Cicero aignificauit^ An-
ivuium Caesari Quaeatorem, n#-
gue a Senata^ quod ordine, acce^
dente sortCy ficbat, neque a po^
pulo, quodJUtbat extra ordinem,
datum, aed ab ipso tantum Cae~
aare, ut Caasiua a Pompeio fue-
raty nevQ utrumque exemplo, eaae
allectunu Priorem huius dratio*
nis partem non diseutio, quan-
tuiDvis Tacitus Grucchii seoten-
tlam auctoritate sna fulcire ti-
deatur: posterldrem ad institn-
tuui mihi assumo, qoae non in-
elcgduler roeniem Ciccronis ex-
planat. AfilLOf.
Vnum in terria'] Haec Terb*
indicaut rantatem. iupT»:' Quid
(*rat in terria, ubi in tuo pedetn
poneres ? iib. 4. ad Aitic. epist.
6: Nemo enim in tcrris eat mi-
hi tam consentientibua aensibua.
Hac rursum oratioBe: Etenim
quod unquam in terria tantum
jlagitium extitiase auditum eat ?
loEM.
Egeatatis, aeris aVeni, nequi"
tiae^ perditis ticS\ Videtur le-
^ndum, egeatati, aeri alieno.
Digitized
byGoogle
PHILrPPlCA«ECv8DA. CAP. 30. 54;
k
9qtdtiah^ ^perditis raiionihuSj >st «d c. i4. pro Amer. PeriliU^
•te. lutn^^^AeeomiiU debent er- TitsriB rlntloiies «11111*,, xum ileaiiat
86 nniiu et ciasdem ca«ui> non necesfaria Yitae subsidia, cum
di£[erenti)iii|^^atdiT«rftovum, cum tpes lianeste ravendi amista est.
«b njpo regantiir.^ Lahb* ^g^' Hcvsinc. Lambinum refellunt ea^
jtafis] Tranquillus in Inlio cap.
^7 : Tam reorum aut obaeraio-
rum, aut prodigae iuventutis
subsidium ujiicum ac promptis"
sirfuun erat: nisi quos gravior
criminum wl inopiae luxuriaeve
yis urgeretf quam ut suhveniri
posset a se, his pldne palam
quae observavimus ad c. 1. pro
Flacco. Vaticapus hanc vdlgataYn
tuetur. Gar. Corrigen^liim eM%
puto locnm ad scripiionem Cod.
Vat. qui babet, nequitia perdi^
tis vitae rationihus. Ilaud du>
bie euim vulgata. illa lectio natit
est ex ignorantia significalionis
beUo civili opus esse dieebdt, propriae, quam contiuet ea vox
Ajram.
Perditis vitae rationibus'] Ne-
■cio qui'locum hunc ita concin-
na^t, vt idem sit nbiquc casus
egestati^ aeri alieno^ etc. Sed
ycnf^.^sipe. novitate cohaereat ora<
nequitia, quae saepe est luxua
in profundenda pecunia. Ern. et
Schiitz retiniierunt n<?yi///fatf.
Per/ugium] Infra: Uabehat
hoc omnino daesar: quem plane
perditum aere alieno^ egentem^
tio, nihii Dvulamus. Sensus est: gup^si eutidem nequam /lominem,
^am^perditae sunt tt desjperatae audacemque cognove^at , huna
.vitae rationes. Idsm. In roedve- in familidritatem libentissime
tliato iibro legitur: ^imul ne- recipiehat, Coelius »d CiccpisU
jgfiitia perditis vitae rationibus\ 14^, boc Jpsum ante bellum ci-
Si delevcris simul, non impror vile pvaeviderat: In hac discor^
beSf ncqmtia perditis vitae ra^ dia video, Cn. PompeiUm SenU'
tionib^.. Fuit uoicifm perfu- tum, quique res iudicant, secum
gium aeris alieni, cum luxuria hahiturum: ad Caesarem omnes.
jperditac sunt vitae rationes, hoc
est facuU.ites, uude iitaris. Est
^euiin. nequitia luxuria. Donatus
iu Heautoul. a: Nequitia est
bixus vittie prodigus atque e]-
fusus, SaUianus lib. 6 : Nos tan~
tumnovum genus pupiH^rum ac
perditpmm sumus^ in fjuibus opu~
lentia esse desiit, sed nequitda
perdurat. Paulus lib. iv. sentcu-
qui cum timore aut maia spe vi^
vant, accessuros: excrcitum
confere/idum non esse, Wosier
hoc ipso tempore ad Atlicnm
lib, 7, cpist.-S. itarescripsit: Ve-
rumtamen hoc video, cum homine
audacissimo paratissimoque ne^
gotium essc: omnes damnatos,
omnes ignominia affectos^ om^
nes damnatione ^ignomtniaque
tiarnm tit. 5: (luanio tu bona dignos illdc facere: omnemfete
tua pairia avilaque ncquitid tua iuventuiem, omnem iUam urba^
disperdis, Graevivs. Icn. nequi^ nam ac nerdiiam plehem, Tri^
tia, undo rum Graevlo lcgo, /?c- bunos ralentes, addiio C, Cas-
quitia jperditis vitac rafiQJiiBu:!. stu: omiies, qni aere aUeno pre^
T^fquitTam esse luiuriaip/dictiihi jnaniurj' qucfS pTcires esse intel^
Digitized
byGoogle
348
'ORATIO^.
T T"!:
«I^
yapluls explevisscs^ (si hoc cst «plerc, .^(b^
statim eliiiAiks, ) . advolasti. , egens. , ^d triJ^A^upj.
ligOf quam' putaram, Causam
^olum illa causa non hdbet : re^
tiquis rebus abundat. AorjIm.
Bar^adoriuft profevt uescio quo ex
MSo profu^ium^ et firmat, addu-
clo loco ex I. Tuscul. 49. portum
potius paratum nobisy et profu-
gium putemusy qnomodo ibi ciim
aliquot libvis WSisbabet Victo-
rius: adde locum ftimilem pro
Caec, 3^. Sed utrobique viri do-
cti ex optimis libris iihndudum
leguut, perfugium.' lu frequcn-
tis^iMia permulalioQCVufgata hic
etiam eit retiiienda, quamvia cum
codice illo Burberinus ulerque
coiisentiat. Oaiuvtox. ' '
Si hoc est explerey ^uod stet^
tim effundas] Ific ^liqnid dcessi
videtur,puta hdurirc ycl devoraret
Vel alfquid tale post verbumffjr-
plere^ ut sit, ** hoc est explj^e^
hawrire quod sta/im 'iffiuidas.
nibii tamen adtlo, rcclamantibit»
oiuuibus libris. Faeiin. Iu Gal-
lia cum te effusis Caesarii dooa-^
tiouibus explevisses, multa etiam
Tapuisses> ct proviuciam cjpilas-
»es, ct stalim male parta male
perdidisses, ad pristinam egesta-
tem rcdactus Romam cumculo
rediiiyti ad peteudum THbuua<r
tum, ut rursum ab alla egcstate
posses emergere^ Addit orato»
riam correctionem , quia videri
poterat non ^atis propvie lociitus,
Si hoc est explere, quod statim
effundas, quod est dictum ob-
scuriiv^ oisi legatur, Si hoc est
explere^ depordre , quod stafim
iffufidas» Aniuuc. Hacc eit coji'-
iectuta Facrni. Forrt sdrrpsit fcl-
cerd, si' hoc est expteJej rqpere
quod statim yffundas, Verbum
saue de^ideralur in Ttillio, ideo-
quc in rditione FaSrni fiis ver-
bi^ pvaepOsita est stelhila ind«z
vitii. Graevivs. O^iues fere de—
siderniit aliquotl verbuiii posi
expUre, quale est hhurire, vel
devorare^ vel rapere, ^go ex^»
haurire fui^^se credo, quoa , quia
alt ea.deiu «^'Ilaba iiicipit,* labra**
rios fefcltit.' flEvsiNC. N^bri pu-
to iTeeBSc: verum Tiitfiaiiini
fguxvXo^tiiv aguosco. Seusnk T^it ;
si boc' vcrbum exptere de ils re—
bus usuvpavi pote^i ^ qd^i^^sthtitti
cliunduuiur, Vio Hab. Pdst. i6*
exqua ni/iil iUi dehaHi potekt,
quod Huii dut furtitef feriity aiit
facile resiituatyh^.t, quod de-
tVaclum. Wouudum etiam pro
iVIur. *aS. qui consuinpfd'' /e-
plere^ 6repta recuperare ^^iient,
t ARAi'0.v. ' trnestias pro fuod
statim lcgeodum esse putat quutit
statijn, et ScUiitz, ad orationeiii
pleuaui reddendam post exphra
iiis^-ruit iu textum in^erere» hx
nullius correctione egemus, ut
Garat. recte monuit.
jidvolas egens ad Tribuna*
ium\Vvo egcns U Col. babet
eiUs. quod quauquara duviuscu*
lum mibi videaiur: guja taiueu
/etpaulb iufra dicit, Istevendifum
atque emancTpatum Tribunatuni
constliis vestris oppesuit : et li-
ber liiiq uon mcdiocris vetujta-.'
tjfr est, praeterire uleatlo uoo
pUcoic. FfHiiARXVf, ^dvpidui
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA sfeCVtNDA. CAP. 20.21. 3*9
hi ia eo maglslratu, si posses, viri tui simllia
XXL Accipite nunc, quaeso, nou ea, quaeo'pse
im ^e, atque in domesticum dedecss impure alque
tgens] AntlqnvLB liber aflvola'*
sti eg^ns.' ct paiilo po^t in te
M. Antoni^ sltie dictionc autem»
FAKRXVii. Hamb. omncj codicei
ait babere, advolaati. Sed ora-
iiea VSi^ cxcepto Vatic ctLam-
biniaois, aduplaSf quod noa im-
merito letiuehdnt Barbador* et
BeuKiug. Tiibui euim potest ad-^
volasti emendationi aliciiiuit, qiii
a praecedente cucurristi jd fla-
giuri falbO putaveril. Gak. Tce^.
Cud. len. adpolas.
Ft in eo viagistratu, ei pos^
ses, vitrici tui similis ,esses\ Firl
tui similis^ o. 1. acripti. optiine.
liis autem Terbi» Curionera dc-
•ignaty <|ui superiore auuo Tii-
j>unus plebis fuerat, einptusiine
a Caesare ab eias causa pertina-
dter ateterat. quid autem hibi
liaec vcrba velint, cx eo loco iu-
telligere licet, Sed, cito mterve^
hit Curio, qui te a meretricio
quaestu qbduxit:^ et tanquam
stolam dedisset^ in matrimonio
stabili et certo locavit. Sic etiam
iocutus est Post red. ad sen. Ea*
que dixit, quae, si eiu» vir Cati-
lina revixisset, dicere non esset
nasus; Ferrar. Ft in eo ma^
gistratu, si posseSy viri tui simt-^
lis essesy Pro viri iu lib. Vati-
cano est virtutis ; omnino men-
flose: vitrici est in aiio libro^
qiiod placet, et de P. Lentulq
intcllincndum est. F. VRsiiWt.
Titriei placet Fulvio VisIbo. jSt4
cum P. Lentnlus Snra fnerit gen*
tis patriciae, noa potuit gessisa*
Tribunaturo. Quare retinenda est
communis lectio viri^ id est, C.
Cutionif, qni anno superiore, vel
potius boc ipso anno Tribuniu
plebis erat, itta^iAtrattimque suum
Caesari addixerat M manciparat,
ndco» nt nemo flagi^antlorem fa-
cem bello civili subiecerit. Di^
citar Tir Antonii eadem meate,
qua superias -dicitnr a Curionm
in matrimdnio stabili et certb
locatus ess^. kMil si posse^^
quia diffictle foit Antomo Curioni«
fllmilem cyadere, quod nequt
animo, ncquc ingenio et cloqneu'^
tia ad Curionem aspirareu Abram; .
Curio superiore anno Tribuont
fuerat, et Caesaris causam egc«
rat: yida c. iS. Hbvsino. la
Vat. non virtut^ est, sed i^irt»*
tif mauifesta cojrupcio cz piri
tui. GuL»
jiccipite\ Duplex attentioni»
conciliandae ratio: altera, st ,dl-
recte pcut, allera, m r«ramj d«
qiiibus dicturua est, magnitudi-^
Qem. osiendat» doceatque, .qua«
dicuntur, ea non alicna t^^ sed ad
ipsos auditores pertiner^. Vtram-
qiie raiiouem usorpat: Accipit^
nuncy quaesp, .directa petitio.
Seqnifnr, quae in nos fortunaS"
que nostras,id est,nostram rem-^
puhlicam, quibus magnitndo rel
oslendit4|-. SiinHl ferspicustaiia
Digitized
byGoogle
:)bo
ORXTIO
inleiDperauter, aed quae in nos forlwnasque nostr^.
id est, in universam rera publifcam, impie ac nefai'ie
fecerit Ab huius enim scclere omnium malorum
principium natnm repeiietis. Nam, qnum t. Len-
tulo, C. Marcello, consulibus, Kalendis lanuar^
ciusa dlceadx proponit , et iam
dlcta remoyet aL iU, qiiae dfcia*
Tu» ett. ABaAM.
Quae in nos, foriimasque no-^
straSg id eH Mniveraam rempu^
klicam] id eet in univeream^ o.
1. Y. FfiRRARiVS.
Impie^ac nefarie] //iipi>y i{iiau
in matrem, ne/arie, qnasi iu Deos«
Omaee enim charitatee pairia
una complectitur j nt dicitur iu
libris Of&ciorum. Haec Tcrba
Ireqaenter cohacrent. Exemplum
ait in Verrem de Praetnra m-bana :
JduUa enim et in Deoe et in homi"
nea impie nefarieque commisit,
Quem in locum Ajcooiuit : Ne/a-'
rium,quodeacra poUuit^farre pio
solita celehrari. erf^o nefarie^ sa"
erilege, Sed de nefario proMi*
lone et alibi. A£|u.m.
Natn cttm] De Tribunatu ple-
bisAntonii et inilio bcUorum ci->
vilinm plura dicturus^ iacit vel*
ttti narratiouis siiae tundameu-
tnm, et chrouologlam iostitiiit,
exposito non «olnui anno^ scd
ttiam -die, qno Antonius occoepit
inis intercessionibns tnrbare rem-
pnblicam. Abram.
L, Lentuloy C Marcello Con-'
sulibus'] Duo brcviter hic bnnt
diceuda, alterum, qni fneriot hi
Consules: aUerum, qnoto urbii
conditae auno gesserint Consula-
tum. De priore ut dicamus, (^cns
Corneiia duplex fuit, patrici»
et plebeia. Rursnm gens Cornelia
patricia varias in familias fuit de-
scripta. I)am alii dicti snnt Sci-
piones, alii Sullae, alii Ceihegi,
Cionac, Dolabellae, Len^uli : fa—
milia Lentnlorum in aliaa rqr-
stttii familias est propagata. Fne»
runt enim Leotuli Spintheresy
Marcellini, Surae sive Cmres.
Lentulns Spinther Consul fuit
cnm Hetelio Ncpote anno 696«
ab Yrbe Condita. Lentulus Mar*
cellinus anno sequeuti cum Marcio
Philippo. Lentnlus Sura, vitricut
Antonij, qni inter coninratos ioL
carcere necatits est, Consul fue-
rat cum Cn. Aufidio Oreste, octo
annis ante Ciceronem. Jam cuius
familiae fuerit noster hic Len-
tulus, dubitatnr. Videtnr ad Sn-
ras sive Crures periinere. Huua
euim viri docti esse contendunt»
cuius memioit Coelius epistola 4.
nd Ciceroncm, aiens : P. Doiabel-»
iam quindecimmrumfactum, IIoc
^ibi hon inpideo. caruisse te pul"
chcrrimo spectaculo^ et LentuU
Cruris reputsivultum nonvidissc,
Ai qua spe, quam certa opinio^
ne descenderat? quam ipso dif"
fidente DoiabeUa? etc. Crede-*
reuiy hunc Lentull SurAe filium
eue, propter consortium nominis.
(Solebant enim veteres eiusdem
f^amiliae coguomenta sus, cadem
siguiScatione scrvata, nouBunqaazqi
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. m) 55^
i^entem et prope cadentem rem publicam fulcirc
dcflecterCi nt allbi ditimnt de
Cascif et Priscii, et Suctonius a
patre Lcni dictua Tranquillus»)
Sic a Lentulo illo Sura patre
Leutulua Crus facile nonien ac-
cepcrit. Ccrte Dio P. filiiyb ap-
.pellat. Quod ad p. Marcellum
apectat, fuit e geutc Claudia : qnae
gep0, perinde ut CorneliM, duplex
fuit. SuetouiuB in Tiberio cap* i.
Paiiicia gena Claudia (fuit enim
0t atia pleheia nec polentia mi^
nor, nec dignitate) orta ett ex
JlegiWs, oppido Sabinorum» Pa-
tricia in faniilias duaa potissimas
Pulchrorum etNcronum; plebeia
in duas itidem est prupagata;
qnorum alii Aselli dicti tidentur,
alii Marcelli. Marcclloa aufcm
fnisae* plebeios, cousut ex eorum
^ribuuatu. Livius lib. 9: Tri-
huni plebis cum Praetore et de^
€em legatie pro/ecti, Marc, ClaU"
diua MarcelJus, et M, Cincius
^limentiuA, Trea autem sub
initium belli ciTilis Marcclli flo-
meruut. M. Mkrccllus, pro quo
cxtat Ciceronis oratio, Consul f uit
anno 702. anno aequeuti gessit
consujatura C. Marcellus, M. Mar-
celli sobrinusydrs^ioc, sive ulrum-
fjuc enim fertur) u.StX(f^oq, frater,
inqnit, Dio sive potius frater pa-
truells, anctore Tranquillo cap.
29, lib. 1 ; C, Marcello, ^uifra-
tri patrueli suo Marco in Con-
•sulatu succetserai, Hic est, qiii
Octaviam Augiisti sororem uxo>
rem habuit, e qua natus ille Mar-
«cllus deploralus sexlo iEueiuos.
Tertius fuit bic C. Marcellus,
Marci frateri «t tum ex aliis con-
stat, tnm colligittir ex Dlone, qui
ntrumque Marci filium appellat.
Quoto urbis coiiditae anno hi duo,
Lentulus et Marcellns, Consulea
fnerint, et bellom ciTile exarse-
rit, non constat inter auctoreib
Yelleius hauc ioiit chronologiatt
snae rationera: Lentulo etMar^
cello Consulibus , post urhem
conditam annis occiii, et anno
Lxxitx, quam tu, M, Finici, Con^
sulatum inires, bellum civile ex^
arsit, Dio Cocceiaons biennitt
seriur abno ab V. C. septingeu*
tesimo quinto assignat coruiii
Cousulatnm. Itixx.
Labentem et prope cadenteml
' Luc. Lentnlns Consul ipsis Ka-^
lendis Tanuariis retulcrat ad Se^
natum de surama republica, qua4
Caes.iris factioniDus ruioam idio^
nabatur, et Patres his factionibui
occurrentes labentem et prop#
cadentem rempnblicam fnlcir^
cupiebant, id est, tantis malis re-
medium adhibere. ne respublitay
qiiae insur cniiudam aedtficti
vitium facere et riiinam mlnart
Tidebatnr, penitus corrueret et
affligeretur. Labi est sensim si-
ne sensu deorsum ferri, cade*
re et snbito et cum tttmulti&
procumbere. Qnidam e vet^i-
bus« ut ainnt, codicibns legunt
labantem^ quod fortasse magi«
quadrat. Est enim labare, gra-
viter concnti, et praesentem rni-
nam minari. Et stne qnae la-
buntur, nullo amplius adroini-
culo sunt fuleienda, quae bbant
autem, etiamunm fulciri poskuat.
Digitized
byGoogle
$51
ORATIO
'cuperelf3, ipslque C. Caesari, ^i sana nretite^ ea^
aet, consulere velletisf lum iste veudLtum atque
Jjabare est ntitare, TaciUare, riii*
nam minari. ^iEoeidps:
— labat ariete crebro
JanuOj et emoti procumbunt
cardinej)ostes»
£t clariii& 4:
Solus hic injlexit sensus, aru-
mumque labantem
Impulit. —
Hanc antera. anegoriam libenter
naurpat/ nt de Uaruspicum re-
spoDsif : Providete^ ne reipubli-
^ae status commutetur, Etenim
pix haec^ si undique fulciamus^
iam labefacta, f/r, inquam^ in-
nixa tn omnium nostrum hume-^
ris cohaerebunt» Pro Sextio:
Jn f^rauissimis temporibus cwi-'
fatis atqutf in ruinis eversae at"
gue afflictae reip. P. Sextii tri-
hunatusest a fortuna ipsa coi-
locatus, Abk. Labantem est qul^
^em in Colou. et Gracv. sed Va-
ticanus et ceieri retiuent l<fben-
tenh hoc eat, quae coepit labi,
ct iamiaiu cadet. Graevivs. leu.
ct alius cod. Graey. labantem,
Ut Abram. antea yoluerat: Va-
lic labentem, quod Graevius re-
tinet explicans labi ^ incipientem»
Sed ai plus est prope cadenttm,
Bon labentem^ scd labantem
vxaecedere debet; quod minuf
l|st, et nutantem, ruiuam minan-
tem si^nificat, quae fulciri adbuc
potest; labentibus euim sero ful-<
cra parantur. Uevsikg. Primuf
Car. Stephanus labantem suo ex
cod. recepit, deinde Lamb. ad'^
(lito suorum te^timouio, postre-
lAo Hcufiug.. iu etiain in cod.
Mauriciano et«e, Gruteri «dnota-»
. tum manu reperit Abr. Grono—
vius, ut ad lustin. xxx. l. lo. te>
ftatuf efit. Rectissime: atque
hanc lectionem magnopere con—
firmat locuf pro Mil. 26. Sed
quis non inteUigit ^ omnes tibi
reip, pa.rtes aegras, et labantes,
ut eas his arnds sanares, et con'»
firmares^ esse commissas ? At
enim in Epist. ad firut. xviu. tt
primo quoque tempore ferre prae^
sidium labenti ^ et inclinatae
(cod. Barb. hic addit v. paene)
reipublicae : tum pro Rab. Post.
16. veterem amicum suum etC'
labentem excepit , corruere ndn
siviff fulsitj et sustinuit re, for^
tuna, fide ; hodieque sustine^,
nec amicum pendcntem corruere
patitur, Cave itaque damnes,
licet non fequare, labentem,i^vio6.
praccipua Vaticani commendat
auctoritas. Garaton.'
Ipsique C. Caesari] Quoniam
potuit Antonius cansari, se inter»
cessisse Senatuscousulto , quod
Caesari. cui fneratQuaestor anno
snperiore, iniuriam fiori videret
(siquidem factum Tucrat S.C., nti
ante ^ertam diem Caesar exer-
citum dimitteret, si non faceret,
enm . adversns rcmpubUcam fa-
ctunini videri), idcirco prudcnler
buic obicctioni nosier occurrit^
aiens, Senatum C. Caesari, si fa*
na mente esset, et Seuatui ob-
temperare vellet, consulere yo*
iul&se. AnRAM.
Tum istfi venditum'\ Caesar
Antonium niagnis lar^rtionibii»
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 535
einanci^atam tribtinatum , Consiliis vefitrk :oppQ«»
tSbi deviuxerat, eique Tribanx^
ium fuum vendiderat , et quan
aere et libra mancipaverat An-
Vuiiut, Qt eo Tribunatu Caesar
Vmquam re proprla abuteretur
luo arbitrJitu* Tribuuatum auum,
lU veaditum consiUii Patrumi
pppotuit Antonins, cum decreto
3eaatiu intercesait pro Tribuni-
cia poteatate, ct eam ob rem
ifentenua Senatuf i|idicatuf eft
fecjffe contra rcmpublicam, qnttxa
i|le Senatuft ignominiam timere
c)ebet^ quaai «ecurim auif cervi»
qkha» imi&iaeatem. Multi eniiOy;
qui cam notara minores ob cul-,
paa cootraurant, penitua everti
tf, alBACti corruerunt. Idbm«
Emancipatum] Scripti, vu1ga«*'
tique aliquot, mdi/icipa/um, quam
lectiouem in ThetauroFabri ad-
probatam video^ Recte tamen
•cribitur emancipatum/idi est ad^
dicium, ut iufra, de vendita^at'-^
que addicta sententia: dicun-:'
tur eoim emancipari, quae veu-
dnntur,et in alienam potestatcm
traduntur.' Vide interpretes Sue-'
tbnii Oth. IV, Parei Lex. Crit. p.
4i2. et in primisGronov. ad Epibt.
XLV. Npnxum II. 283. Hevsing.
Propagavit emancipatum ado^-
lies Gruteriis, quod mirum est:
apud sotum eoim Lambinum id
reperit: sic tamen in ^aticano,
unde habuit Muretus. Gar.
Tribtmatum consiUit vettris
cpp09uii1 Res varie « variis de-»,
«cribitnr. Pretijttm open^e ft|e«,
ri( aiiquorum verbA proferre. Cac-
MT lib. 1. d^ beilo civili vi^en
ToM. I.
Tult Senatum libemm qoq luis*
se: Sic pocibus Consulij^ ter*
rore praeeentis exercitue, minie
amicorum Pompeii plerigue com^
pulei, Jnpiti et coacti Scipionif
^ententiam eeguuntur, uti ante.
certam diem Caesar exercitum
dimittat: ei non faciat^ eum,
advereue rempublicam facturunL
videri. Intercedunt M. Antoniue^
Qu. Caesius Tribum piebis, Re^
fertur confeetim. d^ intercessio^
ne Tribunorum .\ dicuntur een-
tentiae graves, Vt quisquc acer^
hissime crudeliesimeque tUxit,
ita quam muxime ab inimicie
Caesaris collaudatur^ Epitom«
Livian» lib. jo^. Cum Senatue^
consultumfactum esset^ ut suc^*
oessor Caesqri on^u/ia mittere^
tur, 3L Antonio et Qu, Cassio,
Trfbunis plebis, quoniam inter^
ceeeionihus id S, C. impediebant,
urbe pulsis, mandatum a Se^
naJu CousuUbue et Cn. PonP",
pe^Sy ut viderent, ne quid res^
publica detrinienti caperet^
Quo^ si, ut narrat Caesar, Se«
sataaconsullnm jHi^ vi fuit ex-^
prestam, qno jlecrttum est, ut
ante Cjertam diei|i Caesar exer-
citum dimitteret, repreheadeudu«
noa est Antonius, qoi coua^tua
est iatercessiooe rem impedire»
Sed vereor, ut Caesar causam,
suam agat calli^ius qifam verius,
nc. iniuste Consulibus ,et Pom-
pei(y bellum intulisse videatur.,
Pio Cassius lib.,4. rem alitcr^
murat, nec omni cufpa liberat,
intercessionem Antoniik Vost-*
9|iam egit 4« GA(^Mxis .UtttiU
■■ • • z ■ -' ■
Digitized
byGoogle
554
ORATtO
per Ctttiontm alUiis , et hl Se- suiUy et curn clamot^ laadeuUes
natu per Antonium rccitatis, lub- Antonium, id ratum haberi Jla-
dit: Cum sententiae essent fe- gitabant, Rcpugnantibus auteni
rendae eae non a singulis pro^ Consulibus, rnrium olias condi-*
nuntiatae sunt {tnetuebant enim^
ne qnis perecundia timoreve com-
pulsus secu^, qUam sentiret^ di~
ceret) , sed i^ diversas Curiae
partes discesium est, Ibi qui
tloncs Thc^dcstas, nt ' videbantnr;
proposnerunt amici Caesaris, qui-»
bns restitit Cato: Bt Lentulus
Consul Curia eieCit Anioniuwu
Quae si vcra snnt, ct imprndefh*
Pompeium is tum in suburba-' tissime Caesar ea pr*etermi«ii, ctr
nis cunt exercitu erat) ab armis impudentissime Tullius Antonio
iuberet discedere ^ repertus est suam intcrecisioncm bbiecit. Sed
nemo : Caesarem* vero universi fortassc Plutatcbn* et »*em et per-
pra&ter M. quendam Caecilium souas et tempora cOnfuderit- id
et Curionem eum, qui litteras^ enim, quod in viu Caesaris ct
attulerat, eic. Hia ita dicretis, Antonii Antonio tribuit, in viu
tamen per Longinum Antonium^ Pompcii refert ad Curionera, qul'
que effectum est , ut neque yCd »nno supcriorc fueiat Tribanus
die, neque postridie eius diei piebis, ▼olueratquc, tit uterque
quicquam ratum haberetWf Id simul cxcrcitum dimitteret, et
reliquis indigne- ferentibikSy lu- ut narrat ttiam Appianu* lib. 2.*
gubremque vestem sumentibus, de bellid civitibus: Cum roga^
cum ne sic quidem ratum fieret rct Curio, ecquid iubeant ambos
decretnm, tahien -ea sententid potestatem deponere , viginti
perscripta est. E quibus Tides; duobus id non placuit, ^ecenti
maguo totius ordiois cotisensu' septuaginta omissa contentiont
fuUse dccretum, ul omniuo Cae-^ ob commodum publicum in Cu^
sar cxercitum dimitteret. Al Plu- rionis sententiam aiscesserant»
tarchiis in Pompeio, Caesate, An^' Sed baec, nt dixi, auno superio-
tonio rideiur omuem cnlj^am in' rc. Hoc autem (emporc, quo de
L. Lentidum transferre : Cdik nuuc agitur, cum minaces lilte-
Caesar ei lis' qaUe Hcripserat ras Caesar ad SeHAtum misisset,,
iusta et moderata petere videre- siye per Curiouein, nt volnnt Dio
tur» Tandem vero cum de dtXo-* et Appiauusi sivc potius per C*
bus Patres rogarentur senten-^ F»biuin, iit Caesar ipse . tesutur,
tias^ censerentne^ ut Pompeius ijs rccitatis, mngno totins ordiois
exercitum dimitteretf rursUm,an* consensu conclamctum est (in—
eensrrent, ut Cciesar, cumqi/e qult Appianus), denunciari be^
pauci iaberent PoMpeium arma lum, iussusque ei succedere Zb
ponere, Caesarem propemodum' Domitius. Quac verissima e$se,
omneSf surgens Afitoniuh roga^^ c^tstsMpe Tidetnr ^ex epistola de-
•-iV * P^fdereturne, ut Pompeiu^' cfma ad Tironcm. Etsl eniia*
et Caesat 'armd poncrenlt, ex^r-' lit^n 'ndfiiit CS«eto,''cum baec'
citusque dhnittt^rent. Hanc sen- ' ag^ie\jtnt, tamen ttHio J)0« di^
tentiam tomnes darc ^mple^ atf *tofcem ncccssif .*' ^o ad ur^ *
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA: CAP. ai. 555
^nif, cervicesque suas ei, subiecit securi, qua multi -
minoribus in peccatis occiderunt. In te, M. Auioniy
bem acce^si pridie Nonas lan,
Nec- cauia iiiberat, ut mentiretur,
cuin et ad suum litiertum scH-
beret, et adhnc amiens esset tum
Caesaris^ lum Antonii : Omnino,
inquit, ei ipse Caesary amicus
noster, minaces ad Senatum et
acerhaa litteras miseraty et erat
adhuc impudenSf qui exercitum
et provinciam inpito Senatu te-
neret: et Curio meus illum
incitabat, Antonius quidem no-^
ater et Cassius nuUa vi expulsi
ad Oaesarem cum Curione pro-
fecti erant. Abkam.
Bi subiecit securi'^ Periculo
Tcl etiam supplicio, quia securi
cervices amputabant. Herodianns
libro 8. occiso Maximino: Bal-
binus vero etiam ipsc hecatom-
bas immolavit, omnesque magi^
stratus et SenatuSy ut si excus-^
sissent securim suis ccrvicibus
imminentem, Elegans illud lu-
liaui Ijb. 4. Anthologiae cnp. 32.*
tl^ uQxovTiittov TtiXixuv, cuius ali-
bi memiui m^ facere mentio*
nem :
llif fi>v aUTQulvriq, m"XiMV¥
^ltfUQOUJt doxeviiq,
jip Sl 'OuoqiQOV^ifi, aqyvqop
tlfli fAOVOV,
Si pecces, rigidam cernes hic
stare securim,
At vero argentum sum mo»
do, si sapias. .
DamDatorum tame^ capita non
tqlum aecnri, sed etiam gladio
demebaot. SparUanus iu Cara-
eallt: In conspectu cius Papi^
nianus securi percussus esf, et
a miUtibus oecisus : • quo factb
percussori dixit: Gladio te exe^
qui oportuit meum iussum, E
^ibus coUignnt Vtti eruditi, ma*«
ioris ignominiae lu *m gladiuraf
quam securtra, etsi l^orus lib. i,
cap. b, de Illyrici.1 .geus Tidetur
innuere contrarium : Legato^
quoque nosttos oh ea, quae de^
liquerantj iure agentes nec gla-^
dio ' quidem, sed, ut pittima^, se^
ouri percutiunt, Ab&am;
In yninoribus peccatis] Mino'^
ribus in peccatis, o. 1. v, mulio
elegantiu». Ferraiiivs^ Cum MSi*
Ferr. conseuliunt ambo Barb^i^ul
Vatic, et Nouius p. 387. qui ba-
bet eliam, sed uoa recte, cem->
cisque, Gar.
In te autem'] Supra dixerat^
Antonium, cum interc^ssit, cer-^
vices suas ci i>ecuri subiecisse,
qua multi miuoribus in peccatls
occidenmt. Nunc • consequeu-
libus, et poena iudicio Senatus
inflicta Antooii peccatum exag-
gerat. Hanc autem notam a Se-
natus dignitate amplificat, qui
tum erat incolnmis, necdniti
CatoneSf Marcellos, Lentulos,Do-
mitios caeteraque iUa luniina rci-
publicae bellis civilibns amiserat.
2. amplificat, quod in eo mos
maiovum servatus fucrit , eaqua
notatus fuertt ignominia,quama-
iores notare consueverant eos, qni
damnati et convicii fuerant quasi
p^rduelles in rempublicam. Abr>
Za
Digitized
byGoogle
356
ORATIO
id decreifdt sonatus^ et quidem incolumiay iie«idum tet
luminibus exstinciis,. quiod in hosteni togatum decerni
csl solitum more maiorum; ^t tu apud patres cou-
Ib Vatic. et Golon. defici^ «Kt
tem, i«l({0< mcrito. Facile koo
•ppsrcbity intcrpniiclioBe • roe
titinfra mnintai moremmiQrum:
0$ tu apud Patnta cwscnptos
tt^, h. e. ei tn umen aoine «•».
Sic cap. 43. Vide Hfoitian. , #d
«. i6. pott red« in Senatu. Hbtp-
■iKO. Vcre est viri praeiuntiein-
ferpnDCtio, ^ain dederant ftntee
iaro Ald. liaug* Ceiner. P. Man.
ct Gar. 6te{^, Gar. Interpnn-*»
pungenduiu etse putavi tex-
tnm. Vat. ct Colot. merito autem
omittunt, quornro auaoriutem
Heuting. tecutut est.
Nondum tot luminaribus e*-
stinctis] Luminibut, tret 1. ▼. in
queit Col. quod ita platet , ut
non dnb ^Um, quin lioc irerum,
illud alierum tubdititium sit,
FERRAKivt. luminibus exstinctis]
Ferrario, qut in Col. et duobut
«liis codd. inveoit luminibus,
bapc lecuo praeplacet. Teeg«
Gud. et leu. luminaribus»
Quod in hostem togatum de-
cerni soliium] ExpUcat ScLot-
tU5 uotter d. cap. 12. Grvt. In
hostem to^atwn decerni] Sena-
tus uonnunqiiHm deccrnebtt, ut
perturbaiores reipublicae iu ho-
atium uuiuero haberentur. In
Pisonem : De me Senatus iia
uecrevit, Cn, Pompeio auctore^ et
eius sententiae prtncipe, uty si
^uis impedisset reditum meum,
in hostium numero putaretur.
Vbi dixirout, 3enatnm noQnnn^
quam iu decreia tua muoiitte,
m adtcriberfi, ti qwit inUrcette-
rit, te gravittiroe l^ruro, vel
uitercetsorero videfi C^cturam
oonti-a reropublicaro, Tel enm in
hottium numero habf ud^n. Quao
eodem pene reci^ei^auU Idem
•nim fuit videri fecftf^l contr«
xempublicaro ttqun ia hottium
Quroero censeri. Oiim pro Scjc?*
tao, de eodero Ulo S. Q. facto m
«fnlentiam Poinf»eii 41*%^"% ^
additum: Ne guis impediret, ne,
^uis moram uUam Jacsret: si
quis aliter fecisset^ eun^ piaHe,
eversorem reipub. fore, idque
a^naium ffravissime laiurum, et
ut statim de eius facio refer'^
retur. £t epittola ^. CueUi ad
Ciceronem haec verba cuiutdaW
S. C. referuDtiu': Qui impedie^
rit, eum Senatum exisiimare con^
tra rempubUcam fof^sse* In ci-
Tcs armatos ideip eti«ro Scna*
tus pronuntiabat. Abaam.
Bt tu] Secundom argumci^»
tiuu ab impudentia M. Antontjy
<^ui cum tibi conscius ettet hu'*
int notae • Senatn tibi innttae,
ita tamen omnem pudorem ab-
iecerat, ut non vererctur in it>so
^Senatu contra Cicorooem inveh^
quem tciebat patrem ct couSer*
vatoremreipublicae a Senatn fuiS"-
se iudicatuui , postqnam CatiU-
nae coninratjonem oppressit, et
rempnbUcam ab eiitio liberavlt.
lilXM.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 31. SSj
6criptos contra me dicere aasiiB es^ qarnn ab hoc or<»
diae ego ^onservator cssem, ta hbstis rei pu^blicaa
iudicatus? Commemoratio iliiits tai seeleris inter*
missa est, non meraoria deleta. Dam genus homi-
nnm, dam popoli Aomani nomen exstabit» (quodqai*
dem erit, si ^er te ^cueiit» sempiternum , ) taa iUa
^mmemoratio'] Tfriinm tr-?
fQmentum a conteqiienti ductum,
ez infamta ec indicio poBteritatii :
quia nimiram, etai ad aliquod
tempus intermiua fuerit illin*
«ceVria commcmorat^o , tamen
iioc factnm litterii mandatur,
lioc litteria proditnr, neque uHit
Ququa^ ao<aB. de iuterceuiont
tam ncfaria codticescet. |oBM,
J)um papuii Romani nomet^
9^abit\ Gredebant iniperii po-
pulique Romaui nomen fore aem*
piteraura.. Qnia niroirum aedi^.
ficando Capitolio^ nt narrat Li«^
Vina lib. i., Tarqnioiua, u/ /t*.
hera acaeteris reUgionibus arem
Weset tota fvuis templi^ue eiu^,
quod inaidificaretur y exaugU'^
tare fone^ s<^ceUatjue ^t^^Miit.^
Sobdk: Cumomniwn saceihftmn_
9xauguratione8 admittereirt chfes^
in Termjini fano non addixete:
idquf. omen augurlumque ita
acotfptuv^ **'» Bow motttfn Ter»
fnini ^edemt unttmqu^ ^um Deom
rurn non euoeatum sacratis sibi
finibus firm^ stabiliaque cufictn
portender^ Ttoc perpetuitatis
muspicia ^ceptOy etc. Furiut
CamiHus apud eundem libro S
expnntie: Hic Capitoliuin est^ ubi
^ucndam eapite humano,inventp,^
responsum est, eo. loco c€q>ut re-
Tum summamque iaipt^H fo^<
ffit fimm mtgmrat9 Hbernretur
^pitciium, Tupsntas fBrminus^
que maximo gaudid patrum no-^
strorum moperi s€ non passim
QvLod scirieet jhiB aufpiciia portendl
putarent, neqne terminei imperil
Itomani motnm iti, ct eiiu iu-<-
tentutem perpetnam fore, atqa^
proinde 'iiomen popnlt Romani
aeiupiternnm, Hhi« llliid r i&t
9eidofl-
His, ego nec met^s/^erupt^ntt
tempora pono,
Inqjerium siwefine dedi. -—
fnde aetemt^ urbs dicStur. Tt-ti
'buHns lib. i , eleg. 5t
Romulus aeternae nondmnfor*
maperat urbis
Moenia, consorti Hon hm*
bitanda Remo^
Ex bac etiam pet9iia9i<>9.* ^'^
9 ^neidoB.;:
Nuil(9 dies^ unqu^ mmori
pos eifime^ aepo^^ \
Dum ^mm^L Mneae Ct^itoH
immobilo saxUnh
jiccolet^ imperiumqae fatsf
Roma^us holbebit*,
Haratiui;
-9- dwn GapitoUun^
Scandet cum tacita virgin^
Pontifejf,
W «Bt, dfii^ popuU Rajnn^i non.
xnen extqbit, A^it4B$*..
Siper te HpuerJt] liioobitvecAtiA
est iu librb V»tlca;»9. F. YnixitTK
Si per te Keuerit] fUii (11 tuiiv
Digitized
byGoogle
358
ORATIO
peslifera intercessio nominabitur. Quid cupide a se-.
naLu, quid temcre fiebat, quum tu, unus adolescens,
universum ordinem decernere de salute rei publicae
sceleribuB rfmpublicam everte-
Tia. ABRAii. Ucuerif\ Vat. licebit,
Tceg. ct Gud. licuerit,
Quid cupide a Senatu\ Vulgo
diciiur, quid cumpassione^ Po-
tuit autem Antonlns hanc cxcu-
aationem faoto suo praetexere,
quod, non opposnerit ae Senatus
voluntati, sel^ cupiditatibna et
«tudiia certornm homiuuni, qut
Caeiarem oderant, ct eius odio
jmpiulai cum de proviocia revo-
cabaot, aut potini detrahebant«
Occurrit Tullius , id non cupide,
«ut temere factum a Senatu, quod
iusta causa Caeaaris revocandi
ftubefiset. Intelligebat euim Se-
natus , consilia Caesaris iam in
manifcsUm tyrannidem erumpe-
re, oisi m^^ture occurreretnr , ac
proiade nou eum revocabat, ut
odium snum- expleret, sed ut la-
]),autem ac prOpe cadentcm fut-
ciret rempublicam. Ioem.
Cum tu unus adolescens uni^
persum ordinem] Siagulonim
iverborum momenta perpende ,
unus f adolescens , unireraum
ordinem^ ctc. quibns quaedam
^i^Uihesls contiDetur, unus uni^
rerso , adolescens ordini. i. Se-
natui. addit decernere de saluig
reipublicae , quia ex eo pende-
bat reipublicae salns , ut Cae^ar
excrcituui dimittcret, quo illc
exercitu fretua suam potentiam
stabilicbat cootra rcnipublicara*
Jdem,
'Vfius] Tmmo, ui nit Caesar,
lib. 1. de beUo cinii; Interce^
dunt M. Antonius , Q, Cassias
Longiutts, Tribuni piebis. Do
intercessiode utriusqne adstipula—
tnr Dio libro 4i. innuit Appioi—
uns lib. 2, de benis civiUboc
Plutarchus io Caesare et Anto<r
nio intcrceBsionift soliQs AotoDil
facit mentionem, etsi fortassa
data opera ambigiiitatem oratio*
pis captaverit, Twy niQl livnartov^
Apud omues tameu in con fesso
est, tam Cassium quam Antoai*»
um se ad Caesarem contuiisse*
Facile indncor, ut credam ela«*
torie dicCum ad |exaggerandam
intercessoris audaciam, ai un^
intercessisse videatur. Idsm.
Adolcscens] lam erat adole-
scens Antonius Ciceronis et C*
Antonii Cousulatu, supra: Quis
fnim eques Romanus, quis prae-^
ter te adolescens nobiiis , quis
ullius ordinis, qui se cipem me-
minisset y cum Senatus in hoe
templo esset, ,in cUvo Capito^
Uno non fuit? At inur Cousa«*
latum Cicerouis et Antonii Tri->
bunatum anni quatuordecim ef-
fluxerant. Quare mirum cuipiam
TJderi possit, Antouium adole«
sceutem tamdiu fuisse. Vernm
cum lege Cornelia annali anuns
^ trigesimus esset Tribuaatni f»le<«
bis coustitutus , potuit etiara tum
adolesceos vocari. Ceosorinas dt
die natali: Varro quinque gra*
dus aetatis aeqUabiUter putat
esse diviaos , itnumquemque sci-^
licet praeter extremum in annos
quindecim* Jt^que primo gradu
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 559
prohibuisti 7«^ i^eque id semel, sed ^epius? neque tu
tecuiti de seu^tus ^uctoritate ^i passu^ es ? Quid au-t
wque €td an^um quintumdech-
mum pueros dictos, quod ^int
jwrif id e9t impubes: secundo
ud tricesimum annum adolescen^^
tes ab alescendo sic nominalos:
in tertio gradu qui erant^ usque
^uinque t^t quadra^inta ar^nos
iuuenes appellqtos ^ eo quqd
rempulflicam in re militari pos^
^ent iuvare : in quajtto autenp ad
^sque sexagesifnum annum se-
'niores es^e pocitatcSf quod~tunc
ptfimum senescere corpus inci"
fiat: inde usque finem vitae
uniUscuiusque quintum gradum
factumy in quo qui esseht , se-
ne^ appellatos > quod ea. aetate
corpus senio iam laboraret, Pio-
tat taroed doctissiinus MaDtiliiis
in epifttolam 1 , llb. 2. ad faxpi-
liares, et pueroa dicl nountiu-
qnam post. aunum deci«Mt1^u
qnintnn), et adolesceotea. post
tricesimiun , ot iuvencs. aute t»i-
cesimaiu* Sinj^ulorum eaempVa
proferemus. Octaviauus Caesar
XMtus est Coj^uUtu^ (^iceronis ,.. ut
Vellelusetalii prodideru^t: ergq,
cum ex ApoUonia i^iit, Cae»a-r
yiaquie Pictator44 uomeu e^ lic-
.Mditatem adti^^ anuuuv actati^
jmdeTicesiuMim eiiceaserat. ^if^
liila tajuen. secius pu#^ a TuiiU»
jQomiiiatajr , o,' ftt« 7 , Iil>«. 1 1 :
Jii udolescentem vet pi^erutf^
potiu* Caesareui iudices temere
fecisse, qui ta^^am cauj^m pur-
blicam priuato consilio sustier-
parit, 1'bilipp. 4; Laudo^ lau^
do vos y Quiritas, ^um gratis-
simis anim* j>rQ*€qu€mini nQf
men clarissimi adolescentis , vel
pueri potius, Immo puer abso-
ikite, lib. lo, epist. :<8. ad t*re- '
boniiun,: Puer ^rcgius Gaesar.
L«b. 12, •pisl. a5. Antoninm
rufilantem et. nauseantem con-r
ieci in Caesaris Octaviani pla-'
gas, puer enini egregius prae-
sidium sibi primum et nobis,
deinde sununae reipublicae com^
parauit, BrmuA enim co ipso
anno , qiio Praetur^m ger,eBs
Cacsarem perc^it « dictus adov-
i«sceus Cornelio.NepAti iq Artioi
vita : Sic M, Bruto usus est , ut
nullo ' ille adolescens aequaU
familiarius quam hoc sene ute^
retur: neque solum eum princi"
pem consiia h^berel^sedi etiar^
in conviotu, Psaetwra autem ^^ i^
xoustat e lagibus aun«lil)Uf , D09
auie anoHm aetatis nonum. et tri<r
gesimum couferebatu^ AsaAav
Neque id, semel, Aliud adic^
ctum, c|uo Antonii «ccliw exag-p
gcrat , quod Antooius iu eo per^
tiuAX fuerit et o^stiuatus « osten^
deiUque, se Qon subi.io nascentij^
cupidicajkis impetu, sed certa. aui^
mi indactionc Seuatuscousulto do
ppoviuciif i|iterced«yre, neque s^-
€uii> «gi dc Scuatus auclorilate^
id est, ue voces. quidem eorun^
adiuiserit, qui rogabaut, u^ «e
unuil Seuatiw auctorit^ti. opponc-r
xot. lu^M. la Vatic. id omitii^
titur. Gar,
Quid auteni agebatur] A tt
ipsa, quae agebatur, vid^Ucet sa*-
lute rcipublicae, facli iudignita-
^W qst^ndit, ad luaioi^iu «ccy?-
Digitized
byGoogle
56o
ORATIO
tcm agebatur, nisi ne didlere et evert»re rem publH^
dmi fundilus velles, quum te neque prinoipes oivita-*
tis rogando, neque maiores natu monendo, neque
frequens senalus agendo, de vendita atque addicla
bitatem non ait, Qiiid antemaU-
iid agebalur, nisi nt cooaervare-*
tur respublica ? led orationem ad
ipftiim Antoninm converlit. A-
BRAir.
Ntsi ne delert , et •verten
remp.] Emeada, tieleri, et everti,
FA£aNV5. Reete : paruitque Fa^-
Bo Laihbintis. Coniecturam vero
inde fecit vir doctistimna, qnod
in Vatic reperit, delere, et
euerti, PaMivi , et aciivi cob-
innctio, qnam alibi defendimua,
aon habet bic, opinor, iocnm»
Oa»,
F^eOes] Hoc rerbnm in legl-
hns, Senatoscottaultia, et edictii
ttsitatum. Macrobius 2. Salur-
Saal. cap. 6: Lapidatue a po^^
puio Vt^inius^ cum giadiat<h'
rium mtmue ederet^ ^btinuerat,
lit aedilee edicerent, ne quie in
Tttr^nam niei pomuM mieisee vei^
tet, Porte iie diebus Caeeiiiu*
coneuitue a quodam, an nux
pinea pomum eeeet , reepondit ,
Si in Vatinium \mieeurue ee, .
pomum eet. Gelliua Ijb. i3.
l^oct. Atlic. cap. i4 : Tn ediefo
Consuium, quo edicunt, quie
dies comitiis centuriatis futu^
tus, sit , scrihitur ex vetere for^^
naperpetua: Nb qvis maoi*
«TRATVS MIN^OR J)is, COBLO
SBBVAssB VBLIT. Valertus
Maximus libro 0, ^e spectaculis ;
Senatusccnsuito cautum est, ne
quis in lirbe propiuspe passus
fniiie eubseiiia posuisse, se^
denspe iudos spectare t^aUet.
Abbaii.
Neque maiores natu monendo']
Haec vcrba non snnt in anttqno
libro : quae umen supervacanea
non videntur. Fabb^s.
NequefrequensSenatusflgen^
do] Sic omnes fere L v. nequm
R. eques aut Senatus. qaod
tainen minime placet. Cof. cum
impressis facit. Fbbrabivs. Ne^
que frequens Senatus etc.'] Nihil
muio: sed tamen in duobus U-
bris reperi , neque IL eques aut
Senatus, inquit Gailleliiuus. ne*>
flut aliter PaL pr. aut ii, qnof
excussit Ferrarius. Grvtbbts.
Vna vox frequens imperite di-
visa, et pro duabus accepia^
Hbvsing. Mirumj i^uam multof
libros mendum hoc occuparit:
idque ab Aldo primum in edi^
tia sublatum vidi. Gar.
Vendita atque adeHcta] t^
▼enduntnr in privatb etiam coo^
tractibus, «ddicuntUT anotjODt-
bus pnblicis. Atque adeo miiMn
est veudere quam addioere. Sn»
pra venditum et mancipa^um»
Atqne ut ibi diximns^ id esae in-
ter utraroque 'diOlionem dWri-
minis, quod venditio sit simplcK
contractus, qui etiam sine tetti-
bus et privatim iniri possity
maucipatio autem et testes, et
certam iuris formulam reqnirat:
aic etiam iu praesenti dicendnm
ett , addictionem proprie dki is
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. 21. 56l
I
aenleatia demovere potntt? Tuni illitd ^ sntiltia rebns
ante tentalis, necessdria tilu vulnus iaflictumy qiiod
paucis ante te; quorum hicolumis fuit nemo. Tum
contr^ te dedit arma hic ordo consulibus reliquisque
pnblicA Aitetione, vel etiam in
indiclo, cum sententia Praetom
»et cootrovera* uni e litigetovi-
Iras «ttriboitur: qoi «ecuiHliu
•ddiclionis modns peram ed kuuc
|ocnm videtnr attinere. De priore
modo vide InriscoBsnltoa D. de
in d^em addiaione, Autonium
Augnstinum lib. 2. emendat.'cap»
5. Vallam lib. 5. elegant. cap.
aB. Budaeum, Alciatom, etc.
£ quibns coustai^ rem addici, cnm
ki «uctione publica plus offerenti,
ct ad pretitim snperioris Uciuto-
»18 ^Uqtud adiicienti attribuitnr.
Pfo Caecina: AdeMt ad tabu-»
iam: Ucetur Mbutius^ deter-
rentur empteree multiy jmrtim
ffratia Cesenmae , partim etiam
pretio. Fundue addicitur ./0-
hutio : pecuniam argentario
promittit Mbutiue, eic. hac
mmptione facta p^ecunia aolvitur
41 Ceeennia* Vide et Tvanqnil-
\wKk in luiio c. 6o« in Caio Ca-
iigtila 88. Abram*
Tum iUud] Redit ad BOtam
SenatuSy qui in Antonium de-
«rerit , qnod \kk bostem togatum
deeerni est solitnm more iiiaio-
mm. Id est, decrevit, eum con-
tra rempnbllcam factnrum videri,
'si dintioft Senatosconsnlto de
-prerincus Caesaris obstitisset.
£(otat Umen , id faetum fniste ,
et multis rebus ante tenutn, ct
neccssario, ut osteudat Senatns
lenitatem, qui ad bninsmodi
'poenam inHigeBdam ^5» descei^
disset, nisi neceaslute compnK-
sns. Nout, paucts ante Antoniuftt.
id Tulmis ioflictnm fnisse; ut eo,
poena gravior quo inusitatior ap-^
pereat. Addit eornm, qutbns m^
flictnm est, incolumem fniss^
nemioem, ad exaggeraudam poe-
nae gravitatem. Idem.
Multie ante tentatis] Multi^
rebus ante temptatis, nonmilU
T. L in queis. Col. Fbrr. Mul'-
tie rebue ante tentatie] lure
nocat Orator, multas res fnisse
ance tentaUs, ne quis Senatum
potet temere descendiMe ad illud
Senatus^onsultnm, quod, ut moK
« Caesare dicemus, erat extre^
mum atque ultimum, ABaAJC.
Tum contra te dedit arma]
Epistola lo. ad Tironem: Sena"
tue ConeuUbue , \Praetoribu9 ,
Tribunie pUhie et nobie , qui
Procaneulee eumus , negotium
dederat, ut curaremus , ne quid
respubiica detrimenti caperet,
Quo Seoaftusconeulto (ut notat
Saihistius in Cetilins) Potestae
per Senatum more Romano ma"
xima permittitur , exercitum pa-
fwe, b^Mum gerere^ coercere
amnibue modis socios atque ci^'
ve», domi militiaique imperium
ei iudicium summum habere*
Caesar libro i. de bello civiU:
Decurritur ad illud extremum
atque ultimum Senatusconsuh-
tum, quo, nisi pene in ipso ur-
his incendioj atque in desperO-
tUme i^mnium ealutis, Uitorum
Digitized
byGoogle
S63
ORATIO
imperjis et potestatlbas ; qoae 11911 effogisses, nisi te
ad arma Caesaris contulisses^
audacia nunquam ante disce^
^um est : Dent operam Consu-
lf«, Praetoresy TribuJU plebis,
quique Consules ( lege Procon^
4ules) euni ad urbem , ne quid
respublica detrimenti capiai*
Videtur auieiu Nosier ioier imi^
peria et potestatei poncre distio-*
ctionem, qiipd Tribun^ plebit
potestatem baberenty imperium
nou babeVent* Vide Si^onium
lib. 1. de antiquo iure civium
Bomanorum cap. 30. ubi pni*
deoter advertit, Dictatoris, Con-
«ulum, Decemvirum, Tribuuo^
rnmque jiiilitum Consularium,
dc Fi^aetorum, eonmi denique
omniuui , qui lictores cum fasci-
hiu nabueruot, non potestaiem
6olum> ted etiam imperium ei-
'iitiftse , Censorum vero , et Mdi"
lium, et Tribunomm plebia, qui
UQii lictores, sed viatorem dan-
taxat habucruot , poteaiatem tau-
tum fuisse., Atqiie jit Censores
et ^ditfs omittam, quibux, ut
cx Ciceroae et Caesare constat,
maodata non fuerat reapublica ,
iure Tri}'Uiius pUbis dicitiur ha-
heve potestuiem, non imperiuin,
quia vis eiiis magisiratu* sita nou
erat in iraperando, s^ in pro<p
bibeudOf Plutarchui Catone Vti-
ceuii: Potestatem enim is ma^
^istrafus habet magis profu-
bendi, quam faciendi» Etsi ofn"
nes reliqui praeter unum decer-
nant, tamen eius, qui non puit,
fieque sinit, potestas abtinst,
AanAai. De iinperii , poiestatis-
qiie diiTereoiia adde. Lob. Can&o-
gleter. iu suis Observ. Miscell.
cap. VI. p. 598. ubi similea quo—
qiie alios Tullii locot babcs*
Gar.
Nisi te ad tuma Caesaris
contalisses^l Res varie narratur.
Noater epistola 10. ad Tironeia
suum , apud quem nitlia subcrat
ratio meattendi, negat expnUoa:
Antonius 'quidem noster et Cas^
sius nuUa vi expuhi ad Caesa^
retti cum Curione profecti erant,
posteaquam Senatus Consuli^
bus, Praeioribus^ Tribunis ple*
bis, et nobis, qui Procoasules
sumus^ negotium dederat, ui
curaremus , ne quid respublica
detrimenii caperet. Affirmat et
qtieriiur . Caesar : Nec Tribuais
plebis sui periculi deprecandi,
neque etiam extremi iuris in-^
Percessionem retinendi, quod Luc,
SuUa. reUquerat, facuUas tti^
buitur i sed de sua salate septi^
tuo die coffitare coguntut. Sed,
opiour, praetestiis suis arinif
quafrendi causa Seoatiis ot Con-
suluiii pracserilm violcutiam ia
uiaius exaggerau Adattpulatur
tamen Luciiuus:
MxpuUi ancipia disccrdes urbe
lyibunos
Vicio iure minax iactatis Cu^
ria Gracchis,
Snetonius in neutram partem af-
firmat, aed aitt subiatam Tribu*'
norum intercessionem ^ ipsasque
urbe cessisse nuntiatum* E
-Graeqis PluUncbiis in Caesare
non aolufu expiiisuin a Cousuli^
bua I acd etiam . cum fontameliia
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA^ECVNDA. GAP. 22. 563
•XXII. Tu, tu, inquam, M. Antoni, pNnceps
«xpnltum fuiMe testatnr: Con"
tumeliis affectos cum ignominia
expulerunf, Dio cnm Cicerone
innstam a Senatu fuisve notam
narrat , non tamen expulsos , sed
tantnm monitos, ut diicederent.
Vbi euim intercessiouem Antonii
«zposuit: Qui eius decreti au-
Ctores fuerantj inquit , statim
Curia egressiy mutataque veste
in Curiam ret^rsi, de supplicUs
eorum, qui se opposuerant, de^
Uberavere : \ ^i cum re percepta
prijnum restitissent , post territi
cum alits de caussis, tum quod
Lentttlus suasisset, ut urbe exi-^
rent prius^quam sententiae per-
ferrentur, multis verbis ftictis,
obtestatique cum Curione ao
CaeciUo ad Caesarem ' abiere ,
non iam magni peudentes,quod
essent ex Senatorum albo sub^
lati, Appianns libro 2: Con-
^tf/tf^ quoque Marceltus et Len^
tulus iusserunt hos . Tribunas
Senatu excedere, Antonium, et
Cassium Longinum, ne forte
quamvis sacrosancti violaren^
tur» Tum Antonius iratus e
aelia prosilit , magno clamqre
fidem hominum deumque invo^
cans , quod nec potestas hacte^
nus inviolata iam tuta sit, et
auctores salubrium sententiarum
eiiciantur per contumeliam, quasi
/tomicidio se polluissent , aliove
jcelere, His diotis furibundus
excurrit, bella, caedes, proscri"
ptiones , exilia , mulctationes
ceu e tripode vaticinans diris-
que dewovens eos, qui caussa
essent tantorum malorum, Quare
arbitror, Antonium et CMtiuni
TribtiuoB pl«lus Consnlum iussri
ignomiuiae causa e curia magnis
Senatns nniversi conviciis expul-
sos ftiisse, nulls vi tameu ex
urbe expulsos. Hi autem huius-
modi Senatus ignominia notait
tum Curione et M. Caecilio (ut
est apud Dionem , videtur auteiu
legendum et M. Coelio , nam
ipse Caesar . M, Rufum convicio
Lucii Leniuli Consulis fnissc cor-
replnm, M. auiem Rufus is ipse
est M. Coelius, pro quo Cicero-
nis extat oratio) lii , iuquatn, ita
notati, ut scribnnt Plutarcbus et
Appianus, inl fHQd-Cuiv ^ivyoiif m"
ipivyoxtq, Jp ia&ijair oixfTixatq,
vehiculo meritorto fugientes
iervili^ue habitu, ad Caesarl»
arma se contalerunt. Abram,
Tu, tu, inquam] Verbi rc-
diipIiGatione Autooium pungit,
et quasl repetiiis ictibus stimu-
lat, quod C. Caesari quasi qui-
dam antesignanus fuerit ad bel"*
lum patriae inferendum. LeguuC
aliqui, ut aotat Lambinus, an^
sam beUi , pro Causam belli ,
qnae lectio mihi pltirimnm arrt^
det. Si eniiu Caesar iam ante
omnia turbare cupiebat et tau-
tnmmodo speciosnm praetextum
^o sceleri quaerebat, non reipsa
belU causa iuit expnlsio et cir~
cumscripio M. Antonii, sed tau*
tuiu praetextus, et occasio, quam
Caesar oblaum anipuit, quasi
ansam, ad bellnm reipablicae
inferendtmu £am tameo catuam
videri volcbat Caesar, qnasi non
ambiiione dtioeretur, itA inter«r
cessionem Tribumciaiii et inra
pl«bitE9j&ana^ defeAdereu ls>m.
Digitized
byGoogle
564
ORATIO
C. Caesari) omtlia i^rtarbare cupknli , ca«Uam belli
contra patriam iiiFerendi dedisti. Quid enim aliud
ille dicebat? Quam causam d^menlissimi sui consilii
et facti afierebatf ziisi quod iutercQssiQ ueglccta.
Caesare perturhare omnia ^Um
pientt] Omnia perturhare , o. X»
▼. Ferrab^ (Sic et Gtaev. et
Colon.) Perturhare] Eodem sen-
•a Caesar i. tle bello civili:
Omnia permisceri mallent, quan^
hnperium exercitusque dimittere^
Eodem sensii vid^tur dixisse Plu-
Urchni iu Gracchls: *JU p^c 4»«-
daophv inl (jvy/uffi»' tt7« ?»«^*«^
ilauyomnt; xov Ti^fQfw, xai 7iav%a
Ttt nQuyftuTU mvovrtoq, Tan"
quam agrorum divi^ionem ad
eonfusionem status fotius cipi^
tatis Tiberius inducerety et om^
nia perturbaret. Comicns:
"Hgqaitt , ifiqorta^ (uyexvxff
T^f 'BXXuSa.
Sic fulgurabatf intonoBat^
Qraeciam
Miscebaf^ — '
Causam beUi eontra jHUrimm]
4}fiidam legi ▼olaai, aneam ^eiH,
Lambikts. Betioet eaueam ciam
libris omoibiUy qno^ oovet-imtti^
ille ipec, qui ma^oa cmii varie*
taU h, 1. Adfert, Aq«iU Ro^
4e Fignr* cap, XUX, Sic cnim
Hhetor ilU« Tu^ iu, jintem^
QaeMoH Tuenti, atqite omnia
ftermieoere cufneftti eausam beUi
^Uie dedieti' Pntsft E«bi»keii.
vooes ruenti , et permieeere hm^
Aquilaoi tranitulisie es 3a. pro
Amer. ita ruebant in tenehrie^
omnia^ue miecebant. £tiaii| IX.
ad Att. &0. iab mt m H f welfHm
tuentem Ponyyeiwii : et ipse Ca^
■ar raere dicUin* in ha^ eadeO^
re VII. ad Au, ai. Gar.
Quid emim] Gaetaria ip^M
anctarttate probat, eanfam, v«t
•atte^n praetestom belti erviHt
io Aotouti periont omjtitisse:
qood iUe ««tlaiu aliem caiisam
iQO tacto praetexeret, nihil cim-
«•retnf alitid, qnara se aroM
tompslsse, noti contri pfftriam,
fed contra qnosdam factiosot,
qni Tribaoitiis iotercessiooUms
HOn parqeraot, eamqne potesta-
\0ttk ad inAmae pleMs patrorioi-
«m ioftitvtam de rcpobtica sus-
tttferaot, et Aotoniiim circnm-
fcripsenmt, id est, eios potesta-
tem minnerant, et qnasi pOaiiif
einoelllf limitfrant. ABitAM.
Caueam dementieeimi emi een*
eiiii] Sui dementieeimi , o. I. v.
FsmaAftiTs. Yaticaoae FerrariS
librit «ccedit, GiJU
Jniereeeeio ne/flechi] I«m ^U
deri potest o dictis foperiore
cap. boc ipcum esac qu^ Cae*
•er caosaretitr, et maximc ioic-
reodi belU consilio prtetexeret.
Lih. I. de beUo civtli : RefeHur
de intero&eeiene Tribunorum :
diountur eententitie grares, fi
guieque aeerhieeime erudeiieei'^
meque dijtit, itu quam maxime
ub inimictM Caeearie collauda»
#«r. Ifcm! Veo Tribume piebie
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA 8ECVNDA. CAP. 21. 565
4^i periculi depreeandi^ nequ*
etiam extrttmi iuria interceeeio'
nem retinendi , quod Luc, Smila
reliqueratjjacultas tribuitur» eed
deeuasalute aeptimo di^ cogitare
coguntur: quod illi turbulentis'-^
simi euperiorie temporis Tribuni
plebie octuvo denique nunse eua-*
rum actionwn respicere ae ti"
mere eonsueperant» Atqae luioa
iinam coQsilii %u\ c^ioaiu aUuUt
in illa miliuri eoooiooe, ^ua iiii*-
lites auo» ad beUiii^ ciiriU fuici-
piendum horUiot e&t. ibidem:
Jfovum in repubiica introdu^
\tum exemplum queritur, i^
iribunicHi intercessio arms nq»
taretur atque opprimer^tur^ qu^$
imp^rioribue annis armis esset
restituta, ^uUam^ nudata om^
nibus rebus tribunicia potestate^
tamen intercessionem liberam
weliquisse: Ponq^eium^ qui amis^
aam restituisse vid^tur^ dona
mtiam, quae ante habucrit, ade^
tnisse* lurc auleiu «d causJiba-
t^r Gic«ar^ quod vcliet cauMia
•uaqi videri popularcm, Hic
cmm magi«iratus creatu» fuerat^
vt iufiraae plebi» couiinoda cou-
tf» patricibrum caetcroruiQque
iDAj^iiiirJiiuum vim dffenderet.
1^1 vidcr^ ett apud Halicarnaaaaum
l&ro 6. Kt plebi sui magistra^
tas essent sficrosancti , iuquit
Livtua, libro 2, quibus auxilii
iatio adversus Consules esset,
Mnliiplex autem fui( trtbnuciA
iQterceaaio, nam et iuierccdc*
bant Seiialuaconaultia (vide Mi-
lottiana^) et legibna ferendia,
«t pasiim ▼idere etty pri^eaertiiu
apud Appian. lib. i. 4e bvllis
ciril., et trinmpkis. Pru Coeiio:
F^ir^o Ula Festalu » qua$ fo^
trem comphxa friun^hantem
ab inimico Tribuno plebis de
curru detrahi passa 'Hon e«/.
£t detectui miliiuiu. Diouyaiua
Haiicaruais. lib. 8. exeunte : Con-;
i»u2es exfra urj^em in campck
adiacentes Consuiares ^PraetO'-
rias) seilas posuerunt, ibi mi'»
iitum deicctum habuerunt, etc»
Tribunus autem piebis, qui in-*
tercedebut deiectui, nihii am"
piius facere poterat, ^uliiuj^
enim rei extra urbem Tribuni,
piebis potestatem habeut, Pro-
fectiooi magiatrjtiuum iu provin—
ciaa, ut lutercessit Crasao ad
Parthoa proficiaceuii Atteiua Tri-
bumia plebia, et cum neque in«
terceaaionibua, ueqne diria et
execratioDibaa quicqiiam profe-r
ciaaet, quaa refert Plutarcbua et
aiii , iuquit Oio libro 3(j : Eum
Atteias in carcerem coniicer^
conatus est, ludiciia et quae-
atiouibi^a ioatituendia. >upra : A oif
venirem contra iniuriam, quam^
iste intercessoris iniquissimi ber<
neficio obtinuit, non iure prae^
torio. Sententiia ludicum iaiQk
pronuntiatia, et earum cxecutioQi^
ut Tiberiua Gracchus iuterceaait^ '
ne L. Scipio damnatua peculatM.
in Tincttla duceruur. vid« ^^
Provinciia Couaularibua. Deqi-
^que oina^ua collegarum auorn^
aaiooibua, ttt mox ex Dionjaio
lib. lo. antiq. Ruin. couatab^t*
Ciuua interceaaionia ea via fuit,^
ut anua poaaet cootra colleg%«
nuu auorum oi^oium aenieutiam.
rein impedire^ neque iiitercea-
aiouia auac caiVMim dare cogere-*
tnr, ut pro Milone.iam proba**
vimua ei^ piulard^o et Appi^q.
Digitized
byGoogle
56& ORATIO
ius trlbunicimn sublatum , * circumscrip tus a seiiaf li
lus Tribimicium'] Praeter in-
tercessioDem multa alia iura Tri-
BuDatiis plebis Iiabuit. i» Vt
sacrosancti esseot. Auctor esk
Liviiu lib. 3. ex luris loterpre-
mm sehieutia: Tribunos vetere
iufeiurando plebis, cum primum
eam patestatem creauit, ^sacro^
sanctoi ess^' a, Lege Valeria
Horatia lata post Triumviros exa-
ctos id luris habuerunt: P^t qui
Tribunis plebis , JEdilibus^ iu-
dicibus, decemviris nocuisset^
eius caput lovi sacrum esset:
familia ad aedem Cereris , /./-
beri Liberaeque * i/enum iref.
Quae let quomodo a superiore
dilFerat , vide t-ivium loco cUato.
Tidetur tamen Diouysius libro
6, utramque confuudere. 5. Vt,
cum Tribunus plebls liaberet
cbncionem, uou liceret interfari.
Vide Settianam: Fretus sancti-
tatS Tribunatus, cum se non
mddo contra vim et ferrum, sed
^iam contra verba atque inter-
fWiionem legibus sacrdtis esse
armatum putaret , penit in tem-
phim Castoris, 4. Qunndam et-
iam habuit certis in rebns inris-
dTetionem. luvenalis Sat. 8:
* jRara tamch merces\ quae co—
gnitione Tribuni
' Kon egeat,'
Qnam iurisdictibneih noo per se
solum, sed etlam per iEdiles
ei^rccbt^. Vide l^ionysium Ha-»-
licarnasseam libro 6. ^.''^'ribu-
uicii hiriS fuit, tit nemo, qiii
Tribunus plebis non esset, ordi-
nlkriC possct actibncs 'tribunicias
impedire. Halicarnasstas libro *
10 : Nihil enim eorum, quae ah
illo magistratu fiunt , impedire
dut prohibere cuiquam fas est ,
sed ea est alterius 7>ibuni ple-
bis auctoritas, Adeo ut ipsi ct-
iam Consules contra Tribuiios
frcquenter aliorum-^Tribnuomm
plebis auxitium implor.irent. Ad-
dit, id cautuin fuiiise legibns &»i^
cratis: Neque enim aut magi-
Sfratui, aut privatd p^rmitfe-
batur quicquam facere adir'ersus
TMunUm plebis, Dixi ordiua-
rie, qtiia, ut seqnenti Noia di-
cendum est^ Senatiis Tribnnoii
circumscribebat, ant penitns ab
admiuistratiou^ rcipiiblieae sub-
itiovcbat. 6. Vk creato Dictatore,'
caeterls magistratibus abrogatis,
ipsi magistratum retinerent. PIu-
tarchtis in Antonio. 7. Brntos
oratione in Gaesarem apnd Ap-
piauum 2. de bellis civilibns:
Lex et iusiurandum maiorum
nostorum Tribuho pfehis ne qui-
dem iudicium intendcre permit-'
tuht, 8. Vt Senatum ^osset con-
vocare. 9. Vt eiiam praesentibtis
Consnlibus iu Sonatu ius felatic-
nis haberct. utrumqn^ prbbavi-
x]iii6 in Sex^iana. 10. 'Atiquod
ctiam in ipsos Consules ins h^-
bueruut Tribuui plebis, sl qHan-
do Consules Patribus Conscriptls
obtemperare noluissent. Vide
Li^tum lib. 4. Quam fr^qnentcr
autem Trlbnni plcbis ab bis ini- '
tils anspicati ipsos etiam Consn-
les in carcerem compegeriut, di-
ciate a nobls cst in Vatinium.
1 1, Etsi , ut modo dicemus', ex- '
tra** poiAoerium' ordinarisih po-
Digitized
byGoogk
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. aa. S67
tCflUtem haudqnaquanl babue-
.rtltit, tamcD uonnuoqunm cuia
l)i*g»tis mtssi sUnt a Seuatu", ut
Proconsnles in ofQcid conttne-
fent, eoaque, si iScnatni obiem-
|>erare uoiuissentf comprehendi
itibereat, ut oratione de Provin-
eii& Gousularibus, cum de decem
legatis ageremns, auctoritate Li-
Tii lib. ^) et lib. l^. iam osten-
dimtts. Atque hdW praecipna
Tribunicii hiri» capila fuerunU
Ob qi>4t uou immerito Augusti,
inutata republlca , Tribuniciam
potestatM sibi adsciscebant ,
«amqtie aic In oculis ferebant,
nt atnnuo8 priucipatus uon ali^
fl»dc' quam ab indepta iribnniciA
polestale mimer»reiit, ut lestan-
rorvefere* inscfiptfooe»,' et Au-
^storum nnmismata» Alia Tri-^
kunonim plebis iura praeterraitto,
iXt quod enriim esset diem ad
]iopn1um dicere, deuuntiare caus-^
siic dictioueni, muliam irrogare,
a^tionem perduellionis inteoderei
de qlaibuA partim pro Sextio,
|Minim pro Miloue » tempus ha-^
beniibua condonem perscribere,
de quo pro C. Rabirio per<tuel-
lionis rep cap. 3. Vbi fidebis,
pottiisse Tribnnum noa solom
|hriTatii» ied ^tiam Consulibus ad
p^pulom ditrndi tempus circajn<«-
scribere, et limit?»fe. - Sic cum
Pompeins et Crassua peterent al-
teniin Coiisulatum, Paoniw&qui''
dsm i inqait Dio tibro 59, cum
Unam •daniaxat horam ad con^
iradioendum a 'ftnbonio impe^
traasetf eam contripit de an^
gUetiit temporis sibi concessi
tism^re dectamane: Qato autem
obtinuity ut duas horaB haberet
ovncionem, etc Ojuitto «tiam
Tribuno plebis id iuris fulsse vi-
deri, nt aliis jnagistratibus iusti-
titim indiceret, et clauderet ae«
rarium. 6ic Tiberius Gracchus,
nt eu apud Plutarchnm iu eiii«
vita , Edicto vetuit caeteros ma-^
gistrutus ius dicefe^ priusquam
de lege agraria lafum tssei
suffraginm, Bt Saturni tem.'-
pium 9U0 ipsius sigiUo cofnmu»
ntpit, ne Quaestores quicquam
efferre^tty aut inferrent in aera"
rium. Phaetoribus vero , qui tii^
cto aadieiites non essent, mui-'
ctam indixity adeo ut omnes
perterriti suam quisque admi"
nistrationis partem omiserint»
Ad iiis etiam tribunicium perti*
nuit, ut booa iihprobomm civi-t
um priscis et solenntbus verbia
Cereri consecrarent| focnlo posito'
in rostris adhibitoque tibicine*
ut C. Aiinius bona Q^ Meteltiy
qui eum ex Senatu Censor eie-
eerat f Cn. Lentuli^ Censoris al-»
ter Tribunus plebis, Gnbinii Clo*
dins, ipsius Qodj^ L. MnmiuitM
boua coubecrarnnt: qiii mus du^
ctus ex nonnuUis veterum tem^'
porum exemplis , ride orat. pro*
domo sua. Item eos, qui inter*^
cessiouibns snis non parerent, di«r-
ris devoverft, iit Crasslim Ate^"^
ins, posito foculo, Verbis etiJEim'
priscis et solenntbas* Yide Plo^'
tarchum, Dioneiu, Appionam*'
Haec , inqualn ^ omitio, quod to^'
rum non' pauca ex abusu potius'
potestatis > et quadam tribunrcit'
flirorls impotedtia ) quam eztriw*
bunicio iure proveuerint: illnd-
omittere non possum , quod in-',
dicat, qnauu iam iude ab initio
fuerit Tribunatns plebis stwjctl-
taa* Gracohaa apud Plutarchum': '
Digitized
byGoogle
368
ORATIO
jB< PhaliscU hMtm^ intuUruni
oh GemUium quendam Tribu-
num plebis cowicim appetitum^
et Cm Butorium morte mulcta"
runt , quod Tribuno plebis per
forum ambulanti eolas non aa^
4urrexerat. \t inerit^ tribttoiGJa
yotettaft, quamvb impcriam min
lubcrety dicatur » Tacito 3. An-
«al. Summi faeiigii pocabulum»
Asiuif.
. Circumacripiue eaeet jinto^
w[u^] Clrf^umscriptue a Senatu
€Mci , plerique 1. v. in qneM Col.
TcaRAR. CircumecriptueaSenatu
€tfiet Antoniuel Sltc et Pal. acc «t
Bfaur. quemadmodum et Ferra(«-
riaiii. GRVTERTa. Circumecri"
fUus,] Qiiataor modjbi potuit So-
9^u« inagAatratam oocTcere, nou»
circumscriptione, remotiane ab
ildmiaistratioae retpublicae, cxr-
piiUionc a civitiite. ad Atticum
lib» 7» cp. 9: Ire autem ad a^
ma aut hanc uriam oh cuueeamy
^uod r<iiio eiue Upn kalieatur-
qut addita catjssa, siforte Tr^
hunus plebis Senatum impedi-
tns, aut incitans natatus, aut
^ C. circumecriptus , aut sub^
iatus, aut expulsus^eity dicensps
A^ ejqtulsum ad iUmn confuge-^
rit, Quibua Tcrbia ita diaiuDCtifl,
liqnet boa quatuor nvodos ease
diycrtof. Nota cociccbatur, ut
c.ima SenalUficonauUi vei.bis ad~
debat Senatui, ac, ti quit rem
impcdirtt, grayiU!i> eafic Uturum»
oiiua cxcmpla protuUmufi paullo
RUie, «ut idem vcati» muucionei
a)ioTe facto declarabat, Ut cootra
Ciodium factumcstiuoaNSMCice*
ronia. £t bac igoomioia Scoatue
«ffectua cst fti. Aatoaius> «lePhi-
tarebo constat^ci iZAioue» et ex albu
Seottorum dcletqa^ Neqnaaolw^
^erbis, scd etiam faclo notabant,
nt anao V. C 701. com Quiatiiir
Pompeius Rufua comitia conaul»-
ria pertinaciua impediret : Quam^
vis Tribunus plebis, SuUaequm
ex filia nepos, in carcerem iussu
Senatus abductus est^ • inquit
Dio lib. 4o* Circumacriptionc^
cum Senatus magistratuum po-^
testatem cev^ fioibus et cancel-
lifl limitabat, et quasi exaltan-
tcm et tripudiantcm,. c^aqaa
fioea cfagantem in girum revo-
^abat. Pro Milone: t^snatus ,
ifnedo^ J^raetorem eum circum^
saripsisset, Ne cum soiebat qui^
dm Aoc facere^, in priyato «4^
dem hoc ,uUquid projwerat*
Vide Notaa. CircuiiMcvibere ai^
tem, tiTC ii^vfV*^^*'^ idcm csse
quod coercere, siTt aupft^iVf,
Ut sUos omittam, consUt ex ora-.
tione. priore S. Grcg. Maiiaiuciii
<;ontra |uJiianum>: Ovop4im tc
St^fHuHWfiwotf , cf Toi<; f^k» tUXoti
q>^^i)P tUHtSffX.i » xal^ywfiar, m^
Tiw ffjin%4qoy nquv^n nuf^(9.0^
oif* %*^ 6k diddaxfUy • t^^ ua^
fittuq, ual ^dgaoq ^&iv, «^c a<-
Q$y*Yilufifik4v!W ^lp^¥, mi avruq^
^ivmih* ovst0 yttq vo» fuv^mt
Mul %o¥ xvnXof im^ta/idiUSf* Bi
sacr^ficanti extra crucem coro^
natam . o^endunt > quo^ ^is
qmdem horrorem , , desperatior
nem , nostraeque pote^iae sen^
sum incussit : magistra . amtem
erroris eiiam audaciam^ quasi
n4fs essetHus circumscripti et
cvHrciti» sic enim crucemr et
circuimm interpretatUe est «r
tan^ore. Remoti<me a rcp; Tran-«
qniUiis m iuUo cap« i6. d« PraW.
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVNDA. CAP. a2. 869
esset Aiitoniiis? Oniilto, quam liaec falsa, quam le-
vi^: praesertim quum omnino nulla causa iusta cui-
tura Cae^ris. Qtiae etiam cir-
coinscriptio LHtinis dici poleit.
Craecis ntQtyQUtpti. i4. PMlip|).
^enatuA in CapitoUum * parata
de circumscribendo adoleaccnte
^ententia consularii , id e»t de
removeudo Caesare a- republica
et exercitu. -^schines: *Ot«i' t'/*u«
intQtnTu , 710% xaJttif iyia, ur^Qtq
^Or^vaiot; ^fQty(Jutf.fTd fit ix ti;c
noA«r^a? ; Quo conjugiam, Athe*
Tiienses? circum^crihetis me ex
republita? Caesar 3. de LeUo
civiil : Senatusgue Cqelium ab
repnblica teniovendum censuit,
£xpulftione deniqne, qnemadmo»
dtun. vei expulsus est Lentnlo,
Tel expulsus videri voiuit Anto-
nius, quae item circuinscriptio
dici poiuit. Est cnim circum-
scrjbere penitus auferre , et lol-
lere dc medio. Verrina tcrtiat
Ittnd tempus SuUanarum pro^
scriptionum ac rapinarum prae^
termittam , etc Quamobrem hoc
omni tempore SuUano ex accur'
taiione circunucripto , Lggatio-
nem eius praeclaram co^nosci(e,
Quu sensu eliam Tatiauus ad'
Graecos: Post Inachum i^ero ,
4ub Phoroneo vix tandem cir-
cumscripta est vdga et heUutna
vitae ratio» Yude et Suidas ^t»
qiynufftiv inlerpretatur «.^orril-
wai, Translatio , iuquit Budaeuj
commentariis linguae Graecac,
€St a fabris ttut chirurgis, qui
eOy quae serra amputaturl sunt^
prius circumscrihunt , et prae^
cidunt. Nec alio sensu quam
Loc ^ airociMimo Ca«sar accepit
TOM. I.
primo de bcllo eivili oratiouem
habens in Sniata, ut primimi
Romam occnpavit: ^ Iniuriam iti
eripiendis legionibus praedicat :
crudelitatem et insolentiam in
circumscribendis Tribunis ple-
bis, Abrah. Tribunus circum"
scribi diciiur, cum longius eva-
ganti eius liceutiae modus statul*
tur, et reprimitur. Vide Vecb-
ncr. Hellenol. IL 4. p. 474. Tri-
bunos vero iu ordiuem cogere,
nuUi magistratui licebat. Vide
Plin. I. Epist. :z3. pr. {en. a Se-
natu non habet. Hsvsing. Pri-
mus ex meis cdiiis a Senatu ha-
bet Naugerius, tum C^mer. Gr^plu
aliique Naugerianae seciaiores ;
idque a P. Manutio, ct Car. Steph,
pmissum revocavitLambiuu8,cuia
in omnibiu, ut ait, MSis inve«
uerit. Sed, guamvts pro MiU
33. Senatus , credo , Praeto^
rem eum circumscripsisset , e%
VIL ad Att. 9. Tribunus pl SCo
circumscriptus, quamvis boni cc-t
dices habeant, a Senatu, adhuci
tamren cgu subvercor, ne stt aU.
iuierprete. Carent co Barb. am-.
bo , Bom. Ven. (^ Aid. cum aiii&
saue plurimis libris, delevitquc.
in Gryphiano etiaru Barbadorius*
Rctinetur iameu a Vaticano. GA-t.
RATO^'.
Omitto, quam haec] Duo re-
prchendit. Nam et faLsom erat>
quod causabatnr Caesar, non
enim inierccssio Degleci^i «nc
ius tribuniciiim sui/Utum erat«>
•fd rcpressa impoteutia Aatouii.
Aa
Digitized
byGoogle
570
ORATIO
quaxp, esse possit conlra patriam arma capiendi. Sed
nihil de C^esare : tibi certe qpnfitendum est , causam
perniciosissimi belli in persona ttia constitis^e. O
miserum te , si inlelligis ! miseriorem , si non intelli-
qaae eama fuxt l^^i* ^^ beUani
patriae ioferendum. Idem.
Contra patriam] Vide de pa-
tita Biiciolam , priore parte ho-
ramm aabceaiYarain , lib. 1 7 ,
eap. i* Plato in Critooe: Colere
patriam oportere magU^ eique
cedere et rigidiu9 #e gerentem
Uanditiie demalcere quam pa--
irem. et si quid iubeat^ vel
dieeuadere iUi, quantum Uceat,
f^el facere et patientissime eue-
tinere , quicquid iusserit pati-
endum: ac siue mandaverit ver-
berari te, sive in vincula con-
iici , siue in praelium miserit ad
i^ulnera exeipienda , mortemque
eubeundam, obediendum est om^
nino, etc. Abram.
Sed nihil de Caesare] L. 0.
partiro, nihit Caesaris , partim,
nihil Caesewi. Fu&raiuys. Sed
nihil Caesari] lu PaU. et phi-
rea k Ferrario excusai. ynlgata,
^d nihil de Caesare, GaTT.
Ia Vaticano tamen nihil dfi Cae^
^are invenernnt Faiirnua et Mn-
retut. Grabt. Sed nihil Cae"
sari] Alii, Caesaris , nt lea. t
maau prima. Vatic. de Caesare,
quod ante Grut. in rulgatia quo>
. qne fuit, et verius eit. Ait enini,
^e nibil de Caeaare dictnrum.
.I^tkxe len. c&hfitendum sit ,
causam €tc» Dicit^ Autoniam
iptum nfgare non pofse, ae eum
fmece, coina cauia bellam iUud
conllatiim iit, nt in fierenae per-
fona Troiani cafua belli coniti—
reriu Vide iofra h. c Rsvaijsc.
Codex quidam a Barbadorio ci—
tatua , et ambo nostri : Sed ni^
hil Caesarif cum tibi certe con-
fitendum sit, causam etc. Hinc
in len. remanet sit. Miror au-
tem, Heuaingeirum retiniiiaae Cor-
sari cum Grut. Graev. et Vcrf>.
potiui , l|uam de Caesare^ qnoa
prbbabat, cum rellqnii omutbnt
editis , ut merilo facttim eat ab
Oliv. et LaUcm. adpi^obante V«^
iicauo. Gar. Ern. <^t Scbuta*
receperunt Sed hihil de Cae^
sare. Merito.
Tibi certe cor^ten^am est^
len. confitendum 4it , Teeg. tibi
Cf confi si cofusas, Gud^ conn-
fit. sit. Quod vertim eat, dn-
dum receperunt Graev* £. et Scb*
In persona tua canstitisse^
Adferte prudentiam Oratoria :
nondum dicit, beUi can»am for
iaie Autoninm, sed c«usam is
eius persona constititee, quod
vidclicet Oaesar eam causam soo
facto praetexcret. paulo post
cum auimos hominum coinme-
moratiMie clailisaccetiderit, aperte^
dicei, etim belli ciTilis causank
liiisse. Abrau.
O miserum te, si inteUigjis^
Si haec inteUigis, liber Vatica-
nai. F. Vrsinvs. O miserum
te] Gr«vi exclamatione AutooU
intcroessionem invadit : et mise'^
Digitized
byGoogle
PHILIPPICA SECVWDA. CAP. 22. 571
gi$9 hoc literis mandari^ hocmetiioriAe prodi> himu
Xei ne posteriiatem quidtm omnium saecalbram \\m^
rtm app«Uaty m MeUigity apttd
poiCeroa infainem fore, proptcr
dolorea et coaacientiae jtiinaloii
qni eioa aDimtmi fodiunt ct cnim
ed(tant| et propter jnetanli tnfi<^
siia^^ qnae apad potterot conae-
qoetur: mUtriorem^ si non 1)1-«
teUigit, <iuia haeo cst dcmiiflk
•umma miseria , jniaerum eiae
*ec aibi VideH , aed omaem «nn-i
•nm ajnittere, etmtAcria.faa dc<^
lceur^ et io masuaio errore«To«
XJMri; Mam m aiiMAiknMaeriam jb-«
telltgeret, potflct ab ea ae c«pe<*
dire y Aune atftem «um non in^
telligac^ ia' eaqBO aibi pl«ccat«
iian(}aan^- -fmerget. Supra: O
miserHm, 4ipe ii^i ilia noUt ncm^
suni (nihii enim: koni m^ti), eivo
mnt , ^' qfiud tafeo viroo tam
impudenHtr lo^aro* Ea t^o,
•iHafiia ittiseria «it> Jl»iaeru9^ u^o^
npa oojfnoscerey aed miaefinm.
jmfmn. amare,^ qn^ oihil laiaeriu»
lupjter HeaiQdina. pouiit k«ti)#,
ceauninari:
£ol %* uint^ f^f^ ^f*^f ((^
^¥4(^otv iooofk^roto^,
Toi^ i* iyit iirrl ffU^C ^a*#if
KemoPf 1^-fUP ussmmq
Ti^umvtai, mLxu 0vfiop l^ aNi-
6ed dolor hinc ingeno tibi^
erit cuncrisgue futurie»
ffi4 daho namque maium^
mihi quod furatue^ #f^
ignem,
Oh qmod gaudehmt cuneti
proprium malum ammtUeo,
Synetiuf de iaaomuiit.t XliKVro
wmmv 4r »> -w Xoj^Bmnf, f$^\j
iindrw Murov im^o^xoQ^ JShe ett
maiorum omnium postremum^
hon intoUigere maia praeeentia,
Midit ratioawm: Hoe enim oo^
rum «## proprium , ymi emergoro
mequaquam cupimnt: oicui cai-
ioea duritiesy quod dotorem
mmiimm amiplime parimf, euratio^
mie mc ealutie mikmortam mmiiam
e^ert. idoo okt^hmdi o maiio
pim habet poemitmtim: quieqmi^
omim om w^ieoio fert, in ^uihmo
torsmtmr, imde 00 omni opm ouh^
dmeore nitiimry ofo. SeiMCa epiw
mtoU 6: Bt hoc ipmum argm^
mmntmm ej# in meiiuo transiaH
amiimiy qumd tniia eua, quam
adAuc igtiorabal, videt^ Et rar-:
•um epiat. a8: Initiumi.eet sa-
iuiie noiitia peocmtii JBgregie
mihi hoc dixiaee pidetur Bpi^
emrmom Nam qui peceare ee ne^
ecity corrigi non ^ruii^ Oepre^
ftendae te oportei , aniequimn
emmn4e*» Qmidmm pitiie glori-^
antur. Tu exietimae, mitquid 'dei
r^mtedio cogitore , qui maiaema
pirtutum ioco numerani ? Ideo,
quanium poiee^ ie ipemm emmr-
gue^inquire in te: metmeaHmm
primHim pariibue fungere , dein-»
de iudicis, novieoime depreca-^
torie» Akquando ie offende. '
Mec abludit iltad ep. 65 : Quare
piiia eua nemo ooi^eiur? qmim'
eiimm nunc in iiiie^ eet, Som^
ftium narrare vigiimmtis est, wt>
pitia ium cor\fiteri eaniimiie m^ •
dieimm esi. ABiuuf.
£oc memoriete prodi} £xp#al-
tio> f ua rea «fudwr fulit. jMdif *
A a 3
Digitized
byGoogk
57^-i
ORATIO
qnam iniiiiemoran fore, cbnsales e^ ICalU exensso^^
cumque his < Gxk Pompeium , quod imperit . popuU
•ffeitnr, ot plagam repetitU icti-»
hu» vefavraenlhi* hifligat. Ii>em*
CoMules ex Italia exdusso^]
£ct a Bianriciano. Tolgata expul^
soa , miniia rcete. «ic Pbilipptcn
Xii, cap. 7: itiuentutem omnem
€X JtaUa excusaimus s nbi per^
peram tnlgati exciinmue, O&vt.
Coneuhs ex Italia expuUos]
L. LenUilum, G»Marcellnm. ab
•nnmeratione antem et plnrinm
coAglobattooe belli civilifl atro»
citatem exaggcrat, ne nno v«l
altero verb 
TVNews
OpenLibrary