(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Musae; sive, Historiarum libri IX;"

ivt-v- 



^y/7tr/ia> r/mt^fM^^Z^^i^^tu 



u 








A^TL• 



y- 







-3 




■» 



Digitized by the Internet Archive 

in 2009 with funding from 

University of Toronto 



http://www.archive.org/details/musaesivehistori01hero 



HERODOTI 

HISTORIARUM LIBRI IX. 

GRAECE ET LATINE. 



Τ Ο Μ U S I. 

Liber I et II. cum Varietate Lectionis. 



ARGENTORATI 

TYPIS PHILIPPI lACOBI DANNBACII. 



H562Sc c, 

HERODOTI 

Μ υ S Α Ε 

SIVE 

HISTORIARUM LIBRI IX. 

AD VETERUM CODICUM FIDEM 

DENUO RECENSUIT 

LECTIONIS VARIETATE 

CONTINUA INTERPRETATIONE LATINA 

ADNOTATIONIBUS 

WESSELINGtl ET VALCKENAPai 

ALIORUMQUE ET ' SUIS 
ILLUST.RAVIT 

lOHANNES SCHWEIGHAEUSER 

IN ACAD. ARGENT. ET SEM. PROT. LITERAR. GRAEC. PROF. 
ACADEMIAE REG. INSCRIPT. ET HUM. UTERAR. ADSCR. 



TOMUS PRIMUS. 



ARGENTORATI ET PARISIIS 

APUD TREUTTEL ET ΛVϋRTZ, bibi.iopoia3. 

Μ D C C C X V I. 



,ξζ% 



27 



(o('i 



^ 



ν 

-«•-•-• -«^ -•-• «-• 



ΙΟΗ. SCHWEIGHAEUSER 
MUSARUM AMICIS SALUTEM. 



JLjieerare posse fidem publice dafara, promis- 
sumque absolvere opus, clemcnier nobis adspiranle 
Dei Opt. Max. numine, per multipliccs fempesta(um 
tuibines contigit. Sextus bic agitur annvis, ex quo 
Bibliopolae quorum periculo in lucem hoc opus exit, 
scheda iu publicum cmissa, nicis ΛθΛί5 professi 
sunt, non esse me alienum a consilio, si favisset stu- 
diosorum horninum voluntas , et Yita Airesquesup- 
petiissent, Ti^esselingianam Herodoti Editionem 
ca lege ins taurandi , ui, si quid Ael in graeco ex- 
emplo, vel in adiecta laiina versione, vel in Wesse- 
lingii Valckenariiqu^ Adnotationibus desiderareturj 
quod aut commodius poni posse aut suppleri debere 
videretur, id ita corrigeretur siipplerelurque, ui nihil 
tamen eorum, qiiae a siimmis illis Duumviris ia Hi- 
storiae parentem collaia sunt, neglectum abiectiimve 
lateret Lectores. 

In manibus iam tunc meis erant e quinque Codi- 
cibus Msstis Parisiensibus f cum exemplo Wesse- 
lingiano ab erudifo iuvene Georgiade Thessaloni- 
censi, cuius et fidem et industriam mihi Boisso- 
NADUs Vir clarissimus coramendaverai , diligenter 
collalis, excerpta Lectionis Varietas. Accesserunt 

Praef. T. I. P.L a 3 



VI ρ R Α Ε F Λ τ Ι ο. 

deindc Lectlones c sexto quorlain Regio Codice 
enolatac , qui quidern nonnisi Fragiiinita iionnulla, 
satis tanien illa nofabilia, Hisloriarum Hcrodofi com- 
plcclidir: acrosserunlquc, primum , e Tnemhrann- 
ceo vetuslo Codice Ilalico, iritcgrum Scriploris no- 
stri opus cxhiberite, iieque umquam aiilea cxcusso , 
exccrplac Leclioncs, aCnF. γζεπο, Heidelbergensis 
Academiae dccore, pcncs qiicm tunc is codex crat , 
ulfro mihi oblatae; moxque, venia ab illustri mcm- 
brananiin possessore, LiBnno Baro>e df. SCHEL- 
LERSHEIAl, Eisbergoe aliorumque in West- 
phalia locoruni domino , pcr eiusdein Cieuzeri 
apiid ilhim graliam ct iii inc bcMcvoleiiliam impc- 
trala j ipsac illac piacstantissiniac ISIcmbranac ad nic 
transinissae , earumquc iisiiia in iaiidim femporisspa- 
liuni , qiia?ifnin niihi ipsi roinnioduin visiiin fuisset, 
Siipra quam diei potcst liberalitcr conccssa. 

Hiscr. mitnltiis pracsidiis, de quibus in Praefa- 
tionc aitcri Farti buius Toini pracniissa uberius 
exponam, thc pjaecipuarum quarumque Herodoti 
Editionnm excinj)]o instnicliis, posiqiiam iulcllcxi 
haud iiigralam forc doclis sliidiosisve linmiiiihiis 
operam nosirarn Herodoto navandain , primani iii 
eo diligenleniqiic posiii cuiani, iit ex coUalis inler 
se di\ersis Lectionihus , qiias ad (jiiemqiie Scripto- 
ris iiostri locum vel Wcsscliiigianiis adparatus vel no- 
slrac nobis copiac ofTerebaiit, eam seligerera ado- 
plarcmqiie, qiiac aut ciira cOiifroAcrsiam rcpracscn- 
tare genuinam Auctovis scj'iplurajn aiit ad cam 
proxiine acccdcre vidcrcfiir; qiio admiiabili hiiic an- 
tiquilalis nionuiiieiUo iiativus suus color atque h&bi- 
fus, qnoad iieri possct, rcstitueretur. Quod quum 



PRAEFATIO. vii 

mihi fuerit propositum , ridiculus slm utique , si 
cunctis in locis , quae difRcultatem habere aliquam 
videntur, acu (quod aiunt) rem tetigisse mihi per- 
suadeam; qui saepenumero ipse, quid adoplarem, 
quid seponerem , incerfissimus haeseram : abunde 
znibi gratulandi erit materia, si maiori ex paiie, 
et his quidem maxime in locis quae sunt polioris 
cuiusdam momenti, docforum iudicio Virorum sa- 
lisfecero. 

D Ε ratione quam in constiluendo graeco exemplo 
sive contextii , quem vulgo vocant, secutus WES- 
SELINGIUS est, sic ipse Yir doclus exposuit:'^) 
Ex scriptis Codicibus lonici sermonis , quoties 
licuit , foj^inain et habitudinem reformavi; in i/z- 
tegriim nullo suo jnerilo possessione deiecta re- 
stitui: innumera mendis liberavi, sed parcissime 
de coniectura, atqiie illis duntaxat in vocahulis , 
qiiae dictionis indoles aversabalur. Qua re non- 
nullis y qiiod aper^te rnendosa et levi brachio con- 
cinjianda reliquerim , iusto visus fui cautior: ve- 
rum illud malui ; satis habens , si ad Tnedicinam 
via monsti^aretur.'''''') Haec ille. Nos probas niul- 
las Lectiones, quae videri poferant haud salis certa 
auctoritalc a Viro doctissimo receptae, accedenle no- 
strorum Codicuni festimonio firmavimus; plurimas 
alias, ab illo sepositas , partim nunc primum , par- 
tim praeeuntibus aliis anle aut post illum Edilori- 
bus, vindicavimus aiictori ; nonnuUas etiam, Wes- 
selingio ne memoratas quidem , nuiic primum e Co- 

"■ ) In Praefationis postrema pagina. 
"■*") Nempe id frequenter in Adnotationibus a Viro prae- 
stantissimo praestitum. 



VIII PRAEFATIO. 

dicibus nostris prodiiclas, quiim verissimae nobis 
visae cssenf, Herodoto restiluimus; dcniqiie haud 
pauca loca, quac vtl ^VcsseIin£2;io, vcl Valckcnario 
pracscrtim, auf corriipta aut prorsiis adiilterina et 
ab aliena manii inculcata visa eranf, dcmonslrasse 
niihi vidcor aiit omniiio soUicilari iioji dcbnisse, aut 
lenioic quadam medicina, ab ipsis veliislis libris 
indicata, peisanari. Coniecfuras vcro, ut Wesselin- 
gius, sic ef nos non nisi rarissimis qiiil)Ui.(lam ia lo- 
cis in contextiim rccepiinus , ubi vt niaiiifcsto cor- 
rupta esse librorum omniuni scriptura nobis vide- 
baiur, ct cmendatio occunebat, qnae noii niodo pro- 
babilis, scd et certa atque ita cvidcns viderctur, ut 
ipsa per se sui faceret fidem. 

Ρ ο R R ο , quuni ioiiica dialecto scriptae hae Hislo- 
riae sint, consenfaneum utique fuit, ut, sicubi loco 
formariim commuiii Graccorum scx'moiie Iritaruni 
ionicas verborum fornias libri veteres exbibereut , 
eae non ncgligerentur, sed ionice loquenli restitue- 
rentur Scriptori: afcjiic iri hoc eliam e^enerc largarn 
mcssem nobis leliquain fccit AVcsseliiigii induslria. 
Nec vcro putandiim csl , cunctis eis in locis, ubi etiam 
nunc formac verbornni communes piaeeuiiiibus li- 
bris omnibus siipcrsunt, quuni alibi iu eisdem ver- 
bis forma lonibus propria usum esse videamus Scri- 
ptorcm , per librariorum aut fenierilatcin aut socor- 
diam esse illas iiivectas. Licitum fuil iotiico scriptori 
communibus verborum formis promiscue atque illis 
uti qnae lonibus propriae erant : et baiul dubiis do- 
cumcnlis intcllcxisse mihi viclcor, ut olim Home- 
riim, sic etiam Herodotum , si quis alius , hanc sibi 
veniam surasisse; et, quamvis idem optima ionicae 



PRAEFATIO. ^ ix 

dialecii norma merito dicafur,"") iamen, ut aliis 
multis modis, ''') sic ct hoc ipso in genere variatio- 
nem consulto esse seciitum. Quo minus caussae essc 
equidem iudicavi , cur perspiciia \\\ liaiic parleui 
Hermogenis verba,t) non pura, sed mixta diale- 
cto scripsisse Herodotiim docentis, cura doctissi- 
mo Wesselinoio nostro tt) aiiam iii partem iiiter- 
pretaremur. 

Ad Varietatem Lectionis qviod spectat, 
idem AVessehngius in sua Praefatione, cou- 
finuo post verba superius adposifa, haec subiecit: 
Ex contextu, uii vocantj, quae extermina^^i , rele- 
gata in Variantes sunt Lectiones; copiosissime, quo 
censendi facultas foiet f adpositas. Qiia quidem in 
re nihil novi praeterque consuetudinem machina- 
tus fui. Conquirimus sollicita cura et inpensis 
amplis diver^sas niembranarum scripturas ; cui 
tandem bono , si uti illis ucfas putetur? — Nos , 
eamdem cum Viro doctissimo rationeni secuti, Le- 
ctionibus ab illo prolaiis bas, quas nostri insuper 
Codices et notabiliores oiFerebant Editioncs, larga 
manu adiecimus. Qui artem criticam ailigerunt, ct 

"*" ) 'Hft^sr!?, r^c Ίκ'^.? ^;2i- tt) Dissert. Herodotea, 

λε'κτον κίίττος κκνων. Dionj's. ρ. 1 47 seq. Schaeferum , vi- 

Hahc. Epist. adPompei. Opp. rumdeScriptorenoslroprae- 

T. VI. ed. Reisk. p, 776. clare meritum, postquamin 

*"■) VideeHindemDfoiy'5. edendis Musis coepisset , ex- 

de Compos. Verbor. cap. ig. pulsis iibique formis A^erbo- 

T. V. p. i33 seq. rum conimunibus, ionicas 

t) Hermog. deFormisOra- substituere formas, moxme- 

tionis lib. II. pag. 5} 5. coll. liora edoctiim abiecisse no- 

p.406. Λ'ίιηυ5 is(ud consilium. 



χ PRAEFATIO. 

iu ir.ictand,is vefuslis codicibus vel mediociiicr sunt 
Teisali, satis hi norunt, eliam vitiosissimarum nofa- 
lionem Lectiomim niulfiplicem posse usum praesla- 
re; et ex medio fumo lciicbrisque, quas librariorum 
rel oscilanlia vel tcmcrilas vel ignoranfia obfndit 
gcniiiiiae aucloris sciipturae, iriopinafaiu siibindc 
liicem oriri. Consliiutura mihi erat initio , eis in lo- 
cis, ubi de selcciu ex divcrsis Lectionibiis faciendo 
inccrlus fuisseni ipse, aut ubi ambigi ab aliis nou 
sine caussa posse viderelur, illas Lcctiones, quac a 
mc seposilac forcnl, ipsi sfalim contextui qualibcl iii 
pagiiia bubiicerc Sed fanta fuit buius gcneris mul- 
iitiido, ut in hac pracsertim minori fonna , qua 
prodit haec edilio, niniium spalii absumtura fuissct 
illaralio, magno incommodo faedioque pleronim- 
quc Lecforum ; qui iu legefido Scriptore , scriei ne- 
xuiqxie rerum intcnti, gravitcr feruut , si criticis no- 
tiilis, ad singulorum verborum selcctum plerumque 
speclaniibus, inlcrrumpiiur allenlio animi ct ad nii- 
iiuta, qiiae quidcm ipsis videntur, dislrabitur. Qua- 
re, abiccto illo consilio , coiisultissimuin duxi uni- 
versum simul adparatiim TOriarum Z,e c t i o- 
nuin, quae ad qucmqiie Editioriis biiius Tomuin 
pertiiicrcnt , scparata Parte ita complecli, ut illa- 
rum Partiunt quaeque, pro Lectorum arbitrio, vel 
sinnil cum ea Paite , quac Co/iicxtum conunct , υηο 
cod( inque vohimiue posset conipingi , vcl seorsira 
pci• se compacla sive scponi posset ab his qui baec la- 
lia niinus curanl, sive iuler legendnm a latere prioris 
Pariis poni commodiusqiie inspici ab eis, qiii ia 
locis quibusqiie difficilioribus, aut si qua loca siispe- 
cla ipsis videntur, coiitinuo cogiioscere ciipiunt (juid 
sit quod ibidem aiiac Editioncs aliive Godiccs ma- 



PRAEFATIO. χι 

nuscripti praeferanl. Piarioribus tameu noninillis in 
locis ipsi statim contextni criticam Nolulam placuit 
subiicere ; ibi praeserlim iihi aut ex conieciiira ali- 
quid in contexlu positiim est, nullius veteris Godicis 
auctoritafe firmafum, aut ubi diversae Lectiones, 
quae de principatu inler se conteiidere posse vide- 
baiitur, non ad singula verba idem significanlia , aut 
ad solam verborum forraam seriemve, sed ad rem 
ipsam sententiamque perlinebant. 

PosT Graeci exempli constitufionem proxima nobis 
cuTdi in L• α t i η α in Kersionem impendenda visa 
erat ; qiiam a se paene prorsus negleclam esse Wes- 
SELiNGius his verbis professus esl : "' ) T' allae 
Latina^ iiiqiiit , proeeiintinin niore Graecis ad- 
iufixi; rion illa profecto optima , sed α clariss, 
Gronovio rnultifariam pu/^gata. et, siciibi h τω 
χίΐμίνω aliipiid innovatum , α me quoque. Maluis- 
sem equidem , ut sncnissimus Scriptor ea diale- 
cto ab omnihus tererelur , qua agiiosci voluit. Sed, 
uti seculuTn est , Lcitiyia postulantzir ; nianeat pro~ 
inde hoc Catone per nie contentiun. — lam fiiit 
quidem Laurentius ille V alla eleganfiarum Lati- 
narum inprimis callens, at non proinde Graeci ser- 
monis scientia imbuiiis ; cuius adipiscendae multis 
etiam tunc subsidiis, quae iiobis bac aetate in prom- 
tu sunt, deslituti erant doctissimi viri, Quare, quum 
admoduni etiam corriipio usiis csset Herodoti codi- 
ce, ita Scriplorem hunc laiine convertit, iit incrc- 
dibile dicfu sit qiiam iniiitis iu locis ant prorsiis ah 
auctoiis mente aberret iiiius Versio , aut ila anibigua 

"■) Sub finem Praefationis, 



XII PRAEFATIO. 

sit ef parum dilucida , \\t haud raro, quid sit quod vel 
graccus Sciiptor vcl ciiis liilerprcs dicerc voluerit, 
periiulc iiiccrliis haercas. Deriique videlur ille eliam 
iion (anlam cniain, quanlam potiieiaf, iu hanc con- 
ficicndaru Ilcrodoti Vcrsioiiein impendisse, scd to- 
tam admoduin deproperasse opcranj. Et Grono- 
viiis quidciii mijlla Vallae cijafa passim correxit, 
scd loiige tainen plurJma infacla reliqiiit : nounulla 
etiam i(a nuitavit, iit perverlisse magis quam corre- 
xisse vidcatur. Qiiae veio ^^'esselingius \i\ eadcm 
Versioiic correxit, oppido pauca suiit; caelera a Viro 
longe doclissirno, maiora speclantc, coiisulto ncgle- 
cta. Ifa fit \\\ vix ullus cxstet Graecus aiiclor, cuius 
Z^itina versio fain male inisercqiie comparata sif . 
qiiam ca (juae ad hunc usque diem suavissimis He~ 
rodoti Musis comcs iiincfa eraf. Quare, quiim liac 
nova Edilionc piOposiliim iiol)is fucrif, non sohim 
doclonim honiinum , qui lali admiriiculo non indi- 
gerent , iiiservire studiis, venim etiarn ab eis Mu- 
sarum ainicis inire gratiam, quibus iii hoc niari, 
quamvis placido , non sine corlice natare datum esi; 
illusiirus niihi Yisus eram Lecforibus , si Latinam 
J''ersio7Jetn , qualis adliiic fuit, lepetilam cxhibuis- 
sem. Iii qua quidem cmeudaiida poslquam primum 
ifa coiisfifucram vcrsari, uf, intacta relinqiiens quae- 
cumqiie lcrri utcuinque po6seiit , ea dcnium muta- 
rem, quae aiit obscuriora, aut ad sensum minus 
cominode posila, aiit quae ab auctoris mcnle pror- 
siis cssent aliena ; inox intellexi, ct ad aequabilila- 
iem orafionis aplius fore, el alioqui mullo eommo- 
dius^ si tofain de infegro refingereiii. Atqiie boc 
ifa peregi , iif, absolita jiiO mci captu ingcnii siii- 
gulonim rapi(uin versioiic, Latina noslra cum Lau- 



PRAEFATIO, xiii 

rentianis et cum his quae in illis vel ab Henr. Ste- 
phano in ora suae editionis mutanda proposiia, vel 
quae a Gronovio aut TVesselingio mulaia sunt,ple- 
rumque conferrem ; et, si quid iii his reclius coramo- 
diusve positum videretur, id ipsum, deletis nosiiis, 
adopfarem. Ila in conftcienda hac Latlua versione 
idem proriris secutus siim consilium, quod Reizio 
olim clarissimo Viro propositum fuisse deinde de- 
inum animadverli: *") cui si exsequi quod consfifue- 
rat licuisset, plurimum ille olii nobis hac parte eiat 
facturus. Lar chei^i praesfantissimam gallicam 
Versionem in locis difficilioribus consului : e qua ut 
multum passim me profecisse gratus profiteor, sic ab 
eadem haud raro in diversum mihi discedendum pu- 
tavi: cuius dissensionis cavissas , sicubi opus esse vi- 
debatur, in Adnolationibus exposui. Alias vernacu- 
las Herodoti versiones, non quod eas spernanij sed 
otio parciturus, consuleie supersedi. 

Ad Adn ο t α tiones quod pertinet, Totno quin- 
to sexfoque huivis Editionis comprehensas, iam ini- 
tio professiis stim, illud milii primiim fiiisse pro- 
positum, quod etiam magno nurnero studiosoi-uni 
bominum inprimis gratum fore inteilexeram, uteo- 
rum, quae vei a TVesselingio vel a Valckenario ad 
Herodotum adnotata in Wesselingiana Editione ex- 
stant, nihil praeteririitterem. lacobl G7Onovii No- 
tas, quas eadem Editio repetitas exhibet, indignas 
iudicavi quibus bonae cbarlae denuo coiiiaiiiinaren- 
tur. Quodsi illas subinde laudavit We^selingiuSj rion 
eo id factum quod per se niagni fecerit, sed, (qui 

*) Vide Keizii Praefationem , Herodoti. Historiis ab 
illo edi coeptis praemissam p. xxix. 



XIV ρ R Α Ε F Α τ Ι ο. 

praestanlissimi Viri candor ct humanitas fult) quo 

daret aliqiiid ct praeccptoiis olim sui mcmoriae, et 

omnino nomiiii Grono^iano , qiiod ob palcrna ma- 

xinic merila niagiio apiitl I5atavos iii lionore erat. 

Si quando tamen bonac friigls quidpiam , quod per- 

raro qiiidcm niilii iisii venire memini, iri Notis huius 

viii rcpcri , quod ad illiistiaiidiim faceret Scriplorent 

nostruni , non id ncgligendum pufavi, sed fideliier 

iridc exccrptum adposui Lcctoiibns. Reliqua quae 

lycsselingianis aiit Valchenarii Adnofalioriibus ad- 

ieci , parliin cx Vironim docioium sciiplis publice 

edilis (quoruin qiieiuqiic, uli par erat , suo loco 

laudavi ) exccrp(a sunt; de niuitis cliam privatim 

me erudili Aniici momicriint, in qiiibus prae cacte- 

ris Boissonadi nici et singularis benivolcntia , 

et cxquisilissima doclriiia , et indefessiim de nie et 

do Hcrodolo nosfro Ixnc incrcndi sludiiim ejniiuiif. 

(^uac dc mco acliunxi , in liis ilhid iriaxinic speclavi, 

\jt parlim rcccptam a mc sciiptuiam, sicubi dubia 

iionnullis possct videri, nec illam iam satis in VOr. 

Lect. adscruisscm , qiioad ilcri posset vindicarem sta- 

biliiemqiic; parfim iit Scriptoris scntcntiam iiicnfem- 

qijc, quam haiid paucis iii locis panim lecle perce- 

y)fam viilgo aiit prorsiis iii alienam parlcm deforfam 

vidi, palcfacercni cnuclearcmquc. lu disquisifioncs 

ad recondiliorcm velerem Historiam, ad Chronolo- 

giam , ad Geographiam spectanles, ct quae sunt alia 

genera iii qiiibus illiislrari cruditorum Commenta- 

lormn solcrtia solet, rarins me imniersi : atqiie eo 

etiam niagjs ab liis talibiis consulto me abslinui , 

qiiod iani pluribus abbinc aniiis eam provinciam 



PRAEFATIO. xv 

idem Vir doctissimus, cuius in hanc nosfram Edi- 
tionem praeclanssimum meiituni supra praedicavi, 
sibi designavit. "") 

LiBELLUs de J^ita Η omeri , vetustus ille 
quidem, sed falso Herodoti nomen in fronte ge- 
rens, ab hac Editione non debuit abesse; qiuim 
praesertim haud indignum PVesselingius iiidicave- 
rit quem eriiditis suis Notis illustraret. De Ctesiae 
Excerptis , quae praeter idoneam caussam pleras- 
que onerant Herodoti Editiones, omissis aliis, satis 
habui reliqiiias Rermn Persicarum ad ea usque 
tempora, iii quibus Herodotus desinit, adposuisse. 

PosTERioRi Parti quarti Tomi adiecius est In- 
dex Rerum et Ρ ersonarum; quem, per lun- 
germani industriarn satis commode confectum , su- 
periores exhibebant Editiones , nosiri autem caussa 
denuo recensuit, parlimque auxit, partim melius 
passim digessit et ordinavit meus in corrigendis spe- 
ciminibus typographicis socius Daniel Waetien, 
Breraensis, qui humaniorura divinarumqiie liiera- 
rum et scientiarum curriculum, quibus per quatuor 
continuos annos in Argentoratensi Academia et in 
Seniinario theologico Protestantium apud nos sire- 
nue incubuit, his ipsis diebus multa cum laude ab- 
solvit. 

Glossarium vetus Vocuni Jferodotearum, 
ad quod in Wesselingii Adnotationibus et in Varie- 
tate Lectionis subinde provocatur, in fine posterioris 

^*" ) Vide Georg. Frid. corum [die Historische Kunst 
Ckevzeri Praefationem li- der Griec/iera ) Lips. i8o5. 
bro de Historica arte Grae- praemissam , p. 7 seq. 



XVI ρ R Λ Ε F Α τ Ι ο. 

Partis scxli Toini cum eiusdcm ti^esselbisii in il- 
lud Aniniadversionibus rcpraesentavi. Vellem cliam 
nunc continuo comitcm Iiuic Herodoli Editioiii dare 
potuissem Lexicon Herodoteum^ in quo instruen- 
do iam a plusculis inde annis operam collocavi, 
sed cui elaborando pcrficicndoque ad huuc diem. 
defuit otium. Quod si ct vila ct corporis aiiimique 
suffeccriiit vircs, poteiit illud, interiecfo quodam 
tcmporis spatio, separalim in luceiii cmiiti : quae res 
mullis Hcrodoti Leoloribus eo etiani gratior, ut equi- 
dem coniicio , erit fufura, quoniam cadem liaec vel- 
uli Clavis Herodotea , quara medilor, ad omnes Mu- 
sarum Editiones, quae inde a lungermaniana prodie- 
runf, pcrinde crit adcomniodata. Jgifur, postquam 
et probari sludiosis hominibus intellcxero hanc ope- 
ram adhvic a nobis Herodolo inipensam, et post- 
quam ( id quod factum iii cupio spcroqiic ) de his, 
quac in tractando hoc Scriptorc niclius a ine admi- 
«istrari debuerant , a doclis Viiis fuero admonitus; 
lunc quidem, Bono cum Deo, ultiniam illi operi ad- 
iicere manum constitui , nisi iiitcrim aut Schaefe- 
rus f Vir doclissinius diligciilissiniusqiie , promisso 
steterit iam ante hos sedecim annos iii Praefaiione 
splendidae Edifionis Herodoli iiilerposilo , aut ab 
alio erudito Viio proviiicia baec fucrit occiipafa. 
Ouod si nobis coiuiiieiit iit Lexicon istud in lucem 
emitterc liceat, transierre iii illud decrevi, suisque 
inscrere locis , quidquid continet Wesselingianae 
editioiii adiectus index JOciim et Dictionuni grae^ 
carum de quibus in Adnotationibus tractatur, com- 
modeque adiici potcrit Index veterum Scriptorum 



PRAEFATIO. xvii 

in Adnofatioriibus ad Herodotura emendatorum aut 
illustratorum. 



Η I s praemissis , iam quae deHERODOTi Per- 
sonUf T^ita et Scrip tis in intiOitu operis prae- 
fanda videutur, ea non rectius certiusque exposi- 
tiim iri putavi, quam si, quae liuc speclant, ex 
Wesselingii P r aefa tione ipsis doclissimi 
Viri verbis, cum eiusdem Notulis in ima paginarum 
ora adpositis, repraesentarem.'^') Sic igifur ille prae- 
fari infit. 

AEQUO LEGTORI 

S. D. 

PET. WESSELINGIUS. 

J^ ACTVRVS inihi operae pretium videor^ si prius 
nonnulla de Herodoto eiusque libris, qiiam in~ 
stituti mei j^ationes , exposuero. Magni viri , 
los. ^caiiger, Ger. lo, Voumus , lo. Alb. Fabricius, 
et no^'issime lo. Bouherius, erudite ea in re fuerunt 
occupati; saepe tamen discordesy et nonnunquam 
etiam lapsi. SeVigain inde veritati inaxime adsi- 
inilia , et electa αάβΐ'ηιαδο. 

**") Quae istis adiecta a no- sunt, et de Codicibus Manu~ 

bis sunt , oppido pauca, ea scriptis , quibus vel Wesse- 

partim circumdatis cancel- lingius usus est vel nobis li- 

lis, partim adiecta in fine cuit uti, ea coramodius in 

S. litera distingucre a TVes- introitu alterius Partis primi 

selingianis placuit. Quae de huius Tomi , qiia Varietas 

diversis Historiarum Herodo- Lectionis continetur, exposi- 

ti Editionibus dicenda super- ta fore existimavi. 

Praef. T. L P, L b 



XVIII PRAEFATIO. 

Ι. HERODOTI VITA. 

Patriam praeclarissimi Scriptoris JTalicar" 
nassiim primis verbis Clio; illustre genus^ et pa^ 
rentes Ljxen et Dryonem, Suidas a) vetusque Epi^ 
gramma b) ostendunt. Aetas ac natalis annus te- 
sthnonio Pamphilae cognoscitur^ c) perhihentis 
principio belli Peloponnesiaci annos illum ha- 
buisse tres et quinquaginta : quod hellum Olym- 
piadis Lxxxri. anno secundo curn coeperit . pri~ 
τηατη utique lucem adspexit ineunle Olynipiade 
Lxxir., quatuor annis ante Xerxis in Graeciam 
expeditionem. Educatum edoctumque liheraliter 
fuissey quamquam de praeceploribiis altum silen- 
tium^ dubitare nefas. AduUior Halicarnassum , 
tyrannidem Lygdamidis non Jerens , reliquit. se- 
que in insulam Sanium contulit; ubi Jonici ser~ 
monis T^eneres amplexus animum ad scribendum 
adpulit , in foro et caussis agendis niliil cmnino 
versatus, /ej/d Cicerone. d) 

Ante id tempus in publicum edita Juisse Hcca- 
taei Milesii Πίξΐχγκης τγ.ς 'λτίχς fertur : hinc , quae 
Aegyptum, descriptionejii phoenicis , hippopota- 
mi j, et crocodiloriirn venaliones spectant ^ βξχχίχ 
'ττχξΛτιοίττχς , mutatis paucis, nisi α Porphyrio Ja/ii- 
miir , e) mutualus est. Etfallimurjortnsse: ηατη- 
que valde duhiurn est, fuerit-ne eius Ώι^^-Άτίως 
Hecataeus auctor. Callimachus, cui tali m nego- 
tio iusta caussae dictio est, eam Hecalaeo abiu- 
dicatam obscuriori hojuini tribuit apiid Alhe- 

a) ΐη 'Hcoosro? et Πχνν'ατίΓ. d) In libro ]I. de Orat. 

L) Tn scholiis ad ylmiopJi. c. 1 3. e) In Eusebii Praep. 

iiub. λλ. 55 1. c)Apiid Gei- EAanj. X. 2. [lib. X. c. δ.] 

Uum iSoct. Attic. XV. 2 5, p. 466, 



PRAEFATIO. xix 

naeum. f) Non addo , quod CL Valckenarius νβ" 
rissime monuit s g) iiihil huiuscemodi ab aliis , ne 
quideni α Plufarolio, exprohratum Herodoto fiiisse» . 
J^ulgata quoque Xanllii Λν^ίακκ fuerajit, dederant' 
que illi τχς ύίφοξμχς-, sive ausam et occasionem ad res 
i.jdorum exponendas : neque enitn opinor Ephori 
apud Atbeiiaeum verba h ) ulterius posse porrigi, 
Multa sane Herodotus i) de Lydis eorumque in 
Italiam coloniis , de qiiihus nihi ί Xanlhus, aut 
oninia aVin; Dionysio, Herodoti populari, do- 
cente.k) Erant praeterea in doctiornm manibus 
et celehritate Helianici Milesii et Charontis Lam- 
psaceni Πί^τ/κα, aut 1) similis certe argumenti con- 
mentaria. Quorum quidem libris α scribendo de- 

f) Deipnos. lib. ΐΐ, ρ. 70. π. viros tiim Larclierum T. I. 
[ίπρ. n2. nijperaeedit. Conf. p. 38i.et Creuzerum lib. cit, 
Creiizeri Fragmenfa Histori- p. 1 42 seq. consentientes ha- 
cor. Graecor. Antiquiss. p. 2 1 heo. S.] 1) Vid. Dionysii 
5^*1•] g^ Ad Musae 11. 77. Halic, Epist. ad Pompeium 
h) lib. XI. 3. [c. 11.] p. 5i5. p. 129. [Dioriys. Hal. Λ^οΐ. 
i) Vid. Hb. I. 94. k) An- Vl.ed. Reisk. p. 769. DcHe/- 
tiq. Roni. lib. I. p. 22. [c. 28. lanico vero, post Sturzium , 
At, quod in narratione de qui illius Fragnicnta colle- 
Lydonim rolonia in Italiam cta edidit, monuit Creuzerus 
deducta discedit a Xantho in lίbΓO£ίeH^sίϋπ'cαίlr£eGΓαe- 
HeΓodotus , non inde effi- cori/m p. 96 seq. fuisse ilium 
citur, nihil e Xantho pro- quidem natii paulo maiorem 
fecisse Nostrum : ncqiie du- Herodoio, caeteru m posthunc 
bitanduin mihi vidctiir , τχς scripta sua edidisse. Charo- 
κΦοομ-χς, quas Herodoto de- nis Lampsaceni , Hecataei , et 
disse Xanthum Ephoriis ait, Xanthi Fragmenta collecta, 
nou moiio ansam et occasio- commentariisque illustrata , 
nem, ihaec foret, >j y,Xo^fj.yi) edidit idem Creuzerus in li- 
sed materiam scribendi argu- bro paulo superius (notayi) 
mentumque intelligi debere : laudato, qui Heidelb. 1806• 
in quo quum alios doctos prodiit. Λ.] 

b 2 



XX • PR Α Ε F ΑΤΙ Ο. 

territus ηοη est, jerfconmoius, ut auderet uberiiis, 
quain supcriorcs, ef ornaliiis dicere; ^«ae Giceronis 
verba: m ) Dlonysii autern, ουκ χτητξάτητο ■, οίλλ' l-JtU 

ffnvjev χυτών χξ-ΐττον τι i"A7it\. 

JPiujic in Jineni , ut singula expiscaretur et 
regionuni situs atque hahilus coram inlueretur et 
exploraret , taedium ac aerutnjias longae peregri- 
nationis non recusavit. L•u.straίa oinni Graecia 
et Epiro^ visaque Macedonia et Thracia, in Scy- 
fharuTJi ultra Istrurn et Borysthenem n) oras trans- 
iit. Neque ab Asia abstiniiit , ciiiiis peragrata inulto 
jnaxima parte, adiit Syriam , uhi Tyrurn , o) P/toe" 
nicum nobilissimar?! urbern , et Palaestinani mai-i- 
timam p) inspexit diligenter. Hinc coiiinodurn in 
Aeoyptum iter ; qiiain visendl cupiditate ober- 
rasse , Euterpe loquilur. Ex Aegyplo in Libyani 
excucurrit , Cyrenenque vidit , q) forsan et alia 
amplissunae regiojiis oppida, Africae ab AegypLo 
ad pj-omontoriuin Soloentern solUcila descriptio 
et crebj^ cum Carthaginiensibus habiti serniones r) 
hoc possent persuade7'e , neqiie valide tainen. An 
Babylonern et uberrimos eiiis agros in\iserit . ve~ 
nitin disputationem. Vir doctissimus , DesVigno- 
les , sed Herodoto saepius, quam par erat, ini- 
quior , eo projectiiin vehemeiiter infitiatiir. s) Non 
nego , quod ilU opinioni obtentni fuit , ilineris 
£abylonici districlam α Alusis mentionem abesse. 
At sunt de verissima Ainpl. Bouheiii t) obsei\atio- 

m) Oralor. c. 12. n) Vid. 168 efc. et ibid, cap. 45. et 

lib.lV. 81 etc. o) Libro li. 195. 196. s) Chronol, 

44. p) Lib.III. 5.etII. 106. lib. IV. 4, 5. et VI. 5, 10. 

q) Lib. II. 181. rj Lib.lV. t) Dissert. Herod. cap. 1. 



PRAEFATIO. xxi 

ne conplura , quae illud sihi desiderant: in his 
repeLita cum Chaldaeis u) colloquia , vix ea tem- 
pestate extra Babyloniae βηββ conserta: tum am- 
plissimae urhis operosa et accurata delineatio » 
templorum praeterea et statuarum , quihus illa me- 
rito superbiehat. Ait in suam usque aetatem Ba- 
bylone durasse lovis Beli fanum aereis portis, 
Aiog Βτ,λον lciv χκΧκοτΓνλον , x) κα) ζς ΐμΐ τούτο ίτι ιόν. Con~ 
tra ea ηοη vidisse sese isthic statuam duodecini 
cubitorum ex solido auro , quod eam Xerxes alior- 
siim asportasset, ty^ μίν μιν ovy. u^ov. y) Porro de- 
clarata cultissimis ve7'bis soli Babylonici ubeiHate, 
sx z) δε y.iyxco'j y,x) σνι^άμου 070v τι Ιίν^ζον μίγΆ$ος yivnoit , 
Ι^ζ-πιστ άμζν ο ς i μνγ,μγίν ου π^ιγ,ιτομχι' ΐν ίΐοΰις οτι τοϊτι μ» 
κ■7r^yμi^^oκτ^ Ις τγ,ν Βαβΐίλα)ν/>ιν χ^Λΐ'-γ.ν χχ) τχ ίαχμίνκ κα^ττων £%ο- 
μινχ Ις Λτηστίπν ττολλγιν χττΐχτχι. Εχ milio autem et se- 
saino quantae piOcerifalis arborsurgat, etsi probe 
mihi comperta, memorare supersedeo; benegna- 
rus, iis, qui nunquam Babylonicam rcgionem adie- 
runt,quae de friigibus diciasunt, perquam incre- 
dibilia visuni iri. Talia conmentantem negabimus 
earum rerum testemfuisse oculatum? T^^erum ista 
erudito viro , niinio Ctesiae amore in transver- 
sum abrepto f condonemiis. 

Herodotus, visis tot regionibus , urbibus et 
hoininum moribus , in Saniiun reversu^ , quae ad 
sedulae apis instar undique collegej-at , scriptis 
consignare , Suida auctore, ingressus fuit, Intento 
auteni isti negotio spes Halicarnassum tyrannico 
dominatu liberandi adfulsit ; quorsum delato res 

u) Lib. I. i85. x) Ibid. c. 181. y) Ibid. c. i83. 
z) Ibid, c. 195. 



χχιτ PRAEFATIO. 

bene ce.^slt. Expiilsus enim Lygdamis est, et ci~ 
vibus aequa rediit /iberias ; scd , itli Jit, factiones 
cwilatem iniscuernnt , iri\;idia(/ue libcratorern , Ja- 
ctiosis fortaise gravem , incessit. lum patriam 
rehqiiit , iiKjuc Graccinm tettndit /fuc pertinent 
Luciaiii ista, a) dijjicilia qiiibu.sduTn intellectu vi- 

sa , ΤΓλ'.ικτχς yoci oixsiiv HcrOtlotllS έκ τι^ς Κχοίχζ ίνίν ττίς 
Έλλχο:; , fVxcT.-rrj, videlicct , qua landern ratioric et 
miiiimo labore iiisiii^fiis ac celebris evaderet. Insta" 
bat per illi conmodum OlympioruTn tempus sol- 
lenine : properai/it ad illiid certatiwn , aLque in 
magno Graecoruni consessu recitnvit Historias 
suas. Namquf ea non docent , absolvisse IIerodo~ 
tiim histonaruin libros Ilalicarnnssi , sed conpo- 
sitos in Samo insula , quod cx Siiida ad.sciscen- 
dunt , ex Caria ad Olyinpicum conventum secum 
portasse , et Graecis , ut illis innotesceret , prae- 
legisse. Eligunt ad earn recitationem Oljmpiadem 
Lxxxi. viri docti , quippe aetati Herodoti egregie 
congriiam: neque mihi refragari animus estt eoque 
minus , quod pueriles Thucydidis anni Elidenscm 
hanc Olympiadetn sibi postulent. Aderat Thii^ 
cydides una cuni patre Oloro adriioduin adole- 
scens , h^ ί-ι•7τχΐςων, in sumrno Graecorum plaiisu 
recitanti , illacryinavitque , aemulatione quadam 
iain tum ad consitnile laudis studimn accensus ; 
quo Ilerodotus animadKerso , ad Olonim , c) 1'^yS. 

r φί,ΐΓίς του νΐοϊ/ (Του -^ξος τχ μ.χ^-!\μ.χτχ , Optime dc puerO 

xy. annorum , et glornae desiderio lacrymante. 
Alque hic non ob/ii^iscor secundae recitationis , 

a) In Herodoto cap, i. p. 83:2. [T. IV. e•'. Bipont. 
p. 1 ) ^.] b) Suidas in Θί^κυίΐϊδ»?. c) MarceUinus Vit. Thu- 
cydid. p. g. 



PRAEFATIO. xxiit 

Athenis Olymp. lxxxiii. anno tertio institutae; 
quam Thucydidem auscultare potiiisse , certum 
quidem est , sed iam virili aetate , non puerum. 
Erudite hoc H. Dodwellus exseculus , d) adproha* 
vit Ed. Coisino, e) sibi tamen non constanti, et 
eandem praelectionem in Olymp. Lxxxir. conii^ 
cienti. Lucianus e/ Plinius, quorum auctoritate in 
illas partes abiit:, nihil iuvant. De priore dictunt 
supra est ; de Plinio deinceps. Ubi vero post 
Olympiadem lxxxi., et qua Graeciae in urbe οοΠ" 
moratiis fuerit , an peregre denuo abierit, dicere 
non habeo, Auctor Dio Chrysosiomus est , f) Co- 
rinthiim venisse, scriptas α se Histojnas attulisse, 
grande exspectasse praemium ob adspersas bello 
Persico Adimanti et Corinthiorum laudes : fru- 
stratum ea spe , delevisse plura,et civitatis ducisque 
gloriam inminutum ivisse. Quae, etsi in Corin- 
thiorum etAdinianti rebus laudandis mire parcus 
fuerit f g) cjnminationes videnlur hominurn aevi 
serioris. Certius habetur, Athenis suos eum li- 
hros legisse in consilio, uti Hieronymus scrihiti 
et honoratum fuisse, idque festo Panathenaeoriim 
die anni tertii Olympiadis lxxxiii.j quae elegans 
ill. Scaligeri h ) doctjina. 

Suh idem tempus Athenis colonia in Magnam 
Graeciam deducta Thurios fuit\,\):cui sponte sua 
Qomitem ^e Jlerodotus addidit j, ©sJficj ea propter 

d) Apparat. ad Annales Thucydid. p. 2 3. e) Fasf, 
Attic. T. III. p. 2o3. et p. 2i3. f) Orat. Corinth. p. 456. 
g) Vid. ad Lib. VIII. 33. fimmo ad VIII. 94.] h) Ad 
Euselii Chronic. pag. 104. i) Diodorus Sicul. lib. Xll. j , 
et 10. 



XXIV PRAEFATIO. 

saepe dictlis , dtx το χοηων^ιτχι ΤΫ.ΐ ει: (r}iv:iovc χττοικίχζ , ut 
fl;/?i/i2'i5trahunem. k) Ihi per otium Ifislorias recen- 
suit, multaque illis adstruxit. Να?η, quod in Pli- 
nio est, 1) Thuriis in Iialia condidisse Histoiiam. 
aniio urbis treceiitcsiuio dccirao, aliter si accipia- 
iur , erroneum erit. Condidit ffistoriarii/n libvos 
aVibi , eosdemfjue antc Italicuni iler semel atque 
iteriun in Jrequenti Grnecoriiin tnercatu praele- 
git ; isthic vero illos elitnavit , nonnulla adiecit , 
alia fortasse retexuit, Addidisse autem , ea ar~ 
gumenlo sunt, quae profectione in Magnam Grae- 
ciatn longe sunt posteriora. Talis est y neqiie la- 
tui^ Α mpl. Bouhcriviin, Thehanoriuii iji Plalaeen•• 
ses invasio , m) et caedcs Eurymachi , Leontiadae 

JiliLy principio helli Peloponnesiaci; r>5v Θχ^α/ουν i<r- 
^sX})« εϊί r>jv ΠλαΓαίχν, Marccllinus n) vocat , fmistra 
ihi doctis viris adhaerescejitihiis. Talis eliam 
Spartanorum in Asiam legatio , et infelix eius 
{.fmude Sitalcae , Thracum res^uli) e\>'entus. Veris- 
Jir/?e>HerodotuS,o) τχΖτν. μίιι νυν 'ηλ>.οΐιτι ί'τίτ* vmoov ίγίνίτο 
τύΰ.βαηλίος στόλου. Contigerunt quippe αηηο Olyni' 

piadix Lxxxf^ii. lertio , sn>e annis post Xerxis in 
Graeciarn transitum duohus et quinquaginta. Per^ 
tinerent ad hunc quoque censum , quae de Amyr~ 
tae.o et βΐΊο eius Pausiri perscripta memininius, 
si., quod VLKO amplissimo in opinionem venit, 
r^ge Persaricm' Dario Notho evenissent: at eom 

falli, videor mihi .clare ostendisse. p) lustior lo- 
cus eritfugae ^opyri ^ Jilii Megahyzi, ad Athe- 

k) Lib. XIV. p. 970. A. [p. 656. ed. Casaub.] I) Nat. 
Hist. lib. XII. c. 4. [segm. 8.] m) Lib. VII. :j55. η ) Vid. 
Thucydid. p. q. Edit. Dukcri. [T. I. p. xxviii. ed. Bipont.] 
o) Lib. VII, i37. p) Vid. ad lib. III. i5. 



PRAEFATIO. xxv 

nienses , q) quem Ctesias sub Olymp. Lxxxriii. 
non multo ante Artaxerxis ohitum ah rege defe- 
cisse atque Athenas abiUse , r) conmemoraKit. 
yerum de his ahunde, 

Quo usque vitain extenderitf et ubi eius βηβτη 
fecerit , partini scriptorum taciturnitas , partim 
discordia , in duhio relinquit. Suidas s) Thuriis 
supreTnum ohiisse diern et in JOro urbis contumu- 
latum perhibet ; esse tarnen, qui Pellae in Mace- 
donia decessisse de vila, aiant. Si Marcelliao^Vej 
constat i t) sepulci^um Herodoti ad portas Athe- 
narum Melitidas in Coela , ubi Κι.ν.ωνιχ μ,Ίγ,μίΛτ'χ, 
ostendebatur οΐΊτη. Quae de mea quidein seiJten- 
tia expediri nequeunt , nisi cenotaphia turnulique 
honorarii in auxiliuni vocentnr. Ύχφ:,ς tamen Mar- 
cellino, quo de H. DodAvelli u) luculenla est anim.- 
adversio. 

I I. 
SCRIPTA HERODOTI. 

Ex Scriptis summi viri solae ad nos incun- 
dissimae ix. Musae devenerunt. Nam, Έξ»ν«ΐΓ<ν de 
vila Homeri titulum ementiri et Herodotum au- 
ctorem perpeiam edere , liquidis icrum argumen' 
tis evicisse me puto. Ipse-ne Historiai^um libris 
Musas inscripserit yTion liquet. Lucianus, x) cuius 
Vossius et Fabricius obliti non sunt, hominum ad- 

q) Lib. III. c. ult. r) Persic. cap. 42. s) In 'HfsWo?. 
t) Vita Thucydid. p. 5. [p. ix. ed. Bip.] u) Apparat. 
ad Annal. Thucydid. Secf, xi, [immo Sect. -xx. p. i5. ed. 
Duk.] x) In HeiOdoto c. I. 



xxvr PRAEFATIO. 

mirationi , ex narrationnm et dictionis iucundi- 
tale progenitae, eos adscripsit titulos. In more 
ipsi juit , y) Tcv ^o&irsv XcVov, τ<>\/ζ 'τΐξύτί,υς xoyovg primo- 
res Ubros , et sequentes τζυ% οττκτίά λόγους^ τους οττίσω 
xoyovc, posthabilo Musarum, tarnetsi iustissimo t 
nomine adpellare. Quid enim illis ex cuncta Grae- 
cia iucundius , quid suaiius, elegantiusve? Vera- 
cilatls lamen amor, sine quo historiae nihil nisi 
nugae et Siculae gerrae , pluribus olim et nostri 
aevi horninibus abesse visus est. Scripserat Acl. 

y) Vid. lib. V. 36. VII. ligU, Aerum subinde etiam 

93. et 21 5. I. 75. [Nec ve- aliam eiusdem Libri partem;. 

Γ0 in hisce locis, aut ho- veluti , quae Lib. VI. c. og, 

rum siinilibns, vocabu- profitctur se iv χ>^ω \oyui tx- 

lum Xjys? ita infelligi debet, positurum , ea cap. io3. eius- 

qiiasi singulos e novcm Hi- dcm sexti Libri cxposita le- 

storiarum suarum librissin- guntur. Eodem modo Pau- 

gulos Xcycvc diceret: sed λο- sanias lib. III. cap. 2. quum 

γος in huiusmodi locis niliil ait 'Hfsesroi iv τω XOyco τω ΐ; 

aliud nisi narrationem , vel Κ^οΓσ-ιν , non hoc dicit , Hero- 

historiam, ut nos vulgo voca- dotus in Libro de Croeso , sed 

mus , significat : qua ratione Herodotus in ea narratione 

etiam Hecataeus, ut hoc utar, (sive, in ea Historiarum sua- 

λ5>5Τί/οί Nustro dicifur, II. rum parte^ quae ad Croesum 

143. V. 56. et 125. id est, spectat. Sirailiterque idem. 

Historiarum scriptor ; de co- Pausanias lib. V. cap. 26. 

demque Hcrataeo loqnens p. 447. ait , 'HfoSs.-o? ei- γ:Γ; 

idfin Noster VI. 157. ait, xόyoις1 Herodotus in suis Hi- 

Έχχτχΐος £» τοΐτι hiynTi., He- storiis. Sed de hoc usu voca- 

cataeus in suis Historiis; de- buli xoyo; vide mox ipsum 

niqiie VII. 162. ubi ττχντχ Wessclingiiimverissimemo- 

Tiv xiycv aif , universam suam nentem. — De Musarum no- 

Hisionam intelligit. Itaque, niinibus, qiiae singulis He- 

nbi se ait de re quadam εν ά'λ- rodoti libris inscribi vulgo 

λω Xoy(v esse dicturum , non solent.in Varietate Lectionis 

semper alium er novem Histo- ad Inscriptionem libri pri- 

storiarum suarum Libris intel- mi nonnihil diximus. »S.j 



PRAEFATIO. χχνιι 

Harpocratio ζ) ττί^Ι ταυ' κχτΒ-^-ίνσύχί τγ,ν ΉμΙοΓΟυ 'ΐ<ΤΓθοί:^ν. 

Quid carpserit , et qiiibus in rehus fahulosam iu- 
dicaverit , ignoratui\ Id fiovir/ius , in rhetoriini 
olim usu fuisse , cum clari norninis famam au- 
ciipahantur , alioriim meritis detrahere: quod eo 
non dicitur , ut de Harpocvatione cidseveretur, 
Fieri potuit » ut ad nonnulla , quae veri fidem 
videbantiir excedeie, offenderit. Multos in coii' 
similem frciudem fahellae indiierunt , Musis sae- 
penumero innexae , quibus Seriptor ipse adsensum 
negavit , crebro obtestatus , ^e a) άν,ογ yayuv , fando 
accepfa refcrre, neque omnia sibi ^kttx videri : im^ 
mo hanc sibi legetn dixisse , iit audita enarrett 
neque cunctis adstipuletiir tamen , atque hoc in- 
culcalum omnihiis cupere lecloribus. Έ>&ί b) έΙ 
οφίίλω λίγίΐν τοί λίγομινχ, ■πείβετίχι ,uh ον ττχιτι ο'ίί/λω' y.xi fxn 
TCvTO το ζ•πος Ιχίτω Ις ττχντχ τον λογον. (^uod eilis mOTll- 
tum si crijninatores habuissent in promtu, uti 
aequitas postulabat , taxandi utique modum fecis- 
sentf debuissent profecto. Acrioj^ tarnen, eius non 
ignarus, insurrexit Plularchus, vir excellente eru- 
ditione, non falsi, sed et malignitatis c) Hero- 
dotum traducendo. Acdo docta est, verum miri- 
Jice colorata , saepissime fallax , et arecssita adeo , 
ut ciilparn , qua illujn nimio patriae studio one- 
rare gestit , ipse sustbieat. Toach. Cameraiius et 
H. Sieplianus id non dissimularunt , neque nos 
eoriirn exeinplo, illis praesertim in rebus , quae 
ί uggillabantur. 

Atque hic laudibus ferre debeo doclissimi Ab- 

z) Suidas ίη'Α^ττοκξχτίοΰν. a) Vide lib. II. 29. et cap. 121, 
5. III. 116. IV. 5. 2 5. etc. b) In lib. VII. iS^. c) Dc 
Malignitate Herodoti, Operum T. II. p. 855. etc. 



XXVIII PRAEFATIO. 

batis Gciriozii in vindiciis et defensione Hcrodoti 
ab acciisationibus Plutarchi et aliorum studium, 
ciiius pariein nobis Academiac Inscriptionum Acta 
sistunt. d) Fuit Herodotiis , vitio humani inge" 
nii y obnoxius erroribus ; lapsus veri ignorantia 
haud raro e^t , saepius etiam ab aliis deceptus. 
Manttlio, rejerente losepho, e) iactitabat, Hero- 
dotum -πολλίχ τΰίν Αίγντττιχκων νττ dyvotoi; ΐΐΐίυσμίνον , ΐη 
rehiis Aegyptiis propler ii^noranliam crebrius aber- 
rasse: vere fortasse : mallein lcniieii locupletiorem, 
qiiam Manctho vulgo habetur , huius accusatio- 
nis auctorem. At enini plui-ima olim in fabulis 
etjigmentis depuiahantur , quoruni iustissivie nu- 
mero nunc exirnunlur. Fabulosa censebantur de 
uifrorurn institulis et moribus prodita, de cir- 
ciirnnnvigala ea nostri orbis parle , de Aegyptii 
soli genio et Pyraniidibus , de Scythist succini 
origine , Caspio mori , innumerisque aliis , quae 
serior aetas et peregr'uia toruT7i frequentia vevitati 
a?iimad\,ertit congrua. Kniinvero , horum. omniurn 
Tnemoriam replicare , nihil attinet. 

IsTUD haeret in duhio , truncatae-iie Musae 
sint , et an alios similis argumenti conmentajios 
Herodotus digesserit ? Mutilaliojils el dvfectiis 
siispicionein de Athenada , viro Trachinio , indi- 
cata movent : f) ούτος κττίχηινί μίν ^Ε•7ηαίλτ;χ δ<' «λλτιν «»- 
τ/»•/, Γ«ν lyu εν τοΓιη ο•7ησ5:ν λόγοι^ι α-γιμανίω '. lllC EpiaKeni 
aliam ob caussam, quam ego sequentibus in libris 
[su-e, in sequenti narralione] reddam , interemit. 
Reddidit autern nusquam , non oclavo, nedum li- 

d) Tom. XIX. Edit. Paris. p. ii5. e) lib. I. contr. 
Apion. c. 14. f) lib. VII. 2 1 3. 



ρ R Α Ε F Α Τ Ι Ο. xxi5C 

bi^o ΠΟΠΟ. Ergo-ne ea excidit conmemoratio ? an 
promissi ohlUio eiiis anirnum incessit? an deci- 
mum adiu7iQ,ere meditatus jiiit lihrum? Utrum•• 
que fieri guiturn est. Nai?i hiatus illis in Musis 
nulliitn se mihi indiciiun pi^odidit. Similis βΐι- 
ctuatio , sed expeditu pronior , de hbris Libycis , 
AijSux-oiT* xoyoiTi, quoruTn meminit ipse. g) lo. Alb. 
Fabricius h) elaboralos non censuit, sed intra pro~ 
7nissum stetisse. lustior veriorque Raphclii et 
Bouherii coniectura , innuisse Scriptoi^ern exti- 
mam Musae quartae partein , sedulo i^ebus Libycls 
occupatam , et secLioJiern in primis centesimam 
qidnquagesimam nonam , uhi ds Apriae , Aegyptii 
regis , siiscepta in Cyrenen expeditione et infau- 
sto eius eventii, multo tamen parcius qucnn promi- 
serat: quod qui coiitigerit , et an aliquid de prio- 
re sententia deinutaverit , noji temere dixero. 
Possum adfirmare , veterum neminei?! A.iyovc He- 
rodoti \iSvy.ovc ad testi?noiiium excitasse , coiiira 
ex libro qiiarto res Afras depromsisse plures : im~ 
mo solere illiun partem libri Xjysv et λίγο•^ς odpella- 
re: de nece Cimonis y patris Miltiadae , τον luCiv syd 
£v ά'λλα; xoyoj σγΜχιίω : i ) dixit aiitem eiusdem Musae 
cap. io3. Geminum illi L•ibri priini cap. 75. '•*) 

Hoc itaque hene hahet. Qiiam autein vellem de 
Rerum Assyriarum libris idem adseri dicique pos- 
set. Sic de ilLis ; k ) T?? 0= B:<,GM>.ivV5? τν.\)τγ.ς τελλίί yWiv jioa 
χα* £<λλ5< iyiviVTo βχιτΟ.γ,ϊζ , rav Iv roWi Άσ <τυ ξΐοκτι λόγασι 

g)Iib.n.i6i. h)Biblioth. Gr. lib. Π. 20. i) lib. VI. og. 
'^) [Scilicet. quam reiia lib. I. c. 73. ait se b τζϊσι oViV&j λο- 
yotvt declaraturum , eam non in sequentium librorum ali- 
quo. sed in eodem lib. I. cap. 124. declaratam videmus. S.J 
k) lib. I. 184. 



XXX ρ R Α Ε F Α τ Ι ο. 

/uv>!,u))y 7τοΐΥΐ9ομχι , (jiionim cgo regum in libris Rerum 
Assyriaium incijlioiiciu faciam. Tum de Nino α 
AlcdlS OCCUpala : 1) χλ) dJv T^iivov hKov' ως ^i , tv :7£f6<o•* 
XcyoiTt ^ν,χώτω' xx) τον; Άα-σνξίον: υττοχαοΐονς ίττοιχτχντο Ι Ct 
Wiinim oxpiigiiaruiit , (nt aiitcni cr})crint, in aliis 
lil)ris indirabo,) AssyrJosijuc sjiam iii ditionem 
redcgerunt. Conposuit ergo reriim Assyriarum 
libros , oul nnitno scriptioncm agitavit eorum, 
neque nhsoLit: poslerius lo. Λ1Ι). J'al)rJcius, quo- 
niam nusquam illoriitn recurrit memoria , elegit; 
nc(jne displicuejat Gcr. lo. Vossio, in) opportune 
tnmeu ntquc ex vero adJirmantL . npud Aristotclem 
quidpiam Tcperiri , n) quod ex Herodoti Assyria- 
cis fluxisse videatur. Deposuit Philosophus pro 
certissimo , rx γχ/ί/.-^Μνχχ uTTOTu, iivoii: culpavit IJero- 
dotutii , in Nini ohsidionis descriptione, tjT δ<«^>ίτ« 
ΤΓ.-:) Γ>•ν To>j!;fxiV.v τγ/: Νι'νςυ , aquilam bibisse Tnemoron- 
tern, cum illa cnis , xiciiti rehquac aduncis ungui" 
bus , potu ahstuieat. Qiiod quidcm in Musaruin 
opere niisqiiain ninic ob<,iuin . capcsscre locurn in 
Ilistoria Assyria conniodissimuin potuit, siqui- 
dein Ninus y ut Vossius opiime, Assyriae melro- 
polis. Non equideni nescto, Ceh labiicium de in- 
tegrioribus , quam nostrac sunt , Miisis , ab Ari- 
^\o\q\c i^ersatis et lectis , suspicatiun : quae siispi- 
cio , si verum amamus , litem lile resohit, Ostendi 
enim oportuerat , iibi et quibiis rebus fuerint de- 
curtatae. Liber utiqiie primiis , Babylonicis et 
Assyriis rebus abundans , adeo aptiis et nexus co- 

1) Libro eoclem cap. lof). m ) Dc Historicis Gracc. 
lii). I. c. 5. n) Hislor. Aiiiuial. lib. VIII. i. — [immo 
lib. VIII. c. i8. quod aliis est i;ip. 20. At ibl alii libri, 
quos Camus et Sckneidcrus sccuti siint, noii Herodotum, sed 
lleiiodum edunt auctorfui.] 



ρ R Α Ε F Α τ Ι ο. χχχι 

haeret . Ιΐί lociirn τγ hnyyic-u ίΤίοί τ>5ν 5Τθλ/ο^κ/«ν τϊΐς Νι'νον 
adpositum concedat nullum. klyoi proinde'' ^trci^my 
nisi memoria Philosophum decepei^it, ahsoluti 
editique fuerunt, Quorum quidem editio tanto 
certior et omnibus duhiis in posterumforet libera, 
si frai^nientuTn inde, quod lo. I3ouherii sollertiam 
advertit f perduraret. Apud auctorem Chronici , 
cui Paschale nomen, o) Sesostris , 7^ex Aegyptif 
continuo victqriarum cursu Assyvios , Chaldaeos, 
Persas Bahylonem usgue , Asiarn praeterea , om- 
nem Europajn , Scythiam et Mysiam dornat : in 
Aegyptum reversuriis xr. niillia Scythicae iiiveri' 
tutis in Perside f assignata illis fertili et conmoda 
sede , collocat: postea illi Parthi de Persico ser- 
monej, alioqui Scythae^ vbtute hellica longe prae~ 
Stantissimi f καίω? additur 'Hf c^cro; ο 7θ<ϊ>άτχτος τχντχ 
σννΐγοοί-φχτο , sicuti sapienlissimvis Herodotus haec tra- 
didit. Uhi tandem? Musae tacent. Ergo ex libris , 
uti coniicitur , p) rerum Assyriarum. Quod eqiii^ 
dem valde dejniror. Herodotus de Sesostride mul-' 
to scripsit diversiora : q) Assyriaca eius post Ari- 
stotelis fata Historicos , Geographos et Gramma- 
ticos latuerunt omnesj, nec quisquam hilum inde 
decerpsit; et obscurum horninern seculi post Chri~ 
sti natales septimi ea lectitasse putabimus? Inimo 
cuncta cum pidvisculo Chronici sartor coj^rasit 
ex lo. Malala, r) ^//e/w Suidas s) sibi ducein opta- 
vit f haud sane^delem, et in Herodoti tempore 
^niendo t) plane stultum. Sed poenarum ille satis 
Rich. Bentleio, V. CL, in eruditissirna ad \o» Mil- 

o) Chr. Pasch. p. 38. d. Edit. Venet. p) Vid. Bou- 
Tien! Diss. Herodot. cap. 1. q) Lib, II. io3. r) Chroiio- 
graph. p. 28. s) In Πκ^ίί^ elZ^trrjii. t) Ghronogr. p. 200. 



XXXII PRAEFATIO. 

lium Epistola dedit, et spernl potest. At plurima 
Is. Vossiiis frogmenla Herodoli detexit , qiiue nihil 
nostras ad Musas; ea pronii ex conrnenlaviis Re* 
rum Assyriacarutn potiiisse , \x) suspicantu?: Fa" 
teor ultro . talia in Grammaticoriini scholiis et 
Lexicis in\'eniri , qnac Is. Vossiiis, modo ea cura- 
ie excussisset , Herodoto cilra dubium abiudicas- 
set. Conpendiario sciiptionis modo , in scriptis 
codicihus ηυη parce ohvio , HP , HPO , ΗΡΟΔ. no- 
tare Herodoium, Herodorum, HerodianurTi, queunt, 
Inde error et co7ifusio : hinc inciata toties Hcrodoli 
fraonienta , verae Herodori aut Herodiani laciniae; 
quemadmodum in Dissertatione Herodotea liqui- 
dissime f ut opinor , patefeci: questus ibidem sum 
de doctissimi Dcs Vignolcs v) inprudenLe decreto 
super inleritu Assyviacorum , de quibus hactenus. 

Haec de Herodoti T~ita ScripLisque Wesse- 
LiNcius. Idem aigumenlum erudite copioseque 
Larcherus eliam in infroilu Gallicae versioriis 
pcrtracfavit. De universo vero liaiuni Historiaruni 
inslituto, et de niirabili arfe qua illud exsecutus est 
suavissimus Scriplor, in primis legi meretur siipra 
laudaliis Creuzeri nostii liber qui de Hisloria 
Arte Graecorum inscribitur. "") 

u) Bouherius Dissert. Herod. c. i. Colomesius Oper. p. 32f>, 
Bcrkelius in Steph. Bjz. voc. Άνδκνί'α. ν) Chronolog. lib. 
IV. /|, €. etc. "' ) Consiiluisse etiam iuvabit duas Com- 
mentationes, auctorc Meierotto, Sur Herodote et le but 
de son Histoire , Actis Acad. Reg. Berolin. ann. 179^• Gt 
lytjS. p. 57/1 seqq. ct p. 099 seqq. insertas. 



Α ν Ι S 

AU RELIEUR. 

X-JES pages 261. et 262. du Tome I. 1/® 
parde tenant a la feuille R. sont remplacees 
par un carton qui tient a la feuille Η h du 
meme volume. 

Le faux titre du Tome IV. 2.* partie tient 
a la feuille V. du meme volume. 

La feuille A. ou page 1. a 6. Hu Tome V. 
2.*^ partie tient a la feuille C c. du Tome V* 
I." partie. 

^Ja$ tm Tom. I. pars 1. α«fgefφtttt(ette '^tatt 
pag. 261. mxb 262. tfi ί)«Γφ em anbevcs crfe^f, 
wei0eg bcm ^egen Η h. bc^ mmliφm ^anbc^ 
«ttgetrucff t(?. 

iDcr j«m Tom. IV. pars 2. gc^ortgc @φηι«^* 
ftfci if? bem SJ^ogeit V. im namiidben ^antc απ* 
gc&r«cfi. 

95om Tom. V. pars 2. ifl i)cr ^ogm A. pag* 
1. biS 6. bem 555ogctt C c. Dcg Tom. V. pars 1. 



HERODOTI HISTORIAR. 

τ. Ι. ρ. Ι. 

LIBER PRIMUS ΕΤ SECUNDUS 
GRAECE ΕΤ LATINE. 



3 

ΗΡΟΔΟΤΟΤ 

ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΠΡΩΤΗ• 

ΚΛΕΐα 

±1 ρ ο Δ J τ ο τ Άλικ,Λξνηύ-σ-'τΙος Ισ-τόζίης dTroSi^ig 
'^Si* ως pjtg tci yivcfA^ivct ε'Ι ανύξωιτων τω χζονω 
ί^ίτηλα γίνητΛΐ, μ,ητί ίξγΛ μ,ιγΛλΛ τε κλι Θ-ωυ/χοτ- 
σΤΛ, ΤΛ [Λ,ίν 'ΈλληιΤι , τα Si βΛξβαοξΟκΠ Λττο^ίχύίντΛ y 
5 ΛΗ,λζοί γίνητοίί' τα τε άλλα, κλ) Λ' ψ α,Ιτίψ ίττολξ- 
^■ησοΛί α,λληλοιο-ι. 

HERODOTI HISTORIARUM 

LIBER PRIMUS. 
C L Ι Ο. 

Α. L• ERODOTUs Halicarnasseus, quae quum caeteris 
de rebus, tuni de caiissa bellorum Graecos inter Bar- 
barosque gcstorum , peiquirendo cognovit, ea his 
libris consignata in publicum edit; ne, quae ab ho- 
minibiis gesfa sunt , progressu temporis oblivione 
deleantur , nexe praeclara mirabiliaque facta , quae 
vel a Graecis edita sunt vel a Barbaris, sua laude 
fraudentur. 
Herod.T.LP.I. Α 2 



4 HERODOTI HISTOK. I. 

1 ΙΤερΣΕΩΝ ^iv νυν οι λόγιοι Φοίνικας αιτίους Ολοι 
ytVicruuLi τ^ί §ια,(^ο^ης. τούτους yct^, cctto τί^ς Έ^υ- 
3'ζ*ίς KctKiofJCivrig 3-Λ?^οί<Γ(της Λ7ηκοΐίΐ£νους ίττι τψ^ί την 
SuAcurcrciv, και οικηταντας τούτον τον χω^ον τον και 
νυν οΊκίουίΤΐ , αυτίκα, ναυτιλί/κτι μ,Λκο^ΰΊ ίτηύίοτύΛΐ. 5 
α,ττα,γινιοντα,ς Si, φορτία, ΑΊγυτττια. τε κλ) 'Κσ•σ•υζΐΛ^ τ^ 
η αλλ») χωξ^) ί(ΓΛ7Γΐκνίί(Γ^Λΐ , κλι ^η kcci Ις Α^γος, 
ΤΟ οι Ά,ογος τούτον τον χοο'Όν ττξοίιχί α,ττασ-ί των εκ 
τ^ νυν Έλλα,^ι κΛλίο^ίν^ Χ^ζ'^• οίττικοι^ανους ^ί τους 
Φοίνικας ίς^ητο Αζγος τούτο, ^ιατί^ίσ-^αι τον Οοξτον. ίο 
■:rif^.7rTij σε tj ίκτ/ι η(^ΐφ) λτγ ης Λττικοντο» ί^ίΐ^ίττολη- 
[Α,ίνων (Γ^ι σχί^ον ττάντων , ίλύίϊν ίττι τψ Β-α,λΛο-σΌ,ν 
γυνχικας} αλλάς τε -κολλάς, και §η και του βαοΊ^ 
λνιος <τυγατίζα το οε οι ουνο^^α ίιναι , κατά τωυτο το 

(ι.) lam Persariim qiiidem litcratossi audias, ini- 
miciliarum primi auclores Phoenices fucre. Hos 
cnim, aiunt, postquara a mari quod Rubrum voca- 
fiir ad hoc nostrum mare advcnissent, hancqiie regio- 
ncm ((Ltam eliam nunc incolunt, coepissent habitare, 
conliiiuo navigalionibus longinquis dedissc operam, 
tl tians\ chcndis mercibus Aegypliis Assyriisquequum 
alias Gracciae partes, tura vcro ef Argos adiisse, Ar- 
gos euini illis lemporibus intcr alia eius regionis op- 
pifia, quae Graecia uutic nominalur, rcbus omnibus 
eiuiuebat. Ad Argos igilur hoc postquam adpulissent 
Phocnices, ibique mcrces suas venura exposuissent, 
qiiiulo aut sexlo ab advenlu die, divcndilis fere re- 
hus oninibiij, rauiicrei ad niare venissc, quum alias 
miilfas, Imn vcro el rcgis uliam , quam quidem eo- 
dcinnomiue Peiiac adpellaiit atque Graeci, lo Ina- 



Ed.w. C L Ι Ο. 5 

ρ 9.1• 22. 

1 5 κα,) Ελλψίς λίγου<Γΐν, Ίοΐΐν την Ίναχ,ου. ταύτας στά- 
σας κατά, ττςυιχνψ της νηος , cuvacraai των φορτίων, 
των cr^i ψ Β-υ^ιος μ,αλκττα' και τους Φοίνικας §ιακ,ί- 
λίυα•α[Α,ίνους οξΐ^η(ται ίττ αυτας. τας jiiiv όη ττλίυνας 
των γυναικών ατΓοΦυγίίΐν , την ^ί Ίουν (τυν aKAy,(ri d^- 

io "τταΐΓ^ηναι. {(τβαλομ,ίνους Si, ίς τψ via, ο'ίχίσ^αι αττο- 
•πλίοντας ίττ Αίγυτττου. Ούτω fXiv Ίου ν Ις Αϊγυτττον 2 
ατΓΐκίο-ύαι λίγου<η ΐΐίοσ-αι, ουκ ως Ελλψίς' και 
των α^ικη(^£ίτων τούτο α^ζαι ττξωτον. [Α,ίτα^ί ταύτα t 
Έλλψων τινας {ου γαρ ίχουα-ι τουνο^,α ατηγησ-αα-^αι) 

5 Οασ•) της Φοινίκης ίς Ύυοον ττξοα-σ'χοντας , αοττααται του 
βαα-ιλ^ος την Β-υγατίζα Ευ^ωττην. {ίιηοταν (Γ αν ούτοι 
Ιίξητίς.) ταύτα (Α,ίν οη 'ί<τα ο-φι ττξος ία-α γίνίσ-ύαι. 
β/\ίτα ^ί ταύτα. Ελληνας αιτίους της ^ίυτίοης α^^ικίης 
γ&νίιτύαι. καταττλωσαντας γα^ f /,ακξ•^ νηί ίς Αιαν τ^ 

chi. Quae dum adpuppim navis sfantes mercarenfur 
merces quae illarum maximc animos advertissent , 
Phoenices interim muluo scse cohorlaios impetuniiji 
illas fecisse : et maiorem quidem mulierum nume- 
rum profugisse , lo vero cum aliis fuisse raptam: qui- 
bus in navem inpositis, soliilanavi Phoenices Aegy- 
ptuin versus vela fecisse. (2.) Hac quidem raiione 
in Aegyptum pervenissc lo aiunt Persae, secus atque 
Graeci , idque primum fuisse iniuriarum initium, 
Deinde vero Graecos nonnullos , quorum nomina 
non possunt memorare, (fuerint hi autem Gretenses) 
Tyrum Phocniciae aiunt adpulisse, flliamque regis 
rapuisse Europam\ ac sic quidem par pari fuisse ab 
liis repensum. Post haec autem Graecos sccundae in- 
iuriae fuisse auciores: etenim longa navi AeaniyCoi- 



6 HERODOTI HISTOK. I. 

την KoA%/cFa και ίττι ^clcriv TroTctfjLcv, ivhvTiv, Stct- lo 
ΤΓΟΥΐζΛμ,ίνους κ,Λί txaacc τούν ίΐνίκίν αττικατο, αοστασ-οί,ι 
του βΛ(Γΐληος τψ Θ-υγΛτίοα Ι^ΐνιοίίψ. ττί/ι/,ι^/αντΛ Si 
τον Κολχον ίς τψ Έλλΰ^^Λ κηουκ,α, , αΐτίίΐν τε SiKctg 
της ΛοττΛγης , κΛί ατταίταιν τψ 'Ο-υ'γα,τίοΛ. τους οι 
υποκξίνασ-ύΛΐ , ως ovSi tKUvot Ίου ς της 'ίίογ^ίης i^ocrav 1 5 
σφι ^ίκας της α,οτταγης , ooSi ών Λυτό) Sucniv ίκίίνοκτι. 
3 Δει;τ£β>5 Si λιγουσι γίνίη f>LiTct τα,υτΛ 'AAe|ai/Jpov τον 
ΤΙοΐΰ'ψ^ου , ΰίκ,ηκοοτΛ τΛυτΛ , ί^ίληο-αί οΐ ix. της Έλ- 
λα^ος Λ' α,οτταγης yivi(r^cn γυναίκα , ίττισταιχινον τταν- 
τως οτι ου οωίΠΐ οικας ουτί ya^ ίκίΐνους όιόοναι. ούτω 
§η αοττασ-αντος αύτου Έλίνην , τοκτι Ελλησ-ι So^ai, 5 
ττρωτον 7η<Μ\/αντας αγγίλους , ατταιτίίΐν τί 'Έ,λινην , 
και §ίκας της α,οτταγης αϊτίίΐν, τους οι , 7Γοοί(Γχο(Α,ί' 
νων ταύτα, ττζο^ίξίΐν σ-φι Μη^'^ίης την α,οτταγην' ως 

chidis oppiclum, ad Phasin profeclos, perfeclis cae- 
teris rebus quarurn caussa advenissent, rapuisse in- 
de regis filiam Medeam; quumque ad poenas rap(us 
huius repefendas ct ad reposceiidam iiliam caducea- 
torem iii Graeciam misisset Colchus , respondissc 
Graecos , quemadmodum illi de raptu Argivae Iiis 
sibi non dedissent poenas , sic ne sc quideni illis 
datiiros. (3.) Tum deinde, proxima aefafe, Alex- 
andrujn Priami filium, quum isfa aiidivissct, cupi- 
diiiem inccssisse iixoris sibi e Graecia pcr rapinam 
comparandae ; cxistimanlem iifique se non daturum 
pocnas, qiioniam ncc illi dcdissent. Tfa quum is ra- 
puissct Ilelenarn , visiim esse Graccis primum missis 
nunciis Helenam rcpetere et poenas de raptu po- 
scere ; illos veio hisce, postulala sua exponentibus, 



\ν. C L Ι ο. 7 

3, 5ι. ' 

ου Sovrig αΰτοι ΛκΛ?, ovL• ίκ§οντίς άττα,ηίοντων , /3ου- 
λοίΛτό σ-φι 7ΓΛ^ αλΛων ^ίκας γίνισ-^αι. Ms^ix μ,ιν ων 4 

' τούτου, a^ctyctg ι^ουνΆς itvcti ττΛζ ΛΑΑνίΑων το σε 
αίτΓο τούτου , ' ΕλΛψας ^η ΐΛ,ίγΆλως αιτίους yiviirdcti, 
τΓξοτίξους γα,ρ αξζαι ο-τξΛτίυίσ-ύαι ιςτψ Άσ-ίψ, η (τφίο,ς 
5 ίς τψ Έ,ύζωττψ. το (Xiv νυν αρτταζζιν γυναΊκας , οίν^ξων 
αδίκων νο(Λίζίίν ί^γον uvctt' το Si α,^ττασ-ύασ-ίων σ-ττου- 
S'/jv τΓοί'ήσ-ασ^αί τίμ^ούΐ^ίίΐν , ανόητων' το Si [χη^ί[χίψ ωξψ 
ίχαν Άξττασ-ύασ-ίων , σωφζονων. ^vjKct ya,^ ^ΐ], οτι, u 
fjivj Λυτά) ίβουλίατο, ού'Λ αν γψταζοντο. (τφίΆς fXiv 

ioSrj, τους ί'Λ ι η ς Άσ-ίης, λίγουσ-ι ΥΙίξίται , αξτταζοίΑ,ί" 
νιων των γυναικών λογον ούοινα Troivicacr^ai' ΕχΚψας 
Si \αία^αιΐλ.ονίνις ύνίκίν γυναικός (ττολον μ,ιγαν (τυνα- 
yftpai, και ίΤΓίΐτα (λύοντας ίς τψ Άσ•ίην , τψ ΤΙςια- 

raptum exprobrasse Medeae, ut guij quum ipsi nec 
poenas dedisse.nt , nec illain reposcentihus reddi^ 
dissent , vellcnt ab aliis poenas sibi dari. ( 4 ) Huc- 
usque igitur mutuis solum rapinis esse aciiim : ab il^ 
lo vero tempore Graecos uiique gravioruni iniuria- 
ruTTi exslitisse auctores ; hos enim prius Asiac coepisse 
bellum inferre, qnain Persac inlulissent Europae. Et 
mulieres quidem rapere, videri sibi aiunt iniquorum 
esse honiiiium; raptarum vero ultioneni lania studio 
persequi, amcntium; confra, nnllam raptaruin curam 
habere, prudentium: quippe manifesium esse, nisi 
ipsae voluissenf, non fulurum fuisse ut raperentur. 
Itaque se quidem, Asiam incolentes, aiunt Persae, 
raptarumniulierum nullam habuisse rationem; Grae- 
cos autem mulicris Laconicac caussa ingentem con- 
traxisse classera, et mox in Asiaiuprofectos Priami 



δ HERODOTI HISTOR. Ι. 

μου ^υνα,'χιν κΛτίλίϊν. λτγο τούτου aki ^yijoOUr^ai το 
Ελληνικύν (Γ^ίσ-ί ίΐναι ττολίΐχίον. Ύ*;ν yuo Άσ-ί'ήν kcu ι 5 

ΤΛ ίνΟΙΚίΟνΤΛ i^ViCC βαζβΛζΑ οΊκίΛυντα,Ι οι ΥΙίΟίΤΛΐ, τψ 

<5έ Ευοωττψ KCU το 'Ελλψαοον νιγηνται κίχωρία-ύΛΐ. 
5 Ουτύύ f/.iv ΤΙίΡα-(Χί λ.ίγουτι γίνί(τύαι, Kcti ^ict την 
Ιλίου αλίύΐην ίΰ^ίσ-κουσι (τ^ίοΊ ίουσΌ,ν τ.ψ α,ρχην τ*; ς 
(,χ^ζ'ής της ίς τους ΕλΛψας. ΤΙίΡΐ Se Ttjg Ίου ς ουκ ojjuo- 
Αογίουσ-ι ΙίίΡίτητι ούτω Ψοινικίς. ου ycLo cf.^TTAyy^ <Γ•^ίΛς 
χζΥΐσ-α,μ,ίνους λίγουη dyayiiv αύτην ίς ΑΙγυτττον , οίλλ' 5 
ως ίν τω Aoyei' ί(χί(τγίτο τω νΑυχ,λ^ίΡω της νηος' ίττίΐ 
σέ ίμ,α^ίν ίγκυος ίουσ-οί, α,ιόίθ[Χίνη τους τοκίας, ούτω 
Sy\ ί^ίλοντψ αύτψ τοίτι Φοίνι^ι σ-υνίΚ7Γλού(ΤΛΐ J ως ctv 
μη κατάδηλος γίνηται. τΛυτα, fjLgv νυν Υΐίοσ-α,ι τι κ,Άΐ 
Φοίνιζίς λ^γουα-ι. Έγω Si ττίξ) μζν τούτων ουκ. ί^χομ,α,ι ίο 

regnum e^'ertisse: al• co temporc sc consfanlcr Grac- 
eiae populos sibi csse inimicos exislimasse. Nam 
Asiam, et barbaras gcntcs ram incolcnles, ad sc 
perlinere aiiiumant Pcrsae; Europam vcro et Grac- 
cos nihil secum commune habere. 

(5.) Hiinc iri modum Pcrsac (juidcm g^csfas rcs 
cssc mcmorant, ei ab llii excidio repetmif ininiici- 
tiarum suarutn adversus Graecos initium. De lo ve- 
ro cum Persis noii conseiitiunf Phoeiiices rcm isto 
modo ^%iG gestam. Ncgant ciiim se raplu usos illam 
in Aegyium abduxisse : sed Argis eam cuni nauclero 
* aiuni concul)uisse, et qiuim sc graAUdara scnsisset, ve- 
rilam parcnlura iram, sic volciitem ipsam cum Phoe- 
nicibus cnavigassc, nc corapcr(a foret. Haec sunt 
ii^iiurj quac parfim a Pcrsis , parlim a Plioenicibus 
uicjuoraniui. Ego vero, utrum tali uiodo bacc gesta 



W. G L Ι ο. Q 

3,79• ^ 

i^tcuv ως ovTCrjg η άλλως κως τα,υτα, ίγίνίτο' τον rTg or^ct 
<χ.υτος ττξωτον υττΆ^ζαντα, ΛοίΗ,ων ίξγων ίς τους ΕΛλ^- 
να,ς» τούτον (Τ'/ιιχν,να,ς , τΓξοί^ηα-οΐί^α,ί ίς το ττ^οίτω του 
λογού , ο^^οίως cryAiC^cc κ,α,ί μ,ΐγαλΛ acrTict οίνύ^ωττων 
Λό (τΓίίίων. ΤΛ yct^ το ττα,λΛί [Μγα,λοι, ijv , τα, ττολλα, 
α,υτων σι^ίΚξΛ ytyovi Tct, οί ίττ if^iv ψ ι^ίγαλα, 
ΤΓΡΟτίζον tjv α-[Λ,ΐ}ίξοί,. τψ ανϋ^ωτη^ιψ ων ίττκττΛίχινος 
ίύ^Λί/λονίψ ovSctixci iv τωυτω μ,ίνουτΛν , ίτηι^ίνησ-οιχα,ί 
άΐ^φοτίξων οιλ,οίως. 

Κροίσος ψ Αυ^ος f^iv γ^νος, τταΐς ^ι 'kXOcLT-^ 

τιω•> τνρΛννος oe ίονίων των εντός Άλυος TroTctfjLov ος 

'^ιων άτΓο ι^,ίο-α,ΐΛ,βζίης ι^ίτΛ^υ 'Σύρων zcu Υίοι,φλΛγΟ' 

νων , ί^ίίΐ ΤΓξος βορψ ανίμ,ον {ς τον Κυζίΐνον καλίομ,ινον 

δττοντον. ούτος ο ΚροΊα-ος, βάρβαρων τρωτός, των ifjLitg 

sint, an alio, non adgrcdior disceplare: scd, quem 
ipse novi ρνϊτηιιιη fuisse iniuriarujn Graecis inla- 
tarum auctorem, Iiunc ubi indicavero, tunc ad. reli- 
qua exponenda progrcdiar, perinde et parAarum ci- 
vifafum et niagnarum res persecutunis. Etcnim quae 
olim fuerant magnae, earum plurimae parvae factae 
siint: et qiiae nostra memoria niagnae f-aere, eae- 
dem prius exiguae fuerant. Ifaque, beiie gnarus liu- 
manam felicitatein nequaquam in eodeni fasligio 
manere, perinde uiranimque faciam menlionem. 

(6.) Croesus, genere Lydus , Alyaiiis filius, 
rex fuit populoruni intra Halyn fluvium incolen- 
tium ; quod flumen, a meridie Syros inter et Paphia- 
gonas interfluens , ad septentiionem in Eiixinum qui 
vocatur Pontum sc exoneral. Hic GiOesiis e barbaris, 
quos no\imus, primus alios Graecorum imperio suo 



ΙΟ HERODOTI HISTOR. Ι. 

'iSf^iV, τους μ,ίν κοίτί<ΓΤζί'<\>Λτο 'Έ,λλψων ίς Οοςου Λττΰΐτ- 
γωγην, τους Si, φίλους ττοοσ'ίΤΓΟί'ηίΓΛτο. κ,α,τίΟΎξίΊ^Λτο 
fj^iv ϊούνοίς Ti KoLi ΑίΟΑίας , κ,αι Λούοΐίο,ς τους ίν τνι Ά<ηνι 
Οίλους Si 7ΤΡθ<Γΐ7ΓθίΥισ•οίτο ΐ\.Άκζ^^Λίμ,ονίους. ττξο Si της 
1\ξΰί<Γου Λογ/ις ττα,ηίς ^λλψίς rrav ελευίε^ο*. το ycto ίο 
i^yfjLifJiOuV ΟΎξΛτίυΐΑ,ί» το ίττι τψ ίούνιψ αττικό f^ivov » 
οοισ-ου ίον ττοίσΊόυτίοον , ου κο(,τΛ(ττοοΟ>\ lytviTO των ττο- 
7 Χίων , αλλ' e^ ί'^ί^^ομ,γίς duTroiyy,. Ή St ηγιμ,ονίγι ού- 
τω -^ίοίηλ^ί , ioZa-cf. ίΑοο^Κίΐ^ίων , ίς το "γινος το Κ.οοί- 
σου, ΚΛλίοι^ινους Si ^\.io^vcJΛς. 'Hf ^(X,v§Λυλv)ςt 
τον οΐ ΕλΛψίς ^Ίυ^α-ιλον ονομ,ουζουσ-ι , τυοΛννος ^Λζ^ίων, 
ΛτΓογονος Si Άλκ,αίου του ΐίοακλίος. ^.γξων fxiv γα,ζ 5 
ό Νίνου» του Β'^λου, του 'Αλκαίου, ττοωτος Υίοακλίί- 
§ίων βασ-ιλιυς iyivvro Χα^Λων* Υ^αν^αυλης §ι ο Μυ^ 
σου, ύστατος, οι Si ττξοτίοον Αγξωνος βασιλιυσαντίς 

subiecit et ad Iributum pendendura adegit, alios si- 
bi socios et amicos adiunxit. Subegit lonas et Aeolcs 
et Dorienses Asiain incolrntcs; amicos autem sibi 
conciliavif Laccdaenionios. Ante Croesi vero impe- 
rium Graeci omnes liheri fHerunt: nam Ciramerio- 
rum expeditio adversus loniam, aiile Croesi aetalcm 
suscepta, non oppidonun fnerat redactio in potesta- 
tem , sed rapina ex iucursione. (7.) Caeterum re- 
gniim illud, quiim Heiaclidaruni aniea fuissct, ad 
Croesi genus, qui Merjiinadae noraiuabautur, tali 
modo pervenerat. Candaules, quem Graeci Myrsi- 
han vocanl, Sardium fuit rex, ab Alcaeo oriundus, 
Herculis iHio. Nain Agron, Ninifilius, Beli ncpos, 
Alcaei proiiepos, primus ex Hcraclidis rex fuerat 
Sardium; CanHaulcs vcro , Myrsi filius, postrcmus. 



w. CLIO. n 

4. 7• 

ταύτης της χω^ης, ησ-α,ν ΰίττογονοί Α.υ§ου του'Ατνος' 

io α,τΓ οτίυ ο Sijf^og A.vStog ίκληύη ο ττοίς ούτος, ττξοτζοον 
^Υιων καλίο^ίνος. ττΆξο, τούτων 'Υί^Λκ,λίί^Λί ίττίΤξΟτ- 
CSevTig, ίσχον την οίξχην ίκ Ο'ίοττξοττίου , εκ Soυλης 
τί της 'laoSccvou γίγονοτίς κλι 'ΐίοα,κλίος. α^ζαντίς fjiiv 
ιΤΓΐ ουο Τί icoLi ίΐκοοΊ γίνίΛς ανοίων , ίτίΛ ττίντί τί κ.α,ι 

ι5 ΤΓίντΛϋ,οσ-ίΛ ■> τταις ttcl^cl ττα,τξος ίκ^όίκο/^ϋνος την α^χην, 
f^iX^i ΚΛν^α,υλίω του ]\\υςσ•Ωυ. Ούτος ^η ών 6 Κ.α,ν~' 
Φαύλης ηζα<τύη της (ωυτου γυναικός' ίζατ^ις Si, ivo- 
f /,ιζί οι iivai γυναίκα ττολΑον ττασιων καλλιστην. ω(Γτί 
Si ταύτα voyJ^ouv' ην γαο οι των αίχιχοφοξων Υυγης ο 
5 ^^ασκυλου άυίσ•κο(λίνος ΐΑ,αλκΓτα' τούτω τω Υυγν\ και 
τα (ΤΤΓουοαι&σ-τίοα των ττ^ηγι^ατων υττί^ιτήίτο ο \S^av- 
^αυλης , και ^η και το ύ§ος της γυναικός υτηξζτταινίων. 

Qui vero antc Agronem in eadem regione reg"nave- 
rant, a Lydo Alyis fiiio erant oriiindi, a quo imi- 
versus populus Lydorum nomcn invcuit, quum 
prius Maeones fuisscnt nominati. Ab his priscis re- 
gibus commissiim sibi legnum ex oraculi edicio ob- 
tinuerunt Heraclidae, lardani ancilla et Herculc 
prognafi; regnantes, pcr duas et \igin4i virorum ge- 
nerationes, annos quinque et quingciitos, continua 
serie filius patri succedens usque ad Candaulem 
Myrsi filium. (8 ) Hic igitur Gandaules uxoris suae 
amore tenebatur, camque deperiens arbitrabatur es- 
se sibi uxorem mulierum omnium formosissimam, 
Quod quum ei esset persuasum , apud Gygen Da- 
scyli filium , unum e corporis custodibus, quem ma- 
xime acceptuin habebat, ut de rebus etiam gravissi- 
mis cum co communicaret, formae laiidem uxoiis 



12 HEllODOTI HISTOr». I. 

χοονου rJs ου ττολλου SiiX^cVTog , (^otjv γαρ KetvSctvXH 
yivio-^Ai κΛκ^ς,) eAeye '^ξος τον Τυγφ roict^i' ),Τνγ*ι, 
αούγΛζ (Τί ^οκίω ττίίύίίτύΛί ι^οι λίγονη τη^ι του tiSiog ίο 
„T>ji γυναικός {ocTct γα,ο τυγχανίΐ αν^ιρούττοκτι ζοντα, 
,, οίτηοΎοηοα oO^aXjjlcuv' ) ττοία οκως ίκίίνψ Β'ίνισ'ίΛΐ 
οίγυμΛίψ." Ο h ΐΛ,ίγα αμ,βωα-α,ς, ίΐτη' ,,^ια-ττοτά,, 
,, τίνα λίγίΐς λογον ουκ υγιια , κίλίυων fj,i Sio-Troivav 
,, TJfV ίί^ψ ^Ίησαατ^αι γυμ^νψ '■> afxa Si κι^ωνι ίκ^υο- ι5 
J, fxfvcu (τυνίκ^υίται και τν^ν αΐ^ω γυνή. τταλαι Sg τα 
,, καλά ανύξωττοκΓΐ ίζίυξηται , iK των /Lcavuavnv Su. ev 
,,τοίΟΊ εν τύοί ίΟΎΐ^ (τκοτηίΐν τίνα τα ίωυτου. ιγω σε 
„7ηί^//^αι (κί'ινψ ίΐναι ττασ-ιων γυναικών κχλλίζττην' 
9 5> καί (Γίο ^iofxai fxr] Stia -ζαι ανο/ι^ων. " Ό μίν §η, λί- 
γων τοιαύτα, α7η(^αχίτο, αρρω^ίων fJLvi τι οι ε'Ι a\^• 

snpra modiim extulit. Nec mulio postfcraf enim in fa- 
lis iit infortiinafus esset Candaulei) liis verbis Gygen 
cst adlocutus : Gjge , vider^is tu mihi defornia uxo- 
ris meae verha facientijidcm non adhihere; auribus 
enini minus fidere amant homines quam oculis : 
Jac igiiur ut nudam illam spectes. At ille, vehc- 
mciUcr cxclanians , Domiiie, inquit, quemnain ser- 
monem haudquaquani sanuDi profers , iubens me 
heram meom nudam speciare ! Mulier βπΊτη tuni- 
cam exuens f simul etiarn ve.recundiaTn exuit. lant 
olim vero honeslaiis piaecepta inventa sunt ah ho- 
minihus . α quibus discere oportet : quorum uniim 
est , Sua quemque dehere inspicere. Ego vero per- 
suasurn habeo esse illajn τηαίΐοΐΊΐτη ornnium pulcer- 
rimam ; teqiie oro , ne postules illicita. ( 9. ) His 
usus verbis repuguavit Gygrs, veritus ne quid sibi 



w. C L Ι ο. i3 

5,36. 

Tiuy YivyjTcti κΛκον. ο Ss α,ι/,ίίβίτο τοισ-οί' ,, 0ccoc-it 
υγη κα,ί (/,η Qcbiv μψί if^i , ως σίο ττΐιοω^ίνος 
5 ,,λε^α» Kcyov rovSi' fA^rjTi γυναίκα, τψ ii^y,v, fA>rj η rot 
„ ε| αύτγ,ς γίνηται βλα,βος. άζχψ ya^ ίγω μ,ηχΛνη- 
,,cro(A,cti ουτού, ω(Γτί (Λψι fA^atliiv f^iv o^oii<ruv υττο σίυ. 
αίγω γαξ (η ίς το οΐκη^^α, ίν τω κοί^ώϋ^Μ^ε^Λ , οττισ-ύί 
„ της άνοιγο'/Λνης Β'υρης στησ-ω' (Λ,ίτΛ <Γ ίμ,ί ίσ-ίλ^οηοί» 

10 „ 7ΤΛξί(Γταί iioLi η γυνή ?/ ίΐΑ,η ις κοιτον. κίΐται όί αγχου 
3) της ί(Γοοου <Γ^ονος £7γι τούτον των ίμ,Ατιων χ,ΛτΆ ιν ικα^ 
,, στον ικόυνου(ΓΛ >j-yjcrit κα,ι κ,α,τ ησνχιψ ττολλην τταοι- 
,, |έί ΊΟί S'i'/;a'U<rUcii. ίτηαν Si άττο του Β-ξονου στίίχνι ίττι 
ί,τψ ίυνην , ΚΛτα νώτου τί Λυτής yivrit crci {Λ,ίΑιτω το 
,,ίνύίυτίν οκως fxvi <r£ ο'^/ίταί Ιόντα, §ia Β^υζίων. " Ό ΐθ 

. pev ^η» ως ουκ η^υνατο οιαφυγίαν, ψ ίτοΊ^ος. ο (^ί. 

ex ea re mali accideret. Cui rex Yicissim, Covfide , 
inquit, Gyge ; neque aut me tirne , quasi te tenta- 
turiis utav hoc sermone , aut uxorem meam , ne 
quid tihi ex illa dctrimenti creetur. Omnino enim 
eas rationes equidem inibo , ut illa ne intellectura 
sit quidein , esse se α te conspectam. Te enim post 
apertam ianuam cubiculi ^ in quo cuhamus , col- 
locabo. Postquam ego ero ingressus , aderit et 
uxor mea in cubiculum : posita est autein p? ope 
introitum sel/a, in qua illa vestes suas , aliam post 
aliam exuens , deponet: ibi tunc licuevit libi multo 
cum otio eam speciare. Oeinde, quuni e sella in le- 
ctum conscendet et tu α tergo eius eris , re/iquum 
est ut tu cures ne illa te conspiciut foras exeuntem. 
(10.) Igifur Gyges, quum efFugerc uon posset, oa- 
ratusfuit: qiiem CaiKlales, postqiiam cubandi tein- 



Η HERODOTI HISTOR. Ι. 

Κ^αν^^Λυλης , (ττύ ί§οκα ωρη της κοίτι>!ς ΰναι , tjyctyi 



τον L υγζΛ tg το οικηι^Λ κ,α,ι f/,iTU τα,υτα. αυηκα, ττου- 
ρην ΚΛί η γυνή. ΐ<Γίλ^ου(ΓΛν Si και τιίίισΆν τα {i^ctrcx, 5 
ί'^ϊίίίτο ο Ιυγγ,ς. ως οί κατά νώτου ίγίνίτο , ιουα-νις της 
γυνΛίΚος ίς τψ κοιτην, υττικόυς ίχωοίί ι^,ω. ΚΛί η γυ- 
νή ίτΓΟβΛ f /,ιν ihovTct. ΐΛ,α,^ουσ-Λ Je το ττοιη^ίν εκ τον 
elvSocg , ovTi α,νίβωα-ίν αΙσ-χυνζίίΓα , ουτί iSo^e fjuo- 
3-itiV , iv νοω ΐχουΰΌ, τίσ-ίΰ-ύα,ι τον Κ.αν^ΆυλίΛ. τγλολ ιο 
γΛο τόί(Γΐ Αυ^οίτί^ ^xjihcv ^i kcu τγλολ τοΊοί αλλοκτι 
βoL(Jβctoo^(n y ΚΛί ctvStJct oOuijvctt γυ{λ.νον , Ις Λίσ-χυνην 
11 (^ίγαλην d^it. Ύοτί f /,ίν ^η ούτω , ούόΐν ^ηλωο-ΛΟ-Λ , 
νίσ-υχιψ ίΐχί ως σε η^^ίξη ταχοΓΓΛ ιγιγονα , των out.-' 
τίων τους fA,aAKrTct ωοΛ ττκττους ίοντας ιωυτί^ , iTCifJiovg 
7roi7}craf/,ivtj , ίκαλίί τον ΤυγίΛ. ο Je, ού^ιν §οκίων Λυ- 
τψ των ΤΓξηχ^ίντων ίττίίΤτα,α-^Λί , r,Ah ΚΛλίο/Μνος' ίω- 5 

pus visum est adcssc , Ίη cubiculum introduxit; 
pauloquc post uxor etiam adfuit. Ingressam et vc- 
slimenta poncntem Gyges quiim spcctasset , raox ubi 
avcrsa illa in lecfum se contulit, clam ipse foras se 
siibduxit : at egredientcm coiispicata est mulier. Quac 
ut iiitellexit quid a marito actum cssct, nequc excla- 
inaA'it, pudore retenla, et sc aπimadΛ'eΓfisse dissi- 
mulavit, in animo habciis ultionem capcrc de Can- 
daule. Apud Lydos cnini , ac ferc apud caeieros quo- 
que barbaros, etiani viro maguum in probrum ver- 
litur nTidum conspici. (n•) Ilaque tunc quidein 
nibil apcricns, silentiiim teniiit illa: simul ac vero 
illiixit , pracsto essc iiissis famulis qiios niaximc fidos 
sibi cognovcral , GAgen ad sc vocavit. Et ilie, nihil ' 
eam nossc ratus eoriim quac gcsla essent, arcessitus 



\ν C L Ι ο. ι5 

6 , 00. 

3-ii γΛξ ΚΛί TT^ocrui, οκως jj βοία-ίλίΐΛ κΛλίοι , 0οι- 
τοίν. ως Si ο Υυγνις Άττίκ,ίτο, Ιλίγε ■η γυνή rccSi' „ NtJy 
tyTOi Svolv oSoiv ΤΓα,ξίουίτίύύν , Τνγη , ^i^oufxi cti^icriv, οκο- 
})Τ£ξψ βουλίΛΐ τζΛττίσ-ύΛΐ. Yj yci^ Ιίαν^α,υλία. λτγο- 

ιο,,κτίίνΛς, £/*£ TiKcci τψ βασ-ιλψψ \χι τψ Κυ^ων , η 
„ etvTCV ΰτί uvTiKct ούτω άττούνησ-καν Je7* ως αν y.tj , 
,, τταντΛ 7Γίΐ^θ(^ίνος }icivoctuXyi , του λοιττου ϊ^νις τα, μ,-ή 
„ σι Su. αλλ' γιτοι κίϊνον γί τον ταύτα βουλιυσ-αντα Su 
,,ατΓφλλυσ-βαι, η cri, τον iy.i γυμ,νψ Β-η-ήσ-αίΜνον , και 

iS >}7Γ0ΐησ•αντα ου νο^'ίζομ,ζνα." Ό Si Τυγης τίως fA.iv 
ατΓίύωυΐΑ,αξί τα λιγομ,ίνα' ^Λτα L• , Ίκίτίυε [Λη fjuiv 
dvayKak ivSiiv Sian^ivai τοιαυτψ ai(ii<riv. ουκων Stj 

" iTTiih , αλλ' ω^α αναγκαίψ αλ'/ιύίως ττ^οκίΐμ,ινψ , η 
τον ^sa-TTOTia αττολλυναι , vj αυτόν υπ άλλων αττοΚλυ- 

20 σ-^ί»<. αΐξίίται αΰτος τηξίίΐναί. ίτηΐζωτα ^-η λίγων τα§ί' 

venit; quippe et antea solitus, quoties regina Aoca- 
ret, eam convenire. Ut venit, his verbis eum adlo- 
cuta est mulier: Gjge^ nunc duarum viajnm tibi 
apertarum optionem concedo utr-am ingredi volue- 
ris: aut enim, interfecto Candaule,, et me et re- 
gnum Lydorum haheto ; aut te ipsum protinus 
sic mori oportet, ne posthac , Candauli in οτπ' 
nihus ohsequens j spectes quae te spectare nefas 
est. Enimvero aut illum , qui ista molitus est, in- 
terire oportet , aut te, qui nudam me es conspica- 
tus et illicita fecisti. Ad haec verba-Gyges prinium 
stupere, tum deinde obsecrare ilJam ne se necessilati 
illigaret diiudicaiidae talis optionis. Nec vero ei per- 
suasit; sed vidit necessitatem ulique sibi proposifani 
aut perdendi herum aut per alios pei-eundi. Elegit 



ιβ HERODOTI HISTOR. Ι. 

„ ΈJ7Γί^ f^i avctyica^ug ^i<r7rcri.ct τον ίμον κηίναν , ουκ 
iiioiAovTcCi Oioi Λ•Λου<Γω τ^ωκΛί τροττω i7nxiiorj(T0fj(,iv 
>, αι/'τώ." Ή ΰί ΰττολ^βουιτΛ ίφη' „ Έλ του αντου jxiv 
,,χωοίου yj οο^Λη icrrctt, ο^ίν τηρ κλ) ίκίΐνος ε'^ε ίττί^ί^Λ- 

12 ,,Τ3 γυ/ί/.νψ υττνούΐ^ανω σε >; έ7Γ<;:^;^€<ί>»7ίΓ<ί εττ(:4<." \1ς 
σε ν\ρτυ(ΓΛν τψ ζ'^ιΙάουλην, νυκτός yivof/>ivr;g, [ου yd^ 
(ΑΛτίίτο ο Τυγνις, ού^ί οΙ ην α,ττΛλλΛγη ον^ίΐ^ίη, α,λλα, 
iSii yj Λυτον ΛΤΓολωλίναι, ν\ Κ^νσαυλε*,) ίΐτητο ίς τον 
B-ct}^cf,iA,ov TYt γυνΛίκί. και μ,ιν ίκίίνη , ίγ-χ^ιιρίοίον ocua-cti 5 
ΚΛτΛκρυτΓΤίΐ υτΓο τψ αυτψ <τυρψ. και yATci ταύτα, j 
άνατΓΛυομ,ίνου ls.ci.vSΛυλίω , υττίκτ^υς τε κλ) Λττοκτίίνα,ς 
Λυτον , ί(7-χί και τψ γυναίκα και τψ βασ-ιληίψ Τυγης' 
του καΊ ^ ^.ρχιΧοχος ο ΤΙαοιος . κατά τον αυτόν χρονον γί- 

ΐ3 vouivog, iv Ια^Α,βω τριι^ίτρω ίττί^νησ-^η. ^σ-χι Si την 

itaque υί ipse supcrcssel : ct illam pcrconfans , Quan- 
doquidein invituni me ^ iiiquit, adi^is ad herum 
meuiji occidendum y age audiam ecquo illurn mo- 
do ad^ressuri simus? Et illa excipiens , Ex eodern 
loco , inquit, adorlendus erit j unde ille nudam 
jiie tibi ostendit: in sopitum somno impetus Jiet, 
(i2.) Ita quum de faciendis iiisidiis intcr se consti- 
tuissent, ingruente nocte Gyges (ncc cnim dimittc- 
batur, neque ullum ei efFugiuni erat, scd aut ipsum 
inicrire oportebat aut Candaulem) secutus est mulie- 
reiu in cubiculum ; ubi cum illa , tradito pugione, 
post eamdcin kiuuain occultavit. Deindc quiescente 
Candaule leniter accessit, illoque obtruncafo ct uxo- 
rem ct icgnum ohtiuuit Gjgcs; cuiiis ctiam Archi^ 
lochus Parius, qui eadem vixit aetate , \\\ iambis tri- 
metris meminit. ( i^.) Obtinuit autem regnum, in 



\ν. C L Ι Ο. 17 

βΛΰ-ιληί'ψί XUI ίΚξΛτυν^η, 6 κ rou gV ^ίλφοιοΊ χοησ-τ'/}-' 
ρίου. ως ydo ^η οΐ AuSdi Siivoif ^ττοίΒυντο το ΚΛνόΛυλίω 
ττά^ος, κΛί iv 'οττλοκη ijcra,v , (τυΜβησ'Λν ίς τωυτο οι η 
5 του Υΰγίω ιττο(,<ηωτΛΐ v^cfA οΐ λοιττο) Αυοο), ψ ξΑ,ιν Svj το 
γοηα-τηοιον Λ',ίλι^ yAV βα,σ•ιλ%α tii /Λί Α.υοων , τονοί βα,σ-ί•^ 
λίυίΐν' ψ Si. f^vj , οίτΓο^ουνΛΐ οττίο'ω (ς 'Ήζακ,λίίόας τ'^ν 
αοχ^ψ. Λνύλί τ£ §η το χ^'^ττη^ίον , κΛί ίβΛσ•ίλίυ(Γίν ούτω 
Υΰγγίς. τοίτον^ί f^inoi ίίττί "η Ουί/ί/, Cfig ηοΛκλ.ίί^ν,ΟΊ 
10 τκΓίς v\tii ίς τον τπ^τττον α-^ογονον 1 νγίω. τούτου του 
ίτΓίος Αυ^οί τε y.cti οι βασ-ιλίίς αύτων λογον ουόίνα, 
ίτΓΟΛυντο, ττζίν ^η ίτητίλζσ-βί^. 

Ύψ fXiv ^η τυ^αννί^Λ ουτω ϊιτχον οι ^lioi^vciScti , τους 14. 
'ΐί^οί,κλίί^α,ς a,π^λQfJL•ίvoi. Υυγτ^ς Si, τυοΰΐ,ννίυσ•ας λτπ- 
7nfjL'^/i dvct^riy-ccTct ίς Ι^ίλΟους ουκ o>dyA, αλ/\ οτΰί, 
fjiiv α^γυζου ciyctitjf^aTci ίΟΎΐ οι τγΜκγτλ iy Αίλφαιη' 

coque confirmatus est, cx Delphici oraculi eiFato. 
Nam qlium indigne ferrent Lydi casum Candaulis, 
essentque in armis, conA^enit inter Gygae faclionein 
et reliquos Lydos, iit, si responclisset oraculuni 
hunc esse regcin Lydorum , ipse regnaret ; sin ini- 
nuSf Heraclidis testitueret regnum. Accepto igitur 
oraculo, Gyges ita regnum obtinuit. Verumtamen 
hoc simul edixerat Pythia, ultionem venturam esse 
iferaclidis in quintum ex posteris Gygis : quod 
quidem Λ'aticillium ncc Lydi, nec eonim reges, uilius 
inomenti fereriint, donec exitu comprobafvini est. 

(14.) Tali igiiur modo ad Mermnadas pervenit 
Lydiae regmim, Heraclidis ereTpixxva. Gyges autenij 
regnum adcptus, Delphos donaria misit non pauca. 
Etargentea qiiidem eius donaria quam plurima Del* 

Herod. T. I. P. L Β 



ι8 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ίΤΛ^Ι Si τον Άργυζου , χ^υοΌν Λττλίτον dviUyiKiv , α,λλον 5 
τ£, και , του fjLoLAicrrcc fxvyjf^tjv α,ζίον ίχίΐν ίΟΎΐ, K^rjrj^ig 
cl ci(Ji(iixuV t| χουίΠΰΐ dvctKicircti. ((ττόίτι Si cvTct iv τω 
].ζ.οοιν^ίων Β-ησ-αυυω , (TTuufA^ov ίχοντίς τζί'ήκοντα, rccKctv- 
ΤΛ' άλνι^ίί Si λόγω xoicuf /,ίνω •, ον ]ίορίνύίων του Sri^o- 
βΊου icrriv ο S'Y\a'ccv()og , dKkct Κυψέλου του 'ϋίτίύύνος. ι ο 
Ούτος οί ο Tυyης, ττρίύτος βαοβάο^)ν των rjfjcug 'lofxiv , 
ίς ί^ίλφους άνίίι^ικί οίνΛ^/ί/Α,ατΛ, y.iTcc ΙΜί^ψ τον Τοο- 
SiiCt) , Φζυγίης βίΧ,α-ιληΛ. clviuriKi γΛζ οη kcu M/c5">if τον 
βασΊληιον 3'ρονονί (ς τον ττ^οκατίζων ί^ίκΛζί , iovTct dho- 
S-i>ITov. KUTUi Si 6 Β'ξονος ούτος ίνύα,πίξ οί τον Τυγίω 1 5 
ίί^ητΥίξίς. ο ϋί χ,ονοΌς οντος κΛί ο αογυοος, τον ο 1 νγης 
ιχ,νίύηκί, ύτΓΟ ^ίλΟων ΚΛ?^ίίτΆΐ Υνγα^α,ς gVi τον dvctr• 
Β-ίηος ίττωνυ^Α^ίψ. Έσ-ίβ^λί f^iv νυν α-τ^ατί•ην κλι ούτος , 

phls exsfani: praetcr argentum \ero , auri etiam im- 
iiieiisam vim dedicavit, quum aliarum rerum, tum 
vero (quod praecipue memoratu dignum) crateres 
aurci numcro sex al) eodem dcdicaii exslant talento- 
runi triginia pondo, repositi in Corintliiorura tlie- 
sauro; qui quidem thesaunis, vere ut dicam, non 
pulilicus clvifaiis Connlliiorum est, sed Cypsefi, 
Eclionis fiiii. Est autem liic Gygcs baibaiOrum quos 
novimus primus quji donaria Delphis dedicavit post 
Midam Goigiac filiuni, Phiygiae rcgem. Dedicave- 
ra( eniiii Midas cliam rcgiani sellam, in qua prae- 
sidens ins (iicere consueverat, speclatu dignam; posi- 
laque est haec scUa ibidem ubi Gvgae craieres. Au- 
rum ΛΟΓΟ istiid el argeuium, qiiod a G3'ge dedica- 
tum est, Gygadas [id est, Gygaeum] vocatur a Del- 
phensibus de illius iiomiiic qui dcJioavit. Et hic 



W. C L Ι Ο. iQ 

S, s6. ^ 

30 φωνος το acrru ίΐλζ. αλλ , ουόίν γα,ο mya, ίςγον cltt 
α,ύταυ άλλο Ιγ^ητο βασ-ίλίυταντος Svuv Siovrct ησσ-ί- 
ξάκοντΛ ΙτίΛ, τούτον μ-ίν τταρηα-ομζν , τοσ-α,υτα, ίττιμνη- 
σ^ίντίς. ' ^ζ^υος St του ΥυγίΟύ fxiTct Τυγην βΛοη- ΐ5 
λίνοΌ,ντος μνημψ ΤΓΟίησ-ομΛίΐ. ΐύτος ^i Tior/jVictg τί £ίλ6, 
ig '^Ιίλ'ήτον τε ((Τίβαλί. ίτη τούτου τ2 τυζΛννίυοντος ^αο- 
§ίων, Κ.ίμΐΛ>ξοιοι g| ^Sict)y υττο Έ,κυύίιχν των 'No^c/Jmv 

5 ίξανΛίΓΤΛντίς •, α,τηαίΛτο ίς τψ Άίτιην, Η,α,ι Ζ^αοόίς ττλψ 
της ΰίκ,ξοτΓολίος ίΐλον, 

' Αρ^υος oi βασ-ιλίϋσ-αντος ίνος Stovtct τρίνΤηκ,οντΛ ΐ6 
ίΤίΛ, ihi^i^ctTO '^α^υαττ'ής ο Α^ουος, kcu ιβασ-ί- 
λιυσ -iv i7ici, ^υω^ί'ΛΛ' 'Έαίυάττίω Si , ΆατΑΤΤΗΣ. 
Ούτος Si ]\υΆζ/χο'ή τε τω ΐΛ,ηϊοκ,ίω Λττογονω ίΤΓολζμνιΐη, 

6 Kcii Ι\1η^οί<τί' Ι^ψψΛ^ίους τί ίκ της Άίτίης {ζηλα,σ•&' 

quidem , posiquam regno esi poiilus , arma eliam 
intulit Mileto et Smyrnae, et Goloplionem arce ex- 
cepia cepit: caeterum, qiuun per octo ei triginta , 
quos regnavit, annos nihil aliud memorabile ab eo- 
dem gestuni sit, hisce cominemoratis, missum hunc 
faciemus. (i5.) ^rdyis veiO, Gygaefilii, qui post 
illum regnavit, mentionem iniiciam. Hic Prienenses 
«xpugnavit, et Miletum invasit : eodemque regnum 
Sardium obtinente , Gimmerii siiis sedibus a Scyihis 
nomadibuspulsi, iii Asiam venerunt, Sardesque prae- 
ter arcem ceperunt. 

(i6.) Ardys postquam iindequinquaginia annos 
regnasset, successorem habuit filiura Sadyalten , qui 
annosregnavit duodecim. Sadyattae successii Α ly at- 
TEs: qui cum C3'axare * Deiocao nepote , et cum 

Β 2 



!Κ) HERODOTI HISTOR. Ι. 

^f>nj^vr,v τ€ τψ ΛΤΓΟ Έ^ολοφωνος κτισύίΊσ-αν ίίλί, ις 
Υ^λαζο^ίνΛς η eVe/SfitAe. α,ττο μ^ιν νυν τούτων ουκ ως 
7]ύίλί ί*ν>;λλΛ^ε , clAAci ττροσ-ττταίσ-Λς fxiyct\ug. αλ- 
λ* Je kf^yct (ίτΓί^ί'^ατο ίων iv τ^ Άοχ^η ■ α.^ΐΛ7Γνιγητο- 
1 7 TUTci TctJi. ΈτΓολί [>(,'/icri T\ihXri(riot(Ti , 7ruoctSi'Bci[Xivog 
τον woAif^ov ΤΓΛξΛ του τΓΛΤξος. ίτηλΛυνων γα,ζ ιττο- 
λίοξχ,ίί τψ Μ/λ'/;τ2ν τ()07Γω τοιω^ί' οκως fxiv uyj iv τγ, 
yij ΚΛζΤΓος ctS^og , τψικαΰτα, ^σ-ίβαλλί την (ττξΛτιψ. 
ίστ^Λτίυίτο όί υττο συζίγ/ων τι και τη^κτιοων^ κάι ο 
αύλου γυναικείου τε κοά α,ν^ξΥιΐου. ως Si (ς τψ Μ*- 
λη<Γΐψ CC7UK01T0 , oiKyjfjLcLTcc fjLiv ToL ιτΓΐ των αγξων ουτί 
κατίΙ^ΛΑλί, ούτι iviTrifjCTrQvi ■, ουτί -σ-υ^ΰίς ατησττα^ ελ 
Οί κΛτα. χούξψ ia-Tctfx-ivoii ο όί τα τί όίνόξία και τον 
καξτΓον τον ίν τί] γ^ οκως §ια(ρ^ίίξίΐί , ατταλλαοτσιτο \ο 

Mcdis bcllum gessit. Idem Cimmerios ex Asia ele- 
cit; cl Smyniam, Colophonionim coloniam , cepit; 
et Clazomenas invasit: quo quidem ab oppido non 
iia ul voluciat discessit, scd cladem haud medio- 
crem passus. Vcrum et alias res, duni rcgnum te- 
iiiiit, gcssit; quarum memoratu dignissiniae liae sunt. 
(17.) Bellum gessit cum Milesiis, a patre traditum. 
Oppiignahat autem incursionc facta Miletum lali mo- 
do: quando lerrae fruges adullae erant , iunc exerci- 
ium in regionein innnitίeL•al, expedilionem faciens 
ad canlum fistularum fidiumquc, ac tibiae lam mu- 
liebris quam virilis. Ubi λχιό ϊη fines Milesioriim 
pervcnerat, aedificia in agris ncc diruebat nec in- 
ceiidcbat, neque fores abstrahebai, sed inlacta sta- 
rc omnia sincbat ; verum arboiibns et (crrae frugibus 
coirupfis domum se recipicbaf: quum cnim mare 



W• C L Ι ο. 21 

07Γί(Γω. της yuo Β'αλα,ασ-ης οι MiA'/j(rioi ίττίκοΛτίον , 
ίϋίΤΓέ ίτηοοης f^yj αναι ι^γον τ)^ (ττζατιΐή. τας σε οικίας 
ον ΚΛτίβαλλΐ. ο Αυ^ος των^ι ύνίΚΛ, οκως Ιχοιιν iv- 
S -ίυτίν οξΐΛίω[Χ'ίνα τψ γην στηίζίΐν τι και ίξγΛζ<ί(τύαι 

ϊ5 oi iMiAjycriOi , αυτός ^ί, ίκίίνύύν ioyoL^of^iiVCuV , ίχοι τι 
και crivia-Ucti ίσ-βαλλων. Ύαυτα ττοΐί^ν , ίττολζιχίί 1 8 
ιτίΛ ivSiKot' iv τοκΓΐ τζωι^ατα fA,iyciAcc SiOacricc Ι\ίί- 
λησ-ιων ίγίητο , ev τζ Δ,ιμίννιιω χωρης της ΰ-φίτίοη<^ 
^Λγβ.<τΛ^ινα)ν , και ίν ΙΜαιανοξου ττίοιω. τα f^iv νυν 
5 ίζ ίτία των ivStKa 'Έ.α^υαττης ο Αζ^υος ϊτι Α.υ^ων 
^?%^> ο ^^' ίσβαλλων τψικαυτα (ς τψ ^\ιλ'ήΐτίψ την 
(Γτξατιην { Ζ^αόυαττης γαξ ούτος jcai ο τον ττολ&ΐΑ,ον 
ην (τυνα'^ας ) τα όί τπντί των ίτίων τα ίΤΓΟ^Λ,να τοίίτι 
ϊζ, 'Χλυα,ττης ο Έ,α^υαττζω ίττολί^Λ,α, ος τταοα^ί- 

10 ^α[Λίνος (ως και ττοοτίοον jiioi ^ί^ηλωται) τταοα του 

oblinereiit Milesii, nil adtinebaf circiimsedere ur- 
bem cuni exercitu. Aedificia auicni non diruebat 
Lydus hoc consilio, ut possent indc progressi Mile- 
sii terram serere colereque, ipse vero, postqiiam illi 
terram coluissent , haberet quod incursione facta po- 
pularetur. (i8.) Hoc inaxirne modo per undecim 
annos belluin gerebatur; intra quos duo iugentia 
vulnera Milesii accepere , unum praelio ad Lime- 
neum in ipsorum finibus commisso, alterum in 
Maeandii campo. Horum undecim annorum sex ad- 
huc Sadyattes, Ardyis fiiius, apiid Lydos rcgnave- 
rat, qui per id tempus cum exercitu fines Milesio- 
rum incursabat; Sadyattes enim hic coiiflaverat id 
belhim; quinque λ• ero insequentibus a.nnisAljattes, 
Sadyattis filius, belium gerebat, qui illudj a patre 



32 HERODOTI HISTOR. I., 

•TTctTPog τον ττολίμ,ον , ττι^οσίιχί ivTiTctyAvcug. τοκτι όι 
ΙΜιληΐΤίοκη ovSu^oi Ίω^ων τον TToAif^ov τούτον (τυνίττί- 
λΰίΟξννον , οτι μ.Υ} Xiiji [χουνοι. ούτοι όί το ofMiov dv- 
ΤΛΤΓΟΟίϋόντίς ίτί(^ι.θϋϋίον' κοίϊ ycc^ ^η ττξοτί^ον οΐ ^\ιλη- 
(Γΐοιτοϊ(η Χ/οίίΤί τον τϊύος 'Eov^octioug τολζίχον (τυνοιηνίΐ- 1 5 
Ι^ καν. Ύω Si ^υού^ίΚΛτω Ιτύ ληιου ijXTriTrfJccixiVov υπ ο 
τν^ς στοατίΥ\ς , συνψίίχ^η τί τοιον^ί yivicr^cti Tr^yi^cC 
ως ΰίΟοη ταχ^ια-τα, το Ariov αΐ'ί^Α,ω ρίθύ(χίνον » ctx^ /Λτο 
νηον 'Κ^ψΛίΥ,ς, ίττίκλνΐίην Ά.α•<Γηα•ίης. α,φ^ις ^t 6 vrjog, 
ΚΛτίΚΛντ/ΐ. χ,Λΐ το ττα,^αυτικα fxiv λόγος ουοίις iyi- έ 
νίτο' μ,ίτΛ Si , της (ττοατιης <Ζ7ΓίΚ0[Α,ζνης ig ^αοόις ^ 
ίνοσ-ηοΊ ο άλυαττης. (Α,ακοοτϊςης όί οι γίνο[Λζνης της 
νοΰσου , 7rifA,7rii Ις Αίλφους S -ίοπξοπους , ίίτί Stj (rvf^ 
[οουλίυ(ταντος τίυ, ίΐτί koli Λυτω ίόοίί τημ/^α,ντα, τον 
Β^ον ίτηίζΚΓ^Λί τΓίοι TJj? vovg-ov. τοκτι όί η ΤΙυίίη ατη- ic 

(ut supra etiam raemoravi) sibi traciiium, iiitenle 
pcrsccuius est. Quo in bello nulli e lonibus subleva- 
runt Miiesios , praeierquam Chii soli : hi aulem, 
opcni illis ferentes, vicem rependeruiit; nam et Mi- 
lesii anlta Chiis , in bello cum Er3Mhracis, sociam 
prapstileraut opeiam. (19•) Secl anno duodeoimo , 
succeiisis ab exercitu segelibus , hoc rei accidit. Sii- 
mulatquc incensae segetes eraiit, \alido coorto Λ -eur- 
to , Minervae tcmplum coi^noniine Asscsiae corripuit 
uamma, eoque iiicendio iempliim conflagravit. Quae 
jres priiicipio nullius momenli est ha])ita; deinde ve- 
ro , postqiiani Sardes rediissct excrcitus, in niorbuni 
AlyaLLes incidit. Diuluniior quiim esset moibiis , 
Delphos misit qni Deura de valitudine consulerent, 
sivc alieiio consilio ad mitteiidumiiiductus, sive suo. 



W. C L I ο. 2S 

9, 84. 

KouivoKTt ig ί^ίλφονς ουκ Ιφη χρηα-ίΐν , ττ^ιν η τον vyjov 
της ΆΒψΛΐΥΐς ανϋξ!}ύύ(Γύύΐη , τον ίνίττξνιίταν χούζν\ζ tjjj 
MiAjfO"/^? i)) Ά(Γσ-ησ-ω. Αίλφων ciSct ίγοϋ ούτω οίκου- 20 
(ΓΛς yivi(ruui. Μ.ιλ^(ηοι Si ve/Ji ττοοσ-τί^ίίσ-ι τουτοκτι' 
ΥΙίοίΛν^ζον TCV Κυ'^ίλου-, iovTct (^^ασ-υβουλω τω τοτΐ 
ΊΑίλνιτου τυξο,ννίυοντί ^uvov ig τα. f^ccXicrTct , ττυ^ο^ίνον 

5 το χξΥΐ(ττΥιξίον το τω Αλ.νατη^ yivcfxivov , TrifA/^ciVTct, 
ίχ,γγίλον KcCTiiTTiiv , οκως Λν τι ττ^οίΐοως ττζος το ττα^ιον 
βουλίυητΛί, ιΜίλ^ΐΤίΟί |αεν νυν ούτω λίγουσ-ί γινί^ζαι. 
'Αλυαττ'/ις ι^ί , ως οι ταύτα, ίζαγγίλ^η., αΰτίκα ιττίμττί 2 1 
κνίξυκα, (ς Μ/λ>7τοί/, βουλομ^ίνος (ττΓον^ας ττοιησΆΐτύαι 
0^ασ•νβουλω τ£ και ^Ιιληα-ίοκτι χρονον όσον άν τον 
ν'ήον olKoSoyJ-j. ο f^iv ^η αττοστολος ίς την ΙΜίλητον ψ' 

5 ^ξασ-υβουλος οί ιτα,φίως 7Γξο•πί7Γυσ•(Α,ίνος τταντα λο- 

Hi qiitim Delphos lenissent, ncgavit Pythia se re- 
sponsuni eis reddituram priusquam Minervae tem- 
plum restituissent , qiiod Assesi in Milesiorum agro 
cremassent. (20.) Haec ita acta esse equidem ex 
Delphensibus audire memini : sed Milesii islis hoc 
adiiciunt, Periandrum Cypseli filium, quum audis- 
set oracnlum Alyatlae redditum, ea de re Thrasybii- 
lum , Milesiorum tunc temporis tyrannum, bospitio 
et amicilia sibi in primis coniunctuni, misso nuncio 
fecisse certiorem; qiio ille, re ante cognita, consi- 
lium aliquod ad rem pertinens caperet. Ita quidem 
Milesii rem gestam narrant. (21.) Alyattes vero , 
nunciato Pytliiae respon^o , praeconem protinus Mi^ 
letum misit, inducias cum Thrasybulo ct Milesiis 
ad tempus pacturus dura templum aedificarct. Mile- 
tum dum se confert legatus, Thrasybulus de tota re 



24 HERODOTI HISTOR. I, 

γον i Kcti uSuog τα ΆλυΛττης /ι^αλΛοι ττοιηα-ίΐν, /ιιηχΛνόί-' 
• TUi TOictSi. c<rcg ψ iv τω ασ-τϋ (τιτος k<u ίωυτου Kctk 
ΐί)ίωτίΚος •, τούτον "τταντΛ (τυγκοιχίΟΆς ίς την α,γοβην y 
ττυοίίΤΓΐ l\hAi]cncieri , ιττίου αυτός (τη^χγν^ , τοτί ττίΗΐν 
22 τε τταντας κλι κω(^ω x^iia-^cti ίς ΰίλλ-ηλους. Ύα,υτα. 
^ί ίΤΓοίίί τι κα,ι ΤΓ^οα,γοζίυί ^ζοί,συβουλος των§ί ίΐνίκίν^ 
οχ.ως ΦΙ όη ο κ,ΐΐουζ, ο Ζ^α,ρόίψος, ιοων τί (τωρον μζγΛν 
σίτου χ,ίχυμ,ίνον , κλι τους ανϋζωπους ίν ίυ-^Λοίινκη 
ίοντΛς, αγγίίλνι Αλυαττνι. τχ όη Kca ίγιητο. ως yaa 
^η ί^ων τι ίκίϊνΛ ο κη^υ^, Jccti ΐϊττΛς ττ^ος &οα<Γυ- 
βουλον ταςιντολας του \υάου, Λ7τηλ6ί ίς τους 2.α,ραις» 
ως ξγω ττυν^ανο^^αι , (^ι ovS%y άλλο ίγα/ίτο η Λαλλα- 
γη. ίλττίζων γα^ ό 'λ.λυΛΤτης σίτο^ηίην τί ίΐναι Ισχυοην 
ίν τ^ Μ,ιλητω, ΚΛί τον λΐύον TiT^d(rUc/,i (ς το ίο-χο^τον 

liquido antea certlor factus , nec ignarus quld moli- 
veinv Alyattes , hacc machiualui•. Quidquitl frumenu 
in urbc crat, lain suiini , quam pFivaforum, id omne 
iii foriini compoitari iussit, praedixitqiie Milesiis, ut, 
iibi signum ipse dediisct, tuiic compotafioncs comes- 
sationesque miiluas cuncli institueient. (5i2•) Id fe- 
cit praedixilque Thrasybulus hoc consilio, ut Sar- 
dianiis lcgatus, posiquam ingentcm fiumenli acer- 
vum jn foro profusum et honiines vidisset oblecfa- 
tionibus vacantes, Alyatlae rem renunciaret. Quod 
et factum : nam posiquam ista \idit caduccator, ex- 
positisque Thrasybulo Lydi mandatis domum rcdiit, 
nuilara aliam ob caussam (ut ego audio ) pax coni- 
posita est. Qiium cnim cxisfimassei AlyaLtes velie- 
mentcm frumenti penuriani JMileli ΐ:^^^:^ populum- 
que ad exiremum malorum esse redactum, audjvit 



W. C L Ι Ο. 25 

ΙΟ, i3. 

10 ycuKOu , yjKcvz του κ,ηουκος νοσττ,ιτα,ντας εκ Tjff MtA>j- 
του τους ίνα,ηιους λογούς η ως αυτός κατίοοαίζ. μ,ιτα, 
^i , η τί ϋιαλλαγη (τΟι ίγίνίτο , ίττ ω η φίνους αλ- 
ληλοισ-ι tivcti Kcti ζυ^ιμ-αχ^ους. kcCi ^'υο τί dm (νος 
ντ^υς τνί 'AUyivuiyj ώκοοο^νισ-ί ο Άλυαττης ίν τ^ Άσ•~ 

ι5 (τηατω» αυτός τί ίκ, τ*ις νουσ-ου ανκΓτί]. κατά μίν τον 
ΤΓΡος ^1ιλ*ΐΰ•ίους τί κ,α) Θςασ-υβουλον TroXiy.Qv 'Αλυατ- 

Tίί|oίctlfr^ζoς oi. ην Κυψέλου ΤΓοίΛς , ούτος ο τω 2 3 
^ζΛΟ-υβουλω το χργιοττγ,οιον (Α.ψυ(ΓΛς. ίτυξαννίυί ^ί ο 
ΤΙίξίΛ]/^ξος Κο^/ΐ'^ου. τω Sri λαγουσΊ Kaw5/ii {ο^^οΚο- 
γίου(Γΐ (^ί (τφι Α,ίσ-^^ιοί) ίν τω βίω 3ωυι:/.α ^^ίγκττον 
5 -ταοΑίττηναι' 'Αξίονοο τον ]\h]Uuiu,vciiov ίττι ^ίΑφΊνος ί^ί- 
νίίχύίντα, ίτΓΐ Ύαίνα^ον , ίοντα κ,ιύα,ξω^ον των τοτί ιόν- 
των οΰ^ίνος ^ίυτίξον' Kcti ^ι^υζ'ζμ^βον , ττξωτον οίνύξούττων 

ex caduceatore domum redeunfe contraiia eorum 
quae erat opinatus. Tnde paullo post pax inter illos 
conciliata est hac lege, ut mutuo hospites esscnt so- 
ciique; et, pro uno Minervae templo ad Asscsiim, 
duo aedificavit Alyattes, ipseque e morbo convaluit. 
Haec igitur ratio exitusque belli fuit, quod Alyattes 
cum Milesiis et Thrasybulo gessit. 

(23.) Periander vero, Cypseli filivis, isquiThra- 
sybiilum de edito oraculo ceitiorem fecif, Corinlhi 
fuit tyrannus : ciii maximum , quod iimquam inter 
homines evenit, oblalum fuisse miraculum narrant 
Corinthii, hisqiie Lesbii adsentiunlur; scilicet Ario- 
Tze/TzMethymnaeum delphino insidenlen adTaeiiaron 
fuisse delatum. Ciiharoedus is erat, nulli suae aetafis 
secundus ; primusque liominum , quos novimus, di- 



2β HERODOTI HISTOR. Ι. 

τύύν y,fji,iig ιο^ξν , ττοιηζτΛντίΧ, re κ,α,ι ovofA,cL(rctvTct και 
^l^Si^d^cfynct iv Κ.οξίνύω. Ύΰυτον τον ΆοίονΛ λίγουσ-ι , 
τον πολλον του χρονου ^ΐΛΤξίβοντα, ττα^α, ΤΙίμία,ν^ζω , 
ί7Γί^υ^^Ϋι<ΤΛί ττλώοΆί Ις Ίταλίψ τί κ,α) ^ικ,ίλίψ' Ιογοο- 
(ταμ^νον St χο-ηι^ατΛ μ,ίγαλΛ , Β-ίλ-ηοΆί οττίσ-ω ίς Κο- 
ξίν^ον α,τηκίσ-ύα,ι. οομασ^Λί fxiv νυν ίκ Ύα,^αντος, ττι- δ 
στίυοντΛ St ooSotjnoKri (Α,οίλλον η ]ζ.θξΐν^ίοισ•ι, f^icrSouOOr- 
(τύα,ι ττλοίον οίνί^ρων Κ,οοινύίων. τους Je iv τω τηλαγιϊ 
ίτΓΐβουλίυίΐν , τον Άοίονα. ίκβαλοντας, ίχαν τα, χοΥι- 
fx,oLTct. τον Si , συνίντΛ τούτο , λίσ-σ-ίτ^Λί , χονι^^Λτα, 
fJLiv (Γ^ι τΓξοίίντα, '^υχψ όί τταοαίτΖομινον. ουκων or, ίο 
7Γ&ίύίΐν οίΰτον τουτοισΊ' οίλΛα κίλίυίΐν τους ττοζ^μ^ας η 
αυτόν ^ΐΛχοόΙσ-ύΆί f /,ιν , ώς άν τα,^ης iv γ^ τ^Χ^ » V 
iKTrviSoiv ίς τψ S^Aua-cciv τψ ταχίσ-τψ. ατηιληύίντΛ 
S& τον Άοίονα, ίς (Ιττοοίψ, τΓΛοα,ίτησ-οίσ-^Λί y ίττίί^η σ-φι 

thyrambiiin et fccit etnominavit docuitque Corinthi. 
(24.) Huuc Arionem aivint, postquani plurimum 
leinporisapudPer/«/z</ri//7z esset versatus, in Italiam 
Siciliamqvie cupivisse navig-are; ingeniique pecunia 
ibi comparata, voluisse Corinllnim reverti. Igitur 
qimin Tarento esset profeclurus, iicc ullis magis 
qiiam Coiinlhiis fidcni ha])erctj navigiiim conduxis- 
se honiinuin Corinlhiorum : at hos, ubi aliiim te- 
niiere, consilium agifasse de illo \\\ mare proiicien- 
do , quo pecunia polireufur. Tumillum, quid age- 
reiur intelligentem, ad preces coi)fiigisse; et, pecunia 
oinni nautis oblala, vilam esse deprecatum: nautais 
vero , prccibus viri iiil commofos, inssisse ut aut 
sibi nianus infcrret , qiio iu tcrra sepultiiram iianci- 
^eretur, aut ut illico in marc se proiiceret. Has in 



w. C L Ι ο. 27 

JJ, 42• 

i5 ούτω ioiCioi, TnouSiiiv αυτόν (ν τ^ (τκ,ίυ^ 7r(X,<rv\ σ-τα,ντοί, 
ει/ το<σ"ί ίόωλιοί(Γΐ, aiiTct',' ccncrctg οι•, υτηοίκίτο ίωυτον 
κ.α,τίξγάτασ-ύα,ι. κα), τοϊσ-ι 1<τίλ^{1ν γα,ζ η^ονην, u μ,ίλ- 
λοίίν Ά>ίον<ηα'ύΆΐ του αξίστου άν^οωττων αοιοου , α,να.•χ^ω- 
ρη<ΓΛί ίκ της ΤΓ^υμ,νης ίς ^ΛΟ-ψ vict. τον όί , ίνουντα τί 

2θ7τα,σ-Λντψ (Πίίυψ, και λαροντα τψ κ,ίυα,βψ, (τταντα, 
Ιν τοϊσ-ι ί^ύύλίοκτι , ^ΐί'ζίλύίϊν vof^ov τον οξύιον' τιΚίυτων- 
τος ^i του vojxou , ρί'^α,ι fjuiv ίς τψ Β'ΛλΛσ-σαν ίωυτον , 
οοζ ^i/C^f ^^ν "^^ (ΓΚίυί^ TraiTrj. και τους fXiv α^ττοττΜ,ίΐν 
ίς Κο^ίνϊοι/' τον Si, ^ίλφΊνΛ λίγουιτι υττολαβοντα g|g- 

25 νίΐκαι ίττϊ Ύαίναρον. αττοβαντα Jg αυτόν χωκίΐν ίς 

οςινοον ατυν τη (τκίυνι , και αττικο^^ινον αττηγ^ίΤΊαι 

-παν το γίγονος. ΐΐίΰίαν^βον J'£ ύττο ατησ-τίης Άοίονα 

j4>iv ίν Φυλακή iXiiV} οΰ^α^Λ•η (,ατίίντα, ανακως L• ιχινν 

angustias et consilii inopiam redactum yirioite/n oras- 
se, ut, quandoquideni i(a eis placituni essel, sine- 
rent se omni ornatu suo induturn, in summo puppis 
Ibrosiantem, canticum canere; quo facto poiliceba- 
tur sibi se manus jnlaturum. Tunc nautas, cupidine 
captos audiendi praestantissimi omnium cantoris, 
e puppi mediara in navem coricessisse ; et illum, 
omni oriiatu indutum, capta cithara, in summo na- 
vis foro siantem, carmen quod orthion vocatur per- 
egisse; peractoque caritu , ita ut erat, cum omni oi- 
natu in mare se coniecisse. Tum illos, continualo 
cursu, Corinthum navigasse ; hunc vero, aiunt, a 
delphino exceptum dorso, Taenaron fuisse delatum; 
ubi quum ia ierram essct egressus, Corinthuni iude 
eodem habitu perrexisse, ibiqiie quid accidisset enar- 
rasse. Periandrum verq , quum fidem non haberetj 



28 HEPvODOTI HISTOK. I. 

των ττοζ^ fJLtouV' ως Si α,οΛ ττα^αναι Λυτούς ι 'Λλν\^ί\ιΤΛς 

'κττοοίίτ^Άΐ ίί τι λίγοίίν τηξΐ Άοίονος. Ο^^Λνων σε εκε/- 3ο 

νων ως αη τί (τως τπξΐ ίταλιψ, και fjt^iv ίυ ττ^ηα-σ-οντα, 

λίΤΓΟίίν iv ΐα^Λντί) ίττιψΛνηνΛΐ <rOt τον Aoiovcc, ωσ-τηο 

ίχων ίζί7Γΐ]όη(Γί και τους , ίκ-π-ΑΛγίντΛς , ουχ. ίχ,ίίν 

ετί ίλίγχο(Χίνους d^viiirucci. ΎαυτΛ fxtv νυν KcoivSioi 

τί κ,α) Αίο-βιοι λίγου(η. κλ) 'Α^ίονος εστ* αναί)?//.^ 35 

χα,λκίον ου fjnyct ίττι ΐΛίνΛξω , ίττι όίλφινος ίτηων ctv^ 

Ο-ξωττος. 

25 'ΚΧυΛττης L• ο \υ^]ίος τον ττοος ΑΙ,ίλΥΐσίους ττολί^ον 

^ΐίνίίκΛς , fjt^tTiJTiiTcc τίλίυτΰί , βΛσ-ιλίυίτας ίτίΛ ίτττα, 

KcLi τηντηκοντΛ. dvi^tjKS Si , ίκΟν/ων τψ νοΰσ-ον , οιυ- 

τίξος οντος τ•ής οικιης τ Λυτής » ις Ιλίλφους χ.ξϊ]τγ,()Λ τί 

XXrV. 36. ού μίγχ. Αΐϋ tJ.iyx•, magnum , absgue particula 
neganrei guod verum vidttur. 

tenuissi? Arionem in cusfodia, ne quo prodiret, cae- 
tcrurn curam infendisse iii naulas. Nautae ut Coiin- 
fhuni adveneru nt , accilos ad se percoiilatum cssc 
Periandrum, ecquid de xiriorie niemorarent : quibus 
diccnfibus salvuni illum in Italia csse , et fortuna- 
tum Taicnti a se relicfiini, adparuisse Arionem co~ 
dem culiu quo in mare prosiluerat; et illos, perler- 
ritos coiivictosque , non pofuisse amplius ire iiificias. 
Hilec quidem et Corinlhii narrant et Lesbii ; ct ex- 
stat Taenari donariuni Arionis aeneum, non magiium 
illiid quidcm, homo insidens delphino. 

(25.) Alyattes Lydiis, confcclo cum Milesiis bel- 
lo, deinde, qmim sepfcni et quinquaginta annos re- 
gnasset, vifa exccssif. Dcdicavif autem hic, sccundus 
cx bac familia , postquam e morbo convalueraf , 
Dclphis cratcrcin argenteuin ingentcm, ct basin cra- 



W. C L Ι ο. ' iQ 

IQ, 69. ^' 

ξ, αξγυξίον μίγαν , κλι υττοκζητηοίοΐΰν (Π^ηξίον αολλητον, 
Β'ί'ήζ cihov SioL 7rctvTCi)v των iv ΐΑ2λφαα-ι Άναύηματων' 
Υλαυκου του Χ/ου ττοίη^Λ, ος μ,οννος όη τταηων dv- 

Ύίλίυτ'ή(τα,ντος Si Άλυα,ττίω, i^iSi^ctro την βοίΟΊ- 26 
A»j";V ΚροΓςΟΣ ο Άλυαττίω, ίτιων ίων ιηλίκ,ίψ ττίντί 
χ,λ) τζίηαοντα' ος Syj ΈλΛψων ττ^ωτοκτί ίτΓίύηκατο Έφί- 
(τίαΰΊ. ίνύα οη οΐ ΈφέίΤίΟί 7Γθλιοζκ,ίΰμ.ίνοι ύττ αυτοί) , 
5 dvtUiiTciv τψ ττολιν τ^ ΆοτίξΧίΟί, ι^α.'<\/Λντίς ίκ του νψυ 
σχρινίον Ις το τίίχος. ίιττι Si }ίΐίτα'ζυ της τ£ ττα,λχίης 
ΤΓολιος , η τοτι ίπολιοζκίίτο , κα) του νηου , ίτττα <ττα^ 
tfiOi. ΤΓζύύτοίΟ-ί fxiv όη τουτοίΐτί ίτηχίίζηίΤί ο ]S.^oίcroς' 
jj.iTct Si, iv f^ion (κΛσ-τοισΊ Ίωνων τε Kct) Αίολίων, αλ- 
10 λοίΐτί ΛλλΛς αιτίας ξττιφίξων' των μίν Ι^υνατο μίξονας 
τταοίυζ'κΓΚίίν , μιζονα ίτταιτιωμίνος , Tolcrt Si αυτί ων και 

leris ferream ferruminatam , spectafu digOam inter 
omnia quae sunt Delphis donaria; Glaiici Chii opus, 
qui primus ferruminationem ferri invenif. 

(26.) Mortuo Alyattae siiccessit in reg^iium C r ο e- 
svs^ Alyatlae filiiis, annos natus quinque et h^iginta : 
qui Graecorum primos Ephesios armis invasit. Ibi 
tunc Ephesii, quum ab eo ohsiderentur , iirbem suam 
Dianae dedicarunt, fune ex illius templo ad murum 
adligaio : est atitem inier velerem urbem, quae tunc 
obsidebatur, et Dianae templum, septem sladioruni 
intervallum. Hos igitur primos adgressus est Croesus; 
deindr vcro, pcr vices, singulos quosque loniae et 
Aetoliae populos, aliis alias caussas inferens, gva- 
■viora caussatus adversns hos in quibus graviores re- 
periie caussas poterat, iionnullis ctiaKi Jevia admo- 



3ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

27 φΛυλα, ίΤΓίΟίξύύν. Ώ? Ss αξο, οϊ iv τί;" Άσ"/») Ελλίίΐ /ef 
κ.Λτί(ττ()Λθατο ίςφοξου ατΓΛγωγ'ήν , το ίνοίυτίν ίτηνοα» 

ι ι , / ^ / , / 

οί Οί ΤΓΟ,ντούν ίτοί}χων ίς τψ να,υτη^γιψ , οι fA.iv Ώΐα,ντΛ 
Xiyov<ri τον ΥΙξίηνίΛ ατηκο^χίνον ίς 'Σα,ο^^ις , οι Si Υίιτ- 5 
τα,κον τον ^\ιτυλψΛΐον , ίΐοομ,ίνου K.ooi(rov ί'ι τι ίίη νίω- 
τίξον TTifJi τψ 'RXAuSa , ίΙττοντΛ TccSi , κα,τατΓαυσ-Λΐ, 
τψ ΐ'αυττ'/ιγίψ' „ ΛΙ βΛ(η?\.ίυ , vy;criuuToti ιτητον (τυνω- 
iiViovTcii ^^υοιψ , ίς Ζ^Λ^όίς τι κα,ι ιττι (Τί ίχοντίς iv νω 
„ <ττξΛτίυί(Γ^Λΐ. " Υ^^οΊα-ον οί, ίλττίσ-ΛντΛ λιγίΐν ίκΐϊνον ίο 
ciAyjSict, ίίΤΓΐιν' ,,Αι γαξ τούτο 3-ίο) TroiyjG-giccv ίτη νοον 
„ νν\σ•ιωτν:σΊ , ίλύίΐν ίτη Α.υ§ων ττα,ιόΛς (τυν Ίτγττοκπ. " 
Ύον ^i, υττολαβοντΛ φα,νΛΐ' ,, 'i2 βασΊλίΰ , ττ^ο^υμως 
9, fA,oi φΛίνίΛΐ iv^UirUui νηοΊωτας ΐ7Τ7Γίυο(λίνους λα,βίϊν 

dum cxprobrans. (27•) Deinde , posfquam Asiam 
incolenles Graeci ad pendendum tributum erant siib- 
acti , constituit aedificatis navibus insulanos adgrcdi. 
Ad quas compingendas quum oninia ci csseivt para- 
ta, iiiunl alii Bianteni Prieiienseni, qiium Sardcs ve- 
riisset, alii Pittacum Mifylcnaeura, inferrogatum a 
Crocso ecqiiid maxime noii gereretur apiid Gf^ae- 
cos , ea rcspoiidissc qiiae illura nc classcm conficeret 
inhibuerunf. Dixisse enim: Insulani , 6 rex , decem 
millia eqiiitiun condiicunt , expeditionem adversus 
Sardes alqiie te molientes. Crocsus autem, ratuni 
vera ciim dicere , rcspondisse : Utinam dii hanc 
mentejn dent insulanis , itt Lydoruin filios cnm 
equitatu invadcre veluit ! Tuni illum excipicnlem di- 
xisse : Kideris mihi, rex, cupidevotafacere ut insu- 
lanos equis vectos deprehendas in continente^ haud 



W. C L Ι ο. 3i 

12,99. 

j 5 „ iv γ^τΓίίζω , οίκοτα, ίλττίζων' νήσ-ιωτας Se τί ^οκζζις 

„ iVXi(r0CCt ΛΑΛΟ , η , iTTil Τί τΛχΚΓΧα, ITTWOVTO ίΓ£ ^έλ- 

,, λοντα, 17ΓΙ σ^κτί νΆυττηγασ-^Λΐ νίο,ς, λα,ρίΐι/ αίίξαμ,ίΐΌΐ 

3, A^uScvg iv ΒΆλΛο-σΊ^ , 'ίνα. ύττίζ των iv τ^ 'ήτηί^ω ύΐκη- 

5, (Α,ίνων Έλλί^νΛ))/ τίσ-ούντΛ'κη , τους (τυ ^ουλωσ-ας ίχας^ " 

20 'Κ.ύοτΛ Τί rjcruyivcii K^sTiroi/ τω ίττιλογΜ' ζαί οι ( 7γοο(γ- 

<^υξύύς yoL^ SoBcii λίγαν) Tni^oy^ivcv ■> τταυσ-ασί^α της 

νΛυ'^ηγιης. 'ΛΛι ούτω τοκη τΆς νησ-ους οικη/^ίνοκτι ΐω(Γΐ 

ζίΐνίφ (τυνί^ηκατο. 

^PGVov ^ί iTnyivofxivcv i yccCi iccCTBar^ccfXjLtivuv cr%e- 28 

Scv τΓΛντων των (ντος Αλυος ττοτΛμ,ου οϊκηΐί^ίνων' ττλψ 

yct^ Κ/λ/κίϋΐ/ κ«.ί Κ.υ)ΐίων i τους άλλους ττα,ντας υτ/ 

ϊωυτω ίΐχί κα,τααττβί'^Ρα^Λνος ο K^olirog' iicri ^ξ. olSi, 

5 Κυ^ο), Φ^υγίς:, Μι/ιτοί, ^\ctξlctvSυvoί, ^αλυβίς, Ylci^ , 

XXVII. 17• οίίίξχμί\οί ex nostra conicct. Vulgo κξώμί^α. 
Nonnulli codd. uoxo-ucii. 

ahsurda spe; insulanos vero quidputas, ex quo pri- 
Tnum aedificare te contra se classem audiverunt, 
exoptare aliud , nisi ut, postquam vela dederint 
ventisf in ?nari deprehendant Lydos , teque pro 
Graecis continente7n incolet^tihiis, quos tu in ser- 
vitute contines j, ulciscantur ? Cuius conclusione 
orationis admodum delectatum Croesum, paruisse 
illi, iit qui perapte ad rem locutiis videretui•, et a 
fabricanda classe destitisse. Atque ita ciim lonibus 
insulas incolentibus hospiiium contraxit. 

(28.) Insequente tempore , subactis fere omnibus 
populis intraHalyn fluvium incolentibiis : (nam, ex- 
ceplis Ciiicibus ac Lyciis, caeteros onines suae po- 
teslati subjectos Croesus tencbat; sunt autem populi 
hi, Lydi, Phryges, Mysi, Mariaudyni . Chalybcs^, 



32 HERODOTI HISTOR. I. 

<^Καγονίς , Θ^^Γκε? , c'i Suvoi τβ κλ) Bi^vvoi , Κά,ρίς , 

29 Ιΰύνίς, ΐ\ωξΐίίς, Αϊολίίς, TiclfjLOvAoi' ΚΛΤίσΎΡΛο,α,ί- 

νων oi τούτων , κα,ι ττβοσ-ίτηκτωιχίνου ]S.ooi(rou Ανόοκτι , 

01 τταντίς ίχ. της ϊί,λλα,οος (roOiCJ-Tcci, 6ι τούτον τον χοο- 
νον ίτυγχ,Λνον ίοντίς , ους ίκασ-τος α,υτίων α,ττικνίοιτο' κα,ι 5 
Srj ΚΛί "Σ ο λων , dvrio Ά^ψοϋος , ος Άύηναίοκτι νόιχους 
κίλίυσ-ΛίΓΐ ττοιησ-ας, dwi^ri[A,'/icre iTicc SiKcc , κλτλ 3•ΐω- 
ξίης TTUQ^cccriv ίχ.7ΤΑθύ(ΤΛς , tva, όη fA.vj tivcc των vouav 
dvuyzaa-^^ Xucrcti των ίύίτο. uvto) ycto ουκ οιοί τί 
ΥιΟΆν α,ύτο TTCiYicroLi Ά^ίψαιοι' οξκίοκτι γαρ f/^tyaAQia-i ι ο 
ΚΛτίίχοντο , οικα ιτία %o>?o"£cri/iti vof^oicn τους ccv (τφι 
3ο ^ολων Β-ηται. Κύτων ^η ων τούτων κα) της Β-ζωοίης ίκ- 

Paphlagoncs, Thraccs quum Thyni, fum Rilhyni, 
Carcs , lones, Doiicnscs, Acolenses , Pajnpliyli : ) 
(29.) lios igidirposlquamsub pofesiatem suani Croe- 
sus rcdcgissel, eaque accessione regnum Lydorum 
auxis^ef, adveiiiebant Sardcs, iirbcni divitiis floren- 
tem, qmiin alii omiics c Graecia viri sapicnfiae laude 
clari, u( cniquc coinmodum eiat eo proficisci, lum 
vero ctiam S ο l ο ν , Atlienieiisis : qui poslqiiam 
Athcniciisibus iussu ipsorum sciipsisset Jcges , navi 
piOfcclus, caussam iiiterseiens vclle se alias spccfare 
regioiies, deceni annos pcrcgrinatiis est; iic scilicet 
quanipiam ex Icgibus, quas tulerat, mulare cogere- 
tur. Nam ipsis Alhenicnsibus pcr sc id faccre iiefas 
erat, quippe qui gravissimo iureiurando sesc ob- 
striuxeranf , pcr deceiii aiinos cis lcgibiis , quascum- 
que ipsis SoIoti tidissci, t.ssc iisuiOS. ( 3o.) Hanc 
ipsani igilur ob caussam, iiiiu λόγο ctiam speclandi 



w. C L Ι ο. 33 

i3, 26. 

S^iA^ritrag 'Έ,ολων ί'ίνίκίν , ig ^ίγυτηον «,ττίζίτο ττΛξα, 
' hfjut<riv , iCoCi §η ΚΛί (ς ^et^Sig ττΛζΆ Κ^οΤίΤον. Λτηκ,ο- 
uivog Si , i'S,iiVi^iTO iv τοΊιτι βΛσ-ιληιοίσ-ι υττο τύΐΐ ]ζ.ξθί- 
5 (Γου fA>iTcc oi , νιμ,ίζί) τζίτν) η τίΤΆξτνι , κίλίυσ-α,ντος 
K/ooiVci;, τον ^ολωνΛ Β-ί^Άττοντίς ττίξΐηγον kcctcx, τους 
ΒΎΐ<Γαυζούς , κλ) ίττίι^ίίκνυσΊχν τταντΛ ίοντα μ,^γαλΛ τε 
κΛί ΌλβίΛ, B-^yi(rctfA,ivov Si fxiv τλ ttcxmtcl κ,α,ι ο-κεψα- 
fjLivov ως οι κλτλ κ,Λίξον ψ, ίΐζίτο ο iS.§oi(rog τΛοί 

ΙΟ ,,'Βιίΐνί 'Au^vcui, τΓΛζ νι^ΐΛς ycf.^ ττίξΐ crio λόγος άττΊη 
3, KTCH τολλος^ ΚΛί (τοφίης ύνίκίν τνίς σης και ττλανης, 
„ ως ΟιλοσοΦίων γψ ττολλψ Β-ίω^ίης ίίνικίν ίττεληλυ- 
„ θ-α?. νυν ών 'ίι^,ζςος ίτηίξκτ^οί,ί μ,οι ίτΓηλύί , ύ τίνα, 'ή§η 
,,ττα,ντων iiStg ολβιωτΛτον j " Ό fA,iv, ίλττίζων ύναι <χν- 

iS Βξωττων ολβίωτΛτος , ταύτα, ΐττίίξωτΛ. ^ολων <^ε, ου- 

gratia, peregre profectus Solon , in Aegyptum se con- 
tulit ad Amasin, atque etiam Sardes ad CiOesum. Quo 
ut advenit, in regia hospitio acceptus est a Croeso. 
Tum tertio aut quarto post die, iussu Groesi, miuistri 
regis circumduxerunt Solonem, thesauros omnes et 
quidquid inibi magni et opulenti inerat , ostentanies. 
Quae quum ille spectasset, et cuncta, ut ei commo- 
dum fuerat, esset conteniplatus , tali modo eum per- 
cunctatus est Croesus : Hospes Athejtiensis , inqiiit, 
multa ad nos de tefama manavit^ quum sapientiae 
tuae caussa, tum peregrinationis , ut qui sapien- 
tiae studio incumbens multas terras spectandi 
caussa obieris. Nunc igitur incessit me cupido ex 
te sciscitandi y ecquem tu adhuc videris omnium 
hojninum beatissimum. Nempe , quod se ipsum ho- 
minu^ beatissimum esse putaret, idcirco hanc illi 
quaestionem proposuit. AtSolon, nulla usus adsenta- 
fferod,T.X.P,L C 



34 HERODOTI HISTOR. I. 

Siv υτΓο^ωτΓίυιτα,ς , dWa τω iovri xofjcctf^tvui , Xiyu' 
», λ1 i3cc(riMu , Τίλλον ΆζψΛίον' " 'Xrro^auufJLcia-ctq Sl 
]S.ooia-og το λΐχ^ΐν , ίίοίτο ίτΤκΓΤ^ίίΟίούς' ,, Κοίίρ Jr κίχ- 
,, νί^ς Ύίλλΰν iivcti ολβιωτατον ; " Ό Si ίίττί' ,, TgAAcc;, 
,, τοντο fji>iv , της τΓολιος ίύ ηκονσ-ης , TrcuSig ησ -ccv κουλοί ao 
„Τ€ JiO/yciSoi, Kcti (τΟι ii'^t Λ7Γα.<η τίκνΛ gxy^vcfjigvct, 
„ ΚΛί TTccvTU 7ΤΛξ(Χ[Α,ανΰί.ντΛ τούτο di, του foiO'j ίυ ηκοντι» 
)) Οΰς ΤΛ TTcto ημ,ΐν , τίλίυτη του βίου λΛμ,τΓζοτΛτη ίττζ•' 
« yiviTO. yivoi^iv*jg γΛξ Aorjvcuoi<ri (^α,χγις ττζος τους 
y, είοΎυγίίτονα^ς iv Έλίυσ-Ίνι, βϋηίΐνι<Γ<ζς , κα\τΰ07Γψ τγοιυι- aS 
,,σ-αςτων TroXif^iuv , ciTnuctvg κάλλιστΛ, Xit/ ^iv Ά5>^ 
,,vciici ^tjiA^civi τε iucfi^ccv αύτύΰ τ^τπξ tw^ct* κλι ίτί- 
5, jujjtrav μεγαλως. " 
3 1 'Xif St τα. ΧΛΤΛ τον Τελλον ΤξοίΤζί'^α,το ο ^ολω» 

t*one, scfl ut res erat rcspondens, /'^o vero . inquit, 
ieatissimumvidi ΤβΙΙιιτη AthenicnseTn. Qiioddiclum 
miratus Croesiis, coiicitate quaerit : Qua tandem Γα- 
tione Tellum Ι6αύ.':5ΐτηαιν ludicns? Gui ilic : Tellus, 
inqxut, yiorei2ie civita/e.Ji/ios habuerat bonos viros 
honestosqite, et illis cunctis prognatos viderai //- 
leros , eosqiie omnes superstites : idemque , quurn re 
fainiliari satis laufa^ ut apud nos , usus esset . vi' 
tae Jinem hahuit splendidissimuTn ; nam in prae^ 
lio, quod Athenienses cumfinitiniis ad E/cusirwm 
ccmmL•erunt^postqualnforLiterpιtgna\^i^•, hostern- 
que in Jiionni vcriit , honeslissima niorte defnn^ 
clus est ; et eOdcm loco , quo cecidii, publice ah 
Atheiiicnsibus scpultus est et mngnijice honoralus. 
(3i.) Hiscc quum Solon, quae tlc Tcllo eiusque 
felicitaie copiose exjposuit, admonuisset Crocsumy 



w. C L Ι ο. 35 

14, 55. 

τον K.^otcroV} ίίττα,ς ττολλΛ τε κ,α) ολβίΛ^ ί-πιίξωτΛ 
rivcL ^ΐυτίζον fJiiT ίκ{ί\ιον 'iSot , ^oKiCdV ΤΓΟ,γχυ ^ίντίξίΐΛ 
you'i οϊσ-ίσ -Scii. ο Si ύττί' » Ίίλίοβίν τε κλ) Έίτωνα. του-- 
5 „ τοκτι γΛζ , iovcri γίνος Άογίί'οκη , βίος τζ άζκ,ίύ^ 
αύτΓψ) Kct) τΓξος τούτω y ρω^^η (τω^Λτος τοιη^ί' α,ίύλο' 
„ φόζοι π Λΐ^φοτίξοί οξΑ^οίως kcrciv , κλ) S.j κλ) Κιγιται 
t/a^i ο λόγος, ίουα-'/ις ο^ς τί? ϋξίΐ τοΊοΊ Άξγιίοκτίί 
„ Ι^ίί τΓΟΜτως τψ fxyjTiooc αΰτων ζΐυγύ' κομ^ΐΰτ^νίνοα {ς 

losjTo Ιοον' οΐ Si (τΟι βοίς ίκ του ατ/ξου ου ττα,οίγίνοντο 
,, εν ωο^ Βζκληΐΰ^/,ίνοι σε τ>? ω^ί^ οι νίψίΛΐ, υττοόυντζς 
,,Λυτο) ύτΓο τήν ζιυγλψ•, ύλχον τψ ctfxet^ay , hri της 
„ οί(λ,Ά^Υΐς Jk 0"Ρ< οχίίτο ri [^ητηξ. (ττα^ίους Si τηντί 
-iiKcti τίσ-α-ίοΛΚοντοί, όΐΛκοιχί(τα,ντίς, ατηκοντο ΐς το ΐζον. 

ι5 ,^ταϋτα, Si (τφι ττοΐί^ίτασ-ι ^ }cui oO^iicri υττο τγ,ς ττα,νη- 
αγνξίος , τίλζυτη του βίου οίξίστη ίτηγίνίτο. SiiSi^z 

inlerrogare hic instilit, quemnam secundum ah illo 
vidisset heatissimum? existimans utique secundas 
ccrte partes sese laturum. At ille, Cleobin, inquit, 
et Bitonern. His enim , genere Argivis , et victus 
suppetehat prohabilis , et robur corporis erat ia- 
le, ut et uterque pariter certaminum praemia abs" 
tulerit , et de eisdem haec etiam narretur histo- 
ria. Quumfestus dies ageretur lunonis , oporte- 
retque omnino matrem horum bigis in templum 
vehi, nec vero in tempore ex agro adessent boves; 
tunc iuvenes , urgente hora, iugum ipsi subeuntes ^ 
plaustrum traxerunt quo mater vehebatur, eoque 
per quadraginta quinque stadia tracto ad templum 
pervenerunt, Quo facto quuin oculos uni^^ersi coe- 
tus in se convertissent^ optimus eisdem obtigit vi- 

C 2 



36 HERODOTI HISTOR. I. 

,iTi iv τουτοκτι ο Β-ίος, ως afjt,mov ίϊη άν^^ωττω ηύνοτ- 
„ vcti (Α,οίλλον yj ζωίΐν. Άξγαοι fx-iv ycto ΤΓίξίστΛνης 
„ ί/Α,ΛΚΛξίζον των νίηνίίων τψ ρω/Λψ' ctl cJg 'Aoytlcti , 
„T>jv yy/in^ct αυτών, ο\ων τίκνων ίκυξηίΤί. η §ί f^yjTrj^ 2ο 
,, τΓίξίχα^ης ίουίΤΛ τω τί ipyc*) acti Tri Cyifx^, (rrctcra α,ν- 
„ τίον του ΛγαλίΛΆτος , ίυχιτο , Κλίοβί τε x.eti Βίτωνι , 
,,τοκΓί ίωυτί^ςτίκνοκΓΐ, οι fxiv ini^yjiruv (^ίίγαλως, όου- 
„ ναι τψ S-iov το ανύοωττω τυχίιν αζκττον i<m. fJiiTct 
,,ταυτψ οί την ίυχψ, ως εουσ-αν τι και ίυωχ'ήοησαν , 25 
„ κατακοιι^^ψίντίς ίν αυτω τω ΐξω οι νιψιαι , ουκίτι ανί- 
α στηα-αν , αλλ' iv τίλίΐ τούτω ϊσ-χοντο. 'Κ^ιγιΙοι S& 
,5 (τφίων ίΐκονας ττοιηιτα^ΐίνοι , ανίύίίταν ίς ^ίλφους, ως 
„ αν^οων οίξίσ-των γίνο/>ανων. " 
32 ^ολων fJLiv Syi iuSaif^oviyjg ^ίυτίξί^α ει/ε/^ε τουτοκτι. 

XXXI. ig. ρω//.>ιν. ΑΙ. >vio/W./iv, consilinm, aniinuin. 
έαβ exitns; ostendiigue in his Deus, melius esse 
hominibus mori., quani vivere. Nam quum circum- 
stantes ArgUi laudarent iuvenum robur , mulieres 
vero felicerii praedicarent Tnatrein quod iales ha- 
heret βΙΙθ5 ; rnater, et facto vehementer gavisa et 
omine , stans ante simulacrujn precata est άβατη, 
ut Cleohi et Bitoni filiis suis , qui ipsarn magni- 
Jice honorassent f id daiet quod optijnum esset 
conilngere homini. Post hanc precationein, pera- 
cto sacrificio 3 laute epulati iuvenes , quum in ipso 
tewplo soinno se dcdissent, non amplius r^esurre- 
xerunt, sed hoc vitae exitu siuit perfuncti. Eo- 
rumdem dein imagines , iit qui homines fuissent 
pT^aestajitissimij fieri curarunt Arghij Delphis- 
que dtdicarunt. 

(32.) lsli$ igitur secundura felicitatis locum Solon 



10 



ι5 



w. C L Ι ο. 37 

i5, 85. ' 

yyifjueTipyi ίυοΛίμ,ονιη ούτω τοι ctTnp^iTrrcn ις το μψίν, 

,ύύ<ΓΤί οΰ^ί Ι^ιωτίων dvS^ouV οίί^ίους ημ,ίΛς ίττοίηα-ας')'^ 

Ο ^ί ΰτΓί' ,,'Ώ. Κοοίσ-ί, iTTiiTTAfxiVQV fxi το 3-ίΐαν τταίν 

, eoV (ρ^οη^ον τε χλ; τΛζα,χω^ς-> ίττίΐζωτοίς Λνύξωττνϊίων 

, τΓξΥιγίΑ,ΰί,τύύν τΓίξΐ J iv γΰίζ τω ι^,Λκςω χζονω τολΑΛ 

i fjLiv ί(Γτι iSiitv Tct 'f/^rj τις iuiXiij ττολλα, St κα) τγλ- 

, 3-iiiv. ίς yoL^ i^^of^yjKovTci iTict ουξον ττίς ζονις civ~ 

^^'ξωττω ΤΓξοτίύίΐι^ι. ούτοι ίοντίς ίνιαυτο) ίβ^ο(^ν]κοντα>, 

3 ΤΓΛ^ιχοντΛί Yifj.i^ct,g SiYiKo^ictg kou τηντΛκκτχίλίΛς κλι 

i SiCiJLv^ictg , (ΐΑ,βολΙιχου y^^og f/^ri ytvoyAvou. ύ ^ί. ^η 

,ίβίλη(Γίΐ τουτίξον των ίτιων (χψι ι^ακζοτίξον γινίσοΛί, 

,iW Svi αϊ ώξΛΐ α'υ^Λ.βα.ίνύύσ'ΐ Trcc^aryivofxivcti (ς το ^ίον, 

yfiyivig fJLiV ΤΓΛζΛ του ίβ^Ο^,'ήΧ,ΟντΛ ITiCL ο\ Ι^βοΚί^^οι. 

XXXII. 1 1 iCy. ί<»κοσ•. v.va ttevtuk. ctc. runusque Ι. ig seq^ 

TTSvTr.x. κκί ^;/ΐκ, etc. Erratum haud diihie in dierum numeris» 

Priori loco videntur numerari debuisse 245oo , posteriori 

tribuebat. Tum vero subirafus Croesus : Hospes 
Atheniensis j, ait ; nostra vero felicitas adeo abs 
te iji niiiilum proiicituj^ , ut ne privatis quidem 
hominibus aequiparandos nos existimes ? Gui ille : 
Me , 6 Croese, inqiiit, gnarum invidam omnino 
et tiirhulentani FOrtunam esse^, interj^ogas de re- 
hus hiunanis? In diuturno tempore multa videre 
est guae quis nolit, atque etiain tolerare multa. 
Propono enhn homini tej^minuni vitae ad septua-' 
ginta annos. Hi septuaginta anni constant ex vi- 
ginti quinque rnillihus ac ducentis diebus y mense 
intercalari non posito, Sin velis alternos ex illis 
annis interiecto mense fteri iofigioj^es, quo tempe- 
statum vicissitiidines iusto teinpore redeant, meri' 



3d HERODOTI HISTOR. I. 

,,γινοντΛΐ τξϋ^κοντΛ τηντί ημζξο,ι οι ικ των ι^ψων 
t, τούτων i χιλιαι τηντηκοντα,. τουτίων των α,τΓα/Γίων 
^, »«^ί/,£ο£ώ;ν, των ίς τα, iio'^pf.iri)C0VTct ίτίο, ιουσίων την- 
y, ττΐ'.ιοντΛ Kcti (^ιηκΰΟ'ίων kcc) ίζΛκκτχιλίίων και SiTfJLv- 
,, ^tsiwv, ν\ ίτίρη αυτίων τι^ ίτ£ονι ri/i^ioyi tc τταοατταν ίο 
„ ovotv ofJLQiov τΓξοσ-Λ'/ίί TTPr^yfJLa. ούτω ων , ω Ά.οοί(Τί , 
,t ΤΓοίν ί(ΓΤί ανύρωτΓος α•υ(//^ορη. ifMoi Si συ και ττλου- 
3,TiHv fjiiv y^ya Camaiy και βασ-ιλίνς ΰναι ττολ,- 
,, λων α,ν^οωτΐων ίκίΐνο ot το uoto ^£, ουκω ci ίγω 
α λίγω , 7Γξ)ν αν τίλίντησ-αντα καλώς τον αιώνα, ttxj- 2$ 
,, 3-ω(^Λί. ου γάζ τοι ο μ,ίγα τλουσιος /χαλλον του ίττ 
„ ηξχίζψ ίχοντος ολίόιωτίοος t<m ίι ιλ,ϋι οι τυχν\ ίττίτ^ 
,5 ΰ•7Γοιτο , τταντΛ καλά ιχοντα τίλιυτηα-αι ίύ τον βίον, 
α•π•ολΛοι f^iv yaq ζατλουτοι αν^^ωττων, α,νολριοι ικτί' 

*es intercalares per annos septuaginta conficien- 
tur triginta quinque , dies auteni ex his jnensibus 
mille et quinquaginta. Horum autem dieruin om-' 
niujn, qui in ■sepiuaointa annis sunt numero du- 
centi et quinqiiaguiia supra viginti sex τηϊΙΙία, 
nullus est qui rein prorsus similem . qualis ab alio 
adducta est, adducat. Itaque , Croeseyhonio qiian- 
tus est, jortunac casihus cst ohnoxius. lam te 
quidem eso et opulentuin video , et multorum ho~ 
minum regem ; isLud vero , quod ex me quaeris , 
de te nondurn praedicabo priusquaTn lc vita bene 
dejunctiim audiero, Neque enini beatior est ma- 
snis opibits praeditus , qiiatn is citi in diejn victus 
-fiiippetity nisi eidem ojnnibus bonis prYiedito for~ 
tuna concesserit vita bene defungi, Etenini multi 
Jiosnin^s perquani opulenti ^ jiQn idcirco beati 



w. C L ϊ ο. 3α 

i6,i4. ^ 

3ο„7Γ(5λλ3< ^i ^ιτξίως Ιχονης βίου» ίντυχας. ό μ>ίν S4 

ί, fjLtyct, 7Γλ^ου<ηος, dv όλβιος ^ί , SvolTi ττξοίχατοκχ ίύτυ- 

>, %€0? ΐΛ,ουνοίΤί' ούτος L• , του ντλουοΊου kcCi άνολβίου 

„7Γθλ\οί<τι. ο f/^iv , ίΤΓπυμ,ίψ ίκτίΑΐΟ-Λΐ^ κΛί Λτην y.i- 

„ γύλψ τΓξΰίΓτηίΓουσ-αν ivuactt ^υνατωτίξος. ο §ί , roi(riSi 

35 ,^τΓ^οίχίί ίκιίνου' α,τψ fAAV kou ζ7η^υ(Μψ cOjc ομοίως Sv* 

,,να,τος ίχ&ίνω iviiKca, ταύτα, Si -ή ίύτυχίτ] οΐ α,πίζυκίί" 

ι» cιπy|Ocς o6 ίση , ανουα•ος , Λττα,ονις κΛκων , iUTrctig » e.fSi- 

„ (ijjf . ύ Si τΓζος τοντοιτι ^ri ηΚίντηδΊΐ τον βίοι/ €•)» 

„ ουτας ίκύνος τον <τυ ζητίΊς , όλβιος κίκλητ^αι ct'^iQj^ 

40 » eVri. 7Γ^)ν S' άν τ£λζυτ>;ίΓ,^ , ιττκτχαιν y μ.ν\§ί καλίον 

,,κω ολβιον, αλλ' ίυτυχία. τα τταντα pij/ νυν ταύτα, 

5, (τυλλαβίϊν ανύξύύτΓον (οντά αδύνατον itm , ωσ-τηο χίύοη 

Juni: multi vero » qiiihiis mediocris res jainitiaris 
est , felices. lam qui admodum dU'e5 est, nec ta- 
men beatus , is duahus tantitjn rehus antecellitfe- 
licem; hic vero divitem ^ miiltis rebus. Jlte ad ex^ 
plendas cupiditates , et ad tolerandum magnum 
aliquod incidens damnum , validior sst. Hic vera 
illum superat hisce rebuii daninum quidern et cu- 
piditatem non siniLliter , atque ίΠβ , potest fcrre , 
sed haec incomjnoda ab illo abigit felicitas ; est 
'^ero membris integjns , prospera fruens valitiidiney 
malorum exsors, laetus liberis j, fQrmosus. Quod 
*i praeterea diem quoque extremum feliciter obie^ 
rit, hic ille est quem tu quaeris, dignus qui bea- 
tus praedicetur. Priusquam vero diern obiei^it , 
diffej^endum est; nec dum beatus hic nominan^ 
dus, sed felix, lam ista simul cuncla ut carise•' 
quatur homo, id quidem Jieri noji potcsti quern^i 



40 HERODOTI HISTOR. I. 

„ άλλο μίν ΐχίΐ , ίτίοου Si ίπι^ΐίτΛΐ' η Si αν τα, ττλίί- 
,,σΎΟ. ίχνι, αοκΓτη αυτ/ι. ως όί κ,αι αν^ξωττου (τα){^^ tv 4» 
„ oOSiv αυταοκίς icTTi' το jU-sV γαξ ίχίί-, άλλου οί ίνόίίς 
3, ί<Γτι. ος S' αν αύτΙων τΓλίιατα, ιχων ^ίατίλίνι , και iwii- 
„ τα τίλίυτ?Ια-νι ίύχα^ία-τως τον βίον , ούτος ττα^ ιμ,οι το 
3,ovvof^a τούτο, ω βαιηλίυ , ^ίκ^αος ίστι Oi(»i(rS-ai. (τκο- 
,,ΤΓίίΐν (^ί χρη τταντος χοη^Ματος τν\ν τίλίυτψ κη αττο^ 5ο 
),βη(Τίται. 7Γθλλο\<Τί γοξ ^η ύττο^ίζας ολβον ο ο'ίος, 
33 >»7Γ9ορρίζους Λνετ^εψε. " Ύαυτα λίγοντι Κξο]σ•ος ου 
κως οντί ίχαξίζίτο , ουτί λογού fjuiv ττοιησ-αι^ίνος ουόίνος , 
ατΓοττίΐΑ,τΓίται' κάζτα ^ο'ίας ufA,aka ίΐναι , Ός τα ττα- 
ρίοντα αγαύα μ,ίτίΐς, τψ τίλίυτψ τταντος χρη(^α.τος 
ύξόΐν ε κέλευε. 

XXXIII• 1. λίγοντι ΚξζΤσΰς. Vulgo λίγων τψ Kciirc^. Et dein 
ι. 3. κμ.χίγ,ς ed. Wess. et seqq. 

adtnodiim jiulla est lerra quae cuncta sibi suppe- 
ditet , sed aliud hahet , alio indiget ; quae vcro 

pluj^ima hahet ^ ea optinia est. Nempe eodem niodo 
etiarn hominum nemo est oniniiini^ cui uni omnia 
cumulate adsint , sed alia habet , aliorum vero 
indiget : qui vero eorurn p/urijna ad vitae usque 

, exitiim hahuit, ac deinde placidejiniit vitatn , hic, 
6 rex , me judice , nomine isLo praedicari dignus 
est. Denique in onini re 7'espLciendus finis est , in 
quem sit res exitura: multos enini deus , postquani 
felicitatem illis ostendit j funditus dein evertit. 
(33.) Haec dicentem Crocsus nec miinere υΐΐο donavit, 
et nullara cius ralioncm habens a se diraisit; insciium 
admodum esse hominem ratus, qiii praesentia bona 
omittcns, fmem cuiusque rci iubcrei respicere. 



W. ^ C L Ι ο. 41 

17,41. 

Μδτα ^6 δόλωνα οΊχοΐΑ,ί,νον , Ιλαβί ίκ Β-ίου νί[Λ>ίσ•ις 34 
uiyoLKr\ )s.ooi(rov ως liKcta-cfA, ort ίνομ^κη ίωυτον uvctk 
α,νύρύύπων οί'^Λντων ολβιωτατον. αύτίκΛ ^t οι ίυαοντι 
ίττίττη ονίΐοος , ος οι τψ Λλψηιψ ίψαινί των [Α,ίλλον- 
5 των yivicr^cci κακών κΛτα, τον τγλι^λ. ijirciv Si τω Κξ»ο/- 
(τω Svo TTouSig' των ουτίξος fA,iv ^κφύα^το' ψ γα^ Svf 
κωφός' ο Si ίτίξος, των ηλίκων [Λ,ακοω τα ττα,ντΛ ττξω- 
τος' ohvouct §ι οι ψ ' Ατυς, τούτον Srj ων τον ' Ατυν (τη- 
uctivti τω Ά.ξθίσ•ω ο ονζίξος , ως Άττολίίΐ (λίν ΛΐχίΑ,γ, <Γί- 

10 Sri^iy) βληύίντΛ. ο Si ίττίί τί, ίζ,ΐγίφη, kcu ίωυτω λο~ 
γον ίόωκί, κΛταρρωόησ-α,ς τον ονίίξον» α/γιτΛΐ (Α,ιν τω 
TTctt^i γυναίκα' ίωύοτα ^t (Ττξατηγίίΐν [^ιν των Α.υ§ων , 
ού^α^^ \τι (■πι τοιούτο ττξηγιχα i^tTrijLiTri' ακόντια <ίε 
κα) ^οξάτια, και τα τοιαύτα τταντα τόΐ(τι χοξ,ονται ίς 

ι5 ττόλιι^ον ανύξωτΓΟί, ίκ των αν§ζΐωνων ίκκο^Α,ίιτας , (ς τους 



(34•^ PostSolonis discessum, gravis divinitus vin- 
dicla Croesum excepit ; liac caussa (ut coniicere 
licet ) quod se ipsum hominum beatissimum. iudica- 
ret. Ac statim quidem per quietem oblatum ei som- 
nium e&i, verilalem indicans malorum quae filio eius 
essent eveniura. Erant cniin Croeso filii duo ; alter 
corporis vitio laborabat, erat enim mutus; alter inter 
aequales rebus omnibus primus, cui nomen erat Atys. 
Hunc Alyn, Croeso signifioat somnium , fore ut amit- 
tat ferrea cuspide ictum. Expergefacius ille, resecum 
Ycrsata, pertimescens somnium, capit filio uxox^em; 
eumque , quum solitus esset exercitum ducere Lydo- 
rum, nusquara porro ad iale mujius emittit: iacula 
Ύ6Γθ et hastas, et cuiusque generis tela quibiis ad 
beilum utuntur bomines, e virorum habi<atione in 



42 HERODOTI HISTOR. I. 

S-aXujuioug συνίνγ^η , f /,η τι ol ΚξΐμΆμ,ίνον τω Trattrfi ifji^ 
3o τΓίσκ. Εχο'/Γος Je ol iv χίοοΊ του τται^ος τον yafMv > 
αττίκνΗτοί ις τΛς Ζ,Λ^όις ανγ,ζ crufJLl^ofi^ ίχομ,ινος , KΛ^ 
ου κΛ^Λ^ος χ{ίζΛς (ων, Φ^υ^ //.εν γίΗη » γίηος <5e του 
βα/Γίληίου. τΓΛζίλ^ων ot ούτος ίς τλ K^aiVou οϊχ/λ, 
^ctTct νο(^ους τους ίττιχωξίους ΚΛ^αοσ-ίου ί^ΐίτο κυφ^,(ΓΛΐ' 5 
)\mcrog Si fuv ^κλ^υιρϊ. ΐ<ττι St ττΛζαττληίτ-ίη vj κά^α^- 
(Τΐς Tourt AvJeZr; κλ) τοκτί Ελλ>?ίΓ<. eVfi/ τ£ Si τλ ν&- 
fjii^ofjLivcc ίΤΓοίηα-ΐ c Κ-ζοΤσ-ος , ίττυνύΛνίτο οκοΗν τι κλ) 
τις ίίη, λίγων TctSi' ,, νΩ-ΐ/^^ίϋ/τε, τίς τί ίων, κχι κο- 
„ ίεν της Φ^υγίης ηκων, ίττίτηος ίμ,οΊ iyivio', τίνΛ τί ίο 
,, αν^οων rj γυνα,ίκων ϊΟονίυσ•Λς ; *' Ό Si αψυίίβίτο' 
,>'>Ω. βοι,σιλίυ , Τοο^ίίω /Λ,ίν του ^\.ί$ίω iifA,i ττΛίς, ούνο- 
,, ΙΛ,α,ζο(;(,Λΐ Si Α^οηστος' Οονίυα-α,ς Si οϋίλ^ίον ί/^ίων^ 

inferiora eonclavia congeri iiibcl, ne quid suspcnsiim 
in fiHiim suum incidal. ' 35.) Iiiterini, dum niiptias 
filii parat Grocsus, advenit Sardes vir ralainitate ob- 
strictus, cui niauus nonerant purae, natione Pliryx, 
regio de gencrc. Qui qii mn ad aedes Crocsi vcnisset, 
orassefque iit ritu palrio cxpiari sibi contingeret, 
expiavit eum Croesus : est aiilcm modus expiandi 
apiid Lydos similis ei quo Graeci iiliintiir. Prractis 
lei^itimis, percoiilatur Crocsus bomiiiem, unde vcni- 
ret, quisve cssef , his usus vcrbis: Qhis lu es, Iiomo, 
et quonani e Phrygiae loco veniens , ad ineos larea 
supphx te recepisti? et quem virurn , qiiamve foe- 
rninam occidisfi? Cui illc respondit: Ο rex, Gor- 
dine siirn Jilius , Midae nepos ; est aiitem nojnen 
niihi AdracLo. Fratrem meuni occidi ifiviius; unde 
eiectus apatrc adsum, et rebus omnibus destitutus. 



„ TC'J civ4,cuv , TTcc^ii^i ίζβ,λ'ήλΛμίνος τδ ύττο χΰυ 'η-ατοος 
iS„Kca ία•τί^'ή[^ίνος ττοίντων." Κ.ζοίσ•ος ii [ζιν Λ^αε//3ετβ 
TOi<rSi' ,ί'Αν^οων τί φίλων τυγχανας tytyovcg ίων, χ,χι 
^^ίλ-ήλυ^Λς ίς Οίλονς' h^ct, α,(/,ηχα.νη<ηις χ^μ,α,τος 
,»ουόίνος, f^ivav tv YifJ^rt(JOu. (rvfA,Cof^v οε τΛυτψ ως 
„ κουΟοτΛτΛ φίξων , κίο^ανίίΐς ττλΐΐσ-τον.'''' Ό yAv ^η 
20 SicciTciv ίιχι iv Κ.ξοίσ•ου. 

Έν ^i τω αί,ΰτω χρονω τούτω, Ιν τω Μ.υ(Γίω OJAu^ 36 
ττω (τυος x^rifxa, γινίται μ,ίγα ο^μ,ίω^Λνος σε ούτος εκ 
τον ου^ος τούτου , tcc των ίΊι1υ(Γων ioycc ^ιαφύ^ίξ^σ-κί. 
ΤΓολΛΛΚΐ Si οι Mycrci ίττ αύτον ίζίλύοντίς , ττοίεεσ-κον 
5 [^iv ov^iv κακόν , ιττασχον §ι ττξος uvtov. τίλος §ι , 
α,πικοι^ίνοί τταςα. τον Κ^οΓίΤοι/ των ISlvcriuV ctyyiKoi , 
'&λζγον τΛ^ί' „ Ώ, β(Ζ<ηλίυ , υος xoyjf^cc μ,ιγιΟΎον dvi- 
iy φοΜΥΐ i^fuv iv T^ χούζ^^ Ό ς τα, ι^γα ^ιαΟύίίξίΐ. του- 
2, τον 7Γξθύυ{Α,ίθ(^(,ίνοι ίλίϋν, ου ^υνα/Λ^ύα. νυν ών τΓξοα^ίο- 

Tum Croesus: £χ viris amicis , inquit, oriiindus 
es 3 et ad amicos venislij uhi nullius i^ei indigebis 
quoad apud nos mansei^is. Istam autem calami- 
talem quam poteris levissime ferendo , plinnmum 
lucrifeceris. Ifa ille in Grocsi aedibus vitam agcbat. 
(36.) Per idem tempus in Olympo My^io aper ex- 
stilit mira magnitudine, qui ex illo monte irriiens 
Mysorum arva vaslabat; conlra queni quum saepe 
egressi essent Mysi, nihil ei mali iiiflixcrant , sed 
male ab illo fueraut accepti. Ad extremum venere 
ad Croesum Mysorum legati, haec dicentes: Adpa- 
ruit , 6 rex , in j^egione nostra ijnmani inagnitU' 
dine aper-, qui agrestia corrumpit opera; cuiue 
Ut potiamur studiosi op^ram dantes , nihil profi- 



44 HERODOTI HISTOR. I. 

„ uiuct (Γίν , τον τΓΛί^Λ •Λαι Xayct^ctq νίψίοίς κ,οά κυνΛς ι ο 
,, σνμ,τΓίμ,'^Λί '^fUVy ως αν fXiv ί^,ίλωμ,ίν εκ της χωοης. " 
Oi f^iv Sri τούτων ί§ιοντο. }^0θΐσ-ος Si , f^vηf^QVίυωv του 
ονίίζου TCL ίΤΓίοί, ίλίγί (τφι TccSi' „ ΤΙαι^ος fXiv Triot 
,,του £^ου μ.γ\ (χνησ-^^ητί ίτι ου γα,ο ctv υ^ίΐ' (τυΐΑ,τηι/^ 
i,\^ctifA,i νίογα^οςτί yao ta-Ti, Kcti τΛυτΛ οι νυν y^AU. 1 5 
„ Αχ)§ων fA,iVTot λογαι^Λς κλ) το κυνηγίΟΊον ττοίν avfjtr- 
,, 'π^(/>'^^ω' κΛί SictKiXwcrof^cti τοκτι ιουοΊ , ίΐνα,ι ως ττξο- 
„ 3•υ(ΛΌΤΛΤ0ΐ<η (τυνί^ίλΐίΐν υ/Λΐν το S -ηξίον εκ της χωοης. '* 
3j ΎαυτΛ dfjuit^oLTO. άττοχζίω^ίνων Si τουτοκη των ΐΜυ- 
(των , ίτηΐίΤίΡχίτΛΐ c του KooiVou τταις , οίκηκοως των 
iStovTO οΐ ]\1υ(Γθί. ου θΛ(ζζνου Si του }ίροίΰΌυ τον yt 
TTcci^ci c -φι (rufjL7ri[A:il/iiv , λίγα ττζος Λυτον ο νίηνίης 

ΤΛ^ί' ,, ^ ΤΓΛΤίξ y TCC ΚΛΚΚί<ΤΤ<Χ, ΤΓξΟΤίξΟν ΧΛΤΙ KOLi 5 

cimus. Itaque te niinc or^amus , filiiim tuum et se- 
lectos iuvenes cane.sque nobiscum emittas , qiio bel- 
luam e terra nostra Lollamus. Haec illis precan- 
tibus Croesus , recordatus eorum qiiae per somnuni 
ipsi praedicta eiant, ita respondit: Filii quidem niei 
nolilc. aTnpUus facere rneniionem: nec eniin illum 
emittere vobiscum possiim , est eniin novus nup- 
tus, et haec res ei nunc curae est. Lydorum au- 
tem selecLam nianum et venaticum onine ministe- 
rium una mittarn; hortahorque exeuntes, ut qiiatn 
promtissiine vohiscian helliicun e terra suhmovcant. 
(37.) Haec Crocsus respondit ; quibiis quum con- 
tentiessent Mysi, intervenit filius, auditis quae Mysi 
precarciitur. Perneganfe vero Croeso , se filiutn cum 
illis missurum, haec iuquit ad eurn adolcscens: At 
antehac, ο pater , hoc mihi honestissimum et no~ 



W. C L Ι ο. 45 

l8,2. • ^ 

iy yivvcuoTciTit rifjiiv ψ» ίς τε TroAty^ovg και tg α,γ^ας 
„ φοιηοντας ίυ^οκιι^,ίίΐν' νυν ^ί. ά[/,φοτίςων fA.i τούτων 
„ ΰΙτΓοκλΥΐΊ,'α-ας ίχας , οίιτί τίνα ^ίΐλίψ (λοι παξί^ων, ουτί 
,,αβυ}Α,ιψ' νυν τί τίοιοΊ fxi χ^η ofji,[^a(ri ίς τί αγοοψ 
10 „ και il•, α'γοφίς Φοιτίοντα φαίνίο'ύαι ,• κοίος jlhv τις 
„ τοΤίΤί τΓολιητν,ίΠ §ο^ω ίιναι 5 κοϊος §t τις τ^ vioyafuo 
,,γυναικί) κοίω ot ίκι'ιννι So^ii αν^ξΐ (τυνοικαιν^ ί^/,ι ων 
„ stj VI fA,iuig kvai ίττι τψ Β"/ΐΡψ , η λόγω ανατηκτον 
,, οκως f^oi α{Α.ίίνω ίσ-τι ταύτα ούτω Troiiof^iva. " 'hfjt,ii- 38 
βίται lL(JOi(rcg τοίςοι' „ Ώ -ποΛ, ουτζ ^ίΐλίψ, ουτί 
5, αλλο ov^iv αχ,αοι ττα^ι^ων τοι , ττοιίω ταύτα' άΚΚα 
,,^οί ο•ψίί ονϋξου ίν τω υττνω ίττιοΎαίτα ίψγι <rg ολι- 
5 ,,γοχοονιον ί<Γίΰ-ύαι, υττο ya^ α'ιχ^ίίς σ-ι^ηξί'/ις αττο- 
J, λδέίτσΛ;. ΤΓξος ων τψ ο'ψιν ταυτψ , τον τί γαμ,ον τοι 

bilissimum fuitj, in hella et in venationes exeundo 
^loriam parare: nunc vero utroque horum exclu- 
sum me tenes ^ nulla in me cognitd ignavid aut 
animi deiectione. Nunc ergo quibus oculis 7ne con- 
spici oportet euntem in Jorum , aut ex foro re~ 
deuntein? quis tandem esse videbor civibus? qualis 
videbor novae niiptae? cui illa vii^o putabit se con- 
nubio esse iunctam ? Proinde me tu aiit sinas ve- 
natum. exire, aut j^atione mihi persuadeas ^ melius 
mihi hoc esse qiiod tu itafacis. (38.) Cui respon- 
densGroesus, TSion qiiod ignaviam , inquit, όβΐϊ^ 
aut aliud qiiidquam ρατΉτη mihi si^atum in te ΟΟ" 
gnoverim , hoc facio ; sed quod mihi somnii species 
per quietem oblata dixit brevi aevi te futurum, 
quippeferj^eaperiturum cuspide. Cuius visi caussa 
et has tiias nuptias jnatujavi , nec ad ea quae nujic 



4β HERODOTI HISTOR. Ι. 

,f τούτον tavnvoOLy koCi {τγι τλ τΛΡΛλΛμ,βα,νο(Μενα. ουκ 
„ οίτΰττί/^^ττω , φυλΛχ,ψ ίχων ε/ κως $υνο(,'ψ.ψ ιττι Τής 
»> if^n? c^ ζο^ιζ ^ΐΛκλί'^Λΐ. ύς γΛξ fMi fxovvcg τυγ- 
„ χΛνίΐς ίων Troug' τον ycto S^ ΒΤίοον , Sii^uct^fJAvov ιο 

^9 » Wi/ είκοψ , ουκ, ύναί /αοι λογίζοι^α,ι. " Ά^Μ-εί'βετβΜ 
ο νιψίΥ,ς τοιςόί „ Ζ^υγγνωι^'ή (Λ,ΐν , ω ττατζο , Tot » 
„ iSovTi ye οψίΐ/ τοίΛυτψ , ττίζΐ if^i ΦυλΛχ,ψ ίχίΐν' το 
,, Si ου fjictv^ctviig , άλλα. λελί/ίε «τε το οναοον , eW 
,,τοί SiKcncv ίστί Ο^Λ,ζίΐν. 0\ις τοι το Ινίί^ον ντΓΟ 5 
„ Λίχμ,γις σί§η^ίΥ,ς φΛνΛΐ ifA,t τίλΐυτησ-αν' ύος Si κοιαι 
,,^α-εΐ/ ε<ο•ί χει^ε?, κοιη ot Λΐχ/Λη <ηοηξίη , ψ (τυ φβ- 
„ (όίΛΐ ; εί /^ε»' yct^ υττο οοοντος τοι ίΐ•γί τίλίυτησ•ίΐν ui , 
„>; άλλου τίυ ο τι τούτω ίοικί, χοτιν ονι <ri ττοιαιν τλ 
„ τΓοίΗΐς νυν σε υττο Λΐχ^Α^ης. ίττίΐ τε ων ου ττ^ος olv- ίο 

H^Oii^iif^i Vf^^v yiviTcti 7j ι^α,χη, μ,ζύες fjii." 'ΑμίίβίΤΛΐ 
XXXVIIIt 11. TJiv «y.C/jv suspecta verba viris docrs. 
suscipiuntur te emitto; et cusLodio le , si quo pa^ 
cto , dum vUo, periculo te quearn subducere, Es 
enini unicus mihijilius; nam alterum [auribus cap~ 
tuni] pro ηιιΙΙο existiino. (Sg. ) Ibi rursus adoles- 
cens : Ignosco quidem libi , iiiquit , paler , quod , 
qitum tale iibi oblatum sit visum , cuslodiam mei 
afras : sed , quod tu parum anirfiadverlis , qnodve 
oblitus es in hoc insomnio . id vie tc monere fas 
est. SoTnninm ais tibi dlxisse . ferrea cuspide me 
periturujn : at apvo quaenom sunt maniis , quaeve 
Jerrea cuspis , quam lii limeas? Quod ,si enini α 
dente me pej^iliirum dixisset , aut ab alia rc simili, 
tum hoc, quod agis, agere le oporLeret; niinc vero α 
cuspidc dixiu Qiiare, qxuini non siL nobis cum vi- 
ris proposita pugna, abire 7ne patere, (^o.) Tum 



W. C L Ι ο. 47 

19 3i. ^' 

,,φβΜνώ)!' 5Γ6ξ»< του ίνυττνιου. ως ων vivi>cvifA,iV6q υττο <ηο, 
„ μίΤΑγινωα-κω , μ,ιτΐ'/\μ^ τ& (τζ livui ίττι τψ αγςψ. " 

Κίττας Si ταυτΛ ο Υ.ξοϊ(Τος , fxirctTrifjiTrircci τον Φ^ν- 4 1 
ycL• 'Ά^ζηστον, dTracofA^iva §ί οι λίγίΐτα^ί' ,,Ά.^^στίί 
„ gyutJ ci (τυίΛφοβ)^ ^ίττληγμ,ίνον α.χα,ρι, την τοι ουκ ovil•- 
,,^ίζω» ίκ.Λ^ί}ξα. i κΛί οΙκίοΐΰΊ υτΓο^ί^α,αίνος \χω, ττα- 
5 ,, ^ίχων ΤΓΛΟ-Λν SccTTccvrtv' νυν ων ( οφζίλιις γοίξ , Ιμ,ιν 
^Tr^QTTomo-ctvrog χοηατΑ ig «rg , χοηο^οίσ-ί fjii eiy.ii^i- 
^ <rueti ) φυλΛΚΛ ττΛίι^ος 0•% του ifjiov χρηίζω yivia-^ai , 
,,ε'ί Λγζψ ο^ΐΑΛ,ο[/.ινου' μ,γι τινίς κχτ cSov κλωττίς iccc- 
ί,κουξγα ίττι ^ηληο-ίΐ ΟΛνιωτι vfA,iv. ττξος ^ί τοντω , 
χο ,yKcfA <η τοι χοίων εστί ιίνχι ιν^α. ο^τΓΟΑα^Α,ττξυνίΛΐ τοκτι 
ί»ίξγοισ•ι ΤΓΆτξωιον τί yct^ τοι ίστι, και ττζοιπτι ^ωι^η 

CroesTis: "Fili, alt, aliquatenus me vincisy senten- 
tinm insomnii declarans. llaque, tamquajn α te 
victus, sententiam muto , et veniam tibi do vena- 
tum exeundi. 

(41.) Quibiis diofis, Adrastum Phrj^gem iuhet vtV 
cari; euriique, uhi adfuil, sic est adlocuius: Adraste, 
ego te funesta calamitate obstriclum , quam libi 
non exptob?o, expia\>i , et domiun meam recepi , in 
qua eliam nunc otnnium. rerum sumtum tibi supm 
pedito. Nunc ergo {^debes enini de τηβ, prius de ie 
bene merito s in vicem bene mereri^ rogo le ut cu- 
sLos sisfilii mei venalum exeuntis ^ ne qui in itijiert 
coorianiur malefici grassatores qui illum interi•' 
Ttiant. Ad haec y tuaetiam ipsius interest ut eas ubi 
splendorem ex rehiis ^estis possis parare ; nam 
et patrium hoc est tibi , ct praeterea rohur inest. 



48 HERODOTI HISTOR. Ι. ' 

„ αΛλως μ,ίν ϊγω yt άν ουκ ηΪΛ ig Λΐ^λον TOicvSi' ουπ 
„ γα^ (τυίΛ,^οο'^ Toi^Si κίχ^η^Λνον οίκος ίστι ίς ofjufiXi- 
αΚΛς ίύ 7Τξή(Γ(τοντΛς ki>ai, ουτί το βουλίσ-^Λΐ τγά^λ' 
„ τΓολλΛχνί τι ανίσ•χον ίΐ/^ίωυτον. νυν Si , ίττίί τε (τυ ^ 
„(Γ7Τίυ^ας, κιά §ίϊ rot χΛρίζίτύΛΐ , {οΟίίλω yctfi (Τί 
,^α/^ίίβίΰ-βΛΐ χοηστοϊσ-ι,) ττοϋίΐν Ufjii iTo^ifjLog τΛυτΛ. 
„ TrcuSci τε (Τον , τον ^ΐΛΚίλίυίΛΐ (^υλασΊτίΐν , ΰίττη^χ,ονΛ 
„ του ΟυλΛΟΊΤοντος ύνικίν tt^oitSokol τοι οίτΓονοα-τγΐσ-ίΐν. " 
λ3 Ύοιουτοκτι ίΤΓίί τε ούτος Λμ,ίί\]/ατο Koo7<rov , ψιταν 
fjLiTct, τΛυτΛ (ζν\οτυιχίνοι λογΛΟΊ τε νίψί^^οΊ κλι κυσί. 
aTiKOfJiivot §i ίς τον Ουλυ^^ττον το οοος , ίζητίον το 3•η- 
ξΐον ίυξοντις οί , ΚΛί ττίοιτταντίς Λυτό κύκλω, ίο-ηκον- 
τίζον. hucc ^η ο Β,ίΐνος , ούτος Syj ο κα^Λο^ίίς τον Covoy, 5 
ΚΛλιο}^ινος Si 'Ά^ξηστος , ΰίκοντίζων τον συν > του fJLiv 

(42.) Cui Adrastus: Alloquin , inquit, rex y in istud 
certamen non eram proditurus ; neque enim tali 
adfectum calamitate fas est aequalibus se immisce- 
re fortunatis , neqiie id ego cupio ; atque etiam 
alias saepe rne continui. Nunc vero , quoniam tibi 
hoc cordi est y cui gratiim jacere debeo , paratus 
ium exsequi mandatum : tiiqiie βΐΊιιτη tuum , quem 
custodire me iubes j j'edititrujn esse ijicohiinemy 
quod quidem penes custodem fuerit , exspecta. 

(43) Haec postquam Groeso ille respondisset, pro- 
liciscuntur deinde selectis iuveuibus stipali canibus- 
que. Ubi ad Olympum pervenerunt, indagant bel- 
luam , et iaventam circumfusi iaculis incessimt. Ibi 
tum liospes, idem ille qui a cacde fuerat puj-gatus, cui 
Adiasto nomen , vibrato in aprum iaculo, ab illo abcr- 



W. C L Ι ο. 49 

50, 6i. ^*^ 

dfjictoTavit , τυγχ,Λνίΐ Je του KpoiVoK τται^ος. ο μίν 
Srj βλ'ηύίΐς r^ <^tXf^>) > i^iTrXvitri του ονείρου την φηι/,ηγ. 
ihi §ί Tig αγγίλίων τω 'K.micrcu το γίγονος' Λτηκο/Λί- 
10 νος Si ig τας Xct^J;?, την τ£ μ^Λχην Kcci τον του ττΛί^ος 
{^οξον ί(Γηΐίΐψ>>ί οΐ. Ό ^i "ΚοοΊσΌς i τω Β-ανατω του ^^ 
TTAiSog (τυντίταξΛγίΛίνος, (^ύίλλον τι iSuvoAoyiiTo , Ότί 
(λίν ΛτΓίΚτίΐνί τον Αυτός φόνου ίΚΛ'ΐηοί. ττίοιη^^^κτίων 
fk T^ (τυι^γΟζ^ Siivougi iKccAii fxiv Δ/λ KciUoL^iriQV , 
5 (ΧΛξτυοο{Α,ίνος. Tct υττο του ζίΐνου ττίττον^ως αη ίκαλίΐ 
Se ΈττίοΎΐον τί κλ) ΈτΆίζηϊονί τον αΰτον τούτον ονομ,Λ- 
ζων BioV τον \JL,iv Έττίσ-τιον καλίων, Sioti ^η οικίοισΊ 
ύ7Γθ§{^Ά}Α.ινος τον ζίΐνον, φονίΛ του TrcctSog iAavUavi βο- 
σκών' TovSi ΈτΛίρηϊον, ως φυλοίκα σ'υΐλ>7η(λ:^ας Λυτον» 
ίύρηκΛί 7Γθλί[ΧΐωτΆτον. Tlu^>j(Tciiv Si fJt,iTet τούτο οΐ Λν- 4 5 
So) φίζοντίς τον νίκξον' Ότησ-ύί Sg ίίττίτο οι 6 φονίυς. 

rans, Croesi filiura feriit: atque ita ille, cuspide ictus, 
somnii effatum explevit. Quod factum nunciaturus 
aliquisGroeso cucurrit, veniensque Sardes etpugnam 
ei et fatum filii indicavit. (44.) Croesus, morte filii 
consternatus, tanto gravius eam tulit, quod is eum oc- 
cidisset quem ipse expiaverat a cacde. Et calamitalem 
eam gravissime lamentans , lovem Expiatoi^em invo- 
cavit , testificans quae ab hospite esset passus ; et iMiem 
quoque ^iSodalitiuni invocavit, eumdem deum adpel- 
lans. Nempe Zttz-e/Tz {u.yt Focorum pj^aesidem^ vo- 
cavit, quod, qiiera hospitem domi suae receperat, 
eumdem inprudens interfectorem filii sui aluisset: 
Sodalitium vero, quod, quem custodem adiurixis- 
set filio suo , euradem inirnicissimum deprehendisset. 
(45.) Post haec Lydi venerunt cadaver ferentes, quos 
ΗβΓοά.Τ.Ι.Ρ.Ι, D 



5ο HERODOTI HISTOK. Τ. 

crag Si ούτος ττζο του νικ^ου, Trct^i^iSov ίωυτον ΥίοοΙ(τω, 
τ^οτίίνων τ Ας χίίξας, ίττιΚΛΤΛσ-^Λ^Λΐ fjbiv κίλίυων τω 
ΗΚζα λίγων τγ^ν τι ττξοτίζψ ιωυτου (τνι^ψορην, και ως 9 
£5Γ iKiiVi] τον }cabr,(ictnct ΛττοΛωΑίκως ίΐη , ουόί οι αη 
βιω(η(Α,ον. Κ^οΤίΤΟί §ί τούτων ακουα-ας, τον τε Αί^»;- 
ΟΎον ΚΛΤΟικτίιοίΐ 3 ΚΛίττίο ίων ιν κα,κω oiKtjiCt) τοιτουτω > 
και λίγίΐ τΓ^ος αυτόν „ ϋ,χ,ω , ω ζίΐνί , ττα^α <Γίυ 
η-πασαν την ^ίκφ , (τηι^η (Τίωυτου κατα^ικαζίΐς So' ιο 
ανατον. %ις ι^ί ου (Τυ μ,οί του^ί του κάκου αίτιος, li 
i, [Λ,'ή ο(Γον αίκων ί>:ίξγαα•αο άλλα κτιων κου τις, ος 
„ [jiOi και τταλαι Tr^oicrrifictivi τα ι^,ίλλοντα ίσ -itrSai. ** 
\\ξοΐΰ'ος [A>iv νυν ioai^i ως οίκος ψ τον ίωυτου τταιόα. 
' Α^ξηοΎος §1 ο Υοζοίίω του '^\ί^ίω , ούτος §η ο Οονίυς 1 5 
μιν του ίωυτου α^ίλφίου γίνο/^ίνος, Φονίυς Si του κοτ• 
Β-γ,^αντος, ίτηί τε JiVu^/»; των ανβξωττων ίγινίτο ττίζϊ 

pone sequebatur interfector. Et hic quidem, ubi ad- 
fuit, stans ante cadaver tradidit sese Croeso, manus 
protendcns, oransque ut se super cadavei-e niaclaret; 
non esse sihi vivendum , dicens, ςαί, post superio- 
rem calamilntem , expiatoj^em etiam suujn perdi^ 
disset. Quibus auditis Crocsus, laiilo licet domestico 
in liicfu , rommisnatus tameii Adrastiim , dixit illi : 
Hnbeo abs te . hospes . omnem vindictam , quo^ 
ηίατη te ipse rnorte condemnas ; nec tu mihi huius 
tnah aucLor es, nisi qiiatejiu^ in\,iius illud Jecisti* 
sed dcorurn jiescio quis; qui mihi ianipridem hoc 
Jutuj^uui ante signijicavil. Croesiis iii^itur filium 
prout iuiturn ciat .>epelictidun> curavit. Adrastus vero, 
Gordiae fiiiiis, Midae ucpos, Iiic idemqui ct fratrissui 
fueiat intcrfector, et axxi cxpiatoris, ubi :>ileutium fuit 



\ν. C L Ι Ο. 5ι 

21,91. 

το σ-Υι(Λ,Λ , συγγινωα-κο^Λνος οίνύξωττων uvati των αντος 

flii^^i βαξυσ-υ^ιΟοοωτατος , ίωυτον ίΤΓίκΛΤΛσΟΛζίΐ τω 

2ο τΰΐΛ,βω. K^sTcro? οί ΙττΊ Svo ίτίΛ ίν τΓίνύίϊ' (χζγΛλω 
ΚΛΎΥιΟ-χο, του ττΛίοος ίίτη^ημ,ίνος. 

Μίτα Si , •ή Άστυαγίος του Κυοιζαξ^ω ^γιΐΛονίη 'A.ct- 46 
τΛί^είδΤίΤί* ύτΓο Ιίυ^ου του }ίΛ^βυ(ηω , kcu τα των 
TL•^a■iωv 7Γξηγ(^Λτ<Α ctv^^ctvoyAvcf,, τηνύίος uiv Έ^ξοΊτον 
ΛΤΓίτταυτί' ίνίβη(Γί ^ί ίς φζοντίοΛ, u κως ουναιτο, 
5 7Γξ)ν ι^ίγ&,λαυς yivz^^cti τους Tlioirccg, κ,ΛΤΛλ/χ,βΐίν, Λυ- 
τών Λυϊ^α,νομ,ίνψ τψ ^υνα^χ,ιν. ΛΙετΑΐ ών την oi&,voictv 
ταυτψ Λυτικ,Λ ατηττίΐξΛτο των ^αντηιων των τε iv 
ΕλλησΊ, κάκτου ίν Α.ιβυί^' SictTnfxr^^/ccg α,λλους α,λλγι, 
τους fJLiv ίς Αζλφους ' kvAi , τους ^ί ίς Αβοί,ς τα,ς Φω- 

ιο κίων, τους ^ί ίς Αω^νψ' οι rh τινίς ί7η(λ,7Γοντο Trct^cL 
τε ΆιίλφίΑ^είΰν 'AcCi TTct^cL ΎξοΟωνιον' οι Si , της ΙΑιλη- 

horainiim circa sepulcriim, agnoscens se csse homi- 
num quos ipse novissei calamitosissimum, superbiisto 
se ipse iugulavit. Croesus vero, filio orbatus, duos 
annos ingenli in luctu desedif. 

(46.) Sed postliac imperiiun Astyagis, Gyaxarae 
filii , a Cyro Cambysis filio eversiiin , resque Persa- 
rum crescentes, luctui Croesi finem fecerunt, curam- 
que iniecerunt et cogitationem , si qua ratione posset 
crescenteni Persarum potcntiani , priusquaiTi nimium 
invalesceret, coercere. Ab hac igitur cogitatione sia- 
lim fentare oracula coepit, tum quae apudG raccos 
erant, tura id quod in Libya : aliosquc alio dimisit, 
quorum alii Delphos irent, alii Abas , Phocensium 
oppidum, alii Dodonam. Alii item ad Amphiaraiim 
miltebantur, et ad Trophoniura ; alii ad Branchidas 

D 2 



52 HERODOTI HISTOR. I. 

trirjg (ς ΒξΛγχί^α,ς. τΛυτα f^iv νυν τλ ΈλλψικΛ fxefji' 
τψΛί ίς Tct cl7ri7n[x,'^i f>i,ctvTiv(rofXivog K^o«rof. Λ»- 
βυϊ]ς Si TTct^ct kfJt^fjLuvct αττίστίΐλί άλλους Xoy,acfjf>i- 
ίκυς. οατη^λ,τΓί όί ττίΐοίωμ,ινος των fA^ctVTyjicuv ο τι φξο- 1 5 
ftoiiv' ως, ίϊ <^ξονίοντΛ t/jv Λλη^ηιψ eo^e^e/jj, ίτηίζγμουί 
σφίΛ ^ίυτίξΛ τπ^^ττων, ΐΐ ίττιχαςίοι ίτη ΥΙίρσ-οι,ς (ττξοίτ- 
47 7ivi(rua,i. 'EiT£iAc*p.£»'flff ^i τοί(η Α.υ§οί(η τα<ίε, άττι- 
τη^ιττι ίς την όια,τηίξΛν των χοηστηοιων αττ *ις αν i]fJLi- 
ξης όξΐ^ηβίωσ-ι iic ^Λο^ίων, άττο τα,υτης ημ,ίζολογιον' 
τας τον λοιττον χοονον, ικΛτοοΎ^ Ί/^ίζ^ι Χζ^<^"Λΐ τοκτι 
χοησ'τηοιοιΟΊ ■) ίττϋοωτίοντας ο τί ττοίίων τυγχαι,νοι ο I\xi- 5 
^ων βοίΟΊλίυς 1{.οοισ•ΰς ο 'Αλυαττίω. ct.T<ra, ^' αν ^κλ- 
στα των χοηο-τηοίων Β'ίσττίτ^, ίτυγγ^α'^Ι^αΐΛίνους ajc/u- 
(^ίςίΐν τταο ίωυτον. Ο τι y.iv νυν τα, λοιττα των χοη- 
(ττηξίων ih<T7ria-i , ου λίγιται ττζος uC^af/,cuV' Ιν Si 

ditionis Milesiae. Haecgraeca sunt oracula, ad quac 
Croesus misit consulenda : in Libyam vero ad Ham- 
inonem alios misit , qui ab illo responsa petercnt. 
Misit autem tentaturus oiacula quid sapercnt ; ut, 
ύ illa reperisset verum nosse , tum iterum mitteret 
qui ex illis quaererent, an expeditionem adversus 
Persas dehej'et suscipei^e, (47.) Ad tentanda igitur 
oracula hisce cum mandatis Lydos eraisit, ut ab eo 
dic, quoSardibus essent profecti, ceiitum consequentes 
nuraerarent dies, et centesimo dic oracula adirent, ex 
cisque quaererent , quid esset quod illo die age/^et 
rex Lydorujn Croesiis , Alyottaejilius; et quidquid 
a quoque oraculo responsuni iuissct, id scripto man- 
darent, ad seque deferrent. lam, quid fuerit quod 
caetera responderint oracula, a nemine memoriae 



w. C L Ι Ο. 55 

25, 21. 

ΙΟ ΑελφοΓσ-ί ως iir^AUov τΛ%ίσ"ΤΛ eV το (Α,ίγαξον οΐ Αυ^ο) 
X^YltrofJLivoi τω Β-ίω» )cca ίτηίξωτίον το ίντίταλ^^νον , 
τι Υΐυύίνι ίν i^ccfjLiT^a) τονω λίγίΐ ταοί' 

OlSct ^' ίγω "^ccfA^i^ov τ α.ξίύμ,ον> κλ) f^ir^ct, 3•αλα<Γσ'ης» 
iccCi κύύφοΰ (ruviyj^i , kou ου φωηυντος αίκουω. 
ι5 Oc^w.i/ At' δ'ί φξίϋΛς ηλύί ΚζΛτΛίςίνοιο χίλωνης " 
f^ofA>ivrjg iv χ,Λλαω ctfjt. αξνΐΐοκτι κ^εεο-ίΤί , 
1^ χΛλκ,ος fjciv υτησ-τξύύται i χα,λκον ο ίτηίστΛί. 
Ύλότα οΐ Aurfo) Β-ί(Τ7Γί!ΓΛ(ΓΥΐς Ttjg ΥΙυ^ίης (τυγγς^'^Λ- ^8 
uivoiy οΧχοντο οίττιοντίς ίς rctg ^Λ^ις. ως οί sccu 'ώλτ 
λοι οι τηξίττίΐλ'φύ^ντίς ττΛφ^ίτα,ν φίξοντίς τους Χζηο'ΐλ,ους, 
ΐνύαΰτΛ ο }ίροισ•ος ίκα^τΆ οίνατττυσ-σ'ων (ττωξΆ των cruy- 
5 γ^ΰψ^ιχατων. των fxiv §y\ oCStv ττζοσίίτο fXiv' ο Si, ως 
το ίκ ίχ^λφων ηκουιτί » αυτίΚΛ ττξΟίηυχίτο τί kch τΓξοα-ί- 

prodiium est: Delphis autem, siraulatque Lydi, Deum 
consulturi, peneirale templiintrassent, et quod ipsis 
jiiandatum erat interrogassent ^ Pythia hexametro te- 
nore hacc respondit: 

Aequoris. est spatiiim et numerus mihi noiui 

arenae^ 
mutum percipio yfantis nihil audio vocem. 
Venit ad hos sensus nidor testudinis durae, 
quae simul ognina coquitur ciun carne lehete, 
aere infra strato, et stratum cui desuper aes est. 
(48.) Hoc Pythiae respousura quum scriplo man- 
dassent Lydi, Sardes suni reversi. Postquam vero cae- 
leri quoque, quos circum miserat Croesus, redierc 
vaticinia ferentes , singula scripta evolvens Croesus 
inspexit. Ac liorum quidem nullum adTerfebat eius 
animum, praeter id quod Deiphis erat adlatum: quod 



64 HERODOTI HISTOR. I. 

^t^ciro, νομ,ί(ΓΛς ucvvcv uvxt fxctir^icv το iv ΔελφοΤίΤί, 
ΟΤΙ ci ίζίυ^νχίί 7Ά ciuTcg ίτοίησ-ί ίττίΐ τί ycco όη οίί- 
5Γ£^α.ψε —ct(icc τα χο^ΐστηξία, τους <rt07r^o7rovg , φυλΛζΛς 
τγ,ν κυοιψ των rjf^ioicov, iu>]Xc(,v'/;crcCTO Totuot ίττινονιΟΆς ίο 
Tciijv α,ΐΛ,ηχ,Άνον ί:;ίυοίιν τί χ,Λΐ iTnOocara/rdon χίλωνψ 
ΚΛί ct^vcL κα,τΛΑ,ο'^ΰίς , οιχου ε ψεε αύι ος ίν λίβητί 

^ι) χοίλζίω , χμ,Κχίον ίττί^νιμ,Λ {ττΛίίς. Ύά μ,ιν §η ίκ 
Δελφών ούτω τω Κ.οοίσ-ω Ιχογισ-^γ]' κατά, Je τν,ν 'Af^ 
(ρια,οζω του (ΧΛντη',ου Λποκξκην , ονκ, ίχω ίίττα,ί ο τι 
TOicri ι\υόοΐ(Τΐ ίχο'ή<η ttoiyictoliti ττίοι το ιρον τα, νοι:^ιζο- 
[Λ-ίνα. ου yao ων ovdt τούτο λίγίται αλΛο yi » *j οτι 5 
κ,α) τούτο IvcuKri ^Α,Άντψζν ct^ivSig ίκτηιτύαι. 

5ο Μέτα Si ταύτα Β-υσ-ί/,σ-ι ι^ζγαλ/ισ-ι τον ίν ΔελΟο7σ-ί 
θ'έον Ιλαατχ,ΐ.το. χτψία τί γαο τα B'v(ri}jLa τταντα τξίς- 

simul afque oognovit , adoravit prohavitque, unum 
exi.><imans esse oracukjm ϋίικί Delpliiciim, quippc ciii 
conipeiiuzn fuissct, quid ipse fecissel. Postquam enim 
emisissct liomines qui oraciila consiilcrent, statutum 
dicm ohscrvans, fale quidpiam machinatus crat, ca 
commcnius quac iicmo coguoscerc aut liariolari pos- 
set : iesiudiiieni et agnum iu friista concidit, ct una 
coxit ipse acneo iu lebeie, acneo imposito operculo. 
(49•) Hoc igitur Dclpbis responsuni accepit Croesus: 
quid sit vero quod ab Amphiarai oraculo Lj^dis fue- 
rit responsum , postquam iii iilius templo legitimis 
caerimoniis essent perfiiiicii, iion Iiabco dicerc : ncc 
enim dc boc aliud quidquam memoratur, nisi quod 
hoc etiani oraculuin Croesus vcrax se csse nactum 
cxistimaverit. 

(5o.) Post haec autem ingenfibus sacrificiis Delphi- 



W. , C L Ι ο. §5 

s3, 49• 

χίλΐΛ i^uos , κλίνΛς η (ττιχουσ-ους kcu ξττΛξγυξους » 
Kct) φιαλΛς χουα-ίας, kcli ύ'^/,ατΛ ττοξφυζίΛ^ κλ) κι- 
5 Β-ύονα,ς , ν^ιησ-οίς ττνοψ ΐΑ,ϊγαλψ , Kctrntdii' (λπίζούν τον 
S-eov ι^Λλλον Tt τουτοιοΊ ΰίνακτησ-ίσ-ύα,ι' Αν^οιιτί η 
ττασ-ι ΤΓξοιιτη , <τυίΐν -παηΑ τίνα, Λυτών τούτω ο τι ί,χοι 
ίκαστος. ως Ss. εκ της S -υσ-ιης ίγ^νίτο» κΛτ</,χίΰ(,[Μνος 
χζυσΌν άττλίτον i ηι^ιιττλίνβΐΛ ε| αυτού ί^ηλαυνί' iVi 

ϊο ,U'iv τα [Λακ,ροτζρα , ττοΐίων ζ^ατταλαισ-τα' ίττ) Si Tct 
βοαχυτί^α , τ^ιτταλααττα' υ^ος §ι , τταλαιοττίαΐα' 
ci^iufj.ov §1 J {τΓτα'Λαί^ίκα ααι ίκ,ατον' και τουτίων » 
Λτηφοου χουσΌυ Ticrcra^a , τξίτον ηι/,ιτάλαντον ίκα- 
CTTOV ίλκοντα' τα Si άλλα ημ,ιττλίν^ία, λζυκου χουσου, 

j5 οταύμον ^ίταλαντα. ίττοαιτο Si και λιοντος ίΐκονα 

Cap. L. lin. ι3• τξίτον Ύΐμ.ίτχΚχντύν. Vulga omnes τξίχ ^.μιτΧ" 
XxvTBCy id est, iiniiis talenti cum dimidio. 

cum deum propitium sibi rcddere instituit. Lectas 
enim viclinias ter millenas de quoque genere iramo- 
lavit ; practcrea IccItiIos auro argenfove obductos, 
et phialas aureas, eipurpvueas vcstcs tunicasq.ue^ in^ 
iiigenti pyra exstructa , concremavit, hisce spcrans 
Deum magis sihi se conciliatiirum; Lydisque cun- 
ctis cdixit, \\\ de &\\o , quidquid quisquc habeiel, ci- 
dem deo sacrificaret. Tuin peractis sacrificiii, conflata 
immensa vi auii , dimidialos laieres ex eo procudi ius- 
sit, j)almarum sex iii lougitudincm, triiim palmarum 
in lalitudinem , crassitie palmari, numero centum ct 
septemdecim. Horum qualuor cx puriisimo auro 
erant, singuli porido duorum lalentorum cmn dimi- 
dio; reliqui seinilaieres ex albido auro, poiido bino- 
^um talentoium. Fecit eiiam leonis effigiem cx auro 



5β HERODOTI HISTOR. Ι. 

χουοΌυ ΰΙτΓίφ^ον^ ίλχουσ-αν σ-τΛ^μον ταλαντΛ SiKct. 
ούτος ο λίων, ίττίί τί χ^τίΚΛίίτο ο (ν Αίλφοίίσ-ι νηος y 
ΧΛΤδ^είτε ccTTO των yif^iTrAivbtuv ίττι yeto τουτοκτι ιόουτο 
KCCI νυν κίϊτΛΐ ίν τω ]ίοξΐνύίων S-y,(ruv^ca , ίλκων (γγλ^- 
f^ov ίβ^ομ,ον Υΐμ,ιτΛλΛντον. ά,ττίτΛΧ,Υΐ yct^ α,ύτου τιταξ- 2ο 
5ΐ τον 'ήΐΑ,ίτΛλΛντον. Έ-^ίΤίλίσΛς ^ί ο K^Oi<rof ταντΛ αττί- 
TTifjL^i ις ΔελΟύϋ?* κλι τα^ί λΛΑλ λ^λ τοίσ-ι' κοη- 
τηζοις §υο fjiiycthi μ,ιγΛλους, χουοΊον κΛί d^yvoiov' 
των ο fxiv χουσ-ίος ικΐίτο ιττι όίζΐΛ ίσ-ιοντι ίς τον vijoVy 
C Jg αογυξίος ίττ (ίζίσ'τίξα,. fXiTiKtvri^via-ctv St KoCi ούτοι 5 
*j7ro τον νηον iCcCToCKctiVTct ΚΛί ο jLiiv χουσιος κίιται tv 
τω }ίλΛζοΐΑ,ίνίων B-y]<ra,v^S), ζ?οοων (ττΛ^μ,ον ϊννΛτον vifjn-• 
^ciAc&VTOV ΚΛί ίτι όυωόίΚΛ μ,νίΛς ο όί ΰΐυγυοίος , ίττι 
του τΓ^ον'ήΐου της γωνίτ^ς) χωρίων Λ(^(γθοια,ς ίζο,κοα-ιους. 

purissimo , cuius pondus decem talenta colligebaf. 
Hic lco , quo tempore dcflagravit Dclpliicum teni- 
plum, de semilateiibus decidit, (superillis enim erat 
collocatus) et nunc in CoriDthiorum fhesauro cst re- 
positus, pondusquc eius sex talentorum cst cuin dimi- 
dio; periere enim liquefacla talenfa Iria cum dimidio. 
(5i.) Haec Croesus poslqiiain confecta habuit, Del- 
phos misit, cum. cisque simul haecce : crateres duos 
ingcnli raagnitudine, alteruni aureum, argenteum al- 
terum ; quorum aiireus ad dcxiram posiiiis crat irifran- 
•fibiis femplum, argcnfeus adsinislram. Sed ct hi, quo 
tempore conflagravit lemplum , loco mo(i sunf : et 
aureijs qiiidem, ciiius pondus ocfo falenfa ciim dimi- 
dio colligit duodecimque insnper ]il)ras, iu Clazome- 
niorum tbcsauro positus est ; argenfcus vero in atrii 
angulo , capicns amphoras sexceutas ; miscetur enim 



w. C L Ι ο. 57 



S4i77 



UIV Αίλφο) &ίο^ωξου του ^αμ,ίου ΐζγον iivcti' kcu iyca 
ooKiCi), ov yct^ To (τυντνχον ψΛίνίτα,ί f/yOi ΐξγον ίΐνα,ι. 
yccLi ττίύους τι α^γυςίους τίατσ-α,ξ/χ,ς <ζ7η7η[χ.\]/ί, οι iv τω 
]ίοξΐνύίύ)ν Β-νιΤΛυξω i<rru(ri' kcci 7ηξΐρΙ>Λντ•/;ξΐΰ(, Suo ανΐ- 
1 5 \rrj)ii, χξυσ-ίον τι καί Λξγυ^ίον των τω χξυ(Γίω ίττιγι^ 
y^cfnroHy ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝιΏν , φ^ιχίνων iJvui dvc/Jvi- 
μ,Λ' ουκ οξύως λίγοντίς. εο"τί yccp κ,οά τούτο Κ^ο/ίτοϋ. 
ίτΓίγξΛ'ι^/ί Sg των τις Αίλφων , Aa.KiSctif/>ovioKri βου- 
XofA,ivog χα,ξίσ-ΛΟ-ΒΛΐ του ίττια-τα^^ίνος το ουνοι^,Λ, ουκ 
10 ιπι\ΜΥ\<το^.Λΐ, αλλ ο fjuiv τταις, οι ου της χίίξος ^ίίΐτο 
υ^ωξ» Λ.ΛΚί^Λΐμονίων εστ/* ου μ,ιντοι των γί Tri^if^ctv- 
τ'ήξίων ου^ίτίξον. α,λλΛ τί (ΙνΛ^η(Α.ατΛ ουκ ί7Γί<η}μ.Λ ττολ- 
λα oi7n7ny:\i% λ^μ-λ τουτοκτι ο K^oTcrog• , kcli χΐυ^α,τα, 
ΆξγυξΖΛ κυκλοτίξΐΛ' κλ) (^jf κλ) γυνα,ικος ίί^ωλον χξυ^ 

ίη eo vinum a Delphensibus festoTheophaniorum die. 
Aiunt auiem Delplienses, esse opus Theodori Samii; 
quod eliam ego exislimo , esse enim fabiicam haud 
vulgarem adparet. Praeterea quatuor dolia misit ar- 
geiitea, quae in Corinlhiorum thcsauro rcposiia sunt. 
Duas ilem urnas luslrales dedicavit, aureani alteram, 
alteram argenteam : quaruin illa,quae exauro est, titu- 
lum praefert Lacedaemoniorum , dicunlque Lace- 
daemonii suijm csse donarium, falso ; nam ct hoc 
Croesi est, titulum aulem inscripsit Delphensium non 
nemo, Lacedaemoniis gratificalurus ; cuius nomen, 
bene mihi cognifum, edere nolo. Sed puer quidem, 
cuius per manum effluit aqua, Lacedaenioniorum 
donarium est, at urnariim neuiia. Alia dcnique miilta 
donaria nullo titulo signala simiil cum istis misit 



58 HERODOTI HISTOR. I. 

(Γίον τξίττηχυ , το Δίλ^οί της cIotokottuu της Κοοίιτου tl- aS 
κονοί Λίγουίπ uvoit. ττζος όί, κ,χι της ζωυτου γυνΛίκος 
τα, α,ΤΓο της ^ίΐοης ανίύηκί ο }^οοΊσ•ος y K:Ct τα,ς ζωνας. 

52 Ύα,υτΛ fjiiv ϊς ^ίλΟους ccrriTrifxr^i. τω §ί Ά^φία^είϋ, 
ττυΰοι^ζΐ'ος α,υτου την τί αοατην κα,ι την ττοιΰην, ανίθηχί 
(τακος Τί χ,^υσ-ίον τταν , οι^οιως κλι Λΐ-χ^^λ,ην στίξίην ττα,^ 
(ΤΛν χου(Γίηνί το ζυσ-τον τη<Γΐ λογχι^τι ίον ομοίως χου- 
Ciov' τα, ίτι κλι dfx,CoTioci, (ς ifjLi. ην Kiif^iva, tv (Ε)ηβη(η, Β 
ΚΛί Θηβαίων ίν τω νηω του ΊίΤ^ηνίου ^ ΚττολΛωνος. 

53 Ύο\σ•ι Si άγαν αίλΛουσ-ι των Α,υ^ων τα,υτα τα ^ωξΟ, 
ΐς τα ιοα, ίνίτίλ/•.ίτο ο Ά,^οκτος ίττίίξωταν τα, χ^ηο-τη- 
ρια, u στρατίνηται ίτη ΐΙζξ)ΰ-ας Kρΰlcroςy χ,αί ίί τίνα, 
ΰτρατον αν^βων ττ^οιτ^ίοαο (^ίλον ; '11? L• dTriKOfjLivoi 

4ς τα αττίττ'ίΐ^Ούησ'α.ν οΐ Αυ^}ΰ) dvi^io-siv τα ανα^ημ.α• Β 
τα, ίχοίωντο τοίο-ι χοηίττηοιοίΟ'ί y λίγοντις ί,Κοοκτος, 
fi ο AvSuuv Τί και άλλων ίύνίων βασ•ίλίυς^ νοι^ι^ίσ-ας τα^ί 

Croesus: Ίη bis giillos argcnleos oibiculata foima; et 
praesertim mulieiis simulacrum aureiim tricubitale, 
quam Delphenscs aiuiit efiigicm cssc pistiicis Croesi. 
Ad hacc uxoii^ etiam suae collare dcdicavit, eiusdein- 
qiie cingula. (52.) lita igilur dona Dclphos Croe- 
sus misil. Anipliiarao vcro, cuius ct viiiiitem et cala- 
mitatem faiido aiulierat, ciypriim f!edica\it ioiuin ex 
auro; item hasiam ex ^olido auro tofam, hastile pa- 
riter aureiim atqiie spiculura : quaedoiiaria ad rneam 
usque actatcm Thcbis ri'posi(a sunt, nempe Thebano- 
rum in templo Ismenii Apollinis. 

(53.) Haec doiia ad deorum templa delaturis Ly- 
dis iuiuiJ>it Ciocsus, nt interrogarcnt oraciila, An 
adversus Persa^ expeditionejn susciperet Croesus, 



W. C L Ι ο. 5q 

,, ΐΑ,α,ντηΪΛ ilvui ^.ovvct iv Λν^ξωττοκη , vfMv η άζία, §ω- 
„ξ)Λ k^uici των ihv^y]f^c(,TMi> , kcu νυν ύμ^ζα^ς ίτπιρωτα,, 

lOsjSi (ττξΛτίυητΛΐ ΙττΊ YLi^crcig, και n τίνα, (ττξΆτον dv- 
,,^ζων τΓοοσ-ύίοιτΰ σ-ύμ^ιαχον^'* Οι μ,ιν ταύτα, ίττίΐ- 
ρωτίον. των ^ί (Λαντηΐύϋν αι^,Φοτζζων ίς τωυτο αί γνωμ,αι 
συνΐ^ζαΐΑ,ον y 7Γξθλιγου<ταΑ Κ^ο/<τω, ψ στξατίυψαι ίττ) 
ΤΙίρσ-α^ , ^Λγάλψ α^χψ μ^ιν καταλυσ-αι. τους Si Έλ- 

1 5 λψων ^υνατύύτατους συνιβουλίυον οΐ ίξίυοοντα (φίλους 
ΤΓξΰΐτύίο-ύαι. ΈτΓίί τί Si ανίνίΐχύίντα τα Β-ίοττξοτηα 54 
ΐττυύίτο C Κοοϊα-ος, υττίξησ-β*} τί τοκτι χρησ-τηριοκτι' τταγ- 
χυ Τί ίλττίσ-ας κ,αταλυσ-ίΐν την }ίυζον βαίτιληιψί TTif^ 
"φα,ς αύτίς (ς Πυίω, Αίλφους ^ωραται , TrvSofiZvog 
5 αΰτων το ττλη^ος, κ,ατ avS^a Suo σ-τατηξίτι ntarrQV 

et αη copiarum auxiliariiim manum sibi adiunge^ 
ret? Qui ut eo quo missi eraiit pervcnere, dcdicatis 
donariis, oracula corisuiiicruut liis verbis: Cj^oesus , 
Lydorum rex aliorurnque populorum , existimans 
hacc sola vera esse oracida hominibus j, dona vobis 
misit dignavestris inventis , et nunc e vobis quae- 
rit j an adversus Persas suscipere expeditionem ^ 
liim ecquem exercitUTn sociiim armorujn debeat sibi 
adiungere? Qviae quum illi intciTOgassent , uirius- 
que oraculi rcsponsa ad camdcm senlenliam colli- 
nearunί;neInpepracdΐceL•anlClΌeso, si bellum infer- 
ret Persis f eversururn eian esse magnum imperium; 
simulque ei consulebaiit, ut Graecoruni exquireret 
poteniissimos f eosque sibi socios adiimgeret. (54 .) 
Ea oracula posiqiiam ad se relata Croeius cognovit, 
responsis istis velicmeiiler cst gavisus : prorsusque 
cxistimans se Cyri icgRiim esse eveisuruci, missis 



6ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

Χζυ(Γου. ΔελΟοί ι^ί civTt τούτων iSotrotv Κ^ο/<7"ω κα< 
Α.υ§ο~ί(Γΐ τΓ^ο/χαηηίψ Kcti α,τίλιίψ κλι ττροί^ξίψ , KoCi 
i^iivcti τω βουλοΐΑ,ινω Λυτίαν yiVi<ructi Αίλφον ις τον 

55 dii χζονον. ΑωξΥΐ(Γ(Ζ^ίνος Si τους ^ίλ^^ους ο K^isTirof , 
iγ^(JYlστηξίctζ^τo το τξίτον. ίττίί τί γαξ όη ττΛ^λαβί του 
ι^αντηίου Λληύτιιψ , (νίφοζίίτο Λυτού. ΐ'πίίξωτΛ §ί ΤΛ§1 
χοη(ΓτηξΐΛξο[^ίνος , ίϊ οι ττολυχΰονιος ίσται ^ {^ουνοι,ξχίνι. 
vj Si ΥΙυ^ίη οι χυόί TuSi' 

'Αλλ' Ότχν '/iji^iovog βοία-ιλίυς lS\r,Soi(ri γίνψΛΐ^ 

Kcti TOTi , Λυ^'έ τΓο^α,βξί , ττολυψηφι^α. τγΛο Εξ/Μν 

φίΰγίΐν , f^yj^e fjiivnv, /^jji^' cclSiia-^cci κακ,ος iivcci. 

56 ΎουτοκΓΐ ίλύου(Γΐ τοΊοί ιττίΟΊ ο Κ^οΤο^δς ττολλον τι fjLec- 

rursus Delphos legalls , Delphensium singulos , nu- 
merum illoium percontaius, Λ'ΐιίΐίιη duobus stalcri- 
bus auri donavit. Vicissimque Delphenses Croeso Ly- 
disque in omiie fviliiriim lcmqus primas delulerunt 
in consulendo oraoiilo parlcs , imniunitatemque, et 
primum in consessibus locum , denique ius civitatis 
cuique qui iiumero Delphensium volv)isset adscribi. 
(55.)Cacterum donis istis Delphenses prosecutiis Croe- 
sus, teiiio oraculum consuluit ; qiiippe vcracifalcm 
eius experlus, largiter sibi in eo consulendo indulge- 
bat Interrogavit autem oraculum, an diuitiirnutn 
sibi futurum esset imperium? Cui Pythia haec re- 
spondit : 

Regis apud Medos niulo iam sede potito, 

Lyde , fugani mollis scruposum corripe ad Her- 

rnon s 

neve mane; ignavus posito sisj, Lyde ^ pudore ! 

(56.) Quibus verbis ad Croesum periati^ , longe 



w. C L Ι ο. 6i 

s5, 36. 

λκΐΎΛ ττΛντων vicru*], ίλπίζων ^/Lciovov ov^ctfjuoi dvr dv- 
^ξος β(Χ/ηλίυ(Τίίν ]S\.'i^Suv' ovS' ων αντος, ovSi οι g| 
αύτου, ττΛυσ-ίσ-ύα,ί κοτί. της αξχ^ς. Μετά ^i, ταύτα, 
5 ίφξοντιζί Ιττοζίων , τονς ά,ν Έλλψων ^υνατωτατους iov- 
ΤΛς τΓξοα-κτνια-Λίτο φίλους. Ιστοξίων §ί , ίυξίσ-κί Ααχ,ί- 
§Λΐι/,ονίους Kcti Αθηναίους ττζΟίχοντας , τους f^iv του 
ΑύύΡίκου γίνίος, τους Si του ^Ιωνικού, τα,υτα. ya^ ην 
τ<* 7ΤξθίακριΐΑ.ίνοί govTcc το ΆξχΛίον το μίν, ΙΙίλΛίτγι- 

10 xoV το St, Έλληνικον ίύνος. κλ) το f^iv» ou<^Ufiij κω 
ίζίχ,ύύξηίη το σε , ττουλυττΑοίνητον κλοτλ. ίττι f/^iv ya^ 
ΑίυΚΛλίωνος βαιτίληος οϊκίί γη ν την Φύιωτιν' ίττι Si 
Δα^ου του Έ,λΛηνος, την υττο την Oircrciv τ£ κλ) τον 
Ουλυμ,ΤΓον χούξην , κ,ίΖλίο^Α,ζνην Si Ίσ-τιαιωτιν' ίκ Si της 

*5 Ί(ΓτΐΛίθύΤΐ^ος ως ί^Άναττη υττο 'Κα^[λ>ίίων , οϊκ.ίί (ν Π/ν- 

omnium maxime gavasus est , ratus nunquam apud 
Medos mulum pro viro esse regnaturuni , adeoque 
nec ipsum, nec sugs posteros, umquam privatum iri 
imperio. Deinde curam suam eo convertit, ut iriqiii- 
reret quinain essent Graecorum potentissimi, quos 
socios sibi adiungeret. Sciscitatus igitur reperit, Im- 
cedaemonios ftXAthenienses praetcr caeteros emine- 
re, illos quidem Do7ico iu genere, hos vero in lo- 
nico. Hi enim duo populi antiquitus praecipui habe- 
bantur ; alter , Pelasgius populus ; alieiliellenicus : et 
alter quidem numquam solo suo excesserat , alter ve- 
ro valdeniultuinque erat vagatus; nam sub Deucalio- 
ne rege Phthiotin terram habitaverat; sub Doro vero, 
Helleiiis filio , regionein Ossae et Olympo subiectam 
occupavit, quae Histiaeotis vocatur; tum cx Histaeo- 
tide eiectus a Cadmeis, Pindum incoluit, et Maced- 



62 HERODOTI HISTOR. I. 

^ζυοτΓί^Λ (Α.ιτίβ'ή , κα/ Ικ rtjg /^ουοττί^ος ούτως (ς Πέ- 
?\£7Γοννή(Τον ίλ^ον, Αωρικον ίκλ'/ΐτ/Ί. 
bj Hv Tivct L• Ύλωίτσ-αν 'na-ctv ol YliXctcryoi t ουκ ίγ/α 
ατξίκίύύς iiTTcti. u όί χοιων κτη Ti>cf^,ctipof^zvov λίγίΐν 
τοΙοΊ νυν ίτι ίουτι Υΐίλοκτγων , των υττίξ Ύυ^σ-ψων 1^ζη~ 
(ΤτωνΛ ΤΓολίν οικίορτων , οι ομ^ου^οι κοτί vicrctv τοκτι νυν 5 
Αωοίίυα-ι KuXiof^ivoitri , οίκΐον Si Ύψικ-Λυτα, γην rr,v 
νυν Θέίτσ-Λλίώίτίΐ/ κα,λίο^/,ίνψ' xcCi τψ Υίλακίψ τί. και) 
^κ,υλΰΐ,κψ ΐΐίλαα-γων οΐκίο-αντων iv Έλλησ-ττοντω , ot 
(τυνοικοι ίγίνοντο ΆύψΛίοκΓΐ' και ocrct λΚΚλ ΐΐίλα,σγί- 
Kcf. iovTct TToXicry^ciTct το ουνομ,Λ (Λ,ιτϊβαλι' ύ τουτοκτι ίο 
TiKfjicii^oiJtivov Sii λΐγίΐν, v\<rctv'o'i Υ\.ίλα/Γγο\ βοίφα,ξον 
*γΧω(Τ(ΓΛν Ίίντίς. ίΐ τοίνυν ην kcc) iroiv τοιούτο το ΤΙίλΛ<Γ- 
γικον» το Άττικον ξύνος, ίον TliActcryiKov , obfjuot, rij' ^e- 

nus populus est nominalus ; inde rursus in Dryopi- 
dem transiil; et ex Dryopide dcnique in Peloponne- 
sum venit, et Doriciis est adpellatus. 

(57•) lamPe/aj^/quanamlinguausisint, pro cerio 
adfirmare non possum. Scdsi fas est coniecfuram ca-r 
perecxhis qui etiani nuncsiipcrsiintPclas^^i, quisupra 
Tyrrhenos Gresloncni oppidum incolunl, qui eam lcr- 
ram olim , quae nunc Thessalia vocalur, habitaverant, 
finitimlque per id tempus fiicrani corum quiLH^rienses 
hodie nomiiianfur ;itcm ex illisPeiasgis qiii PJaciam et 
Scylaccn in Hel]csponto condiderunt, qiii cumAthe- 
nieiisibus unhhabitaveranl; si\ cquaesuut aliaoppida, 
quae iiomeii mularunt: ex his si coniecfuram capere 
fas cst, barbara lingua usi sunt Pelasgi. Quod si igitur 
eadem ratio fuit ιιηίΛ ersi Pelasgici generis, statuen- 



w. C L Ι ο. - 63 

«6, 65. 

τΛβολη τ? £f ΕλΛψας zcii τψ y^JuictTcLv fiiTificth. 

κλ) yoi^ S^ ουπ οι ]ζ.ξνιστωνιητΛΐ ovaoif/^OiCi των νυν 

ι5 (Γ^ΡίΛς "ΤΠξίοικιοντων ii<ri οιχογλωσ-τοι , ουη οι Τίλακιγι- 

νοί' σΟίτι ^ί, ο^^ογλωοτίΓΰΐ. ^ηλουίτί τί, οτι, τον riViuctV" 

το Ύλύσ-σ-ης χΛ(;ΛΚτ»ίζΛ f^iiTci^uivovTig (ς τλότλ τλ 

χούζία,ί τούτον ιχ'ΐυσΊ ίν ΟυλΛκ,γ,. Το Si Έλλψικον 58 

γλω<Γ(η} μίν, Ιτηί τε Ιγΐ,νιτο, ahi κοτί τγι αΰτ^ ^ιοί- 

χοίίτΆΐ, ως ί/Λο) κΛτα,φα,ίνίΤΛΐ ilvcti. Αττοατχκτύίν fjt^iv^ 

τοι ΛτΐΌ του Υ^ίλασγικου , iov ασ-βίνίς, αττο (Γ^ιικξου 

$ Tio Τψ ΰίξχψ c^f^iM^u,ivov, ΛυΒ^τΛΐ ίς ττλ^ιύος των ιονίων 

ΤΓολλων» (Λ'ΛλισΎΛ τΓζοο'Κίχωονικοτων Λυτω και αλΛων 

ίύνίων βα,ζβ'Λξων (τυχνων. -ως Syj ων i^oi Ti SoKiii οΰ^ί 

LVIII. 7• «^? °^ etc. Alii ττξος ^r. 

dum fuerit Atticum populum, cum sit Peiasgicige- 
neris, ex quo in HeJlenuni iiomen transiit, simul lin- 
gnam suam dedidicisse et cuni Heilenum lingua per- 
mutasse. Etenim nequeCrestoniatarum lingua cum ul- 
liseorum, qui nuiic circum habitanl, rOiiseiitit, neque 
Placianorum ; iiiter ipsos aulem convenit : et satis 
adparet, servasse utrosque eanidem sermonis formam, 
quam secum adiulerant quiim in has, quas nunc in- 
colunt , regiones immigrarunt. (58.) Hellenicum 
Tero genus, ex quo Oitumcepit, liugua quidemsem- 
pcr utitur eadem, ut niihi quidcm prorsus videtur: 
seddiicretuma Pelasgicogenere, qiium esset infji-muni 
et ab exiguis profectum itiitiis, in hanc iamcn popu- 
lorum multiludinem adcrevil ; compixiribus maxime 
populis , atque etiam barbaris haud j.auois, sese illi 
*diungentibus. Quo nimiaum, ut iiiihi etiam videtur. 



64 HERODOTI HISTOR. I. 

το TliActayiKov l^vcg , icv βα,φα,ξον, oC^afzci fjLiya^ 
Κως αυ^ηύψΛΐ. 
^9 Ύουτων Sv} ών των ιόνιων το fiiv Άττικον κα,τιχομ,ΐ.- 
VCV τί Kcti ^itayraiTf^ivcv ίττυνύα,νίτο ό K^o7(rof ύττο Yh.i- 
(TiirrpciTou του ίτττΓοκξατίος , τούτον τον χοονον τυξο,ν- 
νίυοντος Άύψα,ίων. ΊτΓΤΓΟΚξατίϊ yct^ , ίοντί Ι^ιωττι , κλ) 
S -ίωζίοντι TCC Χ)λυιΧ7ΓίΛ, τίξας ίγινιτο f /,ίγΛ. S-v<rctv- 5 
τος γΛξ Λυτού τα, ΐζο, , οί λί!άητίς ιττϋττίωτις , kou 
τίξίων τί ίοντίς ifjL,7rKioi και υόατος , ανίυ ττυοος ίζίο-Λν» 
κ,Λΐ υπίζίβαλον. ^ίίλων St ο AdKt^otifjLoviog τταρατυ- 
χων, KCU ΒΊΥΐσ-α,μ,ίνος το Ti^ccg, οννίβουλιυί Ίτγτγοκροτ- 
τίϊ, τΓζωτα μ,ίν γυναΐκ,α τικνοττοιον μ.η ΰίγεσ-ύαι ίς τα, ίο 
οίΚίΛ U όί τυγχα,νίΐ ιχων , diOTi^cf, τψ γυνα,ικα. εκ^ 
TTif^TTiiv κΛί U τις Οί Tvyxavii ίων ττα,ις^ τούτον α,ττίΐ- 
ττασ-βαι. ουκων» τα,ντα, ττΛξΛίνίο-α,ντος Μίλωνος) ττίίύί- 

factura est, iit Pelasgicum genus . harbarum quum 
esset, numquara magnos fecerit profectus. 

(59.) Horum igitur populorum Atticum quidcm 
rescivit Cioesus occupafum distractumque teneri a 
PisisTRATo, Hippocratis filio, qui ea tempestate 
lyrannus erat Atheniensiurq. Hippocratieniin, quum 
essct privatus specfaretque Olympia, ingens oblatum 
prodigium fueiat. Sacra quum fecisset. iii propinquo 
stantes lebetes, carnibus el aqua repleti, absque igne 
fervere coepcrant et exuridare. Ifaque Chiloii Lace- 
daemonius, qui forte aderat prodigiumque eiat con- 
spicatus, suasit Hippocrati, primum quidem, ne do- 
mujn duceT'et uxofetn ex qna liheros p7Ocrea?^et: sin 
iam haheret, secundo loco, ut repudiaret uxorem; 
Jiliumquej si forle ei ianinatus esset , abdicaret. 



w. C L Ι ο. 65 

47,91. 

σ-βαι Β-ίλίΐν τον ΊτττΓοκξατίΛ. γίνζτύα,ί οι fA,iTct τΛυτοϋ 

ι5 ToV ΥΙασ-ίστ^Λτον τούτον, ος, /ττασΊΑζοντων των TroL^cL•- 

Κων κ,α) τωνίκ, του τη^ίου ΆύψΛΐ'ωνί kcu των ^ίν ττξοί- 

στίωτος ΙΜίγΛκλίος του Άλκ/ΐΑ,Λίωνος , των Si εκ του 

ΤΓί^ίου Αυκουξγου Άξίσ-τολΛί^ίω , κΛτα,φζοννι<ΓίΖς τψ 

τυζΛννί^Λ, τιγίίζΐ τξίτψ (ττα,αν. (τυλλΐζας Si, στϋκτίοι- 

2ο τΛς , ΚΛί τω λόγω των υττίρα,κζίων ττζοοΎΛς, ^^j^^va- 

τΛί τοίΛΟί. τζωμ>Λτΐ(τας ίωυτον τί και ^ιμιονους, yiAocar^ 

ίς τψ Άγο^ην το ζίυγος, ως ίκ,τηφίυγως τους ίχνους , 

β/ ι^,ιν ίλαυνοντΛ (ς άγξον r,UiKyi(ra,v αττολίσΊΖΐ ^η^ίν' 

iSgiTo τε του ^νιΐΛ,ου ΟυλΛκνίς Τίνος ττξος Λυτού κυφ^ιΟ-Λΐ , 

ί25 ΤΓξοτίρον ίυόΰκΐ[^ησ•Άς ίν t>j ■η'^ος ΙΜίγΛζΖοίς yivo^tvy^ 

(ΓΤΡΛτηγίη , Ήίιταΐΰίν τι ίλων , κλ) αλλΛ α,ττο^ί^Λμ,ίνος 

fiiyctkoL i^yoL. Χ) Si ^Υι^ος ο των Άύψα,ίων ΐ'^Λττα,τη^ίΊς , 

Cuius consilio parere nolenli Hippocrati natus post- 
hac est hic Pisistratus ; qui iii sedilione litoralium 
Atheniensium, quibus praeerat Megacles, Alcmaeo- 
nis iilius, et campestrium, quibus Lycurgus praee- 
rat Aristolaidae filiuSj tertiam concitavit faclionem, 
tjrannidem adfectans. Contractis enim seditiosis qui 
secum facerent, per caussam tutandi monfanos, huius- 
cemodi rem machinatus est. Se ipsum ac mulos quum 
■vulnerasset, agitavit iumenta in forum , quasi elapsus 
esset ex inimicorum manibus, qui ipsum rus profici- 
scentem interimere nimirum voluissent; precatusque 
est populum, ut aliquid custodiae ab illo obtineret: 
iam enim prius in existimalioneapud populum fuerat, 
quod in bello advCrsus Megarenses, ipsius ductu ge- 
sto, cepisset Nisaeam, et alia praeclare facta edidis- 
set. Sic deceptus populus Atheniensium adiunxit ei 
Herod.T.LP.L Ε 



66 HERODOTI HISTOR. I. 

iSoiCi 01 των ΰΙοΎων καταλί^Λς Λν^^ας τούτους, oi §οξυ- 
φοξοι fJLiv ουκ iyivono ΤΙασ-κττξΛτου , κορυνηΟοοοι Si. 
ίυλων γαο κοουνας ζχοντίς ίίττοντο οι OTricrSi. (τυνίττα- 3ο 

/ ^\ r '/ τητ / ν \ ^ / 

yoLcrTctmg οι ούτοι cc^c/, ΙΙίκΓΐΰ-τξΰΐ,τω ^ ίΐτχ,ον τψ α,κοο- 
πολιν. tvuci, Syj ο Τΐίκτίίττξατος ηξχξ. Ά^ψαίούν y ουτί 
τιμ,ας τα,ς ίουσΌ,ς (τυντΛοΛ^Λς , ουτί •^iG-f^ict ι^ίταλλοτ- 
ξα,ς ί-ΤΓί τί τοκτί κα,τίστίωτι iveug την ττολιν, κοσ-^Α,ιων 
6ο κα,λως τε acCi ευ. ]\ΙετΛ οε ου ττο^Λον χοονον τούυτο 
φξον/ισ-οί,ντίς ο'ί τι του ^\.ίγα,κλίους (ττΛΤίωτΛί, x,cCi οΐ 
του Αυκου^γου , ι^ιλαυι/ουσ-ί μ,ίν. ουτω f/.iv ΥΙιισ-ίΟΎζΰίτ- 
τος ί<τχι το ττ^ωτον Α'^ηνας, κλι την τυοαννιόοΐ, ουκω 
καοτα, ιΌοιζωι/,ινγ,ν ιχων , Άττιβαλί. οι Si ΐζίλασ-Λντίς ^ 

ΐισ-ισ-τΡΛτον , Λυτις εκ νιης ιττ α,λΛτιΑοκη ισ-τασ-ιασ-Λν. 
τηξίιλαυνομ,ινος Si τ^ (τταο-ιι ο ΙΜίγακλιης y ιτηκ'/ΐξυ- 
κιΰιτο Υ],ίΐτΐ(7τοατω , ει βουλοιτο οΊ τψ Β'υγατιρα. ϊχιιν 

delectos "viros, qui ut satellites non qiiidem liaslis 
eum stipabantj sed clavis: ligneas enim clavas ge- 
stantes, a tergo eum sequcbantur. lidem vero siraul 
cuin Pisistrato insurgentes, arcem occuparunt. Iiide 
igitur imperio Atheniensium Tpotitus Ρ isistraius^ nul- 
lis qui tunc erant magistralibus perlurbalis, neqiie 
legibus mutalis, sed priore statu inlcgro, administra- 
vit civitatem, ac bene recteque ordinavit. (6o.)Sed 
haud mulfo post Megaclis factio, ct faclio Lycurgi, 
facta conseiisionc,eum eieceiuiit. Itarihistratus, post- 
quam primum Athenas obtinuerat, mox tyraniiideni 
nondiiin satis firmatam rursus amisit. Sed, qui cuin 
cicceiaiit , mox demio iiiter se dissidiuni fecerunt. 
Fatigatus autem seditione Megacles, misso ad Pisi- 
stratum caduccatore , sciscitatus est velletne βΐΊαηι 



w. C L Ι Ο. 67 

S8, 20. ' 

yuvoCiicct ίττ) tJj τν^αννί^ι. ivSi^ciy.ivov Si τον λογον κ.α) 

10 οαολογηιταντος ίττι τουτοισ-ί ΙΐίΐσΊστξα,του, μτιχανούντα,ί 

Sri ΙτγΊ τ^ κατο^ω ττ^ηγμ^Λ ίνηοίσ-τατΰν , ώς (γω ζυξί- 

(Γκω, μ^ακξω' ίττίίγί Άτηκ^ί^'ή ίκττα,λαίτεοον του βαο- 

βιΛοον ίύηος το Έλλψίκον , iov ΚΛί Sihouxwv , και 

ίυη^ίης ηλιύίου ΛττηλΛαγιι^ζνον y^aiXKov' ύ koli tctz γί 

ι5 ούτοι iv ΆύηναίοισΊ, τοκτι ττ^ωτοκη λίγομ^ίνοισΊ elvcci 

Ελλήνων (τοφίην, μ,'ήχΛνωντΛΐ TOic/Ji. Έι/ τω ^ημω τω 

Tlciiccviii ψ γυνή, τυ, ouvouol ην Φι;}•/, μ,ίγαύος άττο 

τ£<Τ(Γί^ύύν ττνιγβ,ων (ίττολύττουσ-Λ τρίίς δάκτυλους, ζαι 

ΛλΛως ίυίΐο'ής. ταυτψ την γυνΛίκ,Λ σ-Λίναα-αντίς ττανο- 

20 ττλίνι, ίς a^yot, ίζτβιβα,τΛηίς , κ,α) ντζοι^ίζαντίς (τχη^α 

οίοντίί^ίλλί ίυτΓξίΤΓίίΤΤΛτον Cpciviia-iicti ίχουΟΆ, ηλαυ- 

5 \ '/ ^ / / /ι Λ 

νον eg το άστυ , ΤΓξοϋοομους κ,ηζυκα,ς ττ^οττέ^χ'ψΛ^τε? , οι 

suam ducere uxorem, lyrannidis praemio. Quem 
sermonem ubi admisii Pisistratus^ eaqiie conditione 
paciionem cum Megacle iniit, inachinaniur Iii ad il- 
lum reducenduni rcm, iit niilii quidem plane vidc- 
tur, longe stulfisslmam. Quandoquidem eiiiin iam a 
priscis inde teinporibus a barbarico generc distin- 
ctum Graecum fuit , utpote dexlcrius et a stolida fa- 
tuitate magis abhonciis, stiiiiion iitlque debet videri, 
usosillos esse taii iavento apud Athenienses, qui in- 
ier Graecos feruntur sapientia principcs. Erat in pa- 
go Paeaniensi mulier, noniiiie Phya, qualuor cubi- 
torum statura niiiuis i\ ibus digitis, etalioqui formosa. 
Hanc mulierein quuin iniivcisa inslnixisseiit arma- 
tura, in curruniqvie sustulissent edociain prius euni 
adsumere Tultus oorporisque habitum quo maxime 
decora esset adparitura, iu urbem agunt, praeniissis 

Ε 2 



68 HERODOTI HISTOR. I. 

ret iVTiTctAfJLivct νιγοζίυον tg το οαττυ etTnKofjLivoii λ€- 
γοντίς ToiaSi' ,,^Ο,'ΜψαΛΟί^ SiKio-h α,γΛ^ωνόω Yln- 
t) ο•ί<ΓΤξΛτον , τον Λυτή η Άύψα,ίη Ti/ayi(rcc(rct οίνύξωττων 2S 
i, ju^ctAia-Tct , κ,Λτα,γίΐ ig τψ ίωυτης οίκοοττολιν. " Ο* 
μίν §'ή τΛυτΛ SicL^oiTiovTig ϊλιγον' αντίκα, Si Ις τε τους 
^ημ,ους Οατις α,ττίκίτΟί ως 'Autivaiyj ΤΙίία-ίΰΎ^ατον ΚΛ- 
ταγίί και οι ίν τω α(ττίι τΓίΐοοίΑ,ίνοι tyiV γυναίκα ίιναι 
αυτψ τψ <Γίον, ττξοσ-ίυχοντο τί τψ αν^^ωττον ^ και ioi- 3ο 
κοντό τον ΥΙίκτία-τοατον. 
^Ι 'Απολαβών σε τψ Tv^avviSa τξοττω τω ίι^ημ,ίνω ο 
ΣΙίΐσ-ίσΎξατος , κατά ττ,ν ο(^ολογίψ τψ ττ^ος ^\ίγακλία 
γίνο^Α,ινψ yafXiii του ^Α^ίγακλιους την 3'υγατζξα. oict, 
oi τταιόων τε οι υτταξχοντων νίψΐίων , και λίγο(Α,ίνων tva^ 
γίων ύναι των Άλκμ,αιωνι^ίων , ου βουλο^^ίνος οι γί- . 5 
vio-bai ίκ της νιογα^ου γυναικός TiKva, ί^^κτγιτο οι ου 

qiii praecurrerent praeconibus, qui ubi in urbein ve- 
nisscnt haec maiidata edicerent: Athenienses , bono 
animo excipite Pisistratum, quem Minerva ipsa 
piaecipuo inter homiiies hOnoi^e prosecuta , in suam. 
reducit arcem ! Hi igitur passim circumeuntes liaec 
praedicaverunt : stalimque riinior per pagos manavit, 
Pisistratiim a INIinerva reduci; et qui in urbe erant, 
persviasi hanc mulicrcm esse ipsani Alinervam , ado- 
rarunt eara , Pisistiatumquc rcceperunt. 

(6i.) Kunc igitur in modiim, quem diximus, re- 
cuperata tyraiinide, Pisistralus ex pacto cum Me- 
gacle ini(o filiam Megaclis duxit uxoiem. Verum 
quiim ct lilii esscnt ei adolesceiitcu , ct Alcmaeoni- 
dae dicerenliir obnoxii esse piaciilo, nolens ex novo 
coniugio liberos suscipere, nou uii fas est coibat cum 



w. C L Ι Ο. 6q 

ί!9,49• ^ 

:tfCLTcc vofJLOv. ΤΛ fA^iv νυν τΓΟύύΤΛ ίΚξυτττί τΛυτΛ η γυνή' 
fjt.itcc Si, είτε Ίίττορίυσ••/ι i ίιτί κα) ου, Φζοι,ζίΐ rij" ίωυτης 
f/^riToi' Yj §ί•, τω clvS^i. τον Si Snvcv Tt \<τ'χβ.ί αη^αζι- 
1 ο ίτ^Λί ΤΓ^ος Υίίίσ-ισΎξο,του. οζγ^ ^ί , ούς ύχζ , καταλλασ-- 
ΐΓίτο τψ ίχ^οψ τοκτι (τταΰ-ιωτνιιτι. f^ct^div Si ο Πίίσ•/- 
οτζατος τα ττοΐίυμ^ίνΛ ιττ ίωυτω, αττΛλλΛσ-ΰ-ίτο εκ τνις 

ι \ ι •. / ' Γ\\ . ,Γ? / Τι 

χοϋξης το τταξαττα,ν. απικο^Α^ίνος σε ίς ϋ,Ρίτ^ια,ν, ερου- 
λίυίτο οίμ,α, ταιτι ττακτι. ιτττηού σε γνωξ/'ψ νικησ-αντος , 

1 5 dvciKTua-UAi οττίσω τψ τυξαννί^α , ίν^α,υτΛ νιγαξον ^ω- 
τίνα,ς έ'κ των ττολίων, cci τινίς σ-φι ττξονι^ζατο κου τι. 
ΤΓολλων Si ι^ίγαλοί τΛ^ασ-χοντων XPVjfjLccTcty &>}βΆΐοι 
υττίξίβαλοντο τ^ ^οσ-ύ'των χοτ^ι^ατων. μίτου ^i , ου ττολ- 
λω λόγω ίΐτηιν, χξονος (^ΐίφυ, KcCt ttclvtcl σ-φι Ι^,η^τυτο 

'2ο ίς τψ KciToScv. κλ) γα^ Άξγίίοι μΑίτύωτο) αττίκοντο ίκ, 

iixore. Atque id qiiidem primum celavit mulier : de- 
inde vcro , si\G inlerrogala a matre, sive minus, ma- 
tri suaeadperuit, atqiie illa cum marifo rem coramu- 
nicavit. Megacles vero inique ferens se a Pisistrato 
ludibrio liaberi, pcr iram e vcsiigio cum adversae 
factionis hominibiis, positis iniraicitiis, in gratiam 
rediit. Tiim Pisisiratus, ubi qiiid coaira se agereiur 
rescivit, prorsus e terra Atiica discessit: et Eretriam 
profectus, ibi ciim filiis de rebus suis deliberavif. 
Ubi vincente Hippiae seiitenliaj tyrannidem postli- 
minio occupandam censeniis, munera colligebani ex 
eis civitatibus, quae illos superiori tempore obscr- 
vantia quadem erant proseciiti. Quariim quum mul- 
tae magnas confencnt peounias, Thebani prae caete- 
ris liberalitale eminuere. Poslhaec, ut brevi sermo- 
ne absolvam, interiecto tempore, omnia ad reditum 



ηο HERODOTI HISTOR. Ι. 

ΐΙίλθ7Γοη••/;<Γου' kcu ^cihog <rOi clv/j^ οίττιγ/ιχίνος είελον- 
της) τω ovVojlccc y,v IvuyoctfjLig ■, ττξοζυ'χιψ ΤΓΑίίστψ ττΟτ- 
62 ξΐί'χβ.τΟ) nojxicrcig κ.οά ^οηι^ατα, και α,ν^ξας. Έ^ Έβε- 
τξί'ης Si oo^yfiiVTig, Stot, ivSiKXTov ίτεος άττίκοντο οττί- 
σω. ΚΛί τΓξωτον της 'Αττικής 'ίσ-χουσ-ι ΜΛ^αίάίΐ'Λ, ίν 
oi τούτω τω χω^ω σΟί <Γτοο(,τύ7Γί^ίυο(λ,ίνοκΓΐ, οι τί ίκ 
του αοΎίας (ττασ-ίωτίίΐ ccttikovto , άλλοι τί ίκ των orif /^ων 5 
ττξοσιο^ίον , oWi η τυ^α,ννις τγρο ίλίυ^ίξίης ψ άσ-ττα/ττο- 
τίΰον. ούτοι f.tiv Sy\ (τυνηλίζοντο. Αθηναίων Si οι ίκ του 
ίί<η(ττρα,τος τα, χ^ρηιυι,α,τα ηγίΐοί, και 
μίταυτις ως ίσ-χζ ^Ιαβα^ωνα, λογον ού^ινα ιίχον. ίτηί 
Τί όί ίττνύοντο ίκ τύύ ^Ιαρα^ωνος αύτον ττοζίυίζτ^αι ίττι ίο 
ΤΟ αα~Γυ y ούτω οη [όοηοίουσ-ι ^ττ αυτόν, και ούτοι τί 

eis parata fiierc: nam ct Argivi nierccnarii advcne- 
rani cx Pcloponneso, ct Aaxius vir, cui Lygdainis 
iiomeii, iiltro cos convencrai, c( quum peciiniis col- 
lalis, tum adcluctis niililibus, propcnsam inprimis 
animi volunlaiem probaverat. (62.) Itaque Erefria 
profecli , undecinio anno iii patriam redieninl, ef pri- 
iiiuni iii Aitica terra INIarailioncjn occiiparunt. Quo 
loco quum casira posuisseiit, mox pariim exurbe qui 
ciim illis senliebanl ad cos conveniebant , partim e 
pagis alii coiilUicbanl ; quibus regnum libcriate erat 
opiabiiiiis. Atquc iia hi quidem coiigrcgabantur. 
Atheriienscs vcro iii urbe, quatn diu P'sislrafiisi)ecu- 
niara cogebat , ac deiiide rursus qtnini Maralhonem. 
teuerct, nullam eius rationem habuerarit : sed ubi 
rcscivcrunt, Marafhoue cum urbcm vcrsus mOAere, 
luiu vero ei occurrendum statucniiii. Hi igitur cum 
omnibus copiis advcrsus redeunlcs cgr/essi sunl : 



W. C L Ι ο. 71 

ΐΡΓα,νΰ-τξΛτι^ ηΐσ-Λν (τη τους ΚΛτιοντΛς' κα; ο; dfJuO) Πe^- 
{τίστξοί,τον , ως οζ(Α,:ι^ντ£ς έκ. Ήία,οα,^ωνος ψΰ-α,ν ίτη το 
a/rrvi ίς τωυτο (τυνιοντίς Λτικ,νίοντΛΐ Ιττι ΥίαλΛψί^ος 

ι5 Ά^ψΜΥΐς ϊξον-, H,cc) dvrict i^ivro τα, ottXcl. ivSotuTct S -ίίι^ 
TTOUTT^ χοίωι^ίνος ττΛξίστα,ταί ΤΙίκτκττξατω Ά/ί^Οίλυτος 
ο AKciovctv, χονΐ(Τ(Α,ολογος ανηο, ος οι ττςοσ-ίων χοα tf 
ΐξΰί/^ίίτρω τονω , Tctoi Αιγών 

Έΐ>(>ί7ττα,ι S^ ο βόλος, το Si ϋίκτυον ζχ,τητπτα,αΎΛί' 

2ο S -υνοι S' ο]^^ή(Τθυ(Γί (Τίλψαίης οίΟ, νυκτός. 

Ό fyiiv Sri οι ίν^ίαζων χοοί τΛ^ί' ΤίίκτίσΎξα,τος J'g, σ-υλ- 63 
λαβών το χρηστ'/ΐζίον , κ,αι φας SiKio-^ai το χοησ -uev , 
ίττηγί τψ (ττοατί'ην. Ά,Ίψαιοι όί οι ίκ του αιττίος ττξος 
α,ξκττον TiT^afx^ivoi ηα-αν οη τψικαυτα και fxiTa το 
5 ct^KTTOV fXiTitiTiPOi αυτών, οι f/^iv, ττξος κύρους-, οι 06, 

LXII. 17• ^Ay.xcvxv') Recdus ^ λχχξνίνς , Acharnensis. 

Simulqiie Pislslraius et qui cum eo eranf, iit Mara- 
thonc profecli contra iirbem ivere , illis occiirrentes 
adtemplum perveneriint Pallcnidos Minervac, ibique 
castra cx adverso posuerunt. Ibi tum divinitns missus 
adslilit Pislsirato Amphilyfus Acarnan, [siie potius 
Acharnensis,] vir vaticinia edere doctus ; qui illum 
adiens, hexametro tenore vaticinium edidit his vcrbis: 

lacLum est verriculum nunc , est tibi rete repan- 

sum : 

nocte aderunt thynni claro siih sidere lunae. 
(63.) Sic ille diviuo adflaiu concitaius cecinit: 
PisistJ^atiis ycvo^^ercG^io oraculo, accipere se omen 
diccns, excrcitum in hostes duxit. Athenienses aiitem 
iirbani per id tempus ad prandium se converleiant, 
et a prandio alii ad tesserarum ludum , alii ad som- 



72 HERODOTI HISTOR. I. 

ττ^ος υττνον. ol οί dfA-O) Υίίΐσ-ίσ-τοατον ίσ-ττίίτοντίς, τους 
Άύηναίΰυς τοίττουσι. Οίυγοντων όί τούτων, βουλην ίν- 
B-etuTcc (ΓοΟωτΛτψ ΤΙίΐσ•ίσ•τ(^α,τος (τητίχνατΛΐ , οκ,ως 
fA,rjTi UAicrSiiiv ίτι οί'Α^ψΛίοι, Sii(rKi^ct(rfA,ivoi τι ikv. 
ΰΙνΛβίβα<τας τους ττΛίοΛς ίττι ιττττους, ττξοίτπιχττί' οι ίο 
Si κΛτΛλΛμ,βα,νοντίς τους Οίυγοντας , ίλίγον τα ΐντί- 
τα,λ^ινΛ ύτΓΟ Υίΐίσ-κττξΛτου , B-ctQcriiiv τε κίλίυοντίς, 
6^ΚΛΐ dTTtiVctt ίκ,α,σ-τος ίττί τα ίωυτου. Wii^ofxivouv <5ε 
των ΆύψΛίων, ούτω Sr} Τϊίΐσ-ίστξΛτος το τρίτον σ-χων 
ΆύψΛς , ίρρίζωσ-ί τψ τυοαννί^α Ιπίκούοοκτί τί ττολλοΙοΊ , 
και γ^ρνιμ,ατων συνοϋοκτι , των fA.iv , αύτόύίν , των Si , ατο 
Ζ^τζυΐΑ,ονος ττοτα^χου (τυνιοντων οΐΑ,Υί(ΐους τί των ττα^α- 5 
ΐχίΐναντων Άύψαίων και μ,η αντίκα Ουγοντων τταί^ας 
λαβών, και κατασ-τηο-ας ίς Ν^^ον* {και ya^ ταυτψ 
ο ΥΙίκΓίίττζατος κατίστξί'ι^ατο ττολί^^ω, και eVer^eil/g 

niirn. Hos igitur Pisislratus cum suis, facto impefu, 
in rugam vertit. Qui dum profugiuut, ibi tuin pru- 
dcnlissinio consilio visus est Pisistratus , quo minus 
ordines redintegrarent Allienienses, sed dispersi ma- 
nerent. Filios suos equis impositos praemisit ; qui 
consecuii fugientes, Pisistrati vcrbis bono animo esse 
hxhereniy et adsua que77ique abire. (64.) Ita, dicto 
parentibus Aiheniensibus , Pi^istratus tertio potifus 
Athenis, tyrannidcm firraavit quum auxiliaribus mul- 
lis, tum pecuniarum redifibus, quae parlim ex ipsa 
iegione, partim a Strymone fluvio cogebantur. Filios 
quoque eorum Atheniensium, qui restilerant, nec e 
vestigio fugam capessiA erant , ol)sidum loco caplos 
Naxuni iraiistulit: nara etiam hanc Pisisfralus bello 
subegerat, et Lygdaniidi tradiderat admmistrandam. 



W. C L Ι ο. 73 

ΰο , 6. 

A.'jySccut') 7Γ()ος γί ετ< τουτοιτι, τψ νησ^ν Ανίλον yuL- 

10 b-A9ctq ix> των λογίων. Kctuvi^ctg Si ouSi. ίττ o(rov ιττο- 
ψί? του i^cu δ<%6 , εκ τούτου του χωζου TTctnog ίζο^υξΛς 
τους νίΚξους , /^,ίτίφοξίί ίς α,λλον χωξον της Αηλου. 
ΚΛί Υίίΐσ-ίσ-τ^Λτος fjuiv (τυ^α,ννιυί Ά^ψαίων' "Αύψαίων 
Si ΰΐ u.iv iv τ^ 1^<^Χ^ ίτητττω-Λίσ-Λν , ο; Si Λυτών f^net 

ι5 ΆλκfJl,Άιωvl•hω ϊφίυγον ίκ της οίκηίης. 

Ύους fjiiv νυν Άύηνα>ίους τοια,υτα, τον χ^ονον τούτον 65 
Ιττυν^οΜίτο ο Κ^οΤίΤΟί κατέχοντα* τους Si AccKi^ciifA,o- 
νιους ίκ κΛκων τ£ ιχίγοίΑων τηφζυγοτας, κλι ίοντα,ς 
^Sri τω 7Γολί(/.ω κ,α,τυττίξτίξους Ύίγίητίων. ίττ) γα^ 
5 Αίοντος βασ-ιλίυοντος kou 'ϋγησ-ικλίος ev ^ττα,ξτνι, τους 
α,λ?\ους ττολιμΛυς ίύτυχίοντίς οΐ Αακί^αψ^ονιοι , Τξος 
Ιίγίητας ^λουνους τΤξοσΊτττΛίον. το όί ίτι ττ^οτί^ον τού- 
των, x>cCi ΚΛΚονοΐΑ,ωτΛτοι ηιταν σχι^ον ττα,ντων Έλλψων, 

Ad haec Delum insiilam ex oraculi responso expjavit. 
Expiavit auiem hoc moclo: quousque prospectus tem- 
pli pertinct, ex tota ea reg^ione effodienda cadavera 
curavit, et in alium insulae locum transferenda. lia 
Pisisiratus Atlienis rcgnabat : Atheniensium autem 
alii in praelio ceciderant , alii cum Alcmaeonida e 
patria terra profugeruni. 

(65.) Talem igitur reium statum per id tempus 
apudAthenienscs obtinereaudiverat Groesus. Lace- 
daemonios yero rescivit , magnis malis defunctos, 
hello iam superiores esse Tegeatis. Quippe, regiian- 
tibus Spartae Leone et Hegesicle, quum caeteris in 
bellis feliciter rem gessissentLacedaemonii, aTegea- 
lis solis cladem acceperant. Ac superioribus quidem 
temporibus et inter se invicem iegibus usi erant pes- 



74 HERODOTI HISTOR. I. 

iccirct Tt (rC^icig Λυτούς j και cpvoiirt αττξοσ'ο,ικτοι. ui- 
τίβαλον ^i ώ§ί. ίς ίύ'^ομ,ίψ. Α,υκουξγου , των ^ττα^ ίο 
τιητίων SoKifxov dvSoog , ί λέοντος ίς Αίλ^ονς ΐτη το 
χ^ησ-Γηρίον , ως ίσ-ψϊ ίς το [^ίγαξον, ίύύυς η Υίυύίη Μ- 
γίί TctSi' 

ηκίΐς, ω Λυκοοογί, (/Λ,ον ττοτι τηονα vt;ov, 
Ύαψί φίλΰς, και ττασ-ιν Όλυ^^ττια §ω[Λ^τ ιχουΟΊ. 1 5 
οιζω yi <Γ£ iriov fx,avTiv<j-ojj,ai , νι ανίίρωττον. 
αλΧ ίτι κ,α) μοίλΛον -S-gov έλτο^αί, ώ Α,υκοοογί. 
Οί ^s.' Syj τινις ττξος τοντοκτι λίγουτι και Ooa<rai αυ~ 
τω τ•/;ν Σΐυζ/ί'ήν τον νυν κατί<ττίωτα κοσ-/Λύν ^τταξτιητί^αΊ. 
ας S'' αύτοι Λ,ακί^αΐίΐονιοι λίγουοΊ, Ανκουξγον ίτητξο- 2ο 
ττίυσαντα Αζωβωτίω , dSiXOi^iov fJLiv ίωυτου , βαοΊ- 
λξυοντος Si ^τταξτιητίων ^ (κ }ίοητης αγαγίσ-^αι ταυ- 

simis fcrc omnium Graccorum , cf cum aliis populis 
nulhnn habuerant commcrcium. Scd Icg-es eonim in 
meJins miitatae siint hoc modo. Ι^γοιιτ^ο , viro inter 
Sparlanos probafo , Dclplios ad oraciilum profecto, 
sinuilafque pcnelrale ingressus est , protinus Pythia 
haccce profahir: 

Ad mea venisu praepinguia templa , Lycurge, 

gratc loid et cunctis qui tecta tueniur^ Olynipi. 

Ajnhigo , te - ne deum iajn nunc , hominemve , 

salulein : 

scd iniilto magis esse deiim te credo , Lycurge. 
Nomiuili praetei' hacc aiunt Pythiam eidcni lcges 
eliam et instituta ca tradidisse , quae nunc apud Spar- 
ianos obiinent. At Lacedaemonii ipsi iiarrant , Ly- 
curgiini, qiuim fuissct tutorfdii fratris suiLcobolae, 
Spaiianorum regis, e Creta haec adtulissc Simulai- 



w. C L Ι ο. 75 

.5 1, 34. ' 

t \ •> / t I \ I 

Tct. ως yu^ ίττίτ^οτηυσι το(,χισ•τΛ, [Λΐτίσ-τησ-ί τα, vof/,i~ 
μ,Λ ττάντΛ , KCU Ιφυλαζι ταυτΛ μ,η ττΛρΛβα,ίνίΐν. (Χίτα, 

\b St, TiX, (ς TToAsf^ov ίχοντΛ, ίνω/ΛΟΤίΛς >ccii τοιψια^α,ς κ,α) 
(τυ(Γ<ΓΐτίΛ, τΓξος τί τουτοκτί τους ίφορους και γξβοντας 
ί(Γτη(η Αυ'ΛουξΎος. (^ύτω μ,ίν ι^ίτΛβΛλοντίς ίύνο^^'ή- ^^ 
3-η<Γο(,ν. τω Se Αυκ,ονξγω τζλίυτησ-Λντι Ι^ον ί'κτα,/ιιζνοι , 
ϋ-ΙβοντΑΐ μ,ίγα,λως. oictoi ει/τε χω^η Άγα,ύ^ , icolittXyj- 
Β-ίϊ ουκ ολίγων ανι^^ων , dvct re i^^a^ov αντίκα, και 

5 ιύ^ψήύγισ-αν. kcu Syj ar(pi ούκίτί ατηχζα ί^σ-υχίψ αγίΐν, 
άλλα καταφζοντ^ίταντίς Άοκα^ων Κξίΰ-(Γΰνίς ίΐναι, ίχονι- 
στηξίαζοντο iv ΑίλΟοΙσ-ι ίτη ττασ-η τ^ Άοκα^ων χούζΐι}. 
■η ϋί ΐΐυ^ί*! crOi χοα τα^ί' 

Αοκαοίψ μ, αιτίΐς •^ μ,ιγα f^ αιτίΐς ου τοι όω(Τού. 

ι ο ΤΓολ^κοί iv 'AoKaSii^ βαλανηφαγοί αν^ξίς ίαα-ι, 

quc enini tufor faciiis est, omnia iura immutavit, 
operamque dedit ne quis ea quac ab ipso conslitiila 
esseiit transgrederetur. Deinde quae ad belluni per- 
tinent ordinaAit, enomotias, Iriacadas ct syssitia: ad 
haec ephoros et senatores iustiiuit Lycurgus. (66•) 
Ita igilur legibiis institutisque in melius invilatis usi 
sunt Lacedaemonii : vita auicni funrto Lycnrgo lem- 
plum sfalucrimt, et magnopere cumdeiii coliint. Tum 
yero bonitate soli et cultorum frequentia factum est, 
ut brevi incrementum caperent , opibvjsque augeren- 
fur. lamque quietem agere non conienti, quiim Ar- 
cadibus praestantiores esse arbitrarenlur, de universa 
Arcadum regione oraculum Delphis consuluerunt. 
Quibus Pythia baecce respondit : 

Me petis Arcadiam ? Magnuin petis : haud tibi 

tradam. 

Multi apiid Arcadiamvescentes glaiide viri sunt. 



7β KERODOTI HISTOR. Ι. 

f/ > » . / » \ ft/ >/ / 

01 <r α,7ΤϋκωΑυ(Του(ην. ίγω σε τοί ου τι /ίΑ,ίγαιοω' 

^ω(τω τοι Tiyi-zjv ττοίτσ-ίχ-οοτον ooxYiO-cKr^oLiy 

κΛί καλόν ττίοίον (τχοίνω §ίΛΐχίτξή(Τ(Χσ^Λΐ. 

ΎαυτΛ ως α,ττίηιχ^ίντα, ηκου(τα.ν οι \ccKi^ctif4,ovioh Άο- 

κοωων f^iv των αλΛων Λτηίχοντο' οι ^ί, τη^α,ς Qi^o- 1 5 

l^ivoi , (τΓΐ Ύιγί'ήΤΛς ίστ^Λτίνοντο , χο^.σ-ξχω κιβ^ηλω 

ττίσ-υνοι, ως Svi i'^oivS^ct7rcSiovf/,gvoi τους Ύίγί>ιτΛς. icr- 

(τω^ίντίς Si τ^ σ•υ[Α.βολ^ , ο (τ ο ι αυτί ων ίζωγρ*}ύ>;σ•αν , τη- 

όας τ6 ^χoyτiς τα^ς ίΟίξοντο αυτοί y κ,αι (τχοινω oicifjLi- 

TO'/j<rcc/Lcgvoi το TnrJiov το Ύίγίν,τίων , ίζγαξοντο. cti ^ί 2ο 

ττίοΛί αυτΛΐ, iv τ^ιτι ί^^ί,Λτο, ί,τι kcli ίς ί(Α,ί τ^σ-Λν 

ο-ωαι ίν Ύίγί^ , ττίξ) τον νηον t^V 'Αλί-ης 'Μψα,ίης κοί~ 

ι 
fJLOL^iVCLl. 

07 Κλτλ fJtAv ^η τον ττξοτίξον 7ro\ifJt.ov (τυνιχίως Λιύ 

qui te reiicient. Nec vero invidero prorsus : 
saltandain Tegeam planta plaiidente daturiis, 
utque queas campum inetiri fune feracem, 
Qiiod responsiim ubi acceperc Laccdaenionii, a cae- 
teris quideni abstinuerunt Arcadibiis, Tcgeaiis vero 
bellum intulerunt, compedcs scciim fere η tes ; vide- 
licci captioso oraculo frcti, iamquam rcdacturi Tegea- 
ias in servilufeni. Veruni praclio vicli, (juicumque 
corum vivi siint capli, hi cisdcm conipedibus vincli, 
quas ipsi secum adfulerant, campumque Tegcatarum 
fune inetienies, opus faccrc sunt coacti. Compedes 
autem illae , quibus hi vincli erant, ad meam usque 
aelatcm Tegeae scrvatae sunt, circa Minervae Aleae 
lemplum suspcnsae. 

(67.) Ita quidem priorc bello infeliciter semper 



w. C L Ι Ο. 77 

32, 6i. '' 

κ,Λκως di^Aiov ττξος τους Ύιγίγ,τΛς. itctra, Ss τον κατΛ 

}ζ.ξο7(Γον χρονον, Kcti τν,νΆ.νΛ^Λν§ξ>ί§ίω τ£ Kcti Άξίσ'τω- 
νος βΛΟ-ίληίψ iv A.ccx,iSot,ifA^ovi, 'ή§η οΐ ^ττ^ξπηται kcl~ 

Β τυτΓίξτίξοι τω ττολ^^,ω ίγίγονζσΆν , τ^οττω τοιω^ί yi- 
νο^ινοι. ίτηι^η ah) τω ττολιμ^ω ((τσουντο υττο Ύίγίη- 
τίων» Tif^'>^ccnig Β-ίοττ^οττους ig Αίλφονς, ίτΡίίξωτίον , 
τίνΛ Λν Β'ίων Ιλοΐ,(ΓΛ[Α,ίνοι , ΚΛτυττίούί τω τΓολίΐΑ,ω Τε- 
γίητίων yivoictTQ. 'ή Si, Ύΐυ^ίη (τφι ίχρηιπ, τα, Ό^ί- 

ο (Γτίω του "ΚγΛμ,ιμ,νονος ocmoc iTrctyctyofiivovg. ως ^ί 
ανίυ^ίΐν ουκ οίοι τί ίγιηατο την -α-ηκψ του \J^i(mu, 
i7nf/,7rov Λυτις τψ ις <τζον ιτηίξ'ήΰ-ομ,ινους τον χωξον ζν 
τω κίοίτο ο 'Οξίσ-της. ίΊ^ωτωιη Si τα,υτΛ το~ί<η Β-ίοττξο- 
ΤΓΟΚΓΐ λίγίΐ η ΊΛυ^ίη TccSi' 

^ £ίΓτ< τίς 'KoKc/JiYjg Ύίγίη λίυξω iv) χωξω, 
iva ccvifA,oi ττνίίουσ-ι όυο κξΛτί^ης υττ ανάγκης, 

pugnaverant cum Tegeatis : sed Croesi aetate , legnum 
Lacedaemone tenentibusAnaxandrida et Aristone, su- 
periores iam bello fuerantSpartani, idquc tali ratione 
erant consecuti. Qiium in bello numqiiam non supe- 
rarentur a Tegeatis, missis Delplios consultoribus 
sciscitati sunt oraculum , quemnam deorum placa- 
rent j, ut bello superiores Tegeatis essent futuri. 
His Pythia respondit , tum futuros , quum ossa 
Orestis ,βία Aoamemnonis j Spartam adtulissent. 
At loculuni Oieutis postquam reperire iiullo pacto 
poiuerunt, rursus ad Deuni mittunt sciscitaturos . 
quonam loco situs Orestes esset? Id interroganti- 
bus haec respondit Pythia : 

Est quaedam Arcadiae Tegea in regione patenti: 
hic duo βαηί venti, vi pe/ vehemejiie citati; 



78 HERODOTI HISTOR. I. 

Kcti τυτΓος αντίτυττος, και 7Γη{χ, ίτη τγτ,/^λτι khtou. 
iv6' "" Κγοί}Α.ίΐΑ.νονί§ψ κΛτίχίΐ φυιτίζοος λΙλ' 
τον (τν KOf^itra-af^ivog , ΐίγίης ίΤΓίτα,ρρο^ος itrcrr}. 
'^g Si Kcti TctvTct τ,κουοΌ,ν οί Α-Λκί^α^ιχονίοι , Λττίίχον ίο 
της ί'ίίυζίσ-ιος ourkv IXcta-rcv ^ Tretncc ^ίζηιχίνοι' (ς ου ^η 
Λ/%>7? > των αγαύοίζγων ΚΛλίοίΜνων ^τταοτιητίων , 
ϋίνίυξί. oi ^ί α,γα^οίξγοΊ ύσ•) των οίστωνι i^icvTig ίκτων 
ιτττΓίων Λίίί Οί 7Γξί(Γ[άυτΛτοι , τηντι ίτίος iKcccrrov τους 
όίΐ τούτον τον ίνίΛυτον, τον αν ζζίωσ-ι ίκ των ιττττίωνί 25 
^ττα^πητίων τω κοινω ^ΐΛτημ^ττομ-ίνους , μ,η ίλινυαν^ 
68 άλλους αλλνι. Ύουτίων ων των αν^^ων Αίχης α,νίυξΐ 
iv ΎίγΐΥι , κα) σ-υντυχίνι xo'/icra,f/,ivog Kcci cro^iij. ίουζτης 
γα,ξ τούτον τον χζονον {ττψΑ^ίγις ττξος τους Ύίγίητας, 
ίλ^ων ίς χα,λκ'ήίον^ ίύ'ήίίτο (τί^ηξον ί'ζίλΛυνο[^ίνον' x.ou 

forma hostis fonnae , et noxae superindita noxa. 

Jiic Agamemnonides terra omiiiparente teneiur; 

quo tu sublato , Tegeae spcrabere victor. 
Ubi haec quoqueaudieruiit Lacedaeraonii, nihilo ma- 
gis reperire poluerunt, omnia licct disqijii'en(es : do- 
nec tandem Liclias, unus ex iis Spaiiaiiis qui hene- 
merifi {^^gathoergc gvacce) \ocaniuv, invcnit. Sunt 
autem £ene7neriti , cives e rnilitia cqucsfri egrcssi , 
aelate semper maximi , quinquc quolannis : qui eo 
anno, quo ex equitibus cxeunt , non debcnt otium 
agcre, sed rei piiblicac caiissa Sparfanoriim aliiis alio 
diniiltunfur. (68.) Ex liorum igifiir hominum nu- 
meiO Lichas id qiiod quaerebatur invenit Tegcae, 
quum foriuiia usiis, liiiii solertia. .\am qinim co lem- 
pore ius comnicicii essct Lacedacnionjis ciim Tcgea- 
tis, intrans ille Tegeae iii ferrariam officinam , specta- 



W. C L Ι ο. 79 

33, Sg. ' ^ 

siv 3•ωυΐΑ>Λτι ψ, οξίων το 'ποαομ,ίνον. f^ciuu}V Si ^λ,ιν ο 
χαλκίυς α,ττο^ύύυιχαζοντα, , ατη ττΛυσ-α,^Λνος του ΐξγου 
5, "Ή κου cvj 1 ώ ζίίη Αακ-ων , ίίττίζ iiSig το ττί^ {γω, 
„κάοτΛ dv ^ύωνμ,Λζζς, όζου νυν ουτωτυγχα,νίΐς 3-ωυ^Λ 
,, τΓοίίυ^Λνος τψ ίξγα,σ-ίψ του σί^η^ου. ίγω ya^ iv τ^^ε 

ιο„3•ίλούν τνι Λυλγ, ψ^ίαξ ττοιη/ταΰ-ΰαι , οζυσ-σ-ων ίττίτυχον 
„ (ΓΟζω ίτττατΓηχα υττο oe Άττίίττιης ^^η yAv yivia-dctt 
j, Liy;^ci,fxa (λίζονας αν^^ωττους των νυν, οίνω^Λ αύτψ, kou 
iyHoov τον νίκρον μηκα κτον ίοντου τνι σο^ω. y.iT()Vj(rcig 
„^t, (Γυνιχωσ-α, οττίσ-ω.^' Ό f/^iv ^η οΐ^λίγιτου ττί^ 

ι5 οττύύΤΓίΐ' ο ^ί, (ννωσ-α,ς τα, λίγο[/^ίνΛ, σ-υνίβα,λλίτο τον 
'ΟξίίΓΓίΛ κΛτοΙ το Β'ίοττ^οτηον τούτον ίινα,ί, τ^^ζ (τυμ,- 
βαλλίομζνος' του χΛλκίος §υο ο^ίων φυσ-α,ς, τους dvi- 
^Μυς ίυξκτκζ ίοντΰ^ς τον όί cczf^ova. kch τψ σφυζαν, τον 

bat ibi procudendi ferri rationem , mirabaturque id 
quod fieri videbat. Ciiius adinirationem auiniadver- 
tens faber, cessatis ab opere ait : Profecto niagis quo- 
dainjnodo , hospes Lacon ^ miratus fuisses , si id 
quod ego vidi, titvidi^.ses , quinuncfahi-icationem 
ferri ita admiraris. Hac ipsa enirn ui aida puteuTn 
quunifacere voluissem ,fodiendo incidi iii loculum 
septeni cuhitorum. Ego vei^o , quum pej^suadere om- 
nino mihi non potuissem , fiiisse umquam maiores 
quam nunc sunt homines , aperui loculum , et vidi 
cadaver eadem cum loculo longitudine: cuiiis post- 
quani mensuram cepi , rursus terra lociiluj.: obrui. 
Haec illo quae viderat referente , Lichas narrata 
animo volvens, coniectabatessc biinc Orestem, quein 
oraculum dixisset. Gonieciabat autem hac ratione, 
Duos yidens iabri ferrarii foUes , hos esse veiilos ilios 



8ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

τε τυττον κλ) τον ΟΛίτίτυττον' τον Je i^i\<x,vvof^ivov α-ί^ηοον» 
το Trrjfjia, ίττι 7τη(Α,Λτι κίί^ΐίνον' κλτλ TOiovSe τι ίΐκα,ζων, ao 
ως ίΤΓΐ κΛκω α,ν^ζωττου (τίσηοος α,νίυξηται. 2ϋ|α•/3Λλλεο- 
f /,ίνος Si τα,ΰτίΧ, , kcu ατηλ^ων ίς ^ττΛοτην , έ ΟξΛζί Λοτ- 
KiSciiy.ovioi(ri τΓϋίν το 'Xprjyf^a. οΐ Si , ίκ λογού τΓΧα/ττου 
{τΓίνίίκ,αντίς οΐ αΐτίψ , ί^ίω^,Λν. ο Si , ccTriKOjxivog ίς 
Ύίγίψ , ΚΛί φραζων τψ ίωυτου (Γυ(/,Οοξψ ττξος τον 25 
χα,λκζΟ, y ίμ,κΓ^ουτο ττΛβ ουκ ίκ^ι^οντος τψ αΰλψ. χοο- 
νω Si ως α,ν^γνύύσ-ί, ίνοικίσ-ύη. α,νοουζΛς St τον tcc:^ov, 
KctiTcc οσΎίΛ (τυλλί^Λς, ο'ιχίτο φίοωνίς ^ττα,οτψ. kou 
ΛΤΓο τούτου του χοονου , οκως ίτηττίίξωα,το αλΑ-ηλων , 
ΤΓολλω ΚΛτυτΓίξΤί^οι τω TroXifMa ίγίνοντο οι ActKiiai- 3ο 
γονιοί' vjSyi Si (τφι KcCi η πολλή της Yl.i^7rovvv\(ruv ψ 

ι 

ΚΛτίσΎξΛ[Α,ιχίνη. 

reperiebat: incudem vero et malleum , formam (^sive 
ictum) et formae (jzVe ictus) repercussionem : pro- 
Gusuiu vero ferrum , noxam superinditam noxae; 
quod quidem ex ea coniectabat ratione , quod in 
noxam hominis inventum esset ferrum. Quae quum 
itaille coniectasset, Spartam abiit, totamque rem La- 
cedaemoniis exposuit. Tum illi ex coniposito fictum 
crimen homiiii inferentcs , exilio eunidem niulctant. 
Qui TegeaiTi profectus, calamitatem suam retulit fa- 
bro, cum eoque egit ut aulam sibi elocaret: cui diu 
quidem reluctanti quum ad exlremuni persuasisset , 
inibi habitavit ; moxque effosso sepulcro ossa collegit, 
Sparfamque remigraiis transportavit. Quo ex tem- 
pore, qnoties \ires suas inviccni tcntaruiit, semper 
superiorcs bello exceseere Lacedaemonii: eisdemque 
iam maior etiam pars Peloponnesi erat subiecta. 



w. C L Ι ο. 8i 

34, 18. 

TatTA Syj ών •^avTct, ττυνύανο/υανος ο Κ^οΤσ-ο?, 69 

οίηοΌμ,ινους σ•υμ,(Λ^χΐ7ΐς, ιντίΐΑαμ,ΐνος τί τα. Μγαν χοψ. 
οι Si , ίλ^ονης ολίγον' „ Ε,7Γί^'<\/ί ΐή^ίΛς Κ,^οίιτος ο 
5 „ Αυ^^ων τί kou kXKouv ί^ηων βατίλίυς , λίγων τΛ^ί' 
,,',Ω XccKi^c(,i{ji,oyioi , χρησ-αντος του Β^ίον τον' Ελλνβ'Λ 
,, φίλον τΓ^οσ-βίσ-βίΧί , ύ^^ίας yct^ ττυν^ανοιχΛί ττροίτ'τα,- 
,,να,ι της Έλλα^ος , ύ^ιας ών κα,τα, το χοησ-τηξίον 
,,7Γξθ(ΓΚΛλίο/ι^ΰα, φίλος τί &-ίλων γίνίσ•(;αι κ,Λΐ (j-vfx- 

10 „ ΐΛ'Λχος ανίυ τί §ολου κ,α,ι Άττατης." Κξο'ϊσ-ος f^iv Svi 
ταύτα, Λ' α,γγίλων ίτηκ-ήζυχ,ίυίτο. A.aKi(^a,if^Qvioi Si , 
Λκί^κοοτε? χ,αι αντοι το σΊοττξοτηον το Γ^(ΐοκτω γίνο/χίνον, 
ί]<Γύ'ή(τα,ν τί τη d^i^ii των Α,υ^ων , κ,α,ι (■ποίησ'α^ντο οξ- 
κίο, ζίΐνιης ττίςι >ca.i ζνι^ΐΑ,αχιης κα,ι ya.(j τινίς α,υτους 

ι5 ίυί^γίσΊΟ,ι ιιχον ζκ ί\.βθί(7•ου ττ^οτίοον ίτι γίγονυια,ι. TTifjL•- 

(69•) Haec igitur cuncfa qiuim Croesus compcris- 
set, legatos Spaitani iriisit dona fercntes, societatem- 
que petentes , quihus quae dicerent mandavii. Qui 
ubiadvenere, his usi suiit Λ'0ΓΐΊί8 : Misit nos Croe- 
sus , Lydorum rex alioruinque ροριιΙο?•ατη , haec 
dicens : Ο Lacedaemonii , qiioniam deus ?ne per 
OJ^aculum monuit , ut Graecum adsciscerem so~ 
cium , vosque audio principatujji lenere GraeciaCf 
vos idcirco ex oraculi niandato invito , amicus 
esse cupiens et socius absque dolo et fraude Haec 
Croesus per legatos nunciavit. Quorura adueiifu ga- 
visi Lacedaemonii, qui et ipsi oraculum Croeso edi- 
lum cognoverant, hospitiiim ei societatem pacto foe- 
dere cuni eo contraxeruul; nam et antea iam bene- 
ficia iionnulla Croesiiii illos exsiiterant. Sardes enim 

HerQd.T.L P.L F 



82 HERODOTI HISTOR. I. 

'^etVTig γαξ οι ActKiSuifMovioi ig ^αξ'^ις , χξνσ•ον ωνίον- 
το , (ς ctyoiXfjLcc βουλοι^ίνοι χξησ-ασ-ύα,ι , τούτο το νυν της 
Λ.ακωνικης ίν Qo^vctKi 'iS^VTcti Ά,ττολλωνος' K^oTcroi Si 
70 σ-φ< ούνίομ^νοκτί ί^ωκί ^ωτίνψ. Ύοντίαν τί ων {ίνίκίν 
οΐ KcLKiSctiiJLovioi την (TuiitfjLaxitjv iSi^avro , JcoCt Ότί ίκ. 
•ΧΛντων (τφίας ΤΓξοκξίνΛς ΈλΛτνων , uloiiTO φίλους, κλι 
τούτο μ^ίν i Λυτό) i<r<tv iTolfMi ίττΛγγίίλαντι' τούτο Si, 
7Γθίησ•Λ[^ΐνοι κζητηζΛ χαλκίον , ζωδίων τι Υ^ω^ίν 7Γλ»\- 5 
σΛντίς ΤΓί^ι το χιιλος , κλι fjLiycfMi τριηκοσ-ίους Λμ,Οο- 
ξΐΛς χω^ίοντΛ αγον , Su^ov βουλόι,ι,ίνοι (ίντι^ουναι ΚύΟί- 
<τω. ούτος ο k^yjjvi^ ουκ α,ττίκίτο ίς ^Λο^ις , §ί α,ιτίΛς 
§i(pa<j-ictg λίγο/^ίίνας Tcttr^i' οι f^iv Α,Λκι^Λίμ,ονιοι λε- 
γουοΊ, ως ίτηί τε αγομ^ίνος ίς τΛς 'Σ,οίοι^ις ο κ^ητηο iyi- 10 
νετο χ,ατΛ την ^αμιην, ττυ^ομίνοι ^α,μιοι ΛτηλοίΛτο 
αύτον , νηυίΓΪ (/,α,κξΥιΟ-ι ίτΓίττλχύίΤΛντίς. αΰτο) §i ^αμιοι 

quum misissent Lacedaemonii ad emendiim aurum, 
quo usuri erant in statuam, hanc quae Apollini po- 
sila nunc est in Thornace Laconiae, Croesus illud 
emturis dono dederat. (70•) Quiim hanc igitur ob 
caussam, tum quod ipsos rcliquis omnibus praeferens 
Graecis selegisset amicos, societatem adniiscrunt La- 
cedaemonii. Ac non modo parali crant denunciauti 
mitterc auxilia, verum etiara cratereni aeneum fabri- 
candum curaruut, mullis imagunciilis circa exterius 
labium ornatum , ea magnitudine ut trecentas cape- 
ret amphoras , qucm ad CiOesuin miserunt, dono 
hoc illum remuneraturi. Hic vero crater Sardes non 
pervenit, cuius rci caussa dupliciter narralur. Lace- 
daemonii quidem aiunt, quum Sardes vehcretur cra- 
ter et prope Samuni esset, Samios, le cognila, iia- 



W. C L Ι ο, 83 

34, 48. 

λίγουσ-ΐί ως ίττίίτί vcm^yja-ctv οΐ a/yontg των AetKiSoii- 
μΛνίων τον ΚξηττίζΛ , {ττυνύανοντο Si Σλ^Λ? τί ku) Koci- 
ι5 <roy ηλωχίνοίΐ, Λττίοοντο τον aoyiTvioct iv ^ctfjiu, Ι^ιωτας 
Si ανϋοας ττοια,μΛνους ώ,Λ^ίίναί fxiv ίς το Ή^αΓον" τα,- 
%Λ ot ou> κ&Α α UTTOooy^voi λίγοίίν , Λτηκομ^ίνοι ίς 
^ΤΛξτψ i ως α>7ΤΛΐζί^ίίη<ΓΛν υττο Z^ctyAuv. 'ΛΟ,τΛ μ,ιν 
νυν τον Koifryjpct ούτως ί(τχ<ί. 

ΚβδΓσΌ? ^1 οί(/^Λοτων του xoYitry^ov, {ττοΐίίτο σΎξΛτηϊ'/,ν Ji 
ίς Κ.α,7Γ7Γα,^οκίην , ελττ/σ-Λ? Κίίταιοϊ](Γίΐν }ίυρόν τ€ κα,] 
τψ ΐΐίζίτίων ^υνα^ιν. ττα,ξΛα-κίυοίζο^Λνου Si KuciVow 
σΎΡΛτίυίσ-ζΑί ίττι ΤΙίοιτας , των τις Ax/Scav , νοαιζοι^ί- 
ο νος χ.ΛίΤΓζοίτ'ίξ,ν ίινοί,ι (το^ος, λτγο οι τα,υτης τ'ης γνωμ,'ής 
κλ) το ΚΛοτα ουνομ,Λ ίν AvSolc-i ίχ,ων, α-υηβουλίυιτί 
Κξθίσ•ω τα^ί' {oiivof^ot οι ψ ^avScivig') „ Ώ, βαα-ιλίΰ, 

Tibus longis advectos , eum intercepisse. Ipsi vero 
Saraii aiunt , Lacedaemonios craterem advehentes , 
quum sero venissent, etSardes expugnatas regemque 
captum esse comperissent, craterem in Samo insula 
vendidisse, priAatosque honiines suo aere eintuin in 
lunonis templo consecrasse : fortasse autem hos, qui 
eum Tendiderant, Spartam reversos , dixisse fuisse 
illum a Samiis vi ablalum. Ac de cratere quidem ita 
res se liabet. 

(71.) Groesus vero, quum ab oraculi sententia ab- 
errasset, Cappadociam bello invasit, Cyrum et Per- 
sarum potentiam eversurum se sperans. Dum vero bel- 
lum adversus Persas Croesus parabat, Lydorum ali- 
quis, qui et iam ante habitus erat sapiens, et ab hac, 
quam tunc dixit , sententia vel maxirae etiam nomen 
est adeptus, (Sandanis homini nomen erat) his vcr- 

F 2 



84 HERODOTI HISTOR. I. 

3, iir οΐΜ^^Λς τοιούτους (ΓΤζΛτίυίΤ^Λί τΓΛζΟ/τκ,ίυΛζίΛί , ci 
,y (Γκυτίνας μ,ίν ο,νΛ^υξί^Λς, (τκυτίνψ Si τψ άλλην ίσ•^η- 
,,ΤΛ φοζΐουοΊ' (TtTioncti Si ουκ οσΛ έ'ίελουσ•*, αλλ' ίο 
„ β<ΓΛ e^oL/cTi , χωοψ ίχοντίς τξηχιΐΥΐι) ττξος οι, ουκ 
,, οίνω SiccxQiQvrcti , άλλα, ύ^ζοττοτίουσ'ί' ου (τυκΛ St 
„ ίχουοΊ τξωγαν , ουκ αλΛο αγανον ουοίν. τούτο fjiiv 
» οη , ίι νικησ-ίΐς , τι (Τψίας ct.7reci^rj<ricti , τοκτι γί f/,tj αττι 
„jtt>jJ^£v; τούτο ^i, ψ νικη^νίς, f^cfjg o(rct α,γα^Λ άπο- 1 5 
,,βχλίίΐς. γιυσ-ΛίΑ,ίνοι yao των η^Λτί^ων αίγαύων , τη- 
5> ξΐί^οντΛΐ , ooSt ΰΙττωοΎο) κτοντΛί. ίγω fjuiv wv B-iolirt 
α^χού X^fJiVi οι ουκ ίΤΓΐ νοον ττοΐίουΰΊ ιΐίζσ-^ίτι ΟΎζΟ^ 
,,τίυίίτύα,ι ίττι Αυλούς. '^ ΎΛυτα λίγων, ουκ ίττίΐ^ί 
τον K^oiOOV. \\ίξ!Τ^(τι ycL^-, ττοιν Αχιοους κΛτΛίττξί'^Λ- ίο 
ηι truui, ψ ουτί αβξον > ούτί dyccuov ooSiv. Oi S'i Κλτγ- 

bis Croesum admonuit: Ο i^ex , inquit, tales acher- 
sus homines tu hellum paras , qui coriacen subliga- 
cula et ex cotno reliquam vestein gestant: qui co- 
mediint Jion quantum volunt , sed quantum habent, 
aspero solo utentes : adhaec 7ion vino utunliir , sed 
aquam hihunt : non ficos habtnt quas comedani , 
nec aliud honiun ullum, Hos igitur sii>e viceris , 
quid eis auferes , nihil hahentibus? sin victus fue- 
risj vide quot quantaque bona sis amissurus. No- 
stra eniin bona postquam degustaverint , nolent ea 
e manibus dimittere , neque se abigi patientur. 
Equidem nunc diis habeo gratias . quod Persis non 
in animum induciuit bello imadere J^ydos. Haec 
ille dicens , Croeso nou pcisuasit : [4υα)ηΛί8 vere 
dicta:] etenim Persis, priusquam Lyaos subegissent, 
nihil delicali, nihil Loni fuerat. (72.) Gappadoces 



w. C L Ι ο. 85 

35, 76. 

ΤΓΛ^όκαι ΰτΓο ΈλΛ'ηνων ^υξίοι ονοΐΛΟ,ξοντα,ί' io-ctv <5e οΐ 
^ΰξίοι ούτοι, το f^iv ■πξοτίξον η ΐΙίξσ-Λς Λξ>|α<, M>j- 
^ων κατηκοοι, τοτί c5i Κυ^ου. ό γΛζ ούξος ψ Tyjg Τ6 
5 Μηό'ικνίς Ά^χης >cct) της Αυλικής ο Αλυς TroTAf/^og' ος 
piu fc| Άο[Α.ίνίον ουξίος Sid Κιλίκων' ^Λ,ίτα, Si, M«Ti>j- 
νους ttiv iv hh^ ίχιι (αων , ίκ L• του ίτίξου Φξυ- 
γας' τΓΛζΛίΛίίΐόο^ΐνος όί τούτους, και ρίοον ανω ττξος 
βοξίψ civif^ov , Ivuiv f^iv ^νξίονς Κ.Λ7Γ7Γ»^οκας Λττίξγα» 
ΙΟ g'| (,ύωνυ^ου ^i, ΤΐΛΟλΛγονοί,ς. ούτω ο Αλυς ττοτΛίΑ,ος 
ατΓοτΛί^νίί (τχί^ον ττΛντΛ της Άΰ-ίης ταυ ΚΛτω ix. Βά- 
λ.Λ(τα'ν\ς της Λντίον ]\.υ7Γ()ου ίς τον ΓΜζίΐνον ττοντον. icrn 
Si Λυχψ ούτος της χω^ης τΛυτης α,ττα,α-ης' ι/^ηκος ο^ου , 
ίυζωνω Ανόξΐ τηντί η[ΧίζΛΐ Λνακημ^ουνται. 

'Έ.(ΤΤξΛτίυίτο ^e ο}ζ.ξοΊ(Γος ίττ) την Κ.Α7Τ7Γα,^οκίην των- j3 
όί ίΐνίΚΛ κ,Λΐ γης ι^^,ί^ω , 'π^οσ'Κτησ'ασ'ΰΛί ττξος την 

illi a Graecis Syrii nominantur. Fuerant autem hi Sy- 
rii, priusquam Persae obtinuissent imperium, Mcdo- 
rum potestati sxihiecti: tunc vero Gyro parebant. Li- 
nies enim Medici imperii et Lydici lluvius Halys erat; 
qui ex Armenio monte ortus per Ciliciam fluit, deinde 
a dextra Matienos habet, a sinistra Phrygas ; quos 
praeterlapsus versus boi^eara sursum fluens, ab altera 
parte Syrios Cappadocas , a laeva vcro Paphlagonas 
disiungit. Ita Halys fluvius omnem fere inferiorem 
disterminat Asiam, a mari quodCypro oppositum cst 
adPonturn usqueEuxinum; estque haec cervix totius 
huius regionis : l^ngitudinem quod adtinet itineris, 
expedito viro quinque dies insumuntur. 

(73.) Bellum autem Croesus Cappadociae intulit 
his de caussis : parlim quideni potiundae regionis 



86 HERODOTI HISTOR. I. 

ττίίτυνος ίων, κα,ι Ti(rct(r^ctt Β-ίλων ύττίζ Άσ-τυΛγίος Κ.υ- 
ξον. ΆστυαγίΛ γαο , τον ΚυΑ^Λξϊω , iovToe. Κξοίσ-ου 5 
fxiv γαμ,βξον y ^\.νι§ύύν Si βα,(ηλ•ηοι., Κυοο? ο Ί^Αμβυ- 
σίω KctTet(rT^i'<l/ccf.iivog ύχί , γίνομ•ίνον yct^-t/3^oV Κ(ΐοίΰ-ω 
ώοί. ^κυύίων• των νοι^ία^ων ίϊλη α,ν^ρων (TTctTiua-oLa-ex,, 
ΰ7ηζηλ&& ίς γην την ^Ιηαικην. ίτυ^αννίυί ^ι τον χοονον 
τούτον ΊΑη^ων \\AJct^ct^fig , ο Φ^αο^ίω, του Αψοκ^ω' cff ίο 
τους Ζκυΰας τούτους το f^-iv ττρωτον ττίξΐίΐπί ίυ , ως ίον- 
τΛς ικίτας ως τί ot ττιοι ττολΛου τΓο^οΐΑ,ίνος αυτούς , 
τΓΛί^Λς (Τψΐ τΓΛξί^ωκί την γλωα-τΛν re tKf^ccthiiv , tcoli 
την τίχνην των τοζων. χξονου όί YivofJiiVQv , κλι αΐίΐ 
Οοιτίοντων των ^κυύίων ίττ Λγρην, κα) cthi τι Οίξον- 1 5 
των, iccti κοτί (τυνψίί'/,ι tAnv σΌεας ι^,ηόιν νοοΎησ-αν- 
τας ^ί αυτούς Ktiv^ct χίξ(Τί , ο Κυα^Λοης ( ψ ycto , ως 

illiiis (lesiderio, qiiam siiaeadiiccre ditioni cupiebaf; 
raaxime vero, quod oraculo confisus ultioncm capere 
de Cyro Λ -ellet Asfyagis caussa. Astyagem enim, Cya- 
xaris ΠΙίιιπι , Croesi adfinem , Mediae regem , Cyrus 
Cambysis fdius bello victiim capfumque tenebat. Ad- 
finis auieni Croesi factus er^i Astyages hac ralione. 
Scytharura nomadum furma pcr seditionem in ter- 
ram Medicarn secesserat, quo tempore Medis inipera- 
hat Cjaxares, Phraorfac fdius, Deiocis nepos, qiii Sc}^- 
thas islos, iit supplices adveiiicntes, benignc exccpe- 
rat. Idcm, qiiuni eos magni faccret, pueros eisdem 
Iradidit, qui et linguam eorum e;^ sagiftandi artem 
addisccrent. Inieriecto tempore, qmini venafum scra- 
pcr exireni Scythae, et numqiiam iion aliquid adfer- 
renf , accidif aliquando ut nihil caperent : quos vaciiis 



w. C L Ι ο. 87 

36, 5. . 

SiiSih > οξγψ ΛΖξος ) τξηχίως ϋΛ^τα, ττψζσ-τη duKitij. 
οι ii , ταυτΛ ττξος Κυαζάξίω τταύοντίς , ως τε άνά^κχ. 

20 (τφίων αύτων ττίττονύοτίς > ίβουλίυσ-αν των ττΛξα, σ-φίαη 
Si^oLa-icofJiivuv τΓΛί^ν ivct ΚΛτακο'^Λΐ' (ΓΚίυασ-αντίς St 
ccCtcv ω(Τ7Γίζ iuka-etv κλ) τα S-yj^ict> σ-κίναξ^ν, ΚυΛ- 
|λ^€<" δούναι φίςοντίς, ως α,γξψ ^ηύίν' ^οντίς Si , τψ 
τΛχί<Γτψ κο^ίζίσ-ύΛΐ ττα^α, Άλυαττίο, τον Ζ,ι^υοί,τηω. 

25 ίς Έάζι^ις. τΟλίτΛ Kctt όη ίγινζτο. κλι γα^ Κυα'ζα,ΐίης 
κα; οΐ τταξίόνης ^Λίτυ^^ονίς των κ,ζίων τουτίων ίττΛοτΛν- 
το' κλ) οι 'Σ,κνύαι τΛυτΛ ττοίτιαταντίς , 'Αλναττίω Ικζ- 
TCCI iyivovTO. Merct Si ταύτα, (ου ya^ Sij ο ΆλυΛτ- ηί\ 
τ*ΐς i^iSi^ou τους ^κυύας ί'ξαιτίοντι Κυα^αοΰ) ττολί- 
αος τοΊσ-ι AvSolta-i κα) τοίσι M;jcFo<o"i ίγιγονα ίττ ίτια 
ττίντί' iv τοΊτι ττολλακις f/^iv οΐ M.iji^Qt τους Αυ<^ους 

LXXIII. ι8. οξγ,^ν οίκξος. ΔΙϋ οξγγιν ου χ ακ^β?, pusillo in- 
genio. 

manibus reversos Cyaxares, vir (ut lum ostendii) ad 
iram praeceps, aspere admodum et contumeiiose ac- 
cepit. Tumilli, indignesecuraacluni aegerrimefercn- 
tes, consilio habito decreverunt unum ex eis pueris, 
qui in ipsorum disciplinam dati essent, iii fiusta con- 
cidere, et eodem modo paratuni quo ferinara pararc 
consucvissent, Cyaxari tamquam feram a se capiam 
adferre, protinusque inde ad Alyatten,Sadyattis filium, 
Sardes sese recipere. Atque ita eliam, utilli decreve- 
rant, facta res est. Nam et Cyaxares, et qui cum eo 
crant convivae, carnes istas gustarunt ; et Scythae, 
perpetrato facinore, ad Alyatten supplices venerunt. 
(74.) Post haec, quum Alyaties repefenli Gyaxari 
Scythas Iradere nollet, bellum Lydos inter ei Medos 



88 HERODOTI HISTOR. I. 

ίνίκΥι<ΤΛν , τΓολλα,κις St οι AvSo) τους ^Ιη^Όυς' iv ^i , 5 
TCoLi ινκτο/ίΛΰίχί'ήν Tivcc ίττοι-ηο-αντο. ^ΐΛφίρουσ-ι §ί (τφι 
i-m Ίσ-ης τον 7roAif/,ov , τω ίκτω ιτύ (τυμ,βολνίς yivofxi- 
νν\ς., (τυνψίΐκί ως τί, της [Λ,ζ^,χ'/ις (τυνίσ-τίωσ-ης , τψ vifJt,i- 
ξψ ίίαστίννις νύκτα, γίνίσύα,ι. τψ Si ΐΑ,ίτα,λλΛγψ τα,υ- 
τψ της ηΐΑ,ίξης (^Λλης ο ΙΜιληΐτιος το1<τι Ιωσ-ι ττ^οηγο- ίο 
ςίνίτε icmrucci , ούξον ττρο^ίμ^ίνος ίνίΛυτον τούτον , iv ώ 
§η κ,οί) ίγινίτο η ιυίίτΛβολη. οι (^ί Αυ^οί τί Kctt οΐ Μ,η^οι 
ίΤΓίΐ τί αόον νυκτΛ αντί ηΐ^ιοης γινομΊνψ, της ι^Λχης τι 
ίτταυσαντο , yccii μάλλον τι i(r7riv<rciv_, koCi Λ}Α,φοτίροι 
ίΊξηνψ ίωυτοΊσΊ γίνίτύΛΐ. οΊ Si (τυμ^βιβασ-αντίς Λυτούς, 1 5 
\(ΓΛν ο'ί^ί, ^υίννίσ-ίς τί ο Κ/λ<|, κλι Αΰΐ,βννητος ο Bal•- 
Ιόυλωνίος ούτοι σ-φι και το οζκιον οι ο-ττίυιτα,ντίς γινί- 
(τύαι i<rciy, κ,α,] γα,^Α,ων ίττίζλλαγην ίποίηα-αν' 'ΑΛυΛτ- 

gesiii m est per quinque conlinuos annos : quo in bello 
Medi sacpc de Lydis, saepe vcro ciiam de Medis Lydi 
vicloriam letulerunt ; semel etiain nocturno quodam 
praelio dimicarunt. Scilicet pari utrimque fortuna bel- 
lum continuantihus accidit scxto anno, ut, postquam 
signa contulissent, iamque ferveret pugna, subito dics 
in nociem converteretur : qiiam diei niuiationem Tha- 
les Milcsius lonibuspracdixerat, hunc ipsum annum 
praefiniens, quo facla est illa immufatio. Lydi vero 
ct JMedi, quum loco dici subito nocteni ingruere vide- 
rent , pugnandi finem fecerunt, et aliquanto etiam 
niagis utriquc componcndae paci coeperunt studere. 
Auctorcsvero convenlionis hi eranf, SyennesisGilix, 
et Labynetus Babylonius; quibus rcm iirgenlibus fa- 
clura est, iitet foedus inter partcs parigcretur, ct mu- 
tuiim iungeretur matriraonium : decreverunt quippe, 



w. C L Ι Ο. Sq 

37, 33. ^ 

rict γα.0 \yvu(rcLv ^ouvcti τψ Β-υγατίξ/χ. ^^ςυψιν Άσ-τυα- 

2Q γύ τω Ιίυα,^οίξίω ττΛί^ί. ctvw γα,ο ΰΐναγκαίγις Ιΰ-χυοης 

συι^βάσ-ίΐς ](τγροΛί ουκ, ί^ίλουσ-ι (τυΐΑ,μ,ινίίν. Ο^κία οί, 

TTOltiTCtl TCtVTOL ΤΛ Ι^νίΆ Τοί TTiO Ti. ΕλΛψίς' iCCti ΤΓξΟς 

τοΰτοκτί , ίπίαν τους βξ^χίονοίς ίτητά/ΛωντΛί (ς τψ 
ομοχροίίψ , το ctlfxct άναλύχουσ-ι <χΛληλων. 

Ύοΰτον Svi ων τον ' Ρί.<ττυα,γΐΛ Κυ^ο?, iovrct ίωυτου j5 
^νίτζοττα,τοζΛ-, KciTcccTOixi/ciiUivcg ί^χζ οι αιτιψ τψ ίγω 
IV τύίΟΊ οτΓίίτω λογοκΓΐ σ-ηι/^χνίω. τλ K^oicrog ίττιμί^^ 
(pofjLivog τω Υ^υοω , \ς τί τα, χξησ-τηξίοι, ίττίμ,τη , ίΐ 
■ 5 (ΓΤξΛτίυνιτΛί ίττ) ΥΙίξίτας, κλ) ^η και Άτηκ,ο/χίνου χρ'ή(Τ- 
Ι,ιου κιρϋηλου , ίλττιο-ας ττοος ίωυτου τον xovjiTf/^cv ίΐναι, 
((Γτ^Λτίυζτο ίς τψ ΥΙίξσ-ίων μ,οίοψ. 'iif Si Λττίκίτο ίπΐ 
τον Αλυν 7roToufA,ov Ο Κ^οΤίΤο? , ΤΟ iv^iiJTiv , ύύς [ΐΑ,ίν ίγω 
λίγω^ ΚΛΤΛ ΤΆς (ουσα,ς γίφυξας ^ίίβίβα,σ-ί τον (ττξΛ- 

ut Alyaties filiam suam Aiyenin Astyagi , C^^axaris 
filio, daret uxorem. Nam absque firmo necessitudinis 
viiiculo non solent conventiones firmae manere. Foe- 
dus autem sanciunt hi populieodem rilu atqvieGraeci, 
nisi quod praeterea brachia incidunt svimma in cute, 
et sanguinem mutiio lingunf. 

(75.) Hunc igitur Asfyagen , avum suum niater- 
ternum, Cyrus regno deiectum in sua potestate Xen^- 
bat, eam ob caussam quam in sequentibus exponam. 
Quo nomine Croesus ei infensvis, ad oi^acula iniserat 
qui consulerent an bellum Persis inferret ; et ambi- 
guum responsum nactus, ralus sibi faAcre responsum, 
expeditionem in Persarum ditionem suscepit. Ubi 
Yero 2iaHalyn fluvium pervenit ^'roeiwj, deinde, ut 
ego quidem aio, pontibus eis, qiii ibi erani, copias 



90 HERODOTI HISTOR. I. 

τον' ως Si. ο ττολλος λόγος ΈλΛψων, ΘλΛ^? οΐ ο Mt- ίο 
λνιο-ιος ^ιίβίβοίσί. αίττο^ίοντος γα,ξ K^o/o-ou οκως οΐ oicc- 
jOYiiTiTcii τον 7ΓοτΛ[Α,ον ο στρατός y {ου yct^ όη ίινα,ι κα> 
τούτον τον χοονον τας γί^υ^Λς τΛυτΛς,) λίγίται τταυ- 
ξίοντΛ τον QctAtjv iv τω (ΓΤξΛτοτΓί^ω ) ττοιησ-Λΐ Λντω τον 
TTOTctfxov, ίζ, ΛζΐοΎίφίς χίΐζος ρίοντΛ του ού^λτοιΙ , Kcti 1 5 
iK ^ί^^ίς fiuv' τΓοιηοΌ,ι Si ώ^ζ. α,νωΗν του (ττξοι,τοτη^ου 
df^otfA^ivov , ^ιωξυχΛ βα^ίψ ο^υσ-ίΤίΐν, α,γοντΛ μ,ψοίΐ^ΐΛί 
οκως^ αν το στξο,τοτη^ον Ι^ρυμ,ίνον κατά νώτου Κάβοι y 
τΛυτη KcLTOL τψ όιω^υχα, ίκτ^Λποι^ινος ΐ'λ, των αοχα,ίων 
ραβίνων, Ktz) αύτις ττΛξΛΐ^,ίΐβομ,ίνος το <ΓΤξΛτο7Γ£^ον , {ς 2ο 
ΤΛ d^xaucn, ίσ-βαλλοί. ως τί , ίττίί τί και ίσ-χία-ύη τα- 
χκττΛ Ο ΤΓΟτΛμ,ος i ajjL^DoTi^ όία[όατος ίγινίτο. οι οι 
ΚΛί ΤΟ τΓίΧ,ξΛΤΓΛν ΛίγουσΊ και το αοχαιον μι^οον α'^οζη- 
ξανύηνα,ι. α,λλα τούτο [^ίν ου ■n-oo^kfA,cci' κως ya^ οττίίτω 

traduxit ; ut vero vulgo Graeci narrant, Thalcs eas 
Croeso traduxit Milesius. Dubitanle enim rcge quo 
pacto flumen transmilterent copiae ( necdum enim eo 
temporc pontes hos exslilisse) Thaletem aiunt, cum 
in caslris adesset, effecisse ut flumen, qiiod a laeva 
exercitus fluebat, a dexfra etiam flueret. Effecisse au- 
fem aiunt hunc in niodum : exorsum ab ea fluvii parte, 
quae supra castra erat, altam elibdisse fossam, et lu- 
nata specie iia duxisse, ut, poslquam castra ad flu- 
vium locala circuisset a tergo, flumen illac ex prii;lino 
alveo pcr fossam aversum, ct castra rursus praeterlap- 
sum, in pristinum alveum influeret. Ita, siraulatque 
divisum fuisset flumen , ab utraque parte permcabile 
factum csse : nonnulli vcro etiani aiunt, pristinum 
alveum prorsus exaruisse. At milii quidem hoc non 



W. C L Ι ο. Qi 

38, 6q. 

■ποξίνοι^ίνοί ^ίίβ'/,(ΓΛν αυτόν') K^oicrog ^ζ, (τηίτί Stct^ccg jo 
(τυν τ 2 (ΓΓξα,τω Άττίκίτο της Κ,αι,τΓΤΓα^οκίνις ε'ί τψ Γΐτε- 
ξίψ κοίλίθ[χίνψ' 'ή Si ΤΙτίςίη icrri της χούξης ταύτης το 
Ισ-χυζότατον , κατά. Έινωττην ττολιν την iv Εΰ'ζώω ττον- 
5 τω ι^άλιστά κη κ,ίίΐ^ίνη ίνύαυτα ίΰττ^ατοτη^ίυζτο , 
φύίίζων των 'Σνξίων τους κ,ληξους. κα\ ύλι fjbiv των 
Υντίρίων την ττολίν , κα) ψι^ζο,ττοοίσ'ατο' ί'ιλί oe τας 
τηοιοικιόας αυτής τταητας Ζ,υζίους τί , ουόιν ίοντας αι- 
τίους, ανάστατους ίττοίηο-ί. Κυ^οί J'e αγίίξας τον ίωυτου 

10 στςατον , 'Acit τταοαλαβων τους (Α,ίτα^υ οίκ,ίοντας τταν- 
τας, ψτιουτο ϋζοίτω. ττζίν Je ΙΗλαυναν οξ(Α,ησ•αί τον 
(ΓΤξατον , τημΑ^ας κήρυκας ίς τους ' \ωνας , ίττ&ίξατο 
σφίας ατΓοΙίξοίσΌυ αττιοΎαμ^ίναι. Ιωνίς yAvvuv ουκ ίτηι- 
S-OVTQ. Κυξος ^ί ως αττίκίτο , και αντίο-τξατοττίοίυσ-ατο 

ι5 Κ^ο/σ-α;, (νύαυτα ίν τ^ ΙΙτε^ /y χωξ\^ ίττίΐζωατο κατά το 

persuadent; quo enim modo, quum reversi sunf , flu- 
inen transierunt ? (76•) Croesus igitur, superato 
cum copiis fluvio, in eam Cappadociae pariemperve- 
jiif, quaeP/e/V(2nominatur,estque totius huiusregiortis 
pars validissima , ex adverso fere Sinopes ad Pontum 
Euxinum sita. Ibi casfris posiiis, praedia devastavit 
Syriorum, et oppiduin Ptcrionim cepit, in servitu- 
temque redegit: cuncfaque eiiam finilima cepit op- 
pida , Syriosque nihil commerilos funditus eveiiit. 
Tum Cyrus , coacto exercitu , adsumtisque omnibus 
qui in niedio incolebant, obviam Croeso ivit. Prius- 
quam autem educere institueret copias, caduceatores 
ad lones misit solicitandos ut aCroeso deficercnt. Et 
lones quidera non paruerunt : Cyrus vero ut advenit, 
castra Croeso opposuit^ et ibidem iri lerra Pteria va- 



92 HERODOTI HISTOR. I. 

7Γί(Γο:των α,ιχ,^οτίυων ττολλων , τίλος ου^ίτίζοι νικ-ησ-Λν- 
τίς oii<TTv\(rctv , νυ'Λτος ίττιΑοουσ-ης. κλι τλ [Λίν ούρλτο- 
yriSat a.fj(,'^oTi^a, ούτως ηγωνίοΆτο. 
77 Κοΰίίτος Si, f^if^^uiig κ,ΆτΛ το ττληύος το ίωυτοΰ 
arT^ctrivfA^ct' yjv yoco οΐ ο (τυι^ί,βΛλων (ΤΤξΛτος ττολΚον 
ίλΛ(Γ<Γων ij ο ]ζ.υζου' τούτο fjiifxOUiig , ως τ^ v(m^ui>f 
ουκ ίτΓίίζοίτο Ιτηων c Kum?, ο,ττνιλΛυΗ ίς τας Z^aoSigy 
iv νοω ΐχων, ττΰί,ρΛχ,αλίσ-ας μίν ΑίγυτΓτίους κλτλ το 5 
οξκιον , {ίττατιο-α,το γα^ κα) ττοος ' Au,ct(riv βασ-ιλίνον- 
ΤΛ ΑϊγυτΓΤου (τυιχμ,Λχίψ ττξοτίξον ηττίζ ττ^ος AuKiSctl•- 
(ιονίους,) ιχιτΛτηίΑ/^Λμ,ίνος St κλι ^^βυλωνίους , {κοά 
γαξ τΓξος τούτους αυτω ίττίττοιητο (rv[XfJt,ctxiv\ ίτυξαν- 
νίυί Si των ^χβυλωνίων τον χξονον τούτον Α.'^βυνητος') ιβ 
ίτΓΛγγίίλΛς Jg koCi Αακί^Λί/Α,ονίους ττΆζίϊνΛΐ ίς χοονον 

lido impef U vires invicem tentarunt. Acri praelio com- 
niisso , nmliis iiliimque occisis, ad exlremum , cum 
iiox ingrueret , neutram in parteni inclinante victo- 
ria disccsserunf. Ef huiic quidein iii modum ulerque 
exercitiis piigiiavcrat. 

{jj.)Croesus vero, copiarum siiarum accusans pau- 
citatem : iiam miiitum eius, qui conflixerant , mulio 
mixior, quam Gyri , numerus fuerat: hac rationc in- 
ducius, qiium postridie eius diei Cj^rus a.dgrcd'i illum 
non conaretur, Sardes reversus cst , babens in anirao 
et Acgypiios evocare ex foedere; quoruni cum rege 
Amasi, prius quam cumLacedaemoiiiis, foedus iiiie- 
rat: el Babylonios arcessere; (nam ct cum his socie- 
lafeiii aimorum pcpigerat; rex aulem per id (cmpus 
Babyloniorum Labjnetus eral:) etLacedaemoniis de- 



w. C L Ι ο. ο3 

38, 92. ^ 

Οψα)/' α,λΙ(ΓΛς τ€ ^η τούτους) κ,Λΐ τψ (ωυτου συλλί^ας 
στξΛτιψ, ίνν,ιωτο, τον χα^^ωνα. τταξας^ cty^ct τω Vj^i 
στοΛτίυίίν ίττι τους Ιΐίξσ-ας. και ο ^sv, τα,υτΛ ψξο- 

ι5 νίΟύν i ύύς ΛΤΓίΚίτο ίς τ&,ς Ζ^οί,ξόίς , £7rif/,7re κ,'ήουκας κ,Οτ- 
ΤΛ τας σ-υμ^Α,αχίΛς, ττξοί^ί οντάς ις 7η[Λ.7Γτον fX-yjVcc ζτυλ- 
λίγίσ'ύα,ι {ς 2ito^$•, τον St ττΛζίοντα, kcu μ.οίχία-Λ^^ίνον 
στ^Λτον ίΐζξΰ-νκΓΐ) ος ψ αυτού ζίΐνικος) -η-αντΛ Λτηις^ 
SniDCiSa/ri' ου^Ά,μ,όί ίλττί(τας ^'ή κοτε λ^λ οίγωνισ-α,- 

20 ^ίνος ούτω ■πα^Λττλ'ήσ-ίούς Υ^υ^ος iXcttni im ^αο^ις. 
ΎαυτΛ ίττιλίγο^ιζνω 'Κξοίσ-ω το ττξοασ-τίΐον ττοίν ο^ίων 78 
iV£7rAr](ru?j. φΛνίντων Si Λυτιων, οΐ Ίπττοί {/,ίτιιντίς τα,ς 
νο{Α^Λς vsfjt^iiruai , φοηίοντίς κ,Λτησ-ύιον. ϊ^οντί σε τούτο 
}ίζθί(τω, ωίττΓίζ η,άΊ ήν, ί^ο^ζ τιοας ίΐναι. α,ΰτίκΛ Si 
5 6^6^Μ.57•ε 3-ί07Γξ07Γ0υς ίς τους ί^ηγητίας ΎίλΐΑ,η<τ<τίύύν. 

nunciare , ut ad definitum terapus adsint : denique 
hisce coniunctis, suisque ipsius copiis contractis, con- 
stituerat, simulatque praeteriisset hyenis, primo vere 
expeditionem iri Pcrsas suscipere. Haec ilie animo 
agens, ut Sardes veiiit, nuncios misit ad socios , qui 
illis edicerent, tit ad quintum menseni Sardes conve- 
nirent. Praesentem vero exercitum, qui cuni Persis 
pugnaverat, qui ibi aderat mercede conductus, om- 
nem dimisit dispersilque; nequaquam ratus fore, ut 
Cyrus, qvii ita aequo Martepugnasset, adversusSaides 
copiassuas duceret. (78.) Haec dum secum repulat 
Crocsus, suburbaiia omiiia serpentibus impleta sunt: 
quos equi, ut adparuerunt, omisso consueto pabulo, 
frequeutes deglutiebant. Id Croeso cernenti yisum 
est, ut erat, esse portentum : itaque e vesligio niii.it 
qui haruspiccs con^ulerent Telmessenses. Sed consui- 



94 HERODOTI HISTOR. I. 

dTiKOfJLivoKn Si τοίσι Β-ΐοττ^οποκτι y και μΜ^ουαΊ ττρος 
ίΑμ,τ.σατίων το CfiAei a-yjfA,ctiviiv το τίζΛς , ουκ, iiiyiviro 
K.^jicra άτταγγίΐλοίΐ. ττξΐν γαυ η οττίτω (τ^ίας dvcty- 
ττλωσ-αι ίς τας Χοί^Λ? , γιλω ο Κ.ροισ-ος. Ύιλμ,•/ι<Γ(Γίΐς 
fxiv τοι ΤΛοί. ίγνωίΤΛν, (ττ^Λτον α,λΧο^ζοον ττξΟίΤίίοκιυ,ον ίο 
ίΐνα,ι ]S.ooi(rci) ιττί τψ χωοψ, ccTTiKoyAvov όί τούτον κοί- 
Tcta-T^i\yi(rdcti τους ίττιχωοιους λίγοντίς oQiv iivcci ytjg 
TTcu^ct , ίτΓΤΓον (^i , ΤΓολίΐ^ίον τί κΰά iTTyjAvSci. Ύίλ^^ητ- 
(τας fjt^iv νυν ταύτα ϋτπκξίνΛντο Ι{.Ρθί(Γω γ,^η ι^λούκοτι, 
ovSiv κύύ ilSoTig Tm tjv τπο) ^u^^^ig τε κα) clvtov }^ooi<rov. 1 5 
79 ΚυίΌζ• hi , α,υτίκα ατηλαυνοηος Κ.οοί(Γου ι^ίτΛ την 
Ι^οΐ'ΧΨ τψ γίνομ,ίνψ ίν τνι 11τε^<>), fxccbouv ως ουτηΚοι^ 
<retg (Α,ίλλοί K^o/iroj SicKTKiSciv τον (TToetTOV , βουλίυο- 
fjiivog ίυξκτκί τΓξηγ^,Λ cl iivxi ίλαυνίΐν ως ^υναιτο tol- 
χιστα, ίττϊ τΛς Χαολ?, ττξΐν η το StvTi^ov άλκτ^ψΛί των 5 

toribusTelmessum profectis, ibique quid significaret 
prodigium edoctis, non coiitigit, utCroeso renunciare 
responsum possent ; nam priusqiiam Sardes renavi- 
gassent, captus Croesus erat. Atqui Telraessenses ita 
censuerant, exercitmn peregrinum ingressurujn esse 
terram Croesi^ et incolas oppressurum : serpentes 
enim, aiebant, csse terraefilios; equos autem, ho- 
stes et advenas. Et haec quidem responderunt Tel- 
messenses Groeso iam capfo , sed nescii adhuc ipsi 
quid Sardibus ageretur aut quid Grocso accidisset. 

(yg.) At CjJ'iis certior factus, Croesum, quiim con- 
tinuo post pugnam in Pteria pugnatam copias suas 
domum reduceret, decrevisse post redilum dimittere 
copias, consilio inito intellexit e re sua esse , quam 
celerrime posset adversiis Sardes ducere, priusquam 



w. C L Ι ο. ο5 

39, Qi. ^ 

Αυ^ων τψ Suveif/,iv. ως Si οι τΛυτΛ iSo^i, χλ) Ιττοίίΐ 
ΚΛτα, τα,χος. iAcKTcng γΛξ τον στ^ατον ίς τψ Λυάιψ, 
Λυτός αγγίλος K^OiVo) ίληλυύίζ. ίνύαντοί, }ίζασ-ος Ις 
ΛΤΓΟ^ιψ τΓολλψ ΛΤΓίγμ,ίνος, ως οι ττα^α, όοζΛν ιο-χι τα, 
ΙΟ 7Γξηγ(^ΛτΛ V} ως αυτός κατίόοκίί, of /^ως τους Ινυόους 
i^^yi ίς (Α,αχψ. ψ §ί τούτον τον χρονον ίύνος ου^ίν ίν 
τϊί Ά(γ/>) ουτξ. αν^ζϊίοτίξον , ουτί α,λκΐ(^ωτίζον του Αυ^ίου. 
yj Si ι^αχ'ή (τΟίων ψ α,π Ίττττων > ^ου^ατα τί ίφοξξ,ον 
υ,ιγαλα, και αυτό) lcrav ιτττηυίίτύαι οίγαύοί. 'Ες το 8ο 
^iStov Si (τυνίλύοντων τούτο το ττζο του αοΎίος (στι του 
^α^^ιψου , ίον fxiya τε και "ψιλον , ( λα <Jg αυτού ττο- 
τΛ\λ.οι οίοντίς και άλλοι και Ύλλος (τυρ^ηγνί/σ-ι ίς τον 
5 fjLiyi<nrov , καλίο^^ίνον Si Eof^ov , ος ε'Ι ου^ίος Ιζου Μ??- 
τξος Δίΐν^υΐΑ,τινϊΐς ρίων, ίκ^κ^οΊ ίς ^αλασ-(ταν κατά Φα)- 
καίψ τΓολιν^ ) ίνύαυτα ο Κυξος ως ίΐι^ί τους Αυλούς ζς 

Lydorum copiae riirsus colleclae essent. Atque, ut 
ei visum erat, ita pz-otinus fecit. Nana exer ifiim in 
Lydiam ducens, ipse nuncius Croeso advenit. Ihi tum 
Croesus in magnain consilii inopiam adductus, quuin 
longe secus atque exspeciaverat res cecidisset, tamen 
Lydos in praeiium eduxit. Erat autem ea aetate nul- 
lus Asiae populus fortior, nec magis strenuus, quani 
Lydius. Pugnandi genus erat ex equis; hastasque ge- 
stabant praelongas, et equitandi inprimis eraniperiti. 
(8o.) Gami3us, in quo concursum est, antc urbeni 
Sardianam iacet, magauset nudus: quem perilueiites 
cum alii amnes, tum Hyllus, perrumpvint oranes in 
eum qui maximus est , cui iiomen Hermus ; qui , e 
monte Matri Dindyinenae sacro ortus , in mare se 
cxonerat iuxla Phocaeam urbem. Hic ubi \aydLOi, ad 



96 HERODOTI HISTOR. L 

/ΧΛχψ τΛσ•(Γομ,ίνους , κ,α,τΛροωό'/ϊα-κις τψ ιττττον , ίττοίησ-ί, 
'Ai^TTctyoL» ύπο^ΐξ^ίνου dvdfjog Vilrrjou, roiov^i. ocrcti τω 
στζΛτω τω ίωυτου ίττοντο (τιτοψοζοί η kcii CKivoOoiJQi ίο 
κά}Α,Υΐλοί , rctvTug ττΛίχας αλίσ-ας , ζΛΐ οίτηλων τ«. α,χ^Λ, 
uv§()cf.g ίτΓ Λυτα,ς ανίβητί iTTTrccScc (Γτολγ,ν sVscTTaA^e- 
νους. (ΓΚίυά,ατα,ς Si αυτούς , ττοοσ-ίταζί τ'/ίς α?\Λης (ττοα- 
τίης TT^oiivcti ττξος ττ,ν K^c/criv ίτητον , τ^ Se κo(,μ,r^λJω 
ϊτΓίτύΛΐ τον ΤΓίζον στ^Λτον iKiAivi' οττισ-^ί Si του ττίζοΰ 1 3 
£^6ΤΛςε τψ 7ΓΛσ•αν ιττττον. ως όί οι ττα,ντις όΐίτίτΛ- 
χοίτο, τΓΛ^αίνίσ-ί των y.iv α,λλων Αυ^ων fxvj (pu^ofjt^i- 
νους , κτίίΥίΐν τταντα, τον ξ,ΐΑ,τΓοόων γίνομ>ίνον , Ά^οοκτον οί 
αύτον f^y; κ,τίίνίΐν , f/^^Si ψ σ•υ?^Λ(/,βανο[χίνος α/χ,υνηται. 
ΤΛυτΛ fJLiV 7ΓΛμα,ινί<Γί. τΛς oi κ,ΛίΑ,ΫΐΑους ιτα^ί ecvTict 20 
της 'ΐττττου , των^ί ίίνίΚίν' iutfxyihov ίππος ΟοβίίτΛΐ, καά 
ουκ ΛνίχίΤΑΐ ουτί την ιοίην Λυτής οοίων, ουτί την οο^^ην 

pugnandum instnictos viclilCj'r//j, reformidans equi- 
tatum , monitu Harpagi Mcdi , tale iniit consilium. 
Coactis omnibus quae exercitum ipsius sequebantur 
camelis , vel frumentum vel vasa porlantibus, sarci- 
iias detraxit, et virosimposuit eqiiestri cultu ornatos: 
quibus ita iiisfructis praecepit , ut caeteras copias 
praeirent adversus Croesi equitatum; peditatum vero 
iussit camelorum aciem siibsequi; denique post pe- 
destrem aciem equitatum omncm locavit. His omni- 
bus ita ordinatis, cdixit rie cui parcerent Lydorum 
caeterorum, sed occiderent cunctos qui resisterent, 
Croesumxevo ipsum non occiderent, ne si captus qui- 
dem repuijnaret. Hocimperiinn dedit. Camelosautera 
adversus equiiatum instru.xit hac de causia : camclum 
equus reforuiidat , adeo quidem ut nec spcciem eius 



w. C L Ι Ο. 97 

4o, 5-2. 

ο(Γφζοίΐνομ>ΐνος. αυτού Sv] ών τούτου ίΐνίκίν ιαοΌφιστο, 
ΐ]/Λ τω ]\.^:)ί(τω Άχοηιττον ϋι το ιτττηκον , τω ό'ή τι κ,Άΐ 

25 sV£i%e ίλλά.μ,•^ίσ-ύΰ(,ι ο AυSoς. ως Si κ,Λΐ συνι^ίσ -ctv ις 
τ'ήν [ΛΆχην, ίνθΛυτα ως οα-ψξΛντο τάχιστα, των 'Λαμνι- 
λων οι 'ιτΓΤΓΟί , και ίΐ^ον αύτας , οττίσ-ω ανίΟΎξίφον > 
^ιίφίαοτό τί τω Κζοίοτω η ίλττίς. ου f^snoi ο'ί γί Αυ- 
^ο) το &νύί.ΰτίν SiiAo) Υιταν' αλλ', ως ϊ^α^ον το γινο- 

Sof^ivov, ατΓούοςόντίς οίττο των 'ίττττων, ττίζο) τοΙοί ΙΛίΟ- 
α-^β-ι (τυνφαλλον. χοονω §ι , τηοΌντων αμ,φοτίρων ττολ- 
λων, ίτζάττοντο οι AvSoi. κατίίληύίντίς ^ί ίς το τίΊχος, 
ίτΓολιοοχ,ιοντο ύττο των ΊΪ\.ΐΡ(Γίων. 

Ύο1(Γΐ fA>iv §η κατίσ-τηκα ττολιορκιη. Κοοϋσ-ος ^ί ί^ί5-8ΐ 
κίων οΐ χοονον ίτΓΐ ΐΑ,ακξον ί(ηο•ύαι την ττολιοζκίην , 
ίΤΓίΐλ,ΤΓί ίκ του τίΐχίος άλλους αγγίλους ις τας σ-υ^/τ- 
[Jt>aχιaς. οι /λ6ι/ γαζ ■πξοτίζον όΐίτη^^ποντο , ίς ττί^Α,τττον . 

intueri, necodorem percipere sustineat: ob id ipsum 
igitur rationem istam inierat. iit Croeso inutiles esseut 
equestres copiae^ quibus vel maxime se praevalituium 
Lydus cogitaverat. Atque etiam, postquam adpug-nam 
concursum est, ibi tum equi, siraulatque olfecerunt 
camelos conspexeruntque, protiniis retro se averte- 
runt , et elusa Croeso spes erat. Nec vero idcirco Lydi 
continuo abiecere animos; sed, re cognita, ab equis de- 
silientes, pedibus conflixere cum Persis. Postrenio ve- 
ro, multis utrimque caesis, in fugam versi sunt Lydi: 
itaque intra murum compulsi, obsidebanfur a Persis. 

(8i.) Dum vero obsidionem parant Persae, Croe- 
sus in lorigiiis processuram obsidionem ratiis, alios 
ex arce nuiicios miltit ad socios. Nam qui prius di- 
missi erant, bi ad co'€\xnauva.Sardes quintum mensem 

Herod. T, I. P. L G 



98 HERODOTI HISTOR. I. 

μψίΧ, ΤΓξοίξίοντίς σνλλίγίο -ucci (ς ^aoSig' τούτους Je 5 
i^iTTiy^TTi , τψ τΛχί<Γτψ Stic-Sai βοηβίίΐν , ως ττολιοο- 
82 moiJiiVQV K^o/o-fit;. '£? τί ^-ή ώ\) τα,ς αΧΚΛς έχε^ττε 
σν^μ,οιχί'Λ.ς, κλι ύ•η κα) (ς Acty,iScti[jt,cvot,. τοΙοί St και 
uv~Oi<ri τοίίτι Ζ^'^ΛζτΐΥίτνισ'ΐ κα,τ α,υτον τούτον τον χοονον 
α-υνί•:τί7Γτωκα ίοις iov(rct ττξος Άογίίους , ττίξί χω^ον 
KctAio[^iVcv 0υζίνις. τας γαο θυσίας ταυτα,ς , ίουσ-Λς 5 
τνίς Άογολί^ος (^οίοης , ατΓοτΛμ,ομ-ΐνοί ϊσ-χον οΐ Αακί^Λΐ- 
ΙΑ,ονιοι. ψ Si Kcu η ι^ίχοί JS\cf,Kiuv η ττι^ος ίσ-τπξψ Άο- 
•^ίίων ■> Υΐ τι iv T>j 'ήτηΐζύύ χωοη , και η 1\ϋ5>;ρ<ί; ννιατος, 
KcCt CU λοιτΓΛί των νΥισ-ων. βοηβ*ΐ(ταντων Jg Άογίίων τίί 
tr^piTi^yi dTroTOLy.vojxivn i iv^ctvTcc (τυνίβηιτα,ν ίς λογούς la 
(τυνίλύοντίς , ως τ& τ^ιψ,ίοσ-ίους ίκατίοων f^axiccttructi' 
οκοτίροι α UV TioiyiVMVTUi , τουτίων itvui τον χοονον το 
•Si. ■η-ληύος του στζο,του ώποι.ΚΚΛ<τ(Τΐα'^Λί ίκατί^ον ίς την 

edixerant : nunc hos dimisii oraium , ut quam celer- 
rime auxilia sibi mitlerentur , quippe ab hostibusob- 
scsso. (82.) Igitur cum ad alios socios misit , fum 
ad Lacedaemonios. Per idem vero lempus ipsis eliam, 
Spartanis acciderat , ut conientionem haberent cum 
Argivis, de loco cui nomen Thyj'ea. Hasce qiiippe 
Thyreas , quum. essent Argolicae ditionis , Lacedae- 
moiiii Argivis ademtas fenebant. Efenini Argivorum 
ttiam erat ad Maleas usque regio ad occasuin sita, 
cum in conliiiente, tum insula Cytheria , reliquacque 
insulae. Igitur quum ad opem feicndam ademto suo 
territorio adcunissentArgivi, in colloquiiim ibi con- 
Yenerunt cuni Lacedaemoniis, pactique sunl, ut tre- 
centi iitrLTnque pugna7ent, et . iitri superiores ex- 
eessissent , eoriim regioforef : Teliquus autem exer- 



w. C L Ι ο. 99 

ίωυτου , f^yM ττΛοΛ'χΙνίΐν Λγωνιζομ,^νων , των^ί ιΐνικίν^ 
ι5 iW u^yj τΓΛζίοντων των ΰΤζΛτοτι-ίΟζύν , ο^ωντίς οι ίτίοοί 
i(r(rovy.ivQvg τους (τΟίπ ρους , ίτταμ,υνοΛν. Xuv^g^evoi ών 
ΤΛυτΑ , Λ7ΓΛ?Ο^Λσ•(Γοντο' λογαοζς Si ί'ΛΆΤίούύν uVo- 
λ^ιφύίνης (τυνίβαλλον. μ,α,χοΐΑ,ίνων §ί (τΟιούν, ^cci y,- 
vouivuv ΙτοτΓΛλιων i ύτηλίίτΓοηο e| dv^mv ί^Λκοιτίων 
20 τοιίς' Άογίίων f^iv , Άλ:ί-ήνωο τί κα) 'X.ocy^iog' A.ci^i- 
Setii^oviouV Si , 'Ο'-ρυΛ^ης. vTnAu^Sricrciv Si ούτοι νυχττος 
ίΤΓίλύουιττις. οι yAv Svj ^υο των 'Αβγίίων, ως viviic^KOTigt 
ihov (ς το'ιίογος' ο Js των Αακί^Λΐΐλ,οι/ίων Όύξυαοης, 
(Γκυλζυσ-ας τους Άογίίων νίκ,οους , κ,Λΐ 7Γζθσ•(^οΰησ•Λς 
25 τα, 'ottAcc τΓξος το ίωυτου (ττζΛτοττί^ον , ίν τ^ τα^ίΐ 
ίΐχί ίωυτον. ^ί[^ίοη σε όίυτίοη ττο^ξ-ηα-αν ττυνί^Λΐ'ο/ιΐίνοι 
etfJt,^OTiooi. τίως fiiv ο'ή Λυτοί αοΛΤίοοι i^oLcrcLV viVLoLv 
Κί'γοντίς , οι [^ίν, ως ιωυτων ττλίυι/ζς τηοιγίγονοίΟΊ οι 

citus utrorumque domiirn discederet, nequepraesto 
esset dum illi piignarent ; ea scilicet caussa , ne , si 
adesseut, partisucciimbenti auxilium sui ferrent. Ilis 
con\-entis digressi sunt; selecti vero ex utrisque relicti, 
cerlamen inienint : qui qiium aeqvio marle pugnassent, 
ex sexceiilis tres omniiio reliqui fuere ; ex Argivis 
Alcenor et Chromius, ex Lacedaeraoniis Othryades. 
Hi quum interveniente nocte superessent, duo Ar- 
givi, ut qui vicissent, cursu Argos repelierunt ; Lace- 
daemonius vero Olhryadcs, spoliatis Argivorum cada- 
veribus, armisqiie in ipsius castra delatis, in statione 
mansit. Postridie iitriqiie, re aiidita , adveiieie: ac 
statim quidem utrique, vicisse se , confcndebant; Ar- 
givi, dicenfes suoruni pliires supei^fuisse ; Lacedae- 
monii vero. illos profugisse deraoiistrautesj iw«w 

G 2 



loo HERODOTI HISTOR. I. 

Si, τους f^iv άτΓο^^Λίνονης τηΟίυγοτας , τον Sz (τφίτι- 
ξον TrctoctjXiivuvTcc , και (τκυλίυσ-αντΛ τους Ικίίνων νί- 3ο 
Κξους. τίΑος οί , εκ της ίριοος (Γυι/,7Γί<Γοντίς ίΐ^Λχοντο 
7Γί(Τοντύύν Si Kcu α,ΐΑ,φοτίΡΰύν ττολλων» ίνίκων AccKi^ui- 
fjLovioi. Άογίίοι [/Λν νυν λτγο τούτου του χοονου ΚΛτΛ- 
KiiocLy^ivoi τα,ς κ,ίψαλοίς , ττοοτίοον ίττΛναγχ,ίς κο/^ωντΐς, 
ΐττοι-ήο-Λντο vof^ov Τ6 kch ΚΑταζην^ fxvi ττξοτίοον <Τξί'ψίίν 3» 
Kcf^^v Άογίίων [Α,' /iSivcc, f/y/jSi. τα,ς γυναίκας (τΟι χξυ- 
(Γο^οζ'ήσ-ίίν , τΓ^ιν ά,ν 0υοζας ανασ-ωσ-ωνται. Αακίι^αι- 
μονιοί σέ τα εναντία τούτων timo vof^cVt ου γαο κο- 
μ,ωντζς ττ^ο τούτου , αττο τούτου •Λ0(/,ο(,ν• τον σε ίνα λε- 
γουσ-ι τον 7Γίξ^λi^φύίvτa των τζίηαοα-ίων t Ό^ξυα^ίψ, αϊ- 40 
σ-χυνομ,ίνον α,τΓονοσΎίϋν ίς Ζ,τταξτψ , των οι (τυλΚοχι- 
τίων ϋϋΟ^αομ,ίνων, αυτού fj^iv iv τ^σ•; Quueyja-i κατα- 
83 Χξη<Γαΰ'ύαί ίωυτον. Ύοιουτων ^t τοί<η Ζ^ττα^τιητί^οΊ 

vero perstitissey et cadavera spoliasse Argivorum, 
Adextremiim , ex contentione ad anna coiicurrentes, 
pu^nam capessunt; et, mullis utrimque caesis, Lace- 
daemonii victores discedunt. Quo ex temporc Argivi, 
lonsis capitibus, quum antea iiecessario comati cssent, 
legem condiderunt,sese devovenles, neprius comam 
alei^et quisquam Aj^givorum , ne\e muUeres aurum 
gestarent , qiiarn Thyreas j^ecepissent. Ε contrario 
Lacedaemonii, qiiuin aute liac non comarentur, le- 
gem tulerunt, ut ah hoc tempore alerent comnm. 
Unum autem illum ex trccentis superslilcm , Olhrya- 
dem, aiunf pudoreretentum neoccisis commilitonibus 
Sparlam rediret, illic apudTliyieas inoitem sibi con- 
scivisse. (83•) Haec dumapiid Spaiianos as^untiir, 
advenit SardianiJS legatus. oraiis ut ohsesso Croeso 



w. C L Ι Ο. ΙΟΙ 

41, 11. 

νος ]ζ.(ιοί(τω βονι^ίΐν 7roAio^:-ciOfA,iva). cl όί ΰ[χ>ως, ίττίί η 
ίττυύοηο τον Κ'ήουκος, ο^^Α-ίΟτο βοη^αν. κα,ί (τφι ι^^η 

ξ 7ΓΛρϋχκΐυΛσ•ΐΑ.&νοΐ(Γΐ f και ηων ίουσ-ίων ίτοιμ^ων , ο^Αΰί 
άλλη οίγγίλί'/ι , ως 'ήλούκοί το Τίίχος των Αυ^ων, kcu 
ίχ,οίτο ΚξΟίΐτος ζωγρηύίίς. ούτω S-/j ούτοι fA,iv , συ^^Οοξ^ν 
7Γθΐ'ήσ•Λ(/,ίνοί ιχίγα,λψ, ίττίττΆυντο. 

'^Λξ§ίίς Si ηλωσ-α,ν ώ§ί. {ττίΐ^η τί(τσίΡΖσ-ΚΛΐ^ίΚΛτνι 84 
ΐγίνίτο'ήΐΑ,ίΡ-η τΓολίΟξΚίομ,ίνω \ζ.ροί<τω , KC^c? r^ (γτ^λτι^ 
τ« ίωυτου , όίΛττίΐ^,'ΟΛς ί/ττηα,ς, ττξΟίίττίί τω ττξωτω 
ίΤΓΐβίίνη του τιί-χ,ίος §ωζοί, §ω(ηίν. ^ίτα, Si τούτο, τηι- 

5 ^YiiTctfJUiVfig της στ^Λτιης , ως ου ττζοιγ^ωοίί , ίν^ΛυτΛ των 
ο,λΛων τητΓΛυξΑ,ίνων y α,νη^ Μ.Λξ(^ος ίττίΐοαίτο ττζΟίτβαί- 
νων, τω ουνοξΑΛ ην ^Ύξοια^ης, χ,α,τΛ τούτο της Λ'λοοτγο- 
λιος τί?" ού^ίΐς ίτιτΛκτο θύλακος, ου yao ψ Sitvov t 

suppetias ferrent. Et illinihilo minus, audilo legato, 
ad succurrendum se accinxerunt. Scd quum iani pa- 
rali esscnt, et iu piOnitu staient naves, alius adfertur 
nuncius, arcein Lyclorum expugnatam esse , Croe- 
sumque viviim ab hosLibus captiini. Ita quidem La- 
cedaemonii, casuni rcgis vehemeriter dolentes, auxi- 
lia mittere supersederu ut. 

(84. ) Expugnatae autem sunt Sardes hoc maxime 
modo. Quartodecimo quam obsideri coepfae crant 
die, Cyrusy dimissis per castra equitibus, edixerat 
copiis suis, dona se daturum ei qui murum primus 
conscendisset. Mox periculo a niilifibus faclo, post- 
quam conaiui non respondit successus , ibi lura , 
quiescentibus caeteiis, vir Mardus genere, cui noraen 
Hyroeades, adsceiidere conatus cst ea parte arcis, qua 



102 HERODOTI HISTOR. I. 

ycoLrcL• τούτο ι^η α,λω χ,οτί. ccTTOTOfjLog rt ycto ίΟΎΐ τα,υττ^ 
'ή ΛΚοοτΓολίς , KOU αμ,Λχος' Ttj ουοϊ Ι^ΐηλ.ης , ο yrfJOTi- χο 
^ον βασ-ίλιυς ^αοσίων, y.ovvri ου τηοίψακί τον λίοντΛ, 
τον οϊ η 7Γ6ίλλακη iTiKi , Ύίλι/,γισ-σ-ίων ^ικασ-α,ντων , ως 
ΤΓίξίίνίΐχ^ίντος του λίοντος το τάχος, i<ronui ^αο^ΐίς 
αναλωτοι. ο Je ^\'ήλ'ής κΛτ«. το dXko τάχος ττίρΐίνίί- 
κας , τγι ην ιττί^Λχον το χούξίον της Λκοοττολίος , κα,τη- 1 5 
ΛογηίΠ τούτου, ως ιον α^Α^ουχον τ€ kcli αστοτο^Λν ίΟΎΐ 
Si ττςος του Ύ^ωλου τίτξΛμ,ι/,ίνον της ττολιος. 'Ο ων 
Sn] ΎξοίΛ^ης ούτος c IMataJ^ijf, ιr^ωv τη ττζοτίζΛίή των 
τινΛ Αυ^ων κ,α,τΛ τούτο της ακοοττολιος ΚΆτΛβα,ντΛ ίττ) 
κυνίην Άνωύίν ΚΛτΑκνλίσ•^{ϊ<Γα,ν , kcu dviXcf^ivov , iCftct- 20 
<Γ^ή κ,α) ίς ^'υμ,ον ίβαλίτο. τοτί §i Sr, ο Λυτός τε dvet- 

iiulli locati custodes ei"ant ; quia non rerendum visum 
crat, ne ab iila parte iimquam arx caperetur. Est enim 
ibi abrupla arx, et inexpugnabilis : qua una cliam 
parle olim Meles , rex Sardium, non circumfulerat 
leoncm, quem ipsi pcllex pepererat; quum respon- 
sum edidissent Teliiiessenscs , si leo circa murur/i 
circuniferretur , inexpugiiahiles fore Sardes. Mcles 
igitur circa reliquum murutn circiimferens, qiia ex- 
pugnabile inunimentura arcis erat, baiic partemspre- 
verat, 11 ί inexpngnal)ilem et abrupfam: estaulem ea, 
quae Tmolo oppido opposita csi. Hyroeades igilur 
hic Mardus, qiiura pridie vidisset Lydorum aliquem 
ab illa parte arcis desccndcntem, recepturum galcam 
quae supcrne devolula erat, camdenique rcpoitan- 
iem; advertens animum, dcliberaverat seciim. Tunc 
jgiiur et ipse adsceiidil, et eius vestigia lcgeiilcs plu- 
res adscendebant. Quum igitur frequenti numero Per- 



W. C L Ι Ο. io3 

42, -^9• 

βζβί^κϋί iteti KctT αύτον άλλα ΊΙιςσιων «,νίβα,ινον. 

τΓξοσ-βαντων St (τυχνων, ούτω οη 'Σ,Λζ^ΐίς η ηλωκίΐταν , 

και TTctv το άστυ ίττοξοίίτο. 

l^cLT αύτον ii ]ζ.ζο7(Γΰν τΛ^ί ίγινιτο. ψ οΐ xoCigy του 85 

Kcti ΤΓξοτίξον ίττί/ί^νησ-ΰ'/ιν , Tct μ,ιν ct?^ct ίττίί^κης, eiZ^u- 

νος Si. iv Tij ών ττΛξίλύουο'νί iuitrTO^ ο }ίζθ1<τΰς το ττα,ν 

ίς Λυτον ίτΓίττοιηκζΖ i αλλΛ τί i-^iO^ct^of^^ivog, κλ) οη 
5 Kct) ig Αίλφους ττίξ) Λυτού Ιττιττοι^φίΐ x^fjirof^ivoug. η 

^i Γίυ^ί'/] οί ίΐτη TdSi' 

AvSi γίνος, τΓολλων βαοΊλίν , f^eyct νψτΐί Υί.ξθ1(Γί» 
fjLri βουλίυ ττολυίυκτον Ιψ dvcc ^uuf^ciT dzoviw 
TTciiSog φβίγγο/^,ίνου. ToSi σοι ττολυ Kouiov «'/xC^ii 
10 i[A,[^ivcii. α,υογίίΤίΐ γα,ξ ει/ νΐ[χοίτί ττξούτον ανο/^Ιόω. 

'AXicrKOjjiivov Si του Tilxiog, ψί ye&^ των τις ΥϊίξΟ'ίων 

LXXXIV. 2 2. "«^' χντόν, ΑΙη μετ c/.Crov , post illum. 

sae adscendissent, ila Sardes captae sunt, atque urbs 
pmnis direpta. 

( 85.) Ad ipsiim autem Croesuin quod spectat, gesta 
sunt haecce. Erat ci filius, cuius etiam supra mentio- 
nem feci, caetera quidem non ineptus , sed mutus. 
Superiore igiiur felici reruni stalu omnia pro viribus 
fccerat Croesus huius pueri caussa, cum aliis iiiiiis ra- 
lionibus , Uim Delphos missis legaiis qui super eo 
oraculum consulerent. Re&ponderat aiilcm ei Py- 
thia haec: 

LydegeniiSj rex miiltoriun , valde inscie Croese, 
ne cura gnati exoptatam audisse loquentis 
intra cedes vocem; sine qun melius tibi longe: 
ille die quoniani prinnim injehce loquetur. 
Nunc capla arce quum Persarum aliquis, cui igao- 



104 HERODOTI HISTOR. I. 

αλλογνωσας Yi^ooicrov ως ατοκτίνίων, K/ooicrof uiv νυν 
^ Οξίων ίΤΓίοντΛ, υτΓο της ττΛξίουσ-ης σν/^Φοοης Truo^f^i- 
ληκίί, ούόί τι οΐ SiiOi^i ττληγίίτι οίτΓο^α,νίιιν' ο Si 
τταις ούτος c άφωνος, ως uSi ίττιοντΛ τον Ils^ir>jv, ύττο 1 5 
§ίους τί και kcckov ίρρ^ζί Οωη,ν , ύτη Se' „ 'Xlvi^owg, 
„ [Μη KTiivi Κ^οΓίΤον. " Ούτος f4,iv ^η τούτο ττ^ωτον 
ίφ^ίγζατο' μ,ίτα ^i τούτο η^η ίΟωνίί τον τταντΛ γ^όνον 
86 της ζοης. Οι Si ΤΙίξίΤίΧ,ι τας τί Sy\ Έάο^ις 'ί(τχον, iccCi 
αυτόν Ά.ξοΐ(Γον ίζωγ^ησ-αν , α^ζαντα ίτια τίσ-σ-ίοίΐτααι- 
αίκα, και τί(Τ(Γίξί(τχ,αίοίχ,α η^/,ίξας ττολιοοκηύίντα , κατά 
το χοηΐΓτηξίον τί κατατταυσ-αντα την ίωυτου [^ίγαλην 
αξχην. λαβοντίς St αυτόν ο'ι ΥΙίοιται ηγαγαν τταρα 5 
Κυ^οΐ'. ο όί , (Γυννη<Γας ττυοην [^αγαλην , ανίβίβασί ίττ 
αυτήν τον }i.ooi(rov τ& iv ττί^ηοΊ SiSijXivov, και §)ς ίπτα 
Κυ^ων 7τα^ αύτον τται^ας' iv νοω ϊχων ilfn Syj οίκξο- 

<us Croesus crat, illuni peterct occisurus ; Croesus 
quidem, invadentem se conspiciens, ob praesentein 
casum insuper habui(, quum nihil ipsius interesset 
pcrcussum oppelere mortein: at puer hic mutus, ubi 
Pcrsam vidit irruentem, prae metu doloreque rupit 
voccm, dixiique: Homo , ne occide Croesum! Sic 
igifiir liic tiimprimum vocem edidit: et post haec iam 
per omne vitae tempus loquela usus est. (86.) Per- 
sac vero et Sardibus potili erant, et Croesuin vivum 
ceperant, postquam rcgnasset quatuordccim annos, 
totidemque dies fuisset obsessus ; qui adeo ex oraculi 
responso finem imposuit magno suoimpcrio. Caplum 
vero Pcrsae ad Cyrum duxerunt: qui ingenti rogo, 
ad id ipsum exijfiiicto , compedibus vinctumCroesunx 
iussit imponi j ct circa eum bis septem Lydorum filioS) 



w. C L Ι ο. io5 

43, 68. 

3•ίνΐΛ ταύτα καταγίίιν Β•%ων οπω^ν;, ύτί Kctt ιύχψ 

10 ίΤΓίτίλίίΤΛΐ Β-ίλων' ύτί kcCi , TruUof^ivog τον Ιίξοΐα-ον 

ίϊνοι,ί 3-ίθ(πβίΛ , TQvL• BiviKiv Λνίβίβοίσί ίττ) τψ ττυ^ψ, 

βουλόα,ίνος eiStvai ίϊ τις {/,ιν Suif^vuv ρυσ-ίτΛΐ τον fj^vi 

ζωντα, actTccKUvuijvcii. τον fjiiv Sy} ττοιαιν ταύτα' τω <^ί 

'Κοοίΰ-ω , ίστίωτι ίττϊ της ττυ^ης , i(rtXk7v , κ,αί τπζ (ν 

10 κακω icvTi τοσ-ουτω, το του Ζ^ολωνος, ως οι ίΐη συν 

B-m ίΐζ'/ιμ^ίνον, το ,,Ι^Ιηοίνα ύναι των ζωοντων ολβιον." 

ως Si αξα fjt,iv ττ^οστηναι τούτο , dviviiKaf/>ivov τι και 

αν amv άπαντα ίκ, ττο^Λης ησυχίης y Ις τξΐς ovof^acrai 

δόλωνα, και τον }Lv^ov ακουσ-αντα, κίλίυσ-αι τους 

2ο ίξίΛηνίας ίτηίοίσ-^αι τον 1\.ροΐ(Γον , τίνα τούτον ίττικα- 

λίοιτο. και τους, ττξΟίτιλ^οηας , ίτηίξωταν. Κ^ο7<τ•ον ^ί 

ι \ \ ν 5 / . \ Α C 5 / 

τιως f^iv (Γίγψ ιχίΐν ίξωτίω^^ινον [/,ίτα σε , ως ψαγκα- 

LXXXVI. ι8. »'5-i>%t>i?. Alii XuTro-^vxiti? , post longiitn animi 
deliquium. 

slve primitias has deo aliciii ofTerre habens in animo, 
sive votum aliquod persolvere; sive cupidus sciendi, 
quum religiosum esse Croesum comperisset, an deus 
aliquis euni esscf liberaturus, neviviis comburerefur. 
Hoc quidem fecisse Gyriim aiunt ; Croeso verosuper 
pyram stanti in mentem venisse, cum tanla quippe 
calamifafccollucianti, illud Solonis, quod sibi divino 
nutu fuisset dictiim , Neminem vivenletn esse hea-• 
tum. Hoc ergo sibi proponens, post longum silen- 
lium ferfur ex imo pectore Λοοεπι cdidisse, et inge- 
miscens ier nominassc Solonem. Tutn Cyriim , 
aiunt, hocaudito, iussisse interpretes ex eo quaerere, 
guis ille esset quem invocaret ! illosque accedentes 
qiiacsivisse , sed Croesum initio nihil respondisse; ad 



ιο6 HERODOTI HISTOR. Ι. 

,_ ^iTOy iiTTUV 5, Lcv av tycu ττασ-ι τυοα,ννοισι 7r^QiTifJiv\aroi 
I i, (ΐίγαλων χ^ηι^ατ^ύν ίς λόγους eA^gii/. " Ό,ς Si (τφι 
ασ-ημ,Λ ίψοΛζί, ττΛΑΐν ίττίίξωτίον τα, λίγομ,ίνα. }λ7γλ~ 25 
ξίόντων Si αυτών i κα) οχ^λον τταζ^χοντων, ίλίγε ^η, 
ως ήλύί Άοχν;ν ό Ζ^ολων , ίων 'Μψαίος , tca) S-erjo-ct- 
(λ,ίνος TTciMxcL• τον ίωυταυ ολβον (ίτΓοΟλΛυυίσ-ίϋ' οΙλ Sij 
βίΤΓΛί, ω(ττί α,ύτω TTcvnct οίττοβίβι^κοι τ^ττίς ίκίίνος 
tiTTi, ουόίν τζ f^ctAAov ίς ίωυτον λίγων, η ίς Λ7ΓΛν το 3β 
Λνΰ^ωτΓίνον , KCH f/^ccAicrrct τους ττΛζα (γΟιοί Λυτοκτι 
^οκίοντας ολβίους ίΐναι. Ύον fMv \{^οοία-ον το.υτΛ α,-π-'ή- 
yiicr^jcii' της rJi ττυ^τ^ς 7\^i] άμ,^ινης, κΛίίσ-ύα,ι τα, τΠ- 
ξΐίο-χΛτΛ. κ,Λί τον ϊ^,υζον ακουσ-αντα, των ΐξ(Α,ψίων τα, 
ΐιτη 1\^ο<£Γο?, ^Λτα,γνοντΛ τε, ΧΛί ιννω(ΤΛντΛ οτι κα< 35 
αυτός ανοξωττος ίων i άλλον αν'ίζωττον, γινοι^ίνον ί,ωυ- 

extrcmiim vero , qinira urgcrcliir , dixisse : Is esty qui 
ut omnibus regibus in colloquium veniret, ego in- 
genti pecuniarian copine praefulisseni. Cuius re- 
sponsi vim quum parum illi intclligcrent, deniio quae- 
rebant qiiid cssct quod diccret. Inslantibus ct opcrose 
urgcnlil)us dixit demum quod vcs cvdii, quo pact ο olim 
Solon ad se venisset Alheniensis y qui poslquam 
omnes suas opes esset contcmplatus , pro nihilo eas 
duxissct, lalia scilicet loquulus , ut sihi amniaeve~ 
nerint prout ille dixissct; nec vero ea illuin in se 
magis dixisse, qiiajn in unuersnm genus hoviinumy 
et in eos maxime qui sihi ipsis viderentur esse 
beati. Hacc dum Croesus rcfeiebal , iam iiicenso rogo 
arsisse aiunf cxtrcma cirnimcIiTa : Cyrnm vciO,ubi 
ex inlcipretil/iis cognovit quac Croesiis dixisscl, poe- 
nitenlia ductiim, cogilanlcmqiie quid Ciiiet quod, 



W. C L Ι ο. 107 

44,95• 

του iv^etifjioviyi ουκ iAcoTCU, ζωονταί ττυξΐ ϋιοοίη ττζος 
τε τοΰτοί(η , ^ίίσ-αντΛ την τί<ην , xct< ίττιλί,^Λ^ίνον ως 
ού^ίν ίί•ή των iv αν^ζωττοια cla -^αλίως ιχον , κέλευε; 

40 (τβίννΰνΛΙ τψ ΤΛχίο-Τψ το H,CilOfJlAVQV ΤΤυξ , KCti KCtTCt^l- 

βά,ζίΐν Κ.Ρθΐ<Γον τε iccu τους fjLiTct Ιζ.βοί(Γου' κά) τουςί 
TUPCti αίνους , ου ουνα,ο'^α,ι ίτι του ττυοος ίττίκ^ατηίΤΛί. 
"Εν^Λυτα, λίγζτα,ι υττο Αυ^ων , 'Κ.ξΟίσον μ,α,^οντΛ τψοη 
Έ^ΰρου ΐΛ,ιτα.γνω<ην , ως ω^α τταντΛ jjnv uv§^ct (τβίννυντΛ 
το ττυ^, όυνα,//Λνους Si ούκ,ιτί καταλα,βίΐν, ίτηβωσ-οί- 
σδαι, τον Άττολλωνα, ίττιζαλίο μ,ίνον , u τί οΐ κ,ιχΆοκτ- 
5 μ,ίνον ic, αύτου ί^ω^ηύη , ττΆοΛζΓτηνΛΐ , κ,α,ί ρύσ-α,ίτβοίί [ζιν 
ί'Λ του τταξίοντος κΛαου. τον f^iv , όιχ.κ()υοντ(Χ> ίτηκαλίί- 
tructi τον Β'ίον' ί'Λ Si ΛΪ^ζίης τί ΚΆΐ νψί[Λ.ίης σ-υν^ζΛμ^ίίΐν 
ί^,ΛτΓίνης νίΟίΛ, Kcci χίΐ^ωνα, τί κατϋοραγηναι , κλι 

quum ipse homo esset, alium hominnm, quisese non 
inferior fuisset feiicilate, vivum igni Iraderet, adhaec 
yeritum deorum viiidicfam, rcputantemque quam ni- 
liil esset in rebus humanis stabile , ocyus rcstingui 
iussisse accensum ignem , Croesumque et qui cum eo 
erant deduci ; vcruni cos, quibiis id inandatum est, 
vini fiammae rion amplius potuisse sviperare. (87.) 
Ibi tumCroesum , aiunt Lydi, cognita Cyri mutatione 
sententiae , quum cerneret omnes homines restin- 
guendo igni dare operam, nec coercere ilkimposse, 
exclamantem invocasse Apolliuem , si quod α se do- 
num ei gratum fuisset ohlatum^ nunc sihi adesset, 
et ex praesenti inalo se liberaj^et. Ita inter lacry- 
raas deum invocante Croeso , repente nubes, quum 
screnum et trauquillum adhuc fuisset coelum, esse 
contractas; coortaque tempestate, et vehemenlissimo 



ιο8 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ύ(ΓΛΐ vScLTi λαβ^οτοίτω , ΚΑτΛο'βίσ'^τίνΛί τε τψ ττυρην. 
ούτω §γ] fjiAUoncc τον Κ.ΰζον , ως ίϊη ο Κ,^οΐίτος ΚΛί 3-io- ίο 
. <Ρι?^ς κοά ανηζ οίγαύος , κΛτα,βίβασ-αντΛ α,ύτον άίπο 
της ττυοης, ίίξίσ-ύαι TccSi' ,,K^o7cr£, τίς <re. ϋίνύ^ωττων 
,,α,νίγνωσ-ί, ίτηγην την ί/Α,ψ (TT^ctTiv(rctfA,ivov y TroKifJuiov 
ί,ΰίντϊ φίλου ifjLo) κ,α,ταστψΛΐ•/' Ό Si ύτη' „'<Q ^otr- 
iyCiKiVi ίγω τοί,υτΛ ίττ^η^α, τ^ <γ^ fj(>iv iCSctifjbovit) y τ^ ι5 
,, ίμ,ίωυτου §ί KctKoociifjioviyi, αιτίος §ι τούτων ίγίνίτο ο 
,,ΈλΛψων ^ίος, Ιτταίίοα,ς ifJLi σ-τξΛτίυίσ-ύαι. ού^ύς 
„ yct^ ούτω ανόητος ίση, ος τις ττολί/^ΐΌν ττοο αοηνης αι^α- 
„ ται. ίν fA,iv ycto τν, , οι ττα,ιόίς τους ττΛτίζΛς •ΰ•α7η:ου<Γί 
,,ίν Si τω, οι τΓΛΤίζΐς τους ττα,ΐ'^Λς, αλΧα,τα,υτΛ ^Λίμ,οίτί 2ο 
„ κου φίλον ην ούτω γίνίσ-βαι. " 
g3 Ό [^iv τα,υτΛ ίλίγί. ]^υξος Si, α,υτον λυσ-ας κα,τκη. 
τί ίγγυς ίωυτου , ncCi icct^Tct iv ττολλ^ ττξοι^,ηύίι^ ε<%6* 

elFuso imbre, igiiem esse oxslincfum. Tum CjTum, 
qui iia iutellexisset c( deo acceptura etbonum virum 
esse Croesum, a rogO ad se iussisse eum deduci, atque 
in hunc modo intenOgasse. Quis tibi hominum, 
Croese^ persuasit , iit irruptione meam in ditionem 

facta hostis mihi quam amicus esse malueris? Cui 
illc rcspondit: Haec ego j ο llex ,feci tuo prospero, 
meo infaustofato. Caussa autein inceptifuit GraC' 
corum deus f qiii fne ad bellum impuLit suscipien- 
dum. Netno enim ila ainens est , ut bellu/n praefe^ 
rat paci , quum in hac βΐϋ sepeliant patres , in illo 
. aiitein α pairibus βΐϋ sepeliantur. Sed, haec ut ita 

Jierenti diis piito placuerat. (B8. ) Haec poutquani 
Croesus locutus cst, Cyrus vinculis solutura propese 
iussit adsiderc, et plurima eum obscrvantia prosecu- 



W. C L Ι ο. ΐοα 

45, 24. ^ 



iavTig τταντίς. ο St, (τυννοίη ίχο^^ίΐ/ος, ησ-υχος ψ, ια,ζτλ 
5 §1, ίτΓίστοΛΟιίς τε kcCi ii^oy,ivog τους ΐΐίξσ-ας το των 
Αχινών ασ-νυ κί^Λίζοντας , ύτη' ,,^Σ βα,σίλίυ ■, κοτί- 
,,(>Α λίγίΐν ΤΓξος <Γί τα, νοίων τυγχάνω , η ^tyccv εν τω 
ΤΓΑξίόντι χξονω'/' Ίίυξος Sz f^iv 3•<Ζζσ•ίοντα. ίκίλίυζ 
λίγίΐν Ό τι βουλοιτο. ο ^ί αύτον ίίξωτα, λίγων' ,,Ού- 
10 „ το? ο ΤΓολλος ofJiiAog τι ταύτα, (τττου^νί ττολλ^ ίογοί- 
„^6ΤΛ<5" Ό Si ίΙτΓί' ,,ΥΙολιν τε τψ σ-ψ ^ια^ταζα, 
,, κΛί χρ'/ι^Α,ατα τα <γλ iJ^<£4:jO^£i. " KpoTctc? ^i αμ,ίί- 
ρετο ,5 υ^τε ττολιν την ί(χψ, ούτι χρη^χατα, τα. ι^α. 
ii ^ίο,ζπα,ζζί' ovSiv γα,ξ ifxo) ετί τούτων f /Λτα,. οίλλα, 
,, φίξουσ-ί τε κα,) α,γουσ-ι τα, σα. " Kf (>ω υι Ιττ^χιλας 8^ 
ίγίνίτο τα Κ^οΓίτος• ε<νε' ΐΛ,ζτα^,σ-τι^σ-αΐΑ,ίνος Si τους α,λ.- 
λους, ίΐζίτο Άξοκτον ο τι οι ίνοοωη ιν τοκτι 7roiWfx,ivoi<rt. 

lus est , intuensque niirabatur eum , cum ipse , fam 
omnes qui cura eo erant, At ille, cogiiabiindus, si- 
lentium tenuit. Deinde\ero οοηΛ'6Γ5υ5 ubi Pcrsasvi- 
dit Lydorum. urbem Aastantes , Utruni eloqiii tibi, 
inquit, d Β.εχ , quod sentio , an tacere hoc in tem- 
pore debeo? Quem ubi Cyriis fidenter qiiae vellet 
dicere iussit, interrogans ille eum , ait: I?igens haec 
hojninum turha quid tandem tanto studio facere 
properat? Tum rex, Urbem , iiiquit, tuam diripit, 
et opes iiias dissipat. At Croesus respondif : Neque 
meam urhem, nec ineas opes diripit; nihil enim ho- 
rum aniplius ad me pertinet: sed tiia aguntferiint- 
que. (89.) Advertit hoc dictum aninuim Cyri: i(a- 
que remotis arbitris interrogavit Croesiiin , quid esset, 
quod sibi fac.ienduTn in his , quaefierent , censeret? 



iio HERODOTI HISTOR. I. 

Je fiVi* „ ΈτΓίί Ti fXi 3-io) SoOKCtV SovKcV (ΓΟΙ , ^l- 

αφυίΤίν ίοντζς vfa^Krrcti, ίκτι uxoyjjLtctTOi. vjv ων σ -j του- 
,,τύνί TTiowiKg diot,o7rc(,(j-ctVTc(^ Kcti κ.ίΐτα,<τχοντΛς χοη- 
f, fjLUT^ yAyocAcL, τΛΟί τοι ίζ α,υηων ίτηοΰζ^ί γινί- 
„ o-.^cti.' όί «-; αυτζίϋΐ/ ττλίίοΎΛ κΛτοι,σ-χ;,) , τούτον τγροο'- 
,,^ίΚίσ-^α,ί τοι ί7Γα,νίΧ,(ττησ•ο[Λίνον. νυν ων 7Γθί*ιτον ouSi, ίο 
„ ε; Τ3ί aJiCTiCii τα. ιγω Μγω. κίχ,τισΌν των οορυ^οζων 
,, ίτΓί 7ΓΛσ-'(ι(Γΐ τ'τ.Ο'ΐ ττυλ^ί Φυλακ,ους , οι λεγόντων ττυος 
,,τους iK^ifJOVTctg τα χο-η^^ατα a-^-ai^iofMvoi, ως cr^eat 
„ α,ναγκαίως ίχίΐ ^ίκατίυ^ψΛΐ τω Ι^ιι. και <Γυ τί (τφι 
,, οΰχ. ατΓίχβ'/^σ-ίΟ,ι βίνι ατταιοίο^Λνος τα χοημ,ατΛ' και 1 5 
iitKiivoi^ (τυγγνοντίς ττοΐίίΐν σί όικαια, ίκοντίς ττοιτ,- 
go J} ο"ουα-<. " Ύαυτα ακουων ο ΚυΡδ?, ύτηοη^ιτΟ) ως οΐ 

Tura ille : Quoniatn dii , inquit, me tihi servurn t?'a^ 
diderunt f aequum censeo , ut , si quid commodum 
video j id tibi indicem, Persae natura prolervi 
sunty iidemque inopes. Quod si 'isituv hos passus 
fueris raptam ijigenlem peciiniae virn sihi retinere, 
hoc tibi ah his credibile est ev'entUJ'ian : ut quisque 
ist07'uin plurimis opihiis fiierit potitus , ita maxi- 
me exspectare dehebis hunc advcj^sus le insurrectu- 
rum. Nunc igitur ita fac , si libi placuerit quod 
ego dico. Adpone ad omnes portas custodes ex sa- 
tellilibus , qui cxportantibns Jes aufcrant , dicentes, 
necesse esse ut eaviiin decimae lo^d qfferantur. Sic 
nec tii iii odiuin illoruin incurres , per vim eis res 
auferendo; ct illi , iiista tefacere intelligentes ,fa- 
cient non ΐηκ'ίΰ. (90.) Haec aiulicns Cyrus supra 
modum gavisus rst, ifa illi beac nionita videbaritur. 



W. C L Ι ο. 111 

45, 53. 

iSoiCii iv ντΓοτίύίο-ύα,ι. αΐνίσα,ς Si ττολλα , κα) ίνπίλα- 
uivog τοϊσ-ί ^ο^υφο^οκτί τα, K^37<rfif ύτη^ηκατο ίττηι- 
λεεί!/} SiVg τΓζος Κ.οοί(τον rctoi' „K^O<crg, οίνα,ρτηΐΛίνου 
5 >5<Γευ clvS^og βα,σίλίος χξ'/ισ-τΛ i^ya kcCi ίτηα, ττοίΐιιν, 
„ ΛίΧίο ^ociv τν.ν τινΛ βουλίαί τοι yivitruai ντΛ^ΛυτίχΛ.'' 
Ό Si ίΐτΓί' 5/Χ2 ι^ίίΓΤΓύτΛ, ict<rctg [JL£ xci^iii y^ccAiiTTcc 
„ τον Β-ίον των Έλληνύύν , τον ίτί^Α,ησ-Λ iyu> ^ίων ^λ~ 
iiKvTTct, Ιτηίοκτ^Λΐ^ τη/^,'^αντΛ ταο-^ί τα,ς τη^ας, ύ 

10 >, ί^Λ'^Λτοίν τους iv ττοαυντας νομ,ος icm οΐ. " Ιίΰξος Si 
£/οΕτο Ο τι οί τούτο ίττηγοξίυίύν τΓΛζΛίτ^οιτο. i\^Oi(rcg οε οι 
t7rΛVi^λoγηζΓί ττασ-αν την ίοϋυτου oictvoiciv » y.cn των χοη- 
ΟΎ/ΐξίων τας υττοκ^ίίΤίας , και fxciAic-Tcc tcc cLvctb'i)^cf^ct 
ΚΛί ωζ ιτΓΛξΐιις τω /ΛΛντηιω , ίστ^α,τίυσ'Λτο ίτη ίΐξξτας. 

χ 5 λίγων ^ί ταυτΛ, κ,ατίβα,ινί αύτις ττα^αιτίο^ίνος, ίττίΐ- 

XC. 12. ΐ^οίνχ/.όγϋτ:. Cor/ igunt liri docti ίττχλιλλόγιιτε , repetiit. 

Igitur valdc laudalo Croeso , iussisque saiellitibus ex- 
sequi quae ille monucrat, his verbis euni est adlocu- 
tus : Croesej quoniam hoc Lihi institiitum est^ ut 
vird regis benefacta diclague exsequaris ,pele (juid- 
quid muneris α mevolueris in praesentia lihi dari, 
Etille: Doniine , inquit, maxime gratum rnihi fe- 
ceris j, si siverU me deuni Graecorum , quem i?iaxi- 
me omniurn veneratus erarn , rnissis hisce compedi- 
bus interrogare j Numquid illifas sit , bene de ipso 
meritos decipere? Quacrcnti deiri Cyro ^ quid rei 
esset, de qua ilium accusaris liaiic a sc gratiara jjete- 
ret; allius repeiensCroeiz/^j consilia sua omnia expo- 
suit, et oraculoruin rcsponsa , niaxinicque donaria dco 
a se dicala, et quo pacto concitatus oraculi responso 
tellum adversus Peri>as suscepisset. Qiubus comnie- 



112 HERODOTI HISTOR. I. 

νΛΐ οί τω Β'ϊω τούτων oviioi(rctt. ILv^og St γίλο^τα,ς ίίττί' 
,,}icu τούτου τίυζίαι ττΛξ ε'^ίυ, Ιχξοισί, χ,λι Λλλου 
3, τΓΜτος του άν ίΚΛίττοτΐ Siri, " 'Ώ,ς ^ί ταυτΛ ν\κουσί 
ό Κ^δ7σ"θ?5 τημττων των Αυ^ων ίς ΑίλΟους, ίίίτίλ- 
λίτο , τίύίντΛς τας ττί^ας ίττι του νηου τον ovSov, ίΐζω- 2θ 
τα,ν ίΐ ου τί ίττα,κτχυνίταί τοκτι {Α,Λντηιοία-ι iTru^ctg Ts.()ot~ 
σον (Ττ^Λτίυίσ'ύΛΐ (τη ΥΙΐζο-ας , ως ΚΛτΛΤΓαυίτοντα, τυ,ψ 
^u(JOv ^υνΛΐ^ιν, αίττ ν\ς οι ΆΚξο^ίνία. τοίΛυτα, γίνίσ-ύα,^' 
οίίκνυντας τ<χς ττίόας. τα,υτα, τι ίΤΓίΐ^ωταν , KUi ίι Λχ,Λ- 
Q1 ξίΰτοίΐΓίνοΐΜΐς £pcti τοί(η Έλληνικοϋίτι Β'ΐοΐίη. Άττικο- 
f^ivoicri Je τοΊιτι Αυ^ο}<η3 κα) λιγουσι του ivTiTciAfjiivct, 
τψ ΤΙυύίην λιγίτΛί ίιττίίν TciSi' ,,Ύψ τΓί-^ρω^Λνψ 
,, μοίοην drhvuTcc ίσ~η ΛττοΟυγίαν κλι Ο-ίω. ^οοΊοΌς 
iySi τημτΓΓου γονιός ctfxcc^TaSct ίξίττλησ-ί» ος ίων So^u- 5 

morafis, rursus ad preces se conA'erlit, rogans iit sibi 
licerct isfa exprobrare cleo. Cui adridens Cvius, £i 
hoc , inquit , α me impetrahis , et quidquid aliud 
idemtidem α me rogaveris. His auditis Croesus Ly- 
dorum iioiiniillos Delphos misit , iussos posilis ad 
tenipli limen coinpedibus sciscitari, Annon puderet 
deum, quod oraculi respofisis excitasset Croesum 
ad belliini Persis inferendiiin , iniecta spe e'tersu- 
rum eujn esse Cyri potentiaiTif unde tales ipsi pri- 
miliae eKenissent? ncmpe compedes ei osfciiderent. 
Hoc igitur sciscitaii iussi sunt, ct, numfas sit diis 
Gi^aecorum, esse ingratis. (9».) Lydis illuc pro- 
fecfis, ac inaiulata cxsoculis , Pj thia fei-fiir ita re- 
spondissc : Sortf^jn jato destinoiain effiigere eliam 
Deus non potesi. Crocsus aulem quinti oenitoris 
peccatum liiit ; qui qjinmsatelles fiiisset Heracli- 



\ν. C L Ι Ο. ιι3 

46,8-2. 

„ φόρος 'ΐίοοί,κλίΐΗων , Sζ)λω γυναικψω ίτΓΚΓττομ,α/ος , 
„ ίθονίυσ -e τον όίσ-ττοτίΛ, και ίο-χ,ί τψ ίκίΐνον τΐ(Λ,ψ ουόίν 
„0i 7Γξοσ•νικου(ΓΛν. Tr^oduf/AofyLiiOv at ινοζϋω, οκως ανκα,- 
,, ΤΑ τους ττΑΐ^ας τους K^oicrou γένοιτο το Έ,Λρ^ίύϋν ττ^ύος, 

J0 ,,κλ) μ,η κατ Αυτόν Κζ'οΖίΤΟί' , ουκ οίον τί ίγίνίτο τγλ- 
,,paryctyiiv ΐΑ,οίζα,ς. θ(Τον οι ίνιοωκΛν Αυτα,ι, ψυσ-ατο, 
,,κλ) ίχΛζίσ-Λτο οΐ. τζία yct^ £τ£λ ίττΆνίβ^λιτο τψ 
>j ^ctoSiouV Λλω(Τίν' κλ) τούτο ίττ^τταίτύω Ίίοοκτος , ως 
„ υοΎί^ον τοί(Τί ιτισ-ί τουτοισ-ι αλους της τηττ^ω^χίνής. 

,ί „ ^ίυτίοΛ Si τούτων , κ,οίΐο^ίνω αύτω (ττηοκία-ί. ΚατΛ 
j,Si το (^Λντψ'ον το yivof^ivov, ουκ. οφως Κξ'ΰΤίΤύ? f^i[^ 
„ Οίτα,ι. -/Τξΰηγοζίυζ yct^ οΐ Αο^ίης , ψ στξα,τίυητΛί 
,,ίτΓΐ ΥΙίοσ-ας, [Μγα,λψ Λοχην αύτον ΚΛταλυσ'ίΐν. τον 
„(^ί τΓ^ος τα,υτο!, χρψ, eu (Α,ίλλοντΛ βουλίυ^ζτύΰίΐ, ίττίί- 

darum, mulieris dolo obsecutus , interemit domi- 
num , illiusque dignitate potitus est , nihil ad ip- 
sum pertineiite. Quamvis autem studue?nt Apollo , 
ut istaSardiujTL calanntas incideret filiojnun Croe" 
si aetate , non vU'ente ipso Cr^oeso , mutare tainen 
fata non potuit : sed , quantum illa penniserunts 
tantum effecit , eique gratijicatus est. Nam tribus 
annis distulit Sai^dium expugnationem : et hoc sciat 
Croesiis , tribus post annis , quanifata destinarant, 
captum se esse. Secundo loco quum in eo esset ut igne 
cremaretur , opem ei tulit. lam quod ad oraculum 
spectat y uninerito C'oesus deum accusat. Prae- 
dixerat enim ei ΑροΙΙο, si bellum Persis inferret, 
fore ut ingens everteret imperimn. Croesus autem 
ad haec , si recte sibi consulere voluisset , debuerat 
denuo mitte?e sciscitatum^ 3uumne_, an Cyri im^ 
Herod. T. I. P. L Η 



ii4 HERODOTI HISTOR. I. 

,y ^io-ucti TTifJC^mTct , κοΠξΛ την ίωυτον η τψ Ιζ^υξου 2ο 
„ λίγοι Άοχ^ψ. ου συΚΚΛ^ύύν $ί το όηύίν y ovS' ϊτταν- 
,, ti^OfXivog , ίωυτον Λίτιον ΛΤΓοψαινίτω. ω κα,ι το τί~ 
ηλίυτοΛον χοι^(ΓτνιοΐΛξοι^ίνω ίϊττί τα ίίττΒ Λο|/»?ί τηοΊ 
,,νΐΙΛ,ιονου' ooSi τούτο (τυνίλα,βί. ψ γαξ ^η c Κ.υ^ος 
J, ούτος ^fjiiovog' ίκ γα^ ^υο7ν ουκ, ofxoi^viuuv ίγίγονίί» 2.5 
,yf/,vjfT()og ΛίΑ,ιίνονος t ττα,τ^ος Si ύττο^ίίστίζου. η fxiv yoL^ 
„ ψ M>?<ii? , κα) ' Κττυαγίος Β-υγατ'ήζ του 'ΝΙ.ψ^ούν /3λ- 
5, σιλιος' ο οί , ΐΙΐζΟΎΐς re ψ , κλι d^xofxivog υττ ίκίίνοκη' 
», χλ; ενε^ί/έ ίων τοι<η Λττα,σι^ ois-Troiyyi τι^ ίωυτου (τυνοι- 
,, κεε. " Ύα,υτΛ /^εν η Υ^υ^ίη ΰτηκ,ζίνΛτο τοΊοί Αλι^οΊο-ι' 3ο 
βί ^ί dvYjViiKctv ίς 2α^Λ?, κα,) αττηγγαλαν τω Κΰο/- 
<rci). G Οί α>'Λου<Γας i (τυνίγ>ω ίωυτου ίΐναι την α,μ,αοταόα, 
ΛΛΪ ου του Β'ίου. ]ζ.α,τα> μ,ίν Svj την Κ.οοί(Γΰυ τί Λ^χην» 
ΆΟ,ι ιωνιης την ττ^ωτην κα>ταζΓτ^οφην , είτχε ουτού' 

perium dixerit deus? Igitur qmim ηοη intellexe^ 
rit responsum f nec denuo guaesierit , sibi ipsi tri~ 
huat culpam. Eidem vero etium Lerlium consiilenli 
respondit Apollo ea qiiae de mulo respondit : at 
ille ne hoc quidem intellexii. Na/n rnulus hic, Cy- 
rus evat: quippe ex duabus diversis gentibus ortiis, 
maire melioris conditionis ^ patre vero iriferioris. 
llla enim Meda erat _, et quidem Astyagis filia j 
regis Medorum : hic vefo Pcrsafuit , illorurn sub- 
iectus imperio; et , ciiin infcrior esset j-ebus omni- 
lus , dominajn siiam in matrirnonium diixit. Haec 
Lydis Pylliia respondit; quae illi 8ardcs retulerunt, 
Crocsoque nunciarunt. Quibus audiiis, ille suam ip- 
sius agnovit esse culpam, iion dei. Quod igitur ad 
Crocsi imperiurn spcclat , ct ad primam loiiiac sub 
alicnum imperiura rcdaclioncm, eo modo quo expo- ^*' 
posuimus res gestae sunt. 



W. C L Ι ο. ii5 

47,11. 

Κξοί<τω ^t i(ni acu kXKet αναύη^Λτα. iv t^ Έλ- ^2 
ΛλΛ 7Γθλλ»3 Tccti ου tcc u^vifjt,ivct, f^ovva. iv f^iv γα^ 
0ηβνΐ<η τ^σ-ι Βοιωτών τξίττους χξυίπος , τον α,νίύηκ,ί τ ία 
ΆττόλΛωνί τω Ίσ- (Λψίω' iv Si Έφίσ-ω , αί τί βοίς ΛΪ 
5 γ^ΰσ-ίΛΐ , κλ) των κιόνων cci τγοΚΚλΊ' iv Si ΤΙξονψι^ς της 
ίν Δέλφοϊσ•; , Λ<Γ7ΓΊς χ^υα-ινι ΐΛζγα,λη. ταυτΛ /j,iv kcu ϊτί . 
ίς if^i. ψ τΠξΐίόντΛ' τα, ^' Ι^Λττολωλί των ανα^νι^α^ 
των. ΤΛ ^' iv ΒξΟ,γχίι^^οΊ τί^σΊ ^\ιλγισ•ίων dvci,uijfA.c(,T(X> 
Κξοίίτω , ως ίγω TruvUetvof^on , ]ira> τέ CTct^fxov kcu ofjuolot, 

10 τοΙίΓΐ iv ΑΐΑφοΊσ-ι. τα, fjt,iv νυν ίς τί Αΐλφους κα) ίς 
του Ά(^φιαξίω ανίοηκί, οικηια τί ίοντα., κα,ι των ττα^ 
τξωων χζη^Α,Λτων ΛτΤΛξχψ' τα, ^ί ο,λΛα. α,να,^ημ,α,τΛ 
έ'Ι α,ν^ςος ίγίνίτο ούσ-ίης ίχύξου , ο ς οι, ττξΐν η βα,σΊ- 
λίυσ-Λΐ , α,ντκΓταιτιωτης χ-α,τίίττ'ήκίί , (τυττηυ^ων ΤΙα,ν- 

ι5 τα,λ&οντι γίνίσ•ύα,ι τψ Αυ^ων α,ξχψ. ο <^ε ΥΙ,αντα,λίων 

(g2. ) Donaria autem Croesi non ea solum, quae 
commemoravimus , sed et alia multa exstant ia 
Graecia. Etenim Thebis Boeotiis tripus est aureus, 
quem Apollini dicavit Ismenio: Ephesi vero, boves 
aureae , et coluninarum pleraeque : tum in Pronaea 
aede Dclphis, clypeus aureus ingens. £t haec qui- 
dem ad meam usque aetatem superfucrunt; alia vero 
interciderunt donaria : iii his ea, quae apud Branchi- 
das Milesiorum consecraverat, aequalia pondere, ut 
audio, et similia eis quae sunt Delphis. Et quae qiii- 
dem Delphis et Amphiarai oraculo donavit, propria 
ipsius fuerant , et paternarum opura primitiae : reli- 
qua vero e facultatibus viri fuerunt inimici, qui Groe- 
so , priusquam regnaret, fuerat in republica adversa- 
rius, Pantaleonti conciliare studens Lydoruin reg^- 

H 2 



ιιβ HERODOTI HISTOFu Ι. 

ήν 'ΑλυΛττίω fuv πα7ς , }ζ.Ρθίσ-ου Si oiSiK(picg ουκ. OfjLo- 

I ΤΛ ~ ^ \ ' Τ7- / τ \ 

μ,νίτζίος. Κοοίίτο? fxiv ya^ εκ J\6te<^»;jf r^v γυναικός 
ΆλυΛττλ)' YlctvTuXiav §t , ε| 'laSog. ίττίί τε <5ε , Sov- 
■TOff του ττΛΤξος , (κ,ξΛτησ-ί της ciu -χ^ης ο \{.ooicrcg , τον civ- 
Β-ζωτΓον τον Άντιττ^ησ-ίτοντα, (ττι kvcc^ov 'ίλκων ^ΐίφ^ίΐζΐ' 2θ 
τψ οί ου<Γΐψ αυτόν ετί '^ξοτίοον κατιοωσΆς , τοτ.ί τροττω 
τω ιΐξγι^ίνω avidfjKi ίς τα ίΐοηται. κ,αι ττίξΐ ^iv αναοη- 
f/utTCuv το(Γαυτα ϋζηα-οω. 
ο3 0ct>vf^aTa Si γη Αν§ίη ίς συγγ^α^^ψ ου μαλα 
€%ε<, oici τε κα; αλλ»; χω^η, "^α^ίζ του εκ του ΐ/χωλου 
ΚΆταφίξθ(^ίνου ι^ηγ/χατος. 'Rv Si. ίξγον ττολλον Ι^,ίγι- 
<rrov ^Λ^ε%ετα<, %ώ;ξί<ί των τε Λί^υττίίϋΐ/ εο^οϋΐ/ κΛί των 
βαβυλωνίων. i<m αυτόθι Άλυαττίω του KooiVou ττα- 5 
τ^ο? α-η(Α,α i του η κοητης fJLiv itrTi λί^ων μ,ίγαλων^ 

uum. Erat autem Pantaleon Alyattis quidem filius, 
Croesi frater, ai non ex eadem matre: nam Crocsns 
«X Carica uxoie natus erat Alyalti , Pantaleon vcro 
ex lonica, Postquam autem tradito a patre imperio 
potitus erat Croesus , hominem illuin , qui uibi erat 
adversatus, tribulis cruciatum necavil ; ct bona oius, 
iam aiite a se diis dicata , tuiic eo quo diximus niodo 
locis istis cousecravit. Et haec quidem de donariis 
Jiacfcnus dicta suiito. 

(93.) Res admirandas, quae scripto consignenlur, 
tcna Lydia nullas admoduni habet, prout aJiae re- 
gioiic^ ; praeier auri ranienla , quac e Tmolo defe- 
runtur. Unum vero opus homiiuim exhibet mullo 
maxiiniim, post Aeii^yplioriiin ufique ct Bal)vlonio- 
juni opcia. ^\. ibi Alyattis sepulcrum^ patris Crocsi; 
Gwiiui basis ex grandibus lapidibus confecta. reliquunv 



W- C L Ι ο. €17 

47>4ΐ• 

ΤΟ ^i Λλλο a-yif^cc , xcufMct γ-^ς. ίζζίογασ-αηο <ίε fziy οΐ 
ΛγοΡΛίοί ctvb^ouTTOi, Kctt ci χϋρωνα,κ,τίς , κλι α,ι ivi^yoi- 
ξόΐΑ,ίνΛΐ TctiSiTX,cn. ού^ΰΐ Si, ■τει/τδ ίοντίς, ίτι κλ) ίς 

10 ε/Αέ i^trccv ίττ) του (ryjfx^ctTog Λνω' καί σ-φι yocifXf^ctTcc 
{νίκίκολατττο , τΛ ίΚΛστοι ί^ίογα,σ-αντο. x.cc) i^ctiviTO 
uiT^iof/^ivcv το των ττα,α^κΓκ&ων ίξγον iov fjLtyKrrov. Τον 
γοίξ St] Αυ^ων Stjfx^ov αΐ Β'υγατίξίς ττοονίυοντα,ί ττα,- 
<rcci, (ΓυΑΛίγουσΌ,ι α-φκη Οίξνα,ς, ις ο αν <rvvoiKvj<rou(ri 

1 5 τούτο ττοΐίουσ-αι. ίκοί§οΛ!Τί Si etvTcu ίωντας. η f^iv Stj 
■^ίβίοι^ος τον (Γ'/][/,Λτος , utr) στα^ίοι g^, κ,α) Suo ττλί- 

Β'ξΛ' το Si ίύοος ί(ΓΤί ΤΤλίύοΛ T^lCiKCtiSiiCCt. λί^νή §i 

iXiTcii του σηξ^Λτος ιχίγα?\.η , τψ λίγου<Γΐ Αυ^οι Αίί- 
ναον livcti' κοίλίίταί ^t αυτή Τυγα,ίη. τούτο fA,iv S.m 
20 τοιούτο iCTTi. 

monumenfum lerrae iumulus e&i, manibus hominum 
aggestus. Confecerunt illud homincs forenses , opifi- 
ces, et puellae corpore quaestiim facientes. Fuerunt 
autem ad nieain usque aetatem in summo tiimulQ 
quinqiie termini, in qiiibus incisa seiiplura indica- 
bat quid a singulis confcciuni fuisset: adparebatque 
ex mensura, puellaruni pariem operis fuisse maxi- 
mam. Nam filiae populi Lydorum meretricaniur om- 
nes, dotem sibi colligentes hoc quaestu, qucm faciunt 
donec nuptuiae sunt: se autem ipsacin maiiimonium 
elocant. Circuitus monumenti sex stadiorurn est et 
duorum plethrorum : latitudo , plelhiOrum ii edecim. 
Moniimenio conliguiis est lacus ingens, qucm Lydi 
referunt esse perciincm ; \ocatiir autem Gygaeiis^ 
Atque haec quidem ita se habeni. 



ιι8 HERODOTI HISTOR. Ι. 

94• Λυ<ίο) Se vofxoici f^iv ταζΛτΓληίτίοιιη χοίωνται κλ) 
' Έ^λλψίς' χωξίς ή οτι του Β-ήλίΛ ηκχΛ κΛΤ(ΐ7Τοςνίυου<η. 
ττξωτοι Si Λνύξωττων , των ^y^tig 'iSfA.iv > vofxi<TfjLct χουσ-ου 
iccti α,ογυ^ου χ,ο'ψΛ^λ,ίνοι ίχο•ή(Γα,ντο τΓξωτοι όί κλι κλ- 
ΤΓΥίλοι iyiVovTO. Φλο*; Jg Λυτό) Αχ>^), κλι τΛς ττΛίγνίΛς 5 
ΤΛς νυν (τφκη τί κλι Ώ,λλησΊ κΛτΐ(ΓΤίω<ΓΛς , ίωυτων 
t^iv^^fjLA γίνίσ-δΛΐ. Λΐ^Λ Si τΛυτΛς Τί f^iv^i^ijvai τγλ- 
ξΑ (τφίίη λίγουοΊ, κλ) Ύυοα-ψίφ Λττοικία-Λΐ' ώ^ίττίξ) Λυ- 
τών λιγοντίς. ίττΥ Κτυος του Ι^ίΛνίω βΛΟΊλίος (Τΐτο§ηίψ 
Ισχυξγ,ν ΛνΛ τψ Λ,υ^ίην ττΛίΤΛν γίνκτ^Λΐ' Kc^i τους Α.υ- ίο 
^ους τίως fuv ^ΐΛγίΐν λιττΛ^οντας' fjHTA Si , ως ου 
τΛυίσ-^Λΐί ΛΚΙΛ §ίζηαΓ^Λΐ' άλλον ^i α,λλο ίτημηχοτ- 
νΛ(Γ^Λί Λυτών. ίζ,ίυξί^ηνΛί ^η ων τοτί κλ) των κύβων, 
κλ) των ΛΟΎξΛγΛλων y κλ) της (τ^Λί^ης, κλϊ των Λλ- 

(g^.) Legibus auiem iituniur Zjyfi?/ sirailibus atque 
Graeci, praeferquam quod filias suas vilac tradanl 
mereiriciae. Primi veio hominum, quos novimus, 
aiircos et argenteos procuderunt nunios eisque usi 
sunt : primique etiam fueriint mercium institores. 
JVananl porro ipsi Lydi, liisus eliamhos, qui nunc 
et apud ipsos et apud Graecos in usu sunt, ipsorum 
fuisse invenfum : per idem autcm tcmpus, quo lusus 
is|i apud se siiit inAenli, Tyvj^heniam colonis a Lydis 
esse frequentalam. Eas res hunc in modum accidisse 
referunJ. ,, Rcgnaiile Af^e, Manis filio, graA^cm an- 
jionae carilalcm per iotam fiiisse Lydiara : et Lydos 
quidem aliquamdiu patienfer tolerasse malum ; dein- 
de vero, quum non cessaret, quacsissc rcmedium, et 
alium aliud excogilassc. Eo igitur tempore invcntos 
esse et iesserarum et lalorum ludum, et pilae caefc- 



V^. C L Ι ο. iiq 

48, 68. -^ 

1 5 Κιων ΤΓΛίτιων τταιγναων τλ ίΐόίΛ , ττλψ τησ-α-ων, τού- 
των yct^ ών τψ ίζίυξίίΤίν ουκ ΰΐκψουντοίΐ Λ.υ^ο{. ττοΐίίΐν 
L• ah 5 Τξος τον λΐ{Λον ί^ίυ^οντας' τψ (/,ίν ίτίξψ των 
ΐήμ,ζρίων τΓΛίζίίν TToicrcLVy Ίνα. §η ^νι ζητίοαν (rmct' τψ 
Si ίτίξψ <ητίΐ(Γύαι, Tctvof/^ivovg των τταιγνίίων. τοίαυτω 
^■,20 τξόττω ^ιοίγίΐν ίττ ίτία, αυων SiovTct ίικοατί. ίττίί τξ. 
Si ουκ dviivcci το κ,Λκον , d^X (ττί /χαλΛον ίτι βια,- 
ζί(Τ^Λΐ, ούτω ^η τον βα,σΊλκΛ αύτων , Svo fMi^ctg Κά- 
λαντα. Αυ^ων ττα,ντων , κ,λη^ωσ -cci, την fxtv iTri fjbovrj y 
τψ ^i. ίτΓΐ i^oScu ίκ της χωξης» Kcti eV; ^fev τ^ /χίναν 

aS αυτού λα,γχανουσ•^ των (^ι,οίξίων ίωυτον τον βα,αηλία 
7ΓΡ0(τ:Λ<Γ(Τίνν ίττί οί τ») ΛΤΓΛλΛα/τα-οι/,ίνι^ , τον ίωυτου 
ττΛί^Λ, τω ουνομ>ο(. ilvctt Ύυ^σ'ψον. λαχ^οντας ^ί αύτων 
τουςίτίρους ίζίο/αι ίκ της χωξης» ΚΛΤΛίόηναι ις Ζ^μ-υξ- 

rorumque lusuum omniLim genera, exceptis calculis: 
horum enim invenlionein sibi non \indicant Lydi. 
Inventis autem islis adversns famem Imnc iii modum 
usosse esse narrant. Duorum quorumque dierum al- 
terum ludcndo traduxisse lotuin, ne scilicet cibiim 
requirerent: allero \ero, intermissis lusibus, cibuin. 
cepisse. Hocmodoper duodeviginii annos tradvixisse 
vitam. Quum vero non rcraitteret malum, sed magis 
atquemagisingravesceret; luni quidem regem Lydos, 
bifariam divisos, in sortem misisse; quorum altcra 
pars maneret, altera e patria lerra exiret; et se ipsiim 
quidem ei parli adfribuisse regem , cui sors cventura 
csset manendi, filium autera suum, cui nomen Tyr- 
rhenOf ei parli quae domo esset egressura. Sorliiiorie 
facla, hos quibus sors obvenerat patrio solo exceden- 
dij Smyrnam descendissCy et construciis navibus, in-» 



120 HERODOTI HISTOR. I. 

Vfjv , K<u /Ληχανη(ΓΛ(Τ^οί,ι τγΚοιλ^ ίς rct ίσ-^μίνους τα, 
TTOMTct ο(ΤΛ (τφί ψ %ον\<ττΰϋ ΙτγΊτγΧολ, ΰίτΓοττλίίΐν κατά 3ο 
βίου η y>ou yvjg ζητησ-ίν' ίς ο, ί^νίΛ ττολΛα, Tra^ctfjcu- 
'i^oLfjLtvovg i άττίίαα-^ΰίΐ ig '(^μβρίκους' iv^cc trCictg ivi-- 
^^v(Tct<ructi τΓολίΛς, KoCi oiKttiv το (Λ,ίχοι του^ί. ccn) 
^B A.vSuuV (Α,ίτονο^ζΛίτύψΛΐ αυτούς ίττι του βοίσιλίος του 
■Trctt^og, ο ς (τφίοίς Λνη/Λ•γί' ίττί τούτου τψ ίττωνυΐΑ,ίψ 35 
τΓοίίυ^/^ίνους i ovo(xu(rUijvcii Ύυ^ίτηνους. Λ.υ^Ό) fxiv Sy\ υττο 
ΥίίξΟΊ^σ-ί §ι^ουλωντο. 
ο5 ΈπίΔΙΖΗΤΑΙ §ί ^η το ίνύίυτίν ■^fuv ο λόγος τον τί 
ΚτΡΟΝ, οΰ-τις ίων την ΚξοίσΌυ οίξχψ κ,οί,τί7λ&' ΚΛί τους 
ΠίξχΓβί.?, οτιω τξοττω ηγησαντο της Άσ-ίης. Ό,ς ων 
ΐ1ίς(ηων ι^ίτίζίτίξοι λίγουαι , οι f^yj βουλο^^ίνοι σ-ίμ,νουν 
τΛΤΓί^ί Κυξίδν, dKKoL τον ίοντα, λίγίΐν λογον, κΛτΛ 5 
ταυτοί, γξα'ψω ίττκτταΐΑ,ίνος ττί^ι }\.υοου κλι τζίψΛσ-ιοι,ς 

positisque supellectilibiis quaecumquc ad usum com- 
morlahabuissent, profectos esse,victum et novas sedes 
quacrentes ; donec mulfos praetervecti populos , in 
i/>?2/5r/«/wpervenissent : ibi oppida condidisse, atque 
ad hunc iisque diem hahifare. Mulato vero Lydorurn 
nomine, adscila denominatione a regisfilio, qui co- 
loniam deduxerat, Tyrrhenos se ipsos vocasse. " — 
Lydi igifur ita, ut diximus, a Persis in servitutem 
suni redacti. 

(95.) HiNC iam anqiiirit narratio nostra , Cyrus 
ille qiiisnain fuerit, qiii Croesi evertit imperium, et 
Persae qua ratione imperio Asiae siiit potiti. Igiiur, 
quemadmodum quidaru memorant Persarum , qui 
non exfollerc rcs Gyri, sed proui illac se habcnt re- 
ferre student , ita ego scribam ; quum possim triplices 



w. C L Ι ο. 121 

49,97• 

ΛλΛας λόγων cScug Φ^ναι. Ά(τ<Γυξΐων οΐ^χοντύον της 
ανω Ασ-ί'ής ίττ ιτίου ίΐκοσ-ι και τηντακοσΊο, , ττξωτοι 
άτΓ Λυτών Ι^υ^^^ι ηοζαντο ΰίττίστΛο-ύαι' καί κως ούτοι 
J ο ΤΓίξΙ της ίλίυύίξίης fxctxia-af^ivot to7(Ti Άσ-σ-υξίοκη » 
ΐγίνοντο α,ν^ξίς dyctuoi' κά) Λ7Γω(τα(Λ•ίνοί την §ουλοιτυ- 
νψ, ηλΐυ$£οωύησ•α,ν. fA^iTcc όί τούτους, κλ) τά λΚΚλ 
iuvtoc ίτΓοίίί τωυτο τοκτι ΙΜη^οκτι. Έοντων ^g α,ύτονο- q6 
μ,ων ττα,ντων dvat, την ηττίίξον , ώ^ί αύτις (ς τυξΛννί^Λς 
τπξΐηλίον. Άνηζ iv τοί(Γί Ί^ίη^οισί iyiviTo (ΓΟ'^ος , τω 
ovvof/^ct ψ ΑηϊΌκης, ττα,ις S' ψ Φ^Λορτίω. ούτος ο ^ηϊο- 
ζκης , ίξο,ιτύύς τυζοί,ννί^ος , ίττοίίί TOiccSi. ίί^τοίκη^^ίνων 
των Ι\ι1η(^ων κλτλ κ,ω/^ας, iv τ^ ίωυτου ίων KoLt ττ^ο- 

ΤίξΟν ^ΟΚί^Α,Ος, ΚΛΙ ΙΑ^ΆλΛον τι κλ) ΤΓ^ούυΐ^ΟΤίξΟν ^ΙΚΛΙΟ- 

I :, tl ν . S -ν, / , / 

- συνην ίτη^ίΐ^ίνος ησ-κίί κλι τΛυτΛ f^tVTOi , ίουσ-ης 
«,νο^Α^ίης ΤΓολλης οΙνΛ ΤΓΛΟ-Λν την Μ.η<^ικην , (ττοία , ίττίη 

etiam alias de ΟγΓΟ nanandi vias indicare. Postquam 
Assyrii per annos quingentos et viginti supeiioris 
Asiae tenuissent iniperium, primi dcficcre ab illis 
Medi coeperunt ; qui pro libertate pugnanfes cum 
Assyriis, strenue se gesserunt, excussoque ser\'i(utis 
iugo liberiatem obtinuerunt. Post quos ct reliquae 
gentesidem fecere quodMedi. (96 ) Caeferum quum 
iam omnes per continentem populi propriis viverent 
legibus , fali modo rursus tjrannidi subiecfi sunf. 
Fuit inter Medos vir sapiens, cui nomen erat Deioces, 
filius Phraortae; qui quuin ad tyrannidem adspiiaret, 
ita se gessit. Quum per vicos habitarentMedi, Deioces 
iam ante apud suos probaius, tum magis eiiam stu- 
diosiusque aequifaiem data opera exercebat; idque, 
,quura multa iniquitas per universam Mediam obti- 



122 HERODOTI HISTOR. I. 

OTcLfiivcg cTi τω οικα,ιω το ctoncov TToAif^iov ίστι. οι ο ίο 
ίκ της ctvTijg Kuf^tjg I^lijSoi , όξωντίς αντοΰ τους τξό- 
"ΤΓους , ^ικΛίττην ΐΛΐν ίωντων αΐξίοντο. ο $ί Srj, oict ι/,ηω- 
μί^ος Λζχψ, Ιύυς τ£ κα) SUcttog ψ. ττοΐίων τί τλΟτλ^ 
iyraivov ίΐχί tvK ολίγον ττξος των ττολιτιων, ούτω ωοΎί 
ττυνύοίνο/Λίνοι οι iv τ^σι αλλι^σ-ι ζω/^,νιΟΊ ως Α>ιϊοκί^ς uv\ ι δ 
άνν\ζ ιχ>οννος κατΛ το οξύον δικάζων , ττξοτίξον τηξίττίτΓτον•• 
τίς ccdiKOKri γνωμ,^^ιτι, τοτί ίττίΐ τί γ,κ,ουίΤΛν , ct(r(jt,ivoi 
ίφοίτίον ττΛξίΧ, τον Αψοκίο, χα) αύτοι SiKctcrofJiivot' 
97 τίλος L• , ovSin α,ΚΚω ίττίτςα,τΓοντο. ΐΐλίυνος Si ah). 
γινομ,ινου του ίΤίΧατίοντος , otcc 7Γυν6ανο(>ι,ίνων τας οι- 
κας α,τΓοβα,ίνίΐν χ,ατοι, το ίον , γνους ο Αηϊοκης ίς ίων- 
TCI/ TTuv owcCKiifjLivov 1 ούτι κατιζίΐν ίτι ψίλί ivdctTTt^ 
ΤΓξοτίζον ΤΓξοκΛτίζων ί^ίκαζί, ουτ i(py\ όίκοίν ετι. ου S 

neret, lamen faciebat, quamvis scirct iniusliliam ini- 
micam esse iustifiae. Cuius mores ubi perspexerunt 
cives crimdein vicum iiicolenies, iudicem illum sibi 
constituerunt Et ille, ut qui principaluni ambiret, 
rectum se aeqimmque praebuit; caque re laudem apud 
populares obtinuit baud exiguam ; ita quidcm iit re- 
liquoruni vicorura incolae , intelligentes Deiocera 
υηυιη esse virum qiii ex acquo ius diceret, quuni an- 
tea iniqiiis senlentiis saepe succubuisseni, func, post- 
quain hoc cognoveiunt, libenter et ipsi Deiocera adi- 
rent qui lifes suas diiimeret, et posfrerao nulli alii 
caussarum suarum iudiciura permittcrent. (97.)Gres- 
scente vcro in dics numero adcurrentium , utpote qui 
inteliigerent lites ex vero terminaii, animadvertens 
Deioces omnia iii se esse sifa, iam noii amplius pro 
tiibunali sedere , iibi autea ius dicerc consueverat, 



w. C L Ι ο. 123 

5o, s6. 

γύζ οϊ λνοΊΠλίζΐν , των ίωυτου ί^•ήμ,ίλνικοτΛ , roicn 
τΓίλΛς Λ' ^ΙΙ^ίξνζ ^iicct^iiv. ζουσ-ης ών ΰ^ατ/ης κλ) dvo- 
uirig ετ< ττολλω fjutAAOv olvol τας αω^/^ας η ττ^οτίξον ην, 
cvnxix^yjirciv οΐ Μ^(ίβ< ΐς τωυτο , Kcti iSi§o<rot,v σ-φίσ-ι 

ιολόγον, λίγΰντίς ^ε^ί των κ-ατηκοντων, ως J" ίγω &V 
κίω , (Α,<ίλι<ΓτΛ ίλίγαν οι του ί\ψΌκίω φίλοι' „ Ου 
,,γαίξ Svii τξοττω τω ττΛξίοντι χξίωμ>ίνοι, δυνατοί iifAtv 
,,οικίίΐν τψ χωξψ' φί^ί, o-TtjcrufCiv η(/Λων αύτων βοτ- 
,,(riMei' και ούτω η τε χωξ^ΐ ίννο(^Ϋΐ(ηται t και αυτοί 

ι5„•7^ςος ίξγα τρί'^ο[^ίύα, ού^ί ύτι: ανοι^Ιης ανασ-τατοι 
„ ia-of^iua. " Ύαυτα κη λίγοντίς , ττύ^ουοΊ ίωυτους βα- 
(Γΐλίυίΰ-ύαι. Αύτίκα ^ί ττ^οβαλλο/^ίνων τον τίνα στη- ^8 
(Γονται βασ-ιλία, ο Α.ηϊοκης t^v ττολλος ύττο "παντός 

voluit, iiega\iique se porro liies iudlcaturum ; nec 
enim e re sua esse^ neglectis suis rehus totum diein 
dirimendis aliorum litibus impendere. Inde quum 
rapinae iniquitatesque per vicos multo eljain magis, 
quam ante , grassarentur ; concilio convocaio Medi 
colloqui inter se de praesenfe rerum sfafu delibcrare- 
que instifuerunt. Ut autem ego cxislimo, amici maxi- 
me Deiocis verba fecerunt huiusmodi: Profecto, hoc 
more utentes , non possumus amplius hanc terram 
incolere. Agite igitiir ^ regem nohis constiLuamus: 
sic terra nostra bonis legihus adminisl7abiiiir, et 
nos ad opera nostra redibiinus y nec ob hoiniiium 
iniquitatem solum vertere cogemur. Talia fere 
dicentes persuaserunt Mcdis , ut a rcgc gubernari ,. 
■vellent. (98.) Tum conlinuo in deliberalionem 
adducitur, quemnam sibi regem constituant? et 
frequenter ab unoquoque piOponiiur laudalurque 



124 HERODOTI HISTOR. I. 

άν^ξος κα,) τΓοοβΛλλοι/,ινος και ctlviofjLivog' ίς ο τού- 
τον Kctrctiyecua-i βα,σΊλίΟ, (τΟία-ι tlvcti. Ό S' ίκίλίυί αυ- 
τούς οΙκίΛ τ£ ίωυτω ct^icL της βασ-ιληΐϊΐς olKoSofjiv^crai , 5 
ΚΛί κοΛτυνΛΐ Λυτον SoovOc^okti. ττοΐίυσΊ Sr\ τα,υτΛ οί 
M^cTii. οίκο^ομ,ίουσ-ί τε yac^ αυτω οικία μίγαλα τι 
και ιατχυ^Λ•, ινα αυτός ιΟξαιη της χωοης και όοξυ- 
φοξους αύτω ίττιτρίττονίπ ίκ τταντων 'b\.rιr^ωv καταλί- 
^acruat, Ό §ι» ως εσ-%6 τψ αξχψ , τους Mi?JOt»f ιβ 
ψαγκΛ<Γί ϊν TroXiTfJLa 7τοΐγ,(Γασ•^αι , και τούτο ττίξΐ- 
ντίλλοντας, των άλλων r,cr<rov ίττι^ίλίσ-^αι. τηι^ομ,ι- 
νων Si κα) ταύτα των ΉΙ,ψ^ων , οϊκο^ο/Λί ίΐ τίίχια μ,ίγαλα 
τί και καξτίξα, ταύτα τα νΐίν Άγβατανα κίκληται, 
tTioov ίτίςω κύκλω ίνί(ττίωτα. fxifJLyixavy]Tai όί ούτω 1 5 
τούτο το τίίχος, ωα-τί ο ίτίζος του ίτίξου κύκλος τοκτι 
7Τζομ,αχίω<Γΐ (Α,ουνοκη ίσ-τι υ'^ηλοτίξος. το /jciv κου τι 
και το χωζίον συ|ΛΊJ(^aχi^^, κολωνος icvy ωστί τοιούτο 

Deio ccsy isque ad extremum communi consensu 
Rex creatiir. Tum ille iussit eos aedcs sibi aedificarc 
djgnas reo^no, et satcllitibus ipsum munire: qiiod et 
fccerunt Medi, acdesque ei aedificaru nt amplas muni- 
tasqiie in ea regionis parie quam ipse praedixerat, et 
satelliles ex uiiivcrsis Mcdis sibi eligerc periniscrunt. 
Illevero, postquain oblinuit impcrium , roegit iVIc- 
dos Tinam urbem condere; quo hanc tuenles, reliqua 
oppida niinus cuiarent. Obsequeiitibvis efiam hac in 
re Medis, arcem exstruxit ampJain Aaiidanique, hanc 
,. quae nunc Ecbatana vocalur, ita iif alius moenium 
orbis alio essct ciicumdadis: et sic instifuta crat haec 
arx^ ut alius moeriium orbis alio noiinisi propugna- 
culis esset excclsior. Quod ut iierct, adiuvabat partim 



w. C L Ι ο. 125 

5i,56. 

iiveti' To §i ΚΛί ι^όίλλον η iTTiTyjSiv^yi , κύκλων ιόντων 
2ο των (τυνΛΤΓΛντων (τττα, , iv St, τω τίλζυτα,ίω τα, βασ-ι- 
λ^ιΐΛίνίίττι κ,Λίοί ^ησ-ΛυξΟί. το οί Λυτών {Α^ιγίσ-τον ίστι 
τιιχος κατΛ ταν Άύψίων κυκ,λον μ,αλκττα, κη το (α&- 
yctuog. του uiv Srj ττξωτου κύκλου οΙ ττ^οΐΑ,Λ'χ^ίωνίς £<Vi 
λίυκοί' του St §ίυτίοου, ιχίλΛνίς' τρίτου St κύκλου» 
2 δ (PoiviKiOi' τίτΛξτου Si , Kvctvioi' ττίΐλ,τττου §ί , actvSoL- 
οΛκινοι. ουτω τταντων των κύκλων οι ττ^ο^ΛΆχίωνίς ψ- 
S-KTUivoi ίΙοΊ ΟΛξίΛΛΚοκΓΐ. ουο <5ε οΐ τίλιυτΛίοί, i.l<ri ο 
μ,ίν κα,ταξγυοω^Α,ίνους , ο oi. κατΛΚίχξυσ-ω^Α,ίνους ίχων 
τους ΤΓ^οι^Λχίωνας. 

Ύαΰτα ^tv Syj ο Αψοκης ίωυτω τ£ ίτΐιχα, ΚΛί ττίξ) qq 
ΤΛ ίωυτου οικία,' τον St αλΛον SrJitiov^^TriPi^ (κίλίυι το 
τίίχος οΐκίίΐν. οϊκο^ο^Α,ηύίντων Si τα,ντων , KocrfjLov τον§ί 

Δ ..ι ^. ι , '. ι . ι ■> ι 

ηιοκ'ής ΤΓ^ωτος ίσ-τι ο Ka-a,(rr/icra,f,t,ivog f /,ί^τί. ί<ηίνοΆ 

quidem ipsiiis loci commoditas , quum esset coUis : 
sed magis etiam data opera instiiutum erat opus , 
quum orbes universi sint sepiera, quorum iu postre- 
mo regia est et thesauri. Qiii autem muriis maximuni 
conficit orbem, is Alhenaiuin fere ambitum amplitu- 
dine aequat. lam piimi oibis propugnacula , alba 
Sunt ; secundi nigra ; lerlii orbis purpurea ; quarti 
caerulea ; quinti sandaracina : iia cunciorum orbiura 
propugnacula pigmentis siint obducta ; duorum vero 
postremorum orbium alter argentata propugnacula 
habet, alter inaurata. 

(99. ) Haec igitur munimenta Deioces sibi exstruxit 
et circa aedcs suas : tum veio reliquum populura ius- 
sit circuincirca arcenibabilare. Constructis autem isfis 
omnibus, ordinem primus Deioces instifuit hunc, ut 
-Reiumi ad regem iiceret ingredi, sed per iuterntmcioe 



126 HKRODOTI HISTOR. I. 

τΤΛξΛ βΰ^ηλίΛ [χ,ί^ι^ίνΛ , ^i Λγγιλων St τταντΛ χοίί- 6 
(Γ^Λΐ, όζΰίσ-^Λί τί βΛίπλίΛ ντΓο fA.i^Sivog' τΓξος τε του- 
touri €τ< , γίλΰίν τί κλι τττυίΐν αντίον κλ) ΛπΛ<η tivAt 
τούτο γί α^ια-χοον. Ια,υτΛ οί τη^ι ίωυτον Εσ-ε^νυνε 
των^ί ίίνίκίν, οκως ά,ν fA.v\ οοωηίς οι ο[Α,ηλικίς, ίοντίς 
(τυντξοφοί Τί iKiivci}y κλ) οΐκίγις ου φλΛυξθτίον\ς , ού^ί ις ίο 
άν^ξα,γα^ίην XiiTTOfxivot , λυτηοίΛτο κα.) ίτιβουλίυοαν, 
100 αλλ' ίτίξοΊος (τ^ι SoKiOi ίΐναι f /,η οξωοΊ. 'ΕτηΙ τε σε 
Tctiirct ^ΐίκοσ•(Α,ησ'ί , kcu εκ,οα,τυνί ίωυτον τ^ Tv^ctvvi^iy 
ψ το ^ίκΛίον φυλα,σ-ΰ-ων χΛλίττος. ΚΛί τα/; τε ^ίκΛς 
Ύ^Λφοηις t ίΐσω ττΑξ» ίκίΐνον ίοτίττί^^ττίο-κον και ίκ,ίι- 
νος ^ΐΛχ,ξίνων Tctg ίσφίοομίνοι,ς , ίΚΊΤίμ^ττίο-Λί. τλότλ 5 
(Α,ίν ΚΛΤΛ Tccg ^ίκας ίττοίίί' τλ Si ^η ΛλλΛ ίκίκοσ•^ζατ- 
το οι. ίϊτινοί TTvvuctvoiTO ύβοίζοντΛ^ τούτον οκως fX^iTOr• 

omnia transigerenfur, nec conspiceretur rex a quo- 
quara: ad haec, ut ridere aut exspuere coram iiJo, 
titique omnibus factu turpe haberetur. Adfectabat au- 
tem gravilatem istam hoc consilio, ne ceineiites eunx 
aequales cl luia cuni co cducati, domoque oiii iion 
vilioii, nec virtute inferiores, dolerent eique insidia• 
renlui•; sed ut diversae naturae homo illis videretur, 
ipsuni non in{ueatil)us. (loo.) His ita ordiuatis, 
quum firmasset sibi imperium, in exercenda iustilia 
valde severum se pruebuit. Litiganies caussas suas 
scripto consignatas ad cum per internuiicios intro 
miitebant ; quas ille iudicatas remittebaf. Hunc mo- 
rem iu iudicandis caussis sequcbatur; et reliqua efiam 
omnia recte ab eo ordinata craut. Si quem intcllexisset 
protervius agentem , huiic ad se arcessitum inflicta 



W. C L Ι ο. 127 

TTiuj^cLiiQ i κατ a|<V ^kuo-tov α,^ικτιμ,Λτος i^iKctiiv' 
χ,Λί o( κΛΤΛσ-κοτΓοι τί Kcti κΛτηκοοί y]<rav avcc ττΛσ'Λν 

Α^ιϊόκγις fJLiv νυν το Ήίνι^ικον ί^νος σ-ννίστξί'φί μ,ουνον, loj 
και τούτου ^^|e. Ισ'Τί h MjjJojv το(γλ§ι γινίΑ, Βου- 
(ΓΛί, ΥίΛξ'/ιτακψο) 3 Ύ,τ^ουχΛτίς, ^Αξίζα,ντο), ΒουΛοί, 
M^yoi. yiviot, fxiv Svj Mi/Jiyv ίστί το<ΓΛ§ί. Αηϊοκζω ^e 102 
τΓΛίς γίνίΤΛί ΦξΛο^τνις i <?$•, τίΚίυτησΛντος Αηϊοκίωί 
βασ-ιλίυσ-Λντος τξία, κα) τίΤίη'ήΚοντΛ ίτια,, τταζί^ι^,Λτα 
την Λξχψ. 7ΓΛξΛ§ι^Λΐχζνος Sii ουκ Λτηχροίτο ^ουνω)> 
ξ> α,ςχίΐν των 'Νίη^ων' οί?ΟκΛ (ττ^Λτίνα-α,/χίνος ιττι τους 

Πι ι , ι > Λ / ' ν / 

€ξ)0-Λί, τΓξωτοκτι τε τουτοί(η ίτηϋηκΛτο , κάι ττξωτους 

lS[.Yi§ouV υπηκόους ίποίη(Τί. ^ίτοί, §ί, ίχων ^υο ταυτΛ 

tuvecit Kcti eifj(,(pQTi^ci ϊιτχχίξα,ί κΛτίο-τξίφιτο την Άσ-ίην, 

Λττ άλλου iTT άλλο Ιων ί^νος. (ς ο (ΓΓξ<ζτζυ(Γΰ(,^ίνος ιττί 

pro delicti modo poena multabat: eaquc caiissa ex- 
ploratores auscultatoresque per universam, cui im- 
perabat, regionem habebat. 

(101.) Deioces igitur solam Medicam nationem in 
unam contraxit, eique iniperavit. Cuius nationis tot 
numero gentes sunt: Busae, Paraetaceni, Struchates, 
Arizanti, Budii, Magi. Hae sunt tot Medorum gentes. 
ζ 102.) Fuit autem Deiocis filius Phraortes, qui, 
mortuo Deioce postqtiam tres et quinquaginta annos 
regnasset, suscepit imperium. Hic non contentus so- 
lis imperare Medis, expeditionem in Persas suscepit, 
hosque primos adgressus est, primosque impeiioMe- 
dorum subiecit. Deinde vero, quum esset horuin duo- 
rum populorum domin\is, valicli utriusque, Asiani 
Subegit;, ab alio populo ad alium ti-ansiens. PosUemo 



128 HERODOTI HISTOR. I. 

τους ΆοΌ-υξίους, kcu Ά(τσνςίων τούτους ο* Νίνοι/ ίχον* ίο 

ν ./ / / ' j^\ •^ ' 

χ,Λΐ Υΐξχον τΓξοτίξον τταντων , τοτζ ot ησ-α,ν fA,ifu,ouvct)fA,ivot 

ι ι Ί ■, Ι V- . / , 

μ,ΐν ΰ-υ^^Λχούν i ΛΤί ατίο-τίωτων , ΛΑΑως fjt,iVTOi ίωυ- 
των ίύ νικοντίς' ίττ) τούτους Syj (ττξα,τίυσ'Λίχίνος ο Φξίοΐ,οΡ' 
ΤΫΐς, Λυτός τί οΐίΟ^α^η, Λζ^,Λς ^υο κα) ίίκο(Τί £τεα, kcu 
ο (ΓΤζΛτος Λυτού ο 7.'ΌλΛος. 
1θ3 ΦοΛΟζΤίω Si τίλίυτησ-Λντος i ί^^ίζ,Λτο Κ,υΛ^Λξ^ις 
ο ΦξΛο^τίύύ του ^νιϊοΜύύ ττΛΛς» ούτος λιγίται ττολλον 
tTi γίνίο-αΛί Λλκιι^,ωτίξος των ττξογονούν και ττζωτος τί 
ίΚοχατί ΚΛΤΛ τίλίΛ τους iv τ^ Άσ-ίη , κλ} ττξωτος ^n- 
τΛςε χούξΐς ίκαστους ίινΛΐ , τους τί Λίχι/^Οο^ους , κλι 5 
τους το^οφόζους i κα< τους ιττττίΛς' 'ττζο του ^ί clvAfMi^ 
ψ ττΛντΛ ο^^ι.οίύύς οΛίΛΤΓίίρυξίΛ,ίνΛ. ΟΟτοζ• ο τοΊσί Κυ^ο'κτί 
ί(ττι ^Λχΐ(ΓΛ^.ι\ος i οτί νυζ ν\ νι^,ί^η ίγίνίτο (r(^i [^λ^ 

adversus Assyrios arma convertens , nempe Assyrio- 
rum illos qui Ninuin tenebant, quique, quiun aiitea 
omnibus imperassent , turicsociis, quippe qui ab illis 
defecerant, erantnudati, caeteriiin feiici rerum sua- 
rum stahi iitehantur; adversus hos postquam arma 
convertit Phraortes^ peiiit et ipse, secundo et vicesi- 
nio anno quam regno ex'at potilus, et plurima pars 
copianim ipsiiis. 

(io3.) MortuoPhraortisuccessitCvAXARES, Phraor- 
tis filius, Deiocis nepos. Hic dicitur multo maiori- 
bus suis fortior fuisse: ct primus in Asia cenfuriavit 
militcs et per cohortes distribuil, primusque ordina- 
vit ut seorsim in acie staret unuinquodque militum 
genus, hasfati, sag^if tarii , equiles; quum prius omiiia 
promiscuc parifer fuisseiit confusa. Idcni liic cst qui 
cu m Ly dis bellum gessit; quo iempore inipsapugni^ 



W. C L Ι Ο. 12Q 

52, i3. ^ 

"XfiulvoKri' itou την Αλυος ττοτα^Α,ου άνω ^ΑαΊψ yrci- 
ιο <ΤΛν (τυσΎησΌ^ ίωυτώ. "Έ,υλλί^ας όί τους ύττ ίωυτω 
Λρχύ^Λνους τΓΛηΛς , ίοτοΛΤίυίτο ίτη την iSivov, τιμ,ω- 
ρίων τε τω ττοίτξ), κλ) ττ,ν ττολιν ταυτψ Β-ίλων ίζίλίΐν. 
καί οΐ , ως (Γυι^ιβαλων ίνίϋηιπ τους Ά^ίτυοίους , ττίξΐκ,οΐτ' 
τηίΑ,ίνω την ^hcv , ίτΓηλύί ^x^JJ^ωv στξΛτος ^Λγα,ς' 
ι5 ctyi <5*e Λυτούς βατιλευς ο ^κυοίων ^Λ^υ'ης , ΤΙ^ωτο- 
S -ΰίω ττΛίς' οι ίσ-ίβΛλον [Λίν (ς τψ Άα-ίψ^ Ί^ι^/χίοιους 
ίκ[ΟΛλΰντίς ίκ της ϋ,υζωττης, τουτοιιτι όί ί7Γί(Τ7Γθ(^ίνοί 

^ ' •' ' ^ 7VT Γ ^ ' ' ' '^υ 

φίυγουα, ούτω ίς τψ ίΜηάικψ χωξψ U/tikovto. iLcrri 104 
<ίε ΛΤΓΟ της λί(Α.νης της lS\.Λίητί^oς ίτη Φασ-ιν ττοτα,^ον 
u>ctt (ς Κολχουξ- τξΐηκοντΛ ημ,ίοζων ίΰζωνω ο^ος. ίκ οι 
της Κ.ολχί^ος ου ττοΧΧον ύττίρβηναι ίς την ^-Ιηοικην y 
5 ΆλΛα ίν το οίΛ ΐΑ.ία-ου ί^νος αυτών ί<Γτι, Ζ,ατττίΐζΐς 

dies in noctem est comersus ; quique totam siipra 
Halyn fluviiim Asiam sibi suhiectam tenuit. Ttim. 
undique contractis copiis, qiiascumque sub potestate 
sua habebat , atlversus Ninum arma converlit, pa- 
trem uliurus, et urbem hanc exscindere cupieiis. At, 
superatis praelio Assyiiis, diim iNiniim circumsedit, 
ingruit adversus euni ing-ens Scytharum exercitus, 
duce rege ^cyihzLXwvix Madye ^ Piotothyae filio : qui 
in Asiam irruperant, quum Gimmerios ex Europa eie- 
cissent ; quos dum fugientes persequebantur, ita in 
Medicam terrani pcrvenerunt. (104.) Est auteni a 
Maeoiide palude ad PJiasin flunien atque Colchos 
expedito viatori ifer trigmta dieruni: e Colchis vero 
non ita longo itinere ρεζ'ΛοηίΓί potest in Mediam, 
sed unus duntaxat interiectus est populus, Saspires; 
Merod.T.L F.I. l 



ι3ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

τοΰτο Si ττα,ζΛμ,ίΐβομ^ίνοισ-ί , iivui iv τί) ΙΜψ^ικ^'. ου μίν- 
τοι οι ye ΧκυίΛί rccvTy^ ίσ-ίβαλον , οίλλα, την κΛτυ- 
ττίξύί oSov ΤΓολΛω f^ouc^OTtoy;v ίκ,τοΛΤΓΟίζενοι , ίν Si^iyl 
ϊχοντίς το KuoKctcriov όοος. ίν^Λυτα, οΐ fjuiv lS\t\Soi <rvu^ 
βαλοντίς TOiCTi ^κυ^ΥιΟΤί, kcu ίσ•(τω^νηίς τνι /ΑΛχ>ι, της ίο 
<*^%?ί ί^ΛΤίλυ^νισ-Λν' οι όί 2L/Cviia,i τψ Άίτίψ ττόίτΑν 
\ob ΙτΓίσ-χον . Ένίΐίυτίν Si 'ήί'τΛν ίπ ΑίγυτΓτον' Kctt ίττίίτι 
iyivono iv τ^ ΥΙίΐλακττίνγι ^υοίνι, '^ ctfjt,fA,iTixog a-Oiotg 
ΑίγυτΓτου βαα-ιλίυς dmaTcig ^οϋοοκτί τί Kcti XiTijtn 

ί / \ / \ / ' /1 < ο \ 5 ,' 

Λ7Γ0Τ^67Γ£1 ΤΟ ΤΓζΰΐΤΟύΤίΰύύ (Α,η ΤΓΟξίυίίΤΟΛΙ. 01 06, ίΤΓίί Τί 

ΟΜΛχωζίοντίς οττίσ-ω, ίγινοντο της Ύ,υοίης (ν Άσ-καο- 5 
λωνι τΓολι , των ττλίονων ^ζυύίων ττα^ί^ίλ^ όντων ά<η- 
yeojv, ολίγα τινίς Λυτών ύπολιφΗντις , {α-υληατΛν της 
ΟυΡΛνίης ^ΑΟοο^ίτης το Ι^ον. ίΟΎΐ Si τούτο το locVj ως 
6γω 7ηιν7ΰίνο[^ίνος ίυοκτκΜ , τταντων αοχα,ιοτΛτον ιοων 

qtios ubi transieris, continiio Media occurrit. Scythae 
tamen hac iion irruperunt, sed aiia via supeiiore et 
muito longiore, Caucaso monte ad dextram rclicto. 
Ibi tum Medi ciim Scythis congressi, praelioque su- 
perati, Asiae imperiiim amiseriinf ; Scythae vero unL- 
versa A&ia sunt potiti. ( io5.) Inde Acgyptum ver- 
sus inlendebant viain : sed Syriani Palacstiriani in- 
gressis occurrens Aegypti rcx Psammitichus , mune- 
ribus precibusque cffecit, ut ulterius non progrede- 
rentur. Ubi regredientes Ascaloncm venerunt, S\aiae 
oppidum ; maxima Scytharum parte sitie maleficio 
praetergrcssa, pauci ex illis, poue sequentes, Veneris 
Coelestis templimi despoliarunt. Est autcm illud, 
quautum sciscitans iulelligo, cx omnibus huins deae 
teraplis velustissimum. Nani quod iu Cypro est tem• 



w C L Ι ο. i3i 

53, 42. 

10 βΟΆ ταυτ^ις της Β'ίου. καί γαξ το iv Κυττ^ω Ιζον iv- 
Β'ίυτί.ν ζγίνίτο, ως Λυτό) λίγου<η Κυ^ξίοι' κλ) το (ψ 
'Κ.υ^'ήοοισ-ι Φοίνικ,ίς ΐ'κη οΐ l^^vcrcty.ivoi , εκ ταυτνις της 
^ν^ίης ίοντίς. τοκτι 02 των Ζ^κνύίω!/ (τυλησ-ασΊ το Ιζον 
το iv ΆίΓκαλωνι , Kcci TOicri τουτίων etk) ζχ,γονοιιπ, ivi- 

ι5 σ•κ>?"ψε η Β^ος 3'ηλίίΛν νοϋίτον' ωστδ λ^λλ λιγουα-ί τε 
ο; ^κυύαι ^icc τούτο (τΟίΛς vocriiiv , κ,Λΐ οροίν 7rct() ίωυ- 
τοίίτι τους οίττικνίοίΜνους ίς την Ζ^κ,υύίκην χωοην ως Sict- 
KiUTdi , τους καλζουσ-ι Ένοίρ^ας οι ^κυύαι. Έττ) fxiv 1θ6 
νυν οκτού κα) ίΐκοσ-ι ίτ&α η^χον της Άιτίης οι ^κυύα,ι^ 
ΚΛί τ Λ τταηα, σ-φι υττο τε υ(όζΐος κ,αι ολιγωριης ανα- 
(ττατα ην. χωρις yAV γα^ φοζων^ ίττρηίΓίτον τταζ εκΛ- 
5 στων το ί'λ.α(ττοισ•ι Ιτηβα,λλον' χωζίς Si του φοξου , 
ΐ]θ7ΓΛζον τΓίΡΐίλΛυνοντξς τούτο ο τι ίχοΐίν ίΚΛστοι. κα) 
τούτων yAv τους ττλίυΐ'Λς ϋυϋ^αοης τε kcu ^'lηSot |ε/ν/- 

CVI. 4• φο'ί ί ν :'7τρ;5-(Γ5ν lego , ei dcin τον iy.xrr. 

plum, hinc piOcliit; quod ipsi etiam Cyprii confir- 
mant : et, quod Cylheiis e^t, id Phoenices condide- 
runt, ex hacSyria oriundi. His autcm Scjy t k is , qui 
templum A:icaIonis exspoliarunt, eonimque semper 
posteris, inflixit dea inuliebreTn morbum ; itacjiiidem. 
ut etiam Scyihae dicant, ob hanc caussam morl>o hoc 
laborare illos, et apud se al) adeuntibus Scythicam 
terram conspici quo pacto adfectisint, qnos Enareas 
Scytliae adpeliaiit. (io6 ) Igitui- octo et siginiian- 
nos Asiae imperium oblinueiuiit Scythae ; per eorum- 
que proterviam et coiitemtum omnia siisque dequ^ 
versa sunt. Nam, praeterqiiam quod tributum exige- 
bant a singulis quod singulis inposuerant, iriauper 
ctiam obeqiiitantes rapiebant quod quique haberent. 
Sed horum qiiidem maioreni numerum Cyaxares et 

I 2 



j32 HERODOTI HISTOR. I. 

cctvTig acti KUTccf^ivvcuvrig Kcvn^oviva-ctv. χ,λι ουτα> 
dvicruxroLVTO τψ ^οχ^ιν ^lijooi, και ίτίκ^ατίον των ττίο 
KcCt τΓξοηοον. KcCi τψ τί Ν<Ιόι/ ίϊλον , [ως §ζ ύλον, iv ίο 
ίτίξοιαη λογοιΟΊ §'/ιλύ.'σ-ω ,) κλι τους Άα-ίτυοίύυς ύττοχίΐ- 
ξίους ίττοιησΆντο , τγΚυμ τν^ς ΏΛί^υλύύνίης Ι^οίοτις. fx,iTco 
Si τΛυτΆ , }ζ.υΛ^Λοης fA.iv , β(Χ,<τιλίΰσ-Λς τίσ'Ο'ίξΟ,κοντΛ 
\τίΛ, (τυν τοιιτι ^κυύαι ήζ'ζ<ζν , τίλίυτ£. 
107 Έκ^ίΚίται Si 'Αστυάγης, ο ΚυΛζα^ίω yrcug, την 
βαα-ίλψψ. 'ΛΛί οι ίγινίτο Β-υγατηο, τη oivof^at ίύίτο 
hlctv^avrjv. την ίόοκ,ίΐ ΆζττυΛγης (ν τω υττνω ού(ίησ•Λΐ 
τοσΌντον i ωστί TrAvjirai f^iv την ιωυτου ττοΑιν , ίτηκοτ- 
τακλυΰ-α,ι Si kcu την Άα-ίην ττΛσ-αν. ύττί^^ίμ,ίνος §ί των 5 
ικχ,γων τοκτι ονίΐροττολοκη το ίνυττνιην , {"^οβηύη , τγλο 
αυτίων α,υτΛ g κλούλ ^α,'ίων. fjLvroi, οι , την IMcivocc- 

Medi, hospitio exceplos ct mero inebriatos, obtrun- 
canint: atqueita reg-inim receperuiit Medi, et reriim^ 
quarum antea domini fuerant , denuo sunt potiti. 
Tum vero et Ninum ceperunt, (quam quo pacto ce- 
perint , in aliis Historianim libris cxponam ) et As- 
syrios, excepta Babylonica dilione, sub potesfafcm 
suam redegerunt. Post haecCyaxares, postquam qua- 
drat^inta annos (simul numeiatis his , quibus penes 
Scytlias fucrat imperium) rcgnasset, fato functus est. 
( 107.) Cyaxari in regnum successit filius Astyages. 
Huic nafa erat filia, ciii Mandanae iiiposucrat nomen: 
qiiae ei pcr somnura ^isa esl lantuin urinac fundere, 
iit ct iirbs eius impleretur et tota inunriarctur Asia. 
Quod somnium qiuim exposiiissct illis ex Magorum 
jiumero, qiii somniorum iutcrprefationi dabai.t ope- 
ram, contcrritus est^ siiigula quaeque ah illis edo- 



\ν. C L Ι ο. ι33 

»4,71- 

ρψ τΛυτψ , ίουσ-αν ν\§ν\ οίν^ξος ωραΐψ , Μ-ηοων μ,ίν των 

ίωυτου αζίων οΰ^ίη Siooi γυναίκα , ^ί^οικως τψ οψ<ν' 

10 ο ^i Τΐΐμσ-Υ) SiSoi-, τω ουνο(Λ.α ψ Κα(Α.βυα-ης' τον ίυξί(ΤΜ 
οι>ύν\ς fM.v ιόντα αγαύης, τζόττου Si ησ-υχίου' ττολλω 
evipue άγων αυτόν ^£<rou αν^ξος MjjJov. ^υνοιχ,ξουα-ης ιο8 
^6 τω Kit/*/3ucr>j της Μαν^ανης , ο 'Α,σ-τυαγι^ς τω ττξω- 
τω ίτίϊ ilSi αΚΚψ οψί^. ί^ο)ϋίί Si οΙ εκ των αιδοίων ^ 
της S -υγατξος ταύτης φυναι α^λ^τηλον' την ^ί afA^yriXov 
δ ίΤΓίσ-χίΐν τψ Άιτίην ττασαν. iSmv Si τούτο , κα) ύττίζ^ 
3•£αζνος το7<η όναξο•^ολοί(Γΐ , [Λίτίΐτί^.'ψατο ίχ, των Πε^- 
(Γίων την Β'υγατΙοα ίττίτίκ,α ioxJcrav. αττίκο^Αίνην σε 
ίφύλασ-<τί , βουλομ,ίνος το γίννω^^ίνον il•. αύτης (^ιαφ^ίΐ- 
ραί' €κ γαζ οι της ο'ψιος οι των ^Λαγων οναζοττοΑοί 

ιοίο-ηι^αίνον , Ότι ι^,ίλλοι ό της S -υγατ^ος αυτού γόνος 

ctus. Tum cleinde Mandanen, \iro iam maiuram, Me- 
dorum iiulli, qui ipsiiis familia digims fuisset, in ma- 
Irimouium dedit, visuin istud reformidans; A-erum. 
Persae cuidam iunxit, ciii nomen Canihyses , quem 
repererat quidem bona familia ortum, et tranquillo 
hominem ingenio , caeterum quem inferioris esse 
conditionis, qiiam mediocrem Medum, iudicavcrat. 
( io8.) Postquara donium diixit Cambyses Maiidanen, 
primo anno aliud vidit visuni Astyages. Videbatur ei 
ex naturalibus huius filiae cnasci vitis, eaque vitis 
universani obliuere Asiam. Quo de tiso sibi oblato 
quum retulisset ad somiiiorum interprctes, arcessivii 
ex Persis filiam pariui vicinam ; eamque, postquam 
advenit, in cusfodia habuii, interimere cogilans piO- 
lem ex ca iiascituram: nam ex viso illo significave- 
rant ei magi somniorum interprttes , prolem fiJiae 



ι34 HERODOTI HISTOR. Ι. 

βΛ(ηλίυ(Τίίν dvTi ίκύνου. ΎλιΙτλ S-/j ών Ουλαα-ΰ-ομ,ινος 
ο Ά(ΤτυΛγης , ως ίγίνίτο ο Κυξος, KccXicrctg Κοπαο- 
ycv , ΟΜ^ζΛ οΊϋΥΐϊον , Kcti τηοΎοτΛτον τί JWyji^uv , kcu 
ϋίΓΛντων ίΤΓίτξΟΤΓον των ίωυτου , ίλιγί ci τοιαοί ,, Αο- 
ί,τταγζ, τΓξηγ^Μ, το αν τοι ττοοσ-οίω, f^rioUjLUi, τγλολ- ίο 
ί>%ον\<τν^ \JLY\hi ί^Λ. Τί. τΓΑξΟ,βα,λ^} , KCU (Χ,λΛους ελοι^α- 
yyvog, e| ύ<ΓτίξΥΐς ctq) ίωυτω ττίοιττίο-ζις. λα,βί τον Μαν- 
,> Sctvyi ΙτίΚί TTctiSct' φίρων St ig (Τίωυτου , αίττοκτίΐνον' 
,, [Α,ίτΛ όί , Β-Λ'^ον τξοττω οτίω Λυτός βουλίαι. *' Ό 
Si οίιχ,ίίβίτΛί' „'>Ω, βαοΊλίυ , ούτι α,^Λοτί κω τγλ- "io 
5, ξίί^ίς αΐν^ςϊ TuuSi Λχαρί ovSiv , Ουλα/τσοιχί^Λ ^i ig 
„ (Γί και ίς τον {χιτίττατΛ χοονον f /,-ηόίν ίζΛίλ,αρτίιν, 
,, αΛλ' ιί τοί Οίλον τουτύ ούτω γίνίΰ-ζιαι, χογ] Syj , το 
10^ ;, yg €|ttol•', v7rv\^iTii(Tbci.i ιττντψίως. Ιουτοισ-ι αμ^ίΐ- 

huius, loco ipsius, regno esse potiturum. Haec igi- 
tur cii.\Gns Astjoges , simul atque nafus erat Cyrus, 
Tocatum ad se Havpaoum, Λΐτυπι sihi familiarem, et 
Medorum fidissimum, cui res suas crederet omnes, 
his rompcllavit Aerbis : Harpage , quod libi com- 
millo negotiiim , id cave ne ullo pacto neglectitn 
^ractes, neve me decipias , aliisque hominihus stu- 
dens . luis ip'ie artihus dchanc capiaris. Cape quem 
Mandana peperit puej^iiin ; et domiuti tiiam depor- 
tatum occide ; dein , quoquo modo volueris sepe- 
lito. Rcspoiidit ille : TSec alias , 6 Rex^ vidisti irt 
hoc homine aliqiiid qiiod ingratiim tihi fuisset ; 
cavebimiis vero etiam, ne in poslerum quidquam in 
te delinquamus. Quar^e si tibi grntUTn est , hoc ita 
Jieri ; oportet nenipe , quod in me est , idoneam 
operam praesLare. (xog.) Hoc dato rcsponso Har- 



w. C L Ι ο. i35 

55, 99. 

u/auivog ' Αξτταγος, ως οι ττα^ί^ούη το ττα,ι^ίον κίκοσ"- 
UYiuivov τν,ν ίΤΓΐ 'Ο-Άίατω, ηα κλαίων ις τα, ακίο,. ττοτ- 
ρΐλύων ^ί ΙφξΛζί τ») ίωυτου yvvatici rcv Trcinct, Άστυοι- 
5 ygoi οψίντΛ λογον. η όί ττξος αυτόν Aiyu » ISvv ων 
„ τί ΟΌΐ iv νόω ί(ττι ττοΐίίΐν^ " Ό Λ α,(,οίίβίταί' „ Ο^'κ 
„ ^ ίνίτίλλίτο ΆσΎυα,γης' ovrf ύ ττΛξα,Ρξον/ιαι τί kcu 
,, ΐΑ,α,νίΐτα,ι κΛΚίον η νυν fxciivircti, ου οι ίγωγι ττ^οσ-ΰη- 
y,(rofJi>eii τγ, γνω^^ΐ/)•, ουόί ις φονον τοιούτον υττηρ&τησ-ω. 

ΙΟ iiTToAAOuV Si ίΙνίΚΛ ου Οονιυσ'ω fjnv' κλι οτι Άυτω fMt 
,,α-υγγίνί^ς ί<ττιν ο τταις ^ κα,ι οτι Ασ-τυαγης fji^iv iiTTt 
,,γίξων, ΚΛί ΛΤΓΟ,ις ίριτίνος γόνου, ίΐ όί σίλ-ήτίΐ^ του- 
„ του τίλίυτ'/ΐΰΆντος , ίς τψ Β-υγΛτί^α ταυτψ Λνα,βΐ]' 
,, να,ι ^ τυξΛννις > ης νυν τον υ'ιον κτίίνίΐ ^ι ί[λ,ζυ , άλλο 

ι5„τ/ yj λΐίτΓίται το Ιν^ίυτίν ίμΛ\ κίνδυνων ο ^Λγκττος', 
,, άλλα του μ>ιν ΰίΰτφαλίος ίίνίαΛ ίμο) , Su τούτον τε- 

pagus, quuin ei iradilus esset puerulus ornatus ut 
jnoitui solent , abiit flens clomum suam : quo ubi ve- 
nit, sermoiiein oninem , quem secum Astyages ha- 
buerat, uxori suae retulit. Cui illa, Nitnc ergo, m- 
quit, quidnamfacej^e cogitas? Etille: Non quem- 
admodum mandavit Astyages ; nec , si vel peiiis , 
quam nunc , insanieritjufnosicsquefiierit, volun- 
tati eius ohsequar , nec huius caedis inini6Ler ero» 
Multis autein de caussis himc non occidam ; quo- 
niam et mihi cognaius est puer , et aetate prove- 
ctus est Astyages , proleque caret mascula. Quod 
si igitur^ post illius obitum in hajicjiliaui regnian 
transiturum est, cuius nunc pueruin per ?ne vult 
occidere j, quid aliud mihi siiper^erit nisi ut hoc 
facto in sumniujn discrirnen adducar? Verumia" 



ι36 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ί,λίυτόίν τον TrcciSct' Sii ju.ei/ τοιτων tivcc Ά.(ττυο!/γίος » 
Ι ΙΟ „ Λυτού φονίΛ ygnaSui, κλι fA,vi των ([χων. " TuvTet 
ί'ιτΓί, Kcti αύτίκΛ ayyiXov εττε^^τε eV) των βουκολων 
των Ά(ττυο(,γίος τον Υΐ7Γί(ττΛτο vofjLctg τε iTnTTi^iouTctTcig 
vef^ovTd,, Kcti ovogcc 3-'ήζΐω§ι<ττατΛ' τω ουνο^Λ ην Μ<- 
τζΛ^ατηςί (τυνοίκίί σε τ^ ίωυτοΰ ατυν^ονλω' ovvofjia, Si S 
T^ γυναιζ) ψ τ^ ατυνοίκίζ, Κ,υνω, κλτλ ttiv 'Ελλήνων 
γλωίτσ'αν' κα,τα, σε τψ ^Υηοικψ , '^ττακω. την γα» 
Kvvct κ,ΛλζουσΊ (ΤΤΓα,κα Vthjooi. α,Ι Si ύττωοίο,ί utri των 
ου^ίων gvua, Tccg vofxctg των βοών ε<%ε ούτος ^ν\ ο βου- 
κολος, τΓξος βοοίώ τε civtjxou των ΆγβατΛνων, και ίο 
τΓξος του ττοντου του Άυζίΐνου. τΛυτνι fXiv γαρ η ΐΜηοι- 
KYj χωοη ΤΓξος Ζ^Λατττίίξων ορίΐνη ιστί καοτα., κΛί υ'^ηλ^ 
τε KCLt ι^ηΟΊ συνη^ίφης' η Jg άλλη ΐ^\η^ικη χω^η ε'στ* 
TTcicrct, ατΓί^ος. ίττύ ων ο βουκολος (ΤΤΓου^^ ττολλ^ κλ- 

men meae ipsiiis salutis caussa necesse est ut mo- 
riatur hic piier: oportet autcin ut interfector eius 
sit non aliqais ineoriim, sed ex ipsius Astyagis 
ministris. (iio.) Hisdictis, protinus nunciuui mi- 
sit ad iinum ex Astyagis paatoribus, quem noverat 
pascua habere maxinie idonra, et monfes feris fre- 
quentissimos. Nomcn hiiic crat Mitradatcs, uxorem 
autem Ixabebat coiiservam, cui nonicn, gracca lingua, 
Cyno\ Mcdoruin λ eio idiomatc, Spaco : canem enim 
spaca dicuiil ]Medi. Saltiis aiileni nionfiuni, ubiboum 
pasciia babebat liic bubulcus, ad sepiemtriojies erant 
Ecbalaiiorum , Ponluni Euxinum versus. Hoc enim 
in tjaclu, qiicin Saspircs incoliint, niontosa admodum 
est Mcdica teria , et alla , sih isqiio opaca , reliqua vero 
Media plana cst omnis. Vocatus igitur bubulcus post-, 



20 



w. C L Ι Ο. i37 

55, 98. ' 

ib Aio/juivog Λττίκίτο, Ιλίγζ ο' Αζτταγος rct^i' „ Κέλευε* 
„<η Άίττυάγης το TrcaSiov τούτο λΛβοντ<ζ, S'iii/cn ίς 
„ το ίρηίΛ,ότΛτον των ονείων , οκως αν τΛχκττΛ ^ιαφύοτ- 
^ξΐί'ή. Kcti Tci§i τοι ίΚίλίν(Τί ύτΓίίν , ψ (^η Λττοκ,τώιις 
,,Λϋ'το, αλλΛ τΐω τξοττω πίςιττοιησ-^ι ^ ολίύβω τω κοτ- 
,,κ,ί(Γτω (Γΐ SiAXo?i(ri<rucu' ίττο^όίν ^ί, ίκκίίμ^ίνον ^ίο,τί- 
,,τα,γι^,αί ίγω." ΎαυτΛ ακουοΆς 6 βουκολος, koli χ\\ 
ΟΜΑλαβων το τται^ίον , νμϊ την α,ύτψ οττίζτω οοον, Kca 
ΛπίζνατΛί ίς τψ ίτταυλίν. τω ο aocc κα,ι αυτω η 
yuvij, ίτητίζ ίουσ -ct 7Τα,(ΤΛν Ϋΐ^Α,ίξψ, τοτί κως κο,τλ όα,ι- 
ξ) υ,ονΛ τίΚΤΗ, olxojxivov του βουκ,ολου ίς ττολιν. ηιταν 
ii iv φξοντί^ί cifM^oTi^OL οίΚΚν>Κων ττίξΐ' ο ^ίν , του 
τόκου της γυναΜος αρρωόίων η όί γυνή, οη ουκ ίωοως 
ο Α^τταγος μ^ίτίζτηΐΜ'^αίτο Λυτής τον ccv^oac, ίττίί τι 



quam iiulla inierposita niora advenit , liaec ei dixit 
Harpagus : luhet te Astyages hunc puerulum su- 
mere , et loco maxime deserto montiiiin deponere ^ 
ut quam citissime pereat, Kt hoc praeterea me 
iussit tibi praedicere , nisi illum occideris , sed 
quocumque rnodo superstitem esse curaveris , pes- 
simo exitio te periturum. Mlhi aiiteui iniunctuni 
est , ut expositum inspiciam. (111.) His auditis 
bubulcus, accepto puero, rcdiit eadem \ia, et ad 
stabula pervenit. Forle autem forluna accidit , ut 
pastoris etiam huius iixor, quurn per totuin diem 
parluriisset, tunc pepererii, qiium pastor in urbem 
esset profectus. Eraiit autcm anxii uterque alterius 
caiissa, ille iimens partui uxoris; uxorauteni, quod 
alioquin non solitus it'S,SGi Harpagiis ad se vocare ip- 
sius maritum. Ut vero ex itinere redux adslitit pasior, 



ι38 HERODOTI HISTOR. Ι. 

Si Λ7Γονο(Γτγΐ(ΤΛς ιπκΓτη , oict e> άίλτττου Ι^ουσα η γυνή > 
ίΐοίτο ττοοτίοη, ο τ; f^iv ουτΰ) 7r^o'Jvf/,ct)g Άοτταγος ^e- ίο 
ΧΛτηι^'^'Λίτο. ο σε ίϊττί' „ ii ytvj /αί, iiScv τε ig ^c- 
»,λιν ίλνων και νίκουιΤΛ το fxvj τί ιόΐ,ιν οΟΐλον , {/,η τί 
ακοτί yivi<ricLi ίς όίσ-ττοτίοίς τους νιμιτιοους. οίκος jU-si/ 
i,7rclq Άο-^α,γου κλα,υ^^χω κΛτίίχιτο' ίγω Si ίκττλΛ- 
αΎ^ις, Υ/ΪΛ ί(Γ0ύ. ως Si τ<ίχί(ττΛ ίσ-ηλ^ον , οζίω ττακ^ίον 1 5 
,, 7Γύακαιχ.ίνον , cco-Trccioov τί και Koctvyccvoixivov , κίκοσ"' 
„ fjL7iiA,i-^ov χξνσ-ω τε κλι io-^trji ττοικίλ}]. ^.οττατ/ος Si 
53 ως iiSi fxi , ίΚίλίυί την ταχίίττψ αναλαβοντΛ το 
Λ,ΤΓΛί^ίον , οιχίτ^Άΐ φίξοντΛ, KCU S-iltvAi ivucc S-y\pial•• 
„ όια-τοίτον ίΐη των ονείων Octg Αίττυα,γίΛ uvctt τον 2θ 
,, τΛυτΛ iTri^ifJLivov fA.oi , ττολλ! οίττίίλνισ-οΐ,ς ti f^yj (τΦίΛ 
fi7roi7!(Tcctf^i. Kcu ίγω αναλα,βων , ίφίοον, ^οκίων των 
i, τίνος ΟίΚίτίων uvcti ου γα,ζ αν κοτί κατί,οο^,Λ ivnv 

famquam ex insperato eum conspiclens muUer, prior 
ex illo quaesivit, quid essct quod iam properc eum 
ad sc vocassei Harpagus. Tiim ille, Ο mu/ier , in- 
quit, iirbem in^ressus vidi aiid'wique quae num- 
quam videre me fas erat , nec lanquain cadere. de- 
bebant nostros in dominos Totn Harpagi domus 
Jletii erat oppleta; et ego consternatus ivi intvo. Ut 
prhnmii intravi , vidi pucj^ulian in rnedio posiiumy 
palpitantem clamitanternquc , auro ct variegata 
veste ornatum. Harpagus ul j?ie conspexit , iussit 
accepLutn ocyus puerurn asportare, in locoque feris 
maxijne obnoxio montium deponere ; Astyagejn 
esse dicens s qui hoc mihi iniiingeret , inuUas adii' 
ciens minas ni niandata exsequerer. Et ego sumens 
puerum asportavi^ ralua esse alicuius c dotnesii' 



w. C L Ι ο. i3q 

56,57- ^ 

»76 Ψ' ι^Λ^ιβίαν Jg οζίων χρυσ-ω ri κλ) ύμ,ΛσΊ κε- 

25 ,iKQiTU'/if^ivov' τΓοος Si , κΛί KAavdjLiov KcLTimouTct ifju- 
,, QcLVict, iv 'ΚζΤΓΛγου. kcCi ττ^οκα. τί §η κλτ oSov ττυν- 
„S-civofx.cti τον τΓΛ,νχΛ λογον 3-ίξ<ζ7Γοντος , Ός if^i ττξο- 
,,τΓίΐ^τΓων ίζύύ ΤΓολιος , ίνιχιίοκτι το βξίΟος' άς cc^ol 
„ MitvcJcti')?? τί ίίν\ TrcLiq της Άίττυαγίος Β-υγητρος , kcu 

^^^ ,,Κ^/ί^βυΰ-ίω του Κυ^ου , καί fMv 'Άβ-τυαγης ενηλλε- 
„ ται ΛΤΓοκτίίναι. νυν τί ο^ί {(ττί. *' ' Α^α Jg ταυτΛ έλε- 112 
γζ ο βουκολος , κοά ίκχ,Λλ.ν'<\/Λς οίττί^ίίκνυί, -η ^ί , ως 
iios το ΎΛίόίον fjiiyct, Τί και ίυίΐόίς ίον , octKoucrciiTci , 
ΚΛί λαβΰΐ/,ίνη των γουνΛΤύύν του αν^^ος , ίχοι^ζί [Λ'/Ί^ί[^Ά^ 
5 τίχνι^ ίκύίιναί fA,iv. ο Si ουκ ί(^η οίος τ iivut ο,λΧως 

cLVTct τΓοααν ίτηφοιτησ-αν γαο κΛτασ-ζοττους ε> Ά^ 

ι ■• \ ' . ^ \ ' ι ' ' '^ ι 

τταγου ί7Γθ'ψο(/,ίνους οίττολίίσ-οΰΐ,ί τε κ-ΛΚίΟΎΟ. , ψ ιχή 

cis ; numquam enirn expjitare poiuissem undeesset, 
Stupeham autem videns aiiro preiiosaque veste 
ornatum puerujn, ad haec vero planctum jjianife- 
stum in Hajpagi aidibus. Sed protinus in itinere 
totam rem cognovi ex famitlo , qui me urhe esf^e- 
dientem comitatus est , infantemque inihi tradidit; 
esse scilicet pueruluni Mandana natum, Astyaais 
Jiliaf et Cambysey Cyrijilio; AsLyagernque occidi 
eiim iuhere. Et ecce hic ille est ! (ii9.) Haec di- 
cens hubulcus, puerum detectuin osiendit. Et illa, 
utvidit pueruni, magnum et foriuosum , lacrymans 
genuaqiic complectens mariti , oravit ut neutiquam 
illitm exponeret. At ille negavit se aliter facei^e 
posse ; adventuros enim ab Harpago speculatoi^eSt 
rem inspectin^os; seque misere periturum, nisiim- 
peratafecisset. Mulier, ut viro non persuasit, iterum 



ι/,ο HFKODOTI HISTOR. Ι. 

σΟίΛ ΤΓΟίητ-κ. ως oi ουκ ίτηιΐί ccocl τον ctvooct, οίυτίΡΛ 
λίγίΐ 'ή γυνή τα,^ί' ,,Έττί) τοίνυν ου ^^υ'/α,/^ού (Τί τηί^ιν 
,, jM-jj ίκύανΛί , (τυ Si ώ<?ε ττοίγισΌν , ei ^η ττοίσΛ γί Λναγκη '<> 
>j o^Sfjvoci ίκ,κίΐ'ι^,ίνον' τίτΰΚΛ γαο kcu ίγω , τίτοΆΛ i5g 
αΤίΌνίος τούτο f/,iv ^iqouv ττοο^ίς, τον οί τ-ής ncnvar• 
„ γίος &-υγα,τοος TrcCl^ct ως ε| νιυαων iovTcc T^iOoufjLiv' 
,, χΛΐ ούτω ουτί (τυ αλωιτίαι αόικίων τους οίσ-ττοτίας , 
αουτί vjfjuv ΚΛκως βίβουλίυι^(,ίνΛ έοταί. ο τί γα,ξ τίύνίως i^ 
,,βασ-ιλ-ήί'ής τα,Ι^νις κ,υο'ηζτίΐ, κ,Άΐ ο ττίοιίων ουκ. οίπολίίΐ 
Ιΐ3 »τ'ίΐ' '"^^ΧΨ- Ά,Λ^^Λ τί ίόοΗ τω [όουκολω ττξος τλ 
τταζίοντα, ίυ Αίγίΐν -η γυνί] , και αυτίκα. ιττοΐίΐ τΛυτΛ. 
τον fjitv ίφίξί ΒΌ,νΛτωσ-ων τγλΊ^λ, τούτον (Λ,ίν τΓΛοαώΐτ• 
οοί τ^ Ιωυτου γυνΛίκί' τον §ί ίωυτου, (οντΛ νίΚξον, Aat- 

η \ '''/1 5 \ '/ ' ~ '/^ \ •/ . ί r 

ρων ίο'ήκί f? το uyγoς ίν τω ίΟίοί τον ίτίοον κοο"^)?- * 
σα,ς Si τω κοο'^Α,ω ττΛντι του ίτίςου τται^ος, φίοων ίς το 

haec ci verba fecit : Quoniam ergo persuade/^e tibi, 
ne exponas piierum, non possu/n; at tu, si iitique 
necesse est iit conspiciatiu^ expositus , ita Jac. 
Ncmpe et eso pcperi , et quidem inortuuin enixa 
siim. Uufic tii aspoi^ta, et expone; pueruni vero 
Jiliae Astyagis alajnus iit α nobis progeniLiim : ita 
nec tu con\'i?ic^7'is deliquisse advefsus heros no~ 
■stros , nec jiohis juale fuerit consuhian, Defunctus 
enini regiam consequetur sepuliuram ; et , qui sw- 
perstes est, vitani non amittet. (ii3•) Optime ad 
reni praeseiitcm (liccrc mulier visa est pastori, et 
stafim rera est exsccufus. Oueni pnerum morti iradi- 
iuriis adiulcrat, eiim traclidit iixoii: suiini Λβιο, qui 
inorfuiis erat, iii vas illud, in quo allcnim adtulerai, 
iijposuil; et oniai cultii alferius pueri ornatum, ijtt 



W. C L Ι ο. lAi 

57,87. ^ 

i^fjfjLOTcCTOV των ούριων Ttuu. ως ^i τξ'ιτη η[Μξη τω τται- 
όιω ίΚ}ίίΐ[Λ,ίνω ίγίνίτο, ηΐί ίς ττΰλιν ο [όΰυκ,ολος y των 
Τίνα. τΓξοβοσ-κων φυλΆΚον αύτοϋ κΛτα,λιττων. ίλύων ^ε 

10 6f του Άζτταγου, ατοόίίκνννοα ίψη iTot[u,cg uvcii του 
ΤΓΛί^ίου τον νίκυν. 7rifj.\pc/,g ^ί ο Α,^τταγος των (ωυτου 
^ορνΟοζων τους τΓκττοτατους , ίίοί τε aicc τούτων, Kcti 
iucf>]/i του βουκολου το τται^ίον. κ,α) το fxiv ίτίύΛτττο' 
TCI/ Js υ(Γτίξον τούτων Κυ^ον ovofJLcKrhvTct , 7rct^oL\ct- 

ι5 βοΰσΌ, \τξίΦι Υ) γυνή του βουκολου ^ οΰνο^/,Λ άλλο κου 
τι jccCl ου ¥Sjqov Q-iiJ.ivr,. 

Kcti οτί ϋ'η ην ^ίΚΛίτνις ο ττα,ις , ττξηγι^Ά {ς αύτον 114 

ToiovL• yivo^ivov ί^ίΦψί fA.iv. ξττΛίζί iv τη κωμ,}^ τΛυτ(ΐ ίν 

τ^ ^crav ΚΛί ctl βουκολίαι οίύται , ίτταιζί Si μ,ζτ άλλων 

ιηλίκων ίν ο§ω' x.ou οΐ ττΆΐ^ίς τταίζοντίς ίΐλοντο ίωυτων 

^ βαοΊλίΛ uvcti τούτον οη τον του βουαολου ίττίκληα-ιν 

desertissimam reg;ionem montium deportatum expo- 
sviit. Post ;iiam in lertium dicm expositiis infans fuit, 
in urbem proficiscitur pastor , subbubuicoruni ali- 
quo custode illius relicto ; et ad Harpai^uni ingressus, 
paratuni se esse , ait . cada^eJ' pueruli ostendere. 
Harpagus, missis sateliitum suorum fidissirnis, per 
hos inspcxit, sepelivilque pastoris puerum. Quo se- 
puHo , illum qiii poslmodum Cyriis adpcllatiis est 
sumsit enutrivitque pastoris uxoi ; aliud ei noraen, 
non Cyri , inponens. 

(114.) Is quum decem annorum esset puer, res 
quaedam accidit huiusmodi, quae eum cognitum fe-» 
cit. Ludebat in eo vico, iii quo erant boum greges 
quos diximus, ludebat autem in via piibiica: et pueri 
eum eo coliudente* regem siiuia elegeraiit hunc quera 



142 HERODOTI HISTOR. I. 

7ΓΛΐ§Λ. 6 Si (Χ,υηων SnTct^i τους fA,iVj οϊκίας ciKC^Gf/^iiv' 
τους fh, ^ο^φοξον^:; ίΐνα,ι' τον Si κου τίνα, Λυτίων, ο^θαλ.- 
fxov βΛτιλίος ίΐναίΐ' τω Si τινι-, τας α,γγίλίχς icrOioiiv 
ίΟίοου γίβΰίς ως ίκαοΊτω ίξγον τΓ^οστασ-ζτων. ίΐς όη τού- 
των των 7ΓοΆ§ίων (χυμ,ττοίίζων , ίων Άοτί/ΐΑ,βαοίος ττΛίς , ι ο 
ΰίν^^ος ^OKifjuou iv Μ>}σθίίΓί' ου ya^ (^η ΐττοίηα-ξ. το ττξοσ•- 
ταχ^ίν ίκ του Κυοου" ίκίλίυί Αυτόν τους ΛλΛους 
ΤΓΛίΐ^Λς ^ιαλα,ρΐίΐν. τηι^οι^ίνων Si των ττίχί^ων , ο Kt/ocf 
τον -ΤΓΛίοΛ τξ^ιχίως χ,&,ξτΛ ττίξΐίίΤΤΓί {χα/ΓΤίγίων. ο οι , 
ίτΓίί re fJt,iTi'i^r\ ταγ^στΛ, ως γί Jjj dvcc^icc Ιωυτου ττου- 1 5 
Β-ων , ^ΰί)0\ον τί 7ηξΐνΐ{Α.ίχ.τίί' κΛτίλύων St ίς ττολιν, 

\ \ ι , /ο ~ t \ Τ'- / '/ 

ΤΓζος τον ΤΓΛτίζΛ ΛΤΓΟίκ,τιζίτο των υττο Κυ^ου ψτησ-ΐ > 
λίγων Si ου Kf^ews (ου yctP κω ψ τούτο τουνοι'χα,) 
αΚΚα, τΓξος του βουκολου του ^ Κστυ α/γιος ττα,ι^ος. Ό 
Je ' Ρίρτίΐ^βα,ζ'ής o^y^ , ως ίϊχί , ίλ^ν ττλολ τον Άστυα- 2ο 

pastoris filium. vulgo nominabant. Ille igiiur horum 
aliis paiies distribuebat aedilicandi donios , aliis ut 
essent satellites , uni etiam eorum ut esset Regis ocu- 
lus, alii muniis dedit intro ferendi nuncios ; atque 
ita sing-ulis proprias adsigiiaveraf partes. Quum au- 
lcm unus horum pueroruni, coUudcns cum reliquis, 
qui erat Aiiembarei filius, nobilis inter Medos viri, 
mandatis Cyri non pariiisset; iiissit Cyrus aiios pue- 
ros medium illum comprehendcre. Qiii quuin ci mo- 
reni gessissent, aspere admodum Cyriis tiaciavit piie- 
runi. lile vero, simnl atijue diinissus est, gravissime 
ofFensus, ii{ qiii iiidigna sesc passiis esset, iii iirbeirt. 
abiit ; et apud patrem de hi:i, qiiae ei a Cyio accidis- 
sent, acritei• est conqucstus; iioa α Cyro dicens, wt^c 
cnim iam tum erat ci hoc nomenj sed afilio bubulci 



W. C L Ι Ο. 143 

57, i6. 

yict, JCcfA xfAjCt auyciA,ivog τον Trctioct , ου;ΛΡζηο(, Trwiy^oU' 
ΤΛ ίφ'ή τΓίΤΓΰνύίνοίΐ , λίγων' ,, li βασ-ίλίυ ■, ύττο του 
jiCCV rhv?'^jv, βουχολου σε ττΛίϋος , ώοΐ 7r£oiu,5^/<r^£- 
„.9"iri. " {Siixvvg τον Trctir^og τους, coy.ovg.) Άκουσ-ας ιι5 
/5e ycii ifjiuv ο Άττυαγ'/ις, Β-^λων τΐ[Λθύξησ•Λΐ τω 7ΓΛι§\ 
Tiur^g της "Άοτί^βΆοίος uvizot , ^ιτίττί^Α^τητο τον τε 
βουχόλον χμ) τον τγοιλ^ά. (τηί τε Si ττΛφ^,σ-Λν α^Οοτε- 
5 ξοι, βλί'^Ι^ας ττρος τον 1\ΰοον ο ΆοΎυαγ'/ις , ι^η' „ 2υ 
3, ση, ίων τουόί τοιούτου ίοντος τταις , iToAyy^croLg τον 
,, του^ί TTcuScL , iorrog ττζΰύτου Trct,^ iy.o) , ciiiKti:•^ ToiifJlg 
33 Ti^i<rTi7v j ^' Ό ^i (Ιμ,ίίβίτο ώ^ί' „ '12. ^ίσ-ττοτα,» 
}j feyiu oi τΛΐηοί. τούτον ίττοιησΛ συν οικ,γι. Οί ya.^ μι εκ 
*ο »>'ϊ'^δ" χ-ωΐΛ,ης ττοί^ι^ίς , των κα,) oSe ψ , τταίζοντίς^ (τφίων 
J, αυταν ειττίίσ'.ίώΐ'το ρα<ηλία. ίόοκ,ίον ycco- cr -γί uvcti ις 

Astyagis. Et Artembares ira excandescens regem e 
Teslij^io adiit, filiuin secuni ducens, et indigna se 
passum csse aiebat, dicciis: Ο i^ex , α tuo servo , 
bubulci Ji/io , in hunc niodum (hic humeiOS filii 
osleiidebat} contunielia suTnus adfecti. (ii5.) Haec 
audieiis consjiiciensque Ast^ages , quum Tellet hono- 
ris Artembaris gratia ulcisci iiiium, arcessivit bubul- 
cum et puerum. Qui ubi adfuerunt ambo, Cyrum 
intuitus Asiyages alt : Tu vero , guuni sU huius /a- 
lis hominis gnatus . ausus es Jilium huius viri^ 
qui apud ine principe loco est , ita contu/mliose 
tractare! Cui Cyrus respondit: At equidtni ,ό do^ 
mine , cujn eo sic egi non iniuria. Nam colluden- 
tes ex vico izostro piieri , guorum in numero hic 
fuit, regenv nie constitueiant .• visus enim illis 



144 HERODOTI HISTOR. I. 

,y τούτο ΐτητη^ΐύοτΛτος. οι fjuiv νυν α,λλοι Trou^ig τα, (-τη- 
α τΛ(Γσ•ομίνΛ ίτητίλίον' ούτος Si οίνγ\κον(ττίί τί , κλι 
,,λογον ίΐχί ovSivct' ίς Ό ίλα,βί την §ί•Λψ. ε; ών ^η 
-,-,του^ uviKct α,^ίος τίυ ΚΛκου iifjUj ώόί τοι ττΛοαμ,ι.*' 1 5 
ΙΐβΎ ccvTcc λίγοντος του ττα,ί^ος , τον ^Α.ττυΛγίΛ io-y,ii 
αναγνούΐτις ϋίυτου κ,αι οι ο τί χ^α^ακτηο του τ^οα-ω- 
ΤΓου τΓξοσΖζοίίτΤΆΐ ίάοκίί ίς ιωυτον-, και η υττοκοκτις 
ίλίυΰίοωτ^ρη ίΐνα,ι ο τί χοονος τγις ίκ,%(Γΐος τι^ YiAiKirj 
του ΤΓΆΐ^ος ί^οκίί οτυμ,βαίνίΐν. ίκττλΆγίΐς Si τουτοκτι, 5 
ίττι χοογον ΰοΟ^ογγος ψ. (^ογις ^ί Sy\ κ,οτί άνίνίΐχ^ίΐς, 
ίΐτΓί , Β'ίλων ίκτημ,χ^Άΐ τον Άοτί^^βαοίο. , ivct τον βου- ■ 
κόλον [ΑΛυνον λϋβων fictiroLvicyi' ,,Άοτίο,βαοίς , Ιγω 

^ / '/ \ ν \ ~ Γ, \ ν 

,,ΤΛυΤΛ 7Γ01Υί(Τύύ, ύύίΓΓί (Τί iCCll TOV TTCCldct TOV CTOV yy/j- 

siSiv i7rifMfA.(pi(ruci,i. " Σον y,tv ^η \\οτί^,β<χ.ξίίΧ. τημ- ίο 

eram adhoc maxime idoneus. Tgilur reliqui pueri 
imperala Jaciehant ; at hic dicto non erat au- 
diens , et mandala nihili faciebat ; quafe ad ex- 
treiniim poena ei ίηβϊοία est, Quod si ergo huius 
rei caiissa malutn aliquod cominerui , en tihi prae- 
sto siini! (ii6.) Haec dum piier locuius esf, subiit 
Astyagcm iit illuni agjiosccret; quiim et facici spe- 
cies couvenire cuin sua ridercliir, et responsum esse 
liberalius, et tempus expositionis cum actale pueri 
viderelur congruerc. Quibus rel)us perculsus, ali- 
quanlum temporis contimiit voccm. Acgre tandein 
se recipiens, voleiisque Artembarcm dimitterc, qiio 
pastorem soliim sccum relicliiin possct pcrcunctari: 
Artemhar^es , inquif, haec equideni ita confecturus 
sum, ut nec lu necfilius Liius habeatis de quo con-• 
queramini. Dimisso Artembarc , Cyrum in iiiteiiora 



w•. C L Ι Ο. 145 

5S, 43. 

ΤΓίΐ' τον ^i "Κνξον 7\yov \(τω οι Β'ί^α,τΓοντίς , κ,ίλΐυσ-Λν- 
τος του Άίττυαγίος. ίττύ όί υττίλίλίίτττο ο βουκ,ολος 
ιχουνος , fJLovvcuhnct Si Αυτόν ίίζίτο ο Άσ-τυΛγης , κο^ν 
λοίβΰί τον TruiScc > κΛ< τίς ίίη ο 'π-α,^Λ^ους ; ο Jg ε| ίωυ- 

ι5 του τι ίφη γίγονίναι, κα,ι τψ τίχ,ουα-Λν αυτόν ίτι iivat 
TTctp ίωυτω. ^ Ρίαττυαγης §ί fjtiv ουκ ίύ βουλίυίσ-ιο,ί 
ίΟη, ίτηθυρίίοντα, ίς ανα,γχ,ας fXiyaXoLg UTrtKViicncti 
ctixoe^Ti λίγων ταύτα, ίσ^ι^/^αινί TOiCi όοξυφοοοκη Αα^ 
βανίΐν αυτόν, ο οι , ayofxiv^g ίς τας αναγκας , ούτω 

2ο Svi iOaivi τον Ιοντα λογον. d^xoixivog Sr\ αττ αξχης 
Sii^^ii , τϋ, αληύη'ΐ)} χοίωι^ινος' κα) κατζβαινί ίς λίτας 
η, και (τυγγνούΐχψ ιωυτω κίλίυων ίχίΐν αυτόν. Αττυα- ι \η 
γης ^ί, του y^v βουκολου τψ αλνιβηϊην ίκφνιναντος, λο- 
γον η^η και ίλασ•(Γω (ττοιατο' Άοτταγω Si κα) μ,ιγα- 
λύύς fJt,iiA>(poyAvos i καλίίΐν αύτον τους ^ο^υφοζους ίκι- 

aedium introduCunt famuli iussu Astyagis. lamquc 
soluin relictum pastorem interrogavit Astyages , pue- 
rum hunc unde acceperit, et quis esset qui eum illi 
tradidisset : et ille ex se progenitum , ait, matrem- 
que pueri adhuc domi suae vivere. Astyages vero, 
non hene illum sibi consulere , inquit , qui velit 
tormentis ad corifitenduTn adigi : dumque haec lo- 
quitur, signura dat sateliilibus ut corripiant homi- 
nem. Tum ille , toimentis expromiis , ita demum 
rem, υί erat, declaravit: nempe a principio orsus, 
omnia persecutus est, nihil a i^eritaie defiectens ; de- 
nique ad preces descendit, et, ut veniam sibi rex da- 
ret, oravit. (117. ) y^i/y^o^i, postqtiam verum pa- 
stor esset confessus , iam minorem i^ationem culpae 
eius babuit; sed Harpago vehementer indignatus, ius- 
HerQd. Γ. /. P. L K. 



146 HERODOTI HISTOR. I. 

λίυί. ως ^i ol Trct^yjV ο Αξττα,γος , ιί^ίτο fxiv ο Ά<ττυΰί^ 5 
γης' ,^ΆξΤΓΛγί, πω Sη [Α,ο^ω τον τται^οι, Κ(ΐτίχοη<τΛθ ^ 
3iTov τοι 7ΓΛξΐ§ωκΛ ix, Β'υγΛτξος γιγονοτΛ τί}ς 1(χΐ^ς•, '* 
Χ) St ' ΑξΤΓα,γος, ως iiSi τον βουκολον ivSov ίοντα,, ου 
τοίΤΓίτα,ί ίτΓΐ ψευ^^εΛ oSov , 'ίνα fxr] ίλίγχο^/^ίνος ΰίλίσ-κη- 
TUi' άλλα, λίγίΐ TciSi' ,, Ώ, βασ-ιλίΟ , Ιτηί τί. τγλ- ίο 
„ ξίλαβον το TTcciSiov , ίβουλίυον σκοττων οκως croi τ6 
,,7Γοί)ΐσ•ω KciTccvooVi Kcti ίγω ττξος cn γηομ^^νος ouict- 
,, ^α,ζΤΥιΤος , ^ητξ. συγατοι τνι <ryi , fJL^Ti αυτω σοι ίΐψ 
-,,Λύ^ίντης. ττοαω Svi ώόί. καλίσ-ας τον βουκολον τον- 
,, Se 3 TTct^aJi^cefjct το τταΛΌν , φας (Τί τί tivat τον κε- 1 5 
,ίλίυοντΛ ατΓοκτίΐναι α,υτο. κλι λ^γων τούτο yi•, ουκ 
5, ε'•ψευιί'β|«-5ίί'' (τυ ycco ίνίτίλΛίο ούτω. 7ΓΛοο(^ί^ωμ.ί f^inot 
,,τωι^ί κ,Λτα TccSi, ίνταλοψ^νος 3'u\>cti fjnv (ς ioyjf^ov 
5, ούξος , και ττΛΟΛίχίνοντΛ (^νλα,α-(ηιν αχοί ου τίλίυ- 

sit satellitcs eum vocare. Qui ubi adfuit, quaesi\"ltex 
eo Astyages: Harpage , quonain genej^e mortis in- 
terjecisti puerum, quern tihi tradidi ex βΐ'ια niea 
natuin. Harpagus, quum pastorem videretintus esse, 
iion ad nicndacia se convertit, ne verifate convictus 
uaperetur; sed in hunc moduni locutus est. Ο rex, 
postqiiajn pueruin accepi, deliberavi jneciun , an- 
quirens quo paeto et Lihi ex voluntate tuafacerem, 
ct y dum apud te αιϊρά vacarem , nec filiae tuae , 
Tiec ipsi tibi., esseni inea nianii caj^nijex, Jgitiu^ ita 
statui agenduin. Pastori hiiic , ad me voeato , tra- 
didi puerum y dicens te esse qui illum occidi iube^ 
res : atque hoc dicens , nonsum jnentitus: tu enim 
ita iusseras. Tradidi aulein ei hoc inodo . ut man- 
daverim, exponsret illujn in deserto monte^ et ηια- 



w. C L Ι Ο. 147 

59, 73. 

„λ££* TrciJjfTJj. εχ£ί τε σε, ττοιησ-αιτος τ^ντου τα, κίΑζυο- 
„ fJUivcL , ίτΐλίΰτν\(Γί το ττα,ι^ίον , 7nf^'<\/ctg των ΐυνουχων 
,^τους ΤΓΚττοτοίτους , κλ) iiSov St ίΗ,ίίνων , y.cu ε^Λ'ψί* 
„uiv. ούτως έίτχε , ω βαοηλίν , ττίρ) του 7Γξηγ{^Λτος 
25 3>τουτίυ' κα< τοίουτω μ,οξω ιχ^γ^σ-Λτο ο ττα,ις. 

'Αβττα,γος f^iv ^η τον Idvv Ιφα,ίνί λογον. ΆίΤτυΛγης nS 
<^ε, ΚζύτΓτων τον οι ίνίίχίί χολον ^icc το γίγονος, ττ^ω- 
τΛ μιν κ,οί,τΛΤΓίζ νικουσι Λυτός ττξος του ρουκ,οΑου τα 
7Γξ>]γι^,Λ, ττα,λιν αττηγατο τω ΑοττΛγω ^srct σε, ως 
5 οΐ ίΤΓΛλίλλογ-ήτο , ζατίβα,ινί λίγων, ως ,,τηοίίο-τίτε ο 
,αΤΓΟίς, και το γίγονος \χίί ΚΛλως. Ύω τε γα^ τη- 
i, ΤΓΟίψΛνω , ίψη λίγων, ίς τον ττΛίόΛ τούτον ijcctf^voy 
,,μ,ίγάλως, '^cCi 3-υγα,τ^) τη ε'//-? ^ιαβίβλη^Λνος ουκ 
,,ίν ίλαφρω ίττοΐίυι^ψ. ως ων τνις τύχης ίυ ι^ίτίσΎίω- 

neret ohservaretque donec vitam finiisset ; multa 
huic comminatus , nisi haec effecta dedisset. Post- 
quam hic irnperata fecit , obiilque puer, tum eu~ 
nuch.oruin Jidelissimo^s niisi , per eosque inspexi 
Tnortuum , et sepelivi. Tali r?iodo , rex^ gesta haec 
res , taliqiie fato fiinctus est puei'. 

(ii8.) Sic igitur Harpagus ex vero rem exposuif. 
As ty ages diWiGva^ legensiiam quam adversus eum ob 
id factum animo couceptam habebat, primum ei rui'- 
sus narravit rem prouti ex bubulco ipse audiverat; 
fum, postquam ei hoc repetiisset, ad extremum dixit, 
superesse puerum^ et, quaefacta sint, bene habere. 
Etenim (sicperrexitdicere) admissum in hunc pue- 
rum faciniis et graviter ipse dolebam , et , quod in 
filiae meue ciffensionem incurrissem , haud leviter 

Κ 2 



" 148 HERODOTI HISTOK. I. 

ijff-jji , τούτο fxiVi τον (Τίωυτου TrcuSct cin-oTnfJiA^/ov τγλολ iq 
j,Tov "π-ΟΛ^Λ τον νί'ήλυοα.' τούτο Si, {σ•όύ(ΓτρΛ γοίζ του 
„ ττα,ι^ς [Χΐλλω 3'υαν τοκτι S -ίων Tifjuvi Λυτή ττοοσκίί- 
Ji^ ,,τΛί,) τΓΰίξκτύί fA,oi Ιττ) SiiTTVov." ΚοτΓΛγος fxiv i ως 
TjKovtri ταύτα , ντροιη^υνήτας , κα* fXiryuAa τοιησ-αιχ,ί- 
νος ΟΤΙ τε ν\ αμ,αξτας ot ίς οίον iyeyovii^ και οτι ίττι 
τϋ%{ΐσ"ί χο^<Γτγ\(Τΐ %7Γί όίίττνον κ,ίκλητο , ηΐί ίς τα οικία. 
tcTiAduv σε τψ ταχ,κττην , ψ ya^ οι τταις ίΐς μ,ουνος , 5 
έτεΛ τξία και οικα κου μαλιοΎα γίγονως^ τούτον ίκ- 
τη/ί^τΓίΐ, ϊίναι τί κίλίυων (ς Άσ-τυαγίος, και ττοιιζιν 
ί τι αν ίκίΐνος KiAwyi. αυτός σε τηοιχ^α^'/ις ίων, (ρξαζίΐ 
r? γυναικι τα <ΓυγκυξΥΐ<Γαντα. 'Αίττυαγ^ς St, ως οι αττί- 
κίτο ο Άοτταγου τταις, σΟα^ας αυτόν, και κατά \ι>ι- ίο 
Κια οΐίλων, τα f^iv ωτττηίη, τα Si ζ'^ησ-ί των κζίων. 

fereham. Nunc ergo feliciter conversafortuna, tu 
tuiim βΓηιτη inittc ad Ininc pueriim recens adve- 
nam; et ipse niihi ad coetm/fi adesto , nani pro ser- 
vato puero sacra diis, ad quos hic honos pertbiet, 
sum facturiis. ( 1 1 g.) His aiidiiis Hatpagus adora- 
vit regem, et admodum gratiilafus sibi, quod et de- 
lictum commode ipsi cessissct, et quod felicibus au- 
spiciis ad coenam esset vocalus, domum rediit. Quarn 
tibi ingressus est, protitius iUium, queni habuit urii- 

' cum , tjTedecim fere annos nalum, emitlit, adire iu- 
bens Aslyagis aedes, et facere quidquid ille iussisset. 
Ipse vero supra modum gavisiis, narravit iixori quae 
evenissent. Kx Astyages ^ ut ad eian venit Harpagi 
filius , iugulavit eum, ei niembratini concidens cor- 
pus , partim assavil carnes, partim elixavit; casque 
postquam recte paralae fueruiit, \\\ promtu habuit'. 



w. C L Ι ο. 149 

59» ί• 

ίυτυκτΛ §1 7rci>\<rcifJAvog , €<%e ίτοίι^Λ. (τηί τζ Si , ττίς 
(ύζΥΐς γίνο^Λνης του Ξύπνου, τταρησ-αν ο\ τί α,λλοι οαι- 
τυ(χονίς κ,α,ι ο Άοτταγος, τοκτι yAv αλΑοισ-ι κ,αι αυτω 

ι5 'Pi.TTvciyii TrcL^iTihctro τΡΛτηζΛΐ ίτηττλίΛί y.r^Kiiuv 
ΚΡίων' ΆοτΓΛγω Sit του τται^ος του ίωντου , ττλψ κί- 
<ΡΛλης τ£ ΚΛί α,κρων χΐίοων τε Kcti TTo^m , τΛλλ<χ, 
τταντΛ' ταυτΛ Si χούξίς ίκίΐτο ίτη κΛηω κα,τΛχ,α<,€(^ 
λυ|Jl,|J(>ιvct. ως Je τω 'h.07raycc ί^οκ,ΐί αλις ζχαν της 

20 βορης, 'Κ(ΤτυΆγης ίίξίτο μ,ίν , ίι ηα-^ίη τί τ^ S-oiv^. φα^ 
α,ίνου Si Ά^ττΛγου κλ) κλοτλ '^ΰ-^ηναι , τταρ^^^ίξον « 

ΤΟΙΤΙ 7ΓξΟ<ΓίΚίίΤΟ , Τψ Κί^ΛΑψ ΤΟυ ΤΓΛίΟΟς KCtTCffKi^Ct- 

ι ν \ ~ \ \ / Γ' . '^ Λ 

λυ(Α,μ,ίνψ , Kcii τα,ς γβ,ιοαυς Kcti τους ττοόΛς Άοτταγοίί 

Si ίκίλίυον ΤΓοοίΤίττΆντίς α.7Γ0ΚΛ?\υ7Γτιιν τί κοά Ααβίΐν 

Ί^το βουλίτΛί ΰί,ΰτίων. TrnSof^civog Si ο ΑρττΛγος > κΛί 

οίτΓΟΚΰίλΰτΓΤύύν , ΟξΰΙ του TCCiSog τα ?\.ΐί^Α.ΙΑ>ΛΤ€(^' \oouV dg, 

Tum, iibi coenae adfuit hoia, qiium convenissent et 
reliqiii convivae et Harpagus, aliis convivis et ipsi 
Astyagi adponebantur mensae carnil)tis agninis γοΓογ- 
tae; Harpago vero partes omnes corporis ulii ipsiiis, 
excepio capite et extremis manibuspedibiisqiie: Iiaec 
enini seorsim in canislro reposiia erant coniecta• Post• 
quam satis pasius illo cibo sibi visus erai Harpagus, 
quaesivit ex eo Aslyages, numquid delectatus esset 
epulo : qui ubi i espondit , valde qnidem se eo esse 
de/ectaium , tiatulerinxt, quibus id mandatum eiat, 
caput pueri obtectura, et manus pedesque; etadslan- 
tes iusseruiit Harpaguni detcgere, siimereque ex ei& 
quidquid iibuisset. Harpagus obiempcraus, ubi de- 
texit, conspicit filii sui reliqiiias: qno quidem specta- 
culo non consternatus est , sed sui f^ompos jnansii.. 



j5o HERODOTI HISTOR. I. 

OVTi. ΐξίπλαγη, ίντος τί ίωυτου γινίται. ίΐξίτο όί αυτόν 
ο Άττυο-γης y ΰ γινίύσ-κοί οτίυ Ο-ηοίου κ^ία, βίβοοόκοι. ο 
Οί KCCI γινύύίποίίν ί^'/ι , KCCI afJio-Tov uvcti ttccv το ctv 
βασ-ιλίυς e^Svi. τούτοκη Si auii'>l'ccfA,ivog , κλ) ΛναλΟτ- 3ο 
βύύν TU λοι-^Λ των Κξίων^ ψί (ς τα, οΙχ,ίΛ. ίνύίυτίν ^i 
ζμίλΛί , ως ίγω ScKiu , άλίσ-ας Β-α;<\/ΐιν τα τταντα. 
120 'λ.07Γαγω {Λ,ίν Ά<Γτυαγ'/ις ^ίκψ τχυτψ ίτηύνικί. KJ- 
ξου oi. τΓίζί βουλίυων , ίκαλίί τους αυτούς των ΐΑ,αγων 
01 το ινυττνιον Οί ταυτ*) acoivav. ατηκο^Α,ινους όί. ίΐοίτο 
ο ' Αίττυαγης , τν, SKoivav οΊ Tr,v οψΐν' οί ^ί κατα, ταύτα, 
ίίττα,ν i λίγοντίς ως βα(Γΐλίυσ•αι χξψ τον τται^α^ ί\ 5 
ίτΓίζωσί >ca) y^vj αττίύανί ττξοτίζον. Ό Si αψΛίβίται 
αυτούς TolaSi' ,, Εστ* τί ο τταίς , και τη^ίίΟΎΐ' καί 
,,ιχίν, ίΤΓ αγυου όίαίτω^Λνον , α ίκ, τ^ς κωξ^υης τταιόίς 
3, ί(ττ'ή(ταντο βασιλιά, ο St τταντα , ocra τηα οι αλ'/ι^7 

Ouaeslvit aiifcm ex co Astyagcs, cognosceretne cuius 
ferae carnes comedisset? Cui illc, et noscere sCf 
respondit; et placere dehere fjuidquid rex Jecisset. 
Hoc dato responso, siimtis seciim reliquis carnibus, 
domum abiii ; inde collectas, piito, rcliquias cunctas 
huniaturus. 

(j2o.) Hac ultione de Harpago capta, de Cyro de- 
WhcvdiWi, Astyages^ eosdem vocavit magos, qui ci in- 
somnium in istam paitctn iiifcrprciati crani. Qui ubi 
convencrunt, quaesivit exiis, qua?n in paiHein in~ 
te?'pretati essent insomnium? Illi vero eodem mo- 
do rcspondcrunt; dicentcs, in fatis fiiisse ut regna- 
ret puer , si in vita majisisset , nec ante tempus 
decessisset. Excepit AsJvages: Atqui vivit piier , et 
superest: et rure agentem pueri eiusdem pagi re- 



W. C L Ι ο. i5i 

60, 00. 

10,3 λόγω βασ-ιλίίς , ίηλίωσ-ί ττοι-^σ-Λς. κ,α) γας σ^ο^υ- 
,, φοςους , kcu 3-υοούοους , koCi α,γγίλίη^οξους , κλι τα. 
3, λοίΤΓΛ TTccvTct όίΛτΛζΛς ίίχί. και νυν ίς η vfXiv ταύτα, 
,,φαίνίται Qtouy/' Είτταν οΐ μ,αγοι' „Ei f^iv 7ΓίρΙί(7τί 
,, τε , ica\ ίβα<τίλ%υα-ί c τταις f^rj εκ ττξονοίνις τίνος , 

ι5 „Β'άξ(Γίΐ τί τούτου ίίνίκα, και Β-υ/ίΑ,ον Ιχί αγαθόν' οΰ 
3, yct^ ετί το όίυτίςον αξζίΐ. τταοα (τμ,ικξα γαο και των 
,, λογίων tjf^iv ivia κίχωξηκί και τα γί των ονίΐζατων 
,,ίχο^ΐίνα, τίλίως ίς ασ-ύίνίς ίοχίται.^' 'Α,μ,ίίβίται 
'ΑΰΎυάγης ToliT<k' ,, Κα) αυτός, ω (/.αγοι, ταυτή ττλίΐ- 

2ο ,,ίττος γνω/^,ψ iifM, βασ-ιληος ονο/ί^ασ-^ίντος του τται^οςί 
,^ί^ηκίΐν τε τον ονίίξον , και μ,οι τον τται^α τούτον ίΐναί 
3i ^ίΐνον ού^ίν ϊτι. ο[^ως fj^iv γι τοι (Γυ(Α,βουλίυΰ-ατί fxoi^ 
»εϋ '^iPKTKr^yafjCivoi , τα ^λλεί ασ'φαλίίττατα nvai 

CXX. 12. £ί%ί• Vjilgo ϋζχι , regnabat. 
gem elegerunt: atque ille^ quaecumque faciunt vere 
nominati reges , cuniulate jecit ; nam et satellitesy^ 
et ianitoi^esj et interjiuncios, et qui reliqids praees- 
sent jjiuneribus y hahuit constitutos. Et nuiiCj quor-^ 
sum vobis haec valere videntur? Responderiint nia- 
gi : 6/ superest piier^ et regnavit non praemeditatOi 
confide hactenus ; et bono esto animo; non enim 
iterum regnahit. Nam in exiguum quiddarn etiam 
oraculorum noniiuUa nohis exierunt ; et quae de 
genere sunt insomniornm , ea quideni in admodum 
exile quidpiam suhinde desinunt, Ad haec Astyages, 
Kt ipse ego , inquit, d magi , in hac maxime sum 
sententia, quod rex noviinatus fuit puer^ in eo 
exitum habere insoinnium^ nec euin porro esse 
mihi ullo modo timendum. Veriim tarnefi, prohe 
omnia circumspicientes j^ consulite mihi, quid fu~ 



ι52 HERODOTI HISTOR. Ι. 

,, οίκω τί τω ifxui kcCi vfuv. " Riyrccv ττξος τα,υτα οΐ fjui- 
yot' „ Ll βασ-ιλζυ , Kcti α,ύτο1<η '^fjuv τη^) ττολλου 25 
,,ίο-τι κατοο^ουσ-ύα,ι οίοχ^ν τψ σψ. κ,ίίνως [jLiv γοζ α,λ- 
,, λοτξίουται , ig τον ttcuScc τούτον τποιϊοΰσ-ΰί, , ίόντΛ 
„ ΐΐίρσ-ην' κλ) 'ηιχίΐς^ ίοντίς M^JOi , (Ζουλού fziuct τί , κΛί 
„ λογού ου(^ίνος yivofJLt^cc ττ^ος ϋί^σ-ίων, ίόντίς hlvoi' 
„<Γίο ο ivimcuTog βασ-ιλτίος , ιόντος πολιητ^ω , κα.) αξ- 3ο 
,^χο^Λν ΤΟ (Α,ίξος, και Tif^ctg ττξος (Τίο μ-ίγοίλας ίχο- 
j,^£)^. ουτω ων ττΆ,ντως >]f4>iv σ-ίο τί iccti τνις (της <χ,ξχης 
^,τΓοοοτΓΤίον ί(ττί. ΚΛί νυν ίΐ Φοβίοον τι Ιωβω^^ίν , ττοίν 
55<5ίν (τοι TTooi^^aCpuiv νυν οί αττοίΓκη^/αντος του ίνυττ- 
5, νιου ίς ΟλΛυςον' αυτοί τί S-aoiTiOfA,iv , και (τοι ίτίξα 35 
,^,τοιαυτα τταζακίλίυο^ί^α' τον ^6 TralSa τούτον «Ι 
,5 οφ^αλίΑ,ων d7roTifA,'<]^ai ίς Tliotrag τί κα) τους γα- 

turum sit tutissimum et domui meae et vohis. Tum 
magi: Nostra etiamj, inquiunt, pluriini interest, 
lit JiT^mum stet tuiim legnum. Nam isto modo alie- 
jiatur illiid, si in hunc piierum tJansit , qui est 
Persa : et nos , Medi quum siinus , sej^itii/d sumus, 
et nulla in existimatione erimus apud Persns , iit- 
pote extranei. Te vero manente Hege, qui populu' 
ris es noster , et regnamus ex nostra parte , et 
niaanos α te Jionores ohtinenius. Ita ioitur oninino 
et tihi et regno iuo dehetnus prospicere. Kt niinc , 
si qiiid qiiod tiniendurn esset cerneremus , cuncta 
tihi pj^aedicturi eramus : at, quum in rem exileni 
exierit insomjiium , et nos confidimus , et le ut 
idem. Jacias hortamur. Hunc vero puerum e con~ 
spectic dimitLe in Persas et ad slios parentes. 



W. C L Ι ο. i53 

fi 1 , 59. 

„vAfA,ivoug." Άκουσ•Άς ταύτα, ο ^Αίττυαγης, ίχάξν\ ιιι 
τί, κα) κ,αλία-ας τον Κ.νξΰ)/, \?\ΐγί οΐ TaSi' ,,'Ώ. 7ra7y 
„ (Γί γαο ίγύύ Λ' οψίν ονιίοου ου τίλζψ η^ίκζον , τη 
,,<Γίωυτοΰ Si f^^oi^yi τηρίίΐς' νυν ων ϊύι χαίρων ίς ΥΙίζ^ 

5 :-)<rag, ττοι^τΓους §' ίγω af^a ττί^τ^ω. ίλ^ων L• εκδ7> 
,,τΓΛτέ^Λ τε itat [χ,νιτζξα iUDr,(riigy ου κ,ατα Mir^at- 
,^§ατψ Τί τον βουκ,ολον και την γυναίκα αύτου. " 

Ύαυτα ίίττας ο ^ Ασ-τυαγης , α/ΤΓΟΤΓίμττα τον 1\.υξον. 122 
}/οίττή(Γαντα ^ί ^iv ig του Κ.α^^βυσ•ίω τα οικία, ί^ί- 
'^αντο ο\ yiivaf/.iVQi' και Si^afJiivoi , ως (ττυ^οντο , ^e- 
γαλως ασ-π-αζοντο , οια όη ίττκτταΐΑ,ίνοι αυτικα τοτί 

5 τίλίυτηιται ιστοοίον τί οτίω τξοττω ττί^ιγίνοιτο. ο σε 
(τφι ίλίγί , φας ττοο του fj(,iv ουκ ίΐ^ναι , άλλα rifjLa^- 
τήκίναι ττλίίίΓτον , κατ oSov Si ττυβίσ-βαι ττασ-αν την 

(ΐ2ΐ.) His auditis gavisvis Asiyages, Cyrum ad se 
vocatum his verbis compellat: Ο puer ^ ego propter 
vanum insomnii visuni iniuria te adfeci ,• tu vcjo 
tuo fato superes. Nunc igitur, quod fellx tibi at" 
quefaustum sit , abi in Persas ; quo qiii fe coini- 
tentur f tecum mittarn. Eo quurn veneris , patrem 
ihi et Tnati^em invenies , non eius sortis cuius sunt 
Mithradates bubulcus illiusque uxor. 

(122.) Haec qumn ^i^\s%G\Astyages^ a\m\uXCyrujn. 
Quem, atl Cambysis aedcs delatum, recepere pareii- 
X^St\ recepfiimque , ubi quis esset cognovere, Ache- 
menti cum gaudio siint amplexati, ut quem protinus 
a partu \itani finiisse arbitrarentur : percunctatique 
sunt, quonam pacto superfuerit. Et ille rem expo- 
suit; dicens , se ipsum antea nescivisse » sed pluri-- 
mum α vero aberrasse ^ in itinere autem omnia. 



ι54 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ίύύυτΰυ ■π-α,^ψ. ίττ'κττΛσ-^αι μ,ίν y<M, ως βουκόλου του 
Άίττυαγίος ύη ττΆΐς' etTrc ^t της ySihv oSou τον ττουατΛ 
Xoyov των ττο^ττων ττυύζσοοί,ι. τζχφηνα,ι Si eAeyg υττο ίο 
T^f του βουκόλου γυνα,ικος. ψϊ τί ταυτψ ctlviuv Sioi 
τταντος ψ τε οι iv τω λόγω τ λ ττΛντα, η )\.υνω. οι οι 
τοκίίς, ΤΓΛοαλΰίβοντίς το ovvofx^cc τούτο. Ίνα, Β-ίίοτίρως 
SoKi^ τοκτί Πεξ>σ•>ΐ(Γ< Tn^iuvai <rOi ο ττοίϊς, κατίβοίλ- 
λον φατιν ως ίκκίί/^,ίνον Κυοον κυων ε^έ^^εψε. ίνύίΰτζν ιί» 
123/Αεν η 0<Άτις αυτή κ,ίχωοηκίί. Κυοω Jg α,ν^οίυμ,ίνω , 
KcCi ioVTi των ηλίκων άν^ξίίοτα,τω κλ) ττοοιτΟίλίστα^ 
τω, τΓξΟίπκίΐτο ο Αοτταγος, Souocc ττί^χττων, τίτα,σ^α,ί 
ΆοΎυα,γζΛ ίτη^υίΛίων. οίπ ίωυτου ycLo, Ιόντος \^ίωτίω, 
ουκ ίνίω^Λ τιιχ^ωξί-ήν ίσο^ίνψ ίς Άσ-τυα,γίο.' Κ.υξον §ι 5 

CXXII. 11. h'ii τ'.• Forsan r.i τε τχντ•/!ν Ιπχινίων. 

quae sihi acciderint , reschisse. Piitasse enim esse 
βΐΊιιιη huhulci Astyagis ; sed ex Media huc iter 
Jacientem toiajn ν^τη ex comitihus suis cognovis.se. 
Commemorabat autem educatum se fuisse α bubiilci 
iixore. Et hanc laudabat coniinentcr, erafque ci scr- 
monum oniniiim argunienlum Cyno. Quod nomeu 
adripientes parcntes eius; quo niagis divinifus super- 
csse Persis Aideictur piicr, sparseriint {ζηναιη^ fiiissc 
Cyrujji , quuin expositus csset, α cane enulritiiin. 
Inde haec fama in vulgus manavit. 

(i23. ) lain virileni aefatem ing^ressum Cyrum. 
quuni et forlissimus esset suorum acqualiuin ct omni- 
bus carjssimus, solicifavit^(7/y;uro^/ii donis missis, de 
Asfyagc cupicns capcre ullionem. Nam a se, privato 
homiue , intelligcbat vindictam adversus Astyageni 
non posse existerc : sed Cyrimi Λ■idens subcrescen- 



\^' C L Ι ο. ι55 

6ι,85. 

οΡίούν ίτητοίφοι^ίνον, ίττοιατο (τυ^/^Λ^οΐ' , rcig ττα,^ας 
τα,ς Κυρου τη<τι ίωυτου ομ^ιουμ^ινος. ■πςο ο εη τούτον 
Tct^i 01 κ,ΛτίογααΎο' ίοντος του Άστυαγίος τηχ,οου ίς 
τους ^\η^ους-> (Tu^^iVyit)!/ in ίκ,Λσ-τω ο Αοττα,γος των 

ΙΟ ττξώτων Μί/ίία)!', dviTriih ως χοη Κυξον ττρασ-τ'ήσα,^,υι- 
νους, τον Ά(Ττυο!,γία τταυα-αι τνις βα,(ηλ•ηιης. κΛτίΐζ- 
γοίσ-μ^ίνου ae οι τούτου, Kcci ίοντος ίτοΐ{Χου , ούτω ο'ή τω 
Ι^ύξω SictiTMfA.ivcu iv Τίίοιτνία-ι βουλο^Λνος ο Κοττα,γος 
^ηλωσ-α,ι τψ Ιωυτου γνω^φ , Λλλως f^iv ου^αμ,ως ίΐγβ. , 

α 5 Λτε των ο^ων φυλΛ(Γ(Γομ,ίνων' ο §ί ίτητιχνατΛί τοιον- 
οί. λΛγον μ,ηχοίνησ-Λ^,ζνος , κΛί ανα,σ-χίτας τούτου τψ 
yctiTTioaLy χ,οίί ουόίν αττοτίλοίς , ως όί αχί , ούτω tcre- 
^■ηκ,ί βιβλίον , γξ<χλ]/ας τα οι i^oiCii. ΰίττορρα'^Λς Si 
του Χαυγου τψ yacTi^ce, , κλι οίκτυΛ οους , ατζ Β'η- 

20 ξίντγι-) των οικίτίων τω τΓΚΓτοτΛτω » Λτησ-ταλί. ίς τους 

fem, hiinc sibi conciliare socium studuif , quae Cyrus 
passus erat cum sua conferens calamilate. Sccl iam 
antea hoc ab illo praeparatum erat; quum acerbus 
in Medos esset Astyages, Harpagus ciim uiioqiioque 
principum Afedorum colloquia misceris , pevsuaserat 
illis, necesse esse Cyrum rebus praeficere , etjinem 
Jacere regno Astyagis. His ita praeparalis, sic de- 
mum Cyro in Persis versanli aperire consilium suum 
cupiens Harpagus, quum aliter id efricere, custoditis 
ilineribiis, non posset, iali nsus est conimento. Lepo- 
Tem callide instruxit; cuius ventri, ita rescisso ut 
nihil piloriun avelleret, prout erat, indidit libellum, 
in quo quae voluerat scripta erant: tum, consuto 
rursus ventrc, leporem atque retia, veluti venalori, 
tradidit servorumildissimo, eumque h\ Persas misit, 



ι56 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ΐΙίξΰ-Λς' iVTU\cifx,ivog οΐ άτγο γλωσ-ιτης , Sidonrct τον 
λα,γον Κι/^ω ίτΓίίτηιν , Λυτοχζιρι^ι jxtv ι^ΐίλίΐν , Kxt fA,r\- 
\2.ί\.§ί\/Λ οι Tce^vTcc τΓΟίΐυντι τταζίΙνΛΐ. ΎαυτΛ <ίε ζη ων 
(τητίλίΛ iyiviTO' kc/a ο Ά^υ^ος τταζαλα,βων τον λαγον 
Λνίο-χίο-ί. ίύΰύύν St iv αύτω το βιβλίον iviov , λαβών 
ίτηλιγίτο. τα, Si γξα/^ιχ<ζτα ίλίγί τΛ^Ιε' „^ί2 τγλΤ 
5, ]^ΛΐΑ,βυσ•ίω , <re yct^ Β•ίο\ ίττοζίωσ-ι' ου γα^ αν κοτί 
„ (ς τοίτουτον τύχης άττίκίυ. συ νυν ΆστυαγΐΛ τον (πωυ- 
,,του Covioc τισ-αι. κατά μ,ιν γαο την τούτου τΓ^οου/^αφ 
,ίτί"νηκας το οί κατά <τζους τί και e^g τποιας. τα 
„<;■£ και τταλαι §οκίω τταντα iKy.ifx,a^yiKivai , (Τίο τί 
ί^αΰτου ττίξΐ ως ίττ^ηχ^η , και οϊα ίγω ύττο Άσ-τυα- n 
5,ygc? τΓίτΓονοα•) οτι <rg ουκ ατηκτίΐνα , άλλα ίόωκα 
,-,τω βουκολω. (Τυ νυν ψ βουλνι ίμ,οι τΓίί^τ^αι , τηα-ττίξ 
5, Αστυάγης αοχιι χωξης, ταύτης αττασης αο^ίΐς, ΙΙίξ- 

ore fenus hoc adiiciens mandafum , utCyro leporem 
tradens simul diceret, /lecesse esse ut ille sua inanu 
eum exenteret y neque quisquam hoc facienti adsit, 
(124.) His rebus ita perfectis, Cyrus acceptum lepo- 
rem ap rit, et iibelluni iii eo repertum perlegit, in 
quo erant perscripta haec: Ο βΐϊ Camhysis! te dii 
respiciunt; hoc enim absque esset , nuviquam tam 
mirn usus esses fortuna. Tu nimc de Asfyage, tuo 
interfectore , cape poenas. Etenijn ex huius con~ 
silio tii perieras ; deoruin aiiteni heneficio et meo 
superes, Quae te omfiia pridem puto cognovisse, 
quum qiiae tecum acta sunty tum quae ego abAstya• 
ge passus sum eo . quod te non occidi ,sed pastori 
tradidi, Tit nunc, si uiea voliieris consilia sequif 
quihus terris impej^at Astyages , earuni omnium 



W. C L Ι Ο. i57 

62, 16. ' 

„ (ΓΤξΛτηγος αντιοζ, crev , ίσ-τι τοι τα, (τυ ρουλίΛΐ , ψ τζ 
,, των τις SoKif^oov α,λλος JSIyjSiov. ττ^ωτοι γαζ ούτοι 
,i άττοσταντίς οίττ ίκίίνου , κ,οά yivofitvot ττζος (τεο , 
,, Άίττυα,γΐΛ κΛταίξίίΐν τΓίίξησ-οντΰα. ως ων ίτοΐ[Λ,ου του 
20 ,,γί iv^ciSi Ιόντος , ττοίίΐ ταύτα , κα) ττοία κατά, 
>, τάχος. " ^ 

Άκουα-ας ταύτα ο KC^o?, ίφξοντιζί. οτεω τ^οττω σο- 125 
φωτατωΥίίζΰ-ας ανατηίσ-ίί απίστασ-ύαι. Ρξοντίζων ^ί, 
ίνζίΟ'κ,ίταί ταύτα καψωτατα ίΐναι' ίττοία ^η τα§ί. 
y^a -^ας ίς βιβλίον τα ίβουλίτο, αλίψ των ΐΐίρσ-ίων 
5 ίΤΓΟίΐ^σ-ατο' [Α,ίτα Si , ανατττυ^ας το βιβλίον ζα) (τηλί- 
γο(/,ίνος, ίΦνι Άστυαγία fjnv στξατηγον Υίίξ(πων αττο- 
iiiKVvvai. ,,Ήυν, ίφη τί λίγων, ω ΥΙίςσ-αι, ττξοαγο- 

rex ejns. Persuade Pei^sis iit ab illo desciscant , 
exercitumque duc in Mediam : et , sive ego ab 
Asfyage diix adi^ersus te fuero nominatus , sive 
alius quisquam nobiliuni Medorum , habebis quae 
voles. Nam pjiini hi ipsi ab illo deficient , et 
tecum facientes j tollere AsLyagem studebunt. Qua- 
re persuasus pai^ata tihi hic quidein esse omnia^ 
fac quae dixi , et fac celeriter! 

( 125.) His intellecfis Cjrus secum dcliberavit quo 
eallidissimo modo Persas ad defectionem permove- 
ret. Re deliberata , commodissimura hoc ei visum 
t&i consilium , quo nimirum etiam usus esi. Con- 
scriptis in libello quae voluit, concionem convoca- 
vit Persarum : tum aperiens libellum legensque, 
ait, Astyagem sese ducem constituere Persarum, 



ι58 HERODOTI HISTOR. Ι. 

,,ξίυω vfMVy ττΛξίΙνΛΐ ίκασ-τον ίχ,οντα, ^^7rci\Ov. " Κυ- 
ξος μίν TctvTct τΓζοηγοΡίυα-ε. Εστί Si Tli^cricuv συχ^να, 
yivicL ΚΛί TCC fjLiv ουυτίων ο 3S.v(Jog αννΛλκΓί, και ίο 
ανίΤΓίκΓί α,ττίσ-τΛσ-ύΛΐ αττο Μ.*]^ων. κττι St tuSi, ε| 
ών 'ωλλοι TTccvTig οί(η-ία,τΛΐ ΤΙίοσΌ,ι' Y\ct<rctpycfJc(,i , 
fΛ.ctζoLφ^oι i ^Χασ-τηοι. τουτίων ΥΙασ-ΆογΆ^αι ticn αοι- 
ατοί' iv Toi<ri ΚΛί 'Axctif/,ivl^cn ίΐσ-) Ορητοη , Ivhv οί 
βα,ίτιλίίς οί YlioiTiiScti γίγοναα. άλλοι Si ΥίίΟίΤΛΐ ι5 
ΰσΊ οιοί' Ylctv^tctXctioki ^Υΐζουσίχιοι i Yi^fA^vioi' ούτοι 
fjuiv τταντις αοοτηβζς iicri. οι S'i ccKAoi , vofA,cfJig. Δ^οί , 
1 26 Alct^^cl^oi , Αοΰττικο) , ^ΆγΛ^τιοι. Ό,ς Jg TrctoriO-civ 
ctTToLVTig ίχοντίς το ττοοίΐοηΐΛ,ίνον , iv^auTct ο Υνυ^ος ( ψ 
ycL^ τις χωοος της Υΐίοσ-ικ'ής α.•ΛΛν^ω^Υις ο τον τε ίτη 
οχ,τωκ,Λί^ζκα, (ττ^^ίονς η ίΐκο(Γΐ ττΆντη) τούτον (τΟι τον 
χωξον τΓΡΟίΐτη ίζνΐ[λ,ίοόύ(Γα(,ι ίν yjfJi^ion. ίτΓίτίλίίΤΆντων St 1> 

Nunc igitur, perrexit dicere, edico vohis , Persae, 
praesto sitis singuli ciimjalcibus. Hacc Cyrus pro 
concione dixit. Sunl autem Pej'sarurmp\uTdi generwj 
quorum nonnulla iii concionem vocavii Cyriis , et 
ad deficienduni a Medis solicifavit. Sunt auteni ea 
haec, c quibus alii omnes Persae pendent: Pasarga- 
dae, Maraphii, Maspii. Ex his nobilissimi smiW Pa- 
sargadae , in qiiibus csX AchaemenidaruTu familia, 
ex qua reges Persidae suntprognali. Aliivcro Persae 
hisuut: Panthialaei, Deiu.siaei, Germanii, qui oni- 
nes agroniin culfuiani exercent ; reliqiii riomades, 
Dai, Mardi, Dropici , Sagartii. (126.) Ut coiive- 
ncrunt omucs cuni praedicto instrumento, ibi tum 
Cyrus , quum essct tractus Persicac regioiiis spiiiis 
obsitus , patens quaquaversiim octodecim aut vigintl 



W. C L Ι ο. i5q 

63, 45. ^ 

των ΊΤζζσ-ίων τον ■^ξο>αί[Λίνον Λίύλον , Sivn^ct σ-φι 

ΤΓΡΟίΐτη , ίς τψ νίττίξαίψ ττΛβίΙνΛΐ λίλουμ,ίνους. iv Si 

τούτω τα τε ctiTroXicc ά,λι τοις ττοιμ,νας κλι τα, [όουκο- 

λίΛ Ο Κ.υξος τταντΛ του ττατ^ος (τυνα,λίσ-Λς ίς τωυτο , 

loi^^^i >^^' τΓΛξίσ-κίυΛξί ως ^ίζοι^ίνος των ΤΙίξσ-ίων τον 

στΡΛτόν' τΓζος L• , οίνω τί και σ-ιτίοκη ως ίττιτη^^ίωτα- 

τοίίΤί. α,7η,ν.ο^ίνους όί τνι vim^cui^ τους ϊΙίύΟΌ,ς κα,τα- 

κλινΛς ίς λίΐμ^ωνοί, , ίυωχίί. ίττα τί όί λτγο οίίττνου 

ησ-Λν, ϋζίτο σψίο,ς ο Γ^υξος, κοτίξα, τα, τ»? ττζοτίρα,ίί^ 

ι5 αχον, η τα, ττα,ξίοηα, cr^t ίΐ'ή α,ίξίτωτίζα^. ot όί ίφα,σα,ν, 
\ r 5 / \ / \ \ \ / 

ΤΓολλον uvctt αυτίων το fA,i(rov. τψ μίν γα^ ττξοτίξψ 

^μίξψ ττα,ντα, σ-ψΐ ΚΛκα^ ίχαν τψ οί τοτί Tra^iovcrav y 

ττοίντα, α,γαύα.. ΐΐα,ξο,λαβων Si τούτο το ίττος ο Κυξος , 

ττα,ξίγυμνου τον ττα,ντΛ λογον > λίγων' „ AiιSξίς Πέ^- 

20 ,, (τα,ί , ούτω tjfuv 6%εί. βουλομ,ίνοιοτί μίν ίμίο ττίίζίσ-ύα,ι, 

stadia, hunc tractum iussit illos eadem die eruncaie. 
Proposito labore postquam perfuncti sunt Persae, 
itcrum eisdem praedixit, ut in posterum diem ades- 
sent loti. Interim vero Cy?'us caprarum oviumque 
€t boum greges patris sui omnes in unum congrcga- 
los mactavit paravitqiic, quippe Persarum exercitum 
hisce excepturus, et viuo, farinaceisque cibis coni- 
modissimis : utque postridie convenerunt Persae, re- 
cumbere iu prato iussos lauto excepit epulo. Dein, 
postquam a coena surrexerunt, quaesivit cx his Cy- 
rus, utra optahiliora ipsis viderejitur? quae pid-- 
die habuerint , an praesentia? Et illi, multuni in- 
teresse y dixeiunt : pridie enitn omnin se mala ha- 
buissef praesente vero die hona omnia. Id verbuni 
adripieiis Cyrtis, rem omuem., quam eis propositu- 



ι6ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

,,ίΰττι TccSi τί ΚΛΪ ctAAct fjivoict dycL^et,, ovSivct ττόνον 

f,(rueii, ύσ•) vfMV ΤΓονοι τω χ^^ζω ΤΓα,ΡΛΤΓλησ-ίΟί civa- 
,, ^iufxrjoi. νυν ων ifA.io TTii^ofjLivoiy yi\ii(rh iXivhoot. 
,,Λΐ/τδ? τβ yoLo όοκίω ^7"£/>? τυχ,^ γίγονως τΛόί ίς χΐί- 25 
,, ξας Λγίσ-ύα,ι' κα) vf>utccg Υιγ-ή^Λί ccvS^ccg ^Ι,γι^ων 
„ iivctt ου φα,υλοτίΡους , ουτί τΛλλΛ, ουτί τα ττολί^ια. 
,,ως ων ίχοντων ώ§ί» αττίστασ-ύί απ Ά<ττυΛγίΰς τψ 

„ ΤΛχίαΎψ. " 

_j27 Πε?<5"^ί /"-έν νυν τΓξοστΛτίω ίττιλΛβομ,ίνοι, ctcrfxivai 
ίλίυύίξουντο 3 ΚΛί ττάΧλι Siivcv 'ποίίυι^ίνοι υττο ^Υνι^ω'ί 
ζΐξχίσ-^αι. Άΰ-τυα,γης Si ως ίττυύίτο Κ,υρον ττοησ-σ-οντα, 
τΛυτα, ττί^Α,'κ^ας Λγγζλον , ίκ,αλίί αύτον. ο Si Κυοο? 
«κέλευε τον α,γγίΚον oLTrccyyiA^^iiv , οτί ττοοτίοον ί]ζοι 5 

rus erat, aperuit dicens: T^^iri Pei^sae! ita vohis se 
res hahet. Quod si me sequi volueritis , eriait vo- 
bis haec et mfinita alia botia , eritisque omnihus 
sendllbus lahoribus expertes : rne vero se.qui nolen- 
tihiis erunt lahoves hestei^nis simi/es in/iumeri. 
Nu/ic ergo j mihi dtcio audientes _, estote liberi! 
Nain et ego di^ina sorte ad hoc natiis mihi videor, 
ut liaec bona in nianits nostras corigeT^am ; et vos 
iudico viros esse Medis non inferiores , qiiuTti aliis 
rebus , tiim militari laude. Quae qiiiun ita sint , 
desciscite quam ρνίηιιιηι nb Astyage ! 

(127.) Igitur Persac^ quum iani pridem aegre fu- 
lissent 7V/ei/orw//z impcrium, ducem iiuiic patronum- 
que nacti , libenter in liberfatem se viridicabant; 
Astyages vero , ut intellexit moliri haec Cyrujn\ 
misso nuncio , eum ad se vocavit. Cui rermnciare 
nuncium iussit CyruSj prius se ads^enturum, quam 



W. C L Ι ο. i6i 

64, 72• 

ΤΓΛ^ ίκίΐνον Tj Λυτός Άσ-τυα,γνις βουλ•ησ•ίτΛΐ. ακ,ουσ-ας 
^ί τα,υτα, ο Ά(ττυΛγης , '^Ιη^^ους τί ωττλίΐτί: ττα,ντΛς , 
και (ττρατηγον ctvriuuv , ω<ηι Β-ίοβλΛβης ίων, οίτη- 
Si.hi ' hpTrouyov i ληύψ ττοαυ^ίνος rct μιν ic^ii. ας J"' 

10 οί Mijcioi στξατίυσ-αΐίίίνοι τοκτί Πεξχτκισ•* σ•υνί/:^ισ•γον , οΐ 
utv τίΗς ctvTicav ί/Α^αχοντο , ατΰΐ μ,'ή του Αογου jjlzti- 
c"XflV' οι ^i Λυτομ^ολίον ττξος τους ίΙίξσ'Λς' οί Si ΤΓλίΙ- 
CTTOt ίύίλοκακ,ίον τί και \(^ίυγον. ΑίΛλυ^ντος J^s τύί Ι28 
Μ>?Ακου στξοι,τίυίλ,ιχ,τος ΆΪσ-χ^ως, ως ίττυύίτο τα,χισ-τα. 
ο 'Αστυάγης f ίφη , οίττίΐλίων τω ]ίυζω' ,, 'Αλλ' orjS' 
3, ως ο ]ίυξος γί. χΛίρηα-ίΐ. " ΎοοΆυτΛ ιίττα,ς^ ττβωτον 

■6 uiv των μ^α/γων τους ονίΐζοττοΛους , οι [jliv ανίγνωίταν 
ΙΑ.ίτ{ίνΛΐ τον KC^flV , τούτους ΰΐνίσ-κ,ολοττκη. /Α,ίτα. Se , 
ώττλια-ί τους ύττολαφύίντας των 1\1η^ων (ν τω aurii, 
νιους τί και ττξίσ-Ιόυτας ανοζας. ί^αγΛγων ot τούτους , 

gratum futurum esset Astyagi. Quo audito Astyages 
Medos ai'mavit cunctos, ducemque eis, velut diviai- 
tus mente perculsus , praefecit Harpagum , oblitus 
quae adversus illuni patraverat. Medi, in bellura pro- 
fecti, ubi Persis ad manus venerunt, pars eorum, 
quicumquc consiiii nou erant participes , pugnam 
inibant ; alii vero ad Persarum transierunt pai tes ; 
sed plerique iiltro cessantes a pugna , fugam capesse- 
bant. (128.) Ita turpiier dissciuto Medorum exerci- . 
tu, ut rem cognovit Astyages, niinitans Gjro, ait: 
At ne sic quidem gaudebit Cyriis. His diclis , pri- 
muin magos somniorum interpretes, qui ei utCyrunx 
dimitteret persuaserant , e palis suspendit : deinde 
Medos, qui in urbc relicti erant, arma\it, iuvenes 
provectioresque aetate yiiOS. Quibus eductis, praelio 
Herod.T.L P.I, L• 



j62 HERODOTI HISTOK. I. 

jcct) σνμβΛ?^ν τοκΓΐ Ile^o-ijcn, ίσσ-ωύη' κα) Λυτός τί 
Ά(ΤτυΛγ*ις ίζωγξη^η, και τους ίξ^ηγα,γί των ]S\γιSωv ίο 
129 Λτηβαλί. ^Έ,οντι Si ούχι^Λλωτω τω 'ΚστυΛγϋ ττοοα•- 
στΛς ο Αξ^Λγος i κατίχΛί^ί τι kcu κ,οι,τίκί^όι^α , 
fcai αλλοί λίγων (ς αυτόν Β-υ{Α^λγίοι, ίττία, κλ\ Syi 
ΚΛί ίίξίτο {A.IV , τΓ^ος το ίωυτου όίίττνον y το f^iv ίκίινος 
ΰΆξ'ζί του ΤΓΛί^ος ίύοίνκτί' ,, ο τι ίϊη >)' ίχ,ίίνου Scυλoσ^υvη 5 
}, αντ) της βαοΊλ^ίης. *' ο §ί f^iv ττξοσ-ί^ων α,ντίίοίτο , 
ei ίωυτου ττοιαται το Κϋ^ου ί^γον. ΑοττΛγος §ί 'ίφη> 
αυτός γαξ yoa'^ai , το Tr^yjyfx^a ίωυτου ^η S^κaίως 
ilvai. Άίττυαγης Si y^v αττίΟαινί τω λόγω ,,ζτκαιο- 
,»τατον τί και αοικωτατον ίοντα τταντων ανορωττων ίο 
3, (τκαίοτατον fjLiv γί , ίΐ τταξίον αύτω βασ-ιλία γί- 
)}Vi(ruaii ίι Sy} St ίωυτου ye ίττ^ηχζη τα τταοίοντα, 

Gum Persis ΐηίίο, vicfiis est : et ipse Asiyages, amis- 
$is quos eduxerat Medis , vivus in hostium venit po- 
teslatem, (129.) Tum captivo Aslyagi adstans Har- 
pagus, laefitia ob iiliiis casum gcsliens, insultavit; 
ct quum alia in euni acerba dicteria coniecil, tum 
in memoriara rcvocans cocnam eam, qua fdii carnes 
pomedendas ilJi Asiyagrs proposuciat, quaesivit, ec- 
^qiiid placeret ei ser^itus , qui tnodo rex fiiisset ? 
Quem adspiciens Astyagcs, vicissim intcrrogavil, an 
suiim faceret Cyri factujn? Et Harpagus, suuni 
merito ceiiseri , ait , factum ; se enim ipsiun de ea 
suscipiendo ad Cyrum scripsisse. Tum Aslyages, 
Jongiorem exorsus scrmonem , declaravit ineptissi- 
τηιιτη illuin esse hominum omnium , simulque ini- 
quissimnTn: ineptissinnnn quidem , qui , quum ipse 
potuUset rex evaderej si qiiidem hae res per ipsuin 



w. C L Ι ο. i63 

64, 100. 

j, aAAoj τηοΐί^-ήκί το κζατος' α-^Ίκωτατον οε, Ότι του 
,,^ίίττνου uviKiv ls\-/iScivg κΛτζ§ουλω<η. £< γα^ Svi Siov 

ιζ ii7rctnce)g ττί^ιύίΐνΛί αλλω πω τψ βααληι,ην, kcu ^j) 
„ Λυτον ίχαν, ^ικΛίοτΖζον iivc&i Ι^Ιη^ων τίω τη^ιβαλίίν 
,,τουτο το dyct^ov η ΥΙ.Ζξ(Γΐων. νυν σε Μί?^ου$• fxiv > 
„ άνΛίτίους τούτου ί οντάς , δούλους dvTi ^ίτποτίων yi- 
ί,γονίναι' Yli^crccg Si , δούλους ίοντας το ττξϊν MjyJ^iyy, 

20 » ν^^ yivovivcti οίττΓοτας. 

ΆίττυΛγης yAV νυν^ βα,ιΤίλΐνσ-Λς ίττ \τΐΛ ττιντι κ,Λΐ 1 3ο 
Τζίηκοντα,, ουτω της β<χ,<ηλ•ήίνις κΛτζτΓαυσ•^'/}' ^lrjoi Js 
ύπίκυ'<\/Λν Υίί^(τ^(η οίΰί τψ τούτου τΓίκο,οτητοί , αο'ζαντίς 
της ανω Α,λυος ττοτΛ'Λου Άσ-ίης ίττ ίτία Τξίηκοντ» Kct) 
ζ,ίΚΛτον §υων SiovTo,, ττα,ϋΐ^ η όσον οΐ ^κυύαι νι^χον, 
'Ύο'Τίξω fjLiVTOi χίζονω ^ίτί(/Λλησ-ί, τί α-φί τα,υτΛ ττοιη-τ 

gesiae sini, ad aVium detulerit impeiduin: iniquis- 
simum vero , quod propter coenam istam Medos 
in servitutem coniecisset. Quod si enim opus fuis^ 
set in aliuTn quenipiam transferre unperium^ sese- 
que destituere; aequius fiiisse Medorum alicui ti^i- 
buere hoc honum . quani cuipiam ex Persis. Nunc 
vero Medos, culpa vacantes , servos factos esse pro 
dominis ; Persas autem . quum Medoj^um pridem 
fuissent servi , dominos eorum evasisse. 

(i3o.) Igitur Astyages , postquain tres et triginia 
annos regiiasset , ita legno exutiis est : Medi \qxo y 
propter huius acerbitatem, Persis succubuerunf ; post- 
quam imperium superioris trans Halyn fluvium 
Asiae per annos trecentos et duodetriginta tenuerant, 
demtis eis annis quibiis penes Scytlias fuerat impe- 
rium. Postero quidem terapore poenituit eos huius 

L 2 



ι64 HERODOTI HISTOR. Ι. 

<ΓΛ<η j Kct) α7Γί<ττησ•Λν cctto Aoi^uov' αίττοστοίντίς Si , 
οττίσ-ω κΛτ£σ-ΤξΛθ6ησ•Λν , f^tccxy) νικ,η^ίηίς. τοπ ^ί ίπΐ 
*A(rTvct//eog οι ΥΙίξσ-Λΐ τί κλι ο Υίυζος ίττΑνουττιχ^τίς 
701<Γΐ 'bJl.n^OKTi , 'ήξχον το άττο τούτον της Άσ-ίης. 'Acttlk*- ίο 
yict §t Ku^wff j κακόν ovrhv λΑΛο 7Γ0ΐη<τας , ίΐχζ ττα,ζ 
ίωυτω ίς ο ζτ^λίυτησ-ζ. \)ύτω ^η Κ.υξος yivofJLivog τε 
κΛ< τζΛφίΐς ίβα/Γίλΐυσ'ί' KoCi KooTiroi/ υστίρον τούτων 
cL^^ctnoL Λοίκιι^ς ΚΆτίσ'τξί^/Λτο , ως α^ΥβΛΐ μ,οι το TrfjO^ 
τίζον. τούτον ^ί ΚΛτΛ<Γτξΐ'^/α,[Α,ίνος , ούτω τταο-ής της ι .Τ 
'λ.<τίνις 9]ξζί. 
ΐ3ι Πέρσας (ίέ ογΙλ νοίΑ,οκη τοϊσ-^ί χοζωίΑ,ίνους' αγαλ.- 
(Α,ΛτΛ fjt^iv και νήους και [άωρους ουκ ίν • ο^/^ω ττοαυ^ΐί- 
νους l^ovicrScci , άλλα. κα) τοΊοΊ ττοΐίυσ-ι [χωξίψ ίτη^ί- 
■ξουοΊ ως f^iv ifxoi αοκαιν , οτι ουκ ανΊξωττο^υιας svc- 
μισ-αν τους Β-ίους, καταττί^ οι ΕλΛψίς i ύναι. οι iJe 5 

facti, descivcruntque aDario: sed post defectionem 
denuo subacli sunt, praelio superati. Tunc vero Per- 
sae cum Cyro, postquam regnanle Astyagc adversus 
Medos rebellasscnt , Α s iae regnum Sih co tempore 
obtinuere. Aslyagem vero Cyriis, nuilo alio malo 
adficiens, apud se tenuit donec vifam finivit. Hoe 
igitur modo ct natus et educatusCj)'/'^* reguuniobti- 
Tiuit, et posl haec CiOcsum, qui ipsiim adgredi coe- ' 
pcrat, devicit, queniadmodum a me supra expositum 
est : qiio superato, universae Asiae imperavit. 

(i3i.) Persas Λ'εΐΌ hisce iili instilufis compcrtum 
habeo. Simulacra el templa et alfaria stafuere nefas 
existimant; siuliiliamque his, qui hoc faciunt, im- 
putant: scilicet, iit mihi videliir, quod non ex liorni- 
nibvis ortos aut naturam humanae simileni habere 



1 



w. C L Ι ο. i65 

66, 27- 

νοι/ΊζονίΓί Δίί fJLtv » ίττΊ Ί(Χ> υ'φηλοτατΛ των οΰξίων. 
α,να,βαίνοηίς , S-vc-ictg ίξΐ^ίΐν , τον κυκλον τταντοί, τοΰ 
οΰξΛ'/ΰυ Aicc κοίλίοντίς' 3-υου<η Jg ι^λίω τί KcCi (Τίληνι^ 
κΛί yv) κΛί ττν^ι και υόατι και ανι^οκτι. τουτοι^ι μΛ,ν 
ΙΟ §γι μοΰνοκΓΐ Β-υουσΊ οί^χνιύίν. ϊ7Γΐ[Α>Ζ[Α,α.ύηκ.ο^η ^ί KoCi τρ 
ΟύξΛν'ίί) Β-υίΐν•) 7Τα.ζΛ τί 'A<Terv^ia)V ^/,α^οντίς noCi 'A^Ur- 
βίων. κΛλίουσΊ ^t 'A(r(rv^ioi tyjv Ά^ξο^ίτην, ΜυλίττΛ* 
^Αξοίβιοι Si, Άλ/ττΛ* Υίίοσ-αι Jls , Μίτξαν. (^υσ-ίη <ίε ι32 
τοκΓί ris^cr^irt ττί^ι τους ίίξη^ζνους Β^ίους rjSi κατίσ'τη•' 
κΐ. ούτι ρωμΛυς τΓοίίνντΛί , ouTi ττνξ ανακΛίουσ-ίί (Α,ζΑ- 
λοντίς S-viiV ου cttovSi^ χξ^ωνται , ουκ) αύλω > ου 
5 (Trepjtt-^o-i , ουκ* ούλτι<η. των Si ως ίΚΛίττω Β'υαν 3"^- 
λεί 5 έ? χωξον καύΛξον αγαγων το κτήνος , κα,λ.αι τον 
S^QV, {<Γτι(ρΛνωμ.ίνος τον τΐΛζΟ,ν μ,υξτίν^^ (λ0Λΐ(ΓτΛ. ίωυ^ 

Deos aibiti^aniur, sicuti Graeci, IUis igitur mos esf, 
lovi in siimmis montiuni iugis faceresacra, univer- 
sum coeli orbem /oi^e/Tz nominantibus. Faciuntautem 
et Soli sacra, et Lunae, etTerrae, et Aqiiae, ct Ven- 
tis. Et his quidein solis numinibus a priscis inde 
teniporibus sacra faciunt. Addidiceruiit vcro eliam 
Uraniae ssicuriaire y ab Assyriis et Arabibus accepta 
ritu. Venerem autem Assyrii Mylitta nominant, 
Arabes λ^ειο Alitta; Persae Mitran. ( i32.) Sacri- 
iiciorum autem, quae hiscc diis peiaguntiir a Persis, 
lalis est ratio. Nec allaria erigunt, nec ignem accen- 
dunt sacra facturi : libalionc non utuntur, non libia, 
jion infulis, non mola. Ut cuique deo sacra quis- 
piam vult facere , in locum munduin adducit victi- 
mam, deumque invocal, liaram myrlo maxime cin- 
ctam gestans. Noii est autem licitum., ut sibi soli 



ιββ HERODOTI HISTOR. Ι. 

τω fJLVJ ο'ή τω Β'υοντι iairi ι^ουνω ου οι ίγγίνίτΛΐ αοα- 
σ^Λί dyoL^ct' ο ^ι ττοίτί τοκτι YLiPo-yic-i κ,α,τίυχίτΛΐ ευ 
γίνίΐτύαι , Kct) τω βα,σ-ιλίι. ίν yao Svj τοϊα-ι Λττα,σ-ι ι ο 
TliP(r/i(ri Kcti Λυτός γίνίτΛί. ίτη^ν §ί ^ιαμ,κττυλΛς 

\ / \ , /.. <■ ι / \ / « / 

Χ,ΛΤΛ ΙΑ,ίξίΛ ΤΟ ίζΥΙΙΟν , ί^/^ίΓ^ TCt Κ^ξΟ, , υ7Γ07ΓΛ(ΓΛς * 

ΤΓο'.ψ ως ατΓΛλωτΆτψ , ι^ι,αλίίΓΤΛ §ί το τ^ίφυλλον y 
ίΤΓΪ τΛντ'ης ίύηκί ων ttuvtcc τα ycoioi.' ^ια^ντος Si Λυ- 
τού , ξΧΛγος Λνηζ ΤΓΛξίΟΎίως ίττΛζί^ίί ^ίογονίψ , οιψ Sri ι% 
ίκίΐνοι λίγου<Γΐ uvai τψ ιττΛοιοψ ανίυ yao όνι μ,αγου 
ου (τΟι vof^og ί(Ττ) Β'υσ-'ΐΛς τοίίίσ-βΛί. ίττισ-χων $ι ολ/- 
yov χξονον , ΛΤΓοψίρίτΛί ο <τυ(ΤΛς τλ κξίΛ, κλι χοΛ- 
ΐ33τβκ ο τί fxiv ο λόγος Λΐοαι. TrijjciorjV Si ΛττΛο-ίων 
fjutAKTTA ίκανψ τίμ^Λν νο^Α,ίζουιη , tjj ίκΛίΤτος lyiviTO, 
iv τΛυτνι ^ί ττλίω ^λιτλ των Λλλων §ικΛαυσ•ι ττξοτί^ί- 
σ^Λΐ' iv rij' οΐ ιύSΛίf^ovίς Λυτών βουν kca ίτΓττον κλΙ 

boiia precefur sacrificans: sed cunclis Persis atque 
regi iit be?ie sit ^ prccatiir; quippe iii cunctorum Per- 
saruni numero et ipse coniinetur. Postquara in friista 
dissecuit victimam , carnesque elixavit , substernit 
herbas quam tenerrimas, maxime trifolium , hisque 
carnes omnes inponit. Quibus ifa disposiiis, vir magus 
adstans accinit theogoiiiam quampiam, qualem illi 
csse incaniafionem dicurit: nam absqnc mago non 
fas est illis sacra faccrc. liiierieclo brevi tempore, 
qiii sacra fecit. carnes aufert, eisquc iililiir prout ei 
ralio suadet. (i33.) Dieruni omnium eum maxime 
celebrare moris est Persis, quc quisquc iiafus est. 
Eo die aeqinim censent, copiosius epulum qiiara 
alias adponere: et forfunaliores quideni co dic bo- 
v€m, equiim, camelum, aiit asmum adponunt in- 



W. C L Ι ο. ιβτ 

67,56. ' 

ό ΚΛ^Α^Ϋίλον κ,Λΐ ονον τΓξοτίΰίΛΤΛΐ, ολους οτΓΤους ίν Kctf^i- 

yoKTi' ΰΐ Si ττίνητίς Αυτί ων τα, KiTtrct των ττζοβοί,των 
^ςοτιύίΛτα,ι. (τίτακη Si oT^JyoKrt χζi,ωvτcfAy ίτΓίψΟξτ] iLCcicri 
Si τΓολλοϊσ-ι, TCoLi ουκ dAicri' Kcct Siot τούτο (pac) Tli^ 
ceti ,,τους'ΈλΛψα,ς <Γΐτίθ{Α,ίνους-, ττίΐνωντας -τταυ^σ-ύΰίΐ , 

ΙΟ jjCTi σ-φι ΛΤΓο SiiTTVQv τταζοί,φΰξίίΤΛΐ ού^ίν λογού αζιον' 
3,ii JV τι TTciPct^i^oiTO, ί(τύίοντας αν ου "^αυίσ-^αι. " 
ϋίνω Si. κά,ξΤΑ τΓζοσ-κ,ίΛται' κο(,ί σφί ουκ ί^ίίταί ί^ί<ττι, 
ουκί ουξησ•Λί ουντίον αλλ.ου. τΛυτα, fjLiv νυν ούτω φυλα(Γ- 
(ΓίτΑΐ. υΛ%(Τκο^Λνοί Si ίωύασ-ι βΰυλίυίσ-ύα,ί τλ σ-ττου- 

ι5 ScLii(rTCLTcL• των ττςηγ^Α,Άτων' το S' άν ct^•^ σφί βουλίυα- 
uiVOKTi, τούτο τ^ ύστί^Λΐ^^ νγιφου<η ττξοτί^Ί ο στίγοίξ- 

χος, ίν του ctAi ίοντίς Ιόουλιυωντα,ί. και ψ (Λ,ίν otoij και 

ι ι ' / . Α ο'• ^ •' ^ ~ ' ^ 

νηψουα-ι, χοίωνται αυτίω ψ όί f^r, ccoyi, fA,iTiu<rt, tcc 

tegruih, iii camino assatum; pauperiorcs vero minores 
adponvint pecudes. Farinaceis cibariis paucis utunfur, 
obsoniis vero et secundis mensis iniiltis ; eisquc non 
siraul, sed paulatim, inlatis. Quapropter Persae di- 
cunt, Gt^necos f quiun ciburn capiunt , desinere esu- 
rire; quoniani post coenajn nihil amplius , quod 
alicuius momejiti sit , eis adponitur : si quid ctiiin 
porro adponei^etur , α comedendo non esse cessa- 
turos. Viuo largiter admodum iiidulgcnt: ncc vero 
AOmere iliis licet, ncc urinam niiltere, alio praesenle; 
atquehoc illi ita observaiit. Dum aufern Λ'ίηο largius 
iiidulgent, interim de rebus raaximc seriis dciiL•eraΓe 
consucrunt: quod vero deliberaniibus placuit, id 
aedium hcrus, apud quem habita est deliberatio, 
postiidie eius dici iciuuis proponit. Quod si iciunis 
idem placct, hoc utuntur j sin minus, omittunt. Gon•. 



ι68 HERODOTI HISTOR. Ι. 

d oLV νηΟοντίς ττροβουλίυσ-ωντΛΐ , ixi(ivTKciJ(.iVOi ίτη- 
ΐ34 ^ΐΛγινωσ-κ.ουσ-ι. Έΐ'τυγχΰίνοντίς S' οίλΛνιλοκΓΐ iv T^tri 
οαοί(Γΐ , τύύπί ΰί,ν τις oiccyvoiv} α ojxoioi iitri οι (τυντυγχα^- 
νοντίς αντί γα,ζ του ττ^οσ-αγορίυίΐν αλ/^ν^λους , Οιλίουσ-ι 
TOici (rrof^,ctcri. ψ όί, ») ουτί^ος υτταοίΐα'τίοος ολιγω, τας 
ΤΓΛζίΐΛς φιλίοντΆΐ' ψ Si τΓολλώ γ\ ουτίοος αγίνηοΎί- 5 
ξος , ΤΓξοσ-τΓίτΓτων 'ττζοσ-κυί/αι τον ίτίοον. τηχούΟΊ ot ίκ. 
■πα,ντύύν τους αγχιττα, ίοουτων οικίοντας, fA.iTct γε ίωυ- 
τους' οίυτίοα, Si , τους όίυτίρους' ^Λτα, Οί , KcCTci Kcyov 
•^Ρΰβαίνοντίς τι^ωσ-ι' γ,κκττΛ St τους ίωυτων ίκΛΟΎΆτω 
οικημ.<ίνους &ν τψ^νι άγονται νομ,ιζοντίς ίούυτους eivcci ccv- ι ο 
<&ζω7Γ0ύ)> y^ccKfJca τ<ζ ττα,ντα Άπιστους , τους οί ΛλΧους 
yccLTcL Λογον τον Αίγο^Λνον της Λ^ίτης c4vt£%£(75c4; , τους 
σε ίκ,Λ(ττΛτω οικίοντας οίττο ιωυτων ΚΛκίίττους ίΐναι. 

tra, quae ieiuni sobriiqiie anie (lclil)eravenint , ea - 
"viiio Jiiaclidi rccognoscunf. ( 134.) Si qui ia λ ia sibi 
miitno obviam veniunt , hac rc cognoscere aliquis 
potesi iifrurn eadem coiidiiione sint qiii sibi occur- 
ruiif: nempc hi, salutalionis loco, ora in \icem os- 
culanfur. Quod si alterulcr paulo cst inferior, oscu- 
lantui• genas ; siii muHo inferior, proslralus adorat 
alicrum. Iu bonore aiiieni habent, post sese muiuo, 
illos q.ii a se proxirae habitant; post hos, qui his 
finitiini; ct sic dcinde in lionore babcndo pro ratione 
progrcdiuaiur :-mininiequc omnium iii lionore ha- 
bent bos, qui ab ipsis longissime rcmoti vivuiil. Sci- 
licel se ipsos bomiaiim oninium arbifrantxir esse longe 
pracstantissimos; alios λ6γο pro praedicla ratione 
■virtutem colere ; deriiquc, qui ab ipsis loiigissime 
habiieiii, esse ignavissimos. Quoad vero pencs Me- 



w. C L Ι Ο. ι6ο 

65 , 85. ^ 

Έττί Si 'Νίη^ων άξχοντων , κ,α,) ηξχι τ«, ί^νια. αλλη- 
ι5 λύύν. (τυνα,τταντων μ,%)) Ινι^ίοο;, κα< των αγχισ-τα οικ,ίον- 
των (τ^ίτί' ούτοι Si, Koti των οι^ουςων' οι οί, ^χαλιοΎΛ 
των ίχοΜνων. κ,ατα, τον αυτόν Si λογον κάι οι ΤΥζζ- 
σίΧ,ι τιμ^ωσΊ' ττζοιβαινί yd^ ^η το ίύνος Λ^χον τί kcu 
(τΓίτζοτΓίυον. "Β^ίΐνΐϋΆ St vofxctict Υίίξσ-αι ττ^σ-ίίντα,ι ΐ35 
eivS^iuV jxcf.Ki(rrct. kcli yct^ ^η την Μ,ψϊικην ία-βητΛ, νο- 
μ,'κταντίς της ίωυτων iivcti καλλίω, φοξίουοΊ' kcu ίς 
τους ττολιμους, τους Αιγυτττίους 3•ωοηκ<Λς. koCi ίύττίΧτ- 
■ 5 Β^ίας τί τταντο^αττας ττυν^Λνο^Α^ινοι ίττιτη^ίυουσ-ι' x,cu 
έη zu), α,τΓ Ελλήνων ιχαύοντίς, τγλκγι ^ίσ'γοντΛί. ycL- 
α,ίΰυοΊ J' ίκασ-τος αύτίων ττολλας y^iv ^ουζί^'κχ,ς γυ* 
νΛίκΛς^ τΓολλω J" \τι ττλίυνας ττΆλλΛΚΛς κ,τωντα,ι. 
'Αν^ξΛγα^ίη ο Λυτή a/TroSiSiKTcci ■, ι^ίτα, το f^ocxzcrScii j36 

dos fiieraf imperium , efiam populi alter alteri impe- 
rabant: cunctis quidem Mcdi, et praeserlim his qui 
proxime eis habitabant ; hi vero , suis finiiimis ; ct 
illi rursus his qui eos proxime attingebanf. Et pari ■ 
quoque ralione Persae in honore habent alios popu- 
los: narn simililcr piOgrediendo alius populus alii 
praecst, et in illum impeiii partem aliquam sibi cora- 
missain exercet. (i35.) Peregrina autem instituta 
admittuntPe/^Jirze omiiiuni hominum maxime. Etenira. 
Medicam yestem, sua esse honestioram exisfimantes , 
gestant; et ad bella Aegypfiacos adoplarunt thoraces. 
Atque eliani voluptafum varia genera, ex aliis cogni- 
ta , sectantvir ; et qiiidem pueris etiam ad Tenerem 
utuntur, aGraecis edocli. Ducunt autem eorum quis- 
que legitimas iixores miilias, multo vero etiam plu- 
res habent pellices. (i36.) Strenuitas et boni viri 



lyo HERODOTI HISTOR. I. 

iivcci clyct^ov, ος cvj ττολλους d-roSih^ yrcCl^cLt' τω Si 
τους 7Γλίί<ττους οίττο^ίίκνυντι , ^ω^Λ ίκτημ,ττίΐ ο βαη- 
Λίυς avcc ττα,ν ίτος. το ττολΛον ο νιγίατα,ι κτχυξον ίΐνα,ι, 
τΓα,ίόίνονσ-ί oc τους τταιόας , oltto τηντΰξ,ίτίος u^^ctfxivoi 5 
• (Λ,ίχςι ίίΚοσ-Λίτίος , τζίΛ ^Α,ουνΛ^ ιττττίυίΐν, και τοζί,υίίν, 
jcoti <ίλΥι^ίζίσ-^Λ,ι. 7Γ^)ν §1 η ττίντΑίτης γίνί^τΛΐ, ουκ, 
Λτηκί/ξίται ίς ο'ψιν τω ττατζί, αλΑΛ τγλολ τϊΐσΊ γυ~ 
ν^ίζι SioLiTctv ε%6<• του Si uviKO, τούτο ούτω ττο^ίτΛΐ, 
ivoL ψ ΰΙτΓούα,ννι τξίφοί^ίνος J (λη^ίμίην ασψ τω ττα,τζΊ χβ 
τΓξΟίτβα,λτ^. 
ΐ37 Αϊνίω fjLU νυν TovSi τον voy.ov* Λίνιω Si tcca TovSi» 
το ^η ^ίης Λίτιης ίΐνίκα y.Yiri αυτόν τον (όα,ίπλία ^jj- 
^ivu φονίυίΐν , f^yjTe των άλλων Υίίξ<ηων f/^^iiva, των 
ίωυτου οΐκίτίων ίττί fA>i^ αΐτί^^ α,νήκίζττον ττΛ^ος ίξ^ίΐν' 

officiiim apud eos, post bellicam virtutem, acstima- 
tur, si quis niultos progenuit filios : ei, qui plurimos 
edidit, huic qiiolannis doiia mittuntur a rcge. In 
multitudinc enim existimant robur incsse. Puerorum 
institulio, a qninto anno incipiens usque iu vicesi- 
liium, ad sola tria haec referiur , equitarc , arcii uti, 
ct verum loqiii. Priusquam qiiinquennis cst puer, 
non venit in palris conspectum, scd apud nuiJieres 
vitara agit: id ea fit caussa, ne, si illa aelalc obit, 
dolorcin adfcral patri. 

( J37.) Laiido cquidcm islud institutum : sed ethoe 
laudo , quod piOplcr iinain simpiicem culpam nec 
rex ipse qucniquam niorle plcciit, uec reliquorum 
Persarum qiiisquani unius culpac caiissa ui aliquem 
suorum atiocius quiddani et iireparabile committit: 



W. C L Ι ο. 171 

68, 12. '' 

5 GLKkcL Aoyicrcifjiivog ψ iu^iCTKYi ττλίω τι κλι μ,ίζω τα, 
ά^ικ'ή^οί,τίζ icvTct των vTTov^yyjf^ATUV y ούτω τω Β-υ^ω 
χοόίτοίΐ. ΆτΓοκτίίνιζι Si. ovSivci κω λίγουσ-ί τον ίωυτου 
ΤΓΛτίξΛ, ovSi (Α,νιτίςΛ, α,λλΛ otccarei yjSvj τοΜυτα, ίγί- 
νίτΟ) ττασα,ν οίναγκφ φασι άνουζγιτίο{Α,ινΛ ταυτΛ clvev- 
ιο ξ^ζηναι yjTot υ7Γθβολΐ(^α4Λ ίοντα,, ν\ μοιχί^ΐΛ' ου γα,ζ 
^tj φΆ(Γί οίκος ίΐναι τον γι αλνιύίως το'ΛίΛ υττο του 
ίωυτου τται^ος αττούνησ-κίΐν' Α(Γ<γλ Si σ-φι ττοιαιν ΐ38 
ουκ, \Pi<m, τα,υτα, οΰ^'ί λίγαν ί^ίο-τι. αίχ,κττον Si α,υ- 
7οΊ(Γΐ το '(^ίυθξ.<τύ<Χί νίνομ^κτται' όίυτζροι Si , το οφίίλίΐν 
χ^ίος' ■κολλών ί^ιν kcu άλλων eiviyta,, ^αλισ-τΛ §ί 
5 άνΛγχ,αίψ φ£ΐ<η ίΐνα,ι , τον οφίίλοντα, κ,αί τι \^ίυ^ος 
λίγιιν. ' Ος άν Si των αστών λιττξψ η λίυκψ e%»j » 
ig ττολιν ούτος ου ΚΛτίξχιτίχ,ι^ οΰ^ί σ-υ^^^^ίσ-γιτΛΐ τοΊ(η 

sed, subductis rationibus, posfquam plura ef maiora 
esse delicta reperit quam praestita officia , sic demum 
irae indulg^et. Ut auiem patrem aliquis aut matrem 
occiderit, id vero numquam aiunt accidisse. Sed 
quaecumque falia adhuc facia sint, ulique necesse 
esse aiunt, ut caussa curalius cognifa repeiiantur coni- 
missa ea esse aut a supposititiis aut adulterino sangui- 
ne natis; iiec enim veri simile esse, ut , qui vere 
pater fucrit, a proprio filio occidatur. ( i38.) Quae- 
cumque vero illis facere non licct , ea ncc dicere 
iicitum est. Turpissimum autem apud eos habetur, 
'mendaciuni dicere; alteriim post hoc , aes alienura 
haberc •, et hoc quidem quum aliis de caussis , 
tum quod necesse esse aiunt , ut, qui aes alienum 
habet, eliani subinde mendaciuin dicat. Si qiiis e 
civibus lepra. aut -vitiligine est correplus, in urbem 



172 HERODOTI HISTOR. I. 

οΛλοΐίΤΐ Tliocryiari' φΛ<ΓΪ Si /A^tv ig τον ηλιον afxetoTovTct 
Τί, τΛυτΛ ίχαν. ζίινον S'i. TTUVTct, τον λΛμβα.νοΐλ.'ίνον 
νττο τουτίύύν» τΓολλοι icsu ίλα>υνου<Γΐ ικ της χοόονις' Kct) ίο 
ΤΛς AiVKcig τηρκττίξΛς^ τψ α,υτψ Λίτιψ ίττιΟίζοντίς, 
ϋ? ττοταμ^ον όί ουτί ivov^iovcri, ουτί ifA,7rTvov(ri , ου 
χϊΐοας ΙνΛ,τονίζοηΛΐ , oij'h Λλλον ovSivct ττίοιοοίωιη, 

lo^ ΰίλλα (ηβονται ττοται,μ,ους fJLccKKrTo(,. Ksii To^i α,λΛ» 
(τφι ώοζ (τυ^^τητΓτωκζ γίνίσ-ύα,ί, το Τϊίοσ-ίζ; ι^ίν Λυτούς 
λί/^'ήΊί, :ιμ,ίας fxiv τοι ου. τα ουνο[λ>ΛτΛ (Τ^ι , ίοντΛ 
OfjSia, τοίίτι (Γούΐ^ασί κ,α) τ^ ιαίγαλοττξίττίίί^ , τίλίυτωίη 
ΤΓΟ,ντΛ ίς Τύύυτΰ yoc&iCfjLci, , το Λίοοίίίς jxiv Z^ctv kou- 5 
λίου(Γΐ , Ιωνίς Si ^iyf^ct. ig τούτο ^^j/^gjOf ΐυζητίΐς 
τέλεϋΤαίντΛ των Liio(riu!V TCC ουνο/ΛΛτα,, ου τα, jiiiv , τα, ■ 

140 <ίέ ου i άλλα. ττα,ντα, ομοίως. Ύα,υτα, μίν α,τοίκίως 

hic ηοη intraf , nec cum aliis Persls consuctudineni 
habet. Dicuut aulcm , eo huic id accidissc, quod in 
Solem quidpiani deliqucrit. Peregriuum vero qiiem- 
libet, qiii lali morbo laboiaf , terra eiiciunt: et non- 
nulli eiiam columbas albas exlurbant, eodem raalo eas 
laboraie exisllmantes. In fluvium neqiic imniiuguiit, 
neque exspuunt, nec manus iri eo ablunt, nec alium 
haec faccre paliuntur: sed fluvios praecipue coluiit. 
(iSg.) Porro hoc aliud habciit Persae, quod ipsos 
quidera lalet,at nos non praeteriit.Scilicet nomina eo- 
rum, corpoiibus et maiestate similia, [«/// intelligunt, 
Λ'βΐ corporibus vel magiiificentiac ipsorum respondeu- 
iia] dcsinunt omnia in eanidem literam, quani Dores 
San., Graeci Sigma vocanl. In banc literam. si volueris 
inquircre, rcperies dcsincrc Pcrsarum noniina , non 
unurn ct allerum , sed parifer omnia. (140.) Haec 



W. C L Ι ο. 173 

69, 41• 

ίχω τηρ) Λυτών ύ^ς ίΙτπΊν. rctoi μ,ίντα ως Κξυτττο- 
uivct λίγίΤΛΐ, KcCi cv σ•Λθψ<ίως •, τγβο) τοίί αττούανον- 
τος' ως ου ττ^οτίρον ΒΆτητίται αίν^ξος ΤΙίξσ-ίω ο ηκ,υς^ 
^ ττφν άν ύτΓ οξνιβος η κ,υνος ίλκυίΤ-βηνΛΐ. ι^οίγους f^iv 
γΛρ ατξίΚίως olSet ττοΐίοντας τΛυτΑ' ίμ,^ΛνιωςγΑζ^η 
5Γ0<ευ£Γ<. . κατΛΚΥίζωσΛντίς όη ων τον νικυν lii^crai, yr^ 
ΧζυτΓτουοΊ. Mayci Si ίαχωξΙ^ΛτΆί ττολλον των τί αλ- 
λων Λνο^ωττων, και τω'/ iv Άιγυτττω ιυίων. οι μζν yu^ 

C / '/ι Γ\ / ' , \ '/ Α / 

S0 Λγν&υουα-ι ίμ:^/υχον μ,ψίν KTiivaVi ίΐ ^χη ο(γλ •σ-υουΰ-ι. 
οΐ Si Svj μ,Λγοί αύτοχίΐοίνι ττα,ντα , ττλψ κυνος κλ) dv- 
κΓξωτΓου , κτίΐνουσ-ι και αγωνί(Γμ,Λ y.iycL τούτο ττοί- 
^υντΛί, κ,τίΐνοντίς ομοίως [χυ^ιχηκας τ& και Ογΐις, koh 
τΛλλΛ ι^τητΛ ΚΛί ΤΓίτϋνΛ. κΛί αΐίφι μ,ιν τω νο^ω 

χ 5 τοΰτω ίχιτω ως και αοχγ^ν ivofxia-uri. oivitfxi ^e (τη τον 
^ξοτίξον Λογον, 

habui, qiiae de Pcrsis citra dubitationem bene gna- 
rus dicerem. Istud \ero ut occulium refertur , nec 
satis aperte, quod ad yita functos speclat; scilicet, 
non prius sepeliri hominis Persae cadaver, quam ab 
ave aut a caiie sit discerptum. Et Magis quidem esse 
hoc institutum, cerlo scio: faciunt enim aperic. Cae- 
terum cera oblitum cadaver terra conduiit Persae^ 
jMagi \er ο lauhum , quvim ab aliis bominibus, difFe- 
runl, tum a sacertotibus Aegvptiorum. Hi enini nefas 
existimant, quidquam viviim necarc, praeter ea quae 
diis immolant : Magi vero omnia manu sua occidunf, 
excepto cane atque homine; et in hoc studiuin etiani 
niagnuin poniint, necantes perinde et forrnicas et 
angues, etalia reptiiia alqiie volucri^. Sed utcvinique 
se habeat instisuti istius genuina ratio , haec bacte- 
Hus: redeo ad superiorem uarratioueiu^. 



174 HERODOTI HISTOR. I. 

141 ΊωΝΕΣ Sg Kcu Αίολίίς , ως οι Αυ^ο) το/.χιΤϊΛ 
y,ctTi(rT^ctOctT0 υτΓο Ιΐ^^σ-ίων, i7rifj(,7rov Λγγίλους e$ 
"^ci^Sig ΤΓΛ^Λ ^v^ovy ίύίλονης ίττ) τοί<η αΰτοΐσ-ι ilvctt 
τοίΟΊ κΛί Κ^ο/ιτω yjcrctv κΛτηκοοι. ο L•) ΛΧΛυσ-ας αύ- 
τΐων τοί ττξόίίτχοηο, ελεξε a-C^i λογον' „ A'4(jci, (^ας, 5 
,,α,ύλνιτψ, iSoi /τΛ Ιχ'ίυς ίν τ^ Β-αλασ-σ•)^ , Λυλίίίν , cJo- 
„ )CiovTci (ΓφίΛς ί^ίλίυσ-ίσ-ύαι (ς γην. ως Se ^]/ivcr^r\vcn 
,,T}j? ίλττί^ος , λαβύν α>ΐΑ,Οίβλη<ττζον , κοά τη^ίβα,λίϊν 
,,τε ττλνιύος ττολλον των ιχύυων κα) ί'^ίίρυσ-α,ι. iSovTcc 
,, SI τΓΛλλοι^ίνους , ίιττίΐν ecoct ctCrov ττοος τους ιχύυς' ι ο 
syTiccvia-ui [Jioi οξχίο^ινοίί gVei ουΤ ijMo Λυλίοντος τβί- 
,,λετε ίκ,βαίνίίν ο^χίο^^ίνοι. " Κυςος fxiv τούτον τον λο- 
γον τοΊα-ι ' ΙωοΊ κα) τοΙ<η Αιολίυιη των^ί ίίνικΛ έλί^ε , 
'ότί Syi οΐ Ιωνίς ττ^οτίξον, αυτού Κ.υρου ^ΐ'/ι^ίηος Λ' dy- 
γίχων Λ7Γί(ττΆ<Γ^Λί σ-ψίας οίττο Κ^ο/ίτοϋ , ου;6 ίτηί^οηο' » 5 

(141•) Simul atquc Lydi subacti a Persis fuerc, 
Jones Aeolesque legatos Sardes niiserunt ad Cjrum, 
volentes eisdem conditionibus iinperio eius esse sub- 
iecli, quibus Croeso paruerant. At ille, audilis eo- 
rum postiilalis, fabulam eis narravit buiusmodi. Fult 
oliin tibicen , inquit, qui , piscibus conspectis in 
mari , tibia cecinit , raiiis illos in teri^am esse 
egressuros. Is uhi spe frustratum se vidit , capit 
rete , et ingcntem pisciuin jiumeriim i^eti inchisiiTn 
extraxit. Quos uhi vidit palpitantes , dixit eis : 
desinite nunc saltare , tjuuin , me tibia canente, 
egredi saltareque nolueritis. Hanc fabulam lonibus 
Aeolibiisque hac caussa Cyriis proposuit, quoniam 
antc id tempus lones, per legalos invitati a Cyro ut 
a Croeso dcsciscerent, nou paruerantj et lunc de- 



W. C L Ι ο. 175 

70, 71. / 

τότί Sii καηβγΛτμ,ινων των 7r^yjyfA,a,TCuV, γ]3•Λν ίτοίμοι 
τηίύίίτίίΛΐ Κ,υβω. Q f^ii' J^jy, ο^γ^ ixcfJAvog, ίλίγι σ-φί 
Tct^i. ' Ιύύνίς St ως 'ήκουσ-^ν τούτων ανίνίΐχ^ίντων ξς τας 
ττόλιας^ τίίχίο. τί ττίξΐίβΛλλοντο ίκαίττοι, kcCi σ-υνί- 
20 λίγοντο ίς ΤίΛνιωνιον οι αλλοί ττλψ lS\ίλrισ■ίωv' ττρος 
α,ουΐ'ονς ycc^ τούτους ορκίον ιχυ^ος ίττοίΤιίτα,το , ιττ οκη 
τηο ο Αν^ος. τοκη οί λοιττοκη Ιωσ-ι ί^οζί κ,οίνω λόγω 
TTiUTiiv ΰίγγίλους ίς ^τΤΛντψ , ^ίΥισ-οΐΑ,ζνους Ίωτι τί- 
υ,ω^ίίν. Oi §i Ιωνίς ούτοι, των κλι το ΐΐΆνιωνιον \l,^ 
icrri , του ^εν οΰοανου κα) των ωοίων ίν τω 'ΛΛλΧίστω 
ιτυΎχΛνον ιο^υσΛ^ινοι ττοΚιας ττα,ντων α,νοοωττων των 
j^^gi? idf /Λν. ουτί γα,ξ τα, ανω αυτής χω^ια τωυτο ττοΐίίΐ 
5 τ^ ΐΛ>ν<>? , ουτί τα κ,ατω , ουτί τα ττζος τ•ήν νιω , ουτί 
τα τΓξος τψ ί(Γ7Τίξην τα fxiv , υττο του 'ψυχοου τι και 

mum, confeclis rebusj ad parenduni Cyro erant pa- 
rati. Ille igitur, ira commotus, ista eis respondit. 
Qvio responso ad lonum civitates relato, mr.ris sin- 
guli oppida sua cingebant, ct ad Panionium coxigre- 
gabantur reliqui omnes praeter Milesios ; cum his 
enim solis Cyrus foedus fecerat eisdem coiidiiionibus 
quibus olim Lydus. Reliquls vero lonibus placuit, 
comra\ini consilio Spai^tam legatos milicre, qui ro- 
garent Spartanos ut lonibus auxilio venirent. 

(142.) loNES bi autem, quorum est etiam Ρατ2ΐΌ- 
niuni illud, prae omnibus quo§ novimus hominibus 
Oppida condita tenebant in terrae tractu temperie coeli 
aerisque longe praeslantissimo. Etenim iieque loco- 
rum superius sitorum eadem ratio cst atque loniae, 
neque infcrius siiorum; nec eorum quae orientem 
spcctant, uec quae OGcidentem: quoruiu aiia fiigore; 



176 HERODOTI HISTOR. I. 

νγξου τΓΐίζο^ΛνΛ' τα Si, υττο του S -ίξμοΰ τί κχ) Λνχ- 
uuSicg. YXouO-irciv ^i ου την αΰτψ ούτοι νίνο[Λ,ίκα.σ-ί , άλ- 
λα τζοτΓους τίσ•(ΤίζΛς ττα,ξΛγωγίων. Μ/λ)}το? fJLiv αν- 
ηων τΓξωτ'ή ιαίται ττολις ττξος ιχ,ζα-α,ΐΛ,β^ίψ' fJLiTct St , ιο 
Μϋου? Τί KCU Υ\οίψη' αύτα,ι ι^ιν iv τ^ Κλο/>) KctTci- 
jcvjVTcu, KOTcx, TdCVTct SictXiyoy.ivoti (τφι. ctlL• iz iv t^ 
Af^y 'E(p£(roi, ΚολοΟων, Αίβε^ος^ Ύίως, Κλα- 
ζο^'ίναι, ΦωκΛίΛ. αύτΛΐ Si ctl ττολίίς τ^αη ττοοτίοον 
λίχύίί(ΓνισΊ ομολογεουίΤί κλτλ γλωτσ-Λν ovSiVy crO) os ι5 
θ(^οφωνίου(Τί. ετ* Si τξίις ύττολοιττοι Ία,^ίς ττολίίς» των 
ecl ^υο fA,iv νηοΌνς οΊκίΟ,τΛΐ, ^dfjLcv τί χ,Λΐ Χίον* 'ή οί 
uiot. iv Tr, ητΓίίξω Ί^ζυτα,ί , 'Έ^ζυ^ζΰϊΙ. XZsi μ,ίν νυν κοά 
^Εζυ^ξΆΐοί κ,Λτα, τωυτο ^ιαλίγοντ<Ζί , ^α^Λοι όί ίττ 
ίωυτων [χ,ουνοι* ούτοι χαοακτηξίς γλωσ-σ-ης τίο'σ'ίξίς 2ο 
yivovTcti. 

aut liumiditate premuntur, alia aestu et siccitafe. 
Lingua autem non utuntiir eudem, sed quatuor mo- 
dis deflexionum. Prima civiiatum Miletus vcrsus me- 
ridiem sita est; dein Myus et Prieue: et hae qiiidem 
iii Caria sitae suut, et dialccfo utuniur eadem. Islae 
veroinLydia: Ephesus, Colophon, Lebedus , Teus, 
Clazomenae, Phocaea. Atquc hae civitates, ad ser- 
monis charactercni quodadlinet, cum illis, qiias anle 
nominavi, iiihil comniune liabciil, sed inler se con- 
veniunt. Supersunt trcs loiiicac civitatcs, quaiiini 
duae insulas incolunt, Saraum atque Chium : lerlia 
in continentc sita est, Erythrae. Ex his Chii et Ery- 
thraei eadem utuntur dialccto ; Samii Acrosua, ab 
aliis diversa. Hi sunt quatuor serraonis charactercs. 



W- C L Ι Ο. 177 

71, Ι. ^ 

Ύουτων Sri ων των Ίωνων οι Ι^ΐιλ'ησ-ιοι y.iv ησ-αν εν ιλ3 

(ΓΛίΤΓη του (ΰοΐόου, ορχ,ιον ττοιτ^σ-α^ίνοι. τοκη όί αυπων 

νηοπωτι^σΊ ψ Snvov ον^ίν' ουτί γα^ Φοίνιζίς vio-ctv κω 

Τίΐξσ•ίων κ,α,τνικοοί y ουη αύτοΊ οΐ Tli^trai ναυβΰΐ,τΛί. 

δ Ά-^ίίτχίσ-βησ-Λν St άστο των ΛΤκΚων Ίωνων ούτοι κα,τ 

α,λλο fjiiv ovSiv , dirusviog ^ί ίοντος του ττΛντος τοτί Έλ- 

λψικου γίνίος , ττολλω ^έ ψ Λο-βίνίίττΛτον των ίύνίων 

το Ιωνίκον, Kcti λογού ζΑΛχίστου οτι ycco μη Ατηνχι, 

ψ ού§ίν άλλο τΓολκτμΛ λογιμον. οΐ μίν νυν Άλλοι Ιω- 

10 νίς κ,ΛΪ οι 'Ά.^ηναΐΰΐ ίΟυγον το ουνομα, ου βουλομίνοι 

ίωνίς κικληιτοΛί' οίλΑα tcoli νυν (ραινοντΛΐ uoi οι ττολ- 

λο) αυτιών ίτταισ-χυνίσ-βαι τω ούνοματι. cti Si ^ω^ζχ,α, 

•πολίίς οώτΛΐ τω τε ουνομοντι jfyciAAoi/ro , κ,αι Ιοον Ι^^υ- 

cavTO ίπ) (τφίων αυτί ων , τω ουνομα, ί^ξ,ντο Τίανιωνιον' 

(ι43. ) Horum igiiur lonum Milesil tuli a mefii 
erant, utpote foedus cum Cyro pacti. Qui autem ex 
eisdem insulas incolcbaut, ne illi quidem quidqiiam 
metuebant : iiecdum enim eo tempore Phoenices 
Persarum imperio erant subiecti , nec Persae ipsi 
mare excrcebant Separaverant se aufem hi loncs ab 
aliis lonibus, {societatemque inter se co?itf'axerant~\ 
non aliam ob caussam, iiisi quod, quum universa 
tunc stirps Hellenica infirma esset, popuioiuni om- 
nium infirmissimus et minimi momenti fuerit loni- 
cus : nam, praeter Athenas, nulla alia erat eoruni 
civitas notabiiis. Quare et alii lones et ipsi Afhenien- 
ses nomen etiam fugiebant, iiec lones volebant ad- 
pellari : imuio etiam nunc plerosque eoriira pudet 
huius nomiiiis. Sed duodccim illae civitates gaude- 
bant hoc nomine, et sepaiatim ab aliis teraplum sibi 

JIerod.T.L P.I. Μ 



lyS HERODOTI HISTOR. I. 

ίβουλίυσ-α,ηο Si αντου fJLiTct^oxjvcct fjt,yjSa,iJ>,oi(ri ΛλλοιΟΊ i3 < 
^Ιωνων. ovS" ίοίηύησΌ,ν ai oijoccf/.oi μ,ίτΛσ-χ/ίν , οτι fxy\ 
144 ^lJL•υζVcCm. l{.ciTU7n^ ol ίκ της ΧΙ,ινΎΛΤΓύλιος νυν "χ/α- 
ξης Αύύοίξίς^ ττξοτίξον οί ΈζΛττολιος της αυτής ταύτης 
καλιο^ίνης, (^υλασ-σ-οιται ων f^η<^a|Λoυς icrSt^aa-uai των 
ωξΐίων ίς το Ι^ίοτηκον ΐξον άλλα και 
σφίων αυτιών τους ττί^ι το i(jov ανοί^ησ-αντας ίζίκληι- 5 
<rav της ^Λτοχης. (ν ya^ τω αγωνι του Ύξίοττίου Απόλ- 
λωνος ίτί^ί(Γαν το τταλαί τ^ίττοι^ας χαλζίους τοίσ-ι νικώ- 
σί' και τούτους χζην τους λαι^ρανοντας ικ του ΐζου jtAJj 
in^iPiiV} αλλ' αυτοί) ανατίύίναι τω Β-ίω. ανηζ ων Άλί- 
y^aφYι(Γ(τ^υς i τω ουνο^^α ην Άγαακλίης , νικ,ητας y τον 10 
vofA^ov κ,ατηλογησ-ί' Οίςων Si ττξος τα ίωυτου οΙκία πβοσ-ί- 
ττασ-σ-αλίυαη τον τςίττο^α. Sia ταυτψ την αϊτίην αΧ 

§tatueriint , cui Pa?ilonio imposucre nomen; decre- 
Teruntque nullos alios lonas participes illius facere; 
iiec vero etiam alii , ut in consortiuni recipereiitur, 
petivere; praeter Smyrnaeos. ( 144.) Simili ratione 
Dorienses y Pentapolin qiiae nunc vocatur incolentes, 
quae olim eadem Hexapolis nominaia eral , cavent 
jie allos ullos ex finitimis Doriensibus iii Triopici 
templi communionem recipiant; Terum ctiam suo de 
nuraeiO eos, qui adversus id templum scelus adrai- 
sciaiit, communione excluserunt. JNani quura iriludis 
Triopii Apollinis cx prisco instituto aurei tripodes 
douarentur victoribus ; quos tripodas qui acceperant, 
his non iicebat eos extra templum exporiare, sed ibideni 
deo dedicare oportebalj civisquidemHaiicarnasscnsis, 
cui rioinen crat Ao;^asicles , victoriain quuin reportas- 
sctj spreta legc domum suam dctulit tripodem et cx 



W. i C L Ι ο. 17Q 

Trim τΓολίίς, Αίν^ος, acu Ί-ήλυσ-σ-ος Τ6 KcCi ]ίίαμ,ίψ.ς^ 
κλ) Κως τ£ X.-U Κνίαος , {ζίκλνμ'α-α,ν της (Χίτογ/ις τψ 

ι:)ίκ,τψ TTcAiv Αλικα^νησ-ίτον. τουτοισ-ι y.iv νυν ούτοι ταυ- 
τψ τψ ζη^'ίψ (ττί^ψίΛν. Αυω^ίΚΛ Si f /,οι SoKioviri 146 
τΓολίΛς ι^οιησ-Λίτύαι οΐ Ιωνίς-, καίι ουκ ίύίλτίσ-Άί ττΚίυ- 
νας iaS^i^ua-ucti , του^ι ίΙνζκΛ, οτι κα,) ότί ίν ITsAo- 
ΤΓοννηα-ω οίκ,ζον , §υω^)ίΛ ψ αύτων ^ίοία' κ,οίτΆτηξ νυν 
^ ^ Ρίχαιων y των ί'^ίλαα-αντων Ιωνα,ς, ^υω^ίΚΛ gVri yA- 
ξΜ. ΥΙίλλην*] yiv τε ττξωτη ττξος ^ικυωνος' ^ιτΛ Siy 
ΑιγίΐΡΛ, κΛί Αίγα,ί' iv τν, Κξ^ύις 7ΓΰταΐΑ,:ς divvoLoi 
ίΟΎί, ατΓ ότου ο ίν ϊτΛλίη τΓοτα,^ος το ουνο^,α, εσ"%δ. 
Kcii Βοΰξΰί, y,cti 'Ελίκη, {ίς την κΛτίφυγον Ιωνίς ύττα 

ιοΆχΛίων ycizn ίτσ-ω^ιντίς ,) ΚΰάΑϊγιον, κ,α) Ύυττίς» 
Kctt Τΐοίτξίίς, κ,Λΐ Φα^ας, και Ο,λίνος» iv τω ΥΙ,ίΊ^ς 

clavo suspendit. Hanc oh culpam quinque civiiates, 
Lindus, lalyssus, Camirus, Cos, et Cnidus, sexiam 
civifateni Halicarnassum comraunione excIuseruHt: 
talem illi his poenam inflixerunt. (145.) Quod au- 
tem duodecini civifates confeceriint lones , nec pliires 
voluerunt recipere, id ea caussa fecisse mihi viden- 
tur, quod etiam, quo tcmpore PeJoponnesum habila- 
verant, tolidetn corum fuerant regiones; quemadmo- 
A\xm nunc Α chae ο riim , qiii lonas expulerunt, duo- 
decim regiones sunt : priraa Pellene , liaud piocul 
Sicyone; dein Acgira, et Aegae, iii qiia est Cratis 
amnis perennis, aquoet ille in Italia nomen accepitj 
tum Bura, et Helice, in quani confugerant loncs ab 
Achaeis praeiio superali ; et Acgium, et Rypes, et 
Patrenses , et Pharenses , et Olenus , in qua Pirus est 
amnis ingens; et Dymae et Trytaeenses; qui soli ex 

Μ 2 



ι8ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

τοτΛίΑ,ος f^iyctg icm και ίΛυ/Λ>/, κλι ίοιταΐίίς, ci 
1/^6 f^ovvot τουτίύύν ΐΑ,ίσ-ογα,ιοι οΐκίουσ-ι. ΎοωτΛ §υω§ίΚΛ 
(Aioea νυν ΆχΛίων i<ni, και τοπ yi Ίων ων ην. του- 
τίύύν Syj ίίνίΚΛ ΚΛί οΐ \ωνίς §υω^ίκ,Λ ττολιας ίττοίη- 
ccivTO ίΤΓίί, ως γί ίτι /jucAAov ούτοι ίωνίς ucri των 
άλλων "Ιωνύύν , η κ,Λλλιον τι γίγονασ-ι , (^ω^ίγι ττολλη 5 
λίγαν' των'Αβαντίς fJ^iv i^ Ευβοίης ίκή ουκ ίλαχί- 
(Γτ'ή ιχ,ο'ΐξα, τοΊσΊ Ίωνίης ^Α,ίτΛ ού^ί του ούνο[/,Λτος ού^ιν' 

ΜίνΌΛί L• ΌξχΟ^Α,ίνίΟΙ dvcCfCifJiixcLTCil , ΚΛΙ K.CcSflilOl ^ 

ΚΛί ^ουοτΓίς, ΚΛί Φωκάς ccTroocicrf/^ioi , και Ι\1ΰλθ(Γ- 
(Γο), και Άοκα^ΐς ΐΐίλασγο) , και ί^ωοιας Έττι^αυοιοι, ίο 
άλλα τί Ι^νία ττολΧα ανα^ίμ,Ίχαται. οι ^t αυτί ων, 
cItto του ΤΓ^τανηιου του Ά^ψαίων οοι^'η^ίντίς , κα\ νομ,ί- 
ζοντίς γίνναίύτατΰΐ ίιναι ίων ων , ούτοι οί ϋυ γυναίκας 

islis omnibus mcditerranea habilant. (146.) Hae 
suiit nunc duodecim Achaeorum regioncs, quae olim 
ibi lonum fuerant: qua nimirum de caussa etiam in. 
Asiae duodecim civitates confecerunt: Nam, esse hos 
magis lonas quam reliqui lones, aut nobiiiori qua- 
dam stirpe oriundos , id vero dicere magna foret stul- 
titia. Sunt enim bomin quidem baud minima pars 
Abantes ex Euboea, quibus nlbil cum lonia aut cum. 
nomine islo conimune cst : admixti porro eis sunt 
Minyae Orcbomenii , et Cadmei , et Dryopes , et 
Pbocenses, qui a popularibus suis se seiunxerunt, 
etMoIossi, ct Arcades Pelasgi, et Doricnscs Epidaii- 
rii; denique mulfac aliae geiites illis inmixtae suiit. 
Qui vero eorum ex Alhenarum piytanco sunt pro- 
fecti, nobiiissiniique censeulur esse lonum , bi vcio 
uxores secuin iii coloniam iion adduxerant , scd Ca- 



w. C L Ι ο, i8i 

72,57. 

ijyAyovTQ ig την α,ττζίκίψ , άλλα Κ^β/^αί ζσ-χον , των 
ι5 ΐΦονίυίΤΛν τους γονίας, SiO, τούτον Si, τον φονον α,Ι γυ- 
vetiKig αυτα,ί , νομον <ftyAVUi , σ-ψίδ-ι αντν,σΊ οξκους 
ί7ΓηλΛ(ΓΛν , ΚΛί τΓΛξίόοσ'αν τν^σΊ <τυγΛτξΛσ•ι , μη κοτί 
ομο(ητησ•α,ι τοΊα άν§ού<τί , μη^ί ουνοματι βωσ-Λΐ το^ 
ίωυτης• ccv^^ci' του^ξ, ίίνίκ/ζ, οτι ίφονίυζΤΛν (τφίων τους 
^οΤΓΛτίξΟ,ς yccct ccvooccg TccLt τταίοας^ κΛί ίττίίτίν y τοίυτ<χ> 
ΤΓΟί'ήσα,ντίς , αυτν,ίΤί (τυνοικίον. ταύτα, όί ψ γινόμενα, 
iv lS\.ιλ■ητω. Βα,σ-ιλίας Si ίσ•τη(ταντο , οι μιν αύτων , \/^η 
Αυκ,ίους, αττο Υ Καυκιού του 'ϊττττολοχου γζγοίΌτα^ς' οΐ 
Ji , Καυκ,ωνας ΤΙυλίους , αττο Κοίΐΐρου του Μελβί-νίου' 
Oiiie, ΛΛ< σ•υ')αμΟοτί^ους. άλλα ya^ 7η()ίίχο)/ται του 
5 ούνοματος μαΧλον τι των αλΚων 'ϊωνων, 'ίΤτωο'αν ^t 
αα) οι καύαξως γιγονοτίς -Ιωνίς' ίκτι <ί& τταντίς Ιύύνϊς, 
ο<Γοι ατΓ Άύψω^ γ^γοναυ-ι , κ,αι Άτταταυξία αγου(η 

ricas habebant uxores , quarum parentes occiderant, 
Quam ob caedem mulieres hae legem sibi, iuramen- 
to firmatain, imposuerunt, filiabus.que suis tradide- 
runt, ne umquam ciim maritis caperent cibum, 
nec marituni suum ulla nomine compellaret; hanc 
ob caussam , quod ipsaruin parentes maiitosque et 
liberos illi occidisscnt, et dciii patiato bpc facinore 
ipsas duxissent uxores. Haec Mileti facta eraut. 
(147.) Rcgcs aiitein sibi conslituerant , alii Lycios , 
a Glaxjco Hippolochi fjiio oriundos; alii Cauconas 
Pylios , a Codro Melanliii filio : alii ex utroque genere. 
Enimvero nomen hi luentur aliquanto aciius quam 
reliqui loncs. Sint vero eliam ips juaxime geiuiini 
lones: sunt tamen lones omnes, quicuinque ex At- 
Jica oriundi siinf, et Apatiuia ceL'brant : celebrant 



ι82 HERODOTI HISTOR. Ι. 

όξτην. Λγουσ-ι Sg ττα,ντίς , ττλψ ΈΟίίτίύύν Kca Κ,ολο- 

ψώνιων ουτοί ycc^ f /,ουνοι Ιωνων ουκ α,γουίτι ΆτΛτου- 

348 ?'^' ^*' ouTOt KctTot, Qovov τινοί, (τκψ^ιν. Tc L• Υία- 

viuvicv i(rri της ΐΜυκΆλης χω(ίος ΐζος , ττρος αϋχ,τον 

ι ^ -,•^ ι ' \ 'ί '' ττ 

TirpajXf^ivog , κοίννι ίζαο:/Αξνιμ,ίνος υττο Ιωνων ΙΙοσ-ίΐ- 

^ίωνι Έλικωνίω' η it ^ΙυκΛλη ίττ) της ^TTiUov ccKo-zjy 

'ττζος Qi^I^xj^av etvzfxov ΚΑτηκουίτΛ Ζ^αμ,ω. ίς την (τυλΛί- 5 

yofA.ivoi απο των ττολίων Ιωνζς , ουγκτκον οοτην , τνι 

ίύίντο ovvojLCot, ΤΙανιωνίΛ. TriTrovdcciri Sb cvti fMvvcti cu 

Ίωιων οζΤΛΐ τούτο , οίλλοί, κα) 'ελλήνων τταντων οι^οίως 

7ΓΛ(Τΰίΐ ίς τωυτύ y^ciy^^cc τίλίυτωτί , καταττίο των 

ΐ1ίΡ(Γίων ΤΛ ουνοΐΑ/χ,τΛ. αΰτοίΐ y.iv ctl YotSig ττολας ίο 

449^'''''• •^''^^ ^^ ^' Αίολί^ίς^ Κυ,'Λ?7 , η Φξΐκων)ς καλζο- 

/Α,ίνη, Α.'ήβί(ΤίΤΛί , Νέον τ€ιχ,ος , Ύημ,νος, Κ/λλΛ, Νο- 

TWV, h.lyi^oi(rcrcc, Υίίτα,αη, AlyAiUi , Μυ^<νΛ, Τξυ- 

aufcm hoc festiim omncs, exceptis Ephcsiis et Colo- 
phoniis; hi enim &oli ex lonibus Apaturia non ccle- 
braiif, idqiie ob caedis alicuius ciilpam. (148.) Est 
aijtcm Pajiionium sacer locus Mycalae, sepienfrio- 
nem specians, communi lonum consilio Ncptuno Hc- 
liconio dedicalus. Mycale autem promontorium est 
continenlis, ab occidente Samum Λ -ersus porrecfum. 
Huc conyenicntes e civifalibus omnibiis loncs fesfum 
celebrabanf, quodPanionia nomiiiabant. Hab*nt hoc 
autem non solum lonuni fcsla, sed etiam Graecoruin 
omTiium; ut eorum nomina iii eamdem dcsinant U- 
terain, quemadmodiim etiam Pcrsarum nomina. Hae 
igitur, quasdixi, lonuni siint civitafes. (149.) y4eo- 
lides vero civiiatcs liac sunf: Cjmae, Phriconis co- 
gnorainata, Laiissae, Neotichos, Teranus, Cillaj No- 



y• C L Ι ο. i83 

Viict' etvTcii ίν$ί'ΛΛ Αΐΰλίων ττολϋς ui Άοχαΐαι. μ,ία, 

Kcii αύτα,ι §υω§ί'ΛΛ αϊ ίν τ^ 'ήτηίξω. ούτοι οί οΐ Αιο- 
λίίς χούζψ f4!iv ιχυχαν κτίσ-αντ^ς άι/,ίίνω Ίωνων , ,ωξίων 
Si ηχ,ουσ-α,ν ουκ οι/,οίως. ^ι^υονψ Si ώ^ Λτηβαίλον ι5θ 
Αίολίίς. ΚολοΦωνίους civS^ag στασ-ι ((τσ-ωύίντΛς , κλΙ 
ίκτητ οντάς Ικ της ττΛτξί^ος , ΰτη^ί^αντο. ^μ-ετλ. Stt οΙ 
φυγΛ^ίς των Έ^ολοφωνίων φυλΛ^αντίς τους ^^υ^ναίους 
.5 οοτψ ί^Ού τίίχζος ττοαυ^^ίνους ^ιονυα-ω , τας ττυλΆς 
άτΓοκληίζΤΛντίς , ί<τχον τψ ττολιν. βοτ^ύ^ΐίΤΛντων §ί ττα,ν- 
των Αΐΰλίων , ο[Λ,ολογίνι ίχο'ήΟ'Λντο , τΛ ίτηττλΛ οίττο- 
ιόντων των Ίων ων , ίκλίττίίν ^(Α,υρνην ΑίολίΛς. ττοίΥΐ- 
(ταντων «ie ταύτα, '^μ,υξνΛίων , ίττι^ΐίίλοντο σ-φίας cu 

lium, Aegiroessa, Pilane, Aegaeae, Myrina, Grynear 
hac sunt undecim Aeolensium civitates antiquae : 
tina enim eis ademta est a lonibus, Smyrna. Fuerant 
enim et hae civitates duodecim, iii continente om- 
iiessitae. Colebant autem Li Aeolenses regioneirij cui 
solum praestantius quamlonura; caeterum coeli tern- 
perie lonum regioni erat inferior. ( i5o. ) Sjnyrnam 
Ycro tali modo amiserant Aeolenses. Cives Colopho- 
nios, qui in popularium seditione inferiores discesse- • 
rant,patriaque fuerant pulsi, intra urbcm suam rece- 
perunt. Post haec iidem exsules Colophonii, obser- 
vato die quo Smyrnenses Neptuno extra muros sacra 
faciebant, occlusis portis urbem tenuere. Deiu suc- 
ciirrentibus Aeolensibus cunctis , fit pactuni bac con- 
ditione. ut lones omnia quae moveri possent Aeo- 
lensibus redderent, AcplensesSmyrnam relinqucrcnt. 
Quo facto, reliquae uiidcciin civitates Smyrnaeos inter 



ι84 HERODOTI HISTOR. Ι. 

tvoiKO, τΓολίίς, και ίττοιτισ-Λντο (τΖίων α,υτιων ττολιτ]- ίο 

j5i Tcif, Αντχί jJAv νυν ctl ηττίΐοωτι^ίς AloXirkg ττολίίς, 

ί'ξύ) των iv rvi \S\} ouyjfzivuv' Άίχω^ί^ατΛΐ ya^ olvtcu, 

cLi di τοις νότους ίχουίΤΛΐ , τηχτί fjLiv ττολίίς τψ Ae<r- 

βον νιμο^τχί' τψ ya^ ίλ,ττν ίν τ^ \ίσ-βω οΐκίοιχίνψ 

Aoi<r:3civ ψ§ζα,7Γ0^ίσ<ζν Μείυ/Λΐ/Λίοί, ίοντΛς Q|JL•oί^f^oυς, 5 

iv Ύΐνί^ω Si fjuict οίκαται ττολις, κάι ίν τ^(Γΐ Εκατόν 

ΙνΓ>?£Γ0ίσ-ι >cΛλίofx,ίvy,σ■ι Αλλη fxict. Αίσ'βίοκη /Λεν νυν Kcti 

ίνίόιοκτί, ΚΛ,τατΓίζ Ιωνων τοκτι τας ιησ-ους εχουσ-ί, 

7JV ^iii/cv ooSiv' τησι οί λοιττηα-ι ττολκη saiSi κοιν^ \ω<η 

Ία ~ λ V ,ν / ' 

ί,-ττίο-οΛί , τνι ctv ούτοι ί^ηγίωνται. ίο 

j52 '^ζ ^έ Άτηκίο,το ίς τψ ^ττΛ^ιτψ τόύν Ίωνων Kcci 

Αίολίύύν ύΐ οιγγίλοι, {κατά. yct^ ^y] τα,χος ν^ν ταΰτα, 

7Γζη<τ(Το^ΜΐνΛ^) αλοντο ττξο τηζντων λίγίΐν τον ΦωκΛίο,, 

se dispertitae, in civium numerum receperunt. (i5i.) 
Hae siint igitur Aeolensium civilates iii conlinente 
sitae, praeter eas quae Idam incohiiit; hac eium ab 
illis seiunciae sunt. Qui vero insiilas obiiiient, eoriim 
quinque civitates Lesbum incolunt: iiani sexfam, 
quam in Lcsbo coiididerant, Aiisbam, Mcthyninaci 
in servilutem redegerunt, quum essent consangui- 
iiei Iii Teucdo vero una babiiatiir civilas; et in Cen- 
lum-insulrs quae vocanlur, ilidem una. Lesbii igi- 
turei Tenedii, quemadmodum lones insulas incolen- 
tcs, rrihil mefuebanf : reliquis vero civitatibus com- 
muni consilio placuit loiias sequi, quocuinque hi 
ducerent. 

(i52.) Spartam ut venerunf lonum Aeoluinque 
legati, (celerifer eiiijn hacc conficiebaiitur ) orafo- 
rem qui iioniiue omiiium verba faceret delegerunt 



w. C L Ι ο. i85 

73i 14• 

τω ovvcfxci ψ ίΐυοίβΐ^ος. ο c)g, 7Γθοί;νξίον rg έ;^αΛ :τ•6ξ)ί- 
5 βα,λομ,ίνος , ως άν ττυνύανοι^ίνοι ττλϋΰ-τοι συνίλ^οιιν 
^τΓΛξτιητίων , ΚΛί κατΛίΤτας , ίλίγί ζ^ολλα , τψ.ωξίίΐν 
4ωυτοΐ(Γΐ χ^ν^ζων. Λ^ΆΚί^^αι^Λονιοι οί ου κως ηκονον , «λλ' 
dTTiSoh (Τ^ι ι/.η Tiy.M^iiiv '1ω(η. οΐ jW-ev Srj ΰίττΛλλα,σ•- 
σοντο' A.^yciSciiyoviQi §ί ΰίττω^αμ^νοι των Ίωνων τους 

ΙΟ ΛγγίΧους, ο^^^ως ΰΐτηα-ταλα,ν τηντηκονη^ω av^J^ctg, ως 
fxiv if^o) ^oKin, κ,ΛτΛσ-χ,οτΓους των τ£ Κυ^ου ττ^ηγμ^Λ- 
των ΚΛΪ Ίωνίης. αττίκομ^ινοί rh ούτοι (ς Φωκαιαν , ζττί^ 
ΤΓον ίς Χλ^Λ^ σ-^ίων αύτίων τον ^οκ,ΐ(χωτΛτον , τω 
ουνο{Α,ΰί ψ Λ^ακ^ίνης , αττίοίοντιζ Ιίνξω Λ.Λκ.ίααΐ[Α.ονίων 

iS fW^v ijyi"? τ^ζ ΈλλΛίίύί μψ^μίψ τΓολιν (ΤίναΐίΑ,ωξίίΐν , 
,,ως αυυτων ου ττίοιο'^οιχίνων.^'' ΎΛυτα, ύ'Ά'οντος του lS3 
Κ'ήξυκος, λίγίτα,ι Κυ^ον ίτηίξίσ'ύΛΐ τους ττΛοίοντοίς οι 
'Ελλψων ,,τίης ιοντίς αν^ζωττοι Α.ΛΚί§Λΐμονιοι, κα) κο- 

civem Phocaeensem, ciii nomen erat Pytliermus. Et 
ille purpureo amictus pallio , quo major Sparta- 
norum iiiimerijs , adventu eoriim cognito, conveni- 
ret, in medium progressus, multa fecit yerba, orans 
ut ipsis succurrerent. At Lacedaemonii neuliquain. 
audiebant, nec placebat eis openi ferie lonibus. Ita- 
que illi discesseruiit : Laccdaemonii vero , reiectis 
lonum legaiis, tamen quinquaginia remorum navi 
viros emiserunt, res Cyri loniaeque (ut mihi videlur) 
exploraturos. Qui quum Phocaeam adpulissent, Sar- 
des miserunt e suis virum probatissimum, Lacrinen 
nomine, qui Lacedaemonioriiin verbis ediceret CyrOj 
ne ulli civitati terrae Graeciae dainnum inferret; 
se enini eam rem non neglecturos. ( i63. ^ Hae quum 
dixisset legatus, ferlur Cjrus ex praesentibus Graecis 



ι86 HEPtODOTI HISTOR. Ι. 

,, (τοι ΤΓΑη^ος , ταντΛ ίωυτω ^τξΰΛγοξίυουΰΊ. " "Truvictr- 

VOf^tiVOV Οί f^lV, ilTritV ΤΓξΟς τον ΚηουΚΑ τον Ζ^ΤΤΛΡΤΙΥιΤψ 9 

υκ, ioiKro!, κω ανόξοίς τοιούτους, τοκτι ί(ττι χούζος 
,, ίν fji^icr/i τί ΤΓολίΐ dToStSiy{A.ivog , ίς τον συλλιγο- 
„ f/,ivoi , αλλνιλους ο/χουντίς ίζαττατωσ-ι. τοκτι , ψ ιγω 
„ υγιαίνω , ου τα, Ίωνων ττα^α ίσται ιλΧίΰ-χα , αλ- 
3, λα τα οικ,ηϊα. '' Ύαυτα (ς τους τταντας ^λλψας ιο 
Λ7ηρΰΐ•]/ί ο KJ^c? τα ίτηα, οτι αγοξας κτ'/ιταμ,ίνοί , 
uvr, τί και ττζηίτίΐ χοίωνται. αυτοί ya^ οι ΙΙίοο'αι 
αγοφ^^σ-ι ού^ιν ίω^αοΊ χι^ια-^αί, cJJe crQi ίΟΎΐ το ττα- 
ξατταν αγοξη. ΐνίετΛ ταύτα ίττιτξίψας τας /χίν 2^αο~ 
Sig Ύαβάλω αν§ζΐ Πε^σ"^, τον ^ί χουσ-ον, τον τί Κξοί- ι» 
σου κ,α) τον των άλλων Αυ^ων , Υίακτυνι dvS^i Αυσω 
κομ,ίζίΐν , απηλαυνί αύτος ίς Άγβατανα, Ί^ροΐσον τε 

quaesisse, quinam homines essent Lacedaemonii , 
quantaque illorian 7nuU'iludo, qui haec ei edicerent* 
Quae posfqiiam ex Lis cognovit, legato Spartiatae re- 
spondit: Numquam iimui tales viros, qui in medio 
oppido locmn habent designatum . in quo con^ 
gregati , interposito iujamento , sese inviceni de- 
cipiunt : quibiis , si ego valebo, accidet^ ut non de 
his qnae lonihiis , sed quae sihi impendent , sint 
confahulatiiri. Hacc Cyrus in iiniversos coniecit 
Graecos, eo quod fora publica habcnt, in quibus 
emtioni et venditioni dant operam : Persae aulem 
foris noii utunlur, ncc est omnino apud illos forum 
rerum venalium. Post hacc vcro , Sardium ciistodia 
Tabalo tradifa, bomini Persae, et auri fransferendi 
ciira , quod Crocsi alionmique Lydorum fuerat, Pa- 
ctyae commissa , Lydo homini , ipse Agbalana pro- 



w. C L Ι ο; i87 

74, 44• 

uuci> dyo^,ivcgi κα< του,ς'ΐων/ζς iv cvaiv) λόγω ττοινι^ 
(TcifjLivcg τψ ττξωτψ uvcti. tj re γαξ Ϊ5α,[όυλύύν ot 'ήν ιμ^ 
2o7roSicgy iccfA το Βακτξίον ίύνος, κα) 'Σακαι τε κλ) Αϊ- 
yuTrrm, ε^ ους ί,ττίΐχί. τί (ττξΛτηλίΧ,τίίΐν Λυτός, ίττι 
^ν'Υωνας άλλον τΓζμ,τηιν σ-τξατηγον. 'Ώ,ς L• Λ'η-ήλΛσ-ί 1 54 
ο Υίυοος ί'Λ των ^Λρ^ίων , τους Α.υ^ους αττίο'τηίπ ο 
ΤΙΰίϋτυ'/Ίς αττο τι Ύαβοζ,λου kcu "Κυξου' ΚΛταβας Sz 
iiTi ^αλα(Γσ-αν , Λτε τον χοιχτον ιχων τταντα τον ίκ 
των 'Έ,Λξοίίύν , ίττικουξους τί ίι^κτύουτο, kcu τους ίτη- 
5 Β'αλα,α-σ'ίρνς άν^ξωττους ίττιι^ί (τυν ίωυτω (ττοατίυίΰ'^αι, 
ίλα<τας οι ίττι τα,ς ^α,^^ις , ίττολιοοκίί Ύα,βαλον, 
ecTre^YfyCivov ιν τνι ακ,ξοττολίΐ. 

Τίυύοιι^ίνος Si κατ' 0(Scy ταύτα ό Κ.υξος, ύτη ττρος 1 55 
Κξο'ισ-ον TaSi. „Κ^ο7(Γ£, τί ί(τται το τίλος των γινο- 
,, ^ινων τούτων if^oi > ου 7ΓΛυ<Γονται Λχιόοι , ως ΟΜοα-ι , 

prolicisciiur, Croesiim seciim ducens, nil adlinere in 
praescnlia raliis ut conlinuo adversus lonas iret. 
Obsiabai ciiim Babylon, et Baclriana gens, ct Sacae 
atque Aegyptii , in quos ipse expeditionem cogitabat 
suscipere, adversiis lonas veiO alium miiierc ducem. 
(i54.) Ut vero Sardibus disccsserat Cyrus, Lydos 
Pactyas ad desciscendum a Tabalo et Cyro permovif ; 
et ad niare profectus, quum auriim omne ex Sardi- 
bus in potestate haberetj auxiiia mercede conduxit, 
maritimisque hominibus ut secum militarent persua- 
sit. Tum exercitu ^.^sexsw^ Sardes ducto, Tabalum 
oppugnavit, in arce conclusuin. 

(ι5δ.) Ea re iii itinere cognita, Cyrus his verbis 
Croesum cornpcilaAdt. Croese , quis mihi erit ha- 
Tum rerum βηί•ί>? Non desinent Lydi » iiti videtur. 



ΐ88 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ί,ττοηγμ,ΛΤΛ ττΛοίχοηΐς , kcu Λυτό) ίχοντίς. Οροντίζω, 

„ μ.01 νυν ye Qot,ivoy.cii ττίττοιηκίνΛΐ , ως ίΐ ης ττΛτίοΛ 
3, ατΓοκτίίνιχ,ς i των ττΛί^ων Λυτού φίί<τΛίτο' ως Si kou 
-,ι^γω Δχ)οων τον {^ιν ττΚίον τι η vrctTioct ίοντου cre 
,, λαβών ατγω , Λυτοισ-ι St Α.υ^Όισ•ι τψ ττολιν τΓΛοί^ω- 
,,κ,Λ' KCU ίτΓίΐτΛ Β'ωυι/,αζω ί'ί μ,οί ccTrirrcltrii" Ό ιβ 
fA,iv Syi tcl τΓίξ voii 3 Ιλίγί' ο J^' οί>Λίίβίτο τοϊα-^ί , Sii<rccg 
fXYl ΰίνα(ττΛτους Troitjtrvi Tctg Z^aorjig' ,,'Π βαίπλίυ y 
3,ΤΛ jLiiv οίκοτΛ ίΐ^'ήΚΛς <τυ i^iVTOi fXYi TTccvTct <τυι^ω 
,,χ^Εώϋ, |U.jjJg ττολιν (Ιοχαίψ ι^αναττ-ήσ-Ας^ ανΛίΛ,Λϋτη- 
3>τον ίουσ-αν κα) των ττοοτίοον, κΛί των νί/ν ίστιωτων. ι5 
,,ΤΛ ^ιν γαο ττξοτίοον ίγω τε ίττ^ηζοί, κ,α,ι ίγω £^>j 
„ κεφίΐλίι' (Ινα,μ,α^Λς Οζοω. τά St νυν ττΛοίοντΛ ΥΙα,κ- 

et molestiani creaj'e rnihi , et ipsi sibi exhihere? 
Siibit animujn cogitatio , oplimum fore, ut proJ'~ 
611S in servitiiteffi cos redigam. Siniiliter enim niinc 
mihi videorfecissej atque si qiiis, quorum patrem 
Occidisset ,filiispepercerit. Sic nempe et ego, quiim 
te in potestate habens mecum duca/n , qui arnplius 
etiarn aliquid qiiam pater illis fuistiy ipsis Lydis 
iirhern tradidi: ac dein miror^ α me eos descUissc! 
Sic ille quae senficbat dixit. Cui Croesus ^ veritiis ne 
fimditus evertereiSardes, his verbis respondit. Aeqiia 
•sunt, inquit, Hex^ quae dixisti. At tu tcanen ne 
pj^orsus indulgeas irae , nec penitus evertas anti- 
quani urhem , quae et nnte actorum insons est , et 
eoriun quae nunc aguntur. Nam , quae anle acta 
sunt, ea egofeci , et meo capite ciilpam luo. Quae 
vero nunc aoiintur , eorum reus Pactias est , cuius 



w. C L Ι ο. i8q 

7^» 73. ^ ^ ^ ^ ^ 

„Tu>?f ya^ ε<ΓΓί u^iKiuv i τω cv ίττίτξί'^Λς ^ccoSig, 
^, ούτος ^οτω tci όίκψ. Αυ^οΊα St (τυγγνω/ίΐψ ίχων , 

20 iiTci§i αύτοΐσ-ί ίττίταζον , ως (Α,τ,τί αττοσ-ηωσ-ι , jxyjT^ 
,,§ίΐνοί τοί ίωσ-ι. άπατη f^iv σφί τη/Λ'^ας, οττλΛ 
,,αοψα μ,νι i)CT)ja-ucti' χ,ίλιυι Si σ-φζας κιζωνας τε 
,, vTToSviiiv τοΊα iii^cij-i , κα) κ,ούοονους ύττο^ίίΟ'^Λί' 
,, τΓρόίίτη ο ΛυτοίσΊ κί^Λ^ίζαν τε χ,λ) ψαλλέίν κα) κλ- 

25 >5 τΓ'ήλίυίΐν ΤΓΛί^ίυίΐν τους ττΛί^ας. κα) ταχίως (τΟια,ς , 
,,ω βοίΟΊλίν, γυναίκας άντ clvS^utv o-^iat γίγονοτας, 
,,άχΓΤί οΰ^ίν §iivci τοί ίσ•ο\•τΛΐ ^η αττοιττίωσι," Κ^ΰΤ-ΐ5β 
(Γος fjuiv Srj ταύτα οΙ υττίτί^το , αίοξτωτζρα ταύτα ίυ- 
ξίίΤ'Λων Α.υ§ο1(η , 'ή ανόματούισ-ζίντας ττ^ηύηναι σφιας' 
ίΤΓίσταιχίνος οτί ψ f^ri α^ίοχοιων ττξοψασ-ίν τΓξοταννι, 

5 ουκ ανατηίσ-ίΐ fA.ii> [Α,ζταβουλίυσ-αο'ύαι' αρρω^ίων Je , [Α,η 

tu Jidei Sardes comr?iisisti; hic tihi det poenas, 
Lydis vero dans veniam, haec illis impone, ne post- 
hac α te deficiant , aut ullo modo jnetuendi sint» 
JMissis nunciis inlerdicito illis y ne arma possi^ 
deant hellica; et tunicas iuhe eos sub palliis gesta-' 
re,cothurnosque pt^o calceis induere: denique edic 
ut pueros suos instituant citharain pulsare , et 
canerey et mercaturain exercere: et mox videbis 
eos j Rex, foeminas ex viris factos , ut porro 
non sit quod verearis ne α te dejlciant. (i56.) 
Haec Cyro Croesus suasit, optabiliora Lydis raius, 
quam in servitutem redigi et pro mancipiis vendi : 
pulcre quippe intelligebat, nisi probabilem adferret 
rationem non persuasurum se esse Cyro, ut mutaret 
consilium ; simul Acro timebat , ne in posterum ali- 
quando Lydi, si pracsens pcriculum evasissent, de- 



i9o HERODOTI HISTOR. I. 

>ccii υστίξον κοτί οι ι\υόοι, ην το ττα,ξζον v7riKo^cifx,ct}(ri , 
dTroa-TAJTig αττο των YL•ξσ■^cύV άττοΚωντΛί. Κυ^ο? ^ί 
3^σ•βί)ς τ^ vTTO^Jvimy kcu ύττίΐς της οςγης t ίφη oi ττίί- 
Β-ίσ^Λί. χΑλίο-ας §i. ΙΜαζαοίΰΟ ctv^^cc I\\ijSov , τΛυτα, 
οι ίνίτίίλατο TT^oiiTrCiv A.vSoi(Ti, τα, ο Υίοοκτος ύττίτί- ιο 
Β'ίτο' iccCi ττςος , iiav§^u.7ro§iarct(r^cti τους ΛλΛους ττα,ν- 
τας , οι f^iTcc AuSmv Ιτγϊ ^α,ο^ις Ισ-τξΛτίυσ'Λντο , etvTOV 
Ι^η Si Υίακ,τνην ττύντως ζωντΛ Άγαγί7ν ττείξ (ωυτον. Ό 
lAyiv §η TctvTci ίκ της 0<%υ ίντίΐλα,ΐΑ,ίνος ^ αττηλαννί (ς 
vihct TCC TLi^a-iCt)v. ΥΙακτυης Si ττυ^οι^ίί/ος αγχου ύν&Λ 
(ΓΤξΛτον ίΤΓ ίωνΐον ιόντα , §ίίίΤΛς ωχιτο Οίυγων {ς 
"ΚΰίΛην. ]Slcιζuςης Si ο Ιύη^ος ίλασ-ας ίττι τας 2α^- 5 
Λ?, Του Kffoy στξΛτου jxoloctv ότην §η κοτί Ιχούν, ως 
ουκ ευοζ ίτι ζοντοί,ς τους ctf^^i ΙΙαχ,τυην ιν Ζ^α^όατι, 
ΤΓοωτα, uiv τους Α,υ^^υς ψο,γκασί τας Κυ^ου ίηολας 

sciscerent a Persis seseque perditum irent. Cyrus ad- 
monifione Croesi gavisus, se ei pariturum ait : et 
vocato ad se Mazari^ homini Medo, dat iiiandalum, 
tit , qiiae ipsi Cvoesus suaserat , illis imperaret ; caete- 
lum alios omnes, qui cum Lydis contia Sardcs niili- 
lassent, sub hasta vcnderet, ipsiim autcm Paclyaii 
utique vlviim ad se adduceret. ( iSy.) His illc man- 
datis ex itinere datis , Persarum in sedcs propcravit. 
Pactyas autem, ubi rcscivit in propinquo csse exer- 
cituin adversiis se piOilciscentcm, iimeiis sibi fugam 
capcssivit, et Cymen pervcnit. Mazares, cum proba- 
bili parfe copiariim Cyri Medos advcrsus Sardes 
ducens, ubi Pactyan iion aniplius Sardibus invenit, 
prinnim L•ydos coegii Cyri niaudata cxscqui : cuius 
mandafi consequcns erat, \\\ omnem vitac lationcm 



W. C L Ι ο. 3Q1 

75, 1. ^ 

ίΤΓίτίλίϋν' εκ τούτου Si κίλίυσ-^,ύσ-υνης Αυ^ο) την ttcI- 

10 (Tctv Siccnctv της ζοης μ,ζτίβαλον. ^Ιαζα^ης Si μίτο. 
τούτο ίττίΐ^ττί ig τψ Υί,υμ^ψ αγγίλους , ίκ^ι^οναι κ,ί- 
λίνων ΥΙακ,τυην' οι ^i }ivf/.ci7oi Ιγνωσ-αν, (τυ^^ι^βουλης 
ττίζΐ ίς S'iov dvucrcti τον iv Β^α,γχί-^νισ-ι. ψ γα,ζ olv- 
τούι ι^Λντηϊον εκ ττα,λαίου l^^vfMvov , τω'ΐωνίς τε Trctv- 

ιδ τις κχί Αίολας icouia-ctv χΡίίσ-ύΛι. ό Sg χωοος ούτος 
ί(Γτι της ^Ιίλησ-ίης υττίζ Ylctvo^iA^ou λΐ(Α,ίνος. Πέ^/ψ^ν- j 53 
τις ών οι ]ivjit,euoi ίς τους ΒξΟ,γχί^Λς Β-ίοττ^οττους , ϋοω- 
τίυν ,,τπξϊ Υίακτυην οκ,οΊον τι ττοΐίοντίς Β-ίοΙσ-ι fxixXoiiv 
„ χαζίίΐσ'ύαι. " ίττίΐξΜτωοΊ Si <rOi ταυτΛ χβησ-τηοιον 

6 (γινίτο ,, ίκ^ι^οναι ΥΙα,κτυην Υίίοσ -yjiTi. " Ύοι,υτΛ Si ως 
ατΓίνίΐχβζντί^ ηκουιταν οι ί^υμ^Λίοι^ ΰξ[Α.ιοίτο iicSMvcii, 
Ι^μ,ίω^Λνου §ί τΛυτ^^ του ττληύίος , ΆρκΓτο^ικος ο 'H^ctr^ 
κλίί^ίω, άνηζ των οίττων ίων ^οκΐ[χος» ίο-χι (χ,η ττοιη- 

Lydi mutarent. Dein nuncios Cymen misit Mazares, 
tradi Pactyam iubens. Cymaei vero staluerunt ea de 
re ad Deum referre qui in Branchidis oracula edit, 
eumque consulere. Erat enim ibi oraculum ab anti- 
quis temporibus constilutum, quo et lones omnes et 
Aeoles uti consueverant. Est autem locus ille in Mile- 
siorum ditione, supra Panormum poitum. (168.) 
Missis igitur ad Brancbidas legatis Cymaei quaesive- 
runt , de Pactya quidnam facienles gratu?n maxU 
me diis essent facturi? Et interrogantibus respondii 
oraculum, dederent PactyamPersis. Quod respon- 
sum. ubi ad se relatuni audivere Gyruaei, tradere 
illuin pararunt. Quam in parteni quuni ferretur mul- 
litudo, Aristodicus Heraclidaefilius, probatiis vir in- 
ter civesj iuhibui^ eos ue id, facerexit, fidem iioii adhi- 



192 HERODOTI HISTOR. Ι. 

(TUi rctvTct \νυ^Λίθυς , α,ττιιττίύύν τε τω χονί^Ί^ι^ω , Kcti 
^οκίων τους Β-ίοττζοττους ου λίγίΐν dArjhug' ίς ο, το ιο 
§ίΰτίξον τηξΐ ΐΐΰΐ,κτυίω ίτηιοησοίΛ,ζνοι , IjitroLv αλΧοι Βίο- 

i5q 'ΤΤξότΓΟί, των JCcCi Άοισ-το^ικ,ος ην. ^Ατηκομ,ί^ιων Si tg 'ι 
B^ctYxiSag , ίχοησ-τνιρίΛ^ίτο i>c ttcl-jtouv ^ Αοίίττο^ικος , 1 
ίΤΓίΐζύύτίύύν Tarh' 5,'X2 ι'λ|, >ίλ^ε τταζ' ^f/,ecig Ικίτης 
5, Υίακτυης ο Α,υ^ος , φίυγων ^clvatov βίαιον ττξος 
„ ΤΙίζσ-ίων' οί Si (JLiv i^cciTtovTcci , wooCiVcti Kt/^^/cuf 5 
„ κ,ίλίυοντίς. ^yMg Si ^ίΐ^λ,αίνοηίς τψ Τίίοτίύύν ^υνα^ 
„ jjLiv , τον ίϋίτην ίς το^ι ου τίτολιχγιχ,α,μ,ιν ίκ^ί^οναι , 
9j7r^iv αν το ΛΤΓο (Τίυ η^ιν οηΛωζνι ΛΤζίΚξζύς οκοτί^Λ 
αττοίίωμ,ίν. " Ό fA^iv τΛυτα, ίττίΐοωτΛ' ο §' α,ύτις τον 
αυτόν σφί χο'ήτίΑ,ον iCpaivi, κίλίυων ίκ^κ^οναι ΤΙλκ- ^q 
τυψ Tii^(7yicn. ττξος ταύτα, ο ^Αζκττο'^ικος (κ ττρονοίης 
£χοί£ετΛί)6 'πίζ^ων τον νΥ[ον κυχ,Κω i ίζΛίξίί τους (ττξου^ 

bcns eflFato oraculi, exisiimansque vera non retulisse 
consultores. Denique alii dcnuo mittuntur legali, 
qiii de Pactye iterum consultarent, quorum in riu- 
mero Aristodicus erat. (i5g.) Hi ubi ad Brancbidas 
venerunt , unus ex omnibus Aristodicus oraculum 
consuluit iiiterrogavi(que his verbis : Ο rex , venit 
ad nos supplex Pactyas Lydus , mortem effugiens 
violcjilani, α Persis sibi imminentem. Hunc illi 
repeiunt, Cymaeos illum sibi tradere iuhejites. Nos 
vero , Persarum metneT?tes potentiam, tradere il- 
lum adhiic non sus.iinuimus , priusquam α te liqui- 
do jiohis , utriim facere debeajnus, declaretur. Hic 
postqiiam ita intcrrogavit, rursus ideni rcsponsiim 
deus dcdit, Iradere iubens Pactyajn Persis. Tum 
Aristodicus hoc, a scpracmcditatum,instituit facere; 



W. C L Ι ο. 293 

S -ΰυς, Kcu Λλλα Όσ-Λ ψ vivocrcrwfj(,ti/ct οξνίύόύΐ/ yivia. iv 
τω νΥιόύ. 7Γοΐίθ'/τος Js αυτΰΰ ταοτα , λζγίτΛΐ φωνψ (χ. 

5 του ΰίουτου yinicrucii , φίξουσ -uv yAv ττξος τον 'Awotc- 
Λκί»', λίγου(ΤΛν Se τα,ά'ί' ,/Ανοσ-ιωτατ^ αν^^ωττων , τί 
„ τΛοι τολ^,α,ς ττοίίίΐν ; τους Ιζίτας ^,ου 6« του νηου 
,,ϋίοΛίζίΐς 'j^' 'Aoi(jToSi}cov όί, ουκ (Ιττο^Υίτα-ντΛ , ττξος 
τΰί,υτΛ ίΐΤΓίΐν ,, ^ί νΛζ, αυτός μ-ίν ούτω τοκτι ΐκιτ/ιΟΊ 

ο,,βο'/ιύίϋς' 1ζ.υ/^,ο!,ίους οι κίλίυίΐς τον Ικ,ίτψ iKOioovar/'^ 
Ύον ^i αυτις d^ii'^cicr^cLi τοίίσ^ί' ,,^α) κίλίυω , 'ίνα> 
,,γζ Λα-ίβγιτχντίς, B-cioO-ov οίττολνισ^ί' ως (^η το λοι- 
,,ττον 7ηρ\ ικίτίων ίκ^οα-ιος ζλύητί ίττ) το γ^-ηα-τγ,οιον . " 
Ταύτα, ως α7ηνίίχ:ίντα ηκου(ταν οι Υ^υι^αιοί •, ού βου~ 1 6ο 
λο^ίνοι ουτι ίχ,^οντίς αττοΚισ^αί , ουτζ. τταο ίωυτοκτι 
Ιχοντίς TToKio^Kiicr^at , Ις Ή[.υτίλψψ αύτον ίκτη^Λ,ττουσ'ί. 
οϊ Si Ι^ΐυτιλψαίοι i ίττίτηίΑ,ττοντος του Αίαζα^ζζος αγγί- 

circa lemplum circummeans , passeres disturbavit 
aiiaquc avium g;enera, quae in templo nidilicaverani. 
Duni ille hoc facit, aiunt ex adyto prodiisse vocem, 
ad Aristodicum directam, liaec dicentem : Scelestis- 
sirne mortaliujji , quid est quod hic facere audes? 
Supplices meos ex jneo teinplo evertis! Et Aristo- 
diciii, nil dubitans, respondisse ad liaec ferlur: Ο 
Jiex , Lu tuos supplices ipse ila tueris : Cyrnaeos 
vero iuhes tJ^adere siippUcem ! Cui rui'sus deus re- 
gcssit : Jjinno iubeo , quo vos impii ocyus pereatis; 
ne dehinc de prodendis suppUcibiis adeatis oracu- 
lum. (i6o.) Haec relala uhi audierunt Cyinaei, 
quum ncc prodendo hominein vellent ipsi perire,, 
nec apud se servando oppiignaii , Myiilenen euin 
emiscrunt. Mylilenaei vcro, quum missis luincii^ 
Herod. T. I. P. L Ν 



194 HERODOTI HISTOR. I. 

λίΛς ix^iSovcti τον ΤΐΛκτυην , 7Γΰΐ,ζίσ•κίυα,ζοηο ίπϊ f^Krucu 5 
ο(Γω όη. ου γοίξ νχ/α τούτο γί ίιττίιν ατοαιιως' ου yoi^ 
ίτίλίύ)^. ϋυ/ΛΛίοι yccp , ως ίμ,Λ^ον τα,υτΛ ττ^ησ-σ-ο- 
fxivct ίκ των ΙΜυτιλψαίων , ττίμ/^αντίς ττλοίον ίς Λε- 
νβον , ίΚΚθ[χίζουα-ι ΐίακ,τυτ,ν ig X/ai/. ίνύίΰτίν ^i , ε| 
Ιξου ΆύψΛίης ΥΙοΜουχου αττΰίττΓΰίσ^ίΐς ύττο Χ/ώι/, ε^ε- ίο 
<ίβί>?' i^iSo(rctv ^i οι XiOi eVi τω Άτα^νίΐ ι^κτ^ω' του 
^ί Άτα^νίος τούτου ίΟΎΐ χωοος τ^ς ^\.υσίης , Α-ίσβου 
οίντίος. \\α,•Λτυψ f^iv νυν 7rctpa^i^ccfji,ivoi οί 1Λ.ίοιΤΛΐ 
ίϊχον ίν Ουλακ.^ i S -ίλοντίς Κυ^ω d-^orh^oii. ην L• 
χοονος ούτος ουκ ολίγος γινομ^ινος, οτε ^Άων ού^ΐ'ίς ίκ iS 
του Άτα,ξνίος τούτου ούτι ουλα,ς Κξώων ττοοχυσ-ιν ίττοΐίί- 
το 3'ίων oijSiv)j ουτί 7nf/>f^oc,Tct> ί7Γί<Γ(η.το ΚΆξττου του 
ίνύίυτίν, ΛΤΓίίχίτο τι των ττΛντων ίοων τα τταντΛ (κ 
j6i τ'^5 χωρ^ς τΰίυτης γίνο{Α,ίνα. ^ioi'f4,iv νυν ΤΙακτυην 

Mazares eum repeliisset , parali erant cum tradere, 
pacti mercedem nescio quam; nec enim hoc perspi- 
cue iraditum est, nec res effecfum habuit : naiu 
Cymaei, ut intellexerunt id agere Mjlilenaeos, navi 
Lesbum missa, in Cliium Pactyam transpoiiarunt. 
Inde vero , ex ΜίηεΓΛ ae templo urbis Praesidis ex- 
tractus a Chiis , et Persis traditus cst: Iradiderunt 
cum autem Gliii, meicedem pacti Ataineum; est au- 
lem Atarnensis hic ager in Mysia, cx adverso Lesbi. 
Pactyan igitur sibi dcditum Pcrsae in custodia habue- 
runt, Cyii iii conspectum voleutes eum producere. 
Exindc vero multum effluxit teniporis, qiio nemo 
Chioruin mola ex hordeo Atarnensis illius agri deo- 
rum ulii litavit, aut cx fiumoiitu iiiinc adlato lihum 
coxit; quidquid iUe progeauit ager, id ab omnibus 



w. C L Ι ο. iq5 

77,61. ^ 

i^i'^o(rccv. 'Μ.αζΰί,ξ'ης Si μίτο, τΛυτΛ (<ττζΛτίυίτο ίττΊ 
τους (τυμ^ττολιο^κηα-Αηΰίς- Ύαβοίλον. x.ou τούτο [Mv , 
Τίοιψίας Ι'ζ,ψ'^ζΛπο^ίσ-Λτο' τούτο Si, Mfl^ίflt^'c5ξιoϋ τη^ίον 

5 τΓοίν ίτΓΐ^ζΛ^ί J λ'ηίψ TTOnvf^ivog τω στξΛτω' Ήίοιγνηο-ίψ 
St ωσ-αΰτως. fxtTcK, Si τΛντα , αυτίκοί, νουιτω τίλίυτοί. 

ΆτΓοβανοηος Si τούτου, Κστταγος κα,τφη ^ία^οχος iGa 
Tijg στοΛτηγΙης , γζνος kcCi αΰτος ίων ^Ιη^ος , τον ο 
]Sl■/jSωv βΛΟτιλίυς Άσ-τυαγης ώιομω τ^Λττίζνι iSaicriy 
ο τω ^υοω τψ βΛσΊλψψ crvyKctTi^ycta-oLfjLivog. ούτος 

5 ω \')ιζ TOTi ύτΓο Κυ^ου (ΤΤζΛτηγος Λττο^ίγβίΐς , ως άττί- 
κίτο ίς τψ ίωνιψ ■> α,ι^ίί Tccg ττολιας χω^/,α,οΊ οκως 
ycto τίΐχηξίΛς 7Γ0ΐησ•ίίί , το ίνύίύτίν χωιχΛΤΰ(, χων ττζος 
Tct τίίχίου ίτΓοφα. ΤΓξωτι^ όί ΦωκΆΐι^ Ίωνίης ί7Γίχζίςη<ΓΒ, 

sacrificiis procul habitum esf. (161.) Posiqiiam 
Pactyaii Cbii tradiderant, bello adgressus est Mazares 
eos qui cum illo Tabalum oppiignaverant. Et Prie- 
nenses quidera devictos sub corona vendidit; Maean- 
dri vero campum univeisum incvirsans, iternque Mag- 
nesiam, exercitum praeda ditavil. His autem rebus 
ges(is, paulo post moibo vitam ihiiit. 

( 162.) Mortuo Mazare, advenii imperii in inferiore 
Asia successor Harpagus , natione itidem Medus ; is * 
qui a rege Medorum Astyage nefario epulo erat ex- 
ceptus , quiqiie Gyro in comparando regno sociam 
praestiterat operam. Hic vir tunc a Cyro dux copia- 
rum nominatus, ut in loniam perveuit, oppida agge- 
ribus iaclis capere insiifuit : scilicet oppidanos inlra 
muros statim compulit, deinde adgestis ad muros 
aggcribus oppugnavit. Et primiun qiiidem loniae op- 
pidura, quod adgressus est, Phocaea fuit. 

Ν 3 



ι^β HERODOTI HISTOR. Ι. 

j63 Όΐ Si ΦωκΛίζίς ούτοι νΛυτιλΙν,α-ι ιχακφ^,οΊ ττοωτοι 
Έλλψων ίχο>](ΤΛντο' κ,α) τον τε 'Ar^^itjv κλ) τψ Ύυξσ-γι- 
ρίφ κλ) τψ Ίβτίζίψ zou rov Ύα,ξτνισ-σ-ον ούτοι ucri οί 
ϋΛτα^ί^αντίς. ίνα,υτίλ^οι/το ^ί ον (ττ^ογγυλνισ-ί νηνίτι , 
ctAAct τηντη'ΛύντίζοισΊ. cLTTiiCCfMivoi σε ίς τον -Ιΰ(.ξτνΐ(Γ- 5 
(Γον, τΓ^οσ-φίλας ίγινοντο τω βατιλή' των Ύοίοτνισ•- 
(Γίων i τω ouvof/,a f^iv ψ Άογα,ν^ω','ίος ιτυοΛννίυσ-ί όί 
Ύ ct^rvicrcroxj ογ^ωκοντΛ £Τ£Λ , ίβίωτί St ττΛνταί. ίίκοοΊ 
Κΰίϊ ίΚΛτον. τούτω ^η τω civSp) ττροσΌίλίίς οΐ ΦωκΆί%ίς 
ϋυτω όή τι ίγίνοντο, ως τα, fA.iv ττρωτΛ σ-^ΐΛς ίκλι- ίο 
^οντΛς Ίωνίψ ikihivt ττίς ίαυτου χωο'ής οΊκ?ι(Γλι οκ,ου 
βουλονται' ι^ίτα Si, ως τούτο γι ουκ ivnih τους Φω- 
ΚΛίιας , ο c5e ττυύομίνος τον ISltjSov τγλο Λυτών ως cvo- 
^οιτΟί ί^ί^ου crQi χοηξΧΛτα τίΐχος τηοιβα,λίο-^Λΐ τψ 
ΤΓολιν. Ι^ί^ου Si αφίΐ^ίως' kcu γαο χ,αι yj τηοίο^ος του 1 5 
^ίίχίοζ ουκ ϋλίγοι ctol^ioi ίίσι' τούτο ii τταψ•, λί^ούν 

(ι63.) Ρ hoctiee77ses hi longmquis Ώα\ίξαύοηΊ})υ& 
primi Graecorum usi eraiit : et Adriaticum rtiare et Tyr- ■ 
ilieniam et Iberiam etTartessuraGraecis ostenderunt. 
Ac Tartessum quidem postquam venerunt, caii fue- 
runt regiTartessiorum, cuierat noraen Α rganthoniusy 
*qui octofijinta anriOS Tartessiorum regno pracfuit , 
Tixit aiitem in vmiversum annos cenlum et viginti. 
Huic viro ita cari fuerunt Phocaeenses, ut primuni 
quidem eos liortarehir, loiiiam reliiiquerent, et qua 
parfe suae ditionis vellent, habitatuni concedereiit : 
dcin, iit hoc eis iion persuasit, ex eisdem vero cogno- 
rit de ingruente Medorum potentia , pecuniam illis 
dedit ex qua niuriim iirbi circumdareiit ; ct largitcr 
quidem dedit: ziani circuitus inuri liaud pauca sunt 



W. C L Ι ο, 3β7 

7S, 91; ^ , J 

μιγοίλύύν ΚΛί iv a-vvccoy^ocriMivciuV. Το i^iv ivj τίίχος ig^ 
Toia-i ΦωκΛίίυα-ί τξοττω roiuuh ίζίττοιηύη, ο ^i Αρττλτ• 
γος ως ίττηλασ-ί τψ (ττζΛτιψ , ίττολιοξκα Λυτούς» 
7Γζοϊσ•χό(χινος iTpici „ ως ci κατΛχοα. , e; βουλονταί 
S ,,ΦωκΛίίίς τΓξβ^αχζωνΛ ivct μουνον τον τίίχίος ίζΐί- 
,,ψ^ί, KcCi οϊζημα ΐν κα,τί^ωΰ-α,ι. " οΙ ^ί Φωκ,ιζιας^ 
ΤΓίξίΥΐΐΑ,ίκτίοντίς τ^ οουλοσ•υν\) , \φΛ(ΤΛν ,, Β'ΐλίίν βου~ 

„ %ν ώ cig βουλίυοντα,ι αΰτο) , α7Γοίγβί.γ{ιν ίΚίΊνον ε'κε- 
JO ,,λ.δνον τψ trr^ctTi^v ΛΤΓΟ του τιίχίος. " Ό. S' ΑξττΛγος 
%(^ν\ ,,tidivcct fMiv ίυ τα. ίκ,ίίνοι ^ελλοίεν TroiHiVy οΐΑ.ως 
„§i (τφί τΓΛξίζνα,ι βουλίυσ-Λΰ-βαι,^' Έν ω ων ο Αο~ 
τταγος λτγο του τίΐχίος ccTTYiyayi τψ (ττξΛτιψ , οι Ψω^ 
ΚΛίίίς iv τούτω κατασ-τταΰ-Λντίς τας ττξ,ι/τηκοντίρους ^ 

stadia , et totus liic miirus ex niagnis lapidibus. eis- 
que bene coaptatis, est exstructus. (164.) Tali igi- 
tur modo perfectus erat Phocaeensium murus. Har- 
jp^oa^ vero admoto exercidi urbem obsidens, coudi- 
lionem proposiiit, satis sibiforc <, dicens, si ιιηιιτη 
inodo propugnaculuni inuri deiicei^e Phocaeenses 
voluissent , et unain hahitationem [regi] dedicare^ 
Phocaeenses \'ero, aegerrime ferenles sorvitutem, 
ununi diem se delihej^aturos aiebant, ac deinde re~ 
ipohsuros : interim vero diun deliberarent ,γο^ίΜ- 
labant ut exercitum α muro ahdiiceret, Quibus Har- 
paguSj/^/O/i-e quideni se nosse, ait, qiiid essent fa~ 
cturi ; verunitamen tempus illis ad dcliherandum 
co7icedere. Igitur duni a muro exercituni abducit 
Harpagus , Phocaecnscs interlm deduclis actuaiiis 
quas habebant navibus, UberoS; ct uxorcs, et quae 



jgS HERODOTI HISTOR. I. 

tabi^ivoi TiKvct iccti γυναίκας κο,ι ίττιττΧα, ττΛντα,, ττξος 1 5 
όί και τα αγαΛίχατα τα εκ των ιυων , και τα άλλα 
ανατή^ατα, χωξίς ο τι χαλκός f] λι'3θς vj γ^αφη ψ, τα 
ii αλΛΆ 'τταντα ((τύζντζς, και αύτοι ίσ-βαντίς , ϊττλίον 
ίττι X/cu. τψ Si Φωκαίψ {ρηιχωιϊϊσ-αν αν^ξων Ισ-χον 
j65 ο< ThoTai. Ο; Si Φώκαιας, ίτηί τε a-Oi Χϊοί τας 
νηοΌνς τας Οινΰυα•σ•ας κζλζο^^ίνας ουκ Ιβουλοντο ωνίο- 
fjLivoitTt ττωλίίΐν, σίΐ(/^αινοντίς /ΐΑ,η αι fxtv ijLCTro^iov yg- 
νωνται, ?| J^s αΰτίων νηοΌς αττοκλ^ϊ'χβ^ τούτου ίίνίκα, 
ττρος ταύτα οι Φώκαιας ((ττίλλοντο ίς K.υ(JVov. iv ya^ 5 
TJJ ]S.vovu) iiKocri ίτεσ-ι ττξοτίζον τούτων tK κτίοττξοτηου 
ΛνιοΎησ-αντο ττολιν, Ttj ουνο(Λα ψ ^Αλαλίη. Άογαν^ω- 
νιος oi τψίκαυτα ηοη τίτίλίυτηκΐ,ζ. σ-τζλλο^Λνοι σε ίττι 
τψ Κϋ^νο^} ΤΓξωτα καταττλίυσ-αηίς ες την Φωκaίψy 

moveri poferant omnia, cis imponunt ; atl haec ima- 
ginibus cx deorum lcmplis, aliisquc donariis, prae- 
terquam qiiidquid aes aut lapis aut pictura esset, 
rcliquis oinnibus in naves inposifis, ipsi eas conscen- 
dunt, et Chium veisus naviganf. Phocacam aufem 
hominibus vacuam Persae fenucriin/. (i65.) Consti- 
iweiSLnXPIiocaeensessiChWs dato pretio Oenussasqiiae 
vocaniur insulas cniere. Scd qiium vcndere eas nol- 
lent Chii, melucntes ne emporium ficrent hae insu- 
lae, caqiie rc ipsonim insulae mercafu excludercn- 
tur, super hacc in Corsicam [6jy7/z«//z Gracci vocantj 
Phocaeenscs svint profecti. IiiCorsica eiiim Aicesimo 
ante anno, oraculi moniiu, oppidum condidcrant, 
cui r.omcn Alalia. Argaiilbonius vcro illo lemporc e 
vifa iam discesseral. Tii Corsicam vero profecf uri, prius 
ad Phocacain adpulsis navibus, Pcrsarum praesi- 



W. C L Ι Ο. 3QQ 

lo KctTiC^oviva-av των TLtPa-iCuv τψ φυλακην, 'ή ίφξου^ί 
yrui^ocSi^ctfjLiVTj TTCiDcL Ά^αγου την ττολιν. f^iTct, J^e, 
ίύς τούτο ct^l ίζίζγαστο , ί7Γθίη<Γα>ντο ισ-χυξΛς κατΛζΛς 
τω υτολιΐ7Τθ(^ίνω ίωυτων του στοΑου. ττξος οι ταυτι^ιη » 
κ,Λί (/,υ§ξον (Γΐ^ηξίον κ,Λτίττονταχτα,ν , κα) cufJiC(rctv „ {Α/η 

^5 >^7Γξ)ν ίς ΦωκΛίψ >ι'Β,αν, ττξΐν η τον fjt,vSoov τούτον ανα,- 
,, Ο^νΛΐ. *' Ύ,τιλλο μίνων Jg α,υτων ίτη τψ 1{.υξνον , 
ύτΓίο vjixicTiug των α,ίττων ίλαβί ττούος τι κάΙ οίκτος 
της τΓολιος x.cti των ηύιων της χωξης' '>l/ivSo^KiQi S'i γί- 
vojuiivoi, α,ττεττλίον οττίΰ'ω (ς την Φωκ,αίην. οι Si Λυτών 

•20 ΤΟ οξκιον ί^υλα/τσον , αίξυίντίς ίκ. των KJ ίνουσ-ίπων 
ίττλίον. ΈτΓίί τί Si ig την }ζ.υξνον οίττίκοντο > οίΗ,ίον 1 ο6 
xoiv^j ι^ιτΛ των τΓξοτίξον α,ΤΓίκομ,ίνων ίττ ίτία ττίντζ* 
ΚΛί ΐξΆ ίνιόξυ<ΓΛντο. κΛί, αγον yct^ οη και ίψίξον τους 
ΡΓίξίοικους αττΛντα,ς t στζΛτιυονΤΛΐ ων ίττ αυτούς κοινω 

dium, cui ab Harpago custodia urbis mandata eraf, 
interficiunt ; dein, hoc patrato, atroces diras impre- 
cantur si quis ipsorum classem desereret. Ad haec 
ingentem ferri massam mari demerg-unt; iu ran tes non 
prius Phocaeajn se redituros , quam massa illa e 
mari emersisset. Sed dum in Corsicara abire parant, 
vlh^a dimidium civium desideriura cepit et miseri- 
cordia nrbis et consueiarum in patria teira sedium. 
Igitur hi , violato iuramento , refro navigant Pho- 
caeam. Caetcri vero, iusiurandum servantes, sublalis 
ancoris ex Oenussis insulis sunt profecti. ( 1 66. ) Hi 
postquam in Corsicam pcruenere, quinque annos una 
cum eis qui antca co migraverant habiiarunt, ef tem- 
pla ibi constituerunt. Caeterum qtuim vicinos omnes 
Aucursionibus praedationibiisque molestarent, bellum 



200 HERODOTI HISTOR. I. 

Κογω χοησ -ccfxivoi Ύν^σ-ηνοΊ κ,Λΐ 1\.α(,ζχ;ηαονΐΰΐ , vriua•) 5 
iicu,ri^oi ί^'ήκοντΛ. οΐ Si Φώκαιας ττληούύίταντίς και 
αυτοί ΤΛ ττλοΐΛ y ίοντα, Λοιομ,ον ίζηκοντΛ, αντίΛςον ίς 
το '^Λζ^ονιον KccXiDfXivov ΤΓίλα,γος. irv^f^iiTy όντων Si 
τη ναυ^αχί^, ίία,ι^^ίίη τις νίκη τοΊοί Φωκα,ΐίυσ-ι (γι- 
νίτο. αι fx,iv yc/,0 τίσ-α-ίξακοντα, <r^i νηίς όιί^^βαοησ-Λν ίο 
Λ< 06 iiKocri Λΐ TTtoiiovtrcti , •ή<τΦΐ αχρ•ή(Γτοι ccTncnrpa^ 
OctTQ γα,ο τους (ιοβόλους. κΛταττλωσα,ντίς Si ίς τψ 
Άλαλίην , ΰίνίλαβον τα, τίκνα και τα.ς γυναίκας, και 
τψ αλλψ KTYi<riv ο(Γψ οιαι τε ίγινοντο αι ντίίς crOi αγίΐν 
. κα) ίΤΓίΐτα α^ί,ντίς τψ Ιίυξνον , ίττλίον ίς Ύι^γιον. iS 
167 Τλ;»/ Si ^ιαφύαςίΚΓίων νίων τους αν§οας , οι τί Έ,αοχη- 
^ονιοι και οΐ Ύυξίτψο) έλαχαν τί αΰτίων ττολΛω ττλύους , 
και τούτους ί'ζαγαγοντίς κατίλίυσ-αν. /^ΐίτα §i Άγυλ- 
λαιοκη τταντα τα τταξίοντα τον χω^ον , ιν τω οι Ψο)- 

eis communi consilio intiileruntTyrrheni ef Carthagi- 
nienses, ufrique navibus sexaglnla. Qvxihns Ρ hocaeen- 
ses , impletis suis navigiis, quae erant numero sexa- 
ginta , obviam lAcre in Sardonium quod vocalur mare. 
Tum conimisso praelio navali, Cadniea quaedam vi- 
ctoria obtigit Phocacensibus : nam quadraginta ex 
eorum navibus perierunt : viginf i autem. reliquae, de- 
tortis rostris, inutiles sunt factae. Inde Alaliam revecli, 
adsvimfis liberis et uxoribus, et quidquid ex eorum. 
facultafibus ferre naves possent, relicla Corsica, Rhc- 
giiimnavigarunt. (167.) Hominum vero, quinavibus 
depressis veclieranf, mulfo maioreniminierumCartha- 
ginenses cf Tyrrheni, quam ipsi, cepcraiii; quos illi 
interse partili, iri terram educlos, lapidibus obriie- 
Tuiif. Quo facto, quidquid deindc praeter eum locura, 



w. C L Ι ο. 201 

ί^τΓ'ή^Λ icui ατΓοτΓΑ'ήΧΤΛ, οι^,οΐύύς ττζΟιόΛτα κλι νττο- 

ζυγίΛ κα) αν^ξωττοι. d Si ΆγυλλΛίοι ίς ιΛίλΟους ζττίμ^ 

■ -π-ον, βουλομ^ίνοί diCicrcia-^on την df^ctoroLrJct. γι Jg Υ\.υ(ΐίγ\ 

(τΟίΛς ίκίλίυ(Γί TTOiiiiv ru Kcci νυν οι ΆγυλλαΊοι ίτι 

10 ίτητίλίουοΊ' kou ya^ (ναγίζουα-ί σΟί [^ίγαλως , κοά 
αγώνα γυμ,νιζον κ,αι ιττπικ,ον ίττισταο-ι. και ούτοι yAV 
των Φωκα,ΐίων ταουτω μ-οοω ^ΐίχογια-α,ντο. οι ^ί αυτών 
ίς το Ύηγιον καταφυγοντίς , ivSithiv οοΐΑ,ίωμ^ίνοί, ίκτη- 
σαντο ΤΓολιν yrjg της Οϊνωτοί-ης ταυτψ, ι^τις νυν 'Τίλη 

1^ κ,αλαται. Ικτια-αν Si ταυτψ, ττοος αν§οος Τϊοσ-ίΐ^ω- 
νιητίω [ΛΛ^οντίς, ως τον Κυ^νον οτφι η Υ\υ^ίη ίχο-ησ-ζ 
τίτκται τ,^ων ιόντα , αλλ ου την νηα-ον. Ψωκαιης 
fCiv νυν ΤΓίξΐ της iv Ίωνί^ ούτω %(τχι, ΤΙαραττλησ-ια 1 68 

χη quo lapidati Phocaeenses iacebanf, praeteribat , 
(in Agyllaeoriim agro is locus erat) id omne dislor- 
ium, mutilura, aut membris captum reddebatur, 
perinde pecudes, iumenta, homines. Itaque Delphos 
Agyliaei mittebant quaesiluros quo pacto delicium 
possent expiare. Quos Pylhia id facere iiissit, quod. 
eiiam nunc Agyllaei faciunt: nempe raagnifice illis 
parenlant, et in eorum honorera ludos agunt gymni- 
cos et equestfcs. Igitur hi quideni ex Phocaeensium 
numeiO fato taii funcli sunl. Qui vero eorumRhegium 
se receperunt, ii oppidum in terra Oeuotria condi- 
derunt illud, quod ramc Hyela [aive Velia] nomina- 
tur. Gondiderunt illud aulem, ab bomiuePosidoniata 
edocli iussos se esse Pylhiae oraculo Cyrnum Heroem 
coicre, non insulam. £t haec quidem haclenus de re- 
hus Phocaeeiisium^ lonicae civitalis. (i68.) Simi- 



2θ•2 HERODOTI HISTOR. Ι. 

Si τουτοιίΓΐ Κΰά Ύ-ηιοι ίττοί-ησ-Λν. ίττίί τε ycco (τΟιων 
ε<λε χω'^Άπ το τίιχ,ος AoTrctyog, ατίόαντίς ττΛ'ηις ίς 
Τί4 TTAOioL , οιχοντο ττΑίοντίς ίττι της yy ξ•ήΐκι-/ις , jccci iv- 
Β•α,υτΛ ίκτκτΛν ττολιν A,QS'/jpc(,' τψ ττξοτζξος τούτων 5 
}ζ.λχζοι^ίνιος Ύίμ,ΥιΟ-ιος κ,τίσ-Λς, ουκ Λττωνητο, αλλ' ύττο 
0py;uuov ί'Ηλα^ίΐς , τιμ,ας νυν ύττο Ύηί^)ν των ίν Άβ3η~ 
ξοΐίτι ως -ηοως e%s<. 
369 Ούτο; |U.ev νυν Ίωνων μ^ουνο^ τψ ^ουλοτυνψ ουκ, dvi- • 
χο[Λ•ζνοι , ίζ.ίλί7Γον τα,ς ττατοί^ας. οι σ' άλλοι ' Ιωνίς , 
ττλψ Μίλ?;σ•/ω!/ , ^icf. fjc^axyjg μίν α,ττικ,ίΛτο Άοτταγω, 
TUiTobTno οΐ ίκλιτΓοντίς , κα) αν^Ρίς ίγίΐοντο ctyeiuo), 
ΤΓίΡΐ της ίωυτΰυ ίΚΛ(Γτος {χα,χομ.ινοί' ίσ•σω5εντίς σε κα,ι 5 
αλο^η?, ίμίνον iccLTcL χωοψ ίκαστοι, και τα ίττίτΛατ- 
crofA,iVc(, ίτΓίτίλίον. Ί\\ίλτσ•ιοί §i, ως KcCi ττοοτίξον ^ot 

lifer vero, alque Li, Teii cuam fecerunf. Nam posi- 
qiiam miiriim illoriim, aggere iacto, cepit Harpagus, 
cuncti navibiis coiisccnsis ahierunf, in Thraciamque 
navigarunt, et ibi Abderam coiididerunt coloniam : 
quain quum ante eos Clazomenius Timesius condi- 
disset, operae friictuin non perceperaf , sed aTIiraci- 
bus erat eiecliis; cuinunc honorejn, utheroi, liabcnt 
Teii Abderain hahitanfes. 

( 169.) Isti igidir soii ex lonlbiis fucre, qui servi- 
iutera non sustineiites, patrias sedes reliquerunt. Cae- 
t€ii lones, exceplis Milesiis, armis cum Harpago 
diniicarunt , qucmadmodum hi qui (erra excessere, 
forlesque viri fuerunt, quiqiie pro sua pafria pug- 
iianlcs: sed victi expiignaliqiie, in siia quique patria 
inanenles impcrata fecerunf. Milesii acio, qui, ut 
praediclum est, cum ipso Cyro Ibedus pepigerant, 



w. C L Ι ο. 2o3 

So, /6. 

£ί^');τΛ< , Λυτω ιχυξω o^KiCV ττοΐ'ηιταμ,ίνοι , νιο'υχίψ ουγον. 

QvTOu Si] το ^ίυτίξον Ίωνί'ή ί^ί^ουλωτο. ως St τους iv 

-S- , / '/τ , / '/α , \ ι 

■ΐοτ>ι 'ήΤΓίίξω ΐύύνΛς ίχίΐούύΟΌ,το ΆξτΓαγος, α τα,ς ννισους 
ίχοντίς ϊύύΐίς , κατΛ^ρωοησ-αντίς ταύτα, (τ^ιας αυτούς 
ί^οίταν ¥^.υξω. 1ζ.ίκακ.Μΐ^ίίνων Si ^Υίύνων , κ,α) (Τυλλί- ijo 
yofJLivcuv ού^ίν fitrcrov ίς το Υίανιωνιον , ττυνύανο^^αι yvca- 
uyjv Βίαντα αν§οα Τίοΐ'/,νία αττο^'^ασ^αι 1ω<Γΐ χο'ήο-ι- 
^.ωτατψ' τ^ ii ίττίίύοντο, "παφχχβ. α» <τ^4 iC§atfJt,oviiiv 
5 '^Λληνων (/.αλίστα' ος ίκ^λίυί „ κ,οινω (ττολω Ιωνας 
,•, α,ίο^ίντας ττλίίΐν ίς ^αοοω, κ,α) ίτηιτα ττολιν fjt^iav 
3, κτίζίΐν τταντων "Ιούνων. kcu ούτω ατταλλαχΗντας 
»,<Γφίας ^ουλοΐτυν'/;ς , ίύSaι|JL•cvγιa■ίιv , νησ-ων τε οίττασ-ίων 
,,Ι^Λγισ-τψ ν^ιχοι^ίνους , και αοχ^οντας άλλων μ,ινουσ-ι 

ΙΟ „ β6 (Γ(γί ίν τ^ Ίωνίη ουκ , ίφη , ivooav ίλίυύίοίψ έτί , 

quiefem habiierunf. Atque ifa qiiidem lonia iierum 
in servitutemredacta ^sA. Postquam λθγο lonas con- 
tincntem incolentes subegil Harpagus, insulani lones, 
horum exemplo perterrifi , ultro se Cyro fradiderunt. 
(170.) His malis adflicii lones quum nihilo minus 
ad Panionium convenirent, Biantem civem Prie- 
nenscm audio saluberrimam illfs aperuisse senten- 
liam; quam si essent seculi, potuerant Graecorum 
omnmm esse opulentissimi. Hortabatur ille, ut so~ 
ciata classe lones vela darent ventis , ct in Sar- 
diniam navigarenf;. ihique ιιηατη lonum omniiun 
conderent civitatem: ita servitute liheratos^ opii' 
lentos fore, insulam omnium τηαχίτηατη ohtinen^ 
tesj, aliisque impej^antes : qiii si in lonia rtianerentf 
non videre se, aif , quo pacto libertatem umquam 
sint recuperaluri. Haec fuit Biantis sententia, qiium 



204 HERODOTI HISTOR. L 

y,i<TouiV'/iv,^' Αυτή μ,ιν Wictvrog τον ΥΙοιψίΐας γνω/Λί^ t 
ίτΓί Sii^UctfijjLtvoia-i lcf)(ri γίνο/Μνη. χρ*ΐ(Γτη ot κα) ττ^ίν 
i} όΐα,φύοίοΐίναι Ίωνίψ, &αλίω dvS^og Μιλ>?σ"ίΌυ ίγίνί- 
το, το αηκΛ^ίν γίνος ιόντος Ψοίνικος ος εκελευε ιν ρβυ- 
λίυτ'/ΐξίον Ιωνας Ικτησ-όαι , το Si thcti, iv Τεω* Ύίούν 1 5 
yao fxicrov iivctt Ιωνινις. τα,ς οι ccAActg ττολίΛς οικίο//^ί- 
νΛς , fjuy]Siv ΥΐσΌΌν νοι^ίζίσ-ύαι κ,Λταττίο ίϊ ^rif/.oi ihv» 
ούτω fJLiv Sv] (r(pii γνωμ^Λς TOictcrSi αττε^ί^οί,ντο. t 

171 ΑξΤΓίΧ,γος Si κα,τΆσΎξν^^/α,μ,ινος Ίωνίψ, ίττοιίίτ» 
(ττοΛτηίψ ίΤΓΐ h^ccootg κ,α) Ι^αυνίους kcu Αυκίους, Λμ^Λ ' 
άγομινος kcu Ιωνας κ,Άΐ Αίολίοΐς. Eia-l Si τούτων Κλ- 
ξίς μίν ατηγμίνοί ες τψ ηττίΐρον εκ των ντιο-ων. το yecQ 
ΤΓΛλαιον ίοντίς Μ,ίνω τε κα,τγίκοοι , koc) κΑλίομ,ινοι Λε- 5 
λίγίς , ύχον τα,ς vrjirotji » Φοξον μίν ovSeva, ύποτίλιον^ £ 

iam perdifae essent res lonum. Sed etiam , priusquam 
pessum iret lonia , salutaris fuerat Thaletis sententia, 
civis Milesii, qui generis originem e Phoenicia lepc- 
tebat. Is lonas erat hortatus, ut unani commu7iern 1 
curiam haberent , quae esset Tci: Teum enim rne- 
ditullium esse loniae : j^eliquae autem cndtates , α 
lonibiis habitatae , nihilo minus suis uterentur 
institulis , perinde ac si singuli essent populi, 
Tales illis sententias duo hi viri in medium propQ- 
suerunt. 

( 171.) loiiia subacta Harpagus bellum intulitCa- 
ribus, Cauniis, aique Lyciis, simul ct lonas et Aeo- 
lenses secum ducens. Cares, quos dixi, ex iusulis 
in coiiliiientcm olim ad.eneranf. Prius enini Minois 
iraperio subiecti, Lelegesque nominali, insulas inco- 
Jucrani : et tributum quidenij quoad ego aiidilu, iil- 



w. C L Ι ο. 2o5 

So, 4. 

ης, ocrov Kcti ιγω Svvctrcg ilfxi {λΛΚ()οτΛτον i^iKio-ucu 

cix,o^' Oi Se, οκ,ως JVLVoj? SeoiTO, ίττληοουν οι τα,ς vicig. 
οίτί όί οη Ι^ΐίνω Ti )ia.ri(rT^Af,tiMvou γην ττολλψ , kcu 

10 ίυτυχίοηος τω •ποΑί^Α,ω , το iS.ci,ouov ψ tbvog Κο'γψ^ω- 
τα,τον των ιονίων αττΛντων κα,τα τούτον ctfMct τον χ^ονον 
fJLct}C(Jω [λίχ,λΐίττΛ. κ,αι σ-ψι τοίζο, £^£t;^j;^£4Tct ίγζνίτο, 
τοισ -i oi Γίλλψζς ίχο'ή(ταντο. και ya^ ίττι τα, κξο,νία 
λόφους iTTiSiis-^ai Κ,αζίς ucri οι κ,α^τα^ίΐαντίς , και ίττϊ 

ι5 τας ασντιοας τα, (rrif /,ηια ττοιαα-ΰαι. και οχανα ασ-ττκτί 
ούτοι ίκτι οι 7Γ0ΐη(τα(/Λνοι ττξωτοι τίως σε ανίυ οχανων 
ίΟοοίον τας αατττιόας τταντίς οιττίζ ιωοίταν ατττισ-ι χοιι- 
(τύαι, τίλαμωοΊ σκυτίνοκτι ο'ιηκίζοντίς , τη^ι τοΊοΊ αύ- 
%6(Γί τ6 και τοΙΰΊ αοιιττί^όΐσ-ι ωι^οιτι wioiKiiixivoi, Μετά 

20^6, τους Κ,α^ας χοονω υατι^ον ττολλω Αω^ιας τε και 
iavig ίζανίθ-τη<Γαν ίκ των νησ-ων και ούτω ίς την τ,τηι- 

tiraa tempora repetens, potui cognoscere , nullura. 
pependerant; sed, quoties Minos eoium opera indi- 
gebat , naves eius compleverant. Quandoquidem igi- 
tur multos terrae tractus Minos sibi siibiecit, et feii- 
citate ustis est in heWo^ Caj^ica gens omniuni gentium 
per id tempus longe fuerat clarissiina. Ac tria illis in- 
venta debentur, quibus Graeci usi siint : nam ct galeis 
crisias inponere prinii Carcs docuere , et signa clypeis 
insculpere; dcnique, qui clypeis ansas adiungerent, 
hi primi fuere, quum antea clypeos absque ansis 
gestassent quicumque clypeis consueverant uti, cori- 
aceis loris illos regentes , quae cervici et dextero 
humero circumligata babebatit. Deinde, miilto iem- 
pore interiecto , Cares a Doriensibus et loiiibus ex 
insulis sunt eiectij atque ita iri coiitinenteni pervene- 



2ο6 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ξον άτΓίΚοντο. Κλτλ fxiv Syj Ku^ag ούτω ϊζ,ξητίς λίγου^ 
(Ti yina-ucu. ου μ,ίν τοι α,υτοί ye οιχολογίουσ-ί τουτοκτι 
ο\ Υ^αίξίς' άλλα, vofxilovtri αυτό) ίωυτους itvai αύτο- 
χ^ονΛς ητηίζωτΛςί κλι τω ovvofA^oLTt τω αντω οίύ Sict- 25 
XoiUjMvavg τωτΓίξ νυν. οίττο^ίίκνυσ-ι §i iv MuAatroi- 
<Γΐ ΔίΟί Κ.αοίου ϊξον άρχΛίον , του ΜυυοΓσ"; ju-ei/ ncCi 
AvSoicrt fj(,iTi(rTi , ως κασ-ιγν^ιτοκτι ίουσί τοΊιτι K.ciP(ri. 
τον γα^ AvSov kcu τον ^Ιυσ-ον λίγουσ-ι ίιναι Καςος 
α^ίλΟίους. τουτοκη fA,iv St] fLCiTio-Ti' Όσοι Si , iovTig 3ο 
άλλου ίβνίος, ομ,ογλωσσ -ot τοκτι ίχαζοΊ iyivonoy του- 
1^2 τοκΓΐ §ί ου ^iTcL, Oi ^ Κ Λ υ ι/ < ο ι, α,ύτοχύο\ίίς y So- 
Kiitv iy^o) > u<ri' αύτο) f^iVTOi ίκ Κ-ξητης φασι iivai. 
τΓξοσκ^χωξηκΛσ-ί §ί γλωσ-σαν fiiv ττζος το K.etoi)ccy 
idvog , r, οι Καξζς ττξος το ]\.Λυνικον τούτο γα^ ci /κ 

runf. Haec quidem. de Garibus Creienses memorant; 
at Cares ipsi his non adsenliuntur; sed a prima gentis 
origine conlinentem sc autviniant incoluisse, eodem- 
que nomine seraper fuisse adpcllatos, quonunc ulun- 
tur. Ostendiintque iii oppido , cui Myiasa nomen, 
priscum lovis Carii icnipium, quod quidcm cum. 
Mysis alque Lydis commune habent, ut qui consan- 
guinci sint Carum; Lydum enim et Mysum fralres 
Caiis aiunt fuissc. Cuni liis igitur templum illud com- 
niune liabent ; sed quicumque ex alia genle sunt, 
quamvis eadcm cum Carihus lingua uteiites, ad hos 
commuiilo illa nihil pcrtinct. ( 1 72.) Ca un ii vero ex 
eadcm , quam iiicolunt, tcrra oriundi niihi vidcnlur, 
quamquain ipsi se Crelcnses cssc affirmant. Lingnajii 
vero aut ipsi ad Caricum populum adconimodarunt, 
aut Gares ad Caunium ; nec enim hoc dihidicare li- 



5 £%« Ατρίκζύος dicCK^ivcii. νο(Α,οίσ•ί dg χ^ίε^^ι/χΛί κί%ίϋξ)ίσ-- 
fA,ivoicri ■^ΰλλον των τ ζ αΚ7\ων οΐί/ύξωττων Kcti Καςων. 
τοΊσι ycL^ κ^λλίσ-τον ία-τι , Άουτ ηλικίην τι κα) φίλοτητα. 
iiXccSov G-vyyivi^^cti ig ττοσΊν, κλ) Άν^ξο,σ-ί και γυναί^) 
χ/Άΐ τΓΛίζτί. Ι^ξυνύίντων Si (τφι ΐξων ^,ίΐνικων ^ ^ετεττβί- 

io TC6 ως σΟι α,τη^ο^ι, {iooBi Si τοϊσΊ ττατζίοκτι fjt,ovvoy 
χ^ζόίσ-ύαί &•ίΰΐ<Γΐ,) ίν^ύντίς τα οττλοϋ α,τΓΛντις Κ,α,υνιοι 
γΐ\6ψον , τυτττοντίς οουζΛ<τι τον 'ήίζοί , [Λ,ιχβΐ ούζων των 
'KcfJ^vvSizm ίΤΓοντο , κ,οά ίφασα,ν ίκβαλλ,ιιν τους ^nvl•- 
κους •σίονς. και ούτοι fxiv τ^οττοκτι τοιουτοκτι χοίωντΛί. 
Οί Si Κυχ,ιοι ίκΚζ-ητης τω^χαΐίον γίγονασ-ι. τψ ya^ χη^ 
Υ^,οψψ ίίχον το TrctActiov ττοίσ-αν βα^βαξοι. ^iiviiyjiiv- 
των Si iv Kf>?Tj;j ττίξΐ της βΰίσ-ιληιης των ΕνζωτΓ^ις τταί- 
^ων , "Έ,αζττη^ονος τί και ]S\ίvω^ ως ίττίΚζΆτησ-ί τ^ (ττα- 
5 (τε* '^\ινως , ίζτ,λα,σι αυτόν τε ^αξττη^ονα και τους 

quldo possum. Institutis autem utuntur longe et ab 
aliis populis et a Caribus discrepaiitibus ; habetur 
enim apud illos honestissimum , utsccunduin aeiatem 
et amicitiam catervaiim ad compotationcs conveaiant 
viri, et niulieres, et pueri. lidem, quuni prius tem- 
pla constitula habuissent peregrinorum deorum, 
deinde mulata sententia, posiquam eis placuit non- 
nisi patriis uti diis, arma capessiverunt cuncti, senes 
iuvenesque, et hastis aerem ferientes usque ad Calyn-. 
dicos montes progressi sunt , dicentes se peregrinos 
eiicere deos. Talibus institutis Caunii utunlur. (lyS.) 
Lycii vero antiquitus ex Creta erant oriundi. Cietam. 
enim omnera olim barbari tenebant. Quum vero de 
regno in Crela dissiderent Europae filii, Sarpcdon et 
Minos^superior ex contentionc discedensMiiio^j Sar-^ 



2ο8 HERODOTI HISTOR. Ι. 

<ΓΤΛ£Γ;Λ)ΤΛί Λυτού οι όί αττωσ-ΰίντίς ^ ατηκοντο της 
Άα-ίης ίς γην τψ ^Ιιλυα^α' τψ γα,ξ νυν Αυκια νιμ^αν- 
TCCI, Λυτή το ττΛλΛίον ψ 1\1<λι/α$•' οΐ Si Μίλ^α;, rcTi 
^cAvfLCoi ίΚΛλίοντο. τίως fjuiv ^η Λυτιων ^Λξττ'/ι^ων 

ΨΙξχί CI Oi. ίΚΛΛίΰνΤΟ , ΤΟ ΤΓΐξ Τί ψίΙΚΛνΤΟ ΟυνΟ'ΧΛ , ΚΛΙ ΙΟ 

νυν ίτί κΛλίοντΛΐ ύτΓο των τη^ιοίκων cl Αυκιοι, Ύίξ- . 
αίλΛί. ως §ί e| Άύψίων Αυκος ο ΤίΛν^ίονος, ί'ζ,ίλΛ- 
3-ίΊς κλ) ούτος ΰττο του Λ^ίλφίου Αιγίως-, ΑΤΤίΧίτο Ις 
τους Ύίξΐ^ίλΑς τγάρ^ ^Λοττνι^ονΑ ■, ούτω Stj κλτλ του 
Αυκου τψ ίττωνυμ^ψ Atxioi dva χοζνον (κληβησ-Λν. 1 5 
vc[JOicri ^ί , τα fXiv KuJjTi^oTcr;, τλ §i ΚΛο<κο7σ-ί χο^.ων- 

ΤΛΙ. ϊν Si ToSi iSiOV ViVOfJiiKCKri , Χ,ΛΙ θύ^Λμ,0^ί<Γί αλ- 

hoKTi συ^λ/ρίζοντΛί αι^^ςωττων' ΚΛλίουαη λτγο των fjLvjTt- 
ξων ίωυτους, Kca ουκι λτγο των ττΛτίξΜν. δί^ο^α-ενου όί 



i 



1 



pedonem eiusque asseclas eiecit. Tum lii, insula ex- 
pulsi, iii Asiam pcrvenorunt, in terram Milyadcm : 
nam, qiiain regionem nuiic Lycii incolunt, haec olini 
Milyas erat : Milyae vero Solymi olim noniinaban- 
tur. Aliquanlum igiliir teinporis regnum in eos ol)- 
tinuit Sarpedon : ipsi veiu noniinabantur, qiiod et 
olim nomen obtinuerani , cl qiio etiam nunc Lycii a 
finitimis adpellantur, Termilae. Ut vero Alhenis 
Lycus , Pandionis filius , et ipse a fratre expulsiis 
Aea^eo, iu Termilas ad Sarpedonem pervenit, inde 
demum, a Lyci nomiiic, succcssu tcniporis, Ι^γαίί 
sunt adpellali. Inslitutis aulem iituntui• partira Cre- 
ticis, partim Caricis. Uniim autem hocce proprium 
• habent, nec cum uliis aliis iiominibTiscommunc: scse 
ipsi a inatiibus noniinaiit, non a pairibus. Si quis cx 
allcro, quis sit, quacrit; respondebit illi hic , esse 



I 



W. C L Ι ο. 20Q 

Sa, 61. ^ 

άοίτίρου τον TrKvicloVi τίς £»?> κατΛλί^ίΐ ίωυτον fAYjT^okv , 
κΆΐ της [^^ΐτ^ος <χ,νΛνί[^ί.ίτΛΐ τας μ,ψί^ας, κΛί ψ f/AV 
γ£ γυνή Άοτη αουλω (τυνοικτ,σ-ι^, , yivvAicc τα τίκνα. vivo^ s 
uitJ-Tcn' ην Si dvrjQ αοΎος , Kcci ο ττ^ωτος Λυτίων , yv- 

VCCMCt ξίΐνψ η ΤΤαλλα,Κψ £%>J , OLTifMCt τα ΤΙ'ΧΛΙΛ ytViTAi. 

Οί f^iv νυν Κ,α,ξίς ooSev λΆ'Α-ττζον ίογον οίττο^ί^Οτ- 174 
uivoi, ί^αυλω^ησ-Λν ύττο 'ΚοττΛγου' ουτί Λυτό) οΐ Κλ^ε? 
α7Γύ^ί^α(Α,£νοι oCSiv, ούτι οαΌΐ 'Ε^^^ήνων ταυτψ τψ χω- 
ρψ οΙκίουσΊ. οϊκ,ίουσ-ι Si και λ^Λοι , ΚΛί Α,Λκί^αιμ,ο- 
5 νίων ατΓοικοί Kv/ciioi , της χοορης της σ-φίτί^ης TiT^ajx- 
Ιλ,ίνης ίς ττοντον, το §η 'Χξίοτηον κα,λίίται. άξγμ,ίνης 
οί ίκ της χίοσ•ο\ιηα-ου της Βυβα,ΰΌ-ίης , ίίυσ-ης τί ττου- 
σης της ΆΜίΟίης-, ττλην ολίγης, τηοΐΰ^οου {τα f^iv γα,ζ 
αύτης τΓξος βοξην ανίμον , ο Κ£^<^^αε<κ.οί κ,ολττος άττίζ- 

se huius vel illius matris βΐίιιτη , et matris suae 
matres a superioribus tempoiibus repetet. Porro, si 
mulier, quae civis sit, servo nupserit, lionesto loco 
nati censentur liberi: sin >ir civis, atque etiani prin- 
ceps civium, peregrinam aut uxorem aut pellicem 
^abet, ignobiles erunt liberi. 

(174.) lam Cares qiiidem, nullo claro edito faci- 
nore, subiugafi sunt ab Harpago: nec vel Cares ipsi 
jneinorabile quiclquam tunc gesserunt, nec quicum- 
que natione Graeci illam regionem incolunt. Inco- 
lunt autem quum alii, tum Lacedaemoniorum coloni 
Cnidii , quorum ager mari est obversus, Triopium- 
que vocatur. Initium capit Cuidiorum ditio a Bybas- 
sia penlnsula, et est tota, exiguo excepto spatio, rnari 
circumflua : nara quae pars eiiis ad srptemtrionem, 
spectat, eam Ceramicus sinus iucludit; quae vero ad 

Merod.T.L P,I. Ο 



3ΙΟ HERODOTI HISTOR. I. 

•yu' Tcc ^i. τΓξος νοτον, η Kctrcc Ύ.υ(Μψ τε κλι 'VoSov ίο 
S-ctAouTirct' ) το ων Syj ολίγον τούτο, iov 'qctqv re ίτη 
ΤΓίντί (ττΛοΐΛ , ω^υοΊΤον οΐ Κνίοίοι , iv ο<τω ΑβττΛγος 
τψ 'Ίωνίψ ΚΛτί(ττζίφίτο y βουλο[Χίνοι νηίτον τψ χωξψ 
7Γΰΐνι<ΓΛΐ. ίντος St ττοίσα, σ-φι ίγινίτο' τ^ γαο η }ίνί^ίη 
χούζη ίς την ηττίίξον τίΑίντΰύ , ταύτη ο ΐίΓί)(Α>ος ίστι τον ι5 
2ύξυ(Γ(Γον. κ,Λϊ οη ττολλΐ^ %Sio< (ζ'/αζοιχίνων των lL•/ι- 
ϋων' (^Άλλαν yoLo τι και Β-ίίοτί^ον ίφούιιοντο τιτζωσ-κι- 
ςτ^Λΐ οι (^γΛζο^Λνοι του οϊκοτος τα. τ& clXKul τού σώ- 
ματος, κ,Λΐ fJLct^ddTA ΤΛ ΤΓίξ) τους οθύΛλ(/,ους , -^ραυο- 
ίΐίνης της τητξης' ίτηι^ττον (ς ΑίλΟους Β-ίοττ^οττους 2ο 
ίΤΓίξησ-οι^'Λνους το dvri^oov. η Si ΤΙυύί/] (τφι, ούς α,ύτοϊ Ι 
Κκ'Λο< λίγουοΊ 5 %oci iv τζψ^ίτξν τονω το(,§ί' 
Ίσ-β^Α,ον Si /Λ»! ττυξγουτί , fM^S^ θξυσ-<Γίτί' 

ineridiem, mare quod ad Symen et Rhodum est. 
Istud igiiur exiguum spatiiim , quod quinque fere 
stadiorum est, perfodcre instituerunt Cnidii per id 
tempus quo loniam Harpagus subegit, cupientes ex 
agro suo insulam faceie. Erat aiitcm universa eo- 
rum ditio intra isthmum; Dam ubi illa versus confi- 
nentem desinit, ibi is isthmus est, quem perfodie- 
bant. Multonim igitur hominum manibus in opere 
occupatis, quum magis quam consentaneum erat vul- 
nerarentur et alia corporis membra et maxime oculi 
eorum qui opus faciebanl ei petram perfringebant, ita 
ut adparcret non sine deoium numine id fieri; mise- 
runt Delphos qui consulerent oraculum quidnatn 
tsset quod ipsis adi^ersaretur. Quibus Pythia, iit 
ipsi fatentur Cnidii, trimeii ο tenore haecce respondit: 
JV^c aggeratej nee vel istlunum jodite; 



w• C L Ι ο. 211 

S3, 90. 

Ζδ^ν ΎΛζ κ' δ ί>7κβ νησον , et κ' ίβουλίτο. 
2δ Κΐ'/ίΙ'ίΟί jtteV, ταυτΛ τί^ί Ι1υ:ίης χοησ-αα-ης, του τε o^-uy- 
μ,ατος ίτταυσ-Άντο' κλι Άοτταγω , ίττιοντι cruv τω (ττ^ΰί- 
τω, άι^Λχ^ιτί (rOiccg Λυτούς ττα,ζί^οσα,ν, ηοΆν ot ij^ 
Τίη^ασ-ίίς οίαοϋντίς ύττίξ Άλίχ,α,ζνησ-σ-ου (Α,ίσ-ογαια)/' 
τοίσ-ι Όκύύς τι ^Α,ιλλοι Άνίττιτηοίον i<ri(r^cti , αύτοκτί Τ2 
καί τοΊ&ί τηφοίκοκτι , η Ιίξίίη TTJg ''Μψαίνις ττωγωνα. 
5 uiycLV 'icrxn. τ^ίς (τφι τούτο iyiviTO. ούτοι των τπξΐ 
Κ&,οίψ o'J'ό(Jωv μουνοι τε αντίσ-χον χοονον Άοττα,γω , 
ΚΛί ■^Γοηγ^.α.τα τταξίσ-χον ττλασ-τα , οοος τίίχισ-αντίς , 
τω oxjvofjLct {<ττι Αί^η. Thi§oi,(riig μ,ίν νυν χοο'^ω i^cti- 
ξί^'ή(ταν. Αυκιοι Si, ως (ς το ^ανύιον iriSiov ηλαιη iy6 
C ' Αοτταγος τον στρατον , υπίζιοντίς , kou ι^αχο^Λνοι 
Ιλίγοι ττςος ττολλ,ους» Ανίτας α,ττί^ίίκ,νυντο' ίσ•(τω^ντίς 

ηατη, si placuisset , insulam dederat Deus. 
■Qiio accepto responso , Ciiidii a fodiendo desliterej 
et Harpago cum exercitu advenienti ultro sese, nulla 
inita pugna, dediderunt. (176.) Fuere autem Pedti,- 
■senses , mediterranea super Halicarnassum habitan- 
tes: quibus quoties puhlice imminet aliquod incom- 
modum, sacerdos foemina Miuervae iiigentem eniit-• 
tit barbam ; quae res illis tribiis separatis temporibus 
pccidit. Hi soli ex omnibus Cariam habitantibus Har- 
pago aliquamdiu restitere , et plurimam illi mole- 
stiam creanint; quum montem, cui Lida nomeii, 
muro muniissent. Sed et hi haud multo post sunt ex- 
pugnali. (176.) Ljcii vero , ut in Xa η thiu/n cdiri- 
^ pum Harpagus proraovit exercituni, eductis copiis 
pugnam inierunt, pauci adveisus multos, et cgregia 
'virtutis specimina edidere. Sed praelio superati, et 

Ο 2 



212 HERODOTI HISTOR. I. 

(ii , KcCi κατίίληύίηίς ίς το α,στυ , (τυνηλκταν ίς την 
ακξοτΓολιν τας τί yvvuuccg κλι τα, τίκνα. κχι τα, "χ^Τι- S 
ίλ,α,τα, και τους οικ,ίτας και ίττίΐτα νττ'/ιψαν τψ ακ^ο- 
τΓολιν ττασ-αν ταυτψ καίισ-^αι. ταύτα Si ττοιγισ-αντίς 
και (τυνοΐΑ,οα-αντζς ορκους ^ίΐνους, υτηζίλύοντίς ατηύα- 
νον ττα^τις :ΐιανύιοι ι^αχομίΐοι. των Si νυν Αυκίούν φα- 
υ,ίνων ^αν^ίων ίΐναι , οι ττολλο) , ττλψ ογ^ωκοντα ι β 
ΙοΎΐίύύν , ίκτι ίττηλυ^ίς' αΐ cFe ογ^ωκοντα 'κττίαι α,ύται 
ίτυχον τψικαυτα ίκοημ,ίουσ-αι t και ούτω ττίξΐίγίνοντο. 
τψ y^v §'ή Ρ,ανύον ούτως ί(τγβ. ο Αοτταγος. τταξαττλη- 
(τιως oi και την ιχαυνον ε<Γ%ε. και ya^ ot ίχαυνιοι τους 
υκίους ifA,ifA,yj(ravTo τα ττλιω. 
\ηη Τα //έι' νυν κάτω της Άσ-ίης ' Αζτταγος dvacraTcc 
ίτΓοΊα' τα §ί αν ω αυτής t αυτός Κυξος, τταν ίύνος ΚΛ- 
TUCTT^i^ofiivos :, και ουοίν τταξίίις. τα {/,ίν νυν αυτίων 

ίη oppidiim corapulsl, congregatis ίη arcem uxori- 
i)iis liberisque et rebvis pretiosis et servis, ignem sub* 
iecerunt arci, ut tota concreniaretur. Hisfactis, diris 
iuramentis inviceni adstricti, egressisunt, et forti- 
ter pugnantes Xanthii omnes obierunt. Eorum Lycio- 
rum, qui nostra aetate Xanthios se esse pracdicant, 
advenae sunt plerique, exceplis octoginta familiis; 
qiiae faniiliae tunc tempoiis forle domo aberant, at- 
que ila superfuerunt. Xantho igiiur tali modo poli- 
tus Harpagus est. Simili \eiO ratione etiam Caiino 
est potilus ; nam et Caunii maiori ex parte Lycios 
Sunt imitati. 

(177.) Inferiorem igitur Aslam subegit Harpagus , 
superiora aiilem Asiae Cyrus ipse; singulos popu- 
los in potestateni suam ledigens, xiullumque praeter- 



< 



w. C L Ι ο. 3i3 

83, 19. 

ττλίού Trctpyjirofiiv' τα, ^ί οι ττΆζίο-χζ ττονον τ6 ■/τλίΐσ-τον t 

ν ■>> ' II-, ι ■> ι 

5 >ccci α,^ίΛττγιγητοτΛΤΛ έίττί, τούτων i7nf/,vri<rof^xi. 

KtJ^o? ίτηί τί τοί, τταντα, της ητηίξου v7ro%iioict ίττοι?]- iji^ 
s-cvTO , ^A(T(ruoioi(ri ίΐτίτίύίτο. Ύης ^^e Άσ-α-υ^ίί-ής ί<Γτι τΛ 
α,ίν κου KcCi clKKcl ττολίσ-μ,ατα ^iyctKcc ττολλΛ' το Si 
ονοΜ,Λστότατον κ,α) ίσ-χυζοτα,τον y κλ) ivuct <rCpi, N/vou 

5 αιΐΛίΓΓΛτΰυ γίνομ,ίννις , τα ΙάΛσ-ιλ-ήΐΛ κΆτζσ-ττικιι , ψ 
ΒΑΒΤΛΩΝ ίουσ-Λ τοίΛυτη όη τις. ττολις κ,ιίται ίν τη- 
§ίω υΛγα,λω J [Χίγαβος iovcrcc [^ίτωττον ίκαοΎον, u>cc(n 
Kcc) ίκα,τον (ττα^ίων, (ουαης τίτ^Λγωνου^ ούτοι (ττα^ιοί 
της ττίξίο^ου της ττολιος γίνονται (τυνατταντίς ογ§ω'ΛοντΛ 
χο και τίτξΛκοσ-ιοι. το y^v νυν ι^ίγαΰος τοσ-ουτον ίστι του 
ΰσ-τίος του 'βαβυλωνίου, ίκίκ,οσ-^^ητο Si ως ού^ίν άλλα 
τΓολισ-μ,α των η[^{ίς Ι^ι^ιν. τάφρος ^iv ■τΓςωτα, f,uv β α," 

mittens. Cuius res gesfas plerasqiie quidem sllculio 
nos praeleribimus: quae vcro plurinio ckri labore 
gessit, quacveprae caeteris maxinic siiiit memorabi- 
lia , eorum faciam mentionem. 

(178 ) UniA-erso conlinente inferioris Asiae pote- 
stati suae subiecto, Assjrios Gyuus adgressus est. 
Sunt autem Assyriae qiium aliae urbes insigries mulfae, 
iiim clarissima omnium et muuilissima, quae post 
Ninum eversam rcgia scdes crai, Bahylon ; cuius 
haec erat couditio. Siia \\\ ampla plauitie, formam 
habet qiiadrafam, cuius qr.odque latiis cenfuni ei vi- 
ginti sfadia metitur : ita tolius urbis circuitus conii- 
citur qiiadrijigenfoi-iiTTi ocloginta sradiorum. Haec 
aniplitudo cst iirbis Babyloniae. Exornata ycjo in- 
struclaque erat ita, υί nuila alia cuiiis ad nos noiilia 
pervenit. Staiim fossa cam circiimda} alla laiaquej 



214 HERODOTI HISTOR. I. 

πιχος ΤΓίντχιΚοντΛ f^iv 7ΓΥ\%ίθύν \ΟΛ(ΤίΑΥ[ίων iov το ίυ^ος^ 
flj/off Je> ^ιτικοσΊων πνιχίων. ο Si βΰ(,(ηλ>]ΐος ττ^χυς του 1 5 
lyQ αίτξίου ίΟΎΐ ττ'ήχίος μ.•ίζύύν τοκτί ^Λκτυλοισ-ι. Δέί ^η 
' fjLi TTfjcg τουτοιίΓΐ ίττι^οασ-ίΖί , ivot τε εκ της τοί^ξου η 
y>? a,vcti(ripccur/j , κλι το τίιχος οντινΛ τξοττον ifycttrro. 
ϋ()υσ•ίΓοντίς cl^cl την τα,^ζον^ ίττλίνοίυον την γην την ίΚ 
του οξυγΐΑ.οι,τΰς ίκ^ίοο^ίνην' ίλχχχτα,ντίς όί ττλίνύους 5 
ιΚΛνΛς, ωτττηα-Λν αυτας ίν ΚΛ^Α,ινοκη. fXiTct, όί, τελ- 
^α,τί xoiuf^ivoi α,ζτ^Λλτω θ^ε^^ί^ , iccti Λα τξίηκQvτcί, 
^ofxcijv ττλίν^ου τα,^σ-ους ΚΛλΛ(Λων ^ίΛζττοίβΛζοντζς, ΐόίΐ- 
Ιϋΐ>£ΐν τΓ^ωτΛ fjuiv της τα,φξου τα, χε/λεα' §ίυτίζΛ Si , 
αντο το τίιχος τον Λυτον τξοττον. ίττανω σε του τίΐχίος ίο 
TTci^cc τα, ισχατα^ οίΧ,ηίΑ,α,τα ΐΑ,ουνοκωλα idiif/^av, τε- 
T^af^i^civa ίς άλληλα το fA^icrov σε των οικη^^ατων ίλι- 

et aqiia iiumquam ηοη rcpleta : dein murus , cuius 
lalitudo quinquaginta ciibitorum regioruni cst, alti- 
tiiudo ducentorum cubitorum. Est aiitem cubitus re- 
giiis maior vulgari tribus digitis. (179.) Oporlet me 
vero ad haec declarare , qiiem in usum insumta sit 
ferra e fossa cgesta, et raurus iile quo pacto fucrit 
coufeclus. Ut ibssani fodiebant, ila simul terram e 
fossa egpslarn formabant in laleres : ufque laterum 
probabilem numcrum duxeranl, i(a eos in fornacibus 
coquebant. Tum loco calcis asplialLo calida ufentes, 
ct fricesimo cuique laterum oidini arundinum alas 
intcrstipanies, primum labia coustruxerunt fossae, 
deinde ipsum murum eodem modo. Supcr muro vero 
in utriusque lateris ora, contiguas aedificarunt do- 
munculas, sibi inviceni obversas ; medium autem 



w. C L Ι ο. 2i5 

8^, 4S. 

TTov τίβςίτΓττω τηξκλασ-ίν. ττυλαι οί (νίΟΎοίσι τπξΐ'ζ του 
τίίχίΰς ίκατον, χα,λκίΛΐ τταιτΛΐ' κ,α) σταύ/Λοί τε Kcci 

ι5 υτΓί^ρυζΟ. αχταυτως. ίΟΎΐ όί αλΛη ττολις ατηχουσ-ίξ, 
ο'Λτω YifJLi^iouv oSov ccTTO Βαβυλώνας' Ις ουνο^Α^ α,ύτ^. 
tv^u. ιιττί ττοταμ^ος ου ι^ίγας ϊς και τω ττοταμ,ω το 
ohvof^cc' ίσ-βαλΜι Jfc ούτος (ς τον Έ^ύφξητψ ττοτα,ΐΑ,ον 
το οίίΒξον. ούτος ων ο \.ς ττοτΛ^ος , cLfxci τω υοατι 

2ο Β'ξθ[Α,βους οί(τθΛλτου ctvciSii^ol ττολλους' ίνύίν yj αίτ^αλ- 
τος ίς το iv Βαβυλωνι τίίχος ίκοΐλίσ-^η. Ύιτζίχκττα 1 8ο 
fjbiv νυν 'η Βα,βυλων τξοττω τοιω§ί. ίστι L• §υο OcL^cna, 
της ΤΓολιος' το γα^ f/.i(rov αύτης ττοτα^,ος Sti^yUi τω 
6υνο[ΧΛ ίστι Ευφ^;;τ;?ί. μίί Si ε| Άομ,ίνίων , ίων /λ6- 
5 y^f, KCU βα,ύυς» κα) ταχύς' i'^ki Si ούτος ίς την Έου- 
Β'ξψ Β'αλαο'ΰ-αν. το ών Syi τΐίχος ίκατίζον τους αγκω^ 
νας ίς τον ττοτα^Α,ον ίληλαταί. το οί α,ττο τούτου, αι 

spatium tantum reliquerunt, υί circumagi quadri- 
gae possent. In muro circumcirca centum sunt por- 
tae, aencae onines; et postes etiam , et superiora li- 
mina, iiidem ex aere• Est aulem aliud oppidum, ocio 
dierum itinere distans a Babylone, cui nomen Is. 
Ibi fluvius est, non magnus, cui et ipsi Is nomen, 
qui in Euijliratem undam suam infundit. Hic igitur 
Is fluvius simul cum unda sua coraplures edit gru- 
mos asphalti: unde ad aedificandum murum Babylo- 
nis aspballus devecta est. (i8o.) Tali igitur uiodo 
niunita Babylon est. Sunt auiem duae urbis regio- 
nes: mediam eiiim perfluit et in duas partes di\idit 
flumen, cui iiomen Euphrates. Is ex Armenia fluit 
amplus et alius alque rapidus ; exonerat se aulem in 
Ery thraeum marc. Murus igitur utrimque brachia ad 



2ΐ6 HERODOTI HISTOR. Ι. 

ιΤΓίκα,μ,ΤΓΛΐ Trct^ct χαΑος ίκατίρον του TroTctfxov , ctifxct' 

ΐΓΐη TTAiV^Jcov oTTTtCiuv TToioxTiivii. το οί, Λίττυ αυτό, ίον 

ττληξίς οΐκί^ων τοιοοο^ων τί και τίτζωξοΟων y καταί- ίο 

τίτίΑ,ητΛΐ τας ό^ους Ί^ίία,ς , τας τί αλλάς , κλ) τα,ς 

ITTiKa^cnctg τας ίττι τον ττοται^,ον ίχουιΤΆς. κατά όη ων 

ίκΛζττψ caov ίν τ^ ctly^ounrj τ^ ττΛ^α τον ττοτα^^ν ττυ- 

λίόίς iTri^cuv, οοΊΛί ττίζ» ccl λαυοαι, τοταυταί d^t^f^ov. 

^(ΓΛν §ί Kca αύται χαλκ,ιαι^ φίξουσ-αι κα) αύται ίς ι δ 

ΐ8ι οίύτον τον ττοταΐΑ,όν. TouVo ^lv ^η το τίίχος 3-ωξ'ήζ 

ί(ΓΓί. ίτίξον Si itrcukv τίίχος ττίοι^ίϊ, ου ττολλω τιω 

d(r(iivi<m^ov του ίτίξου τίίχίος > στίΐνοτίζον Si. Έν §ί 

cpa^crii ίκατίοω της ττολιος τίτϋχίΰ-το ίν (Ζί<Γω ίν τω ■ 

tjiv τα βασ-ιλ'ήϊα» ττίξΐβολω (/.ιγάλω τί >cai Ισ-χυξω' 5 

CLXXXI. 5. ϋίν. iUv. unus cod, ms^ /ΛΪν cofrigunt viri docti, 
Foteras et h τω h] suspicari, 

flumen iisque ducta habef : inde inflcxa procedit 
iiirimqiie maceria ex coctili latere, quac ufriqiie .flu- 
minis labio praetenditur. Urbs ipsa domibus replofa 
est trium aut qiiatuor labiilatorum; per eaniqiic du- 
clae suiit viae ad lineam directae, quum aliae, tuni 
cae qiiae e transverso ad flumen perlinent. Ad quam- 
que harum viarum aperfae sunt >n maceiia iuxta flu- 
men decurrente porfae minorcs, ioiidem iiumcro quot 
viae sunt: alque etiam hae portae cx acre sunt, per 
>. quas ad ipsum flumen transitur. ( Joi .) INIurus quem 
dixi, robur praecipuum mnnimcnti cst: circumdu- 
ctus est autem inferius alius murus, haud multo in- 
iirmior aIicro,sed aiigustior. In raedio aiiiem ulriiis- 
que regionis , in qiias urbs diA-iditur, exstrucla craf, 
in altera quidem regia aula, vasto circuitu validoque; 



\ν. C L Ι ο. 217 

83, 7θ. 

iv Si. τω ίτίξύΰ, Δίδ? Β"/7λου ίξον χαλκ,οττυλα'; y κ,Λΐ ις 
ίμ,ί τούτο Ιτι, ίον , Svo (ττΛ^ίων ττΑντη , Ιον τίτξΛγω- 
νον. iv μ,ίσ-ω Si. του Ιξου ττνογος στίΡίος o]a.ooof^riTc(,i , 
(TTctSiov Kcii το μΥι'Λος icoLi το ιύοος' κ,α) i7r) τούτω τω 

10 ττΰ^γω άλλος ττυςγος ίττίβιβ-ήκι, κλ) ίτίοος (/.αλΛ ίττι 
τούτω, ί^Ιχοις ου οκτώ ττυ^^γων- Ανα,βα,ιτίς Si (ς α,υ- 
τους ίξ^ω^ΐίν κ,υκλω ττε^ι τταηας τους ττυ^γους ίχουσ-Λ 
'7Γί7Γ0ΐ,ν\τΑί. fAi<rcvni οί κ,ου τγ<ς ctvctpcc(rioc , ίσ-τι κλτλ- 
γωγ'ή τί Kcci 3'ωκ.οι ΰίι^οττα,υίττη^ίοι , ίν τοκη κΛτίζοντίζ 

1 5 ΛίχτταΰοντΛί οΐ ανοίβαίνοντίς. iv Si τίύ τίλίυταίω "η-υ^- 
γω νηος ίτησ-τί μ^ζγο^ς' ίν ^ί τω νήω κ,λίνη [Μγαλη 
ΚίίτΆΐ ευ ίο-τζω^ίνη, )ccti οι τξα,ττίζα, ττΛξακ,ίίται χου- 
σΊη. ουγα,λίΑ,Λ Si ουκ, ίνι oorhv αυτού ι ίνίοξυμ,ίνο)/' ούοί 
νυκτΆ ουόίΐς ιναυλι<^ίτΛί αήξωττων , οτι fA^vj γυνή μ,ουνή 

ιοτω)ΐ ίττιχωζίωνί την olv ο σίος ίλητΛΐ ίκ ττασίων, ως 

in altera , lovis Beli lemplum acneis portis instru- 
ctum, quod nunc ctiam superest, duo stadia quaqua- 
Aersum meliens, forma qiiadrala. Huius in iempli 
medio furris solida exstructa est, unum sladium tam 
- iu longitudinera qmjm iu laliiiidinem palcns: et su- 
per hac turri erecfa est alia, iterumquc siiper hac alia 
ad octo turres numero. Hac turres coiiscendunlur ex- 
trinsecus, Tia circum omnes sursiim ducente: in me- 
dio vero adscensu divcrsorium est, et sellae in qiii- 
bus residentes requiescere possint qui adsceudunt. 
Extremae turri tcraplum superstructuni est amplum: 
quo in femplo slratus lectiis magnus, iuxtaq'ue euni 
adposita mensa aurea. Imago autern aut statua nulla 
incst, neque pernoctat ibi quisquam moi-falium, 
praeter upam muUerum ex indigenis, quamcumque 



2ΐ8 HERODOTI HISTOR. Ι. 

λίγου<η οι ^Λλ'^α,ιοι , ίο'.τίς Ι^ας τούτου του ^ioij. 
182 Φλ(γι rji cl αύνο) ούτοι i (μ,οι f^iv ου ττιαττοί λίγοντις, 
τον Stiov ctvTCV φοιτα,ν τε ίς τον vyjqv , χ,χι cliMTrccjiirucct 
ίτΓΐ της κλίν>ις i ,κ,ΛΤΛΤΓίζ ίν (c)■/]βyiσ■ι τ^(η Αίγστττίι^ίΓΐ 
ΚΛτΛ τον α,υτον τοοττον, ως λίγουαι οι Άιγυτττιοι Kcti 
yoLo ^η ίΚίί^ι KoijyCOLTcti iv τω του Δ<ο? του (Βηβα,ιιος 5 
γυνή' άι^ΟοηξΛΐ Si ctOTcti AiyoyroLi dvS^cuV ovSctf^ouV 
ίς ο^ΐΊλίψ Οοιτοίν' κ,Λΐ ΚΛτα,της ίν ΥίΛταξοκτι της Λυ- 

χ,ιης vj ττρο/χα,ντις του <Τίου , ίττίαν γίνητΛΐ ου ya,^ ων 

■. ■ ■> ι ' ν . ' ^ f "> ' / -7 

ciiii ζο-τι χοη/ττηοιον αυτοοι ίττίΜ/ ot γίνηται, τοτί ων , 

jS?y σ-υγκΆτα,κληιίται τα>ς νύκ,τΑς ί<Γω ίν τω νηω. Εστί 

οί του ίν ΈχβυλΜνι Ιοου ΚΛΪ Λ^^λος ΚΛτω νηος' Ινύα» 

α,γαλμ,Λ fjuiycc του Ιλιος ivi κ^τη^^ίνον χουσίον y kcu 

^ ' ο U ι ' ' ^ \ /Ο ' 

01 τξΛΤΓίζα, μεγάλη τταοΛκιιται χρυ<πη , κ,Λΐ το (ΟΛ- 
3-^ον οΐ κα) ο S -ξονος χουοΊος ίστι' Kcti^ ως ίλίγον οι 5 
jLctAoccioi , τάλαντων οκτΛκ,οτίων χo'Jσ•ίoυ ττίττοίητα,ι 

ex oiuiuhiis selegerit (leiis, iit Chaldaei aiuni, qui 
siiiit huius dei saccrdotcs. (182.) Narranl aiilem 
iideni, quod mihi quidem iion persuadent, veritifare 
hunc deum in istud templum , et in lecto illo qiiies- 
cei'C, siciit Thebis Aci^ypfiis fit eodcni mcdo, iit Ae» 
gyplii narrant, nani ct ibi in lovis Thebani templo 
decumbit mulier : uirumque autcm haruni cum nullo 
AUro aiunt halicre coiisiietudinem. Similc insfiliifum 
Palaris iii Lycia ol)(iiict, quaudo ibi fatidica Dci sa- 
cerdos est; nec cnini consfanter ibi est oraculiim: 
quod si est, lunc qualibet noctc cu rn deo illa ia 
templo includitur. (i83») Est autcm iri Baljylouico 
ietnplo alia etiam aedes inferne : ubi magnum est 
simjlacium loviij sedeniis, ciii meiisa adposifa aurea, 
el scabellum et sella ex auro : omnia, ut narraverunt 



\ν. C L Ι ο. 21Q 

«6, 6. ^ 

τΛυτΛ. I|<w (^£ του ηιου , βω^Λος itTTi χξυσ-ίος. ίση S'i 
κΛί άλλος βω^Λ,ος /ι/,ίγΛς , οττου Β'υίτα,ι jct τίλΐΛ των 
ΤΓΡοβΰίτων. ίΤΓΐ ycL^ του χξυα-ίου βω/Λου ουκ, i^i(m 

loS-uuVi Ότι ι^η γαλΰΐύφΛ [Λ,ουνΛ, (ττ) Si του ι^ιζονος 
βωαου κοά καταγίζονοΊ λιβοίνωτου χίλΐΛ τΛλΛντΛ^ 
ίτίος ικΛ(ττου οι Λ^αλοΛίοι , τοτι ιττίΛν την ο(>τψ cLycu- 
(Γΐ τω <τίω τούτω, ην οι gj/ τω Tifjcivii τούτω ίτι τον 
χοονον (κίίνον κ,Λΐ οίνϋ^ια,ς §υω^ίκΛ ττηχίων , χξυσ-ζος^ 

ib σΠξίος. ίγω f^iv f^iv ουκ ίΐόον τα όί λ^γίται υττο 
^αλ^αίων , ταύτα λίγω. τούτω τω dvSpiavTi Αα^ίιος 
uiv ο 'Ύα-τα(Γ7Τίΰς ίττιβουλίυσ-ας , ουκ Ιτολμ,Υια λα- 
βιίν' Ξίξ'Ι'?? ^έ ο Ααξίίου \λαβί, και τον ΐζία αττί- 
KTiiviy α7Γα'/οξίυο\τα μ^η κιναιν τον ανάοιαντα. το fJLiv 

2ο ^η Ιξον τούτο ούτω κίκοσ-(χ>ητο, ίστι σε και 'iSia αναύη^ 

ι *" 

fjLaTct τΓολλα. 

Chaldaei, ex octingentis auri talenfis confecia. Exira 
templum vero altare est aureum: estque praeterea alia 
ara ingens, uhi iustae aetatis mactantur Yictimae; 
nara ad auream illam aram non nisi lactenies macia- 
re pecudes fas est. In maiore ara Ycro adolent etiarti 
singulis annis Chaldaei mille tliuris ialenla , qiio 
terapore festos dies huic deo agunt. Erat autem illa 
adhuc aefale in eodem templo stalua solida ex auro, 
duodecim cubitorum : qiiam cgo quidem non λ idi , 
refero autem quae a Chaldaeis narrantur. Huic sta- 
tuae insidiatus Daiius, Hystaspis iilius, non iamen 
ausus est eam auferre: Xerxes vero abslulit, occiso 
sacerdote, qui, ut statuam loco moveret, conaius 
erat prohibere. Atque ita quidem exornatum illud 
templura crai : exstant vero in eodem coraplura 
etiam. privala donaria. 



220 HERODOTI HISTOR. I. 

184 iyj? oi DctQuAoo\>og ταύτης ττολΛο) fxiv κου κλ) ccA- 
λοι ίγινοντο βασιλείς , των iv το1(η ' λσ-σ-υοίοισ-ι λογοίΟΊ 
μ,νν,ΐχψ τΓοιηα-ομ,Λΐ^ α τα ταχίοί, τί i7nKo<T[xyj(rccv κλι 
ΤΛ ΐξΛ ίν οί ση ΚΛί γυνΛΐκίς όνο. η f^civ τΓξοτ^ξον ct^ 
^a/rct, της υσπζον yivir^a-i τηντί ττοοτίξον γινο^ινη, τ^ 5 
OOVOfXd vi'j ^ί/Α,ίξχ^ις. α,υτη μ,ιν αττί^^ί^Λτο χ^)ΐ^ΰίτΛ 
dvcc το τΓίοίον icnct α,ιιο^ητΛ' ττ^οτίοον Si ic^hi ο ττο- 

ΐ85 τΛμ,ος ά,να, το yrzStov ττα,ν ττίλαγίζαν. Ή Jfe ^η Siu- 
τίξον yivofxivT] ταύτης βοία-ίλίΐα , τ^ oivofx,a, ην Ν<'τα>- 
κ,οίς J ( αυτή oi συνιτωτιοη γί-νο^Λνη της ττξοτίοον α^ζο- 
(της,) τούτο f^iVy ιχνημοσ-υνα ίλιττίτο τα ίγω αττηγη- 
cof^ai' τούτο r^t, την ι^Ιη'^ων om<ra αοχ^ην μΛγαλην τε δ 
κα) ουκ άτοζμ,ίζου(7αν J άλλα τί αοαιοημ,ίνα αα-τια 
αντοΙοΊ, iv t^i §η και την ΝΓιόκ, 7ΓΡθί(^υλα'ζατο ocrct, 
ίουνατο ^ζαλίίττα. ΤΙοωτα fxiv τον Εύ^^οητην ττοτα^^ον» 

(184.) Bahylonis Iiuius quum raulli alii fiierant 
jRegeSj qni et uihem ct tenipla exornarunt, quoruiu 
iwAssyriariitn j^eruvi Historia faciam nienlionem: 
tum iu his ctiam diiae mulieres. Harumilla, qiiae 
prior rcgiiavit , poslcriorem quiiiqiie geneialioMihus 
antecessit, cui nomeii fuit Seniiramis ; quae aggcres 
per planidera excitavit spectatu dignos, qinim anfea 
fluvius pcr iiuiversum campum solidis esset rcsfagna- 
re. (i85•) Aliera, qiiae posl hanc rcgiiavit, iioini- 
ne Nitocris , qiiae priori fuit infelligentior, parlim 
nionumcnta reli({uit, quae comnicmorabo ; parfim, 
qi!um JMcdoruni impciium anipliini videret, nec 
ageiis quietem , qiiod et alia raul(a oppida ab illis 
capfa esseiil, ct iii liis Mnus, praenuinivit sc adver- 
sus iiios qiiani maxime potuit. Piimum quidcm Eu- 



w. C L Ι Ο. aar 

«7,34. 

hicvTcc ττςοΠξον ώυν , ος σ-ψι όια, τ'/ις τολιος /^,ίσ-ης pg€i, 

10 τ-βυτο;/, Λΐ'ωσεί' όιω^υχας οξυζΛΟΌί. » ούτω ύη τι ίττοιησ-ί 
ff -κολιον, ύύΟΎί. S'/j τξ)ς ίς των τίνα ϋωμ^ίων των iv τ^ 
AoO-voiri ctTTiKVitTcii ρίων. τν, όί κω/α^νι ουνομ,Λ ίσ-τι, ίς 
τψ ατΓίκνίίτΛΐ ο Έ.ύΦξ•/ιτν,ς, Άζι^ίξΐκχ,Λ. κά) ννν oi uv 
κοαίζωνται οίττο Trja-^i της Β'ΆλΛ(Γα"/ις ίς Βαβυλώνα, , 

1 5 )ίΛΤΛ7Γλίοντίς ίς τον Έ^ύφ^ψψ ττοτΛμ^ον , τ^^ τδ (ς τψ 
αυτψ τΛυτψ κω^ψ ττΛοοι,γινοντα,ι , κ,α,ι ιν τξκτι 7\fjii- 
ρ•^(η. τούτο f /Λν ^η τοιούτο ίΤΓοίηίΠ. 2ί.ω(Α.Λ §ί ττΛ^ί- 
χώ)σ"ε ττα^ ίκατίοον του τΓοτα,μ,ου το %ΐιΑος , Λζ^ιον 
Β-ωυ^^Λτος , /Μγαύος zcti νΐ^/ος otrov τι ισ-τι. κα,τυττίξΗ 

20 Si ΤΓοΧί'Μ Ιβαβυλωνος ωξυίτσ^ ίλυτρον λίμ,ν^, ολίγον τί 
ΤΓΛΟΛΤίΐνουσ-Λ αττο του ττοτΛ^ου ^ [όα,'ύος f^iv ίς το υόωο 
αίΐ θζυ(Γ(ΓουιΤΛ, ίυ^ος όί το ττίριμ,ίτρον αυτού ττοΐίυα-α, 
iiKoci Τί KcCi τίτζΛκοΰ-ίων στί^ίων' τον Si οζυαοτόι^ίνον 

phratem fluvium, qui Babylonem perfluit, quum an- 
fea recto cursu fluxisiet, hunc illa , fossis superne 
ductis, ita toituosum leddidit, ut ter in suo cursu ad 
quempiam Assyriae vicum pervenlat. Ardericca vici 
nomen cst, ad quem ita Euphrates accedit. Et nunc, 
qui ab hoc nostro mari Babylonem piOficiscuntur, 
quum Euphrate fluvio versus illam descendunt, ter 
^d eumdem vicum accedunt, et quidem tiibus dein- 
ceps diebus. Hoc tale ab illa efFectum est. Praeterea 
aggerem ad utramque fluvii ripam adgessit miratu 
dignum , quum latiludiuis caussa , tum aititudinis. 
Longe vero supra Babylonem alveum efFodit reci- 
piendo lacui , noniiihil deflectens a ilumine ; et in 
altitudiiiem quidcni ubique fodit usque dum aqua 
«caturket , in ampliixidinera vero circuitMra alveii 



222 HERODOTI HISTOR. Ι. 

%ου)> ίκ τούτου του ο^υγ^α,τος α,νΛίσ-ίι/,ου ttaqcl τα. χϋ- 
λεα του ττοτα-ι^ου ττα^α,γβ.ουσ'ο^. ίττίί τί Si οι ωρυκτο, ^β 
λίύους αγΛγ:[Μν7ΐ , κ^ητη^Λ κύκλω τπξΊ αυτψ ηλαα. 
'Ryroiii. ^ί cif^^cTi^ct τα,υτα, , τον τί ττοτΛμ,ον (τκολιον , 
ΚΆΐ το οουγιχΛ τταν tAog ως ο τί TroTUf^og (ό^αόυ- 
τίοος ίΐη , TrifJi Kcc^TroLg ττολΑΛς αγνυ(Λίνος , Kcct οι 
ττλοΰ. ίωσ-ι (τκολίοι ίς τψ ^ο,βυλωνΛ' ίκ τί των ττλοων 3ο 
ίΚ^ίκητΛΐ TTipioSog της λίμνης μΛκοη. κατά τούτο Si 
ίΐογαζίτο τ•ής χωοης τ^ at τί ίσ-βολΰά ησ-αν , kcu τα, 
σύντομοι ττίς ίκ '^\τ,οων οοου , 'ίνα. μη ίττιμίσ-'/ίμίνοι οΐ 
ΐ86 Μίί^οι ίκμαν^ανοίίν αυτής τα ττβηγματα. Ύαυτα μιν 
ivj ίΚ βαύίος 7Γί'ηίβα?^ίτο' τοιψ^ί οί ε'Ι αύτων ττα^ίν- 
^ηκψ ίττοιησατο. Ύης ττολιος ίουσ-ης §υο φαριπων , 

fecit quadringenforuin et viginti stadiorum : terrairi. 
autem ex fossa egestam insumsit in aggcres iuxta ri- 
pam fluvii iaciendos. Tum, absoluto eiForliendi la- 
bore, advectis lapidibus, lotum alveiim circumcirca 
crepidine munivit. Duo autem ista opcra fecit, flu- 
men tortuosum, et ex effosso alveo lacunam, hoc 
consilio, iit lenllor llucret flumen , miiltis flcxibus fra- 
cio illius impetu , utque flexuosa iicret navigalio , aut, 
si navibus Λ^ΙΙεηΙ exscendere hosfes , excipcret illos 
longiis circa lacunam anfractus. Ab ea aulem part^ 
terrae Babyloniac fecit baec Nitocris, qua erat ex 
Media introitus et iter brevissimum ; ne Medi se&e 
ingerentes, res ipsius specularcntur. ( 186 ) Has igi- 
tur muniliones illa cx profundo sibi circumdedit : qui- 
bus tale quoddam corollarium, alteri instituto veluti 
mediiim interpoiiens, adiecit. Quvim in duas rcgio- 
nes diAdsa urbs essetj quaium inedium iluvius obti- 



W. € L Ι Ο. 223 

του Si TTorctiJiov y.icrov Ιχοντος , Ιττ) των ττξοτίζον βα^ 
δίΓίλξων οκύύς τις εσελοί εκ του ίτίζου φα^α-ίος ίς του- 
τίξον ^ίοί,βψΛί , χοψ ττλοίω Sιciβcιίvuv. κα) ψ , ως iycu 
^OKiuu , οχληζον τούτο" Λυτή όί. κα) τούτο ττξού^ί. ίττζί 
re ya.{i ωςυ^σ-ί-το ίλυτςον τη Aiy.vy], {Α,νήΐ/,οα-υνον Tooi 
άλλο ΛΤΓο του Λυτού ί^/ου ίλίπίτο. ίΤΆ^Α-νίτο λίύους 

10 ττΐξΐ^ηκίας' ως Si οΐ ηα-Λν οΐ ?J^oi iTo7fA,oi , κ.οίϊ το 
^ωζίον οοωζνκτο , iKToi^j^cia^ του ττοτΛμ,ου το ραϋξον 
TTctv ίς το ω^υ(Τ<η χωοιον ίν τω ίΤΓΐ/Α,ττλατο τούτο, ιν 
τούτω α,7η^*]ξΛ(Τ^Λ,ίνου του ΰί^χ^αίου ρα'^ξου , τούτο μίν, 
τα, χείλδΛ του ττοτΆΐΛ,ου κλτλ την ττολίν κ,α,ι τοί-ς 'λλ- 

1 5 τΑβαΰ-ιας , τΛς ίκ των ττυλί^ων ίς τον TroTafJuov φε^υ^ 
(ΓΛς > ανοΐ'Λο^ο^'Ί<Γΐ ττλίν^οίτί ottt^^iti , κ,ατΛ τον α,ΰτον 
λογον τω τίίχιι τούτο όί , κλτλ {Χί<τψ κου μ,αλίίττΛ 
τψ ττολίν i τοίίτι λίύαιτι f τους ω^υ'ζ,Λτο, οΙκο^ο[^ιιγί^υ- 

nebat; superiorum regurfi aetatey quoties ex iina re- 
gione in alteram veliet aliquis transire, navigio erat 
transeundurn. Ouod quiim , ut equidem exislimo, 
csset molestum, illa liuic rei providit. Ut enini al- 
veum stagno recipiendo efFodit, siraul aliud hoc mo- 
numentum eiusdem operis reliquit. Lapides caeden- 
dos curavii permagnos : qui poslquara fuere paraii, 
effbssusque locus fuit quem dixi, in liunc ipsiun ciFos- 
sum locura cursum omnem fluminis avertit; qui locus 
ut impiebatur, ita vetus flumiuis alveus exsiccabatur. 
Igitur per id tempus partim fluvii labia, qua is per 
urbera decurrii, ac descensus qui ex minoribiis por- 
tis ad flumeri ducunt, coctis lateribus eodem modo, 
quo murus strr.cfus erat , exaedificavit : parfim , in 
fD^aik fere urbe, ex lapidibus, quos exscindi iusse- 



224 HERODOTI HISTOR. L 

οΆν i Siovtrct, τους ?J^ovg (Τίο'/Ίυω τε χ,Λΐ μ^λίβ^ω. ίττΐ" 
TUveo-Ki οί. ίΤΓ αυτψ y οκ^)ς y.iv yif^i^ri ytvoiTo, ξυλΛ 20 
τίτξΟ,γύύνΛ , ίτΓ ών τψ ^ιαβασΊν ίττοΐίυντο οι Ba/3t;- 
λωνίοί τας σε νύκτας τα. tvAct ταυτΛ ατταίξίο-κον , 
τουόί ίινίΚΛ , ινα, μ,η οΐΆ•^οιτίοντίς τας νυκτα,ς ιολίττ- 
τοίίν ΤΓΛο (χ,ΚΚν\Χων. ως <ίε το τε ο^υχίέν Χίμνν\ ττληοχις 
ίγίγονίί υτΓο τον ττοτΆ/^ου ^ Kcti τα ττίοι τψ γίΖυρα,ν 2ο 
ΕκεκοίΤ^ί^το , τον Άυφξητψ ττοτΛί^ον ίς τα αρχαία ρεε- 
S -ςαίκ της λί^λ^νης ί^αγαγι' κα) ούτω το ο^υχίει/, ίλος 
yivof^ivcVi tg οίον ίόοκ,ζί γιγονιναι , και τοκτί ττολιη- 
loy τ^''^^ γίΖ^νρα ην κατίσκιναοΊΜνη. ri ο αυτή αυτή 
βασ-ίλίΐα και αττατνν τοιην^ι τίνα ίμ,ηχαντ,σ-ατο. 'Τττε^ 
των μάλιστα λίωΟοοων ττυλιων "tov αα~τίος τα^ον 
ίωυτνι κατίσ'Κίυα/τατο μιτιωοον ίττιττολης αυτίων των 
ττυλίων. iviKoKct/^i Si ίς τον τα^ον γράμματα λε- 5 

rat, pontem aediricavit, fcrro ct plumbo lapides vin- 
ciens. Eo supeipoute inlerdiu qiiotidie tigna quadra- 
ta iiitendebantur, quibus transirent Babylonii ; noclii 
vero tollehanlur haec ligna, ea caussa, ne per no- 
cleni ex aliera urbis regione in alteram Iranseuntes 
furta cxercerent. Postquain fossa lacus fuerat facius 
aqua fluminisreplelus, perfcctusque pons fuerat; tuni 
deinde Euphrates fluvius in pnstinum alveum iterum 
' est derivatiis: atque ifa , qiiuni eiFossus locus palus 
fieret, commode hoc reclcquc factum visum est, et 
civibus pons erat exslructus. (187.) Eadem regiria 
dolum etiani quempiam iiiachiuala est buiusmodi. 
Super porta urbis celcbcrrima sepulcrura exstruisibi 
iussit sublime, iii summo ipsius portae. Ei sepulcro 
inscriptioiieni incidi cuiavit iu bauc seutentiam ; Si 



νν. C L Ι ο. 225 

88 , 9''• 

γοντΛ TctSi' ΤΩΝ ΤΙΣ ΈμΕΤ ΥςΤΕΡΟΝ ΓΙΝΟΜΕ- 
ΝΩΝ ΒΑΒΤΛΩΝΟΣ ΒΑΣΜΕΩΝ , ΉΝ ΣΠΑΝ1ΣΗ< ΧΡΗ- 
ΙνΙΑΤΩΝ, ΆνΟΙΞΑΣ ΤΟΝ ΤΑΦΟΝ, ΛΑΒΕΤΩ ΌΚΟΣΑ 
ΒΟΤΑΕΤΑΙ ΧΡΗΜΑΤΑ. ΜΗ ΜΕΝΤΟΙ ΓΕ ΜΗ ΣΠΑΝΙ- 

10 Σ.^ ΓΕ , Άλλως ΆΝοίΞΗί. Ότ γαρ Άμεινον. 

Ούτος ο TciQog ψ ακίνητος, (^ίχοι ου ig ^cc^uov ττί- 
ξίηλύί η βΆσ•ιλ*]'ιη. Δα^ε/ω Si Kcu hwov iooKii uvcu 
rwi τΤυλνίΟΊ rctvrniri μ,νι^ίν χοίίσ-ύαι' kou χργίμ,α,των 
χ,ίΐΙ^ινων , icctt αύτων των χί^ημ^Λτων ίττίκαλιο μίνων , 

xh μη ου λαβίιν αντα. τ^οί <^6 ττνλνκη ταυτι^σΊ οΰοίν 
2χοατο, ToiJi^i iiviKct, οτί υτπξ κίΟΛλης οι ίγίνίτο ο 
νζκξος ^ΐίζίλΛυνοντι. ανοίζας Si τον τΛφον, iv^i xoyi^ct- 
ΤΛ μιν ου , τον Si νίκζον , κα) γ^α,μμΛΤΑ λίγοντα τοωί' 
Έΐ ΜΗ 'άπληστος ΤΕ ΈαΣ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙ- 

20ΣΧΡ0ΚΕΡΔΗΣ, Οτ'κ Άν ΝΕΚΡΩΝ ΘΗΚΑΣ 'ΑΝΕΩ<- 

QUIS EORUM, QUI POST ΜΕ REGES ERUNT BaBYLONIS, 
PECUNIA INDIGUERIT, APERIAT HOC SEPULCRUM, ΕΤ 
SUMAT QUANTUM VOLUERIT PECUNIAE. Ατ , NISI AD- 
aiODUM INDIGUERIT, UTIQUE NON APERIAT. NeC 

ENiM iD iLLi PROFUERiT. Hoc sepulciuni iiitactuin 
stetit, donec regnum adDarium pervenit. Dario vero 
indigna res esse vicjebalur, hac porta non uti, el pe- 
cuniam q«ae ibi deposita esset, atque etiam ipsain- 
vitaret, non auferre. Porta liac autem noii iiteba- 
tur eo, quod per illam transeunti cadaver capiti ini- 
mineret. Igitur aperiiit sepulcrum : at pecuniam qui- 
dem reperit nullam, sed cadaver, et aliam inscriptio- 
nem, in hanc sententiara : Nisi insatiabilis esses 

Εϊ TURPI LUCRO INHIAJMS, DEFUNCTORUM LOCULOS 

Herod.T.L P.L Ρ 



226 HERODOTI HISTOR. I. 

ΓΕΣ> Αυτή ^iv νυν η βΛαΊλϋΛ, τοίΛυτη τις λίγζται 
γίνκΓύΰίί. 

ΐ88 Ό Si ^η Κυ^οί sVi τΛυτΥΐς ττίς γυναικός τον TroCiSa, 
ίαττ^ατίυίτο , ιγρντΛ τε του στατικός του ιωυτου τουνοι^Λ 
Λ.<χ.βυνητου κα) τψ Άσ-σ-υξίων Αοχψ. 'Σ.τζΛτίυίται rh 
Sri βα,α-ιλίυς ο //,ίγας κα< (τιτΊοκτι ίύ ία-χ,ίυΛσ'μίνοισ'ί 
ί| ο'ίκου , ΚΛί τΓξοβατοκη' κλι οη κλ) υ§ωρ α,ττο του 5 

0Λ(Γ7Γΐω ΤΓΟΤΛ^Α,ου ctfA.cc ayiTcti του τγλ^λ 2^ουα•α, 
κοντός, του (χουνου ττίνιι βαοΊλίυς , κλ) οίλλου οΰ(^ίνος 
TTQTOLf^oxJ. τούτου ύί του jLoctirTriCiu του υ^α/τος ΛΡτεψ)/- 
fjiivov •πολλά) kcc^tcc ccfxu^cii τίτζοίκυαλοι yjfjLioviictiy κο- 
Ι^ιζουσ-αι ιν οί,γγαοισι αογυξίοΐδΊ, ίττοντα,ι οττη αν ίλα,υ- ιβ 

iBq •'^'^* ίκαστοτί. Έτηί τε ^ί ο ϋίυζος ποοίυο/Α,ίνος έτη 
τψ ^α,βυλωνα, iyivijo ίττΊ Υυν^^^ ττοται^ω, του αΐ fjLiv 
τΓ'ήγαι iv Μ.Λτιψο7σ•ι ουοίσ-ι, pat Si Siol ^ο^ζ^α,νιων» 

CLXXXIX. 3. άχξ^χήων. Ax^viuv forsan. 

woN APERUissEs. Hacc sunt quae de regione hac 
memoranfur. 

(i88.) Eiusdem huius rcginae filium , Assyriae 
regem, cui nomen erat Labj^netus , idem quod pa- 
tri, bello petiit Cyrus. Proiiciscitur autera in bcllum 
Rex magnuSjbene instructus domo farinaceis.cibariis 
ct pecudibus : atque eliam aquam ex Choaspe fluvio 
secum vehit, qui Susa praeterfluit, ex quo solo rex 
bibit. Hoc ex Choaspe aquani decoctam vehentes in 
Tasis argenteis quam plurimae quadrigae mulis iun- 
ctae constanter eum sequunlur quocumque profici- 
scitur. (189.) Cyrus igitur, adversus Babyloneni 
profectus , ubi ad Gyndem ari.inem pervenit ; qui fon- 
tcs in Matianis habens, postquam per Dardanenses 



W. C L Ι ο. 227 

89, 20. ' 

ixJiSoi Si ig ίτζξον ΤΓΟταμ,ον Ύίγξίν' ο Si TTci^a, 'ζίττιν 
5 τΓολιν j}ict}v ig τψ 'E^y^^v 3-ct,?\.ctcrcrciv ίκ^ί^οί' τούτον 
^η τον Τυν^ψ TroTctfxov ως ^Μβα,ίνίΐν ίττίΐξΛτο ο KC»- 
ξος, ίοντΛ ν*ιυ<Γΐ τη^νιτον, ίνΰα,υτΆ οι των τις ι^ων ιττ^ 
ττων των ΛΖυαων υττο υρξίος icri-octg ις τον ττοτΰζ,^ον , 
Siocl^c^uviiv ίττίΐξΛτο. ο oi fxiv συΐΛΤ<\/γ,(τας , υττοβζΰχιον 

ΙΟ οίχωγ,ίί Οί^ων. κ,ΰί,^ΤΛ τί οη ιχ^ο^λίτταινί τω ττοτΛ^ω 
ο Κΰςος τούτο ύβ^ίσ-Λντι^ κλι οι ΐπ'ητηίληιτζ, ο'υτω Syj 
UIV ο/ΓοίηΛ τΓοί'ησ-ίΐν , ωσ•τζ του λοιττου και γυναίκας 
μ,ιν ΐΰτΓίτίως , το γονυ ου β^ίχ,ουίτας, ^ιαβ^ιατίΐτύαι. 
fjLiTaSi τψ ΆΤΓίίλην i ξχίτίΐς τψ ίττι Βαβυλώνα στ^α- 

1 5 Tioariv , Siai^ii τψ (ττ^ατιψ ^ίχα. ^ΐίΚων L• , κατίτίΐνξ. 
σχοινοτζνζας ύττοοί^ας ^ιω^υχας ογ^ωκοντα και ίκατον 
τταζ ίκατίξον το χίΐλος TiT^af,cfA,ivag του Ι υνόίω τταν- 
τα τξοτΓον. όιαταζας όί τον ατξατον , οζυοΊΠΐν εκελει/δ. 

perfluit, in alium fluvlum Tigrin sese exonerat, qui 
Opiii oppidum praeterfluens in Erythraeuni mare 
infunditur; hunc Gyndem fluvium, qui navibus erat 
traiiciendus , quuni traiisire Cyriis conaretur ; ibi 
tunc unus e sacris equis candidis , ferox et petulans 
ut erat, ingressus flunien, traiisiie conabatur: at ilu- 
minis impetus, illum contorquens, demersum abri- 
puit. Cui fluvio vehementer ob hanc conturaeliam 
iratus Gyrus, minatus est, ita tenuem illum se efFe- 
cturum, ut posthac mulieres etiam, ne genu quidem 
madefacientes , possint tx^ansire. Haec minatus, omis- 
sa adversus Babylonem expeditione , exercitum bifa- 
riam divisit: eoqiie facto, intentis funibus designavit 
ab utraque fluminis lipa centum et octoginta fossaSj 
quaquaversum ducenaas ; distributumqtie exeicitum 

Ρ 2 



228 HERODOTI HISTOR. I. 

V ϋΐΛ at ofiiAov ΤΓολΛου ίξγΛζο{Χίνου , ηνίτο fJLiv το i^yovt 
ο^ως fjUVTOi την <Τίραψ ttcl^clv αυτού ταυτ^ι οΐίτ^ΐ'^αν 2ο 

1 go ίξγαζο(Χίνοί. 'Ώ,ς Si τον Τυν^ψ 7ΓοτΛ(Α.ον ίτίιτΛτο Κυ- 

^ος , ίς τξΐηκοσ-ίας κοά ί^Υ/ϋοντα, (Λ,ιν ^ίωξυχας §ΐΛλαίτ- 

βων , κ,α) το ^ίυτίζον ίΛο υττίλαιχτΓί, ούτω ^η νιλοίυνε 

ίΤΓΐ την Βαβυλώνα, οΐ Si Βαβυλώνιοι ίχ/ττ^ατίυσ-αμ,ι- 

voiy if^iVQV αυτόν, ίττύ §ί Ιγίνίτο ίλαυνων αγχου της 5 

ΤΓολιος, αννίβαλον τι οι Βαβυλώνιοι , κα\ ί<Γ(Γωύίντίς 

τΥι f^ctxri, κ,ατίΐληύη<Γαν {ς το αοΎυ. ο'ια §ί ί^ίττκττα- 

fxivoi ιτι τΓξοτ^ξον τον ]\.υζον ουκ ατξίΐΑ,ιζοντα , αλλ 

οξίοντίς αυτόν τταντι iovii ο/Μίως ίττιχίΐ^οντα ^ '^ξοκτα- 

^αντο (Γΐτία ίτίων κ,α^α ττολλων. Ένύαυτα ούτοι fjiiv ία 

λογον ύχον της ΤΓολιο^κίης ου^ίνα' }ζ.υξος ^ί αττοοίησ^ 
, , •ι ι , ι ^ , ) 

iViixiTOy ατί χρόνου τι ιγγινο^ινου συχνού i ανωτιςω 



has fossas fodere iussit. Igiiur,magna hominum mul- 
titudine opus facientc , cfFecliim qiiidem est opus ; 
verumtamen totam aestatem in eodem hoc loco opus 
facientes consiimsere. (190.) Postquam Gyndae flu- 
vio hanc poenam inflixit Cjrus, ut in trecentos sexa- 
ginta canales esset diductus, altero demum adpefente 
vere adversiis Bahylonem exercitum duxit. El Baby- 
lonii, copiis extra urbem eductis, euin exspectarunt. 
Ubi propivis urbem accessif, praelio cuni eo confli- 
xerunt Babylonii; quo praelio superati, in urbera 
Sunt compulsi. lam prideni vero, bene gnari non 
quieturum Cyrum, quum yidissent eum cunctos pa- 
riter populos adgredi, permulloriim annorum com- 
meatum in urbein compoiiaverant. Quare hi quidem 
iion admodum graviler ferebant obsidionem: at C3'^rus 
diiBcultatibus preraebaiur, quaiidoquidem multo iara 



w. C L Ι ο. 229 

90,49• 

τί ovSiv των 7Γξ'/ιγμ>Λτων ττςοκοτΤΓΟ^^ι,ίνύύν. Etre ^η ων igi 

είλλος οϊ οίτΓΟξίοντί υττί^ηκΛτο , ίί τί Kcti Λυτός ijjcctui 
το ττοιητίον οΐ ψ , ίττοίίί Sfl TClOV^t. ΤΛ^Οίς Τψ <ΓΤξ<Χ^ 
τιψ ΑΤΓΛΰ-Λν ίζ^ί^^βολίίς του ττοτΛί^ι,ου , τ^ ίς τψ ττο- 
5 λίν (σ-βοίλλίί , καί Ιτηα•^ Λυτις της 'δόλιος τ&^Λς 
ίτϊξους, τ^ e|/e< ε'κ της ττολιος ο ττοται^ος' ττξοίίττί 
τω οΎοΛτω , Όταν ^ιοίβατον το ρεεί^οι/ Ί^ντΛΐ γινο- 
uivoV) iiTiivcti ταυτΫΐ ίς τψ ττολιν. ουτω τί ό?ι τα^ας , 
και κατά ταύτα τταοαινίο-ας , αττηλαυνί αυτός σνν 
ΙΟ τω αχο'ήίω του στρατού. Άτηκο^Λνος Si ίττιτψ λίμ^νην y 
τα ΤΓίζ 'ή των βαβυλωνίων βασ-ίλίΐα (ττοί-ητί κατα τί 
τον τΓοτα^ον και κατα τψ Αΐ(^νψ , ίττ&ΐίί και ο ίχυ- 
ξος ίτίξα τοιαύτα, τον ya^ TroTafJLov οιω^υχι itrayctr- 
γων (ς τψ λά[^νψ ίουα-αν ίλος , το α^χαιον ρίίύ^ον οίο- 
ι 5 βατον tivai ίττοίητί , υττονοσΎνιΟ-αντος του ττοται^ού, γί- 

iempore circumacto nihil admodvim promotae res 
eius erant. (191.) Igilur, sive quis alius ei dubifanti 
consilium subgessit, sive ipse quid facicndum esset 
intellexit, hoc facere instituit. Universo exercitu cir- 
ca flumeri disposito, ab ea maxime partc qua urbem 
influit, partitn vero etiam a lergo ubi €x urbe egre- 
ditur, praedixit mililibus, ut , quum \iderint vado 
iransiri flumen posse, tunc ea via urbemingrediantur. 
Hoc dato mandato, ipse cum inulili copiarum parte 
abiit, et ad lacunam contendit. Quo ut pervenit, quod 
Babyloniorum regina circa flumen et circa paludeni 
fecerat , idem nuiic ipse Cyriis fecit. Fluvio per fos- 
sam in cum locuni , qui nunc palus erat, derivalo, 
piistinum alveum vado pervium reddidit, subsidente 



23ο HERODOTI HISTOR, Ι. 

vof^ivou αί τούτου τοιούτον, Οί ΙΙίζσ-Λΐ, οιττίο ίτίταχοίτ- 
το ίτΓ α,ύτω τούτω , κ,χτα, το fiii^pov του Έ,ύΟζντίύύ 
ιτοτα,μου , υττονίνοττηκοτος α,νο^ι ως ίς fJLi(70v f^tjoov f^ct- 
λκΓΓΛ κ.?/ , κατΛ τούτο i(rr,icrciv ίς τψ Βαβυλώνα. £< 
μίν νυν τΓξΟίττυύοντο , jj if4,auov οι Βαβυλώνιοι το ίκ του 2ο 

Κι ι > Α ..η' \ ΤΤ ' 

υρου τΓΟίίυι^,ίνον i ουκ αν, τίζΐιόοντίς τους LliPirag 

ίίπλ^ίϊν ίς τψ τΓολιν , ^ΐίΟύϋξαν κακκττα. κατακληι- 

(ταντίς γαο αν ττοίτας τας ις τον 7Γοτα}Α,ον ττυλιόας 

iχoυσ■aς , χ,αι αυτοί ίττι τας αιι/,ασ•ιας αναΐόαντις τας 

τταοα τα χίίλια του 7Γοτα[Α,ου ίλνιλα^ίνας , ίλαβον 25 

αν (τφίας ως (ν κυξτή.• νυν Si 6ζ απροσδόκητου (tCi 

7Γα^ί(Γτη(ταν οι Tlipcrai. ΰττο Si μ,ιγα^ίος της ττολιος , 

ως λιγιται υττο των ταυτι^ι οικημ,ίνων , των ττίξΐ τα 

ΐσ-χ,ατα τνις ττολιος ιαλωκοτων , τους το fJt.i(rov οικίον- 

τας των Βαβυλωνίων ου fjcavuavuv ιαλωκοτας' αΧλα 3ο 

aqua. Quo facfo Persae, qui adhoc ipsum ibi dispo- 
sili eraiit, pcr alveum Euphratis fluvii, cuius aqua 
in lanlum retrogressa erat, iit \ix medivim femur ho- 
mitiis adtiiigeret, per hunc alveum Babylonem sunt 
inij^rcssi. Quod si igifur aut anie cognovissent aut 
animadvciiissent Babylonii qiiac Cyrus instituebat, 
saneiion passi essent Persas urbem inlrare, nequeita 
miscre periisscnt. Quippe si porlnlas omnes, quae ad 
fluinen periinent,clausissent,ipsiqueniaccriasconscen- 
dissent secuiidum uiramquc fluniinis ripam ductas , 
vekiti \x\ nassa capturi illos fucrant. Nuiic ex inopinaio 
adstilenmt eis Persae. Propler amplitudiiiem Acro 
urbis, ut aiunt oppidani, po^tquam captae iam crant 
exlremae urbis paiies, qui mediain Babylonem inco- 
icbaut, non animadverterunt capios sc csse j sed, 



w. C L Ι ο. 23i 

90, 78. 

(τυχίΐν γα,ζ σ-φι Ιουσ-Λν οξτψ) χοξίυίΐν τε τούτον το» 
χοόνον , χ,Λΐ ίν iij7retuilyi<ri ίΙνΛΐ , ίς Ό §η κλ) το ΚΛξτΛ 
Λπυύοντο. iccu Βίοβυλων f/^iv ούτω τότε ττ^ωτον ΛξΛίςητο. 

Ύψ Si Svvcifxiv των Βίίβνλωνίων ττολλοΊσΊ fjuiv κλ) ig^ 
αλΚοκΓΐ ^τιλωιτω ο<τη τις ίστι, iv ot §η κα) τω^ί. Dctr- 
CiAu τω ^Α^ίγαλω ίς τξοφψ α,ύτου τβ KcCt της (ΤΤξΛτιης 
όΐΛζΛίξητΛΐ , τΛοίξ του φοοου , γη 7Τα<ΓΛ οσ-ης οι,ξχίΐ. 
5 ^υω^ίΚΛ ων ι^ψων ίοντων ίς τον ίνίΛυτον, τους τίσ-ίτΐξας 
[λ,ηνοίς τξίφίΐ fJLiv η ^ο^βυλωνίγι χω^η' τους Je οκτώ 
των μ,ψων, η λοιττη τταίσα, 'Atrivj. ούτω τ^ΊΤ^ΐΛΟξίη η 
Άσ•σ•υξίη χωξη τ^ ^υνα^^ίΐ της άλλης ΆσΊης' κλ) η Λζ- 
χη της χω^ης τΛυτης, την οι ίίίξσ'Λΐ σΛΤξΛττηιην κΛ- 
χολίουσ-ι, ίο-τι ΛττΛσ-ίων των Λ^χίων ττολλον τι κολτι- 
<Γτη' οκου Ύ ξίτΛντΛίχι^^^ τω ΆξΤΛβΛζου ίκ βα/τιλίως 

quum festus forte tunc ageretur dies, saltabant per 
id tempus et voluptatibus indulgebant, donec tandem 
verum resciverunt. Atque ita quidem tunc pnmum 
capta est Bahylon. 

(192.) Opes autem quantae sint Bahyloniorum, 
quum aliis documcntis declarabo, tum hoc. Magno 
Rcgi, praeter tributa quae ei penduntur, universa 
lerra cui imperat, ad alendum ipsum et exercitum 
eius, in certas partes cst disliibula. lam quum in 
anno duodecim sint nienses ; per quaiuor menses alit 
eum Babylonica terra; per octo reliquos menses, tota 
reliqua Asia. I(a Assyria haec terra tertiam partem 
possidet opum tolius Asiae: et praefeclura huiiis re- 
gionis {SaLrapias Persae vocanl) omnium praefectu- 
varum longe est praestaiilissiraa ; quandoquidera Tri- 



232 HERODOTI HISTOR. I. 

'/ \ \ ~ » / \ I t I 

ίχοντι τον νομ,ον τούτον, Λογυοιου μ,ιν ττξοσ-γ,ιι ικοκττνις 
'^f^i^-jg ΛρτΛΐ2η fXicrTYj' 'ή όί α,ξταβη, fA,iToov fccl• Πίο- 
<ΓΜον, χούξϋΐ fJLioif^vov Άττικης ττλίιΟΜ xoivi^t T^i<ri 
Άτηκ^ίΠ. 17Γ7Γ01 ^ί ο\ αύτου ησ-αν iSiri, τταξίζ των ττο- 1 5 
λίμ,ίστη^^ίων i οι f^iv Λ\^α,;3αίνοντϊς τΛς 3-ηλίΛς, οκτοτ- 
KociOi' αϊ L• /35i<^o/^£^ct; , ίί,ακια-χίλια,ί και fjuvoicn, 
ccvil-ociive yoL^ αία,σιτος τοον ιοσινων τούτων ίΐκ,οσ-ι ιττ- 
ΤΓους. αυνων §ί Ύν^ικων τοοΌντο Jjj τι-^ληύος ίτ^^φίτο, 

'/ / ~ 5 Λ- Λ/ ^- /. ^ 

ωστί τίατσ-ίοίς των ίν τω ττίοιω κωμ,αι μ,ιγΆΑαι , των 2ο 
άλλων ίουοΓΛΐ α,τίλας , τοισ-ι κ,υσ-ι ττοοα-ΐτίτα,χα,το (τι- 
τΐΛ ΤΓΛ^χίΐν. τοίϋυτΛ μ,ίν τω Λοχοντι της παΐόυλω- 
jq3 νος νττηζχί iovTct. Ή Si γη των Άοτσνξίων υΐται (Α,ίν 
ολιγω , KCCI το ίκτρί^ον τψ ριζΛν τον (Τίτου ίστι τοντο. 
d^Sof^ivov fJHVTOi ίκ του TroTctfjLoxj dS^vviTai τί το ληϊον» 

fanfaechmae, Artabazi filio , cui hic dislrictus a rcge 
commissus erat, quotidie redihat ariaha pccunia re- 
pleta : est autem artaha mensura Persica , capiens 
medimnum Atticum cum tribus choenicibus Aiticis. 
Equos aiifeni ibidem rex suum in iisum alebat, cx- 
ceptis his qui ad belli usum eraiit dcstinali, admis- 
sarios quidem octing-cntos , equas autcrn, quibus illi 
adniiitebaniur, decies sexics millc; nam singuli nia- 
res vicenis focminis admiftcbantur. Caniini autein 
Indicorum tanfa alebatnr multitudo, ut qiialuor es- 
scnt ampli Tici iii planitic siti, aliorum tribiitoiiini 
immunes, quibus hoc iiiiuuctum crat, ut caiies illos 
alerent. Has opcs possidebat is, qiii Bal)yloni impc- 
rabat. (198.) In agro Assyriaco pliiii quidem ali- 
quaiiiulum, et hoc est ex quo radix fninicnti priraum 
capit nulrimentum; dein vero cx fluvio irrigala scges 



w. C L Ι Ο. 233 

gi, 5. 

xcu τταξΛγίνίτΛΐ ό ΟΊτος' ου, κ,α,τΛτπζ iv Άϊγυτττω , 
5 Λυτού του ττοτΛί^ου ΛνΛβα,ίνοντος (ς τας d^ou^ctgy άλ- 
λα χίξο-ί τε και κ*ιλωνηίοισ-ι d^SoyAvog. 'ή yct^ Βα^κ- 
Koiviri χωοτ] ττα,σ-Λ, κΛΤΛΤτίξ η Αίγυτττίη, KctTctTtTfA^fjTctt 
(ς §ίωουχα.ς' κα; >} ^λ,ίγίττη των ^ιωζυχων icru νηνσ-ι- 
ττίζνιτος y ττξος ί]λιον τζτραι^,μίνη τον χα[Λ.ίρινον' ((τιχίί 

ΙΟ §ί ίς α,λλον ττοταμον ίκ του Ευφξητζω , ίς τον Ύίγξΐν , 
ττΛ^ ον N7vc? ΤΓολις ο'ικητο. ίστι Si χωςιων αυτή οίττΛ- 
σίων fjuoLKou) αξίιττη, των '/ι[Λίΐς iSutv y ύ^ΥΐΐΑ,ψ^ος κ,α,ξ- 
τΓον (κφίοαν. τα, yctq ^ν\ αλλΛ ^ivS^iO. cCii ττίίζΛΤΛΐ 
Λξχψ φίξίΐν, ουτί (τυκίψ, ουτί α^^ττίλον , ουτί ίλΆΐψ. 

ι5 τον ii της ί^ηΐΛ,νιτξος κοίξτον ώ^ί αγαύη (κφί^ίίν icru, 
ώστε ίΤΓΐ οιηκ,οσΊα fjutv το 'ττα^ατταν αττοόιόοι ιττιαν ο& 
αξΚΓτα αυτή ίωυτης ινίίκνι , ίττι τξΐηκοίΓία ίκψί^ίΐ. τα 
Jit φύλλα αυτού ι των η ττυοων και των κξΐύίων το 

augetur, ct maturescit triticum; non quod fluviiis 
ipse, sicut iii Aegypto , arva inundet, sed manibus 
hominum et tollenonibus haec irrigantur. Est enim 
tota Bahylonica terra fossis discissa : quarum fossa- 
rum maxima, orienti hiberno obversa, navibus traii- 
citur; influit auiem ex Euphrate in aliuin fluvium 
Tigrin , ad quem Ninus urbs aedificala erat. Est aulcm 
baec regio omnium, quas quidem novimus, longe 
fertilissima ferendo ccreali frumenfo. Nam alias fx'u- 
ges ex arboribus ne conalur quidem proferre, nec 
ficum , iiec viiera progignens, nec oleam. Sed cerea- 
li friimenlo progignendo ita opportunum solum es\^ 
ut duccna plerumque reddat : quando vero pluri- 
mum, etiara iricena profcrf. Folia aulem tritici at- 



234 HERODOTI HISTOR. I. 

wXcLxoq yiviTUi τίστίξων ίύτητίως §α,Κ7υ?^ούν. (κ <J"e 
χ,ίγχοου κα) σ•η(τα,^ου οτον τι Siv^^ov fxiyet^og γίνίτΛίι 2β 

6>£7Γί£7Τα^Μ.£νδί , (Α,ΨήΙΧψ OV TrOiriiTOjULXl ίυ ίΐόύϋς ΟΤΙ 

τοΐ(Γΐ f4.f} dmyfxivoia-i ig τψ Βαβυλ^νίψ χω^ην , κΛ< 
ΤΛ n^YifJLivct ΚΛοττων ixofyLivci, ig απκττιψ ττολΛψ Λτηχτ- 
τΛΐ. χοίωηαί Sg ovSiv ίλοι,ίω, Λλλ' ίκ, των σ-ηα-Λ^Α,ων 
ΤΓΟίίυντίς. £icri Si (τφι Οοίνικίς ττίΟυχ,οτίς dvcc τταίν το α 5 
ΤΓί^ίον' οι ττλίυνίς Λυτίων κΛοττοφοξοι , (κ των κα,) tn- 
Tict και οινον κάι ^ελ< ττοΐίυντΛί. τους συχ,ίων τξοττον 
iji^oLTrivovcri , τλ τί άλλα , και Οοινικων τους ίζ(ΓίνΛς 
EAAjjygf κΛλίουσ-ι , τούτων τον κ,αρττον 7rtoiSiov<Ti τυ,οί 
βαλΛνηφοξΟΚΓΐ των φοινίκων , 'ίνα, TTiTrccivt^ re (τφι ο 3β 

ην την ΙόΛλανον ί(Γόυνων , και ιχη α,ττοόρί^ ο κ,Λξττος ο 
του φοίνικος. \^}jvctg γαζ Svj φοζίουοΊ iv τω κα,ξττω οί 
ίξ(Τίνίς , ΚΛΤΛΤΓίξ §'ή οι ολυνύοι. 

que hordei quatuor admoilum digltorum latiiudincm 
habent. Ex niilio et scsamo quantac rnagniludinis 
arbor existat, bene equidcm cogiiitum habens, com- 
memorare nolo ; satis gnarus , eos qui Babyloiiiam 
ferram non adierunt, nehis quidem, qiiae de aliis 
frumenli gcneribus dicla sunt, fidem adhibituros. 
Olco Ϊ10Ι1 uiuntur, nisi quod e sesamo paratur. Ραί^ 
r/ias veiO arbores habent, per totam planitiem plan- 
tatas: quarum pieraeque frugiferae sunt, e quibus et 
cibum et vinum et mel paraut. Has arbores colunt 
ficuum morc, quum aliis rebus, tuni quod mascula- 
rum qiias Graeci vocant palmarum fruclum glaiidifc- 
ris palmis circumligant, quo glandem maluret culex 
sese insinuans, nec decidat frucfiis palmae. Nam cu- 
lices in suo frucfu generant masculae palmae, simili- 
ter ut apud iios caprificorura grossi. 



w. C L Ι ο. 235 

Το Si ά,τταηων ^ωυ\λ,ο(. (Λίγισ-τον μοΊ itrrt των ταΰ- iq^- 
τν\ί αίτΛ γί αυτψ την ττολιν , ίζχομ,αι (ρξαςτων. τα. 
ττλοΐΛ αυτοκτι ίσΎΐ τλ κ,Λτα, τον ττοτοί,μον ττοξίνο^Λίνα. 
ίς την ΒΛβυλύύνΰί, ίοντα κυκλοτί^ία, τταντΛ (τκ,υτινΛ. 
δ tTTiciv yuQ iv τόϊ(Γί 'A(>f>t,ivioi(ri , τοϊα-ι κα,τυτηφί Ά(Γ- 
συζίων otKrif^evoKri , voi^ictg ιτίης ται^οιχινοι ττοιησ-ωντα,ι , 
τηοίτώΰυοΊ τουτοκτι αιφύί^ας στίγοίσ-τ^ί^ας ίίω^ίν » 
ίοΛ^ίος τξοτΓον i ouTg yr^vfxv^v αττοκξίνοντίς , ουτί ττξω- 
ξψ iTOVot/ycmg , αλλ' dcTriScg τ^οττον κυκλοτίοια, ττοιη- 

-ΐ ο ΰτα,ντίς. >ccti κ,Λλαι/,ης ττλησ-Άντίς τταν το ττλοιον τού- 
το , ΰίτηα,ίτι κΛτα τον ττοταμον φίξίΐτύαι , Οοξτίων ττλη- 
cciVTig' μ,αλΚΓτα Si βίκους Φοινικηϊου κ,αταγουσ-ι οί- 
νου ττλίους. ΊύυνίτΛΐ Sz ύττο τί ^υο ττληκτ^ων , acti 
^υο dv^^v οξύων ίστίωτων' Kcti ο /ΐΛ,ίν ίσ-ω ίλκζι το 

ιό '^λ.ηκτξον 3 ό ^i e|<w cauiu. ττοιίίται Si. και κα,ζτα f /,ί- 

( 194•) Quod vero eorum quae sunt in illa regionej 
post ipsam quidem urbem , maxime mihi mirabile 
Tisum est , exponere adgrcdior. 'Na^'igia , quibus 
iitunlur qui secundo flumine Babyionein proficis- 
cuntur, rotunda sunt, et ex corio confecla cuncla. Sci- 
licet in Armeniis, qui supra Assyrios incolunt, ex scctis 
salicibuscostasconficiunt:liis, fundiloco, pellesexirin- 
secus teciorias praetendunt, necpuppim distinguentcs, 
ricc proram in angiistiiis conίl•aL•enίes, sed clypci in- 
slar rotunda facieiiics liavigia. Tale navigiuni, mer- 
cibus inpositis, totum straniine complent, et flumini 
permittunt deferendum : maxime vero doiia palmeo 
vino oniista devebunt. Regilur autem navis duobus 
rerais, a duobus viris, qvioium alter introrsus trahit 
remum, alter extrorsus pcllit , ulerque slans rcctiis. 



236 HERODOn HISTOR. I. 

yobKcL ravTcc τα TrXoict^, kcu ίΚασ-σω' τα Si fxiyi- 
CTct αυτιών , κοά ττίντΛκ,κτχιλίύύν ταίλαντων youov 
ε%6ί. ίν ίκαστω σε ττλοιω όνος ζωος ει/εστί, ει/ σε τοίίτι 
μξζο<Γί ττλίυνίς. (τηα,ν ών α,ττίκωντΛί ττλίοντίς ίς τψ 
παβυλωνοί, Kcti όίΛ^ίωνταί τον Οοοτον t vojJLiaq μ,ιν 20 
του ττλοίου και τψ καλαμ,ψ 7ra<rav αττ ων ίκηου^,αν 
τας Si SiOk^ag ίττισ-αζαντίς im τους Όνους, α,τηλαυ- 
νου<Γΐ ίς τους Λορεκου?. ανα τον ττοταμ,ον γαξ αη ουκ 
οια τε ί(ττι ττΜίΐν ουόίνι τξοττω , υττο ταχίος του ττοτα- 
jjioxj. Οία "γαβ ταύτα κα) ουκ ίκ ζυλων ττοΐίυνται τα 2 5 
ττλοια, αλλ' ίκ ^ι'^^ίΡίων. ίττίαν Si τους όνους ίλαυ- 
νοντίς ΰίτίκωνται οττ'κτω Ις τους Άο/χίνιους, άλλα τξΟτ 
ττω τω αύτω ττΰΐίυνται ττλόΐα. τα fXiv Syj ττλοΐα αυ- 
1^5 τοΐτ/ ε'στ; τοιαύτα. 'R<r^yJTi Si τοι^^ί χοίωνται, κι- 
3'ύύνι ΤΓΟ^ψίΚϊϊ λινίω' και ίΤΓ ι τούτον άλλον ίΊξίνίον κι^ω- 

Conficiunlur aiifem hiiiiismodi navigia efiam admo- 
dum magiia , itcniqiic niinora: ct maxima quidcm 
onus ferunt quinque millium talenlorum. In quoquc 
iiavigio asiinis inesf viviis, in maioribus plurcs. Pos(- 
qiiam igifur navi Babylonem pcrvcnerunt, mcrccs- 
quc distraxcrunt, lum et costas naAigii ctstramcniuni 
■venuniflanf ; pellcs vero asiiiis imponunt , hosqne 
retro agnnt iri Armcniam. Nam adverso fluniinc navi- 
gari nullo pacto potcst, propter fluniinis impetum: 
quam oh caiissam cliam non ex ligno, sed ex pclli- 
bijs, coiificiiint navigia. Postquam asinos agitando 
in Armcniatn redierunt, alia navigia eodem modo 
confiriunt, Talis igifur illis est navigiorum ratio. 
(195.) T^estimento aulem uliuiiur liuiusmodi: luni- 
cu ad pedes promissa Ixnea , cui aliam superinduuut 



\ν. C L Ι ο. 237 

93,64. ' 

vcc ίτην^υνα , κα) χλανί^ίον λίυκον 7Γίοιβΰ(,λλο(^ίνος , 
ύτΓο^Υΐμ,α,τΛ ίχων Ιπιχω^ΐΛ , ττα,ξα,τΓληα-ΐΛ τ^(η Βοΐύύ- 
6 τίγκΓΐ (ΐΑ^βασΊ. KOf /,ωντίς Si , τας κίφοίλοίς ^ίτξν,<τί dvcL- 
Sionai , fA,ifji,u^i<r^,ivoi ττα,ν το (Γω}Λα. σ-φ^ηγί^α, S' iKcc- 
(Γτος €%£<, ΚΛί (ΓΚ*ΐ7ΓΤξον χίΐοοττοιητον ίττ ικ^(Γτω όί 
(ΤκητΓΤξω ίττίστι TTiTroirif^ivov 'ή fjt-^Aov , 'ή οοόον, η Κξΐ- 
νον , η anTog, ν\ ΛΑΑοτί. ανίν yct^ iTntrYifxov ου σ-ψί 
ΙΟ vof^og ΐΰτι ίχίΐν (τκ,ητττξον. αυτή y>iv όη (rQi αοτια-ίς 
TTi^i το (τωι^Λ i<rri. 

Nc/toi Je αύτο1(η ώ^ί κατίΟΎΐατΛί. ο fiiv (τοφωτΟτ- iqg 
roff ooe, κοίτα γνωι^,ψ την νιμ,ιτιοψ, τω και ιλλυξίων 

ζ,νίτους ττυναα,νομ'Λΐ χξΥΐ(Τΰαι. κατά κω^/^ας ίχ,αα-τας 

./ ν - '■' <: ' ' ' / r C ,\ , 

ΛΤΓΛ^; του ίτίος ίΚΆττου ιττοίίίτο ταόί. ως α,ν αι ττΛζ- 

, (\/ / / t ~ / ./ / 

5 -creiOi γινοίΛτο γα/^ίων ωξΆΐΆί, ταύτας οκως ιτυναγα- 

γοΐίν τταίτας, ίς ϊν χωρίον ίσ-αγί(Γκον αλί ας' ττίξί'ζ, Si 

lunicam laneam , tum candidam paenulam superne 
circumiiciunt. Galceamenta gesiant sui moris, Boeo- 
tiis soccis fere similia. Comam alunt ; mitris raput 
redimiunt : toto corpore unguntur. Annulura signato- 
rium unusquisque gestat, et baculum arte factum: 
in quoque baculo siiperne \'el maliim est arte factum, 
yel rosa, yel lilium, vel aquila, aut aliiid quidpiam: 
nec enim illis raos est baculum absque insigni gesta- 
re. Talis igitur illis cst corporis cultus. 

(196.) Institutis vero utuntur huiusmodi. Uno 
quidem hoc , ut mea fert sententia , prudentissimo ; 
quo etiam Venetos uti, Illyricum populura , fando 
accepi. In singulis Yicis semel quotannis, haecfacie- 
bant. Virgines, quotquot yiro maturae essent, con- 
gregatas simul omues, in unum locum deducebaiit: 



238 HERODOTI HISTOR. Ι. 

αύτΛς 'icTTctT') ομ^ιλος οίν^ξων. Λνιστας Si κα,τοί ^[ψ 

ίκ --/ΓαίΓίούν (χιτΛ όί , οκ,ως Λυτή iv^ovcrcc ττολλον 
χουζ^ον ■η-ξΐΐ'^ίΐ'ή , αλΛψ ctv(Kt]ov(r(re, vj fjLir ίχ,ίΐν/,ν ίο 
Ι(Γκ£ ίυίΐόί(ΓτατΥΐ. ίττωλίοντο όί ίττι (rOVOiKr\<rii. ocroi 
y,iv ογ\ ίοιον itjSccif/,ovig των Βαβυλωνίων sV/yr/jU.oi , 
υττίφαλλοντίς ΰίλλτ,λους ίζωνίοντο τας ΚΛλλκτηυον- 
(ΓΛς' οοΌΐ ^ί. του ^Yjf /,ου 2(ΓΧ,ον ίττίγοίμ,οί, ούτοι Si ei- 
Οίος fJLiv ουόίν tr)iO'.To Χξ'ή<ττου y οι α αν χοημ,ΛτΛ τ6 ι5 
κα< αίσ-χίονας τταφίνους ίλΛ/^,βαίνον. ως yeto §η Sn^- 
ίλ^οι ό κ,'/ιουζ ττωλίων τα,ς ίΰίκ^ίίττατας των τταφί- 
νων , ανκττη αν τψ α,^ο^^ίστΛτψ , ν\ n τις α,υτίων ί[Λ- 
ττηξος vji , ΚΛί τΛυτψ Λνίκν,ζυσ-σί , οσ-τις 3'ίλοι , ελα- 
χκΓτον χουσιον ΑΛρων ^ <ruvoix.iiiv ΰίυτι^ ίς ο τω το 2ο 

ibi eas virorum circulus circumstahat. Tunc praeco 
singulas deiiiceps, quamque sigillatim, in medio sta- 
tuens venum cxponebat ; incipiens ab ea quae om- 
nium pulcerrima esset: deinde, hac magno auri prc- 
tio venum dala, aliam proclamabat, quae huic ve- 
nustaie formac proxima ciai. V^endebanlur auiem 
hac condilione, ut mairinionio iungerenfur. Igifur 
ex Babyloniis nuptiarum cupidis quicumque erant 
locupletiorcs, bi licitando quisque altcrum superan- 
tes emebant sibi formosissimas : qui vero de plebe 
crant, hi formae speciem iiihil curantes, peciiniam 
accipicbant et virgines dcforniiores. Nani piaeco, 
postquain speciosissimarum virginum peregerat vcn- 
ditionem, tum vero deformissimam excitabat, aut si 
qua illarum maiica essct, et haiic proclamabat quis 
vellef, accepto mininio auri poudere, ifl matrimo- 



W. C L Ι ο. 23q 

93, 92; ^ 

ίλαί,χκττον υτηαταμ,ινω ττξοσ-ίΚίίτο. το σε αν χξυαον 
ΐγινίτο ΆΤΓο των ίυαοίων ττα,ξυίνων κ,Άΐ ούτω α,ι ίυ- 
αοξ^οι τα,ς α,^οζΖ:ονς κλ) ΙΐΛ,ττηρους i^iSiSoa-ccv. (κ§ου- 
vcti Si τψ Ιωυτου Β-ν/ΛτίξΛ οτίω βουλοιτο ίκ,αστος 

25 ουκ εέ»?»' > ουόί ανιυ ^γγυητίω α,ττα,γΛγίσ-ΰΐίΐ τψ τταζ- 
ΒΊνον TT^ictfJUivov » αλλ' ίγγυψας χονίν κΛτΛ(ττγ^σ•Άντΰί » 
» jU,»?»' o"f ;'(5<κ>?σ'ε<ί' λι;τ>; , cυτω αν αγκτοΛί u όί /Α,η 
cvfJuOi^oiATO , ΛΤΓοφί^ίΐν ΤΟ χ^υσίον ίκ,ιιτο νομός, i^vjv 
Si. και ε'Ι άλλης (λέοντα, κ,ω^Λ,ης τον βονλοιχζνον ωνίί- 

3ο (rucct. ο fJLiv νυν κοίλΛκττος vofAog» ούτος σφι ψ' ου 
utVTOt νυν yi οΐίτζ.λία ίων. άλλο οε τι {ζίυξηκαοΊ 
νίωσ-τι yivicrocti , ivcc [χη Λόίκοαν Αυτας , fA,vid ίς ετε- 
^ψ ΤΓολίν ατγωντΛί ίττιι τί γαο αλοντίς ίκακωοηοΆν 

nium duccre; et, qui minimo se contentum fore decla- 
rasset, ei haec tiadebatur. Aurum autem conficieba- 
tur a foiinosioiibus virginibus: atque ita formosiores 
elocabant deformes et mancas. JNemini autem licitum 
erat, fiiiam suam cui ipse vellet in matrimonium 
dare : neque absque iideiussore domum ducere vir- 
nem emtam licebat; sed dato praede spondcre quis- 
que tenebatur, in matrimoniuni se eam utiqiie ac- 
cepturum^ et sic denium abducere secum licebat : 
si sibi mutuo non convenissent, lege cautum erat ut 
pecuniam acceptani sponsus repraeseniaret. Licitum 
•vero etiain eiat homini, qui ex alio vico adfuisset, 
aliquam ex \irgimbus, si quam vellet , sibi emcre. 
Hoc igitur pulcerrimuin institutuni apud eos olim 
Yalebat. At nunc qiiidem non amplius cst in usu. 
Sed recens aliud' quiddam invenerunt , ne iniuria 
adficerentur iiliac aut in aiiain civitatem abduceren- 



240 HERODOTI HISTOR. I. 

καί ο\κοφ^ο^^γισ•οίν , ττοίς τίς του ^ημ,ου , βίου (τττα,νί- 
^θΐζ^ν, κατα,τΓΟΡνιυίί τα. Β-ηλίΛ ηκνα. Δευτε^οί Si <γο- 
φίΐ} oSi άλλος (τφι νο(Α.ος κΛτίσ-τηκίί. τους KeifA,vona.g 
ίς την άγοζψ ζκΟοοίουσί' ου γαρ §η χοίωντΛΐ Ιητοοίιτι. 
"ΤΓΡοσ-ίΟ'.τίς ών ττ^ος τον 'Kay.vorrce, , (τυ^βουλίυουσΊ τηο) 
της νουσ-ου , ε* τις' κλι αυτός τοιούτο ίττΛΰί y οκοιον ίχίΐ 
ο κ,Λμ,νων , η Λλλον ύ^ι ττΛ^όντα. τα,υτα ττροσΊοντίς 
(Γυ(Α.βουλίυου(η , κλι τΓΛξΛίνίουσΊ λτ<τλ αυτός 7Τοΐ'ή(ΓΛς 
ί^ίφυγι ο^^οίην νουσ-ον , η άλλον iiSi ίκΟυγοντΛ. (τιγ^ 
Si τΓΛΡί'Ηλύίΐν τον KcifAMOVTcf, ου (τφι 'ξζίστι, 7Γο)ν άν 
1 98 ίτΓίίζητΛΐ ψτινα νουσ-ον ϊχίΐ. Ύ^φα) §ι σ-φι iv /^ίλιτι. 
Β-ξψοι ii τΓΛζΛΤΓλ'/ΐ'Τίοι τοΊίΤΐ iv ΑιγυτΓτω. οσ-Λκις J' <xv 
(Λΐχ,ύ^ γυναικ) τ^ ίωυτου Λνηο Βαβυλώνιος , T-goi Sv- 
μίη/Α^α κΛτα,γιζο^λ,ίνον ίζίΐ' ίτζοω^ι h η γυνή τωυτο τούτο 

lur: ex quo capta urbe malis premi cocperunf , res- 
que eorum perdifae sunt, quilibet homo de plcbe, 
inopia victiis laboiaiis , filias suas ad quaestum cor- 
pore faciendum adigit. ( 1 97. ) Alio , post istud , pru- 
denli institulo utuiitur hocce. Aegrotos in forum pu- 
blicum exportant ; medicis enim non iiluntur: ibi 
accedunt ad aegiOtum, eique de curando morbo con- 
sulunt, si quis vel eodcm morbo, quo ille, olim la- 
boravit, aut alium vidit laborantem. Adeuntes igitur 
consuluiit huic ea suadcntque, quibus quisqiie reme- 
diis adliibitis vel ipse moibum evaserat, vcl alium vi- 
dit CA asisse. Silentio vero piaeterire aegrotum ncmini 
licet, quin eum interrogaverit quonam morbo laboret. 
(198.) Mortuos melle condiml.Luclusfunebres, Aegy- 
ptiis siiuiles. Quolics cuni uxore concubuit vir Baby- 
ionius, iiicenso thuri adsidet, ct ex alia partc idem 



\ν. C L Ι Ο. 241 

94, 2θ. 

ccyyiog ycto ού^ίνος Λ'^οντΛΐ ττ^ιν αν λουσ'ΜντΆΐ. ταύ" 
ΊΛ Se τΛυτα κλι Άξ<ζβιοι ττοΐίυσΊ. 

Ό Si. Sr\ αίσ-χιττος των νό/^ων , icri ταίϊσΊ Βοίβυλω- 199 
νίοκΓΐ oSe. Sii "πΰίσΛν γυναΙκΛ ίτηχωξίψ ΙζοξΧίνψ (ς 
Ιξον ΆΟξΰ'^ίτης , ccTTci,^ iv τΥι ζο^ ^^ιχ^ψΛί clvipi ζίίνω. 
ΤΓολλα,) Si KoCh ουκ d^iivyAVcti dvaiJt.ia-yKrScti τ^σΊ ocA- 

5 λνκΓΐ, oicc ττλουτω υτπξφξονίουσ-Λΐ y Ιττί ζίνγιων iv Kct^ 

' / ,. / * \ ν < ^ ^ ~ . α ■'■ ^' 

fA,aoyia-i ιλαα-ΛίτΛΐ, ττξος το ΐξον ίσ-ταα <τ&ζΛ7Γ'/ΐίη oi 

σ•φί Όττισ-βίν ίττίται τΓολλ'η. α,ι Si ττλίυνίς Trontjcrt ώ§ί. 

iv τί^,ίνϋ Ά.0ξο^ίτ7]ς κ,α,τίΛται , σηφανον ττίζ) τ^οΊ 

κίφΰί,λ^σ-ι ίχουσ•Λΐ B-duf^iyyog , TroXXcCi γυναΐκίς' λΙ 

10 μ,ιν γοί^ ττ^οσ-ί^χονται , α,ι de αττι^χονται. (τχοίνοτίνίίς 

Λ Sn^^oSoi τταντα τ^ο^τον ο^ων ίχουσ-ι Sia των γυναι- 

CXCIX. IX. βοών. Ai. o^ev. Prorsus fors. delendum vocab. 

facit mulier: tum, ubi illucescit, lavantur ambo ;u\x\- 
lurn enini vas tangunt priusquam se abluerint. Idem. 
institutum Arabes sequuntur. 

(199.) Est autem aliud institutum turpissimum, 
quo Bahylonii utuntur, huiusmodi. Quamlibet in- 
digenam mulierem oportet. iii Veneris templo seden- 
tem , semel in >ita cum peregiino viro consuetudi- 
nem habere. Multae igitur, dedignantes aliis se im- 
miscere mulieiibus , quippe divitiis superbientes , 
plaustris vectae in camaris stant ad templum, et in- 
gens illas famularum iiuraenis sequitur. Pleraeque 
autern hoc modo faciunt. In septo Veneri consecraio 
sedent corona funiculi xnodo torta caput redimitae 
mulieres numero niultae; aliae euim adveniunt, aliae 
abeunt. Sunt autem per medias mulieres transitus 

Herod.T.I. P.I. Q 



242 HERODOTI HISTOR. I. 

KuVy ^i ών ol 'ζίϊνοι Sii^iovTig ίκλίγοηαι. ivucc ίτηοίν 
4ζητα,ί γυνή, cv ττξοτίξον ατΓΛλλασ-σ-ίΤΛΐ ίς τοί οΙκ,ΐΛ, 
fl τις οι ^ώων d^yv^iov ifA,fiuAct)V ίς τα, yovvcLTct, , f^t-ix^^ 
ίζω του ίξου. ((^βΑλοντΛ J'e §ιΙ ίίττίϊν τοσον^ί' „ Έττί- 1 5 
,, ΚΛλίω τοι τψ &'ίον ΙΜυλίττΛ." ΙΜυλιττΛ ^ί κοίλίου- 
(71 τψ ^Αφξο^ίτψ Άσ-σ-υξίοι. το Si ά^γυξίον μίγα,ύός 
ίστι οσ-ον ων ου γα,^ (^η αττωσ-τιτΛΐ ου γα^ οι <Τίμις 
ίστί' γίνίται yct^ ipqv τούτο το οί^γυ^ιον. τω Si vr^unca 
ίΐχβαλοντι ίτητΛΐ, ovSi clTrorhKijx^ oCSivat,. ίτηαν ^ί 20 
(Αΐχ^ν, •, άτΓοσ-ιωσ-ΆΙΑ,ζνη τ^ S -ίω , αττΛλΚασ-α-ζται ίς τ λ 
ciKicL Η,Λΐ τωττο τούτου ουκ ούτω fjnya, τι οι όω<Γας 
ας μιν λΛ^'^ίΛΐ. οσΌ,ι pgv νυν ίΐόίος τί i7rcifji,fjLivcti ίκτι 
Kcu (Λίγα3-£ος, τα,χυ ΛτταλλΛσ-σ-οντΛΐ' οιται Si ctfjuc^- 
0οι Λυτίων ΐισι , χοονον ττοΚΚον 'ττζοσ-μίνουσ-ι , ου ^υν<χ.- 25 

viarum ad lineam quaquaA^ersum directi , quibus 
transeuntes "viri seligunt quas volunf. Ibi poslquarri 
consedit mulier , non prius domum abit, quam pe- 
regrinorum quispiam , pecunia in sinum coniecta, 
cuni ea extra fanum concubuit. Qui pecuniara eipro- 
iicit, is compellare eam his vcrbis debet : Mylitta 
deam y ut tibi adsit , precor. Mylitta autcm Vene- 
reni vocant Assyrii. Pecunia vero quaiitulacumque 
fucrit, nelas est mulieri eam reiicerc; fit enim sacra 
pecunia. Sequitur igitur eum qui primus pecuniam 
proiecit, nec enim ullum i'epudiat. Poslquam vero 
«um ilio rem babuit, deam tcstata se religioni illius 
satisfecisse, doraum abit : ab eoque terapore, quan- 
tumcumque sit quod ei oiTeras, frustra eris. Quae 
igitur speciosa sunt fornia ct statura, eae cito re- 
deunt : qiiae yero deforines , niiiltum manent tejnpo- 



Vi/. C L Ι Ο. 243 

93, 48. 

IJt,iva,i τον νομον ίκττληαται' και ya^ τξΐίτίοί kcCi τζτξαζ' 
τίΛ μίτίζίΠζΛΐ χξονον μ^νοικη. Ενια,χη Se κ,α) της Ku- 
ΤΓοου gVri ΤΓοίΡΛττλησΊος τούτω νομός. 'Noyxi μιν ^η 200 
τοία ΒΛβυλύύΐίοκΓΐ ούτοι κ-Λτίο-τίαοΊ. Ricr] Jg αντίούν 
•ρτΛΤζίΛί Τζίΐς , CU ou^iv άλλο (τιτίοντΛΐ u μη ϊχύυς 
μουνον τους iTTii τί αν <^ηξίυ(Γαντίς αυψωιτί ττξος ηλιον» 

6 7Γ0ΐζυ<Γΐ Tat^i. Ιο'βαλλουσ-ι ίς ολμον , και λίψαντίς 
ύπίξοιαη, σαχτι Sia ΰ■ιvSΩVoς' και ος μιν αν βουληται 
αυτίούν 7 ατί μαζαν μα^αμινος ίχίί ο oi , α^του τζΟ" 
ττον οτΓτησ-ας. 

'Ο,ς Si τω Κϋ^ω >ccCi τούτο το εύνος κ,ατ&ξγα(ΓΤθ , 201 
ίτη^υμηίΤί ]\\Λσ-(Γαγίτας ύττ ί^υτω ττοίηο-χσ-βαί. το 
Si ίύνος τούτο, και μζγα λίγίται ύναι και άλκιμον , 
οικημίνον οί ττξος ηω τε και ηλίου ανατολάς , ττ^ην του 

6 Ά^αζίω τΓοταμου , αντίον §i 'ί(Γ<Γη^ονων dvS^uv. ξΐιτί 

tis, priusqtiam legi possint safisfacere 5 manent enim 
nonnullae ad tres ct quatuor annos. Obtinet autem. 
alicubi efiam iii Cypro simile iiistitiitum. (200.) Sed 
de institutis Babyloniorum haec hactenus. Sunt aii- 
tem inter illos fres fainiiiae sive tribiis, quae nulla re 
alia, nisi piscibus vesciiiilur. Hos illi postquam οερε- 
runt, siccant ad solem, deinde iaii modo parant. In 
mortaiium coniectos, et pislillis contusos, per sin-' 
donem lamquam cribro incernunt. Tum, qui his vesci 
cupit, vel tamquam mazam subigit, vel coquit veluti 
pancm. 

(soi.) lam Cyrum, hoc etiam subacio populo, in- 
cessit cupido Massagetas sub potestatcm suain redi* 
gendi. Populus hic et magniis dicitur esse et validus, 
habitans veisus orientem trans Araxen fluviiiiiiy ex 



244 HERODOTI HISTOR. I. 

Si 01 Tivig Kcu "Έκυβικον λΐγουοΊ τούτο το ίύνος uvai» 
202 Ό Si Ά^λ|>?? λίγίτΛΐ κλ) ΐ^ίζων κα) ίλατσ-ων ίΐνουι 
τον Ύατξου' νηοΌνς <Γ ίν Λυτω, Αίο-βω f^iya^icc. τγλ- 
ξΛ7ΓλΥΐ(Γίας ) (τυχνας φΛΟΊ ίΐνα,ι. iv Si α,ύτ^σ-ί ανύξω- 
ΤΓους, οΐ (τιτίονταί ^ev ρ/•^Λ? το Β-ίρος oovtrcrovTig τα,ν- 
τοίας' κΛξπους Si άπα SivS^icuv ί^υξ'/ΐ(Α,ίνονς (τφι (ς 5 
φοξβψ κΛτΛτίβΐΟ-βΰα ω^Λίους , κλι τούτους (riTitcructt 

την XilfA>i^lVVlV. λΚΚλ Si. (Τφΐ ΐ'ζίυξη(Γύα,1 OivSpidCj κ,Λξ- 

•Ttovg τοίουσόί τινας ΟίζοντΛ , τους , ίττα Τ6 ctv ις τωυ- 
το (τυνίλύύύΟΊ κλτλ ύλας , κοά ττυζ ανα,χ,Λυα-ωηοίΐ , 
κύκλω πίξΐϊζοιχίνους ίττιβαλλ^ιν ΐττ) το ττυξ' οαΌξοι,ι- ι ρ 
νο[Λίνους Si κΛτα.'γιζοιχίνου του καξττοΰ τον ίτηβαλλο- 
ΐΛ,ίνου, fjLi^vcTKicruui r^ oSfjJ^ , κΛτΛτπξ Ελλφα,ς τω 
οίνω. ττλίυνος Si ίττιβαλλοι^ίνου του κΛξττου , (Α,αλλον 
fAtSv(rKi<ructi' ίς ο ίς Όξχησ-ίν τί ανί(ΓΤΛα•ύαι, κλι ig 

adverso issedonum. Aiuntque etiam nonnulll, esse 
Scythicurn liunc populum. (^102.) Α raxes diuiem. ab 
aiiis maior, ab aliis minor esse perhibetur Istro: esse 
autem in illo aiunt msulas frequentes , Lesbi fere 
magnitudine. In his habitare homines, qui aesfate 
radicibus vescantur cuiusque generis, quas e terra 
cffodiunt; fruges autem arborum, quas maturas re- 
periunt, in cibum seponantj eisque vescantui' per 
hiemcm. Repertas autem ab his etiam esse alias ar- 
feores, huiusniodi fructiis ferentes, quos catervatim 
congressi, accensoque igni circumsedentes, iii ignem 
coniiciant, tum olfacieutes fiuctiim in igiie arden- 
lem, odore inebrientur, perinde atque Graeci vino: 
maiore vero copia iniecto fructu , magis inebiiari; 
deniquead saltanduni surgere, et ad caneudum pro- 



W. C L Ι ο. 245 

9^, 77. 

i5 Λοί^'ήν ecTrixviiirSuti. τούτων fJLiv α,υτη λίγίτΛΐ §ίΛΐτΛ 
slvcti, Ό ^i ΆζΛ^νις TroTctfjLog jiiti (Jt>iv ίκ ^\ατίψων, 
'ούίν TTio ο TuvSrjg , τον ίς τους ^ίω^υχα,ς τας ΐ^ί^κοντα, τε 
Kcti τξΐηκο(ΓίΛς ^ΐίΑαβί ο Ιίΰξος' crof^cicn Si ίξίξίυ- 
yiTctt TicTdooLKOVTct , των τλ τταντΛ^ ττΑψ ίνος, tg 

2ο 6Λε« Ti κΛί τίνουγίΛ ίκ^ι^όϊ. iv Toici ίΙνύξωτΓους KciTotr 
KyjirScii λίγουσ-ί Ιχύυς cofJiovg <riTio[A>ivovg , ((ruyJTt Si 
νοιύζοντας χοα,ιτ^Λΐ φωκιών Si^fA,ct<ri. το Si kv των (ττο- 
υ,οίτων του ΆοΛ^ίω jiiii Sict καύοίξου ίς τψ Κ,ΛίττΓίψ 
Β-Λλατσ-Λν. >ι §ί ]ίΛ<Γ7Γίη S-ciAotcra-ct ) ϊιττί ίττ ίωυτης, 

25 ου (Tvufjiicryovircc τ^ ίτίξ)^ 3•αλασ•(Γΐ^. την f^tv yct^ Ελ- 
ληνίς νΛυτίλλοντΛΐ ττΛΟΌ,ν , Kcii -ή ί>ω στηλιων -σ-α,- 
Kct<r(TcL η 'Ατλαντίς icctXiof/.iVYi , και η Έξυύςη , fxia 
Tvyx/Btyii (ουσΛ. Ή ^ Ίίασ-ττίη^ ί<ττί (τίξη ίττ ίωυ- 2θ3 
της ίουσα {χηκΰς f^iv ττλΰου » u^i(ri^ χ^ζω^^ινω-, ττίν- 

gredi. Talem his esse vitae rationem narrant. Fluit 
autem Araxes ex Matianis, indidem atque Gyndes 
ille queni in trecentos sexaginta fossasGyrus diduxit. 
Erumpit autem ex quadraginta orificiis, quae omnia, 
uno exccpio, in paludes et lacunas exeunt; quibus 
in paludibus habitare ainnt liomincs , nudis piscibus 
vescentes, et pro vestimento pellibus utenfes pboca- 
rum. Unus ille, quem dixi, alveorum Araxis nulio 
obstante impedimento in Caspium mare influif. Exsi- 
stit autem Caspiuni mare seorsim per se, et eum reli- 
quo mari non miscetur. Nam et totum quod Graeci na- 
vigant mare, et quod est extra colurnnas, quod Allan- 
ticum vocatur, et Erythiaeum, haec orania unum 
sunt mare et conlinuum. (2o3.) Caspium autcm 
aliud est\, ab illo disiunctum; longitudineni babens 



246 HERODOTI IIISTOR. Ι. 

rizccii^iiict τήΐ^ίοίων' ίύξος Si , rij" ίυξυτα,τη ((ττι α,ύτη 
α.ωυτΫΐς, οκτώ '/jf^ioicav. j\fit< τα, jniv TTfJcg τψ ίο-ττίζην 
φίξοντΛ ττίς S^AoiiTcrrjg ταύτης c \\.αυκ,α(Γας Trct^XTiivu t 5 
ίων ουζίων zaci ττλη^ϊ' ΐλίγκττον , κλι f^iye/Ju ϋψί^λο- 
TctTOv. ίύνίο. 02 α,ΐ'ύζίΰττύύν τΓολΛΛ κα) ττΆντοΪΛ ίν ίωυ- 
τω %χίΐ ο ]\.Λυ•ΛΆσ•ος τλ ttoaau, τταντΛ απ ύλης 
ΛΤ/ξίης ζωοντΛ. iv τοΊτι κΛί SivS^ia φνλλα ToiijtrSi 
ιοιης τταοί-χ^ο^Λνα uvai Λίγιται, τα τριροντας τε icai ίο 
τταρΛί,ύσ-γοντας υ§ωξ , ζωα ίωυτοίσί ig την ί<τ^ητα 
iyyoapiiv' τα §ι ζωα ουκ ικττλυΜίο-^αί , άλλα (τυγ- 
καταγηοασ-καν τω αλλω ίΐξΐω, κατατηο ίνυΟαν^ιντα 
αξχην. [ΛΪ'ζ,ίν §ί τούτων των ανύοωττων ίϊναι ίμ^ΟΛνια^ 
!10Ι^ΚΛτα7Γίς τοιοί ττοορατοκτι. Ια μ,ίν αη ττξος ίίττΓζοην 
της Β'αλαιτΰ-ης ταύτης, της λίασ-ττίης καλίομ,ίνης , ο 
"Καυκαα-ος αττίογιι,' τα Si ττξος ηω τξ. κα) ηλιον ανα- 

na\'igationis clieriim quindecim , navi remis agltafa; 
lalitudiuem, ubi laiissime patef, oclo dicriim. Et ei 
quidem parti huius maris quac ad occidentem speciat, 
Caucasus mons praetendiiur, raonlitim omnium et 
amplissimus ct altissimus. Populos enim mullos et 
muhipiicis gencris in se comprehendit Caucasus ; quo- 
rum plerique fruciibus sylvestrium arborum arbuslo- 
rumque Aiiam sustcntant, Iii his aiunt esse arborcs, 
folia huiusmodi ferenles, quibiis contritis, admixla 
aqua, varias in \estimenlis figuras pingant; casque 
iiguras non eliii, sed cuin leliqua lana senescere, talcs 
jnanenfes, quales inilio intexfae fuisscnt. Concubi- 
ium aufem borum bominiim in propaliilo fieri aiuiif, 
veluti pecudum. (204.) Occidenlalcm igitur pla- 
gam huiiis maris, quod Caspium vocatur, Caucasus 



w. C L Ι Ο. 247 

97, 6. ^ ^^ ^^ 

τίλλοντΛ, TTiSiov iy,^iKiTottf ττληύος αττίίξον Ις αττο^ 
5 "ψ<ν. του ων ^η 'τη^ίου του (χ,ίγοίλου ουκ, ίλΛχίίττην 
^χ,οίξψ ι^ΛΤίχουσ-ι οϊ ^Ιασ-σ-α,γίται , ίττ ους ο }ίυξος 
\<τχι 7Γξούυ(/.ίψ (ΓτξΛτίυο'αα-δΰί,ί. ττοΚΚλ τ6 ya^ fjciv 
jcoLi μιγαλΛ τα, ίττοίϋ'ξοντα, kcu ίττοτξυνοηα, ψ. ττςω- 
τον f4,iv Yi yivi<ng, το Sokiuv ττλίον τι ίίναι οίνύξωττου* 
10 ^ίυτίξα. ^e, jf ίΰτυχίη η καται, τους 7Γθλί(^ους yivofXivvf^ 
οκη γΛξ Ιύυσ-ίΐί στ^ΛτίυίτύΆΐ Ky^Off » α,^'ήχ/χ,νον ψ 
ίκ,ίϊνο το Ιύνος ^ΐΛφυγίίΐν. 

}iv Si, του άν^ξος αττο^Λνοντος, γυνή των Μ.Λσ•σ•αγί- 2θ5 
τίων βασίλίΐΛ' Ύ ομυξίς οΐ ψ ohvofjLct. τΛυτψ TrifAr- 
ττων ο Ιζ-ΰρος ίμ,να,το τω λόγω , Β-ίλων γυναικ,ΰΐ, ψ 
\χίΐν. ^ Si Ύο^Α,υξίς συνίύΐΓΛ ουκ αυτήν [Α,ιν μνω/^ίνον ^ 

mons includit: versus aurorain vero et orientem so- 
lem , excipit planitics, immcnsae ampliturtinis pro- 
speciu: cuiusamplae planitieihaud miniinam partem 
lenebant hi Massagetae^ quos Cyrus bello adgredi 
ingenti stiidio parabat. Fucrunt auiem mullae res 
magnaeque, quae ad hoc hcllum illum exciiavfcrant 
atque stimulaverant. Primuin quidem, ipsius ortus, 
quo fiebat ut aliquid amplius quam hominem se esse 
exislimaret : tum rero felicitas, qua in bellis usus 
erai; nam quocumqtie arma sua Cyrus direxisset, 
nullo pacto fieri poicrai υΐ ea gens vim illius eiFugeret. 
(2o5.) Erat ea tempestate Massagetarum regnum 
peiies ibeminani , quam mortuus rex A-iduam reli- 
querat: 2"ο//ζ^'/•/ί reginae iiomen fuii. l^dinc Cyrus^ 
jnissis legalis, Aoluit sibi (iit aiebai) despondere, cu- 
piens in matrimonio habere. At Tomyris intelligens, 
non sc , sed rcgnum ambiri Massagetarura , adiiu 



248 HERODOTI HISTOR. I. 

«λλα TyiU ΉΙ.Λσ-ο'α,γίτίούν βα,σ•ιλ*!Ίψ , ατηίττΛτο τψ 5 
"ΤΓξοσ-ΰ^ον. "Κν^ος ^ί {Λ,ιτα, τούτο , ως οΙ ^ολω ου ττξοί- 
χωοίί^ tAourctg iTTi τον ΑοΛ>ίΛ, ίττοιατο ίΛ τον if/^ 
φανίος ίΤΓί τους Ι\1<ζΐΓ(ΤΆγίτΛς σ-τοα,τηι,ψ , γιφυοΛς τ€ 
ζίυγνυούν ίττ) του 7ΓοτΛ(^ου , ^ία.βΛ(Τίν τω στ^α,τω , κα; 
TTfioyauf ΙτΓί ττλοίων των ^ίΛττοο^^Α,ίυοντων τον ττοτου- ι» 
2θ6 jttoi' ο;κ5ίίο/Λεο^ει/ο?. Εχοι/τί ^ί ο\ τούτον τον ττονον , 
7rif^'i^ci(rcc Yf Ύο}λ,υοις κηξυκΛ , gAeye τα,^' „ 'Χ2 βα- 
5, (Γΐλίί) hly|Sωv , τταυτΛί (ττηυ^ων τΛ σττίυ^ιις' ον 
,,γΛζ cfji) ΐίθίΐν\ς ίΐ τοι ίς ΚΛίζον ίσ-ται ταυτΛ τίλίυ- 
„ fA,ivct,' τΓΛυσ-Λ^χ,ίνος ^t , βα,σ-ίλίυί των σζωυτου , ycoCt 5 
,^'ήΙ^ίας ανιχιυ οξίων α^χοντοίς των τπξ αοχομίν. kJvk- 
,, ων ίύίληο-ίΐς ΰττούηκ^α-ι τί^ίτί^ί χξίίσ-ύαι , α,λλα ττα,ν- 
,,τα μ,όίλ^^ον η Si ησ-υχίνις iiveti. συ Si el μ>ΐγο(,λως 
„ τΓξο^υι^ίΛί ^ιΙασ-α-Λγίτίων ^ίίξηύψΛΐ , <Ρίζ& , y-Oxuoy 

illi intcrdixit. Post haec Cyrus,ut dolo res non suc- 
cessit, exercitu ad Araxeni ducto, aperto bello Mas- 
■sagetas adortus est, fluvium pontibus iungens, quibus 
traduceret copias , et furres in navigiis aediricans , 
quibus pars copiarum transveheretur. (2ofi.) Qui 
dum bis rebus occupatur, mittit ad eum Tomyris 
caducealorem, qui reginae verbis haec Cyro dicciet: 
Ο rex Medorum , desine uroere quae tu ui^ges : nec 
enim nosti an tiio commodo sit futurum ut haec 
perficiantur. His vero omissis , regna in tiiis , et 
patere ut nos videas j^egnare apud hos quibus iin- 
perainus. Noles autcm meis nionitis iiti ; irnmo 
quidlibet potius , quam quietem agere, voles. Qiiod 
si ergo vehementer cupis pugnae discrimen curn 
Massagetis experiri; age^ omisso lahore queni iiin- 



w. C L Ι ο. 249 

jojjAtsV, Tov Ιχίΐς ζίυγνυς τον ττοτΆ^Α,ον t αφίς' συ J^g, 
^rjuiuv ανΛχύύξησ•ΰίντων οίττο του ττοτΛμ,ου τξίων Υιμ,ι- 
„ ξίύύν oSov , ^ιάβαινί (ς τψ ψΛΠξψ. ύ S' yif^ia,g βου- 
i,Kicti ί<Γ§ίίΛ(Τ^Λΐ (χα,λλον ίς τψ υ(/,ίτίζψ ■, συ ταυ- 
„το τούτο ττοίίϊ." ΎαυτΛ Si άκουσας ο Ku^o?, συνί- 

ι5 -ΛΛλίσι ΤΙΐξσίων τους ττξωτους' σννΛγίί^α,ς Si τούτους, 
ίς μ,ίσον σφι "η-ζοίτι^ίί το τξ^γι^α, συΐΑ,βουλίυομ,ίνος 
ϋκότίξΛ τΓΟίίΟί. των Si κΛΤΛ τούυτο cti γνωι^αι συνί^ί- 
ΤΓίτττον } κίλίυοντων ίσ^ίΐασ^Λί To^f^fV re KoCi τον 
ΓΓξΛτον Λυτνις ίς τψ χωξψ. ΥΪΛ^ίων §ί κλι f/,i[^o- 207 
uivog τψ yvcύy^ψ ταυτψ Κ,ζοισος ο AxjSoc^ άττί^ίίκνυτα 
ίναίντίψ τ^ Tr^oKUf^ivri γνωμ^νι , λίγων τα^ί' „ 'Χ2 /3λ- 
,,σιλίυ, ίίΤΓον f-civ ΚΆί ττ^οτίξον τοι, οτι ίττίΐ f^i Ι^ίυς 
5 ,,ί^ωκί τοι , το άν όζω σφοίλ^/^Λ iov οϊκω τω σω, Kctr- 
„Tce ^ΰνα^ιν α,ττοτςί'φϋν, τλ Si i^ot ττΛ^νιμ,α,τΛ , ίον- 

gendoflumini impendis^ ingredere nostram terram, 
nos interim trium dierum itinere α Jluvio recede- 
mus. Sin malueris nos in vestram recipefe , tit si- 
militerfac. His auditis Cyrus, convocaiis Persaruni. 
primatibus, rem in medium proposuit, una cum eis 
deliberafurus quidnam faceret. Ouorum cunctorum 
sentenliae in hoc conseniiebant, ut illum iuberent 
Tomyrin eiusque exercitum in siiam regionem reci- 
pere. (207.) At consilio quum interesset Croesiis 
Lydus, hanc ille sententiam irnprobans, contrariani 
proposuit, his usus verbis : Ο jRex, iam alias tibi 
professus sutn, quoniajn me Deus tihi in manus 
tradidit , si quem videro cqsum doinui tuae im- 
pendere, pro virihus ine illum aversurum. Quae 
mihi acciderant tristiay docunlenta mihi Juere, 



25ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

,,τΛ αχαοιτα, ι^,Λζι»ιμ.α,τα γίγονα. Ε; μ,ιν d^dvciToq 
„ οοκίίίς iivoLi , Kcii σ-τξο,τιης τοιαύτης α^χίΐν , oviSiv άν 
iiUvi ττφίγίΑ,Λ γνω^Λας ifjn crci Λττοφαίησ-ύΛΐ. tl ίΤ 
s, eyi^ieJ^^i οτι Λνα^ωττος κ,α,ι αυ ίΐς, Kcti ίτίξων τοιων- ίο 
„ Si (Ζοχας , iiciiVQ ττζύτον jULcck , ως κύκλος των ctv- 
,,Β-ξωττ'ήϊων εσ-τί ττ^/ιγμοίτων' 7ΓίξΐΖ>ίξθ(λ>ίνος ^ί , ουκ 
ί»εΛί. cttii τους Λυτούς ίυτυχίζιν. γ}όη ων ίγω γνωιχψ 
,, ιχω ΤΓίξΐ του ΤΓξοκζι^Α,ζνου ττ^νιγμ^Λτος τα, ίμ^τταλ^ν 'ή 
,y ούτοί. ίΐ γα,ζ {^λησ-ομ,ίν iaS&^aa-icci τους ττολίμΛους iS 
„eV TJji/ χούοψ , ο§ι τοι iv α,ΰτω κίνδυνος tvi' εσ-σ-ωύύς 
fyfji^iVy τΓξοσΌ,ΤΓολλυζις τταιταν τφ αοχψ όηλα, γαο 
li^vi) οτι νικωντίς ^Ιασ'σ'α,γίται , ου το οττίοτω Cp€t>- 
,, ^οντα,ι ,_ αλλ' ίττ ά^χας τ ας σας ίλω<η. νικών §ί , 
„ ου νικάς τοσούτον , όσον ίΐ ^ιαβας ίς την ίκίίνων , 2θ 

CCVII. 6 seq. icvTX άχν.ξίτχ. τα ΙΙντχ habent lihri Jere om- 
nes , et dcin unus χξκττΛ μχύχμχτχ , optima documenta, 
optima monita. 

Quod si immortalis existimas esse , et exercitui 
imperare immoj^tali ^ nil opus fiierit me meam 
tibi sententiam declarare. Sin et te hominem essc 
intelligis , et hominihus imperai^e; illud prirnum 
cos^ita , orhem fjiiemdani esse i^erum humajiarum, 
qui duni convertitur , non sinit- eosdem semper 
essefelices. lam igitur ego de re proposita con- 
tra , quam hi , sentio. Si enim hostes voluerimus 
in Jiostram recipcre terram, hoc tibi in ea re pe- 
ricuhim inest: si inferior dlscesseris , simul uni- 
versum regniun perdes ; Tnanifestum est cnim, vi- 
ctores Massagetas non retro fugituros , sed in tua 
regna irrupturos : sin vieeris, non tanta erit vi~ 



W. C L Ι ο. 25i 

98, 61. 

,,ΐ'ίκ,ων i\icic-erciyiTctg , ίττοιο φίυγΰυσΊ τωυτο γα,ζ ccv^ 
„τι^(Γω ίκίίνω i cri νικ'ήσ-α,ς τους dvTiovfJUivovg Ιλοίς 
„ \^υ της Λ^)^ς της Ύο^ινοιος. Ύίούφς τί του ατη^γη- 
5, fJL•ίvoυ , Λίσ-χοον κλι ουκ ΛνΛσ•χζτον , τον Ινυ^ον yi 

20 jjTcv ]ζ.Λΐ^βυ(Τίού γυναί'Δ ii^ctnct ύττοχούξΥ,σ-Λί τνίς χού- 
3>ξ>}ζ• Νί;ν ών jW-oi ^oKUif ^ιαβα,ντΛς ντζοίλ^ζιν c(rov α,ν 
,; ξκίϊνοι ^ie^jouci' ίν^υτιν Si τα^ί ττοΛυντας , τπίζΛ' 
„ (τάΛΐ £jciivcuv TnpiyivitT^cti. ως yct^ ίγω 7Γυν^€<ΛοΐΑ,Λΐ , 
5 5 ΊΑ.Λσσ•ατ/ίτα.ι ίΐ^τ) άγαμων τε Τίίξΐηκων άττίίξΟί , κλ) 

Ζοϋϋ^ιλων μ,ζγα,λων α,ττΛ^ίΐς. τουτοισ-ι ών τοΊα dvS^ct- 
,,σΊί των τΓΡοβα,τίύν ^^ίΐ^ίως ττολλα ίίΛτΛκο'^^ΛντΛς , 
95 acii (τκιυασ-α,ντας , ττξο^ίίνα,ί {ν τω (ττ^οίτοττί^ω τω 
,^γ,μ,ίτίξω ι^ΛίτΛ' ττρος ot, κα) κ,ξητί^ρας α^ίΐ$ίως ot- 
,5 νου ακ,ξητου , και (τιτία, τταντοΊα. ττοίνια-αντας Si ταυ- 

cioriaj quanta si traiecto βιιηιιηβ viccris Massa- 
getas y et fugientes fueris insecutus ; nam hoc idem 
priori ορροηο , victorem te continuo in medium 
illorian i^egnuni ducturujn exercitum. Sed, prac- 
ter hacc quae exposui , tiirpe est , nec ferendum y 
ut Cyrus Cambysis filius , fGeminae cedens , pedem 
referat ex regione quam occupavit. Nunc ergo 
mihi vidciur , traiecto βηνίο progrediendum esse 
quantum illi recessej^int , ac deinde operajn dan~ 
dam ut illos superes tali inita ratione. Scilicet 
quum Massagetae . ut equidem audio ^ bonorum 
Persicorum sint insueti, et magnoruin vitae coni- 
modorum expertes; hisce hojninihus , caesa parn- 
taque magna pecudum copia^ ad haec vini jneri 
eraterihHs et farinaceis omriis geneius cibajnis lar~ 
giter adposifis , epulimi parandum est nosLris in 



252 HERODOTI HISTOR. I. 

,,ΤΛ, ύτΓολίΐτΓομ,ίνους της (ττξΛτιης το (ρλαυ^οτΛτον , 3^ 
,,τους λοιττους Λυτις ίζανΛχωξίίΐν ιττι τον ττοτΛο,ον. 
» ψ yct^ iyct) yvouft^g fxri α/ΧΛοτω , Κίΐνοι tdoyAvoi ctya^ 
„ θ•Λ TToKkct y τζί'ψοντα,ί τί ττξος α,ύτΛ, κλ) f\fjuy το 
,,ivhijTiv λίίτΓίτΛΐ ΛΤΓΟ^ίζΐς ίξγων ΐΛ,ίγάλων.'^ 
2θ8 Τνύύ/ΧΛΐ f^iv α,ύτΛΐ o-OViCTTctTctv. Kt7^»of §ί i fjLiTiig 
τγ{ί) ττςοτίξην γνωι^,ψ , τψ ϊνξοκτου οί iAoy^vog , ττξοηγο- 
ξίυΐ Ύομ,υξΐ ί^Λνα,χωξΖίΐν t ως Λυτού ^ίΛβ'ήίτο^λ,ινου ίττ 
ίκίίνψ. η fjLiv Sy] ί^ΛνΛχω^ίί , ΚΛτα, υττίιτχίτο ττξωτΛ. 
Κυ^ο? Sii \\ζοΙ(Γον ίς τα,ς χίΐρας ίσ-ζίΐς τω ίωυτου & 
TraiS) Kajtt/3f (Γ>ι , τω ττίζ τψ βασ-ιληιψ iSiSov , κλ) 
TTOAAct ίντίΐλα,(^ίνος οι TifjLctv τί αυτόν iccti ΐυ ττοΐίϋν* 
ψ η ^ίο,βα,σις η ίττι Ί^\αα-σ'ΛγίτΛς fA^fj οο^ω^ϋ' ταύ- 
τα ίντίΐλαμίνος , κα) αττοα-τίίλας τούτους ίς Υί^ξσ-ας , 

casiris; ac deinde, relicta vilissima copiarum par- 
tCf cum j^eliquis versus βανίατη retrogrediendum. 
Nisi enim nie falUt sentenlia, illi conspecto bo- 
narum reriim adparatu , in has se coniicient , et 
nohis ohlata erit magnorum edendoi^uni facinoi^um 
occasio. 

(208.) Hae quum infer se opposifae essent sen- 
tentiae , Cyrus repudiafa prioie, Croesi senten- 
tiam amplexus est, et Tojnyri praedixit, ut retro 
eederet ; se enim., traieclo yiuminey illi occur- 
surum. Illa igifui' retro cessit, quemadmodum prius 
pollicita erat. EtCyrus, postquam Croesum \n ma- 
nus filii sui Cambysis, cui etiam regnum reliquit, 
fradidisset, multisque verbis filio mandassct, ut iilum 
in lionore haberet, beneque ei faceret, si transifusin 
Massagetas minus prospere cessisset; hiscc datis man- 



w. C L Ι ο. 253 

99, 88. 

ΙΟ αυτός Αε/3Λ<νε τον Trcrctfxov , και ο στξΛτος αυτού. 
ΈτΓίί τε (^e ίτΓίξΛίω^Υΐ τον Άζαζζα, νυκτός ίττίλ^ου- 20^ 
(Τνις) iii^i Ό'^ιν ^ ίυ^ων iv των Μ.ασ•(Γαγίτίύύν τ^ Χ^^> 
Toiyjv^i. ii^GKii ο Κϋξ>οί iv τω υττνω οξαν των 'Ύσ-τα>- 
(Γττίος ΤΓΛίόων τον ττξζσΊόυτατον ίχοντα ιτη των ω(^ων 
h ΤΓΠΡυγας' kou τουτίων τ^ fjLiv τψ 'Κτίψ , τ'^ Si τψ 
Έ,υξωτΓψ ίτΓΚΓΚιαζίίν. Ύσ-τασ-τηΐ §ί τω Άξσ-αΐΑ,ΐος» 
ίόντι οίν^ξ) ΆχαψΛνί^νι, ψ των τταί^ων Ααξίιος ττ^κτ- 
βυτατοςι ίων τοτι ^λικίψ ίς ύκοίτί κου [χαλκττα ίτία. 
κα) ούτος καταλζλιιτττο ίν Υ1.ίξσ•γΐ(η' ου γαξ ίΐχι κω 

\ογιλίΚίψ (ΤΤξΛτίυίσ'^αι. ίττύ ων Sri ί^ίγΐς^η 6 Κϋ^ο?, 
ί^ίι^ου λογον ιωυτω ττίξΐ ττίς c^ /ιος. ως §ί οΐ iSoKH f^i- 
γαλη uvai η Ό'φις , καλίο-ας 'Ύίττασ-τηα, κα) αττο^ 
λαβών μουνον » ιίττί' „ Ύα-τασντίς, τταΊς σος ίττιβου- 
» Χιυων ifJtOi τε kcu t^ ijU^ <^ξχί ίΛλωκί' ως it ατζί- 

datis , illos remisit in Persiam , ipse vero cum exer- 
citu flumen traiecit. (209.) Traiecto Araxe, prima 
nocte in Massagetarum terra quiescenti Cyro Yisum 
oblatura est tale. Visus sibi est per somnum conspi- 
cere filiorum Hystapis maximum natu , alas in hume- 
ris habentem, et harura altera Asiam obumbrantem, 
altera Europam. Eraiautem Hystaspi, Arsamis filio, 
ex Achaemenidarum familia, filius natu maximus 
Darius, iuvenis tunc temporis Yiginti maxime anno- 
rum : isque relictus erat in Perside , quippe milita- 
rem nondum habens aetatem. Ε somrio experrectus 
Cyrus, de oblato viso secum cogitabat: quod quum 
illi magni videretur esse momenti , Hystaspen ad sc 
vocat, remotisque arbitris eidicit: Hystaspes! filius 
tuus deprehensus est mihi et meo regno insidiarii 



254 HEKODOTI HISTOR. I. 

,,κίως τΛυτΛ oiSx, ί<^ω (Τ>ιμ>αν&ω. ifjiiu S-icl Κ)](^ον- ι$ 

„yih ^v iv T^ TTct^oiXOfXiV)} νυκτι ίυ^ων, tiSov των <Γω¥ 
,,ΤΓΛί^ων τον τΓξΚτβυτΛτον ίχοντΛ (τη των ωμ,ων τττί' 
,, ξυγοίς' κλι τουηων τη f^iv τψ Άα-ίψ , τ^ Si την Ευ- 
„ ξωτΓψ ίτησ-ζκχ,ξαν. ουκων i(rrl μ>}ΖΛνη utto της ο'^ιος 2ο 
5, τΛυτης ouSi^iv\ , το f/.tj κ,ίινον ίττίβουλίυαν ί^οί. <ru 
,,τοίνυν τψ τα,χίσ-τψ ττο^ίυίο οττίσ-ω ίς ΤΙίοιτΛς, κοά 
,, τΓοίίί Όκως ίπίαν ίγω Tcth KcLTctcrT^vXccjxivog έλ^Λί 
,,ζ'κεΤ, ως (λοι κο(,τα/ΓτΥι(Γν,ς τον TrcuSct (ς ίλίγχον.'' 
210 Κ-υςος f^iv ^οκιων Aetonov οι ίπιβουλίυίΐν , ίλίγί Tci~ 
^i' τω Si c ^Άί^Α,ων ττξοί^αινζ, ως α,ντος fMV τίλίυτη- 
σ'ίΐν αυτοΰ ταυτ^ι ^sAAci , η J'e βα<ηληιη Λυτον Tri^l•• 
χωξίΟί ίς Actoiiov. Ά^εΖ/δετΛί ^η ων 6 'Τσ'τασ'ΤΓης ToTcr- 

id qua ratione certo cognoverim , tibi dicam. Mei 
ciirain gerimt dii , rnihique antc signijicant otn- 
nia quae imjninent. Nunc igitur pr^oxuna nocte 
per quietem vidi βΐΊοηιτη tuoviun natu maxijnum 
alas in humeris habeiitem , earumque altei^a Asiani 
obiiinbrantejn , altera Ειυορατη. Quod qiium mihi 
oblatum sii visu/n.^e/^i prorsus nu//o modo potest 
quin mihi illum Lnsidiari intelligam. Quare tu 
ocyus j^etro projiciscei^e in Persidem , etfac, post^ 
quani j^ebus hic betie gestis illuc rediero , filium 
tuum mihi sistas , ut eius caussam cognoscam. 
(210 )HaecCyrus Dario, ratus illiusfiiiumsibi iusidias 
struere, dixit : at illi dcus signilicaverat , ipsum eo- 
dem loco, ul)i erat, pcriluium, regnumquc ipsius ad 
Darium transiturum. Hystaspes illi his verbis respon- 



w. C L Ι ο. 255 

59, i6. 
ζ Si' j>'i2. βασ-ιλίυ y i^vi ίϊη dvrj^ ΤΙίξσ'ης γίγονας, 
,i οοΎΐς τοι ίτΓίβουλίνιτίί' ίΐ σ εστί, &,7Γολο',το άς τα- 
55 χίΟ'ΤΛ' ο? οίντ\ fxiv όουλων , ί7Γθίη<τας ίλίυύίξους ΐίϊξ- 
ί,ΟΌ,ς ύνα,ι' dnt St cc^xicrucii ύττ Άλλων, c/.^X'^^^ οίτταν- 
,,των. ίϊ ^ί τίς τοι Όφις Λτταγγίλλίΐ τγλι^λ τον ifjt^ov 
ΙΟ „ νίωτίξΆ βουλίυίΐν τηξΐ crio , ίγω τοι ττα^Ά^βω^Λ 
,,χφίσ-ΰΛΐ αΰτω τούτο ο τι συ βουλίΛΐ/' 'Ύ(Ττα.(Γ7ΓΥΐς 
fiiv τούτοιοΊ α|(Λ£Γψα^ε!/ο? , κλ) ^ιαβας τον ΆζοίζίΛ, 
Yjh ίς Th^c-ccg , φυλαζων Κ,υξω τον TrcuSoe. Aa^iiov. 

Κϋξ»ο? ^ε ΤΓξΟίλύων α/π ο του ΆξΛ^ίω ^fjii^^g ο§ον , 2ΐι 

iTroki τας Koo/crcu υττούηκας. μ,ίτα, Si τα,υτοί , Κ,υξου 

τε ΚΛΪ ΤΙίξΟ'ίύύν του καύΰΐοου (ΤΤξΛτου Άτηλασ-Λντος 

ίττίσ-ω ίττ) τον 'Aoct^ic!, , λ^ιφύίντος Si του Άχ^ηίου , 

5 ίτΓίλύοΰα-Λ των ]\1αο•σ•α,γίτίων τζίτημ^οζίς του (ττ^ατου» 

ό'ή: Ο Rex^ ne sit is Ίιοτηο PersUy si quis tibi in- 
sidias est sh^ucturus l Sin fiierit •, pereat quam 
priinum! Tibi-ne insidiari, qui Persas ex servi" 
tute in lihertateTn vindicasti; et, quiim aliis fuis^ 
sent suhiecti , fecisti ut imperent omnibus! Quod 
si vero visum aliquod tibi signijicat, ^lium meuTn 
7^es novas adversus te moliriy ego illum tibi tra^ 
dam, ut de eo Jacias qiwdcumque placuerit. Haec 
postquam respondit Hystaspes, traiecto Araxe in Per- 
sas profectus est, Cyro fiiium suum Dariiim custo- 
diturus. 

(211.) Cyrus iih Araxe uiiius diei itiiiere progres- 
sus, fecit quod Gioesus illum nionuerat. Deinde posi- 
quarti ipse, inutili copiarum parte in castris relicla, 
cum reliqiio exercitu, quotquot nalione Persae erant, 
ad Araxem regressus e$t^ adcurrit castra ijavadens tfr- 



256 HERODOTI HISTOR. I. 

τους Tt λίΐφύίντας Tijg Κυοου ο-τρΛτιίϊς ίφόνίυί αλιζο- 
iztvovg, και τψ ττ^οκ,ίΐ^Α,ινψ ιαονης octirct, ως ιχιι^ΟΗ 
croLno τους ΙνΛντίους , κλιύίντίς ^αίνυντο' ττλνίζω^ντίς 
Si Οοφης κα) Οίνου i ίύ^ον. οι L• ΥίίξΤΛΐ ίττίλ^οντίς 
ΤΓολλους f^iv σΟίων ί^ονίυσΌ,ν , ττολλω <5^' £τ< 7ΓλiυvΛς ίο 
ίζύύγξησΌ,ν , Kcu άλλους y zcu τον της βα/ηλίίνις Το- 
μ,υξίος τγοι^λ^ στξΛτηγίοντΛ Μ.ασ•σ•Λγίτζων , τω ουνο- 
212 Ι^Λ ψ ^τΓΑξγΛτΓίΟΊ^ς. Ή ^i 3 7Γυ^ο{/.ίνη ΤΛ τε ^τεβί 
τψ (ΤΤξΛτίψ γίγονοτΛ και τα, ττίξΐ τον ττΛίόα, , ^T-ejtt- 
τΓουο-α. κηουκΛ τγλ^ο, YSj^ov y ίλίγε Tct^e' „' Αττλησ-τί 
,,αίίχΛτος Κυ^ε, μ,νι^ίν ίττΛξύ^ς τω yiyovoTi τω§ί 
9> TT^YiyiJt^ctTi , ίΐ οί^χτηλίνω KctoTrcuy τω ττίξ αΰτοι ifju- 5 
„ ΤΓίττλΛ^,ίνοι fA,cfAVi<Toi ουτω , ωα~τί ΚΛτιοντος του οίνου 
,,ίς το σ"&)^Λ, ί'^Λνοί,ττλωίΐν υΐΑ,ιν ιτγιλ xxt}U(.y τοιουτω 
J, <ραξΐ/.Λκω ^ολωσ-ας , ίκοατηοΆς τται^ος του i[Mxj , 

tia pars exercilus Massagetarum. Hi eos, qui de Cyri 
exercitu relicti erant, lepugnantes occidimt; tum, 
paratum conspicati epulum, superatis adversariisj ad 
epulandum discumbunt; denique cibo potuque re- 
pleti, sopore opprimuntur. Inter haec supervenientes 
Persae magnum eorum numerum interficiunt, mul- 
lo vero plures \ivos capiunt, quum alios , tum re- 
ginae Tomyrios filium , ducem Massagetarum , cui 
nomen erat Spargapises- (212.) Tum illa, cognitis 
quae et exerciiui et filio suo acciderant , misso ad 
Cyrum lcgato, haec ei edixit: Inexplebilis saiigui- 
Tie Cyre! ne utique efferaris i^e gesta, quodviteo 
fructii, quo repleti vos ita insanitis , ut , post- 
quam vinum in corpus descendit , scelestis vocibus 
eximdetis , Lali veneno deceptum Jilium meum su^ 



10 



W. C L Ι Ο. 257 

loo, 44. 

αοΛλ ου μ•ΰί,χ^ itctTct το ζα^τίξον, νυν ων fJHv ΐυ τγΛ" 
„ ξΛίνίουσ-ηζ vTrcAcc^i τον λογον. αττοάους y,oi τον ττοϊί- 
„Scc., ατύι i'<,tyjcrSi T'/jg χω^ης άξη(Α,ίος ^ Μ-Λσ-σ-οίγΐ" 
,, rlctiv Τ(^:ΐτη[Λΰυί<^ι του ΟΎξΛτου κατυβ^ίσ-ας. ύ Si (χη 
„ τΆυτΆ συ Troiyjcrng , tjAiov eVo^i/y^/ τοι τον Μ^ιττί*- 
3»γίτίων οκΓΤΓοτψ -, vj ι^,ψ (τι ιγω, κα,ι απληστον ίον- 
,,ΤΛ, Λ'ίι^ατος κοξίσ-ύύ." Ίίυ^ος μίν νυν των ΐττίων ου- 2ΐ3 
Sivct τουτίων ύί'ίνίΐχύίΐτων ίττο'.ίίτο λογον. ο Si της 
βασίλύης Ύοι^,υ^ιος τταϊς ^τταξγα,ττίΰ-^ις i ως μιν ο τί 
οίνος (i\'yjy..i , κα) ίμ^αύί Ίνα, ην ϋΛΚου , ^ίηύίΐς Κ,υξου 
5 εκ των Sicrfjucav λυύηνα,ι , ίτυχί' ως Si ίλυύη τε τά- 
χκΓτα, κ,αϊ των χα^ων ίκ^ατησ-ί , ^ίίζγιχ,ζίτοι,ι (ωυτον. 
iccti όη ούτος fJLiv τζοττω τοιουτω Τίλίυτβί. lo^f^i$"214 
^ii ως οΐ ο Κ.ϋξος ουκ. ίσ-ηκουσί , c^υλλ^^ci■a•ct, 7rci<rciv 

perasti , ηοη iusto praetio et hellica virtule vici" 
stl. Niinc ergo consilium , quod tihi bono anitno 
profef^o , accipe. Redde mihi βΙΊατη^ et abi ex hac 
terra . iinpune ferens quod tertiam exercitus Mas- 
sagetaj'um partem hac contumelia adfecisti. Quod 
si haec non feceris y Soleni iuro , dominum Massa- 
getaj^um, certe me te , quamvis inexplebilem , san- 
guine satiaturain. (21 3.) Horiim veiborum ad se 
relatorum nuilam Cyrus habuif lationem. Reginae 
aufem Tomyrios filius Spargapiscs, postquani re- 
missa vi vini didicit quonam in malo esset, oravit 
Cyrum ut vinculis solveretur , idqiie ei rex indvilsit 
At simulafque soKitus erat et manuura suarum ρο- 
tens , se ipse interemit : et hoc vitac exitu ille iisus 
est. (v.14.) Sed Tomyris, ubi ei morem non gessit 
Cyrus, contractis omnibus copiis, praelio cum iJIo 
Ilerod.T.J.P.L R 



258 HERODOTI HISTOR. I. 

τψ ίωυτης Suvcti^iv , σ-υνίβα,λί Κυ^ω. τΛυτψ τψ \Jiar• 
χψ , θ(ΓΛΐ Sr\ βάρβαρων dvS^ouv fA^ctxcn ίγινοντο, κοί- 
νω Ιίτχνςοτάτψ γίνίσ-βαι' κα) §γι kcu 7ruvUccvofx>ai ούτω 5 
τούτο yivofjtivov. ττξωτΛ f^iv γαξ λζγίται Λυτούς όΐΛ- 
a-TccvTccg ig αλλγιλους TO::iviiv f^iTct οι , ως (τΟι τα 
βίλίΛ ί^ίτίτό'^ίυτο 5 (Tvf^Tntrovrug τ^(η αίχιχγ,σ-ί τε kcu 
τοίσ-ι ίγχίίξί^ίοκη αννιχι<Γ^Λΐ' χοονον τε ^η gVi ττολ- 
λον (ΓυνίστανΛΐ μΛχο}λ,ίνους , και ουοίτίοους ίπλίΐν φίυ- ίο 
γίΐν' Ίΐλος Si , oi Js\c(,<j-a-a.yiTcn ττίξΐίγίνίατο. η τί ^η 
ΤΓολλη της Υ1ίξ(Γΐκης στοατιης Λυτού ΤΛυτ/ι (^ΐίΟ^Λοη , 
ΧΛΐ Sy\ ΚΛί Λυτός Ίίυ^ος τίλίυτΛ , βΛ(ηλίυ(ΓΛς τλ 
57"ΛντΛ ίνος οίοντΛ T^f/jKonA ίτίΛ. Λ^κον σε ττΑησ-Λο-Λ 
αίΐ^Λτος Λνύξωττηιου Ύο/Λυοις, ί^ίζητο iv τοίσι τίύνίω(η 1 5 
των ΥΙίξ<Γίων τον Κ.υξου ηκυν. ως §ί εύ^ε , ίνΛτττίτΓτί 
αυτού τψ κί^αλψ ίς τον d<rKcv' λυ^,Λίνοι^ι,ίνη Si τω η- 

CCXIV. ι6. ίνχττ^τττί. Αία hxTr^y.t. 

■conflixif. Hoc praelium, quotquot a barbaris homini- 
hus praelia comniissa suiit, equidem existimo omniuin 
fuisse acerrimum ; rem enim tali modo gestam esse ac- 
cepi. Primum ex aliquo spalio distantes, iela invicera. 
coniecisse; dein , absumtis telis, concurrisse, et ha- 
slis conflixisse gladiisque ; afque diutius ita consertis 
maiiibus pugnasse, neutris fugam capessere volenti- 
bus. Ad extremum vero superiores Massagetae dis- 
cessenint. Igitiir maxima pars Persici exercitus eo- 
dem in loco esi interemta, et ipse Cyrus obiit, post- 
quam annos rcgnasset undctriginla. Tum Toniyris, 
^acco sanguinc repleto humano, Cyri cadaver inter 
caesorum Persarum stragem iussit perquii i : rcperti- 
<jue caput in sacco siispendit, [^sive , in saccum de- 



W. C L ί Ο. nBq 

ioi, 73. ^ 

κξω , sVEAgyg rcch' „ 2υ ^eV ε/*6 ζωουσ-αν τβ κα< vi;iaJ- 
,, (Tciv (Ti (^αχή αττωλΐίτα,ς , wcu^a, τον ifjccv ίλων §ολω° 

2ο„σ•£ S' ίγω, κΛΤΛτη^ ητίίλ>}(ηζ, αίματος >ίθξί(τω/^ 
Ύα jU-fev ι^η κατά τψ Κ.υξθυ τίλίυτψ του βίου , ττολ" 
λων λόγων λ^γομίνων, oh μ,οι ο ττιύανωτατος ίι^ηταί, 

Τ^ΐασ-ΰ-αγζται L• ίΰ-βητα τε ομοίψ τ^ Σκυίίκί) φο- 2ΐΒ 
ξίουοΊ , Kcti SiaiTav ίχύυοΊ^ ΙτττΓοται Je ucri και ανιστ- 
τΓΟί αμΟοτίξων γαζ ^iTixova-i. και τοξοται τί και 
αίχμοφόζοι, (ταγαζίς νομίζονης ίχαν, χουσω h καί 
5 χαλκω τα τταντα χοίωνται ο<τα μιν ya^ ίς αιχμας, 
και αξόίς, και σ•αγα()ΐς, χαλκω τα τταντα χ^οαν- 
ται ο<τα Si Tri^i Κίφαλφ, κα) ζωοΎ^ςας, και μα- 
(τχαλκττίίξας, χ^ναω κο<τμίονται. ως S' αυτως των λτ- 
ττων τβί- μίν ττί^ι τα (ττΐξνα , χαΚκιους ^ωζ'ήκας ττίζΐ- 

ιο βα?\λ.ου(τι' τα St τη^ι τους χαλινούς και στόμια καί 

tnisit,] morfuo his verbis insultans : Tu me vivam, 
tuique victricem^ perdidisti, qui βΐΐηηι meum dolo 
cepisti: te vero ego , sicuti minata sum , sanguin^ 
eatiaho. Ovjod igilur ad vitae βηετη Cyri spectatj 
multa quidem aiia diAersaque narrantur, sed ista 
mihi maxime verisimiiis \isa erat narratio. 

(215.) Utuntur Massagetae et Aestimento et vifae 
ratione similiScytharum. Ex equis pugnant, et pedi- 
tcs : nam utroque genere valeiit. Et arcu ei hastis 
uluntur, bipennesquc gestarc consuerunt. Ad omnia 
auro utiintur aut aere. Ad hastas, ad sagitiarum cu- 
spides, ad bipennes non nisi aere iituntur; ad capi- 
lis ornatunij et ad cingula circum lumbos et ciiea 
axillas, auro. Similiter eqiiis circa pectus aeneos cir- 
cumponunt thoraces: habenarum autem ornatura et 

R 2 



26ο HERODOTI HISTOR. Ι. 

φΛλΰίξΛ , Χζυσ-ω. σι^νίξω οί ovS' αξγυρω χρίωντΛΐ 
ού^ίν' ου^ί γΛξ ουοί (τφί im iv τί Xfi)ori' ο Sl %Λλ- 
2ΐ6κο? ΚΛί ο χονα-ος, Λττλιτος. ISlofx^oKri S& χξίωντΛΐ 
7θίοΙσ•§ί' γυναΐκΛ fA,iv γα[Χίίΐ ϊκΑστος, ταυτγκτι St ίττί- 
κ,οινα χοίωντΛί. ο γαξ Έ,κυ^α,ς Ολιτ) Ελλψίς ττοΐίίΐν, 
cv Ύ,κυ^Λΐ €Ϊ5•ί οΐ '^οΐίοντίς i α'λλα ^Ίασ-ΰ-αγίτΛί' της 
ycLo ίττί^υ^γισα γυνΛίκος ^Ιασ-σ-Λγίτης ΰΐνηο, τον Οί*- 5 
ξίΤξίωνΛ ccTTQK^ifxcKrag ττζο της α(Α^ζ;ής > μ,κτ/ιτΛΐ 
dfJiuig. Ούξος Si ηλικίης (τφι -ττξΟΚίίτΛΐ άλλος /Λίν 
ονόίΐς' ίτηαν όί γίοων γίνηται κα,οτα, οι ττξοο'ηκοντίς 
CI τταντίς (τυνιλ^οντίς Β'υουσί fjLiv , ΚΛί άλλα ττ^οβατΛ 
a^cL αυτω ίψησ-αντίς οί tcl κοία, κΛτίυωχίοντα,ι. ιο 
τΛυτα, [Χίν τα. ολΙόιωτατΆ (rCt νίνο^Α,κττΛί. τον οι νου- 
<τω τίλίυτηίταντα, ου καταίπτίοντΛΐ , άλλα γη Κξυττ- 

frenos et plialeras ex auro habent. Argento vero et 
ferro nihil iituntur; nec enim in eorum terra metalla 
haec reperiuniur, sed aeris et auri immensa copia. 
(216.) Inslitulis uiuntur hisce. Uxoreni quidem du- 
xit iinusquisque ; his autem in commune uluntur. 
Nam, quod Graeci aiunt a Scythis fieri, id non Scy- 
thaefaciunt, sed Massagetae: nempe cuiuscuinque 
mulicris ciipido incessit Massagetam , cum ea , pha- 
retra pro plaustro suspensa, impune concumbit. Ter- 
minum quidem aelalis nullum sfatufum habent: scd 
quaiido quis adinoduni aetale provecfus est, convc- 
nientes propinqui niactant eum , et alias simul cuni 
eo pecudes, coctisque carni})us laiile epulanlur. Et 
liaec eis sors felicissinia habetiir. Qui vero niorbo 
obiitj cum non comedunt, sed terra condunt; mi- 



w. C L Ι Ο. 2βι 

loai, a. 

τουσ-ι , σ'υ}λ.'^θζψ ττοαυμίνΰΐ , ότ< ονκ 'Uero ig το τυύη- 
vcti. ^ττίίςουσ-ι ^t ovSiv , αλλ' λτγο κτψίων ζωουσΊ 
ι5 Κΰά Ιχθύων' οι ^ί, Αφύονοί (τφι εκ του Ά^αΙδώ) ττο- 
TctfXQxj ττα,ξα,γίνοντΛί' γαλαοκτοττοτΛΐ Si ίΐτί. Qiuv Ss 
fMVVov ν\λιον (ΤίβοντΛΐ , τω Β'υουσ'ΐ 'ίπττους. vof^og §ί ού- 
τος της Βνσ•ίης' των 3'ίων τω τΛχίιττω , ττΰΐ,ηων των 
Β-ν^ιτωντο ταχκΓΤον SctTiovTcn. 

'ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΉρΟΔΟΤΟΤ α'. 



serum reputanfes quod eo non pervenit iit immola- 
retiir. Sementem nullam faciunt, sed pecoribus ricli- 
tant, et piscibus, quos ingenti copia Araxes ΑυΛίυδ 
illis suppeditat : lacte pro potu utuniur. Deorum 
vinutn Solem colunt, cui equos iramolant. Lexautein 
et ratio huius sacrificii haec est, deorum pernicissi- 
mo tribuunt pernicissimum xnortalium. 



FINIS LIBRI PRIMI. 



262 

ΉΡΟΔΟΤΟΤ 

'ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΔΕΤΤΕΡΗ. 
Ε r τ Ε Ρ π Η. 

>-ΤΓΐ 

1 1 ΕΛΕΤΤΗΣΑΝΤΟΣ Si Κυ^Οϋ , ττΛξίλΛβί την 
βΛΤίλνϊίψ Ketjtt^uiTJjf , Κϋοβϋ ίων ττα,Ίς κλ) K.ctira'UV' 
^Λνης , της ΦΛξνΛ<Γ7Γίύύ ^υγατζος' της ττζΟΛττο^ανουο-ης , 
υ^ς Λυτός τί μ,ίγ<χ, τηνΰος ίττοιησ-Λτο , κλι τοκτι αλ- 
λοκτι 'η-ζοίΐτη ττοία-ί, των η^χίι ττίνύος TTOHio-ucu. ταύ- 
της Je της γυνα,Μος iuv ττΛίς κλ) Κυξου ΚΛ/χ,βυα-ης , 

HERODOTI HISTORIARUM 

LIBER SEGUNDUS. 
EUTERPE. 

0•) ν ita functo Cyro, reg-num suscepit Camby- 
SES, Cyri lllius et Cassandaiiae , Pharnaspis filiae; 
quae quuni antea fato esset functa, ingenti liictu eam 
Cyrus erat prosequutus , et aliis omriibus, quibus im- 
perabat, iuctu eam prosequi praecepeiat. Huius igitur 
mulieris et Cyii filius Cajnhyses , quum. lonas et Aeo- 



w. HEROD. HIST. II. EUTERPE. 263 

103,9. 

Ιωνα,ς fjCiv KoCt Αϊολίας ας δούλους ττΛτςωι,Όυς ίοντας 
ίνοΐ^ί,ιζί' £7γ) Si ΑίγυτΓτον ίττοιατο (Γτξατηλασ-ίψ y άλ- 
λους TS ττα,οΛλαβων των Jj^%e , και §η κα) Έλλψων > 

χο των ίτηκοατϋ. 

Οι Si AiyvTTUii , ττξϊν f^iv η Ψα^,^^ίίτιχον σ-φίων 2 
(όασ-ίΑίυσαι , ιν ο μείζον ίωυτους ττ^ωτους yiVicUctt τταν- 
των ανύξωττων. ίττίίοη §ί '^afJLfj(.iTixog βασ-ιλίοΰ-ας 
rpiAtjTi iiOivcii , οι τινίς γίνοίΛτο ττξωτοι , αττο τούτου 
5 νο(χίζου<τι Φουγας ττοοτίξους yi\i<r^a,i ίωυτων , των Si 
^ΚΚων ίωυτους. '^ αμ^Λτιχος Ji ώς ουκ ί^υνατο ττυν* 
'jcivof /,ίνΰς τΓοοον ουοίνα τούτου ανίυοίΐν » ο; yivoidTO 
τΓοωτοι ΛΜ^Ιξωττων , ίττιτίχνοίτΛΐ τοιον^ί. TloLi^icc ^υο 
ΐ'ίογνα, Λνύοωττων των ίττιτυχοντων SiSo7 ττοιίΑ,ίνι τξί- 

ιο <γίίν (ς Τ(Λ τΓοίι^νΐΛ τοΰφην τίνα, τοιψ^ί' ίντίΐλα{Χ,ίνος 

lenses pro servis a patre acccptis haberef, adversus 
Aegyptum expcditioneni suscepit, quum alios ad id 
bellum faciendum ducens, quibus imperabat, tum ni- 
jnirum et Graecos qui ipsius potestati erant subiecti. 
(2.) Aegyptii, priusquam apud eos regnum obti- 
nuisset Psammilicbus, antiquissirnos sese οιηηίμτη 
hominujn esse existimaverant. Postquara vero Psam- 
mitichus, regnum adeptus, voluit cognoscere, qui- 
nam fuerint primi et antiquissimi, ab illo tempQre 
Phrygas scsc priores arbitraiiiur, se autem reliquis 
omnibus. P^saininitichus autcm, quum perquisitio- 
ne instituia nullum exitum huius quaestionis , qui^ 
Tiam essent prinii hominum , potuisset reperira, 
tale quiddam est machinatus, Duo pueros recens na- 
los ex bumilis sortls parqntibus Iradidit pastori, qui 
eos apud greges tali modo aleret. Praecepit iit ncma 



264 HERODOTI HISTOR. II. 

de ^οη^,Υ! ίΤΓ ίύύυτων Kiicoai α,υτα,, και τηι> ω^ψ iTTctr- 
γινίίΐν (Τ^ί Λίγας. TrKvjO-ctnct Si, του ydkctKTog , ύλΚ- 
Κλ ^ΐΛ7ΐ-ρη(Τ(Γί(τύΰ(,ι. τοίυτΛ S' ίττοΐιί τί κλι ίνίτίλλίτο 
ό '^ajXfMrfXfig^ Β^λ,ων οίκούτ-Μ των ττοϋαΐων ■, ά,ττα,Χ- s^ 
ΑΛχηντων των Λζττ,μων κνν-^^^Λ,των , ψτίνοι, Οων/^ν ρ»;- 
ζουίτι τΓξύύτψ. τΛ7Γί(> ω:' κ,α,ι ίγίνίτο. ως ycc^ όι%τ7\ς 
%ί>ονος ίγίγονα τΛυτα τω ττοιμ,ίνί ττζΥισ-σ-ο'.τι . ανοιγοντι 
τψ S -νρην Kcti i(rio\'Ti τα vrcuSict cLf/^^OcTioa, ττοοζΓττίτΓ- 
TOVTcc βίκος ί^^ωνίον, οοίγοντα, τα,ς χ^ίΐ^χς. τλ jxiv Sy\ 2θ 
ΤΓξωτα, Λκουοτας , ηίτυχ,ος ψ ο ττοίξ/,ψ. ως οί ττοΑαλκι 
φοιτίοντι και ίτΓΐμ,ίλομ,ίνω ττολλο: ψ τον το το ίττος, 
ύυτω ση (rYifXY.vag τα}• όίο-ττοτ^ι , >?y^yg τα τταιόια, κί- 
AivtrciVTog ίς ο'^ιν τψ ίκίΐνου. οί,κίυσ-ας όί και αυτός ο 
"ψαιχι^.ίτιχος > ίττυνύανίτο οίτινίς ανύοωττων βίκος τί κα- 25 

coiani illis vocem ullam ederet, sed iacerent in soli- 
taria casa seorsim , et iiistis temporibus caprae ad eos 
adducerentiir : iibi lacte expleti forent, alia omnia 
paslor ageret. Haec fecit praecepiiquePsammiticlius, 
cupiens cognoscere, quamnam post obscuros infan- 
lum Aag-ifus primam vocem essent ediluri, Alque id 
etiam faciiim est. Nam postquam per duos confinuos 
annos mandata exsccufus erat pastor , aperienti ia- 
niiam inirantique adlabentes ambo pneruli becos cla» 
inabant, manusqvie porrigebant. Quod pasior pri- 
mum audiens, tacuit : scd, quuin crebiius adeiiriti 
puerosque curanti idcm semper verbiim repetereturi 
iia demiim significavit hero, eiusqiie inssu pucros iri 
conspectum ciiis produxit. Quod ubi ipse etiam Psam- 
jniiichiis cognovitj sciscitatus est, quinam hominum 



Vi^. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 265 

104, 38. 

70V αξτον. ούτω (τυνίχω^ηα-αν Άιγυτττιοι, και τοιουτω 

<rTuSfA,'/i(Tciiu,ivoi ΤΓζϊίγιχα,τι , τους Φξυγίΐς ττξίίτβυτιοους 

tlvai ίύύυτων. 'ίΐ^ί fxiv yiVicrScii των Ι^ίΟύντον Ήφα/- 3 

οΎου iv T^lifzOt vjKGvcv. Ελ^'.ψίς Je λίγουιη α,λλα τε 

Ι^αταια ττολλα,, tccti ως γυναικών τας γλωσ-σ-ας ο 

ΎΛ^,^ίτιχος iKTaf /,ων, την οκζιταν ούτως ίττοιηιτα,το 

5 των τταιοων ttol^cc ταυτνκτι τγ,(τι γυναΐζΐ. αα,τΛ {/,ίν οη 

, τψ τοοφψ των τταί^ων τοσαυτΛ ολίγον. ΐίκουίΤΛ όί ΚΛί 

«λ^ιδί. ίν Mg^vi , ίλ^ων ίς λογούς τοίίτι ϊξ&υ<η του 

'ίΙφΛίσ-του. kcc) Sri ΖΛΐ ίς Θ^/3λ$• τε ttcCi ζς ΉλιουττΑ- 

Χιν αυτιών τουτιων ίίνίκί ίτοαττο^ψ , ίύίλων ϋ^ζναι 

χο α σ-υ^Α,β'ήσ-ονται τοΊσ-ι λογοκτι τοία-ι iv IMe/^^i. οΐ γαβ 

Ήλίοιι^ίλΤτΛχ λιγονται Αιγυπτίων ύναι λογιωτατο^ 

hoc locabulo iiterentur, quidve eo indigifarent: et 
sciscitando comperit, apud Phrj^gas eo Aocabulo /»«- 
we//? significari. 1\sl Aegjpliiy ex eo ducto arg^uraen- 
io , Phrygibiis coucessere , esse illos se antiquiores. 
(3.) Itaquidem rem aclam esse, exVulcaui sacerdoli- 
bus Memplii audivi. Graeci vero et alia narrantvana 
mulla, et in his, raulicrum linguas exscidisse Psam- 
mitichum , hisqiie mulieribus pueros iiios tradidisse 
nutriendos. De pueroruni igitur illorum nutriiione 
mihi isia narrala sunt. Sed et alia \ad Aegyptioi^um 
antiguitatem pertiTientia\ Meinphi audivi , cum 
Vulcanisacerdolibus sermones miscens. Atqiie earum- 
dem nempe rerum caiissa Thebas etiani et Heliopo- 
lim mc conluli, scire cupiens, an illorum narrationes 
conveniant cuin his quae Memphi iiarrantur. He- 
iiopoliiae cnim dicuntur ex omnibus Acgyptiis pe- 



266 HERODOTI HISTOR. II. 

Τλ jitiv νυν S-iice. των α,ττηγγιίΑ,α,των oicc tjkovov , cvx, 
€;^; 7roc:u^Qg ίζ'/ιγίίσ-ΰαι , ίζω t^ τα, ουνομα,τιζ αυτίων 
ΙΑ,ουνον vofyU^uv ττΛντΛς ανϋ^ωττους κτον ττίζΐ Λυτιων 
ίττίοΎΛατύΛΐ' τα. S' ccv ίττίξ^νήο-^ω α.υτ&ων, ύττο του λό- 1 5 
γου ίζαναγκα,ζΰ^,ίνος i7rijxv'/ja-uy](T0f/,a.i. 
4 Ocra Si dvu^ci}7rr,i'c4> ττ^^ηγ^ατα, , ώ^ί 'ίλίγον ομ-ολο- 
γίοντίς (Γ^ίΐτι. Τί^ωτους Α'ιγυτττίους οίν^^ωττων απάν- 
των ίζίυζίΐιν τον ΐνιαυτον , §υω§ίΚΛ fxi^io, §α,σ•α,ιχίνους 
των ωοίων ίς α,υτον. ταύτα, οί ίζίυζίίίν ίκ των ασ-τζων 
ίλίγον. Λγουιη St TO<Tcuh (τοφωτίξον Έλλψων^ ifjio) 5 
SoKiiiv , οσ-ω Ελλψίς fjLiv Sia, τρίτου Ιτίος ίμ,βολιιχον 
ίτΓίΐ^βαλλουα-ί , των ωςίων ύνίκί' ΑίγυτΓτιοι Si T^ir\- 
KOVTrjf/^ioovg α,γοντίς τους όυωόίκα, μψας , ίττα,γουΰ-ι 
Λ1/Λ ττα,ν ίτος ττίντί yjfxspag τταξίξ του Λ^ίϊ^δυ , κα,ι 

riiissimi anliquiiatis. Qiiae igitur audivi adres divinas 
spectantia , ea non cit mihi animus in publicum edere, 
exceptis deorum nominibus, existimans omnes [in 
Aegyplo] liomines idem de his nosse : quaecumque 
vero de illis rebus commemoravero , eorum nonnisi 
a narralioni^ ratione coactus faciam menlionem. 

(4.) Quod ad res humanas spcctat, haec illi secuni 
consenticntes dixerunf. Primos hominum omniuin 
Aegyplios annum invenisse j, duodecim partes siicce- 
dcntium inviccm tcmponirn pcr ilhiin dislribuentes. 
Haec autem illos cx aslris invenisse aiebant. Agunt 
aufem annuni Acgypiii lanto priidcntiuSj ut equidein 
arbitror, quam Graeci; quod Graeci teitio qiioque 
anno, vicissitudinis fempcrum caussa , intercalarcm 
mensem coguntur adiicere; Acgypfii \ero duodecim 
meuses tricenorum dicrura agentcs, siDguiis aiinis 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 267 

ιο5, 66. ' 

ΙΟ c<Pi ο κύκλος ταν ωοιων ίς τωυτο ττίξΐίούν ττα^Λγινί- 

τΛΐ. Αυω^ίΚΛ τί Ssouv ίττύύννα,ίΛς ιλίγον ττ^ωτους Α<- 

γυτττίονς νοΐΑ.ί(ΤΛί, kou ΕλλψΛς τταρ» (τφίων civctXctr- 

β€ιν. βω[/,ούς τι κλ) ctyccAf^ciTcc κα) νηους ^ioi<n αττο- 

νίίμ^Λΐ (Γφίας ττξωτους, κα) ζωΛ ίν λί^οκτι iyyKv<\/ct,t, 

ί5 ΚΛί τουπων y^v νυν τα ττλίω ίζ'/Μ ίόηΑουν ούτω γίνο-. 

uiva. ]^Λσ-ιλίυ<ΓΛΐ Jg ττξωτον Αίγυτττου ανύξωττων έλε- 

γον ^1ηνΰ(>. iTTt τούτου j ττλψ του ^ηβαϊκοΰ νομού , 

7ΓΛ(ταν ΚίγυτΓτον ίινα,ι Ιλος' κλι αΰτης iiveti ουι^ίν 

υτΓΐ^χον των νυν ίνίούε λίμ^νης της Ήίοΐξίος ίοντων' (ς 

2ο TJjv ανουττΧους άττο Β-αλα,σ-σ-ης ίτττα ημιοίων icn) dvcc 

τον 'ΤΓοτΰξ,μον. Kct; ίύ μοι iSoKiov λίγαν ττίζΐ της χω- 5 

^γ\ς. ^yjXcc γαο ^yj kcu μη ττοοακουίταντι , Ι^^οντι Sz, ος 

quinque dies exfra numcrum adiioiunt, alqiie i(a illis 
circumaclus vicissitudinuin anniversariarum circulus 
eodem semper tempore redit. Ad haec duodecim deo- 
rum nomina Acgyptios prinios aicbant insfituisse , 
et ab illis Graecos accepisse: aras item et imagines 
et templa diis primos eosdem tribuissc, ct figuras la- 
pidibus insculpsisse. Et horum pleraquere ipsa de- 
monstrabant ila sc habere. Resnasse auiem in Ae- 
gypto, exhominum numcro, priraiim dixere Meneni. 
Hoc regnante tofam Aegyptum , exceplo Thebano 
districfu, paludem fuisse^ ct tunc temporis nihil ex 
aqua eminuissc coriim, quae nunc sunt infra Moeri- 
dem lacum, ad quera est ex mari navigatio adverso 
flumine septem dierum. (5.) Et recfe quidem hoc, 
quod ad terram spectat, dixisse mihi visi sunt. Ete- 
nim cuilibet, qui, eliam si non ante andivcrit, iamen 
oculis suis hanc terram adspexerit, simodonon pror- 



•268 HERODOTI HISTOR. II. 

TiV ye (τυνίο-ιν iXit , oTi Αιγυτττος ig την 'Ελλψ^ς vetU' 
τίλλοντΆΐ, ΚΓΤί ΑίγυτΓτίοισ-ι ίττίκτητος τε γη , KcCi ^ω- 
ξον του τΓοτΛίΑ,ου' Kcti τα, ΚΆτνττίο^ί, έτί της λί[/,νης 5 
τΛυτης, f^iX^i Τζίων η(^,ίΡίων ττλύου ^ της ττίξί ίκίϊνοι 
ovSiv ίτι τοίον§ί ίλίγον, ϊστι <Γ ίτίξον τοιούτον. 

ΑιγυτΓτου yctp φυσ-ις της χωζης ίστί τοιη^ΐ. Υ\οωτο(, 
ρ6ΐ/ 7Γζοσ•7Γ Αΐύύν , ίτί κΛί η/^ίρης o^o[>u)v α,τηχων α,ττο 
γης, ΚΛτίΐς Κΰίτα,πίίξητηοίην , ττηλον τί Λνοίαις, κα) ίο 
iv ivSiKos, θξγυι^(η ί(ΓίΛΐ. τούτο f /,ιν ίττι tocovtov ^η- 
6 λοΤ ττξοχυσΊν της γης ίουσ-χν. Αύτη ς Je της Αίγυ- 
ΤΓΤου icTTi ^Α,ηκος το ττα^α, S-uAu,a-(Tctv , ί'ζηκοντΛ <τχόί- 
ι/οί 5 κΛτΛ η^^ας oioLi^ioy.iy eivui Αιγυτττον λττο του 
ΤΙλινζινητίύύ κολτΓου (χιχοι ^ίφωνί^ος λί^,νης, ττα,ξ 

V. 11. Ιν i\itiKU. Αία εν Ukx, in ilecetn Orgyis. 

sus desfitutus fuerit intelligentia , manifestum est, 
•Aegyptum hanc ^ qiiam Graeci navihus adeunt, 
adquisitam Aegyptiis terrain esse, et fliiminis do- 
num; atque etiani eorutn , quae supra hunc laciirn 
iita sunt ad triuni dierum navigationenij, eamdeni 
esse rationem; quamquam de hoc traclu nihil ara- 
plius lale illi narraverunl. 

Esf enira natura huius regionis , quae Aegyptus 
vocatur ^ huiusmodi. Primum quidem, navi eam pe- 
tens, quaudo unius etiam diei cursu adhuc abfueris 
a ferra, si bolidem demiseris, liraum extrahes, et in 
undecim orgyis eris: qiiod quidem ostendit, in fan- 
tum progredi lelluris profusionem. (6.) Ipsius au- 
tem Aegypli longitudo secundum mare est sexaginta 
^choenoruTTi, qiiatenus qiiidein nos Aegyptum defi- 
uimus, ut a Pliiilhinete siiiu pertineat usque ad Ser- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 26q 

106, 92• 

5 ψ Το Κ^ΛΟΊον οξος Tiivii' τΛυτ'ής ων ouwo 0; ί^' /iKcncc 
(τχοίνοι ίΐ(Γΐ. otTQi fjLiv yoL^ γίύύΤΓίινα,ι ίκΓΐ ctvb^ciuTrouv i 
οξγυΐϊΐα-ι μ>ίΐ/.ίτζί^κοι,σ•ί τψ χούξψ ocroi όί yjoO-ov γζω- 
TTtivcti, <Γτα^ίθί<η' όί οί ττολΛψ ιχουσΊ, 7Γα^ο(,(ΤΛΎγη<η' 
οι St α,φύονον λίψ, σχοίνοκΓΐ. ^ννατΛΐ St 6 f /,ίν Trocr• 

io ξΛίταγγνις τζίηκοντα (Γτα,όια, ο όί (τχοινος ίκ,α,σ-τος, 
(Α,ζτζον ίων Κιγυτηιον, ίζηκοντα. (rrcciioi. ούτω οα/ {ίη- 
cctv Αιγυτττου (ττα^ιοι ίζακ,οσ-ιοι κα) τζκτχίλιοι , το 

'ΤΓΛξΛ 3•ΛλΛ(Γσ•(Ζν. Έν^ΕϋΤεν [XIV ΚΛΙ (Α,ΐχξί ΉλίΟϋ- 7 

ΌΌλιος ις τψ (χίσ-ογα-ιαν , ίστι ίυξίΛ Αιγυτττος, iov<rct 
ΤΓοίτα. ΰτΓτίη τε κα) ίυυι^ζος, κοά ϊλύς. έ(ττ< §i ο^ος {ς 
τψ Ήλίου^Γολίΐ/ άττο Β'Ο,λα,α-σ'Υΐς α,νω Ιοντι , Troi.pctTrA^" 

6 (τί'/ι το [χηκος τ^ ε| 'Μψίούν ο§ω, τ^ α,πο των §υω§ί- 
KCC ^^ίωv του βω^χου Ci^ov(ryi ίς τί ΥΙία -ccv κλϊ (τη 

VII. 3. ινυ^οος. Fors. ίνυ^ξος. Vulgo omnes οίνν^οος , aqua- 
rum inops. 

bonidem lacuni, ad quem Casius mons porrigifur: 
ab hoc igitur lacu sunt sexaginta schoeni. Nam qui 
haud multum terrae possident L•omines, hi eam or- 
gyis metiuntur; qui paulo plus, stadiis; qui multunx 
possidentj parasangis* qui vaide amplani regionem, 
lii schoenis cam nictiuntur. \alet autem parasanga 
triginta stadia; sclioenus vero iinusquisque (quae 
Aegyplia est mensura) sexaginta stadia. Ita Aegypti 
longitudo secundum mare ter millesexcentorum fue- 
rit stadiorum. (7.) Iiide versus interiora , usque He- 
liopolin , in laiitudinem patet Aegypius, tota- plana ,., 
est , aquis irrigua, liraosa. Est autem iier a mari He- 
liopolinadscendenti par fere longitiidine viae ei, quae 
Athenis a duodecira dcorum ara Pisam ducit ad Olyra- 



270 HERODOTI HISTOR. II. 

τον vfjcv του Αιος του Όλυ/^ττίου. arfxiK^av τι το οιΊ-" 
φοβον ίυξοι τις uv λογιζο/ιχίνος των ού^ων τοί/τίων y τ^ 
fxri Ίσ-χς μ,ηκος ilvcti , ου ττλίον ττιντίκαί^ίκΛ σταδίων' 
VI ι^ιν ycto ίς Υ[ίσ•αν &| Άύψίων , kutocSu ττίνηκΛί-' ίο 
SiKct (TTctSiouv , ως jlitj ilvcti τηντΛΚοα-ίων κλι χι>1ων' 
f\ Si. ίς ΊΑλιουτΓολιν οίττο Β'Λλασ'σ'ης y ττλνι^όι ίς τον 
8 ΛξΐύμΌν τούτον. Άττο ^ί ϋλιουττολιος α,νω ιοντι , (ττίΐ- 
yri ίίττι Αιγυτττος. τ?, fJLiv ycc^y τ•ης Άξοίβίτις Όζος ttcL•- 
^α,τίτΛτΛΐ y Οίζον ουπ οίξκτου ττξος ^λίτΛαΙόςινις τε iccti 
νότου , Λΐίΐ ctvu τίΐνον ίς τψ Έ^υί^>;ι/ κ,Λλίοιχίνην Β'ΰί- 
λαατίτα,ν' ίν τω λ\ Χι^οτο^ιλι tviKriy ού ίς τα,ς ττυςαΐτ- 5 
|Jt,ί^ctς Kc(,TctT{xv]^{i(ra.i τας ίν ΙΜε/^φί. τΛυτι^ f/Av λη^ 
yoVi Λνα,χ,Αΐ/,τΓΤίΐ ίς tcl ιιοψΛΐ y το οξος. Ttj όί αυτό 
ίωυτου ί(Γτι {χα,κοοτατον , ως ίγω ίττυν^ανοι^ψ Svo ^>/« 
νων αυτό ίΐναι της οόου λτγο ν^ους ττζος ίίτττίζψ τα. σε 

ρϋ lovis femplum. Exiguum quiddam infcresse repe- 
riet, si quis computavcrit , quin aequalis sit longi- 
gitudo utriusque ilineris; liaud amplius qiiam quin- 
decim stadia : nam Λ•ia Alhenis Pisam est mille quin- 
genlorum stadiorijm, iniiius quindecim ; a niari aii- 
tem Heliopoiim plenus hic niinierus est. (8.) Ab 
Heliopoli superiora petenti angusta Aegypliis est : 
nam ab aliera parte mons Arabiae praetenditur, a 
septemtrione versus meridiem et austrum excurrens, 
semper iu altiiis tendciis ad Erytliraeum quod vocatur 
mare; quoin monte lapicidinae sunt, unde Mempbin 
^ ducti "sunt lapides ad exstruendas pyiamides. Hoc 
loco desinens mons flectitur in eam quam dixi par- 
tem. Qua vcro est maxiina eius longitudo , duorum 
raensium itineris e§se accepi ab oriente vcrsus occi- 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 271 

1θ6, 21." 

ΙΟ "ΤΓξος την ηω , λίβανωτοφο^Λ αΰτου τα, τί^ι^Λτα, iivcti. 
τούτο fJLiv νυν το οξος τοιούτο icni. Ύο Sz ττζος Αίβυης 
τν\ς Άιγν^τον f Οξος άλλο ττίτ^ινον Tuvit , ίν τω Λΐ ττυ^ 
^AfJiihg hiiCTi, 'i\/ccfA,fA,ct} κΛτίίλυι^,ίνον , TiToLy.fXivov τον 
αυτόν τζοτΓον τον η,λι του Άξο(.[ύιου τα ττοος f^icajLC- 

ι5 βξίψ φίξοντα, Ύο ων S^ αττο Ττίλιουττολιος , ουαίτί 
•ποΧλον χούξίονί ως ίΐναι Α,ίγυτττου' αλλ' οσΌν τι ^f^i- 
^ίων τ£(Τ(Γίξύύν αναττλοου (ττίΐνη ίίττι ΑΊγυτττος (ούσα. 
των St ούξίων των ι\ξν\ΐΑ,ινων το [^ίτα^υ , τη^ιας fA^iv 
γη' (Γτα^ιοί ot ^αλισ-τα ί§οκίον fjioi ίΐναι , τ^ (ττανο- 

20 τατον ί(ΓΤί y ^ιηκοσ-ίων ου ττλίίους , ίκ. του Άξαβίου ου- 
ξίος ίς το Α,ιβυκον κ,αλ^υι^,ίνον. το §ι ζνύίυτίν αύτις 
ίυξία ΆιγυτΓΤος εστί. ΙΙίΟυκί μ,ίν νυν η χωξη αυτή 
ούτω. Ά^ο Si 'Υϊλίουπολιος ig ^ηβας , έστί ανα- q 
ττλοος ivvia η^/,ίζίων' στα^ιοι ^ί της oSoij , ί^ηκοντα 

dentem ; et extrema quidem illius, orientem spectan- 
tia, thuris esse feracia. Haec igitur huius niontis ra- 
iio esi. Ab altera Aegypii parte, Lybiam versus, 
alius mons praetenditur saxeus, in quo pyramides 
exsti'uctae sunt, arena obvolutus, pari modo ponecius 
atque ea pars Arabici montis qiiae ad merifliem ien- 
dit. Ab Heliopoli igilur non multum ia lalitudinem 
patet regio *quae Aegyptns esse censetur, sed ad qua- 
luor dieruni adverso ilumine navigafionem angusta 
Aegyptus est. Est aulcm regio, iriter duos quos dixi 
montes interiecta , campestris; cuius latitudo , ubi 
minima, ducentorum admodumsiadioriim esse, baud 
amplius, mihi visa est, ab Arabico monie adLybicum : 
exinde vero rursus fit latlor Aegyptiis. Haec igilur est 
huius regionis naiiua. (9•) Est \ero Heiiopoli The- 
Ijas naYiganti itertiovem di.eruin•' stadia suut aulera 



2η2 HERODOTI HISTOR. II. 

KcCi οκτΛκοσ-ιοί tcctt τίτ^ακ,κτχίλιοι , σχοίνούν ινος χ,α) 
ογ^ωκοντΛ Ιόντων, ούτοι a"jvTi^ifA,ivoi οι (ττα,^ιοι Αιγυ- 
ΤΓτου , το (Jiyiv τΓΛξΟ, ΒΆλαίτσΆν , 'ήο'ή μ,οι κα; ττξοτίοον 6 
^ΐ^ηλύύΤΛί ΟΤΙ ίζακοτίων τί ίοτι στΛ^ίων χ,λι τοκτχι,- 
λιων οσ-ον σε τ» α,ττο <ΤίΖΛΛ(Γσ'ης ίς fJUiiroyciiAv [Μχοι 
^•ήβίων ί(Γτι, (ryjfA,ccviuu. στΛ^ιοι ycLo ίΐιτι ίϊκοιη κλ) 
iKUTcv ytcti ί^Ακισ-χίλίΟί. το Si άττο &-ιβίων ίς Έλε- 

(ρα,ντίνψ ΚΛλίο(Α,ίνψ TToAtv, (rrccSioi χίλιοι Kctt οκτλ- ίο 

/ > f 

ΚΟΰ-ΙΟΙ ΙΚΓΙ. 

cLVTYfg ων της χωζΥΐς της ίίζη^λίνης η ττολΛη , κα- 
ΤΛτπξ οι ΐξίίς ίλίγον, ίόοκίί σε κλι Λυτω fJLOi ιινα,ι 
ιττίκτητος Αίγν^τιοκτι. των yct^ ουοίων των ίΐ^η^ίνων 
των υτΓίξ Με/^ί.Οίί' ττολιν κίΐ/^,ίνων το [Λ,ίτΛ^ν ίφα,ίνίτο 
fAoi ύνα,Ί κοτί κολτΓος ΒΆλασ-ιτης, ωοτττίζ γί τα, ττίξ) 5 

quater mille octingenfa et sexaglnta; schoeni cnim nu- 
merantur octoginfa et unus. Haec stadia si inter sc 
coniponan(ur, quuin lafituclincrn secundum mare por- 
rectam iam supra dixerim esse triiim milliiim sexccn- 
iorum stadiorum, quaenam sit longiludo a mari ver- 
sus mcditerranea Thebas usque, nunc declarabo: est 
nempe stadiorum sexics mille centum et vigiali. The- 
bis autcm usque Elephanlinen suiii mille et octingen- 
ta stadia. 

(lo.) Huius igitur quam dixi regionis plurima 
pars, quemadniodum et narrarunt sacerdotes, et mi- 
lii ipsi visum erat, adquisita Aegypliis terra est. Ete- 
nim, quod intcr pracdiclos montcs supra Mcraphiii 
sitos interieclum est, id niihi visiiin erat olim sinus 
niaris fuisse , quemadmodum ea quae circa Iliunx 



\ν. Ε υ τ Ε Ιΐ ρ Ε. 273 

107, 48• 

'^Ιλιον iccti ΤίυύρΆνίψ, και^Έ:^ίσ•όν τί. κα) Μαιαν^ςου 

λίαν. των γα^ τΛυτΛ τλ χω^ια, ττξοσ-χωα-ίί,ντύύν τγοτά- 
μ,ων , iv) των σΤο/ίΑΛτων του 'Νίίλου, ίοντόζ τηντα,α-το- 

ο(^αυ, ού^ΐ9ς Λυτών TrXrtkog ττίξΐ ci,hog (τυΐΑ,βλ'ή^ηνα,ί 
ί(ττί. ii<Ti Si Kca άλλοί τΓοτΛ^οΊ ου κλτλ tcv 'Νίϊλον 
ίόντίς ι^ίίγΰΙύίΛ, ci Tmg \^yct clTroSi^ctfMivoi (/.ιγαΚα, 
ίΐίτί' των ίγω φξο,σ'Λΐ ^χω ουνοΐΑ,ΛτΛ, ά,λι αΑΑων , 
χλ) ουκ. ηκίο-τΛ Άχίλωου' Ός ρίων Si Άκ,α,ξνΛνίης > κλ) 

5 ίΒίίς (ς Β'οί,λΛσ-α-α,ν , των ΈχινΛ^ων νη<των τα,ς γιμ,ί- 
ψΐΛς ψ^η ηττίΐζον TnTToivjKi. ''Ecrfi Si της Ά^αβίης 1 1 
χωξης , Αϊγυτττου ^i ου 7Γζθ(τω , κ,ολττος Β-αλαα-ΰ-ης ί(Γί- 
χων ίκ της Έουύ^ης καλίο/^ίνης ^α,λα,σ-σ-ης , (Α,α,κρος 
ϋ'υτω §η τι kcu στίνος, ως i^xojJicn (^ζο,σ-ων. μ,ηκος 

suiit et Teuthraniam , et tjuae circa Ephesum ei 
Maeandri campum, si licetparva conferre cum mag- 
iiis : iiam neuter eorum fluvioriim, quoruni ex pro- 
luvic hacc loca eiiaia sunt, ne cvim υηο qιIi.^eπl ex 
Nili osliis , qiiae numero qiiinque sunt , magnitudi- 
nem si spectes, merefur comparari. Suni vero eliani 
alii fluvii, magnitudine cum JNilo neuiiquam confe- 
rendi, qui tamen res maximas efficiunt : qiiorum egof 
nomina edere possum , qiuim aliorum , tum maxime 
Acheloi; qui Acarnaniam peiiluens, ibique in mare 
se exonerans, Echinaduin iain dimidiam parteiii ex 
insulis fecit continentem. ( 1 1.) Est autem in Arabiaj 
haud procul ab Aegypto, iiiaris sinus, exRubro quod 
vocatur mari in terram pertinens , ita longus ct an- 
gustus, ufi dicturus sum. Loneitudo navigationis j 
Jierod. Γ. /. P. I. " S 



274 HERODOTI HISTOR. II. 

fiiv ττλοου, α,ξ^Λ/Λ,ίνω ίκ μυχού ^Λκ-^λωσ-Λΐ (ς την 5 
ίυ^ψ B-ct\our(rctv ^ ημίξΛΐ civctKrifjiovvTcti τισΌ-ίζακον- 
τοί , ίΐξίο-ίΐΐ χζίωμίνω' ίύξος Jg , τ^ ίυξυτατός itrrt ο 
κολιός, γιμ^κτυ ημίξης ττλοου. ρηχίη S' iv Αυτω kcu αμ~ 
ττωτις dvct ττόίοΆν ημίζψ γίνίτΛί. ίπ^ον τοιούτον κ,όλ- 
ΤΓον Kct) τψ ΑίγυτΓτον ^οκίω yiyi<r^ctt κου' τον jtttV, (κ ίο 
Της βοξηίης ΒΆλΛΟ-ίΤης κολττον ίτίχοντΛ ίττι ΑίύιοτΓίης' 
τον §1 \_' λ,ξαβιον i τον ίξχοιχΛΐ λΐ'ζων ,~\ ίκ της νοτίης 
ζ^ίξοντΛ ίτΓΐ ^υξίης' σχι^ον μιν αλληλοίΟΊ (τυντίτζαί- 
νοντας τους μυχούς , ολίγον Se τι ττΑοαΚΚασ-σ-οντΟ/ς 
της χούοης. ύ ων οη ί^ίληοΊΐ ίκτξίψΛΐ το μί^ξον ο ι5 
Ι^ίϊλος Ις τούτον τον Άοαβιον κολττον , τι μιν κωλυίΐ 
'ρέοντος τούτου ίκχωσ-ύηνΛΐ ίντος γζ ^ιιτμυρίων ίτίων '^ 
ίγω μιν ya^ ίλτίΌμα,ί γζ και μυρίων ίντος χωίΤ^ηνΛΐ 

si ab intimo sinus recessu proficiscaris navi remis 
agitata, donec in mare apertum pervcneris, tanta est 
ut dies in ea consumantur quadragiata: latitudo au- 
tem, ubi latissimus sinus, dimidii unius diei naviga- 
tio. Obtinet autem in illo quotidie fluxus maris et 
refluxus. Aliuin igitur simileui fere huic sinum olim 
Aeg-yptum fuisse existimo, e septentrionali mari ver- 
sus Aethiopiam influeiitem, sicut Arabius (^de quo me 
dicturum esse professus sum,] ex australi mari Sy- 
riam versus tendit; ambo propemodum sibi inviceni 
iccessiis suos pcrforantcs, exiguo terrae spatio inter- 
iecfo. Quod si igitur Nilus iii bunc Arabium sinum 
voluerit alveum suuir avertere, quid impedit quo 
minus hic sinus intra viginti annorum millia ingesto 
limo complcatur? Ego quidcm arbitror, etiani iiilra 
decem millia annoruin posJie conipleri. Cur igitur 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 275 

ιο8, 77• 

civ. κου yi Syi > iv τω 7ΓζθΛνΛΐαΊμ,ω(Λ,ίνω χ^ονω ττοόη^ 
2ο βον γ, ifA^z γίνίίτύαι , βνκ άν χωσ^ίίη κολττΰς κα) ττοΚ- 
λω ιχίζύύν ίΤί τούτου, vttc τοιτουτου τε ττοτΛ^ΑΛυ κ,Λί 
ούτως ίργα,τικου j Τλ τπξ) Μγυτττον ων ΚΛί το^α λί- 1 2 

γου<Γΐ Λυτά, TriiiOf/^cn , κα,ι αυτός ούτω ΚΆξτα, οοκίω 

r , f / ^ Λ •' ' ~ , / 

ίιναι, ίσων τί τψ Άίγυτττον 7r^0KiifA,ivriV της ίχομ,ϊνης 

γγις , KoyxoAict τί (panOf^ivco ΐττι τοκτι ουρί(η , κλι 

b Λλ(λψ ίπανύίουατϋν i ωσ-τί Kca τά,ς ττυοα,^ί^ας ^ηλί^ 

σύα,ι' Kcc) '^uf^f/^oy μ,ουνον Αίγυττου οξος τούτο το ΰτηρ 

^Ιί/ίΐΟΐΰς Ιχον* ΤΓοος ot > τι, χωονι ουτζ τΥι 'Aoct^ty} 

ΤΓξοσ-ουξω (ουσ-^ Τψ Κίγυτττον ττξοο'&ίκ.ίλψ , ουτί τ^, Λ<- 

βυ•^, ου ι^,ψ ούοί τίί 2f^/}j, [της yct^ Άοα,βίης τλ 

ΙΟ ΤΓΛξΆ S-c(,Asi<ro-ctv ^υοιοι νί(χοντΛί^ ) α,λλα, μ,ζλαγ/αιον 

Τβ κα< ΚΛΤίο^ηγνυ^Λνψ > ωσ-τί ίουίΤΆν ίλυν τί Kcci ττξο^ 

inlra temporis spalium, quod ante meam aetafem ef- 
fliixit, sinus multo eliam maior quara hic non polue- 
rit compleri a fluvio tam ingente iamqiie valido? 
(i2.) Itaque haec, qtiae de Aegypto retuli, ef his 
qui ea referunt credo, et ipse per me ita se habere 
existlmo ; quum et prominere in mare videam Ac- 
gypium iiltra regionem utrique adiacenteiii , et con- 
chylia videam reperiri in montibus, et salsuginem 
ubique efflorescere, ita ut ab ea etiam pyramides 
corrodantur, et eum solummodo montem, qui sii- 
pra Memphin est , arena obtectum : adhace nec fini- 
timae regioni Arabicae similern Aegyptum Tide-• 
Inus, nec Lybicae, nec vero etiam Syriacae; (nam 
Arabiae partem secundum mare porrectam Syrii te- 
nent;) sed nigram ierram atqiie confractara. utpotp 

S 3 



27β HERODOTI HISTOR. II. 

χυσ-νν i^ ΑϊύιοττΙης καηνψίίγμα/ψ ύττο του ττοτΆμου. 
τψ Si Αιβυψ i^f^iv ί^υύξοτίζψ τε γψ , και) ύττο'^Λμ^ 
ΙλΛη(>ψ' την Si 'Αξ€ίβίψ τ£ KCU ^υζίψ άαγιλω^ίστί- 
ξψ τί κλ) ύτΓοτΓίτξον iovcrccv. 5 

ΐ3 Ελίγον Si κλ) roSi 'f^oi (Λίγα τίκ/^ηοιον τη^ι της 
χα^ης τΛυτης οΐ Ι^ίίς , ως ίττ) Μοψος βασίληος^ 
ΧίϋΟύς ίλΰοι ο TTCTocfxcg ίττι οκτώ ττηχίας το ίλα,χκττον y 
αξ^ίσ-κί ΑϊγυτΓτον τψ kvi^h Με/^φίο?. κλι ^\οίοι ου κω 
ην ίτίΛ iiVccKoa-icc τίτίλΐυτηκοτί , οτί των ιοίων ταυτΛ 5 
ιγω ηκουον. νυν ot, ψ f^r, ίττ ζκκαιόίκοί, η τηντίκαι- 
ciKcc ττηχίΛς αναβ^ το ίλαχκΓτον ο ττοτΛίΑ,ος , ουκ 
νττίξβα,ίνίί ζς τψ χούοην. ^οκίουίτί τε μ,οι Κίγυτττίων 
οΐ ίνίφί της λίμ,νης της lS\oίυιoς οΐκίοντίς τλ τε λΚΚλ 
χωνιού Kcti το καλίο^Λνον ΙΙίλτΛ) ην ουτω η χωξη αυ- ίο 

limum et piOluviem cx Aelhiopia a fluvio delatam : 
- conlra, Libyae solum videmus rubicunduni ct areno- 
siOrejm , Arabiae vero et Syriae magis argillosiiin pe- 
trosumque. 

(i3.) Magnum vcro etiam mihi documentum hoc 
mtmorarunt sacerdofes, cx quo de huius terrae natu- 
ra possit iudicari : scilicet regnante Moeri, quando 
fluvius ad octo salleni cubitos auctiis erat , irrigabat 
Aegyptuni quae iufra Memphin est: a Moeridis au- 
iem obitu iisque ad id teinpus, quo ego hoc e saoer- 
dotibus audivi, iioridiini eBIiixerant anni nongenti. 
Nunc vero, nisi adsedccim, aut ad quiiidecim niiui- 
mum, cubilos augcatur, in terrani non exundat. Vi- 
denturque mihi cx Aegyptiis bi, qui iafra Moeridem 
lacum quum alia loca, tum Delta quod vocatur, in- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 277 

109, 4. ' ' 

TJJ KoLTcc λογον iTTiStSoi Ις υ'^ος, κλ) το ofjunov άττο^ί" 
iot ίς cti^v\criv , μ,ν} κΛτα,κλυζοντος uvr/jv του Νε/λου 
7ηί<ησ-^Λί τον ττα,ντΛ χξονον τον ίττίλοιττον Α.Ιγντττιοι , 
τό Κΰτί Λυτό) Ελλ'ήνας i(pcc(rccv ττίίιτίσ-ύαι. ττυ^ο^^ίνοί 

xbyao ως υίται ττοίτΛ ν\ χωξη των Έλλί^νων , άλΧ βυ 
ττοτΛίχοκτι Λξόίται , κΆτΛΤΓίρ yj (ΓψίτίξΤ] , i(pct(rctv 

" ,ΐ Ελλψα,ς '^ίυσ-ύίντας κοτί iA^iSog [Λίγαλης, κΛκως 
Trmtjo-iiv." το Si ίΤΓος τούτο ίύίλα λίγίΐν j ως ,, ε* 
μ,η ίύίλησίΐ ατφι υίΐν ο Β'ίος , Λλλ' αύχ^^,ω ^ίΟί,χοοί- 

2θ (Γ^Λί , Κι^ω οΐ Ελλψίς αΙξίύηιτοντΛΐ' ου γΆξ ^η (τφΊ 
ίΟΎΐ υ^Λτος οΰόί[Μη α,λλη οίττοστ^οφη , βτί fjt^t] ίκ του 
Aίcς (λουνον.^^ Κα) τοίυτΛ fxiv ίς Έ,λλψας Αϊγυ- 14 
ΤΓΤίοκη οξύως Ιχοντα ίιρηται. φε^ε ^ί vijVi κλ) Λυτόϊσ-ι 

XIII. 11. κα< τβ όμοίον eic. Suspicatus eram κκΐ μ-ή ο ττοτλ- 

μ.0 ς το ομοΐον etc. 

colunt, si pro eadem portione paulatim exaKabitiir 
terra , et magis magisque augebitur; \^swe potius, 
iiisi simul fluvius pari ratione magis magisque auge- 
bitiir;] videntur, inquam, mihi Aegyplii, quum ter- 
rani eorum non amplius inundare Nilus potuerit, 
tunc per omne reliquum aevum idem passuri esse , 
quod ipsi aiebant Graecos aliquando passuros. Nam 
quuni audissent, miiversam Graecorum terrain pluvia 
irrigari, non fluviis, quemadmodiim Aegyptus; dixe- 
vwnt,fore ut Graeci alicjuando, magna spe frustva- 
ti, niisei^e esuriant. Quoa verbum co valebat, si quan- 
do ipsis deus noliierit phiere^ sed siccitateni iin- 
mittere; fame pressum iri Graecos ; nec eniin aliud 
illis esse refugium undc oqiiam petant, nisi α sola 
love. (14•) Et boc quidem, ad Graecos spectans» 
recte dixere Aegyptii. Age vero , ipsorum etiain Ae- 



278 HERODOTI HISTOR. ΙΓ. 

AlyvTrTioicri ως ίχα > Φρχσ-ω. ιί a-Ci ihXr,crii , ug καί 
τίξοτίοον ύττον , »; χούοη η 6 i/go^s ISlifAyOiog ( αυτή γα,ζ 

iorri ri ctrj^uvo[A,iVij) κ-Λτα, λογον του Trot^otxofyiivov χοο- 5 

' 'Μ ''ί ' ί '\ % '^ < ' ' ' ' 

νου tg υψος ctv^^ancrbcti , αλΛο τ< vj οι tccvtij OiKiomg 

Α, ι > / ■'' / ^' ' / 

νγυτηιω)) ττίίνητουσ-ι ; ε; ^α-^^τε yg υίτετΛί ίτρ* η χοοονι , 

μ,ψί Ο TTOTccfxcg Oiog τ ίσ-τα,ι ig rctg u^cv^ctg υτηοίόΛί- 

vnr. rl yct^ οη νυν yg ομτο* ΰίττονητοτατα καοττον αο^^ι- 

ζοντΛί εκ yrjgi των τε (λ,λλων ώ/^οωττων άταντων , ίο 

κΛ< τάίν λοιττων Αίγυτττίύύν' οι ουτί α,ξοτοω αναρόηγνυν- 

τε? ο,υλΛζα,ς t ίχουσ-ι ττονους, ουτί σ-καλλοντίς , οίιτί 

άλλο ίξγα,ζο/^ίνοι oCSiv των ώλλοι Λν^ξωττα ττίοι. λτ,ϊον 

ττονίονοΊ αλλ ίτηουν (τφι ο ττοτα^^ος αυτοι^ατος ίττιλ- 

Β'ων αοσΊή Tctg αΙξουοΛς , cco(rctg Si αττολίίττνι 07Γί<Γω ^ 1 5 

Ύοτι (ΤΤΓίΐξΰίς ίΚΛ(Γτος τψ ίωυτου αρουοαν^ εο-ραλλε* 

^3φίίθΓυηι quaenam conditio sit, dicam. Si accide- 
rit, quod paulo antedixi, ut regio infia Mcrnphin 
sita ( liaec est enim qiiaeaugetur) eademralione, qua 
pracferito tempore, in altitiidincni augeatur, quid 
aliud evenief, nisi ut fame prcmantur Aegyptii re- 
gionem illam incolenles? quandoquidem nec plu via ir- 
rigabitur illorum terra, necfluvius poteril arva inun- 
dare. Nam profecto nunc quidem hi, prae aliis liomi- 
jiibus cuncfis, et prae reliquis Agyptiis, minimo labore 
fructum e terra percipiunt: qui iieque aralro sulcos 
findendo , ncc terram fodiendo molesliam habent, 
nec opus ullum faciunt eorum, quibus alii omnes 
homiues circa segetem multo cum labore occupan- 
fur: sed, posfquam fluvius spoiite accedens arva in- 
Tindavit, et irrigata rursus reliquit, semen quisquc 
ia arvmn suum spargit , tuni sues in illud imuiittit; 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 27Q 

ιιο,3ι. '^ 

^ ίς ΛυττΙν υς. ίττίαν St κ,ΛτΛτατηίη} τ^<η υσ^ το (ττη^ 
^Λ , (Χ,^ψον το α,ΤΓΟ τούτου f^ivii. αττοόινηα'ας ot τ^(η 
ύατ) τον σίτον, οντω κοίΛίζίτα,ι, 

Ει ων βουλό^Λί^Λ γν^ψησ-ι τγ,(τι Ίωνων χξόίΰ'ύΛί τλ ΐ5 
ττίζ) Αϊγυττον , οί φαίσ-ί το Αίλτα fjbovvov iivcci Αϊγυ- 
•τηον y Λττο ΥίίΡσ-ίος κα,λίομίνης ΰ-κοττιης λιγοντζς το 
τΓΛζΛ ^AKoL<TcrcLv ilvAi αυτής fJiix^i Ύοί,ζΐχηϊων των 
δ ΤΙτιλουσ-ΐΛκων , τ^ ^η τίσ'Ο'ίξακοντα, ίι<η σχοΐνοί' το Jg 
Λττο 3'Λ?'.α(Τ(Γης λίγοντων ίς {χιαογΛίΛν τίίνίΐν αύτψ 
[Α,ίχζΐ 1\.ίΡκ>ασ•ύύξου πολιός > κατ ψ α-χίζίτα,ί ο ΝεΓλο?» 
ις τί Τίηλουσ-ιον jiiuuv ΚΛί ίς ίίανωβον' τα, ii ΛλλΛ 
λίγοντων της Κίγυτττου , τα, fXiv Αιβυης> τα Si Άξ>α- 
\ο ^όί'ής iivai ατΓοοίΐχ,νυοιμ,ίν αν, τούτω τω λόγω χζίω- 
utvoi , ΑίγυτΓτίοισΊ ουκ. ίου(ταν πξοτίζον χωξψ. -ή^η γαξ 

XIV. 17• Ρ^ο ^? ct Ι'"'' ^^ coniect. corrigunt viri docti βονς 
et /SeviTi , boves , bobus. Equidem tenendum νς» sed vtr) in 
βοντ) mutandum, arhitror. 

deinde, conculcato a suibus semine, messis tempus ex- 
spectat : denique, postquam 'per snes \ni ρ ο tius , per 
boves] frumentum protrivit, ita illud domum com- 
portai. 

( i5.) Quod si igifur lonum de Aegypto sequi λ^οΙ- 
lemus sententiam , qui Delta solum aiunt esse Ae- 
gjptiim, quam secundum mare a Persei quac voca- 
tur specula usque ad Peliisiaca Tarichea porrigi di- 
cunt, qua sunt quadraginta schoeni; a mari vero 
versus mediterranea pertinere Aegyptum aiunt usque 
ad Cercasurura oppidum, ad quod scinditur Nilus^ 
parlira Pehisium versiis fluens, partim Canobum; 
reliquos autem omnes Aegypli tractus, alios Lybiac 
esse aiunt, alios Arabiae: hac, inquam, ratione uteii- 
dt) demonstrare possemus, nullam olim terram ha- 



28ο HERODOTI HISTOR. II. 

(τφι το y% ΔέλτΛ, Λ?? ctv-v^i λίγουσ -t Αίγυτττίΰΐ, xcti 
ific) SoK%ii, ϊττί κΛτΛρρυτον τί KcLi ηωστι {ως λόγω 
tiTruv) ανα,τη^Ρψος. ύ τοίνυν (Τ^ι χωοη yg /Α,η^ί[χίιι 
ν•^*Ιξχίί τί τΓίοΐίΐογα,ζοντο οοκίοντίς -άτρωτοι άν^ωττων ib 
yiycvivcn-y ου Si tSii (τΖίΛς ig SioLTniom των ττα,ί^'ίων 
hvai , τί'/Ο, γΧω(Γ(ΤΛν ττοωτψ Αττηο-ουσΊ. 'Αλλ' ουτξ. 
Αιγυττίους ^οκίΟύ ufA,cc τω ΔίλτΛ τω υττ Ίωνων Kctr- 
λίοΐΛίνω yivi<r^cbiy uki τί iivait ξξ ου αν^οωττων yivog 

, Ί \ ..ι ί>^ ~ ' ^ ^ '^ \ ^ „ 

ίγινηο τΓοοιουσ-ης όί τ'/;ς χωοης , ττολ/^ους f /,ίν τους 2ο 
υτΓολίίΤΓομ,ίνους αυτίων yivi(rticii, ττολλους οί τους υττο- 
κ,α,ταβΛίνοντΛς. το ο ών τγάΚλι α,Ι Qy^Ai , Κίγυτττος 
ίκαλίίτο της το τηοίμ,ίτξον ούλοιοι ίκτι ακοοΊ και ίΚΛ- 
i6toj/ κα/ ί^Λκκτχίλιοι. Ei ων Υΐι^ίΙς οξίως τηο) αύτίων 
γίνωτκομ,ίν i ιωνίς ουκ ευ φ^ονίουσι ττίοι Άίγυτττου. 

buissc Aegyptios; quandoqiiidem Delta hoc , ut ipsi 
adfirniaiit Aegyptii , utque mihi videtur, adluta terra 
esi, et (verbo ut dicam) nuper enata. Quod si igitur 
nulla olim fuit Aegyptiorum terra, quas tandeni iiu- 
gas egerunt, primos se hominum fuisse existimantes? 
Nec vero oporlebat eos experimentum facere in pue- 
rulis, quemnam sermoncm primum essent emissiiri. 
Ego vero exisfimo, Aegyptios noi\ simul cum Delta, 
qiiod lones vocant, origineni cepisse, quin polius 
semper exstitisse , ex quo homirium exstitit genus ; 
posfquam vero proluvione aucta fuit eprum ierra, 
multos quidem eorum in pristinis scdibus mansisse, 
alios vero paulatim versus iaferiora descendisse. Olim 
igitur Thebais , Aegyptus nominabatur; cuius est 
circuitus sexies mille centum et viginli sladiorum. 
(i6.) Quod si igitur iios recte de bis slatuimus, lo- 
nes nou recte de Aeg;ypto sentiunt. Sin vera cst lo- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 28ι 

111, 58. 

ii Si cou^ icrri ^ των Ίωνων γνω^Α,η, Ε,λλψΛς τε κοά 
αυτούς 'Ίωνας ch-oSiiKiivfA,i ουκ ίττισταιχίνους λογ,ίξί-^ 

5 (τύα,ι' οί (pcio-i τξΐΛ (,ιόξΐΛ uvcti, γην ττασ-αν , Ευ^ωττην 
τε κλ) Άσ-ίψ κα) Αίβυψ. τίτΛ^τον ya^ S>] crOiccg Sii 
τΓοοσ-λογίζίσ-ύα,ι, Αίγυτττου το ΔελτΛ' ει f^rj τι yi 
έ<ΓΤΐ της Άιτίης , (Λ,ητί της Αίβυης. ου γαξ §η ο ΝεΓ- 
λός γί ί(Γτΐί ΚΛΤΛ τούτον τον λογον, ο την ΆσΊην ούξί- 
10 ζων της Αιβΰης' του ΔελτΛ ^i τούτου KctTct το ο^υ 
ΤΓίοιρόηγνυτΛΐ ο 'Νίϊλος, ω(ττί iv τω (.ttTcthj Άτιης τ£ 
κ,Λΐ Αίβΰης γίνοιτ αν. Κ<*< την [κιν Ίωνων γνω/^ην ij 
αττίίμ'ίν' ηι^ίίς L• uL• κλ) τπξΊ τούτων KiyoyAv. Ρίίγυ^ 
ΤΓΤον jUiiy ττασ-αν ίιναι ταυτην την υττ Άί')^υ7Γτιων οικίο- 
^λ,ίνην, κατατΓί^ Ιζ^ιλικίην, την ύττο Κίλ<κ6;ν, ncfA 'Acr- 

5 (τυξίην, την υττο Άσ-σ-υξίων. ουζΐ(Γ[^α S'i Άιτίνι και Λ^• 
βΰη oi^ctfA^iv ού^ίν ίον οξ^ω λόγω, u (^η τους Αίγυ- 

num sententla, demonstrabo equidem, Graecos ef 
ipsos lonas nescire computare numeros. Nam qiium, 
Ires t&se dicant universae lerrae partes, Europam, 
Asiam, et Libyam ; oporiebat sane his qiiartam ad- 
numerare, Delfa Aegypliacum; si quidcm (utiidemhi 
aiunt) nec Asiae illiid esi^ nec Libyae. ]\am, secundum 
hanc utique rationem , non Nilus est qui Asiam a Li- 
bya disterminat: sed , quum circa apicem huius Delta 
in duas partes frangatur Nilus, consequens est ut in- 
ter Asiam et Libyam iTiedium Dclta sit inieriectum. 
(17.) Sed lonum omitiamusopinionem: nos vero de 
his ifa statuimus. Aegyptum dicimus esse universam 
hanc regionem ab Aegyptiis babifatam, quemadmo- 
dum Ciliciam quae a Cilicibus, et Assyriam quae ab 
Assyriis. Limitem vero qui Asiam a Libya distermi- 
nct, reciapi si sequamur rationem , nullura alium 



282 HERODOTI HISTOR. II. 

ΤΓτίων ουδούς, ύ οί τω υττ 'Ε,λ^νων vivofJbiTfXivcu χοη- 
(Tof^iua,, yo{A,iovfJt.iv Αίγντττον ττάσ-αν ■> ΛξζΛ^/,ίνψ λττο 
'Kcf,Tc(Jou';TCdy τε κχ) ΈλιΟαντίν>}ς -κολιός y §ίχο(, Sion^i- 
cuccii ΛΛΐ cii /,^οτίξων των ίΤΓωνυμ,αων ίχίο-ύχι' ΤΛ ίο 
fjt^iv ycc^ Λυτ'ής , tivcti της Αιβυ'ης' τα, §ι , Trjg Άτίης. 
6 γα,ζ Svi Νείλο? dci^ctfjLivog ίκ των }ζ.ΛΤΛ^ου7Γων , jiiu» 
(Λ,ίσ-ψ ΑίγυτΓΤΰν σ-χίζων, ίς S-uXuercruv. /^^Χξί f^iv νυν 
ΙίίξΚΛίΓωξΰυ τΓολιος ρ£6ί ύς {ων 6 'Νίϊλος' το Si αττο 
τα,υτγις της ττολιος , (τχίζίτα,ι τζίΟατίας oSoug' kcu >j ι5 
f^iv τΓζος ηω τξίΤΓίται, το κΛΑίίται ΙΐηλουσΊον στο/^α, 
«ί ^ί ίτίξη των ό§ων ττξος ((ττπζψ ϊχίΐ' τούτο §ί Κ<5£- 
νωβικον ΰ-τομ,Λ κίκληται. jj Si §η ΊύίΛ των oSav τω 
Νέ/λω eVr; η^^' Λνωύίν φΐ()θ^Λνος , ίς το ο^υ του Δέλ- 
ΤΛ ατΓίκνατα,ι το οι αττο τούτου, (τχίζων fXiOOV το 2θ 
Δδλτα, ίς B-(iKci(T(rctv e|i6<> ουτί ίλαχίσ-τψ μοίξψ τον 

novimus, nisi Aegyptiorum fines. Sin ea ratione ufa- 
mur, quam Graeci sequuntur, statuemus Aegyptum 
universani, iniliuin sumentem a Catadupis et EIc- 
phanline oppido, in duas sccari partes, et utrumque 
iiomen participare; alteram cnim eius partem Afri- 
cae esse, alteram Asiae. Nilus enim, postquam ad 
Caladupa Aegypfum primum intravit, mediam illam 
dividcns fluit in marc. Usque ad Cercasorum igitur 
oppidum nonnisi uno alveo fluit : ab hoc vcfo oppido 
tres in vias scindifur, quaruin iina orientem versus 
lendit, quod Pelusium ostium vocatur; altera via 
occidcntem versus tendens, Canobicum nominatur 
ostium. Quae auiem Nili via recta progreditur, haec 
esA: posfquam e superiore rcgione deiatus, ad api- 
cem iliius Dclla pervenit, iiide mcdium Delta scin- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 283 

111, 8?. 

νοΛχος ΤΓΛ^χομ'ίνος τα,υτη , ουπ ΥΐΚί(ΓτΛ ουνομ,αστψ 
το KciXiircn ^ίβίννυτίκον σ•τομ>Λ. αττι Si kcu ίτίςΛ 
^ιφΰίοΊΛ (Γτο[Λΰί,τΛ , ΛΤΓο Tov ^ίβίννυτικου ατΓοσ-χ^ι- 

o<ruivrcti φίξοντΛ ίς Β-Λλα,(Γ(Γαν' τοϊσ-ι ούνομ^α,τΛ κίί- 
7CH TclSi, τω [Α,ίν ^αϊτίκον (Χ,ύτίων , τω ^ί, MecJji- 
Ciov. το Je Βολβίτινον aTOfjLct, kcCi το ^ουχ,ολικον ουκ. 
iSc&yivicc (ττοι^οατΛ {(ττι, Λλλ' οξυκτα. 'Μ.αστυ^ίίί cie ι8 
uQt Τ)} γνω[Λί^3 ΟΤΙ ταταυτη ιστι Αιγυτττος οιτψ Tivex, 
{γω Λ7Γο^ίίκυ[χι τω λόγω , y.cu το Κμ^^ωνος χονιστγ^ 
ξΐον yivofj(,ivov το ιγω της ijt^iuuUTOv γνωι^ης vcm^ov 

6 τηρ) Α'ίγυτΓτον ίττυζο^^ψ. οι γαξ ^η ix. Ι\1α,ρίης τε ττο- 
λιος κλ) ' Ατίος , οΐκίοντίς Αίγυτττου τα ττοοτουβΛ Λί- 
/Bfij, Λυτοί τε ^οκίοηις ίινα,ι Αίβυίς, κα) ουκ Αίγυ- 
τΤτιοι , κλ) dxuof/>ivoi τί? τΓίοΊ τΛ locc Β'ξτ^α'κί)} , /Βουλβ- 

dens ia mare undas suas exonerat, nec minimam 
aquarum portionera, nec minime nofabilem, huic 
viae tribuens : quae SebennyticuTn ostium vocalur. 
Sunt vero etiam diio alia ostia a Sebennylico diremla, 
et per se in mare exeuntia, quorum alterum Saiti' 
cum, alterurn noniinatur Mendesium. Bolhitinum 
Tero ostium et Bucolicum , non nativa sunt ostia, 
sed manu eiFossa. (i8•) Confirmatui' autem mea 
sententia , fanfam esse Aegyptum qiianlam ego ratio- 
nc demonstravi, efFato etiam quod Ammonis oracu- 
lum edidit; quod eiTatum ego tum demum cognovi, 
postquam meam de Aegypto sententiam mecura iam 
constitulam habueram. Scilicet Mareae oppidi et Api- 
dis incolae, quorum ager Libyae est coniinis, ipsi 
sese Libyes existimantes esse, non Aegypfios; quum 
aegre ferrent caerimonias sacrorum quae in Aegypto 



284 HEKODOTI HISTOR. II. 

I^ivoi 3•*ιλίίύν βοών f /,'ή Ι^ίσύα,ι, ιττί/χ'^αν ig' Af^fjCiuvety 
φαμ^ίνοι ,.ovSiV <Γφί<Γΐ τί iccti Αίγυτττίοιιη κοινον uveti' ιο 
αΐκ,ίίΐν τέ γΛξ ί'ζω του ΔελτΛ, κά) ουκ ofxokoyiuv 
α,ύτο^σι' βουλίσ-ύαί τί ■πάντων σφίσί ί'ζίϊναι γίυίσ-ύΛΐ. " 
ο ^ί 3'ίος (τφίΛς ουκ ict ττοΐίίΐν ταΐ/τα, φα,ς ,^Αίγυ- 
•πτον ilvcti τΰί,ντψ τψ ο 'Νίιλος ίττιων α,ο^α' κα) Αιγυ- 
ΤΓτίους ίΐναι τούτους, οι ίνιφί Έλίφιχ,ντίνης ττολιος iS 
οΐκίοντίς, ατΓΟ του 7ΓοτΛ(^ΰυ τούτου ττίνουοΊ. *' ούτω (τφι 
j^TUiJTcc ίχοησ-ύη, ίττίξχίτΛΐ ^ί ο ΝβΤλοί, ίττίαν ττλη- 
Β-υ^ , ου f /,ονον το Αίλτα , α,λλΛ zou του Α,ίβυκου τί 
λίγοίΑ,ινου χωξου ύνα,ι, kcu του ^Αξοί,βίου, ίνιχχη kcu 
ίΤΓΐ §υο ΥΐΐΑ.ίοίων ίκατίοω^ι o^cv , kcu ττλίυν ίτι τούτου , 
Ku) ίλα,σ-(τον. 5 

Ύου TTOTdfjLou ^i φυιτιος τηοί, οΐ τί τ) των Ιξίων , 

observaniur, cuperentqiie ηοη proliiberi e&u boum 
foeininarum ; ad Amraonem miseiunt, dicentes, sil/l 
nihil cum Aegyptiis esse commune; hahitare enim 
extraDella , nec sihi cuni illis convenire^ postu- 
lareqiie iit sihi liceat oinni genere carnium vesci. 
Hoc vero eos deus vetuit facere, dicens, Aegyptum 
esse hanc terram qiiam Nilus irriget: et Aegyptios 
esse hos , qui infra Elephantinen hahitanles , ex hoc 
Jluvio hihant. Hoc illis oraculum editum est. (19.) 
Inundat auiemNilus, ubi iustura augmentum cepit, 
non modo Della, verum cfiam eas regiones, quae 
vel Libyae dicuntur esse, vel Arabiae, et quidem ali- 
cubi ad bidui utrimque viam, alibi etiam amplius, 
alibi niinus. 

De natura2M\t^\. huius βανϋ ncc a sacerdof ihus , 



w. Έ υ τ Ε R ρ Ε. 285 

113, ι3. 

ουτί άλλου οΰ^ίνος τταξαλα,βίΐν ί§υνΛ<Γ^ψ. ττξο^υι^ος Si 
tcc Tdoe TTUo Λυηων τΓυΰίίταα,ι , ο τι κΛτεξχίτΛΐ ^gy 
ο Νείλο? "πλγ^υων, λτγο τξοττίων των Β-Ζξίνιων οΐζ^α- 

.0 (Λίνος, ξττ) ίΚΛτον ^fxi^ctg' ττίλασας c5" ig τον d^iuf/,ov 
τουτίων των η^ίξίων , οττίσω αττί^χίται α/πολίίττων το 
ρίίύξον' ωοΎί βξοίχυς τον χ,α/^ωνΛ ύτταντα. ^ιατίλαι 
ιων , f^iX^i ου αυτις τξοτηων των •σ'ίξίνΐων. τουτίων 
ων τΓίξΐ ouSivog ouSiv οίος τ ΙγίνοξΑ^ψ τταραλαβίίν ττοτ- 

1 5 ξοί των Αϊγυτττίων , Ια-τοξίων αυτούς ψτινΛ ^υνα^/,ιν ίχιι 
ο ΝέΓλο? ΤΛ \(Α,•ποΐ,λίν τΓίφυκίνΛΐ των άλλων ττοται^ων. 
ταύτα, τε ^η τα λίλίγ/Μνα βουλομ,ίνος ίΐι^ίνα,ι , Ια-το- 
ξίον και ο τι αυξας αττοττνίουσΌ,ς (Α,ουνος ττοτα^χων ■πάν- 
των ου ττα^ίχίται. Άλλοι. Έ,λλψων (Xiv τινίς, Ιττί- 2 Ο 
(rriy^oi βουλομ,ίνοι yivi<ruai (ΤοφΊψ , ίλί^αν ττι^ι του 
ύδατος τούτου τξΐφα<Γίας ο^ους' των τας fxiv Svo των 

nec ab alio quoquam discere quidquam polui. Cupi- 
dus autem eram ex illis cognoscere, cur Nilus //e- 
scendat augmentum capiens inde α solstitio aesti- 
vo ad centum dies , dein , expleto fere hoc numero 
dierumj retro cedat , diininutd paulatim aqiiae 
copia ; ita ut constanter per totain hiemem brevis 
sit, donec redeat aeslivum solstitium. De his igitur 
nihil quidquam potui comperire ab Aegypliis, quum 
ex eis quaererem, quamnam vim habeat Nilus quod 
natura contraria esset atque reliqui fluvii. Haec igi- 
tur, quae dixi, cognoscere cupiens, sciscitatus sum, 
tum vero etiam, cur unus omnium fluviorum nullas 
efilantes auras praeberet. (20.) Graecoruin vero 
nonnulli , insignes esse cupientes sapietitiae nomine , 
triplices vias expUcaudae fluvii huius natuiae inie- 



286 HERODOTI HISTOR. II. 

fjLivog μουνον. των τι ίτίξη fuv Aiyu τους ίτητίΛς avi- 5 
f /,ους ilvcti αίτιους ττληύυίΐν τον 7ΓοτΛ(Α.ον, κωλύοντας ις 
S-AKcciTa-ctv ίκοίίΐν τον ΝεΓλον. ττολλακις ^g ίτησ-ΐΛΐ 
fXiv ουκων ί7Γνίυσ•Λν , ο Si 'Νιϊλος τώυτο Ι^αζίται. 
ΤΓοος όΐ , ί\ Ιτ'ήο-ίαι atrioi vjcrctv , χοην και τους άλλους 
τΓοται^ιους, ccot τοκτι ίτ*;σΊ!^σ•ι ανηοι ρίουίτι ^ ο^Μίως ιο 
^ασ•χίΐν και κατά τα αυτά τω Ne /λω' κα) [^υαλλον 
€τί τοσουτω ■, ο<τω ζλασ-σονις ίοντίς, αα-ΰίνίο-τίοα τα 
ϋίυ[Α,ατα τταξίχονται. ίΐίτί Si ττολλο) fjnv (ν τ^ ^u^/^j 
τΓοταΐΛ,ο) , ττολλο) Si ίν τ^ Αιβυ^ , ci ου^ίν τοιούτον 
21- τταίτχουσ-ι οΊον τι και ο "Νίΐλος. Ή ^^ ίτίξη , ανίττι- 
(ΓΠ^^Α,ονίστίοη μ,ίν ίση ττίς λιλίγμ,ίννις , λόγω Si ιίττίίν^ 
ίτωυ[Λα(ηωτίξνι τ] λίγίΐ αττο του ΙΙκίανου ρίοντα αυ- 
τόν ταύτα (/.-ήχανασ^αι , τον S' Ό^κιανον γψ ττίζΐ ττα- 

runt: quarum viarum duas ne commemorarc quidem 
operac pretium duco, nisi quod nudc significare eas 
volo. Nempe earura allera ait, ventos etesias efficere 
ut augeatur βαπιβη , prohibentes Nilum quo minus 
in mare influat. At saepius accidisse iiovimus, ut 
non flarentetesiae , et idem tamen fecerit Nilus. Ad 
liaec, si etesiae in caussa essent, oportcret ut aliis 
eliam fluviis , qiii advcrsus etesias fluunt, idem quod 
Nilo accideret; atque co efiam magis, quo minore* 
suiit illi, adeoque curs'.im habent debilioreni. Sunt 
aulem in Syria multi fluvii, sunt item in Libya, qui- 
bus nihil tale accidit quale Nilo. ( 21 • ) Altera \ia in- 
scitior cst quidem, quam praedicla, sed(ut i(a dicam) 
mirabilior: ait enim, eo id facere Nilum , quod ab 
Oceano fliiat ; Oceaniim aufeni totam circumflucrc 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 287 

11 3, 43• 

(ταν Οίίΐν. Ή Si τξίτη των ο^ων i ττολλον ί'^ΐίΐκίστΛτν; 22 
4ουσ•οί, μ,α,λκΓτΛ έψευσ-τΛί. λίγα γαζ ^η ού^ ccvjvi 
ov^iv, Οαι^,ίνη τον ΝέΓλοι/ jiiiiv ΰίττο Τ'ήΚοιΛίννις χιόνος' 
Ός piit (A.ZV ίκ Αιβυης Sict {^icav Αίύιοττων, ίκ^ι^ο7 

5 ^i ίς Κίγυτττον. κως ων ^ητΛ jnoi άν άττο χιόνος, λτγο 
των •&ι^ΐΛ^οτΛτων τοττων ρίων ις tcl ψυχοοτζοα,•, των τα, 
ΤΓίλλί» ίσ-τι αν^ξί γί λογίζίο-ύοί,ι τοιούτων ττί^ι οϊω τι 
iovTi , ως ovSg ίΐκος άττο χιόνος fiiv ρίίΐν. ττξωτον fjt,iv 
χ,Λΐ f/,iyi(TTov μ,Λζτυξίον οι ccvifxoi ττΛξίχοντοι,ι , ττνιοντις 

ο ατΓο των χωρίων τουτίων Β'ίΡ^Μ. οίυτίζον όί , οτι avo/^- 
βζοζ *7 Χ^ξ^ ^^' <^κου(ΓΤΛλλύς ^ΐΛτιλίίΐ ioxjtroL' ίττΊ 
<5ε χιονί 7ricrov<ri), τΓ^.ΰ-Λ avctyx,vj ί(ττι vcrcti iv τηντί 
7\fti^ViiTi ω<Γτί it ίχιονιζί, υΐτο ccv ταυτΛ τα, χωξία,. 
ΊξίτΛ.όί, Oi ανο^ωστοι υττο του κ,α,υ^α,τος (^ίλανίς ίον- 

terram. (22.) lam tertia illarum viarum, quum 
maxinie speciosa sit, maxime omnium a vero aber- 
rat. Nam et haec nihil dicit , quum ait , e liquefacta nU 
feyZwere Nilum ; quem quidem novimus , piiusquam 
in Aegyptum intret, ex Libya per raediam iluere 
Aetliiopiam. Quo igitur pacto e nive fluat, qui e ca- 
lidissimis locis fluit in -frigidiora ? Ac sunt sane per- 
inulta,"ex quibus liomo , qui quidem iudicare de ta- 
libus rebus valet , colligat, nullo modo probabile esse 
ut e nive Nilus fluat. Primum quidem et maximuni 
documentuni exhibent venti , qiii ex iilis locis calidi 
perflant. Deinde hoc, quod constanter illa regio abs- 
que imbribus et absque glacie est: postquam autem 
nix dccidit, omnino necesse est ut intra quiiique dies 
pluat; quare, si ningeret in illis regionibus, plueret 
etiam, Tertium. documcntum sunt homiiics, ab aestu 



288 UERODOTI HISTOR. II. 

τίς. ϊκτϊνοι Si κα) xiKiSovig Si ίτίος iovTig ουκ α/ττοΜι- ιί> 
7Γουσ•ί yiooLvoi οι ψίυγουιτοίί τον χίΐι^ωνα. τον ιν τνι 
'Σ.κυύικ^ X^^yi yivof^ivov , φοιτίωα-ι ίς χίΐΐΛοίΰ'ίην ίς τους 
τόπους τούτους, ίΐ τοινυν ΐχίονιζί και οσ-ονων τα,υτψ τγ^ν 
χωξψ, Si γ,ς τί 'ρίίΐ κ,α) (κ της Λοχιτα,ι ρίων ο Νεί* 

23λος, ψ αν τούτων ού^ιν , αις η οίναγκη ίλίγχίΐ. Ο 
Sl ττίΡΐ του Ό.κίΛνου λίίας, ίς Α^Λνίς τον (Α,ΐ/βον civi- 
νίΐκας , ουκ ιχίΐ ιλιγχον. ου γαο tivcc ιγω γί οιόΛ 
TTOTctuov '£ίκίΆνον ίοντΛ' Of^rjPQV ^ί , η Τίνα, των TTfJO- 
τίοον γίνοΐΛ,ίνων ττοιητίωνι οοκίω τουνομ/χ, ίυ^οντα, ίς την ο 
ττοίησ-ιν i(riViiKcia-ucci. 

24 Εί ^ί ^ίΐ i^ifAr^cif^ivov γνω'ΛΛς τΛς ττξοκίψίνας , 
Λυτον ΤΓίΡί των αφανίων γνω^^ψ ΛττοόίζΛίΤΰΛΐ, Οοοί/τω 
S^OTi ΐ^οι SoKggi ττλ'/ιύυίσ-βαι 6 Νί^λος του Β-ίξίος, την 

nigrirtum quod milvi et hirundines non desinunt istic 
perennes essc; g;iues vero , hiemem Scyihicae terrae 
fugientcs, in haec loca tamquam in hiberna con- 
fugiunt. Quod si ergo ningerct, vel quaniuiumcum- 
que, iii hac regionc per quam fluit et ubi initiuni 
capit Nilus, nihil horum essel fufurum; quemad- 
modum necessitas arguit. (23.) ρυίΛ^εΐΌ de Oceauo 
dixit, is quum rem, de qua quaerilur, in obscurum 
reiecerit, refulari non meretur. Ego euim. Jluvium 
Oceanum nullum novi: Homcrum vero, aut aliura 
ex antiqiiioribvis poetis, pulo iuvenisse nomen , et ia 
poesiu intiOduxisse. 

(24.) lam quod si, improbafis sententiis quae ab 
aliis sunt propositac, nunc meam de rebus tam oc- 
cullis dcbco dcclarai'e, dicam qua de caussa ficri 
jnihi videatur, ut aestatc Nilus augeatur. Hibenia 



w. ν Ε υ Τ Ε R Ρ Ε. 28q 

114,71• "^ 

XUfJii^ivriv ω^ην dTriActvvof^ivog ο ήλιος ίΚ της οίοχ^κιίης 
6 Sii^o^ov υττο των χίΐξΛ^ωνων , ίξχιται της Αιβόης τ<* 
uvu. ως fjuiv νυν iv ίλΆχί(Γτω ^ηλωται, ττοίν ίϊξητΛΐ' 
της γα,ζ αν αγχοτΛτω νι χω^ης ούτος ο <τζος, κ,Λί κατά. 
ψ τίνα,, ταυτψ οίκος Λψ>ί'ν τε ν^Λτων (Α,α,λιστα,, κλ) 
rct ίγχωοια, oivf^aTX fxctficnvi(TooLi των TroTctjiouv. \1ς 23 
^t iv ττλιονι λόγω ^ηλωσ-Λΐ, ώ^ί 8%6<. Γαζιών της Λ<- 
\6υν\ς τα ανω ο ήλιος, ταόί ττοΐίίί α,τι αίΛ ττΛντος του 
χοονου α,ϊύζίου τί ιόντος του ψξος του κατά. ταύτα, τα 
5 χωξία , και αλίϋνης της χωςης ίουσ-ης, ουκ, ιόντων ανι- 
μ,ων "φυχοων , ^nhoov ττοΐίϋ οίον τη^ και το Β•ίξος ίωύί 
ΤΓΟιίίΐν , ιων το jui,iTov του ουοανον. ίλκίΐ γαξ ίττ ίωυ^ 
τον το υ^ωζ' Ιλκυιτας οί , αττω^αι ίς τα ανω χωξία' 
ύτΓολαΐΑ,βανοντίς Si οΐ avif^oi , και ^ιασκι^ναντίς , τη- 
ο κουσΊ και ucri οικοτως οι αττο ταύτης της χω^ης τίνιον- 

tempore sol , a priore cursu per hiemes depulsus, 
per superiora Libyae transit. Ita brevissimis ■verbis 
res tota declarata est: cui enim regioni proximus est 
hic deiis, et supra quam ilie transit, eam consenfa- 
neum est maxime sitire et aquae inopiam pati, adeo- 
que maxime exsiccari fluviorum scaturigines quae 
suntin ea regione. (25.) Ut vero pluribus verbis rem 
declarem, ita se habet. Sol , per superiora Libyae 
transiens, facit hocce: quiim in illis locis constanter 
serenus sit aer, quumque calida sit ipsa regio, iiec 
venti frigidi ; per ea loca transiens sol facit idem , quod 
aestate facere consuevit, qiiando per niedium coelum 
transit. Scilicet attrabit ad se aqiiam, attractamque 
in superiora loca dispellit, quam suscipientes venti 
dissipantesque liquefaciuntj ex quo consequitur, iit 
Herod. T,L P.L Τ 



ago HERODOTI HISTOR. 11. 

Ti?, T6 νότος» Kcti ο λ<ψ, α,νί,μ,ων ττολλον των ττΛν- 
των υίτωτΛτοι. οοκίίΐ σε fiot ουόί ttccv το υοωο το ίτη- 
Tiicv ίκ,α,σ-τοτί αττοτί/χτησ-ύΛΐ του Νίίλου ο *]λιος , 
άλΚα. κλ) υτΓολίίτησ-βαι ττίο) Ιωυτον. 7r(jy}uvo[/,ivou Se. 
του χ,ίΐ^ωνος i ατηοχ^ίτΛί ο rjAiog ίς f/,i(rov τον ου^Λνον ι» 
οπί<τω ΚΛί το ινιΐυτίν ηαη ojLCOiug άστο ττα,ντων έΛκει 
των TTOToLfjiuuV. τίως οί οΐ f^iv , ο/χβ^ίου υ^α,τος (τυμ^ 
[^κτγο^χ,ίνου ΤΓολλου αυτοίΟΊ , ατϊ υοΐΑ^ινης τί τής χω^ης 
ΚΛί κίχΛζΛ^ςωμ,ίνης y ρίουσ-ι fjtiyaAoi' του Si Bioiogy 
των τί ο/χ>βξων ίττιλίίττοντων Λυτούς , kcCi υττο του ηλίου 2β 
ΐλκ,ομ,ίίοι, άσ-^ίνας ΰ<τί. ο οι Νείλο? ίων <ζνο(Λ,βζος , 
iλicoμ^voς σε υ'πο του ήλιου , μουνος ττοτΛμων τούτον 
τον χοονον οικοτως Λυτός ίωυτου ρίίΐ ττολλω υτΓοσίίσΎε- 
ξος η του -σ-ΐξίος τοτί μιν γΛ^ uitu ττΛντων των υοΛ- 
των iVov ϊλκζτΛΐ, τον Sf χαμωνΛ, μουνος ττΐίζίτΛί.^^ 

vcnti ex illa rcglone ilantes , notus et africus , omnium 
venforum maximesintpluvii. Videtur autemmihisol 
iie omneni quideni Nili aquam, quam qiiotannis at- 
traliit, semper dcmittcrc, scd partem etiam circum, 
jie retinere. jVIiicscente vcro hieme, redii sol in me- 
dium coeliim, et ab co indc tcmpore pariter ex om- 
nibiisfluminibus aquam altrahit. Ante id tempus igi- 
tur, quum mulla do coelo aqua flij\iis misccatur, 
qviippe imbribus pcrrusa tcrra, tojTentibusquc cxca- 
vafa, grandes illi Ππιιηί: aestatc vcro, ccssantibus 
imbribus, etsole aquam fluviorum attrahcnte, fluunt 
tcnucs. Qiiare consciifancum cst, ut Nihis, qiium im- 
bribus rion augealur, aqua vero cius a sole attiabatur, 
per biemem multo tcnuior fluat quam aestate : acstate 
pnini pariter atque aliac omnes aquac attiahitur, 



w. Ε υ Τ Ε R Ρ Ε. 291 

ιΐ4> 100. 

βί/ΤΛ» τον ηλιον ViVOfJbiKoi, τούτων αίτιον ιΙνΛΐ. ΑΊτιος Si 26 
ωυτος ούτος , κλτα γνω,κ,ψ τψ if^riv , κλι τον >;e^« ^i]- 
ρον τον τΛυτι^ iivat , ^ΐΛΧ,α,ίων τψ ^n^ooov αυτού' ούτω 
Tyjg Αιβνης τα ανω Β-ίξος aiu κατίχίΐ. Ει Sg η (ττα- 
5 ΟΊς 'ήλλακτο των ωοίων, 'Λαι του ουρανού τ/ι (Mv νυν ο 
βοοί•/,ς τί και ο "χ,^ιι^ων ίοτταοΊ, ταυτι^ f^iv του νότου 
ψ η (Γτασ-ις κα) της ΐΜται^βοί-ής y τν, c% ο νότος νυν 
€(7Τ^κε, ταυτνι όί ο [όοοίης ίΐ ταύτα ούτω ίΐχ,ί y ο 
ήλιος αν ατΓίλαυνο^/,ζνος εκ [Χίσ-ον του ουρανού υττο του 
io χίΐ^^ωνος και του ροξίω, vjii αν τα ανω τν^ς Άυοωττης, 
κατατΓίΡ νυν της Αιβυης ί^χιται. ^ΐί'ξιοντα S' αν ^ιν 

^ \ ι τ? ' / '\ ' .\ \ '/τ 

όια ττασ-ης Ε,υρωπης , ιΑττο^^αι ττοιίίΐν αν τον Ισ-τζον 

τατΓίο νυν ί^αζίται τον ΝεΓλο»'. Ύης αυζτ,ς οί ττίξΐ, 2J 

</ , , / ' (\ " / ' ' ' ^ 

ΟΤΙ ουκ ατΓΟττναι, τψόί ιχω γναγ^ψ j ως καξτα ατη 

hieme vero soliis hoc palitur. Ita equidem mihi per- 
suasi, solem esse huius rei caussam. (26.) Est au- 
tem, ut mea fert opinio, iclem sol etiam caussa, quae 
ut aer ibi siccus sit eificit, omnia qua transit exu- 
rens: unde fit, iit supeiiora Libyae perpetuo aestu 
premantur. Quod si permutaretur staiio plagaruiu 
coeli; si in ea parte , qua nunc stat boreas et liieins, 
foret notus et meridies; contra, ubi nunc notus, ibi 
horeas staret: haec si ila haberent, sol ab L•ieIne et 
horea e medio coelo depulsiis , transiturus esset su- 
periora Europae , quemadmoduin nunc supcriora 
Libyae. Quod si ergo per Europam omnem transiret, 
existimo eiira Istro tlumini idem esse facturum quod 
iiuuc Nilo facit. (27.) De aura vero, quod ex Nilo 
non perilat, haec est mea sententia: nullo modo esse 

Τ 2 



292 HERODOTI HISTOR. II. 

S-e^fiav χωξίύύν ουκ οικ,ος ίση ov^tv Λττοττνίϊΐν' αυξη 
Si (ίτΓο ψυχρού jmg φιλίίΐ ττηίΐν. 
28 TctvTct fxiv νυν ϊστω ως ίση τί κλ) ως ά,ογ/ιν iyt- 
ViTQ, Ύου Si Νε/λου τα? ττνιγας ουτί Αίγυτττίων , ουτί 
Λ,ιβυων , ουτί Έλλψων των ifxo) Άττικο/χίνων (ς λο- 
γούς , οΰ^ίϊς ύτΓίσ-χίτο ίΐ^ίναι , εϊ ^»; iv Αίγυτττω iv 
2α/* τΓολί ο γζΧ/^^ΐΛα,τκΓτης των Ιοων χο-ηι^Λτων της 5 
Άύψα,ίης. ούτος J" ψ^οί γί τταίζίΐν ί^οκίί, (pafj.ivog 
ii^ivcn (ΙτΡίκζως. ίλίγζ Si ώ^' „ Riv-it ^ΰο ουρίΛ Ις 
Οζυ τας κοξυφας ΛτηγίΛ,ινΛ , ι^ίτΛ^υ Ζ^υψης τε ττο- 
λίος κίίμ,ίνΛ της Θ^ιδ^ϋΊο? , KcCt Έλίφαντίνης' omo- 
fictTA ^i iivon Tc7<Ti ου^ίσ•ΐί τω (λ,ίν t Ιί-οωΟί* τω «Γε , ίο 
Μαί^ί. τας ών §η ττηγΛς του Νε/λου , ίούσ-ας αβυο"- 
σους, εκ του /Α,ίο-ου των ουζίων τουτίων f>iiiv Kcti το 
μίν 'ήμκΓυ του ύδατος, ίττ Αίγυτττου jnnv κα) ττξος 

consentaneum, ut e calidis locis aura perflef : aura 
enim e frigido aliquo spirat. 

(28.) Sed sint liaec uti sunt, utque a principio 
fuerunt. Fontes vero Nili nemo neque Aegyplio- 
rum, nec Libyum, nec Graecorum, quibuscuiii ego 
sermones miscui, se scire professus esl, nisi iii Aegyp- 
\o^ in Sai oppido, scriba reium preliosarum quae 
Minervae coiisecralae suiil. At is ludere niihi visus 
est, dicens adcuraie se nossc. Dixit autem hoc modo: 
Esse duos montes , cacuminibiis in aciitum desinen- 
libus , inter Syenen Thehaidis oppidum et inier 
Elephantinen siios; quoruyn alter Crophiy alLer 
Mophi norninetur. Ε medio hoJ^iim ηιοηίίατηβηβ- 
re ISili fojites , fiuidum nulluni habenles ; et dimi- 
dium quidem aquarumversus Aegyptum ctsepteni- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 2q3 

ii5,2S. ^ 

βοξίη^ ctvifMV' το S' ίτίζον vjfjLiiTv , eV< Αΐ^ιοττίης τε kcu 

1 5 νότου, ως Si α,βυσ•(Γθί i\(n λΙ Tniycu , ις Sict7nioo(,)t 
ίφη τούτου '^ctjXfjbiTiXov Αίγυπτου βασ-ιλίΛ αττικίσ-ύαι. 
τΓολλίων γα,ξ αΰτον χιλιοι,ι^ων ο^γναων 7Γλί^Λ[:^ίνον κλ- 
λον , KccTilvui ταυτνί, kcu ουκ ί^ικίίτύΛΐ Ις βυ(Τ(Γον.^' 
Ούτω f^iv Sr} ο γζα,μ,ιΧίΧ/ΤΚΓΤ'ής , ii ou^ct τΛυτΛ ygi/e- 

20 LLivcL ίλίγί i ο,ττίφΛίνί ως ifxi κ,ατανοίίΐν , oicc οινας 
τινας τΰΐ,υτνι ίουίΤΛς ίτχυ^Λς Kcci ττΛΑΐ^οοίψ , oicc tfjtr• 
βάλλοντος του υ^α,τος τοΊσ-ι ουξίΰΊ, fjiyj ^υναιτύα,ι κ<5ί- 
τα/Α,ίνψ ΚΛτΛτηίΡψηοίψ (ς βυσ-σ-ον kveti. Αλλου Si 2^ 
eύSίvoς οΰ^ίν iSυvctfJt,ψ ττυ^ίτ^Λΐ. άΧλα. TO<rovL• fA,iv οίλ- 
λο ίττι fJLciK^oToLTOV ίττυοο^^ψί Ι^-^χοί f^iv Άλίφαντιν/ις 
'πολιός αύτύτττ'ής ίλ^ων , το J" cItto τούτου, Λκοί^ vji^if 

XXVIII. 20. ^tx oivxc. Praepositio δ'ίκ ex nostra coniect. 
adiecta. 

tjnonem Jluere , alterum dimidium vei^sus AetJiio- 
piam et meridiem. Qiiod autem fundo careant hi 
fontes, id expeTnmento cognovisse , aiebat, Psatn- 
mitichum. Aegypti regem; eteniin funejn eo loci de- 
misisse,multa inillia o/gyarufn contineTnteJUj neque 
ad funduTTi peT\enisse. Ita scriba ille, si modo vera 
sunt qiiae dixit , declaravit, (iit cquldem iiitelligQ) 
propter validos quosdam gurgiles et aquarum reper- 
cussionem, quippe qiiae niontibus illidantur, descen- 
dere in fundum non potuisse demissatn bolidem. 
(29.) Ex alio vero nemine nihil quidquam potui 
comperire. Sed alia, quae ά^ superior^m Aegyptum 
spectant, quoad longissime porrigitur, perquirendo 
cognovi; quiimusquead Elephanlinen oppidum ipsc 
spectator accesserim, ulteriora vero auditu accepe- 



394 HERODOTI HISTOR. II. 

i<rro^2m. Άττο ^ΈΛί^α,ντίν/ίς ττολίος ανω lcni , α,νανης 5 
itrri }^ct}ijQV' τα,υν,) ων Sa το ττ^^οΐον ^ίΛ^γ,σ-αντας clfju- 
φοτΐβωύίν , κουτα,τηζ βουν , ττΰΟίυίίτύΛΐ' ψ Si αττοορΛ- 
yvi , το "ΤΓΑοων οιχιτΆί Qeoo/^.eyoj' υττο κ^χυος του ροου. 
ΤΟ oi χ,Μρίον τούτο f ΐ(ττι ίτη yif^ioag τίο-αξας ττλοος' 
-<ΓΚθλίος i5'e TctvT^ , κΛτΛτηο ο 'ΝίαίΛν^ξος , ίστί ο ΝίΓ- ι ο 
Άος. ατχρίνοι οί υυωόί'Λοι, itcrt ούτοι, τους ^ίΐ τούτω tw 
τξοπω οΐίΚ7Γλωσ•(Χ>ι. κλ) ίττατα, ΰίττΙΗουί ίς ynSiov λίΐον , 
iv τω νησ•ον τηοιροαι ο ΝδΓλο?* ΤΛ%ο^α,ψω ovvoccic α,ΰ- 
T>j scrri. οικίουσΊ οι τα ουττο γί,ΧίΟα\'τί)>ν[ς ανω Αόιοττίς 
ηό^ι , και της vr,crov το yjfxicrv το όί tjjxKrv , Αιγντττιοι. »3 
£%£τΛί di τής vrjiTou AifjLv^ ι^ίγΛλνι , τψ ττί^ιξ νομ,αόίζ 
Αί^ίοτΓΖς νίμοντΛΐ' την οίίχ,ττλωα-ας , ίς του Νε/λδυ το 
ρίίύξον η'ζϋς , το ίς την λίμ,νην ταυτψ i)cSi^o7. kcu 

τΊτη. Ab Elephantine oppido superiora petenli accli- 
vis locus esi. Eo igitur loci navi utrimque , velufi 
bove, adligaia oportet iterfacere: quod si rumpaiur 
funis, retrogreditur navigium, vi fluminis abrepium. 
Est autem ille locus, quatuor dierura navig-atio; et 
fortuosus ibi Nilus est, quemadmodura Maeander: 
schocni autcm sunt duodecim, per quos islo modo 
navigare oportef. Inde in planum pcrvenis campum, 
in quo insulani Nilus circurafluit , cui nomen esl 
Tachonipso. lam regionem supra Elcphantincn si'• 
iam, et insulae , quam dixi, dimidiam partem, Ae- 
thioprs incolunt; alteram insiilac partem Aegyplii, 
Insulae contiguus est lacus ingeris, circum queni iio- 
madcs incoluut Aethiopes : bunc laciim ubi pernavi- 
gavcris, rursus in alveum Nili pervenies, qui in hunc 
lacum pcriliiit. Inde piOgrediens, secundum flumen 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 2θδ 

116,56. -^ 

iTTiiTci α/ποβας , Trct^ct τον τΓοτα/Α,ον οοοιττοξίψ -ττα?!- 
20 <3"ίΛί yjLCioici}» τίΟΌ-ίξακοντΑ (Γκοτηλοί Τ6 y*^ iv τω 
Νέ/λω o|eW ανίχουσ-ί , κΛ< ^oi^«cFef ττολΧού tla-i , ί)**' 
ων ουκ οΓλ τί ίο-τι ττλίίΐν. ^'αξζλύων Jg iv τ^σ-ι Ti<r<ri- 
ξΟ,κοντΛ ^μίξνι<η τούτο το χωςίον , αύτις (ς ίτίξον ττλοΊον 
ίΙ^βοίς , SucoSiKct η^^ίοας τΓλίυίΤίΛί' κα) ξ,ττίίΤΆ Ίζ,ίαι 
25 ίς ττόλιν ΐΛ,ιγαλψ , rij' oivof^Lci, ia-Tt ΙΑίοόη. λίγίταί Si 
Λυτή η ττολις sivcti ΐΑ,νιτξοτΓολίς των ο^λλων Αΐ^ίοττων. οΐ 
^ iv TccvTriy Αία, Β-ίων κ,α) Αιονυσ-ον ι^ουνους α-ίβοηα>ι» 
τούτους τί μίγα,λως τΐ(Λ.ω(Τί' κα,ί (τφι f^ctvTi^iov Αιος 
^,ατίστ^κί. <ΓτξΛτίυονται S'' gTnccv (τφίας ο S -ίος ούτος 
3ο κίλίυνι ^io, 3'ίο'πια•[^α,των' κλ), τ^ άν κιλιυ^ , εκεΤίτε. 
ΆτΓΟ ^ τΛυτης της ττολιος ττλίων , iv Ίσω χοονω λΚ- 3ο 
Κω Jilsif ε'ί τους Αυτοι^ολους , iv οίτω ττίο ε'Ι ΈλβφΛν- 
τίψής ηλ^ίς ίς τψ (^ψ^οττολιν την Αϊύιοτων. το1<γι Si 

iter facles quadraginta dierum: eminent enim ex Nilo 
scopuli acuti, frequentiaque saxa siint, per quae na- 
vigare non licet. Hoc tractu intra quadraginta dies 
pcragrato, rursus aliud navigium conscendeSj etpost 
dicrum duodecim navigationem ad magnum perve- 
nies oppidum, cui iiomen Meroe; quod oppiduni 
dicifur esse metiOpolis reliqiiorum Aeiliiopum. In 
hoc ex diis omnibiis unumlovem colunt et Bacchuni: 
esique ibi lovis oraculum constitutum. Bellum hi 
Acthiopes faciunt, quando Deus illos per oraculum 
iussit; et quo ille iiibet, eo beliiim inferunt. (3o. ) 
Ab hoc oppido navi profectus, eodem temporis spa- 
lio, quo ex Elephantine admeliOpolin pervenisfi Ae- 
ihiopum , ad Automolos [id est , Transfugas'\ per- 



296 HERODOTI HISTOR. II. 

Αντομ,ολοια τουτοκη ουνοι/,α, {(ττι Άσ-^α-αχ' ^υνατΛΐ Se 
τούτο το iTrog κλτλ την Έλλψων γλωα-σ -ctv, οΐ ε'Ι d^i- 5 
(ττίξ^ίς "χβ-ίοοζ 7Γ(ΐ^ί(Γτΰ!,μ,ί]ιοί (hctcriXii. αττίοτηοΆν Si Λυ- 
τΛί Ticc-iiJig ΚΛί ίΐκΰτι fjLvoicfJig ΑιγντΓτίων των fJUfxJ- 
fjiOuv Ις τους AiSioTrag τούτους , Λ' Λΐτί'/;ν TOir,vii. ίττΐ 
"^ Αμ,}Λ,ιτίχου βασ-ιλίος CuActKcu κατίστΛίταν tv τί 
ΈλgφΛ^τ/v>l τΓολί τΓζος Κΐ^ΑΟττων , κα) (ν AaOvf^(ri 10 
τρ(7ί Τ1ηλου(τίη(Τΐ α,λλη ^ί ττ^ος Άοχβίούν Ksti ^υξοον , 
κ,Λΐ iv ^ld^gyi ττζος Α,ιβυης ct,?^vi. ίτί Si ίττ ε^ευ kou 

Πι ' \ ' ν « ^ > \ '/ « ^ . S 

ίξ(Τίύύν iCcLTCC ΤΟΑίΤΛ Οί,Ι (ρυΛΛΚΛΙ ΐχ^ΟυΟΊ , ως ΚΛΙ iTt 

"^ α(^ΐΛΐτίχου νιΟΆν' kcu γα,ξ ίν Έλί^αντιννι ΠείχτΛί 
φξουζίουσΊ , kcu iv AuOvyiart. τους ων Si^ Αϊγυτττίους 1 5 
τξΐΛ ίτία φβουρη(ΓΛντ(Χ,ς επίλυε ούι^ίΐς της φξουφίς' cl 
Se , βύυλίυσ -ccf^ivoi κ,α) κοινω λόγω χοη(ΓΛ^Λνοι , ttccv- 

venies. Automolis his nomen cst ^J772flc72,• qiiod vo- 
cabulum riostro sermone si£:nificat Heai α sinistrd 
manu stantes, Erant autem hi Aegyptii, ex bellafo- 
rum ordine, numero ducenta quadraginta millia, 
qiii ad Aethiopes defecerant hac de caussa. Regnanle 
Psamniiticlio praesidia coiislifuta erant Aegyptiorum, 
adversus Aethiopas , in Elephanline oppido ; adver- 
sus Arabcs vero et Sjtos aliud praesidium Daphnis 
Pelusiacis ; rursiisque aliud Mareae, adversus Li- 
byam. Et mea etiam actate adhuc eodem modo se 
habent Pcrsaruin pracsidia atque olim sub Psamnii- 
ticho erant: nam et Eiephantinae in praesidio sunt 
Persae, et Daphnis. lam Aegyptiisj qui tunc Ele- 
phantinen tiibiis contimiis anuis praesidio feuiieranf, 
jiemo advenit qui eis iii praesidiuui succederet: ita- 
que hi, re deliberata , communi consilio omnes a 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 297 

ιι6, 85. 

-ης ά,ΤΓΟ του "^ ο^^^ίτίχου οΙ'^οσΎοίνης * ψσΆν (ς Αι^ια- 

ττίψ. '^'Λμ.ΐΛ,ίτίχος Si ττυζίό^Α,ίνος , ί^ίωκί. ως St κα,η- 

2oAa/Se, tSiiTO, TroKKct λίγων, καί <Γζ)ίΛς Β-ίους ττα.- 
τξωους ΛΤΓολιττίΐν ουκ, ict, kch τίκνα, κα,ι γυνΛίκας. 
των Si τίνα. λιγίται ^ίί^Λντα, το alSolov ίίττίΐν „ίνύα> 
αν τούτο ν\ , t(ri<rSctt αυτοκτί ΐνοαυτΛ Kctt τικνα, κλι 
γυναίκας. " Ούτοι ίττίί τ€ ίς Αΐ^ίοττίψ άττίκοντο , oi- 

25 §oxj(rt α-φία,ς αυτούς τω ^^Αιοττων βοίπλϋ. ο Si (τφίας 

τω^ί Λντί^ωυίίτΛί. ηίταν οΐ ^κχ,Οοζοί τινίς γίγονοτίς των 

ύιοττων τούτους εκίλίυί ίζίλοντΛς , τψ ίκίΐνων γην 

ΟίΚίίΐν. τούτων όί ίο-οίκισ-^ίΐ'των ίς τους Άώιοττας, vifii- 

ξωτίοοι γίγοναοΊ Αιύίοτης, Υι^ίΛ ι^,Λ^οντίς Αιγύπτια. 

ΙΜίχοι ι^ίν νυν τί(Τ(Τίοων μψων ττλοου και οοου Ζΐ 
γινωατκίται ο ^ίίλος , τταζί^ του iv Αιγυτττω pey^ct- 

Psammiticho desciscentes , ad Aetliiopas transierunf. 
Qua re cognita , Psammitichus illos persecutus est: 
adsecutusque miillis verbis oravit obtesiatusque est, 
pafrios ne desererent deos, et liberos, afque iixores. 
Cui unum ex his, pudenda ostendentem , respondisse 
ferunt, uii haec essent , ibi non defoj^e ipsis libe- 
ros , nec uxores. Hi postquam in Aethiopiam perve- 
nere, tradiderunt se regi Aethiopiae: qui illos ita 
remuneraius esi. Erat illi cum nonnullis Aethiopum 
coiitentio: iussit igiiur, ut hos sedibus suis pellerent, 
et eorum terram habitarent. Ita, Aegyptiis intra 
Aethiopiim fmes receptis, mitiores facti sunt Aelhio- 
pes , mores Aegyptiacos edocti. 

(3i.) Ad quatuor igiliir mensium navigalionem 
viamque cognitus est Nilus, ultra eum cursum quem 



298 HERODOTI HISTOR. II. 

rog. τοσΌυτΰί γα,ο (τυιι^βΛλΛο^ίνω f^ijvig ίυρί<τκ.οΐ'τΛί 
άνΛΐζηιχ.ου(Χίνθί ε| 'Έ,λι^Άντίντ,ς ττοζίυομίνω ig τους AJ- 
τομ,οΑους τούτους, ρίίΐ di αττο ίαττίζης τί κ&α >jAicu 5 
^υα-μ,ιων. Το §ί diro του^ί , ού^ίΐς ίχα σα^ίως <^^ci- 
(ΓΛί' i^yjf^og γα,ξ ίσ-τι η Χ^ζ'ή ο-'υτγι ύττο ΚΛυ(ΧΛτος. 
32 'ΑλλΛ Ta^i ^iv ΥιαουίΤΛ αν^ξων Έ^υοψαίων t (^af^ivouv 
ίλ^ίίν τί ετί το Κμ^ι^ωνος χογιττηρίον , άλι ΰΙττικίο-^Λΐ 
{ς λογούς Έτίο^χω τω Άμ^^ούνίων βασ-ιλϋ' κοί\ κως 
ίκ, λύγων Λλλων αττίΚίσ^Λΐ ίς λίτχψ ττίξ) του Ne/- 
Λου i ως ουαιις αυτού οιόί τας ττηγα,ς και τον Ώ,τίαο- 5 
%ον (Pctvdt Ιλ^ίίν κοτί ττα.^ αΰτον 1^ α.(Γα[Λ.ωνας άνδρας, 
το rh ίύνος τούτο, i(m /Λίν Αιβυκον , νί/Λίτα,ι ^ί την 

Σι s\ ν,~/ ~-^/ >>ν 

υ^τιν τε κα< τψ ττοος ηω χωζγ;ν της Ζ,υξτιος ουκ ίτη 

•7Γθ?\Λον. Ά7Γΐκο^.ίνους Si. τους 1^ αΰ-α/χωνας , και ύοω^ 

per Aegypfum conficit. Etenim dierum summam col- 
ligendo, reperies, tot insumendos esse menses, si 
quis ab Elephanline ad hos Aufomolos volucrit pro- 
iicisci. Fluit autem Nilus a vespera el solis occasu. 
Quae vcro ultra sunt, ncmo novit: esX enira deserla 
lerra ob solis fervorem. (32.) Verumtameu hacccc 
audivi ex hominibus nonnuIIisCyrenaeis, qui sc dicc- 
bant ad Ammonis venisse oraculum, ibique sermo- 
iies miscuisse cuin iLteartho , rege Ατητηοηιοηιτη. 
Tum forte, ex aliis semionibus incidisse se, aiebant, 
in coufabulationeni de Nilo , cuius fonles ncmini 
sint cogTiiti : et dixisse Etcarchiim , venisse od se 
oli/n homines Nasamonas : (cst autem hic Libycus 
populus, Syrtin incolens, et terrac tracium a Syrli 
orientem versus haiid ifa ma^niim.) hos Nasamonasj 
ubi ex eis quaesisset an aliquid amplius haberent 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 2QQ 

117,12. ^^ 

10 Πύύμ,ίνονς δί τι ίχουΐΓΐ ττλίΰν λίγίΐν τπξ) ταίν i(y/ju,uuv 
της Αίβυης , φα,να,ι , ττα,ξοί (τφίσί yivia-uaci άν^^ων 
^υνΑ<ττίω\ι TrouSag ΰβοισ-τας' τους Λ)\Κϋυ τε ^Λ,ηχΛί/Λ- 
(tUcci dvS^ouhvTctg τΓίξκτσ-α,, kcCi Sri κΆΐ αττο',ιλνι^ωσ-ΰΐι 
ΤΓίντί ίωυτων , o'i\/OfxivQvg τα, ζοημ,Λ της Αιβυης , κ,Λΐ 

ι5 ύ τι ττλίον ϊ^οΐίν των τα- f^ctycQOTcucc iSofXivouV'^^ (T^ff 
ya^ Αιβυΐΐς τα, fA,iv κμ,το, τψ βοξηιψ S-ccAcccrcrav , αττ 
ΑιγυτΓτου α,ζ^α,μ,ίνοι [^ίχοι 'Έολοίντος α,κ,ζτ,ς, y, τίλίυ- 
τοί τα, TTJg Αιβυης , τταξηκουσΊ τταξο, ττασΌ,ν Αίβυίς , 
και Αιβυων ίύνία ττολλα, ττλψ οσ-ον Ελλψίς και 

20 Φοίνικίζ ίχ,ονίπ. τα Si ύττίο S-aAc<(ra-r,g τί και των ίττι 
Β'αλασ•(Γα,ν κατηκοντων ανύξωττων, τα, κα^τυτηούί Β'νΐ- 
ξΐω^ης ίστι η Αιβυη' τα, §ί κατυττίξύί της Β-η^ιω^ίος :, 

quae de desertis dicerent Llhyae, narrasse , J^uisse 
apud se dynastaruni quorumdamfiVios petulantes ; 
qui, postquam vudlem attigissent aetatenij quum 
alia curiosius uiachinatl sint y tum vero quinque e 
suo numero soiHe desio;naverint, solitudines Afri- 
cae lustraturos , operamque daturos , ut aliquid 
amplius viderent quam hi qui eas quam loJigissune 
inspexissent. (Nam Libyac lolum tractuni secundum 
mare boreale porrcclum , ab Aegypto inde usquc ad 
Soloentem promonforiiim , ubi desinit Africa , Li- 
hyes incolunt, et mulli quidem Libyci populi, prae- 
ter eas paries quas Graeci atque Phoenices' obtiiient. 
Quae vciO supra oram maritimam siia sunt, ct siipra 
eorum hominuni ditionem quorum sedcs iisque ad 
iKare pcriinent ; superiora ista Libyae a feris liabi- 
iautur: supra vero tractum feris referlura, arena cst, 



3οο HERODOTI HISTOR. II. 

'i\/afjijxcg τί ίστί , ανυ^οος Siivuig , Kcti iotjfjiog ΤΓΟ,ντων. ) 
3>Έ^ίί ών τους ηψ'ΐΛς αττοτημ,ττοιχίνους ύττο των vjXl- 
χ,ων , υόΛ(η τί και (πτιοκτι ιυ ίζηξτυ^Λνους , livat τα, 2α 
ΤΓξωτα jn,iv §ict της oiKioyAvrig' ταυτψ ^t ^α^ίλυοντοίς , 
ίς τψ Β'^ξίωόίΛ αττικίσ-ύαι' ix, Sz ταύτης t την ίξη[Χον j| 
οΐίζίίνΛί , την οοον τταίυμ,ίνους ττξος ζί^^υξον c(,vifA,ov. 
^ΐίζίλίοντας Si χω()ον τταΧλον '^Λ^^ωοία , kcu iv ττοΧ- 
Xr,(n '/ifXi^^crt , Ihlv §η κοτί OivS^io, iv τη^ίω ττίΟυκο- 3ο ^ 
τα' καί σ-φίας ττξοα-ίλύ οντάς , α,τττίΰ-ύαι του ίττίοντος ■ 
sV) των §ιν§ζίων κΛξττου. ατττομ,ινοκη Sg σ-φι ίττίλ^ίΐν Λ 
άνοιας [ί^ικξους, μ,ιτ^ίύΰν ίλατιτονας αν^ξων t λαβοντας 
oi αγίΐν (Γ-^ίΛς φωνής οι ουτί τι της ίκίΐνων τους 
"^ aa-aji^uuvag γινωσ-κίΐν , ουτί τους αγοντας των Νοκτί*- 3S 
Ι^ωνων. αγίΐν τί ^η αύτους Λ' ελεών ^ΛγίοΎων , κα* 

XXXII. 24• Ε^^' ί^^• Είττεν ων ed. Reiz. tx coniect, 

arida prorsus et aqiia carcns terra , denique omnino 
deserta.) luvenes igitur illos , ah aequalihus suis 
emissos , aqua et cihaviis hene instructos , primum 
terram peragi^asse habilatam : eaqiie traiecta , per- 
venisse in eam quae feris referta; tum ex hac trans- 
isse i/1 desertajn, iter occidenlem versiis facientes. 
Postquam multum leriae arenosae compluribus 
diehus pevmeassent , cow^pexisse tandem aliqiiando 
arbores , accessisseque et fructum arhorum giistaS" 
se. GusLantihus νβτΌ supervenisse hoinines parvos , 
minoi^es inodica statura, qui eos prehensos ahdu-' 
xissent : sermo/?em vero illorum non intellexisse 
Nasamonas , nec illos sermonein ipsosrum. Ah 
his igitur ahductos esse per maximas paludes , eas- 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3οι 

118,39. 

^αζίλύοηας ταύτα. » ΰίττικατύΛΐ ίς ττολιν, ίν τ^ άτταν- 
τΛς iivcii τοϊ(Γΐ α,γουσ-ι το /,αγα,ύος κτους , χρωμ,οί, Si 
[xiAetvdg. τΓΛξΟ, οί. τψ ττολιν ραιν 7roTct,[ji,ov fA^iyav 

^ο piiiv οί ατΓο ίίττπξγις αυτόν ττξος yjAiov ανατίλλοντα 
<Paivi(ruai L• iv αύτω κζοκοόίίλους." Ό f^iiv S-/] του ^^ 
"Κ^Λ^ι^ούνίον Έτίαξχου λόγος Ις τούτο μ,οι ^ίοηλόύο-ύω' 
ττλψ Ότι „ α7Γονο(ΓΤή(ταί τ£ ίΟα(ηΐί τους 'NΆcra|J!.ύύvaς , 
ως οι Ιϊίυξηνα'ϊοι ίλίγον' ica) ίς τους ούτοι αττίκοντο αν- 

5 Β'ΡοίττΓους , γοψας ίιναι τταντας, " Τον Si. §η TroTay^ov 
τούτον τον τταξαρ^ίοντα yMi Έτίαρχος (τυνίβαλ^^ίτο 
iivai τον Γ^ίΐλον και ovj και ο λόγος ούτω αΐζίίΐ. peet 
γαρ ίκ Αιβννις ο ΝέΓλοζ• , και [Χίιτψ ταμνοον Λ,ιβυψ' 
και [ως ίγω (τυ^Α^ΐόαλλομαι , τοκτι iy.(pavi<Ti τα ιλυ, γι- 

ι ι \ ~ ''γ •, ^ >/ ι 

10 νωσ'κομινα τίκμαΐξομ•ζνος ) τω Ισ-τςω ίκ των κτων [Α,ί- 
τξων οξ^αται. ισ-τξος τι γαζ ττοταμος αξζαι^ίνος ίκ 

gue praetergressos pervenisse in oppidum , in qua 
cunctos fuisse his^ qui illos abdiixerant , statura 
aequales , nigros autem colore. Ad oppidum illud 
Jliiere flumen ingen.s: βηβ?'β autern ab occidente 
versus orientem, in eoque reperiri crocodilos. ijii^ 
Haclenus igitur a me exposita sit Ammonii Etearchi 
narratio : hoc unum adiiciam, dixisse eum , r^ediisse 
hos Nasamonas y ut quidem nai-raverint Cyrenaei; 
et homines illosj ad quos per\>enissenL , piaesti' 
giatores esse omnes. lani vero fluvium illirm prae- 
terfluentem et Etearchus coniectabat esse Nilum , a.U 
que etiam raiio ita suadet. Fluit enim ex Libya Nilus^ 
mediam illamsecans;et(ui ego coniicio, ex manifestis 
de his quae minus cognita suut coiiiecfuram capiens) 
parallelum Istro cursum habet. ISam Ister lluvius , 



3θ2 HERODOTI HISTOR. II. 

Κελτών κ,Λΐ Τίυ^ψης ττολιος , ρεδί (/.ίσ-ψ (τχίζων ttiV EJ- 
ξωττψ. cl L• KeAtc/ £ί(7ί ί^ω '}:\ζΛκλν}ίύύν στηλίων' 
ο(^ουξίουσΊ ό& ΚυνηοΊΟΚτι , ci ίσ•χΛτοί ττξος ουα'[Α,ίων 
οΐκίουατι των ίν Ttj Rv^uTn^ κατοιχ,η^ίνων. τιλζυτοί §ί ό ιο 
Ί(Ττξος, (ς Β'ίΛλα,σ-σ'Λν ρίων τψ του Εύ^ίίνου ττοντου Stoi 
TTCJt/TYiq ΈυξύύΤΓτ,ς, τ^ ι<ττοίψ οι ^ΙίΑι^ίτιων οίκιουα αττοί- 
34 ^01. Ό ι^ίν §η Υστζος , ρεε; ycc^ Λ' οίκζυμ,ίνής^ ττξος 
τΓολλων γίνωσ-κντΛί. ττίζ) Si των το υ Νε/λου τΓ^ιγίων 
ουόίΐς ίχίΐ λίγίΐν Λοικητος τί γα,ο ίΟΎΐ κλι ίξνι^Μς η 
Αίβυη, Si ^ς 'fi.li. ττίξ) σε του ί^ίυίλ,ατος α,υτου t Ιττ 

C(TOV jilCtKOOTCtTCV ΐΟΎΟξίυνΤΛ ψ ίζίΚίίΤ^ΛΙ , iiOlfTai. ίκ- ο 

SiSo^i Si ig Κιγυτττον. yj Si Αιγυτττος της οξίΐνης Ίίι- 
λικ^ης ^Α,αλκττΛ κη αντίη κ,ϋτα,ι' ίνύίυτίν Si , ίς ^ινού- 
5Γ»?ι/ τψ ίν τω Έ,υζίίνω ττοντω ττίντε η{Α>ίζίων Ihlct oSog 

a Cclfis ei Pyreiie oppldo inifium sumens, mediam 
periliiit scinditque Europani. Habitant aufem Celtae 
extra Herculis columnas, iinifimique sunt Cynesio- 
iTim, qui sunt cxtremus popuhis versus occidentem 
eorum qui EuiOpam incolunl. Desinit autem Isler, 
fotam Europam cmensus, in raare influens PontiEu- 
xini, ubi Isiriam habifant coloni Milesloriim. (34•) 
Istcr igilur , quum pcr hahilalam fluat terram, mul- 
tis hominibus notus est. Nili autem fonles docere 
nemo nos potcst, quoniani non habilata desertaque 
cstLibya, quam perfluit. De eius cursu vcro, quoad 
longissime euni cognoscere percunctando potui, di- 
clum est. Exit autem Nilus in Αο^ΛφΙυηι: sita est au- 
tem Aeg3^tus ex advcrso maxlme moiitanac Ciliciae, 
unde ad Sinopen oppidum ad Pontum Euxinum via 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3ο3 

tig, 6S. 

ίύζωνω cli /σζί' η όϊ Ζ,ινωττη τω ΙοΎξω izoioovTi (ς S-ci- 

ο λασ-ίΤΛν οίντίον KHTcct. ούτω τα Νίίλοι/ So -Λίω Sia, ττά- 
ο'^ζ TJff Αίβυης ^ΐίζΐοι>τΛ ihcroZa-ucti τω Υαττξω. Ne/- 
Αου f^iv νυν ττίρι τασαυτΛ ξΐοηίτΰω. 

Έρχομαι ^^ τπρ) Αίγυτττου (^,ηκυνίων τον λογον, 35 
ΟΤΙ ττλίκττα, ^uuf,ui<nct. ιχ^ίΐ η άλλη 7τλ<τλ χωον\, και 
ίογα, λογού [^ίζω τταξίχίτΛΐ ττ^ος ττΛσαν χωξψ του- 
των ίινί'χ,Λ τΓΑίω τηοι αυτής ίιοηιηται. Άιγυτττιοι af^a 

5 τω ούξανω τω χ,ατα (τΟξας iovri ίτίξοίω , κα) τω ττο- 
τα(Α,ω φυσ-ιν οίλλοίψ τταρίγρ^Λ^ίνω νι οι αλΛοι ττοταιχοι, 
τα τΓοΚΚα τταντα if^TraAiv το7<γι αλΛοκτι ανζξωτΓΟίη 
i(TT'/j!ra'i/To ψία τί κα; νομονς. ίν τοιοί αι ^ec γυναικζς 
αγοξαζΰυΰΊ και καττ^ιλίυουσ-ι' οι ot, ανόζζς, κατ οίκους 

ΙΟ ίοντις , νΟΛίνουοΊ. ύΟα'ινουσι Si οι /Λίν α?" νο; , ανω ττ,ν 
κξΰκψ ύύύζοντίς 3 ΑίγυτΓΤίοι J^g, κάτω. τα αχύ^α οΐ fji.iv 

xecia est expedlto homini quinque dlerum : Sinope 
autem est ex adverso Istri, qua is in mare influit. Ita 
Nilum quidem , qui totam Libyam percurrit, aequa- 
lem ccnseo Istro. Sed de Nilo haec dicta sufficiant. 
(35.) Progredior nunc, longiorem de Aegypto 
narrationem exordiens, quoniam et plurcs res mira- 
biles habet, ct opera exhibet niemorabiliora, quam 
alia quaelibet regio : qiia de caussa copiosius de ea 
exponarn. Aegypdi , quemadmodum apud eos coe- 
lum divcrsiun cst, et fluvii natura longe differt ab 
aliorum natuia fluvioriim, sic et ipsi plerisque om- 
nibus in rcbus mores sequuntur et instituta aliis ho- 
minibus contraria. Apud eos mulieres lOrum frequen- 
tant et mercanliir ; viri autem , domi sedentes , telanj 
tcxunt. Texunt autem alii homines, tramam siiperne 



3ο4 HERODOTI HISTOR. II. 

Λν^ξίς ΙτΓΐ των κίΟοίλιων φο^ίουσ-ι , ou Si γυναίκας 
ίτΓΐ των ωμα»/' ούϋίουσ-ι, cti fjiiv yvvcuicig , o^W' οι St 
cLVooigy κοί,τηίΑ,ίνα. tuy.ctpiij χοιωνται ιν τοκτί οικοκτι t 
ia-dicva-i Si il•^ iv τη<η o^oicri' ίττιλίγοντίς , ως τα 1 5 
utv Λκτχ^α, , avayKcticf^ οε , εν α,τΓοκ,ςυΖω εστί ττοιίίΐν 
χοίων' τα, Si fjLr\ ακτχοΛ•, dvctOctv§ov. ΙζΛται γυνή fxiv 
ov^ifxivi ο'υτί l^cnvog S-ioV, ουτί 3-νιλίης' α,ν^ςίς §ι , ttolv- 
των τε κλι 'ττΛΟ-ίων. τ^ίΟίΐν τους τοχ,ίας τοκτί fA,iV ττακτι 
orjfhfiiyi α,να,γκη , μ,'ή βουλομ,ίνΰΚΓί' τ^<η Si Β'υγατοα,σι 2θ 
36 χΛίΤΛ ΟΜΛγκ-ή, Kcu fXYi βουλομ^ίν^^σι. 0< Ιοας S -ίων 
TJJ Ι^ίν αλλ>) κο{Α,ιουαΊ ιν Λίγυτττω όί , ζυξίυντα,ι, 
τοϊοΊ ΛλΛοιΟΊ οίνύζωτΓΟΚΓΐ vofxog, ctfxct κψ^ϊ κίΚΛξ^αι 
τας κίψΛλ&,ς τους ιχ,α,ΑκττΛ ικ,νίίτΛΐ Άιγυτττίοι σε υττο 
τους Β'Λνατους αναίσ-ι τας τρίχας Λυ^ίτ^α,ι, τας τε ίν 5 
rij κίφΛλ^ κα) τω yivfiu, τίως ί'ξυοη^^ι,ίνοί. τοϊ<τι fjiiv 

adigentes, Aegyptii infernc. Onera viri capitibus fe- 
runt; focminae siib humeris. Mingunt foeminae, re- 
Ctae slanfes; viri, resideutes. Alvum exoaeranl intra 
domos; cibum vero capiunt extra, iu viis publicis : 
diccnles, quae tui^pia quidejn sint , sed necessaria, 
ea in occulto facienda; quae vero non tiu^pia, in 
aperto. Foemina nulla saceidotio fungitui•, iiec dei 
ullius , nec deae: viri sacerdoles suut tam dearum 
omnium, quam deorum. Nutrire paientcs noii tenen- 
tur filii, nisi ultro id faciant : filiae veiO , etiam s£ 
nolint, lege tenentur. (36".) Deonimsacerdofes aliis 
iu terris comam alunt; iii Acgypto tondentur. Apud 
alios homines insliiutuni est , iit iu propinquorum 
funeiibus londeant caput: Aegyptii, mortuo aliquo 
suorum, capillos et baibain augcri sinunt, antca 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3ο5 

lio, 97• 

αλλοίο-ι ΆνύξωτΓΟκη χωζΐς Β-ηξίων ^ίοί,ιτα. αττοκ,ίχ,^ιται' 

ΑίγντΓτίοκΓΐ Si oy^ou Β'Υίξίοκη η οίαιτΛ ίστι. ά,κο ττυ^ 

ρίων Κΰά κοιζίύύν ώλλοι ζωουσ-ι' Αίγυτττίύύν υί τω ττοΐίυ- 

ΙΟ ι^ίνω άπο τούτων τψ ζοψ , ονα^Ός [/.ίγιο-τον ία-τι' α,λ- 

Κλ λίγο οΧυ^ιων ττοιιυντΛΐ ατίΛ , τΛς ζέία? ^^εηςετε^οί 

/ -. ~ > \ ~ ~ ,. \ ^\ 

κ,αλίΰυσ-ι. Ον^ωσ-ι το jitiv (ττοας τοκτι ττοσι τον αζ 7rv[- 

λον τΥϊίΤί %'e.^cn•, και τ^ιν κοττξον α,νΆΐ^ίονταί. τοί α,ιόοιοί, 

ωλλα f^iv ίωα-ι ως ίγίνοντο, ττλψ ocroi α,ττο τούτων 

\.hiuctuo)r' Αιγυ'^τιοι Si. ττ^ξίτ/ζ/^νονται. ίψ^ατα,, των μ,ιν 
α,ν^οων ίκα,σ-τος έ%£ί όνο' των ^ί γυναικών kv ίΚΆστ^ι. 
των ίττίων τους κξίκους κλι καΛους^ οι y^v άλλοι ίζω- 
3'ίν 7ΓΡοσ^ίου(τι' Αιγύπτιοι Si, Ισω^ίν. γοαι^,^ίατΛ γ^α- 
φουσ-ι και λογίζονται '<1^ηφοισ•ι , Ε,λΛψίς μ,ιν , άττο των 

20 αζκττζξων ίττι τα οίζία ψίζοντΐς την χίΐξα Άιγυτττιοι 
Si , ατΓο των §ίξιων ίττι τα αξίιττίξα' acCi ττοΐίυντίς 

tonsl. AHi horaines seorsim ab aiiimalibus Tilam 
agunt : Acgyptii utia cum animalibus degunt. Alji 
tiitico et hordeo vescuntur : apud Aegyptios , qiii 
hisce Aitam sustentat, ei id maximo probroest; ex 
olyra veio paiieiii et alia farinacea parant, quam 
nonnulli zeain vocaut. Farinam Aegyptii pedibus 
subigurit, lutum vero mauibus ; manibus item sier- 
cus tollunt. Pudenda alii homines sinunt iiti natura. 
sunt , nisi qiii ab his didicere ; Aeg-ypiii ea circum- 
cidunt. Vestes vir quilibet binas habei; femina unain. 
Velorum annulos et funes alii exirinsecus adiigant , 
Aegyptii infrinsecus. Literaruni elementa scribunt, 
qt calculis computaiit, Graeci a sinistra parte ad dcx- 
tram promoventes manum: Aegyptii a dextra ad si- 
iiistram ; atque id facientes, dextrorsum se scribere 
Herod.T.I. P.I. V 



5ο6 HERODOTI HISTOR. II. 

TctvTct, ccvTo) fJLiV φα(Γΐ ίττ) Si^io. TToiiiiv , ΕλΛψα,ς 
0£ eV ΛξΚΓΓίξΛ. mOct(rloicrt oi y(jctfxfjutu'i χοίωντα,ί' 
acii Tct jXiv Λυτών , ΐξο,' tol Si , SrifJUOTiKat, ΚΛλίίτα,ι. 
Sy Θίοαηβας St τηζκτα-ως iomg μ,ΛλκπΛ ττΆντων dv- 
Β'()ύύ7Γων , vofA,oi(n ToioiiriSi γυιού'ηΛί. Έκ χΛλκ,ίων ττΟ' 
τ/ΐοίων τηνουτί, όιοί,ΰτίΑ,ίωντίς uvcc τΓΛο-αν ^ιΐ^ίοψ ουκ 
ο fJt^y 3 ο S' ου 3 άλλα ττανης. ύίΛΛτΛ Sg λίνίΛ φα- 
ξΐουοΊ , αιύ νίοττλυτΛ' ζττίτη^υοντίς τούτο (Λαλιττα,. 5 
τά τί ulSoiot τηοιτΛί^νοντΛΐ κα^αοιοτ-ητος ίίνικι' ττροτι- 
fiumg KccSaooi ίΐναι η ίύτΓοίτηστίοοι. ϋί §ί Ιοας |ϋ- 
ξίυντΛί τΓΛν το (TuufAA aicc τξίτης rif^ioyjg , ivcc f^yjTt 
φβίΐο, ^,γιτί Λλλο fJLvcrct^oy {Α,η^ίν ιγγίνητΛί ατΟί Β'ίξΛ- 
τηυουα-ί τους Β-ίους. Ισ-^ητα, ^e ΟοζίουσΊ οΐ Ιοας λιηψ ιο 
[Μυνην, x-cCi ύττώ'/Ίΐ^ατο^ βνβλίνα' α,λλψ Si σφί ia-Urj- 

XXXVI. 22 seq. NonnuUi Ιττίοί^ιχ^ i. e. dextre : et dein Ιττχ- 
^ίττίξΑ , sinistre. 

dicunt, Graecos autem ad sinistram. Uiuntur autem 
duplici genere scriptiuae; qiiorum alterum sacrum 
Tocatur, alteTum popu/are. 

(37.) Rc/igiosi quum sint supra modum, et ma- 
gis quam ailii omnes homiues , ritibus utuiitui hu- 
iusmodi. E.v aeneis bibuut poculis, eaque quotidie 
opcrosc eluHnt exterguntque; iiou liic, nec vero ille ; 
sed ad uuuin omnes. A''cslimenta gestant linea, sem- 
per lecens lota ; hoc enini quam maxime curaut. 
Pudenda autem circuincidunt mundiliei caussa; ma- 
luntque mundi esse, quam decori. Sacerdotes lertio 
quoquc die totum raduiit corpus, ne aut pcdiciilus 
aut aliud qiiid sordidum iilis iriiit, dum diis otlicia 
praestant. Vestem sacerdotes nonnisi liueam gestant. 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3ο7 

121, 26. 

τα, ουκ ί'^ίιττι λαβείν , ovSi υ7Τΰ^}]^4,Λτα, αλλΛ. λουν- 
ται ^ί ^ις ττ,ς f^f^i^*ig ίκΰοστης '^υχοω , κλι ^)ς ίκοί/ττνις 
νυκτός. Λλλας τί Β•ξή(ΓκίΛς ί7ΓΐΤίλίου<η fiv^iag, ως 

ι5 «ίτεΤι/ λόγω. ττασ-χουτι ^ί κα) dycaa, ουκ ολίγα, ού- 
τε Τί γΆ^ των Οίκ-ήίων τρίβουοΊ , ουτί ^Λττοι,νίωντΛΐ' αλ- 
λα, κα,ι (τιτια. σ-ψι ίσ-τι ΐξο, 7Γί(7ίΤο[Λ,ίνα, και κξίων Ιόοίων 
και χήνίων ττλτιΰος τι ίκαστω γινιται ττολΛον, νιΐΜ^'ής 
ίκαοΎ-ής' SiSoTai d5g ar:^i και οίνος dfJLTri λινός. Ιχθύων 

20 01 ου (tCi ίζίσ-τι ττασατΰαι. κυαμ.ονς οι ουτί τι ^αΛΛ 
(ΓττίΐοουοΊ Άιγυτττιοι ίν τνι χοοξνι , τους τί γίνοξλ,ίνους 

ν ' / ν '/ . ' ' / C Γ\\ f \ < / 

ουτί τ^ωγουσι , ουτί ίψοντίς ττατίονται• οι όί όη ΐξίίς 

ουοί οξίοντίς α,νίχονται, νο^/,ιζοντίς ου καϋα^ον μ,ιν iivat 

οσντξίον. Ίοαται Si. ουκ ύς ίκα<ττου των Β'ίων, α,λλα, 

25 7Γθλλο), των ίΐς ίσ~η αξχΐίοίως' ίττίο,ν Si τις α,ΤΓούανι^, 

et calccamenta ex papyro ; aliam vestem , aut alia 
calceaiuenta geslare, iion est illis licitura. Bis quoli- 
die lavantur frigida , et bis unaquaque nocte. Deni- 
que alias oLserAant caerimonias, verbo ut dicam, in- 
Jinitas. Fruuniur yero eiiam commodis haud paucis. 
Nihil enim suarum rervim vel usu deterunt vel corir- 
sumunt: sed adponuntur illis quotidie sacri cibi cocti, 
et cainis boviuae et anserinae copia quacdam baud 
exigua : etiaraque viniiin viteum eisdem praebetur. 
Piscibus aulera vesci nefas illis est. Fabas nullas uti- 
que serunt Aegyptii , et, si quae iiascuntur, bas nec 
crudas manducant, nec coctis vescuntur: sacerdotes 
yero ne adspicere quidem eas siTstinent, iminunduin 
esse legumen existimanfes. Non est autem cuique 
deo sacerdos unus ; sed plures, quorum unus est 
princeps sacerdos: qui si moritur, ei succedit filius. 

V 2 



3ο8 HERODOTI HISTOR. II. 

38 τούτου ο τταϊς avTUcnia-Tctrcti. Ύους rji βους τους 
ίξανας του ΈτταΟου iivcti νομ,ίζουιη , κλι τούτου ίίνί- 
κα §οκιμ,ο(,ζου(η Λυτούς uSi. τ^ίχΛ ψ και fxr/iv <<IV* 
ΤΛΐ ίΤΓίουσ-Λν [^ίλαινΛν , ου κα^Λοον ίΐνα,ι vof /,ίζίΐ. Si- 
ζψαι ot TctvTct ίΤΓΐ τούτω τίταγ^^ίνος των τις ιοίων , 5 
ΧΛί ύ^^ου ί<ττίωτος του κτψίος και υττγιου, κλι τψ 
γλύύ<Γσ•αν ί'ζίΐξυσ-ας , ύ ΚΛ^αοη των ττοοκίΐ^Α,ίνων (τη- 
^ψων i τΆ ίγω ιν Λλλω Αογω ί^ίω. κΑτοοα, όι κλι 
ΤΛς τξίχας της οΰ^ης , ίΐ κουτά. φυΰΊν ί,χίΐ ττίφυκυίας. 
ψ Si τουτίων ττΛντων ν, ΚΛ^αοος, a-/ifzcciviTai βυβλω ίο 
τΠξΐ τα κίξίΛ ίΊλΙ(Γ<Γων' κλι ίττίΐτΛ γην (r7jfx,»vT^iSa 
ίττιπλασ-ας , ίττιβαλλ^ι τον ^ακτυλιον' κλι ούτω λτγο^ 
•γουσι. citr^fjLAVTOv Si Β'υο'Λντι Β'Λνατος η ζήΐ^ίνι (ττι- 
ΚίίτΛί. όοκι^Α,ΛζίτΆΐ fxiv νυν ΤΟ κτηνος τ()07Γω τοιωαζ. 

3^ &υσ-ίη Sz (r(pi η^ί ΚΛτί<Γτηκί. ΛγΛγοντίς το (Τίσ-ψ^Λσ•- 

^38.) Boves mares Epapho sacros esse aestlmant; et 
liac de caussa in liuiic inoduin eos exploraiit. Si vel 
unum pilum nigrum iu bove conspicit is^qui explo- 
rat, Ininc non censet esse mundum. Est autcm sacer- 
dos ad id constitutus, qui ct recio stante bove, et re- 
^upinato , et ling-ua eius exseria , inquirat an mimdus 
sit respeclu praescnptonnnsigiioruni , qiiae ego alibi 
exponam. Inspicitquc illc eliam caudae pilos, an ha- 
heat illos bos secundum naturain constitutos. Quod 
si his oinnibus rebus niundus bos est, liim notat 
illum sacerdos papyro coinibus circunivoluto, dein- 
de inlita terra signatoria annulum ioprimit ; atque 
ita bos abducitur: non signatum anlem inimolauti, 
capilis poena dicla esl. Hic est ritus, quo exploratur 
victima. (Sg.) Saci-ificium. autera lali modo iristi- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3oQ 

12 2, 54• ^ 

^ivov κτήνος ττζος τον ιόύύ^.ον , οκ,ου αν <Γυω(η , ττυξην 
KotiGvcri. ίΤΓίΐτα οί ίττ αυτού οινον κατά του ιο'ήΐου ίττι- 
(Γτηίΰ-αντίς , κα) ίτηκα,λίΰ-αντίς τον 3-ίον , (τφαζουσ-ι' 
5 €ΌΛ;:.αντίς σε , ατΓοταμ,νουσ-ί τψ κίφαλψ. (Πύ/Λα μ,ίν 
οη του κτψίος Sii^ovtri' κίφαλ^ όζ. Kiivyi ττολλα κατά- 
ξησ-α^ίΐνοί, Ο^ξουσΊ, τοκτι f/,iv αν yi αγοξη, και ϋλλ>/- 
νίς ΰ-φκτ-ι \ύύ<η ίτη^η^ΑΟί ifXTroooi, οι Si φίοοντίς ίς τψ 
αγοςψ, αττ ων ίόοντο TOicn άι αν μ,γι τταζίωσ-ι ϋλλη- 

10 νίς, οι S' ίκβαλΛου<τι ίς τον ττοταμ^ον. καταδύονται 
Si, τα^ί λιγοντις y τησ-ι κίΟαλ•^(Γΐ' ,,ύ τι fXiKXoi η 
(τφκΓΐ τοκτι ■ο-υουσ'ΐ , η Άιγυπτω τν, (Τυναττασ-)^ κακόν γί- 
νίΰ-ύαι , ίς Ki(paX'/jV ταυτψ τ^αττία-ύαι. " Κατά ρ£ΐ/ 
νυν τας κί^αλας των <τυο^.ινων κτψίων , και την ίττι- 

li) (ΓΤΓίκΓΐν του οίνου, τταντις Άιγυτιτιοι νο^οκτι τοκτι αυ- 

iuiiur. Postquam iusta nota signatus bos acl aram 
adductus est, ad quam peragitur sacrificium, pyrani 
accendunt. Deiude super ara τΐηυιη adversus vicii- 
mam libant, invocatoque deo illani macfant, niacta- 
laeque caput abscindunt. Tuin corpus quidcm pecu- 
dis excoriatit; capiti vero ilii iiiulla mala imprecan- 
tur, eoque facto, qui forum \'enale habent, et qiio- 
rum in oppido Graeci cum ipsis babiiant, bi caput 
illud in forum feruiit vendunique; quibus vciO iiou 
adsunt Graeci, bi illud in fluvium abiiciuni. Impre- 
canlur autem capitibus , haec A^erba pronunciaiiies: 
Si quid mali aut nohis sacrificantibus aut univer- 
sae imminet Aegjpto, illud in hoc capiit verLitot 
Quod igitur ad capita maciaiaiuin victimanim adti- 
net, et ad vinum super eas efFusum, Aegyplii oiiines, 
omnibus in sacririciis, eisdem ritibus perinde utun» 



3ιο HERODOTI HISTOR. II. 

roKTi χοίωντΛΐ ο/^ίοιως ες ΤΓΛντα, τα <οα και, efxo 
τούτου του νο[^ου, οΰοζ άλλου ούοίνος ίξ^'^υχου κί^Λ- 
40 λί^ί γίυί'ίτΟΊ Αίγυτη-ΐΜν ού^ίς. Ή Si S^ ί^αίρισις 
των Ιξων acti >f κΛυ<ης , αλ?^?] ττίο) άλλο Ιοον (τΟι κΛ- 
τίττηκί. την ο ων ^Λγισ-τψ τΐ octifJLovct ηγψτΛΐ iivctii 
κΛί (Α,ίγΐΰΎψ Ο/ ορτην αν<χ/γου<η , τΛυττι ί^χο^,αι ΐξίων. 
ίπίΰί,ν άτΓο^ύξωσ-ί τον βουν , χ,Λτίυ'^α,μ,ίνοι , κοιλίψ (λ,ίν δ 
χιινψ τΓοίσ-Λν ε'Ι ών ίίλον , (τπλΛγχνΛ Si Λυτού λιί- 
ΤΓουα-ι ίν τω (τωι^ατι κ,α) τψ ττίΐ^υίλψ' (τκΐλίΛ Si άττο- 
τΛ^νουσ-ί ■) KAt τψ ο<τ^υν ΛΚζψ^ κ,α,ι τους ω[χους τε 
κα) τον τξΛχηλον. ταύτα Si ττοιηίταντίς , το άλλο (τω- 
μα, του βοος ττι^^ιτλαίσ-ί αξτων καύα^ων , κα) ^ελί- ίο 
τος , και ά<Γτα(ρί§ος , χ/ϋί (τυκων , κ,αι λιβανωτου , χ,αΐ 

XL. 4• τχχ/τνι ex ms, ubi intell. τις κχτκττ^,χ:• Vulgo alii 
TXVTriV. 

XL. 5 seq. i^iccv «Treoiif ωτι efc. Vulgo sic legebatur : ί-πτην ίτίί- 
ν/ιστίνσωαη τ/ίΊη) χχ) Ιττγ,ν ν,χτίυζω'ίτχι y ^jowi tsv βουν' 
'/ίχ) χττοόίίξχντΣς , κϋλ/χν μίν ίαζίν/ιν 7ΓΧ(Γχν Ιξ ων ύλον. 

iur: atque inde fit, ut nullius animantis capife qiiis- 
quain Aegyptius vescatiir. (40.) Exenteratio autem 
Ticlimae et cremalio, pro diversis sacris, diversa est. 
^uani igitur maximani dcam ccnscnt essc, cui item. 
maximum agunt festum, huic [quo ritu fiat exente- 
ralio et crematio] dicam. Posfquam excoriarunt bo- 
"vem, peraciis precibus, totam inferiorem alvum exi- 
munt, visceia vero et adipem in corpore relinqiiunf : 
pcdes vero arapufant , et extremam coxam, armosque, 
et cervicem. His factis, reliquum bovis corpus im- 
plent panibus nuindis, melle, xiva passa, ficis, thu- 
re, uiyrrliii, aliisque aromatibus. Tum ita replctum 



\ν. EU τ Ε R ρ Ε. 3ιι 

122 , 8ΐ. 

β-αΰρνης, Kct) των οίλλων Β-υωι^ατων. ττλτίίΓΛηίς Je 

τούτων, καταγιζουσΊ , iAaiov α,φΰονον κατΛχίοντίς. τΓξο- 

vrjO-Tivj-ctVTig Si , ^υου<η. καιομ,ίνύύν ^ί των ΐξων , τυττ" 

ibTonai ττα,ντίς' ίτηαν ^t Ά^τοτυ'^ωνται , Scutcl ττ^οτί^ 

S -ίντΛΙ TCC ίλί•7Γ0νΤ0 TUiV ΐξων. 

Ύους f^iv νυν κΛ^Λξους βους τους ίζίτίνΛς και τους 41 
μοιχούς οΐ τταντίς Αϊγυτττίοι Β'υουσ'ί' τας Js Β-ηλίΛς 
ch <Γψΐ ί'ζί^-τι 3•υαν , άλλα Ι^α,ί ύσί της l<riog. το γα^ 
της 1(ηος οί,γα,λ[χα Ιον γυναικ,ηϊον , βουκ,ζζων ίστι , κ,Λ- 
5 ΤΆπίξ Ελλψΐς την 'laui/ γ^Λ^ουσ-^' κ,α) τας βους τας 
Β'ηλίΛς ΑίγυτΓτιοι τταντζς ο^/,οίως αβονται ττζοβατων 
τταντων (Α^αλιστα f^ax,^u. των ύνίκα ουτ ανηβ Αίγυ- 
ΤΓΤίος , ουτί γυνή , ανο^α Ρ,λληνα φιληζτίϋ αν τω ctto- 
μ,ατι J ouc5"g (Α^αχαίοη αν^ξος £λλ?}νοί χιοησ-ίται , ούό 
10 οβίλοί(τι i cvh λίβητι , cJcie κ,ξίως καύαοου βοος ^ta- 

incendunt, oleum largiier infundentes. Priusquam 
autem id sacrum faciant, ieiunium agunt. Dum ardet 
victima, plangunt oranes : denique, plangendi fine 
facto, epulum adponunt ex victimarum reliquiis. 

(41.) Mundos igitur boΛ^es mares et vitulos irarao- 
lant Aegyptii omnes: foeminas vero immolare nefas 
est, sed sacrae illae sunt Isidi. Estenim Isidis imago 
muliebris, bubulis instriicfa cornibus, quemadmo- 
dum lo pingitur a Graccis: et boves foeniinas cuncti 
perinde colunt Aegyptii pecudum omniuin longe 
maxime. Quaproptcr nec \i\ Aegyptius, neque mu- 
lier , Graecum Tirum oscnlabitur, aut cultro ho- 
minis Giaeci aut veru aiit olla utelur; et ne mundi 
qiiidem bovis carnem , quae graeco cultro dissecla 
fuerit, gustabit, Mortuos γειο bovcs hoc modo scpe.. 



3ί2 HERODOTI HISTOR. II. 

TiTfJLviiiivov ^Έ^λΧψίκ^ μ,α,χΛίξϊ] γίυα-ίται. (^ύπτουσ-ι 
S^ τους Άττο^ννισ-κοντα,ς βους , τ^οττον rovSi. τΆς yAV Β'η- 
Λ^α,ς ις τον ττοτΛίχον α,τΓίΛζΤί τους σε ^(Jσ^^VΛς κ/ζτοουο'- 
σου<τί ίκ,Λατοι tv τοκτι ττ^οΛττίίοκτί •, το Kioctg το ίτί^ον 
ν\ κ,Λί αΐΑ.Ζ:οτίοοί υττίΡζχοντα , <τγιμ,'ήΐου ανίκΐ. ίττίαν σε ίο 
σαττ;^ , και 7Τβθ(Τίνι ο τίταγιχζνΰς χιόνος:, Λττικνζίται ίς 
ίΚΰΟΓΤψ τΓολιν βοίζΐς (κ της Υϊζοτωττίτί^ος ΚΛλίυ(Χΐνν\ς 

νη<Γου. yj S' ίίττι μ,ίν ίν τω ΔελτΛ, ττίοίμ,ίτοον Si Λυτής 

, S ~ ■> ι ■> 'ι ■ί-^ττ ^ ' ^ ' 
iicTi (τχοινοι ivvicc. IV τοίυτνι ων τη Ιί^οα-ωτητιόι νηα-ω 

tvii<ri μ,ίν ΚΛί ccWctt ΤΓολίίς (τυχναί' ίκ. της όί αΙ βα- 2ο 

ξΐς ττΛ^αγίνοντΛΐ α,νΛΐο>ΐ(το[ΧίνΛΐ τΛ οστία των ροών ^ 

ουνομ,Λ τίΙ ττολι ' ΚτΛοβηχις' (ν S' αυτ^ ΆΐΙ>ρο^ίτης Ιξον 

α/γιον 'ί^ξυτΛί. ίκ ταύτης της ττολιος ττλανίοντΛΐ ττολ- 

λοΊ οίλλοι ίς Λλλας ττολίς' ανοξυ^Άντίς ^ί τα, οσ-τία, 

απαγουα-ί και Β-ατττουσΊ ίς ίνα χωξον τταντίς. κατά 2$ 

ταύτα Si τοϊσΊ βουίτ) και ταλλα κτηνια Β-ατττουίη 

liunt. Foeminas quidem Ίη fluvium coniiciunt: ma- 
les autem defodiunt quique in suis suburbiis, ifa ut 
alterum cornu aut etiam utrumque emineat e terra 
signi caussa. Putrefacto cadavere, quando slatutum 
adest tempus, venit in unumquodque oppidum na- 
vis ex Prosopitide quae vocatur insula, quae iii Delta 
€st, novcm schoenos in circuitu liabcns. In liac igi- 
fur Prosopitide insula quum alia insunt oppida mul- 
la, tum illud e quo naves circummittuntur boum 
ossa ablaturae , cui iiomen Afarbecliis ; in qua est 
tcrapluin Veneri sacrum. Ex hoc igifur oppido multi 
homines, alii in alia oppida, circumvehiintur, quiossa 
illa tffodiuiit, et abducia scpeliunt uuum in locum 
cuncta. Eodem vero niodo, atque boves, sepeliunt 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3ι3 

12% 11. 

Λ:;το5ΐ';7ίΓκοι/τα κα< ycdi) ^re^i τΛυτΛ ουτίϋ c^t vivofJLo- 

Β-ίτήΤΆΐ' κτίίνουσ•^ ya,^ L•, ovSi τΛυτα. Ocroi [Λ,ίν ^η 4 3 

Αιος ^ηβαΐίος 'ί^ουντΛί Ipcv, η vof/you του Θηβαίου tlcri, 

ούτοί (Α,ίν νυν τταντίς οίων d^ixofx.ivoi, αίγας 3-υου(Γΐ. 

3•ίους ya^ §r\ ου τους αυτούς ατταντίς ομοίως λ.\γυ- 

5 τττίοι (Τίβονται , ττλψ Ια-ιος τί καϊ Όα-ί(ίΐος , τον ^η 

ιονυσΌν tivai Μγου(Γί τούτους όί ομοίως ατταντίς cn- 

βονται. ο(Γθί Si του Ί^\ίν^ητος ίκτψται Ιξον , η νομού 

του Ίs\^v$^ήΰ^ίoυ il(ri, ούτοι L• αΙγων αττίχομίνοι, οϊς 

Β-υουΟΊ. Θηβαίοι μΛν νυν, και o<roi οια τούτους οίων 

\ο ατηχονται i §ια τα^ί λίγουαη τον νομον τον^ι α-φι τ€- 

3'ηναι' ,,Ήξακλία 3'&λησ•αι τταντως i'h(TUai τον Α.ία> 

κ,α) τον ουκ ίύίλίΐν οφύηναι ύττ αύτοΰ. τίλος Si, ίτηί 

τί λιτταξίϋν τον 'Ήζακλία, τον Αία ΐληχανησ-αα-ύαι , 

eliam alia pecora mortua : est cnim etiam de liis ita 
legecautum; nam ne haec qiadem mactant. (42.) 
lam quicumque templuin habent lovi Thebajio sa- 
cnim, aut qui praefecturam incolunt Thebanani, 
hi omnes ovibiis abstinent, capras λ'6ιό immolant. 
]\ec enim omnes Aegyptii eosdem perinde deos co- 
lunt, cxceptis Iside et Osiride, quem esse Bacchum 
aiunt: hos enim pariter colunt omnes. Quivero tem- 
plum habent Mendeli sacrum , aut qui ex Mendesia 
siint praefectura, hi capris abstinent, oves vero im- 
molant. Thebani igifur, et quicumque alii, horuni 
sacra sequentcs , ovibus absiinent , hac de caussa 
legem illam sibi constitutam dicunt. Cupivisse Her- 
culem utique conspicere lovetn, hunc autem ab 
illo conspici noluisse. Ad extremuniy quum assi- 
due rogaret Herciiles , hoc invento usuni esse lo- 



3ΐ4 HERODOTI HISTOR. Π. 

Κξίον iKrhiocLVTci, ττξοιχίσ-^οίί τί τψ κ,ί^Λλψ όίττοτΛ- 
fjLovTct του- Κζίου , κοά ivSvvrct το νάκος , ούτω όϊ ίων- 1 5 
τον ίτη^ί'^οίί. " ^ΑτΓο τούτου κοιοττξοσ-ωττον του Αιος 
Τύύγαλ/ί/.Λ τΓοαυσ-ι Αϊγυτττιοί' άτγο Si Αίγυτττίων , Κΐλ- 
fjLOuVioi, ίοντίς Αιγυτττιων τ(. και Άιθίοττόαν αττοικοι, κλι 
φωνψ f^iTct^v οΐμ-φοτίξούν νοι^ίζοντίς. SoKittv S' ifA,o)y 
Kctt ΤΟ ουνοι^Λ Αΐ^ΐΛ^ωνιοί αττο τουόε (τΧί τψ ίττω- 2θ 
ΐνι^ίψ ίττοίησ-Λντο' ^Αμ.ΐΛ,ουν ycto Αίγυπτιοι ΚΛλίουσΊ 
τον ΑίΛ. τους Si κ,ξίους ου Β'υουσ'ΐ ^ΥΐβαΓίΟί^ οίλλί ίΙσΊ 
«rCpi Ί^ΩΪ Stct τούτο, //.iij' Si yij^io^ του ίνιαυτου , iv ooTij 
του ίλιος , κ,^ιον ivct κ,ΛτΛκο'^/αντίς και α,ττοόίΐοαντίς , 
iCoLToL τωυτο ίνουουοΊ τωγΛΑ^,α του ίλιος, και ίττίΐτΛ 25 
ctK^jo afyctK^oL Ύίζοίκλίος ττ^οίταγουσ-ί ττ^ος α,ύτο. τα,υ- 
ΤΛ 01 τΓοίησΌί,ντίς , τυτττοί/τα,ι οι ττίζΐ τον ΐζον αττα,ντίς 
τον χ,ξίον , Kcci iTTHTct iv ioi^ \Τ'/}κνι ^ΛΤΓτουοΊ Λυτον. 

vem: excoriasse ajietem ^ tiim ahscissum avietis 
caput sibi praetendentem , ^tvellere eius indutum, 
ita se ei ostendisse. Inde lovis imaginem faciuni 
Aegyplii arietiiia facie ; et al)Acgypliis hoc accepere 
Λτητηοηϋ ^ qui sunt Aegyplionim Aciliiopumque 
coloiiia, et sermone utuntur exiitrisque mixfo. Vide- 
turque mihi ipsuni ctiam nomen Ammonioruni indi- 
dem originem cepisse; nani lovem Aegyplii Atn~ 
moun vocant. Thebani igiiiir arietes non maclanl: 
sed sacros cos istain ob caussam liabent. Verumlamen 
uno die quofannis , in lovis feslo , unum arielcm 
caeduni ; cuius dctiaclo vellere similiter induunt 
lovis simulacriim, deinde aliud simulacrum Hercu- 
lis ad illud adducunt: coque facio omiies, qul circa 
templum sunf, plangunt hircum, et deinde sacro in 
loculo eum sepeliunf. 



W. Ε υ τ Ε R ]Ρ Ε. 3ι5 

ι»4, 4θ• 

ΙίοΛκλίος <5e ττεοί τον^ί τον λογον tjxcvctcL• , οτί αη ^3 
τωι/ o^uicjiis^^ Β-ίων. του ίτίξου §1 ττίξί ΉρΛκλίος , τον 
'^Ελλφίς θί§Λσ•ί, ού^ΐΛ^ Αίγύτττου ί^υνοισ-ύψ ακ,ουσ-αι. 
και uYjV ότι yi ου τταο 'Έ^λΛψούν ίλαβον το ουνο^Λ 
5 του 'ΥίξΛκλΙος Κΐγύτττιοι , άλλα, Ελλψίς μάλλον 
τταμ Αιγυπτίων , και ΈλΛψων ούτοι οι S-if^ivoi τω 
^Αμφιτρΰωνος γόνω τουνοαα Ή^ΛκλέΛ, ττολλα fAot 
και αλλ^α TiKfxtjPia ίστι τούτο ούτω ίχίΐν , ίν όί και 
τό^ί , ότι τί του ίΐοακλίος τούτου οι γονζίς ά^λ^φοτίζοί 

ιοίίΤΛί', "Άμ,^τ^ιτζύων και Άλκμ^ψη , γίγονοτίς το ctvi- 
κα^Λν άττ ΑίγΰτΓτου , και Sioti Αιγύπτιοι ούτε Tiocrii- 
^Ιωνος οίτι Αιοσ-κουοων τα ούνοΐλ.ατα φαατι iioivai » 
ouSi crC^i B'io\ ούτοι iv τοΊοί αλλοκτι &-iolcri αττοοίόί- 
χαται. και ^ψ ύ γι πα^ ΈΚλ,ψων ίλαβον ουνο(^α 

ι5 τίυ SaifA^ovog, τούτων ουκ ■ηκια-τα, άλλα [^αλκττα ί[Λίλ- 

(4?.) Ad Hercuhm vero qiiod specfat, himc ser- 
monem audhi, esse eum ex duodccini deoriim nu^ 
mero. De altero vero Hercule, qucm Graeci norunt, 
nusquam in Aegypto comperire guidquain pofuv 
Ac sane, nomen Herciilis non a Graccis accepisse 
Aegyptios, sed Graecos potius ab Aegypfiis, et Grae- 
corum eos ipsos qui Ampliilryonis fllio nomen Her- 
ciilis imposuerunt; lioc, inquam, ita esse, quum alia 
mulla docunienla liabco, lum vero et hoc, quod hu-> 
ius Herculis parentes ambo, Amphitryo et Alcmena, 
origine Acgyplii fuere , et quod Aegyptii ncc Neptu- 
ni nomen , nec Dioscurorum, se nosse aiunt, neque 
hi dii ab illis in reliquoiuni deorum numerum sunt 
relati. Atqui si a Graecis iillius dei iiomen acce- 
pissent, horum haud minime, immo λχΙ maximc, 



3ι6 HERODpTI HISTOR. II. 

A(iV ^νγ^Ι^^ψ ί^ίΐν, ϋΤΓίζ κ,Λΐ τοτί ναυτιλιγκη ίχοίωντο » 
Χΰίΐ '/ι(ΓΆν 'Ελλ•/]νων τινις ναυτίλοι' ως ίλττοΐΜαί τί κλ) 
i.lM\ γ.'ύύΐ^^'η Ui^iit, ωσ-τί τουηων αν και ^ΑχίλΧον των 
3'ίων τα οΰνοματα ίζ,ίττκττίατο λ,Ιγυτττιοι 'ή του Ή^λ- 
κλίος. Αλλα τις αοχαιος ίσ-τι Θ-ίος Αίγυτττίοκη 'ϋβο- 2θ 
κλι>]ς ως σί αυτοί ΑίγουσΊ, ίτία ίστι ίτττακ,κτχ^ιλια 
και ΐλ,υύΐα ίς Afxaa-iv βασ-ιλίυσ-αντα , ίττίί τε εκ των 
οκ,τω 3'ίων οΐ Sυωrhκa S -ίο) Ιγινοντο , των 'ϋξακ,λία 
44 iva νο^Α,ίζουοΊ. Κλ) σ'ίλων Ss, τούτων ττίοι (τα^ις τι 
il^ivai ε| ων οίον τί jjVj ζττλίυσ'α και ίς Ύυξον της 
Φοινίκνις , ττυν^ανοΐΛ'ίνος αυτόθι ίΐναι ΐξον 'ΐΐοακλίος 
άγιον' κα) ϊ'^ον ττλουσ-ίως κατισ-κιυασ-μ,ίνον αλλοκτί τβ 
7Τολλοί(τι dva^vjfxaTi , και iv αύτω tjcrav αττηλαι Sυo , 5 
jf ρεί' > χου<Γου αττίψζιού' η Si , σ'^^αοαγ^ου λί^ου , λα/Λ- 

memoriam erant conservatuii ; quandoquidem iam 
tunc navigationibus vitebantur , atque etiam Graeco- 
rum nonnulli mare exercchant; quare exislimo equi- 
dem j et non iemerc pcrsuasum liabeo , boruni dco- 
rum nomina magis eliani , quaiii Herculis, ad Ae- 
gypliorum notiliam fuisse pei^enlura. At est Ae- 
gyptiis antiquus aliquis deus Hercules: nam, iitipsi 
dicTint, septemdecini millia annorum usqueadAma- 
sidis regnum effluxcrant, postquam ex piimis octo 
Idiis exsiiferunt illi duodecini, quorum iii numero 
Herculem ponunt. (44.) Qua de re cupiens cerlius 
aliquid, iindecumque posscm, cognoscerc, Tyrum 
etiam navigavi iii Phoeniciam, qiium audivisscm esse 
ibi Herculis teniplum praecipua religione culturn: 
coiispexique id tcmphiin, quuin aliis mullis donariis 
largitcr instructum, tuni duae inibi columuae erant, 



>J^'- Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3ΐ7 

124, 68. ' 

ΤΓοντος τα,ς ννκ,τας fXiyc(,uog. ίς λογούς §ί ίΚ^ων τοία-ί 
Ιξίυσ-ι του 3-£οΰ ξ,Ιβο^^ψ οκοσος χοονος ii-/] ε'Ι ού cr(pi 
το locv ί^ξυτΛί. ΐύξον Se ovSi τούτους τοκτι Ελλ>?σ"< crty^a- 

ΙΟ ψίοο^Α,ίνους. iOctcratv ya^ α^<Λ Ιυ^ω ακιζοαίννι κάι το 
Ιξον του 3-ίου Ι^ςυί/βηναι' ίΐνΛΐ c^e ίτία clO' ού Ύυρον οΐ- 
κίουίτι , τ^ί'ήκοσ-ΐΛ κ,Λΐ οΐΰ-χίλία. il^ov ^t ίν τη Ύυοω 
κΛί άλλο Ιξον 'Ή-ξα,κλίος , ίττωνυ^^ίψ Ιχοντος Q αιτίου 
ΰναι. ΰ1^ικο[Α.ψ Si Kcci (ς (όαα-ον , ίν τη ίύζον ϊςον 

ι^ϋζ/Λ^λίος ύτΓο Φοινίκων i^ovfxivov , οι κατ Ι^ύ^ωττης 
ζ'/ΐτησ-ιν ίκτΓλωίταντις , Qaarov ίκτισ -ctv' κά) τα,ΰτακ,αι 
τηηί γινίΥι(Γί ανοίων ττξοτίρα, ίσ-τι η τον Α/υ^φιτουΜ- 
νος ΊΑοακλια iv τ^ Έ?\Λα^ι γίνίσ-ζαι. Ύα, ^«ν νυν 
la-TO^rifXivct ^ηλοί (τα,γίως τταλαιον -^ecv τον 'HuiiJcAe* 

altera piirissimo ex auro, altera ex smaragdo lapide, 
quae noctu eximie splendebat. Sermones autem nus- 
cens cum illius dei sacerdotibus, qiiaesivi ex eis 
quantum temporis esset ex quo id templiim esset 
Statutiim. Repeii autem, ne liis quidem convenire 
cum Graecis: dixerunt enim, simul ciim Tyro con- 
ditd teinplum etiam illiid esse constitutuni; esse 
aiitem , ex quo condita Tyrus sit, annos bis mille 
et trecentos. Vidi vero Tyri aliud eiiam Ilerculis 
templum, cognomine Thasii, Adii autem etiam Tha- 
sum, ibique templum reperi a Phoenicibus illis ex-| 
strucium, qui, qiuim ad quaerendam Europam na- 
vibus essent proiecti, Tbasum condideruni: quod 
quidem quinque L•ominum generationibus prius ac- 
cidit , quam in Graecia natus est Hercules , Amphi- 
tryonis filius. Ex hactenus igitur exposilis clare patef, 
antiquum deum Hercuicm esse• Quare rectissime nii- 



3ι8 HERODOTI HISTOR. II. 

iovToc. Kcu ^OKiouTi Si [Α,οι ούτοι ύούοτΛτΛ Ίίλλ•ηνων 20 
ΤΓΟϋίΐν J όι Si^ci, rioccicXiict ιόζυα -cifjLVJOi ίκτψτα,ι' kcli 
τω (Α,ίν , ως ά^ανοι,τω, ^κ)λυ^ΐ7τίω Si ίττωννι^,ίψ , Β'υου- 
45 (Γί* τω οί ίτίρω, ως νι^ω'ί ίνΛγίζουσΊ. A.iyovcn oi 
TToKKoL και ο,λλΛ οίη7ησ•κ.Ζ7ττως οί ΈΛλψίς. ίύφής 
Si, α,υτίων kcCi ο§ί ο μ^υ^ος ((ττι , τον ττίφ, του Τ1(>α- 
ΚΑίος Αίγουιτι ως ,,αυτον α,τηκοι/^ίνον ίς Αιγυτττον 
στί'^Ι/Λντίς οι Αϊγυτττιοι , υττο ττοίΛττνίς ihiyov ως θ-υ- 5 
(τοντίς τω ιλιι το^ όί, τιως fjLiv riO-vxi^v ιχαν ίττίι 
Si Λυτού ττζος τω βω^,ω χ,Άταβχοντο , (ς οίλκψ τοΛ- 
'TTOf^ivovy -ζάντας (τφίας κ,ΛταΟονίυσ-αι,^^ Έ/λο) μ,ίν 
νυν ^οκίουοΊ , ταύτα λίγοντίς , της Αίγυτττίων Ουσιος 
και των νο[Α,ων ττα^τταν απείρως ιχιιν οι ^λλψίς. τοκτι ίο 
γαξ ουόί χ,τψία οσ-ιη <τυίΐν ίο-τι , χωξίς οίων» και g^cre- 

XLV. 11. ct<Aiv. Vulgo alii νων ^ praeter sues. 

hi videnfur iili ex Graecis facere, qui bina Herculis 
tempia consliluta habent; ct alleri Herculi ut im- 
moitali, cogiio:iiiiie Olympio, sacra faciuiit; alterum 
heroicis honoribus prosequuniiir. ( |5.) Narrant au- 
tcm Graeci quuni alia mulfa incoiisideiaie, ium et 
haec fatua eorum fabula est, quam de Hercule me- 
moraiit; dicentes, quiun in Aegyptum venisset, co- 
ronatum ab Aesyptiis veluti victimam fuissCy et 
cum pompd ediLCtUTn, itt lovi imTnolarelur: illum- 
que initio quidem quietem egisse, deinde vero quum 
ad altare aiispicarenLus^ sacrijicium , exse?'/o 7 0- 
boj^e cuncLos ijiterfecisse. Mihi veio baec dicenles 
Graeci prorsus ignari \iden(ur esse naturae Aegyp- 
tiorum, iiistitulorumqiie qiiibiis illi utunliir. Qiiibus 
enini ncfas cst pcciidcs iiiaclarc, exccptis ovibus et 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3iq 

125, 95• 

νων βοών aou (χοσχων , ocroi αν KcfJa^o) ίωσι, κα) 
χγ^νίων κ,ως ccv ούτοι αν^οωττους ^τυοίίν-^ ίτι σε iva 
ίόντα, τον ΎϊοακλίΛ, κλι ετί α,νύξωττον, ως S -ή φα,οΊ^ 
ιζ κως Ου<Τίν ίχΐί ττολΚας f/,v^iccSctg (povivcrai^ Κα) 'πίξΐ 
υ,ί,ν τούτων τοίΤΛυτΛ ημ-ίν ίΙττοΰσΊ , κα.) "ττΛζα, των 3'ίων 
και ττΛξοί των ηοωων ivfj,iviici ί'ιη. 

Τα? «5'δ Sη αίγα,ς κ,α) τους τοα,γους των§ί itviKot, ου /|6 
Β-ΰουσ-ι Αι'/ντττίων οι i^vjfjnvci. τον Ylavci των οκτώ 
S -ίων λογίζονται iivui οι ^Aivr^yjo-ioi' τους Si οκτώ Β-ίους 
τούτους, ττξοτίοους των ουωοικΆ Β-ζων Ολοι γι\ιισ(ΐΛΐ. 
6 ypdOoufri τί Svi και γλυΟουσΊ οι ζωγραΟοι και οϊ 
άγαλι^ατο-ποιοι του Υίανος τωγαλμ^α, κατατπξ £λ- 
λψΐς , αΙγο7Γζθ(τω7Γον καΊ τοαγοσ-κίλία' ου τι τοιούτον 
νοΐΛ.ίζοντζς ύναί y^iv , αλλ' οποίον τοιιτι αλΛοκτι Β'ίοκτι. 
οτΐυ όί iiviKa τοιούτον γ^αψουοΊ αυτόν , ου jxoi 'ήόιον 



bobus maribus ritulisque, si mundi fuerint, et anse- 
ribus ; hi quo pacto honiinem maclarent? Praeterea, 
quum unus fuerit Hercules, atque etiam tuni bomo, 
iit ipsi aiunt; quo pacto fieri poluit, ut multas ho- 
niinuin niyriades occideret ? Sed haec a me hactenus 
hisce de rebus dicta Dii et Heroes, quaeso, in bo- 
iiam partem accipiant ! 

(46.) Capras auteni et hij^cos hac de caussa non 
mactant ii ex Aegyptiis , quos siipra dixi. Pan in 
octo deorum numero habeiur apud Mendesios'. quos 
octo deos priores aiunt fuisse duodccim diis. Pin- 
guntautem et exsculpunt pictores et sculjitores simu- 
lacrum Panis prorsus ut Gracci, facie capiina, et pe- 
dibus hirci: non quod euni talem esse arbitrentur; 
sed similem. ilium aiiis diis existimant. Cur auteni 



320 HERODOTI HISTOR. II. 

i<rTi λίγίΐν. (ΤίβοντΛΐ St ττα,ντΛς τους α^γας οί Isliv- ίο 
Sviirioii KcCi ι^οίΚλον τους ιοηνα,ς των 3"ήλίων y κ,Λΐ του- 
των CI οίίττολΛ itf^cLg ι^,ίζονΛς ίχουτι. εκ σε τούτων ug 
^αλίοτα, οσ-τις ίτηα,ν ei^ouccviy , ττίνύος fjiiyct τταντ) 
τω ΙΜίνογίίτίω νοι^,ω τίύίτΛί. κα,λαται Je ο τε τοαγος 
ΚΛί ο Tlccv Αίγυτττισ-τ) , Ι\1ίνι^'ής. ίγίνίτο S' iv τω vOjjt^ou 1 5 
τούτω ίττ ί^,ίυ τούτο το τίζΛς yvjCAKi τοενγος if^nr- 
γντο clvet^ccvSov. τούτο ίς ίττίίΐί^ιν οίν^ζωττων αττίκίτο. 
Λ7'^Τν Si Αίγντττίοι f^icc^ov ηγψται Β"η^ίον ίΐναι , κλ) 
τούτο ^ιν , ν^ν τις lycivcri αυτών ΤΓΛ^ιων υος Λυτοκτι 
ιαατίΟίσΊ , λτγ ων έραψε ίωυτον , [^ας ίττι τον ττοτα- 
uoV τούτο οί , οΐ συβωται , ίοντίς Αιγύπτιοι ίγγί- 

XLVII• 2• ocCnliTi ΙμΜΤίοιη) Αΐϋ κυτο7σ•ι ηΪ7ΐ Ιμχτ, hoc sen- 
su, cura ipsis vestimentis se immergit. 

ifa pingant , non in aninio mihi est exponere. Reli- 
giose aulem colunt Mendesii caprarum omne genus, 
sed magis etiam mares quam foeminas ; et hos ma- 
iore iu honore habent paslorcs. [siie : et liorum 
pastores maiore sunt in honore.] Ex his autem unus 
est maxime, qui quando moritiir, viniversa Meiideiia 
praefectura ingenti in luctu vcrsaiur. Nominalur vcro 
et hirciis et Pan serinone Aegyptiorum Mendes. Acci- 
dit autem iu hac praefectura mea aetale hoc prodi- 
gium: liircus cum muliere coiit propalain: caque rcs 
ad omnium lioniinum nolitiam pervenit. (47.) 
Siiem vero sordidum auiinal esse censent Aei^ypfii; 
ila quidcm, ul, si qiiis iutcr transeundum vel solis 
vestimentis suem tcligeril, ad flumen abeat, et im- 
mergens sese abluai. Itaqiie eliam subulci, quamvis 
sint indigenae Acgyptii , soii cx omnibus Aegyptiis 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 321 

126, 22• 

δ νας , ίς Ιξον ου^ίν των iv ΑΊγυτττω ί<ηξχοντΛΐ fjt,ovvQt 
τΓΛντων' QuSi (τφι tKMhirucci Β-υγαπξΛ ου^ύς iuiAu , 
βϋ^' οι,γ^σ'ύαι i^ Λυτιων' Λ,λλ' Ικ^ί^Λτουί τί οι συβω^ 
τΛί κλ) (χγίΛτΛΐ ε| α-λληλων. τοϊσΊ f/^iii νυν αλλοίΟΊ 
Β'ίοΐσ'ΐ Β'υίίν ύς ου ^ικΜίΰίΠ Ρί.Ιγυτττιοι' ^ίλ,ψ^ Si κα) 

10 ^ιονυσ•ω ι^ουνοκτί ■> του οευτου χζύνου t τ^ uur^ Truv" 
<ηλψω, τους ύς Β'υσΆατίς , ττΛτίοντα,ι των Κξίων. ^iort 
Si τους ύς iv fJi^iv τ^(Γί ύλλι^σ-ι ορτ^σΊ (ΑΤί(ττυγηκοί(η , 
iv Si τΛυτ/ι 3-ΰουα-ι, αττι ^iv λόγος ττίξ) αύτου ύττ 
Αιγυπτίων Αίγο^χίνος ίμοι [Λίντοι iTrKTTocfjuivco ουκ ίυ- 

1 5 ττξζτησ-τίζος εστί λίγζσύαι. Β-υσ-ίη Je r,Si των ύων τ»} 
^ίλψί} ΤΓΟϋίτα,ί' ίτΓίΛν θ-υσ-η» τψ ούξψ ακρψ kcu τον 
CTrAijVcc Kcc) τον Ιττίττλοον (τυνύίΐς of/^oxj , κλτ ών ε'κα- 
λϋψδ TTcLQ-y^ του κ,τψίος τ^ TnfxiAr, τί)' ττί^ι τψ νη^υν 
γινομίνΐ}' Κΰά ίττίΐτα, κΛτουγίζίί ττυξί, τλ Si άλλα, 

nullum templum ingrediunturi neque quisquam illis 
filiam vult elocare, nec illorum filiam ducere uxo- 
rem : sed inter se subulci filias elocant, et matrimo- 
nia ineunt. Aliis igitur diis sues immolare nefas du- 
cunt Aegyptii : Lunae vero et Bacclio soliS) eodem 
tempore, eodem plenilunio, sues imniolant, et car- 
ne eorum vescuntur. Cur autem aliis in feslis a sui- 
Lus abhorreant, in hoc vero eas immolent, caussam 
huius rei adferunt Aegyplii ; quam licet noverim, 
non me decet referre. Sacrificantur autem sues Lunae 
in hunc modum. Qui sacrum facit, is mactata sue ex- 
tremam eius caudam, splenem, et omentum, in unum 
componit, omnique adipe, qui in pecudis abdomiue 
«st , obtegit , ium accenso igne adolet. Deinde reli- 
qua carne vescuntur eodem plenilunii die, quo sacra 
Heiod.T.L P.I, X 



322 HERODOTI HISTOR. 11. 

Κξίο, (Γίτίονται iv τη ττανσ-ίλψω , iv τ? άν rct, locc 3•υ~ ao 
trua-i tv ΛΑΛή όί fjf^ion ουκ ccv ιτι γίνσ-α,ιατο. α όί 
τηνητίς Λυτών υπ dcr^ivii -ής βίου (ττοατίνΛς ττλΛσ-Λν^ 
/j8 τ6$• υς•, Kcci οτττησ-Λντίς ταύτας, Β-υουα-ι, Ύω Si Aic» 
νυσ•ω, της οξτης τί) Soc)7rin, χοίζον ττξο των Β'υ^ίων 
σ'^αζμς ίκαοΎος, ^ί^οί αττοΟίΡίσύαι τον χοϊξον αΰτα 
τω ατΓο^οι^ίνω των συβωτίων. τψ Si αλλψ αναγουοΊ 
ΟξΓψ τω Αιονυσ-ω οι Αίγυτττιοι, ττλψ χοφν , κατά 5 
ταύτα crxiSov τταντα Ελλησ-ι. άντι Jfe φα?'Λων, άλλα 
(τΟί ίοΎΐ ί^ίυξη(^ίνα ο(τον τί ττ^χυαίΛ αγαλ^,ατα νίυ- 
ξ0Τ7Γα(Γτα, τα ■πίοιφοοίουαη κατά κω^χ,ας γυναικίς y 
ηυον το aiSonv , ου ττολλω τίω ίλα<τσ•ον iov του άλ~ 
λου (Γω(Λ>ατος. ττ^ονιγαται Si αυλός' αϊ Si ίττονταί ίο 
άίί^ουίται τον ΑιονυοΌν. SioTi ^ί (^ίζον re ιχίΐ το ai~ 
οοιον, και κιναι [^ουνον του <Γύίΐυ.ατος, κττι λόγος ττίξΐ 

XLVIII. 5. AUi ■π'Κ-ο χοίρων, exceptis porcis. 

fecerunt: alio vero die nemo amplius gustaverit. 
Pauperes vero , ob victus tenuitatera , farinaceas fin- 
gunt sueSj easque coclas offeruni. (48•) Baccho 
\xro, vespcra quae festum antecedit, unusquisque 
suem ante ianuam aedium suaruni mactat ; mactatam 
Λ'εΓΟ eidem homini, qui illi eani vendidcrat, tradit 
aufcrcndam. Reliquum λ6ιό festiim Baccho, chorossi 
(pxcij)ias, eodcm proisus modo agunt atque Gracci. 
Loco pliallorum autem alio invcnto utiintur; iinagini- 
i)us fere cubitalibus, iicrvo inobilibus, qiias per vicos 
eircumferunt mulieres, nutaiite veretro, haudmulto 
minori quara leliquum totiini corpus. Pracccdit tibia, 
^equunturque mulieres, Baccho carniiua cancntes. 
Cur auicm vexetrum sit niaius, et hgc luiwru iix cor- 



w. Ε υ τ Ε ΪΙ ρ Ε. 323 

127» 52. 

αυτού Ιξος λίγομ-ίνος. 'Ά^η ων ^οκίίΐ fA^oi Μελανοί- 49 

ττους ο Άαυβίωνος της S-ucrirjg τΛυτης ουκ ίΙν&Α α^αης , 
αλλ' ifjLTni^og. Έλλ)?£Γί yao §η ΜελΑ^αττοοί eVri ο 
ί^νιγηο-ΛίΜίΌς του Αιονυσ-ου το τβ ουνοι^,α, κα) τψ -j^u- 
Βσ-ίψ, κλ) τψ 7Γ0(Α,7Γψ του φαλλού, ατζίκίύύς fxiv ο ν 
ττάντα (τυλλαβων τον λογον \θψι' αΚΚ ο\ ίπιγίνοιι^ί- 
νοι τούτω σ-οφκττα) ^ιζονως ί'^ιφψαν. τον ^ ών φαλ- 
λον τον τω Αίονυα-ω τΓίίχττο^Λίνον ^\.ίλΛΐ.Α,7Γους eVri ο 
κΛτηγγιτΆΐ/,ίνος και αττο τούτου ^Α,αοοντίς ττοανοΊ τα 
οχ τΓοίίΰα-ιν'^Ελλψίς. Έγω (^ιν νυν φη^ι ^lίλa[A.7ΓoSa ys- 
νοΜ>ίνον ανό^α (τοψον , ^λ,αντικψ τί ίωυτω συ(ττη<ται» 
κα), ττυύο^ίνον απ Α.Ιγυ7Γτου, αΧλα τβ ττολλα ((Γή- 
γ-ησ-ασ-ύαι Ελληα-ι , κ,α) τα τηοι τον Αίονυίτον , ολίγα 
αύτων τταξαλλα^αντα. ου γα^ ^η συμ>7Γί(Γίίίν yi φη(τω 

pore movealur, eius rei sacra quaedam reddiiur ra- 
tio. (49.) lam igitur huius sacri videUir mihi 3fe- 
lampus, Amytheonis fllius, nou fuisse ignanis, sed 
cogiiitum illud habuisse. Qui eiiiin Graecos et no- 
inen et sacra Bacchi et phalii pompam docuit, is Mc- 
lampus est. Sed non totam rem recte perccplam. 
aperuit: alii aiitem posleum docti viri aniplius illam 
patefccerunt. Pliallum ccrle , qui in Bacchi pompa 
circumfertur, Melampus inslituit; et ab illo cdocti 
faciunt Giaeci quae faciunt. Ego itaque adiirnio, Me- 
lampodem, quum esset vir doctrina et ingenio prae- 
stans, et diviiiandi artem sibi comparasse , et quum 
alia multa, quac exAegyptocognoveral, tum ea quae 
ad Bacclium spectanl, Graecos docuisse, pauca im- 
mutantem. Nec enim dicam equidem , foitiiito coin- 

X a 



324 HERODOTI HISTOR. II. 

τα τε iv ΑίγυτΓτω ττοΐίυμίνΛ τω S -ίω, κλ) τα iv To7<r* 1 5 
' ΈΛληίτι' ojxoT^OTTct, ya^ άν rjv τοϊ<Γΐ ΕλΛΐ]σ•ι , κα) ου 
ΐΐίύύ(ΓΤί KTctyfJiiVct. ου (/.ψ ουοί Qv\(y(ju οκως Άιγυτπίοι 
ΤΓΛξ Άλλψύύν tActfoov γι τούτο, η άλλο κου τι vof^ctiov. 
ττυύίσ-βΛί St [jLoi SoKiU (Α^λιοΎΛ Μελα^^τοϋ? τα τπξϊ 
τον Αιόνυ(Γον ΤΓΛ^Λ Καί^^ί-ου τε του Ύυοίου , κα< των συν 2θ 
αύτω (κ Φοινίκης «7ηκο{Λίνων ίς την νυν Βοιωτίην act- 
λίοι^ίνην χωξην. 
5 ο ^xiSov St κλ) ττα,ντΛ τλ oCvofjutToe, των Β'ΐων ε'Ι 
AiyJcrrou ίληλυύί ίς την 'Έ^λλα^Λ. SioTi fxiv ycLo Ικ 
των βα,ξβΛξων ηκίΐ, 7Γυν(ΐΛνομ,ίνος ούτω ίυ(>ί(Γκω iov' 
§οκιω cT ύύν μίζΑιΟΎΛ οίττ ΑίγυτΓτου άίπίγβα,ι. οτι γαζ 
^η ΙΜΙ Υίοίτα^ίωνος , χα; Αιοιτκουξων , ως κοά ττζοτίξον 5 
u,Oi TUiJTct ίίξηται, κλ) Ή,οης , κλ) Ί(Γτίης, κλ) θε- 
(Μος, κλ) ^Λξίτων , κλ) Νηοη)^ν, των Λλλων S-tav 

cidlsse \_sive: eodem tempore ortum cepisse] ea quae 
in Aegypto peraguntur huic deo , et quae apud Grae- 
cos: forent enim reliquis Graecorum moribus insti- 
lulisque conformia , nec recens introducta: nec vero 
rursus dicam, a Graecis accepisse Aegyptios sive hoc, 
shc aliudullum institutum. Accepisse autem Melam- 
pus haec, quae ad Bacchi cultum spcctant, maxime 
Si Cadmo Tyrio mihi videlur, et ab his qui cum eo 
ex Phoenicia in hanc terram , quae nuiic Boeotia xo- 
Gatur, advenerant. 

(5o. ) EnimvexO omnia propemoduin deo7'um no- 
mina ex Aegypto in Graeciam pervenerunt. Nam, 
jibarbarisadvenisse, perquirendo comperfum habeo: 
puto autem, ex Aegypto maxime fuisse adla(a. Ete- 
nim si Neptunum et Dioscuros excipias, iif iam ante 
dlAi, tum lunonem, Yestain; Themitem, Cluiritas et 



\ν. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 325 

128,79• 

ΑίγντττΙοκη etUl κοτί τλ ούνοι^^ατΛ ί<Γτι (ν Ttj χω^. 
λίγω ^yj τα, λίγον<η αυτοϊ Αιγύπτιοι, των Sg ου Oaari 
10 3'ίων γινωτκιιν τλ ovvojxcitc(, , ούτοι Si (λ,οι οοκίουσΊ 
υτΓο ΥίιλΛ(τγων ovofjt^cia-Sijveii, ττλψ Τίοιπι^ίύύνος. του•' 
τον ^ί τον S'iov τταξΛ Αιβυων ζττυύοντο. ού§Λ^ο\ γα,ξ 
Λ7Γ Λογβς ΥΙοσ-^ι^ίωνος ουνο(Α,Λ ικτψται , ί] μ,νι Αίβυίς' 
και Tiuiaxri τον S'iov τούτον ctki. νο/Α^ζουσΊ S' ων Αι- 
γΰτΓτιοι οΰ^' -ή^ωσΊ οΰ§ίν. Τλ^τλ ^iiv νυν , kcCi ctXKoL 5 1 
-χοός τουτοκΓΐ τα, ίγω φξο/τω , Ελλψίς άστ Αιγυτττίων 
ηνοΐΑ,ίκΛίτι. του Si Έξ[Α,ίω τα αγαλι^ατα οφα ίχαν 
ra> αι^οΊα ττοιιυντζς , ουκ λτγ Αιγυτττίων ^λ,ιΐΑ.Λ^ν\κασ•ι , 
5 αλλ' «'^0 Τίίλασγων' ττ^τ-οι fj(,iv 'Έ,λλψων ατταντων 
Ά^ψαϊοι τταοαλαβοντίς , ττα^α Si τούτων ω λλοι. Άύ*]- 
ναίοιοΊ γαο, η^η τψικαυτα ίς ^β^λψας τελεουσ•*, Πε- 

Nereidas ; reliquorum deorum omnium nomina ab 
omni retro tempore in Aegypto exstiterc. Dico au- 
iem quae dicurit ipsi Aegyptii. Quoxum vero deo- 
rura ignorare se nomina aiunt, liis milii videntur 
Pelasgi iiomina imposuisse, exccpto Neptuno : huius 
autem dei nolilia ex Libya ad Graecos pcrvenit: 
nullus enim populus, praeter Libyes, Neptuiii oliin 
nomen habuit: Libyes vero deum bunc perpetuo co* 
luerunt. Porro nec Heroas ullo cultu prosequuntur 
Aegyptii. (5i.) Ista igitur, quae dixi, et praeterea 
alia, de quibus dicturus sum, ab Aegyptiis accepe- 
runt Graeci. Quod \ero Merciiril imagines faciunt 
erecta pudenda habentes , id non ab Aegyptiis didi- 
cerunt ; sed a Pelasgis acceperunt primi Graecoruin 
omnium Athenienses, ac deinde ab his caeteri. Nam 
cum Aiheniensibus , qui iara tum Hellcnibus accen^ 



326 HEPtODOTI HISTOR. II. 

ΛΛίτγαι α-υνοικ,οί ίγίνοντο ίν t>j %5ϋ^>? οοίν τηο και Γ.λ- 
λψίς ηζζαντο νοι^κτύψΛΐ. οίττις §ί τλ Κ.Λβίίζων οζγιοί 
y.ifxvi]rcii , τα 'Σ,Λ^^ούοψιας ίτητίλίουιτι , ΤΓΆ^Λλαβον- *° 
τίς ττΛοα, ΥΙίλα,σ-γων •, ούτος ωνη^ oiSi το λίγω. τψ 
γαο ^Λΐ^ίο^ρψκψ οϊκίον ττζοτίξον ΥΥίλασ-γοί ούτοι , το/ 
7η() 'Μψαίο'.σ-ι (τυνοικοι (γίνοντο , κα,ϊ τγα^λ τούτων ^ec- 
y^cb^tjimg tcc opyict, Trot^ctActf^bciiOViri. o^'jcc ων ίχίΐν 
τα, aiSoia ταγαλι^υατα του 'Έ^ομ,ιω , Ά^ψαιοι ττζωτοι » 5 
Έλλψων, μαύοντίς τταρα Υίίλασ-γων , ίττοιησ-αντο. οι 
di. ΤΙίλαα-γοι ϊζον τίνα λογον ττίρι αύτου ίλζζον , τα 
52 εν τοΊσΊ iv ^αμο^ρηικνι μυστηρίοισι ^ΐ^νιλωται. Έ,^υον 
Si τταντα ττζοτίζον οι ΥΙίλασ-γοι S-£o7(ri ίττίυχομίνοι y 
ως ίγω ίν ύι^ω^ων^) oiSa αζουα-ας' ίττωνυμίψ Se euJ' 
ουνομα ίτΓοιζυντο ουοίνι αυτίων ου γαρ αχ/ηκοΐΤΌν κω. 
<Τίους oi 7Τξθ(Γωνομαα•αν σ^ζας αττο του τοιούτου, οτι ί» 

sehanlur, simul in cadem regione hahilabant Pelas- 
gi ; iinclc cliam ipsi cocpen.irit iii Hellenum numeiO 
Jiabcri. Qiiisquis in3'sicriis Cahirorum iniliafus g?,\.^ 
quae Samothraces cclebrant, is novit quid sit quod 
ilico. Sainolhraciam eiiim prius incoluerant hi Pelas- 
gi, qui cum Atheniensibus babifaverunl : et ab bis 
Samolhraces mysleria acccpcrunt. Igitur Mercurii 
imaghies pudendis erectis priml Graccorum Athe- 
nionscs fecerunf, a Pclasgis edocli. Pclasgi vcro cius 
rei sacram quamdam rationem adferebant, quae in 
Sainolhracicis mysieriis cxplicafur. (52.) Sacrificia 
aulem omnia olim pcragebant Pelasgi deos prccan- 
les, \\i ego Dodonac mihi adfirmalum cognovi: scd 
rogTiomento aiit iioniiiie nullum eorum compclla- 
bant; ncc dumenim audivcraiit. Solum/^^o.y adpel- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 327 

129,9. ' 

Koa-fjut} iriVTig rct τταντα, yr^riYfJLaTct και 'ΤΓΛΟ'Άς νο[χα^ 
ίίχον. ϊτΓίΐτίν J'e , χρόνου ττολλου ^α^ίλύοηος, ίτΓυύοντο 
f/C της Άίγντττου aTruof^iva τα, ουνο(Α,Λτα> των <Γίων των 
άλλων J Αιονυτου ^ί υοΎίξον 7Γθλ}^ω ίττυύΰντο. tccu ju.£- 

10 τα χοονον ιχοησ-τνιριαςοντο τη^ι των ουνοι^ατων ίν Ιλω- 
όωνί} το γαρ ση f^ctvTtjiov τούτο vivofA.i<rTai α^χαιοτΟ' 
τον των ίν Ελ/.ησ-ι χοηστηςίων ίΐναι, κα) ην τον χξο^ 
νον τούτον fjLQVvov. ίτΓίί ων (χςησ-τηζίαζοντο iv τ^ Δω- 
Sωvrι οΐ ΤΙίλαΰ-γοι ,, ίΐ α,νίλωνται τα ούνο[Λ>ατα τα άττο 

)i5 των βαξβαξων ηκοντα' '^ άνίίλί το (Α,αντηϊον ί^χοα^ 
β-'ύαι. ατΓο f /,ίν αη τούτου του χοονοο ίίίυον, τοισ-ι ου' 
vofJLOiTi των S -ίων χοίωμζνοι. τταοΛ Si Πελασ-^ωι/ ' Ελ- 
ληνίς ί^ί^ί'ζαντο υττίοον. Ενίίν οί ίγίνίτο ίκαστος των 53 
Β-ίων i ιίτί ό ah) ήσ-αν τταντίς J οκοΊοίτί τινίς τα ιί^ια, 

labant, (^ζους a verbo δ^Λ»;, ponere,^ eo quod om- 
nes res oJ'dine posuissentj ac distribuissent. 
Deinde vero, multo interiecto iempore, didicerunt 
ex Aegypto adlata aliorum deorum nomina ; Bacchi 
vero nomen multo post cognoverunt. Aliquanto post, 
Dodonam miserunt, horum nominum caussa oracu- 
lum consulentes: est enim ?intiquissimum Graecis 
oraculum hoc consiitiitum, et tunc iemporis nullum 
aliud praeler hoc erat. Consulentibus igitur Dodonae 
oraculum Pelasgis, an noinina susciperent deorum, 
α baT^bajns adlata? dalum cst responsum, Uteren- 
tuT^ illis. Ab hoc igitur lempore in sacris faciendis 
iisi sunt Pelasgi nominibus dcorum: a Pelasgis vero 
poslmodum acceperunt ea Hellenes. (53.) Unde 
aulem exslilcrit uniisquisque deoriim , an vero sem- 
per fuerint omncs, lum qua sint specie^ ignorarunt 



32δ HERODOTI HISTOR. II. 

ουκ ητΓΚΓτίΛτο }Μ,χοι ου ττξωψ τε κα,ι χιις, ως uttuv 
λόγω. ''^{(rioSov ycio ycoCi Οιχ,ηοον ι^λικίψ τίτ^ΛκοατίοκΓΐ 
iTitri SoKiOu fjiiv "ττξίσ-βυτίξους γίνίσ-ύαι, kcu ού•^λίοσ•ι. 5 
9VT0i Si ύ<τι οΐ 7Γ6ί>ΐ(ΓΛηίς 3-ίογονίψ ΕλλησΊ , κλ) τοϊσ-ι 
Q-iolcri Tctg ίττωνυι^ίΛς ^οντίς , ΚΛί T^fjucg τί κοά τί- 
χνας SiiXovTig , Kcti iiSicc αύτων σ-ηι^ψοίντίς. οΐ Si 
τΓξοτίοον -ποίΥβΛί AiyofMvot τούτων των ουνοξων yivi- 
σοΛί y υαττίξον f ί(λ,οί yi οοκίίΐν, ιγ^νοντο τούτων, x/tt ιο 
Tct f^iv τΓξωτ/Λ ού ί^^ω^ωνί^ις ΙξηΪΛΐ λζγουσ-ί' τα, ot 
vcrTi()cti τΰζ, tg rlcnQOov τί και υμ,ηοον ίχοντΛ» lyca 
λιγω. 

,. ^οησΎηξίων <ίε ττίςι, του τε eV Ελλί/σ•/, ku) του iv 
Αιβυ)^ , τον^ί Alyυ'^τio^ λογον λΐγουτι. tOcc(ruy οΐ 
Ιοίίς του (^ηβαϋος Αιος „ ^υο γυνΛίΚΛς Ιξηΐ'Χ,ς ίκ Θ>^ 

Graeci, usquead nuperrimum dlcm,ut \'erLo dicam. 
Hesiodum enini et Homerinn quadringerilis annis 
me antiquiores csse cxistimo, rion amplius. Hi sunt 
auiem qui Deorum generationem Graecis condide- 
riml, et cognomina ac nomina diis imposuerunt, et 
honores ariesque dislribiieiunt, et eorum formas de- 
linearunt. Qui vero dicuntur his antiquiores fuisse 
poetae, hi post illos , ut equidcm pufo, exstitcrunt. 
lam quac prius dixi , ca cx ore Dodonidarum sacerdo- 
ium retuli; quae vero deinde, ad Hesiodum et Ho- 
merum spectaiifia, ca mcis verbis dico. 
^ (54.) De Oraculis auiem, qiium de illo quod 
apud Graecos {Dodonae) est, tura eo quod in Li- 
hya, lianccc historiam narrant Aef^yptii. Dixerunt 
njilii lovis Tliel)aiii sacerdotcs, duas mulieres , tern- 
pli ministra^y Thehis olim ahduclasfuisse α Phoe- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 32Q 

ι3ο, 36. ^ 

βίων Β^Λχ^ηνΛΐ ντο Φοινίκων' κλ) τψ fJL,i.v Λυπών ττυ^ 

5 S-i(rdcti (ς Αιβυψ Tr^yjuiitrav t την Si (ς τους ^λλψας' 

τΛυτας L• τα,ς γυναΙίκΛς iivai τας ϊ^^^υιΤΛίΑ,ίνοι,ς τα 

ΙΛΛντν,ΪΛ τΓξωτΛς iv τοίσι u^^f^ivoitri tSvitri/' Έ,Ίζΰ(/,ί- 

ΐ'ον οί fJLiVi οκοΗν ούτω ατξΐκίως ίτΓκττοί^ΐίνοί λίγουοΊ» 

' ίφΛαΓα,ν "ΤΓξος ταύτα „ ζητησ-ιν (Α,ίγάλψ αττο σ-φίων 

ΙΟ yivio-uai των γυναικών τουτίων' και ανίυξίϊν fjLiv (τφίας 

ου δυνατοί γίνατύαι' ττυβί^ύαι οί υστίοον ταύτα ττίξ) 

αυτίων ταττίξ ^η ϊλίγον."' Ύαυτα μ,ιν νυν των ίν κύη- 55 

βγιίτι Ιοίων ηκουον' τα^ί St ^ω^ωναίων φασ") αΐ ττ^ο- 

μαντίίς' „ Δι;ο ττίλίΐα^ας ^^ίλαίνας ίκ (Ε)ηβίων των 

ΑϊγυτΓτΐίων αναττται/,ινας y τψ fA.iv αυτιών (ς Αιβυψ^ 

5 την Si ττα^α (τφίας ατηκίίτύαι. Ιζομ^ίνην Se fjLtv eVt 

φηγον^ αύ^α^ζασ-ύαι φων^ αν^οωπηι^, ως χοιων ύη 

(Α.αντηίον αυτόθι Αιος γινί(Γ^Λΐ, κα) αυτούς ύττολαβίίν 

nicihus; compertiimque esse t altei^am eariun ven•' 
ditam fuisse in Lihyam , alteram in Graeciam: 
hasque esse mulieres , quae oracula illa apud pr^ae^ 
dictos populos prirnum instituissent. Quum vero 
ex illis quaesisseni , unde haec, quae adfirmanf, tam 
adcurale iiossent , respondenint ad haec: magnain 
curamfuisse adhibitam ad investigandas mulieT^es, 
■sed reperiri eas non potuisse : deinde vero com-^ 
pertuin esse id qiiod dixissent, (65.) Ista igitur ex 
Thebanis audivi saccrdotibus ; Dodonaeoruin vero 
prophetissae haec narrant : Duas nigras columbas 
Thehis Aegyptiis avolasse , eariim alterajn in Li~ 
hyam, alteiam ad se venisse, Et hanc qiiidein in 
fago residentem , humana lingua locutam dixisse, 
instituendurn ibi esse lovis oracuhnn. Dodonaeos 



33ο HERODOTI HISTOK. II. 

S -ίΐον iivoii ΤΟ ίττα,γγίλλίμ,ίνον αύτοίσ-ι , καί aCictq 
ίκ τούτου ττοιηα-Λΐ. την σε tg τους Λ.ίβυΆς οίχομ,ίνψ 
ΤΓίλίίο,ΟΛ, λιγου<η Κι^μ^ωνος ΧξηοΊΤ'ηζίον κίλίυ<ΓΛΐ τους ίο 
Λ.ίβυΛς τΓΟίίίΐν." ίΟΎΐ Si κα) τούτο Δίο?, ^ού^ωνα,ίων 
Si. λΊ l^y,icci, των τνί ττξζα-βυτα,τ^ί ουνομ^Λ ψ ΥΙροιχίνίΐΛ, 
τν, Si fXiTa ταυτψ , Ύι/^ίαρίτη , τ^ St νιωτατη > Νίκαν- 
SoYi , ίλίγον τΛυτΑ. avvoufJt-cKoyiov §i trCt και οι αλ- 
\56 λοί Αύύοωναίοι οι ττίξΊ το Ιξον. Έ,γω <Γ ίχω ττίξ) α,ύ- 
τίων γνω(χψ την§ί. ίϊ άλη^ίως οΐ Φοίνικίς ί^ηγαγον 
Tcog ΐζΛς γυνΆίκΛς , κα,ι τψ [Χίν αυτιών ίς Λ.ι[όυην , 
την Si (ς την Έλλα^α αττί^οηο , ScZiii iuo) η γυνή 
αυτή της νυν 'ΕλΛα^ος , ττζοτίζον Je Τίίλασ-γίης καλίυ- /ί 
ιχίνης της αυτής ταύτης , ττξηζιηναι ίς ^ίο-ττ^ωτους' 
ίπίΐτα §ουλίυουτα αύτούι , ι^ζυσασ-ύαι ΰττο ^ηγοό τη- 

ic*ilur exisfhnasse , dlvinitus id sihi praecipi , et 
contijTiio mandala fecisse. Illam aiitem columbafn 
quac in Lihyam abierat , dicunt, iussisse Lihyast 
ut Aj7imonis instituerent oraculum. Est autcm 
et hoc, lovis oracukim. Haec mihi dixerunf rnulir- 
rcs quae apud Dodonacos sacerdotio funguntur; qiia- 
rum natu maximae nomen cst Promencae ; allcri , 
Timaietac; nahi minimac, Nicandrae. Alqiie liis con- 
senticbant alii Dodonaci, qiii circa id templum mi- 
nislrant. (56•) Quibus dc rebus haec est mea sen- 
tentia. Quod si γολ cra Phocnices sacras niuliercs ab- 
duxcninf , caninique alleram in Lybiam Acndidcrunf. 
alterain in Graeoiam ; videlur niihi hacc alfcra in 
liuiiis tcrrae, quac nync Graecia, olim vero Pelas- 
gia vocabaiur, cam rcgioncni vcndila fiiissc, qiiam 
Thcsprolii iiicolunt ; deinde vcrOj quum ibi servirct, 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 33ι 

ιΓ)ΐ, 66. 

^υκυινί Αιος Ιζον' ω<Γ7Γίξ ψ οϊκ,ος , αι^φιττολίνουσ-αν iv 
(Ε)*}βΐ}(η Ιοον Δίοί, e]^ct clTiKiTOy (ν^αυτα, ^ΑΑίημψ uv- 
10 του ίχίΐν. ίκ ^ί τούτου, χ^ησ-τηςιον χοίτηγι^σ-Λτο y ίτηΐ 
τι (τυνίλα,βί τψ 'R?\Ac/Ja yAucrirctv. φοΜΆί Jg oi 
αΑίλφίτ,ν ίν Αιβυνι TnT^ijcruuU ύττο των αυτών Φοινί- 
κων , ΰτΓ ών Kcu αύτη ^ττξΐ^ύη. JJiAiictSeg §ί (α,οι So-of 
αίου(η ζλη^^να,ί ττξος ^ω^ωναίων ιτη του^ί ui γυναΐ- 
κίς , SioTi βαφα,ξοι ηα-αν' tSoKiov ^ crOi ό/χοίως οξνισΊ 
φύίγγίο-^αι. μζτΛ St χοονον τψ τηλίίο,^Λ α,νύξωττη^^ 
5 φων^ αΰόα^ασ-^α,ί ?^^γουσ•ι , ίτηί τί (τυνιτα σφι νιυ^Λ 
η γυνή' ίως Si ίβΰίξβ&,οιζί , ο^νιύος τξοττον iSoKii (τφι 
φύίγγατ^α,ι. ίττύ τίω τ^οττω άν ττίλιιας γί Άν^ρωτΓψ^} 
φων^ φύίγ^Λίτοί μίλα,ινΛν Si λίγοντίς eivai την ττί- 

sub fago arbore aedem lovi siatuissc: queniadmo- 
dum consentaneum est, eam quae Thebis ia lovis 
ieraplo famulafa esset, co in loco , qiio nunc delala 
csset, memoriam illius servasse. Deinde, postquam 
Graecum addidicit sermonem, oraculum ibidem in- 
sfiluit. PiObabilc est cliam , dixisse eam , sororera 
suam in Libyam esse vendilam ab eisdem Phoenici- 
bus, a quibns et ipsa Tendita fuisset. (Sy.) Quod 
autem colicmiae nominafae sint a Dodonaeis istae 
mulieres, id ea re factum mihi videiur, quod barba- 
rae fiiissent: eo enim Tisac illis crant vocem cdcre 
similem avibus. Post aliquod tempus autem humana 
Tocc aiunt locutam esse columbam ; scilicet postquam 
eo sermone, qtiem ipsi intelligebant, loqui corpil: 
quoad vero barbare loquebalur, avium more sonum 
edere illis visa eraf. Nam quo pacto columba huma- 
na lingua loqueretur? Quod vero nigram fuisse di- 



332 HERODOTI HISTOR. II. 

λ.ιιοί§α^ (ryjfxetivovin οη Αίγυτττίη >j yuvtj riv. 'H^i fjLctv-' 
τψη η τί iv Q'/jfi'i^(ri τγ,σί Αίγυτττίνισ-ι kcci iv Αω^ωνι^ , ίο 
τταξΛττλησ-ιαι άΚληλχ,σ-ί jvy%0LV9j(ri ίουσα.ι. Έστ» hf. 
καί "των ΐξων η (^αντικη αττ Άιγντττου αττιγ/Λίνη. 

58 ΥΙανηγυ^ίς St ct^ei και TrofXTTctg )ccc) '^ξοο'Λγωγα^ 

,*/ Α,//, t Ι 

-η-ζωτοι ΛνΟξωττων Αιγύπτιοι ίκτι οι 7roivi(rctfJLivoi ΚΛί 
ΤΓΛΟΛ τούτων ^λΑψίς fjCif^u^rjKciiri. τίκμ,νίξίον οί fMi 
τούτου , το^ί' α'ι μ,ίν yoto Οαίνονται ίκ ττολλου τίυ ^ 
Χξονου ττοΐίυμίνΛΐ' α,ϊ Si Έλλψικα) νιωστι ί7Τοιη&η<ΓΛν, 

5 9 ΤΙ^νψ/υοίζουσΊ Si Αιγυτττιοι ουκ αττα^ του (νίΛυτου » 
ΤΓΛνηγυξίς at (τυχνα,ς. μ,αλκττα fjLtv και ττξοΊυι^ίοτατΰί 
ίς ^ουβαοΎΐν ττολιν, τ^ Άοτί /Lii^i. ^ίυτίξα ες ΒουβΊοιν 
ττολιν, τγ ΐσ•ι iv ταυτγι ya^ όη tij τολι ίΟΎΐ f^iyl•- 
(Γτον'ΙσΊος Ιξον. 'ισούται Si )f ττολις αυτή της Αϊγυτττου •'» 

cunt columbam, significant Aegyptiam fuisse mulie- 
rem. Est autem modus quo oracula rcdduntur similis 
Thebis Aegypliacis atque Dodonae. Est Λείο etiam 
divinatio in templis ab Acgyptiis profccfa. 

(58.) lam Panegyres (id est, Sacros cotnenlus ,") 
€t Pompas et Supplicationes prinii ulique Acgyptii 
instituerunt; et ab his Graeci acceperunf. Ciiius rei 
documentum mihi hoc est, qiiod apud illos ab longo 
inde tempore inslituti sunt hi ritiis; apud Graecos 
autem nuper infroducii. (Sg.) Celebrant autem pa- 
ncgyres Aegypiii non semel quolannis, sed frcquen- 
tius. Maxinie quidem ct praecipuo cum studio pane- 
gyrin agunt Bubastin oppidum , in Dianae honorem. 
Deinde Busirin, Isidi: est enim in hoc oppido maxi- 
mum Isidis iemplum. Situm est autem id oppidum 
ία medio Delta Aegyptiaco. Isis vero graeco ser- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 333 

iv (ΑΛΟ'ω τω ΔελτΛ. ' \α•ις $ί iaTt κατά, την Έλλy|vω^^ 

γλωσ-σ-Λν Ai^f4,ητr|ξ. τ^ίτΛ S' (ς 2«iV ττολιν τ^ Άί)?- 
v<iiy) ιτανηγυξίζονσ-ι' τίΤΛξτΛ Si , (ς Ήλ<θϋ'>τολ<ΐ' τω 
Ήλ/ω* ΤΓίμτΓτΛ §ί , ίς βουτούν ττολίν τ^ ΑνιτοΊ' ίκτα 
Λ > ig ΥίΛΤΓ^ημιν ττολιν τω Α^εΓ. Ες {jliv νυν ^ου- Gq 
βοίίτην ττολιν ίτπΛν κο[Λ,ίζωντΛΐ , ττοαΰσ-ι TOictSi. ττλίου- 
ci Ti γ«^ JV afXO, Λν§ζίς γυνα,ι'ζι » κ,Άΐ ττολλον τί ττλη- 
$ος ίΚΛτίζων iv ίκάστνι βα,ξΐ. αϊ fjnv τινίς των γυναικών 
5 ΚξοτΛλΛ \χουσ•Λΐ κ^οτΛλίζουσ-ι , οι Si αυλίουσ•ι, κλτλ 
τταντΛ τον ττλόον' α,Ι §ί λοιττα,) yuvcuneg κοά άν^ςίς 
αίιόου(Γΐ , kcci τας χΐΐζΛς κξοτίουαη, ιττιαν οε ττΑίον- 
Tig κΛτα, Tivct ττοΚιν αλλψ γίνωντα,ι» iyx^if/r^ctvTig 
τψ βοίξΐν τ^ γ^ , ττοΐίυσι ToicJi. cu fA,iv Tivig των γυ- 
10 ναικων ττοΐίυσ-ι τα,ττίζ ίίξηκΛ' αΐ ο^ε τωύα,ζουα-ι , βοω~ 
<ΓΛΐ» Tctg iv T^ πολίΐ ταυτι^ γυναίκας' αΐ <Γ ο()χίον- 

mone Demeter {Ceres) est. Tertiani panegyrin in 
Sain oppidum agunt Minervae : quartam , Heliopolin , 
Soli: quintam, in oppidum cui Buto nomen, Lato- 
nae : sextam, Paprernin oppidum, Marti. (6o.) Quae 
Bubastin agitur panegyris , tali modo instituilur. 
Navigant una viri et mulieres , ei quidem magna 
utrorumque multitudo in quaque navi. Per totum 
navigalioiiis cursum, mulierum aliae crofala pulsant^ 
viri vero tibiis canunt: reliquac mulieres virique ca- 
nunt, et manibus plaudunt. Quoties inter navigan- 
dum pzope aliud oppidum accedunt, navi ad teiTam 
adpulsa, talia agunt : ex mulieribus aliae pergunt 
ea facere quae dixi; aliae clamantes, dicteriis inces- 
siiet oppidi ILUus mulieres ; aliae tnpudi;^at ; aliae 



334 HERODOTI HISTOR. II. 

ΤΛί' ΛΙ S' dvUtru^OVTCtl civt<rTCtfA,iVCll. TCtVTCt TTCLOui 

■TTAa-oLV ττολίν 7rc(,ζcί7ΓQrΛfJίίψ ττοΐίυα-ι. {τηαί,ν οί α,ττί- 
KUVTUi ig τψ Bcv,Sci/mv , οοταξουσ-ι , ι^ίγαλας civd- 
γοντίς Β-υα-ία,ς' κλ) οίνος α,ιχττί/^ίνος clv(X.i(rifA,ouTcti ττλ/ον 1 5 
iv T^ οξτ^ Tctvrn η iv τω α/ττΛηι ίνίΛυτω τω ίττιλοί- 
TTCt). σ•υ(^φοιτίω<Γΐ at y ο τί uvrj^ κάι γννη icm , ττλην 

τται^ίων , κα< ίς ίβ^(Α.νικοντΛ fj(,vpia(,^ag , ως οΐ (τη- 

6 1 ^ ' ^ Ν (\\ /' / >η (\^ 

1 χύύξΐΰΐ λίγουσ-ι. τα,υτα, jttei/ οη rctvn) ττοίίίτΛί. £,ν οί 

Β, '^ ' ' ' ~ '/τ ' \ C \ 

ουίΤίζΐ ΤΓΟΑΐ ως αναζ/ουσΊ τ>) ΐτί τψ οζτην , ίίρητΛΐ 

II ι \ ' \ Λ\ \ ^ λ' ' 

ΤΓ^οτίΐ^ον (Α,οι. τυτΓΤοντΛΐ f^iv ycc^ οη {jLiTct τψ <7υιηψ 

ΤΓΛντίς κ,Λΐ ττοίσΆΐ , [χυ^ια^ίς kcc^tci ττολλα) ϋίν^ζωττων. 

τον 06 τντΓτοντΆΐ , ου f^oi ccnov icni λίγαν. ο(Τοι ds ο 

K.u^ouV ίΙοΊ iv λ.ιγν7Γτω οΐκίοντίς , ούτοί Si, τοσ-ουτω ίτι 

ττλίω τΓΟίίυσι τούτων, οίτω και τα, /χίτωπΰί kotttovtch 

^cfxjdi^nTi' Kou τούτω ittrt ^ηλοι οτί il(rt ^itvoi κλ) ουκ. 

sfantes altracta vcstc corpora nudaut. Hacc ad quodli- 
hetoppidum iuxta fluviuni sitiimfaciunt. Ubi veroHu- 
bastin vcncrunf, festum celcbraut , magna sacrificia 
oirerentes; et vini vitei in illo fcsto plus absumi(ur, 
quani reliquo lolo anno. Conveniunt autcm, A'iri ct 
niulicrcs, cxceptis pueris pucllisque, ad seplingenla 
iifique millia, ut aiunt indigciiae. Haec igilur ita 
peiagunt. (6i.) I'i Busii-lde vero oppido qua ratio- 
ne Isidi fcstum agant, supra dixi. Plangunl ibi, post 
peractum sacriiicium, viri omnes mulicresquc, mul- 
lac admodum myriades hominum : qiiis sit vcro quem. 
planguiit, ncfas milii cst declaraic. (^ui vcro Cares 
natione in Aegyplo habitant, hi lanto etiani ampliiis 
faciunt quam cacteri, ut frontcs quoquc cullris con- 
cldant j ct ea rc prudi.int sc pcregiiuos essc, non Ac-• 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 335 

ΑίγντΓτιοι. 'Ες \a.'iy Je TroKiV iTnctv (Γυλ>Λ'χβ<ίωσ•ί ^2 
Τ{5ί3"ί <TV(rin(ni εν τινι νυκτι Αυγ^ΐΛ κΛίουοΊ τταντίς ττολ.- 
λα, ύτΓΛί^ξΐΛ 7ri(j\ τ«, ^ύύΐ^ΛΤΛ χ,υκλω. τα, όϊ Kvxyct 
ί'στί iy^^ctOicf. ί^7ΓΚ%Λ ccAcg kcu ίλΰύου' ίττϊττολίίς Sg 
5 ετΓέίΤΓί αυτό το ίΑλυχνιον. και τ^υτο καΐίται ττΛ'^νυ- 
χιον και τ>? βξ'Γ*) ου\ιο[/,α κίίται ιΥυχνοκαιη. οι ο αν 
fA,r, ίλούΧΓΐ των Άιγυτηιων ίς τψ -πανηγυοιν ταυτψ ^ 
(γυλασ-σ-οηίς τψ νύκτα τγις <τυ(ΓΐΥ\ς> καιουοΊ και αυτοί 
ττανης τα λυχνα και ούτω ουκ ει/ Ζ^αι ι^ουννι καΐί- 
ιοται, άλλα και ανα τταταν Κίγυτττον. οτίυ Si, ύί/ίκα 
(^ως ίλαχί και tijxt^v •ή νυζ αυτ^ι, ί(Γτι ιοος ττίξΐ αυ- 
τού λόγος λίγο/^,ίνος. Ές Οί Ήλ<Όυ ττολιν κοά Bsu- (^3 
Tcuv ά-υ<τίας (λουνας ίττιτίλίουσ-ι (^οιτίοντίς. iv Si ΤΙα- 
ΤΓξΥιίΑ,ι •σ'υσ'ίας [^ίν και ica , καταττί^ και τ>; αλΑγ\ , 
'^roivjci. ίυτ αν όί γινηται κατα^ίοης ο 'ήλιος ^ ολιγοί 

gyptios. (62.) Quum in Sain oppldum solennls sa- 
crificii caussa coiiveniunt, cei ta quadain riocfe lucer- 
nas accendunt omnes sub dio circuin domos suas. 
Sunt aufem liac liicernac vascula salc rcpleta et olco; 
superne est ellycliiiium, qiiod per totain iioctem ar- 
det; adpellantquefcslum ilJud, AcctnsLonnTn lucer- 
narum. Alii auteni Aegyptii, qui couvcjifui non in- 
tersunt, obscrvautcs uoclcm uacriiicii , luccrnas et 
ipsi acceridunt: ita iit, ut iion solum in Sai oppido, 
sed per totam Aegyptum lucernae ajdcaiit. Qua verQ 
de causia iiox liaec luinine ita honorelur, ca de re 
sacra quaedam ratio adicrtur. ( 63. ) Ileliopolin ct iii 
£uto oppldum quuiii conveniuiit, iioimii>i saciiiicia 
peraguiit: Paprcml vciO et saciincia et alios sacros 
ritus cc^lchraiit , sicut aJLibi, U>i verQj qua^ido sqI oc- 



336 HERODOTI HISTOR. 11. 

uiv τινίς των ιοΐων τπξΐ τωγΛΑ^ΐΛ ιτίττονίαται οι οί, S 
ΤΓολλοί αυτιών, ί^Αων κοουνας ιχοντις , io-rcca-i τον 
ί^ου iv τίί ί(7ο§ω' άλλοι oe ίύχωλα,ς ίτητίλίονης, ττλ^^ 
Ιΐξς χιλίων α,ν^ρων, ξ,καστοι ίχοντίς ζυλΛ, kcCi ούτοι ίτη 
ta ίΤίξΛ αλίίς ια-τασ-ι. το σε α^αλ^Λ, icviv νηω ju-i- 
χζω '^υλίνω κΛτα,κιχουσ'ω{Χίνω y τΓΡΟίκκοιχίζουοΊ τ^ ττοο- \ο 
ri^etiyi ίς Αλλο οικ,η^λ,Λ ΐζον. οι f /,ίν Οη ολίγοι οι τπζΐ 
τωγΛλι^Λ λίλίΐμ[^ινοι y &λκουσ•ι τίτοα,κυκ,λον Ufjui^av, 
α,γουσ-Λν τον νν\ον τε κλι το tv τω νηω tviov ayaA/^c*. 
οί ^ί ουκ. iuxri, iv τοϊ(Γΐ ΤΓξοττυλαίοισ-ι ί<ΓΤίωτίς, icrii- 
ναι οι Jfe ίύχωλΐ(χοαοι , τι^Α^ωοίοντίς τω ^ιω-, ττα,ίουα-ι 1 5 
αυτούς Άλίζ,ο^ίνοι. ivuccUTcc f /,Λχη ^υλοκτι κΛξτίξη γί- 
νξ,τΛΐ' κίφα,λΛς τε α-υνα^Λίτσ-οντΛΐ , κλ) , ως ίγω So- 
Kicdi ΤΓολλοΊ KCU οίττο^νησκουα-ι ίκ των τ^ωμΛτων' ου 

casui vicinus esf , pauci nonnulli ex sacerdotibus cir- 
ca dcisimulacrum occupantur; plerique vero eorum, 
ligneis clavis instructi, stant in iempli inlroitu ; alii 
vero, susceptum voturn exsequentes, ad mille homi- 
nes, ex adverso stant, fuste quisque instructus. Si- 
mulacrum autem dei, qiiod in parva aedicula inest 
lignea deaiiraia, pridie eius diei in aliam sacram ae- 
dem est translata. lam pauci ilii, qui apud simula- 
crum relicti sunt, trahunt plaustrum quatuor rota- 
rum , cui inposita est aedicula et quod ei inest si- 
jiiulacrum : isti vero, qui in propylaeo stant, hos rion 
sinunt intrare. Itaque hi, qiii vofa susceperunt, deo 
opem ferentes , pugnam ineunt , illosque fustibus 
caedunt; fitque ibiacre praelium, multisque contun- 
duntur capita; nec pauci, ut equidcin arbitror, mo- 
riiintur etiam cx vuluciibus; quamquam adiiimant 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 337 

133, 53. 

Ύψ Si, ττανηγυ^ιν τΛυτψ εκ τον^ζ vof/^i(rcn φασ) οι ό4 
ίΤΓίχ,ύύξίοι. οικίίΐν ίν τω ΐξω τούτω του Ά^ζος τψ /^η- 
τίξΛ' KCU τον ' ΑξίΛ α,τΓοτξοφον yivcfA,ivov , ίλύίΐν i^uv' 
^puuivov j ihAovTO, τ^ [^ητξ) cruu,(M^cii' kou τους ττ^ο- 
5 ΤΓολους τν,ς ιιητζος, cicc ουκ. οττωττοτας αυτόν ττξοτίξον t 
ου ΤΓίΡίοοα,ν ττΛξΐίνΛΐ , αλλ ατπζυκ,ίΐν τον ο ίζ λΛ- 
λης τΓολίος α,γαγο^^^ίνον ανοξωττους , τους τδ ττξοττολους 
τξ*ιχίύύς ΤΓίξίσ'ΤΓίίν , κ,οά ίΐηλβίϊν τταξα τψ ΐΑ,ψίζΟ,. α,ττο 
τούτου τω Α^ίΐ τα,υτψ τψ ττληγψ ίν τγι οζτνι vivofAl•• 
ΙΟ Kivai φασ-ί. 

Κ.α) το f^v\ (λίσ-γίσ-^Λΐ γυναιξί iv l^otcn , μ•ή^ί άλου^ 
τους ατΓο γυναικών ίς ΐξα ί<ηίναι, ούτοι ntri οι ττρω•- 
τοι ^'ξησ-κίυσ-αντίς. οι ξΑ,ιν ya^ άλλοι σγβ,^ον τταντίς 
avu^uTTOiy ττλψ ΑϊγυτΓτίων και Έ,λλψων, μίτγοντΛΐ 

Aegyptii neminem interire. (64.) Hanc autem pa- 
negyriri hac caussa institutam esse aiunt indig-enae» 
Habilasse in illo templo niatrera Marlis: Mariem au- 
tem, alibi educatuin, postquam ad virilem pervenit 
aetatem, voluisse matri in colloquium Ycnire : mini- 
stros autem matris, ut qui illum numquam ante γί- 
dissent, non sivisse eum accedere, sed prohibuisse: 
tum illum, adductis secumex alio oppido hominibus, 
male multasse ministros, et ad matrein introivisse. 
In eius rei memoriam, hanc verberationem in festo 
Marti sacro a se aiunt esse institutam. 

Etiam banc relii^ionem primi coluerunt Aegyptii, 
utncfas ducant in templo coire cum mulieribus, auta 
concubitu intrarein templa illotuni. Alii enim fere om- 
neshomines, exceptis Aegyptiis et Graecis, coeunt iii 

Jierod. T.I. P.L Υ 



338 HERODOTI HISTOR. II. 

iv ΙξοίΰΊ' icai (ΙτΓο γυναικών dvKrrctfjcivoi y αλουτοι ίίτίξ- 1 5 
χονται ις Ιξον' νο/χίζοντίς ανύοωττους uvcm κΛτατηρ τλ 
ΛλλΛ κτψίΛ. κΛί γΛξ τα λαλλ κτφία οξαν χ.α.ι c^vi- 
&ων γίνία οχ;ίυο(^ίνα ίν τε toicti νψκΓΐ των Β-ίων κλι 
tv TOiCi TiyAvicn. ύ ων iivcti τω Β'ίω τούτο μ,η φίλον y 
ουκ αν o\)h τα κτηνζα Troauv. ούτοι /χίν νυν τοιαύτα ao 
fViAsyovref , ttohxjci ifMt γί ουκ α^ίστα. Αιγυ-^^ιοι 
cJe Β'ξησ'Κίυουιη τΓίξκτσως τα τί άλλα ττίξί τα Ιξα^ 
κα) Sr} και τα^ί. 
()5 Έοοίτα Si Α'ίγυτΓΓος οξ/^ου^ος τ^ Λ.ιβυΐ)3 ου μ>αλα 
Βνίξίω^ης ecrr/. τα ^ί ίοντα σφι ατταντα Ιςα vivofjii- 
οτολ' και τα fjuiv , συντξοΦα αύτοΐσ-ι τοίσ-ι ανύξωττοκτι' 
τα οί > ου. των οι ίΐνίκίν ανίΐται τα ι^α , ίΐ AiyoiyA , 
ΚΛταραιην αν τω λόγω ig τα -σ-ίια ττοηγματα^ τα Β 

loclssacris ; et ab uxoribus surgentes, templum intrant ' 
illoti : existimantes riihil infer homines et alias pecu- 
des difFerre. Videre se enini alias pecudes et avium 
varia genera coire in ipsis deorum aedibus et iii lo- 
cis deo alicui consecratis: id si ingratuni esset deo, 
pecudcs non esse facturas. Talia illi praetexentes fa- 
ciuut ista, mihi quidem minime probala. Sed Aegyp- 
lii, quum aliis in rebus, tum nirairum et bac in 
partc, curiose coluut teniploium leligionem. 

(65.) Aegyptus, quamvis sit Libyae confinis, non 
est tamen bestiis fiequens. Quae vero in ea repe- 
riuntur, sacrae habeutur onincs: et illarum quidem 
aliac cum ipsis hominibus aluntur*, aiiae non item. 
Quodsi vero declarare veJJem, cur deorum alicui con- 
secrataesunt bae qiiac sacrac habentiir, descenderem 
ad sermonem faciendum dc divinis rebus, quas ex- 



w. £ υ τ Ε R ? Ε. 33q 

ι34, 8ο. -' 

iyoi φίυγω (/.αλιοΎα, αττηγίίίτ^α,^ τα, Si κλ) Ζίξγ\κΛ 
Λυτών ίτη'^^Λυσ-ας , ΛνΛγκΛίΥΐ ΚΛΎΆλΛ^βοίνο^Λνος ζϊττον. 
'Nof^og Si ί(Γτί 'Χίξί των Β-ηοίων ώ^ ίχων. (^ζλί^ωνοί 
άτΓο^ι^ίχα,τΛί της τροφής χωξίς ίκΛΟΎων , κα) ΐξο-ίης 

10 acc) Β'ηλίΛΐ ίων Αίγυτττίων , των ττΛίς ττα-^α, ττατξος 
ίΚ^ίΚίτΛΐ την τΐίΐην. οΐ ^^ ίν τ^(Γΐ ττολισ-ι ίκασ-τοι ίΰ- 
χας TcMrSi σ-φι Αττοτίλίουσ-ί' ivxof^ivoi τω 3-ίω τοΟ 
άν Yi το Β'ηοίον y ζρζουντίς των ττΜοίων η ττοίσΆν την 
Κίφαλην, η το ηι^ίσ-υ, η το τρίτον f/^i^og της χ,ίψαλης, 

ι5 Irrcicri (τΤΛ^ι^ί,ω ττ^ίος οίογυζίον τας τρίχας' το S' cuf 
ίλΐίυσΊ^ , τούτο rij (Α,ζλί^ωνω των Β'ηξίων ^ιαο7, η S' civT 
αΰτου Tct,fJt,vov(ra, ϊχβυς , ττα^ίχα βοξην To7cn Β-ηοίοισ-ι. 
Τξθ'γ)η ι^ίν ^η ctvTola-i τοΜυτη dwoSi^iiCTcLi. Το §" ctv τις 
των <Γηριων τούτων αττοκταννι , ην [Χίν ίκων, 'ΤΌ.να.τος η 

ponere equidem inprirais devito: quarum si quas ego 
in narratione mea tetigi , neccssitate adductus de 
eis sum locutus. Obtinet autem, quod ad hasce be- 
stias spectat, institutum huiusmodi. Constituti sunt, 
quibus earurn alendarum, et quidem cuiusque gene- 
ris sigillatim , cura commissa est , viri Aegyptii mu- 
lieresque; quo in munere patri filius succedit. Prae- 
terea singuli oppidoruin incolae vota his exsolvuntj 
quae deo ei fecerunt cui sacrata est bestia : scilicet 
liberorum suorum sive totum caput, sive dimidium, 
aut tertiam radunt partem; deinde capillosin trutina 
argentum contrapendunt; et, quantum fuerit capil- 
lorum pondus, tantum argenti solvunt curatrici bestia- 
rum : illaque , pro hoc , escam bestiis concisos pisces 
praebet ; hoc enim eis alimenti genus adsignatum est, 
Si quis vero liarum bestiarum quampiam occiderit, 

y a 



340 HERODOTI HISTOR. II. 

ζηιχ,ίη' ψ §ί diKUV i αττοτίνα ζνι/^ΐ'ίψ τψ ομ οι Ι^ίς Tct- 2α 
^uuVTCti. Ός S' CLV ϊβιν vj loyjiccc Λττοκτίίνί}, ην τί ίκων, ην 
66 7£ ciiKCiuv , Tiuvctvui α,να,γκη. ΤΙολ?^.ων Si ιόντων ofM- 
τροφων τοκτι α,ν^ξωττοκη S^/ioiuv , ττοΚΚω ctv έτί ττλιω 
iyiyiro, ί\ y^v} ΚΛτίλαΐΑ,βοι,νί τους Λΐίλουξους τοια^ί. 
^Έ,τηΛν τίκω<Γΐ ul ^Aicci, ούιατι ΟοιτίουσΊ τγλολ τους 
ίξίΤίνΛς' οι Sij §ιζηιχινοι [x>i<r/i(ruai Λυτ^οΊ, ουκ Ιχου- 5 
ίΤί. τΓξος ων τΛυτα, (τοφίζονται τα^ι' ύ^τταζοντΐς αττό 
των <τηλίων και υ7ΓΛΐξίο(χίνοι τατίκνα, κτίινουσ-ι. κτίΐ- 
ναντ^ς ^ί^τώ<, ου ττΛτίονται. αι όί, (mpitrKOf^ivai των 
τέκνων, άλλων ot ί•^ιύυ(Λίουα•Λΐ , ούτω ^η οίττικνίοντΛΐ 
'ΤΓΛ^οί τους ίξο-ίνας' φιλοτίκνον ^ί το Β•ηοίον. ττυοκΛίης ίο 
Si γινομ^ννις , Βίιλ ττοηγ^Α,ατΛ κατΛλΛμ,βα,νίΐ τους 
Άΐξλουξους. οι μ>ιν ycto Αιγυτττιοι ι^ιαστάντίς φυλακοίς 
ϊχουοΊ των Λΐίλουοων > Λμ>ίλί]σ•Λνης σ-βίννυνα,ι το κλιο- 

si sponle id fecerit, capite delictum luit; sin invitus, 
mulctam pendit, quanlam irrogaverint sacerdotes. 
Qui vero ibin aut accipitrem necavit, sive volens, 
si\'e invitus, eum mori necesse est. (66•) Quamvis 
autem multae sinl besliae, quae cumhominibus alun- 
tur vitamque agunt; multo etiam plures forcnt, iiisi 
felibus accideret hocce. Poslquam peperunt focmi- 
nae, non amplius accedunt ad mares : at lii, coire 
cum illis concupiscentes , quuni now possint , tali 
utunfur invento. llapiuut illarum foeius, raptosque 
interficiunt; nec {amen comedunt occisos. Tum illae, 
foetu privatac, ct alium desiderautes, sic demum ile- 
rum ad mares acccdunt: est enim amans prolis bestia. 
Quod si vero incidit inccndium, mira res accidit fe- 
libus. Nam Aegyplii quidem , per intervalla dispo- 
siti, custodiam leiium agunt^ iucendium interim ni- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 341 

ι35, ΙΟ. 

ι5 τονς α,νύξωτΓους, ίιτΰίλλοντα,ι ίς το ττίίζ, τα,υΤΛ Si γινο- 
^ivct, τΓίν^ί,Λ [Λ,ίγαλα τους Αίγυτττίους ΚΛτΛλΛμ>βατ• 
Ηΐ. iv ΰτίοιΟΊ c^' αν οΐκίοιαη αΐιλουοος ΰΙττο^Λνι^ λτγο του 
αυτομ,ΛΤου i οι ίνοικίοντίς τταντίς ζυ^ίονται τας οφ^υας 
μουνας' τγλ^ οτίοκη ο αν κυων , τταν το (τωιχα και τψ 
αιΟαλψ- ΆτταγίατΛί «^ε οΐ αΐίλουξοι ατούανοντίς ίς Gj 
Ιοας ο-τεγας, ίνύα Β-ατττονται ταξίχίυβίντίς ίν Baf/3ar- 
στι τΓολι. τας σε κυνας ίν τνι ζώντων ίκαοΎοι ττολι 
B^TTTovtri iv Ι^^α-ι 3'ηκνΐ(Γΐ. ως οί αυτως τ^σ-ί κυσ•) οΐ 
5 Ιχ^νίυτα) θάπτονται, τας ^ί [/,ν/αλας κα) τους ϊ^ηκας 
απαγουοΊ ίς Βουτούν ττολιν' τας St. ί/3<?, ίουσ-ας Ι^ας , 
ίς ^ξΐ^ιω τΓοΑίν. τας οι αοκτους, ιουτας σ-ττανιας , 
κα) τους λύκους ^ ου ττολλω τίζ^ ίοντας αλωττίκων fJbi^ 
ζονας, αύτου Β-ατΓΤουιτί τ^ αν ίύ^%^ίθι)<Τί κίί^ίνοι. 

hil curantes; at feles, aut sese insinuantes per liomi- 
num intervalla, aut superne transsilientes, in ignein 
insiliunt: quod ubi fit, ingens luctus capit Aegyptios. 
Quod si ullro in domo quadam moritury^//>i , omne$ 
aediutn illarum incolae supercilia sola radunt; apud 
quos vero canis mortuus fuerit, hi totum raduntcor- 
pus et caput, (67.) Abducuntur autem mortuae fe- 
les in sacra sepulcra, quae in Bubasti suiit oppido , 
ubi conditae sepeliuntur. Canes autem mortuos, in 
suo quisque oppido sacris in conditoriis sepeliunt : 
etsimiliter, atque canes, sepeliuntur ichneumones^ 
Mures autem araneos et accipitres in Bulo oppiduin 
deducunt : ihes vero, Mercurio sacras, Hermopolin, 
Ursos auiem, raros illos quidem iii Aegypto , et 
lupos , qui vulpibus haud multo sunt maior^s, ihi 
ficpeliuni, ubi mortui reperiuntur» 



342 HERODOTI HISTOR. II. 



68 Ύων ^i κξοχο§ίίλων φυσ^ς i<rri τοιη^ί. τους %ί<^ί- 
ξίωτατους (λ,ψας τίσ-α-ίοα,ς ίσ-ϋΐίΐ ουαιν. iov ot τίτζΟτ- 
ΤΓουν, χίοσ-ΛΪον κα) AifA,vcLiov ίττί' τίκτα f/^v γαο ώ<χ, 
ί\ι γ?, , κ,Λί ίΚ?\.ί7Γίΐ , kou το ττολλον τΐ}ς rjfJt^i^r^^ SiXToi- 
fiii iv τω ^yi^cu, τψ Je νύκτα- "η-Λσ-αν ίν τω ττοτα/χω' S 
Β'ίξΐ^οτίξον yct^ Svi icTTi το υ^ωξ τνις τί Λίβ^ίης κα,ι της 
§ξο(Του. 7Γου\ιτων L• των η/ί^ίις 'iSf^iv SytjTuv , τούτο ί'ζ 
ίλαίχισ-του μ.ιγι<ττον γινίτΛί. τα {Α,ίν γαο ωα , χγ\νιων 
ου τΓολλω fjc.i^ovci tuth κλι β νίοτσ-ος koltcc λογον του 
£ύου γίνίτΑΐ' οζ,ύ^Λνο/^ίνος <ίε, γίνίτΛΐ κλι ίς (τττα,χ,αί- ι ο 
^ίχ,οί ΤΓ-ήχίΟ,ς i κΛί ι^ίζων ίτι. i%u St οφ^ Άλικους (λ,ίν 
ύος , Οζοντας L• μ,ιγοιλους κα) χ,Λυλιο^οντΛς , κλτλ λο- 
γον του (τωμ^.τος. γλωτσ-χν ^ί f /,ουνύν Β^ΐξίων ουκ ϊφυ^ 
σί' ου^ί την κΛτω κίνίίί yvet^ovy ei?\KoL KoCi τούτο /Α,ου- 

(68.) Crocodilorum autem haec natura est. Per 
quinque nienses maxime hibernos nullum cibum ca- 
piunf. Quadrupes cst, terram paritcr et aquam habi^ 
■fans: ova enini parit excludiique in terra , et maio-r 
rem diei partem in sicco versatur, nocfu vero in 
fliivioi cst enim aqua noctu magis calida quam scrc- 
num coelum ef ros. Omriium vero, quae novimus, 
animalium hoc ex minimo fit maximum. Ova enim 
haud mulfo maiora sunt anserinis, et exclusus {οβ-• 
fxjs pro ovi portione; at, ubi incremenlum cepit, 
pervenit ad septemdecim cubitorum longitudinem, 
et ultra, Habetautem oculos porci, dentes vero mag- 
nos et exsertos, pro rafione magnitudinis corpoiis, 
Linguam natura non habet, unum ex omnibus ani- 
inaiiiibus: neque inferiorem raovet maxillam, sed ex 
OPinibusitem aniroautibus unum est quodsuperiorem 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 343 

ι36, 3S. 

ι5 νον Β-ηοΙων την Άνω yvcc^ov τΤξοσ-αγα r^ κάτω. \χ^ St 
Kcti όνυχας κα,ξΠξους y κα) Si^fjLct λ&τηοωτον) α^ί^γικτον 
ίτη τον νώτου. τυΟλον Si iv υ^ατι , Ιν Si τίί Λίί^/^ 
ihj^i^iCio^ctTov. α,τί ^η ων ιν υ^Λτί ^ίαιταν ττοαυ^/,ι- 
νον , το στοίβα Ιν^ούίν φοξϋΐ τταν [Α,ίο-τον β§ι?^ίων. 

2ο τοί μ,ίν Stj α,λλα, οξνίΛ zct) 3-ηξίΛ φίυγίΐ μ,ίν' ο §t 
ΎΡοχίλος ζΐξψΛίον οι iOTi , Λτε ωφ^Αίοι^ινω ττξος Λυ,- 
του. ίτηαν yct^ (ς τψ γην ίκβ^ Ικ του ύδατος ο κξΟ" 
κοόίΐλος, χ,Λί ίτΓίίΤΛ xccv^y {ίωΰί γαξ τούτο ως ίττι- 
ΤΓΟΛ/ ΤΓοίίίΐν ΤΓξος τον ζίφυξον ,) ίνύα,υτΛ ο τζοχΐλος 

25 ^σ'^υνων ίς το <γτο[α,λ αυτούς κΛτΛτίνίΐ τΛς β^ίλλα,ς' 
ο Sii ωφίλίυΐΑ,ίνος γ,^ίταΐ) κλι ού^ίν (τίνίΤΛΐ τον τξο- 
χιλον, Το7σ•ί fJiiv Sf] των Ρίιγυτττίων Ιξοί ί'κτι οι κοοκο- 6q 
SiiXoi' τοΊσ-ι <Γ ου , αλλ' ατε 7Γθλί[^ίους ττίςΐίττουαΊ. 
ci Si τΓίξί τί ^-ήβας και τψ Μ.οίξΐος ?^^νψ οικίοντίς» 

maxillam admoveat inferiori. Habet autem ungues 
robustos, et cuterri squammaiani , quae in tergo per- 
rumpinon potest. Inaquaquidem caecusest, iuaere 
vero perspicacissimus. Quum igitur in aqua degat, os 
intus oppletuni habethirudinibus. lam aliae quidem 
aves et bestiae illum fugiunt: cum trochilo autera 
pacem colit, quippe qui ulilem ei operam prae- 
stal: nani postquam ex aqua in terram exiit croco- 
dilus, ibique ore bianle recubat; (quod facere ille 
plerumque contra zephyrum consuevit,) tum tro-' 
chilus in os eius sese insinuans, birudines devorat; 
atque ille hac opera sibi praesiita gaudens, iieuli- 
quam laedit irochilum. C^9•^ Sunt autem croco-' 
dili aliis Aegypliis sacri; aliis non item, sed hiillos 
«t hostes perscquuntur. Qui circa Thebas et Moeii* 



344 HERODOTI HISTOR. II. 

Kcti Kcc^Tcc ηγψτΛί Λυτούς nvon ιοους. tx, τταντων ds 
ivct, ίκοίτίϋοί TPiCoucri κι^οκο^ίΐλον y ^iSiSce/yfA,iiOV iivcci 5 
χίΐζθΐ}βίΛ' ci^r,jjLcx,Tet Ti λίβιν<χ. χυτά. kcu χουσ-ίΛ (ς 
ΤΛ ώτΛ ίνύίντίς , κλι dfx^iSiag ττίξΊ τους ττροσ-^ίους 
ΤΓοοας , κλι (Τίτια, λτγοτλκτλ όίοο]/τις κλι lorjict, , κλι 
τηραττοντίς ως καλλί(Γτ«, ζούοντας' αττούΛνοντΛς ^ί Tct- 
φχιυοντίς Β'Λτττουσ'ΐ iu Ifi^cn Β-ηκγκη. οι ^ί ττίξ) Έλ£- ίο 
<pctVTiV*iv TToAiv οικίοντίς » και ίσ•ίΙιου(η Λυτούς, ουχ,νιγίο- 
fMivoi ίξους ίΐνΛΐ. ΥίΛλίοντΛΐ Si ου Κξοχ,ο^ίΐλοι , λΧΚλ 
•χμ,μ,^Λί. Κξοκο^ίίλους Si Ιωνίς ωνο(Λ,Ά(ΤΛν , ίΐκαζοντίς 
αύτύύν ΤΛ ύ^ίΛ τοίίτι τγλ^λ cr(^i<n yivoi/.ivoi<ri κοοκο^ίί- 
ηηλ,οισι Tol<rl• iv τησΊ ΛΪι^Λ<τί^(η. Αγ^Λΐ Si (τ^ίων ττολ." 

λΛΐ ΚΛΤί(ΓΤζΛ<ΓΙ , ΚΛΙ ΤΓΛντΟίΛΙ η Ο 6uV ifJUQl γί OOKiU 

αζ,ίωτατη Λΐτηγη<ηΰς ίινΛΐ, τΛυτην γοΛ^ω. ίτπΛν νω-• 

dis lacum habitant, hi vel maxime sacros illos du- 
cunt: et horum ulrique unum maxime crocodilum 
aluiii, manu Iraclari edoclum; cuius auribus inaurcs 
cx fusis lapidibus et auro inserunt, et anteriores pe- 
des aiireis ornant armillis; demeiisoque cibo, quum 
farinaceo , tum exyiclimis, eumdein pascunt, curan- 
ies ut quam lautissime vivat; denique morluum con- 
diunt , ct sacro in sepulcro sepeliunt. Qui vero cir- 
ca Elepbantinen babifaut, bi non modo iion sacros 
habent crocodilos, sed et carne eorum vescuntur. 
Vocantur aiifem ab Aegypliis, non cjocodili, scd 
champsae. Crocodilos enim (id est, lacertas) lones 
illos nominarunt, formani illorum conferentes cum 
lacertis, quae apudillos in maceriis versanliir. (70.) 
yenatio cjocodilorum mullis afque variis modis 
insljtujfur ; qiaorum cgo illum , qui maxime mihi 



w. Ε υ τ Ε Β ρ Ε. 3^5 

ι37, 67• 

τον υος ^ίλίΛΰ-η ττίξί οίγκισΎξον , f^iriii ig [^io-ov τον 

5 ΤΓΟΤΛμ,όν' αυτός ^ί ίττι του χίίλιος του TTOTctfzotj ζχων 
§ΙλφΛκΛ ζων\ν\ τΛ'ότψ TvTTTii. ζτΓΛκουσ-Λς Si της Φω- 
νής ο Κξοκό^ξίλος, ΐίτΛΐ ΚΛτοί τψ Ούύνψ' ίντυχων Si, 
τω νωτω , ααταττίηί' οΐ Si , '&λκουσ-ι. ίττίαν Si εςδλ- 
κυσ-^α ίς γην , ττοωτον ά,ττ&,ηων ο 3-νιο£υτης ττηλω κλτ 
ΙΟ ων ϊττλΛσ-ί αύτου τους οφ^αλ[Λονς' τούτο ^ί 'ποίΥ,σ-Λς* 
KciuTOL ίυτΓίτίως τλ λοιττοί χίΐοουτΛ^' μ,η τταησ-ας ^ί 
τούτο , (τυν ττονω. 0< ^i \7r7roi ο\ 7γοτλ[λ,ιοι vofA.U) {λίν η 1 
τω ΥΪΛΤΓζτ^ΐλίτ^) Ιροί iicri , το1<η Si αλλοκτι Αίγυτττίοκη 
ουκ Ιζοί. φυσ-ιν St ττΛξίχονταίΐ ι^ίης τοιψ^ί' τίτζΛττουν 
ί(Γτ), ^ίχηλον» oTrKcti βοος, CifJt^ov, λοΟψ ίχον 'ίττττου, 

ζ χΰωλιο^οντας QcuvoVi ούοψ 'ίππου και φωνην' (Α,ιγΛ- 
S -ος , OCOV τι βονς ο y.tyi,(TTog' το J^e^jU.a c^' αύτου ου- 

memorafu dlgnusvideiur, exponam. Suis terg^s, pro 
esca hamo insei tum , in medium flumen demiltit \e- 
nator: ipse in ripa fluminis viviim habet porcellum, 
qucm ferit.G rocodilus, audifa Yoce, ad eius sonum 
adcurrif ; in tergus vero suis incidens, illud deglutit; 
moxque in terram attrahitur. Postquam in terram ex* 
Iracfus cst, primiim omnium oculos eius lufo obli- 
nit venafor: eo facfo , facile admodum reliqua ad- 
ininislrat ; si facere non potuit , diiTiculler. (71•) 
Jiippopotami in Papremite praefectura sacri haben- 
lur; reliqiiis veio Aegypliis non sunt sacri. Horum 
natura aique species ialis est. Quadrupes animal, 
bisulcum, ungulis bovinis, simo naso, iuba equina , 
denubus prominentibus, cauda et voce equina; mag- 
Jiitudine maxinii tauri; corio ita crasso, ut ex arefa* 



346 HERODOTI HISTOR. IL 

τω^η 7ΐ7Γα.χΰ i<rTi, ωση αυου γίνομ,ίνου y ζυστΛ τΤοίΗ- 
72 {ructi ctKovTicc έ'Ι Λυτού. ΤίνοντΛΐ Sg ΚΛί ίνΰ§οιις ίν τω 
TTOTOLfJLca , τα,ς ΙζΛς >}γηνται ΰναι. νο(Α,ίζουσ•ι §ί ΚΛί ττΛν- 
των Ίχ^υων τον καλίν[Χίνον λίττι^ωτον , ioov tivcci , Kctt 
την ίγχίλνν. Ιοονς ^ί τούτους του Νε/'λου φασ•)'ίινΛΓ 
κλ) των οξνίύων τους χψαλύύτηκας. 
7^ £(η•ί Si κα) ΛλΛος οονις Ίοος , τω ουνο(/,Λ φοίνιξ' 
ίγω μ^ίν fjiiv ουκ uSov , ύ μη carov γραφ^' κλ) γΛξ ^η 
Kcti α-ΤΓοί,νιος ίττιφοίτοί (τφι, Sia, ίτιων {ως Ήλίουττο- 
λίτΛ/ λιγουα-ί) τηντΆκοσ-ίων. φοιτοίν §ι τοτί (Ρλοί, 
ίτΓίαν οΐ αττο^Λν^ ο ττίΧ,τηζ. ίση Si, ii τ^ γξ^Ο^ 'Tfo^ 5 
^ομοίος, TocrcaSi kcu tqiqitL•' τλ ju.£v Λυτού χ^υσοκΟ' 
μΛ των τττίξων , τλ Si » ίξυ^ξΛ' (ς τλ μΛλί<ΓΤΛ Λΐίτω 
7Τίξΐηγησ•ιν ομ,οιοτΛτος , χ,Λΐ το μιγΛΰος. Ιουτον οί Λ6- 

cto conficiantur polita iacula. (72.) Gignuntur in 
fluvio etiam lutrae, quas sacras duciint Aegyptii. Ex 
piscium autem universo genere sacros repulantesse 
eum qui lepidotus \Ocatur, et anguillani : quos pisces 
JVilo sacros esse aiunt ; itemque ex avium geiierc 
vu/panseres. 

(7^.) Est aufem etiam alia avis sacra, cui nomen 
phoenix: quem ego quidem non vidi, nisi pictum; 
perraro enim Aegyptum visifat, nonnisi ex quingen- 
torum, ut Heliopolifae aiunt, annorum intervallo : 
advenit aiifem iunc, quum pater eius obiit. Est au- 
tem , si modo piclura recf e eius forraam refert , tan- 
ius aique ialis : pennaruni color, aliarum aureus, 
aliarum ruber; caeterum tola avis, habifu et magni- 
tudine , aquilae maxime simillima. Phoenicem hunc 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 347 

ι37, 94• 

ioe| 'Aoct/S/jii οομ,ίωμ,ινον y Ις το Ιξον του Ήλ/ου κοι^ίξαν 
τον τΓΛτΙ^α, , ίν afjuv^v^ ifXTrXcta-oOVTot, , kcu Βατττίΐν 
iv του Ήλ/δυ τω Ιζω. κοι/,ίξίΐν Si ούτω' ττξωτον» της 
ο-ίΐύρνΥις ωον ττλΛσ-ίΤίίν όσον τί δυνατός tVn φί^ΐιν' 
uiTci ^e, τηίξασ-^Λί αυτό φοοίοντΛ' ίτηαν Si άτΓΟτηι- 

1 5 ξψ'*) » (>^'^^ ^^ κοιλψοί,ντΛ το ωον , τον ττΛτξξΛ ις Λυτό 
ivnuiVAi , {Γ^ϋ^ν^ ^ ΛΛλ>) ίμ,πλΛΟΊΤίίν τούτο kcct ο τι 
του ωου ίγκοιλν,νοις ίνίύηκί τον TTcCTi^cc' iTKiifjcivou Si 
του ττατξος, γινί^ύαι τωυτο βαζος' ί^,ττλασ-ΛντΛ οί, 
κ,ομ,ίζαν [Α,ιν ίττ Κίγυτττου ίς του Ήλ<Όϋ το Ιξον, ταυ- 

20 ΤΛ fjt-iv τούτον τον ο^νιν λίγουιτι ττοΐίίΐν. 

Rlcr) Si ττίζ) Qrj^ag Ίξο) οΟΐίς , ανύοωττων ου^Λ(Λως Ji^. 
^ηληαονίς' ο; y,iyctutt ίοντίς ^<κ^ο<, ^υο κ,ί^ίΛ φοοίου- 
(Γί> τηφυκοτΛ il•, ακξης τ>ίς ταΟαλΥιζ. τους 3'α,7Γτου(η 

aiunt, mihi quidem parum credibilia narranfes, haeC' 
ce machinari: cx Arabia piOficiscentem , in Solis tem- 
plum portare patrem suura, inyrrha circumlitum, et 
in templo Solis sepelire. Porlare autem eum hoc rao- 
do : primum myrrhara in ovi formam fingere ianli 
ponderis, quantum ferre ipsepossit; dein ferendo il-r 
lnd experiri; facfoque cxperimento, excavare ovum, 
et patrem intus ponere, et qua parte ovi excavali pa- 
Irem inseruit, eam alia myrrha oblinere: ita pondus 
jnpositi patris idem esse afque fuerat ovi pondus : 
hoc denique modo circumlitum patrem gestare eum 
in Solis templuin. Haec facere avem illam narrant» 
(74.) Sunt autem circa Thebas sacri serpentes , 
nihil hominibiis noxii, haud sane magni, duobus 
cornibus instrucli, c summo capite enatis, Hos, post" 



348 HERODOTI HISTOR. II. 

αττούανοντας iv τω Ίςω του Aicg' τούτου yao σ(^ΐ(ΐς 
7 5 του σ'ίου Ca<ri ΐΐνα,ι Ιοους. 'Εστί ^i χοο^ος της 'Aoc6- 
βΐ'ής, ΚΛΤΛ Βουτούν ττολιν fjLAKta-Tct κη κίίμ,ζνος' και ίς 
τούτο το χούξΐούν ν,λ^ον, ττυιοΛνο^Λνος τηςι τούν ττηοωτων 
ο^ίων. α,τΓίκ,οι/,ίνος Si , uSov ocmu, οΟίούν κα< Λκουν- 
Β'Λς, ττληύίϊ fA^iv ccSvvctTct cl7rv\yr,(Tct^^cti' (τω^ο) Je ησΌ,ν 5 
<ΙκΛ)/ύίων κα) {Λίγαλοί , και υττο^αστίοοι, η,λι ίλΛίτ- 
σονίς ίτι τούτων' ττολλοΊ σε ήσαν ούτοι. ί(ττι Sg ο χω- 
ξος ούτος - (ν τω λΊ ακΛνύαι κ,ατΛκίχυα,ται , τοιο(Γ^ί 
τις' ίσ-βολη e| ούριων (ττίΐνων ίς ττί^ίον f/,iyec' το Sg 
TTiSiov τούτο (τυνΛτττίΐ τω Κίγυτττίω τη^ίω. ?^ογος $ι ίο 
im, ccfA^ct, τω ίΛοι τττίοωτους ο^ις ίκ Tr,g ΆοΑ[όιης 
TTiTia-^cti ίτΓ Α'ιγυτΓτου' τα,ς Si ίβις τας οονιζιας Λττουν- 
τωα-α,ς ίς τψ ίοΊόολψ ταύτης τ-ης χωξης , ου τταοΐίναι 
τους ο^ις, άλλα κατακτύίΐν. κα\ τψ Ίβιν Sia τούτ$ 

quam mortiii sunt, Ίη lovis icmplo sepeliunf; hiiic 
enim Deo sacros esse diciint. (70.) Est vero in^ra- 
bia locus, ex adverso oppidi Buto maxime silus ; 
quem locum ipse adii, quum audissem quae dc ser- 
pentibiis volucvibus narrantur. Eo ut pervcni, vidi 
ossa et spinas serpcntum , inelFabili multitudine : 
crant enim spinarum acervi, raaiores alii, alii mi- 
nores, atque minores, ingenti numero. Est autem lo- 
cus , ubi efFusae hae spiiiac iacent, huiusmodi; ex 
" angustis monfibus introitus est in magnam plani- 
tiem, agro Aegyptio configuam. Narrant igitur, in- 
eunte vere ex Arabia Acgyptum versus advolare vo- 
lucres serpentes; ibes autem aves, occurrentes illis 
in faiicibus huius rcgionis, aditu prohibere serpen- 
iesj jllosque iiecare. Et hanc ob caussam magno in 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 34Q 

ιδ το ίξγον TiTifxrjcrucii Xiyovcri \\ξαβιοι μ,^γαλως ττζος 
ΑίγυτΓτίύύν' ο[Λ,ολογζουσ•ι ot κοί) Αίγυτττιοι Siec, τΛυτα 
TifJMV ΤΆς οξνι^Λς τΛυτΛς. Ε/'^ο? Je της f/>iv ίβιος το- ηβ 
Λ. ΐΛ,ίλΛίνΑ ^ανως τγλο-λ , σκιλίΛ L• φοξίίΐ yi^ctvou, 
ΤΓξοσ-ούΤΓον όί ις τα μΛΑί<ττΛ ιττιγ^υ^τον , ΐΛίγσ^'ίος ο(Τον 
κ^ες. των fjiiv arj fXiAaiViouv ■, των ι^Λχ^ΰ(Α,ίνων ττ^ος τους 
5 οΦ<?> yj^i i^iyj' των J' iv ττοοί ραλλον ύλίν^χινων το7(η 
ανύξωτΓΟίσ^ί' (Λ|ί»< γαο οη iicri ctl ϊβας' ) '^iAri τψ κί- 
^Λλψ > Kcu τψ ^ίΐξψ τταίσα,ν' λίυκ'η τττζξόϊιτι , TrAijV 
κιΟΛλης KOLI του αυχινος κοι,ι ακζων των τττίξυγων 
χ,Λΐ του ττυγοίΊου ακ^ου ταύτα όί τα ίιττον τταντα, , 

ΙΟ ΐΑ,ίλαινα ίση ^ίΐνως' σκίλια Si κα) ττ^οσωττον , ^ Ιμ,Οι- 
ξης τ^ ΐΤίζΥί. του S^ οφιος η (Α,οξφη, οίη ττίξ των υ^ξων. 
τττίλα Si ου πτΐξωτα φοξίίΐ > άλλα τοίζπ της νυκτζςί- 

honore ab Aegyptiis haberi iiin, aiunt Arabes; et 
profitentur etiam Aegyptii, ea caussa se hasce aves 
in honore habere. (76.) Species autem ihidis talis 
est : colore admodum nigro avis est per totum cor- 
pus, pedibus gruis, rostro quam maxirne aduiico, 
magnitudine quanta* crex. Nigrarum scilicet, quae 
cum serpentibus pugnant, haec species est : sed, 
quae ante pedes hominum magis versantur, (^duo 
enim sunt ibium gener^a^ hae capile et cervice tota 
nudae sunt; pennae quidcni corporis albae, sed ca- 
put et ceivix et extremae alae exti^emaque cauda, 
omnia baec nigra admodum : crura et rosirum simile 
alteri gerieri. Porio seipeniura forma, guos dixi, 
similis est hydrarum : alas aulem babeut non ρεη- 



25ο HERODOTI HISTOR. II. 

77 Αντων Si ^η ΑίγυτΓτίων , οι (χιν πίξ) τψ <Γ7ηιοο(Α,ίνην 
ιγυτΓτον οικίουοΊ, (Α,νη/χψ ανοξωττων ττΛντων ίττΛσ-κίον- 
τίς ^λ,α,λίστΛ , λογίωτατοί ίΐη (/.ακξω των ίγω ις όια^ 
τΓίΐξΛν Λτηκομ^ψ. Ύί^οττω oi ζοης τοίω^ί ^ΐΛχοίωντΛί. 
^υξίΛΛίζουσ-ί τ^ίΐς η/^ίοας ίτη^ης f /,ψος ΙκΛ(ττου , e /^ε- 5 
τοί(Γΐ 3"/ιςω(^ίνοι τψ υγίίίψ Koci κλυσ -jxcia-i, νο(^ίζοηίς 
ουτΓο Τύύν τξΐ^οντων (Τίτιων ττΛο-Λς τας νοικτους TCi<rt 
αν&ξύύΤΓΟίΐπ γίνίσ-ύα,ι. ΰσ•) f^iv ycto κα) άλλως Αίγυ- 
TTTioi fjLiToi Αίβυας υγιηξίσ-τα,τα τταντων «.νύξωττων, 
των ωοίων i^^oKim €(^^01) eiviKtv , οτι ου {Λίταλλασ'σΌυσΊ ίο 
αΐ ωζΛ{. iv yoL^ T^cri ι/,ιτΛβολγ,σΊ Toieri οίν^ξω-ποκη ai 
vovcrot υ,ΛλίστΛ γίνονται, των τε αλΛων ττΛντων , Kcti 

iiatas , sed λ espertilionis alis admodum slmiles. Et 
baec quidem hactenus de sacris bcsfiis dicta sunto. 

(77.) Ad Aecyptios ipsos quod adtinet, hi qui 
eain Aegypti partem incolunt, quae seminari solet, 
omniiim hominum maxime memoriae lerum gcsta- 
rum dant operam; suntque longc omnium, cuni qui- 
busaliquam notiliam contiaxerim, eruditissinii. f^i~ 
tae autem ratiojie iituntur tali. Singulis meiisibus 
per trcs continuos dies purgant corpus, vomitibus et 
clysteribus sanitalem scctantes , rati a cibis, quos 
sumunt bomincs, oiiri moiborum omne gcnus. Sunt 
enim caetciOquin Aegj^lli, post Libyas, prae caefe- 
ris omnibus populis robustissima valetudine, ob coeli 
puto leniperiem , tempestatemque nullis mutationi- 
bus obxioxiaiii. Ex mutationibus eiiim, quum alia- 
rumrcrumj tuni praeseiiim ex tempesfalis vicissitu- 



1 



W. Ε υ Τ Ε R Ρ Ε. 3δι 

1.39 , 5ο. 

^η χα) των ώξίων fJLct\i(not,. ΆξτοφΛγζου(η ^i , εκ των 
ολυςίων Tronvmg άρτους, τους ίκανοι κυλλί](ττις ονο^ 
5 (χ,^ζουοΊ. οινω J" εκ Κξίύίων τητΓοινιίΑ,ίνω ^ια,χοζωηΛί' 
ου γα.^ ar(pi ύ<η iv τη χούξ^ Λμ,-η-ίλοι. ιχθύων Si τους 
fA,iv y ΤΓζος tjAtov ΛυψΑντιςί ω(Α^υς (τιτίονται τους οι, 
£ς αλ^νις τίτΛ^^χίυ φίνους, ορνίθων οε τους τε ouTMyag•, 
χα; τα^ ν^ίΤ^Άς , και τα, (γ^^ιχ^λ των οξίαΰιων , ω^Λ α- 
^oTionaiy τΓζοτΛξίχίυσΆντίς. τλ σε αΑΚα, oca η οξΐ/ιθων 
η ιχ'Ο-υων tart σ-ψι ixofA,iVct, χωξίς η οκοίτοι σ-ψι ΐζοί 
dTroSiSiXouTcLi , τους λοιττους οτττους κα) ίφζους (πτίον- 
ται. Έν Si τ^σ -i α•υνου(τί\^σ•ι , τοίσ-ι ioSctifXQc-i, αυτί ων , ^3 
tTTiav ατΓΟ όίΐτηιου γζνωνται , τηοι^ίοζι ανη^ νίκοον iv 
(Γο^ω ^υλινον τηττοιημίνον , y.iiJ(,if/y/if/,ivov ίς τα ΐΜαλιστα 
και γ^αψΫί και ίξγω μ,ΐ'/α'^ος οτον τε τταντη ττη- 
δ χυαιον, η ^ίττνιχυν' ^ίίκνυς Si ίκαο-τω των (Γυΐλ.7ΓοτΙων y 

dinibus, maxime in morbos incidunt honiines. Ve- 
scunlur autem panibus, ex zea coctis, quos cjliesies 
nominant. Vino vulgo utuntur ex hordco confecto, 
quum vites non ferat regio. Pisces alios comedunt 
crudos, in sole siccatos; alios sale condiios. Ex avi- 
bus coturnices et anales et minores aviculas crudas 
cdunt, sale quidem ante conditas; reliqua autem vel 
avium genera vel piscium', excepfis his quae sacra 
habentur , partim assata comedunt , partim elixa. 
(78.) In c ο nviviis opulentiorum, posfqiiam coenare 
desierunt, circumfert aliquis in loculo ?nortui\iOFa\- 
Xih sirnulacrum ex ligno factum, pictura et opere 
maxime ad naturain expressum, longitudine cubitali 
omnino, aut duorum cubitorum. Hoc simiilacium 
ostendens ille uuicuique, ait : In hiinc intuens bibe - 



352 HERODOTI HISTOR. II. 

Agygt ,, L? τούτον ooicuv, ττινί τε κα; Τίξττίυ i(Ticti 
„ yao axoicti/cej;' τοίουτος. " ΎαυτΛ μιν τταςα, τα irufA- 
TTOCiet ΤΓΟίίυσΊ. 
79" ΙίΛτ^ί'οίσ"* (ig %^είι)/<6εν(5< vcfxOKn,» άλλον ου^ίνα, tV<- 
κτεΛ)Π"αί. το«γ< λλλλ τε εττΛ^;** είττί vo[^ifA,a,, κΛί όη 
και &,ίΐΰ-[ΧΆ εν εσ-τί, Aifo?, οσ-τη^ εν τε Ψοιπκ^ι cwi- 
e^i^c? ί(ττι KcCi iv Κ.ν7Γζω, κ,οά αλΛίή' κατά, fJi,ivroi ί^νΐΛ 
cvvof^ct εχεί, συ(Α,φ2ξίται Si ωυτος ίιναι τον οι Ελλη- 5 
νίς Αίνον ονομ,αζοντίς duSovcri, ούοη ττολλοί μ,ίν iceti 
άλλα ΛΤΓο^.ωυ^Α,αζίΐ,ν fxz των ττίο) ΑΊγυτττον ιόντων, iv 
^i §y\ KUi τον Λ.ίνον oKuUiv ίλαβον' φΛίνοντΛΐ Si dd 
κοτί τούτον diiSovTig. ictti Si Αίγυτττκττι ο Αίνος Kol•- 
λίυ^,ίνος ^Ιανίξως. ίφα(Γαν Si yAv Αίγυπτιοι του ττοω- ι ο 

LXXIX. 3. "ν l<7Ti e:r coniectura, pro ένίτη, quod dederant 

ieteres libri sciipti et editi* 
lin. 8. ελχβύν. τοννομχ vel το οννο,'.'.χ, addunt mss. omnes , ei 

edd. plerique. 

et delectaj^ei post mortem enim talis eris. Hoc in 
conviviis faciunt. 

(79.) Palriis institufis ifa simt dedlti, ut alicnum 
nullum adsciscant. Habent aulem quuni alia instiluta 
memorabilia , tum est apud illos in usu canlilena 
quaedam , Linus , qui et in Phocnicia et in Cypro 
cantatur ct alibi ; pro diversis autem populis nomen 
habet diversum , congruit vero afque adeo idem est 
qucm Graeci canlant, Linum nominantcs. Quare, 
ut niulla alia eorum quae in Aegypto sunt, sic ct 
hoc miral)or, Liniiin unde acceperint : salis vero com- 
perlum cst, ab auti(jiiissimis ternporibus huncab illis 
caiii solitnm. Nominatur autcni Liiius Acgypliorum 
lingua Maneros. Dicuiit vero Aegyptiij fuissc iliurn 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 353 

■Ϊ40, 78• 

Τϋυ βα,σ-ίλίυΰ-Λντος Κίγυτττου ttcu^cx, ^COVoyivict yivi- 
<rucii' ΆΤΓο^α,νοντα, S' etmov ανωοον , S-^r,voici τουτοκη 
wr ΑϊγυτΓτίων τιμ,^ιύψα,ι' Keu αοι^ψ re ΤΆντψ ττζύύτην 

Λλλο ΚϊγΰτΓποι 'Ι^λλψων ^Α,ουνοκΤί A.cLKiouiiJLoviOi<n. οΐ 
νίωηροι οίύτίων τοισ-ι τΓ^ίσ-βυτίζΰΐσ-ι (τυντνγγ,αι/οντζς , ίϊ- 
χουαι ττίς oSorj kcu ίκτ^ΰί,τΓοντοίΐ' και ίτηουοΊ , ε| ί^ξης 

5 vTravtcTiciTcii. ToJe fA^tvroi αλλοκη 'Κλλψων ovSctiJLciiri 
cviJi,0i^o]iTci,t' dvTt του Tr^oorctyo^iviiv αλλήλους iv τνίοΊ. 
oaoic-ij 7Γρίσ-κυΐ'ίΰυ(Γΐ κ-χ,τΐίντίς f^^txoi του γουνατος τψ 
χΐΐξΛ, 'Ε,ν^ίκίυχ,Λσι Je κ,ίύύύνας λείους , ττίξ] τλ ίτκε- 8ΐ 
λ&Λ Β-υσΌ,νκνΤΩυς ■) ους κ,αλίουσ-ι κ,αλαα-ίρις' ίττί τουτοκη 
^i ίΙςίνίΆ iliJuctTcL λίυκα, ίττανΛβλτι^ον φοριουσΊ. ου μζν 
τοί ις γί τλ ιοά ί<τψΐρίτ<ζι ίψνίο,, ουόί συγκΛτΛοΛτττί- 

5 Tc&i^Oi' ου ya,^ o<rior, oy^oλoyίoυG^ι L• ταυτΛ τοκτι Ό^•*• 

primi regis, qul ίπ Aegypto regnarit, filium unicum: 
hunc, aate pubertaiem morfuum , lamenlis InspiOse- 
qui Aegyptios : et cssc haiic apud se primam et uni- 
cam cajitileiiiiiTi. (8o.) Etiam hoc commune hahent 
Aegyptii cum Graeconini nonnuIlis,cumso]isquidem, 
Lacedaemoniii» : iuniores apud illos ubi obviam ve- 
niunt seniorlbus y ccdunt his via , ac deflectunt; et 
advenientibus , e sedili adsurgunt. Hoc vero a Grae- 
corum omnium moribus abborrens habent : in via 
publica, loco salufuiionis , adorant aller alterum, 
manum i-sque ad genua demiltens. (8^•) T^esti- 
bus utuntur lineis, circa crura fimbriaiis, quas ca- 
lasires vocant : super his candida gestant amicula 
lanea superiniecta. Nec vero templa ingrediuutur 
cum laiieis amiculis , ncc his induti sepeliuntur: ne• 
JIerod,T.L P.L % 



354 HERODOTI HISTOR. II. 

φίκοϊσΊ κΛλιομινοκΓΐ κα) ^ακ,χικο7(Γ( , ίοΐίσ-ι (h Αίγυ^ 
ΤΓτίοκΓΐ, κα) Υίυ^ΛγοξίίοΐίΤΐ. ουόί yet^ τούτων των οργίων 
μίτιχοντΛ Όσ-ιον i<m iv uoiviot<ri itfA,ct<n S-a^^tjvcci. ιού ι 
06 TTioi Λυτών ιοος Αογος λίγο[^ίνος. 

82 K<3t< Ta<^i α/νλΛ AiyvTmOiri ί<Γτι i^ivor,y,ivet,' [Xilg 
re και yif^i§ri ίκα,οΎη σίων οτίυ ίση κλι tjj ΐκαστος 
ηίίΐξγι yivofxivog i οτίοκη ίγκνοησ^ίΐ, και οχ,ως τέλευ- 
τη<Γίΐι κλ) οκοίος τις ιστΛί. κ,Λΐ τουτοαη των Έλλη- 
νων ot (,ν '^οιησ'ϋ yivof^ivoi ιχο-ηταντο. ΙίοΛτΛ τε ττΑίω 5 
σ(γΐ uvivprjTai vj τοκτι αλλοκτί ατταο-ί ΰίν^ξωττασ-ι. γίνο- 
\χίνου ycL^ τί^Λτος , OvAaa-ccvcri γοαΖ^ο^Λνοι τω ττο- 
βΛίνον' και 'ήν κοτί υστίοον 7rctocc7rAr,(riov τούτω γίνη- 

83 ΤΛΐ i VLCLToi τωυτο νο[>ίίξουΰΊ αττοβηοΊσ-^Λΐ. Μ.Λντικν\ 

fas est enira. Qui mos congruit cum Orphicis ( quae 
vocantur) et Bacchicis institutis, quae sunt eadem 
Aegyptiaca et Pythagorica. Nam, qui liorum sacro- 
rum est particeps, eiim nefas esi in laneis vestimen- 
lis sepeliri : cuius rei sacra quaedam redditur ratio. 

(82.) Sunt porro alia ab Aegyptiis inventa , haec- 
ee: mejisium et dieriim unusquisque cuinam cx Diis 
«it consecratus; et, quo quisque die natus cst, quae- 
nani sint huius hominis fala futura, quo mortis ge- 
neie periturus , quoduam eius futurum sit inge- 
jiium et natura: quibus rebus etiani Graecorum non- 
nulli, quipoesiu tractarunt, usi sunt. Pr^odigia eliara. 
plura ab bis inventa suiit, quam ab aliis omiiibus 
hominibus. Incidenle enim prodigio, observant scri-r 
ptoque consigTiant ea quae Heiiide eveniunt: et, si 
quando postea aliud simile hiiic incidit, similia exi- 
siimant eyentura. (83.) Quod ad. divinationem $pe» 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 355 

ΛΛΙ , 4• 

rcti η τίχνη , των Si. Β^ίων j^in^^iTi^OitTi. κλ) γΛξ ΉξΛ^ 
κλίος μ,ΛηΫιϊον αυτόύί i<rri, κλ) Άττολλωνος, κλ) Ά^^- 

5 νΰίί-ης, κλ) 'λοτίμ,ι^ος, xcti ' Αοίος , κλ) Αιος' κ-α), ογί 
α,ΛλισΤΛ iv Tifxyj άγονται ττάντων των ΐΑ,αντ'^ιων > Αη- 
τους iv ΒουτοΊ ττολι £<ττ/. ου μ,ίντοι α,'ι ys [^Λντ-ζ-μαί ιτ^ι 
ϋΛΤΛ τωυτο ίίττΛΰΊ , dXkct ^ια,Οο^οί ίΐσ'ΐ, Ή οί Ιητζΐ- 8/J,' 
κη κΛΤΰί TctL• σ-φι ^iSaa-TAi. (Α^ιης νουσ-ου iKctcrTog ϊητξος 
iiTTi, ΚΛί ου ττλίονων, wcivTct ο ιητξων ίση ττΑίΛ. ot 
fjilvyei^, οφ^Λλ^λ,ων ΙνΐΤζθ\ κ,α,τίσηασΊ' οΐ §i, κιΟα- 

S λης' οι ^i, οδόντων' οι ^ί, των KctTci νη^υν' οι oi, των 
αψανίων νουσων. 

Qpiivoi ^i KcCi ταφΛί (τφίων , ίΙοΊ cciSi, το^κτι α,ν ώττο- 85 
^ίνψΛΐ i'A των οικίων ανύξωττος) του τις kccI λόγος ι^, 

ctant , eius apud illos haec ratio est. Hominum nulli 
ars divinandi inesse putaiur, sed deorum quibus- 
dam. Nam et Herculis in Aegypto oraculura est, et 
Apollinis, et Minervae, et Dianae, et Martis, et Ιό- 
νιε; denique id, quod maxime omnium in honore 
habent, Latonae oraculum in Euto oppido. Modus 
vero quo eduntur oracula, non idem illis vibiquc est, 
sed diversus. (84.) Ars medica apud eos in hunc 
modum distributa est, ut singulorum morborum sin- 
guli sint medici, nec plura morborum genera unus 
idemque curet. Suntque apud illos medicorum plena 
omnia: nam alii oculorum sunt medici, capitis alii, 
^ii dentium, aiii alvi, alii occultoium morborum. 
(85.) Lamenta et sepulturae in hunc modumin- 
stituuntur. Quando ex domo quadam decessit homo, 

Z2 



356 HERODOTI HISTOR. II. 

to -σ'ηλυ yivog ttolv to ίκ των οικιών τούτων κατ uif 
ί7ΓλΆ(ΓΛτο την κίφαλψ ττηλω η κΛί Το τΓΡοα-ωτΓον. kcc- 
TTiiTU ίν τοισΊ οικιοκτι Λιττουσ'α.ι τον νίκ^ον , αυτΛΐ etvoc S 
Την ΤΓολιν (ΓΤξωΟωι^ίνΛΐ , τυτττοντΛΐ ίττίζωσ'μ.ίναι , κλι 
^ctivovcrcci τους (χαζους' (Τυν ^i. (Τφι ctl ■:τξοσ•ηκουσ•Λί 
•^utrcii. ίτί^ω^ν §ί οΊ ccv^^ig τυτττονΤΛΐ , ί7ηζω(Γ[Χίνθί 
και ούτοι. ίΤΓίαν ^ί ταύτα ττοΐ'ήΟ'ωιτι , ούτω ίς τη? τα- 
86 ξί•χ^ζυ(Τΐν κο(Α,Ίζου<τι. ίί,1<τι §ι οι (ττ αυτω τούτω kol- 
Τίαται, και τίχνην ίχουσΊ ταυτψ- ούτοι εττίαν (Τψι 
Ko^icr^'^ νίκ^ος , ^ίίκνυασΊ το7(Γι KOfxicra/ri 'π-αοα^ζίγμ^α- 
τα νίΚξων ξύλινα, τη γ^αΟ^ fA,ijLiijLi^fA,iva. και την 
f^tv (Γπουοαιοτατην αυτίων Οασ-ι ίιναι , του ουκ o<riov 5 
iproivjf^ai το ουνο[/,α ίττι τοιουτω ττοηγμ,ατι ονο{ΑΜζίΐν. 
την Si ^ίυτίξην ι^ίίκνυασΊ νττο^ίίίττίοην τί ταύτης και 
ίΰτίλζστίζην' την §ί Τξίτην , ίΰτίλίστατην. <Ρξασ•αντίς 

cuius aliqua ratio habetur, foeminae ex ea domo 
omnes luto oblinunt caput aut ipsam etiam faciem, 
ac dein, relicto donu cadavere, ipsae per urbem 
discurrentes plangunt, succinctac, manimasque ex- 
serentes, et ciun liis propinquae omnes. Aliaque ex 
partc Λ'ίιί plangtiut, et ipsi succincti. Haec postquam 
fecerunt, ita demum ad condiendum efferunt. (86.) 
Sunt aistem ad hoc ipsum ccrti homincs, qui artem 
banc condiendi rnoriuos excrcenf. Hi , ubi illis ad- 
latuin est cadaver, ostendunt his qui illud adferunt 
exemplaria lignea cada\ erum , pictura verum imi- 
tantia. Et praestantissimam quidem condiendi ra- 
tionem dicunl eius esse, cuius nomen in iali re cf- 
faii nefas duco. Monstraiit vcro ct excmplar alterius, 
quae huic inierior fOjX et niiau§ prctiosaj denique 



^. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 357 

142, 32. 

^6, Truvuuvovrcit TtoL^ Λυπών χ,λτλ hjv rivct ^ouAovrcu' 
jo (ΤΦί (ΤΚίυα/Γύψΰίΐ τον νίΚζον. οι fjuiv Srj ίκττο^ων , y.i<r^ca 
όι/,ολογ^ισ-α,ντίς y d7ra?\Acc<r<rovTcci' ot Si ύττολίίττομ,ινοι 
iv OMYJiJOuuri, ωόί tcc (ΤττουόΛίοτΛΤΛ ταζΐχίυου<η. ττ^ω- 
rct fiiv (τκολιω (Τί^τ,^ω Sicl των μ,υζ^ωτηξων ί^α,γουοΊ 
τον ίγκίψΛλον , ΤΛ μ.ιν ccvtou ούτω ίζοί,γοντίς , τλ όί 
xb iyxiovTig φαξί/,ΛΚΰί. fjLiTci Si, λίβω Αΐ^ιοτηκω o|ei' 
τΓΛοα/τχίίΤΛντίς TTct^ot, την λα,ττα,ζψ , ε^ς ων ίιλον την 
κοιλ^ην TToicrctv' ΐκκΛ^ι^ξΆντΐς Si αύτη ν , ΚΛί ^ιηύησ-α,ν- 
Τίς ο'ίνω φοινικηϊω, αύτις ^ιη^ουσΊ 3-νΐΑ,ιη^Α,Λ<η ΤίΤζί^Λ' 
fjLiVOicri. ιτΓίίΤΛ την νηουν (τμυζνης ακ,ηξα,του Τξ,τςιμΊυα- 
2ο νης , icct) κ,ΰκτίης , κ,Λΐ των άλλων 3-υω[ϋατων , ττλην 
λιβανωτου i "^λησ-α,ντίς , ατυρρΆΤτουσ-ι οττίσ-ω. ταυτΛ 
Si τταησ-α,ντις , τΛζίχ%υου<η λίτξω , κ^νφαντίς ημ,ίξΛς 
ιβ^ο[Α.ηκοντΛ' ττλίυνΛς Sg τουτιων <>υκ έ|εστί τλ-^*- 

terliam, Yilissimam. Quibusexposiiis, quaerunt ex il- 
lis, quonam gcnere parari Yelint cadaver. Tum hi, 
postquara de niercede convenit, abeunt : et illi , suis 
in aedibus manenles, si praestantissima ratione 
condlenduin cadaver fuerit, rem ita peragunt. Pri- 
mum, incurvo fcrro per nares extrahimt cerebrum; 
ct partem quidcm cerebri ita extrahunt, partim vero 
infusis jmedicamentis, Deinde acuto lapide aethiopi- 
€o circa ilia incidunt cadaver, et totam alvum exen- 
terant, et purgaiam eluutit τίηο palmeo, itex^um^ 
que iritis aromatibus extergvint: tum frita purissima. 
myrrha et casia aliisque odoribus, thure excepto , 
alvum complent, alque completain rursus consuunt. 
His ila factis, nitro coadiunt, conduiitque cadaverpep 
dies septuaginta; ncc eiiiin licet diutius. Elapsis sep- 



358 HERODOTI HISTOR. II. 

*ης τον vizoov , ΚΛΤίΐλίίτα-ουιτι ττάν α,ύτου το (τω^^α αν- 25 
Sovog βυα-σΊννις τίλα,ΐλ,ωσ-ί KctTotTiTf^^f^ivoKri , υττοχ^ίον- 
ης τω KOfA,[xi , τω αη cIvti κολλης τα, ττολΧου χρίωντΛΐ 
^Ιγυτττιοι. ίν^ίυτίν St ττα,οου^ί'^Λίχίνοί fx^iv οι 7Τξθ<Γ)^κον- 
τίς , TtontJVTai ^υλινον τυττον ανίξωττοϋ'^ίΛ' 7rotyjcrcifA,i- 
νοι οί , ici^yvvci τον ναοοον' Kcti κΛΤΛχ,ληίΐταντίς ούτω , 3ο 
Β'γ,σ'ΰΐυξίζουα'ί iv οίκ,η^,ατί Β-ηκΛίω , Ισταντίς οζ^ον ττοος 
τόίχον. ούτω ^ΐΛ,ν τους tol τΓολυτίλίίττΛΤΛ (ΓΚίναζουσΊ 
Sy νικ,ξους. Ύους Je τα, μίΐτα βουλομ^νους > τψ L• ττο- 
λυτεληιην φίυγοντας , σ-κίυο/^ουίη ώόϊ. ίτηαν τους κλυ- 
(Γτηοας 7ΤΚ^(τωνται του αττο κ,ί^ζου α,λίίφα,τος yivofxi- 
νου, ίν ων ίττλησ-αν του νίκοου την κοι/αψ , ουτΐ. ανοτ- 
τα,^ιοηίς αΰτον , ουτί ίζ^ίλοντίς τψ νη^υν , κατά, ^ί την 5 
£αξην ίίτηύηιτα,ντίς' κα) ίττιλαβοντίς το κ,λΰσ -fjut της οττί- 

tuaginia diehiis , Javani cadaver, et iotum corpus 
sectis ex syndone bjssina fasciis involvunt, gum- 
mi sublitis, quo pro gluiine inaxime tituntur Aegy- 
ptii. Inde ubi cadaver receperunt propinqui, capsam 
conficiendam curant hominis figura, cui includunt 
cadaver; alque inclusum reponunt in conditorio se- 
pulcrali, rectum statuentes ad parietcm. Hacc est ra- 
tio adparandi ea cadaA^era, quae pretiosissime con- 
difa volunt, (87.) Qui Λ'βΓΟ mediam raiionem cu- 
piunt, niniium sumtum fugicnfes, eoriim cadavera 
iia instruunt. Clysteribus adhibifis, ixnplent cadave- 
ris ventrcm olco cedrino, non incidentcs ventrem , 
nec alviim excnferantes , sed per anum iiigcrcnles : 
fum cohibeiiies iilud lavacrum ne eadcm via rctro 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 35q 

143,61. ^ 

σω ο^ου i ΤΛοιχβ,υουίη τ ας τΤξΟκίΐιχίνΛς ιημίξΛς' τ^ Je 
ηλίυταί•/! ίΒίΐσ-ι εκ Tijg κοιλίνις τψ κί^ξίην , την eVJj^ 
ΧΛν τΤξοτίζον' 'ή Sg ίχα ΤΰΟΌ,υτψ §vvcl(jliv t ωστί αμ,Λ 
Ίο ίωυτ)^ την νη§υν Kct) τα, (Τίτλαγχνα κατατίτηκοτα (^a^ 
γίΐ' τας Si ιταξκας το λίτξον κατατηκίί' κα) §η λε/- 
TtiTai του νοίξοΐί το ι^ίξ^χα [χουνον , κοίτα οστία. ίτ^ίαν 
^g ταύτα ττοιησ-ωσ-ι, άττ ων ί^ωκαν ούτω τον νζκξον, 
cvSiv iTt τΤρηγ^Λ,ατίυύίντίς. Ή Si Τζίτη ταξίχίυα-ίς 88 
tcTTi ηό£ , η τους χοημ,ασ-ί α(τβ£νί<ττίξθυς (τκ,Ζυαζίΐ. σν^^ 
fA,aiyi Sιη^ησ■avτ^ς την κοιλίην , τao^χ^υoυσΊ τας ίβ^ι^,η- 
χοντα 'ήμ,ίρας, κα) ίτηιτα αττ ών ί^ωκαν αττοφίξίίΓύαι. 
Ύας §ί γυναίκας των ίττιφανίων αν^ξων , ίττιαν τβλευ- 8^ 
τη(Γω<τί ^ ου τταοαυτίκα ^ι^ουσΊ ταριχίυίΐν, ooSi οσαι αν 
6)ίΓί ινίΐόζίς καοτα και λογού ττλιυνος γυναίκας αλΛ 

excai, nitro condiint cadaAcr, per statutum dierum 
numerum. Ilorum dierum postremo cedriam, prius 
ingestam, e ventre emittunt; cuius tanta vis cst, υί 
secum et iulcslina et Tiscera prorsus coramacerala 
educat: carnos autem consumit nitruni; atque ila re- 
linquitur cadavciis cutis fanium et ossa. His ila per- 
actis, reddunt cadaver propinquis , nihil amplius ne- 
gotii suscipientcs. (88.) Tertia condiendi ratio 
haec esf, qua adparantur corvim cadavera, quibus 
lenuis admodiim res familiaris est. Vulgari liquore 
purgalorJo eluunt λ eufrera , tum per septuaginfa 
dies nifro coiidiunt cadaver, alque ita dein propin- 
. quis reddunt auferendum. (89.) XJxores vcro illu- 
Strium virorum, poslquam decesserunt, iioii slalim 
€ondiendas tradunf ; nec si quae formosae admodura 
ct in acstimatione fueruiit: sed post tres deinum aut 



36ο HERODOTI HISTOR. II. 

tTTiccv τξίτΛίΛΐ η πτΰίοτα,ίΛΐ γίνωντΛΐ , ούτω τΓΛζΛόι- 
^ovcri το1<Γΐ τΛξΐχίυουσΊ. τούτο σε ττοΐίουσΊ ούτω TOvSe S 
iiviKiv, ινα, μ,ΐ\ erCi ο< ΤΛοιχίυτΛΐ (χκτγωντα,ι τυ,οί yv' 
να,ι'ζί. XccfAOUyjVUi γΛζ Tivct Ooun f/,iayoi,(,iiOv ηκξω 
QO ττοοσ-^α,τω yvvctiKog κΑτατΤΛΐ σε τον cf^oTixvov. Uf 
ό ctv *] Λυτών Αίγυτττιων, vj ζίίνων Ο[χοιωςί νττο Κξο- 
κο^ίίλου α.ϋ7ΓΛχ,6ύς η υττ Λυτού του ττοτΛ^^ου Ραίνη- 
^Λΐ τί'^ννιως , κατ r\v Λν ττοΑιν ίζίναχονι, τούτους τγλ- 
ζΤΛ ΑνΛγκη ί(ΓΤί ΤΆ^ιχίυιτΛντΛς αυτόν, και ττί^κττίΐ- 5 
λ-'Λ'τας ως καλλκττα, θ'αψαί iv Ι^ί^σ-ι S-rjKyi<ri. ov<h 
ν/αυίται Ι'^ίστι αύτου άλλον ου^ίνα^ ουτί των ΤΓξΟίττικ,ον- 
των , ουτί των Οιλων' άλλα fjt,iv οι ιοας αυτοί οι του 
ιιλου , ατί ττλίον τί η ανο^ωττου ΗΚξον , χίΐζαττταζον- 
ης Β-ατττουσ-ι, ^^ 

qualuor dies uncioribus hac traduntur. Id faciunt ca 
caussa , ne cimi his mulieribiis coeant uuctorcs. Dc- 
prehensum enim esse aiunt eorum aliquem, cum ca- 
daverc recens defuncfac mulieris coeuntem , dela- 
tumque essc ab artiricii socio. (90.) Quod si quis 
vero reperitur , sive Acgyptius, sixe perinde pere- 
grinus homo, qiii a crocodilo laplus, aut ab ipso 
flumine baustiis periit; apud quodcumque oppiduni 
cadavcr eius in terram fuerit eieclum , eius oppidi 
incolae necessario fcnentur condicndum illud ciira- 
re, ct quam maximo bonore adfeclum iii sacris con- 
ditoriis sepclire :-neque alii cuiquam, nec cognalo, 
nec aniico, licilum est tangere tale cadaver; scd soli 
saccrdotes >iili, tamquam aliquid amplius quani hO' 
fuinis cadavcr, Uacta.nt illud atque sepeliunt. 



\ν. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3βι 

143. 88. 

Έλλψικο'ϊίη (ίέ vof^uioKri φίυγουσΊ χοΛίτύα,ι' το cJe 9* 

trvfJLTrctv ίίττίιν , f^yjS'' άλλων μ,γι^ο^ΐλ,ΰί iA,y\§ci,fxm dv^^u- 

ττων νομ,ΛίΟίσι. οι μ,ιν νυν α,ΑΛοι Αιγυτττιοι ούτω τούτο 

φυλα<Τ(Τουΰ•ι. Ιση Si Χε^^ί? τΐΌλις ι^ίγαλη νομ,ου του 

^ θηβαϊκού , ίγγυς 'Νίης ττολίος. ίν τΛυτι^ τ^ ττολι icrri 

Πι ~ ,\ / . \ ' . / ν i\ \ ' " 

ίοσιος του ίίΛναης ΐξον τίΤ^Λγωνον Ttioit, σε αυτού 

ΟοίνίΚίς τηφυκΛσΊ' τλ §i ττ^οττυλΛ του Ι^ου λίθινα, 

ί<Γτι, κ,ΛξΤΛ /χίγαλΛ' ιττί §% ΛυτοΊσΊ dvS^iccvTig Sυo 

icrTU<ri λίύι\Όΐ μεγάλοι, iv Si τω τηοίβίβλνιιχίνω του- 

αο τω νηος τί tvi , κα-ί οίγαλ^χΛ ίν Λυτω ίνίστηκί του 116^ 
<ηος. ούτοι οΊ ^ifXfMTcci λΐγουοΊ τον ΐΙζζίΤία, τολλακί 
μ,ίν dvct, τψ Ύψ 0ccivi(rScii (τφί, ττολλα,κι Si ισ•ω του 
ΐξου. (ΓΛν^Άλιον Τί αύτου TTiOo^yif^ivov •ίύοίσ'κίσ'^Λΐ, iov 
το {ΜγΛ^ς ^ίττηχυ' το ίττία,ν φαν^, ίύύψίίΐν ο,ττΛσΌ,ν 

ι5 ΑϊγυτΓτον, ταυτΛ f^gv λίγου<τι. ττοΐίυσΊ Si rct^i Έλλ}?- 

(gi.) Graecorum instilutis recusant xiti, el, verbo 
ut dicam, aliorum etiam populonim quorumcuin-- 
cjue. Et hoc quidem reliqui Aegyptii ita observant, 
Est autem Cheminis , oppidum magnum Thebaidis 
praefecturae, prope Neapolin; in quo templum inest 
Persei, Danaae filii, q^uadratum, paimeto clrcum- 
datum : propylaea templi lapidea , ingenlia admo- 
diim; super quibus duae coUocalae sunt statuae lapi- 
deae ingenti mole. Infia lioc scplum aedes est, in 
qua est Persei siniulacrum: narrantque bi Chemnii- 
tae , saepius iu ea regioiie adparere Perseum, fre- 
quenler vero intra aedera , repei-irique subinde san- 
dalium quod ille gcsfaverit, maguitudine bicubitali; 
quod quoties adpareaf , tiinc florenli rerum stalu uni- 
Tersam uli Aegyptum. Hoc iili iianant : sacra autem 



3G2 HERODOTI HISTOR. 11. 

vnca τω ίΐζςιηι αγωνΛ γυμ,νικον Tmi(rt όιοι, ττα/τηζ 
<χτγωνιγ\ς ίχονχΛ τΤΛο^χ^οντίς ctibAoe, , κτηνίΛ κΛί χλΛί- 
vug KoCi SioLccLTcc. il^ofjLivov ^i f^iv Tt (T^i f /,ουνοισΊ 

ιγυτΓΤίων των ctAAuVi ctyuvct yv}A,vntov τιΗντίς, i(p<t- 2σ 
Cciv ,,τον ιΙί(ΐσ'ίΛ ίκ της. ίωυτων ττολιος γίγονίνΛΐ 
τον γα,ξ ^dvctov χλ; τον Α.υγκ,ία,, (όντΛς ^ίμ,[^ίτΛς , 
tKTtXouCcti (ς τψ ΈλλΛ^Λ. " Λττο Si τούτων γίνί*ιλο- 
yiovTig ,' κΛΤίβαινον ίς τον ΤΙίζσΊΛ. „ ocTriKof^ivov rh 
αύτον ίς ΑΊγυττΎον , χχυτ αΐτΐψ τψ κα) Ελλψίς λι- 7.5 
γουσΊ , οϊσ-οντΛ in, Αιβυνις τψ Τοργους κίφαλψ ε Οοτ- 
cciv, iAoitv ΚΛί τΤΛζΛ (τΟί^ος , Ktci οΜουγνωνοϋΐ τους 
cvyyiviccg τταυντας ΐΚ[ΐ^ίΐχα^η>ίΰΤΛ όί fjt^iv Λ7ΓίΚί(Τΰαι ίς 
Αιγυτττον το της X£yU.^icf ovvof^a,^ ττίττυσΊ/,ίνον ττα,ξΛ 

faciunt Perseo, Giaecanicis similia, liuiusmodi: lu- 
dos gymnicos celebrant, omnia certainmum genera 
coulinentes ; praemioque proponunt pecudes, et lac- 
nas, et pelles. Inferroganti vero milii , cur ipsis solis 
adparere Perseus consucsset , ei cur singulare hoc. 
prae aliis omuibus Aegyptiis ipsi haberent, ut gy- 
mnicos ludos ei instituant, dixerunf, suo ex oppido 
oriundum esse Perseiirn: Danaitm enim et Lyn•' 
ceuntf qui in Graeciam navigassent , Chemmitas 
fuisse: et horum deiiide gcnus recensentes, descen- 
derunt usque ad Perseum. Ilunc autem , aiebant, 
guum oh eam caussam ( quam eamdem Graeci me- 
morant ) Aegyptum adiisset, iit Gorgonis caput ex 
Lihya adjerret y etiain ad se venisse, et cognatos 
omnes agnovisse ,• adiisse autem Aegyptum cogni- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 363 

144, ϊ7• 

3ο Tijg fjt^yjr^cg' oiyma, ^ί ot γυ^^ηκον » αΰτου JteAsvtrcitv- 
τος, ίτητίλΐίΐν. " 

Ύ(Χ,υτΛ μ,ίν TTccvTct οι κα,ητηξ^Β των ίλίων οΊκίονης ^2 
ΑίγυτΓΤίοι νο{Χ.ίζουσ•ι. οΐ Si §η iv τοϊσ-ι ιλίσι κΛτοικηι^^ί- 

\ , ~ ' / ~ ^ '/λ ^ 

VCI , TOi<ri fJLiV aVTOKTt VOfJLOKTl χΟΐωνΤΛί ΤΟΚΓΙ ΚΛΙ CtAAOt 

ΑίγυτΓτιοι' iccii τα Λλλα, κοά γυνα,ικ) fjn^ ίΚΛ(Γτος 
5 αύτίύύν (τυνοικίίΐ , κατα,ττί^ 'Ε,λλψίς. Άταο ττρος eJre- 
λίην των σιτίων Tccrh σ-φι olKKcl ίζ^ΐυ^ψα,ι. iTTictv^ ττλ'ή" 
ξ'/,ς γίν'ήται ο Trorcifxog , aou τα TnSicc ττίλαγίσ-ίΐ , φυί- 
ται iv τω ν^α,τι κ,οίνία ττολλα , τα Αίγυτττιοι καλίου- 
σι λωτον' ταύτα ίτηαν ^οί'<\/ω(ηί αύαίνουοΊ ττξος ι^λιον* 
ΙΟ κα) ΙτΓίΐτα το ίχ. του (ΑΛίτου του λωτού , τ^ ι^,ηκωνί. 
iov ίμ,φζξίς , τττίσ-αντίς » ττοιιυνται έ'Ι αΰτου αξτους 
$7Γτους ττυζί. \(γτι Si κ,αι η ρίζα του λωτοΰ τούτου iSu- 

ίο Chemniios nomine , quod ei mater indicasset. 
Huic igitur se ludos gymnicos celebrare , ipsius 
iussu. 

(g2.) Istis quae exposui inslitulis utuntur ii Ae- 
gyptii, qui supra paludes habitant. Qui yero palu- 
des incolunt y eisdem quidem uluntur quibus reliqui 
Aegyplii, quum aliis in rebus, tum quod non nisi 
iinam qiiisque uxorem in mahimonio habet, quem- 
admodum Graeci. Caetcrum ad victus facilitaiem alia 
haec ab iis inventa sunt. Postquam auctus est flu- 
vius, camposque inundavit, nascuntur in aqua lilia 
mulfa , quae ab Aegyptiis lotus vocaniur. Haec ubi 
dcmessuerunt, siccant ad solem : deinde, quod in 
loto intus ^i>i^ papaveri siraile, id pinsunt, panes- 
que €x eo coquunt. Est vero cliam radix huius loli 
csculenfa , diilcis admodunj , rotunda , magnitudine 



3^4 HERODOTI HISTOR. II. 

oifji^y], και ίγγλυσ-σ-ίΐ ίττιακίως , ίον (ττςογγυλον, jttg- 

yctoog iCctTcL μ,Υιλον. r-crn oe χ,αι άλλα, κ^ίνία, οοόοκη 

ε^φ6^£Λ, ίν τω τΓΟΤΛίΑ,ω γινομίνΛ και τα,υτα.• 6> ων ι• 

ο ΚΛζΤΓος ίν α,λλ-ι} ααλυκι ττΛζΛφυοίΛίνη ίκ της ρίζης 

yinroA-, κ,ηξίω σ-φνικων ιόίψ ομ^ίοταζον. ίν τούτω τβού- 

κτΛ ocrcv τί ττυξψ ίλΛίης ίγγιηται (τυχνοί. τξω/ίτΛΐ 

οί icct) οΙτΓΛλα, TctvTct kc(,) auct. Ύψ Si βυβλον την 
■> ι ι ■> \ •, ι . ^ e^ / 

%7riTiiov γινο^^ίΐ/ην , tTTictv ci)ict(r7rctcrct)cri tx, των ίλίων * 2• 

TCC fiiv ανω Λυτής ΆττοτΛί^,νοντίς , ίς άλλο τ< τ^ΛπουΟΊ 

το oi ΚΛτω λίλίΐ(λ(/,ίνο]/ c<rov τε ίττι -η-ηχυν^ τζωγουοΊ , 

icca ττωλίουα-ι. οι ^ί αλ< και καξτα βουλωντα,ι χοησ-τψ 

τίί βυβλω χ^α^ύαι, iv κ,λιβανω ^ιαφανίϊ πνί^αντίς^ 

ούτω τζωγουσΊ.. ,Οί Si τινίς αυτών ζωοΊ αττο των Ίχύυων 25 

(βουνών' τους {ττίαν λαβωτι^ και ί'ζίλωσ-ι την κοιλιην» 

α,υαινουσΊ ττζος ηλιον, και ίττίΐτα αυους ίοντας σιτίονται. 

raali. Sunt et alia lilia, rosis similia, quae ct ipsa ία 
flumiiie nascuntur: quorum frucius in alio calice in- 
est, ex radice adnato, specie favo vesparum similli- 
ma; in quo insunt ( baccae sive grana) esculenta 
permulta, magnitudine niiclei olivae, quae vel fenc- 
ra comeduntur, \c\ siccala. Voiio Bjbliim, (id esf, 
Papyru77i) quae quofannis in paludibus nascitur, 
postquain extraxeruut, siiperiora abscindunt, in alios- 
qvie usiis convertuut ; qiiod veiO inferius relinqiiifur 
ad cubifi longitudinem , id parlim manducant, par- 
tim vendunt. Qiii vero delicafa admodum byblo yo- 
lunt uti, hi eaui iii ardcute furno forrefactam nian- 
ducant. Noiinulli veio nonnisi piscibus vifam su- 
stentanl , qiiibus capiendis dant operam : bi posl- 
quara captos exenlcraiunt, ad solcjm eos siccaut , et 
ita siccatos comeduiit. 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 365 

0< Si ιχ^νίς οι ο,γίλΛίοι, iv fiiv To7<ri TiOrct/jioiiriQ^ 
tv fjbcf^cc γίνοντΛί' τξζφοι^ίνοι Si iv r^m λί/^ι^ννκη, roiob- 
^e τΓοίίυσ-ί. ζττίαν (τφίΛς icriy} cicrr^og κυΪ7•κίσ•ύα,ι , «ye- 
λη^ον ίκττλίύουσΊ ig τψ Β'α,λασ-ζΤΛν. ηγίονται ^ί οι g^ 
tcTiVig, άττοοΰΛίνονης του 3-ορου' αΙ ^ί , ίττο/χίναι dvcc- 
κα,τττουοΊ, χΛΐ δς Λυτού κυκτκοντΛί. ίτΤίοι,ν di. ττλη^ίίς 
γινωντΛΐ (ν τη S-aXcta-a-ri , ώίΛττΚύαουσ-ι οττίσ-ω ίς r,uict 
ΤΛ ίούυτων ίΚΛστοι. ν^γιοντΛΐ jlhvtoi ye ουκίτι οι αυ- 
τοι, α,λΛΛ των ^τηλίων γινίτα,ι η 'ήγί^^^ονιη. i]yiVfjt,ivcct 

JO ^i dyihyiSov , ττοιίυσ-ι οίον τηο iiromv οι t^trevig' των 
γΛζ ωων αττοο^ΜνουοΊ Kour ολίγους των κ,ίγχοων , οι 
-οδ ίξΰ-ίνίς ΚΛτΛΤΓίνουσ-ι i7rc{A,ivoi. ΐκτι όί οι κίγχ^οι 
ΰύτοι , ϊχουίς. (κ Si των ■^ηοιγινο^χ,ίνων κοίι μ,'ή KccTct- 
ττινο^ίνων κίγχοων οι τ^ίψο^Λνοι ιχουίς γινοντΛί. οι ό 

\b CLV Λυτίων α,λωίπ ίϋττλωοντίς ίς ^ΛλΛσα-ουν ^ φΛίνβνται 

( 93• ) Gregales pisces Ίη fluminibus ηοη fere gi- 
gnuntiir; sed, postquam xn stagnis enutriti sunt, fa- 
ciunt liaec qiiae dicam. Ubi incessit eos gignendi li- 
bido , gregatim enatant in mare. Gregem ducunt 
mares, genitiiram spargentes: sequuntur foeminae, 
quae illam degluliunt, atque inde concipiunf. Post- 
quam gravidae factae sunt in niari, retro natant in. 
suos quodque genus sedes. Tura vero non iam ma- 
res praeeunt, sed foeminae ducunt gregem : quae 
dum praeeiint , similiter faciunt atque antea mares 
fecerant; spargunt paulatim ovoriim grana, sequua- 
turque mares illa deglutientes. Sunt autem grana 
isla, pisces : et ex reliquis granis, quae non sunt de- 
glutita, exislunt pisces qui deinde enutriuntur. Qui 
ex gregibus iilis, quum in mare ^uatant, capiunUuj 



366 HERODOTI HISTOR. II. 

TtTom^fjLivoi ΤΛ ίτΓ αοκΓΓίζΆ των κίΟ^λίων ot ο ccf 
οτησ-ω ανΛττλωοηίς , τα ίττί οίζίΛ τίτ^ιΟΛται. ιτα-. 
(τχουσ-ι St τΛυτοί Sict το§ί. ίχο^ΐίνοι της γης sV rt^t- 
CTiPec κα,τΛ7Τλωου(Γΐ ίς ^oiXour^ctv- κΛίΆνα,ττλύύοντίς 
eViVfieJ , της αυτής ΰίντιχονταί , iyxoifjLTnofjcivci κα) 2ο 
'^αΰοντίς ως /ΛαλίίΤΤΛ, Ινα ^η (/.η αμ,αοτοιιν της oSoij Sta 
τον ρόον. ΈτΤίαν St. 'ττλη^υισ'^αι α^χηται ο "Ν αλός y τα, 
Τ6 κ,ζ^ίλα της "/ης^ ί^Λί τα τίλιΑ,Άτα, τα τταοα τον 
ττοταμ.ον , ττξωτα αοχίται τΓίίΛττλα/τ^αί ^ ^ιη^οντος του 
ν^ατος ίκ του ττοταξ/,ου' καΙ αύτίκα τι ττλ^α γίνίται 25 
ταύτα t και -η'αραχοημ,α ιχρυων ^fjLiKoouV ττι^τΓΚατΟί 
τταντα. κο^ίν Si οίκος αυτούς yivicr^ai , ίγω jLcot SoKiod 
κ,ατανοίίίν τούτο, του ττ^οτίζου ίτίος ίτΤίαν αττολίτη^ ο 
αλος, οι ιχ%ίς ίντίκοντίς ωα ε; την ι\υν ■, ay.a τω 
ίσχατω ίιόατι ατταλΛασ-σ-ονται' ίττίαν Si τηξίιλ^οντος 3ο 

pisces, horum capita a laevo latere adtrita reperiun- 
liir; qui ia renatando capiuntur, dextrum latus ad- 
tritum habent. Accidit hoc autem. illis hac de caussa. 
Quum iii mare enatant, presse legunt terram a parte 
sinistra. : ubi retiO natant, rursus ad eamdemsese ad- 
plicant, iilamque adtingunt quain proxime possunt , 
iie a via aberrent propter fluminis cursurn. Quando 
vero augeri incipit Nilus , tum cava terrae loca et la- 
cunae fluvio vicinae primum incipiunt replcri, per- 
colantc aqua ex flumine : et prout illa loca implen- 
lur, conlinuo iiiiautis pisciculis plena sunt omnia. 
Hi pisciculi si unde orianlur quaeris , videor mihi 
cquidem verisimillimain hanc caussam intellexisse. 
Supciiore anno, postquam dcficere coepit iNilus, pi- 
sces ova iii limum dcposiieruiit, ct simul cum po- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 367 

145,74. 

του χρόνου τΤΛΚιν ίτηλύ^ το vSa^ , εκ των ωων τούτων 
τταξΛυτίκΛ yivovTctt οΐ Ιχύυίς. κλ) ττίξ) f^iv τους Ιχύυς 

Ί V 

Λυτω £%£<. 

'ΑΛε/^ΛΤί ^Ι χ^ίωηϋΆ Αίγυττίων οι ττζξ) τλ ίΚΐΛ(^1^ 
€ΐκίοντίς J λττο των (τιλλικυττξίων του ΚΆζττου y το Kct- 
λευο"* y^iv ΆιγυτΓΤίοι κικί ττοΛυο'ί σε ωοζ. τγλ^λ τα, 
χίίλίοξ, των τι ττοτΛμ,ων κλ) των λΐ(Α,νίων (ττπίοουσ-ι τλ 
5 (ΓίΚλικυτΓξίΛ τα,υτΛ , τΛ iv Ελληίπ ctCTOf^etrct Λγξία 
ΟυίΤΛί. ταυτΛ εν t>j Άιγυτίτω (ττηίξοίΛ,ίνα, , κα^ττον 
φίξϋ τΓολλον ΐΛ,ιν , ^υΰ-ω^ίο, cFg. τούτον Ιτηαν (τυλλί- 
^ωντΛΐ , όΐ fjiiv Ko'i^avTig αττιττουίτι' οι Si κλϊ φ^υζαν- 
τζς ΛΤΓί'φουίΓΐ , κλι το ατορρίον λτγ αυτού (τυγκο^χι^ 
Λο ζονται. εστί σε ττιον , και ουόίν ή(Γ(Τον του ελαίου τω 
λυχνω τΓξοα-ψις' ο^ζΛ,ψ Si. βαξίαν ττα^ιχίται Υϊ^ος <^» 
Μίτους αωνωπας) αφύονους ίοντας» τα^ί σ-φί icri fjui" 

strem^ aqiia abierunt: nunc, quando tempore cir- 
cumacto reditaqua, ex ovis istis proliaus lii ijisciculi 
nascuntur. Et circa pisces quidem ita se res habet. 

(94.) Oleo utuntur hi ex Aegyptiis qui circa pa- 
ludes habilant, ex fructu sillicypriorum, quod Kiki 
Tocant Aegyptii, parantque in hunc modum. Ad flu- 
minum et stagnorum ripas serunt liaec sillicypria ^, 
quae apud Graecos sponte nascuntur. Haec in Aegy- 
pto sata, fructum ferunt magna copia, sed graveo- 
- lentum. Hunc illi colligunt, et contusum exprimunt; 
nonnulli etiam tostutn excoquunt, et quod defluit 
eolligunt. Est autem pingue , et luceniae non minus 
commodum quam olivarium oleum; sed gravem spar- 
git odorem. (gS.) Adversus culices ^ quorum ma- 
^na yis c;$t, tioe «tuatur mvpzito. Qui re^iooes pajii* 



368 HERODOTI HISTOR. II. 

fjLVjXctvYiiJLivoL. τους y.iv τα, ανω ruv ίλίων otKic/rag cl• 
Trvoyoi ω^ίλίου<η , iq ους α,νοι,βΰίίνονης κοι/ΛίΰίΤΛ,ι' ol 
yoL^ λ,ωνωτης υττο των dvif/^ciiv $ύκ oioi τε ίκτι ύ'^ου ί» 
ΤίτείΤ-Λ*. TOicri oe τηοι τλ ίλίΛ οικίουσΊ τΛοί α,ντι των 
ττνζγων λαλλ ι/,ίίχνί'χ^Λννιτα,ι. -πας α.;ηο αυτίων Λ^ν<- 
βλγ,σΎξον ίκτητΛΐ-, τω της y.iv jfftspjji ιχ^^ς αγ^ίυίΐ > 
τψ όί νυκτΛ οί,υτω χρΛΤΛΐ ίν τ\} ΛνατταυίτΛΐ κ,ατνι 
τηρ) τΛυτψ iarrja-i το cliU:^il?iAyi7-T^QVi ΚΛί ΊπίΐτΛ ivhg, ίο 
τ;7Γ Λυτω κΛοίυόίΐ. οι όί, κωνωτης , ψ fJLiv ίν ιΐΛ,α,τιω 
ίνίλίί,€<,(Χίνος ivSi) η (πν^ονι , Sia τούτων ^ctKvoviri' Sia, §t 
του SiKTuov ovSi ττϋοωνται Άοχψ. 
q6 Τλ Si Sfj ττλόϊοί, (xQt , τοΊοΊ φορτηγίουσ-ι , ίστι (λ 
της α,ΚΛνθης ττοίίυ^ΐνα, της η }^ορΟ'η f^iv iCTTi ofxoiOTct^ 
τη τω Ιζ^υςηναίω λΜτω ^ το όί όα,κ,ρυον KOf^yi ίστί. ί» 
τΛντης ών της ακΛνβης κο^^Λΐ^^ίνοί ζυλα οσ-ον τί ώτη- 

dibus superiores incolunt, hos iu\'anf hirres, in qiias 
dormiiuri adscendunt; nam a A^cntis prohibenlur cu- 
lices allius volare. Qui vero circa paludes hahifant, 
hi turrium loco hac ratione sese muniiint. Qiiilibet 
vir retc possidet, quo per dicm pisces venatur, noctu 
aiitem eodem ulifur in cubili ubi quiescit: lecto cir- 
cumponit rete ; deinde subrepens, sub illo dormit. 
Culices enim, si quis pallio aut sindoni involiitus 
cubitum ivit, per haec vcstimenfa eum mordent; per 
rete vero ne conantur quidem omnino. 

(96.) Naves illorum onerariae ex spina ar^bore 
coniectae suiit, ciiius species siniiJlima iofo Cyrc- 
naico , lacryma autem guninii cst. Ex hac igilur spi- 
na caeduiit lig;na fere bicubilalia, quae laleium iii 
morem componunt, ex eisque naves fabricantur lali 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 36q 

5 χίΛ. τλι/ι-ήϋον cruvTi^ilcri, ναυττηγίνι/Λνοι τυοττον ToiovSe. 
7Γ6ζΐ yof^^yovg ττυκ,νους iuti f /,ακρους ττίζαιοουη τα, οι- 
5^%κ<^ itiAci ίτηο-,ν oi τω τ^οττω τούτω ναυττηγηο'ύύν- 
τΛΐ , ζυγοί, ΙτίτΐΌλνις τύουσ-ί α,ύτων' voy.iti(n αζ ουοίν 
χριωνται , ίσωοίν όί τας uojjLoviccg ίν ων ίττακ.τωσ'α,ν 

ΙΟ τί)' βνβλω' ττη^Λλίον σδ ϊν ττοΐίυνται , κ,ΰί) τούτο Sici 
TJji τξότΓίος ωαβυνίτα,ί' Ια-τω ^ί ακανζίνω χοζωντα,ι , 
κΓτιοκη σε lovlaAivoicn. τα,υτΛ τα, τγαοιλ Άνα, y^iv τον 
τΓοταιχον ου αυνανται τΓλίίΐν , ψ f^.Yj ΑΛ^.ττβος α,ημ,ος 
ΐττίχη, i>c γης Οί τΤΛξίλζίτηι. χ,-χτλ j^oov cFe κ,ο[Λ,ίζίται 

λΒ ωόί ί<ττί ίκ fw^urig τηττοίη^Λν-ή •3-υζη , κ,^τί^^α,^/,ι^ίνή 
ΰίττύ' κ,Λλα,^,ων , κλι λί^ος TiT^vifXivog oiTc&AciVTog μύ- 
λκΓΤΛ Κ'ή (Γτα,ύ^Α,ον' τούτων τψ μ,ίν S -υοψ , SiSi^iWiV 
κ,αλω, ίμ,ττζοσ-ύε του ττλοίου οίττίίί ί7Γΐγζοί(τύα,ι , τον 

modo. Biciihilalia illa ligna circiim frequentes prae- 
longosque clavos ligueos circunineoimit, iiiisqnc ita 
compaclis ligna transvcrsa superne inteucluiit. Coslis 
Tero non iituntiir, commissuras autcm inius byhlo 
obturaiit. Gubernaculum unum faciunl, ei hoc per 
carinam traiiciuiit. Malo liiiiniur ex spiiia arboie, 
velis ex papyro. Haec navigia adverso flumiue, nisi 
secundus vcntus, isque satis validus , obtiiieai, na- 
■vigare non possiiiit, sed ex terra iuxla lipam tra- 
huntur. Secuiido vcro ilumine deferuntur hoc modo. 
Tabula sive crates oblonga cst ianuac forma, ex my- 
rica frutice [ tamaricen latiiie vocant ] confecla , et 
•vimine ex arundiiiibus corisuta ; liim Japis peribia- 
tus, duoium feie taleuiorum pondere. laiiiiam illara, 
fune religatarn, in fluviiim demittit nauta, \\i ante 
3iavcm secundo flumlne deferaturj lapidem yero ev 
Herod.T.J. P.I. Aa 



370 HERODOTI HISTOR. II. 

Si λίύον αλΛω ΚΛλω οττκτζζ. ν\ fjt,iv Syj 3•υξ)η , του ροου 
ίΐΑ,τΓίτΓτοντος , χωοίίΐ ταχιως , και ίλκΐΐ την βα^ιν' 2θ 
{τούτο yct^ ^η ovvof^cc im τοκτι ττλοίοιτι τουτοισ-ι') 6 
^i λί^ος Ότηΰ-ύίν ί-^ίλκοι^ίΐΌς , κλι (ωι> ίν βυσ-ιτω , κα- 
τι^ύνίΐ τον ττλοον. icm Si <rOi τα> ττλοια, ται/τλ ττλη^ίΐ 
ΤΓολλα 3 Kcti αγίΐ ϊνΐΛ ττολλΆς χιλίΛ^Λς τΛλΑντων. 
97 Έτηαν ί5δ ίΤΓίλ^•^ ο ΝεΓΛο? τψ χωογ^ν , αΙ ττολίς ^λ,ουνΛΐ 
φΛίνοντΛί υττίοίχουΰ-αι , (/^λΑκγτλ κη ί/Λ'^ίοας τγ,<η iv 
τω ΑίγΛίω ττόντω η,οΌίσι. τα [/,ίν yAo αΧΚα τ^,ς Αϊ- 
γυτΓΓου , τηλΆγος yiviTAi λι όί ττολις jxovvai vrt^i- 
χουιτί. TroovfJiivonAi αν , ίτπΑν τούτο yivrfCAi^ ουχΑ,τι 5 
'/,Λτΰ^ ΤΑ οαύζΑ του ττοτΛ^^ου , α,λ^Μ οιλ ^Λ<Γου του 
ΤΓί^ίου. ίς f^iv yi iMcjW-Ciii/ εκ ^Άυ'ΛΟΑΤίος ΑνΑττΚωοντ^, 
rTTAu ΑυτΛς τΛς ττυοΑίΑ-ιοΛς yivgTAi ο ττλοος εστί όί 
ουκ ούτος , άλλα τταξΑ το ο^υ του ΛίλτΑ , και τΤΑξΛ 

alio lune a posfica paite (leniiitlt. Ifaqueianua, ia- 
cidente aquae impetu , celeriter progreditur, et tra- 
•liit haj-in; (hoc enim his navigiis nomeu est:) lapis 
vero, dum a iergo trahiiui', et in fundo esi*^ dirigit 
cursum. Habent Aegvptii iiavigiorum horura ingen- 
lein multitudinem, vehuntquc illarum nonnulla mul- 
ia millia talentoium. (97•) Postquam vero terram 
ISilus inundavii , sola oppida conspiciuntur ex aqiiis 
cmineutia , insulis Aegei maiis admodum similia. 
Reliqua eaim omnis Acg3ptus tunc pclagus csl, so- 
laqueoppida emiuent. Koc xibi fit, rioii iam per flu- 
vii alveos na\igant. sed medios per campos. Nam, 
qui rsaucraii Memphiu prorici.scihir, is practer ipsas 
pyraiuides na^igat; quvim alioquin noii hac sit itcr, 
sed praeier apiccia -ev Deita et iuxta Cercasorum op•» 



1 



w. Ε υ Τ Ε R Ρ Ε. 371 

147,31. ' 

ο Κ.ίζΚοί(Γύύοον τΓολιι/. Ις §ί '^α,υ'ΛζΟ,τιν άτΐο &'αλασ•σ•ης 
κλ) Ka,vci)f^ov §ίΛ τη^ίου ττλιων , vj^iig κ<χ,τ ΑνζνλΛαν 
τε ΤΓολιν , κ,χ) τψ Ά^χανόξου ίίαλίυ(λ>ίνψ. Ύουτιων ί)8 
^ε 'ή fA,iv ' AvyjAAcc , icvcrci λογίιχη ττολίς , (ς υττο^η^ 
[ίίΛτχ ίζαίρίτύς ^iSoTctt. του αΐύ βΆ(Τίλξυοντΰς Αίγυ- 
τττου ryi γυναικί. τούτο σε γίΊ/ίτ<^ί, ες ατού υττο ϋεο- 
5 σψί ίαττί Αϊγυττος. η Si έτίξη ττόλις ioKiU μ,οι το ου- 
vouct ίχίίν οίτΓο του Δαναού γα'ψ^βξου , ^Αοχα,νοξου του 
Φύίου, του Άχχίου' χ,αλίίται γαο §η Άοχα,νόβΰυ ττο- 

λις. iirj S' α,ν κ,α) Λλλος τις Αοχαίνι^ξος' ου /Λΐντοί yg 

Α. / \ '/ ' - 

ιγυτιτιον το ουνομα,. 

Μέχρι /Jt-iv τούτου, ο-^ις τε if^y] , κ,Λΐ γνω/χη,^^ 

κλ) Ιίττοξίνι τΛυτΛ λίγουίΤΆ ίσ-τι. το cs οίττο τοΰοί , Α'ι- 
Ύυτττιους ίξχο[λ>Λί λογούς ^ξίων^ κουτΆ τα. ηκουον. ττ^αη- 

pidum: et Canobo c mari Naiicratin tendens , per 
campos naA-igas, iiixtaque Anfhyllam ei ArchaJidro- 
polin praetervelieris. (9B.) Anthylla , qimm modo 
nominavi , nobile oppidum , singulariter adtribuia 
semper cst uxori regis qui in Aegypto regnat, ex 
cuius reditibus illa sibi comparet calceamenta: idque 
ita obtinet, cx qiio siib Peisaruni imperio Aegyptus 
est. Alterum, quod dixi, oppidiim vidciur a?) Archan- 
dro Phthio nomen accepisse, Achaei fiiio , Danai ge- 
nero ; quare etiam Archandri oppiduin nominatia\ 
Fuerit quidem fortasse ctiam aiius Archander: at,Ae- 
gyptium cerfe nomen non cst. 

(99.) Hagtenus ea dixi, quae partim ipse vidi, 
partim quae equidem sentio , partim qiiae sciscifan- 
do cognovi. Acccdo nunc ad exponendas AegyptiO' 
Tum. historias j resque gestasj quemadmodum nar- 

A a 3 



.372 HERODOTI HISTOH. Π. 

G~ron St UvTolcri η >cai της ί^Λ-ης ο'φίος. Ύον ΜΗΝΓΑ, 

τον τΓζύύτον βασ-ίλίυσ-αντΛ Αίγυτττΰυ , οΐ Ιζίΐς ίλίγον» 5 

τούτο μ>ιν , άττογίφυξύύίΤΛί kcu τψ JSIijic^iv. τον γΛζ 

TTOTccjut^ov TTWJTcfj pggij/ ττα,^Λ το ορος το 'κΤ/Λ^Λ,ιΐΛίνον ττξος 

Λ.ίβυης' τον Se 'Μ.ψΛ α,νω^ν , ο(τον 'τε εκατόν (ττΛόίους 

άτΓΟ JMe/^C/c? > τον ττοος μίΰΆ^,βοίγις οίγχ,ωνΛ 7Γ^ο<Γχω- 

\ \ ■> ~ <'/ Α , ■/ ι ^ ρ^ 

(TCLVTCLy ΤΟ ^IV αοχΛίΟν ^iibooV ΛΤΤΟ^ηΟΛναί J τον 06 ΤΤΟ- ΙΟ 

ΤΛ^Α^ον οχίτίυΰ -cti, ΤΟ f/,icrov των ουξίων ^ίίΐν. ίτι οι 
Kcti νυν ύτΓΟ Υ\ίζ(Γίων ο Άγκων ούτος του Νίίλου , ος 
άτηογμινος^^ίΐ-, iv φυλακγ^σ-ι ιχιγαλ\^σι ζχΐτα,ι, O^cur- 
(Γο^ίνος avct ττα,ν ΐτος, ίι γΛο ί'ίί.Α'ήσ-ίί ρηζΛς υττίζίόη- 
iia,t ο ΤΓΟτΛ^^ος τα,υτη, κίνδυνος ττα,α•}) Με/Αφ< κλτλ- ι 5 
ϋ,λυίτύηνΛί iiTTi. ως ^ί τω Ι\1ηνι τούτω τω ττξωτω γί- 

ralas autlivi; quibus tamen nonnulla etiam, quae 
ipse meis oculis vidi, adiiciam. Μεν ε μ illum, qui 
f rimus in Aegypto regnavit, quuin alia fecisse, aie- 
bant sacerdotes, tum Iioc primum, qiiod Memphia 
iactis aggeribus a Nili inundatione secluserit. Olinx 
cnim fluvium iuxta ipsum montcm arena obsitum. 
a parte Libyae fluxisse; Meneu vero supcrne, cen- 
tum ferestadiaa Memphi, Nili brachiiim illud, quod 
mcridiem versus tendebat, humo adgesta complesse; 
atque ila, exsiccato prisco alveo, alium duxisse, qiii 
inter montes iiiedius iBteriluerei. Atque etiam nunc 
Persae brachiuin illud, quod iiunc ilnit ab allero 
seclusura, niagna cura obscrvanl, et quotaiiuis cuni 
(co loco , ubi a vetere alveo deflexit ) adgesla huino 
iiiuniiint ; quoniam, si eo loci pcrruinpeiis iluvins 
exundaret, limeudum forel nc laiiversa Mempliis 
inundaretiu". Dciude vero c\imdem Alcuen, priniunv 



w. Ε υ τ Ε R Ρ Ε, 373 

148,57. '' 

rof^tvo) ρΛοτίλίί χίξο-ον γίγοηναι το α,τη^γμ,ίνον y τούτα 

f^iv, iv α,υτω ττοΜν κτκγμ ταυτψ , 'ήτίς νυν ISiiy^^ig 

KoLAiiTcti icrn γΛξ κλι vj LMifxZ^ig iv τω ΰ-τίίνω της 

2ο ΑίγυτΓτου' ίζωύίν St Λυτής ττίοιοουζαι λίμ,νψ ίΚ του 

ΤΓΟΤΛ^^ου -τΓξος [όορίψ τί κ,οί,ι ττζος ίίττΓίξψ το γαο ιτζοξ 

τ'ήν ηω α,ύτος ο Νείλο? ζίττίξγίΐ. τούτο St , του Ή^λ/- 

ΟΊΌυ το ΐξον ιόξυσ-οί/ΓΟΰϋ ίν Λυτν, , ίον fxiyct τι scc^i 

ά'ίίοΐ'ΤΓΤιγγιτοτΛτον. JVIeTci Js τούτον, κ,ατίλίγον ο'ι loiig ιοο 

ίκ βυβλου άλλων βα,<Γΐληων τξίηκοσ-ίων τί η,λ) τριηκον-' 

, ι , ι ^ , , ι 

τα, ουνοι,'^ΛτΛ. ίν τοο-αυτ^κτι γίνίν,σ-ι Ανοξωττων, οκτώ- 

χ,Λΐ^κ,α, μ,ίν Αΐβίοτης }j<rct,v , μίη Si γυνή ίτπχωξί-ή' οΐ 

5 ^i άλλοι , οίΐ'^ξίς Αίγυτττιοι. τ^ Si, γυναοά ουνοι^,α, ψ 

f] τις {βοίσ-ίλιυσ-ι , τοττιο τ^ Βα,βυλων{-(ΐ , "^ίτωκξίς. 

τψ ίλιγον Τίΐ^^ω^ίουτα,ν (Ι^ίλ^ιω , τον Αίγυτττιοι βοτ- 

Aegypti regem , aiunt , postquam regionem circa 
Alemphlu in sicco posuisset , iii eadeni regione ur- 
bem hanc, quae nunc Memphis vocatur, condidisse; 
( est enim Memphis etiam in angusla Aegypii par- 
ie:) extra illam Ycro circumfodisse lacum ex fluvie 
Yersus seplentrionem et veisus occidentem , iiaiu. 
versus orientem ipse Nilus eani praestriiigit. Porro 
eumdem in ipsa iirbe Vulcani iemplum, quod ma- 
gnum ibi et mcmorabile est, statuisse. (loo.) Post 
hunc ex libro recensuerunt mihi sacerdofes regum 
frecentorum et triginianomina. In fot geiieialionibus 
hominurti octodecim Aethiopes erant, et iiua mulier 
indigena. Miilieri, quae in Aegypio regnavit, idem 
nomenfuit atque Babyloniae , Ν i t ocris. Haiic me- 
morant ultain esse fratrein, quem Aegyptii, quum 
apud eos rpgnasset, occidcrantj post ciusqiie caedcm 



374 HEKODOTI HISTOR. Π. 

(τιλίυοντα. (rZic^v ατηκτίΐνΛν ΰί,ττοκπίνανης οί , ούτω 
ίκίίνΑ άτη^οσ-οίν την βΛ(Γΐλ'/ιιψ' τούτω τιμ,ωυΐου^α,ν, ττοΧ- 
λους Αϊγυτττίων όίΟ,Ο^ίίΟΛί αολω. ττοίηα-αμ,ίννιν γα,ο jxiv ίο 
Οίϋη/Λ,α, τηοιμ^ηκίς , νττογαιον , kchvow τω λόγω , νοω 
§i ΛλλΛ ^^ήχΛνοίσ^α,ι. ΚΛλίσ-α,σαν J'g ^u-ii/ Κιγν^τίων , 
τους ΐΑ,α,λιστΛ ^ΛτΛ.τίους του Οονου r,Sti , 7ro>J\o-jq 
icTidi'' i^AiWfjiiioiTi όί i.Tiivai τον τ^οτα,^ον Si αυλω- 
νος κ,ουτΓΓου ι^ιγαΛου. ταύτης μ,ιν τΤίξΐ τοοΌ,υτΛ ελε- 1 5 
γον. 7Γ,\ψ οτί Λυτψ μ,ιν, ως τούτο eH^aaro , oi\j/cu 
ίς οίκημ,Λ (τττο^ου ττλίον , οκ,ως ατηχω^ητος yir^Tcti. 
ΙΟΙ Ύων Si, αλλούν βν,σ'ίλιων ^ ου ycto ίΧζγον ού^ί/υ^ίψ e^ 
yxv αττοοίζίν i κατ ουοίν nvcti λ.Λΐι/,τΓοοτ'ήτος , ττλ'ήν ινος 
του ίο-χατου Λυτών ΙΜοίοιος. τούτον Si Αττο^ίξΛΟ'^Λΐ 
Ιλ,ν'ή^οα-υνΛ :> του ιί^Λκττου τα, ττοος (όοξην avifjuov τί- 

Tegnum ipsi {raflicleraiit : hiiiiis ulciscendi caussa mul- 
fos Acgyptios dolo intci-fecisse. Fecisse scilicet con- 
clavc pracloiignm siibterrancum , novxim quiddain 
se moliri diceiitejn, animo autem aliud cogitanfem, 
Tuni Aegyptioruni niagniim niiracrum , quos caedis 
maxirne iiiictores fuisse noverat, ad coenam voca- 
tos, epiilo ibidein cxcepisse; iiiler cocnauduia vero 
iliiviiim in conciavc imraisissc per occnlium ingen- 
fcm raiialcin. De hac igifur liaec mcmorarunt, islud 
adiicienles , post id facluni reginam se ipsani in 
coiir!»A-e cineribus repletiim coniecisse, quo rindi- 
cfam ciTugeref. (loi.) Reliquorum regnm iiullinn 
Tci opus mcmorabiie reliquisse dixcrunt, vcl re iilla 
insigncra fuissc, praeicr postremum corum, Moe- 
/•//z. Hunc memorabilia cdidissc opera, projiylaea 
ad Viucani fempliun, soplciiirioneiu spccfantiaj la' 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 375 

149, S5. ' 

oT^afjLfXiva ττξοττυλαΐΛ' λίμνψ τι cov^cti-, της 'ή τη^ίο- 
^ος οσ-ύον ί<ττ) crTctSiuuV υ<Γτίοον ^γ\Κωοτω' ττν^οί^'ώΛς rg 
fcV Λΐ/τί)" olKoSofjS^crcii , των του ι^ίγα^ίος ττίοι^ OfJLou aJ- 
T^ τγ, Aif/>vij iTrif/^v^tj-of^cit. τούτον f^iv too-ccvtcc dTToSi- 
'^cKruai' των Si ovSivct, άλλων ovSiv. 

Tiatocci^sf^]/cifx>ivog ων τούτους, του ίττΊ τουτοιη yivo- loa 
μινου βασ-ίλίος, τω ohvof/.ci ίψ \ί(Γωα•τ()ίς , τούτου 
f^VijfjiYjv TrciriTOfjLcLt. τον ολίγον οι ιοιις ττ^ωτον {χζν ττλοίοι- 
σι fA.AKcoi(ri οβ^^Υΐ^ίντΛ ε'κ του Ά^αβίου κολττου, τους 
5 'η'ΛξΆ τ'/ιν Έονύρψ S-cc/\.u,<r<rciv κα,τοικη^Α,ίνους κατα,σ-τ^ζ- 
Cicucci' ίς ο ττλίοντα, fA.iv ττοοίτω , ατηκία-^Λΐ ίς ^ct- 
λΛσ•(ΓΛν ούκίτι ττλωτψ υπ ο β^αχίων. ίνύίΰτίν St ως 
οττ'κτω άττίκίτο (ς Κίγυτττον•, nctTcc των Ιξίων την φα~ 
τιν , (ττοα,τιην ττολΛην λαβών ηλαυνί οίΟ, της ητηί^ου , 
ΙΟ ταν ϊύνος το ί^/,ττο^'ων κατασ-τοί^ο^Λνος, οτίθί(η fiiv 

cumquc ciTodlsse , cuius quaniiis sit circuitus, dein- 
de cxponain ; pyramidesque in eo exstruxisse, qua- 
rum de magiiitiidine simul cuni ipso lacu faciani 
mcntionem. Hunc igitur isia edidisse opcra; rcliquo- 
rum aulcm iiulluni quidquam. 

(lo?.) Igitur hos omittens, aliym memorabo, qui 
post iilosregnaAit, cui nomcn Ses os tris fuit. Huuc 
tlixere sacerdoles prinium navibus longis cx Arabico 
sinu profcctum, adcolas Erylhraci luaris sul)egisse ; 
donec, quum ullerius cssei navigalurus, iu mare per- 
Tcnisset quod propter bre\'ia non amplius potuerit 
iiavigari. Inde in Acgyptum rcversus, ut narrant sa^ 
ccrdotes, ingeuicni contractum excrcidim per con- 
tincntem duxit, oinnesque qiios adiit populos armis 
subegit. i^uod si guos oitcudissct foiics populos, ei 



2>'jG HERODOTI HISTOR. II. 

νυν αυτίύύν ciAKifcoiTi ΐνίτυγχα,νί , και όίΐνως γλιχο* 
μ,ΐνοίο-ί τΓίοι τνς ίλ^υΛοΐής , τουτοκτι ^Λν (Γτι^Αχς ivnnvj 
ίς τα,ς χ^ύοα,ς , οίΛ γζΧ}^ιχ,α.των ΜγουοΌ,ς το τε ίούυ- 
του ουνομ,Λ κ,χί της ^π^Λτ(Jrις , χα) ως Swcif^i τ^ ίωυτοΰ 
Xflir£(7T^£y/.iri (Γ^ίΛς. οηων όί, αυ.Λγ^/τι και ίυπί- 1 5 
χί^ς ΤΓΛοίΛΛίοί τας ττοΛίς , τουτοκτι όί ίΐίγξαΖ)ί tv 
Τή(Γί στηλί^ΟΊ κατά ταύτα, και τοκτι ανό^ηιοιιτι των- 
ίϋνίων yivcyAvoKTi και οη και αιόοια γυναικός ττξοσ'' 
tvi-yoa'^c, SriAa βουλοιχιν:,ς 7r:iiiiv ως ίϊησ-αν αναλκι- 
1 θ3 ^ίς. Ύαυτχ Si ττοΐίων , ^ΐίζηιί τψ ητηΐξΰν' ίς ο ίκ 
της 'Ρίτίης ίς τψ Υ^ύ^ωπ'ιν οιχ^ας , τους τί ^κνύας 
κ,ατίίττξίψατο και τους κ:'ίJr|l:■ίaς. ίς τούτους όί [χοι 
SoKiii καΛ τΓΡΰΟ'ωτατα αττικίο-^αι ο Α,ΙγυτΓτιος στξο- 
τος' iv f/,iv γαο τ^ τούτων χούβ\^ φαίνονται στα^ίΐσαι 5 
αι (ττηλαι το όί ττ^οίτωτίζω τούτων , ουκίτι. ίνηυτίν 
L• ίτΓίσ-τξί'^ας οπίσ-ω ψι' και ίττίί τί ίγινίτο ίττ) Φοτ- 

libciiaiis vehcnieiitcr siudiosos, in Iiorum lerris co- 
luniiias erii^ebat, quariim iiiscriptio declarahal/quum 
vcjyVi nomen alque palriam , tiim hos \i ab ipso es- 
se subacios. Qiiorum vero oppida citra pugnam ct 
facilc cepisset, iii horum coliimnis eadcm quidem, 
quae in foriium virorum colunmis, iiiscribcba! ; in- 
siiper veiO pijdenda iiisculpi iussit inuliebria, mol- 
les eos csse a(qiic ignavos sig^niucans. (io3.) Haec 
ij^itur faciens coniiiiontein obiit, donec ex Asia iii 
Eiiropam iransgrcssus , Scyihas subegit et Thraces. 
Hi, ut mihi vidcfur, cxtremi fucrunt, ad quos pcr- 
venerit Aeg\ piiiis exerciius: nam \n horiiin terra cou- 
spiciuJidii' colun:iiae ab illo erectae, non \cro ulle- 
jijs. ludc coiivciso ifinerc dojuum repcliit: scd ubi 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 377 

ι5ο, ι6. ' ' 

tri τΓοταιχω , ουκ, ίχω το ivhvnv α,τξίκίως ϋτΓίίν, είτε 
αυτός ο βΛ(ηλίυς ^ισω(Γτξίς ci7roSct,(rci,fXivog της ίων- 

ΙΟ του ιττζΛτί'ής ^οβίον όσον οη, α,ντου κ^ΤΕλιττε της χω- 
ξ>5?ί OiiiijTcacii ίίτε των τινίς (ττ^ατιωτίων τνι ττλα,νΫΐ Άυτου 
α,-χβίσ-^ντίς y τηοι Φα,ζπν ττοτΛ^ον κ,ατίΐ^ίΐναν. Φ^^/- 104 
νοντα,ί μΛν ycto ίοντίς οΐ KoA%ci Αίγυτττίοι' νοηίΤΆς σε 
τΓΡοτίοον Λυτός, η ακουσ-ας άλλων, λίγω. ως όΐ [α,οι 
ιν Οοοντίόί ιγίητο, ii^ofx^v Λ^^^οτίξους κα,ι μ,α,λλον 
b οΐ Κολ%οί ί^ίΐ^,ΐ'ίατο των Αίγυτττίων , η οΐ Αιγυητιοι 
των Κολχων. vofA,iCiiv J' i^cLcrciv Αίγυπτιοί της 2ε- 
νωσ'τξίος (ττοα/τίης uvcci τους }ίολχους' αύτος Si HKctr- 
σα. τν,όί , κλι οτι μ,ίλαγχοο^ς αοΊ >icti ουλοτξίχζς. Kcti 
τούτο fjLiv ίς ουόίν Λνηκίΐ ucn 'γοω iccci ιτίυοί τοιούτοι. 

^ο α,λλα, τοίσ-ί^ί κ,α) [^όίλλον , οτι μ,ουνοι ττα,ντων άν'^ί^ω- 
ττων ]ίολγβΐ kcu ΑΊγυτττιοι κλι Αΐύίοτπς τηοιταΐΜον- 

ad Phasiji iluvium fuit, haud satis cerio adfirmare 
possum, ipse-ne rex Sesostris, designatain aliquam 
quantamcumque parlem sui exercitus ibi reliquerif, 
aii mililes nonnulli, itinerum errores pcrtaesi, circa 
Phasin ilumen rernanserint. (104.) Colchi enim 
mihi videnlur Aegyplii esse: idque dico, iit qui prius 
lioc ipsuin niecum cogiiaverim, quam ex aliis audivi. 
Quum vero curae iiiihi haec res csset, quaesivi ex 
ulrisque: et inagis Colclii recordabantur Aegyptio- 
rum, quum Aegyplii Colcliorum. Ego vero coniecla— 
veram parlim ex hoc, quod nigro colore et crispis ca^ 
pillis sinf ColcTji: quamquam hoc parum valei , qiiiim 
et alii sint populi lales : hoc igitur polius argumeii- 
lo id collegeram , quod soli omnium hominuin Col- 
chi. praetcr Aegyptios et Aeiliiopcs , ab autiquissi- 



378 HERODOTI HISTOK. 11. 

τΛΐ OLTT- αί>%?? JCL cuooiA. Φΰί'νικίς Si κλ) Ζ,νςοι οι 
iv Tr, TlctActiCTTivA y icct) α,ΰτο) ομολογίουιη τταζ Aiyu- 

ΤΓΤίύύν fMiy^t^^/JiVCti' Ζ,υ^ΙΟί Οί c'i ΤΓίΡί Qi^fJUuOOVrcl ΚΛΙ 

ΤΙαοζίνίον τΓοτΛίΑ,ον, και ^Ιακοωνίς οι τουτοιοΊ α,στυ- ιί 
•yiiTOVig ίοντίς , λτγο Κολ^Λίν Cet(ri νίωσ-χι μί^χΛ^νικι- 
ναι. ούτοι ycc^ ίκτι οι 7rioiTcifxvof.uvoi ex.vb^ci)-7rodv ^.ουνοι 
ytoCi ούτοι ΡίΊγυτττίοκη Οα,ινοντΛΐ ττοΐίΰντίς kuta τά αυ- 
τά,, αντων ^ί Κίγυ^Γτίων και Αι^ιοττων ουκ ίχω ίιττίΐν 
CKOTiPOi τταζΛ των ίτίοων i^iy.aQov α^χαιον γαρ o>f 20 
τ; φαίνίτΛΐ ίον. ως S' ίττψκτγομ,ίνοι Αιγυτττω i^ifjca- 
S-OV , ι^ίγα (Λ,οι και toL• τίΚ}Α,'ή^ιον yinrai' Φοινίκων 
όκΰΰ-οι τνι Έλλα^ι ίττψΑΟ-γονται , ούκίτι Αϊγυτττίους 
υ,ιμ,ιονται κατΛ τα aidoia , άλλα των ίττιγινομ,ινων 
4θ5 QV τΓίΟίταιχνουΐΓΐ τα aiSoix. Φίοι νυν καΊ άλλο ύττω 

mis tcmporibus circumcldaut podenda. Nam Phoc- 
nices, et Syri Palaestinam incolentes, profilcntur 
ipsi, ah Aegyptiis se hoc accepisse. 83011 vero, qvti 
circaTherniodonlem ct Partiieiiium iluviiim habilant, 
ef Macrones, horum finilimi, a Colchis nupcr se ac- 
cepissc' faleutur. Hi cnim siint soli cx omni!)us ho- 
miuibus circuracisi; ct bi irjanifesfc Aegvplios in 
hac re imifantur. Acgypiii vero uhum ab Aclbiopi- 
biis, aii hi ab illis acccperint, adfirmarc nou pos- 
sum; perantiquiim enini rilum csse adj^aret. Islos 
aulem ex Aegypliorum commercio bunc ritura ad- 
optasse, inagriiim mibi etiam documenfum videlur 
hoccssc: Pboeniccs, qiii inicr Graccos}\ivuiit, in hoo 
ritu ad pudenda perlinente non amplius imifantur 
Aegvptios, et eonim qui post uascuniur non circura- 
pidunl viriiia. ( io5. ) Age vero, ctiam aliud de Col- 



\ν. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 379 

ι5ι..45. 

irep) των Ιζ^ολχων, ως Α-ίγυτη-ίασ-ι ττρατ^ίξϋς ίκτί. Xt- 
νον fxovvoi ούτοι τε κ,αι Αίγυττηοι ί^γΛζρνται κατά, τα, 
Λυτά. x,cu η ζοη τταίσΛ ν,ϋ,ι η yKui^(r(X, ί/^Οίζν? 6"^* 

5 Λλλ^ιλοιτι. ^^Ίνον ^ίτομ,Ιν 'Κολχικον ,ύτΓο'Έ,λλτ,νων Χλ^- 
οονί'Λον 'Λίκλ-ήταί το (χ,ίντοι αττ Άίγυτττου ατηκνίυ^^η- 
νον, χ,ΆλίίτΛΐ Αΐγν:ττιον. Ύας Sl (ττηλας τας ίιττα. ΐοο 
αατα τοις χού^οι,ς ο Αίγυτττου β<ΐ(Γΐλ.ίυς 2^ίσ•ωσ'τςις » 
cti uiv ττλιυνίς ονχ,ίτι OdiVonoLi ττίοίίαυίται ιν σε τ^ 
αλαιιττιννι ζ^υξίνι αυτός οοίον ιουσας, και τα Ύξαμτ- 

5 μ,ατα τα ύοτ^μ,ίνα ζνίοντα, και γυναικός αιδοία, ίϊσ•) 
6'ε ΚΛί τΓίρι ίούνιψ όυο τυττοι ίν ττίτργιο-ι ίγκίκολαι^^Λ,^- 
νοι τούτου τον άνοδος , τ^ τε ε'κ της ΈΟίσ-ίης (ς ΦωκΛίαν 
ίξχονται , και τ^ εκ ^aoSiuuv ίς 2ί[^ί•υ^ψ. ίκατίοο^ί 
S& οίνηο ίγγζγλνττται , {ί/^ιγαύος τΤί^Α,τττης (Γπι^α(/,ίίς t 

CV. 3 se^. icyci&,vrKi κκτκ τχ χυτά. και α ζό>ι efc. Probari 
nonnulli codd. sic habent : i^yx^ovTUi. και •αλτχ τχΐ/τχ και 

chis ccmmernorabo , ia quo Aegypliis similcs sunt. 
l.inuin soli hi et Acgyptii fabricaiilur eodem modo: 
atquc eiiara fola vilae ratio et sermo iitiOiumqvie si- 
inilis csi. Lininn quiclem Coichium a Graecis Sar^ 
donium Aocafiir; iilud vero quod ex Acgj^to adfer- 
lur, AegjpLiuin nominatur. (io6. ) Columnarum 
quas vatiis in rcgionibiis posuit Aegyplius rex Seso- 
stris , pleraequc non aiuplhis supersunt: in Syi'ia 
vcro Palacsliiia ipse superslitcs Tidi, iii quihus erat 
praedicla inscriplio , et pudcnda muliebria. Sunt 
cliam in lonia duae imagines biiiiis viri ^axis inscul- 
ptae, altera in \'ia qua Epheso Phocaeam itur, al- 
tcra qiia Sardibiis Smyrnam. Utrobiqiie λιγ exscul- 
ptus esl , jnagnitudine quatuor cubilorum cum un4 



38ο HERODOTI HlSXbll. 11. 

τί /Λ£^ «^e|ij? χίο) ίχύύν αΐχ/ιιψ, τ^ Si α,ξκτηξτ, ro^cc^ ι» 
κα< τί?;/ ΛΑλψ (τκίυην ω<τΛυτως κ,Λΐ γαρ Άιγυτττιψ 
χ,Λΐ Αϊ^οττί^Ά ίχΐί' εκ L• του ouf^ov ig τον ζτίοον ω^ον 
^tct, των (ττη^ων γζιχιχ[Α,ΛτΛ Ιξο. ΑίγυτΓτΐΛ ^ιηκίΐ iy- 
χ,ικολΛ^μ,ινα, , λιγοντα, τΛίί'έ" ΈγΩ ΤΗΝΔΕ ΤΗΝ 
ΧΩΡΗΝ ΏμΟΙΣΙ ΤΟΙΣΙ ΈμΟΙΣΙ ΈκΤΗΣΑ- ι5 
ΜΗΝ. οίττις Si kcu οκούίν icrr), ίν^αυτΛ fjLiv ου SriXol* 
ίτζοού^ι Si ^ί^'ήλωκί. τΛ Sr; kcc) ^,ίτίΗτί^οί των Βί*]- 
σ-ιΑμ,ίνων , ^\.ί^νονος ίΙκονΛ ίΐκαζουίτί jU.ii' iivcn , ττολυ 
της ύληύηϊης ctTroKzhiiy.fjLivoi. 
107 Ύύυτον ^η τον Αΐγυ•πτιον ^κτωσ-τζίν α,νΛχωρίοντα,ί 
yccti avccyovTct Tto/^ictq α,ν.^ωττους των ιόνιων των τας χω- 
ξο,ς κ,ατίσ-τ^ί'ψατο , ίλίγον oi t^i^g, ίττίΐ τίίγινίτο avct- 
}coi/.i(.of^ivcg iv Αο!,φν\ισ•ι τνίσ-ί ΐΐηλουσ -iricri t τον α2ίλ- 
(piov ίωυτου τω Ιτητξί'^ξ, ^ίοτωο-τ^ίς την Κίγυτττον, του- 5 

spilhatna, dexlra manu hasfani ieiiens, sinistra sa- 
gitlas, et reiiquo cullu siniili; liabet eiiiiTi parliin 
Aeg-yptiacuin cultum, partim Aethiopicum : ab allero 
n^eio hiunero ad alteriiin per pectus peiiinci insculpla 
inscriptio iii haiic sentcntiam : Ego hanc j-egio^ 
nem meis humeris inihi adquisivi. Quis νό- 
το, aut unde sit, ibi non declarat: alibi vero decla- 
ravil. Ilaque istas nonnvdli, qui viderunt, Memnonis 
coniiciuni imagines cssc, loiige a Aero abcrrantcs. 

(107.) Hunc Aegyplium Sesostiin, diccbant sa- 
cerdotes, redeuntein, mullosque homiues ex genti- 
bus subaclis secum ducentem, cumdcm, poslquani 
iu rediiu ad Daphnin Pelusiacam pervenissct, a fra- 
tre, cuiiis iidci Aegyptum commiserat, una cuin £<• 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 38ι 

•Τών eVi Ιε/ι/ίΛ ctJro;/ κ54λ£σ"ΛντΛ, Kcii ττξος Άυτω τους 
5r«stw«f , τηοίν'ήησ-Λί ίζω^ίν τψ οΜίψ υλη ■^ίξΐνήΥΐσ-αντΛ 
Je , vTrcTT^ricroLi. τον Si ως [Α,Λύίΐν τύυτο» αύτίκ,Λ συμ^ 
βΰυλίυί(Χ^Λΐ τ^ γυνΛίκί' κα,] γαζ ^η kou την yvvcLMcb 
10 Λυτοί/ otjU-ct cJLr/i.<r^cfA. Τψ L• 01 <Τυ[χβύυλίυσ-Λί , των 
^αί^ων Ιόντων έ^> τους §ύο sV; τψ ττυρψ ίκτίίναντΛ » 
γίΟυοω(ΤΛΐ το κχιομ^ίνον, Άυτους S" ίττ ίκίίνων Ιτηβα,ί- 
νοντα,ς ίΚΰ'ωζίσ'ύαι. ταυΤΛ ττοιηο-αι τον ^ίο-ωσ-τριν' kou 
ουο fJt,iv των ττΛίοων χ.ΛΤΛκαϊΐνΛΐ τοοττω τοιουτω τους 
^ί λοί'^ους ατΓΟίτωβηνΛΐ αιχ,α, τω ττατζί. Νοσ-τητας Jg ιο3 
ο ^ίσ-ωστξίς (ς τψ Αιγυτττον , κ,Άΐ τισ-α,μ,ζνος τον Ά^ίλ,- 
ψίον i τω fiiiv ο(Α,ιλω τον ίττηγίχ,γίτο , των τα,ς χωξας 
κΛΤίΐΓΤξί'^ατο, τούτω fA,tv τα,όί ίχ^ησατο. τους τί οί 
5 ?ύύους, τους ίττι τούτου του βασΊλίος κ,ομ.ια-ζίντας ίς του 

<ΤΤλ / \ < \ ■, ι Ια.. ι r 

ηΖΜσ'του το ΐξον, ίοντας ιχιγα,'^α τη^ίΐ^ηκίας , ουτοί 
Yicrctv Oi ίλχυίΤΛντίς kui τας οιωξνχας τας νυν ίοιπ. 

liis hospitio esse exceptum : at illum circa domunij, 
in qua rex erat, materiani congeii, congestamque. 
iussisse incendi. Qua re animadversa., deliberasse re- 
gem cum uxore, quippe illam comitem secum ha- 
buisse. Hanc eisiiasisse, quum sex essent filii, duo- 
bus ex liis super pyram cxtensis poniera sic in ardente 
materla facei et , quem ipsi superantes eiFugeient. Id 
fecisse Sesostrin , et duos filios ifa igne fuisse ah- 
siimtos, reiiquos vero una cum palre fuga servatos. 
(108.) Postqiiam in Aegyptum advenit , poenasque 
de fratre sum^it, tum vero miiltitudine hominuin, 
quose terris siibactis adduxerat, in hunc modum usus 
est. Lapides eos, qui hoc regiianle ad Vuicani iem-. 
j)luin. congesti suiit, immaui maguitudinCj Iii sunt 



382 HERODOTI HISTOR. II. 

(ΤΛς iv Αίγυτττω ττα/τας ούτοι ανοί,γκαξο^Λνοι ωουο'ίτοϊι'' 
ίττοίίυν η ουκ ίχ,οντίς Άιγντττον , το -ttiju ίουσ-α,ν ιτττγλ- 
σ'ίιχψ κ,Λΐ α,ιχΛ^ιυ^ιχίνψ 7ra,<retv y ivha, τούτων, αττο ιο 
ya^ τούτου του χοονου Άίγυτττος , ίουτΛ ττίοιας τταο-α, 
ουνιτ^τΓος γ,Λΐ oivctfyUC^WTcg γίγονί cciTtcci σβ τούτων ca 
^ιω^υχίς yiyovctcri, ίουοΆΐ TroKkcfA, κλ) ττΛντοίους τοο- 
ΤΓους ϊχουσΆί. ΚΛΤίτα,ιχνί Jg TciJSt ί'ίνίΚΛ την χωοην ο 
βίΚΓίλίυς' ctroi των Αίγυπτίων ι^η ίττ) τω ττοΤΛ^ω ι5" 
ίκτηντο ΤΛς ποΑίς i αλλ ανΛ^ίσ-ους , ούτοι οχ,ως τε 
am-ioi ο τΓοτα^Λ,ος, (ττΓΛνίζοντίς υδάτων, ττλΛτυτΐΡοκΤί 
ΐχρίοντο τοκτί 7rofxci(ri, ίκ (Ρξίο,των χοίοιΛ,ίνοι. τούτων 
joc^f^iv Sri ίινίΚΛ κατίτα'/,ύ>} jj Αιγυτττος. Κ.ατΛν€ιμ.Λΐ οί 
Try χωξην Αίγυτττίοκη αττασ-ι τούτον ζλίγον τον βασ-ι- 
λίΛ, κληοον κτον ίκΛσΊτω τιτζουγωνον ^iSovrcc' κλ) λτγο 



qui traxeriint: iidemque canales cuncfos, qiii ir.inc 
in Α€^3φίο siuit , coacli foderuiit; aiquc ita invili 
quidem feccrunt, iit Aegyplus, quae aute id tem- 
piis lota equis ct plaustris opportuna fiieraf , hoc 
commodo carcrct. INam ab illo lcmpore Aeg^yptiis, 
tofa licct plana et campestris, eqiiis et plauslris in- 
habilis facla est: cuiiis rei caiissa est multitudo fos- 
sarum, variis modis omncs iii partes duclarum. Rc- 
gionein aulem ila fossis discidit rex ille hac caiissa. 
Quicumque ex Acgyptiis oppida habilahant qiiae 
non siint ad fluviiini sita , sed iu mcdia legioiie; lii, 
postquam recessit Nilus , aquae itiopia lahorantcs, 
salsiore polii usi crant, ex piitcis bausfo. Huius rei 
caussa discissa cst Aciiypfus. (109.) Poirobuncrc- 
gcm, aicbant, distrioui^se regioneT/i inter ornnes 
Aegyptios , singulisque sortein aeqiialcni dcdissc 
quadiatam j et ab liac sortc reditus sibi constituissc jj 



i 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 383 

j53 , 4• 

/ \ /ρ ι f. ■> 1^ t ^ 

rcvTov τας τΓξοοΌοους 7rayj(ra,(r6ai , ίττιτα,ξΛντα, α,ττοφο' 

Ι ξψ ίτητιλίζιν κλτ ινιαυτον. ύ Si τίνος του κληζου ο 

ττοτα^ιος η τταοίΛοιτο , ίλυων αν ττξος αυτόν i i(ri>jfA,aivi 

το yiyivr,fA,ivov ο όι , ίτη^.τη τους ίτηιτία'ψομίνους icai 

αναΐΑ,ιτο'/ιΟΌντας ο<τω %Αα(Τ<των ο χωξος γίγονί, οκως 

του λοιτΓου κατά Koyov της τίταγ^Λνης αττοΟο^ς τε- 

i.o λεβί. ^QKiii Si y,ot ίνβευτίν '/ζω^ίτζί'ή irj^iuti<ra , ίς tjji» 

ΈλΛα^α (τανίλ^ίΐν. ττολον fjt^iv yaQ^ κα) yvoufA,ova, 

και τα ^υω'^'κα fxioia της η(χζξης , τταοα Έαβυλωνίούν 

ijxa^ov οΐ ¥.λλ?ινίς. Β^ΰ-ιλίυς y.iv ^η ούτος μουνοςΑΐ- ΐΐθ 

γυτΤΓίος Αίύιοττίης ηο^ζ. ]Μνη^ο<Γυνα Jg ίλίτητο 'ττζο του 

'ΊίΟακττϊίου , αν^^ιαντας λιανούς' §υο fJLiv , τριάκοντα 

ιτΓΥΐχίων i ίύύυτον τ& και την γυναίκα τους όί τταιόας 

λιόντας τίσ•<ηξας , ίΐκαοτί ττη-χβ,ων ίκαστον. των όη ο 

imperato tributo quotannis pendendo. Quod si de 
cuiuspiam sorfe fluvius aliquid abstraxisset, is regem 
adieiis indicabat factum; et rex , missis qui reca prae- 
seatem inspicerent, dimelirenturque quanto minor fa- 
ctus fiierlf agcr, in posferum iribuii partem proportio- 
ne remiltebai. Videturque mihi ex boc negotio inven- 
ta esse geometria apud AegyptioSj indequead Grae- 
cos transiisse. Nam polum quidcm et gnomonera et 
duodecim diei paries a Babyloniis Graeci acceperunt, 
(iio. ) Idem rex Sesostrisj unus ex Aegypii regi- 
busj Aethiopiae etiam regnum obtinuit. Monumeuta 
autem sui reliquit staiuas lapideas ante Vulcani tem- 
plum positas : quarum duae, triginta cubiiorum quae- 
que, ipsius et uxoris referebant iraagines; ium qua- 
tuor, viginti cubiloruin quaeque , totidem niimera 
iilioruiu. Aiile has §laiua§ quum multo post tempore 



dS\ HERODOTI HISTOR. II. 

ΐξζυς του H^etia-Tou χοο^ω (χ-ίΤίτηιΤΛ ττολ/.ω A<^6g7<JP 
τον ΤΙί^ην ου vn^inh 'κΓτα,ντΛ ii^TTf/or^iv dvS^iavrcc , 
(fag ,,ου α τΓίττοΐΥιίτ-.αι i^yct cic/. τπξ 2.ι<ΤύύσΎζΐ τω Άί- 
γυτττιω- Ζ^ιιτωσ-τοίν y.tv yuQ λαλλ τι κΰ(,τα<ττρν<^α^ 
(τύαι kuvici ουκ i\our(ru ίκύνου , KcCi ^ri κλϊ ^κυ^Λς' ισ 
^αοίϊον Si ου ^υνα/τ^ίΙνΛΐ Έ,'κυίΛς ίλίιν. ουκων SUatof 
iivcti KTTcLvcti ty^TTooa-ji των ίκίΐί'ου avcfjr^ixctTUV , fxr, ουκ, 
ύτΓίοβίΛλλοΐΑ,ίνον τοκΓί ξογοκτι. " i^iaoiicv y,iv νυν λ«- 
γουΰτι τΓοος ταύτα, (Τυγγνω^'/ιν ττοΐγ^οΌ/τοαι. 
III '^iarucTTOiog Si τίλίυτ>](Γα)τΤος , ίκ,^ίασ-^αί i?\iyov την 
βαοΊληφ τον TraiSa αυτού Φί^ων' τον αττοίί'ζασ-ύαι 
fjLiv ού^ΐΑ^ίψ στρατηιψ, (Τυνίνίίχίίίναι Sz οι τυΟλον yi- 
VitrUai , Sia τοίονοί '^(iYJyjxa. του ττοταΐΑ,ου κατίλ^οντος 
uiyicrra otj τοτί ίττ οκτωκαιόίχ,α ττγ^γβ-ας-, ως υτηοί- 5 
\6αλί τας αξουξας, TTvWjxaTog ί^τηοΌντος^ κυ^^ατα^ς ο 

Darius Persa sibi veliet statuam ponere, vctuit Λ''υ1- 
cani sacerdos, dicens 77on edita ab illo esse facta 
qualia α Sesostri Acgyptio : Sesosi7'in enini quum 
alias genies nihilo vel pauciores vel inferiores β 
quajn ipse , tum vero et Scylhas , suhegisse , quos 
Dariiis suhigere non potuisset. Quare non esse 
aequujn f ut ante illius monunienta staluarn ponat 
is qui iUiiis facta non siiperarit. Aiunlque Darium 
saccrdoti liaec dicenti ignovissc. 

(iii.) Sesoslii vita functo, aiebant, regiium siisce- 
pisse filiiim cius Pheron : cumque nulluni niililare 
facinus praeclanim edidisse; accidisse quippe ei ut 
caeciis fieret, et qiiidcm ol> factiim huiusniQdi. Ouum. 
flumen eo tempore copiosissimum descendisset ad 
octodecim pedum allitudinemj camposquc inund.is- 



ν*'. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 385 

i5j, 33. 

Trofccjt/^og iytvito' τον Si βοίτιλία λίγουοΊ τούτον ώνα^ 
cuu.Aiyi x^}',(rc(,fA,ivov , λα,βονΤΛ Λίχι^,ψ, βα,λίϋν ίς (Α,^σας 
τα,ς οινΛς του ττοτΛμ,ου f/,i.Tci όί , αντικΛ κΛ[χοντΛ Λυ- 

toTov τους οΟ^α,λιχους , τυφλωύηνα,ι. ^ίΚΛ ^ei/ ^η ίτίΛ 
ίϊναί μ,ίν τυ^λον' ίν^ίκοίτω Si ίτύ' ατικ,ία-ύΛΐ οι f^ccv-• 
τψον ικ Ώουτους τΓολιος , οος ,,ες'/?κδί τε οι ο χρόνος της 
ζ'^Ι^ίης , Ku) αναβλί'^ίί , γυναικός ου ζω νΐ'^οι,^ίνος τους 
ο^ύΛλμ,ους , ήτις ττοίζο, τον Ιωυττ,ς av^^ct ξχουνον ττίφοί-' 

ιβτηκί, α,ΚΚων Λνο^ων ίου(ΓΛ αττίίξος κ,αι τον ττζωτγις 
της ίωυτου γυναικός 7rii^a<rfjui μ,ιτΛ σε, ως ουκ ανί- 
βλιττί , ί'η'ίζ,ης ττα,ίΤίύύν Tni^atrSai. οίνα,βλί'^αντΛ ^ι , 
(τυναγαγαν τας γυναίκας των ίττίΐ^ηϋη, ττλψ >j της 
τω οΰξω νΐ'<\/αι^^νος Λνε^λεψε , ίς ι^Ίψ ττολιν, -η νυν 



set, ingruente vento ingentes fluctus ciere flumen 
coepit. Ibi tunc regem hunc , improbi vesani^ cor- 
reptum , sumsisse spiculum , et in medios fluminis 
gurgites coniecisse : dein protinus oculis coepisse la-« 
boi^are, prorsusque usura oculorum amisisse. Post- 
quam decem annis caecus fuisset, advenisse ei, un- 
decimo anno, ex Buto oppido oraculi responsum, 
€xactum esse mulctae tempus; oculorum usum re* 
cepturiim eiun esse , si oculos eluisset lotio mu- 
lieris ■> quae non nisi ciini suo marito coiisset j, et 
ciim nullo alio viro habuisset consuetudinem, II- 
lum igitur ante omnia uxoris urinani esse expertum ; 
deinde vero , quum visum non recepisset, aliarum 
oninium alque aliarum expeiimenlum fecissc. Ad 
extreiaum , postquam visum recepisset, mulieres cun- 
ctas , quarum experimentum fecerat, excepia nna 
illa cuius uiina lotus visum reccpitj in imum oppi- 
Herod. T.L P.f. Β b 



386 HERODOTI HISTOR. II. 

ΧΛλίίτα,ι Έου^^η βωλος' ίς τα,υτψ crvvctXiccivrct , νττο- 2 ο 
ΤΓξΥΐίΓΛΐ 7ΓΛ<τΛς συν uvTyi τρ ττοΑι. της όί νιχ^αμΐνος 
τω ουοω «νέ,βλεψε , τΛοτην ^ί ίΐχί αύτος γυναΙκΛ. 
'Avct6rifA,oi,Tci όί, α,τΓο^υγων την ττΛύην των ο^ύαλ^ων, 
Λλλα. τ£ ctvci τΛ ΐρΛ τταντΛ τα AoyifA.c(, civgStjKi y και 
του γί λογΰν [A,ocXijrct α'ζιον icrri ίχαν , ίς του Ήλ/ου 25 
το Ίξον α^ιούίητ<χ> ανί^ηκ,ί ίογα. , οβίλους Svo λιύίνους , 
ίζ ίνος ίοντΛ ίκα,τίοον λι^ου, (χηχΛς fjnv ίχ,Λτίοον ττη- 
χίων ίκατον , ίυζος όί οκτώ ττηχίων. 
112 Κουτού Si ίκ^ί^α,ιτύα,ι την βαοΊλ'/ι'ιην iKiyov α,ν^^Λ 
]\Ιε/4.0/τ^ν , τω κλτλ την των Ελλήνων γλωσ-ο-α,ν ουνο- 
y.cL ΤίυωτίΛ ίΐναι' του νυν τί/^ίνος icn iv ]S\i^t 
ΚΛυτΛ καλόν Ti Kcct ίΰ ία'ΚίυΛα•(Α,ίνον , του Ή.φΛΐσ•τηΊ,Όν 

dum cojigrcgasse , cui nomcn nunc Erythrobolusestj 
( quasi Rubruni sohirn diccres) atque ita congrega- 
ias , subiecto igne, simul cuiii oppido concremasse: 
illam vero, cuius urina lotus Λ -iium receperat, ia 
malnnionium duxisse. Donaria autcm, postquara 
pculorum calamilaie est liberatus, quuni alia in i\0'> 
tabilioribus quibusque templis consccravit , tum , 
quod maximc meniorari prae cacteris mereiur, iii 
Solis templo opcia posuit spectatu digna, duo sa- 
xeos obelos , utrumquc ex uno saxo, longitudine 
wtrumque centum cubitorum, latitudine oclo cubi- 
.iorum. 

(ii2.) Huic iii regnum successisse aiebant virum 
INIemphiten, eum qui Giaecoruni i,^v\\\o\\Q Ρ r ο t e u s 
jiomiuetiir : cuius nunc delubruui ^Λ Mcxnphi pul- 
orum admoduju ct exiinie insti-uctum , a. Yuleani 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 387 

ι54, 58. ' 

5 τΓξος vcrov ctvi}Ji.ov Ά,ίψΛναν, ττζοιακίουα-ι os το nyAvcg 
τούτο Φοίνικας Ύυ^ιοι' κ,ΛλίίΤΛί St ο χόύξος ούτος ο 
ervvccTrctg, Ύυξίύύν crTPctTOTriSov. icm οί iv τω TBf^ivu' του 
ΤΙοούΤίος Ιοον y το κΛλατΛΐ Έ,ζίνγις Άφξο^ίτης' σ-υ,α/3αλ- 
Xofuti ^i τούτο τύ l^cv ihcci 'Ελΐνης τν,ς Ύυν^αξίω, Kcti 
\oTov Kcycv d}<,y;KCuug ως ^ΐΛίτη^η 'Ελίνη τγλ^ά ΥΙξωτί,ίί 
KoCi §γι κ,Λί ότι Έι ΐίν'ής Άφξο^ίτης ί'η-ωνυ^ίον ia~Ti' oarcc 
γα,ξ άλλΛ Άφξο^ίτης l^cc εοτί, ov^ccyMg ζ^ζίν-ής ίττι- 
χΛλίίτΛΐ Ehiyov Jg ΐΑ.01 01 Ιξίίς 'κΓΤοζίοηι τα, τηξΐ ΐι3 
^Ελ^νην , γαιίιτύΰα ώ^ί' Άλίζα,ν^ξον α^ττΆσ-α,ντα, Έλε- 
νψ ίκ Ζ,τΓαξτης , αττοττλίίΐν ίς τψ ιωυτου. και f^iv, ως 
iytviTo iv τω Αιγα,ίω, ί^ωοΎΛΐ αη/^οι ^κβαλλουα-ι ίς 

δ το Αιγνττηον ττίλαγος' ivhvTiv Si (ου yct^ α,νίίΐ τλ 
yrvivf^ctTci) ΛΤΓίκνίίτΛΐ ίς ΚίγυτΓτον 3 }Coi) ΑίγντΓΤου ίς 

templo austrum Λ'βΓθυβ situm. Circa delubrum illud 
Phoenices Tyrii habitant ; vocaturque totus ille lo- 
cus , Tjriorum castra. Intra Protei dehibrum ae- 
des tisi^ quae vocatur Veneris Hospitae : quain ego 
aedem Helenae Tyndari filiae sacratam fuisse conii- 
cio, tum quod memoratuni audivi yixisse Helenain 
apud Proteum, tum nempe ob hoc ipsum cogiio- 
men Hospi tae Veneris: quotquot enim alia sunt 
Veneris templa , eorum nulluni est quod tale cogno- 
men habeat. (ii3.) Dixerunt autem mihi sacerdo- 
fes, sciscitaiili quae ad Helenam spectant, geslain 
rem esse bunc iu modum. Alexandrum, postquam 
Helenain ex Spaila rapuisset, doniuin navigasse. Sed 
ubi in Aegaeum pervenit , violenti ex adverso venti 
in Aegyptium niare eum compulerunt: iude, quum 
non remiiteret vis Aeniorum , Aegyptnm tenuit; ct 

β b 2 



388 HERODOTI HISTOR. II. 

το νυν Κανωβικ,ον Kot?s.ivfiivov a-Tofxct, τον Νε/λΰυ, acCk 
ις Ύαξίχίία,ς. φ Si ίττι της ψονος y Ό κλι νυν icTTi, 
ξακλίος ίοον ίς το ψ Κ(ΖΤΛ^υγων ακίτης οτίω α,ν- 
Β-ξωττων Ιτηβα,ληται (ττίγι^,Λτα ΙζΛ, ίωυτον ^ι^ους τω ίο 
Β'ίω, ουκ V^iCTTt τούτου λ'^^/λτ^λι. ο vofjLog ούτος SictTi- 
λΐίΐ ίων ο{^ο'ίος {^ΐχοι (μ,ΐυ τω λτγ οίοχ^ης. του ών Srj 
'ΑλίζΛναοου οίτηίττίΛΤΆΐ Β'ίοΛττοντίς , ττυ^ο^ίνα τον ττίοΐ 
το Ιξον ίχοντΛ νομον' ίΚίτΛΐ Si Ιζομ,ινοι του S-ioO , kcc- 
τ-ήγοοίον τΰύ Άλίζ<ζν<^ξου , βουλομζνοι βλΛτττίίν αύτον , 1 5 
τΓΛντΛ λογον ί^'/ιγίυ^ίνοι ως ίΐχι ττί^ι την Έλίνην τε 
)ccu την ίς "Νίίνίλίων α^ικίην' κΛτηγοζίον Si ΤΛυτα, ττξος 
τί τους ΐζίΰίς Kcci τον του σ^τoμ,ctτoς τούτου ψυλΛκον, τω 
114 ουνοι^Λ ήν Θωνις. Άκουσ•Λς Si τούτων ο Θώκ?, TTifJU- 
TTH την τα,χίΰ-την ίς ^li[A>Oiv τγλολ Υ\.οωτίΛ αγγίλίην, 

iii illud quidem Nili osfium, quod Canohicum nunc 
vocatnr, ad Taricheas pervenit. Erat aulem in litore 
H^rculis tcmplum , quod etiam nuuc est : in quod 
si quis cuiuscuraque hominis servus profugerit, et 
deo se tradcns, sacras sibi imponi notas curaverit, 
liunc nemiui fas est iangere. Lex ista eadcnij quae 
olim fuit, ad meam usque aetatem nianet. Ab Alex- 
andro igiiur famuli noriuulli, cogiiita lege quae in 
Jioc lemplo oblinct, desciscuixt: sedentesque deo sup- 
pliccs , nociluri Alcxandro , accusarunt eum ; om- 
neinquc iniquifafcm , qua adversus Helcnam et Mc- 
nclaiiin usus ille erat, aperueruut : renuncianint hacc 
autcm quumsacerdotibus tcmpli , iumpraefectohuius 
oslii, ciii Tho/iis nomcn crai. (114.) Qiiibus cogni- 
lis Thonis ccierilcr Mempliin ad Proieum iiuucios 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 38q 

155,87. ^ 

λίγονσ-αν TdSi' „ Η,κίΐ ^iivcgy γινος fA,iv Ύίυκξος, έο- 
,,γον Si dvoa-iov iv rri Έλλ^Λ i^i^yct(rfA,ivog' ζίίνου 
5 i^yci^ του ίωυτου ίζΟ,τΓΛτ^ισ'α,ς τψ ywctiKoc , αυτψ τ£ 
,,τΛυτην άγων νικίΐ, ΚΛί ττολλα, καοτΛ XPVjjuictTct, υττο 
J, uvif /,ων ίς γην την <Γψ ατηνίίχοίΐς. κοτίξοί. όητα, του- 
,,τον icuf/AV da-ivicc ίκττλαιν, η οίφιλωμ,ί^Λ τα, ιχων 
,,ηλύί," ΆντιττίίΛτηι τΓξος ταύτα ο ΥΙοωτίυς λίγοντα 
lOTaSi' „ Αν^βΛ τούτον i οοΎΐς κοτί ((ττι clvo(ria ίξγασ•- 
„fjiiVog tdvov τον ίωυτου ^ (τυλλαβοντίς , ατταγίτΒ τταο 
,,i,ui. Ίνα iiScu οτικοτί και λίζίΐ." Άκουιτας St ii^ 
ταύτα ό Θωιις, (τυλΛα^ιβανίΐ τον 'Αλί^αν(^ξον , κα) 
τας viag αυτού κατ',ιτχίΐ (Α,ίτα όί, αυτόν τί τούτον 
dvr\yayt ig Μδ^ι^,φίν, και τψ Έλέν??!/ τι κα) τα χζ^- 
δ ματα ττξος όί , και τoυg iKiTag. ανακομισ-Ηντων oe 
τταντων, ίιοούτα τον 'Αλί'ζαν^^ον ο Τίοζύτίυς, τις ΐίη» 

iTiisit, qui hacc ei dicerent : Advenit hitc peregri~ 
nus hoino , natione Troianus , qui in Graecia iin- 

probum facinus coinmisit : quippe hospitis sui 
uxorem decepit, eamque et jnognam sitnid r^erum 

pretiosaruTn copiam secum vehens huc adpulit, 
ventorum vi tuam in terram compulsus. Huncci- 
ne ergo sinemus illaesum ahire ; an, quae secum 
adiexit j ei ej^ipieTnus ? Ad haec Proteus remittit 
nuncium , qui diceret : Hunc hominem , quisquis 
sitt qui hospitem tam nefaria iniuria adfecit, pre- 
henditej et ad me adducite, ut sciam quid tandern 
dicat. (ii5•) His audilis Thoriis preheridit Alexan- 
drum, navesque eius retinet : dein et ipsum ct He- 
lemim et res pretiosas Memphin duxit, atque etiairi 
fugitivos supplices. Qui ubi advenerunt, quaesivit ex 



390 HERODOTI HISTOR. 11. 

iicti oicobiv •7γΧιοι. όί οι iccii το γίνος κα,τίλί^ί , κλι 

Tiig ττΛτρης ίΐτη το cvvoj^tct και όη Kctt τον ττΑοον αττη- 
γνισ-ατο cicouiv ττλίοί. ΐΛ,ΐτα, J^g, ο Τϊοούτίυς ίιρωτα, cci)- 
TCV όκΰύίν τψ Έ,Χίνην λαβοί' 7Γλ(:(,νω{χινου Ss τού 'Αλίζ- iQ 
α.ν§ραυ ίν τω λόγω , y.cu ου λίγοντος τηί/ αληδηιψ , 
ηλίγχον οι γίνοαίί^οι ιχίτα,ι, ίζΤιγίυμ,ινοι ττα,ντΛ λογον 
του d'^t}iYifJt.cLTog. τίλος ο§ ^η (rOt λογον tovL• ΙκΟμ- 
vii ο ΐϊζωτίυς , λίγων οτι ,, 'Έ.γω ίΐ y.r] ττίζ) ττολλου 
,,τ^γίυι^ψ fxviStvct ζίίνων κτίίνίΐν, οσ-οι νττ civif /.ων ψ^τ] »5 
,, αττολα^^φΰίντίς νιλΗον ίς χωξψ τψ ί[Α,ψ, ζγω ctv «re 
^iVTTio του π.λλψΩς ίτίσ-α,ιχψ ος , ω ΚΆΚκττί Λνα^ων , 
,,ζίΐνίων τυχών) ίξγον οϋνοσ-ίωτα,τον ί^γασ'Λο. τταξΛ του 
35 (Τίωυτου ζίίνου τψ γυναϊζα, τ^λύίς' κλ) {Μ(,λοί> ταυτΛ 
5,TCi ουκ '/ΐξ>ίί(Π f άλλα ΆνΛτττίοωοΆς α,υτψ y ο<χδα< 20 

Alexandro Protcus, quis esset, et unde cum navibus 
suis advenisset. Et ille suum genus commemoravit, 
et pairiae dixit nomcn ; atque navigalionis cursum , 
ct unde advenerii, exposuit. Deindc vero interro- 
gante Prolco, Helenam iinde accepisset, tifubantcm 
in oraiione, nec vera loqiicnlcm, coarguebant fugi- 
tivi supplices, et totam sceleris ralionem regi ape- 
fueruiif. Ad extiemum Proteus hanc sentcniiam pro- 
nunciavit : Nisi ego, inquit, maximi ducereyn , nul- 
lum homine/n peregriniirn occidere , qui ventorum 
vi cornpulsus meam terram accessisset , α te p7'o 
Oraeco illo poenas siimturus ermn, qui ^ 6 honii^ 
niim scelcstissiinej, hospitio benigne exceptus^faci- 
nus improhissi?num admisisti. Ad tui hospitis 
uxorem inlrasti; et hoc ^agitio non contentus , 
tuis fraudibiis e.xcitatam riiptavKiuc ahduxistu 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3Qt 

156, 16. ^ 

„ \xcfuv ίκκλί'^Λς. χ,Λΐ cv^i TcCvTcc τοι fxoxjycx, υιοκκγι , 
,,Λλλδί. x.oCi 7ct ΰΐκία τον 'ζίίνου κ,^^αια-ας ΥιΚίΐς. νυν ών, 
,^ίτΓίΐ^γΙ ΤΓίξΙ ττολλοΰ ηγη^^Λΐ f/,'^ ζίΐνοκτονίίΐν , yvvcCl- 
55 κΛ jttei/ τΛυτψ ΚΛίταί χξνιίΑ,ΛτΛ ου τοι ιΤξοησ•ω ατΤΛ- 
2 δ i^yierucii, άΧΚΛ αΰτα iyu τω Ελλψι ^ίίνω ΟυλΛ^ω•, 
3,6ί ο α,ν Λυτός eAciyi/ ίΚίΐνος ατταγαγίσ-ΰΛΐ ίοίλνι αυ- 
5, τον οέ σ"δ ααι τους (Τους σ-υ'χτΓλοους τξίων ν^ιχίζίων 
^^ΤΓ^οουγοζίυω ίκ, της Ι^^ης γγ^ς ίς αλλψ τινΛ ^ιτοξ^ί- 

'Έ,λίνης fj^v τΛυτψ et,7n'^tv ττΛζΛ ΥΙοωτίΛ ίλίγον οΐ ιι6 
Ι^ας yivitruat. SoKHt Si y.oi κλ) Ο^^ηρος τον λογον 
τούτον ττυύίσ-ύα,ί' <*λλ' ου γοίξ ο{λοίως ίς τψ ίττοττοϋψ 
ιΰπΡίτης ψ τω ίτίζω τωτη^ ζχοησ-Λτο' (ς Ό ^ΐτηκζ 
5 αύτον, ^ηλχύ(ΓΛς ως κοά τούτον ίττία-τΛίτο τον λογον. ^η- 
λον Je, KctTci yct^ ίτΓοίηοη ιν Ίλί^Λ {acti ουι^α^η λΚ- 

Nec hoc tihi satis fuit, sed etiam domum tui ho- 
spitis exspoliasti, hisque cum spoliis huc venisti. 
NunCj, quGniam semper mihi ciirae fuit hospitem 
nulliim occidei^e y Tnulierem quidem hanc atque 
opes non te suiajn hinc abducere j, sed haec ego 
Graeco illi servaho ^ donec ipse veniens recipcre 
volueriti tihi vero et navigationis sociis edico , ut 
intra triduum med e terra in aliajn jiavigetis : sin 
niinus , pro hostibiis vos hahebo. 

,(116.) Hunc fuisse Helenae apud Proteum adveri' 
tum dixere sacerdotes. Videhir auiem niihi Home- 
rus eamdem audivisse narraiioncm; sed , quoniam 
Jion similiter, atque altera narratio, adcommodata 
csset epico carinini, idcirco eam deseruisse, ita lameu 
ut significarct nolam sibi eaiu fuisse. Adparet boc 



392 HERODOTI HISTOR. II. 

λ>ι <*ι/67ΓοΛίΓ6 ίωυτον ) ττλαι/ψ τψ Άλε^αν^^οϋ , ως άττ^- 
νζίχύη ουγων '^Κ^νψ ■, τ/ί τί Stj χλλνι ττλα,ζοιχίνος , κλ) 
ως ίς 'Έιοωνα της Φοινίκης άττί'Λίτο. ί7Γίμ,ί(Μν\τΛί Si 
α,ύτου iv ί\ιο^7\§ίος cloKrriiyif λίγίΐ St rct ιτηα, ούτω' ίο 
Εΐ'ί' 6<r<ati/ οΐ τηττλοί ■ττα.μ,τΓΟίΚίλοι , i^ycc γυναικών 
'Σΐι^ονίων, χοί,ς αύτος Άλζ'^Λν^ζος 3•ίοίΐ(^ης 
Yiyctyi ^ir^ovitj^iv, ίττιττλως iv^ict» ttcvtov t 
Τψ ΰοον ψ ζΛίνψ -/τίζ α,ν/ιγαγί,ν ίυττΑτίξίίΛν. 
'Έ^ττιι^,ζμ,νηται St κλ) sV Ό^υιτσ-έ/») , iv Ύθί(τί§ι τοιοί ίτηοΊ* 1 5 
ΎοΪλ ί^ιος Q-uyoLTVjO ίχί Ολ^ι^λκλ [^τιτιοίντα, , 
ίσ-ύλίζ, τα, οι YloAuSufyCva ττοοίν, (^ωνος ττα,^α,κοιτις 
Αϊγνπτίη' τ^ ττλίΐΟΎΛ Οίξίΐ ζίί^ω^ος αςου^α 
φα,^Ι^ΛΚΛ » TFoKKotj f^^v {(τύλα, fA,if/.iyfA>ivcc ττολλα 

ii λυγ^ο!,, ao 

cnim ex itinerum ratione Alexandri, quam in Iliade 
proposnit, (ncc vero xisqiiam alibi retraclavit) ubi ait, 
quum p€r alia loca eum errasse, Helenam secum du- 
ceiitem , lum Sidonem in Phoenicia adpulisse. Me» 
miiiit auieni huius rei iu Dioinedis fortibus factis, 
ubi hos posuit- versus: 

Picturata inerant ibi pallia, [pepla,]fac/a jjuenis 
Sidoniis , guas ipse Paris. formosus ah urbe 
■ Sidonia duxit , sulcans freta lata carinis , 

quum retulit ma^nis Helenam natalihus ortam, 
Μ<ίπιίαίί quoque iu Odyssed, his versibus: 

Haec hahiiit love nata perapte parata. venena, 
quae Polydamna sibi Thonis donaverat iixon 
Aegyptia, ubi terra ferax feiH plurinia niixtini 
multa Quidem proba^ multa etiam damnoscf, ve- 

fiena. 



w. Ε υ τ Ε κ ρ Ε. 303 

tceti reth 'ίπξΛ ττ^ος TjjA6//.a%ov Μενελεω? λε^εΓ , 

ΐσ-χον, ίτΓίΐ ου (τφιν i^i^ci τίλ'ήϋτσ-ας (κατομ^βας. 
Έν τοΰτοίο-ί rolcri ϊτητι ^ι^λοϊ, οτί ^ττίσ-τΑτο την ίς At- 
25 yvTrrQv 'Α-λΐ^οίν^ξου ττλΛνψ' ofxov^iii γΛξ η '^υ^Ιη Αΐ- 
γΰ•^Ύω' οί Si Φοίνικίς , των icrri η 'Στίβων , iv τ^ Συξίΐ} 
ϋΐκίουσ-ι. Ι^λτλ ταυτΛ Si τα, ίτηοί, }ccti ToSi το χω- iij 
οίον ουκ Ύ,κκΓΤΛ , άλλα ι^Λλιστα , ^ηλον οτι ουκ, Λ^^νίξου 
ΤΛ ΚυτΓςΐΛ ίτηα ισ-τί, αλλ u /Λου τίνος, ιν μιν yct^ 
τόΐΰπ ^Lυ7Γ^loiσι ιίζψΛΐ , ως τςίτοΓιος ε'κ Χτλ^τ»;? Άλε|- 
5 ανόξος ατηκίτο ίς το ίλιον άγων την ίΐ,λίνψ , ευαε* 
τε ττνίΰμΛτι χξ*ια-αμίνος Aeu 3'ο('λΛ(Γα-ι^ λίίνι' iv Si 
'IXictSi λίγα ως ίττλοίζίτο Άγων Λυτψ. ' Οΐ^η^ος fjLiV 

Κι '/ / 

υτΤξΐΛ ίΤΓίοι. t χαίξίτω. 

Tum etiam haec , eodem spectantia , Telemaclio dicit 
Menalaus : 

Jfuc eliam Aegypto dii me teniiere reierti 
conantenif quibus haud tulerani solennia sacra. 
Quibus versibus declarat poeta, cognilam sibi fuisse 
Alexandri, per maria errantis, adventum in Aegyp- 
tum : cQ^ifinis enim est Syria Aegypto : Phocnices 
autem, quorum est Sidon , inSyria habiiant. (iiy.) 
Ex bisce aiitem versibus , et ex isto maxime loco, 
[quem ex Iliade adposui,] clarumest, non esse Ho- 
merum Cyprioriirn carminum auctorem, sed aliiim 
quempiam. Nara in Cypriis menioratur, tertio die 
Sparta Ilium cuni Helena pervenisse Alexandrum, 
secundo yento usum, et mari trariquillo : in Iliade 
vero ait poeta, errasse illum quum Helenam domum 
duceret. Sed Yaleat Homerus , -valeantque Cypria 
carmina. 



3^4 HERODOTI HISTOR. II. 

llo L•ιζOfJLίvoυ oi μίυ τους loiccg , ίι fxctrctiov Aoycv λί-• 
you^i ci L•ΛΛψiς τα, ττίυι ίλιον yiVKrbcii , rj ου iQor• 
(ΓΛν ττρος ταύτα, το/η , ισ-τθ(ίίν,<Γί Qa,f/,ivoi uotvai ττα,ο 
α,υτου ^Ιίνίλίω. Έλ^ίΐν μ,ίν ya^ , fLiiTO, τν,ν 'Έ,λίννις 
ΛζΤΓο,γψ, ίς τψ Ύίυκ,ζί^α, γη ν Έλλγΐ]/ύύν στρΛτιψ ττολ- 5 
λψ , βοηΗυσ-α,ν ^Ιίνίλίω' ίκβ^σ-α,ν §ί (ς γψ κα,) iSw- 
Β'ίκτα,ν Την (ττ^α,τίψ , TrifXTriiv ίς το Υλίον α,γγίλους' 
ανν ^i (T^t kva,t kcu α,υτον Ί^^ίνίλζων' τους S' ίττίί τε 
i<riXUuv ίς το τίίχος , α,ττα,ιτίίΐν '¥^λίνγιν re κβί-ί τλ %^ 
fiaTO, τα οΐ οιχετο κλί'^ας ΆλίζΛ/Γ^'ξος , των re aJi- ι ο 
κη^/,ατων οικας αιταιν τους οι i ίυκοονς τον αυτόν λο- 
γον λίγαν τοτί και ^Λτίττατα , και ομ^νυντας κα,ι αν ω- . 
ιιοτ), [Λ,η fiiv ίχίίν Ύ,λζνψ , fjt,yj^i τα ίπικαλιυμ,ίνα 
χοτιμ,ατΛ, αλλ uvai αυτά τταντα ίν Αιγντττω και 
ύύκ αν ^ίκαίως αυτο\ ^ίκας υτη,χιη ■> α Υ[.οωτευς ο Ai- ι δ 

(ιι8.) Interroganti vcro mihi , iiiruin vanum fi- 
clumque sit, nec iie, qiiorl Gracci c/c hello ad Ilium 
gesto narrani, rcspondcrunt niilii haecce, qviac c\ 
ipsius Menelai narralibne sibi cognifa cssc adfirma- 
runl. Siulicel, venisse post Hclcnac rnpfiim cxcrcihjm 
ingeniem Graecorum in ferrani TroiaiKim, Mcnclao 
opcm laUirum. Ab excrcitu isio, exscensione facla, 
posiiisque caslri^j missos csse Ilivini legatos, et in liis 
ipsum Alenelaum : qiii posiquani muros ingrcssi , re- 
petiissent Helenam, et opes ab Alexandro subrcptas, 
et satisfaclioncm iniiirlariiin posiulassent ; respon- 
disse tuncTeucros id quod ct deiiide constanler adfir- 
maverint iurati et non iurati, non habere se Helenarn, 
nec opcs quae rcpelerentiir, sed esse isla ornma in 
Acgyplo ; iieque aequum esse, se carum lerum caussa 



\Χ'. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3()5 

yj^rrw? βασ-ιλζυς ίχα. οι ίΤε "£λλ»?ΐ'£? κΛτα,γίλοίσ-ύΛΐ 
ϋοκίοντίς υττ Αυτών, ούτω όη ίΤΓοΑιο^κζαν , ίς ο ίζ,ίΐ- 
λον. ίλου<Γί Si το τίίχος ως ουκ ίφαίνίτο η 'Κλίνη , 
αλλί6 TO'J urjTov λογον τω ττ^οτϊξω ίττυνίανοηο , ούτω 
2ο ^i^ τηα-τίυσα,ντις τω λόγω τω ττξωτω οΐ Ελλί^ι^ε?, αν- 
τον ^Ιίνίλίων α,ττοιττίλλονσ-ι ττΛξΛ ΥΙβωτίΛ. 'Αττιχ,ο- 119 
(χίΐ'ΰς J"e ο ΙΜίνίλζως ίς τψ Κίγυτττον ., kcu α,νΛττλω•- 
σας ίς τ'/,ν ISliiJt^Oiv , ίίτΤΰίς τψ ΰίληύψψ των 7Γξηγ(^ο(τ' 
των, KcCi ζίΐνίων -/ιντηο-ί (^ίγαλων, κλϊ Έλίνψ Λττα,^ίΛ 
5 Kcf/MV α,τηλαβί' ττοος Si , iccti τ λ ίωυτου χο-ήματα^ 
ΤΓΛντΛ. Ύυχων '^ιντοι τούτων, ίγίνιτο ]S\ίv^λ.^ως dvviQ 
αόίκος ίς Αίγυτττίΰυς. ΑτΓοττλαιν ycto ωριιιηΜ/ίνον αυτόν 
'ί<Γχον ο,ττλοίΛί' ίτηι^'ή οε τούτο ίττι ττοΧΑον τοιούτο ψ» 
iTTiTixyctTcLi 7r^y\y^cf, ουα ocriov λαρων γα,ζ ουο τρ^άιτ- 

salisfaclioncm dare, quae cssent in Protei manibus, 
regis Aegyptii. At Gracci, ab his se rideri existiman- 
les, ea caussa obscdisse urbem , doncc cepisseut. 
Capta urbc, quum nusquani Helcna reperirelur, et 
consianter cumdem sermonem, qucm antca, audirent 
Gracci; sic dcinde ftdem priori sermoni adhibentes, 
^Menclatim ipsum adProteiini miserunt. (119.) Me- 
nelaus tibi in Acji^yptum pervenit, adverso iluvio 
Memphin navigavit, ibique cxposila rei verifate, in- 
signibus donis hospilalibus exceplus est, et Helenam 
illaesam recepit, insuperque opes suas omnes. Vc'- 
rumtamen Meiielaus, quamquam haec omnia conse- 
cutus, inique cum Acgyptiis egif. Nam quum profi- 
ciscivcllet, nec per ventos possct, longiore interpo- 
sila mora , ad extrcmum rem adgressus est irapiain 
ct ncfariam : duos piicriilos siimsit honiinum indige- 



396 HERODOTI HISTOR. II. 

ως ίΤΓΛΪττος ίγινίτο τούτο i^ota-f^ivog , μ,κτη^ίίς τί κλ) 
οιωκ&(^ίνος , οϊχίτο φιυγούν τν,σ-ί vi^vcri eV; Αι^ύης. το 
ίνυίυτίν όί cKcv ίτοα,τητο , ουκίτι ίίχον ίιττίΐν Αιγυ- 
τττια τούτων οί ΤΛ /χ,ίν Krromcri ιΟλοτοα) ίττιστϋ/ΠΛί^ 
ΤΛ 06, Trairo ίωυτοιτι yivcfxivdy ατζίκίως ίτησ-τα^Λνα 1 5 
ΐ2θ λίγίΐν. TctuTcfc jU«;/ Aiyf^TTiW fl< iuggf cAeyov' eyiy 
o£ τω Aoyoj τύϋ ττίο) Έλίνης λίχ^ιντι κ,Λΐ Λντος 7Γξθ(Γ~ 
Tiiijiicii , TciSi ίτηλΐγο/χίνος' ε; ψ Έλίνη iv Ίλίω , 
eiTroao^yjvcti οί,ν οί,υτψ ταοΊ Κλ^^'ηαΊ , yjToi ίκοντος yg tf 
αζοηος Άλί^ανοοου. ου γαο οη ούτω γί Φ^ίνοβλαβης 5 
ψ ο Ll(Jioi,f/,og , ουαί οι άλλοι ττβοσ-ήκοντίς αντω, ωσ-τί 
τοκτι (Τ-^ίτίξοίΰΊ (τωι^ΛΟΊ και τοκτι τίκνοκτι κλι τη, ττολχ 
KivSvviviiv ίβουλοντο, οκως 'AAe|av(^^of Έλίν») συνοί' 

narum , eosque placandls ventis immolavif. Deinde 
postquam evuJgaturn est faciniis, invisus Aegjptiis, 
et ab eis exagitatus, profiigit cum suis navibus, Li- 
byam versus iler iiiteudens. Inde vero quonam pcr- 
venerit, non amplius dicere potuerunt Aegyptii: isla 
vero, quae dixi, paitim sciscilando se cognovisse aie- 
bant, partim apud se gcsfa adcurafe cognifa habere. 
( 120. ) Haec mihi Aegyptionim dixerunt sacerdo- 
tes: narrationi autcm, quam de HeleJia fecerunt, cgo 
ctiam ipsc adsentior, haccce mecum reputans : si in 
Ilio fuisset Helena , reddituros eani Graecis fuisse 
Troiaiios, sive volenfe^lexandro, sive nolente. Nam 
profecto non ila menie captus erat Priamus, neque 
caeteri illius propinqui , iit suis ipsorum capitibus et 
liberis ct universa mbe veliiissent periciitari , quo 
Alexauder Helenam haberet uxorem. Quod si etiam 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3q7 

i5S, 3. ^' 

κ€>7. ύ Si. τοι KCU iv τοίσ-ι ττξούτοΐΰΊ χξονοιΟΊ ταυτΛ Ιγί- 

ΙΟ vucTKQv' ίτη) ττολλο) [Α,ίν των άλλων Ύξωων , οκοτί a-vf/^ 

fjiioyoiiv τοΙ(Γΐ ΕλΛ'ηοΊ, Λττωλλυντο, Λυτού Si Y\.(JiafA,Qu 

, ν ./ > Λ/ Α ~ ,\ ^ ν / ^, , 

ουκ ί(Γτί OTi ου ουο vj τξίΐς η ncci ίτί ττλιιους των ttoli^ 

§ων ■) fJUfx/ig γινομίρης , Λττί^νητκ,ον , il χοη τ< τοισΊ 

ί'^οτταοκτι χβίω^ίνον λίγίΐν τούτων όί τοιούτων α-υ^Λ- 

iS βαινόντων, ίγω {jliv ίλτρομ^Άΐ, ίΐ και Λυτός ΤΙοίΛμος 
(τυνοίκα 'EAev^j, Λττο^ουνΛΐ αν Λυτψ το7σ•ι ΆχΛίοισΊ, 
μιλλοντΛ yi Svj των ττΛξίοντων κ,Λκων Λ7ΓαλλΆγί^(Γί- 
(Γ^Λΐ. ου fXiv (jJJe >? βΛο-ίλψη ίς Άλί^Λν^οον τπξΐψί, 
ωοΎΐ γίξοντος ιΙξίΛμου ίοντος, ί,ττ ίκίινω τλ ττξνιγμΛ- 

20 ΤΛ ύνΛί' ΛλλΛ Εκτωξ, κλΊ τΓ^ίσβυτίζος κλ) civr,^ ίκίί- 
νου μΛλλον ίων, ιμίλΛα Λυτψ ΥΙζίαμου άττούανοντος 

7ΓΛ0ΛλΛ{Λ;^(Γ^Λΐ' TOV οΰ ΤΓ^ΟΤηΚί clSlKiOVTt Τύύ Λ^ίλφίΜ 

ίτητξϊτταν 3 κλ) τΛυτΛ, μ,ιγαλων ΚΛκων Si Λυτον (τυμ^ 

initio iia secum statuissent, lamen deinde, postquani 
ct aliorumTroianorum complures, quoties cum Grae- 
cis congressi sunt, perierunt, et ex ipsius Piiami filiis 
quolibet in praelio (si quidem epicorum poelarum. 
nariaiioin fides liabenda) duo aut Ires aut etiam plures 
occubueruiit ; his ita comparatis, pulo equidem, si vel 
ipse Priamus Helenam duxisset uxorem, redditurum 
eam fuisse Graecis bac conditione, nt praesentibus 
nialis liberaretiu\ Porro ne regnum quidem ad Ale- 
xandrum erat rediturum, ut, quum senex esset Pria- 
mus, rerum surama penes illum fiierit: sed Hectorj 
et aelate maior et longe illo vir fortior, in legniim 
mortuo Priarao erat successurus; quem non est con- 
sentaneum indulgere voluisse fratri iniuste agenti, 
quum praeseriim jliius caussa gravissiraa mala et pri- 



3c)8 HERQDOTI HISTOK II. 

βαινόντων) ι^ί>] τε Kcti α,υτω, acCi τοίσ-ι αλλοκη τταίοΊ 
ΎοωσΊ. 'Αλλ' ου yuo ίίχον Ι^Λίνψ ΛΤΓο^ουνΛΐ , cvS'i'iS 
λιγουσΊ α,ύτοία-ι τψ α,λνιβηιην ίττίοΎίνον οΐ Ελλ>;νε?" ως 
μίν ίγω γνω/Λ,ψ el7ro(^uivcfiai , του SctifjLoviou Trtt^cxr- 
ίΓΚίυ-χζοντος , οκ,ως ττΛνωλί^οίη οίττολοι^Λνοι, κ,ΛταΟΛνίζ 
τούτο τοκτι Λννρωττοκτί τΓαν,σ-ωιτι , ως των μζγοί,λων αοι- 
κημα,των fjLiya /^α,ί ίκτι κ,Λΐ cti τιμωοιοα Trctocc των '^ίων. 3ο 
χ,Λΐ τΛυτΛ μίν 5 Tr, if /,οι όοκ,ξίΐ , ξίρηται. 
321 Τίοωτίος Si ίκ^ξ,^Λο-^Λΐ τψ βΛσ-ιλ-ήΐψ 'Ρλ^Ι//}/;- 
τον ίλιγον ος μν/ιμοσ-υνα, ίλιττίτο τα, ττοοττυλαια, τα, 
ΤΓΡος ίαττΓίζψ τίτ^αμμίνα του ΓΐΖ>αΐ!Γτίΐ:ν. αντιους οι 
των ΤΓ^οττυλαιων ίσΎ'ήίΤί ανορίαντας due, ίοντας το μι- 
γά^ ος τηντί ΚΛί ίίίζοΰ-ι ττηχίων' των Αίγυτττιοι τον μίν 5 
στρος βΰΡίω ίΟΎίωτΛ καλίουσ-ί Β'ίρος' τον ^ί ττοος νοτον, 
χίΐ^Λ,ωνΛ. και τον μίν κ,Αλίουιη <τίύος, τούτον yAv ττζοΰ•- 

\atim ipsum, et publice Troianos omnes premercnf. 
Sed enim non potuerant illi Helenarn reddcre, ct vera 
dicentibus fidem non adhibuerant Graeci: idque (ut 
dicam quod sentio) factum est divino numinc ifa 
modcraiitc, ut illi, internecione pereuntcs, testatuiii 
facerent hominibiis, gravcs iiiiurias gravibus etiani 
poenis vindicari a diis. Sed haec quidcm pro mea dixi 
opinione. 

(i2i.) Protco ia regiio succcssisse memoraruiit 
iXampsinitUTn: qui monumenta sui reliquit pro- 
pylaea (enipli Vulcaui, occidcntem spectanlia. Ex ad- 
verso \ero piOpylaeoriim duasposuit statuas, vigiiili 
quinquc cubitorum magriitudine : quarum illam , 
quaestat asepteiitiioric.^fj/^a/e/TzadpcllantAcgyptii; 
alteram j quae a nieiidic, Hiemein : ct illam quidcm, 



w. ν Ε υ τ Ε R ρ Ε. 3qq 

iSg, 33. , ^^ 

κυνίουοΊ τ£ , κ,Λΐ ίυ ττΰΐίουσ-ι τον oe xiifjucuvct κ^λευ- 
^EVflv, ΤΛ ifJUTTotXiy τούτων ioSovdi. ΤΙλουτον Sz τούτω 121 

\οτω βα/Γίλύ' γ&νίσ-ύαι ΰίργυρου fXiyav , τον ovSivcc των ^^^ 
υίττιοΰν ίττιτοΛ^^ίντων βαίπλ^ων ^υναα-ύ&,ι νττίοβΛλί- 
(rScti , οΰ^' ίγγυς ίλύίΐν. βονλο^Λνον Si α,ύτον Ιν α,σ-φα,- 
AjjV^j τα, χρτιίχΛτοο Β"ή(ταυοίζαν , ciKo^uf^iea-Sai oiKrj^oe, 
λπίνον του των τοιχίων ivcc ίς το ίζω f^toog τνις οικιης 

ι5 £%6<ν• τον ^ί 4(>γαζοι^ίνον, ίττιβουλίνοντοί, TctSi \^y\XcL- 
vacrucn' των λίύων 7rctoa,a-Kivcca-ctcrUcii ivcc ί^Λΐ^ίτον ίΐναι 
ίκ τον τοίχου ρηϊόίως κ,α) υττο ουο dvS^ouV κ,α,ι ύττ ivcg. 
ως Si ίττίτίλίΰ-ύη το οίκημ^α, , τον μ,ιν βΛο-ιληα, Β-ησ-αυ- 
^iCTcii τα χο'/ιμ,α,τα iv α,υτω. χξονου όί ττίξΐιοντος, τον 

20 oMoSofJLov , 7Γί(;) τζλίυτψ του βίου ίοντα , dvcciCctKicci^ 
(τύαι τους ττοίί^ας. (ίΐναι yct^ Λυτω ου α') τουτοκτί Si ατττι- 

quam Aestatem Yocant, adorant et donis placant; 
adversus illam, quac Hierns iiomiuatiii•, coiiirarium 
faciunt. (i2i. i.) Hunc regem, dixerunt, lantas opes 
possedisse, tantainqvie Yim argenti, ut posteriorun}. 
regum nullus, non dico superare euin opibus polue- 
rit, sedne prope quidem accedere. Igiturin luiorepo- 
nere suas pecunias cupientem , conclave aedificandum 
curasse lapideam. Cuius aedificii quum unus paries ex- 
trorsum spcctaiet, euni cui maiidatum opus eral, pe- 
cuniae insidiantem, hocce esse machiiiaium : ex lapidi- 
tus unum ita parasse, ut e muiO faciie eximi posset a 
duobus aut etiam ab uno homine. Absoluto aedificioj 
regem in illo divitias suas deposuisse. Interiecto auteiii 
tempore, quuni is, qui conclave illud aedificaverat, 
prope ^itae finem esset, hunc advocatis ad se duo- 
bus, quiei eraotjfiliis e^posuisse, iu aedificando regis 



400 HERODOTI HISTOR. II. 

γ>1<ΓΛα•^αι , ως Ιχ,ώων ττζοορίων οκως βίον α(^ύονον i-.yja- 
(Γΐ, τίχναιταιτο olKuSof/.iuv rcv S"/j(rciv^oi' του βα,ηλ-ήος. 
α-α^ίως Si ctvToicri ttclvtu ih\yritTaiA.ivov τα 7ri(j\ την 
ί'ζαίζίσ-ιν του λίύου y δούναι τα, ^αλτ^λ αύτου , λίγοντα,ΊΛ 
ως τΛυτΛ ^ίΛφυλα.σ'σ'οντίς , τλ^Ίλι των βασΊ^ίίος χρη-^ 
Ι^,οί,των ΐ(ΓοντΛΐ. κ,Λΐ τον fxiv τί/\ίυτηα-Λΐ τον [όιον, τους 
Si ττα^ί^ας αύτου ουκ ε? (Α,α,κοψ ίξγου ίχ,ίσ-ύαι' ίτηΧ- 
Β-οντα,ς §1 ίπι τα, βα,σ-ιλψ'α, νυκτός, κα) τον λίύον ίττΊ 
τω olKoSofiyjf^aTi άνίυζοντας , ρηϊ>}ίως (Λ>ίταχίΐρίσ•α(τ^αΑ , 3ο 
121 >tiati των xoyjfJ^aTccv ττολλα, ί'^ίνίίκασ-^αΛ. 'Ώ,ς St τυ- 
%e7)/ τον βασ-ίληα, α,νοί'^αντα^ το οίκνιμα,, Β'ωυΐΑ,α<ΓΛΐ , 
ίΟοντΛ των χοηι/,α,των κα,τα,όία, τα, αγγη^α^ ουκ, ίχΐίν 
ί ον τίνα, ίτταιτίΆΤΛΐ , των τε ιτγ,ΐΑ,α^ντι^ων t όντων (τωων, 
Kcti του οίκνιμ,α,τος κίκλαι^ίνου. ως Je αύτω, κα) ^)ς κα) 35 
τξΐς ανοί^α,ντι , du ίλασ-ατω (ρα,ίνίιτ^α,ι τα. χρη[Λα.τΛ , 

thesaiiro tisum se esse artificio, quo prospexisset ut 
opulentam habcrent rem familiarem. Perspicue igi- 
tur illos docuisse qiio paclo exiuii lapis posset, et 
jnensuras illis Iradidisse, qiias si observassent, futu- 
ros eos aiebat esse regiarum opum dispensatores. 
Hoc igitur vila functo, filios haud multo post operi 
admovisse maiius : noclu ad regiam accedentes, la- 
pidem in acdificio a se inventuni facili opera tracfas- 
se, multumque pecuniae cxtulissc. (i2i. a.) Quura 
forle dein conclave rex aperuisset, yideretque dimi- 
nutasin vasis pecunias, miralum esse; nec vero quem 
culparet habuisse, quiiin sigilla ianuae salva fuissent, 
et aedificiuni clausum. Lbi autcni iterum et lertio 
aperiens, conslantcr luinui vidit pecunias^ (necenim 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 401 

ι6ο, 6ι. 

{τους γαζ χ,λίτττΛς ουκ dvnvcti κ,ίοα,Ί'ζύηας ,) ττοίησού 
UIV Tci^k' ττα,γας ττξοσ-τα,^Λί ίογασ-ασ-ζαι , κλ) τΰίυτας 
τΓίξΐ τ« α,γγ-ήΪΛ, iv Toicn ru χογιμ,ατα, ivrjv, στνίσ-Λί. 

40 των «Je Φω^ων » ώσ'τηο iv τω ττξοτου χοονω, ίλύοντων» 
ΚΛί ίνόυντος του ίΤίζου αυτών , ίττίΐ ττζος το αγγος 
ΤΓοοσ-ηλύί , ϊύίως r;7 τταγη inxicrSai' ως Si γνωναι α,υτον 
ίν όίω κακω ψ) ikug κΛλίίΐν τον ΰί^ίλφίον , κα) όη- 
λουν Λυτω τλ ττα^ίοντα, zct; κίλίυίΐν τψ ΤΛχΙστψ 

;^5 Ιΰ-^υντΛ , άτΓοται/Λίΐν Λυτού τφ κίφα,λψ' οκ,ως ^>j Λυ- 
τός οΟ^)ς , •ΛΛί γνωξίσ-^^ϊς Ός ίϊη , ττζοσ-Λττολ'ίσ-ίΐ kcu 
iKUvov. τω Si §ο^^Λί ίύ λζγαν, icou Troiyja-ai fJAv τηι- 

(τύίνΤΛ ΤΛυΤΛ' κ,ΛΙ ΚΛΤΛΟΙΑ,οα-ΛνΤΛ τον λίύον , ΛΤΓΙίνΛΐ 

ίτΓ οίκου , ΟίροντΛ τψ κίφαλψ του α,^λΟίου. '«Ω-? 121 
5ο οι η[Α,ίξΥΐ iyiviTO , ί(ηλΰοντΛ τον ΙόΛο-ίληΛ ις το οικνι^ΛΛ, 
ίκτηττληχύαι , οζ^οντΛ το (τω^λ,Λ του φωξος iv rij τγλ- 

spoliare clesiisse fures) hocce eum fecisse: laqueos 
confici iussisse, eosque circa Λ -asa, in quibus inerant 
pecuniae, collocari. Ventitasse dein, ut antea, fures: 
quorum quum iirepsisset alter, et ad vas accessisset, 
continuo hunc laqueo esse capium. Eumdem vero, 
videntera quo in malo esset, protinus vocato fralri 
significasse quid accidisset, iussisseque eum ut conti- 
nuo ipse irreperet, sibique caput abscinderet ; ne, sese 
conspecfo , a^nitoque quis esset, ille simul male esset 
periturus. Et illum, probato hiiius consilio, fecisse 
ut iusserat frater, adaptatoque iterum lapide domum 
abiisse, caput frairis asportantem. (121. 3.") Ut il" 
luxit, ingressum re^era in conclave obstupuisse, con- 
specto corpore furis laqueo constricti, quum praeser- 
Jlerod. T. L P.L G c 



402 HERODOTI HISTOR. II. 

yjj ctveu Tfjg κίφαλης iov' το St oix.YifA,x , da-ivigy JCcti 
ovTi i(roSov ουτί ίκ^υσ-ιν ού^ί(Α,ίψ ιχον. αττοβζΰΐΑ,ίνον c5e 
fiiv, Tccoi 7roii](rai του φωοος τον \ακυν κλτλ του τυ- 
χαίος κΛτΛΚξΐΐΑ,ουτΛί' φυλα,κους Si ΰίυτου> ΚΛτΛο-τνισοίν- 55 
ΤΛ i ivTiiAcccUcti (τφι , τον άν 'ί§ωνται αττοκλαυα-ΛντΛ , 
?] κο(,τοικτΐ(ΤΛΐχίνον i σ-υΑλ.α,Ιόοντας ctryuv ττ^ος ίωυτον. 
ανακξί}Α>Λΐχ^νου οί του νίκυος, τψ ι^'ήτίξχ όίΐνως φι- 
^nv λογούς οι ττξος τον ττί^αοντα, τταιόα. ττοΐίυ^χίνψ ^ 
ΤΓζΟττΛίτα-ίΐν Λυτω, οτίω τ^οττω όυνατΛΐ, fA,YjXctvct,(r8cti Go 
οκως το (rcufA>c(, του οίοιλΟίου ΚΛτΛλυσΆς κο^/,ΐίϊ' ύ L• 
τούτων α,^,ίληίτίΐ , οκχ,ττίΐλίίΐν Λυτψ , ως iASodcrct, ττξος 
1 21 τον βα<ΓΐληΛ, μ,ψυ<πι Λυτον ιχοντα, τα χο^ιχατΛ. Ό,ς 
^^^ Si χΛλίπως Ιλαμ^βανιτο η Ι^ψνΐζ του τη^ίίοντος πΛί- 
^ος, κα) TToKKcL ττ^ος αύτψ λίγων ουκ iTTU^i , εττίτε- 65 
χνησ-αο-βαίί τοκχ^ί f^iv. όνους ΚΛτο(,σ•κίυΛσ-α[Α,ίνον , kcc) 

lim illaesum aedificium , niillumqiie vel introitum 
vel exilum , videret. Itaqvie haereiiteni animo, hocce 
fecisse : cadaver fuiis ex muro suspendisse, adposi- 
lisqiJC custodibus imperasse, ut, si qucm vidissent 
deplorantem aut lamenlantera, huiic preherisum ad 
se adducerent. Interim suspenso furis cadavere \ehe- 
menter dolenlern niatrem , collatis cum siiperstite 
ulio sermonibus impcrasse huic, ut, quoqiio niodo 
quibusve artibus posset, solvere cadaver fratris et 
sibi adferre conaretur; adiecissequc minas, cam rem 
51 ille neglexisset , regem se adituram, ipsumque, 
iit qui illius pecunias habeat, delaiuram. (121. 4.) 
Ita aspere a malrc acctpium filiuni siipcrslilcm, post- 
quam nullo pacto illain potuisset coinmovcre, dolum 
-excogitasse huiusmodi. Instrnctis auinis utres impo- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 4ο3 

ι6ο, 9ΐ• 

α(ΓΚους ττλ^α-Λντΰί, οίνου, ίτη^ίΙνΛΐ ίττΊ των όνων, kcu 
ίΤΓίΐταο iAccvviiv αυτούς ως όί icctTcc τους φυΛΑσ-σον- 
τΛς ην τον K^zy^ctyAvov ναουν, ίττκττηχ,σ-αντΰί, των ασκών 

ο §ΰο η τζίϊς ττο^ίωνας αύτον λυίΐν άτταμ^ιχίνους. ως L• 
ϊροίί ο οίνος, την Η,ίφαλψ ρν K07rTt<ruai (Λ,ίγαλα 
βοώντα, ως ουκ. ιχοντα ττρος οκοιον των όνων ττζωτον 
τράττηται. τους Si φυλακους , ως loiiv ττολυν ρίοντα 
τον οΊνον, (τυντξίχαν ίς την oScv , αγγηΐα ίχοντας, κα) 

5 τον ίκκ,ίχυΐΑ,ίνον οΙνον σνγκοι^ίζζιν , (ν κ,ίξ^ίϊ ττοίίυμ,ί^ 
νους' τον Si ^ιαλοι^%ξίίσ-ύαι ττασ-ι , ο^γην ττξοσ-ττοαυμ,ί- 
νον. τταοαμ,υ^ίυμ^ινων ^ί αύτον των φυλακ,ων , Χξονω 
^ρηύνίΰ'ύαί ττξοσ-τΓΟ'.ασβαι , κ,α) ύττίίΐτ^αι της οργης' 
τίλος ^ί , i^iAarat αύτον τους όνους ε'κ. της cSou , κα) 

Ιο κ,αταα-κ,ίυαζαν. ως L• λογούς τι ττλξ,ίους (γγίνίτ^αι , 
και τίνα και (τκω'^αι f^iv και ίς γίλωτα τΓξοαγαγί- 

suisse vino plenos, eosque per viam publicam agi- 
tasse: quumque prope locum fuisset ubi erant cada- 
veris suspensi custodes, attractos duorum aiit triiim 
utrium pendulos petiolos sol\isse ; tum , effliiente 
vino, caput sibi pulsasse ingenti edito clamore, quasi 
incertum, ad quemnam ex asinis primum se conver- 
teret. Custodes, multum fluere ΛΪηί videntes, in\iani 
concurrisse , vasa tenentes, effluensque vinum, iit 
suum in lucrum cedens, colligenfes; illum autem, 
vehementer se iratum simulantem, maledictis eos la- 
cerasse. Custodibus vero euni consolantibus, paula- 
tim mitigari simulanteni , ab ira remisisse ; denique 
a media via exegisse asinos, eosque rursus instruxis- 
se. Ibi multis incidentibus seimonibus, quum unus 
ex custodibus facete cavillans etiam risum ei elicuis- 

C C3 



404 HERODOTI HISTOR. II. 

TUUi i iTTiSovvcLi ctvjQKTi των oicr>cuv ivot,' τους rh du^ 
τον, ωσ-τΓίο ίίχον , κΛτΛκλιύίντας ττιΉιν Sicivcita-^cfAy 
ΛΛΐ ίκίίνον TTctoctAatjxficiviiv , kcu κίλίυαν {ΐΑ,ίτ ίούυτων ' 
y,ilvcivTci, (τυμ/7τίνίΐν' τον ^i ττίκτ^ψοίί τε c^ , kcu κ,λτ^^ 85 
uiivui. ως ot. fA,iv ττΛξα τψ ττοσ-ιν (^ιλοΊ)ζονως ησ-ττΛ- 
ζοντο, ίτη^'ουνΛΐ α,ύτοκη ά,λ) Ά?\λον των ά(Γ'Λων. ^α,'^ί- 
λίϊ Si τω ΤΓΟτω χρησ-ΛίΑ,ίνους τους θυλάκους , υττίξΐ^ί- 
3•υ<τύηνΛί' κα) κοατηύίντας ύττο του ν^νου , Λυτού ίν- 
Β'ΛΤΓίζ ίΤΓίνον κ,α,τακΰΐιχη^ηνΛΐ. τον ^i , ως ττοοσω ην της go' 
νυκτός, το τε (ruifxct τ-ου α,όίλφίου ΚΛΤΛλυσ-οα , Kot) των 
φυλάκων Ιττ) λυμ,^^ ττα,'ντων ξυζηΰ-Άΐ τΛς ^ίζ,ιας τΓΛξηι- 
^α,ς' ΐΤΓΐ^ίντΛ Ss τον νίκυν ίττϊ τους όνους, ΛΤίλΛυναν 
Ιττ οίκου , ίΤΓίτίλίΐταντΛ τνί /ι^ητοι τα, ττ^οττΛ'χβίντΛ. 
3 21 Τον (ίε βατιλίΛ, ως αύτω οίττηγγίλ^η του φωζος ο g^ 
νίκυς ίκκίκλίμ^ι^ι,ίνος , Siiva ττοΐίϋν' ττΆντως Si βουλό- 

set, dono eum illis dedisse unum ex ulribus: et illos 
e vestigio discumbeutes compotalioni animum ad- 
plicuisse, ipsumque manu prehensum liortatos ess€j 
ut secum maneret compotaretque : et illuni, ut erat 
eonsentaneum , moi^em gessisse, apudque illos man- 
sisse. Qiii quum iiiter potanduin coiDiler salularerit 
]iomiuem, hunc eliam alio ex utribus iilos doaasse; 
et copioso potu vitentes custodes, ifa fuissc inebrialos, 
-ut somno oppressi, eodem loco ubi poiavcrant, ob- 
dormierint. Tuni vero, nocte iam muilum progressa, 
hunc frairis corpus solvisse, et cusiodum dexlras ge- 
jias contumeliae caussa rasissc; deniquc cadaverea^i- 
nis imposilo, niandala nialris exseculuni, domum 
cum asinis rediisse. (i2i. 5•) Rcgem, postquam ei 
sremmciatura esset furlo abiatuni esse cadavei', aeger- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. ^ο5 

ϊδΐ, 50. 

μίνον ivoe^riVcii οτης κ,οτί αη ο ταυτΛ ^.ηχΛνωίΑ,ίνος , 
ΤΓοίΥιαΌίί fxiv ταοί, ί^Λοι fA^iv ου ττκττα, τψ oi •σ-υγατίξο, 
Ttjv ίωυτου κΛπσ-Λΐ ίττ οικι^^^Άτος, ivriiA&.(Mvov τταν- 

ιοοτΛς τε οιχοίως ττζο-τ^ικίσ-ύαι, κλ) τΓξΐν σ-υγγίνί(τ^ο(,ί , 
α,\ατγ'Λα<^ίΐν Aayuv αυτγι ο τί όη ίν τω [όιω ίξγΛίΤΤΛΐ 
Λϋτα; α-ο(ΡωτΛτοι/ Kcci ανοα-ιωτΑτον ος ο αν Λττηγησ'η- 
τΛί τα, ιτίζΐ τον ΟύϋζΛ yiyivviy-^ivci , τούτον (Γυ/^Λαι^- 
βανίΐν , y.oCi y,r^ αττίίναι ίξω. ως Si τ'ήν ττΛί^α, ττοιίίΐν 

λο^τα. ίκ του ττατρος τΓ^οστοί-χ^ιντΆ, τον Qouoct, ττυ^ο^Α^ίνον 
των iiViKct TctxjTct ί7Τοη(Τ(Τίτο , βουλ'ήύίντοί, ΤΓολυτξύττίγ 
του βύίΰ-ιΧτϊΟς τηοιγίν^α-^α,ι , ττοΐίίΐν TciSi. νζκξου ττςοσ•' 
Οατου ctTTOTuL^QVTct tv τω ωι^,ω την χ£ΐο<Α , ίίνα,ί αυτόν 
ιχοντα αυτ'ήν υττο τω if^aTtco £(ηλοοντα οι ίς του ρα- 

i}0 (Γίληος τψ <τυγατΐζα, και α,^ωτωμ^ίνον τατη^ κ,αι οι 
αλ?\οΐ3 a7rr^'/\(ja<T\iai ως ανοτίωτατον y^v ίοι ίργασ•- 

rune lulisse ; cupienfemque quocjuoniodo repeiire 
quis csset qui ista fuisset niachinatus, hocce fecisse 
aiunt, mihi nou crcdibile. Filiani suani iussisse iu 
lupanari sedere, cunctosque liomines pariler admit- 
tcre, sed, priusquam coirent, cogere ut dicat quisque 
quid sit quod ct callidissimum, et quod impiObissi- 
iniim, in "viia patraAerit ; quod si quis iiarrasset ea 
quae circa furcin accidissent, hvinc preheuderet, ne- 
que egredi pateretiir. lussis patiis quiun morem gere- 
ret puclla, furcm huiic, posfquam cognossct cuius 
rei caussa haec fierent, cuperelquc rcgcm superare 
versulia, haecce fccisse. Recens moriui Iioniinis am- 
piitasse iii huraeiO inanuin, eaque sub pailio abscon- 
diia ad regisiiliani intrasse ; luni ab ca iuienOgalunt 
sicuti alii, responsisse, iTtiprohUsiniiun se facinus pci' 



4ο6 HERODOTI HISTOR. Π. 

fjLivog , oTi του α^ίλΟίου ίν τω ΒΎ\(τα,υξω του βατίληος 
υττο 7τουγ•/\ς αλοντος αττοτα/^οι την κίΟΛΑΥ,ν cto^cutcc- 
τον L• , cTi τους Ουλα,κους αατΛμ,ί^υσ'Λς , καταλυσ-ειε 
του dSiXOiod }toi^j,ci(/,ivov τον νίκυν. τψ Si , ως νικου- ^ ^ 5 
<η, ctrTi(rda,i α,υτου. τον αί ΟωζΆ iv τω σ-κοτίί ττξο- 
τίΙνΛί uijTij του νικοοΰ τψ xCi(>a,' τψ Sz , iTnActf^ofxg' 
νψ ίχίΐν , νομ,ίζουσ-Λν α,υτου ίκίίνου της χίίοος α,ντίχί- 
eruoit' τον St Oou^ct ττοοίΐ/,ίνον ci-Jrif, oixi(r^cti ^icc Β'υ- 
ΐΊ^ξίΟύν φίυγοντΛ. 'Llg Jg jccti τΛυτΛ ίς τον β Λίτιλίοί, 1 2ο 
^^) αίνίνίιχύοί,ί , ϊκτηττληχ^Λΐ μ,ζν ίττί τη 7Γθλυφζθ(Γυννί τί 
KoCt ToAy^yi τοίνθ^ωπ-ου. τίλος Si , §ΐΛ7Γΐμ,7Γο\'ΤΛ Ις τγΑ" 
<ΤΛς τας 'πολις , eVaiyyeAAifr^ai ocSiicLv τί ^iSovtcc , κα< 
fjugyuXoL v7roSiKO[jLivov ΙΚ^οντί ίς ο'^ίν την ίωυτου. τον 
^i φωοΛ) τΓΚΓΤίυσ-α,ντα , ίλ^ίΐν ττοος αύτον' 'Vctyj'<\''iVi-i2S 
τον Si ι^ίγα,λως •σωυμ.ιΖ(τα,ι, κΛί οΊ την S-uyctTt^ct ταυ^ 

irasse, quiim suspensum fratvis caput ahscidisset, 
laqiieo capti in regis thesaiiro: cnlUdissununi vero, 
quod inehj-iatis custodibus cadaverJralrL• sohisset. 
Tum illamj his aucUtis, prchendisse hominem : at furem 
in teiiebm manum moiMui porrexisse; quam dum illa 
preheuderet, manvun illius ipsiiis se teiiere exislimans, 
furem niissam illi eam fccisse , et per ianuam cgressum 
profugisse. (121. 6.) Posfqiiam igitur et haec regi 
essent renunciata, atlonifum fuisse illum et versutia ct 
audacia hominis. Ad extTemum, circummissisper op- 
pida pracconibus, edixisse ct impiinifaleni se con- 
ccssurum, ct magna ciiani dona adiccturum homini, 
si in conspeclum suiiin venisset. Et edicto fidem ad- 
hibeiitcui fiirein , ad regem acccssisse : Hampsini' 
^«//zque^ magnahorainis admiratione ductiim, illiam 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 407 

ι6:, 49• 

την crwoiKiiTcti , ως ττλϊίσ-τΛ {ττκττα,ΐΛίνω ανύξωττων' Αΐ~ 
γυτηίους f^iv γα,ζ των άλλων ττξοκίΖξία-ύαι , ίκίΐνον Si 
Αιγυπτίων. 

^liTci Si. τα,υτΛ, ολίγον, τούτον τον βαοΊλ^Λ ζωον 122 
αα,τα,βψΛΐ κ,α,τω (ς τον οΐ Ελλψίς Λί§ψ νο^/^ίζουσΊ 
ihaii KOLt KiiSi (τυγκυβίυαν r^ ι^ημ,ψξί' kcu tcc /u,iVy 
viKclv αύτψ ^ Tcc Si , i(r(rov<rSat ύττ Λυτής' Kcti fjnv ttol- 

5 λίν ουνω ΰίττικίσ-ζαι, Scupov Ιχοντα, ttcl^ οί,υτης χίίξομ,Λ- 
κτξον χρυσ-ίον. cItto <ίε της Tct^^iv/rcu κα,τα,βαίτιος i 
ύύς ττΛλιν ciTTiKiTO , ooTtjv 071 αναγαν Αιγυπτίους iQot- 
trctv' τψ Kct) ίγω oiSat ίτι κοά ίς iy^i ίττιτίλίοντΛς 
α,ύτους' ου μιντοι, u τί Λ' Λλλο τί , ε/τβ ^ιλ ταύτα, 

10 oξτciςoυcriy ιχω λίγίΐν. ΟΛξος όί Λντνιαίοον ^ζυΟν,να,ν- 
τίς Οί ιοίίς , κατ ων ίοηοΆν ίνος αυτών {^ιτο>^ τους 
οφύα,λι^,ους' αγα,γοντίς οι μιν ίχοντΛ το φαξος ίς oSqv 

ci hanc in matrimoniiini dedisse, ut hominum om- 
nium scienlissimo: Aegyptios enim omnibus aliis an- 
tecellcre , ipsiim vero Aegyptiis, 

(i22.) Post haec, eumdem regcm dixerunt viviini 
sub terram, quo loco Graeci inferos putant esse, de- 
scendisse, ibique cum Cerere alea lusisse, et parfim 
victorem, partim eliam ab illa Yictum fuisse ; dciii- 
que rursus inde reversum, inunus ab eadem retulisse 
mantile aureuni. Ab hoc Rampsi/iiti descensu ad 
inferoSf postquam reversus esset, feslum aiebaut agi 
ab Aegypiiis : quod fesfum ego quidem novi mea efiani 
nunc aetate ab illis agi ; utrum vero hac de caussa 
cclebretur , an alia , adfirmare non possum. Unus e 
sacerdotibus pallium induit , eodem die ab illis con- 
tcxtum : huic reliqui mitra obligant oculos, euraque 



4ο8 HERODOTI HISTOR. II. 

<ρίξουσ•αν (ς locv Ay!f.iy]TOog, Λυτό) (ίτταλλασ-σ-ονται ίττί- 
<τω. τον St ΊξίΛ τούτον κΛτΛ^ί^ί/^ι,ίνον τους οΟ^αλ^,ονς ^ 
Αίγουτί υπο όνο λύκων αγίσοαι tg το ιοον της iA>jjU.>j- ι ο 
τξος , ΰίτΓίχον της ττολιος gu:io(ri στΛόιους και αυτις 
οτΓΚτω ίχ. του ΐζου α,ττοίτγι^ν ^,ν τους λύκους ίς τωντα 
123 χούοίον. Ύθί(Γΐ fjLtv νυν ύτΓ ΑιγυτΓτιων λίγοιχινοίσί %i>at- 
ΐΓοω οτιω τλ τοιαύτα ττΛανα κττί ijxoi ot τγλολ ttcm- 
ΤΛ τον λογον υττοκίΐται , οτι τα λίγο^χινα υττίς ίκα^ 
(Γτων ctKO^ γςα,^ω. αοχηγίτίυίΐν Si των κάτω Κιγυ- 
τττιοί λιγουοΊ Λ,ηι^,'ήτξα κα) Δ,ιονυιτον. ΥΙοωτοί Se και 5 
τονοί τον λογον Αιγυτττιοι ίκτι ci ίιττοντίς, ως α,νΊξω- 
ττου '^υ•χ/ι αθάνατος ίοΎΐ' του οτωι^ατος ^i καταβαίνον- 
τας y ίς αλΧο ζωον αΐύ yivofxivov ίσ^υίται' ίτηαν Ss 
7Γίξΐίλύ•/ι τταντα τα χίοσ-αια κα) τα 3-αλασ•(Γΐα και τα 
τίτίΐνα, αύτις ίς αν^ξωττου σω\ια yivo^VJov ία-^υναν' ^<» 

\\\ viam deducuut qua ad Cercris ieniplum iliir, tum 
ipsi refro disceiiuul. Hunc sacerdotcm, cui obsiricli 
oculi sujif , aiiint, a duobus lupis ad (cmplum Cere- 
jis duci, cjuod abcst ab urbe vigiiiti stadia ; rursus- 
que eosdem liipos eiim in cijmdem locum reducere. 
(i23.) lam n(afur his, quac Acgyplii narraiit, si cui 
probabilia fucrint vioa : niihi per tofam hanc Histo- 
riam proposiliim cst , iit ea scribam quae de quaque 
re memorafa audivi. Mcmorant aiilem Acgyptii, prin- 
cipaliim apud iitfcros tencrc Gercreni ct Bacchum, 
Piimi etiara fucrunt Aegyptii, qui hoc praecepfuni 
tradereni, e.'ise animam hominis immortaleTn; in- 
tereunie vero corpore in aliiid aniinal, quod eo ipso 
tcmpore nascafur, intrarc : qiiaiidoAero circuitiini 
absolvissct pcr omiiia lerrcstria aiiimalia et marina 
et volucria, Xmvo. rursus iu homjnis corpus, quod 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 40Q 

ι63,79• ^ 

τψ τηξίηλυοΊν Si αύτ^ yivi<ructi iv τζκτχιλίοκη \ησ•ι. 
τούτω τω λ,ογω U(ri οι ΏΛΑψων ίχρησ-αντοι οι fJHVy 
TroQTiOQv, οί σε, υστίξον , ως ιαιω ίωυτων iom των ίγω 
iifJitJi ΤΛ cvvofA^ciTa,, ου γρΑψω. 

Me%oi [iiiv νυν Ύΰίμ:<\/ινίτου βαίπλ^ος ίΐνα,ι ίν Α<- 12^ 
γυτττω 7rcta-ctv ίυνο[^ίψ ίλίγον , και ζυΰηηίΐν Άιγυτττον^ 
μ-ίγΛλ.ούς. ^λ,ιτα Jg τούτον , βοατιλίυιταντα, α-φΐων Xeo- 
-π-α,, ig wcia-ccv ΚΛκοτιγτΛ (λα,ο'Λΐ, κατα,κληΚτΛντΛ γΛζ 
5 jM.iv TToLnoL τα ioct-, ττ^ωτΛ (Λ,ίν ο'ψίΛς •σν<Γκων α,τηξ- 
ζ,Λΐ' ι^ίτΛ ι^ξ. , i^ydZ^iT^icLi ίωυτω κίλίυίΐν ττα,ντα,ς Αί- 
"/υτΓτίους. το7σΊ [Λίν ^η cl7ro^ei'hxuai , (κ, των λιύοτο- 
Ι^ιιων των iv τω Ά^λ/3/« ονςίϊ, Ικ τουτίων ίλκίΐν λί~ 
Β-ους y^ixoi του Νέ/λου' ^ΐΛπίζΛίωύίντΛς ^ί τον ττοτοί^ 
ΙΟ f^ov ττλοίοίσ-ί τους λίύους ίτί^οκη ϊτα^ί ίκ^κΐ(Τ^<χ>ι, kou 

iunc nascatur, iulrare: circuiium aiitem illum absol- 
vi tribus annoruni millibus. Hoc placito usi sunt 
dcinde nonnulli eGraecoruni philosophis, alii prius, 
alii posterius, lamquam suum essct inventum : quo- 
nim ego nomina, mihi quidem cognita, edere nolo. 
(124.) Usquc ad Rampsinitum igitiir valuissc, di- 
xcrunt, in Aegyplo lcges, et rebiis oinnibu:> egrcgie 
Jloruisse Aegypfum. Post hiiiic vero, regnum apud 
eos tenentem Chcopem omiii rtequilia esse grassa- 
tiim. Clausis euim tcniplis oninibus, piimum sacri- 
Jiciis prohibuisse Acgyplios; tum cuuclos iiississe sibi 
opus faccre : aliis adsignatum fuisse, ut ex lapicidiuis 
Jn Arabio monte lapides trahcreiii usque ad Nilum; 
aliis imperatum , ut navigiis cis flumen transveelos 



410 HERODOTI HISTOB. II. 

'ΤΓξος το Α.ίβυχ.ον κΛλίυμς,νον οζος , ττξος τούτο ιλκίΐν. 
ίξγοίζοντο όί κοίτα, όίκ,α μ,υμια/^ας οίν^οωττων Λΐύ τν\ν 
Τξί(Α^ψον ίΚΆττψ. χζονον Si ίγγίνισ-^Λΐ τ^ιβοΐΑ,ίνω τω 
ΑΛΟύ i όικΛ μ,ίν ίτΖΛ της coov κατά τψ ίιλκον τους Ai- 
■9όι>?> τψ ioii{/,cL\i' Ιζγον ίον ου ττολΚω τίω ίλα,σ-σΌν 1 5 
της ττυ^Λ^ίΐ^^ος, ως ίμ,ο) SoKiiiv' {της yeto μψ,ος [^iv 
ii<rt τΓίντί cnrccSioi' ευζ:ς Si , Sacct οργυιαί' ύψο? Jg , 
TJJ υ^ΥΐΑοτΛΤή ίο-τι αυτή ίωυτης, οκτώ οογυκχ,ι λήου 
τε ^οΎου ΚΛί ζωών ίγγίγλυ^Α^ι^,ίνων') ταύτης τε §η 
τα, Οίκα, ίτία yivio-fjOLi , και των ίττι του AoCouy ίττ ου 2ο 
εστΛίΤΐ αι ττυξαι^ιοίς , των υττο γην οικη/χα,των , τας 
ίττοιατο Β'ηκας ίωυτω iv νη<Γω , ^ιωρυχα του Νεί- 
λου ίίταγαγων. τίί Se ττυ^α^^ί^^ α,ντ^ χοονον γίνίο-ύα,ι 
ίίΐκοιτι ετεί* 7Γ0ΐίυ(Λ,£νι^ της ίσ-τι 7Γαντ</,κη ^ιτωττον ίκα,- 

lapidcs exciperent , et ad Libycum qiiem vocant tra- 
hereiit montem. Opus aiiiem faciebaat per vices, quo- 
libet Irimestri, centcna liominum miliia. Tcmpiis au- 
tcm, qiio ita vexatus fuerit populus, priraum decem 
fuisse aiitios , intra quos munierint \iani qua traxe- 
riinf lapides; opiis, ut uiihi \idetur, haiid niulto ia- 
ferius ipsa pyramide: (e&i enim longitudo viae quin- 
que sfadiorum ; lalidido cubitoriiin quadragiiita ; al- 
liiudo, qua est niaxima , duoium ct trigirifa rubi(o- 
rum : estque ex politis lapidibus confecta, etinsculp- 
tis ornata figuris:) huic igiiur muniendae viae iii- 
sumtos deceni aiinos fuisse , simulque conficiendis 
in eo colle, in quo sfant pyramidcs, cameris siib- 
terraneis, quas ille sibi pro sepulcro deslinavil in in- 
sula, fossa ex Λΐΐο intro acta. la ipsius autem pyra- 
midis constructionem vigiiiti annos essc insumtos. 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 411 . 

ι64, 7• 

5 ΟΎον οϋΤω τΓΑίθ^Λ, ίου(Γν\ς πτξΛγωνου, ΚΛί υψος κτον 

των λύύων τ^ιηκοντΛ ττο^ω)) ίλΰίτσ-ων. Έττοιη^η §ί ώοί 1 25 

cwjy] γι ττυοΛί^,ίς' άν^βοί^ι^ούν τ()θ7Γον , τα,ς f^Ti^iTi^oi. 

K^O(r<rag , οΐ ^ί βωμ^ί^ας ονο(/.ΐχ,ζον<Γί. τοίο,υτψ το ττβω- 

τον ίττα τι ζ'^οιησ'Λν ctvTTjV, vjit^ov τους ίττιΑοιττους Αι- 

5 Β-ους ι^,ηχΛνησΊ ^υλων βζΛχζων ττίττοιτ^μίνί^σ-ι' %Λ^ί»- 

^iv fiiv ίΤΓί τον τΓξωτον στοίχον των ανΛβα,ύ[χων αιίζον- 

τζς' οκως St dvioi ο λί^ος ίττ Λντον , ύς Ιτίξψ (Α,νιχανψ 

ίτιθίτο , ίστίωσ-αν ίττι του ττξωτου στοίχου αττο τούτου 

^i ίττ) τον ^ίυτίξον ϊλκίτο (ττοίχον, ίττ αλλής μνιχΛνί^ς. 

ΧΌ 'c(roi yoio ^η στοίχοι ήσαν των αναβα,^ιχων , τοσαΰτΛΐ 

'Λΰί'ί αΐ fA.'/ixcivcu τ^σαν' u τε κα< τψ αύτψ ι/,ηχΛνψ , 

ίουσαν (/^ί'ην τί kcu ίύβαστΆκχον , f/^Ti^o^iov έτη στοΊ- 

CXXV. 9• Post (ΓτοΓχον excidisse nonnihil videtur. 

Quadrata illius forma csi; latus quodque octingenfos 
meiitur pedes: allitudo eiusdem est mensurae: lapis 
politus et quam adcuratissime coagmenlatus; iiullus 
ex lapidibus minor triginta pedibus. ( 1 25. ) Est autem 
sic construcla ha.ecpyj^amis: sXSium. in modum gTaduiim 
quibus scalae adscenduntur, quos gradus aliipinnasy 
alii arulos vocant. Talem postquam prinium eara. 
fecerunt, in altum tollebant reliquos lapides machi- 
nis ex brevibiis lignis confectis, ab humo siaiim in 
priraum graduum ordiiiem eos tollenies: quo ubi per- 
venii lapis, alii machinae imponebatur, quae in pri- 
jno graduum ordine stabat, et ab hoc ordine in se- 
rundum attrahebatur ordinem [rursusque ab hoc in 
tertium] siiper alia machina•, nam quot erant gra- 
djium ordines, tot quoque machinae erant : sive eiiam. 
iina eademquc machina fuit portalu facilis, quam ex 



4ii HERODOTI HISTOR. II. 

χον ίκα<Γτον , οκως τον λίύον ί^ίλοαν' λίλίχ^ω γαο 
flfMV ίΤΓ df^OoTiDct, κατΛΤΓίρ λίγίτα,ι. Έζίττοιη^η S' 
ων ΤΛ ο^νωτΛτα α,υτ-ής ττ^^ωτα, ^ijct, όί , τα iTrouivct 1 5 
τούτων ίζίτΓύίίυν τϊλίυταΐΛ οι αυτής τα ίττίγαια και 
τα κατύϋτατύύ ίζίττοίησ-αν. ^ic-'/jf^avTai Js Sia y^af//- 
^λ,ατων Άίγυττηων ev t^ Trv^afjLioi, ora eg τί (τυρ(Α,αιψ 
χαι K^ofXfA^va και (τκοοοοα αναιοΊ^Α,ωΰη τοκτι ίογαζοαι- 
νοκη και, ως eju-e ίυ jxiur/^<rdai τα ο ίοι^ψίυς jxoi, ίο 
ίττίΛίγοι^Λνος τα y^af^fxaTa , ίΟη, ί^ακατια και χί- 
λια τάλαντα αογυ^ίαυ τίτίλίΐτύαι. ίΐ S' ta-Ti όντως 
ιχοντα ταύτα, κο<τα ίικος α/κλα oioaTray/icrdai i<rTi tg 
Τί <riur,(Jov τω ίξγαζοντο, Κ'ζι (τιτία , και ia-diJTa τοισι 
iljyaCp{A,ivoi(ri ; οκοτι χοονον y.iv οικοόομ,ίον τα ί^γα 2δ 
τον uoY\[A,ivov' άλΛον Si , ως ίγω ^οκίω , iv τω τους 

uno ordine in alferiim ρΐΌηιονοΙ^ηηΙ , qnolies lapi- 
dem in allum iollere vellenl: iiam iii ulrainque par- 
tem, quemadmodum facdini traditur, dicium a noWs 
esto. Perfici aiitein cocptum est opiis a suramo; 
deiii iuteriora paulalim absolverunl ; et ad extre- 
mum ixnam parfem et icrrac proxiiTiani pcifcceruut. 
Sciipio aufem iii pyraniide consignatuin cst lilcris 
Aegyptiis, quanlum in raplianos, iii cepas ci in ailia 
fuciit iinpeusuni, quibus usi suut hi qui opus fcce- 
runf : et recte memini quac mihi dixit intcrprcs, quum 
scriptum legeret, sumniam fiiisse mille et sexcenlo- 
rum faleiitorum. Quod si ita est, quautxim pulabimus 
impensuni fuisse in ferrum, quo usi siiit ad opus fa- 
ciendum, tum in ciharia, et iii vestinienta operario- 
rum? quaiidoquidem lautuni temporis, quaiitum di- 
xi, faciendo opeii insuinserunf , nec miiius mullura. 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. Αΐ3 

λίγους ίταμ,νον i και αγον, κα,ι το υττο γην οξυγμ,α, ερ- 
γα,ζοντο, ουκ ολίγον χοονον. Έ? τούτο §ι sAhlv Χίο- 126 
5ΓΛ κακοτητος , ωστί χυη/ίΐίΧ,των οίομ^ίνον , τψ ■&vyou- 
τιοΛ την ίωυτου κατισΌίντα, ίττ οικ^ΐι^α,τος , ττροσΎα,ζαι 
7Γοη(Γ<η<70Λΐ α,ογυριον, οχ,οΰΌν ση τ; ου γα,ρ όη τούτο 
S γί ίλίγον, την όί, τα, τι υττο του ττΛτ^ος ταγρίντα, 
7ΤΡησ•(Γίσ-ύΛΐ, ιαίνι όί χ,Αΐ α,ύτην αια,νοηύηίΌ.ι (Α,νηιχηϊον Kct- 
τ(Χ.λΐ7Γί(Γ^Λί , 'Α,ΟΑ του κτίοντος ττ^ος αυτήν ίκαστου όί- 
i(ruui, οκ,ως ά,ν αύτ^ ίνα- λί^ον iv τοίσ-ί ίργοισι ^ω^οιτο. 
ίκ τούτων οί των λί(ιων ίΟαα-αν την ττυξα^,ί^α οίκο^ο- 
\ο μητηναι, την ίν μ,ί(τω των τΡίων ίστηκυιαν , ίμττροσ-θί. 
της μ,ιγαλης ττυραι/,ίόος της ίο-τι το κωλον ίκ,αστον , 
ύλου κα) ημίιτίος ττΚί^^ου. Ba(riXitjcai §ί τον Χ£ο-ΐ27 

temporis caedendis lapidibiis, cisdemque promoven- 
dis , et fossae subterrancae conficicndae. (126.) Eo 
autem flagitii processisse Cheopern dixeri:nt, ut, quum 
peciiniis indigeret, filiam cliam suam iii lupaiiari ius- 
serit considere, et pecuiiiae summam qiiairlam posset 
maximain conficere. Quantum sit, quod illa hoc jno^ 
do collegerit, non memoratur: sed boc memorant, 
collegisse iliam non modo pecimiam a patre impera- 
fam;verum etiam,quumsuonomine privatim cviperet 
nionumentum relinquere, ab unoquoque qui ad cam 
intrasset postulasse , ut unum lapidem , ad opus faciea- 
dum idoneum, sibi conferz-et : ex illisque lapidibiis , 
dixcriint, exstructara esse pyramidem quae in medio 
stat trium, ante magTiani pyramideni; cuius quodque 
latus est longitudine pedura centum et quinquagin- 
<a. (127.) Gheopem hunc dixere Aegyptii legna&se 



414 HERODOTI HISTOR. II. 

TTct τούτον Άιγυτττιοι ίλίγον τηντηκ,οντα, ίτίο, τίλίυτη^ 
ΟΌ,ντος Si τούτου , ίκ^ί^ασ-ζαι τψ βασ-ιληι,ψ τον elSt\- 
φίον Λυτού ΧεΡξ)^νΛ. jccti τούτον Sg τω Λυτω τ^ο- 
ττω ^ΐΛχοοίσ-^Λΐ τωίτί^ίύ, τα, τι cf.KKcLy κ,Λΐ '^υ2Λΐχί§Λ 5 
ΤΓΟίησ-Λΐ, ίς [/Λν tcc ίκίινου ιχιτξΛ ουκ. Λν'/;κουσ•α,ν τα,υ- 
Τΰί γοΜ ων και TfA,iig ti>LiT^y;<rotf/.iv. ούτι γα,ζ υττίοτι 
olsctjf^ctTcc ύτΓο γην , ουτί ίκ του Ne /λου §ιωουζ, ^ku ig 
αυτήν, ωαττΓίο ίς την ίτίΡψ, ^ίουσ-οΐ, οίΛ oiKooofjL^iu^tvou 
οε αυλωνος κτω vr,(rov ττίζίο^ίίΐ , tv τγι αυτόν λίγουα-ι ίο 
κίΐσ-βαι 'Χ.ίΰττα. UTroSiifxag Si τον πρώτον Sofjiov λίβου 
ΑιβίοτΓίκου τΓΟίκίλου , τίσΌ-ίοακ,οντα TroSag ύττοβας της 
ίτίξης τωυτο (/,ίγαύος , ίχο(λ,ίνψ της fjt,iya\y,g οΙκο§ο- 
μ.Υι(Γί. icTTcicri Si ίτη λόφου του αυτού dy.ZcTi^cii , fxa- 
ΚκΓτα ίς ίκατον ττο^ας ύ'^^ηλου. βασ-ίλίυσ-αι cJe εΛε- 1 5 
123 γον ^ίφξψα ε| καί τηντί] κοντά ϊτία. Ύαυτα ε| τε 

annos quinquaginta; eique defuncto successisse in 
regnum fralreni eius Chephienern. Hunc qiium 
in aliis rebus eodem instituto usura essc alque fra- 
trem , tum ctiam pyramidem exstnixisse. Et haec 
quidem pyramis mensuram prioris iliius non exae- 
quat; (nani mcnsuras ctiam nos exegimiis :) nec came- 
ras habet subterraneas , iiec fossa ex Ailo deriAata 
iu hanc infcnie influit, siciit iii illara, iii qua JNilus 
per canalem niurario opere construchim iiisulani cir- 
cuinliiit, iii qua sepultum Cheopcru aiiint. Exsiruxit 
autem hanc , niagnac pyramidi pro.viniam, quadragin- 
tapedibus illa miiiorem.-priinus lapidiim ordo Aethio- 
pico lapide variegato subslriictus. Ambae super eo- , 
dcm stant clivo, ceiitum ferc pcdes iii altiludinem 
eminente. Rcgnassc autem Chephrenem aiunt aanos 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε, Λΐ5 

ι65, 64• 

αοί,) ίκΛχον λογίζονται ίτία, iv το7(η Αίγντττίοκτί τε 
ΤΓΛΟΌ,ν ίίνΛΐ ϋοίκοτητα, f KOLi τα ΐξΰί, χ^ονον τοιτοντου 
κατακληϊιτύίντα ουκ dvoix^rjvctt. τούτους υττο ^ία-ίος ου 

5 ΚΛΡτΛ Β^λουα-ί ΚίγυτττίΟί ονοξχαζίίν , άλλα KcCi τας 
τΓυξαμ,ί^Λς κ^λίουιτι ττοιι^ινος Φιλιτίωνος , ος τούτον 
τον Χξονον ivifxi κτψίΛ κατά τοίυτΛ τα, χωρία. 

ΜέΤΛ 1^6 τούτον» βαα-ιλίυίταί Αίγυτττου Μι/ κ ε ^7- 12^ 
νον ίλίγον , Χεο^ο? τταιόα' τω τα ^gj/ του ττατξ^ος 
ίξγα αττα^αν τον σε τα τί toa ανοίζαι , και τον Κιων 
τίτφ)^ίνον tg το ίσχατον κάκου , ανίΐναι ττ^ος ι^γα τε 

5 και Β'υο'ίας' SiKag σε (τ^ι τταντων βασ-ιληων ^ικαιοτα- 
τας Κξίνίΐν. κατά τούτο f^iv νυν το layov •, ατταντων 
οσ-οι vjSri βα<τιληίς (γίνοντο Αιγυπτίων , αΐνίουσ-ι y^aAi•• 
στα τούτον' τα τε άλλα γα^ f^iv κξίναν εϋ, κα) ^η 

CXXVIII. 6. Φιλιτίω\ϋς. ΑΙϋ Φιλίτας. 

sex et quinquaginta. (128.) Hos centuin et sex an- 
nos numeraiit Acgyptii, quibus per Aegyplum omne 
genus maloruin invaluerit, clausaque teiripla pcr tan- 
tum teniporis &patium non fuennt apeita. Isiorum- 
quercgiim odio ne nomen quidcm memorare volunt; 
sed pyramides etiam illas \ocantpasto/'is Phililionis, 
qui ptT id tempus in illis locis pecora sua pavif. 

(129.) Post hunc regnasse iu Aegypto dicebant 
Mycerinuni, Gheopis filiura. Iluic patiis displi- 
cuissefacta: ilaque et tenipla eum aperuisse, et po- 
pulo, extremis malis vexalo, indulsisse , ut suii quis- 
que negotiis et sacris operam daret: iusque eiiani il- 
lis aequissimeregum omriium dixisse. Hac quidem ex 
parte summis cum laudibus supra omnes, quotquot 
Aegypti reges umquara fuere , extollunt : iiam et aiio- 



4ΐβ HERODOTI HISTOR. II. 

y.oCi τω ίτηι^ΖιΚ,φοίί^ίνω ίκ της §ίκνις ττλ^ ίωυτου Su^o)/- 
τα Αλλα, α,'/ΓΟΤΓψ.τΓλοί,νΛΐ Λυτού τον <τυιχον. ϋ,οηί oi ιο 
^ττίω τω '^\υ)ΐίξίνω Kourct τους ττολιτιτας , Kcti τ^υτΛ 
ίττίτ'ή^ϊυοντί , τΓοωτον κακών α^ί,αι την 3υγατζϋα αττο- 
Β-ανουταν α,ύτου , τψ μουνον οι iivai iv το7<η οΐκίοια-ι 

τίκνον. τον σε , υτηβαλΎησ-αντα τί τω ττίοΐίττίτττωκίΐ 

ι ^ η \ ' ' ' ' ~ '\ \ 

ΤΓξη'ΥΙ^ατι , καί [όουλοι^ίνον τηρκτα-οτίοον τι των άλλων ι ^ 

Β-α'^αι την Β-υγατί^α , "η-οιησ-αοτ^αι βουν ζυλίνην κ,οί- 

λην. και ίΤΓίΐτα καταχουτωσ-αντα fiiv ταυτην , ίίτω ίν 

αΰτ^ Βα'^αι ταυτην ^η την αττούανοΰίταν Βυγατίοα, 

ΐ3θ Αίιτη ων η βους y^ ουκ ΙκουΟ^η, αλλ' ίτι και ίς iy,i 

ην (ρανζξή ίν Ζ^αι /JLiV ττολι ίου(τα, κα^ίνη Οί iv τοκτι 

βααΊληιοιοη , ίν οΐκη/^ατι ηζτκημ,ινω' Βυ^,ίηματα Je 

^ct^' αυτ^ τταντοΐα καταγίζουσΊ άνα Tracrav ημ,ίοην' 

νύκτα §i ίκαστην τταννυχος λύχνος τταοακαίίται. αγ- 5 

quiii ex aeqiio iudicasse caussas, ef , si quls de sen- 
tcntia ab illo lata esset coiiquestus, ei de suo donare 
solitum , quo iram illius miligaict. Ila quuni mifis 
adversus civcs esset Mjcerinus , ialibusque uteretur 
institutis; primam ei calamitatem accidisse morlcm 
iiliae, quam unicam domi sobolem liabcbat. Qua ca- 
laaiitaie vehcmenler adilicluju, quum vcllet excellen- 
tiori quadam ratione sepelirc filiam , conficiendam 
ciirasse bovcni bgneam, inlus cavam, exfrinsectis 
inauratam, in eaqiie defunclani banc filiam sepeli- 
visse. (i3o.) Bos ii>la non sub terra cst recondita, 
sed mea adliuc aetate in propalulo erat, in Sai oppi- 
do in regia posita, clcgauti iii conclavi : et quotidie 
apud illam siiffimenia cuiusque generis adolentur, et 
siiigulis noctibus pernox aidct lucerna. Pjrope illani. 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 417 

166,9». 

χου ^e ττίς βοος ταύτης ίν αλΧω oiK^f^UTi UKcvig των 
τΐΆλΛΛΚίύύν των ^Ιυκ,ζ^ίνου ί(Ττοί<Γί , ως ίλίγον οι ίν 
2«i* ττολι Ιζίίς' ίστα,(Τί f /,ίν γα,^ ξύλινοι κολοσ-σ-ο) , 
ίουατΛί c/^bfjuov ως αικοσ-ι (Α,αΑΐαττΛ κη , γυ^ιναι i^ycco"' 

10 f^ivcti oLi τινίς fjLiVTOi ικτι , ουκ. ιχω ΐιττίΐν , τΤΑ^ν tj τλ 
Aiyo^uivcc. Οι Si τιΗς λίγουοΊ τη^ι της βοος ταύτης, ΐ3ι 
αα\ των κολοοΌ-ων , τον^ί τον λογον' ως ^ΙυκζοΊνος ί^ά- 
(τβη της ίωυτου 3-υγατξος , κ,α) ίτηιτα ifA,iy^ οι αίκου- 
(τνι. μ,ίτα οί , ΑίγουοΊ ως η τταις αττηγζατο υττο αχίος 
5 ο Si f^iv ίύα'μ/ζ ίν τ^ βοί ταυτνι' η σε [^ητη^ αυτής των 
α/^φιττολων των 7Τ^ο§ου(ηων την 3-υγατίξα τω ττατοί 
ΛΤΓίταμ,ί τας χίίξας και νυν τας ίιχ,ονας αυτίων uvai 
τ^ίττον^υΐας τατη^ αΐ ζωα) ιττα^ον. ταύτα S'& λίγουίπ 
φλυηξίοντίς, ως ίγω §οχ,ίω , τα re αΧΚα^, και ^η και, 

ΙΟ ΤΛ ττι^ι τας χιι^ας των KoKocr(rouv' ταύτα γαζ ων και 
η{Α>ίις ωξίοι^ίν, οτι υττο χξονου τας χίίξας αττοΐόιβλη'' 

ίη alio conclavi, stant certe ibi ligneae statuae (^co- 
lossos Herodotus dicit) forma muliebri, numero fere 
Tiginti, nudis coiporibus. Quaenam autem illae sint, 
dicere non possum, nisi quae narranfur. (i3i.) Sunt 
autem qui de bove illa et de statuis istis haec iiarrant : 
Mycerinum amoie filiae suae captum, vim ei intu- 
lisse; eoque facto puellam prae dolore vitam finiisse' 
suspendio, patrem vero in illa bove eam sepelissej 
matrem autem famulis , quae patri filiam prodidis- 
sent, manus praecidisse, et nunc imaginibus illaruni 
idem accidisse quod ipsae vivae passae cssent. Haec 
vero, utmihi videtur, dicunt nugantes, quum caetera, 
tum hoc de manibus statuarum : hoc enim nos etiain 
\idimus, vefustate temporis decidisse illis manuS; 
Herod.T.I. P.L' Dd 



4ΐ8 HERODOTI HISTOR. II. 

Kdci, cCi iv 7Γ6ΰ•) α,ντίων φαίνοντο ioucrai ίτί aat ίς 

νίκιω iifXctTi' τον ΛυχινΛ Si κλ) τψ κίΟΛλψ φΛίνη 

' ι ι.. ι -ν, ν \ Γ\\ ~ 

)tixov(TCiuiJiiycc TTctyjn κλοτο. χουιτω ι^ίΤΛζυ de των κι- 
ξίων , ο του ήλιου κύκλος fA,ifJt,i^y\fXivog ιττίΟΎί χου<ηος. 
ίστι §ί ij βους ουκ οξύη , αλλ' iv γουνΛΟΊ κίΐμ>ίννι' fjLg- 6 
γα,^ος Si, ΟίΤη ■^ίρ ^ΐίγΛλη βους ζούη. ίκΟίξίΤΛΐ Si. ίκ 
του οικήι^Λτος ctvcc ττλ^τλ τλ ίΤίΛ. ιτηαν τυτττωντΛΐ 
οιΆιγυτΤτιοι τον ουκ ονομ^ζοι/,ίνον <Γίον υττ ί/^ίυ ιπι 
τοίουτω 7r^t]YfA.ctTi , τοτί ων ΚΛί τψ [όουν ίκφίζουσΊ ις 
το φως. φΛΟΊ γΛξ ^r\ α,ύτην ir/jSyjvui του ττα,τξος ]\Ιυ- ίο 
κίξίνου άττο^νΥιΟ'ΚουατΛν , iv τω ίνίΛυτω ΛττΛζ μιν τον 
Ι^^ηλιον ΚΛτι^ίϊν. Ι\\ίΤΛ Si ττ^ς ^-υγΛτοος το ττΛ^ος, 
^ίυτίζΛ τούτω τω βίΧσΊλίϊ τΛ§ί yivtardai' Ιλύίΐν οΐ 
fjLci.yT*ilOv ίκ Βουτους ττολιος^ ως „/*£λλο< g| ena jm,oC- 

quae etiam nunc ad pedcs imaginum iacentes con- 
spiciuntur. (x32.) Bos aulem corpus iectum habet 
purpureo paliio , sed collum et caput denso admo- 
duzn auro inauratum: inter cornua cmlnei circuli so- 
lis aui*ea imago. Non slat rccla bos, sed genubus in- 
cumbeiis : magnifudo quanta niagiiac bovis vivae. 
Quotannis semel exlra conclave efFertur. Qiiando 
plangunt Aegyptii deiini illum , cuius iioincu iii 
tali re edere iiiihi iiefas e:;t , tum bovem hauc in lu- 
ceni profcriint: dicuul cnim, niorieutem filiain oras- 
se patrem Myceriiiuni, ut uemel in anno solem ad- 
spiceie sibi liceal. (i3r!.) Posl filiae inoiteni acci- 
disse, narraiuiit , eidern regi aiteian» calamilateni 
hanc: oiaculi eiraiuiu ex 0]>pido Buto ei esse adla- 
tum, nonnui sex adhuc annos vlcturum illum. 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 419 

167, 21• 

νον βίους y τω {β^ο{^^ω τίλίυτηο-ζιν." τον JV, ^nvov ττοινι- 
eo'ccf^ivov, TtifjLTii/Ui ίς το ΐΑ,αντψον τω Β'ίω ονίί^ίΟΊ^α, , 
avTifJb^f^Oo^ivov ΟΤΙ ,,ο [Λίν αυτού ττΛτηο y,m τΓατ^ως, 
Λττοκληί'σ-αντίς Tct locc, κα) 3-ίω\ι ου fxty.vvifA.ivoi , Λλ~ 
ΑΛ ΚΛί τους α,νύοωττους φύίίροντζς , ίβίωταν χ^ονον ίτη 
τΓολλον' Λυτός S' ιύσ-ίβης ίων ^ jU-gAAoi τΛ-χβ,ως ούτω 

10 τίλίυτησ'ίΐν.'•^ Έκ cFt του χζγ\(ττ'ήοίου αύτω ^ιυτίζα ίλ^ίίν 
λίγοντΛ ,,τουτων ύνίκοί x.cu (τυνταχυναν «,ύτω τον βίον. 
ου γοίξ ττοιησ-αί f /,ιν το χοίων ψ ττοίίίΐν' iuv yot,(j Α<- 
yvTTTov κ,α,ζουα-θαι ιττ ίτΐΛ 7Γ&ντήκ.οντΰ(. τί Kctt ikoltqv 
ΚΛί τους fxiv ^υο τους ττ^ο ίκ,ίίνου γίνομ,ζνους βαίπλίας^ 

χ(, fjLctdiiv τούτο, KUVOV S% ου." ΎΑυτα. α,κουσΌ,ντα, τον 
^lvKifiVOV , ως χ,ΛΤΛΚίκ,^ι^ίνων TjSyj οΐ τούτων, λυχνα> 
7roiyj(To(,y,ivov ττολΛα,, οκως γινοίτο νυζ, ΛνΛψα,ντΛ uv- 

septijno vitainfiniturum, Ttjm illum, aegcrrime lioc 
ferentem, misisse ad oraculum qui contiimeliosis ver- 
bis deo exprobrarent , ^oApater ipsius et patruus, 
qui templa clausissent, deosque non curassent,atque 
etiam homines perdidissent , tamen seros in annos 
prodiixissent vitam; ipse autem, qui deos colat, 
tam cito vitam essetfiniturus. Super haec alterum 
ei responsum ab oraculo ^^^c^ editum : hac ipsa caus- 
sa propere finiturum vitam , quod ea , quae in 
fatis fuissent , nonjecisset. Debuisse enim Aegyp- 
tum malis vexari per annos centum et qitinquagin-' 
ta: et diio reges , qui ipsum antecesserint , hoc in- 
tellexisse y ipsum vero non intellexisse. His auditis 
MycerinuTTi , quiim sententiam coritra se iam pro- 
nunciatam cognovisset, multas parari iussisse lucer- 
nas , eisque quotidie ingruente nocte accensis potasse, 

D d 2 



420 HEPtODOTI HISTOR. II. 

ΤΛ, '^iviiv T6 Kctt iVTTctbiUv, ouTi yif^iprjg ουη νυκτός 
avnvrcty ίς τε τα iAioc κλι τα λΚοίλ TTAetvufjiiVov t 
KcCi ΊνΛ Trvv^ccvoiTO ίΙνΛί yyjg ίνΥίβητηοιΛ ίττιτη^ίωτΛΤΛ. 2ο 
ΤΛυτΛ Si i[j.rixctva,TO , Β'ίλων το /^,Λντψ'ον ψευ<ίο^6ΐ/ον 
ctTTo^t^at, 'ivet οι §υω^ίΚΛ ιτίο, α,ντι έ| ίτίων γίνητΛΐ, 
ui νυκτίς iifjnocti TToHvfXivat. 
l2f\ Yhj^ctjxiScc Si KcCi ούτος ο/ταΊλίτΤίΤΟ , ττολλόν ίλασ"- 
(Τω του τΓοίΤξος , ίίίκοσΊ ττο^ων κΑτα^ίουσΆν κωλον iKct- 
tTTOv Τξίων ττλίύζούν 5 ίουσ-ης ΤίΤζΛγωνου ,- λί^ου Si ίς το 
■ηΐΑ,κτυ Αΐύιοτηκου' tyiV Sy} ^ίτί^ίτίμοί <pcL(n Έλλ'/^νωι/ 
'PoJWio? ίταί^ης γυναικός ίινΛΐ, ουκ οξ^ως λίγοντίς. 5 
ου ^ί ών ΰύ^ί ίΐ^οτίς fxoi (^ctmvTcti λίγαν ούτοι Υιτις ψ 
'ή Ύο^ύύττις' ου ycc^ αν οι Tm^Afxi^ct civih(rav ττοιηίΤΛ- 
σ'ύαι τοιαυτην , ίς την τάλαντων χιλια^ίς dvaoiuf /,ητοι , 

Toluptalibusqvie, nec die nec nocte ulla intermlssa, 
indulsissc, per amoena inferioris Acgypti loca atque 
neinora vagantem, ubicumque cognosset voluptaria 
esse diverticula aplissinia. Id eo consilio esse moli- 
lum, quo mendacii argueret oraculum, quum, loco 
sex annoruin, duodecim sibi reliqui essent, nocti- 
i)us in dies couversis. 

(134.) Idem Mycej^inus pyramidem etiam reli- 
quit, multo quidem minorem ea quam pater exstru- 
xerat, unoquoque quatuor laterum ducentos oclogin- 
ta pedes metiente; usque ad dimidiarn altitudiijem. 
Aethiopicus lapis esl. Hanc pyraniidem Graecorum 
nonnulli putant csse lihodopidis nieietricis ; miilfiim. 
falsi senlenliae. Salis enini adparet, ne novisse quidem 
hos quaenam mulier fuerit Rhodopis : alioqui ad illain 
non retulisseni constructionein pyraraidisj quae iu- 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 421 

167,48. ^ 

ως λόγω ίίττίιν, etvetiarifji^odvrcLi ττζος οι , οη Kctrce, 

*ο Af^aca-iV βασ-ίλινοντΛ ψ α,κιχΛζου(ΓΛ 'νο^ωττίς, <*λλ* 

Οϋ κατΛ τοϋτον. ετ2σ"< y«^ κΰίξΤΛ ττολλοιη υστίξον του- 

ηων των βΛο-ίληων των rctg ττυ^Λ^ί^οϋς ταυτΛς ψ λι- 

ΤΓΟ/ΐΑ,ίνων Ύοι^ωτΓίς' γζνίψ (/Λν , άττο Q^vjiKvig' ^ουλτ] §ι 

ψ 'lciSf/,ovog του 'ϋΟα^ττοττολιος, dvS^og ^ciyJov , (τυν- 

ϊ5 SovXog Si Αϊσ-ωτΰυ του λογοττοιον. κλ) yoto ούτος 'I^ci- • 

ίΐονος iyiviTC , ως aiirh^^t T^Si ουκ yikicttcl' ίττίί τε γαζ 

ΤΓολλΛΚίς χ,γιουα-σ-οντων Αίλφων εκ Β-ίοττροττίου ,,hg /3ου- 

λοίτο ττοίνψ τ^ίς Αίο'ωτΓου '^υγ/^ς ανίλίίτύαι" Λλλος fjuiv 

ού§ύς ίφα,νή, Ία^ιχονος Se ττΛί^ος ττοΐΐς , άλλος 'IctcT- 

20 ΐ^ι^ων •, ανίίλζτο' ούτω κλι Αιτωττοζ loc,Sf^ovoς {γινίτο. 

Ύοοωτης Si ίς Αιγυπτον αττίκίτο , Σ^ανύίω του Sct/^/ou ΐ35 

κοίΑ,ίίΓΛντος f^iv' ΛΤΓίΚοι^ζννι Si κατ ίογΛσ-ίψ, ίλυύη χο^]- 

numeris (ut verbo dicam) talentorum mlllibus con- 
stiterat: ignorareque eosdem adparet, regnante Ama- 
si floruisse Rhodopin, non huiusregis aetate, Perniul- 
lis enim annis post reges hos , qui istas pyramidas 
monumenta siii reliquerunf, vixit Hhodopis ; gencre 
Thressa , ancilla ladmonis Sainii , Hephaestopolios , 
filii, conserva Aesopi, fabularum scriptoris, Nam et 
Aesopiim ladmoni serviisse, qiium aliunde constat, 
tum hoc maxime, quod, postquam Delphenses ex 
oraculi eiFato saepius proclamassent, si qitis vellet 
poenam repeteie caedis Aesopi , nemo alius , qui 
illam repetcret , in\'entus sit, nisi ladmonis e>: filio 
nepos, cui et ijisi ladmon nomen erat. Itaque lad- 
monis servus Aesopus fuerat. ( i35.) Rhodopis vero 
in Aegyptum venit, adducta a Xantho Samio; addu- 
cla vero ut quaesiuin corpore faccret, magno pretio 



422 HERODOTI HISTOR. II. 

f^ccruv (Χίγα,λων υττο etvSpog Ι^ΙιτυλψΛΐ'ου ^ctoeticv , 
του Z^>cccjj,avouCt)vvfxou TruiSogy ccStA^tov St ^ayrC^cvg 
της (χουσΌττοιου . ούτω όη η Ύοί^ωττις ΐλίν^ίοω^η , κλ) 5 
ΚΛτίμανί τί ίν Αίγνπτω' χ,λι kccotcc ίΤΓα,Οξο^ιτος γί- 
vofxiVYi, ι^ίγα,ΑΛ ίκτήσουτο χοημ,Λτα,, ως αν ίιναι ro- 
^ωττιν, ciTa^ ουκ, ως γί ίς 7Τυ^α(/,ί^Λ τοιαυτψ ίζΐκίσ-^Λΐ. 
της γα^ τψ όίκΛτψ των χξ•ή}^Λτων idia-^ai tcm ίτι kcci 
ίς ToL• 7CCLVTI τω βουλοΐΑ,ίνω , ου^ίν Su {Χίγα,λΛ οΐ χυν\- \ο 
fjLaTct ΰίναζίΐνα,ί. ΐττί^υ/χησ-ί yct^ 'νο^ωτης fxvfjf^r,iOv ίωυ- 
της ίν τ»? ΈλλΛ^ κ,α,τα,λιτηο-^ίοι,ί ■, ττοίημ,Λ τΓοίΥΐίΤΛί^,ίνη 
τούτο , το (Λ-η τυγχ^Λνίΐ α,ΑΑω i>:iv^yifxtvov κλι ανακίΐ- 
fjLivov ίν Ιξω , τούτο dvctdiivcti ίς Δδλφουί fXVijjULocvvov 
ίωυτης. της ων Stκoί,της των χοη^Μ,των ττοιηίΤΛίίΑ,ίνη όβί- 1 5 
λους βουτΓΟξους ττολλους (Τί^ηοίους , ο<Τον ίνίχωοίί η Si- 
κατ>? οι, Λτητη^τΓί ίς Ιλίλ^ους οι κάι νυν ίτι (τυννι- 

redenifa cst a cive Mitylcnaco Charaxo , Scamandro- 
iiymi liiio , fratre Sapphiis poetriac. Ita igifur servi- 
tufe libeiafa Rliodopis, maiisit iuAegypio: quumque 
venxisla adniodiim cssct , magnas comparavit sibi 
opcs ; nf qiiidem Rliodopis , nec vero ut quae talem ex- 
struerc pyramidem posset. Nam , cuius opum dcci- 
mani paztcm ad hiinc usque dicm conspicere licet 
cuicumque volcnti, ei non adco ingcntes opes opor- 
tet tribuere. Ciipiens cnira Rhodopis monumentum 
sui in Graecia relinqucre , fale opus facieiidum cu- 
ravit, quale a nemiiie alio vel cxcogilatum vel in 
femplo aliquo esset dedicaiiim, illiidque Delphis in • 
sui memoriam dedicavit. Ex dccinia opiim suarum 
parte couficiciula curavit comphira, quot per deci- 
mam licuerat, ferrca vcrua assandis bobus idonea, 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 423 

ι69, 78. 

viurcLiy oTTKT^i jtteV του βωι^ου τον X<c< eivi^itrctv y αν- 

τίον ^ί Λυτού του νψυ. Φίλίουσ'ΐ Si κως iv rij" Ναυ- 

20 K^cfjti iTTciO^oSiToi γίνισ-^Λί αΙ ίτα,ίξαι. τούτο μ.ιν yct^ 
ctiiTviy TJji ττί^ι λίγίτα,ί Όοί ο λόγος, ούτω Syi τι κ,λανη 
ίγίνίτο, ως κα) ττάηίς οι Ελλψίς Ύο^ττιος το ουνο- 
(Α,α iy^duoy' τοΰτο h , υσπξον τΛυτνις , τγι ουνο{^Λ ψ 
Άξχι^ίκη, αούϊί[χ,ος ccvu, τψ Έλλΰ<Αα ίγινιτο , ν;σ•σ•ον Si 

25 της ΐτί^ης τη^ιλίσ-χψίυτος, Χαξΐα|ο? Si ως Κυσ-α,μίνος 
ΎοίωτΓΐν α,τηνοίττηζΓί (ς ΊS\ιτυλψψ , iv f4,tAu Z^cltc- 

<Ρού ττολλΛ ΚΛτίχ,ίζτο(^η(Γί μιν. Ύο^ωττιος y,iv νυν ττίξΐ 

ι 

7Γί7ΓΛυ^4,<Χ,1. 

ΜετΛ ^ί Μυκε^Γνον γίνκτ^Λΐ Αίγΰτττου βα,σιλίΛ ιλί- 1 36 
yov οι ι^ας Ά.ο'υχιν , τον τ λ ττ^ος ηλιον ΛνκτχβντΛ ττοιη- 
(ται τω 'ΙΙφα,ίαΎω τΤξοττυλΛίΛ , ίοντΛ ττολλω τε καλ- 

(^j/Vtf, ferreos obeliscos,] eaque Delphos misit: quae 
etiam nunc in unum fasciculum collecta conspiciun- 
tur post aram quam Chii dedicarunt, ex adverso ip- 
sius aedis sacrae. Solent autem Naucrati versari ve- 
nustae meretiiccs : nam ct haec , de qua hic senno 
habetur, ita celebrata est, ut Graecis omnibus inno- 
tuerit Rhodopidis nomen : et post hanc alia , cui no- 
men Archidica, per Graeciani est nobilitala; minus 
tamen, quain isfa, sermonibus horainum celebrata. 
Gharaxum autem illum, qui Rhodopin servitiite libe- 
ravit, Mitylenen reversum, mullis con\'ic'us Sappho iti 
carminibus suis insectala est. Sed baec de Rhodopide 
hactenus. 

(i36.) Post Mycerinum, dixerunt sacerdotes, Ae- 
gypli regem fuisse Asychin, a qiio constructa ad 
Vulcani templum propylaea , orientem solem spe- 



Λ24 HERODOTI HISTOR. II. 



4^^ 



λιοΎΛ Koti τΐΌλλω μ,ιγκΓτΛ. £χίΐ fjLiv ycto kcu rct ττΛν- 
toL TT^OTCvXcLiot, τυττους τί iyyiyKv^y.ivovq , κλι αλ- 5 

Ι/,ΛλίίΤτα. Έιτι τούτου /3Λ£Γίλ£uo^τoί , ίλίγον, οί,^Α,ί^ίγις 
ίουσ-γις ττολΧης χοη^Α,Λτων , γίνί<τύΛΐ νομ^ον Αιγυτττίοισ-ι t 
ατΤΰόίίκνυντΛ tvixvfjov του 7τα,τ()ος τον νίκυν, ούτω λΜ(Α^- 
βΰΐνίΐν τοχοίος' TT^ocm^yjvcti Si ϊτι τούτω τω vcfj^TOV^ii ίο 
τον Si^ovTob το χζίος κλ) α,ττα/τγις κζΛτίίΐν Trjg του KctfA^ 
βα,νοηος &'ηκ*]ς' τω Si ύττοτί^ιντί τούτο το ίνιχυοον » 
TrivSi ί-πίίνΛΐ ζ•ημ.ίψ, μ,η βουλομ,ίνω άττο^ουνα,ί το χοίος* 
fjLrjSi αύτω ίκίίνω τίλιυτησΆντί iivui Tc&C^ijg Kvoyjccci 
fjt^rfT tv ίκίίνω τω ττα,τοωω τα^ω, μ.ν\τ ίν Λλλω /u.»/- ι.^ 
Siviy ί^'ήτί ύλλον fji.Y\SiVA των ίωυτου α,ττο'/ίνομΛνον Bol- 
ψΛί. 'Ύπί^β^λί<Γ^αί Jc βουλομ,ινον τούτον τον βαοΊ- 
Aect τους τξοτίξον (ωυτου βΛ(ηλίο^ς γίνο^ΐίνους Αίγυ- 

cfanlia; longe ea pulcerrima et longe maxima. Ha- 
bent enim omnia quidem propylaca et figuras in- 
sciilplas, et infinitam acdificiorum \-arieiatem ; haec 
autcm, omniiim maximc. Hoc, aiebant, regnanle, 
quiira magna in commerciis cssct inopia pecuniae, 
legcm laiam esse Aegyptiis, ufi, qui patris cadaver 
pignori daret, ei aes alienum crederefur: adiectam- 
que ei legem esse lianc, ut, qui dedisset aes alie- 
num , is tolius ctiam conditorii sepulcralis dominus 
essef illius qui accepissct: si quis vcro, qui illud pig- 
jius dedisset, deLilum soherc iiollct, eum ncc ipsurn, 
quum vita functus essct, in patcriio sepulcro auf in 
alio ullo scpeliii, iicc ei liccrc quemquam siiorum, 
qui dcfiinctus essel, scpclirc. Sui)crare autcra ciipien- 
tcm huiic rcgcm cos qui anfe ipsum in Aegypto reg^- 



w. ' Ε υ τ Ε R ρ Ε. 425 

170, 6. 

τΓΤΟϋ, fA,vy{fJL(i<Tvvov TTv^ccf^i^a λιτησ-ύα,ι, Ικ ττλίν^ων ττοιη- 

2(1 cuvrct' iv T^ γξcc[x>fJL•a,τct iv λίύω iyx,i}coActf/^i^ivc& rccSi 

λίγοντά ia-Ti' ΜΗ ΜΕ ΚΑΤΟΝΟΣΘΗίΣ ΠΡΟΣ 

τασ λιθινασ πτραμιδασ. προεχω γαρ 

αττεί2ν τοσοττον, οσον ό ζετσ των 

Άλλων θέων. κοντώ* γαρ τποττπτον- 

2δΤΕΣ Έςλιμνην, ο τι προςςχοιτο τοτ 

ΠΗΛΟΤ ΤΩ* ΚΟΝΤΩί, ΤΟΤΤΟ ΣΤΛΛΕΓΟΝ- 
ΤΕΣ, ΠΛΙΝΘΟΤΣ Εΐ'ΡΤΣΑΝ, ΚΑΙ ΜΕ ΤΡΟ- 
ΠΩ* ΤΟΙΟΤΤΩί ΈΗΕΠΟΙΗΣΑΝ. τοίίτον fA,iv το- 

MiTci^i τούτον, βα,ιτιλίυσ-Λΐ avS^a, τυφλον ίζ Άί-υ- loj 
(Γίος τΓολίας, τω ovvq{jlcl Avvcrtv iivcci. ίττι τούτου [ocl- 
(τιλίυοντος iXcKTcci Ιττ Κίτγυτττον χίΐ^ί ττολλ^ Κΐ^ίοττα,ς 
τε Kcti ^(Χ,βα,Η,ων τον Αιύιοττύύν βααλίΰί. τον fxiv 
5 Syj τυφλον τούτον ο'ίχ^ατβαι φίυγονΤΛ ίς τλ ίλία' τον St 
Aiuio7r<t βΰίσΊλίυαν Αιγύπτου ίττ ίτία τηνττ,κοντΛ' iv 

nassenl , monuirienfum sui reliquisse pyramidem e 
lateribus confectara , in qua est inscriptio jlapidi in- 
sculpfa, in hanc sentenliam: JVe inc conferens cum 
lapideis pyramidibus contemnas : tanto enim illas 
antecello , quanto reliquos deos lupiter. Nam con- . 
to in paludis fundum siibacto.) quidqiiid luti con~ 
to adhaesit coUigentes , inde lateres βηχβηιηί : at- 
que hoc modo rne perfecerunt. Haec ab iilo gesfa. 

(iSy.) Post liiinc vero regnasse τίπιπι caecum ex 
Anysi oppido, cui nomen Anysis. Hoc regnante, 
ingenti hominura manu Aegypfuni iiivasisse Aefhio- 
pes et Sabacon, rcgem Aefhiopuin. Cacciim igilur 
himc fuga se in palndes reccpissc, Atibiopemque in. 



426 HERODOTI HISTOR. II. 

rolart αύτον rach ctTroSi^ucuoii. οκως των τις Αίγυτι^Ίων 
dfA,cciJToi Τί , κ,Τίίναν {Α,ίν αύτων ovhvct ίύίλίΐν' τον Si » 
ΚΛτα, fjLiyccdog του <1^ικ•η(Λ,Λτος ίκοί<Γτω ^ικαζίΐν , Ιττι^ 
τουσ•(Το\τα, χω^α,τΛ χου\ι ττ^ος τ>) ίωυτων ττοΑί , obtv ιο 
iy^cioTog r/V των αοικίοντων. κλι ούτω ίτι αι ττοΑίίς 
tyivovTO υ'^]/^Αοτίξο/Α το fxiv γα^ ττι^ωτον, ίχωσ-Ιιησ'Λν 
υτΓΟ των τΛς (^ιωουχας ο^υζαντων, (πι Ί,ίσ-ωσΤξίος βοτ- 
<ηλίος' oiVTt^x σε , iV) του Αιύίοιτος και κα^Λ ύ'ψη- 
λΰίΐ iyivovTo. 'Ύ'<]/ηλιων Jg κλι ίτίξων ΤΛοΌ-οι^ίνων iv ι% 
τ>ί Αίγυτττω ττολίων, ως ifjio) SoKiU, (ΧλΑιούλ fjLiV Βου- 
βοίστι τΓολι ίξ,ί-χ/ιχτ^η , iv τ^ kcu Ι^ον ((Ττι ^ουβαστιος 
Λ^ίΛΤΓ'/ιγητοΤΛΤον. /χίζω f/,iv γα,ο oLKkcty κλι ττολυ^Οτ- 
ττανωτίοα. ί<ττι Ifjct' i^^ov^ §ι Irkcruai ού^ίν τούτου μ,οίΚ- 
λον. 'ή Si Βουβασης , kcctcc Ελλί^αο y?\ju)<j-(rctv , icru 20 

Acgj^fo regnasse annos qiiinqiiaginta; intra quos 
aiinos gcsta ah co esse haecce. Quolies aliquisAegyp- 
tiorum quidpiam deliquissel, nulluni eorum voluisse 
capiie piectcre; sed pro ratione delicli senlcritiam 
piOiiiinciasse , impcrantem uf quisque dclinquentium 
agge)-em adgereret ad oppidum uiidc cssc(. Atquc 
ita oppida facta sunt siiblimiora; clciiiin piimo ad- 
gesla fueral lcrra ab his, qiii rrgnanle Sesostri fossas 
efrodciaiii ; deiu ilcruru siib Actliiope admodum sunt 
exailala Prae caeteris aiitem oppidis, quorum om- 
iiiiim exaltalum cst solum, maxiinc adgcsta lcrra est 
ad Jjul)asliii urhcnt ; in (jua es( cfiam ieiriplum Buba- 
stidis, menioratu digiiiiiuimuin. Sunt enim etaliaqiii- 
dem lcmpla ampliora c( sumdiosiora ; scd adspectu 
ludiiiin hoc iucundius. Est autcm BuhasiLS , Graeco- 
riiiu sermonc , Diana. (i38, ) Cuius templum ila 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 427 

171.37. ^ ' 

AfTg^if. Ιο 06 <ξΌν uvTyjg ωοι i%u. ττΧψ χν[ς κτο- \οο 
^ου , το α,λλο yyjcrog εστΓ ίκ yct^ του Ne /λου ^ιωζυχζς 
Εθ"έ%οι;ίΓί , ου σ•υΐΑ,[χισ'γου(ΓΛΐ UAAr,Avi(ri , λλλ Λχζΐ της 
£(Γί3ο)ου του ίβου ίκα,τίοη ίΐτίχίΐ η (λ,ιν, τ>) τηοι^^ίουσΛ t 
5 >; Sl , τίί* έΐί^ ο? ίουσ-Λ ίκατίζη ίκΛΤον ττο^ων , «ί^ένίί'^είΓί 
ϋΛΤΛσ-χ,ιος. τλ οί ■π-ροττυΑα,ίΛ , υ'^ος fjt,iv otKct ο^γυΐίων 
icr) , τυττοκη Si ί^ΰίττηγ^ια-ι ίίτκίυα^ΛΤΜ αίζίοκη λογού. 

tOV ο iV f^iiT/l Τνΐ ΤΤολί το Ιζον, ΚΛΤΟοαταΐ TTcCVTOUiV ΤΓί- 

../,'/ ' \ ' .. / \ , ' / t ι ~ 

ριιοντι UTi γαζ της ττο/'.ίος fxiv ίΚΚίχω(Γ(ΧίνΫΐς νψου , 
10 του S' Ιοου ου κίκίνη/χ^ίνου , ως dpxyjuiv ίττοι^ζη y goO- 
ΤΓτον ((TTt. TTi^ihii J' αυτό alf^curiyj ιγγζγλυμ,ΐΑ,ίνη τυ- 
7Γ0ΚΓΙ. ί(ττι ii. ίίτω^ίν οϋλοΌς SivSoiOuv μΐγί(Γτων , ττίφυ- 
Tiuf/,iVov ττίζΐ νηον f^tyAv, tv τω ον\ τωγαλι^Λ ινι. ιυξος 
06 κοκ fjt^tiKog του ΐξου , τταντ»! (Τταόιου icru. κλτλ μ,ιν 

comparatum est. Praeier introilum, reliquum totum 
insula est : fossac enim ex Nilo circum ducfae noii 
miscenfur altera alleri, sed ulraque usqiie ad introi- 
tiim perliuet templi; allcra ab uno lalere, alfera ab 
aliero circumfluens: utraque ccnlum pedes paiens in 
lalitudinem, arboribus iniimbrafa. Propylaea ad qua- 
draginia cubilorum alfitndincm suiguiif , figuris sex- 
cubilalibus nicraoratu dignis oriiata. Qiujin sit tem- 
plum in meciia urbe, iindique coiispicitur ex tolo 
circuitu ; nam quura oppidi solum aggere adgeslo 
sit exallatum, templuni autem, ex quo priniiun ex- 
structum, noii muiaium fuerit, undiqiie conspeclui 
palef. Circumduclus cs( templo munis, figuris in-. 
sculpfis: est auiem intus allissimariim arborum luciis, 
circa aedcm magnam planiatus, iii qua inest deae 
simulacrum. Latiludo ct lougiiudo lcmpli omni cx 



428 HERODOTI HISTOR. II. 

^η τψ icrorfovy ί(ΤΤζω}ΧΐνΥ] ίστ) oScg λί^ου ίττι στα^ίους ig 
τζίις fXccAKTTa kv}j αια, της Άγοο-ης φ^ξουίΤΛ ίς το ττρος 
ηόΰ' ίύοος dt, ως τίσ•<ηϋΰύν ττλίύξύύν' τίί Si κΛί τ^ της 
oSoij , όίν•^ίΛ οΰϋΰί,νομ,'/ικίΛ τηΟυκί' φί^ίΐ ίΤ ίς ΈρίΑ,ίω 
jd^ Ιρον. το fxiv Syj lucv τούτο ούτω ίχα. Ύίλος §ί της 
ατταλ^^αγης του ΑΙ^ίοττος ώ^ί ίλίγον yivicr^cti. όψ*;/ 
Ιν τω υτηω τοιην^ί iSonct αυτόν t ΟίχίίΤ^Λΐ φίυγοντου' 
iSoKii οι ctv^pcc ίτΤίΟΎαντα (τυμ,βουλίνίΐν , τους ΙζίΛς τους 
61/ ΡίΙγυτττω (Τυλλί^αντΛ ττα,ντα,ς , ^λ,ισ-ους ^ίΛτΛίΛ,ίϋν' 5 
ιοοντΛ όί τψ ο'^ιν ταυτψ λιγιιν αυτόν , ως ττοοΖασ-ίν οι 
^OKioi ταυτψ τους 3'ίους τΤξΟ^ικνυνΰΆ , Ivct, οίηβησΌ,ς 
•τι'ίξΐ τα, ΐζοο , κ,Λχ,ον τι ττοος κΤίων η ττξος α^οοωστων 

. //Λ . ν / ~ . 'ν ^ ν ι < ■>'< ^ ^ 

λα[6οι ουκων ττοιησ-ίΐν ταύτα άλλα γαο οι ίζίληλυ- 
<Τ£ναι τον χρονον , οκοίτον κίχοηιτΰαι α^ζ^ντα Αιγυτττου ίο 

parte stadium metitur. Γη infroilu sfrafa lapide Λία 
est triuni fere stadiorum longitudine, pcr forum fe- 
rens orientem versus: quadringenlos pedes pateiis in 
lalitudinera , ulrimque arboribus coiisila ad coeluni 
poireclis; fert autem ad Mcrcurii templum. Haec est 
templi huius rafio. (iSy. ) Ad exlieinum yero Ae- 
gypto excessisse aiebant Aelhiopcm liac occasione. 
"Viso nocturno ferriium , fviga sc rcccpisse: visus quip- 
pe sibi crat adsiautem videre bominem, qui ei sua- 
deref, ut sacerdotes omnes, qui in Aegypto essent, 
congregaref , ct niedios discinderet. Hac conspccla 
visiorie dixisse eum, vidcii sibi Deos lianc ostenderc 
voluissc oocasioncm , qua, piaculo iu sacra adinisso, 
aut a diis ipsis aiit ab honiinibus magiio malo iiiiil- 
cfarclur; sc vero hoc faciniis iion admissurum: sed 
exiisse tcmpus, quo exacto, postquam interim iu Ae- 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 429 

171,66. ^ ^ 

ίκχωζηαιν. iv ycc^ τ^ Αϊύιοττίνι iovTi αύτω rct, μ,ΛντΥι'ΐΛ , 
τοΊοΊ χξίωντΛΐ Αΐβίοττίς , ανίΐλί , ως ^toi Λυτον Αϊγυ- 
■τττου (octa-iAivcrcti encc τηντγικοντα. ως ων c χρονος βυ- 
Ύος εζ>ί<6, κύΐ; Λϋτοι* vj ο'φις τον ΐνυττνιου iTriTctoctirTi y 
ι5 ίκων α,τΤΛλλα/Γσ-ιτΛΐ ίκ της Αίγυτττου ο Έ,οί,βακως. 
'^ς S' CLDCL οίχκτύΛΐ, τον Αΐύίοττα ί'Ι Α'ιγντττου, Άυτις 14^ 
τον τυφλον α,ζχιιν, ίκ των (λίων dTrtKof^ivov' Ίν^α, την- 
τηχ,οντα, ίτίΛ , vij<rov χωτας (ΤΤΓΟ^ω τι κλ) γ^ , ο'ίκίί. 
οκως γαρ οι φοιτοίν (τιτον αγοντας Άίγυτττιων ως ίκα- 
5 στοκΓΐ '^ξοστίτΛχύα,ι σιγ^ του Αΐ^ίοττος , ίς την ^ω^ιψ 
κίλίυίΐν (τφίΰί,ς κΛί σττο^ον κο(Α,ίζίΐν. ταυτψ τψ vrjcroy 
ου^ίΐς ττξοτίξον ί^υνασ-ύη 'Α[Α>υζτα,ίου i^wouv' άλλοί, ιτίΛ 
iTTi ττλίω η ίτττΛκοσΊΛ ουκ otoi τι τ^οΆν αυτψ ctvw^av 

CXL. S. Ιτττχγ.όσιχ. Corrigunt αΐίί Γ^ί^κοΊτ^α, CCC. alii την- 
τχκόα-ιχ, quingentos annos. 

gypto regnasset , discedendum sibi esset. Etenim, 
quum in Aethiopia etiam tum fuisset, oracula, qui- 
hus utuntur Aethiopes, edixerant, regnare eum in 
Aegypto dehere quinquaginta annos. Itaqiie fiiiilo 
hoc tempore, territus etiam nocturno viso, sponte 
ex Aegypfo discessit »Sa^«coi. (140.) Post cuiiis dis- 
cessuni regnasse iterum dixei'unt caecum illiiin, re- 
deuntem e paludibiis, ubi quinquaginta annos insii- 
lam habitaverat, quam aggere ex cinere et teri a adgesfo 
circumdederat. Quoties enim advenissent Aegyplii, 
proiit quibiisque imperatum fuisset, inscio Aethiope 
friiraentum ei adferenies, iussisse eum hos iit eiinx 
reliquo dono etiam cinerem sibi adfcrrenf. Hanc in- 
sulamneinoanleAmyriaeuin potuit inveniie: sed per 
scptingentos annos et ampliiis anquisiv erant eam su- 



43ο HERODOTI HISTOR. Π. 

οί ΤΓξοτίξΟί yivofX,ivoi βοίσ-ιληίς 'AfjLv^retiov' ovvofjuct Si 
TocvTyi rij" ν*ΐ(τω 'Ε,λβω' (Α,ίγα,ύος J' ((ττι ττΛντη SiKcc ίο 

141 ΜέΤΛ Si τούτον, βασ-ιλίνα-αί τον ΙζίΛ του Ή,^^λ/- 
στου, τω ovvoijccc iivcct '^ίύων' τον ίν αλογίνισ-ι ίχαν 
7ΓΛοαχζν\α•Λ^Λνον των [iictxif /,ων ΑίγυτΓτίων , ως οΰ^ίν 
SiY\(ro(jt,ivov Λυτών' λΚΧλ τε ^υ[ ccTifxct ττοΐίυντΛ ίς Λυ- 
τούς, καί (Γ(Ρίας α,ττίλία-^Λΐ τας α,^ουοας, τοΊοί (τγ) των 5 
ττοοτίρων βΛίπληων SiSoa-^cti ί'ζαίξίτους ίαΛ(ττω αυω~ 
Si:ccL• ΛοουξΛς. μ,ίΤΛ όί, ίττ ΑιγυτΓτον ίλΛυνίΐν ούολ- 
τον f /,ίγΛν 'Σ,ανΛχΛοίβον βΛσ-ιλίΛ Ά^Λβίων τβ λλ) Ά(γ- 
(τυξίων. ουκων Sr, ίύίλαν τους (/,αχίι^ους των Αίγυτττίων 
βοηύίίΐν' τον ^ί ΙξίΛ (ς αττο^ίψ άττίΐλ-ήΐΛίνον , ((Τίλ^ον- ιο 
ΤΛ ίς ΤΟ fJLiyctoov , ττζος τωγΛλ[ΧΛ άττο^υξίσ-^Λΐ οιλ κιν- 
^υνίυίΐ τΤΛ^ίίν. ολοΟυξοι^ίνον S' λ^λ /χιν ίτηλ^ιΊν υττνον» 

periores Amyrtaeo reges , ncc reperire potueranf. 
Est autem noniea insulae Elbo: magnitudo decein 
siadioriim quaquaversum. 

(141.) Post isliiiii rcfl^nasse saccrdoteni Vulcani, 
cui nomen Sethoii. Huuc neglexisse, nec υίΐο ioco 
liabuisse bellatorum ordinem , qiiasi nihil his indige- 
ret: et qiuini aliis rchiis ig'aoniitiiose cos traclasse, 
tum ademisse eis iugcra , quae sub prioribiiS rcgibus 
cximia cuique duodecini fueraiit adtiibuta Deitule ve- 
rOj quiim adversusAcgyptum ingciitcni exercitum du- 
ceret Sanac/iariius , Arahxim et Assyriorum rex, no- 
luisse pugiialuni exire bellalores Aeg-yptionim. Et 
sacerdotem, ad consilii inopiam rcdaclum, aedem 
dei ingressuni , apud simulacrum esse lamentatum, 
quantae calamitalis pericuhim adiret. Lamcnfanti ob- 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. λ3ι 

172, 9^. 

και cl So^cci iv T^ οψ;, ιτησ^ταντΛ τον S'iov S-aotrvviiVi 

ως ovSiv TTiitriTUi αχΛξΐ αντιαζων τον ΆοΛβίων οτ^ίί-- 

10 τον Λυτός γαρ οι τη^/λγαν τι^/,ω^αυς. τουτοια dyj fjnv 
ττίσννον Toiari ΙνυττνίοίσΊ , ττα^αλαβοντΛ Αίγυτττίων τους 
βουλο^ίνους οι ίττίσ-^Λΐ, σΎζΛτοτη^ίυατΛσ-^αι tv ΤΙηλου- 
σίω' τΛυτνι γαξ iWi ctl ((τβολαί' ίττί^ύαι Si οΊ των 
futxifjtm f^iv ουόίνΛ dvSocuV , ΚΛττηλους Si , κΛί %ii~ 

20 ^Λ)ί/ΛκτΛ? , κΛ/ α,γοοαιους ανοοωττους. ινοΛυτΛ αττικο- 
αίνους i τοιτι ίναντιοκτι α,υτοκη ίττιχυ^ντας νυκτός ^,υ ς 
αξουξΛίους , κατά fxiv Qayiitv τους Οαριτρίωνας αυ^ 
Ti.aVt KctToL όί τα, τοζα τΓοος oi , τοον Άζτττιόων τα οχα- 
να, ω(Γτί τγι υσηοαιι^ ^ίυγοντων (τΖιων, γυ{/,νων οττλχν, 

25 7Γί(Γίίΐν τΓολλους. και νυν ούτος ο βασ-ιλίνς ίσ-τ-ηκί itt 
τω Ιξω του 'ϋ^^αίσ-του λίθινος j ίχων (τη τ>ίς χιιοος 

repsisse somnura , et per quictcni visuin ei esse , afl- 
stantem deum iussisse eum coniidcre , quippe nihil 
incommodi passurum, si Arabico exercitui ohviam. 
isset: ipsiim cuim deum auxiiiaies ei copias mi^sunlm. 
Hoc insoninio freium, adsumtis quicumque ex Ae- 
gyptiissequi eiini voluissent, castra Pelui.ii posuisse, 
ubi est in Aegyptiim introitus: ex bellatonim \^\o 
ordine neininem signa eius esse seculuni: nounisi 
institores et operarios et ex foro hommcs secum lia- 
buisse. Eo postquam venissent, noctu sola hostiura 
castra invasisse eiFusam niuriura agrestiuni iiiiiititu- 
dinem , qui illorum pbaretias et arcus el scutorum 
ansas corrosissent ; unde factum, ut postridie, qiinm 
armis nudati profugereiit liostcs, magiia eorum mul- 
titudo conciderctur. Atque etiam nunc Vuicani iu 
lemplo stat regis huius statua lapidea, mureni raanu 



432 HERODOTI HISTOR. Π. 

μνν^ λίγύύν ^ioi γζΛμ^Α,α,των raSi' Ές ΈμΕ ΤΙΣ 

Όρεων, ε'τςεβης Έστω. 

342 Ές ΜΕΝ Toa-QvSi του λογού ΑίγυτητιοΙ τ£ Kct) οι 
ΐξίίς ί,λίγον i ατΓΟϋίίκνυνης , αττο του τΤξωτου [όαατιλίος y 
ίς του ΊΛφΛΚΓΤου τον Ιςίοι. τούτον τον Τίλίυταιον /3λ- 
σΊλίυσ-αντΛ , fjLiviv τί κα,ι τκτσ-ίΡΆκ,οντΛ κάι τξΐηκοσ'ΐΰΐς 

ccvC^uuTTUv γίνίας γίνο^Α,ίνοι,ς, και ίν tcoityiITi αοχ^ιοίο,ς 5 

ν ο % ' ' ' ' '' ' 

Kcti ficccnAicig ίΚΛΤίζους τοιτουτους γίνοι^ίνους. και τοι 

Τξΐ>}Κ0(Τΐαι ι^ίν ανοξων yivicci όυνίαται fxv^ict ίτία γί- 

vicci γαρ τρίΐς dvS^cuv , ικ,ατον iTia icTTi. (Α,ιης Si και 

τίσ-ίΤίζακ,οντα ιτι των ίττιΚοιττούν γίνίίων, αι ίττν,σ-αν 

τ^ΟΊ T^ir]Kotn^cri, ΐίττι Τίσ•<ηοΛκοντα κ,αι τρα^κοσ-ια και ίο 

χίλια ιτια. ούτω tv ^.υριοκτι τί tTicri και χιλιοκτι , 

και ΤΓξος , τ^ΐ'ήκοσ-ιοκη τε και τίσ-σ-ίξακοντα, %λιγον 

S-icv ανβςωτΓΟίΐ^ία ού^ίνα γίνατύαι' ου [/Λν τοι oCSt 

tenentis , cum inscriptione in lianc sententiam : ΛΙ« 
intuens^ deos colere disce! 

(142.) Adhuc ca exposui, quae ab Aegypliis ct 
praesertim a sacerdotibus eorum narrantur; qui a 
primo rege usqvie ad huric postremo regnantem Vul- 
cani sacerdotem adrirmant gcneratiories hominuni fuis- 
se trecentas quadraginta ct unam, intraquc eas toli- 
deni sacerdotes lotidemque reges fuisse. Atqui trc- 
centae hominum generationcs efficiunt deceni anno- 
rum millia, quandoquidein trcs lioininuin aetatcs cen- 
tum annos couficiunt. Una autem et quadraginta re- 
liquae aefales, quae supra irecentas erant, colliguiit 
annos mille trccentos ct quadraginta. Itaque inlra 
undecies millc trcccntos et quadraginta annos dixe- 
jcunt deum nuUum sub homiiiis forma exstitisse: at- 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 433 

173, 21. 

•Λ-ζοτίξον i ovSi υσ'τζξον iv τοΙ<η υττολοίττοκτι Κΐγύτττου 

iS βΛοηλίϋΰΊ γινοιχινοιατί, ιλζγον τοιούτον ουοϊν. Έν τοί- 

νυν τούτω τω χοονω τζτξο,κ,ις ΐ.λί.γον ε| γ,(ΐίων τον ηλιον 

dvctTilXcii' tvucc τί νυν κ,α,ΤΛόυίται , iv^ivTiv S)g iTfctv- 

TiiAcci' Kcu tvuev νυν ανατίλλίΐ , ίν^αΰτΛ -^ις κ,Λτα^υ- 

νχι' κα) ου^ίν των κ.απ Αιγυτττον υττο τα,υτΛ ίΤίοοιω" 

20 irrivui , ουτί τα, α(,τν\ς γης» ουτί τλ εκ του τ^οτΛ^χου 

« cQi yiVQUi.vcc , ουτί tcl α,^Οί νουοτονς , ούτι τα, χο,τλ 

τους ^oLvccTovq. WooTi^ov ^i Έκαταίω τω λογοττοιω 143 

ίν 0ΐ]βκσΊ γίνίνιλογγισ-α,ντί τί (ωυτον , κλ) α,να,^για-α,ντί 

Τψ τΤΛΤξΐψ ίς ίκκΛί§ίκ,Λτον 3'iov , ί7Τΰί'ησ•ΰίν οι ϊβίίς του 

Δίίί, oiov τι Kcti ifxoi ου γ^νί-ηλογησ-οίντι ίξχιωυνον» 

b ia-oLya/yovTig ig το (^ιγαοον ίσ-ω, iov y.iyot,^ ihi^i^fJLiov 

iiiKVuVTig κολοσοΌυς ^υλ^νους τοιούτους οα-ους ττίζ ιίττον' 

que etiam nec antea, nec posiea, in reliquis Aegypti 
regibus, tale quidquam fuisse. Intra vero illud iem- 
poris spatmm, dixerunt^ solem quater extra suam se- 
dem orium esse; et, ubi nunc occidit, inde bis esse 
ortura; iiiide nunc oritur, ibi bis occidisse: et in- 
ter baec tamen riibil eorum , quae in Ae^j^Xo esse 
consuerunt, fuisse mulatum ; neque quod ad terrae 
proventus adtinet, iiec quod ad ea quae fluvius ipsis 
largitur, nec quod ad morbos, nec quod ad mortali- 
tatem. (143.) Mqne anXe it\q Hecataeo ,his\oi'ia.rum 
scriptori , Thebis originem generis sui recensenti, 
illamque ad deim tamquain decimum sexium proge- 
nitorem referenti, idem fecerunt sacerdotes Io\is, 
quod niihij genus meum non recensenti. In aedem. 
amplara me introducentes, monstrabant numerabant- 
que statuas ligneas tot quot dixerant. Ibi namque 
fferod. T.L P.L Ε e 



/,34 HERODOTI HISTOR. II. 

ίΐξχίζίυς γαο έκασ-τος αυτόθι ιστατΛΐ ίττι της ίωυτου 
ζό'ής ύ'ΛονΛ ίΜυτον. αοιύι^ίίοντίς ών, και §ίΐκνυντίς οι 
Ίξίΐς ijLco), α,τη^ίίκνυσΌίν TTcti^ct ττατζος ΐωντων ticourrov 
iovTct, ίκ Τΰΰ α,γχιστα, οίττού ενόντος της ί'ικονος ^ΐίζιον- ίο 
τίς σίΛ TTcLa-iujv , ίως ου αττζόΐζαν αττα/τας α,ντΛς. 
Ψ^κατΛίω 06 γίνίηλογηα-αντι ίωυτον , kcCi αναύητα^ηι 
Ις ίκκ,αι^ίΚΆτον θ"έδΐ/, αντίγίνζηλογησ•£ΐν ίτη τ^ αριύ- 
[Ληα'ίΐ , ου aiy^oiA,iVQi τγλο αυτού , αττο <Γίου γίνεσ-ΰΛΐ 
ανύξωτΓον. οίντίγίνίηλογη<ταν Si oiJ^g, Octiu,i\oi OcoLcrTov 1 5 
των κολθ(Τ(Των ΥΙίρΜμιν ίκ Πίοίϋ^αίβί γζγον^ναι' {ς ο 
τους τηντι και τίσ-σ-ίοαζοντα ν,αι τοιηκ,οιπΰυς αττίόίζΛν 
κολοοΊΤους , Yl.i^ufA.iv ϊκ Υ1ΐΰωι.ιΐΰς yivcy^iiov , κΛί ουτ£ 
ίς ^icv , ουτί ίς η^ωα, αΛ^ηα-αν Λυτούς. Υΐί^ω ι^,ις Si 
ίστι κατ ΈλλΛ Jct γλωσ•(ταν κάλος κοίγα'^ ος. 2θ 
1 ii4 Ι J-^>J ^v i των ai ίικοης ήσαν , τοιούτους ατηόίίκνυσ-αν 

quisqiie sumiuiis sacerdos, dum vivit, imagincm suam 
poni!, Numcrantes igllur monslrautesque mihi hascc 
imagines, incipiendo ab co qui proxime mortuus eraf, 
Gonfirmarnnt niiiiijUnumquemque esse filiuin altcrius, 
patrique successisse ; atque ila omncs recensucrunt 
iniagines, donec mihi cunctas demonstrassent. Heca- 
taeo vero gcnus suuin recensenti, origincmqiie suam 
a sexto decirao deo progenitore rcpetcnli, horum ge- 
ncalogiam, postqiiam omiies enumeraverant , oppo- 
suerunt; non ndmittentes quodille adrirniabat, cx deo 
generari homincm : opposuerunt autem ita, υί dice- 
rent, unumquemque horum esse piromi/i , cx piromi 
natum; neqviea dco aliqiio, aut ascmideo, geii,us illo- 
rtini rcpetentes. Piromis autcm graeco seimone sig- 
ηϊϊΐΡΛΐ virum probum honestumque. (^144.^ Igitu^i 



W. £ υ τ Ε R ρ £. 435 

"174, 5ο. 

<Γφ€Λς τΓΛντΛς iovTug, 3^ίων ^ί ττολλον clTTclXAciyyA- 
νους. το Si τΤξοτίζον των άν^^ων τούτων, Β'ίους iivcct 
τους ίν ΆιγυτΓΤω Λ^χ,οντΛς , οικίοντα,ς c(,fA,<x, τοιη Λν- 

6 -ϋ'ζωτίΌίΟ'ί κΛί τούτων αιίΐ ivct τον κοΆτίοντα ίινα,ί 
νσΎοίτον ^i αυτής βα,σΊλίΰίΤΆΐ [ίΐςον τον 'Οα-ίξίος τγλΙ-• 
§Α, τον Ά.το?^ωνα. Έ^λΛψίς ονοι^αζουσ-ί' τούτον κα,τΛ* 
τΓΛυτΛντΛ ΎυφωνΛ, βα,(ηλίνσ•£α υαττατον Κίγυτττου* 
* Οτιρις §ί ia^i ^ιονυσ-ος κλτλ Έλλα^Λ yXoucrs-ctv. 

ΈνΈλλ^(7ί jttgv νυν νίωτατοι των 3-ζων νοιχίζονται 1^0 
iivcLi Ήξ»Λκλ^? τ£ KoLi /\ιονυσΌς κ,Λΐ Tluv' τΤΛζ" Αίγυ- 
ΤΓτίοκΓΐ ^ί-, ΐίαν fy^iv, αρχαιότατος , κα) των οκτώ των 
ττξωτων λ^γο^χίνων 3-ίων' ϋξακλίίς §ί, των ^ίυτί^ων, των 

Β ^ω^ίκα λίγο(Α,ίνω.ν ίΐναι' Αιονυσ-ος Si, των τζίτων , οί 

lios, quorum illae sunt imagines, fuisse tales adseve" 
rarunt, niultumque a diis diversos* Ante horaines au- 
temistos, dixerunt, deos fuisse qui in Acgypto rcg•- 
nassentj simulque cum hominibus illam liabilassent; 
et ex his semper unum fuisse, qui summum inipe- 
rium teneret. Postzemum liorum in Aegypto regnasse 
Orum, Osiridis filium, quem Apollinem Graeci no- 
minant: hunc finem fecisse Typhonis potentiae, po- 
stremumque ex deorum numero regem fuisseAegypti. 
(^jiVif autcm , Graecorum sermone Dionysos (sive 
£acchus) est. 

(145.) latn apud Graecos quidem novissimi deo- 
rum censentur esse Hercules et Bacchus et Pan. 
Apud Aegyptios vero Pan antiquissimus: est enim 
cx ocio primorum, qui dicuntur, deoTum numero; 
Hercules vero ex numero duodecim illorum , qvu 
secundi nominantur. Bacchus vero ex tertiorum mi- 

E e 2 



436 HERODOTI HISTOR. II. 

ίκ, των Svu^^iKct S-iuv ίγίνοντο. '}^οΛκλίϊ μ,ίν Sv oca 
Λυτοϊ Αίγντττίΰί ^cta-i uvcti inct ig' Af^ctcnv βασΊλίαί, 
έί^γιλωταί {χοι ττοόσ-ύί' Tlctv) ^e ίτι τούτων ττλίονΛ λί- 
γίτΛΐ tivcHf Δ^ΐ2νυ<Γω J" ίΚο/.χκττα, τούτων' >uu τούτω 
ττίντακια-χίλια, :μ) f^voiot λογίξοΜται thcti ίς ' Af^cta-tv ίο 
0U(riAicc. και ταύτα, Αίγντττιοι α,τ^ίκ,ίως φασ•) ίττί- 
$•τασ•βαι , aki τί λογιζο(/>ίνοι , και αϊύ αττογ^αΟο /ίΐίνοι 
τα ϊτια. Αιονυσ-ω f^iv νυν τω ίκ Έί^,ίλης της ΚοίΤ- 
μ,ου λίγοι^,ίνω yivi(riai , κατά ί'ζακοσ-ια ίτία και χί- 
λια [χαλισ-τα ίστι (ς iy.i' 'HpciKAn' Si τω 'A?MjuLrivrig , 1 5 
κατά ί'ινακοοΊα ίτία' ΤΙαη Si τω ίκ ΐΐψίλοττ-ής, {ίκ 
ταντ'/ις γαιο κα) Έο/^6ί^ λΐγίται γίνίΰτύαι υττο Έλλ;/- 
νων ο Yiav') ίλασ-σω ίτια ί(ττι των Ύ^ωϊκων, κατά. 
1^6 τα οκτακοσ-ια ιχαλκΓτα ίς ijA.i. Ύουτων ων άι/,φιττί- 

CXLV. 14• 'ίζχ^07ΐχ. ίξ•/'!χ.οντχ corrigunt viri doctissimi. 

melO, qui a duodeciin diis generati smit. Quot an- 
nos cflluxisse dicant Aeg^yplii ab Hercule usque ad 
Amasin rcgem, supra memoravi : a Pane "vero ad 
Amasin plures eliam niinicrantur anni; a Bacclio \evo 
mininius annoriiin numerus : atqui ab lioc, usque ad 
Amasin regem, numerantur quindecim annorum mil- 
iia. Et haec se adcuiaic nosse contendunt Acgyptii, 
quippe constanter iiumerum iniisse, et scripto con- 
sigriasse annos. Atqui a Baccho , quiSemele natus per- 
hibetur, Cadmi filia, ad nieain aetafcm, circiier mille 
Ct sexccnli admodun» aaiii sutit; ab Hercuie xdo, 
Aicmenae filio, nongenti pius miuus; a Pane \eiO, 
Penelopac filio, (cx hac enini el iVlerciirio piOguatiis 
Pan peihibetur a Graecis:) minor etiam aiiiiorum 
wuraerus quaiu a bellp TiOiaiio , anni circiter uon•^ 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. λ37 

J75,78. ^ ' 

ρων τΓΛξζστι xpcitruai τοίσΊ τις ττίίίΠΤΛΐ λίγομινοκΤί 
α,Λλλον' ίμ>ο\ S' ών γι τΤίξΐ αυτιών yvufjuy] α,ττο^ίι^ίκται. 
ίΐ [Μίν yd^ Octvi^oi Ti iyivovTQ y^cn κΛΤίγχξοίσΌίν και 

5 ovTsi iv rr, 'Ελλάδι , κατατη^ 'ΐίξα,κλί'/ις ό g^ Ά/^φί- 
τ^υωνΰς γινοΐΑ,ινος, ku) ^η κάι Aiowcrog ο έ'κ Ζ,ί[/Λλνιςί 
και Τίαν ο ία Υίηνίλοττης γίνομίνος, ιφη αν τις., κλ) 
τούτους άλλους t ανόξας γίνο μένους , ιχίίν τα ικανών 
oυvofJutτa των ττξογιγονοτων <Τίων. νυν ot Ιλίονυσ-ον τί 

ΙΟ λίγουο-ι α ϋ,λληνίς, ως αυτίΚΛ γίνομίνον ίς τον μηζον 
^νίρραχ^/ατο Δ,ίυς t jcai ψακ,ι ίς ΐ^υίταν τψ υττίζ Άιγυ- 
ΤΓΤου ίου<ταν ίν τί Αΐ^ίοττί/ι' κα) Τίανος yi ττι^ι ουκ 
^γJiυσ^ί ίιττίιν οκη ίτξαττίτο γίνομίνος. ο'/ιλα fxoi ων yi~' 
yovii ΟΤΙ υττζύον ιττυιοντο οι ^λλψις τούτων τα ουνο- 

genti admodum, ad meam usque aetatem. (146.) 
Ex duabusigitur, quasdixi, ralionibiis ufatiir quisque 
ea , quae probabilior quam altera ipsi visa fueril : 
eqnidem, quae mea de his senlentia sit, declaravi. 
Quod si enim et isti olim in Graecia conspicui fuis- 
sent, ibique consenuissent, qiiemadinoduin Hercu- 
les Amphitryone genitus , et Baccbus Semeles iilius, 
ct Pan ex Penelope nafus; dicere quispiam etiam poS- 
set, hosce alios, [hosce postcrioics, illoruni cogno- 
mines,] quuin homines fuisseut, noinina gessisse pris- 
corum istorum deorum. Nianc vero, quod ad Bacchum 
adlinet, dicunt Graeci, simulatque natus fuisset, ah 
Ιολ'β insutum esse femori , et Nysam deportatum, 
quae supra Aegyptum cst in Actbiopia ; de Pane vero, 
quonam delatus sit a parlu , ne habeut quidem quod 
dicant. Ex quo mihi raanifeslum faclum est, Grae- 
Gos cjeorum horum nomina posterius, quain reliquo- 



438 HERODOTI HISTOR. II. 

LLctTcCi η Toc Τύον α,?^.ύύν Β'ζων. αττ ου ot ζτΤυ^οντο 1 5 
χςονου , λτγο τούτου γίΐίηλογίουσ-ι α,ντιων την ytvicriy, 
Ύλότά fjLiv νυν Λυτοί Αιγυτιτιοι λίγουσ-ι, 
147 Όσα δε ο/ rg άλλοι α,νύοωττοι κλ) Αίγυτττιοί λι- 
ycucn , ομολογίοηίς TOicri ΛλΛοκτι, κατΛ tccvttjv Τ'/,ν 
χούζην yive<rueti , ταντ η^η φ^ασ-α' ττςοαιττΛΐ h τι 
αύτοίσι Kct,) της if^tjg ο'>1>ιος. Έλίυ^ίζω^ίντίς Αίγυττηοι 
^ίΤΛ τον l^ict του ΊΙΟΛίσΎΰυ βΛτιλίυσ-αντα, , {cCi^ivoi 5 
γα,ξ χοονον cici τε ηίΤΛν Λνίυ /Βα^Τί^^Οί Jiit<Tc:Tcr5<st; , ) 
ί(Ττη(Γα.ντο ^υούΐ^^ΚΛ βα,σ- 1 λί ccg, §υω^ίκο(, μοίοας 
αασ-ΰί,μίνοί Άιγυτττον ττασ-αν. ούτοι ίττιγαμίΛς ττοιησ-Λ- 
μίνοι, ιβΛτίλ^υον , νομοισι Tcia-iSi. χξίωμίνοι, μητί κλ- 
ταιοίίΐν ΰΙλλ'/;λους, μητί ττλίον τι ^ίζησ-^αι ίχίΐν τον ίο 
ίΤίξον του ίτίζου , ίΐνού τί (φίλους τα, μα,λκΓΤΛ. των^ί 
^ί iiviKcc τους νομούς τούτους {ττοΐίΰντο , ΙίΓχυοαίς ττίζΐ* 

rum deorum , cognovisse ; ab illo autem tempore , 
qiio eos primuin cogrioverunt, genus eorum ct iiati- 
vifafem repetiisse. Atque ista quidem dicunt soli Ae- 

(i47.) Ndnc vero, quae et aliihomines, ef Aegyplii 
Jpsi, illis consentientes, memorant gesta in Aegvplo 
csse, ea exponere adgredior: inerunt autem his etiani 
nonnuUa quae ego ipse\idi, Post sacerdotis Vulcani 
rcgnum liberiatem adepti Aegyptii, quum nullo tem- 
pore sine regibus vivere possenf, duodecim Reges 
constifiieruut , universa Aegypto in duodecim parles 
distributa. Hi, contractis iiiter se adfiiiitatibus, bis^ 
que constitulis legibus rcgnabant, ut nullus alteruin 
opprimeret, ncc plus alter altcro cuperet habere, 
esseiitque artissim^ amiciti4 inter se iuricfi. Lcge? 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 43α 

175 .5. ^ J 

cm_A/\.ovTig ίκίχοηα-το (τφι κλτ α,^χας Λυτικα ινιστΛ- 
{j>iVQi(Ti Ις Tctq τυςαννί^ας ,^τον χΛλκίΐ^ φιαλνι CTTnicretv- 

ιί)ΤΛ ctvTectJV iv τω Ιοω του ΉΟλ/οτοι/ , τούτον αττοίσ-νις 
βΛσ-ιλίυσ-ίΐν Α'ίγντττον." Ίς γαρ St] τλ τταντα ΙζΛ crwg- 
λίγοντο. Κλ) ^η (τφι fxv/ifjioavvci &^οζί λι-ττατύαι κοι- 148 
ν^' SoSoLV oi (Ts^i, ίττοΐΊ^σ-Λντο λαβυξίνύον , ολίγον ύτηο 
Ttjg λί{χνής της Ι^Ιοίοιος, kutcc κ,οοκο^ίίλούν κ,οίλίομ,ίνψ 
ΤΓολιν μ,α,λίττα, 'Λ'ή mifxivoy' τον ίγω η^η Ί^ον λογού jU-g- 

^ ζύύ. ίΐ γα^ τίς τλ ίζ Άλληνούν τίίχια, τί χα,ι ι^γοον 
dvroSi^iv (Γυ}\λογί<ΤΛίτο, ίλα(Τ<Γονος ττονου τί uv Kcti Sck^ 
ττοίνης Cci'iifl iovTA του λοί,βυβίνύου τούτου' }tou τοι 
rt^icAcyci• γι acu ο ίν Γ.φί<τω ίστι νηος, Kcti ο ίν 
^Λ}Α.ω' γισ-αν ^Λ,ιν νυν y.cCt ctl ττυξαι^,ί^ίς λογού ι^/^ίζο- 

10 viSy Kcc) 7Γθλλ&:ν ίκΛατη αύτίων 'Ελληνικών Ι^γων kcu 

autem istas et iuitio consiiiueranl et magiio studio 
tuebaniur liac caussa, quod in ipso statim initio, 
quiim regna adgrederentur, cdixerat illis oraculum : 
i/ui ex illorutn numero aenea phiald libaverii in 
J^ulcani templo , eum totiiis Aegjpti regno poti- 
turum, INamque in omnibus templis coaveniebant. 
(148.) Monumentum eliam conimune relinquere de- 
creverunt; ex eorumque decreto aedificatus est La' 
hyrinthus f paulo supra Moeridis lacum, cx adverso 
oppidi quod a Crocodilis nomen liabei: quem ego 
vidi fama etiam maiorem. Si quis enim acdiiicia om- 
nia atque opera a Graecis perfecta animo comprehea- 
derit, reperientur illa ct labore el sumiu inferiora 
labyrintho; quamvis inemorabilis uliqiie sit Ephesi 
femplum, ifemque illud quod Sami est. Ei eraut qui- 
demetiani pyramidcs opera faraara superaciia, ei ea- 



440 HERODOTI HISTOR. II. 

(Λίγα,λύϋν Άνταζίη' ο οί arj λοι,βυρινύος Kct) τα,ς ττυοοτ^ 
uiSctg υτΓίοβΛλλίΐ. του yct,o ^υω^ίκα. μίν ΐί<Γί etvXcti 
χ.α.τΛ<ΓΤίγοι y ΰίντίττυλοι αλλγιλνίίΠ' li ι^ίν 7Γ()θς /3οο£α)> 
έΙ Si τΓοος νοτον πτζο,μ,μΛνΛΐ συνιχίίς' τοιχίς Si ί'ζ,ω- 
B-iv ο Αυτός (τΖίΛς ττίρα^γα. ακημ-Λτα, J' ίνεστ* §t~i^ 
TtXcCi τα y^v •, υττογαΐΛ, τα οί, ι^ίτίωζΛ ιττ tKHvoi- 
(Γΐ , τξκτχ,ίλια cloi^^ov , ττίντοίκοσ-ίων κα) χιλίων ix,ct- 
τίξΛ. τα, μ.ί)ΐ w)) μ,ιτίωοΛ των ΟίΚ^/ΛΆτων αυτοί τε e^eo- 
μ,ίν όΐί^ΐίντίς , και α,υτοι <Tiy\TafA,ivoi /si/yoj^iv τα dfe 
Λυτίων υττογαια AcyoKTi ίττυν^ανο^Λ^α. οι yao ίτη- 2& 
στίωτίς των Αιγυτττίων ^ίίκνυναι αυτά ο^§Λ(λ,ως >jig- 
λον, (^aiMvoi 3"ηΚΛς αύτοή ί,ναι τί^ν τε αρχν\ν τον 
^αβυριν^ον τούτον ο^^,ο^οΐΑ,'ήο-αιχίνων βασ-ιληων, κα\ των 
ιρων κ^οκύόίΐλων. ούτω των {Λ&ν κατύ) τπξΐ οικ^ι/^των 

rum qiiaelibet multis eisque magnis Graecorum ope- 
jibus simul sumtis acquiparanda : sed labyrinthus 
nimiriiin pyramides etiam superai. Habet enim duo- 
decim atilas aedificiis cinctas, portis sibi mutuo ob- 
versis , sex ad septentrioneiii , sex ad meridiem spe- 
ctantes , omnes inier se contiguas : unus autem mu- 
rus cunctas c.xtrinsecus includit. Conclavia sunt du- 
plicia, alia sublerranea, alia super his in sublinii, 
numero ier mille ; cuiusque generis mille et quin- 
genta. Quac supra terram sunt conclavia, ipsi \idi- 
mys et transiimus, et oculati tesles de his loquimur, 
Quae ΛΧΓΟ sub tcrra sunt, audifu cognovimus : nam 
Aegypfii , his pracposifi, nullo pacto monstrare ea 
nobis voluerunt, diccnfes esse ibi sepulcra regum, 
qui labyrinthum acdificarunt, et sacrorum crocodi- 
lorupi. Igitur de his subterr^neis non nisiaudita γθτ 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 441 

176,33. 

•σ-ξύύττνιΐύύν %^ω\ι•, αυτύί ϋ^ομ^ιν. λ< τδ γαο t>odoi oicc 
των (ττίγίύύν , κλι οι ίλίγ[ΧοΊ Siot, των α,ύλιων ιοντζς 
ττοίκιλωτατοί , ^ωυ^,α μ,υ^ίον ττα^χοντο g| αύλνίς Τ£ %ς 
τα, οΙκ,ιίΐ(/,ατΛ ^ίΐΐ,ιουα , aoCi ίκ των οίκηι/,ατων ίς -ττοτ- 

3ο στά^Λς , (ς στίγας τι Λλλας ίκ, των ττΛίττα^ων , χα* 
ίς ΛυλΛς αλλάς ίκ των οΙκημ^των. οοοφη Si ττΛντων 
τούτων, λ^ύίνη, κατάτη^ οι τοίχοι' οι J'e τοίχοι, τυττων 
ίγγίγλυμ>(Λίνων ττλίοι. Λνλ'η Si ίκ,α,ίττνι , ττίξίίττνλος» 
λΐύου λίυκου d^iJiocriJLiVou τα, μ,αλκττα,, της σε γωνίης 

35 τίλίυτωντος του λα,βυξίν^ου ίχίται ττυ^α^^ις τίσ'Ο-ίξΟτ- 
κοντοξγυιος , iv τ^ ζωα, ^ΐΎαλα, ίγγίγλντττΛΐ' όσος σ 
ff Λυτψ υτΓΟ yrjv ττΐ'χοιψα.ι. 

Ύου ^i λο(,βυφύου τούτου ιόντος τοιούτου, Β'ωυι^α,Ι^^ 
ίτι ΐΑ,ίζον -^ΛΡ^χίτΟΊ ή Μ.οψος καλ^ο^χίνη λί[^νη, ττΛξ 

ferimiis: superiora vero ipsi vidimus, humanis ope- 
ribus maiora. Nam transitus per conclavia, et anfra- 
ctus per aiilas, inciedibili varietate infinifam nobis 
admirationem exprimebant, ex una aula in concla- 
via traiiseuntibus, et ex conclavibiis iu atria , rursus- 
quc in alia aedificia ex atriis, et in alias aulas e con- 
clavibus. Lacunar concla^ium omnium lapideum, 
perinde ac parieies : parietes vero insculptis figuris ple- 
ni. Aula quaelibet peristylio circumdafa, lapide albo 
artissirae iuncto. Proxime angulum , in quo desinit 
labyrinthus, sfat pyramis ducentorum quadraginta 
pedum, cui grandes insculptae figuiae: intiOiliis in 
illain sub terra construcfus. 

(149.) Talis quum sit labyrinfhtis , maiore efiam 
in admii-atione esse debct Moeridis lacus , iuxta 



442 HERODOTI HISTOK. 11. 

rv Aci/ouoivucg ούτος oiKooof^^Tcti, ryjg το 7Γίζΐ(Α,ιτξθν της 
'TTioioocu ί'ιτ) (TTccSioi ί^ΛκοτίΟί Kcu τξΐ(τχίλίθΐ , (τχοίνων 
ί^ηκοντΛ ίθ',τύ)ν' icroi K<u α,υτης Αιγύπτου το τγλολ Β'λ- i 
ΚΛσσΆν. κΐίτα,ί Si μ,Άϋξ-ή η λίθινη ττ^ος (^οϋ•/\\ τι κλΙ 
νότον, ίουσοί βα,^ος, τ^' βοί^υτΛτη αύτη ίωυτης, την- 
τηκοντοξγυιος. οτι Si χα^οττοίητος ίσ-τι κα) ορυκτή, -ctJ- 
τη σηλοι. ίν yct^ fzicij Ty, AifA,r<j (ΛΛλκττα, κη ίστΛΟΊ 
ουο "πυΡΛμ,ί^ίς , του υ^οιτος ύττίξίχουσΆΐ τηντηκοντΛ οο- ίο 
γυιας ίκατί^η, και το κατ υόα,τος οΐίΜόο^τ^τα,ι ιτιοον 
τοοΌυτο κ,Λΐ ίττ ccfJL(pOTi^yi(n ίττίττι κοΑοχσΌς λΟηνος, 
KotTrifzivof iv 3-ξονω. ούτω αΐ μίν ττυ^Λΐιχ,ωίς £Ϊ(η Ικοίτον 
οργυιίύύν. ctl S' (κα,τον ο^γυίΛΐ Si)cciicii ίΐιτι σ-τΛ^ιον t^ec- 
■η'λίύζον. ίζΛΤΓίΐ^ου (ζίν της ο^γνιης ^Λ,ίτοίομ,ίνης , kcu Τί- ι δ 
τςΛττνιχίος των "ττοοων (χιν τίτξΛτταλαίττύύν ίοντων» 

CXLX. 5. '»V(5.'. iVcv corrif.unt viri docti. 

quem consirucius est labyiinilius. Gircuilus liuius 
lacus tcr mille sexcenta stadia meiilur; sunt enim 
sexaginia schoejii: mensura aecjualis ei quani coUi- 
git universa Aegypli ora secundum raarc porrecta. 
Lacus a parte boreali et ausirali ohloug-us cst: alii- 
tiludo, tibi maxima, quinquaginta Tilnaruiri , quas 
orgjif/s Graeci vocanf. Esse aulem manu faotum ef- 
fossumque, ipse osiendit. Sfant enini in medio ferc 
lacu duae pyiamides, quinquaginla orgyias iilraque 
eminens ex aqua, et lanfumdem su}) aqua constructum 
est : supei- utraque collocaius est colossus lapideus, 
iri sella resideiis. lla siint })yramides hae orgyiarum 
cendim: ceiifiiin aufem oigyiac adcurate efficiunl sta- 
dium, scx plethris (sive iugcris) coiistans; quum 
orgyia iiictiatur sex pcdes,sive quatuor cubitos;pes 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 443 

177» 62• 

του Si ττηχζος^ ί^ατταλαίσΎου. Το <ie υι^ωξ το ιν τη 
λίίΜΥίί Λυ^ιγίνίς //,εν ουκ. i<m' ανυ^^ος yct^ §η Suvag 
&<Γτϊ rcuiTl•)' ίκ τον Νε/λον cFe κατΛ ^ιω^υχΛ icfJKTUi, 
2ο κα) 6 1 f^Liv ΐΛ,ψας ίο-ω pggi i$ την A/)tn/>;v, έ| cJs μ>ν\νΛς 
\\ω ίς τοι> 'Νύλον αύτις. ΚΛί iTncu/ fJLtv ex^£>) ε^ω, ;/ 
Js Tore τοϋ? ε| ^.ηνΛς ίς το βαίπλη^ον κα,τΛβαι,λλζΐ 
£7Γ ηιχίοψ ϋίαστψ ταλαντον αογνξίου εκ τα^ν ί%7ϋώ;ν 
ενεαν ίίε icrirj το υοωο ζς αύτην , ίΜΟίΠ fMVietg. ' Ελε- 1 5θ 
yov <ίέ Οί Ιπίχωξίοί κλ) ως ίς την ^υξτιν την ίν Λ<- 
βυ^ ίίώι^οϊ η λ<)«Μ'>7 α,ντη ύττο γη ν , τίΤξαι^ΐΑ,ίνη το 
9Τζος ΐίΓτηξην ίς την μ,ισ-ογαΐΛν ττα,^Λ το οζος το υττίζ 
β Λίε^Μ'ν^ίΟί. ΈτΓίί τί ^ί του οξυγμ,ατος τούτου ουκ ωξίον 
τον χουν ovSocfjLOv ίοντα, , ί7Γΐι^ι.ίλίς yct^ ^η ftot ψ , ii- 
^ομ^ην τους αγχιαττΛ οικίοντα,ς της λι/^νης, οκου ιιη ο 
χους ο ί^οξυχ^ίς. οΐ Si ίφ^ασ-αν fx^oi ΊνΑ ί^ξφοξηύη, 

auiem quatuor constet palmis, cubitus scx palmis. 
Aqua aiitem L•uius lacus naliA"a noii est: est enim. 
prorsus arida illa regio : scd e Nilo per canalem de- 
rivaia est aqua ; et per sex quideni menscs influit in 
lacum, lum sex mensibus rursus efiluit in Nilum, 
Quo tempore eiiluit, per illos sex menses quolidie 
talentum argenti cx piscibus redit in regis aerarium ; 
quum vero influit aqiia in lacum , viginti minae. 
(i5o.) Dicunt horum locoruiii incolae, exitum sub 
lerra in Syrtin , quae in Lybia est , babere hunc la- 
cum, qua parte versus occidentem in medifeiTanea 
Libyae spectat iiixta montem qui supra Memphin 
est. Quum rero terram ex ampla hac fossa egeslam, 
curiose quidem circumspiciens , iiusquam viderim ; 
quaesivi ex his qui proxime lacum adcolunt, ubi 



444 HERODOTi HISTOR. II. 

iixu ίύ^Ίτίως ίττίΐύον' ψίΛ yex^ λόγω κλ) iv 'Νίνω riji 
'Ατανζίων TToKk γίνο /Ltivov Ιτίξον τοιούτο, τα, γαο ^αο- ίο 
οΛνΛτΤΆλλου του Νίνου 'βα,ο-ίληος XpyijxciTex, , iovTcc //.6- 
γαλα,, και (^υλασ -crofyLeva iv ^-ηα-αυροΊιτι KaTayaioi<rit 
ίτηνονιοΆν κλωπίς {κ^^οξτ^σ-αι. ίκ r^tj ων των cr^iTi^m 
οικιών ao^ayAyoi οι κλωτης , νττο yvjv (ττα^ιχιωι^ι^ινοι 
ίς τα βασ-ιλψ'α οικ,ία οξυσ-ιτον. τον Se χουν τον ίκ'*>ο- 1 5 
Qiof^ivov εκ τον oovyfxciTogi Όκως γίνοιτο i/J|, {ς τον 
Ύί'/ζΐν ΤΓοτα^ον , 7raoahuiovTa τψ Ν7ιόι/, i^^cpiav' ίς 
Ο KaTiuyaa-avTO ο τι ί\όουΚοντο. τοιούτον ίτίςον νικου(ΓΛ 
κα) το της ίν Αίγυτττω λίμ,νης Όρυγμ,α γίνίσ-ύαι' ττλψ 
ου νυκτός, άλλα, ^ίτ viy.i^yjv Tronvuivov' οουσσ-οντας ^m 
ya^ τον χι>υ•ι τους Λίγυτίτιους, (ς τον Νίιλον Οοοαιν' 
β oi 3 ϋτΓολααβανων , ίμι?\Μ Siayliiv. η μίν νυν λίμνη 
αυτή ούτω λιγιται οουχ5ηναι. 

essef humus effossa. Έί illi mihi dixerunt quo dclafa 
fuerif, facilcque pcrsiiasenmt; qiiuni auditu cogiii- 
tum haberem siniilc qiiiddam Nini, Assyiiae urbe, 
factum. iSam Sardanapalli , Assyriae regis, opes in- 
gentcs, thesaiiris subterraneis condiias, qiium fuito 
auferre constituissent nouuuUi ; ex suis acdibus fo- 
dietidi initio facio, sub terra progrcssi sunt, fossam 
versus regiam diiigenfes: L•umura \eiO efFossam quo- 
tidie sub nocteni iii Tigriu amncni, qui Nitium prae- 
lerfluit, egesscrunt, doiiec perfecisseni quod insli- 
luerant. Ideni prorsus in fodicnda hac in Aegypfo 
fossa factum esse audivi; nisi qiiod non nociu , scd 
interdiu sit factmn : lerrain eiiim efibssam in Nilum 
egessisse Aegyplios ; qiiam fluvius, exceptara, difiu- 
survis erat. Hac igilur ratione efFossum hunc lacum 
narrant. 



W. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 445 

Ύων Si ^υω^ίΚΛ βασιληούν ^izciiocrvvyi χοζωμινων , ι5ι 
ΛνΛ χξονον ως ίύυοΆν iv τω Ιοω του η^αίίττου , rr, 
vcTotXi} T*]s οοτης ιχίλΛοντων κ^'Ζτασ-πίίΐταν , ο Λξχιοίυς 
ί^ίνίΐκί (T^i ΟίΛλΆς χζυσ-ίας ^ τ^σΊ τηο icc^ic-oLv στην- 

5 Siiv , α,^Α,αοτων του d^iSjiccv , ίνι^ίκα, , SuouSiKct, ίουοΊ. 
ίνύοώτΛ ως ουκ ίΐχί φια,λψ ο ίσ-χΛτος ίστίως αυτιών 
"ψ cti^f^iTiXO ς, τηοϋλο^Λνος τψ κυνίην , ίουσ^αν χΑλ~ 
χ,ίψ, υττίο-χξ. τί κά) iiTTrivSi. κυνίΛς Si kcu cl ccXAa 
ΛΤΓΛντίς iQc^iov τε (όασΊληίς, και ετύγχαναν τοτ& 

ΙΟ ίχοντ£ς. '^α^ψ.ίτιχίς y^v νυν ov<^iv) ^ολίρω νοω χρίω- 
Ι^ίνος, ΰτΓίσ-χί την κυνίψ. οι Si , ίν φξίν) λαβοντίς το 
τε TToiyjhv ε'κ. '^ αμ^/^ιτίχον , χ,λ) το χρν^σ-τ-ήξίον ο τι Ικί- 
X^yjCTTQ trCi, τον χαί,λύίίΥΐ στηίσΛντΛ αυτών CiaAvi, 
τούτον βαιτίληα icncr^ai (Α,ουνον Αίγυτττου' ανα^/,νησ-βίν•- 

(ι5ι.) Dnodecbn quos dixi JReges dura rrgnant 
iustitiam colentes , accidit interiecto tcmpore, iit, 
quum sacrificium solenne in Vulrani tempio perage- 
rent, festorum dierum postremo libaluris phialas aii- 
reas exlwbens summus sacerdos, e quibus libarentj 
aberrans niiraero, undecim exhiberet pbialas, quum 
essem ipsi duodecim. Ibi iwm Psamjnitichus , staiis 
poslremus oinnium, qutini pbialam non haberet, ga- 
leam de capile detractani porrexit , ex eaque libavit. 
Galeas autem etiam reliqui reges omnes, quum alio- 
qui, ium eo ipso tempore, gesiabant. Fsammitichiis 
igitur nullo quidem dolo malo usus, galeam porre- 
xerat. Sed reliqui uiidecim animum ad hoc Fsammi- 
ticbi factum advertenteSj cogitantesque oracuium, 
quoAipsis editum fuisset, qui ex aenea phiald libas" 
set, eum soliun regein fuLurum totius Atg^pti^ 



44^ HERODOTI HISTOR. IL 

Τις του xorfCrfjLov y χ,τίΐνα,ι f^iv ουκ. i^iKctiua-av "^cifz,- i^ 
fxirixov , ως Λνίυξίίτκον βο(,α-α,νίζονης ε| οϋ^ί^,ιης ττοο- 
νοί'ής α,υτον Troiy.a-ocvTct' tg Si τλ \.Χζλ ί^οΗ <γΦι §ιω~ 
^Λί , -^ίλωσ-αντα•;; τα 7Γλίί(ΓΤΛ της SuvdjJiiog' (κ §ί των 
ίλίούν ο(ί{^ίωι^ίνον fjLvj iTTiuiayiiruut τ^ Λλλγι ΑϊγυτΓτω, 
ΐ52 "Τον Si ψ <χ,^Λ,[χ.ίτιχον τούτον y τΓΑοτζοον ΟίύγοντΛ τον Αι- 
B-tOTTct ^Λβΰίκων , ο ς οι τον ττατί^Λ 'Ν&κων αττικτίΐνι, 
τούτον φίυγοντα, τότε ίς ^ν^ίψ, ως Ά7ΤΛλλ<ζχ^•/] {κ 
τ*ίς οψίο? του ονζίρου ο Α;5/(ίψ, κατ^ιγαγον Αίγυτττίων 
ύύτοί oi ίκ νο(χ,οΰ ^α,ιτίω ύατί. fXiTcc Jg , βα,σ-ιλίύον- 5 
ΤΛ, το SivTi^ov ττξος των ivSeKct βαοΊλίων KctTctXctfjt^ 
βα,νίΐ fJLiv Sio, την κυνιψ (^ίυγζιν ίς τα, έλεα. Έ^ίστα- 
^ινος ων ως τΠζΐυβρκτ^Λνος ύη ττ^ος αυτών, ίτηνοα 
τί(Γασ•ύΛΐ τους ^ιω^αντας. ττί/χ'^αντί Si οΐ ίς Έουτοΰν 

huius oraculi memores , quum inslituta perquisilioiie 
reperissent non deliberato id a Psammiticho essc fa- 
ctum, aequum quidemnon censebant utmorie plecte- 
retur; sed placuit eum in pakides relegari, maiori 
potestatis parte exulum, nequc ei licere paliidibus 
excedere et reliqiiis Acgypli rebus sese immiscerc. 
(i52.) Idem Psammitichus ante id tempus, Saba- 
conem Aetbiopem metuens, qui patrcm ipsius Necon 
occiderat, iri Syriam profugeral: scd, postquamAe- 
thiops nocturnoviso territus Aegypto excessisset, ab 
Aegyptiis Saiten pracfecluram incolcnlibus in pa- 
triam erat reductus. Nunc igitur iterum , poslquam 
reguavit, ab undccini regibus in exsilium missus 
est in paludcs proplcr galeam. Ralus autera iniuste 
secuni esse actum, vindictam capcre depcrsecutoribus 
cogitavit : quumque ea caussa in Bulo oppidum ad 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 447 

1/9' '^»• 

io ΤΓολιν ίς το χβηιττηριον rvjg Αητους, ivuci Sri Κίγνη-τίοι- 
σι ίστί ^^ανττμον α^/ίνϋίσ-τατον , tjAob XPwy-'<'S y ^ζ τκης 
7lh.i α,ΤΓο Β'α,λασ'σ-ης χαλκίοον α,νοξων (τΓΐ^α,νιντων. κλ\ 
τω fj.iv ο'ή Λ7Γΐα-τιη f /,ίγΛλη υτπκζχυτο , χαλκίους οι 
uvS^ctg riiiv Ιτηκ,ου^ους. χοονου οε ου ττολΧου όΐίλύον- 

iS τος, α,να,γκ,αίη κατίλαβί luvccg τε kcu Κάβας ccvSoag, 
χα,τα, λ'/ί'ιψ ^κ,'^λύύίτοίντας , οί-τίνίίχΒ-ψαι Ις Κίγυτττον' 
ιαβαντας h ig γψ , χ,άι οττλίσ-οίηας χα,λκω, ΰίγγίλ- 
λίΐ των Tig Αίγυτττίων ig tc(, ζλία clTruof^ivsg τω Ψλ^ο- 
fxmxciii -{ug ουκ, Ι^ων ττ^οτίζον χΛλκ,ω avS^ctg οττλι- 

20 chvTctg i) ως %ctA>ceoi avo^ig ci7riyfjt,ivoi (Ιττο Ο-αλασ•- 
σ-ης λα^λατίΰιπ το TriSioy. ο Si, ^^α^ων το xoyjcrrfjpioy 
%7ΓίΤίλίυ^ίνο]ΐ , <PiXct τί τοίΟΊ ίωτι iccti Ss^oto^i ττοίίί^ 
ΤΆί και (τφζαςί ^Λγα?\.α ντπίτχνίυΐΑ,ίνος ^ ττίυίΐ f^iT 
%ωυτου yivicruai. ως οε ίττίκτί » ούτω αμα rottn ^ίτ 

Latonae oraculum mlsissei, quod veiacissimu m Ae- 
gypfii habent, adlatum est ei responsum, venturam 
vindictam α inard , qiiando aenei viri sint adpari- 
tuvi. Cui rcsponso quum ille fitlein vix ullam adhi- 
beret, venturos aeneos viros opem sibi laturos; acci- 
tlitbaxid mulio interiecfo tempore, ut lonesCaresque 
boraines, praedatum navibus profccti , ad Aegypluni 
deferrentur, tcmpestatibus compulsi: qui quum aere 
armati in terram exscendissent , Acgyptiorum aliquis, 
ut qui numquain antea \iros aere arniatos vidlsset, 
«unciatum ivit Psammiticho , aeneos vi/Os advenisse- 
α mariy qui praedam ex tcj^rd agei-ent. Tum ϋΐε^ 
impletum esse intclligens oraculum, benigne lonas 
Caresque excepit, magnisque promissis peisuadere 
iilLsj ut secuni manerent, conatus esi. QuiL•υs ut id 



448 HERODOTI HISTOR. II. 

ίωυτου βονλοι^ίνοιοΊ ΑίγυττΙοκτι , KoCi τοίϋπ ίτηκουξοκτι, 25 
ΚΛτα,ΐξΐίΐ τους βασιλίΛς. 

ΐ53 Ι^ξοίτΥιΟΌ,ς Si Αίγυτηου ττασΎΐς c Ψα^^μίτιχος, ίττοίη-' 
(Τί τω ϋφα,ίίττω ττ^οττυλαΐΛ iv Me^Oi , τα ττοος νότο¥ 
etvifJLov τίτ^Λμ,^^ίνΛ' ccvKvy τί τω Άττ/, iv τη τΡίΟίται 
ιτηαν φα,ν^ ο Αττις, οίκο^ομ^ησ-ί, εναντίον των τΤζοττυ- 
ΑΛίων y Tfcicrccv τι τηζίσΊνΑον ίουσΌ,ν» kcci τυττων ττλίψ 5 
αντ) Si κιζνων i ύττίστοίσι KoXo<rcroi §υω^κΛ7Τηχας τη 
ctuA^. ο Si Avrigy κα,τα, τψ Έ,λλψων yXuucra-ccv icrn 

j^^/' ΕτΓΛ^^ος. ΎοΐοΊ οί [ωσ -t κλ) τοκη σ'υγκ<χτίογα/τατ- 
f/,iVoi(ri αυτω, ο ^ctf^jLihixog ^ί^ω<Γί χωοους ivoiKvicreti 
αντίους α/\Αν\Αων^ του i\g<A5u το [χατον ιχοντος' τοκη 
ουνο(Α,α,τΛ ίτζύη 2ro«T07r£cS^c4. τούτους τε Srj (τΟι τους 
χωξους ^ί^ωα, KcCt ταΚΚα τα ύττκτχιτο ττα,ντΛ α,τη- 5 

persuasit, simul cum Acgyptiis, qui cum ipso senlie- 
bant, et cum his auxiliaribus , reliquos reges op- 
pressit. 

( i53.) Ita totius Aegypti regno -poutus Ρ s α m m i- 
tichusy construxit Memphi propylaea Vulcani ad 
rtieridiem spectantia : et aulam aediricavit Apidi, ia 
in qua aleictur apis sicubi adparuisset. Ea aula ex 
advcrso propylaeorum est, tota perisf jlio circumdata, 
et figuris oniiii ex parte exornata : pro columuis sup- 
positi sunt colossi duodenum cubitoruni. Apis autcm , 
Graecomm sermoiie Epaphus est. (164.) lonibus 
vciO et Gaiibiis, quonim opeia usus erat, agros ba- 
biiandos Psammitichus concessit, sibi mutuo obver- 
sos, interfluenle Nilo : qui agri Castra loniiin Ca- 
rumque nonutiabaalur. Poslquani bas sedes eis con- 
cessit, reliquaque promissa exsolvitj pueros eisdcru 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 449 

179« 5ο. 

SouKi' JCcLi Sr, Kot,) TTouSctg τΤΛζίβαλζ αυτοίη ΡιΙγυ- 
ΤΓτίους , τψ Έλλ«.«^α yKouCG-av iyJtSatTKKr^cti. άτγο Si 
τούτων ίκμ,Μ όντων τψ γλω(Γ<Τΰ<,ν, Oi νυν ίξ^χ,ψίίς ίν Άι- 
γυτΓΤω γίγοναα. οΊ Si Ιωνίς τ£ KcCi οι Iva^eg τούτους 

ΙΟ τους χωοους oiicyicctv χξονον ίττι ττολλον' εϊσ"< Si ούτοι 
οι χόύοοι τΓξος Β-Λλοίίτα'ης i ολίγον ive^ui Βουβασ-τίος ττο- 
λιος 1 ίΤΓΐ τω Τίνιλουα-ίω καλίυ^ίνω (TTojbLUTi του Ng<- 
λου. τούτους {Χίν S^ Χξονω υ<Γτίξον βασ-ιλζυςΚίΑ,α,αΊς 
ίζο,νΛσ'ΤΥΐα-ας i ίνύίυτίν κ,Λτοίκκτί ίς Ίs\^f^φιv , φυλα- 

1 5 κψ ίωυτοΰ ττοΐίυ^Λνος ττξος Αιγυτττίων. Τούτων Si οίκι- 
(τύίντων iv ΑιγυτΓτω , οΐ Ελλψίς ούτω ίτΓΐμ,κτγο^ίνοι 
τουτοκΓΐ, Tot. τΓί^ι Αιγυτττον yivofA^ivct, ά,ττο '^ λ^,^ιτΊ- 
χου βαοΊληος dfj^etfjLivoi , τΤΛντΛ κ,Λΐ τα υίττίρον ίττι- 
CTctfA,iboi> Λτρααως. ττ^ωτοι ya^ ούτοι ιν Αιγυτττω αλ- 

2ο Χογλω(ΓσΌΐ κατοικίσ-ύηο-Άν. δ'Ι ων Si ίζ,Λνίσ'τψ'α,ν χω- 
ςων > iv τουτοισΊ Syj ο'ί τί ολχο) των νίων κλ) τα ί^ίί- 

Aegyptios tradidit, qui ab illis Graecum ediscerent 
sermonem: et ex his pueris, sermonem edoctis, nati 
sunt quinunc Interpf^etes suntin Aegypto. Agrosistos 
longo tempore lonesCaresque habitaruiit, sifos versus 
mare paulo infra Bubasliu oppidum, ad Pelusium 
quod vocatux' Nili ostium. Sed insequente tempore 
Araasisrex, sedibus illisexcilos, Memphin babitalum 
concedere iussit, ut essent sibi cusfodes corporis adver- 
susAegyptios. lam ex quo hiAegyptum habitare coepe- 
runt, nos Graeci, cum bis commercia babenfes, res 
in Aeg-ypto gestas, inde a Psaminiticho rege, et quae 
deinde gestae sunt , adcurate cunctas novimus. Hi 
enim primi, alia lingua loquentes, Aegyptum inco- 
luerunt. In eis autem Ioci3; e quDjus ab Amasi exciU 
Jierod.T.LP,L F f 



λ5ο HERODOTI HISTOR. II. 

ΤΓΐΛ των οΙκη/^ι,Λτων το ΐ^ίχξΐ if^iu ησ-αν. '^cty.[u,iTixog 
μίν νυν ούτω ντχι τψ ΑίγντΓτον. 
ΐ55 ToC ^i Χξ>}ο^>}ξίου του ιν Αίγυτττω TtoKKa, Ιτη^Μΐ^- 
<Γ$ην ΐΐ^η' acCi §'ή λογον ΤΓίοι Λυτού ως α^/ου ιόντος ττοιη- 
σο^ΐΛΐ. το yctiJ χξησΎηί^ιον τούτο το ev Άίγντττω, ιού ι μιν 
Αψητους Ιζον , iv ττόλι St μ,ίγα,λ^ι Ι^ζυμ,ινον t κλτλ το 
"^ίβίννυτικον καλίο/Μνον στο^Λ του Ne/AsL» , civctTrAiov- 5 
τι ΛΤΓο <ΤΛΛοί(ΓαΓΥΐς ανω. ovvoy,ct οί Tyi ττολι τα,υτνι οκου 

\ ι ι ■> Τ) ^ ^ ^ ' ' ' ' ' ' 

το Χι^νίττγίξίον ίΟΎΐ , Ώουτω , ως και ττζοτίζον ουνοι^ΛοτΛί 
μοι, Ιρον Je i<m iv τ^ Ι^ουτοι ταυτ^ Απόλλωνος kcu 
'ΑξΤίμί^ος. KcCi ο yi νηος της Αητους, iv τω §v} το χρη- 
(Γτηζίον ivty Λυτός τί τυγχΛνίΐ ίων μίγΛς, κλι τλ τγρο- jq 
ττυλΛίΛ ίχΐί ίς υ'ψος όίΚΛ οογυιιων. το Oi μοι των Ολ- 
Ρίξων <τωυμΛ μζγκττον ττΛξίχομΐνον y φξΛΟ'ω. itrvi ιν 

sunt, vestigia navalium, qiilbus usi erant, et acdifi- 
ciorum rudera ad raeam adhuc aetalcm superfuerunt. 
Isto igitur modo Psammitichus Aegypto politus ^%X. 
( i55.) Oraculi, quod in Aegyptoest, iam saepius 
feci mentionem; et de eodem, quippc memoratu dig- 
no , copiosius eliam expoiiam. Est autem hoc oracu- 
lum, Latonae templum, in magiio oppido situm, ad 
Sebenniticum quod vocatur Nili ostiuni, advcrso flu- 
jnine ex mari iiavigautibus. Nomen oppidi Buto esi, 
iit iam ante dcmoiistiavi. Est auicni in cadem urbe 
«tiam Apollinis templum, et templiini Dianae. Lato- 
nae vero templum, in quo est oracuium, quurrr ipsum 
xnagnum est, tum propylaea habct quadraginfa cubi- 
lorum allitudiiic. Quod vcro exhis, quae ibi conspi- 
ciunlur, maxinia me admiratione adfecit, hoc dicam, 
£st ia eodem-loco sacro aedes Lato^ae ex uno l&pidc 



w. Ε υ τ Ε R ρ Ε. 45ι 

iSo. 8ο. 

τίϋ TifA,ivn τούτω Ιχη-Λυς νηος £ζ ivog Ai(Jou τηττοιη^/,ί- 

νος, ίς τι ν^ος, κλι tg [^ηκος κ,Λΐ τοίχος ίκοίο-τος του^ 

ι5 TOicr; ντος Ticriri^ciKovTcc ττηχίων τουτίων ικα,στον ίίττι. 
το Si icei,Tct<my(t(rfA,ct της οροφής , α,λλος ίττίκατΛΐ λί- 
3Ός, ίχαιν την τταΡΜ^οφί^α τίτ^Άττηχυν. Ούτω fjt^iv 1 56 
νυν ο νηος των ψανίξων {λόι των τη^^ί τούτο το ΐζον ίίττί 
Β'ωυιλασ-τοτα.τον' των ^ί ^ίυτί^ων-, νη<Γος η Xg^^.i? ^st- 
λίν^^ινη, ί(ττι f /,ίν iv AifA^vri βα,ύίΥί κα< ττλατίη κίΐ^ίνη 
h τΓΛξΛ το iv Κουτοί Ιξον' λίγίΤΛΐ Si υτΓ Αίγυτττίων 
ίΐνΛΐ Λυτη η νηοΌς ττλωτη. αυτός ^iv εγωγί ούτε 
-ττλίουίΤΛν i ουτί κινη^ΐΙσ-Λν ίΐ^ον' τί^ηττα ^i ακουων, ίΐ 
νη(Τθς Οτληύίως ίστι ττλωτη. iv ^η ων τΛυτ/ι νηος τδ 
^ΑτΓολλωνος μ,ιγα,ς Ινι , Kcii βω/ί/,οϊ τζΐφα,<ηοι ίνκ^ξυα^ 

1 ο ται. ίΐ^,τΓίφυκ,ασ-ί J'' iv αύτ^ φοίνικίς συχνοί , κάι «λ- 
λα Siv^^ict , κΰί) Κΰίξποφΰξοί κοά αφοξΛ , ττολλΛ. λο- 

conjecta, quum ίη altitudinem, tum in longitudinein; 
quilibet paries aequali est longitudine et aliitudine, 
et quidem quadragenorum cubitorum : pro tecto alius 
impositus est lapis , qui ad quatuor cubitos praeter 
reliqviam aedem prominet. ( 1 56.) Eorum igitur qui 
circa hoc templum corispiciuntur , maximae mihi 
admirationi fuit aedes illa : secundo autem loco, in- 
sula quae Chemmis nominatur. Sila haec est in lacu 
alto amploque iuxfa templum quod in Buto est: di- 
cunlque Aegyptii , esse eam natantem. Et ego qui- 
dem eam nec nantem vidi , nec motain : sed istud au- 
diens obstupui, insiilam ullam vere esse nantem• In. 
hac vero insula est Apollinis lemplum ainplum, in 
quo trcs arae ereciae. Nascuntur in eadem palmae 
mag^no numero j aliaeque arbores multae , tam frugi- 

F f 2 



452 HERODOTI HISTOR. II. 

yov Si TovSi ίτηλίγονης ol Αίγυτττιοι , (pcta•) ilven etv^ 
την τΓλωτην. ως iv rr. νη(τω τα,ντνι βνκ toucyi ττζοτίβον 
ττλωτ^ 1 Λ.νΐτω, iov(rct, των οκτώ Θ'ίων των ττρωτων yi- 
νο^ινων ^ οΐκίονσ-α, Si iv Κουτοί ττολι, '/ι/λ Srj οΐ το χοη- 1 5 
(Γτηριον τούτο ίίττί, ΆττολλωνΛ ττα,ξΛ Ιαος ττΑξΆΚΆτου• 
3•ηκψ Si^Afjiivyi , cJiscraJcrE ΚΛΤΛκ,ξυ\^ίΧ.σ•Λ iv τγ, νυν ττλχΟ' 
Ty AiyofjLivri νησ-ω' οτί Syj το ττοίν ^ιζγι^,ινος c Ύυφων 
ίττηλύί, Β'ίλων ίζίυξίίν του Όσ-ψος τον ttcuSo,. {'Αττολ- 
λωνα Si , KcCi Αςτί(Λ•ιν , Αιονυσ-ου Kcti Ισ-ιος λίγουοΊ 2ο 
iivai TTcciSAg' Λ^ητουν Si , τ^οφον Λυτοίσ-ι και σωτίΓ 
ξΛν ytvi(ructi. ΑΊγυτΓτκΓτ) Si Άττολλων fxiv, 'Ώ,ςος' 
Α>ΐΐ^*ΐτνΐξ ^i} 1(ης' Ά^τε^<? St , Βουβαστις. (κ τούτου 
Si του λογού κα) oCrhvog άλλου , Α'κτχυλος ο Ε,ύφοξίω- 
νος νίξΤΓΰίίτί το ίγω ΟζΛ<τω , \^ουνος ot] ττοιητίων των ττςο- 25 
γίνο^χίνων. ^ττοίηίτί yet^ K^TifXiv iivai Β'υγα,τίζο, Α»?- 

ferae, quam stcriles. Aegyptii autem, nanteni esse 
hanc insulam dicentes, narrationem hanc adiiciunt: 
Latonam, unam ex oclo diis qui anfe reliquos exsti- 
tisseiit, quum urbem Buto habitaret, in qua nunc 
oraculum illud est, Apollincm, ab Iside sibi credi- 
tura, in bac insula, quae olim rion fuisset natans, 
abscondisse et salvum conservasse, quum omnia per- 
qiiirens Typhon venisset, invenire cupiens Osiiidis 
£liuni. (Apollinem eiiim et Oianam dicunt Dionyso 
€t Iside natos: Latonam vero fuissc nutiicem horiim 
€t servalricem. Aegypliaco aiitem sermone A