(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Neoellēnikē philologia : viographia tōn en tois grammasi dialampsantōn Hellen̄ōn, apo tēs katalyseōs tēs Vyzantinēs Autokratorias mechri tēs Hellēnikēs ethnegersias (1453-1821)"

Οοϋ^Ι^ 



Ήιίκ ίκ Ά (1ί§ίΐ3ΐ οορ)- οΓ ά Ιχ>οΚ ιΐι^ι \ν3κ ρΓοκοΓνοΐΙ Γογ §οηοΓ3ΐίοηκ οη ΗΙ^γ^γ^ κΐιοΐνοκ ΙίοΓοΓΟ ίι \ν3κ οω-οΓιιΠ^ κο^ηηοίΐ Ιί^ Οοο§1ο 3Κ ρ^η οΓ ά ρΓοροι 

Ιο ιη3ΐ:6 ϋιε \νοΓΐ»1'5 Ιχ>οΙ:5 ϋίκΰονεΓ^ΒΙο οηΐίηο. 

Ιι 1ΐ35 κιίΓνϊνβϋ 1οη§ βηοιι^ ίοΓ Ιΐιε ςορ>τί§1ιΙ Ιο οχρίτο 3ΐΐ(1 ΐΗο Ιχ)ο1; Ιο οηΙΟΓ ΐΗο ριιΒΗς »1οπΐ3ίη. Α ριιΙιΗς »1οπΐ3ίη Ιχ>οΙ: ίκ οηε (]ΐ3ΐ \ν35 ηενβΓ 5ΐιΒ]οοι 

(ο ςορ)^!^!!! ΟΓ \ν1ΐ056 16§31 ςορ>τί§1ιΙ Ιεηη Ιιβκ εχρίταΐ. \νΗοΙ1ιθΓ 3 Ιχ)ο1; ίκ ίη ΐΗο ριιΐιϋς »1οπΐ3ίη πιβ^' νίΐτγ ςοιιηΐτ^' Ιο ςοιιηΐΓ^. ΡιιΒΗο (Ιοπι^ίη Ιχ»ο1^κ 

3Γ6 οιΐΓ §3ΐ6\ν3>'5 Ιο ϋΐ6 ρ35ΐ, Γ6ρΓ656ηΙίη§ 3 \ν63ΐΟι οΓ ΙιίκΙΟΓ)^, ςιιΐΐιικ ίοιύ ΐ3ΐο\νΐ6»1§6 ΛβΓκ οΓίδο (Ιίίϊϊςιιΐΐ Ιο (ϋκοονοΓ. 

Μ3γΙ:5, ηοΐΒΐίοηκ ίΐηύ οϋιεΓ ιηω^ίηΒΐίΒ ρτεκεηΐ ίη ϋιε ογι^ιοβΙ νοίιιιηε \νί11 3ρρε3Γ ίη ϋιίκ ήΐε - 3 Γ6ΐηίη»ΐ6Γ οΓ Ιΐιίκ ΙχιοΚ'κ Ιοη§ ίουΓηο^ Γγοιώ ιΗο 

ριιΒΙίκΗοΓ Ιο 3 1ίΒΓ3Γ^ 3η(1 Γιη^ΙΙ^ Ιο ^οιι. 

υ83§6 §ΙΐΜ6ΐίη68 

Οοο§1ο 15 ρΓοιίίΙ Ιο ρ3ΓΐηοΓ \νίΐΗ ΙϋΐΓΒΠβΒ Ιο άϊ$ϊ62β ριιΙιΗς »1οπΐ3ίη πΐΒίεΓίΒΐκ ίΐηύ π\ίΛ:& ϋιειη \νί»ΐ6ΐ>' Βςςεκκίΐιίε. ΡιιΙιΗς »1οπΐ3ίη Ιχ)οΙ:κ 1>ε1οη§ ιο ιΗο 
ρυΐίΐίο 3η(1 \νο 3γο ιώογοΙ^ ΙΗοιγ οακΙοιΙίΒηΒ. ΝβνβΠΐιβΙεκκ, Οιίκ λνοΓΐ: ίκ «χρεηκίνε, κο ίη ογ»16γ (ο Ιιεερ ρΓονί»ϋη§ ϋιίκ τεκοϋτΰε, \ν6 ΙΐΘνε (^ί&η κίορκ ιο 
ρΓονοηι οΒιικο Β)- οοιπιπϋΓοίοΙ ροΠίοκ, ίηο1α(1ίη§ ρΐ3θίη§ ΙοεΗηίθ3ΐ γοκΙγιοΙιοπκ οη 3ΐιΙοηΐ3ΐθ£ΐ ι^υοΓ^ίη^. 
\νο αΙκο ακί^ ιΗαι )Όυ: 

+ Μαίβ ποη-ίοηιηΐβΓίϊαΙ ιΐ5β ο/ίΠεβΙεί \νο (1οκί§ηαί Οοο§1ο Βοοΐ^ 5θ3ΓθΙι Γογ ιικο Β)- ίη(1ίνί(1ιΐ3ΐΐΐ, 3η(1 \νο ΓοςιιοκΙ Ιΐΐ3ΐ ^οιι ιικο ΐΗοκο Γιΐοκ Γογ 
ρ6Γ5θη3ΐ, ηοη-ςοηιηΐ6Γςί3ΐ ριιτροκεκ. 

+ Κε/ΓαϊηβΌηι ακίοηιαίεά ^κεΓγϊη§ Όο ηοΐ Κδη»! 3ΐιΙοπΐ3ΐα1 ςιιΟΓίοκ οΓ 3η^ ϊογι ιο Οοο§1ο'5 ϊ^ϊΙοπι: ΙΓ ^οιι 3Γ0 οοη(1ιιοΙίη§ γο503ΓοΙι οη πΐ3θ1ιίηο 
ΐΓ3η5ΐ3(ίοη, ορΙΚ3ΐ ς1ΐ3Γ3ς(6Γ Γεςο^ηίϋοη ογ οϋιεΓ 3Γ635 \ν1ΐ6Γ6 Βςςεκκ (ο 3 ΐ3ΐ§ο ^ηιοιιηΙ οΓ ΙοχΙ ίκ ΗοΙρΓιιΙ, ρ1θ35θ οοηΐ3θΙ ιικ. \νο οηοοιΐΓ3§ο ιΗο 
1156 οΓ ριιΙιΗς ϋοηιωη ηΐΒίβΓίΒΐκ Γογ Λεκέ ριίΓροκεκ ίΐηύ ηΐΒ^' 1>ε Βΐιΐε Ιο Ιιείρ. 

+ Μαϊηίαϊη αίίηΙ>κίϊοηΎΙ\& Οοο§,\& "\ν3ΐ6ηη3Γΐ:" >όιι κεε οη 63ς1ι ήΐε ίκ εκκεηΙί^Ι ΓθΓίηΓθΓπιίη§ροορΙοαΙίουΐ ιΗίκ ρΓοίοίΐ αη£ΐΙιοΙρίη§ ώοπι Γιηίΐ 
3(1»ϋΙίοη3ΐ ηΐ3ΐ6Γί3ΐ5 (]ΐΓ0ΐι§1ι Οοο^ΐε ΒοοΙ: δεΒτςΙι. ΡΙεΒκε ύο ηοΐ τεηιονε ί(. 

+ Κεερ ίί Ιβ^αΙ \νΗ3ΐονθΓ ^οιΐΓ ιΐϊο, ΓοηιεηιΙιεΓ ϋΐ3ΐ >Όΐι 3Γ6 Γεκροηκίΐιΐε Γογ εηκιιτίηξ ΙΗ^Ι \νΗ3ΐ ^οιι 3Γ0 (1οίη§ ίκ 1ο§3ΐ. Βο ηοΙ 355ΐιηιο ΙΗ^Ι ]ιΐ5ΐ 
Βοε3ΐΐ5θ \νο ΙκΗονο 3 Ιχ>ο1; ίκ ίη ΐΗο ριιΐιϋς »1οηΐ3ίη Γογ ιικεΓΚ ίη Οίε υηίΐε»! δοΐεκ, ϋΐ3ΐ ϋιε \νοΓΐ: ίκ βΙκο ίη ϋιε ριιΐιΐίς ϋοηιωη Γογ ιικεΓκ ίη οϋιεΓ 
οοιιηΐΓίοϊ. \νΗοΐΗθΓ 3 Βοολ ίκ κΐίΐΐ ίη ςορ>τί§1ιΙ νΒΓίεκ ΓΓοηι ςοιιηΐΓ^' Ιο ςοιιηΐΓ^*, ίΐηά \νο 03ηΊ οΓΓογ §αί(ΐ3ηοο οη \νΙιοΙΙιθΓ ^η^' κρεςίής ιικο οΓ 
Βη^' κρεςίής Ι^οοΙ: ίκ 3ΐ1ο\ν6»1. ΡΙεΒκε ύο ηοΐ Βκκιιηιε ϋΐ3ΐ 3 ΙιοοΙ:'5 3ρρε3Γ3ηοο ίη Οοο§1ο ΒοοΚ 5θ3Γθίι πιο^ηκ ίι 03η Βο ιικαΐ ίη δη)- ηι^ηηοΓ 
βη^^ΐΑΊιεΓε ίη ϋιε \νοΓΐ»1. €ορ>τί§1ιΐ ίηΓΓίη^εηιεηΐ ΙίΒΐιίΙί^ ς3η 1>ε ςιιίΐε κενβΓε. 

ΑΙ)ου( 0οο^6 ΒοοΙί ^^γοΗ 

Οοο§Ιο'κ ηιίκκίοη ίκ ιο θΓ§αηίζο ιΗο \νθΓΐ£ΐ'κ ίηΓοΓηιαιίοη αηίΐ ιο ηιαί^ο ίι υηίνοΓκαΙΙ^ 3θοοκκίΒ1ο 3η£ΐ υκοΓυΙ. Οοο§1ο Βοοΐ^ 3οαΓθίι ΗοΙρκ [ΰϋίΙοΓΚ 
(ΙίκοονοΓ Ιίιο \νθΓΐ(1'5 ΙχιοΚϊ \νίιί1ο ίιο1ρίη§ 3ιιιΗογκ αηιΐ ριιΙίΙίκίιΟΓΚ Γοαοίι ηο\ν αιιιΐίοηοοκ. Υοιι 03η κο3Γθίι ΐίΐΓθυ§ίι ΐΗο ΓυΙΙ ΐοχΐ οΓ ΐΐιίκ ίχ)θ1^ οη ΐΗο \νοΙί 

3ΐ |ΐι1ι1ιρ : //ί^οο1^Β . ς•οος•ΐΒ . ^ο^^η/| 



κ. Ν. ΣΑβΑ 



ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 



ΙΣΤΟΡΙΑ 



ΤΟΥ 



ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΒΣΣΗΣ 



ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 
1870 



ΕΚΔΟΣΕΙΣ- Ι. ΧΙΟΤΕΛΛΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 2 - ΑΘΗΝΑΙ 1969 




5^./-/.'.-./^-^'•••''^-''- '''•' ^'^'"-""^^ 



Ι\ 



κ. Ν. ΣΑΘΑ 

ΜΘΕλ\ΗΜΚΗΣ ΦΜΟΑΘΓΙΑΣ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 



ΙΣΤΟΡΙΑ 

ΤΟΓ 

ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ. 



« Ό αυζήτηαις ιιιρί τ^ς γνησιότητος \ής 
έβνιχής 8ι«λέ«του μας, χαΐ ή Αξέτανις του ψΛ^ 
σιιιοΟ αύτ^ τύιιου, 8έν €7νοΗ «λέον βυζ^^ 
σις ά«λω< φιλβλσρχή ή χραμματιχή, άλλ* 
•7ν« 9ϋζήτΐ)σΐ( έΦνιχή, ιιρό6λη|Μΐ δημόσιον, 
κ«1 νΰν <<ρ«•τέρων τοδ ϋνριις ΙΐΜΚίί μ Α绥 
Οβωρημα συστβτιχόν »• 

Π. ΚΟΑΡΙΚΑΣ, 1•1>^ 



"-^φιι^ 



Μ ΑΘΗΝΑΙΣ, 



ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦ. ΤΩΝ ΤΕΚΝΩΝ ΑΝΛΡ. ΚΟΡΟΜΗΛΑ. 

ΌδΙ^ Έρηοτ, λριο. ^91. 

1070. 



ΙΟΑΙ^ $ΤΑα; 

/ΰ/ύ Α 



30- 



•; ■ιψ/, 

Τω κυρίω Παύλω Αάμπρω. '"" ' /^* *' ^^ 

• 

Έν Ιτ€( 1862 ίλθών ένταΟθα προς σπουδήν της 1ατρίχ1)ς 
{«ιστ^ίμης, εΙσι&χΟην έν τ^ πατριαρχιχφ οιχφ σου, του οποίον 
{&(τ* ολίγον οόχ} φιλον απλούν, άλλα μέλος (ΐ* έθεώρηβεν 
4| πατριωτιχή σου χαρδία. 'Όταν δέ μετά δύο {τη άνεχά- 
λοψα τό Χρονιχόν τοδ Γαλαξειδίου, σύ πρώτος ένΟουσιασΟείς 
Ι&λ παρώτρυνας εις δημοσ&ευσιν αύτου, χαΐ προσΟεΙς έν τέλει 
Ιδίαν πραγριατείαν περί άνεχδότω>^ μεσαιωνιχών νομισμάτων 
τ4ς Ηπείρου χαι των Σαλόνων, άποτεθησαυρισμένων έν τη 
μοναδιx^^ συλλογΐ) σου, συνώδευσας αύτ^ιν μετ' επιστολής 
πλήρους τρυφερβς στοργΐίς χαΐ ευχών έν6αρ|ίυντιχωτάτων• 

Τραπέντι εχτοτε εΙς άποχλειστικήν μελέτην της κατά 
τους μέσους αιώνας Ιστορίας τοΟ ημετέρου έθνους, δεν έ.ταυσας 
χορηγών μοι παντοειδή βοηθήματα μεγάλως διευχολύν:>ντα 
τάς έρευνας μου* όταν δέ μετ* ού πολύ πατρός άπωρφανί 
σΟην, ευρον έν σοι τον άναπληρώσάντα έν τΐ) χαρδία μου τον 
τ^πον έχείνοο. 

02 συμπατριώταί μου συνι^θειαν εχουσι ν*άριερώσι τα νεο- 
παγή αότών πλοία είς έχείνον έχ των αγίων, του οποίου τ^ν 
θαυματουργόν δυναμιν έχαστος θαωρξΐ ώς έπαρχοΟσαν χατά 
τών τρικυμιών σχέ*:ην. Άφιερών σοι κάγώ τό παρόν, δέν προ- 
τίΟεμαι ούτε τάς πατρ^ωτιχάς άρετάς σου να διαχηρύζω, ούτε 
τάς έν τη επιστήμη, ην τοσούτον ένζηλως χαλλιεργεϊς, 
σπουδαίας ανακαλύψεις σου να φανερώσω, άλλα μόνιμον 
τήν προς αέ διάπυρον ευγνωμοσύνην μου να διατρανώσω. 

'Βν •Α•*τ«ις, 1 •Απριλ{ου 1870. 

Κ< ΣΑΘΑ2• 



196 



ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 



Μίρος τϋς ΙηΛ του £θνιχοΰ ΠβΝ«ιη9ΤΥιμ(ου βραββιιθ«(«ΐ)ς Ιν {τη 
Ι8β7 συγγρσφϋς μου άι:«τέλ»ι χαΐ ή ίψθ9ΐηομ£νη ιτιρί 1ΐΜ•λλΐιη- 
«Ιίς Γλώ«^ς (στορικι)! ΐιατριβ^ι, ιν«ρΙ ^ίίςοί έλλοκνολίχαι κΐινον* « ΚαΙ 
τούτο τλ (κέρος τϋς ιτραγματκίας, »( μ-^ έζαντλιΙ τλ δλον ζιίτημ«, «Τναι 
βμικ 4 ινρώτη πιρί τούτου «πουίαία ίιατριβίι, Ι^ν ι?ΐ9τ«ύθ|&§ν <τι Α 
ουγγραφβίΐζ θέλη βυμκλιιρώβη έπΙ τό άχριβέστκρον, κύχαιρ(ας τ1^χών. ■ 

*£ν «ρολ«γο|Αένοις τής Κβοκλλγινιχής Φιλολογίας 6π«<9χέ|&ΐιν τ)ιν 
Ίκροηχϋ ^η(&09(βυ«ιν χαΐ του μέρους τούτου, 1ι^ιωρ9ωμένου, κατΑ τήν 
«ύχίτιτ τΰν άγωνο^ιχΰν* κλ^ μή Ιχων οδτ< τόν άπαιτούμινον χρύνον 
ο(Ι?β τ' «νο(γχβηο^ίντα βοι^θι^ατα κρός οπου^αιοτέραν Ιρβυναν καΙ με- 
λέτιιν θέμ«τος το^υτον σίΕΟυίαίου, Ιιβνοούμΐίΐν χ«1 ^βυτέραν άναβο- 
λίϊν, %1 μή πολλοί τ^ν έν Γαλλί^ χ«1 Γβρμοκνία φιλελλι^νβ^ν^ παρ' οίς 
{ΐβγάλως μέλη τ& τοιούτον ζι^τκιμα, έξηνάγχαζύν μ« «Ις Ιχ.λ)θΐν• 

Άνβντι^ιίτΜς ή νΟν »«9οιμιλνιμένη τΑν *£λλ4νων γλωοαβι τιρα*- 
«τ(ους <«ο(ηη ιτρού^ους, ούλΐς ίέ δύναται νά μαντκύο;[ΐ τό μέλλον 
«ύτϋς• Άλλα τίχν ιςρύο^ον της ταύτιιν ίέν ύφη'λη %ίς τυ^^αιβ ΐΜρι- 
«τβτιχά* άπ εναντίας μάλιοτα χαθ* βλον έχβινο τό ίιάβτι^α τ^ ^υ- 
«Μνύμου ίουλλίας οι έξοχώτκροι χαΐ «ραχτιχώτιρο• του «λληνιχο^^ 
γένους νύις έν^ελκχβς έχαλλιέργχσαν αύτ^ιν^ χαΐ τό περί αύτϋς ζ'έτνιμκ 
άιΛ χαΟαρδς φιλολογιχου «{ς ιτρύβλυμοί έθνιχ^ίς υπάρζιως άνι^αγον. 

*ΐίΛ α κρό μιχρου Ιγραφβν ό σοφός Γβρμανός Μένί^λσων Βαρθύλ- 
Αιΐς ουνοιττιχ6ς τ9)ν (οτορίοίν του ζητήματος τούτου έχτιθέμ^νος• 

• Διά τϋς λκπτύτητος τών φωνητιχών οργάνων του, τό Ιλληνιχόν 
Ιθνος έτ4ρη9(ν άναλλοίωτον τόν θησαυρόν τϋς γλώσσας του απέναντι 
τ6ν ξένων* ΰπέατνι μέν παβαν άλλην έζωτβριχίιν βίαν άλλ' ού^έιτοτ» 
Ιοτβρζβ τι}ΐν χαταίούλωοιν του οτύματύς του. 

• *Λπό τϋς έποχϋς των Μακεδόνων χαΐ των ^Ρωμαίων μέχρι τϋς 
*Αβαριχϋς χαΐ τϋς 'Οθωμανιχϋς χαταχτησεως πολλά άναμφιβύλως χαΐ 
λ^φορα στοιχεία έπενηργν^αν έπΙ την γλώσσαν τϋν έλληνιχην. Άλλ* 
ϋ ξένη αυτή έπί^ρασις ού^έττοτε ύπϋρζε τοσούτον τελεσφύρος % όλε- 



• ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 

θρ(α &ον ((( τάς ΛΧΚας ν€ΐ*τέρας γλώσσας. "^Λλλιτ ιΑ σχίσις τ5!ς Γτβτ-^ 
λιχϋ; προ; τίιν λατινιχίΐν χαΐ άλλγι ή τ9ίς χαθω{Αΐλημέντ,ς ινρ&ς τ^^ 
άρχαίαν έλλνινικιλν. Κατά* τίιν Ιχτην έχοτ'τον^αετηρί^α ή λατινιχί^ ίέν* 
έλαλϊΐτο τοΧί/η* 6 γλα>σσολ({γος δύναται νά όρ{σ^ άχριβώς τί^ στιγ- 
μί)ν χαθ' Ιίν ή γλώσσα έχβίνη ί[ρξατο έχλιίπουσα έχ του στάματος 
του ίθνους, ίιβτΥιρηθη ^έ άμορφος, άχαλλ4)ς χαΐ πλι^ρης βαρβαρισμέϊν 
έν τ$ στ6μΜΐ τοϊλ ίχ^λαο. *Η έλλιινίχί) τουναντίον ούίέιιοτκ (ηιίΚρξ» 
γλ4»σσα νιχρά ώς ή λαΦΑνι«ΐΐ) αλλ* έλαλιίτο χαΐ έπΙ τ&ν ζθφ€ρ6ν τ% 
άμαθ«(ας χαΐ τ%ς ταπεινώσεως αΐώνο^ν^ ΟΙ (ιτ^χοοι του βυζαντινοΰ 
6ρ<(νου (λέγϊΐ 6 Γ(ββων) έν τ^ έσχάτιρ ίουλι(α χαΐ έξαχριιώσβι χατα?- 
τιίχον τίιν χρυσών χλκΐ^ία &' "ίίς ϋνοιγον τους θησαυρούς του άρ]^«(οο 
χ^σμοοι τιλν έναρμονίαν ίηλαί^ χαΐ πλουσοιίτάτην γλωσσαν ϋτχς 
έαπνέει μέν ψυ)^ί)ν %ίς τα ύλιχά αντικείμενα, χορηγβι ^λ σάρχα ύς τάς 
άφηρι^νας (^έας τ^ς φιλοσοφίας. Τφ &ντι έν 'Κλλά^ι ού^ιηλτχ. 4 
έλληνιχί) γλ&σσχ άπέθανεν. . • • 

• Άλ>ά χοιί'ερ ιταραφθαρέντος του έλλ^νιχοΰ {λώματος χαΜλοα, 
μέλις ^έ χαΐ μετά κολλής ^υσχολίας τηρηθέντος αγνότερου έν Κιιν* 
βταντινουπ<(λει, ^ν Ιπεται εντεύθεν &τι ό λαός έπαύσατο λαλ^ ελ- 
ληνιστί % ΟΤΙ ή γλώσσα του ήλλοιώθη ουσιωδώς, ^'ί^ως- ίΐν ύχ€ χαΐ 
αυτιλ 4 άρχα(α έλλΥινιχίι πολλούς χυίαϊσμούς ϊ| ^Τιμώίεις ΐί(ΐ*τιβμούς ; 
Οί έν τ^ Άθ;(ν:|)σι.ν άγορ^ χαΐ έν τοΙς αγροί; μετ^^ρχοντο άλλο υφός 
\ ο{ έν τ^ Ά^ί^ι^μί^ ΑΙ χωμ:<ι2(αΐ του Αριστοφάνους διέσωσαν 4μΰ# 
τους βαρβοιρισμόύς τών 23^6ών χαΐ τών έν άγροις άντρων τε χαΐ γα- 
ναιχών. Καθ^ς σι^με^ον πολλαχου τ{1ς νοτιοίυτιχΥις Γερμανίας οδτΜ 
χαΐ χατά τους αρχαίους χρόνους έν τ^ *Αττιχτι ή όνομαστιχή {το έν 
χρι^σει άντΙ τής αίτιατιχης* άλλοθι ^λιν ετίθετο γενιχι^ άντΙ ίοτν• 
χης η ίοτιχ^ι άντΙ αϊτιατιχϋς. Τόν Χρυσόστομον χηρύττοντα τ&ν θείον 
λ6γον έν ^Αντιοχείβ( ενώπιον του λάου λέχοψβ γυνιΑ τις «αροοιαλέ* 
σασα αυτόν νά μετέλθη γλϋασσαν μάλλον χαταληιττί^ν, & ίέ Διομοσθέ^ 
νίφς της 'βχχλτ,σιας ϋλλαζε παραχρ^,μα υφός χαΐ έλάλησβν έν τ^ ίιτ- 
μώ^ει ^ιαλέχτφ Βαθμηδόν έζέλιπεν ή ^οτιχή χαΐ ό Μυϊκός, ή βύχτιχι^ 
καΐ τό άπαρέαφατον, άνελύΟη ό μέλλων χαΐ ό ύπερσυντκλιχός, τό ^έ 
άξειτον στόμδΕ του άμαθους άπεστρέφετο τάς λετίτάτητας τίΐς γραμ- 
ματικής. Παρεισέφρησαν αμαρτημένοι τύποι έν τ9| χλίσει τών &νομ^ 
τωε χαΐ τών ρημάτων χαΐ λέςε'.ς ά^((χιμοι χαΐ ζέναι* άπώλετο & χα^ 
η πρ'ΐωίία, άνΟ' Ις τελευταίυν άντςχατέστη 6 έπιχραττίσας τένος. 



Ι1Ρ0Α0Γ03. 7 

Χα\ Ιν βκ&τ^ τ9 αρχαιότατη ΐΜΐ^ι Ανβφαίνονται; ένιβιχο& οΐ Μλο^ 
ΐανοι ινολιτιχοί στίχοι {νθα^ μ-αίίψ^^ 9Χ0ΐΓθϋ(ίΐένη( τϋς κροσφ4ίας> 
^νος Α τίνος ά«οτ»λιί τ4)ν βάβιν του ^υθ(ΐ.ο0' μ^χρόν χρίνον ιτρ4 
τ|ς άλιΙφΜΚ του Βυζαντίου άν•υρί9χο(αν φ%λολογιΧιά Ιχνιι τϋς νυν 
χ«0Μμ.ιλ7ι(Αένη; Ιλληνιχϋς, έν τφ ΧΡ^νικφ Συ(ΐ4ών το5 ΖΜ ά«& τΙ|ς 
4ν2•χάτιις ΙχατοντΜτηρίίος χαΐ ολίγον ((«τβρον ίν 4οΙς «οιι{|Α«•% του 
ητοιχοπρο2ρ6μου•• • Ή «οιιτγιχιΙ^ μ•|&ψιμοφί« «υτου βίναι τ& ^ρχ«<4" 
τ«τον φιλολογιχ&ν μνιι^αΚον τϋς νυν »«6«β|&ιλΐ)|&ένης γλώοοης• • • 'Β 
ΐΜΐνή ΛιύΛ ίιάλκχτος Ιν ^ Ιγραψαν Α Πτ»χο«ρ6ίρο(Αθς χι^ & ΧΜ 
νκολίτν ΧΡ^ν ιηριωρίσΟιι ο(ς τάς κατωτέρω τοΟ λαοΰ τάξης• Πολίι» 
}^ρ^ν ή ί'ψώίιηί Ιλλιινιχίι γλω«ο« έχρύκτιτο ούτως οίκϋν φόβου* 
|λένη τ^ χομψί^ν γλ<ισ«αν τϋς «6λ^, χαΐ Ιζι^ επομένως έν τφ αχο* 
τίφ Ιως ο&ι άλούσης τ^ς μβγάλης κίλιως χβΑ 2ι«β»»)αβ6έντων τΑν 
έχ Βυζοηττ(ου λογίων^ έζβφάνη Οα^^υβα χαΐ ρ<τ' ου «ολ& έικχράτιι* 
««ν' οζτω ιναριλχθιι έχ τ5ίς αρχαίας, 4 χαθω(αλ«(Αένΐ)* ή γλώσσα άητ 
τέλιβο τόν ίιανοητιχόν χαΐ άλάρρηχτον ίεσμόν του ιναρολΟίντος χαΐ 
του τραρίντος. Μοταζυ *Ομι(ρου χαΐ Ξενοφώντος ιλ διαφορά ίέν οΖναι 
(ογαλβιτέρα τϋς υιταρχουστις νυν {ΑΚταζύ Ξενοφώντος χαί τίνων έλλη- 
νιχών έφγιρικρί^ων- Έάν παρά τοις Γάλλοις ^ Γκρμανοίς έξανίστατο 
•συγχρόνως τις του Φροαοάρ ^ τοΟ Βολφρά{Α Έβϊμιβαχίου) θά ένέβι τίιν 
λαλιάν τών ομοφύλων του αουγχρίτως ^υοχολώτερον ϋ έάν & Δήμο* 
σθένγις ϋχουβ οννίιαλλγομένους τους νυν "ϋλλιινας. Άφ' 8του 6 λαός 
έιτέστησι τ^ κροσοχι^ν του %1ς τό άρχαιον αΟτου (ίίωμα, αΐ άρ- 
χαΐαι λέξεις χαΐ φράσεις αναφαίνονται κάλιν ώσανεΐ έπανερχ<{μεναι 
οις τ^ν μνιίμην . • • • 

« Εις τήν άρχαιχίιν άπλίτιοτα χαΐ άφέλειαν πρθ9έ9ηχεν ή ελλη- 
νιχή γλώσσα τ& σφοίρον πάθος τϋς φράσεως τών νεωτέρων χριίνων 
{πως έχ^τίλώσν^ τ6 προς τους ξένους ίεβπίτας άίιάλλαχτον μίσος χαΐ 
τ&ν λαχαϋ π68ον του άποσεισαι τόν τϋς δουλείας ζυγίν. Ό άναγι- 
νώσχων τά ^ημοτιχά άσματα τϋς 'Βλλάίος χινίυνεύε* νά πιστεύσΐ) 
<τι «ύτά ίέν προϋλθον έχ χι ιλέων ανθρώπων, άλλ' ώς χείμαρροι 
ποταμοί χατέρρευσαν από τών βράχων τϋς Οίτης χαΐ του 'Ολύμπου. 
Κατά τό Εντονον τϋς φράσεως χαΓτήν έμβρίθειαν του λεπτού οΛτ 
σθήματος υπερέβη ϋ ίημοτιχϋ ποίησις άπαντα τά προϊόντα τϋς δη- 
μιουργού φαντα^ϊίας* αυτί) χυρίως ίιέσωτεν έν το7ς ζοφερούς χρόνοις 
τάς αρχαίας έλλτ,νιχας παρα^ίσεις καΙ ουδέποτε έ-αύσατο ίιαμαρ- 



^ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 

τιρομένη χατά τ^ίς ^«9ποτ«(ας. Είς' τά άλλα <Γ^ΐι τ^ έλλ>ινιχ{|ς φί* 
λολογ{ας τό φιλόπατρι καΐ το γενναΐον του χαραχτϋρος άναφα(ν•τα( 
βαθμηδόν χαΐ πολλφ όψιαίτερον. • • 01 ίκ Κωσταντινουπόλκως ζΐς 
Ίταλ(αν φυγόντκ λόγιοι έχέχτιιντο άναμφισβητως χαΐ ΐ6θλυ|λάθκιαν 
Ιξοχον χαΐ φιλοπατρίαν άχραιφνϋ, άλλα τα κοη^μΑτά των 2έν δύ- 
νανται νά θιωρτιΟώσιν ώς προϊόντα έθνιχϋς φιλολογ(βί(. *Ι1 έλλιινιχΑ 
γλΰσσα, έλθουαα «£ς επαφών προς τους ζιένους, άπέβαλεν έν τ^ άλ• 
λοίαιρ^ πολλάς των χαρίτων χαΐ τέ&ν χαλλονων της χαΐ (φθάριι χαθ* 
8ν τρόπον φθ<(ρονται τά ώραια αγάλματα, ψηλαφώμενα £ν τ^ μ«τα- 
χομίσκι των &πλ άπβίρων χαΐ άζέστοιν χεφών. ••••() 

'£ν τέλει σημειώ, βτι 4ν τ?ί δημοσιευμένη ^ιατριβ^ &ντΙ νά πε- 
ριορισθώ ε{ς άναλιιτιχίΐν ΙχΟεσιν των περί γλώσσης ίοζασιών των 
χατά χαιρούς λογίων, προετίμησα νά παρενθέσω αυτά τά &π' αύτων 
λεγόμενα, Ινα ούτω ίιπλοΟν τω άναγινώσχοντι προσγένηται βφελος, 
χρησιμεύοντος δηλονότι του χειμένου χαι ώς Ιατοριχή {^ςθεσις χαΐ ώς 
6φους υπόδειγμα. 



(«) Κλ(ΐώ, 482, 453. 



ΙΣΤΟΡΙΑ 



ΤΟΤ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ 



ΤΗΣ ΝΕΟΕΑΑΗΜΗΣ ΓΑΟΣΣΗΣ. 



ΚΕΦΑλΑΙΟΝ Α'. 



1451-1591 

Φρ«γχί9Χ0€ Φίλελφος. — Πέτρος Βιλών•— -Νιχίλαοζ Σοφιανός. — Παχώμιο< 
'Ρουβ^νος.-^Νιοιλληνικλ βιβλία• — Δαμασκηνή Στουίίτης— 'Έρασμο<XίιΚ«- 
1^ν^^ι,ν• — Μαρτ(νο( 6 Κρούσιος χ«1 Στιίφανο< 6 Γβρλ^χιο;.— Θεοδόσιος Ζυγό* 
μ•λα<•— Συμβών Καβάσιλβκ•-^ Μάξιμος Μαργούνιο<. 



Ό κβριφανίΐς Φραγχ(<τλθς Φ(λ«λφο( Μ Ιπτά χαΐ ^μ^υ περίΐϋον 
Ιτΐ)(1480 — 1427) χάριν σ«(ου^ής 2ιατρ(ψας έν Κ«ινσταντινοαπ6λει, 
Ιγρβίφβν έν Ι-ηι 1451 ιοιρί Ή|ς έν τ^ πραιτηου^^ ταύτφ ιςέ>« του 
Βυζαντινού χράτοι>ς λαλουμένης ελληνικής γλώσσης• « *Η χοινή τών* 
*£λλ4νων γλωσσά ι^λλοιώθη χαΐ ^ιεφθάρη ΰπά τοί> ινλι^θους τών έμ- 
«^ρΜν χαΐ τών ξένα»ν, τΑν χαθ* έχάστγ«ν έρχο(χένων ι(ς Κωνσταντι- 
νοόχολιν χαΐ άναμιγνυομένων (ατά των εντοπίων. '£χ των μαθητών 
τϋς σχολΙΙς ταύτης ιναρέλαβον οΐ λατΐνοι τάς άηίκίς χαΐ σχοτιινάς 
μεταφράσεις του Πλάτωνος χαΐ τοΑ *Αριστοτέλους. Πρ^π6ι νά προσ* 
ηλωθώμεν ε{ς μ(ίνους τους "Έλληνας, ως άττοφυγόντας τ& μ^λυσμβι 
του χυίαισμου. Έν ταις οίχιαχαΐς αυτών συνομιλ(αις ανευρίσκεται ^ 
γλώσσα του Αριστοφάνους, του Εύριιτίίου, χαΐ των Άττιχών φιλο- 
σόφων χαΐ ίστοριχών. Τό ^ υπ' αυτών γραφ^μενον υφός είναι μαλλο» 
έπιμεμελημένον χαΐ ίιωρΟωμένον. "".Οσοι μάλιστα έζ αυτών ^ιά τώ)^ 
υψηλών θέσεων χαΐ τής ευγενείας των πλησιάζουσαν εις τίιν αύλίι^ 
οιασώζουσιν δλην τίιν κομψίτητα, τ-^ν χαλλονι(ν χαΐ την άγν<5τητα 
τ-?; γλώσσης. Ίδίιος 5ε πάσας τάς φυσιχάς της έλληνιχής γλώσσιις 



10 1ΙΕ0ΒΑΑΗ1Ι. ΦΙΑΟΑΟΠΛΖ 

χάριτος άχαντ^ τκ ίν τ5| σιινβναντροφ^ ^Μτά τ^ ιΰγινδν χυρι6ν 

Καθ* ^ εποχών Ιγραφβ ταττα 6 γαμβρός του Ιωάννου Χρυσολϋρλ^ 
4 Κοιναταντινούπολις ΜίΜ»ρ<Ιτο τλ κατ ίζοχ'ίιν λ^αχη^ριον τοΟ χ6- 
«(Αου, ΟΌ^^ι^ όέ τώ^ ^ατ^^ω^^ χατά τόν Α(ν•(αν Σύλβιον, ι^^ΐ^^αΓα 
ηλ όνομοξίβξ ΛάγξΟζ^ ί&κ μίι ίηΐ ΠΓα ^^^ο^ ίηα9βα ίσπΜαζ$ (')• 
*£ιιθ(λένι«ς ού^6λ«ς «αράξ«νον, βτι :λ <ν Βυζαντ((^ χαΟ«»μιλη(ΐέηι 
^ιάλλχτος {το τοσούτον χα9αρ1 χαΐ ξ•νΐ9(&6ν κάντ^ ( άμιγι{ς• 
Αλλά τ»ν ιρροτιρημάτων τούτων έφτβρ&ΐτο ή έν ταΐς Ιπαρχ(αις επι- 
κρατούσα χοιν^ τον *8λλιίν•ιν γλώσσα, &; (ατΑ μ(χν ιηρίιςου έχα* 
τονταβτιιρί^α καρκτι^ησιν 6 Γάλλος ^σιογράφος Πέ'Τρος Βιλάν 
(1 546 — 15Ι9Χ λέγων ούτω. « Γνωστ&ν Ιστω, <τι οΐ 'Ελληνβς ^λν 
λαλοΟσι τ4ίν αύτην χοινίΐν ^ιάλίχτο^* ^ΐκ άλλοι μέν 6μιλουσιν αυ- 
τήν χαλλ(τερον, χαΐ άλλοι χείρον. Κα^ έιηιίή ίέν £πιχρ«τ•ΐ ή οώτή 
ΐςροφορά καρά κάσιν, ενθυμούμαι, (τι ίίχουσα συνκχώς Ιν Πέρφ τ^ 
Χωνσταντινουπ6λβως τά καιίία σκώπτοντα τους έχ θαλάσσης <ρχο* 
μένους ^ιά τό {^ιάζον τϋς γλώσσιΚι καΙ ^ρό ινάντοιν τάς χυρ(ας «ιρι* 
ικαιζούσας άλλι^λας, ώς πράττουσιν οΐ Γάλλοι σχώπτοντβς τό Πι- 
χαρ^ιχόν (ίίωμα, ^ πάσαν άλλην μή Γαλλιχήν γλώσσαν > (')• 

*ης μνγκΟΙα ^ό τις άπλο•λλγινιχϋς διαλέχτου τ6ν χρόνων έχβίνων 
«ρέκΜ νά θιωρηθωσιν (^ίως 1^ τ» ιταρά Φραντζΐί έπιστολί^ του καρδι- 
ναλίου Βν)σσαρ(ωνος χαΐ ή *Ερμηηία τώκ Ζωγράφωτ Αιονυσίου το3 
4ξ Αγράφων. 

*Αλλά χαΐ μιτά τ'λν χατάλυσιν τ^ίς έλληνιχϋς αυτοκρατορίας ^κ* 
τιιρ^θΐ) έν Βυζαντίφ 4 αυτ'ίΐ χαθαρ^της χαΐ χομψίτης τ4ς λαλούμε* 

(*) « Νβιη τΙγΙ ααΐΐΰί γοΐβΓβιη Μπηοαίβ άί^ραϋ&Ιβαι ^Ιςυβ «1ββ•ηΙΙ•αι γ•• 
ΙΙθ6ΐ>&ηΙ, ίιηρΓίοιίβςυβ Ιρ9« ηοΙ>ί1Φ9 ιηυΙίβΓββ; (ΐαίΙ>υ9 γ,ιιιιι ηαΐΐυηι β88€ΐ 
οηιοίηο τυαι νίιΐβ ρβΓβ^Γΐηίβ οοιηηιβΓείιιιη, ηιβΓα^ ίΙΙβ &€ ρυΓυβ Ο^ΜΰοπίΒΐ 
ββπηο 9€ΓΥΑ5αΙυΓ {οΐ•€ΐυ9. » Ηα^ϋ, 4β 6γ•€|9 ΙΙΙυ»ΐΓϋ»α», «λ. 188.— 611»- 
ΐΜ>η , XII, «λ. 460. 

(*) « Νβηιο ίβΙίΒΟΓοιη βαΙΙβ τίάβΓΐ άοΓίυβ ροΙβΜΐ. ηί^ί ρ6Γ Ι^ηιριιβ Οοιι« 
βίΑοΙΙοοροΗ ΒίαάυίδΜί. Ουο<Ιςα€ ΠοΓβαΙβ Ηοιιι& (ΙοοίΓίοΑΓυηι οοαιβη ΙΐΑ^υο• 
νυηΐ ΑϋΜΟΜ, ίά ηοδίη 1«αιρ6$ΐα1β τίάβΙιαίυΓ Οοο5ΐ«ο(ίοοροΗ9 ο1)(ΐθ€Γβ. ^ 
Ιη4« ηοΒίβ ρΓ•1ο Γβ4<]ί1ιΐ5, \Ώά% ΑΗδΙοΙβΙ», Οοηια$ΐ1ι«ιη$, Χβαορίιοοίίβ, ΤΙια- 
€7<Ιί(Ιί8, Β•$Πϋ, Οίουχ^ϋ, ΟΓΐ^βαίδ βΐ αϋοπιαι ηιυ1ΐ« ίαΐίοίβ οροΓβ (|{«1>υ8 
ηοβίΓ» ιη&οΐΓ69ΐαΐ8 δυοί. » Αβο. βχίνϋ Ε;)Κΐο1α6, ΒαδϋΐΑβ 1571, «<λ. 708. 

{') ΡΙ6ΓΓ6 Ββίοη, ίβ<) ο5δ«ΓταΙίοο^ (1β ρ1υ5ί6υΓ9 9ίο^ιι1αΓί(6ζ €( (1ιθ509 ηΐ4- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ^« 

νιις, ϋτχς χαΐ Μ τΑν Τούρκων αντρωρ ( οΟ»ι ώς έπίσιιμος τοΟ χρΑ* 
^ους γλβ^α ({ς τάς |ατβ^ τ6ν Εύρωιραΐχών (^(ως χρατΰν ^ιικλιψΑ»» 
τιχάς αυτών σχέσκις (')• 

Πρώτος & Νιχ4ίλ«ος 2οφΐ«ν&( (1584) ίοιςούίασ» ^ ύποεγάγ^ ^^ 
(Μοία^^ χαΐ χανονίν^ τ^ν χαΟω{&ιλη(ΐ1νην ί>λΐινιχί)ν γλώοαβιν, {«φ 
ώς όμολογιΐ 4ν τ^ «ρ^ τλν χοφίινάλιον *ΐΜάννην ι φ {γιιι > ις« 'τβ) 
Αο^^ίνης λατινική προσφονι^^κι τϋς γραμ^ΑοτιΧ'ϊίς το(^ ούίίλβις χβ^ 
τωτ^ •ΐναι του Πλάτωνος, τοΟ Αημο«Μνο\>ς, χαΐ του Ββνοφώντο^^ 
αΐ ^έ ουγχροτουααι αυτίιν λέζης ού μιίνον άλρ«ιφν§{ς χαΐ γτίρυύέ^ 
χαΐ άΐΓ& τών άρχαιοτάτββν χρόνων χ«τά ββθμλν ^ιαχιμφθβίοαι, άλλΑ 
χ«1 Α«υ(Αασ(ως όλιγο^ύλλαβοΐι χαΐ £ν τέλιι δη 2ι* δλ(γων χαΐ «η^^ 
Οβρών χανδνων «δχολος ιλ έχμάθτ<9ΐς αύτ^ς άχοβα(νει (*)ί 

*ΥίΛ τών αγαθών τούτων Οινέρ του τοορχοχρατουριένοιι γένους 
αίσθηριάτων έμιτνεύ^ανος 6 πολυ|Ααθ^ ΚλρχυραΙος σννέθττο τίιν γραρ* 
{λατιχην τί^ άιτλολλλιηνιχϋς γλώσσης^ ^ιρί^ας αυτιών «(ς τρία μ^ρι 
(Τοχνολογιχλν, *ΟρΟογραφΐχ&ν^ χαΐ Χυνταχτιχ&ν), έξ &ν τΐ κρώτΜ 
ιτρ& μιχρου έζέ^ωχβν & έν Παρισίοις (ύκαίίευτος 4(ΐών φίλος ΑΙριέ* 
λιος Αβγράν^ιος ('). Καΐ έχ μέν τΐίς προταΦ^μένης «ράς τόν €(ριΐ|Αένον 
χαρλνάλιον ΐ7ρο9φωνι$<Γ6ως ίηλουται, {τι λ Σοφιανός <(Α«λέτα χαΐ τη» 
«ύνταξιν ΝκοκλλιινιχοΟ Αιξιχοΰ, έν φ νά ττιριλάβιρ πολλούς Λς τά ικο^ 
λιμιχά, τά ναυτιχά^ τί)ν γΜίργίαν^ χαΐ τάς £λλας τέχνας άναγο« 
μένους βρους, χαΐ ονόματα «ρονέτι ο(χητηρ(οιν οχουων ιιαΐ ί%ί• 
«λων (*}, έν ίΐ τφ έπιλ6γω 6ρ[ΐ>λογκΙ) {τι έ^χ^ευβ νά οιιγγράψ| 

(*) « *Ε«αν<λ§ών δ{ (6 ΜωάμβΟ Β') «άλιν έν τζ «όλβι, «αΐ 6ρ^ μή 9υναγο|ΐΙ• 
νους ίβίφ 0<λήβ<ι &λικις χρ(9ηανο6ς, ήρώτηνβ τΑ αΓτιον «αρά ^(ΧΜν, «αΐ γραμμορ• 
«ιχΜν χριστιανών, ο^ «Τχβ «λη^Ιον αύτοΟ» χ«1 έδιοίχονν «βααν τήν ββινιλ•(αν. (Λ 
γλρ *Αγ«ρηνοΙ ήν*^ αγράμματοι χαΐ έμαΟβις «ολλά* 6ατι αόικονης ηΐ χαράια^ 
«Μουντβς Μ ξύλων ήρΜμονν• » Ί«τορ(α Πολιτική Κ«*ν9τ•ντινου«6λ««κ (Οηΐ•ϋ 
ΤαΓ€θ-βΓββεΙ«, α€λ. 14). "Ορα χαΐ τά Τουρχο<λλην(χ& ^ραφα έν χ^ ουλ3ΐογ^ 
«ΰν Ιΐ£χλο«ιτζ χαΐ Μύλλβρ (ΛεΙλ 6( Οίρίοηι•!• ΟΓλΟΟβ). 

Ο «Οαηι Ι^ΚοΓ 1&>ηο ηοδίΓβιη, ςαϋΐι νοοβαΐ ταΙ^βΓβια, ]|ιΐ|;αΜΐι βοά ΙΙΙλ 
•οΐϊςαοΓαηι οοαίβΓΟ ΡίαΙοοΙβ, ΟβιιιοβΙΙιβηΙβ, ΧβηορΙιοιιΙΙβ βΙ «ΗοΓυηι Ιοίοοτίι» 
Μηι οΐία ηιβ^ηο βαο ιηβΓϋο ίΙΙυβίΓίοιη, ΓβρβΓί ιηαΙίΐΒ ίη Γβΐ^η Ιι•α€ ηοβίΓλη 
το(«Γβ ίΠλ ηιίηίηβ ΙοΓβΓίοΓοηι ββ9β. βοηβίλΙ ηβηιρβ τογΜι ρυΓίβ ρβΓ ομβοο 
«1> βη1ίςυ{38ίηιο Μβριιΐο ΐΓα^ίΐί» «Ι 1)Γ6νίΐ3ΐ6 ςιΐ3(1αηα ηίΓΑΜϋ, (υηι τβ^αΐί^ 
€€Γΐί9 βΙ ρβυ€ί3, οι 000 ηιοΐΐαοι 5ϋ βΐΔΐ>θΓβο<Ιυηι <ϋ5ΰβΓ€ Γ.υρ(6ηϋ1>α«• • 

{*) ΟϋΙΙβεΐίοα «1^5 ιηοαυοιβαΐβ ριΐΟΓ κγυΙγ Ιι 1 έ1α<ΐ€ (16 1& Ι&η^αβ Ιίέο-ΙιβΓΚ-» 
οΙ(]υο• Ν^ β. 

{") α Ιη ςυο (Ι,βχίου} ηυοία Ιβ^βαλυΓ αά γοιο 1)6ΐυο«ιιι €1 ιια?αΐ€ΐιι^ Ιοαΐ 



ι λ ΝΕΟ£ΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΪ 

Τον έι^λογον τοδτον «βφ^ντιΟέμβΟα, ός &ΐ(42•ιγ(Α« «Ηίς «τ^τ• χαθο«> 
μιλουμένης νΐΜλληνιχϋς διαλέχτου. 

« 'Ριίτά ^έ «άλιν ίίς άρχίσωμκν ά«* άρχ^ς νΑ ζετάσωμιν μ«τ 
βκχριββίοιςι χ«1 χ«ταλε«τώς, ά$ ξκχαθαρίσωμιν χατά τάζιν Ινα Ιν« 
μέ τοίις ««ν^ς τους τ•χνολογιχοι»ς χ«1 τους 9χη(Αβιτι«μο(ις «ύντα 
και (λλ Αλβι τινά χριί«ΐ{Αα χαΐ άναγχαϊα νά τά ζ^ύρουν οΐ νέοι. ΚαΙ 
(ΐ4| ββρυγομι^οφ τινάς Αν έχκ7ν« ινοδ (ίς πολλούς χρόνους χαΐ χηρο&ς 
μΐ «ολίτν κ^πον χ«1 χαλούς διδασκάλους (ατά β(ας μαθαίνονται, τώριι 
^ 4ά βλέ^ΐουν <(ς τέτοιαν γλΰσσαν χοιν^ όιτου χαΐ οι γυναίχος 
σχι^ν νά τί^ν γρ\ιχουν, βτι χαΐ ίιά τούτο οΐ νέοι θέλοιιν -άγ/^χ νά 
μιΐίέν σπουδάζουν 'ς τά μαθι^αατα τάέλλιινιχά, άλλ« μάλιστα τοότιι 
βέλη οΖββαι άρχ^ χαλί^ νάπαραχινιι&οΟν χαΐ νά πάρουν πόθον νά μά* 
Φουν έχιΐνα πουναι βαθύτκρα 4ΐαΙ ποχθ(ζονται μέ μεγάλην σπου^^ν, 
έπλί^ή χύ(\ς ίιίάσχαλον άπατος του τινάς κ(ς 4λ(γον 6έλ«ι μάΦη νά 
χλίνιι τά μέρη του λέγου, χαΐ θέλβι ξβύρη νά χανον(ζκι χαΐ νά τ»- 
χνολογΑ χαΐ τάλλα ωσάν •!ναι γραμμένα. Λέγω νά γρά^κι ορθά χαΐ νά 
0νντάσσ•ι τά λέγια του μέ τέχνην γρχμματιχιίχν χατά τ^ιν χοινιλν συ- 
νκίθειαν. Τ( του λε(π»ται λοιπόν απ' έχ«ΐ ιίμή μένον 4 ^ητοριχή τέ* 
χνη χαΐ 4 λογιχή πραγματ«(α χαΐ ϋστκρα άπ' βλα αύτ)| ή φιλοσο-- 
φία, ίποΐα Αν 6 θ<&ς μβίς ^ώση άνάπαυσιν χαΐ ύγιείαν 2λα τά θέλο* 
μιν ^ώσ€ΐ «(ς τούτι«ν τιίΐν χυίαίαν χαι χοινί^ν γλ&σσαν' έπε'.^^ ({ς 
τέτοιαν χαχί^ τύχιιν χατ^ντησκ τό πάλαι μαχαριστόν γένος ιϋμ^ν 
τών Γραικών, βτι μΛις »υρ(9Χ€ται τώρη ^ι^άσχαλος όπου ναναι Ιχα- 
ν&ς νά λ^άσχιι τους νέους χΑν τήν γρχμματιχι))ν τέχνην, τζά^ω μ£λ* 
λον ρητοριχήν χαΐ λογιχήν, γ«ωμ$τρ(αν χαΐ άστρονομίαν, χαΐ τάλλα 
τ1|ς φιλοσοφίας τά μέρη• 

« Λοιπόν, σπουδαιότατοι νέοι, έχστηθ(ζετ« χαΐ στοχάζκσθε χαλά 
μηά επιμελείας τό πρώτον τούτο μέρος τ^ς γραμματικής το*>την^ς, 
χαΐ τάσσω σας δτι εύκολώτατα νά φθάσετε εις αυτό τό δψος τής 
φιλοσοφίας, επειδή ταλλα βλα χατά τάξιν χαΐ μέ εύχολίαν μεγάλην 
μαθαίνονται, μ6νον νά θέλη τινάς χαΐ χώρις ίιίάσχαλον. Διέτι οΐ έπι• 
«τημαις μαθαίνονται βχι μόνον μέ τήν έλληνιχήν γΐώισαν, άμή χαΐ μέ 

— ■ ) 

«ά εβΓίουΚυΓοιη, Γ.&βΙβΓβ8ςυ6 βΓίβε ρ6Γ(ίη6ηΙΐ8 6ί βά (Ιοιη65ϋ€Αΐη εΐΙ&η Μ^ | 
ρο11ε€ΐΐΐ€αΐ| ςααο αιΐ3ςυϋΐη αρυά αυΐοΓΟβ Γ6ρ«Γΐ«αΐ(ΐΓ. » ?. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Ι9 

τρΙ^αν δλλην γ>ώασαν 6ι:ου νίν' άνάμίΦα 'ς τους άνΟρώιςους, χαλΑ χ^ν 
^τον ή βοφβοφωτέρη του χ6ομου* π6«ω μβ^ΐλον ή ίϋιχ,ι^ μας ό(ΐιλ{«, 
ή χοινίι λέγω, άιτώχκι τέτοιαν •ύταξ(«ν χαΐ λρμονίαν χαΐ χαλλωηι* 
σμον, όποΟ, ώς έγά νομίζω, άλλιι νά μκ^^έν Ιναι &κοΰ χΑν νΑ τ4ς 
σΐ(&ώνβι. 

« *Αλλ' ίμως πολλά Ιθνη ίμ^ταγλώττίφάν τλ έλλιινιχά μαθι^μβΕτιοι 
<}( τ^^νγλδ^σαν τίιν έίιχι^ν τους, χ' Ιρυν <λ«ις ταΐΐς έιηση{μοΜς μ' «&• 
τί^ τήν φΐλο«οφ(οΕν, χαΐ «ροχό^ουν. ΔιΑ τούτο χ' έσβίς θοκρρ<ιτ€ χαΐ μιτ 
2λν άμβλβϊτβ, 2τι £λα •Ιναι δυνατά *ς τ& γένος τΰν "Ρωμαίων, μόνον νά θέ- 
λβι, έιηι^ή 6 θβλς τοις έχάρισι νίχουν φύοιν έκιτη^ιιοτέροιν άπ δλα τά 
£λλα Ιθνιι, χαΐ Αν θ«λ'ΐ(9θυν νά τήν βάλουν 'ς ταΐς έιςΐ9τ:(μβας, μιγάλαι 
«ροτβρ^ατα χατορθώσουν. ΚαΙ μηίέν ζαφορμ(ζ«τ«ι τινάς λέγοντας 
2τι βΐϊμαι ΐ7τω)^&ς η ^έν Ιχω χαιρλν νά μαθαίνω γράμματα, άμ^ σώ* 
VII μου νά διαβάζω χαλά, χαΐ νά χαλαναρχω, χαΐ νά γράφω, χαΐ 
^β&χω πραζιν «(ς τά χολοβογράμματα* χαΐ λογάριασαι καύσους χρ6^ 
νους μέ τους ^αοχάλους οΐ νέοι χάθονται έπΙ τά σχολία νά «αι* 
^«ύονται νύχτα χ' ήμέροίν μόνον νά γράφουν 4 νά διαβάζουν, χαΐ οΐ 
ιειρι^σότβροι γινκιάζουν «ίς τό σ^^ολκίον χαΐ άχόμη χΑν νά χαλαναρ* 
]^οΟν ΐΙ νά διαβάζουν χ^^λά, ^έν «ροχόφτουν. Δέν θέλω νά ύκΑ νά 
γρυχουν τ' β,τι ίιαβάζο«^ν* ού^έ χαΐ βαλθούν άφοΰ μάθουν τ& Πάχ$^ 
ήρώτ τά Ίταιιίιά χαΐ τ6ν χαφετισμ&ν τϋς Παναγίας, χαΐ τίλλβι 
Απου νάν' άναγχαϊα νά ζιύρη χάθι χριστιανός, χαΐ πιάσουν νά έχ* 
στηθίζουν άπό τίιν άρχ^ν τούτην τλν γραμματιχ^ χαΐ χατά τάξιν 
ταΐς δλλαις έπιστι^μαις χαΐ μβτά έπιμιλιίας χαΐ πό9ου νά βάλουν 
χαλά είς τόν νουν τους, ίέν φέλω νά κίπδ πέντκ χ* Ιξη χαΐ ^έχα 
χρόνους, άμή μόνον ίναν ^ ^ύο, τάσσω σας 8τι νά ζιόρουν πιρισσότβρα ^ 
((ς πδσα προίγμα άπ& χείνους άποδ γέρασαν 'ς τά χολοβογράμματβ^ » 

'βπΐ σχοπ^ του νά ^\λ^9^ έπΙ πλέον τήν παι^ιίαν έν μέσ^ τέαν 
'Ελλιίνων, χαΐ προς συστηματ^χώτέραν μόρφωσιν τΐΐς νεοελλιινιχϋς 
διαλέχτου, '^λθεν 6 Σοφιανός »(ς Βενετίαν, χαΐ συνεννοηθκίς μετά 
τέ&ν έχιΐ χαΐ έν 'Ρώμη ^ιαπρεπόντων έΤμοεθνών λογίων, ΙΙρξατο νά 
μεταφράζη είς τήν χαθωμιλιιμένην λάφορα τ5ίς αρχαιότητος συγ* 
γράμματα, έξ &ν ετύπω^ε τό ηΒρΙ χαϋατ άγξά^^ης του Πλουτάρχου 
(1544) προσφωνούμενον είς Λιονύσιον τόν έπίσχοπον Χερρονι^σου χαΐ 
Μυλοποτάμου. 
^ « Βλέποντας, θεοφιλέστατε ίέσποτα, δτι ίιά τίιν μαχράν χαΐ πιχρο^ 



Τ< ΝΕΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

« 

τ«ι τί(ν ινροχοιτίκν όπου εΤχαν οΐ.ιτρ^ονοί μας [λέ τ^ν &πο(αν ά^ ' 
σαν »(ς ολγιν τίιν οίχουμένην λααπράν χαΐ αθάνατον ^όξαν, ήθέλγχια 
«ολλάχις νά συμβουλευθώ χαΐ νά χοινολογιίνω τ& πρδγμα' μέ δ^ους 
«οφους χλ\ πεπαιδευμένους χαΐ χατ& άλι^Οιιαν ευγενείς χαΐ λε(ψανοκ 
χίς αθλίας χαΐ δυστυχούς αρχαίας Ελλάδος, λέγω τόν ένίοζότατον χαΐ 
^οχεΖίον τ6ν άρετ&ν Άντώνιον τόν Καλλιέργιιν> ^Ιΐΐου είς μένον άτοοτ* 
χρατίϊ τ& αξίωμα τβν ι^.μιθέων έχείνων ιλρώοιν χαΐ Ή λαμπρότιος τ4; 
Ιλλιινιχϋς ευγενείας^ χαΐ μέ τον άριστον χαΐ ^οχιμώτατον Ιατρ&ν χαΐ 
Χντως δλλον Ίπποχράτην Άγγελον τόν Φορτίαν, τίαΧ μέ τέν ιηρίφη* 
|εον χαΐ λογιώτατον Άντώνιον "Επαρχον τόν ^ιιμ^ιον ίι^άσχαλον 
τβς λαμπρότατης πόλεως των Βενετιών, μέ τον χαλόν χαΐ βυνετβ*- 
τατον Κωνσταντινον τ&ν *Ράλλιιν, χαι τ& άνθος τϋς χαλοχάγαθίας 
Μαθίαν τ^ Άβαριν, μέ τόν μέγαν χαΐ σεμνόν Γεώργιον τ&ν Κορίν- 
θιον, μέ τόν «οφ&ν *Ερμ^ωρον τόν Ζαχυνθην&ν, μέ τέν σώφρονα χ«1 
σιηυίαι<ίτατον Καντΐνον τέν Τριβώλιον χαΐ τέν τούτου πατέρα Ίά* 
χωβον τέν Ιλαρώτατον χαΐ χαριέστατον ποιητ^ΐν^ μέ τέν γλυχυν 
χαΐ σΐ9ου<)αιον Μΐ]^α4|λ τέν *Ρωσσαΐτον, μέ τόν λ^ον χαΐ ι»πα&* 
^ίευμένον Μικ^λαον τέν ΧΙον^ μέ τέν μεγαλοπρεπέστατον ρήτορα 
Φράγχον τ&ν Τελούνταν, χαΐ Ιτι μέ τέν ει>^νέστατον Ίωάννιον τέν 
Παλαιολ^γον, άν<)ρα έπιειχϋ χαι σώφρονα, βπου ή παιδεία χαΐ προ- 
ΧΜη$ τους άγεται ε(ς Χλην τί^ν οίχοϋμένην, χαΐ νά μίι μαχρολογδ 
χαΐ μέ πολλοίις άλλους, 2που έτυχαν εί«^ είχα συμβουλευθϋ μέ 
«οΰον τρέπον ϋθελε ίιορθωθη τέ πάθος τούτο της άπαιίευσίας χαΐ 
νλ γυρίσουν ε{ς τέ χαλέν*. χαΐ <λοι άπέ μίαν γνώμην 91σαν 8ιι Αν 
' ΙΙΘελαν λαβάσει χαΐ νά γρυχ^σουν τά βιβλία 4π^ άφϋκαν έχείνοι 
•ι παλαιοί χαΐ ενάρετοι άνδρες ^θελε ^«ορθωθΙΙ 4 άπαιΛιυσία βποιι 
πλοονάζει είς τ•(»ς πολλούς. Αιά τούτο λβιπλν δρμησα χιΑ έγ^, μέ 
γνώμνν χωΐ παΐραχίνησιν των ε{ρημένων έλλογίμων χαΐ εύγ•ν6ν ά^ 
ΙρΑν, άπο λσον ^ύναμαι, θεού όίηγονντος, νά μεταγλωττίσω χαΙ 
νά πεζεύσω απέ τά βιβλίχ (που νά Ιναι χριίσιμα χαΐ ωφέλιμα είς τλ 
νά άναχαιησθη χαΐ νά άναπτερυγιάσφ άιΛ τίιν τέσην ι^αιίευσίαν τά 
ελεεινές γένος. ΚαΙ ίιά τοντο μάλιστα ηθέλησα νά ποιήσω τ^ ^^η^^ 
άπό '^& βιβλιάε'.ον τΜίτο του ΠλουτάρχΟΜι (ποίον λέγεται περί παί** 
^ων άγωγϋ. χαΐ ήαεΐς τέ ώνομάσαμεν παι^αγωγέν^ &ίτι αυτέ μΙς 
παιίαγωγεΐ χαΐ ^'Λάακει άπ& τ^ν βψι^ πδς νά^ γ«ννι^ μΙ ν* Ανω- 



ΠΑΡΑΡΙΗΜΙτ «5 

Τμα^ τ& ιηηί(θΜ β&γΐΜχλ, χαΐ <«* Ιμϊ ιιΑς -νά ίίέΛβΛ^ χ«1 ^ 
γβνφ Ιν^•£βς «αΐ ένάρβτος άνβρ«•«ος ωσάν ίίακν οΐ ιτοττέρκς (Αος (*). > 

άΧΛοΛύΚ %γίκ%% νά Οιβιριιθ^ & Σοφιανό; ώς ό ι«ρ&»τος ^ιαφιορφωτιϋς τής 
ηοβλλΐινι»ϋ( γλώσσιΚ) (&^ ^ ^^ ^^ χοινέ&ν έχ«(νων, Λτινζς 4 ^^' 
Ιγνονν τΙς άρχα(βις ^ έ» «αραλίγου (ίιοτροιτίας ίγραφον τ^^ χαΟ«»*^ 
(ΐιιληριένιιν «νά^ίίικτον |&έ τβρβτώλβις ζ^νισίλ,οίκ) ^ιαφθ«(ροντ9( τΑ τ« 
$β^υθρ«ν χ«1 τό γλαφυρά «άτΐίς^ ^ι6τι χαΐ τϋς έλληνιχ^ χαΐ τΙ|ς 
λβτπΜκϋς ^ έγχρατέντβτος 6 άνίϊρ, ός ΧΑΤοι^λίκνυται Ιχ.τι τ6ν Άι• 
λϋν σιιγγρβφβν «&του| χμ^ <χ τΑν έγχω(&{«Μ9 άτινα έιηίβψιλλύουην 
β6τφ Α ΒολατιρΑνος, 6 Γέ«ν•ρος, λ Όλβτένιος, 6 Γιρβέλιος, χ«1 έκ τϋς 
βνντ^ξβως »λλΐ|ΜΧθ5 λ«ξιχοΦ Χι^λουτοη, Χη χαΐ ιηρΐ τίτν σνγχριτιχ^ν 
Ιριυναν τ4ς αρχαίας χαΐ νβωτέρας ^ιέτριψβ, μορφώ<Μΐς χαΐ τ^ν παρά τοΙς 
^αίοις <γνι*ΤΓον νΜττέρχν έιητπιριονιχίΐν λνορΜΐτ•λογ(αν• ΕύχΙΙς ^* 
Ιργον ^Ακλιν ηΜη έάν ιηρΐ9υναζέ{»να πάντα τά συγγράμρΜτα αν- 
του ίιά τοδ τύπον» έξβίί^οντο^ ώς πολύτΐ|Αα τϋς νιο<λλΐινιχΙ1ς γλώφ-^ 
βιις μγψΛχ• 

Κατά τ^ν αυτί^ πιρ(που έποχ4ν χαΐ λ ΖαχύνΟιος Ιβρομ^χος Να-* 
χώμιος 'Ρουαάνος (ΐ 564) πολλάς τ«ς Έλλά^ έπισχιφθιΐς πέλ•ις 
καΐ νιίσους χατέγινον «(ς τ^ «υγχριτιχ^ν Ιρβυναν τΑν (βιωμάτων τΐίς 
άπλθ€λλΐινιχϋ( γλώσσης^ πιρισπού^βιστον π«ρΙ τούτον γράψας ^ιατρϋβ^ν• 

« Ή τβν ^Ελλ'^νων ^ιάλβχτος^ 4 αύτϋ τοΙς πβΐΦΐν {ν <ζ ^χϋ^> 
ρΐ|}^ ^(οφέροΜσα* 4ίγονν 4 χοινι{* €π«1 ^Ι λεσπάριιοαν χατά ψΛΛς^^ 
τ& αχοινώνιιτον χα( τίνα ^ιέν<ξιν ϋνκγχβ* χαΐ το<τούτ^ ραλλονι Βσψ 
χαΐ μβτανάσται χατά ^ιαφ^ροιις χαιρους ύγένοντο* πρ6τον μέν γάρ 
"Ιωνές τ» χαΐ Αίολιΐς χαΐ Δωρι^ χαΐ Άττιχοί' οΐ μέν γάρ αύτων <ν 
ΏΛηκοτΗβψ ^χονν^ οΐ ^έ^ έχτ&ς ταύτης* χαΐ ΔωρΜίς μέν τά πρ&ς 
ανατολάς ΠιλοποννιΙΙσον* Ίωνος 2έ τά προς ^μάς* ΑΙολιΙς ίΐ πιρί 
τλν ΚορινΟιαχάν χΛπον* & χαΐ Άχαια λέγ«ται^μ«θ' ο&ς ΆττιχοΙ οΐ 
χαΐ *ΑθηναΙοΐ) χατά τίΐν Ατθίδα, μέρος τϋς Ελλάδος* μ»τά & ταυτ« 
Ιωνές τ% χαΐ ΑΙολιΙς μκτι^χησαν Μίς Άσ(αν τ^ χάτω' ΑωριβΙς 2ά 
χαΐ ο(ς τάς νι(οους• ΤαΟτα ^ί| χαΐ ΆττιχοΙ πιπύνθασιν* έξ ου σννέβη 
^ιά τ& άν(π(μιχτον τίΐν μ(αν ^ιάλιχτον λαιρκθϋναι «(ς τέσοαρας' τ^ν 
χοινλν μίν χαΐ οδτ» χρατοΒντβς, <ν πλβίατοις ^έ ^ιαφκρύμτνοι' χαΐ 
οΚτω πέντ» ^ιάλιχτοι παρά τοΙς ποιηταις χ«ί σνγγραφιδαιν έξ(ίύθ)Τ 



(Μ Α. 1Ιαΐ9τοξύ^9υ, 'Ελλη|νΐ|λνήμ^» ▲'• 



16 ΝΕΟΕΑΔΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 

οβν* ϋΛΗ τβ 4 καταρχάς, ϋγουν ή χοιν^ χαΐ Ίίς, ΆτθΙς, Δ«ρΙ<, 
Λ^οΜς, ^ιαφέρουΦαι χ%χί τίνα τ9|ς λοιν^ς* &ν €^«ιοτέρα χαΐ {ιβηφα* 
τίΦτέρα έοικεν ή των Ιώνων* ου (ΐ6νον βη «αρά τΑν ιιαλαιΑν κοιν 
των φέρβται, οίον Σιβύλλιις χαΐ 'Ορφέως, 'Ομιίρου τ• χαΐ Έ«ι6ΐοιι χαΐ 
των τοιούτων, άλλ^ίη χαΐ τναρά τών νέων αδτη έχιχρατβΐ Δνπβρ 4 
ΆτθΙς έπΙ τΰν ^ητέρων, οίον Γοργ(ου, Α(<τχ(νου) Δη(ΑοσΟ«νοϋ( χαΐ τΑν 
λοιπΰν. ϋΰν ίέ αϊ τοιαυται ^ιάληςτοι ιίλλοιώθη«αν έχριιγιίσαι, χαΐ 
παντελώς έξκβαρβαρώθησαν τ^ί ρέοντι τοΟ χρώροιι* ββεν χαΐ τ& αίτιον 
τϋς άγνο(ας τ^ς χαθ' ήμας γραφείς, άιτολιαάντων ^ών χαΐ τϋιν χοινΑν 
^ιάλΜτον (ατά του τβχνιχου' £θ•ν Ιστιν (^ιΓν έν τ^€ [λέν τ9| χ^^ 
χατά τλν πάλαι παράίοσιν τινά τϋς γραφές όμολογουντας, έν ιτέρφ 
^λ Ιτιρα, χαΐ έν άλλη άλλα* βπ<ρ ίιά τ4|ν άγροιχίαν τινών πβιράβο- 
(Ααι άπο^εΐξαΓ φρ/α(ί τινές έν τ^ Άχαί^ λέγου«ι τίιν ώρωρυγμένην 
ΐτηγ^, χαΐ Μδητα χαΐ ΛαχχΜην τί)ν χαλχ'ίΐν χύτραν* ά παρά τώ¥ 
έν 1Ια/»^ον(φ άγνοιΐταΓ δ«π(ρ τινά τούτων άγνοιίται παρ* έχι(νοις, 
οίον σχιδίι^ χότνΓ.α^ μυροίτη* οΐ ^έ Κρϋτες αγνοουαι πολλά τοιαύτα, 
λατινιχώς λέγοντες λά τήν τούτων έπιμιζίαν* Ήτοι τόν σχ€τωπόκ^ 
τ4ΐν ρύμην^ χαΐ έν λαχοΐνοις ΰαΰκοτ^ χρόχοκψ βσύγ^ωσσ^^^ μαχβάο' 
νήσίοτ^ σά-^νχοτ* χαΐ τόν λέβτιτα χατ ολίγον βαρβαρώσαντις ΛαβΜι 
λέγουσιν* 6(ΐο(ως χαΐ έν ετέροις. "Βφτι ^' ο3ν {μως ά τών ονομάτων έλ* 
ληνιχώτερον έχφέρουσιν υπέρ τρυς έν ταΐς £λλαις χώρακ* οίον ίριψοτ^ αΐ' 
γατ^ χο^οώκ^ κορνδίΐΛ^^ σ^ρύχ^ο^^ βρυωτίαν• ^Ομοίως χα( τίνα ^-* 
ματα 2περ ούχ οΥυαβιν έν έτέραις χώραις' άλλ' άλλα τινά ε(ς άλλον νοΟν 
πίπτοντα, οίον ά^ημοηΐτ^ εΙρωπύ^σβοΛ: χαΐ οΐ έν ταΐς ήμετέραις χι&- 
ραιν ούχ οΐίασι ίιαφοράν πηγϋς χαΐ χρουνοΟ, άλλ' άπαντες βρύσιτ χαλου- 
βιν* οΐ 2έ έν Κεφαλληνία Ισθ* ^ίπου χαΐ ηιητ/ιτ* χαΐ οΐ έν Χωζοπύλει τ^ 
χατά Πύντον, χρούνόν που* χαΐ οΐ έν Ά^ριανουπύλει ΙχρΙα λέγου9( τ«να 
έπιμιίχη ζύλα* στάβαρα ίϊ τους σχαυροί)ζ έν Μαχε^ονία, τά έν τύΐίς 
ΦραγμοΓς* διατόηα ^ϊ οΐ Ζαχύνθιοι τά πλαγίως τούτων τιθέμενα 
έπιμιίχη• ΚαΙ οΐ μέν ήαέιεροι άντΙ του Ανάστα^ σηχώθηη λέγοο9ΐν, 
οΙονεΙ χουφίσθητι* οΐ ίέ Κύπριοι έλλειπτιχώς, Λτα' χαΐ οΐ Κερχυραίοι 
όμο(ως τό έξης ασνα* ωσαύτως Κύπριοι χαΐ Κριτές γραφιχώς λέ-* 
γου9ΐ τ6 χα/ίαΐ χαΐ αριστερά" (τεροι ^έ βαρβαρΓχώτερον ταύτα λέ* 
γουσΓ χαΐ άντΙ τοΰ /α//α2 χάτω λέγουσι* τό ίέ χάτω οχέσιν Ιχει 
προς τό άνω• ΚαΙ οΐ χατά τ4}ν Άπουλίαν χαΐ 2ιχελ(αν, τινά χατά 
τ&ν νύμον τ^ς γραφές προφέρουσιν' οίον ίχ Ιασε τ6τ άρτο^^ χαΐ 



ΠΑΡΑΡΤΰΜΑ. 17 

Λρτί ηίΐράγί)*όηι. ΚαΙ Κοφπάθιοι 1\μη^ λέγουσιν, άντι του ύπήρχον* 
&ς ^έ *Αρταχι(^ιοι χαΐ Κ.υζιχηνοΙ, έίάρθηγα λέγουσιν' {πβρ οΐ χατά 
τίϊν ήμιτέραν ^ιάλκχτον έ^ά^θηχα λέγου-τιν* -οΐ δε Πόντιοι α^ά{>θητ* 
Α(ΐοί(»ς χαΐ Λπάι^α^, δοτρεά τινα' χαΐ /3: α^ρα τα του ιχθύος* 
δσπερ ί^τα χαΐ Έλλητινόντιοι. Εύριιται δέ ταύτα ούτω χαλ παρά 
«οιιιταΐς τ» χαΐ φίλοσίφοις- 01 ^έ πλείου; έν τ^ χαΟ' ήμας χώρα, 
ίτίρΒ λέγουσιν, άντΙ του υπαγε' Εστί δΐ έλλειπτιχόν άντΙ του, σύρε 
τους «6^ας, ί Ιλκε τ-ίητ όίόν (*). Τινές τό άηύ χαΐ ίσω χατά τίιν 
άρχα(«ν συνιίθειαν έπΙ των άροτριώντων βοών >έγουσι, ^^ ίπιστ^- 
μενοι τούτο έξ άμα0''ας ίν έ^έροις χραιθαι, νομίζοντες βτι τοις βουσΐ 
τούτο ώ(ον, οί βοών άλογώτεροι* *Αλλά χαΐ παρά γυναιζίν Ιατί τιν« 
έχφ•ρ^ν« σχετλιαστιχά έπι^όι^ματα χατά τους παλαιούς, οίον τλ 
/ο('•, τό αΐ6ξ)(: ομοίως χαΐ παρά ΑετβιΌις τό ϊ έκπληχτιχόν 6ν, ^ 
ποίΊΐτιχώς προφέρεται* χαΐ τό τ^ω^ χ^ρόνιχ6ν' έπαρώμενοι ^ε ποτέ 
αλλήλους, χαρχϊνοζ λέγουσι, χατά έπιχράττ^ηιν παλαιάν' ούχ οίδανι 
^έ ίιόπερ τούτο λέγουσιν* Ιστι ίέ τούτο παρ* {ατροΐς πάθος συμβαΐ* 
νον πολλάχις έν τοΐς των γυναιχών μαζοΤς, χαΐ ό παρ' 4μιν χάβαροζ* 
χαΐ τό μέν χοινόν ούχ οίδασι, τό δέ πάγχοινον τέως γινώσχ^υσιν 
άλ6γως* χαθά ί*)} χαΐ οΐ έν Πόντω, ή^άρίοκ μέν ισασι τό χαρφίον^ 
{λον &' ου' χαΐ οΐ έν Κύπρω ^7^ηάρι^ μέν, ούχι δέ χαι ιππον* &ς 
ίιίπου χβΐΐ οΐ έν τ^ ημεδαπή ίοχάριο^ μέν γινώσχουσι, δοχόν δ' 
ϋχιστα' χαίτοι δμοιον τούτο ώς είποι τις ξύλον χαΐ ζυλάριον' χαΐ 
τησσάριοι^ οΕ^ασι τίίν λιμνα(αν δρν.ν, νίτσαν δ* ούδόλο>ς' χαΐ Λαρί:ζΛΐθΡ' 
συνθέτως χαΐ παραγώγως, είθουν παρασυνθέτως γινώιχουσιν, ου μ9|ν 
^έ ΐππον, άλλ' ϋυογοιτ' Λ\θ'(θΐ^ & ου μόνον ίππος, άλλα χαΐ βους 
χαΐ Ονος, χαΐ δσα λόγον ούχ βχΟυσι' χαΐ Ί(η4οΰκ λέγουσι τόν άγρόν 
χαΐ έζνΛοΰν^ δπερ άλλαχου έΛοίτοΛ€ΐν" άλλ' ούτε οδτοι, οδτε έχεϊ- 
νοι γινώσχουσι τί έστι ψιλόν,'^χαΐ τί ΰλτι, χαΐ τί £λος• έχ τούτων 
γάρ τά παρ' αύτοϊς ρ'ήΛατα. Όμοίως χαΐ ΆθωνΓται, τό άτιαΕ έπί^- 
ρυμα ποσότητος, χαΐ ^/^ λέγουσι χαΐ ούτοι χαΐ οΊ πλειστοΓ ώς δταν 
λέγωσι δΙς τ^κ ωραν' Αν δέ άχούσωσι τούτο έν βιβλίφ, ού συνιοΟσι' 
χαΐ ο( μέν, Κύπριοι έπΙ ε{χασμου ϊσως λέγουβιν, οι δέ λοιποί τάΐ'α" 
καί τίνες έν ταΤς νι^σοις τόν στοχασμόν γι^ώσχουσιν, ίτεροι δέ ούδα- 



(ΙΣΤ. ΝΕΟΚΑΛΗΝ. ΓΑΩ2.) 2 



18 19Ε0ΕΛΑΗΝ. ΦΙΔΟΛΟΠΑΣ 

μ&ζ. Κ.αΙ οίλλοι (χέν τό ω χλιίτιχόν επίρρημα, άλλοι ^έ ά^Ά τούτον 
τό /• καΐ άλλοι άντΙ του βλέπβιν χηρεΐιτ λέγουσιν, άλλοι θίωρεϊ^•, 
άπκρ εις άλλον νουν £ρ)τονται, ε•! χα( τίνα οίχκι6τητα ί^^ουσιν' άλλο» 
χντΐάΓΜ^^ (<τως ά^ό του χυιττάζειν' χαΐ οΐ μίν Κ.υθι(ριοι τάς μετο- 
χάς {χουΐϊΐν έν συνηθεί^, άλλοι ^έ σπανίως, χαΐ ούχ ως )εΙ Κ «Ι 
άλλοι τό ΐίίωμΛ πο^ώς άνα^ρουσιν, άλλοι τά Ι^ιον χαΐ άλλοι τ& 
9090ν, μιλ γινώνχοντες ίέ τό ποι6ν* χαίτοι ωοπερ τό ινοΐον άορι* 
«τούμενον γίνεται ποιόν, ούτω χαΐ τό πόσον ποσ({ν* Ζαχ*}ν9ιοι ^έ 
φιλουσιν (^ίως χαλειν σχθΆ6$'^ τινά παρ* αυτοίς σχοπιάν. ΚαΙ Μη*- 
θυμναιοι Λειμώνα^ λειβάίιίν τι. *Ανέμων ^Ι ονόματα χρειττόνως ο!* 
^ασι Πόντιοι' ούτοι ουκ !χω λέγουσιν, £περ (τεροι ί^^^ ΐχω. ΚαΙ 
Κρητες Ιηα θίς^ άντΙ του τ( θέλεις, χαΐ τΐ Μς Ιτεροι, άντΙ του τ{ 
λέγεις" άπερ χατ άφαιρετιν, ^ άποχοπ^ν τε χαΐ συγχοπίΐΥ τέαν συλ- 
λαβών ούτω φέρεται, ίίτοι από του ού^έν άττιχου, όέτ^ άντΙ του ου* χαΐ 
άπό του τ( ενι τό, χαι τί (νι τά, τίηο^ χαΐ τίηα' ώς παρά Αε* 
σβ(οις' εξ ο'^ παρά Κρ^σι χαΐ άλλοις ρ^θύμοις^ τό ίΐΎα* χαΐ σχεδόν 
ού^έν τ9|ς γραφ-Τίς ργ.μα, όπερ μί) έν τ^ οίχουμένφ φέρεται* Λ ίΐ χαί 
τίνα ου φέρεται ούί&ν θαυμαστόν' πολλά γάρ έν \•φι^ χαΐ αλλοιώσει 
γεγόνασιν, έζ αμελείας χαΐ τϋς επιμιξίας τών βαρβάρων* ώς έν τοις 
ϋ^η ^ηθεισι βραχέσι ρι^ιμασιν άπο^έ^ειχται* πόσα γάρ ονόματα πε- 
τεινών, ερπετών τετραπόδων, φυτών, {χΟυων, ζωυφίων τε χαΐ χνω- 
δάλων, χαΐ των λοιπών τών έν τφ χόσμω ούχ οίδαμεν; Πώς ουν 
άχούσαντες έν τ^ γρο^φνί ταΰτα νο'/.σωμεν -, ΕαΙ γάρ χατ αρχάς τά 
ονόματα έτέθη'ΐάν τε χαΐ λωρίσ^σαν έχάστφ εΓ^ει τών χτι- 
σμάτων ίιά τί;ν χρ^σιν χαΐ ώφέλειαν τί^ν έξ αυτών, χαΐ τάς 
διαφόρους ενεργείας* έχάλεσε γάρ φησιν Αδάμ ονόματα πάσι τοις 
χτ^νεσι, χαΐ πασι τοΙς πετεινοις του ουρανού, χαΐ πασι τοΙς θηρίοις 
'^^ς γ>1ς• Άλλα χαΐ Σολομών οιδεν αστέρων θέσεις, χαΐ φυτών φύ- 
σεις χαΐ βοτάνων. "Έστι δ* δτε χαΐ οί ττιλοΰ τών αγρών οίχουντες, 
έλληνιχώτερόν τε χαΐ τεχνιχώτερον λαλουντες τών άστυχών έξ απλό* 
τητος• οΐ γάρ χατά τάς πόλεις έχ χενοδοςίας ε(ς τό εύσχτ^ιότερον 
βουλόμενοι μεταγαγειν τάς λέξεις μάλλον φΟείρουσι* χαΐ το?>ς χωμ-^- 
τας χαΐ άγροίχους άλίγως σχώπτουσι χαι μυχττψίζουσιν' ομοίως χαΐ 
τοις άλλοδαποΓς έπιγελώτι• χαΐ Ιθνος εΟνει ετέρφ' χαΐ πόλις πόλει, 
ίτι ου ταύτα λαλουσΓ μή είδότες ά διαβεβαιουνται. Ταύτα δέ πά- 
σχουσιν έξ «μαΟίας, ώ; ειρηται* ό γάρ θεός έξ αρχής τελείας χαΐ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 19 

«ηχ;νιχλς ^ιέν(ΐ(&« τ&ς διαλέκτους έν τοις ίθηοιν, ώς ίέ^ειχται* μετά 
^τ«ίίταουτω χατίστάθησαν' ου μ6νον γαρ ή ημετέρα διάλεχτος όντως 
^(λάττωται χαΐ 'Α>λο(ο>ται' άλλα χαΐ των λοιιοών εθνών. ΚαΙ τούτων 
ρέν, (Α^λλον ηλάττΜταΓ ιλλλο(ωται ^έ (ΐ£λλον •9ί ημετέρα, ίιά τήν λα• 
βινοράν τ)}ν γενομένην εΙς λαφόρους τόπους" τά γάρ λοιπά ΙΟνη ούχ 
κισίν ούτως έζηπλωμένα ε{ς ^«άφορους έπαρχ^ίας τε χαΐ πατριάς' βΟκν 
χαΐ 4 γραφή παρ* αύτοΐς απλουστέρα* άλλ' ούχΙ χαΐ ποιχ(λη χαΐ ία* 
ψιλίις έν ταις λέςεσι, ίιά το «τενόν τϋς γλώσσης, Χπερ συνέβη αΰ- 
τοΙς ίιά τλ των ]^ωρών άνεπιτιΑίειον* ούι^εμία ίέ ή εντεύθεν βλάβη* 
χΑν έχ της μεριχΐΐς ώπ^ έναλλαγίίς, χΑν έχ τί(ς γενομένης χαθόλου 
ίπΐ τ^ς πυργοττοίας* ώσπερ γάρ ίιά των διαφόρων αύτου ποιημάτων 
δοξάζεται 6 θε&ς, ούτω ίή χαΐ έχ των διαφόρων διαλέχτων* χαΐ 
γάρ τ& πολύτροπον, των τρεπτών Ιίιον. £( ίέ τις 'έρεΐ, Χτι το ίιά- 
φορον της γλώσσης αΐ αλλεπάλληλοι μάχαι χαΐ οΐ πόλεμοι, ψεϋίος 
έρεΐ ίηπουθεν, ούχ είίώς τών 'Ελλ'ΐ^νων τους εμφυλίους πολέμους^ 
όσαύτως χαΐ των βαρβάρων* μάλλον ιέ ίιά τ6 ίιαφέρειν ήμας χατά 
τίτν ίιάλεχτον, έχαστος έν τοις βροις μένει τοις (^{οις^ μισών τήν 
άλλοίαπην• Παν ο3ν αγαθόν έχ θεού* ώσπερ τό εναντίον έχ του 
άντιχειμένου'*ούχουν μανθάνειν ]^4) τ^ϊν (ίίαν ίιάλεχτον χαΐ μίι δλι** 
γωρείν, ^ μέμφεσθαι τών συγγραφέων* έπείπερ ούχ {ν Αλλως γρά* 
φειν, ε{ μ^ι χατά τ4ιν, άρχαίαν ίιάλεχτον. Και γάρ ειπερ ώς οΐ άμα* 
θείς νομίζουσιν έζέίωιιαν τό εύαγγέλιον χαΐ ταλλαέ χατά την εκά- 
στης χώρας χαΐ πόλεως ίιάλεχτον, ώστε νοειν αυτά απαντάς, τ&'(ν 
εύαγγέλιον χατά έναλλαγίιν τών διαλέχτων, γέγονεν Αν έχατόν' έιτ« 
μετά χρ^νον τινά, τών διαλέχτων μεταβαλλόμενων, έχρην χαι τά 
ευαγγέλια μεταβάλλεσθαι, χαι μη ίέχεσθαι τόπον έχ τόπου εύαγγέ- 
λιον, ε( μίΐ ίιαγραφε(η απερ εγγεγραμμένα αύτω χαθ' έτέραν λά- 
λεχτον* χαΐ ούτως εις μυρία ειίη τμηθήναι τίΐν γραφην, μάλλον ίέ 
άφανισθϋναι. • . > 

ΚαΙ ταύτα μέν περί διαλέχτων ό *Ρουσάνος* έν τοις έζϋς ί* ελέγ- 
χει τους άμελούντας τ'ίιν έχμάθησίν της πατρψας γλώσσης. • ΚαΙ πώς 
ενι φησί μαθειν με^ Λυνατόν ώς έμαθες παρά του εικότος άναγινώ- 
σχειν, ούτω ίή χαΐ τά γινώσχειν' χαΐ γαρ άναγνωρισμός τις έστιν ή 
άνάγνωσις. Άλλα χρόνου,. φησι, δέομαι, αλλά .δαπάνης. Τί ουν*,έν παι• 
ίιαις βέλτιον άναλ(σχειν τόν χρόνον^ έν μέθαις; έν αίσχρολογίαις -, έν 
•, έν όρχήστραις; έν βεάτροις; Τι δέ χχΐ τά χρ-«;^ατα ^ έν τφ χα- 



%0 Ι^ΕΟΕΔΑΠΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

ταχωννύειν χαΐ ^απαν^Ιν <ν χώμ<κς ^ έν βρώμαβι 9ηριττο?ς ; έν {(ια* 
τ(οις -, έν τοίχοις; ίν ιι;ποις χαΐ χυσίν; *Λ ποίος τι μέρος χαΐ ττ) ψυ/ΐΤ 
ου λέγω σοι, ^ός άτλαντα τόν βίον τω ίιίασχάλω' ίός τά ίέχατον' 
μάλλον ΐΓολλοΦτόν τι τούτου. 'Οσον αν ίαπαιν'ί^στ,ς έν ίματίφ νυμ- 
φΐχφ, τοΦουτον έν ψυ/ιχω* ου γάρ ΐΓέντ,τες άγναντες* οΰχ ίμποροι^ 
ου βοηλάται χαΐ όνηλάται, ινα λέγωμεν ού δυνάμεθα, πολλών έμπο- 
ρων βντων' μί| γάρ νυν έπληθύνΟη ή τττωχεία ; Έζβρχής ούτως ίν* 
ούχ Ίωάνντις & Δαμασχηνός παρ* αιχμαλώτω ίκ^ασχάλω £φο(τα; ού 
ιταρά μοντ) <{>χει πάρα των βαρβάρων έμπρησθείσιιι ; ού βάρβαροι χαΐ 
Λσπρνίοι τι^Ιν χ,ώραν χατείχον; Πόθβν εύρε τοσαΐ^τα βιβλία τχς εζβ» 
χαΐ τις χαθ' 'λμας σορίας, ών μέμνηται έν τοις συγγράμμασιν; *Η 
ίηλον 2τι ΐΓολλτ} {ν ή σπουδή παρά τοις χατ έχεινο χαιρου έν τοις 
λ^γοις, άλλ' ούχΙ νυν. Κατάμαθε έχ του παλαιού ν^μου' δπως οΐ 
Ιερείς χαΐ οΐ λευΐται, ύπηρέται ^ντες του νόμου, ϋτοι του λόγου χαΐ 
του ναού, έχ τών άίελφων αυτών μετ* εύπορίας είχ^ον ΧπαΦαν ζωάρ- 
χειαν, Ιχ τε τών ίεχατών ΐηλαίίι, έχ των πρωτοτόχων, έχ τΑν 
απαρχών, έχ τών θυσιών, έχ τών ίώρων* ενταύθα ίέ τουναντίον 2παν 
γίνεται* ο{ μέν λόγου μετέχοντες έσττ{χασι χάτω, πάντων άπορούν- 
τες* βσοι 2* άγύρται χαΐ ίουλοπρεπεΐς είς θρόνους ανάγονται χαΐ 
χρήματα πάντοθεν άποθτισαυρίζουσιν είς 4έον ούίέν* ού θέλουσιν 
ίίεϊν φιλο•7οφουντα, ελεγχον τούτο νομίζοντες τίς εαυτών άνομίας' 
λίτρου; άποχαλούσι τούς τοιούτους, "ακατάστατους, άνυτροτάχτους, 
όλιγοψύχους* δτι τούτοις ούχ υποτάσσονται^ ταίς μωρίαις αυτών* ούχ 
άρχει αύτοΤς περιπατείν έν σχότω, αλλά καΐ έτερους βιάζονται. Ει 
ί•4 που τις χαΐ τών υγουμένων ευρεθεί*/) ευγνώμων, χαΐ προθυμ^ται 
άναπαύσαί τίνα τόν μάλλον ει5ότα, πάντες σκανδαλίζονται έπΙ τούτα 
μάλλον ή έπ' άλλο τι* χρίνουσι, φθονοΟσι, συγχέονται, ϊνα τ( τούτο 
λέγοντες• τίς ούτος 'ίμών υπερέχει, δτι ούτως άξιουται; τοιούτος 
έστι καΐ τοιούτος' τά εαυτών ά-ρέντες άπαντα, μόνον τά τούτον 
περιεργάζονται" τά αυτού φαντάζονται ελαττώματα, ένείρεύουσιν ώς 
ίύσ/ρητον αύτοϊς καΐ εναντίον* Ισθ* δτε χαΐ ενώπιον αυτού χατηγα- 
ρούσι και πάντα πο'.ούσι μέχρις αυτόν άνάστατον ποιτίσουσιν. Είτα 
έπιγελώσι λέγοντες, όρα; τόν άκατοίκητον ; ούτω• ίιά τό είναι αυτόν 
τοιούτον χαΐ τοιούτον, δπου περ αν άπέλθττ), ού χατοιχήσαι £χει• χαΐ 
άντΙ του ειπείν αυτών τίνα, εϊθε ή^υν^μ-ζίν αυτόν άναπαύσαί, φηβΐ 
μετ' έμβριμτ,ματος, εϊΟε εϊχον αυτόν έν σιί^οις, έν χώπτρ, έν ε1ρί(•:^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 81 

«Τΐϋΐρ έζουαίαζον αύτον, «ΐχον Αν αύτ&ν παι^ευσαι μιλ μβταβαίνειν, 
^υ τ9|ς άιεοτομ(ας χαΐ άπανθρωιηας! Τ(ς ού μελαγχ^ολιΑ<ηι άχουΜν 
ταύτα; Διά ταύτα όλ(γοι χαΐ χαχο{ κ^σιν οΐ ^οχουντκς μετέχειν του 
λ6γου• *Αλλά χα{ τίνα των μοναστηρίων >κλωβη(Αένου; λα(;.βάνου9ΐ 
χαΐ νοΦΟχομουσι, χα(τοι έ«ός ^ντος του λελωβ^μένου, εις ένα λα-- 
€α(ν6ΐ χαΐ Ή ωφέλεια* του ^έ ^ι^ασχάλου ενός μέν Χντος, ε(ς 9(θλ* 
λους ^έ λ«€αινού<Π}ς τ^ς ωφελείας ^ιά τϋς λίασχαλίας ού χ^^ονται* 
χαΐ ταύτα οό^ένα ιτόνον ^ £χλον παρέχοντος τοις «υμπαρουσιν^ ού- 
^εμίαν ζιφι(αν• . . > (^). 

*0 αύτλς *Ρουσάνος συντάζας {^(αν γραμματιχί^ν λά τους περί τά 
αλλιρηχά ασχολούμενους, προέταζε προθεωρίαν, έ; ^ς άντιγράφομεν 
ταύτα λέοντα, όπωσουν σαφή τίνα ί^έαν ττερί τής πρό χαΐ μετά τι^ 
ολωΑν του Βυζαντίου γραμματιχολογίας. 

« *Οντως φιλοπραγμ<(ν έστι τό τών ανθρώπων ^ένος, χαΐ άεΐ χαι* 
νάτινα διανοείται μαθειν χαΐ προσχτι^σασθαι, ^ φηιιν 6 '£«χλησια- 
οτιλς* βπερ μετά πάντων συνέβη χάπΙ το?ς γραμματιχοΐς χατά δια- 
φόρους χοίρους, διάφορα έχίε^ωχόσι συγγράμματα τής χατ αυτούς 
τέχνης τε χαΐ έπιστι^μης^ ουίέν ίΐ ^ βρ<^χ^ λενηνοχότα τίί λανοία, 
<Ι μή τ9ί συνθέσει, συστολή) τε χαΐ παρατάσει. *Αλλά μέχρι μέν χυρου 
Μανου4)λ του λΙοσχοπούλου, χαΐ ήμιν χατά τήν θρνισχείαν όμο^<ίξου, 
τά τ6ν παλαιέ&ν έπεχράτει' οίον Διονυσίου του Β^κ6ς τίχνη' Θεο- 
δοσίου γραμματιχοΟ Άλεζαν^ρέως ταρί χΜοΒϋκ όιτομάχωτ η καΐ Ρψ 
μάτωτ^ χαΐ περί ηνβυμάτωκ. Σωφρονίου Πατριάρχου, ίπρί όρθογ^ίΟτ 
ψΐοί^* {τι Ιωάννου γραμματιχου του Χάραχος, χαΐ Τιμοθέου του Χά- 
ραχος χατόπζ* Σωφρονίου πατριάρχου, τκρί προθέσεων Σεργίου άνα• 
γνάστου 'Εμεσινου, εΙς τά ^ΐΜον ^Ηρωδιανοϋ' θεο^'^ρτίτου π€(*ί 
Λπνμάτωτ τώτ οχτώ στοιχείων ίζ *Ηρωό(ανοΒ πρ^ ΠατρΙχιον* 
*0ρω^ιαν6υ, '^ε^Ι χρ^τωτ^ ?τβρΙ σχημάτων^ χαΐ άλλων* Ιωάννου γραμ- 
ματικού Άλεξαν^ρέως, Τοηχών ηαραγγεΛμάτων έτ έπιτομψ Μι- 
χαιολ μονάχου χαΐ Συγχέλλου, περί σιντάζεως* χαΐ ετέρων ^Ί^ τίνων 
*£λλ')ίνων χαι χριστιανών, &ν τά συγγράμματα, τά μέν 6μου> τά ^έ 



(') Ελάχιστον μέρος τής. διατριβής ταύτης έβημοβιιύθη 6π6 τοΟ χλιινου 'Ανδρ. 
Μουατοξύβου έν τφ ββχάτφ τ(ύχ<ί του Έλληνομνήμονος' ή β^ αυνέχιια αυτής, 
|ΐ(τ4 χαΐ άλλων κονηματίων του *Ρουσάνου, ίν οις χαΐ ή χατωτέρω «Ζς τήν γραμ- 
ματιχήν κροθίωρία, έξεβόΟη έν τφ έ^ββχάτφ τ€ύχ(ΐ του αύτοΰ ««ριο^χοΟ, τυπωθέντι 
μέν «λήν μή δηαο«ΐ«υ9ίντι. 



Μ ^ΕΟΕΛΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

σπορ^ίτιν χαΐ άνά μέρος ευρομκν χειρογράφβκ* 'τοίς *Αΐ(θ\λαν(ο9 
ίέ μένοκ έν€τύχομεν χαλχογραφβΣΦίν, %1τ οτν τυνογραφβίσιν• 
*0 ^έ ρηθείς χυρός Μανουν^λ τά πάντα χαλΔς οχοιηίσβς, Μ' βτ» 
χαΐ παρ' αύτου τίνα έζευράμενος ^ύο τίνα βιβλία, &ς όρδται, <ζΙ8§το* 
τά λεγόμενα ^Ερωτήματα χαΐ τά Σχϋη^ σαφέστατα βντα χαΐ ίΜε* 
χ(λα, χαΐ τοις είσαγωγιχοΐς ιτολλίιν τναρέχοντα τίιν ύφέλιιαν* λ μΑ 
μέχρι του νυν χρατουσι πάρα τοΙς φιλομαθέσιν* άλλ' έηείχερ 4 τ6« 
*Ρωμα(«ιν βασιλεία ταις «υχναις τυρα^ύνι χαι ιρολιορχίαις 4άλω χαΐ 
φρουρός έγένετο, ββοι των λογίων έσώθησαν, τίΐν ένεγιιαμένιιν αφέν- 
τες, τι})ν.άλλοτρ(αν ^τιΐΐσαντό τε χαΐ ^^^ησαν σ{ιν αύτοίς βιβλίοις, 
οΖος {ν χαΐ χυρός Μανουίιλ 6 Χρυβολουρας, Δΐ)μι(τ0ΐος & Χαλχοκον 
^ύλης, Θε^ωρος φ Γοΐζρ^;^ Κωνσταντίνος 6 Αάσχαρις, τί^ Ίταλ(«ν 
τϋς Θρφχικ άνταλλαζάμενοι, Ινθεν τοι χαΐ 2ιά φίλ^τιμίαν, ^ ^6τπΐρ 
χ(αν χαΐ του τόπου βαρβαρότιιτα ^ ούχ οΙΙ* {πως παραχινηθέντες) 
Α μέν Χρυσολουρας τοις παλαιοτέρας έζαχολουθων σάντομόν τε βι* 
βλίον έξέ^ωχεν, ολίγα τινά φροντίσας περί ορισμών χαΐ χβη^νων τϋς 
γραμματιχης, μεγάλα ίέ συμβάλλων τοις ίτι γάλαχτος ^οομένοίς• 
*0 ίΐ χυρις Θεόδωρος πλείστα φιλοπονησάμενος, χαΐ α&τΑς χβτόπιν 
βαίνων τοις πρό αύτου, έν τέσσαρσι βιβλίοις την Απασαν πραγμοτ 
τείαν έζέ^ωχε' του πρώτου μέν περιέχοντος βσα χοινά τοΙς πβοε 
γραμματιχοίς χαΐ ε(ς αποστίϊθισμόν άναγχαια' του δεύτερον ^ τους 
χανόνας &ν<!ιματός τε χαΐ ^ιίματος' του ^έ τρίτου, περί προσωδίας ηΛ 
ορθογραφίας* του ίέ τετάρτου, περί συντάξεως. Μετά τούτον ίέ Κων• 
«ταντίνος έν τρισί.βιβλίοις, του πρώτου ωσαύτως περιέχοντος βσα 
τοΖς είσαγωγιχοΐς αναγκαιότατα* με6* & περί συντάξεως, έΐτα περί 
χανόνων ο ομάτων τε χαΐ ρημάτων. Τινές ^έ τους του Μοσχοπούλου 
ΐΜΚ^9;ς έν βροχύτητι ιιατέστηααν, ίτεροι ίέ χαΐ τ^ του Χρυσολουρ& 
συνέτεμον έζελόντίς τους χανόνας, ίσως ίιά τό μί) έμπο^ίζεσΟαι. τ•Ιις 
αρχαρίους έν τφ μεταγράφειν χαΐ άποσττιθίζειν' μέσον ^έ τούτων 
χαΐ πολλή -^ διαφορά* οΐ μέν γάρ τοσούτον τ^ συντομίφ έχρι^αντΟ) 
ώ; χαΐ πολλά των χρησίμων παραλιπειν, οΐύς έ^^τίν 6 Θεόδωρος, πλιε- 
στα θελ•/,σας έν βραχέσι περιλαβεϊν. Ό ίέ Κωνσταντίνος έν τψ '^ρ^'^^ 
αΟτου βιβλίφ εις πλάτος τά των χανύνων συνθείς, οΙονεΙ πιρί χλίσεως 
ίιαφόρου, περί άρχτιχών μέντοι στοιχείων % τελικών, δχνησεν εΙπείν^ 
ώστε ίέεσΟαι έτέραν γραμματιχνϊν έτέρας' ^ιαφέρουσι οέ χαΐ περί χλί- 
σεώς τε χαΐ συζυγίας χχΐ τινών ετέρων κεφαλαίων* χαΐ συγελέντα 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 

]φάΐΜη, 4 τοιαύπι φιλοπον{ρ( αΐχία γέγονβ σνγχιίφεως τοι; μανβ^νθίι* 
οιν, άλλΑΜ δλλα |Ααν9αν6ντοιν, ώς («.ή ΐζαρχουντος εκάστου τώ>ι.βι* 
€λ{ων έν τ^ μανθάνιιν, ^ του μανθάνοντος τά πάντα βιβλία «ορ(- 
ζισθαί. "'Ενθβν τοι χαΐ παρακινηθείς έβουλι^ν τους δπαντας γραμ- 
|&ατιχαι>ς «ν>ι«γαγ»ν (ν πτυ)^(ον έν ^ιαφόροις βιβλίοις έζνφάναι* πα- 
ριριβαλ»ν δηλονότι ίζ έν&ς κίς 2τκρον> 'καΐ ο^ίτω τά πολύπτυχα ιΐς 
1μ πτνχΌν συ^^(ιλαι μτιλνός λιιπομένου* άλλ' ΙπβσχέΟιην τ^Ις Αρμΐίς^ 
Λβ^ιως πρ^ς τ^ πόνψ, μή καΐ γέλωτα Ιφλι^σϋν^ άς ό {ΑυΟΐυ^»νος 
«αλοι&ς^ τά αλλότρια συναρμόζων χαΐ ^%θκν χαλλ4*πιζόμ»νος• Λώ 
*«»νλ ^έν του έγχ&φΐίματος έπαυσάμην* απ«ρ ίΐ τοΙς νΜτέροις> 6( 
€γΐξ^^ έχαινοτομτΑίΐ χατά συντομίαν, τα^^τα χάγώ καΟ&ζϋς μ«τά μβ(- 
(ονος επιμελείας βνταΰθα συνέταξα^ ύίως μέν &σα χο(νά τζ γρ*9'? 
«αρά πβίαι τοις γραμματιχοΐς, ώς «ΙρηταΓ Ιν' ευκόλως Ιχοιιι» •άπ»- 
«ηΟίζελν ταύτα οΐ εισαγόμενοι, (ίιως ^έ τίνα τεχνολογίαν τ&ν γραμ* 
μάτων χαΐ των λοιπών του λόγου μερών, τρόπον ^ολίων τε καΐ 
«ανόνων» (ν* εδληπτα καΐ χωρητιχά ώσι τφ τούτων νοί τά λεγόμενα* 
μεβ' & τ^ν του κυρου Ματθαίου Καμαριώτου γραμματιχιίιν, έν φιιμ 
τόμφ την του Μοσχοπούλου καΐ Ιτερ* 2ττα περιλαμβάνουσαν, ώς 
άπαρχάς τίνος τϋς {λης'έπιστι^μιις. Βίτα περί τρόπων ποιητικωνι μέ - 
«ρων τε καΐ διαλέκτων, Α χαΐ μέρη της γραμματικές («σι καΐ Ορ- 
γανα ^ιίπουΟεν. "Ισιες ίί χαΐ Ιτερα &ν ουκ βμνιίσθησαν οΐ νέοι τώ>( 
γραμματικών, 1^ χαΐ «Ιμυ(}ρώς λιϋλθον χαΐ συντετμημένως, καΙ έντευ* 
βεν ^υσκολίαν παρέχοντα τοις είσαγωγικοϊς προσθ*4σομεν' είπερ ήσυ• 
χ(αν 4μ£ν χορηγιίσιι Κύριος καΐ βουλην βελτίοναι προς τ^ ζω^ χαΐ 
&γε(φ* χαΐ χρεΐττόν τι χαΐ θαυμαστά παρέζομεν σύνταγμα. Προς 
ΦοΑτοις παρεγγυώμαι τοΙς μανΟάνουσι, μη^Ι λοιπών άμελειν, οίον το^ 
τε τρίτου βιβλίου τοδ Αασκάρεως, καΐ Θεοδώρου αύτου τε του τρί* 
?ου χαΐ τετάρτου* ιΐτα χαΐ λεζικόν τε χεκτήσΟαι, καΐ μάλλον τ^ τοΐΙ^ 
Βαρίνου, πάνυ συμβάλλον εΙς τε όρθογραφίαν, έτυμολογίαν τε καΐ Ιστο- 
ρίαν, χαΐ όίλλα πολλά χρηστά τε καΐ θαυμαστά. Ταΰτα γαρ εΐ τις 
ίπιστι^μόνως τε χαΐ επιμελώς ^ιέλθγι, πο)Λ'ίΊν ίζει τ'ίΐν ώφέλειαν^ καΙ 
πρ&ς τά πρόσω ροπ^ν. ■ 

Έν Εσ^ (ατά του Σοφιανού καΐ του 'Ρουσάνου μοίρα &έν δυνάμεθα 
νά χαταΐέζωμεν αδιακρίτως καΐ πάντας-' τους κατά ττϊν έποχην 
ίχείνην συγγράψαντα; 'νιοελληνικά ρ.0\1^* ίιότι οΐ πλειότεροι τού- 
των γιγνώσκοντες μόνον τό τίς ί5ίας πατοίίο; ίιαλίΛΤίχόν ίίίωμχ, 



24 ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΓΙΑΖ 

χαΐ ιτεριινίύσοΕντες τί)ν γ^νότητα αύτοΰ $ι' 6θνε(ων έν^υ^ιάτων, χοττΙ• 
λιτεβύ^ (Αΐζοβάρβαρά τίνα εκτρώματα. Τοιούτοι ίέ (ΐτιν & *Ρ6ίιος Γ«μ- 
γιλδς (θρψ'ος ΚωτσχαγηγονΛύΛίως — θαγατιχόκ ιής ^Ρόόον^' 
^ίή^'ησίζ 6ΐζ τάς ηράζδκ: του ίηρί6οήίον στρατηγού ΒβΜσαρΙον\ 
ό Κρίις Κωνσταντίνο; Τέμκνος \^ .4 ηοΛΑωγΙον χοϋ ίτ Τύρω ^ι»άδα)^ 
6 Ζαχύνθιος Τζάνβς Κορωναΐο; {Αίερχονρίον Μηούα άγίίραγα0ί^ 
μαχα\ ό Κιρχυραΐος Τριβώλης {ιστορία του Τα^Ηαη^^ρα-^^ίήγησ^ς 
τοϋ 'Ρί τής ΣχότΟαζ\ ό ανώνυμος μιταφραστιΐΐς του Βοχαχίοο (β^ 
<^^>^ χαί ΑψυίΙας γάμοι)^ χαΐ έν μέρει ό Ζαχύνθιος Λημι^ϊος ΖΙΗ 
νος {Ιστορία του μεγάλου ^^Μί,άγίροΌ — Παράφρασις τήζ Βατρατ 
χομνομαχΐΛς\ "μΧ 6 *£πτανι{σιο; Νικόλαος Αουχάνης [Παράφρασίζ 
ΊΜάόοζ). Άλλα συγχρόνως χαΐ άλλοι υπό ττ,ς αγαθές, έμπνχυσΟέν- 
τες (ίέας του να χαταστι^τωσι προσιτά παντί τω χριστωνύμι» τις 
Α^τολτίς λαω ψυχωφελγ) τίνα αναγνώσματα, συνέγραψαν Ιν χοιν^ 
ίιαλέχτφ ύφ' δλων των Ελλήνων έννοουμένν», χαΐ χατά τ4 δυνατόν 
άπιιιλλαγμέν*/) των τοπιχων ξενισμών. Τοιαύτα ^έ β'.βλία, βντως ^υ* 
νάμενα ν^ι χρησιμεύσο)σ*.ν εις την ίστορ(αν τ^ς διαμορφώσεως τ9ς νβοτ 
βλλτινιχϋς γλώσσης, είναι ό θησαυρός χαΐ 6 ΦυσιοΛόγο^ ^αμασχατΛ 
το& ΣτονύΙιοΰ (έν Βενετία 1528), τό'^^ίοο ΧαρΙτωγ{\^ίιΖ\Λυ§τ 
ίαχαΐ τοΰ*^^Μ^./ου * Ραρτ ούρου (ΐ 560), τό ^ Ανθος της ΠαΛοΛά^ 9μΛ 
Νέ<κ διαθήκης τοϋ Καρτάϊου (1566), χαΐ είτι άλλο τοιούτο. 

Χάριν περιέργειας παρατιΟέμεθα περιχοπάς τινας έχ του Φικτια/ά- 
γου το\> Ααμασχηναυ Στου^ίτου, συγγράμματος άντιπροσωπβΰοντος 
τά χαθαρ^ΰον υφός της νεοελληνικής γλώσσης τών χρόνων έχε(νων (*)• 

« *ΕΙ Αράχνη είναι αυτό τό ζώον όπου κάμνει τό ύφασμα ύς τους 
τοίχους• £7ναι ίέ τεχνιχόν ζώον* ίιότι εύγάζει από τί)ν χοιλίαν του^ 
λε^ττόν ύφασμα, χαΐ στένβιτο μέ τέχνην, ε(ς τόν αέρα ωσάν χυιελονΓ 
καΐ εις ταΐς άχραις τονίζει α^λλα νι^ματα, λα νά στερεώσει καλά τ4 
υφασμά του. Είτα κάθεται ε'!ς τό μέσον^ και έκ^έχεται πότε νά ιηβι* 
σθ^ μυ^, % άλλο μικρόν ζωυφιον πετώμενον' χαΐ τότε υπάγει, καλ 
τειλιέγει το μέ τό υφασμά της, ίιά νά μην δύναται νά φύγιρ, καΙ 
ούτως τό τρώγει ίΐλήν δταν γενντίκηι άποθνι^σκεΐ' ίιότι τ^ν τρώγου^Ρ 

(*) Τόν Φυνιολόγον συνέταξκν 6 Στου^της, ων μητροχολίτι^ς Ναν»4χτου« £«• 
«αϊ τ& ν Προννΐύ«τ:χ4 9ημ(Ία περί βροχής χαΐ ανέμων έ» των αστέρων χαΐ τΐ^ς βι- 
λήνης ι» αν/νέγρβψί (1568). ^Εβημοσιιύθ^ δΙ τό «ρώτον 4ν ΒβνετΙ^ι (1695} μ<τλ του 
ϊίρμολογίου. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Μ 

τ^^ %αιΛΐΛ της. Γεννάω ίΐ 4 αράχνη ίύύ^ χαΐ τ& μΛχρΑχ%(^ ιΜίιται 
«{ς τ4ν μέ<ην του χύχλο•^^ χαΐ χυνηγ^ ζωύφια, &τ\ (Ιναι μιχρίν, χ«| 
εέν φαίνεται* τλ ίέ άλλο το μ,βγαλιίτερον χάθεται ι\ς την δχριιν τ63 
&φάσ(Αατος, ^ιά νά (λί^ν τ& βλέπου<η τά ζωύφια, χαΐ φ«ύγοτιν• 

« *0 Λράχων (Γναι ψάρι %1ς τ'^ϊν θάλασσαν, χαΐ οΐ άνθρωποι τΑ 
λέγουν ^ράχαιναν, χαι τ& φαγ( του ιΐναι γλυχλν, χαΐ ώφέλιμον* ΐτλ<ϋν 
Ιχ<ι ζΐς τά ττο^άριά της φαρμαχερόν χβντρί, ^ά τ& (ποιον έάν χιν-^ 
τρι^ άνθρωπον άττοθνιίσχβι• Είναι ίέ 4 (ατρι(α του νλ τ Αν ^γΐιηΐζ 
έχλίνον τ&ν ^ράχοντα νά βάλτις τλ οηχ^τι τού επάνω ι(ς τίιν ιτληγιϋν• 
Λιά τούτο ντροβέχουν οΐ ψαράδες, χαΐ ίέν τόν ιηάνοτιν μέ τλ χέρι τοος 
Ιως νά ψοφι^ση. ΚΤναι ^έ ιελουμιστός ώσκιρ Ιχι^να^ χαΐ {Μχρ&ς Ας 
βφις* ιιτλ^ιν εΤναι ντλατύς. 

« Ό Δέλφινας κ&ρ(σχ&ται ζΐς «Ασαν θάλασσαν, χαΐ «Τναι φιλβίν- 
θρωπον ζωον, ΚαΙ 2ταν άχοΰσιρ ζίς χαράβι νά τραγου^ουσιν, ^ νά λα* 
λουσιν β^γανα, άιοολουθεί: μΜτ έχείνο »{ς πολύν τόπον* χαΐ έάν χαΐ 
«υριρ βίνθρωπον πνιγμένον &(ς τίιν θάλασσαν, «ι^νιι τον ρέ χ^ί^ μ6- 
την του χυλώντας (ως τλν στερεάν ^ιά νά τόν ι*^ρουσιν οΐ έ^θρ•ιποι 
νά τάν θάψουσιν. Ό ^έ δπνος του βίναι τέτοιος* άπλώνκται %1ς τά 
ΧΛψΛ της θαλάσσης, χαΐ άινοχοιμίται, χαΐ Ιτζη χοΐ(Μ&μ«νος, χατα« 
βα(ν«ι ε{ς τλ βάθος τής θαλάσσης* χαΐ βταν έγγίση χάτω «Ις τ^ 
^^Α(ΐον, έξ'ίπνδ χαΐ πάλιν αναβαίνει επάνω, χαΐ πάλιν άποϋιοιμΑται, 
χαΐ τέτοιας λογϋς άπερνοί λύο τρϋς Δραις, χαΐ αυτ&ς εΤναι Α 
δπνος του *Οταν ίέ άσθενη^ση προς θάνατον, τρώγει Ινα ψάρι &ποί( 
λέγεται πιθηχ&ς, χαΐ είναι ίμοιον τϋς μαϊμούς, &που ευρίσκεται -είς 
τλν γ^, χαΐ Ι'ςζη ίατρεύετα'«. Ό ίέ θηλυχλς δέλφινας γττν& μόνον 
ίύο παιδία, χαΐ τά β*^ζάνει, ώς τά τετράποδα ζ6α• Τόσον ^έ είναι 
φιλότεχνος, βτι έάν τύχη^ χαΐ χτυπι^ουν οΐ ψαράδες χοκνεν&ς άπ& τά 
παιδιά του, ) μέ χαμάχι, 4| μέ άλλο τίποτε χοντάρι, χαΐ τόχη Ιχεί 
4 μάνα του παρών, ^έν φεύγει άλλλ πέφτει χαΐ έχείνη επάνω είς 
τά παιδιά της, (ως όπου χτυπούν χαΐ έχείνην, χαΐ σχοτώνουν την. 
*Οταν ίέ πιασθ9| είς τό ίίχτυον 6 ίελφίν, ήσυχάζ&ι (ως όπου σύρ- 
νουν τό ^ίχτυον οΐ Ανθρωποι, ίιότι είς τό βάθος του νεροΟ αυτός 'γρώ* 
γει βσα ψάρια είναι πιασμένα μέσα εΙς τό ^ίχτυον. *Οταν $έ βλέπει 
πως έφθασε είς ολίγα νερά, τότε σχίζει μέ τίιν μυτην του τό α(- 
χτυον, χαΐ φεύγει, χαΐ ^ιατί ^έν έχει σπάραχνα ^ιά τούτο άπηα^Ι 
ίυνατζ ε*!; τό νερόν^ ^ιότι μαζώνει τόν άνασασμόν του χαΐ ρίχνεται 



Μ ΝΒΟΒΑΔΗΗ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΣ 

«ολλοί, βάλλουσιν έ|Απρ^ τους τά παιδιά τους, χα\ χ«τά κ<ό^ιν τους 
θηλυχονΚ) χαΙ υ^τιρον άχολουθουν χαΐ οΐ άρο»νιχο(• ■ 

*Λλλ' έν φ (ΐ^ταξίι των '£λλι(νων τοιούτος άνβπτύσσντο ζΐΡ^ 
ιηρΐ τί^ μιλέτιιν χαΐ ^ιαμόρφωΦΐν τϊίς χοιν^ αυτών γλ«11σσης, 6 έν 
ίκάτ^ χ% Εύρώιπ) &πέρ τϋς έλληνιχϋς φιλολογίας χαΐ γλώβνης Μ 
τΑν {» Βυζαντίου 7;ροβφ•ίγων (ατα^οθ&Ις 1νΟουσια«(ΐός &σΐ|(/ιέραι <ια• 
την^ιανος έ«1 τοιούτον βΖχκν {χ|Ααγ$ύ<ηι τους λογίους, &ιχ% ο&τοι 
ο& |ΐ|ίνον ί4ν χατ«Μχοντο νά μελ^τι^τωσι χαΐ τίΐιν χαΟ«ιμιλιιμέν«ν 
τΑ» 'Κλλ^νων βί^ρβ^ί^ν ί^άΛΒΛζοιτ^ αλλά χαΐ τ^ του ί^ίου Ιθνοος 
α&τΟν ιηρι^φράνουν, έζ<λλγ)ν(ζ6(ανοι Ι^έχρις αΰτΔν τ&ν &νο(λάτ•»ν• 
Περί τάς αρχάς τϋς ΙΣΤ' έχατονταιττιρίίος, ή ί^ιοτροχία «νός χ9κψ 
^ια«η|Αθτέρ«•ν ελληνιστών 41γαγιν έν |λέσφ ζ^^τημα, ά(λ^9ως χατα« 
βτάν «ίντιχεί(ανον ιναταγώίους χαΐ πολυχρονίου διαμάχης. ΚαΙ τ^ 
^ντι παίζβ«ν μδλλον % σπουίαιολογών & σο^ός Όλλαν^ύς *Βραο|ΐος 
έν τφ πλι{ρ<ι άττοιου άλατος μ$ταζ{» Άρχτου χαΐ Λέοντος ίια* 
λ^γ^ι τψ έπιγραφομένφ /7^|4 ζί}ς (I/)^^ χρογοζΛζ τής Λατι* 
τίχήζ χαΐ ίυηηχής γΛίσσηζ^ «αρ«χβατιχ6ς ιτως λέγκι, βτι τΑ 
{λέν Βητά πρέπβι νά προφέρηται ώς ΒβΙβ, αΐ ίέ ^ίφ^ογγοι οι, οβ, «^, 
άναλ«λυ(Αένως, ώς αΐ λατινιχαΐ 81, 0^, 61. Ή γνώμη αυτή μ•γάλΐιν 
ΐΜ(ρι$γαγιν έντύπωαιν παρ* δπασι τοΙς. (λλην{ζ()υ9ΐ οοφοΐς, 6 λέ τ»τ 
ριχλτί^ς Γερμανός Ιωάννης 'ΡβουχλΙνος, 6 έπΙ τό έλληνιχώτιρον Κα^ 
ιτν(ι•ν μετονομασθείς, χατεπολέμηη τ^ν 'βρασμιανίιν ^^;αν ί^υρι* 
βθείς, 2τι 4 ελληνιχ^ι γλώσσα «ρέπε*, νά «ροφέρηται, ώς (ηνό τών 
νυν 'Ελλ^νων. 'βντεΰθεν ^έ οΐ σοφοί τϋς Δύσεως <1ς $ύο λαιρε9έντες 
σχολάς, 3μΙ *ΒρασμιανοΙ χαΐ 'ΡεουχλιανοΙ άπό τών αρχηγών έιηχλη* 
βέντες^ ένζ^λως συνηγόρησαν υπλρ έχατέρας τών αντιμαχομένων λ* 
ξασιών των (^)• 

(*) Τ^ 8ιτοιρ«βλ< «ο6τι«ν «υΧλέξακ ίζέδ^χ^ν )ν δυ«1 ν6μοις 6 *Ολλοινθ&ς *Α6ι^« 
«άμνιος (βχΙΙο^ε ΜΓίρΙΟΓυπι ςοί <1ε ΙΙο^υιβ (νΓλβοβ ν«Γ• 61 Γβείε ρτοοαοΰΙ•• 
εΙΟΜ «οαεηβηΐΒτΙοβ τοΙΙςα•ηιιι(. Ι— II. 1«ιΐ|(4οηΙ ΒβΙετοΓΟΟΐ 17)6—1740.) 
Ορδ^ος Ι» τ^ 'βλλήνΜν χατέχριν• τήν *Ερα«»ι«νήν «ροφορ&ν 6 βοφός θ•«•αλ^ *Αλέ•» 
ξανΙ|ρο( *Βλλά&ο< γράψας Διάλογο ν «κρί τής έν Βυρώιη) ελληνικής «ροφορ«ς (Στ•• 
χυολογ(αι Τβχνολογική τής *Βλλάδο< φωνής, ήτοι Γραμματική *Ελληνιχή καν έρ«ι« 
«•«6κρι«ιν. ΙΤοΓίαιίΜΓ^λε 1711), μ<τ* αύτ^ βέ 6 ΧΤος Ιΐ€λάστης (1750), 6 Κοραής^ 
1^ ι^λιγομένας το9 *Ιαοκράτους (1807), 6 *Δνα«τά«ιος ΑβνκΙας (181)}, 6 Μην•^ 
ΜινίΑ^δης (1825), καΐ 6 Καινντ. Οίκονόμος (1830). 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ* ΜΓ 

*βν ^ οδτΜ τά «ρέγι&ατα ίιέχΜντο, νηιαί% πβ^ηΊΜΐς λ^ίγιφ• 
τί(ν πβριέργκιαν Γερμανού έλληνιστου Ινα ινροββλέψι^) ΙιΛ τί^ν έκββρ• 
βοφ«ιθεϊ9αν * Ελλάδα, χαΐ επισταμένως μκλ«τιίσιρ τι^ν τ« θριισχητηχίιν 
χαΐ λανοίφτιχίιν αύτ^ς χατάστασιν. Μιτά τ^ιν άπο'πΐ]^(α» τϋς 1ν {τκι 
1559 γενομένης {»πό Φιλίππου του Μβλάγ^^θονος άποπεέρας π^ «υν- 
«ννιίηφίν των Αουθηρανΰν μετά της έν Κ«•ν9ταντινουπ6λει όρΟο^ο<> 
έχχλησίας, οΐ λαμαρτυρ6μενοι μίι άποβαλίντες τάς περί τούτου ελπί- 
δας των ίέν (παυβαν αγορεύοντες τ^ιν χατάλλιιλον εύχαιρίαν, 4τις 
έποφουσιάσϊη μετά μίαν ίεχαπενττ)ρ(^α. ΔαυΙί & Ουγνίίίιος διορισθείς 
πρεσβευτείς του αυτοχράτορος Μαξιμιλιανου β' πάρα τ^ σαλτάν^ 
ΣελΙμ Β' έζι^τηοε παρά τών έν Τυβέγγι^ θεολόγων χατάλληλον «αΐ 
εύμα9η εκκλησιαστών ώς €υΐ(ίλουθον του πρεσβευτικοί «&τοΦ Απιτε* 
λείου. *Ως τοιούτον ίέ ούτοι συστ^^αντες Ζτέφανον τ6ν ΓερλΑχΜν, 
|)εώρησαν πρίσφορον τί)ν περίστασιν προς άνανέωσιν τϋς μετά τοΰ έν 
Κωνσταντινουπόλει πατριαρχ^ίίου προναυαγησάσης συνεννοιΐ(σεωςι 

Κατά τήν έποχ^ί^ν έκείνην έ^ίίασιιεν έν τ^ άκα^ημίφ τι(ν τ• λα^νικ^ν 
καΐ έλληνικήν γλωσσαν ό'πολυμαΟιΙίς Μαρτίνος Κρούσιος. Ο&τος γίναμε* 
νος τ& κμρ^ώτερον ^γανον τϋς έπΙ πολ{» ύστερον παραταΟε(σης μετά το& 
πα'^ιάρ]^ου Ιερεμίου Β' ίογματικϋς ανταποκρίσεως! σννΐίψε ίιά χΛ 
Γερλαχ^ίου στενάς σχέσεις μετά τ&ν έν Κωνσταντινουπόλει λογίων 
καΐ (ίίως του πρωτονοταρίου βεο^ίου Ζυγομαλέε, Αποβλέικων 
είς μ6νην τίίν έζέτασιν τΐίς καθωμιλημένης τΰν *£λλιΙ(ν«η» γλώσ- 
σης, περί {ς καΐ πρότερον εΰμεν&ς εΐχεν έκφρασθϋ* λάτι έν ετει 
1 570, πανηγυρικών έκφωνήσας λόγον θερμότατα συνηγέρηβσν υπέρ 
τϋς ^ιατηρι^σεως και έπεκτάσεα^ τϋς ελληνικϋς γλώσσης, Ισχυρισθείς 
βτι ϋ κατά τους μέσους αίωνας έπικρατι(σασα ί»^ χάσ^ τξ Εύρώχί/ 
ΧΛχνΛΙι αμάθεια χαΐ δασιδϋίΐμότία πρϋηΜΜ »ρρΙ»<: ί» τής ίΛΜί• 
'^ίωζ ταύτηζ^ άην *τής όηοίας ΰύσκοΛος χαθΙσχαχοΛ ηαΐ ή τί^ζ Λαχΐ" 
τιχήζ ίχμάθησίζ ('), χαΐ καταίείξας, βτι αυτή αρχαιότερα πασδν 
των γλωσσών ούσα πολυάριθμα έχει συγγροίμματα, οΓον τά τϋς άρχαιό* 
τητος, τά της Βυζαντινϋς περιόΑου, μέχρι καΐ των τίτε έκίε^ομένω» 



(*] « ϋα ^6 ΙιαβΓ Ιβηΐε ηΐΑίε ? Εχ Ι|^0Γλ(Ιοο6 ϋα{^ιΐλ6 (νποοε•, εοΐοε βίο* 
άΐΗΐη ρΙυΗιηοε εηηρβ αΐ) ΙίεΙΙε ειυΙενβΓ&Ι, εΙ ίάεο, ιηυΐΐο οιίηυε Ιο βεΠΙι» 
ει Ιιι (^επηαηίβ, εαΐΐη ΓυεΓεί. » ΟΓεϋο ^ε οοηεβΓνεηιΙε ΙΙο^υε Οηεεε» (ΟβΓ* 
ηιηο-ΰΓεεεία). 



Μ Ι9Ε0ΕΛΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΣ 

νιοβλλιιηχδν) £ζ &ι^ λΑ^ζ τό μόνον πιριβλβύν ιΐς χ«ι^ς αντοδ ^ι• 
όαχαΐ τον 'Ραρτούρου (*). 

Ό Κρούσιος €ΐν«ι 6 πρώτος τΰν έν Βύρώΐΰη έπισταμίνως μ£λβτιΐ|• 
9ας τλν χα9«ιΐμι1ΐημένι*ν νκοβλληνιχι^ν^ χαΐ πάσας τάς χαλλονάς χαΐ 
λβπτ^ητας αύτΐΐς έχμαθών('). ΙΙολύτιμα ^έ χατέλιπβ της τ» πολύ- 
μοιβιίας χαΐ τών περί του θέματος τούτου ένζ^λων αύτου έρβυνων μνη- 
μύοί, τιίντε ΤουρΜογραιχΙτν χαΐ τήν Γ$ρμαη^γραιχΙαν^ ίν βίς άπβΟη- 
9αύρΐ9< 9υν τ^ γλωσσολογιχΐ) χαΐ Ιντοριχ^ δλη διάφορα {γγραφβ'χβΐ 
«ολντίίμους ζ{ίΊ\(ηχς περί τϋς πολιτιχ^ς χαΐ πνκυματιχϋς χΑταστά- 
«ίως τ!|ς τουρχοχρατουμένης *£λ>ά^ος. Περινυνάγοντβς ^έ τίς Ιν 
τοΙς λγχ(ι•^ι«τάτθ(ς τούτοις 9υγγράμμα(η, χαΐ (^(ως τ^ Τουρχογρ«ι- 
χ(φ, ^9π«ρμένοκς π<ρΙ τϋς νιοιλληνιχ^ς γλώσσης <ιίι(σ«ις, τελουμ^ν 
^ιλ^ινον βύγνωμοσύνης φ6ρον μαχαρ(ζοντ(ς τλν μνι^αην του φιλέλ- 
ληνός Γερμανό•*• 

Τνί 31 Ιανουαρίου 15.75 Ιγραφ€ τφ βκο^οσ(<|^ Ζυγομαλ^. 

« ^Ετερον ίέ, ε{ άρα τέχνη, περί τϋς σι^αερον χαΐ ^ημώ^ους γραι* 
χΐίς φωνϋς χαΐ λιξιχύν τι ζυγγέγραπται, % χαΐ ή χαινη Διαθι^χη του 
^ίβ'Τήρος ημών ${ς τι(νί< τίιν ίιάλεχτον μβτββλι(6ΐη, χαΐ πύ^εν Αν 
τούτων τυχείν ίυνηθε(ην. Βουλο(μην γαρ &ν χαΐ τϋς χαινουργηθ<(σης 
ταύτης (ίς ίί^η μιχράν τίνα γεΰσιν Ιχω), μέχρι του γνώσιν (μόνον 
τοδ συνιέναι τά έν αύτ•? έχίοθέντα) τ^ παλαι5 χαΐ γνγ.σί(? έλληνιχ|> 
γλώσστι σννάπτειν, ώς ου χαλόν, {μοι γε ^οχειν τά αρχαία ε(^ύτα 
%%^ των παρά ποίας πάν τη σχεδόν άμαθώς Ιχειν (*). ■ 

Τ^ 25 Νοεμβρίου απαντών ό Ζυγομαλας έγραφε τω Κρουσίφ. 

« Περί βιβλίων απλών τϋς ίημώίους φωνής, % λεζιχου Ισθι, ού^ 
τοιούτον τινί πεπύνηται, ούτε τά των Διαθηχών έσαφηνίοθη* πύλιν 
γάρ (είπείν) οίχουμεν ^ Πλάτων 6 θειος {χτίσε, χαΐ ίτι οδτε 6 μι* 
<ϊβός έστιν ούίείς τούτων {νεχα, ούθ' ό χοπιάσων' Αν ίέ τις των αυ- 
τόθι πλουσίων, χαΐ βοηθειν ήμΐν εθελοντών, τοιαύτα βούλεται, πεμ* 
ψάτω τόν μισθόν χαΐ έργον ποιιί^ομεν, χαΐ λ' {του; ενός (συνυπουρ^ 

(4 Πρώτην ά^ρμήν ?8ωχι τφ Κ^οοφΙφ (ίς μβλέτην τής χαθωμιλημένης *Ελληνι• 
κΤίς 6 ΚορωνχΤοζ Νιχόλαος Κ«λής, βλβών τη 27 ΜβρτΙου 1837 «ρός ζήτησιν λύτρ«0ν 
£ν Μιμίγγΐ), Ινθα τότκ ούτο< έθίδχνικ. «ΙΙαιΙβ ρΓΐΐΏ» ιηίΐιί οεεαδίο τής χοινή; τμυ 
Γρβιχών'^γλώχιης ΓααΙί^Η. » ΤαΓΟο^. σ«λ. 323. 

(*) • υΐ πλωτός (ιιά<%Η ^ΙοΓίοϋο 6ΐ ίηγ{ι1ί<ι) ίηίΓοάιιείοΓ ΒαΓϋαΓΟ Οταοεαε Ιιιι- 
^ααβ ία οοδί&αι ββτηιβυί .ω. ^ ΤυΓΟο^Γαβοία, σελ. 185. 

(*| Αυτόθι, «λ. 420. 



ΠΑΡΛΡΤΠΜΑ. %9 

γο*ίντων μοί χαΐ (2λλων σινου^αίων των «νταυΟα μι«Οψ) τιλκιώ^ω 
χαΐ ύμιν πέμψω (μεθ δτ/)ς τϋς προ%μ(ας) κοινωφιλϋ έαέμλνα' κ{ ίέ 
καΐ σιττιρέσιον <Τ}^ω παρά τίνος πβριβλέπτω; κρατούντος έν ύμιν^ ο6 
μ<ίνον ταύτα έχπληρώιτω, χαΐ παν 8 προ^τάνσητ», συμβοηθουντος μοι 
χαΐ του κυρίου μου πατρός, Ιωάννου Ζυγομαλα του ^τορος, του τ4^ν 
έλληνιχίίν χαΐ λατινιχίιν παιί»(αν βί^ότος (^ν ή πβνία μι λιχώλυο* 
σπου^άσαι* <{ ^Ι βοηθιίας τύχοιμι, νέος ων, ϋίΐ) τριαχοντούτκ> ^ 
ταύτιιν <τπου^άτω, ΓερμανοΙς τβ τ-ί)ν χάριν αναγράψω, τκλΙ ϊσταχ χάρις 
χαρίτων, ώς βοηθι^ουσιν ^Ελλγισιν, ϋ^γ. βαρβαρω6<κσι ταΐς χαιριχαΤς 
άνωμα>ιαις), αλλά μ«τά του άπλου λ«ζιχοΰ, χαΐ τϋς σαφήνειας πα- 
λαιάς χαΐ νέας Αιαθι^χτις χαι ίλλων, γνωρίσω ύμίν πέμψας ίστοριχ&ν 
νέον, άχριβϋ των γινομένων, χαΐ σαφϋ, χαΐ σύντομον, ώς ^υνατόν^ 
λτιγο'ίμενον τί)ν ^ιάβασιν, 8 ίιί) ουγγράφιται ήμιν, ού^ενΐ ^έ έχίέ- 
σοται, ουτ' έχ^οθητβται, έάν μ^ ττ,ς άζίας τύχοιμεν τ6ν χόπων 
ημών αμοιβής* προς -ίέ χαι βιβλία παλαιά χαΐ ορθά προζίνι^σω. • 

Κατά την αύτην ί' έποχήν έγραφι τφ αυτω χαΐ 6 Γερλάχιος, 
βτι οΐ έν Κων^ταντινουπόλει Ιεροχι^ρυχες προετίμων έν ταις λία- 
χαις αυτών ττ,ν άρχαίαν έλλχνιχίΊν γλώ99αν, ώς εύχολωτέραν τίς 
χαθωμιλημέντις, λέγοντες αύτώ, ίτι άνετώτερον ή^ύναντο νά γρά- 
ψωσι πολλούς λίγους έν ττί πρώτη η Ινα χαΐ μόνον έν τίί χαν^ (*). 

Τ^ 16 Μαρτίου 1577 ό Κρούσιος ίγραφε τ$ ΖυγομαλαΙ• 

■ Δέομαί <του έμοί πέμπειν τι έχ τής σι^μερον τών πολλών Έλλί)* 
νίίος γλώσσης (μίνον άμελουμένας έπιστολάς, ή άπε^ριμμένα γράμ- 
ματα όποιαουν) του ίίείν με ποία ή έν Κωνσταντινουπ6λει έ'ρ* ημών 
φωνιί. ΚαΙ μάλλον ίέ ποία ή έν ταΐς περιωνύμοις Άθι^ναις. Συλλέγο^ 
μαι έγώ (εί χαΐ πάνυ ολίγα ευρίσχω), χαΐ παλαιούς χάρτας, χαΐ 
διφθέρας, χαίπερ χατατετμημένα, ΐ| χαΐ σχεδόν τλ παράπαν άμαυ- 
ρωθέντα* Το<τουτ(ίν μοι του τών ελληνιχών πέΟου περίεστι• ■ 

Μετά ^ύο ίέ μτίνας έγραιρε χαΐ ταύτα προς τον ίιάχονον του πα- 
τριαρχείου Συμεώνα Καβάοηλαν, έχπαι^ευθέντα έν Ιταλία χαΐ ^ιατη* 
ρουντα άλληλογραφίαν μετά τίνων τών έν Γερμανία σοφών, χαΐ ίο(ως 
του ιατρού Ιωάννου ϊβαρτζίου (Μέλανος). 

• "ΊσΟι ίέ) δτι 6 χύριος Μέλας ίύο παρά σου έπιστολάς»χομισά* 



(*) ΤοΓΓΟι^ΓββείΑ, σελ. 197—. Παράβ3ΐλλ€ καΐ Πανίάί^ εΐιγίΓεεΙ, ΟτιΙίο (Ι• 
5(εΐυ Ε€€ΐεϊ»ίαΓυιη βΓαεείαβ βίε. νίΐο1>€Γ($β 1582, «λ. 14, 49, 71. 



30 Ι9Ε0ΕΛΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

μβνος άποχρινείται, τά υιτλ (Του αιτηθέντα ζΐς ^*ίναμιν ιτο&δν. Άμφω 
λέ, «{ς τά μάλιστα φίλοι άλλ^λοις έσμέν, ίτβ αύτου, βτβ νεώτερος 
ίίν, ψοΐ (ΐέχρι το« ένταυθοϊ καΟηγηττί ι{ς έχατέραν τίιν γλώσσαν χρη- 
σαμένου• Έτοά ^έ συ τοσούτον άγαπας αατίν, έθάρσησα τουτ( σοι έπι* 
στόλιον 4γώ γράψαι, βν χάμοΙ φ(λον άπ* εντεύθεν Ι^εσθαι, ώς ελπίζω, 
οδτΜ χαΐ πάνυ παρακαλώ. Φίλος γάρ Έλλι^νών £γ»γι τά μάλιστα, 
χαΐ αγαθών του χλεινου έλλιηνιχοΰ γένους άνίρών ευνοιαν έπισπασθαι, 
συν^έβιν τβ ε(ς ^ύναμιν τ^ Γιρμαν(οι τ*})ν *£λλά^α γλιχέμβνος' &ν χαΐ 
τί^ν πάλαιαν £^ε φωνίχν χατά τό 6λιγο^ύναμ6ν μου ίιίάσχω, χαΐ τ% 
σψερινϋς δέ, τ4ς έχβαρβαρωβείσης, έπεθύμτισα, έν ^ έστιν, & ίί^η 
νοΑν προέχοψα. *Λλλ' ούχ {χω Αεζιχόν τι αύτϋς, 2 με ου μετρ(«ίΚ άνι$• 
£ί ίέ σοι σμΐ)φ(ν σχολϋς, ίηάμαΐ σου, τά έπιθαλάμια Α πέμπω τ^ 
χοιν^ χαΐ ίιιμοτιχ^ ταύττ) φων^, μ6νον χατά λέζιν έρμηνεύειν, χαμοί 
τ^ έρμηνείαν πέμπειν* ναΙ μήν, χαΐ £λλο τι έν τ^ί^ε τ^ ίιαλέχτω, 
δτηρ Αν ίλλως άπορρίψειας, άποστέλλειν, Ινα εντεύθεν γουν τι προσ- 
μάβω• Άλλ* είτις π^νος τφ πράγματι πρ<1σεστιν, ού βαρύς έπιχε(- 
σομαι, άλλα φείσομαι. Ή^έως ί* {τι εί^ι^ειν Αν, ποίβρ νυνί λαλέχτφ 
περί-, Θεσσαλονίχνιν χαΐ έν Άθιίναις χρώνται, ποιον πιίσοντε έστΙ 
τ& ΆΟκνώιν δστν, χαΐ ^τΑλλα, αυτών (χατά των τάχ' ουχ άλτιθγϊ 
παρ* ήμίν αυτών πέρι γραψάντο>ν) βντα τυγχάνει, χαΐ που τής *£λλά- 
^ος {τι ιίχιστα 4^ πάλαι γλώττα έχβεβαρβάριοται » (')• 

Κατά τ6 έπ^ενον {τος (7 Μαρτίου 1578) έπέστειλεν αύτω 
6 Γερλάχι^ς τάς έξης είίι^σεις περί τΐίς χαΟωμιλημένης έλληνιχης. 

■ οι 'Ελλνινες λέγ<»υσιν, 5τι 4 μιζοβάρβαρος αύχών γλώσσα είναι 
αρχαιότατη, άγνοουσιν βμω; χαΐ τ^ν άρχίιν οώτϋς. Καθαρώτερον δ>ων 
είναι τ& Βυζαντινά {^ίωμα, μ£λλον ίΐ ίιεφ9αρμένον τό Ά9ηναΙχ6ν• 
Εν τφ Χιαχω χαΐ Κρητιχφ παρεισέφρησαν χαΐ (ταλιχαΐ λέξεις. *Ολα 
τά άπλοελλιινιχά ιδιώματα ίιαφέρουσιν άλλι^λων χατά τε τί;ν προφοράν 
χα( τινας τών λέξεων* πάντες ίέ οΐ "£λληνες συνεννοούνται μεταξύ 
των, έχτ&ς τών Ιώνων (;) χυίαιστί Τσαχώνον χαλουμένων, οιτινες χα* 
τοιχουντες έν ^έχα χαΐ τέσσαρσι χώμαις μεταξύ ΓΙαυπλίου χαΐ Μονεμ* 
βασίας, χρώνται άρχαί^ διαλεχτώ. (^) • 

Έν {5ει 1579 έλθίντος εις Τυβίγγην του Κυπρίου Σταματίου Δο- 



(*) ΤαΓΓΟ^Γ. 500. 
Λ •0μ. 480. 



ΠΛΡΑΡΤΠΜΑ. 31 

γάτου 6 Κρούσιος ί[ΐαθβ ιςαρ* αύτου ιί^-ί^σιχς τινας %%(ι\ τών νεοιλ* 
λτ{νιχ6ν {λω|Λάτων) χαΐ {οίως του Κυ^τριχχου, του όποιου ιτολλάς 
λέζεις καταχωρεί έν τη Τουρχογραιχία (*). 

Κατά ίέ τό έπόμενον έτος -^λθον αύτω οΐ βηραίοι ΛουχΑς χαΐ 
Ανδρέας Αργυροί ιτρός ζι$τ/}σιν λύτρων. ΚαΙ παρά τούτων ^έ πολλά 
χαΐ διάφορα έπληροφορι^θΐ), έν οίς καΐ τά έζγϊς : 

« Ηβγάλη έπιχρατ&? έν χτΧς έλλ'Λνίχαίς νι^βοις ή διαφορά τ^ς 
χοιν^Ις γλώσσης. άνα(α(λ(γμέν7:ς μετά πολλών βαρβάρων λέξιων• 
"Άλλον ιδίωμα λαλείται έν τη μ«δ νι^βω, χαΐ λάφορον έν τη άλλτ^• 
Λυ9ν6ΐ|τος τοις έπιλοίποις "Ελλησιν εΤναι ίίΐα ή Κρητιχίΐ διάλεχτος, 
ός ή Βελγιχί) ήμιν τοΓ( ΓερμανοΙς. 'Ονομάζομεν ^^ο;^/./(η;^ (προ<τέ* 
θεντο ΌΙ Αργυροί) τους χαταχρωμένους του τζ ί τζίηα είτ' έν άρχϋ 
είτ έν τέλει τϋς λέξεως, οίον π(^ο6ατάτΓ,ί^ άρκάτζο* Ή τϋς Μαχε- 
ίονίας διάλεχτος είναι ή μάλλον καθαρεύουσα ('). 

Τ^ 29 Σεπτεμβρίου 1580 ίγραφεν ό Κρούσιος τφ Ζυγομαλ^^ 

« Δέζεων τϋς χοινης γλώσ^ι^ς ^ιασαφι^σεις, έπιστολάς άντρων Γραι* 
χων παντοίας διαλέχτου σχμερινής χαΐ χώρας, (στοριχά, χωρογραφίας, 
^ιι{γη9ΐν τϋς σου πάτριας χαΐ πατρίδος, χαΐ εΐ τι άζιον γνώσεως ίέο- 
μαι^ 5σον ^ύνοεμαι, πέμψαι• Τό παν ε(ς τιμίων σου ίσται^ χαΐ του φίλ-* 
τάτου μοι ελλιηνιχου γένους. » 

Τίίν αϋττισιν ταύτην προ9ύμως έζεπλτίρωσεν ό πρωτονοτάριος του 
πατριαρχείου έπιστέλλων αύτω. > Κΰν ^έ ίέ^ωχα, χαΐ {ρχονταί σοι^ 
χύριε Κρούσιε, τα έξγ,γγ,Οέντα μοι λεζείλα χαΐ &ς ήτι^σω έπιστολάς, 
χαΐ τφ χυρίω Στεφάνφ σιημειώματα ίατριχά, ποντ,θέντα Μιχαήλ τφ 
'Ερμο^ώρφ. " Περί τούτου ^* έγραφε χαΐ τω Γερλαχίω. « Πέπομφα 
τφ Κυρίω Κρουσίω τετράδια τίνα, & έπεμψε μοι, χαΐ άπό της οημο- 
τιχ3ς εις τίιν Ελλήνων μετεγλώττισα, χαι έπιστολάς απλώς γεγραμ- 
μένας, ώς γράφουσιν οΐ νυν την Έλλάία οίκοΰντες, χαΐ τά λοιπά 
των ένταυΟα μερών, χαί τινας σπουίαίων καΐ σοφών άνίρών των 
νυν δντων, παν χαταΟύμιον αυτοΰ έχτελέσα; » (*). Και έν, μεν 
τη προς Κρούσιον μαχρα άποχρίσει, τοΰτο χαΐ μύνον σημειοϊ ό Ζυγο- 
μαλας περί της έν ΆΟηναις χαθωμιλημένης διαλέχτου. « 'ϊπό οέ 



(*} Αύτ. 188—189. 
(*} ΤυΓΟο^Γεβεία 209. 
Ρ) Αύτ. «λ. 9ν. 7». 



8λ ΝΕΟΕΛΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

τϋς 90φ(ας ίς ν(ίν ε^τονσιν, ^ τχλγίθές &^1^^ιν τϋς ά|Α«θ{«( τ& ίΛα'στ 
ΛίΐδΙφί λέγουοι, γ»λο(ως ΐτροφέροντβς. » Έν ^έ τ%ς προλιγομ^νοις των 
&π' αύτου ^ιασαφηθέντων λ&ξει^ίων γράφιι ιμΧ ταύτα. 

■ 1ϋ^ Ιφο ΐΕολύ ^(χαιος, φηβ«ν ή Γραφή, {να μτ) άσεβι^σνις' φτιμί 
ΑΊ-^'ωγε τούτο ιταρω^ι^σας, μή ίσο πολλών γλωο^ών συζηττ.της ινά 
μ*}) βαρβαρ(97)ς, (τοφώτατκ χύριβ Κρούβκ. Πλην, έτίεΐ τ& ^έζαν οοι, 
χάμοΙ προοφιλές) ώς ίί^η ηνωμένων φιλία, έχτυφλουν (ΐωθυι^ τ&ν φι* 
λοΟντα, χαΐ ταΰτα τά λ&ζείλα, χαΐ ^ΤιΦί^ια, τά χαττιμαζευμένα, χαΐ 
τά «λκ(ω, ώς Ιτυχον, (ίρνιμένα, ούχ όχνι^σας έζελλχνίσω, ώς ίανατΛν, 
χαΐ σαφννίσω σοι* Γινώσχειν ^έ ιτρό ιτάντων, τούτων ίνεχα, οου βο<^ 
λομαι τιην άγχίνοιαν* βτι αΐ λέζεις α&ται τινές μέν εισι τοπιχαΐ, χαΐ 
έθνιχαΐ, άΐν& των ει^ών 6νομασθεΐ<ται, των υφαντών τυχόν, ^ πολίι* 
ποιχίλων χαΐ ίαιίάλων τε άλλων, ώς- βΛατία χρνσά^ χαΐ έζά/ατα^ 
(τεραι ^έ οφφιχίων είσΐ ίηλωτιχαΐ, χαΐ ταγμάτων (Ττρατιωτιχών, ώς 
ίρογχάι^ίος τί^ς βίγ^η^^ ^ άλλα πολλά* £λλαι ίέ ώνομάσθηφαν ώιώ' 
μάτι εθνών ^ιαφ^ρων* είσΐ ^έ χαΐ πεποιημίναι, χαΐ πολλάχις χαΐ, ώς 
έτυχε, λεγ6με*/αι, έπιχρατϋ^αν ούτω χαΐ άρχήθεν, ώ; τό βΜ^ηρι. *Η 
γάρ απλή χαΐ χοινή αύτ9) γλώσσα, είτε ^ημοτιχίΐ, % ίίιωτιχή τών 
νυν δυστυχών Γραιχών, πολύμιχτός τις έστΙ χαΐ διάφορος. Ε'ψ^χζ 
γάρ έν ταύτη ελληνιχάς φωνάς, % χαΐ λίγους βλους 2σθ* βττ, χαΐ 
*Ρωμαΐχάς, ΐΙ χαΐ *Αγαρηνών, ή χαΐ Άλβάνων^ ^ χαΐ άλλων εθνών• 
ΚαΙ άλλως οΐ ΓραιχοΙ, ώς ^έν^ρη μεράκια πεφυτευμένα έν τόποις 
πολλοίς, ούτως οιχουσιν ούτοι, % μάλλον ειπείν παροιχουσιν. Έν ^ 
γάρ, φευ, αλλότριων είσΐ διεσπαρμένοι, μέτοικοι, αναμεμιγμένοι Ιθνεσι• 
ΚαΙ, β{ άχούσιρς Βυζαντίου; λαλουντας, ένωτισθείση Έλλι^νων φω-- 
νάς, άπλας άλ)(ας, χα( τινας Άγαρηνών, &ν ή πληθυς ή έν Βυζαν^ 
τίω, χαΐ &ν (*Αγαρηνών ίηλονύτι) αχούοντες, πολλάς φωνάς παρεν 
σπείρουσι τη αυτών, ώς χαΐ ίματίοις χαί τισιν {Οεσιν αυτών χρώνται* 
φιλεΐ γάρ φησι, το ύπτίχοον γνώμη τίί του άρχοντος ίπεσθαι χαΐ 
βιθ!ίν• £ι &έ άχούσης Κ ρήτας έχ τής λαλιάς γνωριεΐς, χαΐ οΐ λίγοι 
αυτών άναμίζ τη Λατίνων φωνή, χαι άλλων. *Άν ^έ Πελοπον»σ(ους 
άλλως δρα μεμιγμένΙ)ν λατινιχοΐς, ίπαρ (άρον) χη^ τοψάττα (τον^ 
χαΐ άμ$ (άπελθε) σζό»^ άδουχάτοτ σοι;, χαΐ ίΙζΒ οϊ χωσΒίιάρη σατά 
(συ) χάμΒ το. ΚαΙ τό ^ή χείριστον τους ποτέ σοφωτάτους Αθηναίους 
ει ϋχουσχς, ίαχρύων άν έγένου μεστύς* &σον γάρ υτυερεπερίσσευσέ ποτβ 
έν αύτοϊ; ή χχθαρά χχΐ άβολος τών 'ϋλλ-^νων φωνί^ τύσον τίι βάρ- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. •Ι 

ΰαρος έπλτιθύνθιη, χαΐ άχο^ται Ιζοχα πάντων. ^Iίλλο*^σι γάρ &{ιηιν, 
€ρα ω €ύτνχίζ^ χ«1 άντΙ τρύτου λέγουσι, γ-ιαΛά »(ΐΛόζυχ€. Τά σϋχΛ^ 
ϋοΰχΛ λέγουσι, τον βάτραχον τταχαχάτ^ χλ\ £λλ« γ^^οΐα, ώς χοΑ 
την σζοΛητ^ σ<κΙήτ^ τά εζω τ^ς π6λ&ως προαύλια, & έζ/αχοΛια Ι^η 
λέγειν, σοηόΛα λέγο!>σι• £< ίέ τις 'αύτβίν, ε( χ«1 πενταετίας έστι, 
χαΐ έν άλλοίατΓ^ παροιχι^σει, {λως τήν πάτριον ου μεταβάλλει, άλλβΙ( 
χαΐ φωνήν, χαΐ η^ος, χαί τίνα ίλώματα τοπιχά φυλάττει άπαραλλά* 
χτως εφ* βραι ζωής• ("Ερι^μοι ίμειναν αΐ Άβηναι χρ<ίνσυς περ(πον> 800* 
«υτοι ίέ έχ ^ιαφ^ρων είσι πόλεων συναγμένοι. Κρεΐττόν 9ε άχούειν 
^Αθτιναίου, ΐ1 νυν 6ραν). ΚαΙ, ώς τους Αιγυπτίους γνοιρίζουσιν οΐ Γραι- 
χοΐ έχ της χαρα^^άζας^ ϋτοι χορώνης, «Χτινες άντΙ χαρακάΕα^ Χ^Ρ^" 
χάζα λέγουσιν, ου γάρ δύνανται λέγειν τά «α, (ώς τινβς Αατινοι άντΙ 
του β τό τ^ ηόζ άντΙ θίός προφέρουσιν, ει χαΐ έν γραφή £λλως) 
άντΙ ίέ τούτου έν πάση λέςει τ& χα χρώνται, ούτω χαΐ Άθΐίΐναιοι^ 
Αηλιοι, χαΐ Κ ρητές, χαΐ Πελοποννι^σιοι, χβ4, Χϊ^οι, χαΐ νησιώται, χαΐ 
λοιποί οίλλοι' πλην ε{ χαΐ Ιν τισι λέζεσι χαί φωνανς παρηλλαγμένως 
λαλουσιν, άλλα ίχαστος τ&ν Ετερον χαΐ άλλον οι^ε, χαΐ άχούη αύτον 
λαλουντος» Τούτο ^ε μόνον, δτι εύθυς γινώσχει εΙς έτερον, δτι Βυζάντιος 
τυχόν, ^Ρ'^> Χ^ος^ Μαύπλιος, Νάζιος, νησιώτης, ήπειρώτης, η βθεν 
£ν {. Ή γάρ λαλιά αύτοΰ) χατά την τοΰ Κυρίου φωνιην ειπείν πως, 
^ήλον αυτόν ποιεί• "Όθεν μ-ίι θαύμαζε, άνερ έλλογιμώτατε, Αν τοιαύ* 
ταις έντυγχάνγ)ς φωναΐς. \)που γάρ πλείω πτώματα, έχει χαΐ άετοΙ 
πολλοί' χαΐ όπου Εθνη πολλά, χαΐ γλωσσαι, ίν τισι μέν παρηλλαγμέ* 
ναι, γινωσχόμεναι ^Ι υπ' αλλήλων, ώς συγγενών ) γειτνιαζόντων• 
Ούτω ίέ οΐμαι καν τ^ Λατίνων (*). ■ 

£ίς 4έ την συλλογην των έν τ^ χαθωμιλημέν*/) έλληνιχη γεγραμ- 
μένων επιστολών, προτάσσει χαΐ ταύτα. « Τάς έπιστολάς ταύτας 
έσημε'.ωσάμην χάριν σου, σοφώτατε χύριε Μαρτίνε Κρούσιε, Ιν ένω• 
τισθ&ίης πώς την άπλήν ταύτην προφέρουσι φωνην^ είτε χοινλν, τίΐν 
έχουσαν χαΐ έλληνιχάς λέξεις, χαΐ από άλλων γλωσσών. 01 γάρ 
ΐελησιάζοντες λατίνοις τινάς φωνάς άναμιγνύουσιν, οΐ Άγαρηνοΐς 
ομοίως, οΐ Βουλγάροις ωσαύτως* χαΐ 2τι εχουσι χαΐ ί^ιώματά τίνα 
«ν τ-^ προφορά• Πλην ό είίώς λαλεΐν απλώς μίαν τών διαλέχτων 
(ειπείν} ώσεί οΐ Βυζάντιοι τυ^^όν η οΐ Ναύπλιοι, οι^ε λαλειν (Ινα 



{*) ΤιίΓοο-βΜβείβ, 9>λ. 99. 



%4 ΝΕ0ΕΛΛΙ11Ι. ΦΙΑ0λ0ΠΛ2 

βίιη» χρ€?ττον) Γνα %αχα\Λρ£άγ^^ κ«1 άλού^, χαΐ τάς λοιπίς, ^ιβί- 
φβροό^οΕζ καΐ <ν ιτροφορβΙ, ώς ιΙπο(αν χαΐ έν.λ6γο(ς τι^ίν. 'Μ ηλέ•»» 
Λ βάρβαρος έίτιν ή τών *Αθτ)ν«{ων, ^ης ίν, ίτί ύιτΐρ/ιν, άρίατη* 
"Ιίν τις β{ είιη|) Χντά λάμετρον τ^ ιτάλαι^ τ4|ν νυν, ούχ Αν ά;Αάρτοι' 
^χοάοντις γαρ ήμΛ; οίύτδν, έννοο(Ι(ΐι^ πως τΐ λέρυσι ^έν γάρ τισι ιτβ- 
ρηλ^ΥΡ^^νως λέγουσι χοιΐ όνομάζονσι), χοΑ ΐτλήν γελάν ού ^υνά(Μ6α^ 
4νωτιζι{[ανοι αυτών ('). > 

Κατλ τι^ν αντ'ίιν ^ έ?Ροχί;ν χαΐ Σ'^ρεεάν ό Καβχφ(λα^ ίγραφ• τ6 
«&Τ& Γ(ρμο(νω τά έςης. 

• ΠβρΙ ίλ τΰν διαλέχτων τ{ ^ χαΐ είποιμι, ττολλών Οϋ^ών χβΑ 
λαφ^ραιν, υπέρ τών ίβ^ομί^χοντα; Τούτων ί* άπασών ή των *Α9η-> 
ναίων χειρίστη* βου>6μ<νοι γάρ είττεΐν Λίολ ηΐστίζ^ «Λί^^η, »α2 •1?^ 
^ή^ω^ δι^ταιοσύψη^ λέγουσιν άντΙ το'ίτων, λτΛ ίτ/σι, /πΛ οό-/^, ΛγΛ 
φ'Λψήϊ<η χρίσι' χαΐ άντΙ του σέ, σοίτ,χχΐ ίίορεάου^σοΰ^.ί' χαΐ Μτρατ^ 
Λούΐ(*ατ• ΟΑς οΐ τίιν * Ελλάδα οίχουντβ; χαλώς τά ιτολλά φ6βγγ6μβνοι^ 
βαρβάρους τ& παράπαν άποχεχλι{χ9Τ9(» τούτοος βίελνττ^μενοι» £ττ& 
ντπΓονΟέναι τοις πάλαι χατά ίιάμετρον. 

' 'βν ίέ τ^ βεσσαλονίχτ) χαΐ Βυζαντίο, χαΐ έν Πελοπονν^νν^ ^ 
Ιν Ιλλη *Ελλά^ι, εΟρ^ΦΕίς χαλώς την χαθ* ήμας (^ιωτιχί^ν φ4•γγο- 
μένους έν(ου;, ώ; χαΐ τους πάλαι. Καχείνους γάρ (ταύτην τίιν (λ»- 
τιχ'^ν <ρημι) χαΟάπερ ήαβΙς προφέροντας έν πολλοίς μάλιστα χωμιρ* 
«)οις, ευρ{σχομεν. Τούτου χάριν ού μιζοβάρβαρον, άλλ' ίλωτιχίίν τών 
*Βλλι(νων τις {νομάτειεν, ε( χα{ τίνα τών βαρβαρικών λέξεων (ώς τά 
τών μηνών {ν<Ιματα (ταλ'.χώς) προ^έρουσαν• Κα) ταυθ' ούτω μέν 
Ιχει. Αυτός ίέ, μ(αν χαΐ μένην μαθών, ^ν χαΐ ήμεις, άπάφας χα- 
λώς εισης. ""Κτι τών ημετέρων (Χιωτών, τους μέν ^ωριχώς, τους ίέ 
άττιχώ;, δλλου; αίολιχώς, ετέρους {ωνιχώς, πρ&ς τούτοις ίΐ χαΐ 
χοινώ; φίεγγομένους εύρι^'τει τις ..(*). » 

Μετά ζιίλου υττερβάλλοντος έζαχολου9ών 6 Κρούφίος τάς περί νβο<λ^ 
ληνικίς γλώττης έρευνας αύτου έγραψε (ί5 Σεπτεμβρίου Ϊ5β0)χα1τώ 
έν *βν«τία τότε έϊρεύοντ». άρχιεπΐ7χ^::ω Φιλαδέλφειας, τφ πολυμαΟ^ 
Γαβριήλ Ι'εβ'^ρω, έξαιτούμενος είϊιίτεις καΐ συγγράμματα π4ρΙ τίς μελτ- 
τω7.ένη; γλώ<?σης. « ../Αλλά φιλανΟρωπεύου πρ<ίςμ8, τιμιώτατε* βζίβ*- 



(*) Α•:τ. «λ. 216. 

(*) Αύτ. •τ).. 401 - Μνΐ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ* ))5 

•(νμΙΙ, ΐ&νούχ άξιον, άιη»χρ(ά8ΐικ ιτροσιινους' &ΐτ« ίύνα^αι τω τά πάντ« 
χ«λω *1<ρω/νύ(λω 9υν€ΐσ€ν$γχ(ΐν τι ιτρ&ς τά, όπως έγώ £ιβλ(α τιν« 
Ιτι, τδν έν τ?ί χοιντί χχΐ ί7){χ.ώί£ΐ γραικη γλώττγι γραφέντοιν^ 
λάβ», (ξ £ν Αν μόίλλον αύτην μάθοιμι* δέομαι, χύριε, \ιΛ βαρυν- 
Φβν«( 9«, «Οτω ^•ΐζαι, που άν βύρεθβΐεν, χαΐ αυτός έμοί άγοράση. 
Άχθομαι ^ύδέν τοιούτον λεζιχ&ν εύρίσχεσθαι* ώστε άναγχάζομαι^ 
Μεν άν ίυν«)θ&, συνερανΐζεβθαι των λέξεων ερμηνείας, ών ού νοώ, ^ 
χαθαραΙς έλληνί^ι λέξεσιν, η λατίναις, γινομένας. Σπουδάζω ίέ πάνυ, 
ΙπιιΙ^ τ^ πάλαιαν χαΐ χαθαράν γλώτταν μετρίως πως ίμαθον, χάν 
τ^ %ων άχα^ιομία ^ιίάσχω, αάτ^ συνάπτειν χαΐ τϋς σι$μερον χαΐ 
χοενης, μετρίαν γνώ«ιν ('). • 

Ταντοχρίνως ίέ περί του αύτου άντιχειμένου έπέστειλε χαΐ τφ 
ίν Βενετία ίιατρίβοντι συμπατριώτ/) του Σεβκ^ρου Ιωάννη τφ ιατρώ• 
Δαβών ^έ παρά του πρώτου άπάνττ,σιν, επανέλαβε τ^ν αίτησιν χατά 
Η έπιίμενον {τος ^ι* επιστολής, ^ς ίνιμοσιεύιι τ{)ν έζης σύνοψιν. 

« Τ^ιν έπίΦτολι^ν σου τ^ θ/ ποσει^εωνος ίεςάμενος, με9' δ(Γης ή^ο* 
νης ^εΐς; άνέγνων. Τάς λέξεις Ας πέμπω ^ημώίϊΐς οδσας, έρμγινεύοις 
|ΜΚ ελληνιστί 4 λατινιστί, ίΐ (ταλιχώς ^ χελτιχώς. Δώσω μισθόν βν 
απαιτηθώ. "Ι^χοι γάρ μετά χείρας ζυγγραφην τίνα πολιτιχών χαΐ 
έχχλησιαστιχών πραγμάτων, των Γραιχών, άφ*ών χαίρων Ή Κων- 
•τ α ντίνου υπο τους Άγαρηνους έγένετο, χαΐ ποιχίλας έπιστολάς, τί{ 
ΜΟίν^ γλώττη γεγραμμένας' ταύτας νυνί είς την λατινίία φωνην με• 
ταβάλλ», βουλόμενος τά τε γραιχόν χείμενον χαι τί^ν λατινίία μετά-* 
βολίΐν άλληλοις άντιπρέσωπα έχτυπωθηναι παρασχευάζειν* ούτω τ» 
τους τε Γερμανούς χαΐ *τούς Γραιχους είς μείζονα γνώσιν χ«1 φιλίαν 
£λλι$λων χάθ\στάναι« Άλλους των Γραιχών αγαθού;, εμοΙ γνωστούς 
κοιοίης, τά αυτών ονόματα σημαί'/ων . • • 

Περί του αύτου ίέ χαΐ τω προειρτ^χένω Μονεμβασιο>τ7) ίατρω 
'ίβεάνννι πάλιν λατιν^στί εγραψεν ('). Τη 15 Μαίου 1583 6 Σε- 
βϋρος απέστειλε τ^ Κρουσίω ίιασάφησιν άπλοελληνιχών λέζεων, 
μετ* έπιβτολτίς, έν η χαΐ ταΟτα λέγει. « Τό μέν τας βαρβαροελληνι- 
χάς περιέχον χαρτίον λέξεις 0ί^ σοι πέμπεται, θείε Μαρτινε, έξ ών 
«ί μέν έσαφηνίσθησαν, αΐ ίέ ούίαμώς, ί•.ά τό αύτάς μεμιγμένας 



(*) 'Ομ. 524. 
(•) ΤαΓΟΟ^Γ. 527. 

3^. 



>β ΝΕΟΕΛΛΗΝ. ΦΙΔΟΛΟΠΑΖ 

«Ιναι χαΐ συνθέτους, χαΐ άλλοχ^ας φωναΐς, χαΐ άττφίούσαΐς τ9!ς ^.μώΐν 
αΐ ^' άΐΓόχρίΦϋς, ουπω γ& Κρι^τγιθβν χ«1 άλλαχιίΟεν, ήαΐν προσεπέμ-* 
φβτπσαν(*). » 

Έχτός ^έ τούτων χαΐ ιτρός άλλους τ»ν έν Ελλάδι λογίων έπέ* 
<^^^ιλ^ν ό ακάματος Γιρμανός, έξαντούμενος τ^ιν συνκισφοράν α*>τ^ έιτ 
τ^ έτοιμαζομέντ! του έλλτινισμου ιτνενματιχ^ί πανδαισία. '£χ των €πι* 
<ττολών τούτων χαταχωρουμ<ν περιχοπίιν τ^ς προς Ίωάννην Μορζ^Η 
νον τόν Κρητα. ■ Καταγράφοις ίέ τίιν λαμπράν σου «ατρί^α, χαΐ 
^ΐ)ν τί)ν Κριίτνιν, χαΐ τάς αύτΜι νι^σους, χάμοΙ τιΐΐν ΐΓβριιίγτπσιν ?(έμ? 
7η>ις> 2τ( αύτίιν ίνθ^σομαι τ^ σι(μ•ρον *Ελλάίος %ν ξυγγράφω, Ιστο* 
ρ(α^ μετά τιμής αοΰ όνέματές σου, ώσττερ χαΐ Ι7«ρ* άλλων ^λλι^νων 
%ίς το!3το βοηθούμαι• Άλλα χαΐ βιβλιάρια τι τϋς (ίιωτιχ^ς ταύτης 
φων^ς τρέμψαις, ί) χαΐ ποιχίλας των σι^ερον σοφών έπιστολάς, ού^ένβ 
χίνίυνον φέρουσας ('). > 

Άλλα χαΐ παρ' αλλογενών ^Ιν Ιπαυσε ζητ&ν χαΐ τί)ν έλαχίστην 
ιτληροφορίαν ι:ερΙ του προσφιλοΙίς αυτ^ ζητιίματος• Οδτω μεταξύ των 
άλλων 6 εύμαθ^ νέος ^Ιωάννης Κραίλλιος. Ναγολτεύς τ^ν ιιατρί^α^ 
<πισχεφ9εΙς τήν Καλαβρίαν, Ζάχυνθον, Πελοηόννησον, χαΐ £•!>βοιαν^ 
έπΙ χατα^ρομιχών τής Μελίτης ιτλοίων, ληγι(θη αύτ^ έν Τυβίγγν», 
2τι έν Καλαβρία χατιρχουν χαΐ Έλληνες, χαΐ μετά της Ίταλιχϋς 
έλαλείτο χαΐ ή έλληνικγ) γλώσσα* *0 ίέ Ιερώνυμος Φίσκερος έπέστει* 
λεν αύτφ έζ Ιταλίας, δτι 6 έν Ένετία χατ εκείνους τους χρόνους έχ• 
δοθείς Πορτολάνος Οπό μόνων τών ναυτιλλομένων έννοειτο, χαΐ ο(!τ» 
6 Σεβήρος, ώς τον ίιεβεβαίωσεν, ιϋ^ύνατο να χαταλάβ^ τί)ν μιξοβάρ* 
βαρον αύτου γλώσσαν(*)• 

Άλλαχου της Τουρχογραιχίας, έχ πληροφοριών του Γερλαχίου & 
Κρούσιος σημειοΓ, 5 τι ή χαθωμιλημένη έλληνιχί) ητο χαθαρωτέρα έν 
Κωνσταντινουπολει, ^ άλλαχου τ%ς 'Ελλά^ος^ ^ιά τόν λόγον^ δτι 4 
'κόΧχς αυτή, 9ίτο χαΐ είναι ή του χράτο'^ς έ^ρα. 01 ^έ τών 'Ελλιίνων 
λόγιοι ευχερέστατα χρώνται τ^ αρχαία διαλεχτώ (*). 

*£ν £έ σελίνι 273 αναφέρει, 5τι ή έλληνιχί) γλώσσα τριχώς λ^ 
ρηται, ε{ς xοι^ήι^^ εις άρχαίαν τίιν χαΐ χλασιχην; χαΐ ει; ^xx^ησίαστ$• 



(<) Αύτ. 531. 
(^) Α•Λ. 525. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ; 87 

Λ^^ χαθαρ€ύοιΐ9«ν μίν ιτλίϊν χαΐ μί) άίμιχτον βαρβαρκτμών, ^ χρων* 
ται έν τη γραφή οΐ 1&ρω|ανοι χαΐ οΐ λόγιοι. Ταΰτα ίέ γράφων έπι-> 
«ροστ(θτ•σιν, &τι έν Ιτει 1557 ^ιίάσχοντι έν Μεμίγγτ) είπβν αύτώ 
4 Κορωναιο; ΐνιχόλαος Καλής, 2τι ή ελληνική γλώσσα είναι τριπλή, 
4 χνίαία (ξΓ083α)) ή γροΛχσΛατιηχίι^ χαΐ ή χΑασ/χή, ώς πρ&ιτην έν- 
^έ&ν τίιν κοινίϊν, ίευτέραν τίΐν άρχα£αίτ(;), χαι τρίτην τήν ^χχλτισια-^ 
οτιχ^ιν (•,) έν ^ εγράφησαν αΐ ίι^αχαΐ του [Ραρτούρου, τ4 "Ανθος τοϋ 
Καρτάνου, χαΐ 6 θησα\>ρός του μονάχου Δαμάσκηνου ('). 

Περί τά τέλη τής ίεχάτης Ιχτης έχατονταετηρίίος Μάξιμος Μαρ- 
γοΰνιος, Κυθήρων έπίσχοπος, χαΐ Μελέτιος Πηγας, πατριάρχης Αλε- 
ξανδρείας, αμφότεροι Κρϋτες χαΐ άνηχοντες εις τίΐ* Ιεράν έχε(νην 
«λειάία, ^τνς χαΐ τίιν όρθο^οζ(αν χατηγλάΐσε, χαΐ τό ύπό^ουλον γένος 
χατελάμπρνεν, ένζι^ιλως προσεπάθησαν νά μορφο^σωσι τό τέως άκα* 
νδνιστον υφός τ'ΐΐς χα9ωμιλημένης λαλέχτου, άπαλλάζαντες αύτ-^ν 
«αντός {^ιωματιχως περεισφριίσαντος ξενισμού, χαΐ χαταίείξαντες, βτ'• 
χαΐ πλούτου λέζεων χαΐ γλαφυρ6τητος περί την έχφρασιν ίέν έστε- 
ρ^το. ΑΙ μεταφράσεις του πρώτου (), χαΐ αΐ ^ιίαχαΐ αμφοτέρων 
δύνανται £ντως νά Θεωρη9ωσιν ώς τά γντ.σιώτερα μνημεία της τότε 
γραφομένης χαΐ παρ' απάντων ανεξαιρέτως εννοούμενης άπλοελληνιχής 
γλώσσης. 

Και έχ μίν τών έν Κωνσταντινουπόλει έχφωνηθέντων χαΐ άνεχδό* 
των λόγων Μελετίου του Πήγα (1586 — 1587) παρατίθημι τ•}ιν 
έξης περιχοπι^ν (β' Κυριαχ^ τών νηστειών, έχ του χατά Μάοχον 
ΈΑαγγ. χεφ. ( )• 

■ • • • Ίίετε πάθος ^αιμονιχ&ν, χαΐ μάθετε ή ^ιαφοραις, ή ίιχοστα- 
«(αις τϋς έχχλησίας του Χρίστου πόθεν γεννούνται. Βλέπεις σ'/,μερον 
*Ανατολί;ν χαΐ Δύσιν χωρισμέναις όπου πρώτα ήταν ένα \ χενο^οξία τάς 
έχώρισε• Βλέττει; τάς έχχλησίας τ)|ν ανατολικών, χαΐ την ^υτιχήν, λα- 
χωρισμέναις μέ Ιτοιας λογής χωρισμόν, όπου τούτος ό χωρισμός είναι 
6 χαλασμός τϋς οικουμένης) "Άν ό χωρισμός της έχχλησίας &έν είναι 
» ■ 

ι*] ΤαΓ€0§ρΓ. 9ΐλ. 273. 

(•) ΆδίΜΐ τόν Μ3{>γοννιον 6 βοφός ϋένβκλνων Βαρ66λδης, έζ άγνοίβς'βϋκ λέγων, δη 
έν τοΓς βυγγράμμχσιν α^»τοΟ ουτ« «αφήνει» ^όβών τ.αρατηριΐταίΐ, ουτβ δβζιότης φράσιως 
(Κληω, 453], έν ω βπ' ένιντίβς έν τοΤς έν έλληνιχφ ιδιώμ»τι γίγρβμμένοις ιιονήμβ«ν 
«ντου, χ«1 {6(»ς τ•Τς έιαβτρλ>Τς, χ»τβδίί*ν'Λ»ι γλϊφνρότης χβτ* ον»δέν ύχοδίΐστέρ• 
«]|ς *Λττιχ^ς. 



Μ Ν£0£ΑΑΗΙΙ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

ό χαλα9μο< τϋς οίχουμένης, Αλός άς άνέβτι ύ& (νβΐ €{|6Α χατί Αίτ* 
ρ.ασθένη) κλ\ άς τ& άποίκιζτ}, χαΐ να σιωτρι^σ» έγά^ •{^έ χαΐ λίν 
τολμ^ τινχς £λλο; να λαλιίτΎ^ (χαθώ; ^έν τολρι^) ^ιστ^ύοατί ^Λ 
Μελετίου, ιζως ό χωρι^μ^ς τϋς έχχλτισιας εΤναι τ^ς οΙχ(ΐυ(ΐένΐ)ς ό• χα* 
λασ(ΐό;* ^,ριεις (£λεγεν άπατα 6 Αημοσ(Ιένης) ίίμεΐς ίκά(Αα(Α•ν νιιλιν 
χουτον τόν Φίλιππον* ^ιμείς (λέγκ 6 Μελέτιο;) ί%ά^ΛψΛ'$ τΐ)λιχι•&^ 
τον τον <χθρ6ν' δ θάνατος (Λ«ς του έγίνηχε ζωί), ι^ 9υγχν•(ς (εα^ τοδ 
£γινεν αύζησι;, 6 χωρισμός μας του {γινεν ωφέλιμος, ί χαλαβμές μα| 
άνόρθωσις, χαι {γιναν μεγάλα τά μιχρά, μέ τ& νά γεν^σι μχχρΑ *τά 
μεγάλα' χαΐ τούτων ή αΙτΙα ίέν είναι άλλον ιταρά του* διαβόλου 4 
χενοίοζ{α. Δέν ίχω ^ύναμιν νά σας ε(πώ "κωζ μετά τ& νά Θελ4«ΐ^ 
χάποιος ^πατριάρχης νά λέγηται οίχουμενιχός, χαΐ κάποιος ι;άπας νά 
τό άρπάξτ) χαι νά χραχτ^ χεφαλί) τη; <χχλη9ΐας (τό όποιον πραμμβ 
ό προη^τερος πάπας ό τριτμαχάριος Γρηγόριος έχεινος & μέγας, τον 
οποίου λέγουσι νά ηναι ή λειτουργία, των προηγιασμένων) εχβΕνος 
έγραφε προτ-^τερα, &ταν τόν {λεγεν δ Μαυρίχιος δ βασιλεύς νά {^ 
έχεινος χεφαλη τϋς έχχλησίας χαΐ οικουμενικός ^οιμιλν^ έχεννος.^ηΐΐ 
^ιά του λόγου του τό έχατα^έχετο νά το πάρτ), %αΙ (γράφε χαΐ τόν 
ιτατριάρχην, βτι, αδελφέ χαΐ συλλειτουργέ, μ-^ θελι^σης μετά τό νά 
άρπάσγ,ς το*) ην άζίαν χαΐ έζουσίαν να ά^ιχ'/ισΥΊς τής έχχλησίας τλ 
χοινόν' τούτο τό βνομα, τούτη η {παρσις (£λεγεν δ μαχάριος έχεΙ* 
νος Γρηγόριος), τούτο τό τίτλο τό χεφαλιχόν άντιχρίστου^ είναι, δη 
μόνος δ Χριστός είναι χεφαλίΐ τ^^ς έχχλησίας' τούτο λοι^ν όπου 6 
μαχάριος έχεινος ίφευγε χαι έσυμβούλευε χαΐ άλλους νά φόγουσιν, Ι 
^^χός του δ Βονιφάτιο; τό άρπαξε, τόσον όπου ή άλληλομαχ(ρί τοΐ» 
«άπα χαΐ του πατριάρχου έ^ιαχώρισε τήν έχχλησίαν, έσύγχιισε το^ις 
χριστιανούς, αλλοτρίωσε τΐιν Άνατολην χαΐ την Αύσιν^ χαΐ τά «ί^έλ^ 
φια είναι παραλίγον ωσάν έχθροΙ, γιά τους πατέρας• "Αλλο*, τοατοι 
υΙοΙ Ζεβε^αίου περί πρωτείων φιλονειχου^/τες έτάραζαν τους μαθητάς 
του Χρίστου, δ;ω δπου χαΐ το» λ^γ^υ τως έταράζασι^ ίέν γνωρίζονί 
τας τί αΐτουσι, τί ζητουσι, τί θέλουσι. "Ανθρωπε, χεφαλη μόνη τίς 
έχχλησίας εϊναι ό Χριστός, μί) του άρττάξνις την ^*μη^ Κ^^ ^^Χ^'^ν 
τό πάν' ως είναι τέρας τό σώμα άχέφαλον, ετζι είναι τέρας τό σΰμα 
χαΐ πολυχέφαλον' χαΐ λοιπόν άν τό σώμα ι% χαθολιχη έχχλησία 
Εχει χεφαλήν κχΟολιχ-^ν τόν Χριστόν, κεφαλήν χαΟολιχην λά νά μνητ 
είναι τέρας άχέφαλον, ίέν είναι δυνατόν νά έ/ν) άλλην χαΟολιχή]! 



ΒΑΡΑΤΤΒΜΑ. β| 

«ΐφαλίχν λά ^ (&ν β1ν«ι τέμκς «οίικέφαλον. Λύιπ) των «λ<λφ6« 
|*έ ^ρνϋ να ύτύ τ09•ν^ λύπιι ι^έ έ|^π()2ίζϋ νά (Α^ν βίιρ6 %ψασ6χΜ,^ 
^ν' ζλύρϋ; «ώς^ νά .{ΐιΤίν μαλάσσω τάς πλιογάς• Τ(ς νά μην λιιβΜΐ^ 
ται χΐιίρισμον ά^φ&γ^ τ(( ν^ μίιν χλαίγ χαλασμ&ν οίχου(λένΐΐ( ^ τ(ς 
νλ μ^ν θρ^^ν^ έχχλιιβίας σιιβφβγμ&ν &πέρ ^ς Χριστός άιήΛαΎΐ^ 'ΩσΑν 
<χΟροΙ «ολιμούμ»θ«1 τ4 τωί Χ^στο» μέλη! χαΐ ^ν ωρισ* κοιιβ•ν4 
1 Χριστός «^λβμσν «αρά ιΚΛχίί των άντΐ]τρ(στων, παρΑ κατά τέΙ^ 
^6^ του Χρίστου. Πον λονπόν %ίιρίσΜτκ τήν μάχην οΐ φίλοι το(*• 
Χρίστου*, Δέν άχούιτβ τ( λέγΜ ή θ<ία, ^τ^^.όονΛο^ Χριστον ου ομΖ 
μάχΗί$αί^ άΜ£ Ι^χιοτ Λτολ χρός Αάπας* χαΐ συ μάχκσαι ! Ιπ«ιτ» 
6)ζ \ασα^ δούλος του Χριστούς $4 έκιτ^^βνμα τ||ς μά/^^( ^έν «ινά^ 
μ«θητ»(α του Χριστου' Α £/.0ρ« ^έν ^ΐνα^ Χρίστου λ^αχη' (ίρην<ύσ«τ». 
τχ μέλη του ένό; σώμα^τος* 6 Παύλος βο^^' $1 ύχό ά^Μ^^ω^ όά*τ4^ 
ϋβ$^ βΛίχιτΒ μι^ οπό άΛΛι\2ωιτ άΐία.ΙωθΤμΒ' άν τρώγΐ(ϊ ίνας τόν άλλον, 
«α;, άν χατατρώγ<σΟβ σ«ναλλ;^ιλως, φυλάγ*σθβ μηκως χαΐ συναλλη* 
λως ]^αλασΟί:τ«. "Κτζι τ{«αθ»ν, έτζι τά παθαίνε, ώ μαχάριι^ 4 οι*• 
χονμένη» £εύρεις ^ιατ(-| ίιατι $έν υπαχούομεν της θείας Γραφής* ή 
Οΐία Γραφ:^ ορίζει οτι ι:ί^ τψ^ άΜΙψΙονς χρυη)'ονμί^ο$' εί; δσον βίς 
τ^ν τιμ;1^ν^ λέγει, χάμνετε ν^ χρατ-^ 6 ίνας κροτητερέν του τόν άλ*. 
λον' <λον τό εναντίον άη' (ί,τι χάμνομεν εμείς* ό θεάς μου ορίζει νά 
ΐφατω τόν άλλον «ροτ^τερέν μου εις τίϊν τιμήν, χαΐ έγώ χρατω του 
λέγου μου ιεροτιίτερα είς τ)ιν τιμήν «οιρά τόν αλλον' αλλά ίιά τούτο 
^ μάχαις, ίιί τούτο '^ ταραχαις' ίιά νά θέλω έγώ τήν προτίμησιν^ 
«ά νά θές έσυ την προτίμησιν, ίιά ιο^το γίνεται Α σύγ;^υσις, χαΐ 
οιά τήν σύγχυσιν λ ^ιάλυσις, ή ^ιαχώρισις, χαΐ ^ιά της ^ια^^ωρίσεως 
ό χαλασμός, θές νά λείψι^ι ό }^αλασμός; άς λείψνι ή ίιαχ^ώρισις' θές 
νά λείψ{) ή ^ιαχώρισις ι ^ας λείψ) Α ίιάλυσις, άς λείψιρ ή σύγχυσις' 
θέλεκ νά λείψιτ^ 4 σύγ^^υσιζ; άς λείψ'(ΐ ή προτίμΥισις. Παυσαι την 
ει^αρσιν, άνθρωπε, νά χαύσ^ς τό πάν των χαχων. Άν ήθέλασιν άφησιι 
οί υΙοΙ του Ζεβε^αίου νά μη ζητι^ιζουσι την πρωτοχαθε^ρίαν, μηοέ 
τοΟ λόγου τωις έσυγχύζασι, νά χατασταθουσι νά τώς είπ^ 6 Χριστός 
μετά όνει^ισμου, ούχ Μαζί χΐ αίτ είσθε ^ μη^έ τους άποιτόλους έθέ* 
λασι συγχ^ύσ^ (χαθώ; ηχουσας του Ιεροί Ε'-«γγελίου) οτι ή^ίζ,αηο οΐ 
ϋκα άγακαχιεΖίτ ηερί Ίαχώΰον χ<ύ Ίωάηον^ Εϊ'ϊετε την ταραχην; 
τό σχάνίαλον^ την άγανάχτησιν; έγνωρίσετε τό αίτιον, τό σαρχιχόν 
φρ6νΐΐ{Αα είναι* τό να εΙ;Λ5ΐ7ταν σαρχιχοί, να ;Λην άγαπουμεν τά του. 



49 ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΔΟΠΑΖ 

ΐ(ν•ύ(ΑΑΤος, αμ,^ί νά Οέλω{λ^ τΑς σαρχιχίς ίέζας* τούτο κιναι τ& «^ 
τιον του σχαν^άλου' Μς τώρα νά μάθ^ πώς βιραπκύκται ; γίΐ όχνεύ** 
^ ; Μί|ν ^xν^^σ^ς, μ^ι μ«{νιρς μέσα ((ς τό χαχόν άθιράιτευτος' Ιίϋξέ 
«ου 6 λόγος τ& χαχόν 6 λόγος νά «ου ί&(ξη χαΐ τ4)ν Οβραπ<{αν. 01 
νίοΙ του Ζιββ^αίου σέ <φέρασιν κ{ς τό χαχόν <τουτο της ιτρητοχαθ*• 
λρίας, λα τήν 6πο(αν άχούεις ινΰς γ{νιται σχάνίαλον %ίς τόν χορόν 
των άιοοστόλων, ταραχή (ΐς την έχχλη^ίαν του Χρίστου* χαρτέρη<ι$ 
νά <τέ θ<ραΐΓεύ9θυφλ πάλιν ετούτοι οΐ του Ζ(β($α{ου υίοΐ, μάλίΦτβ 
έν τοΙς υΐοΐς του Ζεβκ^αίου Α Χριστός* ό λόγος βιναι όπου θεραπεύει 
τά πάθη, χαθώς τάς ασθενείας 6 (ατρός' άκουσον, έχχλησ(α, τόν του 
Χρίστου λόγον,' νά θεραπεόσιις τίΐν άσΟένειαν τίιν άνθρ<•π(νην τίίς 
9τρ«τοχαθε^ρ(ας . • • • "Αχούσε, Δύσις χαΐ Άνατολ^ΐ, πώς θεραιτεόει 
τι^ ταραχήν, τίιν σύγχυσιν, τι^ λαχωρισίοίν τίς πρωτοχαθε^ρίας 

6 2«*τηρ 

Έχ ίέ τ^ς (ητό του Μαργουν(ου μεταφρασΦε(σης Κλίμαχος *Ιωάννοι» 
του Ζχολαστιχοΰ (18>90) τά λ^ο ταΰτα άιβοσπάσματα. 

•Αόγος τέταρτος. Περί τ^ς μαχαρ(ας χαΐ άε'.μν^του ύποταγΙΙς/ 
» Μέ λογαριασμόν λοιπόν, χαΐ πρέπουσαν τάςιν υστέρα από έχείνα 
όπου έπροείπαμεν, παγέννντας ομπρός 6 λόγο; μας, έχατηντησε χαΐ 
Ιφθασεν εις τους άγωνιστάς χαΐ άθλητάς του Χρίστου, οΐ όποιοι χαρ- 
τερώντας ώς τό τέλος χαΐ νιχώντας τόν έχΟρόν, στεφανώνουνται, χαΐ 
ίφυλάζαμεν τοότην τί)ν τάζιν ευλόγως χαΐ πρεπόντως, ^ι^ τΐ καΛίας 
χάθε Ανθος είναι προτ(τερον άπό τόν χαρπόν, τοιουτοτρόπως προηγει* 
ται χαΐ προτερεόει πβίσαν λογίς υπαχοήν ή ξενιτεία του χωρμ(ου χαΐ 
του θελιίματος* ^ιά τΐ μέ τουταις ταις ίύο άρεταίς, ωσάν μέ ^ύο 
πτερο'ίγαις χρυσαΐς 4 6σ{α ψυχή λχως χαμ{αν όχνηρίαν, μά μέ με* 
γάλην θερμότητα αναβαίνει ε(; τόν ούρανόν* * χαΐ Ισως λά τοότηι^ 
έμελώ^ησεν εις τόν ψαλμόν Α Λαβι^, ^είεγμένος τήν χάριν του πα«• 
ναγίου πνεύματος, οπόταν είπε* τ(ς μου θέλει ^ώσει πτερούγαις ωσάν 
^ιστερας, χαΐ θέλω πετάζη μέ τήν πραχτιχήν ζωήν, χαι μέ τήν 
Οεωρητιχήν, χαΐ μέ τήν ταπείνωσιν, νά αναπαυθώ. Μη^' αυτό τΑ 
σχΫ,μα χαΐ τήν φορεσίαν των άνίρε•.ωμένων του Χρίστου στρατιωτών 
χαΐ πολϊ'χιστών παραβλέψωμεν, άν φαίνεται, ρ.ά ας τό φανερώσωμεν 
μέ τόν λίγον μας, χαΐ μέ τ( τρίπον χρατοϋσι τό σχουτάρι της π£* 
στεοις όπου εχουσι προς τόν Οεόν, χαΐ προς τόν ποιμένα τως χαΐ οι- 
ίάσκαλον τής γ'^μνα^ίας τως^ ίιώχνωντας μετ'αυτό τϊα-ϊίΐν λογίς λο• 



ΠΔΡΑντιηίΑ• II 

ίρχιίγου τως χαΐ του 'κοψίνος τ^ χαΧ τνως πάντοτ• χρατουσι ξαητλι•* 
ρένην ε{^ τ^ χέρα τως 'νην μάχαφαν του πνβύματος, ϋγουν τ&ν λ^ 
γον του θ«ου, θανατένωντα^ πβ^σαν λογίς τ»ς Οέλγ|μ« όπου νά τως 
Κθβλβ^ 9ΐ(Αώ«η' χαι π»ς {ντυμένοι μϊ οΐίβρένιους θ«&ραχας ύιτομον^ς χαΐ 
τακβινώσεως χαΐ πραέτητο^, άιτοχρούουσι %λ\ ίιώχνουυι ]ΐβτ έχ4(νου 
ι{ρΐΐνιχά ιτάΙΙσαν λογίς υβριν χαΐ άτιμ(αν, χαΐ χέ^^τη^ιν χαΐ χτύιςνιμα 
λ<ίγου φαρμαχεροϋ χαΐ ταραχώδους* άλλα χαΐ φορουσιν άχομΐ κ{ς τί|γ 
χεφαλ^ν τως ως περιχεφαλαίαν σωττφίας τίιν βοι^θειαν χαΐ σχέιπ^ν τ4|ν 
εύχιίΐν του προεστώτος χαΐ ηγουμένου τως* Ιζω άιΛ τοΟτα, ίλν στέ-* 
χουνται μέ τά ^λα διπλωμένα χαΐ χολλημένα άνεργοι χάΙ άμέρΐ-* 
μνοι, μα Ιχουσίν τα διαμοιρασμένα χαΐ χοιρισμένα, τ& Ινα ζαιτλ^ν* 
τας εις ίιαχον{αν χαΐ ύπηρενίαν τδν άίελφέ&ν^ χαΐ τό άλλο χρατών-" 
τας άμεταχίνητον ε£ς ταις «ροσευχαις. Έ ύπαχο^ είναι μ{α τελΐ(α 
άρνησις των φυσιχών θελημάτων, χαΐ τϋς ψνχϋς ϋγουν τϋς 9«μαίτΐ' 
Χϋ( ζο>ϋς, ή &πο(α δείχνεται φανερά μέ τά Ιργα τοΟ χ«ρμ(ου, 9| 
τάχα τ& εναντίον* 4 Οπαχοί) είναι μ(α νέχρωοις τδν μελδν του χ»ρ- 
μ(ου ε{ς Ινα νουν ζωνταν(!ν* ή υπαχοίΐ εΤναι μία χίνησις άπλ5| εις 
έχιτλ'ΐίριβοιν του προστάγματος του χαβιιγουμένοο πατρίς, ^^Χ^ '^'* 
μίαν έξέτασιν της χρίσεως έχεινου. *Η &παχο4 είναι Ινας θάνατος 
6εληματιχ6ς* μία ζωή όιτου ^έν περιεργάζεται, ουίΐ γυρεύει νά χα* 
τέχγι τίιν αΐτίαν τής 6ποτ«γ% άπου Ιχει νά χάμνη ε(ς τά παραγγέλ* 
ματα του ποιμένος του πνηματιχου• *£νας χίν)υνος χωρμίου άμέρΐ** 
μνος, τόν λποΐον ίεν βάνει εΙς τλν νουν του 6 αληθής (ιπι(χοος, 4 
πλέωντας θάλασσαν 4 πέφτωντας είς ληντλς ίιά τήν υπαχοήν^ 
γννρίζωντας πώς Αν τομ λάχτ) θάνατος, του λογαριάζεται εΙς (Ιαρ** 
τΰριον• Άμελέτητος απολογία πράς τ&ν θε^ν, ^ιά τΐ ^έν ίχει νά μ$* 
λετ^ πώς νά απολογηθεί του θεού, οπόταν 8,τι χάμνει τλ χάμνει 
ίιά τήν 6παχοι(ν• *Ι1 υπαχοή εΤναι μία αφοβία θανάτου, Ινα πλεύσι* 
μ«ν χωρίς χίνίυνον, μία ό^οιπορία χοιμωμένη χαΐ αμέριμνος• *Η &πα- 
χοή βίναι Ινα μνΐίμα του θελι^ματος, χαΐ Ινα παραχίνημα τϋς ταπει*• 
νώσ»ως. 'ΒχεΙνος όπου ένέχρωσε τό θέλημα του μ,ϊ τήν υπαχοήν, οβτε 
άντιστένεται, οβτε έναντιολογειται, οδτε εξετάζει ποσώς είς έχείνα 
άπου του όρίζουνται ^ χαλά νά είναι, ^ βσον είς τ& φαιν6μενον πο- 
νηρά, ίιά τΐ έχεινος 6 ηγούμενος όπου του έθανάτωσε τήν ψυχήν χαΐ 
^ θέλημα του εύσεβώς χαΐ ίιαχριτιχώς, θέλκ έχει νά άπολ6ρθ|( 



Μ ΝΒ0ΛΕΛΗ1Ι. ΦΙΑΟΑ0ΓΙΑ2 

το^» 0•ο&• ^ βλ« ίιυΛ^Λ %ίς τά όποια {ιΟίνος ύιήτάσΦβτβκι. Ή &««* 
χοή βίνακ μ,{Λ «πόββ'ΐις χαι βνα ρ(ψΐ{Αθν τη; ^ιοιχρ((»ως, κις τόν πλού<• 
τον τϋς ίι«χρ(σ«ως' ^ιά τΐ 6 αληθινός ύποτ«χτιχός χρεω^τει νά ^έ- 
χιται 2λα τά προ^τάγιΐιατβι του ηοΐ(]ί^νος του ίίχως χαμ{αν έζέτοκαιν 
χαΐ ^ιάχριιιν, χαΐ νά του Οπαχούει ωσάν εις χαλά, εις έχείνα δκοΟ 
του φα(νουνται χαχά* χαΐ νά ρίπτφ την ίιάχρι<7(ν του εις τον πλουτον 
της ίιαχρίσεως του πι^ευματιχου του πατρός" χαθώ; 6 Αβραάμ &πέ• 
ταν έπροστάχθη νά σφάζ^ τόν υΐόν του, {ρριψε Τ'>ιν ^ιάχριβίν του ((ς 
τ&ν πλοΟτον χαΐ τ6 πλήθος τϋς ^ιαχρίσεως του θεού. *ί1 αρχή τ^ίς 
νειφώσ»β•ς χαΐ τών μελών του χωρμίου, χαΐ των θελημάτων τής ψυ- 
χής, είναι πόνος χαΐ λύπη, χαι χαμ(αν φοράν, άλυπία' μά τό τέλος, 
<?ναι μίχ τελεία άνάπαυσις του νοός, ^ίχως χανένα χίνημα παντε- 
λούς λύπης, χαΐ ίίχως χαμίαν αΐσθητιν χαΐ έγροίχησιν χρόνου. Τότ^ 
μόνον φαίνεται χαΐ ττονει χαΐ λυπάται ίτουτος 6 μαχαρίτης 6 ζων 
νεχρός, όπου ζι{) είς τον θεόν, χαΐ κιναι άπεθχμένος εις του λόγου του, 
φοβούμενος τ6 βάρος του Οελι^ατός του, ήγουν του πταίσματος όπου 
εχαμεν, άποφααίζωντας νά χάμ,-^ τό θέλημα του είς τίποτα; ίργον» 
*Όσοι ήρχήτετε νά έγίυθήτε από τά έμπο^ίβματα της τ^ευματιχής 
επαγγελίας, επιθυμώντας νά.^Ιστε πλέα επιτήδειοι χαι ελεύθεροι, 
ίιά νά ήμπορήτε νά ίράμετε είς τό στάόιον του πολέμου της μονά* 
ίιχής ζωής* όσοι θέλετε νά άρματωθήτε ίιά νά έμπήτε είς τόν πό* 
λεμον του πνευματιχοΰ μαρτυρίου της ν«χρώσεως τών επιθυμιών τής 
φύσεως* όσοι θέλετε νά συχώσετε τόν ζυγόν του Χρίστου απάνω είς 
τόν αυχένα σας, ήγουν την μέχρι θανάτου υπαχοήν, όσοι σπουδάζετε χαΐ 
έπιμελεΐσθε νά βάλετε τό φορτίον τής ^ιοιχήσεώς σας, απάνω είς 
τράχηλον άλλονοΰ, ^ιά νά ^ί^ΐ[ΐ έχεινος άπολογίαν ^ιά λόγου σοις, 
δσοι σπου^άζετ* θ«ληματιχώ; σας νά γραφθοΰσιν αΐ αγόρασες σας είς 
τήν όμολογίαν όπου χάμνετε ίιά νά ^ουλεύσετε του θεού, χαΐ του 
ηγουμένου σας, χαΐ θέλετε άντίς έχείνων νά γραφθήτε είς τήν παν 
τοτινήν χαΐ ούράνιον έλευθερίαν, όσοι συχωνόμενοι μέ τά χέρια άλλο* 
νων, τών ηγουμένων σας, χαΐ κολυμπώντας, θέλετε νά περάσετε ίί- 
χως χίν^υνον τούτο τό μεγάλον πέλαγος τη; ταλαίπωρου ζωή;, 
γνωρίζετε πώ; ήρχήσετε νά περιπατή'τετε μίχν σύντομον, μά σχλη* 
ράν στράταν, ή όποια εΟρίσχεται χαΐ έ/^ει μίαν χαι μοναχην πλάνην, 
χαι ετούτη χράζεται ιδιορρυθμία, όπου θέλει νά σ-^μα^εύσει μίαν 
άγάπην άταχτον όπου έχει είς τόν έχυτόν του κάΟ Ευλγ, από τή>ι 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ.. 4• 

(ίκοιτφ γεννάται μία αύτοχιντιβία τοΟ θελιί(χατος, νά ^γ^ΐί τινάς τοίζιι^ 
ε^ιχτ,ν του, χαΐ νά τζ'Κτ^ωΜτ^ το Οέλιιμά του* βίς τρόπον όπου το& 
γίνεται νά δύνεται νά χυοερν^, χαΐ νά ^ιατοςσση^ χαΐ νά )ΐανονίζι;ι 
ατός του τόν εαυτόν του, ό\Λ τγιν άγάτνην όπου έχει του θελι(- 
(ΐΛτός του • • . » 

« 'ΙΙ ;;ρο9ευχί) όσον ε(ς τήν ποιόττιτά της^ ^^^^^ Ρ>^ ενοιτις χΑ 
Ισμιζις ανθρώπων μέ τον θεον, όποταν ύψωνουσι τόν νουν τ*ις εις 
αυτόν, όσον είς τ/ίν ενέργειάν ττις, ειν^κι μία σύστασι; του κόσμου^ 
χάμνωντας νά ίιαμέντ) 6 χόσμος, χαΐ νά μτιν χαλαταν ίιά ταις με-^ 
γάλαι; άμαρτίαις' μία χαταλλαγη του Θεού μέ τους ανθρώπους ίιά τΐ 
τόν χάμνει και πραΰνεται χαΐ ^ιαλλάττεται μέ τους ανθρώπους" μη< 
τέρα τών ίαχρύων, χαΐ πάλιν θυγατέρα το>ς' ίλασμός των αμαρτη- 
μάτων* είναι ένα γεωφύρι απάνω εις τό όποιον περνά χωρίς χανένα βλά- 
ψιμον τινάς τους πειρασμούς* ή προσευχτι είναι ενα μεσότοιχον άνάμεσοι^ 
τών θλί'{;εων χαΐ ημών μέ τό όποιον βοηΟούμεσθαν άπό ταις θλίψες* 
είναι ένας τζαχισμός, χαι μία νίχη τών πολέμων όπου μας πολεμΑ 
ό ποντ^ός όαίμων* ενα έργον τών αγγέλων* μία τρογη όλονών τών 
ασωμάτων δυνάμεων* ή μέλλουσα ε'ίφροσύνι;, έργον άπέραν^ον, όπου- 
{χει νά τό εργάζεται τινάς πάντοτε χωρίς νά βάνγ) %1ς αυτό τέλος* 
μία βρύσις τών αρετών* μία ίότρια χαΐ προξενιίτρα τών πνευματι** 
χών χαρισμάτων* μία προχοπί) εις τό χαλόν, όπου ίέν φαίνεται* [ΐίαίβ 
τροφή ττις ψυχής* ένας φωτισμ&ς του νοός* μία πέλεχις όπου χόπτεε 
χαι εξορίζει τνιν άπόγνωσιν* μία άπόίειζις της ελπί^ς όπου £χΜ• 
τινας ^ιά νά έπαχουσθ'^' μία λύσις τϋς λύπτις' ένας πλούτος τ«βν« 
μοναχών ένας θησαυρός τών ήσυχαστών* ένα σμίχρεμα του θυμοΰ* 
ένας καθρέπτης της προχοπης είς την άρετι^.ν* μία φανέρωσις του μό^ 
τρου τη; άρετης, εις τό όποιον ημε<Γθαν φθασμένος* μία ξ^χαθαρω-» 
σύνη της χαταστάσεώς μας* μία άποχάλυψις τών θείων μυστηρίων^ 
χαΐ τών μελλόντων πραγμάτων* ένα σημάδι χαι γνώρισμα της τιμής 
όπου έχει τινάς σιαά εις τον Θέόν4 *ϋ προσευχή ^ψόί ^-^ έχείγον. 
όπου προσεύχεται αληθινά, χαι ως πρέπει, είναι £<« ^ιχαστηριον χαΙ 
χριτηριον, χαι ενα βήμα του Χ'^ρίου προτίτερα 'τ^αρά νά έλθη ή %έρ3ς. 
της χρίσεως' εις τό όποιον χρίνει, χαι έςετάζει χάθ' ένας τόν εαυτόν. 
του πώς εΰρίαχεται προς τόν θ^όν^ χαι ίι^θώνετ^ι. Άς συχωθουμεν^ 
όλοι από τήν όχνηρίαν εις την θερμότητρι, χαΐ άς άχού'ΐωμεν. της ίε - 
£χς ίτουνή; βασιλίαοης τών αρετών όπου ^ωνχζ&ι προ; ήμά; μέ ν^ψηλο^ 



Μ ΝΕΟΒϋΗΗ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

^ϋγ)^ χ«1 λέγη* Ιλ&θι ικρ&ς έμενα <λοι ίηΧς όιςου χοπιάζετ» <νατ^ 
τΐβν τ4ΙΙιν ιτηρασμΰν του δαίμονος, του κόομου χαΐ τϋς σαρχός, χαΐ 
Ατκου «Τ«τκ φορτωμένοι μέ τ4 β«ρ& φορτίον των άμβρτιών, χαΐ έγά 
^( θέλω άν«ΐΓαύ9€ΐ μέ τιΐίν γλυκύτητα τϋς χάριτος ε{ς τούτην τήν 
ζωίΐν^ χ«1 μέ την ιύφροαύνιιν τ^ς μαχαρκίτητος %1ς τίιν μέλλουσαν 
Ιέξαν, «υχώΜτ» άκάνω σας τέν ζυγ^ν μου χαΐ Οέλβτβ <υρη άνά*- 
ναυοιν ι(ς ταΙς ψυχαΐς σας, «αΐ ΐασιν χαΐ θιραπ<{αν β(ς ταις πληγαΐς 
«ας* Ιιά τΐ ί ζ^^γές μου βΖναι χαλ&ς, χαΐ θβραιηυτιχ&ς των μεγάλων 
οας «ταιομ^των. • 

ϋροσηθέμεΟα ίέ χαΐ τ^ν ιηριχοπήν ταύτιιν έχ τδν Διδάχων του 
ΙΙαργουνίου• 

« *0«^αν έχεΐνος 6 μέγας Μωοης^ 6 άχριβίις φίλος του θεού, 
4ΐΐοΰ τ^ν χαιρλν ^τον ιϋγεμάν χαΐ έίρχων του Ίου^αιχου έθνους είς 
τίΐν Μωαβ(τιίαν γήν, είς τον έρχομ&ν της ιτροωρισμένης ίμέρχς του 
θανάτου του, Ιχλειοε τά Αμμάτιά του, έχε{νη Ή ταλαίιτωρος συνα- 
γωγλι ή &Κο{α Αστε έπου Ιζηε του έγ(νετον ιεάντοτε άιτοστάτης, 
ρλέίΓουσα έπου ώχεν άττομείνει έστερημένη απέ τέτοιας λογϋς άρχη* 
γέν, ύηΛ μέ τέοιιν μεγάλην άν^ρε(αν τί^ν εΤχε ελευθερώσει απ έχε(- 
ΐηιν τ9ΐν α{χμαλωο(αν χαΐ ^ουλείαν τϋς Α(γύπτου, ένθυμουμένη τί(ν 
«πλαχνιχ^ χαΐ πολλίΐν άγάπην έποΟ της είχε, τα?ς πολλαΐς του 
«ΰεργεοίαις, τά τέρατα όπου τϋς είχε δείξει, άν χαλά χαΐ να ητον 
σχληροχάρ^ιος χαΐ πετρώδης, στοχαζομένη βμως έχεΐνο τέ θέαμα 
^υ θανάτου του Ηωσέως, ίέν ήμπέρεσε νά χρατηθ)!, νιχημένη άπέ 
^ν περισσόν π^νον χαΐ άπέ τήν λύπην, νά μ^ι ίέν χλαύσνι, θερμέ- 
τατα χαΐ πιχρέτατα* έπλιίρωσε τάς φάραγγας από ^άxρ*^α, τ6ν αέρα 
άτΛ στεναγμού;* ^ιέμεινε κλαίουσα τριάντα ημέρας απάνω εις έχεινο 
<ό λείψανον τ& Ηωσαϊχέν. ^Ω χριστιανοί, ήμεΙς όπου τούτην τίιν ιϋμέ- 
ραν Ιχομεν έμπροσθεν μας τούτο τό θέαμα του Ίησου Χρίστου, του 
«λεσπέτου μας χαΐ του Μωσέως, βχι άποθαμένου από θάνατον φυσι- 
ίχόν, ίχι εις ταις δστεραις ήμέραις του γηρατείου του, έχατόν ειχοσι 
^^ρένοιν, ίχι λά ταϊς άμαρτίαις του, ίχι χωρίς χανένα πύνον^ χαθώ; 
ι Μωσης πλιίρης ϋμερών, χαθώς λέγει ι^ Γραφίι, χωρίς χανένα πόνον 
«αρέίοΜίε τό πνεύμα του βεου, άμη άπεθαμένον από πιχρόταταις 
τιμωρίαις, άπό βιαιίτατον θάνατον, εΙς τ)ιν νεέτητά του, μέ πύνους 
σφοδρότατους, μένον ίιά τάς αμαρτίας μας, ιΐίμεϊς λοιπόν θέλομεν 
«Ιστε σχληρύτεροι άπό τους Ιουδαίους; $έν θέλομεν χλαύσει ; θέλομεν 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 41 

««ιρόν του ίγινι^βίριεν άι:ο9τάται, 9^ιμιψίίψ ^οο ίκβυσοτψ αΐ ιύιργ^ 
σίοας του, β^ρον (ποϋ έοόθΐΐ *{( θάνατον Ιτζΐΐ άβκλαχνκ χαΐ άκ^ν* 
θρ«•«2, ^έν θίλθ(<«ν «αραχινκθΐΙ νά »λαύ«•ΐ(Μ»} νά θρηπ(«•*(Μ«( 4 



ΚΕΦΑλΑΙΟΝ ΒΤ. 



1602-Ι7ΙΙ. , 

Κύριλλος Αούχαρις• — ΝαΟβναηλ Χύχβς. — Μ^ζιμο^ 6 Πιλοποννι^βιος.^ Μξ»• 
βάρβαρα γλωοσάρια.^-Μητρο^^νης Κριτ4ιη>υλος•-^Κρ{9ης Γιρμβνΰν χ•1 Άγ• 
γλ<ι»ν ιηρΐ τη; χαΟωμιλημένης ελληνικής. — Γραμματική 'Ιιρωνυμοι* Γιρμανον• 
^Ιΐίμωψ Π6ρχιο;. — Ν£0£λληνι%α βιβλία της Τωμαίχής προπαγάνδας, καΐ των 
Αουθηροχαλβ(ν€ιΐν.— Σύλλογος έν Ένιτί^ πρ^ς ρύ6μΐ9ΐν της έλληνιχής Ιχπαι•• 
^^^σ^ως•-Ά^(ιxλν Γβρααίυιου Βλάχου. — Γραμματική 'Ρϋ^ανου Νιχηφ6ροο»-^ 
ΓλΜασάριον Ίαχώβου Σπών. — *1λάριος χαΐ 'ΐλ^ιβράνίος. — Αουχάγγιος• — Σογ** 
γράμματα Εονταρη χαι Π>ρθβν(οι> Πκλοποννηοίου.*— Φραγχίαχος Σχουφος•— • 
Ήλ^ας Μην.άτης.— Γιαχουμής Μαλάχης. — Μλοιλληνιχά βιβλί•• — Κρητικά 
«οιΐζματα•Ή<ταφράσβις Καινής Διαθι^χης• 



Εις τήν αυτήν του Ηαργουνίου 3ΐ«1 του Πηγβ βχολήν άν^ιαι ηβίί 
( Φψ,πατ^ί,ώτης αύτ»ν Κύριλλος ΑούχοιρΚ) & πολύτλας έχΐΐνος ιβκ* 
τριάρ]^ΐ)ς' χάριν ίέ του αύτου σχοιρου ποφατιθέ(αθβ τ& «ροοίμιον 
τ4ί( χατα Ιουδαίων ιτραγματκίας αύτου ('). 

« ΊσχυΦΕ χατά πολλά ή &υνοια όιτοϋ Ιχομιν ινρ&ς του λ^υ 900^ 
τ^ιε χυρ Γιώργι$9 ^^ (^^^ παραβλέψωμβν τήν αΐτιισιν όπου μας 
|χα(£ες' ή 6πο(α δλλιι ^έν "Ιίτον, παρΑ νά οημϋώσωμ^ν «(ς άπλ^ 
2ιάλ»χτον (οριχά τίνα χατά Ίου^αίονν^ τά ύποΐα νά τά χριιάζεσαι 
«ις ταΰς χαΟτιμίριναις χαΐ ουχναΐς ίιάλιξαις ύπου χά(&ν€ΐς \ά χβί" 
ΐηκούς σου φίλους Ίουία(ο*κ* μάλιστα ίιά νά τους λύνις ταις άποι^ 
ρίαις ίχ&ίναις, μέ ταις όποίαις έχεινοι θαρ^ουσι νά νιχουσι χαΐ βέ^ 
χαΙ χάθε άλλον χριστιανόν. Καλά λοιπόν χαΐ 4 προς σέ εύνοια νά 
μας ε}&α|Αε νά άπο&εχΟου(αν τήν α{τΐ)σ(ν σου| άλλα μέ περιοσοτέραγ 

. (*) *£ξβΜη μ<τά £ξ βιβ«χ»ν τοΟ Μαργοννίον ύτΓο Νινο9ήμο;; Μ(τβξα Ιν %Φ^ 
σταντινουχόλιι (1027). 



4β ΝβΟΒ.\ΑΗΝ. ΦΙΑΟΛΟΓΙΑΖ 

^βξιν ίχλ(ν«μβν (Γς τοΟττο^ γνωρ(![οντας Αν ^έν 9φά>λη ^1 κρ(9ΐς ί 
4|ατέμΕ, βτι ι^ολλ&ν άν9ρώπ»ν όκοΰ θέλουν άναγνώαβι τά β«β 
4ηριέχεν ή ινραγματκία «υτη, χαΐ ή χαρ^ία χαΐ 6 λογΐ9;ΛΟς θέλη πλη* 
^φορηΟη, δτι οΐ .^Ιονίαίοι «(ιρί<ιχονται ζΐς πλάνην, χάι μαζη ββοί 
έχ€ΐνοι ίΐν πι^τεύουσιν ε{ς τόν Κύριον ι^,μών Ίησουν Χρΐ9τ&ν, τον 
έίΓοΙον αύτοΙ οί άθλιοι ^ιά να μί| τ&ν ^ε^τΟοΟνε νά τ&ν ακούσουν χαΐ 
νά τόν πιστευτούν άφϋχ«>ι τ6 μεγάλον χαλλν όπου ^τον σιμά τους, 
χαΐ τ& έπϋραν τά εθνγ), Απου αύτοΙ έχαταφρονουσαν ώς άπιστα χαι 
άχάθαρτα, χαΐ τώρα τά μέν έθνη -ευρέθησαν έχλελεγμένα χαΐ ηγα• 
πημένα από τόν Θεόν, χαΐ αύτοΙ οΐ Ίουίαϊοι οΐ ταλαίπωροι χαΐ τυ* 
φλοί περινοστουσι, χαΐ '^έν ηςεύρουσι πόθεν νά πιαστοΰσι, από τόν 
Ι9εόν ώ^γισμένοι χαΐ άποβεβλημένοι, από τους ανθρώπους διωγμένοι 
χαΐ χαταφρονεμένοι, εις τον χ6σμον 2λον σκορπισμένοι άιΛ αχ χρ<!* 
νους χαι έ^ώ' χαΐ ίιά νά λε(ψγ) άπό λόγου; τους ή παλαιά χαχ(α 
τών πατέρων τους, τήν δπο(αν ώς τέχνα του εχληρονόμησαν, μένουν 
εΙς τίΐν αύτι^ιν σχλτρότητα χαΐ άπιστίαν, χαΐ θαρρώντας . μόνον 
ίιά τ( λέγονται Ισραηλιται νά ηναι χαΐ ορθόδοξοι, ευρίσκονται 
κατά άλι^θειαν πώς προσκυνουσι το Βεελφεγώρ. Κατά τούτο λοιπόν 
{χει σχοπόν τό παρόν σύνταγμα νά άπολίξτι τόν άληθινόν Μεσίαν 
τις ην, χαΐ οτι ήλθε, φέρνοντας εις τό μέσον δσα θέλομεν γνωρίσει 
νά είναι αρκετά νά φράζουν τά θεοστυγη χαΐ άπύλωτά τως στόματα* 
(αΐ τουτο' όσον ε{ς εκείνο όποΟ χρ(νομεν ήμε7ς χαΐ λογιάζομεν, άφ(- 
νοντοις άλλονών όποΟ ιϋμποροΰσι τοΰτο νά τό κατορθώσουν χαλλιώ- 
τερα, νά τό κάμουν σάν θέλουν χαΐ δταν θέλουν" φθάνει έμοίς 8τι 
κατά τό δυνατόν μχς έμπι^καμεν εις τό στάδιον τοΟτο, σοΙ τώ φιλ* 
τάτω Γεωργ(ω χαριζόμενοι* χαΐ διά τοΰτο πρόσεχε. > 

Της αύτης δέ σχολϋς φαίνεται χαΐ ό ανώνυμος συντάκτης τ63 
Νίου θησαυρού (1610), ώ; χαΐ ό Αθηναίος Ναθαναήλ Χύχας, Μά- 
ξιμος 6 Πελοτϊοννι^σιος^ χαΐ Γρηγόριος 6 ΧΤος ό γράψας τήν Σύ^ο-^'ΐτ 
ζώ^ βΛίω/' χοΐ ί6ρώ^ ύαγμάτω»* (1635). Δωρόθεος δέ ό Μονεμβασίας 
χαΐ Ματθα&>ς 6 Κιγάλας έν τοΙς χ(ΐο>•οτρά]ΚΗς αυτών έπροτίμησαν 
^ώτό τό άγοραιον (δίωμα, εν πάση τ^Ι άχανονίστω αύτου ιδιοτροπία (^). 

Χάριν περιεργείας παρατιθέμεθα χαΐ έχ "^ΰ Λ€ρΙ χρωτ^Ιυυ τοΒ 
Πάχα «υντάγματος του Χύχα (1611), τήν έ;ής περιχοπι(ν• 

» (}) 'Λΐ(6τικ«α|ΐΑ έχ ^ /ρονογρ^^ του Δ«>ροθέον ^ημοσκύχτνι ΰ^* ύμδν 1ν ρ{«ι 
του ιτβτρχβςγο•^ Ιερεμίου Β', 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΙΥ 

« Λέγεις, ω 'Ρω[Αάν&, 2τι ίιά τούτο ίΐν έ^ιαλέχθγιχεν Ιλλος ά%^ 
έχ«(νου; ό^νου έχειροτονι^Οη^ταν άπό τλν Πέτρον τόν 6ρ^ν το« χοΑ 
τά ι;ρωτεΤα ^τοίρά μόνον ό Κλ'^ϋΐχ; χαΐ οΐ ^ιά^οχο( του, οΐ έιτίβχοποι 
ληλαίί) τΫ,ς πρεσβυτέρας •ρώ(ΐ.ης, 4ιατΙ ό μακάριος Πέτρος «ίς ττ,ν 
*Ρώμην <χυφ« τό αΙμά του ίιά τόν ^«απόττιν Χριστύν' ^ιά τοντο 
ίτον πρέπον καΐ δίκαιον νά τόν ίιαίε•^θη 6 'ΡώμιΚ) χ«1 νά «7νβΚ 
κεφαλή των ίλλων, χαΐ ίχι ίΧλος από τους χϋροτονιημένο(>ς *π* αύ- 
τίν. ΚαΙ πρό; τούτο σέ ερωτώ, ω 'Ρωμάνε, ποίος λογιάζ«ς νά εΙναί 
μιγαλιότιρος καΐ πρώτος άρχιερεύ; των άρχιβρέων 6 ΧρίϋττΑς, ί Α 
Πέτρος *, Φανερόν πώς είναι 6 Χριστός, ί%ί τόν όποιον τιμοΰμιν τόν 
Πέτρον χαΐ τόν μεγαλύνομεν ωσάν Άπόστολον Ινα από τους χορ^ 
φαέους' λατί 2ν αυτός 2έν ^τον του Χρίστου μαθτιτίΊς,'ιΚμεΙς τόν εΙ• 
χαμεν λά ενα ψαράν χαΐ τόν ]^ειρ6τερον άνθρωπον, όπου νά ^τον εις 
τόν χ6σμον. Τίνος χάριν, &ν ό Χριστός είναι μεγαλι^τερος χαΐ πρώ* 
τος άρχιερεύς, έχει όκοΰ έμαρτύρησεν ό Πέτρος ^(^εις τά πρωτ^α^ 
χαΐ τόν χάμνεις πρωτόΟρονον χαΐ ^ιά^οχον του Χρίστου τόν άρχα-* 
ρέα τ^ πόλεως έχείνχς, χαΐ ούχΙ έχεινον τϋς Ίερουσαλίιμ, 6ποβ 
έμαρτύρησεν έχει ό βασιλεύς χαΐ ό άρχιερεύς τών αρχιερέων χαι άρχι- 
ικοίμνιν 6 Χριστός ; Διατί του άρχιερέως της 'Ρώμης του ίί^εις νά (Ι* 
ναι λίάσχαλος τϋς ο^χουμέντ,ς χαΐ χριτ^ς, χαΐ έζουσιαστίΚ) ^ &Μ* 
ράνω όλοναϊν, χαΐ νά χειροτονη το&ς άλλους, χαΐ νά νομοθέτη, χαΐ νά 
χάμΐ() εί τι του γίνεται, ωσάν πρώτος χαΐ χεφαλή τϋς χαθολιχϋς 
χαΐ άποστολιχϋς έχχλησίας, τ9ίς από περάτων £ως περέτων τ^ ο{- 
χουμένης, χαΐ 6χ} έχείνου τ5|ς Ίερουσαλί;μ ; έχει όπου ό Θεός έφάνιγ, 
χαΐ ε^ωχε τάς πλάχας του νόμου του Μωυσϋ' έχει όπου χράζεται 
γΙ| τϋς έ:;αγγελ(ας* έχει όπου έφάνησαν οΐ ΠροφηταΓ έχει όπου Α 
"Αγγελος εύηγγελίσατο ττίν βεοτόχον* έχε7 όπου ό Χριστός έγεννηβτν 
έχ<ι υπου έβαπτίσθη' έχει όπου έμετεμορφώθη έμπροσθεν ε{ς τόν Πέ«• 
τρον χαΐ Ίάχωβον χαΐ Ιωάννων, τους προκρίτους μαθητάς, 2χι είςτά 
-άξίωμοκ, αλλά μόνον ε(ς τιλν τάξιν' έχει όπου εσταυρώθη χαΐ Ιπαθ^ 
^ιά νά ^ώσΊ[) τί)ν άπάθειαν χαΐ τήν άΟανασίαν είς τόν χόσμον* έχει 
01ΠΜ> έχυσε τό αγιον χαΐ τίμιόν του αίμα ^ιά νά μας έζαγοράσιτ άπ& 
τάς άμαρτ(χς' έχει όπου έγινε τό πρώτον έργον της Ιερωσύνγτς, 4 
Ουσία του αίματος του Χρίστου* έχει όπου είπε, λάβετε, φά^^ετε, 
χαΐ πίετε έξ αύτοΰ πάντες, χαΐ τούτο ποιείτε είς την έμην άνάμνη- 
«ιν• έχει όπον άνελιί^τ, χαΐ έχάΟισ^ν εν 5εξια του θρόνου τϋς μέγα- 



18 ΝΕΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 

λονύνης τ(&ν ούρβνΑν, ώσ^ν τΑ λέγ«ι 6 μαχάριος Π«υλος* έιΜ ^κιΛ 
μέλλϋ νά ίλθη νά χρ(νη ζωντβίς κοΛ νιχρους, χαθώς τό λέγουαιν 

Προς τούτοις ;ναρατιθέ(α6α χαΐ τ& προο(μιον του χαιά τοΰ σχίσμα^ 
Μ:ος τώ^ ηαηΦσχώτ ίγχαριόΐον Μαξίμου του Πελοπονννίφίου, μαΟη-* 
του Μ&λ€τ(ου του Πιιγαΐ• 

• Πρέπον χαΐ ίίχαιον χατά άλι(θειαν {τον, άίελφοί χαΐ τέχνα 
τϋς άνατολιχΐς έχχληφίας, νά (ΐ.'ίιν 2λΟΐ(ΐ τ& γένος (ίας τ& έπαιν&τόν, 
κ{ς τόσην άμάθβιαν χαΐ στέρτι9ΐν τϋς σοφίας, 6τι νά χάσ^ σχεδόν χαΐ 
την έλλνινιχιίιν γλώσσαν, μί τίιν 6πο{αν είχε πάντοτε ε{ς βλα τά 
γένη βιμ^ι (λέγα χαύχχμοι, μ1 το νά τίιν εΐχεν, όμοΰ μέ ταΐς αλλαις 
έπιστι^ι(λαις πολλά θαυμαστά* άμί} έπει^ίι μέσα ε{ς ίλα όπου (χάσε, 
χαΐ "{λθεν ε(ς τέσην πολλήν ίυστυχίαν χαΐ όνειίισμόν άπ' έχείνους 
6ποΰ πρ6τερον έθαυμάζετον, {χάσε χαΐ τ-ίΐν έλληνιχί^ν γλώσσαν, μΜ 
τήν &πο(αν είναι ευχολα νά γράφ^ χάθε εΐς όπου έπιχειρ(ζεται νά 
συγγράφε τά μυστιχά χαΐ θεια της πίστεως μας πράγματα, κάμνει 
χρεία χΑν μέ τί)ν άπλίιν έτούτην, τήν δποίαν 5λοι τίιν γρο»ιουν, νά 
βοηΟι^ωμεν, (σον είναι ίυνατ&ν, του γένους χαΐ τϋς άνατολιχϋς έχχλη^^ 
«ίας, ή λποία (χει μέσα είς ταις δλλαις της ^υστυχίαις, χαΐ πιίλεμον 
πολύν, βχι τ^σον άπ& τους άλλοτρίους τϋς πίστεως, 2σον άπ έχεί** 
.νους όπου έπρεπε νά βοηθαται, χατά τίιν (ιπ^σχεσίν τους' όπου είναι 
χρεωσται νά {ναι έτοιμοι, νά ^ί^ουν άπ^χρισιν χάθε ενός ίιά τά τϋς 
πίστεως μας χεφάλαια, χαΐ τά θεία μυσττ^ρια* οΐ όποιοι βχι μόνον 
άπόχρισιν είναι αδύνατοι νά δώσουν, αλλά είναι χαΐ έναντίοι έχείνων 
όπου ίύνουνται νά άποχριθουν, ίιά νά μη φαίνεται 4 έ^ιχι( τους 
άπαιίευσία* χαΐ τέτοιας λογϋς χινίυνεύει τό πτωχόν τό γένος των 
ορθοδόξων δυνατά, άπό τους νεωτεριστάς χαΐ έτερο^όξους, χαί μάλι* 
στα άπό τους άποστάτας άπό τίιν άνατολιχην είς την λυτιχ-ίϊν έχχλη- 
9ίαν, ίια χάποιαν πρόσχαιρον άπόλαυσιν, οτι είναι σιμά εις τέλειον 
άφανισμόν, μϊ όλον όπου τινές έίιχοί μας, 5ιά την πολλτίν τους άμά- 
θειαν χαΐ άπαι^ευσίαν, ^έν τό γροιχοΟν έτοΰτο άφχνισμόν, άλλα 4ιόρ• 
θώσιν χαΐ βο^θειαν' καΐ 4ιά τούτο ό θειο; ζήλος μέ έχίνησε νά βοη- 
θήσω τό γένος μας χχτά τίιν μιχράν μου ίυναμιν, αφείνωντας έγγρ*• 
φως εις φράσιν άπλην 5ιά του; άπλους, τά δ-ία {Οελαν τήμπορέσει νά 
βοηθήσουν τό γέ\ος μας εις ταΐς ^ιαφ^ρχίς όπου έχει ή άνατολιχί^ 
έχχλησία μέ την δατιχήν εις τά ίίγματχ' χχΐ ίιχ νά γινοΟ/ τά γρβτ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 49 

φ2μ<να &(ς χάθ( Ινα &υχολ« ζΐς χαταν<ίησιν, θίλω τά ράΧ'Κ'^ χατά 
"κάζιν, άρ5^(ζωντβς πρώτον άπό τίιν άρχίιν, -ίγουν το πρωτείον του 
ιεάπα, χαΐ χαθεξης ^ιά ταις ίιαφοραις όττου Ιχουν οΐ 6ρθ6$ο^οι ρ.Ι 
τους έτεροίόζονς χαΐ ν€(ιΐτερΐΤ7άς Λατίνους* χαΐ ίν χαλά χαΐ Εχουν 
τοιαύτα ιςράγματα χαΐ χολλην ίυ^χολίαν χαΐ πολλαΐς άπόχρισες, 
τ6σον άπ& τ& μέρος τ& ίλχ($ν μας, τέσον άπ& τ6 μέρος των Λατ{- 
νΜΥ^ αλλά έγώ ^έν θέλω μαχρύν«ι τ^βον, μΧ τ& νά Ιγραψαν ζΐς αυτά 
ιη>λλοΙ χαΐ σοφοί δν&ρες πλατύτιρον* μύνον τά πλέον απλούστερα, 
{π«ι^:}) χαΐ απλώς χαι εις άπλους γράφω, χαΐ άναγχαι6τερα, χαΐ συν* 
τομα θέλω γράψει, εις τ6 νά μήν άπατώνται οΐ άπλο? χαΐ άμαθεί; 
άιΛ τους Λατίνους, οΐ (ποιοι μέ τ& νά τίναι σοφοί, αποκρίνονται τέ- 
τοιας λογϋς, όπου μέ πολλίΐν εύχολίαν ίύνουνται νά άπατ^ουν 5χι 
μ6νον τους παντελώς αμαθείς, άλλα χαΐ τους μ^ι χαλά παινεμένους 
ε{ς ταΐς λαφοραΐς αυταις, χαΐ τά ί(!γματα* χαΐ ^ιά τούτο πολλοί άπ& 
τους έλχούς μας, οχι μόνον [$έν] τους χατηγορουν, άλλα χαΐ τους βοη- 
Οοΐίν, μέ τό νά άπατώ^νται απ* έχείνους πολυτρόπω; χαΐ σοφιστιχώς. ■ 
Άλλ' 4!$ΐ) 4!ρζατο ^ιεγειρομένη ή περιέργεια τών έν Εύρώπτ} ίλλη* 
νιστών είς έξέτασιν της νεοελλιηνιχής γλώσσης, (ίίως ίέ τής άπαν* 
τώσιις έν τοις συγγραφευσι τίς βυζαντιντίς έποχϋς• 'Οβεν ό μέν Νι- 
κόλαος 'Ριγάλτιος συνήγαγε χαΐ ήρμι^/νευσε τάς εις τίιν ταχτιχήν τών 
Βυζαντινών άναφερομένας λέξεις (^), ό £έ περιχλεης Ιωάννης Μεούρ- 
οίος συνέταξε Γρ(αΜο6άρ6αροτ Γ.ίωσσάριοτ (*)• Έχ τών έν τφ τελευ- 
τα(φ συγγράμματι προκειμένων επιγραμμάτων, τά έξης ίύο έξειχονί- 
ζουσι τί^ν τίτε παρά τοις σοφοίς της Δύσεως επικρατούσαν ιίέαν 
ΜρΙ παντελούς έχβαρβαρώσεως της έν Έλλάλ χαθωμιλν^λένης, ίίτις 
Αέν ηυτύχησε νά έπισύρΐ(ΐ την άπροχατάλτιπτον προσοχην νέου Κρουσίου. 

ΗΟμ χαΐ λέζιις αΤς χρι^^ατο πρ(ν κοτι πασ> 
Συζώσα «ύτον^μι^ *Βλλ^< ΙλευΟερίρ 
Έσύχίος τά^ι πάντα χ«1 ^ίλλοι λεςιχοράπται 
Γράψαν ΙνΙ γλαφαραΐς Μνημοσύνης «ιλίνιν. 
Αύτϊρ 6π* άλλογινων οπότε ζυγον ι^λυΟκν Έλλ)ις 
"βγχισι βαρβαρικούς χ^ρτα δβμβζομίνη, 
""ΠΟβην όθνείοις, χαΐ λέζεσι βαρβαροφώνοις, 
Χώρα τε χαΐ γλώτσα φύριτο πα9<7υ$ίη. 
Δρίψ^μενος 3' έχ συγγραφέων πινυχας τάοί πολλών 



(*) Νίοοίεί Ηίκ»Ηϋ, β1θ8β>Γίιιπι ταχτιχΰν μ(ξοβ(έρβ2ρον. Γιιΐβΐΐλβ 1601. 
(*) Ιοεοοίε ΜβυΓβϋ βΙοββαΓίοπι 6Γ&0€υ54ΐΓΐ>ΑΓαηι. Ι,ιι^ιΐιιυί ΒιιΙανοτυηι, 
1610. (*Αν«τυ«ώΙη χψ 1611, χαΐ ύκ^ Ααμίου έν τοΓς όίχαη τοΰ Μεοϋρ^ίου). 

(ΙΣΤΟΡ. ΝΕΟΕΑΑΙΜΪ. Ι ΑΩΣ) 4 



ΒΟ ΝΒΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

Ου Λχηρ Ιντοριχών νεχρίον ν^ς ού χαταληπτοζ, 
Ού^' ίχίρ Ήτυχίου τΰν ιιαλαςάίν πέλιτχι• 



ΈλΧα^ιχής πιρίπυντον ^πΐ χλέος ΰλεσιν αιτ,ς 
' "Άρης παν^αμ^ιβρ, τδ £' &μα Βζρ^βρίη, 
Ούχ ξτι ^ή μ^ν&ν Έλλ'ίς ^ν Ελλάδι* τ(ς χ• π(6οιτο , 
Έλλβίιχη γλώσ^ιι^ μ(γνυτο Βιρ6βριχ•ή 
Φων«ι $* άλλήληβι πάλαι μίγιν* ού^' Γ« γήρ'>( 
'Οψιγόνοίοιν ίην τοι< ικοτβ γινόμενοι^ 
ΚαΙ μ<^ις ην ]ζυνιτή τοις άνδράσινι ο&ς κοτε γαΐα 
Ελλάδος άρχ«(ης τ(χΐ( ναλαιγενίβς• 
Ηούνφ Μ<υροιάδ^ χαΐ χουτ άνβθηχαν ϋΟλον 
*Α£νάου ΜοΟβαι μητίρκς ε&χλείης. 
Νυν γ&ρ Βζρβαρίχ^ τύτσόν χρδνον χντιπβλ«(αα< 
Τ^ χλΙος 1^ αύτης 4ί>ρατο Βαρ6αρ(ης• (*) 

'Κχτός του ανωτέρου ό περιφανείς χαΐ χαλχίντερος εκείνος 'ολλβητ* 
ίος (τυνέταςε χαΐ γλωσσάρια είς τους ύπ* αύτου έχίοβίντας Βυζαν 
τινούς ουγγραφεΤςι μεγάλα»; ίιευκολύναντα τιίν ριελέτην αΰτ&ν ^ 

Κατά τους χρόνου; ί* έχε(νους (1624—1627) ό πολυ|ΑαΟί^ς Μα- 
χείών Μητροφάνης Κριτόπουλος ι^εριηγούμενος, χάριν σιςου^ϋς, τ^τ 
Άγγλίαν καΐ Γβρμανίαν, συνέγραψεν ίν τίί λατινιχίί γλώσσ^^ διορθώ- 
σεις χαΐ ιρροσθ^χας ε{ς τό γλωσσάριον του Μεουρσίου, γραμματιχ^ν 
τϋς άπλοελληνιχϋς γλώσσης, χαΐ ίιατριβί,ν ιςερί τϊς προφοράς των 
γραμριάτων Δ χαι θ. {*) 

Μετ ολίγον ί' έ^ημοσιεύθησαν χαΐ Ιτερα γλωσσάρια είς τους (ηΛ 
λαφόρων ελληνιστών έκίοθέντας βυζαντινούς συγγράφεις* ώς τά το» 
Φαβρότου εΙς Γεώργιον τόν Κείρηνόν (1647), Νιχιίταν τόν Χωνιά- 
ίην (1647), Θεοφύλαχτον Σιρχάτην (1648), Κωσταντινον Ηαναα- 



(•) Τό μ*ν «ρΰτον έ«0(ή9η 6x6 του έχ ΒοόργίΜ Βουλχαιν(ου, τό βέ Μτιρον ύ«* 

Δανιήλ Έΐντι^βου. 

(«) « ΕίΙΗίΙ ςαοςϋβ €οη$ΐΛαΙ{αι Μεο&ββΙβ βηοαίοε πι» τβΓβΙοιιβ ΙβΙΐΜ οΙ 
ηοΐίβ άοΓίΜδίιηίί;» αΐίο^ηϋβ βίιηίΐββ αιΐ€ΐοη», φΐΙ «ά ίΐΜίοΙειη 6η«£Η«Ιιβ βιο- 
ιϋ•ο •1 ίηΠαΐΑΟ ίαΐΰΐΐί^θαιίβηι ΓαιΠίαοΐ. » Ι^ϋα^Ιυλ 

(*) Των σνιγγραμμάτων τοϋ Κριτοχούλου ή μέν ΐΜρΙ του Θ Λατρίβή. έεημοβ»ύ•ΐ| 
Οχ' .ϊύτου του συγγραφέως έν Κοριμ^έρπι τφ 1625, ή «έ γραμματιιιή σι«* «Β• ^ 
φως,χαΐ έχΐ τέλους αί βίς' Μεού^ίοιον σημιιώσιις αύτον έξεδ6•ηο•ν μβτά «βρέλ«υβιν 
μιας χ»1 ήμΐ'ίίας «€ρΙΐϊου έχϊτονταετηρίδος νιχό του Γερμανού Φραγχίου. (ΜβΙτΟ* 
ρΙιαοί» €Γίΐ«ιρϋΙί, ραΐΓίαΓοΛαβ ΑΐβχοηάΓίηί, Εηΐ€η<!βΙΐοηω βΐ λΒίιΐΜάτοηΙοΐΜ» 
Ιο ϋυΐαηοίί» ΜβϋΓδϋ ΟΙοδ'^βΓίιιηι 0Γβ0€υ1)αΓ5βΓϋηι, βχ βοΐοβίβρ^ο ιιΐλίε ρτΙ- 
ιαυολ ϋαίΐΐΐ ανίλ. 6«νΓΚία8 ΡίΜ€Γίοιΐ8 ίΓΟΑΰΙαλ ί>(«α<>«1ί«« 47*7). 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. $1 

•ϋν (1655), Αβίνιχον τόν Χαλχοκονίύλτιν, καΐ τον Αούκαν (1 650)• το 
του Πέτρου Ποτσίνου κ(ς "Ανντιν Κορτινίιν (1651)• τό Οπδ Ιακώβου 
Γοαρίου γλωισάριον του Κω^ινου (1648)* χαΐ τ4 του Β^ρνάρ&ου 
ΙΙ(δον(ου »ίς τ6 περί Όφφιχ(ων (1655). 

Έν τούτοις τινές των έν Γβρμβνίίΐί χαΐ *Αγγλ(^ ελληνιστών ί«σ)τυ- 
^(ζοντο, βτι ή έν Έλλάίι καθομιλουμένη εϊχεν έπΙ τοσούτον έχβαρ- 
βαρωθ^, &σττ Ή μετά της αρχαίας σχέσις αυτής ίτο παραπλήσια τ^ 
τίς ^Ιταλικής προς τί)ν λατινικτήν. Κατά τόν Αάγγιον καΟηγητι{ς τις 
της Βυρτεμβέργης έίογμάτιζεν, 8τι οΐ "Ελληνες, ίιά την έκβα^βάρωσιν 
τίς γλώσσης α»>Γών, ώφειλον ούν ήττον % οΐ άλλοι των Ευρωπαίων νά 
ΦΤΡΟυοάσωσι τί;ν €λληνιχ•?;ν υπό οιίασχάλους, καΐ έκ τίΤιν βιβλίων των 
προγόνων αυτών (*). Άλλα την περί έχβαρβαρώσεως της έλληνιχης γνώ- 
μην έπιειχέστερον έξηνεγκον 6 τε "Αγγλος αρχαιολόγος και μηχανικός 
Έ^ουάρ^ος Βρερεβόίιος (ΒΓ6Γβΐ¥00(1; (*), και 6 Γερμανός Πράΐ^ρ ;'). 



(*) « ΝοείΓλ ΙιοΑ 86ΐΔ(β, 6Γ8β€& ϋο^υλ ρίβηβ Ια Ι>αΓΐ)απ6ΐη ρΓοΙαρβα ββΙ, 
ΐΒίηςυβ Ιοη^β (1ί5(αΙ λΙ> βοΐίςυη, ηυοηι ΙιοάίβΓηα Καΐΐοα β ΥβΙβΗ Αυπιαηα αΙ• 
ςαβ Ι.α1ίαβ. ΙοηυηΐΦΓΑε βάοιί^ίΐ τοηββ 1)&Γΐ>αΓ35, ΑΓα1>ίεβ9, Ηυο^ιΐΓίϋ&9, Ηΐ5- 
ρ«οΙΰΑ9, 6»1ΙΐΓ.8!!, ΙΙαΗο89, 8ΐ1αΓυιηΓ|υβ ββηΐίυπι. Ι(ΐ6ο Ιιοάίβ Οβηηαοβιη (ϊΓββ- 
οπι ϋη^υοιη 6γα6ο{ ίΠϊ, ηοη ΐϋίηαβ >ε βο5, & |)Γβ6Γ•6ρ(0Γί1)υ9 6( 6 Ιί1>Γί3 το- 
Ιβτυιη ιΐβΐιοηΐ λάάίδββΓβ. • Ι,αο^ίυδ, ρΐιίΐοΐ. 6Γα6εϋ-Β!ΐΓΐ)αΓα. 

(^) « νβΙιΐ3 Ιίο^υΑ 6Γ8βΰΑ ιηιιΗιιηι α βυλ ραΓί(»ΐ6 5νΐΓΐ>8Γί6 ΓυβάβΓ&ία, (Ιε- 
0^x11, βΙ β! ηοα 5ία6 Γβΐίηηϋβ νοΙβΓίδ βίο^βοΐΐαβ. Νοο Ιβπιβη ίΐ8 β 80 αΙ>ίνί98β 
▼ΜοΙαΓ, οι ΚθΠοβ 8 1ι8ΐϊη8, ςυοϋ 6( ΒθΙΙοηίαβ οΙ>«ίβΓΤ8νίΚ, 6( ρβΓ οοΙΙαϋο- 
96111 «ρΐβίοίβηιηι ποιΙβΓηαβ Ιίη^υβο ςυαβ ία βΓαβϋ ΤαΓΓο-ΟΓ&βοία βίδίαηΐ, 
Φοηι νβΐ6Γ6, 1ΐ8ΐ>«Γί ροΐ65ΐ.^Μαχίαια ΐαιη«α εοΓΓυρΙίο άοηαί αβΙα 8 ρΓύρΓία 
ΙρΑοηιιη οβ^^ΙΙ^^εηΐΙλ μο 8(ί6α8ΐίοη6 ρΓΟΓβββίΙ. ΜυΙίΙβΓυοΙ (]υ&β<ΐ8]ΐι ΥβΓΐ>8, 
4ΐαιη 6έν ρΓΟ μηδίν, ν& ρΓΟ ?να ρΓΟοιίΓϊαηΐ βΐ 8εΓίΚ)ΐιηΙ. Οοπιρβ^βΓυηΙ ηοηαιιία 
Ια αηυΒι, άυηι ποϋββς ρΓΟ τ&ΰ £ΐδβς, σταστήθη ρΓΟ είς τά στήθη, ΙοςυυοΙυΓ. Οοο*- 
ΙαιΙβτβ βοοοβ, άυηκ ΐΓεβ νοφβίββ η ηβιηρβ, ι, υ, €( (Ιυαδ <]ίρΙιΐ1ιοη£;ο5 «ι, οι, Ιαηι- 
ςυβιη ι ρΓοΓβΓϋοΙ' οΓχος, «ιχων, ντήβη, λύπη, ίρ9Ϊ5 β5(, !ευ9, ϊγ.οο, 8(ί(ί, Ιίρί. 
ΤΓ&ηβΙυΙβΓβ (Ιεηίςιιβ 8€ΓοηΙυ5 ιι 5γ1ΙαΙ)ί5, ςυίΙ)υ3 8θΙί(ΐυίΐΙΐ5 (Γί1)υ6ΐ>αα(ιΐΓ, 
•!> βΙΙίιιβ. Ε( <|ΐΐ8ΐυθΓ Ιιί εοΓΓυρΙίοοί^ ιηο<ϋ εοηιιηιιηββ ίρδΟΓυηι Ιίοςυιβ 5αο(• 
— ΟβΠαπι 63(, (βαίαιη 6956 ηιοιίβηιαο ϋη^^ικιβ ΟΓαβεββ 8 νβΙβΓΟ (1ί(ί6Γ6ηΙί« 
«πι, αϊ ΗΐιΐΓ§;ί8β <|υ86 &<1ΙιυΓ 1)'.!(ϋ6 ίη 6Γα6είΒ 6Γχ1β5ϋ9 ΙοςυηΙοΓ,β νυΐ^ο ροΓ 
ρβΐΌοι, ν6] ρΐβοο οίΐιίΐ ίηΙβΙΙί^υηίΟΓ; ςυοά ΙββΙίηαοοίο νίΓΟΓυπι, ςυί ΠΙίδ ίη 
ρΐΓΐΐΐΝΐ3 Γιΐ6Γ6, 1ια1)6θ) 060 ν6ΐ6Γί9 0Γ8β€&6 1 10^1186 ρβΓίΙί ιιΐϋΐΙβΓηαιη νυ]- 
§«Γβΐη Ιοίφΐΐί^υοί. • Τό«ύγγριμμα του Βρΐρεβοδίου δημοσιευθέν άγγλιστί (ίη(]Μί« 
ε|69 ΙοαοΙιΙθ{( ΐΐιβ (ϋνβηίΐ} οί Ιαυ^^ιιαςβ οηιΙ ιοΙί^ποιι ΐΙίΓου^Ιι Ιΐιο €)ιίοΓραΓΐ9 
φί Ιΐΐβ νοτίίΐ, νοηάαα 1614) μετεοράβθη λατινιστί ($0Γυ(ίηίιΐιΐι Γ6)ίςίοθΐιηι 6( 
11ΐΐ|(ΐΐ«τηηι, 1650, 1679) χαΐ γαλλιστί ύχό Ι Ηοντ«ίγνου (1010, 1662). Τάς ανο> 
ψΛ(ίΜ»πάς «αραλαμβάνω ίζ Ίλαρ^ου καΙ Αβγγίου. 

(*) « 6Γ8€€ο1>αΓΐ>8Γ8ΐη ^ίνο Γ6Γ.6ϋΐβηι βΙ) ηαΐί(|υ.ι Γογο (1ί5ΓΓορ«ιη', υΐ Ι(α« 
^ίΓ• ιιΐ0€ΐ6Γ08 «Ιι 8θ(ί(|ϋ<ι ΙϋϋϋΑ. ν ΟΓϋΐεο 5α€Γα• (I.8^^^υ^). 



52 ΝΒΟΕΛΑΗΙΙ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

Κατά τ^ν α'ίτίιν έ)(οχι^χ«1 ή προς λά^ο^ιν του λατινίΦμ,οϊί ΐΧρυρ^ν« 
2ν *Ρώμη ΠροΛαγάκ9α^ κοΑ λα νά (ύχολήνν) τους •ίς τ^ν *Ανατολήν 
άποστ<ίλους αύτ^Ι;, χαΐ λα νί άγρεύ^η εύχολώτ«ρον «χκ^ματιχά έρ(• 
φια, άνβν96τ(ΐ[»; {ζρςατο έργαζομένκι ^ς σύνταξιν χαΐ ίχ^οσιν τΰν υιτ*^ 
άμφοτέρας τάς επόψεις ταύτας χρτιτίμ,ων αύτ) νεοελληνικών βιβλ(«ν » 
Πρώτο; 6 £χ Πανόρμου Ιησουίτης Ιερώνυμος Γερμανός συνέγραψεν έι^ 
τ^ί (ταλιχ^ λαλέχτ4||^ λεξιχόν &πλοελληνιχόν,έν^ περβίχοντο χαίγενι* 
χοί τίνες χανόνες άπλοελληνιχϋς γραμματιχϋς (*)• Μετά ^ τούτον & 
πολυμαθ^ Σ(μων Πόρχιος, <χ Κρι^της χαταγόμενος, ουνέταξε, λαταγ^ 
^ου περιπυφτου χαρ^ιναλίου *Ρισχελιέ, ^ίατ^^'ο^^Ρω^ιαίκοτ -Λ^ι• 
χόν ('). Τό πόνημα του Πορχίου, &ν αληθώς προϋν χαΐ μελέτης έπι• 
μόνου^ χαΐ πολυμάθειας έξοχου, χαΐ χρ(σεως ου τϋς τυ^^ούσης, (ν μό^ 
νον ελάττωμα Ιχει* 2τι ίχλα^ί) 6 συγγραφεύς μονομερώς μελεη^σας 
τ& έν ταΐς έλληνιχαι; νιΙΙσοις χαθωμιλημένον £^«ωμα, παρεισι^γαγει^ 
άπειρίαν βαρβάρων χαΐ πρωταχουστων λέζεων μίι εννοουμένων ύπ& 
πάντων τών * Ελλήνων, μ^ τηρησας δμα χαΐ τι^νμέθοίον της άίψαβητί• 
χής χατατάζίωζ. Χάριν ίέ περ•.εργε(ας παρατιθέμεθα τίΐν πρ&ς τ&>^ 
'Ρι/τχελιέ προσφώνησιν του Πορχίου• 

• Πολύς χαιρός είναι, έζοχώτατε χαρίινάλις, όπου μέ χάθε ίίχανοιψ 
απόχτησες τό λαμττρότατον έχε?νο όνομα του ζεχ^ιχηωτου της ε{ριί- 
νης καΐ ίιαφεντευτου της ελευθερίας* έπει^Α χαΐ δλη ι& γϋ από τους 
ορισμούς σου, σαν άπό έναν της υψηλότατον νουν χρέμΐται» χαΐ χι-* 
νδται* τώρα μέ τό νχ χραχθης χοινός πατέρας χζΐ ζαναχαινουριωτ^ 
τη; άνΟρωττίνης σωτηρίας, ίέν σοτ> λείποντας όίλλο, όλουΟεν άστρά?• 
φτεις. ΚαΙ άπαληθινά ποία χώρα ^ιά τό διάστημα της γϋς άπ^ έμ^ 
{τζι ξε/ωρισμένη, ποιον νησί ίτζι σ^αλισμένον άττό τά χύματα τϋς 
θαλάσσης, ποίον {θνος τόσον βάρβαρον χαΐ £γριον ευρίσχεται. Οπου νά 



(') νο€αΙ)θΙβΓίο ΗβΗλΠΟβΙ 6Γ«€0βΐ€. Κ')!»» 1622. (Α?μ Αιγρχνβίου «ρολ<γ^ν« 
<{ς γραμματιχήν Σοφιανό», 9<λ. β). *0 ΦϊβρΙχιος (Βί1)ΙίθΐΙΐ6ε8 (ντεΟΓλ, VI, 687^ 
βημβιοΤ, ΟΤΙ τό μλν 1622 έζιδοθη ή |Μξο6άρβ>ρος γραμματική τοΟ ΓιρμανοΟ, νό 61 
1635 τοί> ούτοϋ νο^α1)-^Iα^1αηι ΙΙαΙκΗΠ» οΐ 6Γβε€υαι τιιΙ^εΓβ. 

Ο Λ€ξιχΑν Αατινιχόν *Ρ<ι>μ«Τ«ον χαΐ *Ελληνι«όν* <{ς τό όιιοΓον μέ τ^ λα«ινιχ& λό» 
για συμφωνοΟναι τά * Ρωμαϊκά, χβ1τ& * Ελληνικά. *£9μ(χ^χ• μΙ τοϋτο «τδ τέλος τον 
ρ.βλίου άλλον ίνα λιξιχόπουλον, <:ς τΑ όχοΓον τ& *Ρ«>μα.ΐκ« λάγια χατ* αλφάβητου 
βιλμένα γυ,^ίζονται «ρώτα Ελληνικά, »«1 ά«<κ<( λατινικά. ΣίΛ^ιμένον ά«ό τάν £('• 
μωνα τ^ν Πόρχιον, τ9|ς {<ρας 9<ολογ(χς &βάσκαλον• 1»αΙ. ΡβΓΜίοηυη. 1635• «λ• 
β12- 2*^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 53 

|1^ άκλλαυΦΚ χαφοιον τΐ άιΛ ταϊς γιβραις έπιρροαΐς της εσιτλαγ- 
χγ(ας σοιι; Λιά τΐ πβρβνθυς 6ι?ο0 (λέ τήν ίίηγίαν τίίς λαμ,πρας σου, 
««ι χρΐ9Τΐ«νιχΙ|; «ύ'7&β&(ας ή φουμιτμένη έ%((νγ| τών τυιτογράφων τών 
<χχλικιι«Φτύς«ν βιβλίαιν σνγτροφί« <{ς τόν χύσμον έφάνη, δχι μόνον 
Ινας £«€ΐρος άρ«θ(&&ς τΐίς Ανατολάς έχατάπι* χαΐ άνέιτνβυββ ζωτικόν 
«έρα' &(&ή ή βτίτίΐ *Ελλά^α 'ς τόν ιταλαιόν χαιρόν τό αλάτι, χ«1 
%βφι«ρ<(τ«τον φως 'ζ^ς ο{χου|/^νης, τών τεχνών, χαΐ τών επιστημών 
4 ^«σχάλισσα, από τ^ν παντοτινών βρύσιν τϋς μεγαλοπρέπειας σοο 
ΧΑρπηρεσηρί) γνωρίζεται, χαΐ πλοιιησμένη χαυχόίται. Άχ6μη ίέν είχ^ες 
^λιις άμπελουργο&ς «{ς τ& αμπέλι του Θεου^ χαΐ νά όπου εύγι^χανε 
4π* «ύτου άποστολιχοί δν^ρες, οΐ οποίοι μέ τήν αγιότητα τής ζωϋς, 
χαΐ μέ τί^ν καθαρότητα τών ιΑθών, χαΐ μέ τίιν άστραπήν τών αρετών 
^πλάτυναν Ακ 2λα τά μέρη τό βασίλειον του ΧριστοΟ, χαΐ το^ας 
κάμπους τ^ εχχλησίας μέ χαλοροίζιχαις βροχαΐς τών λ^αβχαλιών 
έχ^μασι χβφποφ^ρους, χαΐ μέ καρπούς τών 6ε(ων επιστημών τους 
επλούτισαν, καΐ μέ ζωηφ^ρα νερά τών βιβλίων έπότισάν τους Ιτζι 
ιΐξάφνου και σέ τόσον ολίγον χρόνον, Δ'ττε ό κόσμος πριν νά ί^η, 
έθαυμάσθηκε. Δέν σου Ισωνε ίηλα&ί) νά Ιχεις τον κό^μον, μέ τά (2ρ* 
|Μΐτά σου καταπονεμένον, σόν ίοΟλον, άμί) τόν ηθέλησες μέ καινού* 
^101$ εύιργεσίαις τϋς μεγαλοψυ}^(ας σου ίυνατώτερα νά τόν δέσεις• 
^ΟΟεν λκαιότερα 'ς τόν καιρόν μας $ιά του λόγου σου 4μΐΡορε? νά 
ΐίπεί ή οικουμένη έχείνΟ) όπου ίιά τόν *Ι)ρα%λϋ τόν άν^ρειότατον 
^Ιμερωτήν τών παρασι^μων πραγμάτων, ό άπερασμένος χαΐ παραμυ- 
Φιάρης αίώνας έμ^θολόγησεν, £τι 4!γουν μέ χρυσαις άλυσί^αις οπίσω 
«ου ίεμένον έτράβιζε τό άνθρώπινον γένος. '£πει^ή και 2χι μοναχά 
4 γλώσσαις τών Γάλλων τους επαίνους σου διαλαλούνε παντού, άμή 
χαΐ έχείναις τών εθνών ίλης τής γτ,ς έγεντίκασιν αΐών.αις τρουμπέ- 
ταις τϋς ^όζης σου χαΐ τής φιίμτ,ς• Μαρτυρουσιν έτουτο τόσα χαΐ 
τόσα γραψίματα τών πεπαιδευμένων ανθρώπων, τόσα καΐ αμέτρητα 
βιβλία τϋς αθανασίας άξια παιδιά τών φράγκων, Λατίνων, Γραικών, 
ΤΑράπων, *£βραίων, Αίθιόπων, χαΐ άλλων χιλίων συγγραφέων, μέ τό 
έζοχ«•τατον Ονο|εα του 'Ριχελίου στολιθ[μένα' εις τόν κατάλογον τέ- 
τοιων ανδρών βντας καΐ έγώ γραμμένος &ιά' χάποιαν χαλότυχην χαΐ 
^ιαστικην μοιραν, τούτο τό λατινικό, ^ωμαίιίο καΐ ελληνικό λεζικόν, 
τό όποιον άρχισα μέ τόν όρισμόν σου, τό έλάμπρυνχ μέ τό δνομά σου, 
καΐ τό άποτελείω'ϊα μέ τήν ικέπην σου, καΐ $ιά τούταις καΐ άλλαι^ 



64 ίνΕΟΕΑΛΙΙΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΛΙ 

ίτολλαϊς αίτίαις έίικόν σου, θίΧΤ)|χατικρς αναγκάζομαι χαΐ χρατβκφ• 
μαι νά τό βάζω όαπροιτά *ς τα μάτια του κόσμου ^(^οντάς το € 
τόν τύπον, χαΐ νά τά άφιε^ώσω της αιωνίας τοΟ όνορ.ατ6ς σου μνιί* 
μ.τ.;' ιω; χαΟώς λοιπόν μέ κάθε ^(καιον σου τκαρα&ίνω τά έίικά «ου^ 
ϋτζι ά/.ομη μέ ολην μου τ^ν χαο^ιάν παρακαλώ τ&ν ββόν νά ηοΰ χα• 
ρισει πολλούς, καΐ καλότυχο τάτους χρόνο*>ς ίιά νά παρηγοριλσης τ|ν 
χριατιανοσύνην, ^ιά νά ζαπλώστ,ς την πίστιν, χαΐ ίιά νά ι/Λχατη^ 
«•(Ίς τους εχθρούς σου. « 

Μβτ' ολίγον ό Π6ρκ(ος συνέγραψβν έν γλαφυρω λατινιχφ ύιύ^ 
μβτι χαΐ Γ('α/ψ4ΐτίχι)τ της 'Ρ6)//α/3α^ο Γ2ώσση<:^ έκίοθεΐσαν Α|μ((η 
έν Παρισίοις έπινιυσει του *Γισχιλιέ, <^ς 6ν καΐ προσφωνιίται ('). *Εν τ| 
ιτροτασσομένη βραχείς ει^ητει δμολογει,βτι έν^ί^ων εις ένανειλημμένας 
^ροτροπάς και άπαιτησ«ις δημοσιεύει ταύτκν^ συντελέσουσαν εις ίιευ* 
χ6λυνσιν της σπου«5ης της νεοελληνικής γλώσσης (*). 

Ός μνημεία της καθωμιλημένης ελληνικής ούνανται νά Θεαιρη9»« 
€ΐν έν μέςει και τά υπό της ιρροπαγάν^ας έκ&οθέντα νεοελληνικά βι- 
βλία (1028—1671)• 01 συγγράφει: αυτών, Ανδρέας 'Ρέντίος καΐ 
Λέων Άλλάτιος οί Χιοι, Γε6):γιος Βουστρώνιος καΙ Νεόφοτος 'Ροίινός 
οΐ Κύπριοι, Λεονάρ^ος <Ι> ιλαράς 6 Αθηναίο;. Ματθαίος Καρυ<ίφυλλος 
6 Κρης, καΐ ει τις άλλος, μετά του συνήθους τοις έζωμόταις' ζι^λοτι 
εργαζόμενοι προς ίιά'ϊοίΐν του * Ρωμαϊκού ίόγματος έν τ^ Άνατολγ, 



(') Γραμματική της Τι^μαΙχης γλώασας. 0ΓθΠΐηΐλΙίΓ.β ϋη^υβε 6πꀫ νοΙ^λΓίε^ 
ϋυ€ΐθΓ« βίηιοοβ ΡοΓίίυ Ηυΐηεου (ΙοοΙΟΓβ Ιΐιουΐυ^ο. Ραίΐ^ϋβ 1638. σιλ. 1β— 160• 
*0 Φα6ρ(χΐος σνγχέων Γσως τήν Γραμμχτιχήν μκτί τοΟ λεξιχου ήμαρτημέν^ς 
λέγιι, οη αΰτη έδημοσιιύθη (ν Παρισίοις τφ 1635 (ΤΙ, 687), έν ^ χαΐ 6Γ^ιος άλ• 
λαχου του αύτου τόμου (σιλ. 388) σημιιοι τήν εχβοσιν αυτής έν βτιι 1638, χαΐ 6 
Αάγγιος έξ αυτοψίας έπιβκβχιοΐ τοΰτο. ^Ανίτυπώθη δέ υπό Δουχαγγίου ώς «ροβισα- 
γωγή ^οΰ Γλωσσαρίου. 'ΙΙ ττρός τόν 'Ρινχιλιέ χροσφώνηνις, γεγραμμένη ομοίως Ιν 
άκλοελληνιχφ ίόςώματι, ένκτυπώθη ύχό Αιμιλίου Αεγράν&ου έν κρολεγομένοις τ^ΐς 
Γραμματιχής του Σοφιανού. 

('} α ν«Γ0»€α1α6 ΰΓ&βοαβ Ιίαβυ&θ βΓαηιηαοΙίοαιη α5 οιηιιί1)υε ΓβΓβ (ΙΙιεΓίαι 
6&ρ€ααΐ3ΐϋ ^ίαιυΙ ϋΐ υχρθίΐΐΐΐη, β ςυαιιιρΙϋΓΐϋΐίδ ΓίυδίΓα ρΓύΐιιίϋβααι, λοοοηοΐ• 
1ί3 νβΓΟ <]υ!ΐ)υ<^(]ϋηι νείιιΐί <1ο1ίιιθ3ΐιιεαΐί5 (ΙιιηΙαιαΙ βόπιηΐΜ'αΐΑίιι, η€€ εΐ» «1{« 
<]υο δΑίίθ α<11ιυο οιρΓββδαΐΏ, ηυα Ιΰΐη ΰίρΙίΰβΙυΓυβ, ςυεαι ειϊίΐυηιε ε^^Γ•• 
ιΙίοΓ. Οταικίε ςυί(1ϋΐη εο ρΰΓαπΙαυοι ορυ3 ου5ΐΓί5ςυβ νίΓίΙ)υ3 ίιηρεΓ; εεά ηοβ 
ίηΑΓ6<;$ιιιιι, ηοΓ. βηίπτ οιηηίιιπι οηιηίαο (ΙίΓΓιειιΙΙαίιιιο &ηιΙ)ιΐ90$, εχΓίεεςαε ευ<- 
ρβΓ&Γβ ουηίοιίίΐΐπΐϋβ, δβϋ ΓαΓίΓιΟΓβηι βο ΙίΓονειη εϋ 1ιυ]υ5ΐηο<1ί (ΐΓεβοαβ Ηη^υε• 
ηοΐΐΐΐϋηι ηΐθΐΐιοάιιηι ίη^ΙίΙυίαιι». » 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. «5 

Μ\Ας μ^ έγ{νω<τχον μιτά τ^ς άρχα(ας (λληνιχ^ς χαΐ τίΐν άπλήν 
^ιάλλχτον, πλίιν γράφοντες αυτήν ίέν ήλύναντο ν* άτςάλλαχΟώσιν 
έκηγ9ίΛς τινός του λιαλνιτιχου (βιώματος τ5ίς ττατρίίος αυτών. 

ΠβρΜργβίας χάριν τταρατίθΐβμι ικιριχοινάς τινας έχ τών ^ιά τό σικά- 
νιον 6λ(γοις προσιτόβν τούτων βιβλίων. 

(^) « Άς •έγνώρΐ9α χύρα έσέναν &ποΰ μέ γνωρ(ζ<ις, άς σέ ίγνώρι^α 
ίύ^κψλς τϋς ψυχ^ μου* ί&ίξον μοι του λ<(γου σου ^αρηγορ(« μου* άς 
οέ χϋώ φως τών ομματίων μου* £λα χο(ρά του πνιύματός μου* άς σΐ 
Μώ •ύφροσ'ίνν} της χαρ^ίας μου* (2μποτ<ς νά σέ άγαπΊ^σω, ω ζωίι 
^% ψυχ^ μου' φανΐ]ρώσο<ι %{ς έμενα μεγάλη ή^ονι(* άς βλ ευρω έπι« 
λ^(« τϋς χαρίίας μου* άς φέ χρατι^σω αγάπη τϋς ψυχϋ; μου* £μ• 
«Ν>τις νά «έ άγχαλιάσω, ουράνιε μου νυμφίε άγαλλ(ασ(ς μου αχρβι 
ΙσϋΟνν χαΐ Ιςωθεν' άς νΐ χρατι^σω ε(ς την μέ<την τ9ίς χαρ^ίας μου* 
ζωϋ μχυκΛ^ΐΛ^ άχρα γλυχύτης της ψυχϋς μου. Άς σέ άγαπι^σω θεέ 
μου, βοΊ^Οειά μου* ινύργος (σχύος μου, χαι ελπίς μου γλυχεΐα ζίς χάθε 
μου Ολίψιν' δμποτες νά σέ άγχαλιάσω έσένχ τ&ν αγαθόν χωρίς του 
4«ο{ου οΰ^ αγαθόν* άμποτες νά άτηλαύσω έσέναν τόν Λριστον, χω^ 
^ του όιεοίου χανένα πρόϋγμα ίέν είναι «ίριστον' δνοιζε τά εσω τών 
αφτιών μου μέ τόν λόγον σου, ό οποίος σεβα(νει υπέρ πασαν μάχαι* 
ρκν ^(στομον λά νά άχούσω τήν φων/ιν σου* βρόντησε χύριε άπό τά 
υψηλά μέ φωνην μεγάλην χαΐ ^υνατιίν* άς βροντι{σι;ι 4 θάλασσα χαΐ 
τό πλ^ιρωμα αύτϋς* άς σεισθ^ 4 γή χαΐ όλα όσα είναι ε(ς έχείνην* 
φώτισον τά ομμάτια μου^ Δ άχατάληπτον φως* £στραψον άστραπ^ιν 
χαΐ ^ιασχόρπισέ τα λά νά μήν (ίοΰσι την ματαιότητα* πλιλθυνον τους 
«οταμους χαΐ τάραξον αυτούς, ^ιά νά φάνουν ή βρύσες του νερού, 
χαΐ νά ζεσχεπασθουσι τά θεμέλια τϋς οίχουμένης* ίόσε όρασιν, ώ 
άθεώρητον φώ;, ^ιά νά σέ ΐίψ χτίσε νέαν δσφρησιν, ώ ευωχία τϋς 
ζειϋς ϋ οποία νά ϋμπορ9 νά ^ράμιρ οπίσω τών αρωμάτων σου* τϋν 
γευσιν υγίανε λά νά νοστ.μι^σγ;, νά γνωρίσιρ, χαι νά ίιαχρ(νΐ(^ πόσον 
μεγάλον είναι τό πλήθος της γλυχύτητός σου χυριε, /.ν έχρυψας τοις 
φοβουμένοις σε, χαΐ ίιατ* έχείνους όπου σέ άγαπουσι' ίός χαρ^ίαν 4 



(*) Μονολόγιον του {ΐροΟ Α2»γου9τ(νου, μιταφρισΟίν ΰπΑ ΝΕοφυτου *Ροβινοϋ' Κοιηο 
1437. — ΆρΜτές Μριχοχάς έζ £λλου ιτονήματο« τοΰ 'Ροβινού έβημονίβυσχ έν τ^ ΤοΜρ• 
«οιφαΥΟυμΑνη Ελλάδι (σ•λ. 433-38}• "Οτον ουπω ^ άνατνποϋται χαΐ τ& %ΐγΙ Έπί-^ 
σή|Μ§ν Κυπρ((ι>ν σύγγραμμα ιντοΟ*. 



56 ΙΙΕΟΕΑΔΒΙΙ. ΦΙΑ0Α0ΓΙΑ2 

όποια νά αϊ λογιάζιρ' ψυχήν ή &πο(α νά βέ ά'γα'κψ νουν 6 &«ο{6ς νά 
σέ μελβτ^' αύνε<ην νά σκ χαταλαι^βάν^' λ<^γος 6 (ποίος πάντα χαΐ 
δυνατά νά ά%ο\ψ,€ίζιφ ιίς εσένα την άχραν εύφροσύνην' εσένα πάντα 
ώ^ φρονιμην άγάτΓίτ^ νά άγαπ^' ω ζωή ε (ς την όπο(αν ζιουσι τλ 
πάντα* ζωή ή οποία δίνεις έμενα ζωήν' ζωή όπο^> ησαι ή ζωι^ μα^ 
ίίχ την οποίαν ζιώ, καΐ χωρίς της οποίας άποΟαίνω* ζωή ίιά μέοοιι 
τής όποιας ανασταίνομαι, χαΐ χωρίς τήν οποίαν χάνομαι* ζωή )ιά•τήν 
οποίαν χαίρομαι, χαΐ ίίχως αυτήν θλίβομαι* ζωή ζωτιχή, γλυχεία^. 
πάντα ήγαπημένη* πάντα ένθυμητιχι^' που ησαι παρακαλώ ^ που νά 
«1 ευρω ίιά νά λείψω εΙς του λόγου μου, χαι νά στεριωθώ «(ς του 
λόγου σου *, άς ^σαι σιμά ε{ς τήν ψυχι^ μου, σιμά είς τήν χαρ^ια^ 
σιμά εις τά στόμα, σιμά είς τά φτιά, σιμά εις βοήθβιαν, ^ιότι ασθε- 
νώ εις τήν άγάπην σου, ίιότι ίίγα σου άποθνι^σχω' ίιότι λογι^ωιν* 
τάς σε άναστένομαι' ή μυρωίία σου μέ ψν>χαγωγει* ή μνιίμη σου μ^ 
υγιαίνει. » 

(^) ■ Τ6 άλλο ίίίωμα του αέρος είναι τ& νά είναι μέσον ^ το& 
οποίου νά φθάνουσιν ε{ς τα δμμάτιά μας τά €{<$η των χρωμάτων, χαΐ 
εις τά φτιά μας τά εώη των ήχων* ^ίχως τά &ποια ίεν ήθέλαμε» 
ημπορέσειν μ'/ιτε νά εί^ουμεν, μήτε νά άχούσωμιν^ μήτε νά μιλή* 
σωμεν' εις τό &ποιον πράγμα έν πρώτοις πρέπει νά εύχαριστήσωμεν 
τόν θεον όπου ηθέλησε νά στολίσγ} τήν φ'ίσιν μας μέ τόσο μεγάλην 
εύεργεσίαν* Ιπειτα πρέπει νά θαυμάσωμεν του πλάστ(»> μας τήν σο* 
φίαν, τήν οποίαν Ι^ειζε κάμνοντας Ινα πράγμα τόσης μεγάλης με-* 
γαλοσύνης, καΙ λεπτότητος, ίιατί Ιστοντας χαΐ νά ίναι ό αέρας 
άληθινόν σώμα^ χαΐ τόσον μεγάλον, όπου γεμίζει διάστημα άμετρον, 
μ* δλα τούτα μήτε βλέπεται, μήτε γρυχάται, ίιά τήν άττίστιυτον 
λεπτότητα όπου Ι/ει. Έθαύμασαν οΐ παλαιοί τήν λεπτότητα μιας 
γραμμής, τήν οποίαν Ισυρε μέ τό χονίύλι του ό ονομαστός ζωγράφος 
Απελλής, ά[Αή έχείνη ή γραμμή έβλίπετο, χαΐ έγγίζετο, καΐ ίιά 
τούτο δεν ημπορεί νά συγχριθ-ρ *ίζ χανένα τρόπον μέ τήν λετΓτότητΛ 
τούτου του λεπτότατου παραπετάσματος όπου περιτριγυρίζει όλους 



(*) ΠερΙ 'Ανοβά«ως του ν-ΰ εις τ&ν ββόν, ρ.βλίον «υνββμέ^ον «βρά 'Ροβίρτοα 
«Ο Β£λλβρμ(νου• χαΐ μίτβγλωττιβμίνον €?ς τήν χοινήν γλώσββν %δ)ΐ *Ρ«>μχ'^ν «•ρ* 
τ(ίΰ πατρ^^ς Γεωογί^υ τςΰ Βον7τρ<ι>νΙου, ΕυχΏ» 1037 («λ. 115)• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 87 

χαΐ τοικ έγγ(ζ(ΐ, χαΐ ^έν βλέπβται άπό χανένχ λά τ^ν μεγάλνιν του 
λλίττότητα. Άλλα τούτο &ΐναι νά θαυμάστι τινάς τηρισβ^τερον, βη 
£ν χαλά χαΐ νά ^ναι ό αέρας σώ^^α λεπτότατον, [α' δλα τούτα όταν 
χ^τεται, εύχολώτατα ιιάλιν σμίγεται, χαΐ γίνεται ενα ωσάν νά μ-^ιν 
ί!9ελεν εισται ποτέ χθ(Λμένον• Αληθινά χάνεις τε^^νίτιης 5έν 4(&πορεΙ 
νά ξαναφτιάσι^ τά δφασμα του άράχνου, η {να λεπτέτατον ιεαραπέ* 
τασμα σχισμένον, τόσον χαλά όπου νά μ'ίιν φαίνεται τό πρώτον σχί- 
σμα χαΐ χόψιμον, εις έχεινο τό μέρος όπου έσχίσθτιχε* χαΐ ίχεινο 
ότΕου είναι θαύματος άζιώτατον, χαΐ μόνης τ^ίς σοφίας του θεοΰ ΐλον, 
ΟΤΙ από τό δμοιον μέρος του αέρος περνουσιν αντάμα αναρίθμητα 
εΐ^η χρωμάτων ^»χως νά άναχατωθουσινι η νά συγχυσθουσιν ανά- 
μεσα των* εις τρόπον όπου όποιος τ•);ν νύχτα δ:αν φέγγη τό φεγ- 
γάρι, στέχοντας εις ενός τόπον ζησχεπον χαΐ ύψηλόν, χαΐ βλέποντας 
τά άστρα του ουρανού, χαΐ τους χάμπους είς την γην άπό 2νθη γε- 
μάτους, χαι αντάμα τά σπίτια, τά ^έν^ρα, τά ζώα, χαΐ άλλα πολλά 
παρόμοια, ίέν θέλει ημπορέσει νά ειπτί ότι εις έχεΐνον τόν αέρα όπου 
£χει σιμά του, ίέν είναι αντάμα τά εί«^η όλονών των πραγμάτων 
έχείνων όπου βλέπει, ^ίχω; νά είναι ανακατωμένα ένα μέ τό άλλο* 
χαΐ ποιος ποτέ ημπορεί νά γρυχηση, ποιος νά χαταλάβη τέτοιον 
πράγμα, πώς είναι έμπορετό τόσον λεπτόν, χαι ψηλόν στοιχειον νά 
χρατηστ) αντάμα τόσα εί^η διάφορα ^ Και τι θέλεις ειπείν £ν εις τόν 
αυτόν χαιρόν, χαΐ τόπον, άπό ενα μέρος άχούστις των πουλιών τίίν 
ρελωίίανι χαΐ άπό τό άλλο διάφορα μουσιχά όργανα, χαΐ άπό άλλο 
τόν μεγάλον χτύπον τών νερών όπου πέφτουσιν άπό υψηλόν τόπον^ 
είμη δτι όλοι έχεΐνοι οΐ χτύποι, ξ τά είίη τών χτύπων μέ τόσα 
ε!}η τών χρωμάτων εις τόν ομοιον αέρα, χαΐ χαιρόν λαμβάνονται^ 
Ποιος τά χάμνει τούτα, ψυχ'4 μου, ε( μή μόνος ό χτίστης σου ό ποιών 
θαυμάσια μόνος ; χαΐ &ν εινάι τόσον θαυμαστά τά έργα του, πόσον 
θαυμαστότερος θέλει εισται έχεινος; £ΐναι χαΐ μία άλλη ωφέλεια τϋς 
θαυμαστής λεπτότητος του αέρος. Οτι βχι μόνον 5έν εμποδίζει, άμ^ι 
βοηΟ^: άχόμι την χίνησιν βλων τών πραγμάτων, νά περνουσιν άπ4 
τόπον εις τόπον* ηςεύρομεν όλοι μέ πόσον χόπον φέρνουνται τά κα- 
ράβια μέσα εις τά νερά, £ν χαλά χαΐ τά νερά νά ηναι υγρά, χαΐ να 
χόφτωνται εύχολα, ^ιατί ^έν είναι άρχετά χάποιαις φοραΐς μήτε Λ 
άνεμοι, μήτε τά χω πια, άμη εχουσι χρείαν άχόμη άπό ^ύναμίν τώ^^ 
αλόγων, χαΐ τών βουβαλιών διά νά συρΟοΟσιν' χαΐ άν χάανϊΐ χρεία 



58 ΝΒΟΒΛΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

νά άνοιχθ^ μ{χ στράτα άπό μέτα άτΛ τά βονινά μέ ιριίσσν χ^πον 3μΑ 
ΐ)ρ»τα, χαΐ πόσον καιρόν άνοίγιται άχόμι ίν κίναι χαΐ χοντι{^ *Αμί^ 
^ μέσου του αέρος ^'χως κανένα χόπον, μέ μ«γάλην ιύχολίαν, χαλ 
μέ μβγάλιιν γλιιγοράία, τρέχουσι τά 2λογα, ΐΓ(τουσι τά ι^ουλιά, σύρ- 
νονται ο( σαίταις^ χαΐ τά παρόμοια* χαΐ οΐ άνθρωποι &{ς διαφόρους 
ΰπηρ•σ(ας, άναβαίνουσι χαΐ χατ(βα(νουσι, πιρπατουσι, πβρνουσι, χι* 
νουσι τά ποδάρια, χαΐ τά χέρια, απάνω, χάτ», ίεξιά, αριστερά, μι(τ« 
έμπο^ίζβι ό αέρας παντού σκορπισμένος, ωσάν νά μ-ίιν ιίτον σάματι* 
χΐς, άμή πν«υματιχϋς φύσεως, ^ ωσάν νά μη^έν ητον μηίέ τ(ποτ$ς• * 



(*) « Ευχαριστώ σ» (Ίκισου Χριστέ μου) ίιά τά σχληρά σχοντά- 
ματα χαΐ χτυπι^ατα, Απου έβάσταξις, ίιά τα7ς φοραΐς όττοΰ άνά• 
σπασαν τά άγια σου γένεια, χαΐ τά μαλλία τ^ς τιμΙας σου χεφαλνΙς, 
ίιά τά ύβριστιχά, χαΐ μιαρά λόγια 6που σου ίλεγαν, δταν σέ σόρνανε 
^εμένον ωσάν χλέφηην %ίς τό σπίτι τοΟ Άννα, Ιπειτα ({ς του Καϊάφα• 
Κυχαριστΰ σε ίιά τίιν σχληροτάτην σφοντυλιάν μέ τ-ίΐν οποίαν έχτυ• 
ΐη(Οηχεν τ& θεΐχόν σου πρόσωπον άπό τ& ίιαβολιιιόν χέρι ενός άναι* 
σχόντου δούλου του άρχιερέως, βντας έσυ βασιλεύς τών βασιλέων, χαΐ 
κύριος των κυρίων. Βυχαριστώ σε ίιά έχείνην τίΐν άπίστευτον ύπο-* 
μόνίιν, μέ τ4)ν ύποίαν έβάσταζες τήν άπόφασιν του σκληρού σου βα<* 
νάτον, τόσον άλκα ίοσμένην καΐ καμωμένων* καΐ ^ιά τά άπαστρα 
φτύματα ότυοΟ έφτύσΟη τό βασιλικόν σου πρόσωπον, χαΐ ^ιά Οβριση* 
χόν ηανί μέ τέ όποιον έτχέπασαν τό βασιλικόν σου πρόσωπον, τό 
λποιον οΐ άγγιλοι επιθυμούσαν νά ίίοΟνε, χαΐ ^ιά έκεινα τά σκληρά 
χτυπι^ματα όπου σου έίιίαν απάνω εις τόν τράχηλόν σου, καΐ είς τό 
πρόσωπον μέ άναρίθμηταις ύβρισίαις χαΐ χακοκαρ&ίαις, χαΐ άναγε* 
λάσματα όπου όλην Ιχείνην τίιν νύχτα Ιπαθες. » 

Τάς έν τίΙ Άνατολίί ενεργείας της 'Ρωμαϊκ^,ς προπαγάνδας φοβη* 
θέντες οί Λουθηροχαλβΐνοι, αυτόκλητοι χατ^ίλθον είς τό πεδίον, χαΐ 
τι%ν ίσχυράν αυτών, ποοστασίαν υποσχείέντες είς τους υπό τών *Ιη- 
σουιτών άπηνώς διωκόμενους ορθοδόξους, κατώρθωσαν νά προσηλυτί-* 
σωσιν εύαρίθμους έκ τούτων, τους οποίους μετεχειρίσθησα,ν είς έκτέ-^ 
λεσιν του διακαέστερου αύτδν πόθου, ίηλαδή της είς ττίϊν καθωμιλη* 



(') *ί«»άννου του ^Αβήλα, Νου6€τήματα Πνιυματιχά (Ι1ιταγρ«90<ντ« {ι^ η«ιρ* 
^υ Βου9τρ»ν(ου). Εηιη&ε 1038, χχΐ 1671. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Μ 

{ΐίνην ΙλλιινΟ(ί)ν μβ'Ταφράσεως τΰν Γραφ6ν, χαΐ άίλλων τοΟ ί<{γ(Α0ΕΤθ€ 

Κατά τιλν αύτην έποχ-ίιν χαΐ ό Κρής Ιερο(Α(ίναχ^ος *Αγάπιος 6 Αάν-τ 
^ος Ίίρζατο νά έχί(^η έν Ββνβτί^ λάφορα ψυχοοφελϋ ι^ον^ματα, γε- 
γραμ|ΐένα έν τη χαθω[/ιιλγ)μένΐ) γλώσστ), ά{Λ(κτφ των τετρΐ|λ[&έν«ν 
έχε(ν«ιν χυ^ακολογιών χαΐ βαρβαρισμών, &ν {βριθον σύγχρονα τίνα 
στΐ3^ουργήιατα, ώς ό βασιΛεί)ΐ: ^ΡσίοΛΐ^^ο^ του Τρωΐλου^ (1617) 
6 Πασζόρ Φΰος του Σουμάχη, 4 ^υ^^^σις ΓαΛάρου^ ^ίύχον^ Ηαί 
*ΑΛονχοϋζ^ χαΐ έν μέρει 6 *^πόχοπος του Βεργαϋ, Ά Σωσά^^α τοδ 
Δ^φαράνα, χαΐ ει τι τοιούτο• 

Ός Απύ^ειγμα ^έ τ^ς γλώσστις το& *Αγαηίου παρατιθέμεΟα τ^ν 
1\^ ιτεριχοπην έχ του Κνριαχοδρομίου ('). 

• 'ΐίού τό στάίιον ττίς αγίας Τεσσαραχοστ^^ς, ά&ελφοί μου, 6πα- 
νοίγεται σιλμερον' (ίου ε(ς τήν θύραν της νηστείας έφθάσαμεν, χαΐ β 
ικόλεμος συγκροτείται του ιρνεύματος. Τώρα έπλησιάσαμεν είς τ&ν λι« 
μένα της σωτηρίας, χαΐ ιτρέπει νά χαιρώμεσθεν όλοι, χαΐ νά εύφραι- 
νώμεσΟεν ιυερισσότερον, ^αρά οπόταν έτρώγαμεν χαΐ έσπαταλουμεν 
χορταίνοντες. Άς είσέλθωμεν ουν μέ πολλήν εύφροσύνην χαΐ άγαλ* 
λίασιν είς τά πρόθυρα τϋς έγχρατείας, εύχαριστοΰντες τόν Κύριον,πώς 
έφύγαμεν τίΐν ίεινΑν χαΐ χαλεπ-)ιν ζάλην τη; φορτοΰνας του νοητού 
)(λύ}ωνος, χαΐ εφθάσαμεν είς τόν χαλόν λιμένα, τόν :ησυχον χαΐ άχίν- 
ίί^νον, τόν παρεύίιον χάΐ άτάρ«/ον, τόν γαληνόν άλ/,θώ; χαΐ σωττί- 
ριον. '£φυγαμεν τά νέφη τ^ίς απιστίας, χαΐ τόν χειμώνα χαΐ χλύ^ωνα 
τΙ|ς άμετρίας* έφύγαμεν τίΐν χοσμιχην σύγχυσιν, χαΐ την μεγάλην 
φουρτούναν των δυνατών ανέμων της γαστιμαργίας χαΐ πολυποσίας* 
έφύγαμεν άπό ταΐς σαρχιχαις ή^οναις, χαΐ από τους περισπασμους 
των γήινων φροντίδων, χαΐ του σκότους της άγνωσίας έλευθερωθημεν, 
χαΐ τό πανευφρόσυνον (αρ, ϋ^^ουν το χαλοχαΓρι της ψυχωφελούς έγ- 
αρατείας εφθάσαμεν. (*) > 

2υγχρόνως ^έ τότε συνέστη έν Βενετία σύλλογος λογίων {ίίρά τώ^ 
ΦίΛωιτ ζντωρίζ)^ δστις σχοπόν προτιθέμενος νά χανονίση χαΐ ίιευχο* 

(^) *0 Βούλφ^ρος έ^ημο^ίιυαίν άΐΰόσκασμα Ιχ της Αμαρτωλών Σωτηρίας τοΰ 
Άγανίου έν ταΤς αημιιώνβτιν αύτοϋ ίίς τό ΤαλμούΟ (σελ. 117). Ι^ίΐη^ίιΐίί. 

(*) Μ<τ& τόν θάνατον του Αγαπίου τ& συγγράμματα αΰτοϋ άν(βημθ9ΐ€ύΟηβαι» 
Μ του Κίφαλλήνος (βρομονά/ου Άχαχίου Λιαχρούση, κροσΟέντος χαΐ ΐόια συνταγ- 
ράτια έν τ^ «υτφ δ^ γ«γραμ;Λένα• 



«ο 



ΜΕΟΕΔΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 



^»χιν {χ τ^ς τυΐ(ογραφ(ας ϊαλιχάτη σειράν «ύμεΜ^ως Φυντ«ταγ{Αέν«•ν 
βι6λι«ρ(ων(1643-.1β44)0. 

ΚαΙ 4χ (λέν του μετά του ΙΤροοι/ζιαχον 9υνεχ^ιλ[λένου ^ίίζικοΛ 
χοίς παχσΐ χρησίμου αντιγράφω τά ίξής. 

Αιγιαλός, ?^ιγιάλι« 

Πι^χτης, 6 χολυ{ΐ.βητι{ς• 

Ζ^λΐ), φουρτούνα. 

Τριχυμία» φουρτούνα• 

Λιρήν, λιμκίνας• 

Λι^λήν ευορίΑος^ λΐ(4ΐένας χάλαρα• 

χτος• 
Α((Αήν ^ύσορ{ΐο;, λΐ(/ιένας χαχ<$ρα- 

χτος. 
Πλους, πλεύσιμον, χαΐ ταζίλ. 
ΠλοΙον, χαράβι• 
Νους, χαράβι. 
Αλιεύς, 6 ψαράς. 
*Λμφ(βλιστρον, ίύχτι• 
•Ιχθύς, ψάρι. 
Τρίγλη, τριγλι<. 
Αάοραζ, λαβράχι. 

*£χ ίέ του *ΐ9τοριχου Αεζιχου των Ψαλμών τίϊν περιχοπ^ν τα»5τΐιν• 
« Αβραάμ• Τό έίνομα του * Αβραάμ Φτμαίνει πατέρα πλήθους* ετού- 
τος 6 λαμπρός καΐ περίβλεπτος άνίρας, ώντας από τ^ν γίν τών Χαλ* 
^α(ων υΙός του θάορα του ει^ωλολάτρου, ίγινε μεγαλώτατος Προφ4* 
τηςι χαΐ πρώτος ανάμεσα ε{ς τους Πατριάρχας τών Εβραίων* χαΐ 
τ^ος ε{ς την άγιιοσύννιν όπου έχαταξιώθη νά χληθ^ προπάτωρ χατά 
«άρχα του Κυρίου ιϋμ.ών Ίησοΰ Χριστού, έπει^ίΐ εγενν^θη άπό τό 
οπέρματου' εΐχεν ά&ελφί^^ν δνομαζομένην Σάρραν εύμορφωτάτην άνά« 
μέσα εις ταΐς γυναίχαις του χαιρου της, την οποίαν τί}ν έπηρε ίιά 



Χρύσοφρυς, χρυσέφα. 
Μελανούρος, μελανούρι. 
Ξίφΐάς, ςίφίος. 
'Ορφός, ορφέος• 
Σάλπη, σάλπη• 
"βγχελυς, χέλι. 
Καρ(λς, γαρίοες. 
Χρυσός, χρυσάφι• 
"Αργυρος, άσίμι. 
Χαλχός, χάλχωμα• 
Μόλυβδος, μολίβι. 
Σίδηρος, σίοερον• 
Καττίτβρος, στάγχος. 
Αίθος, λιθάρι. 
^Αγρός, χωράφι. 
Αμπέλων, αμπέλι. 



(*) Α€ξιχόν {στοριχ^ν των ψαλμών, μιτέ κροαΟήχης έτερων τίνων λέξιων, 1βΙ3• 
-Άβξιχδν γραμμβτιχόν των ψαλμών μκτί της έξηγήφίως των^ ν<ωτέρων έν αύτοΤς 
«ιρι«χομένων λέζβων, ΙβΙβ. — Λιξιχόν γρβμματ•.χόν, Ιντρριχόν χαΐ Κίολογιχόν τ^ 
ν)χτωήχου« 1643 — Παράφρ«9ΐς τών έσκΕρινών νηχηρων τοΰ πρώτου ήχου, 1043 — 
ηροοιμιαχ&ς μ<τ^ «ροναιδιίχς, γροτμμάτων χ«1 Συλλαβών, επίτομου χι ουμπλοχής 
γων αύτων χαΐ άριβμητιχών σημκιώσίων* χαΐ Αεζιχου βςμιροΰς* απάντων πρ&ς μά9ηβι» 
«ων π«(βων ίναγχ«(«ν. 1044.— Αισώπου Μύθοι, 1044• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. λ Ι 

^ιμ^ του γυναίκα. Άπ6θαν«ν ό «ατέρ«< τον 6 θάρρχ ιΐς γ9ν Χα^ 
^αν χρ6ν»ν ίιακο<;(ων πέντί' μετά τόν θάνατον του 6πο(ου «ύγϋχβγ 
ό αυτός *Αβ()αάμ ά:Γ& τί:ν Χαρραν τ^,ν ιτατρί^α του, περνώντας σι- 
μά του τ^ γυναίχά του τ'ίιν Σάρραν, χαΐ Λώτ τ&ν άν»ψι6ν του, υΐ&ν 
του άίβλφου του του Άρράν, χα\ £λα του τα πράγματα, ^λθ<ν άς 
τ^ν Χαναάν' χαΐ 6 θεάς (τα;ε τόν τόπον ίχεινον Χαναάν, ^ιηλονότε 
του * Αβραάμ χαΐ του σπέρματος του> "Εχαμεν ζΐς τούτον τόν τόποι^ 
Ουσιαστήριον του Θιου του ΰψ^του, χαΐ έθυνίασε θυο(αν εύπρ^•** 
χτον. Μεταβάς ίέ εις τ^ιν Αιγυπτον, εχλεψαν τ})ν Χάρ^αν τί)ν γυναΖ* 
χά του, χαΐ τήν έπϋγαν του βασιλέως του Φαραώ, Άμ4 6 Φαραώ 
Ιστωντας χαΐ ν& τιμωρηθη μέ μεγάλαις πληγαΐς από τόν βεόν, τ^ 
σον έχεινος ωσάν χαΐ 8λον του τό σπι(τι, παρευθυς άττό τόν φ^ίβον 
του Ιστρεψε του Άβρααμ τίίν γυναίχά του την Σάρραν, άβλαβη χαΐ 
άγγιχτην . • . χτλ. » 

*£ν {τει 1659 ίξεί^η τό Τετράγλωσσον λεξιχόν Γερασίμου Βλά« 
χου, ένφ αΐ άπλοελλτινιχαΐ λέξιις έξηγουντο εΙς τε τ^ άρχα(αν έλ-* 
λιινιχήν, τΑν λατινιχήν, χαΐ τ)ιν {ταλιχήν (*). Τό σύγγραμμα του πο^ 
λυμαθους τούτου Κ ρητός, μεθολχώτερον χαΐ έντελέστερον του Πο^^-- 
χ(ου, δεόντως χαΐ τύτε χαι χαΑ*βλην τήν μετέπειτα έχατονταετηρί^ 
έχτιμη9έν τρΙς άνετυπώΟη• Ίνα ίέ γνωσθ^ 4 μέθοδος αυτοδ ίντι• 
γρά^μεν τ-^ν πρώτην λέζιν. 

« Άβάνης• €8ΐυιιΐοί8(θΓ. ΟβΙυηοηίιιΙΟΓβ• Διάβολος, ου. Κατι(γ»* 
ρος, ου. *0 ει^ώς παντοίους τε βόλους χαΐ μηίεα πυχνά. Ό συχοφα)^ 
τ(αις χαίρων. Ό ί'.αβολαις χρώμενος. » 

Κατά την αύτίιν περίπου έποχίιν χαΐ ό Γερμανός *£ρρίχος Ίλάριος 
έπεφύρτισε τόν είς Κωνσταντινούπολιν με'καβαίνοντα μετά τ^ς Σουιι* 
λχϋς πρεσβείας Ίλ^εβράνλον, ινα πρό; τοις άλλοις ττληροφορ^στ) αυ- 
τόν περί τίς προφοράς τίς έλληνιχης γλώσσης. Ούτος ί* έπέστειλεν 
αυτφ έχείθεν (24 Μαίου 1663), δτι ή χαθωμίΛημίνη ίΛΛηπΛίι 
μίγά^ωζ όιαφ/ροοσα ζήζ έ» ζώτ γραμματιχώτ χαΐ τώ^ χΛζίσιχω^ ^ 
<^^ΤΥί*θ'ψ^^^ όί^ασχομίίτης^ περιοχή ηοΛΛά^ άγγώατουί: Λ^^Ηζ \)• 

Μετ' ολίγον ^έ ό μέν θεσσαλονικεύς 'Ρωμανός Κιχηφιίρου σ•^νέγρα- 
ψβν έν τ^ λατινιχ^ γλώσσ^ άξιόλογον γραμματιχίιν τίς χαίωμιλη• 



(*) Θησαυρέ *Εγχιη>λ9«βι&χηζ βάσβ^ς τιτ^άγλω9«ος• ΥεηεΙϋε 1659• 

(*) « υϋιηΐιιτ ριιτε, εί ΑοςίρΙβ <1ο ρΓοηαοεΪΑΐίοαο• ΝίΙιίΙ οβιοι βοίυιϋ Λ» ϋ* 



Μ ϋΚΟΒΔΑΗΝ. ΦΙλΟΑΟΠΛΙ 

μένης Ιλληνιχϋς {\ 6 ^Ι γάλλο* ιτερικγητής Ιάκωβος Σίτων (1 675—* 
1 β7β) γλωοσάριέν τι χάριν τΛν ττ^ριέργων (*). 

Αλλ' αΐ μέχρι τίς έποχίίς ταύττπς ^ερί τίς νίΟΕλληνικίίς γλιδ^- 
σης μιλέται των έν τ^ί Δύση άνικαρχβις εθεωρούντο, πάντες ίέ ηυ« 
χοντο τ^ν ίημοσίκυσιν {ργου έιταγγελλομένου τ1)ν άναπλι(ρω<τιν τοΟ 
χβνου, <ηιγγράμ(Αατος δηλονότι περιλαμβάνοντος πά^ας τάς £ν τοις 
βυζαντινοις χαΐ τοις μετέπειτα στγγραφώσιν άπαντώσας λέςεκ» 
βαρβάρους τι χαΐ μίι,ΐνα ούτω γνωσθ^ ι^ Ιστορία τϋς πολλούς απασχο- 
λούσης νεοελληνικής γλώσσης. Τό Ιργον τοΰτο απαιτούν χαΐ πολύ- 
μάθειαν χαΐ χρ(σιν ου τίιν τυχοΟσαν^ χαΐ έπιμονί)ν αίαμαντίνην, χαΐ 
«ύμπραζιν πολλών, φιλοτίμως ανέλαβε χαΐ εις πέρας ίίγαγεν 6 χαλ- 
κέντερος Γάλλος Κάρολος Δουχάγγιος (")• 'Όθ«ν δικαίως τό σύγγραμμα 
του μεγάλου εκείνου ανδρός έττέσυρε τ&ν θαυμασμόν τ&ν τι νυγχρί* 
νων και των νεωτέρων, Οεωρούμενον ώς μνημειον περιφανές κατά* 
πληκτικές φιλοπονίας (ίρ§6η8 ίη^βηίί^ ορυβ) (*). 

Κατά τιί)ν τελευταίαν είκοσιπενταετηρί^α του ΐζ' α(ώνος πάρα* 
τΐιρ(?ται μεταξύ των Ελλήνων όργασμύς τις προς μύρφωσιν τϋς 



Ιο: οαΙΰΓοη, οίε, «Ιγ. $ί υογο άβ Ιοίλ Ηιΐ|;«ε ίοΚβΙϋ^ίβ, ηοο 6«4βιιι οεΐ (νηΐ• 
§&Γ€αι ΙρβοΓυηι ίοΙβΠί^ο) ευιη αοβίΓλ, ςιιαοι ηοβ •χ βΓ«ιηαιαΙί<^ιβ 6( ΐΜΜΐί$ 
ΜΓίρΙοΗΙιαβ εΙΙα5θΜΐηα9. » ΡΙιίΙίρρΙ ΟΙιγρΓϋ βΙίΓοηίοοα, βά. ΗίΙαΓίυβ, ΙιίρβίΜ 
1687. ΑρρβηάΙχ. 

(') (χΜίηιηθϋϋε ΙΙο^υββ βΓαβοεβ τυΙ^βΓίβ, οοηιηυηΐβ οιιιηι1»αβ 6γ«6οβ, 
οχ ςιι« αΙί« «ΓΚΙϋείεΙίβ ^βάυείΙαΓ ρβουΙΙαΓίβ ΟΓΟιΙίΙίβ Η &Ιυ4ίο»ί» 1«η(απΐ} 
ρβΓ ΡαΙκη Εοπιαηυιη ΝΙοβρΙιΟΓίΤΐιββεβλΙϋηίοβοδοιυ, Μ3Γ•6<1οη6η.» Τήν γραμ• 
μβτιχήν ταύτην χιιρόγραφον άιτοχιΐμένην έν τζ βιβλιοθήχ-^ των Παρισίων βννιστφ 6 Κ• 
Λ<γράν6ιος, ώς (νηλιστέραν χαΐ μ<θο&χό»τέραν «ανων. (Προλβγόμινα ιίς Γρβμ* 
μ«τιχήν Σοφιανού, αιλ. 10)• 

Ο ΡβΙίΙ <1Ιΰ(ΙοηηΑΐΓ« άα 0Γββ ναΐ^βΐίβ, οοοιιιιο ϋ 8• ρΑΓίε ο( εβ ρτοοοηοο 
ρΓ0ΜθΙβηι«ηΙ άληβ Ια (τγ6ο«» €η ΓλΥοαΓ (Ιββ ευτίβαχ, €1 άβ €6υχ ςυί νου• 
άτοΏΐ νογλ^βΓ άλοβ Γ« ρ&55-1α. νυγβ^ύ, Ιοιη. Ι. 

(') 61θ59βΓίυιιι αά εοτίρΙΟΓΟδ ηαβάΐαβ βΐ ίαΐίιηαο 6Γα«ο!ΙεΙί5• Ι,η^άααΙ, 1688• 
^ (^) Ό Μουλλάχιος έχφέριι τήν έξή< ιηρΐ τούτου αύντηρ&ν χρίην. « $6(1 ςαειηνίβ 
υΙγ ]α1>0ΓΪυ5ί55ίαιυ8 Ιιοο ίη^βοΐΐ ορβΓβ ίιηπιοΓίβΙο Αρυ(1 ροβΙβΓΟβ αοηβη οοιη 
8βΓ.υΙα5 β9ΐ, (^υΐα ραπαοι Γ.ο^οΙίυηι 1ΐΑΐ>ο1)αΙ νυΙ^&Γβιη ββηηοοβιιι βΓΑβ^υπι^ 
Ιειη Μβρο Ιερβυβ 65ΐ, υΐ ςαΙ (ΙίάΙοΗ βειη Ιίη^αηι ίη βίη^υΙΙβ ρλ(;ίοΐ9 ρβΓ- 
οιυ1ΐ«, ςυΑ€ βοιβηάβΐ, ΓβροΓίλΙ. Νβςυο βιιίπι &ο1υιη ρΙοΓίηλ τοτ)>α ηοα Ιηΐ(1« 
ΙβχΗ, «Ιςυβ βα, ςυαιη α<1;6εί(, {ηΙβΓρΓβΙαΙίοηο ε νβΓο βΟΓοαι Μη^α ε&€ΓΓλτΗ, 
μ4 €ϋβιη ρΐ6Γα(]ϋο ςυίΙ)αβ ΙΗΐβΓίβ ΒΓπΙ)βοά« β95«η(, αββεΐνίΐ. ΛΙ 1«η<Ιυοι 
«1>051, υ( οοαίβιηηεηι Ηοο β1ο88εΗυηι, αΐ ςυλο β]α8 «υείΟΓ βχ ίοΜίίϋε Ι^ί- 
Ι^ίοΐΙιεΓΑβ ΡλΓίδίηαβ §1ο«ΜΓί», εεΙιοΗεείίε «Ιϋβ^αο ιιιοηοιιΐ€θΙί» ΙΐΑίιείΙ, €4 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 68 

χαΟβ^λνιαένης γλώ^βικ, ^τις τέ»ς μέλις άρχουσα %ίς βιβιασμέΐΝίς 
μεταφράσεις έχχλτι^ιαφπχων βιβλίων, πλουσίαν περιβάλλεται άλουρ- 
γ{^α, χαΐ επιδεικνύει τ&ν χεχρυμ|χένον αύτϋς πλουτον. Άνδρες εύφάν* 
ταστοι, ώς &Σχουφος, ό Μηνιάτης, χαΐ 6 Μαλάχης, προάγγελοι τϋς έθνΐ' 
χης παλιγγενεσίας, πλήρη ζωίς χαΐ μέλλοντος χατέστησαν τίίν γλωσ- ' 
σαν έχείνην, τ-ίιν οποίαν οΐ της βύρώπης σοφοί έζηχολούθουν άττο- 
χαλοΰντες γραιχοβάρβαρον. 

*Ινα ^έ χαταίειχθ^ ή μεταξ{) των συγγραμμάτων τούτην χαΐ 
ΑλΜν τ?ις αύτ^ς ίποχϋς νεοελληνιχών βιβλίων διαφορά, άρχο*}μαι 
πρατάσσων περιχοπάς τινας έχ xώ^ Ιστοριώτ τήζ *^θήκης (1676) 
τοΰ Κοντάρι, χαΐ των Μαργαριτών Παρθενίου του Πελοπονντ.σίου. 

α Μέ πολλί^ φρ6ν•σιν ώμοίασαν τ&ν άνΟρώπινον λογισμάν ο( πα- 
λαιοί σοφοί, βμοιον μέ τόν μύλον όπου είναι χαλά χατασχευασμένος 
νά άλέθι^' {στις Ιχωντας προς τό άλέθειν άπαντα τά άναγχαΐα σύν-* 
εργοί, χαΐ μι^ν {χηντας τ^ υλην νά άλέστ;, σίτον ^ηλα^η, χαΐ άλλα 
βσπρια παρόμοια, χαλάται χαΐ χαταφ9είρεται γυρίζωντας μόνον άφ* 
έαυτου του. Τό όποιον ίσυνέβη, φαίνεταί μου, άψευίέστατα χαΐ είς 
ταΐς ^ό«ι περίφημαις χαΐ πλέον όνομασταις χώραις τ9ις *Ελλά^ος, 
τουτέστιν είς τήν Άθήναν χαΐ Ααχε^αίμονα, τους ί«^ο οφθαλμούς 
τϋς οίχουμένης' αΐ όποίαις {ως ου είχαν μέ*τόν Εέρζην τους πολέ- 
μους, χαΐ έφρόντιζαν νά νιχι^σουν τοιούτον μονάρχην μέ τόσον πολυά- 
ριΟμον στράτευμα, ποτές είς τους πλησιοχώρους χαΐ γείτονας ίέν ώρ• 
μησαν νά τους πολεμήσουν, άλλ' ούτε χαχόν αναμεταξύ τως ν ζ χά* 
μουν {θελαν, άλλα μάλιστα έφύλαγαν μεγάλην άγάπην χαΐ όμόνοιαν 
άνάμεσύν τως, μέ την οποίαν ώς σίτον έχατασύντριψαν αλέθοντας 
τους εχθρούς τως, £στωντας νά βοηθουνταν συναλλήλως τως, χαθως 
ε(ς τήν άπερασμένην Ιστορίαν έμφανέίττατα φαίνεται, όπου, 6θεν ί[θε• 
λαν πηγαίνη, ένικοΰσαν τους εχθρούς εκείνους, χαΐ αύτοΙ νιχηταΙ 
έχηρύττονταν. Άμη, άφ* ου ενίχησαν τους Πέρσας, χαΐ υπόταξαν 
βλαις ταΐς χώραις της 'Ιωνίας, της Ασίας χαΐ δλης τής Ελλάδος, 



ΐΜΟΑβ ίΓϋ^ίε ρΐβοίεβίαιε {υάίεεηι. Οαο^ΐβί ίη ϋε, ςυββ «1> βΐίίε οοη ^ίΙυΓ.ί- 
ι1ι( ίρ5β άί1υΓί(1αΓ6 1εη1«νί1, &Ιγ. βυιη ρΐ6Γυηιηιΐ6 ΓαΙΙί νί<1βιηυ9, υ( ίο ίοευ* 
1«Γβ8 6ΓΓ0Γ69 1«1>αΐθΓ« νεοί« άιιΐ(1ε €5ΐ ΥΪΓΟ ο^Γϋ^ίο, ηοι ςη<Μΐ ροΐυίΐ, ρΓ&βε• 
ΙΐΙίΐ ρ€Γίΐί9 ΐ6€ΐθΓίΙ>υε ιηβηάε, ςυεο ία Ιιοο ίιηιηβπδυηι ορυε εαΓΓερΜΓΟοΐ^ 
€θηί%ϋαάΛ Γ€ΐίςυί6η5. • θεοί. Ζβαί, Ρειαρίι. ΒιιΐΓα£ΐιοΜΐ;υιηαεΙιίΑβ, εά. ΜιιΙ* 
^Α^Iι^ιιε• ΒεΓοΙίοί ί$37• 



64 ΝΕΟΒΔΑΗΝ. Φ1Α0Α6ΓΙΑΧ 

κοΛ 1^ο•^θές είς άλλον τόιτον ίέν «ιχαν νά Αινάγουν λ& νά χί(ΐιουν 

^λβμον, έβάλθηχαν »{ς βουλ-ίιν, ποία ^Τιλαί^Ι άπ& ταΐς ίύο νά 

ϋθ«λ» ίυνηθϋ νά ^ουλώ'ΤΥ) τί|ν (2λλην, χαΐ έχε(νη νά («.((νγ) απάνω 
εις δλαις χυρ(α χαΐ βασίλισσα. » 



« Πρέπει τ& λοιπ&ν νά σχοπεύονν οΐ γονείς χαΐ οΐ πατέρες χαΐ αΐ 
μτΐτέρες 2χι πώς νά χάμουν τά παι&ία τους μέ Ασπρα χαΐ φλωρία 
πλούσια) αλλά πώς νά απορέσουν νά γένονν πλουσιώτερα εις τ^ν 
εύλάβειαν χαΐ τ%ν μάθησιν, χαΐ είς τί^ν άρετί;ν, χαΐ ε{ς την φρ^- 
σιν^ περισσότερα άπό ολους' νά μ-ίίν εχονν χρείαν άτΛ πολλά, νά (Α'λν 
είναι δοσμένα ε{ς ταΐς έπιθυμίαις χαΐ τά βιοιτιχά πράγματα τίΐς 
νεότητος, αλλά νά είναι εύλαβϋ, νά είναι μαΟηματιχά^ νά είναι φρ6* 
νιμα• Πρέπει έσεις οΐ γονείς νά εξετάζετε, ήγουν νά χιτάζετε χαΐ τά 
εύγάλματά τους, χαΐ τά έμπάσματά τους, χαΐ τά περιπατι^ιματά τους 
κατά άχρίβειαν χαΐ μεγάλην {ννοιαν* νά βλέπετε τά ίιαβ;(ματά τους, 
ταις σμιζοσύναις τους, μέ τίνα σμίγονται* ίι6τι, βταν τά βφιελε£τ& 
αυτά βλα, ίέν ίχετε χαμίαν συγχώρησιν από τον θεόν. » 

Φραγχίσχος Ιερεύς ό Σχονφος, Κρ^ς τ^ πατρίδα (*) χαΐ ίιίάσχαλος 
του έν Βενετί^ Έλληνιχοΰ σχολείου, συνέγραψε χάριν τών μαθητών 
αύτου Τίχγηγ *Ρητοριχη(: {\%%^\ εν ττί άπλοελλτινιχίί γλώσσν; λά 
νά χατα^είζι;), οτι χα Ι αυτή είχεν άρχετον πλουτον ίιά νά έχφράσ^ι 
χαΐ επιστημονιχάς εννοίας χαΐ ρητοριχάς χαλλονάς (*)• Τά έν αΰτ^ 
ίζαραάί/γμαζα (*) δύνανται νά χρηιιμεύσωσι χαΐ τώρα ώς πρότυπα 
χαλλιεπείας. Ήμε?ς δμως αποβλέποντες είς μόνον τό ήμέτερον θέμα 
θελομεν παραθέσει έχ του σπανιωτάτου τούτου συγγράμματος περιχο• 
πάς τινας. 



{*) Κατ& λάθος λέγουνιν «ύτόν ΚιρχυραΤον 6 *Βλλάδιο<9 6 ΦαβρΙνιος «αΐ 6 Μβλίχης• 
(*) « "θ9ον χάλιν βιά τήν φράσιν, άγχαλά χαΐ ή χοινή μας γλω99α νά «ΓνΜ 
κτνχή άιτό λέξβις, Βμως ένάσχηνα νά «Ιναι £υμορφη χαΐ ^ερ^ητορ<νφΐένη, χαΐ ιηλλαΤς 
φορβΤς χάλλιρν ήθέληαα νά σιωικήβω χαΐ υψηλά νοήματα, καρά νά βιηγηθω ή μΙ 
^νήν ράρβαρον, ή μέ 6λότ«λα έλληνιχήν δθιν (λ«ίζω νά μήν βύρβίξ τινας, δ«οδ 
<Ις τ«6το νά μέ έλέγζχ^, μάλιστα όκοϊι £ν έαύνθεαιν άλλος, Ιγραψβ ή βίους άγΐι^ν^ 
ή άλλα έχχληβιαατιχά ιτράγμαται χαΐ χανβΐς €«ς τήν οήμβρον μέ ^ητοριχόν χά- 
λαμον, ωτν• όιτοΟ δέν βΓχα άχό ικοΓον λά6φ ουδέ «αραμιχρόν τό 'χαράβ€ΐγμα• » 
(') *Ε«ροτ(μη9Ε Φέ άντΙ τΰν μν^βολογικΰν ύ«οΟέ9β»ν ιτρό «άντιον έχχληαιααηιλ 
ΐτχρ«6«(γματα| « λ^ι ώαάν ίιρβυς 6έν ητο «ρέχον νά όμιλήο^ιι «αρά («ρά χράγμ•τ«•9 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 6$ 

ϊ[.«1 ι^ρώτον τίίν ζωιοροτάτην ταύτην είχίνα ίορυαλώτου ιτΛεως. 
• 'Αχ^ι/.'η 4ίν •ϊχ• βίίΐέβη βίς τί)ν πόλιν τό νικ-^φτίρον καΐ υτ^ερτί- 
φβνον στράτευμα, καΐ άλλάχθτ» εύθυς των ττραγμά.των ή δψις, καΐ 
τϋς χώρας Λιις τό πρόσωπον* διατί κοίΐ πρΙν νά φθάστι 6 εχθρός, 
χβιΐ ρ(ΐ7τωντας μέσα ψωτιάν νί τ9)ν χαύσγ] μέ ?α?ς φ>.όγαις, έκάττνιζε 
♦ ταλαίπωρη μΙ τους στεναγμούς* καΐ πρΙν νά τής Οανατώστϊ τον 
λα&ν, χαΐ νά τήν πνίζν; μέ'τα εις τά αίματα, ητον εις τά νερά των 
ιίίων τκις ίακρύων βαθυά βυθισμένη. "Εκλαιε ή κόρη τίιν {ίίαν της 
παρθενίαν, ίιατί ίβλεπε πώς ίθελε της τήν άρπάση βάρβαρος στρα- 
τιώτης, καΐ πώς ίίθελε γένη του εχθρού ίέν λέγω βαρβείον, άμίι καΐ 
πα(γνιον* αναστέναζε Α νέος τίιν έάικ-^ν του νεότητα, ίιατί έστοχά- 
ζετο, η&ζ ^ -Ιίτον άχόμη τέλεια ζε?υτρωμένον τό άνθος τη; τρυφε-** 
ρας του ηλικίας, καΐ Ιμελλε νά ι^η τ& ^ρέπανον εις ταις ρίζαις^ 
έσφιγγε Ίϊ μητέρα τά ϊίιά της τέκνα, καΐ τά έβύζανε ίχι τόσον μέ 
γάλα^ 8σον μέ δάκρυα, ίιατί ίίζευρε πως Α άθλιος εκείνος καρπός, 
άγκαλά καΐ ζγχ ώριμος, είχε νά τ^Ις πέσνι ομπρός εις τους πό^ας άπό 
σκληρόν σί^ηρον θερισμένος* έκατα$(καζαν καΐ οΐ γέροντες μέ συχνούς 
στεναγμούς τήν άπάνθρωπον τύχην, ωσάν όποδ τών έμάκρυνε τίιν ήλι- 
κίαν ^ιά νά τόύς κάμη άπέκει νά δοκιμάσουν ε{ς την σφαγήν τών 
παιίίων καΐ τών συγγενών πολυπλάσ'«ον τον θάνατον. Άμή νά, όπου 
«ντιλαλουσι τά τύμπανα* νκ, όπου μέ χαρμόσυνον κτύπον παίζουν :|ί• 
σάλπιγγες* να, όπου ακούεται ό θόρυβος του φουσάτου, καΐ ό χρεμε- 
τισμός τών αλόγων, τά όποΐα μέ τους αφρούς προμηνουσι του ιίίου 
φουσάτου τόν θυμόν καΐ την λύσσαν' νά, ό εχθρός εις ταΐς θύραις 
στεφανωμένος μέ ^άφνην, καΐ μέ τόν έχθρόν καβαλάρης ό Χάρος, 
χωρίς σπλάγχνα και χωρίς καρίίαν, ^ιά νά μην ίχη ύς κανένα 
άγάπην καΐ σπλάγχνος, καΐ μόνον αρματωμένος μέ ήκονισμένην ρομ* 
φαίαν, ίιά νά θερίζη μέ μίαν πληγήν πολλών καΐ πολλών ταις ζωαις* 
εμπαίνει υπερι^νος εις τήν χώραν, καΐ ^ιά νά ^είζγ^ τ-ίιν χαράν, λά 
την ν(κην όπου απόλαυσε, και ^ιά νά «^ώση ακόμη του λαοΰ φόβον 
καΐ τρόμον, αναγκάζει ευθύς και τ' άνακουφωτά σί^ηρα νά αστράψουν 
μέ φλόγοι^ καΐ νά βροντήσουν μέ κτύπον, ώστε όπου ήθελες ί^η μαυ• 
ρισμένον μέ τους καπνούς τόν αέρα, σκεπασμένον μέ τά νέφη έκεινα 
τόν ιϋλιον, καΐ ανάμεσα εις τόσα σκότη νά μην φέγγη άπέκει άλλο 
φως παρά βαρβαρικής μαχαίρας υ) άστραπαις καΐ ή λάμψες' ήθελες 
ι^η τόν ενα («υ έλεεινόν θέαμα) νά κλαιγ} τάς χείρας όπου του έκο* 
(ΙΣΤ. «£0£ΑΑυΝ ΓΑΩΣ.) 5 



Μ ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΔ0Α0ΠΑ2 

%τ% 6 ίχΡί^' 7^^ Α\ον τοικ ιτ6^ας* {γουν τά ατερβά τον χορριοΟ 
του θεμέλια* τούτον νά άναζητ^ τά όμματα όπου ίχανε* έχείνον νά 
άν«9τενάζ^ ε{ς ταΐς πληγαις, όπου ελάμβανε χεφαλαις χομμέναις ώς 
χάθε στράταν, σπλβίγχνα χυμένα εις χάΟε πάτημα, αίματα νά τρέ* 
χουν ύς ΐΰοτάμια, χαΐ ττ<ν χώραν ίλην σχαρμένην από νεχρους, χαΐ 
νεχρών μέλτ/ χορτατμένον μέ τό^υ; φ<ίνους το οί^Τιρον^ χάσκουν ο( 
βάρβαροι νά χορτάσουν χαι τ'λν ά)^6ρταγ6ν τως φίλαργυρίαν* Μεν γλν 
γοροι άναβαίνουσιν είς τά σπίτια, τπ^^ουσιν εις τά παλάτια, χαι γλν- 
νοντας χαΐ τά τείχ» θησαυρίζουσι πλούτη, συμμαζώνουσι θησαυρού^* 
από τά παλάτια πετουσι εις ταΐς έχχλησίαις, χαΐ έ^ώ υβρίζοντας 
ταΐς ε{χ(ίναις, πάσχει χαθένα; νά νιχι^ση τόν δλλον εις την άσέβειαν* 
^ίπτουσι χαμαΐ τά θυσιαστιίρια, τζαχίζουσι τους σταυρούς, άρπάζουσι 
μέ άνίερον χείρα τά Ιερά σχεύη, χαΐ μεταμορφώνουσι ε{ς σπήλαια 
ληστών τους ναού; των άγίων' εύγαίνουσι τέλος χαΐ εις ταις στράταις, 
χαΐ πατώντας επάνω εί;• τά νεχρά σώματα, είς χείρας, %6^αζ^ χαΐ 
χεφαλαΐς άναχατωμέναις, λυσσιουσι χαΐ εναντίον είς τά μάρμαρα* 
βθεν βπου £γαλ{Αα, μνημέσυνον άρετης χαΐ άν^ρίοες, του χωρίζουν τά 
άναίσΟ)]τα μέλη, χαΐ τό ρίπτουν χαμαΐ, ίιά τά μίτν άπομείν)^ εις τ4ν 
χώραν ού^έ άψυχος είχ6να άνθρωπου* δπου στύλος, στολ^Ι τϋς πόλεως» 
{που πυραμίδα, τϋς Αίγυπτιαχης μαθήσεως λείψανον, δπου θέατρον 
^ χαΐ τρ^παιον, όλα ίοχιμάζουσι τό σί^ηρον, χαΐ χειρ6τερην ίιΛ 
χάθε σί^ηρον έχθρου τι^ν σχληροχαρ^ίαν χαΐ λύσσαν' ό όποιος ίιά νά 
τ))ν σβύσι^ χαΐ άπό τόν κόσμων ολότελα, χαΐ ίιά νά μήν ψοοή^ πλέα 
ου^ 6 τόπος, είς τόν όποιον ^τον χτισμένη, άνάπτει φωτιαις είς χάΟα 
τόπον, σπέρνει φλόγαις τριγύρου χαΐ είς χάθε μέρος, χαΐ είς όλ(γην 
δραν τί^ν μεταλλάσσει εΙς άλλην Τροίαν χαπνίζο•>σαν χαΐ χαιομένην• 
Άφίνω ε^ώ ταΙς φωναις Των μισαπεΟαμένων ανθρώπων, τοίις θρ^νοιις 
των γυναιχων, τά ίάιψΜ των γερόντων, άπό ταίς πληγαΐς τών 
οποίων άχόμη ^έν εΤχει φύγη άπό τόν τρόμον τό πνεύμα, ά^ίνω ταις 
βοαίς τών βαρβάρων, χαΐ τόσης φλογός τί)ν άνεχίιηγητον ταραχή, 
όποίυ ^πτοντας σπίτια, παλάτια, πύργους, χαίοντας ξύλα χαΐ β,τε 
^Ωιλο, τόσον Ιτριζε, χαι μέ ταΐς σπίθαις τόσον έχαταχτύπα, όπου 
ήθελες ειπ^, νά ευρίσχεσαι χάτω έχει είς τά πολυτάραχα του Νείλου 
χατάίουπα• Τούτο μόνον σμίγω, πώς ίέν απέμεινε ού^έ μία χαΐ μόνιι 
πέτρα, 2ιά νά γράψι; τινάς τό ώ<^« χίίζαι^ άμή ή χώρα όλη ετάφη είς 
τήν ίίίαν της στάχτην, χαΐ όπου εβρέφοντο λαοί τώρα βόσχονται ζώα• », 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 61 

Ο&χ {ττον ίέ ζωκιρά χΛ Ίϊ περιγραφή του χλν^ωνιζομένου πλο(<Μΐ 
έν φ &.2γιος Ι9ιχ6>β»ς μετέβαινεν εις Ίε'ροφόλυμα. 

• ^Ητον γαληνόμορφος 6 ούραν&ς, έγέλα άνέιραλο; ό αέρας, {πν« 
κροίος χαΐ φιλικός ό ζέφυρος, κύμα ^έν εφούσχωνε, αφρός ίέν έφα(νετο, 
χαΐ το πέλαγος βλον ταπεινόν Ιίειχνε την εύλάβειαν όπου εφερνι 
ιτρ&ς τό δγιον' χαΐ Αν χαμίαν φοράν όλ(γον φουσχωμένον υπερηφα* 
ν»ύ•το, τ& £χανε μ^νον ^ιατί έβάβτα εις τους ώμους τέτοιον -ϋρωα• 
Άμλ ίν 'ίίτον ιλ^χ(α ε{ς ττιν θάλασσαν, θόρυβος χαΐ ταραχ*)) ίΐτον 
χάτ« εις τον α^υν' χαΐ Αν Ιπαιζαν τριγύρου ζίς {να ξύλον τί χύ' 
|ΑΑτα, άφριζαν εις τα χάτω σπϊ^λαια οΐ δαίμονες, χαι οΐ σατανιχοί 
δλοι Κύχλωπες^ όπου ε£ς έχείνην τήν άβυσσον χατοιχοΟσι. . • • . • 

» • • • "Ετζι έμίλ^σε 6 'Εωοφόρος, πνέωντας χαπνούς χαι φλόγαις 
άπο τ& (ττόμα* χαΐ ευθύς μαυρ(ζεται & αέρας μέ τα σχότη {λα του 
α^ο», τά όποια αρπάζοντας τό φως χαΐ τόν ηλιον σ/,επάζουν τί)ν 
λαμπροφόρον ιίμέραν μέ ένα 2λο μεσάνυχτον' ουμμαζώνουνται μαύρα 
χβΑ πυιινοσύνθετα νέφη, των οποίων τά σπλάγχνα ξεσχίζοντας τ) άστρα " 
ιεαις χαΐ τά αστροπελέκια, ' τυφλώνουν τά £;αματα χαθενός μέ τ^ν 
>άμψιν, χαΐ μέ τόν χτύπον φοβερίζουν χάθε άν^ρειωμένην χαρ^ίαν^ 
ωσάν όπου τούτα μαγεμέναις σαιταις του θανάτου πληγώνοντας άλ* 
λάσσουν εις στάχτην όλον τόν άνθρωπον* πιπτουσι βροχαις άρχεταΐς 
νά πνίξουν ενα χόσμον, 2χι νά βυθίσουν ενα χαράβιον, ή όποιαις ανά- 
μεσα είς τέσην βροντήν χαΐ τόσην λάμψιν παγώνοντας από τόν φί- 
€ον, {φθαναν χαμαΐ χιόνι ^ χαι χάλαζα' φυσσουσι από χάθε τόπον 
άγριοι άνεμοι, όλοι σ•^ναλληλως έχθροΙ χαΐ ενάντιοι, χαΐ εις τούτο 
μόνον φίλοι χαΐ ενωμένοι νά καταποντίσουν χαΐ νά ρίξουν εις τά βάθη 
τό ξύλον* φουσκώνει τέλος χαι ή θάλασσα, χαι φουσκωμένη θυμώ- 
νεται, αφρίζει άπό τόν θυμόν, καΐ αφρίζοντας υψώνει γιγάντεια κύ- 
ματα" μέ τούτα ώς μέ πολεμιχαΐς μτιχαναΐς τολε[/α τό πλεούμενον, 
τό χτυπ^ τό δέρνει, τό υψώνει είς τους ά-τέρας, τό κατεβάζει είς 
τόν Μην, τό στριφογυείζει, χάσ/,οντας πάντα χαΐ ανοίγοντας χίλια 
βάραθρα διά νά το ρουφίστ,' η;ςουες τότε νά χτυποΟσι συναλλτίλως 
τά κατάρτια• έβλεπες νά ξεσχίζωνται άπό τ-, .ς ανέμους τά άρμενα^ 
καΐ βρεμμένα με τους άφρους τη; άγρκομένγ,ς Οαλά'τσ•/;; νά κλαίο*^σι 
τΐν χοιν^ ίυστυχίαν* χομμέναις ταίς γούμεναις, χαΰμέναις ταίς άγ- 
χυραις' τούτους νά πίνουσι χαΐ νά ζερνουσι τά χύματα, εκείνους χαμχΐ 
έ^ρΐ(ΐένους, και νά μεΟυοΟσι άπό την ζάλην' άλλους (/χ στεναγμο•;>ς 



κ•* 



•8 ΝΕΟΕΑΑΠΕΙ. ΦΙλΟλΟΠΑΣ 

%α\ μϊ ^άχρυ« υ1 ΐΓαραχαλ<Μ>9ΐ βοιϋθιια^ άιΛ τ&ν ούρβνλν, ^μτΙ 6 
φόβος τΑν εΤχε ^έτρ τί;ν γλ&σσοιν, χαΐ των ύχι άριτάστ) ολότελα 
τήν φων^* χαΐ τους ν«ύτας νά τρέμουσι τ09ον βίς τίιν χβφ^{αν, ίσον 
•{ς τους ηό^ας, χαΐ νά φέρνουν %1ζ τ& ικρόοωπον ζωγραφι^μένον τΟ¥ 
θάνατον• Μόνον λ Νιχόλαος, ίιά τ&ν 6ΐ(016ν •γ(ν«το τόσνι τβραχίι «ίς 
τά 9τοιχ&Ια, άνάρίΕοα ιίς τόοους φόβους χαΐ τρόμους Ι«τ«χε £τρο|Αος 
χαΐ χωρίς φόβον, ^ιατί αρ(Αατ«•(λένος (&έ τίιν έλ«(^α «ρ&ς τ^ βιόν 
έγέλα τήν ίύναμιν 2λιτ}ν το^ &ίο\** τ&ν &ποΙον ^ιά νά βυγχύσ^ χαΐ 
ΐΓίρίΦοότιρον & δγιος σηχώνι» τα«Μνβ&ς τάς χ«!^ς) χαΐ χάνβι όλ(γΐιν 
ά|Α:Ιΐ Ινθερριον ιτροσευχίΐν, χαΐ μί τούτιιν ώς μ^ί ούράνιον μαγκίαν, του 
άφανίζΜ τά οχότη, του οχορπίζ» τά νέφγι, του οβύνΐι ταΐς άστρα* 
ιναΐς, χαΐ μεταμορφώνει %ίς γαλ^^νιην τίιν τριχυμ(αν, «{ς 4συχ(αν τί^ 
ταραχί^ν, ηΐς γλυχβίαν αβραν τ&ν οχληρ^ άνεμον* οιωπ^ίφ» τά στοι* 
χ€ίΛ^ ΐΜύο^ τά χύματα, ιτνέουοι ζέφυροι, λάμπουσι ύς τΑν οΰρανΑν οΐ 
άοτόρις, οφο*ιγγ(ζβι χαΜνας τά ^άχρυα, ζυκνα 6 Ιλλος άηό τίΐν ζάλην, 
χαΐ τό άπιιλιαομένον χαράβιον φθάνει οωον χαΐ υγιές ε{ς τ&ν λιμένα^ 
νιχηφόρον ^ύο μεγάλων Οιφ{ων, τϋς θαλάσοης χαΐ του 'Κωσφόρου. > 

*ί1ραΙαι ^έ ε(οΙ χάΐ αΐ έξης είχόνες περί των Αποστόλων χαΐ τΑ» 
Μαρτύρων. 

« Ββμορφη ν{χη, έμορφος θρίαμβος* βμοιον ίέν έί^ε ποτέ ού^έ τ^ 
παλαιόις "Ρώμης τέ Καπιτώλιον* "Ανθρωποι απραχτοι εΙς τά τον 
'Άρεως, γυμνοί άπέ πλούτη, ασθενείς ^ιά ταις νηστείαις, ^ϋμεροι ^ιά 
τ^ν πραότητα, χαΐ ολίγοι εις τόν αριθμόν, διατί ίώ^εχα, υψώνοντας 
βχι φλάμπουρα του πολέμου, άμί) τόν Σταυρόν οημειον της ειρήνης, 
κηρύττοντας, 6γι μέ ταΐς βρονταΐς των τύμπανων, άμ,ίί μέ άσθενϋ χαΐ 
άγράμματον γλώ^σαν τόν Χριστόν χαΐ τίιν Π^στιν, ^ιαίασ^τραπτοντας 
^έν λέγω μέ ταις άστρα^αΐς των 'ήΑΟνισμένων σίδηρων, άμή μετ' έχεί^ 
ναις μιας ζωΙΙς ενάρετου, χωρίς νά γεμίσουν την γην από φουσάτα, 
χωρίς νά σχεπάσουν τ*}|ν θάλασσαν από άρμενα, χωρίς πληγαις, χωρίς 
αίμα, χαταπατουσι τήν άσέβειαν, νιχουσι τόν ά^ην, χαΐ ρίπτοντας 
χαμαΐ τά είδωλα, σβύνοντχς τί^ν πλάνην, ζορίζοντας τό ψευδός, ξα- 
πλώνουν τό όνομα του Χρίστου χαΐ την Πίστιν, όσον ξαπλώνεται 4 
γ^ί χαΐ 6 κόσμος. » 

« *Ώ βάρβαρος σχληροχαρίία των μισοχρίστων τυράννων* πόσαε 
βάσανα ευρηχε ^ιά νά ξερριζώστ) από ταις χαροίαις των χριστιανΑν 
τόν Χριστόν χαΐ την Πίστιν* τροχούς, όπου υψώνοντας τά Χ0{|αλ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. βφ 

βΔΙΚκ τά έβύθιζαν χαΐ %ίς τ&ν τάφον' ταύρο^^ς όΐϋου το!»ς λογιχ6ΐ»ς 
άνΟρώίΓους Ιχαναν νά (ίουγγρίζοιιν ως £λογα ζωα' φλόγαις, οίκου 
Ι«ββναν τ^ιν ζ«»ι{ν' λάίια^ βολ((ΐ.ια, ότ^υ βράζοντας {φβρνο^ν τό κρύος 
του θανάτου* ό Ινας Ιψι{ν«το (ίς ταις σχάραις^ & άλλος έβυθίζβτο 
€{ς ταΐς πίσσαις* τούτος έπάγωνε (λέσα κις τά χιόνια, ίχβΐνος έφλέ* 
γ«το έπάν«ι ιΐς τά κάρβουνα* (ίέ;^ πόσους ρίπτουσιν (ΐς τήν θάλασ- 
σαν, πόσους χρ•[ΐουσι %νς τ&ν αέρα, πόσους πλτιγώνουσι (ΐ.έ ταις μά- 
«τιγ«ς| πόσους θβρίζουσι μ1 τ)ιν μάχαιραν* έ^ώ δένονται ιίς ταις 
ώραΐς τ»ν αλόγων, όπου τρέμοντας τους ξεσχίζουν κΐς τό (λέσον, έχκΐ 
%ίς τά σαχκιά μ1 τους βφ^ις, όπου μέ τό φαρμάκι^ τους )ΐάνουν νά 
^οχιμ^σουν χαΐ τίιν πιχρότητα του θανάτου* άλλου τους γ)έ£νουσι 
|Αέ τά ξυράφια^ των έβγάνουν τά δόντια μέ τά σίίηρα, ζωντανούς 
τους θάπτουν εις ταις πέτραις, γυμνούς τους χαίουν μέ ταϊς λαμπά* 
^αις, τους ρίπτουν από τά όρη, τους χαρφώνουσιν «ίς τά ^ένίρη* εις 'Τά 
θέατρα τροφή των λεόντων, &ις ταις στράταις παίγνιον των παίδων . • • • 

Τελ&υταΐον ^έ παρατιθέμεθα χαΐ την συγχινητιχωτάτην αύτου 
^έησιν προς τόν Χριστόν υπέρ ττίς απελευθερώσεως τ^ς *£λλά$ος. 

• Φθάνει» χριτά λχαιότατε, φθάνει. "Ερι^ς πότε οι τρισάθλιοι '£λ- 
Ιιτίνες {χουσι νά εύρ(σχωνται ε£ς τά ^εσμά της δουλείας, χαΐ μέ ύπε- 
ριίφανον ποία νά τούς πατ^Ι τόν λαιμόν ό βάρβαρος Θράχης^ {ως πότε 
γένος τόσον Ινίοζον,χαΙ ευγενιχόν Ιχει νά προσκυνεί επάνω εις βα* 
σιλιχόν θρόνον Ινα αθεον τουλουπάνι, χαΐ ι() χώραις έχείναις, εΙς ταις 
6πο(αις ανατέλλει ό ορατός τούτος ήλιος, χαι εις άνθρωπίνην μορφιί)ν 
άνέτειλας χαΐ συ ό αόρατος, από ήμισυ φεγγάρι νά βασιλεύωνται ; 
Ά, ένθυμίσου, σε παρακαλώ, πώς είσαι όχι μόνον χριτης, άμί) χαΐ 
πατ->«ρ, χαΐ πώς παιδεύεις, άμ^ίΐ ίέν θανατώνεις τά τέχνα σου* όθεν 
άνίσως χαΐ ι^ ήμαρτ(αις των *£λλι{νων έπχραχ'^νησαν την ίιχαίαν σου 
όργην, άνίσα>ς καΐ εις τίϊν χάμινον της ίίίας των ανομίας σου έχάλ- 
χευσαν τά αστροπελέκια, λα νά του; αφανίσεις ά:τό τό πρόσωπον 
τϋς οίχουμένης, έσύ, ό^ου είσαι όλος εύσ:τλαγχνία, συγ/ώρησαι χαΐ 
«βυσαι έχεινα εις τό πέλαγος της άπειρου σου ελεημοσύνης. ΕνΟυμί- 
οου, θεάνθρωπε Ίησου, πώς τό έλληνικόν γένος έστάΟη τό πρώτον όπου 
άνοιζε ταΐς άγχάλαις, ίιά νά ίεχθη τό θεϊόν σου Εύαγγέλιον' τό πρώτον, 
ίπου ερηςε χαμαΐ τά εί5ο>λα, χαΐ χρδαάμενον εις ενα ζύλον σε έπρο• 
«χύνησεν ως θεόν' τό πρώτον, όπου άντε'ϊτάθη τών τυραννώ•^, όπου 
α.ε τό-ϊα και τ07χ βάτανα έγύρευαν Λ ζε3^ιζ(.)7θυν «7:4 τον κόσμον 



70 ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΠΑΖ 

τ)ιν ις(9τιν, χαΐ ά^τό ταΐς χαρ^ίαις τών χρκττιανΰν τό θεΐ^ βον βνομα, 
Μέ τους Ιδρωτας των ^Ελλι^νατ; ηυξαν», Χριστέ μου, ({ς ίλην τίϊ» 
ο{χουμένην ή έκχλτισία σου* οΐ 'Έλλτ,ν•; τίΐν έττλούτΜΤβν μέ τους •ιι- 
σαυρου; της σοφ£ας, τούτοι καΐ μΙ ττίν γλώσσαν χαΐ μέ τόν χ^λαμον* 
χαι μέ τ-ίΤν ιίίαν ζωί)ν την έ^ιαφέντευσαν, τρέχοντας μέ άτκιρον μβ ' 
γαλοψ'^χίαν «{ς τβϊς φυλαχαϊς, καΐ ε(ς ταϊς μάστιγαις, χαΐ βίς τους 
τροχούς, χλι β{ς ταις έζορίαις, χαΐ •1ς ταΐς φλάγαις, χαΐ ((ς ταίς ιτίσ- 
σαις, μόνον ίιά νά «βύσουν τί;ν πλάνην, 4ιά νά ξαπλώσουν τλν πίστιν^ 
ίιά νά σέ κηρύξουν θιάνθρωπον, χαΐ 5ςά νά λάμψνι, βπου λάμπα δ 
^ιος, του Σταύρου ή ίύζα χαΐ τ& μυση^ριον. 'Οθβν ώς ευσπλαγχνος 
μέ τήν θειχι^ν σου παντοίυναμίαν χάμε νά φύγουν άτΛ τ&ν ζυγλν 
τέτοιας βαρβαριχ^ς αίχμαλοσ(ας* ώς φιλό^ωρος χαΐ "πλουσιοπάροχος 
άνταπο^ότης, άνοίγωντας τους θησαυρούς των θείων σου χαρίτων, 
υψωσαι πάλιν ζίς τίιν πρτέραν £<ίξαν τό Γένος, χαΐ άπ4 τίιν χο- 
πρίαν ε(ς τιίιν οποίαν χάθεται ίός του τό σχΐίπτρον χαι τό βασίλε,ιον-• 
ΚαΙ} σε παραχαλώ, μά τό χαφε έχεΐνο, όπου έφερε την χαράν εις τόν 
χ<ίσμον' μά την θείαν σου έχβ(νην ένσάρχωσιν, εις τίιν όπο(αν βντας 
Θεός έγίνηχβς Ανθρωπος, λά νά φανης μέ τους ανθρώπους φιλάνθρω* 
πος* μά τό βάπτισμα, όπου μας έπλυνε από την άμαρτίαν' μά τόν 
σταυρόν, όπου μ&ς άνοιζε τόν παρά^εισον' μά τόν θάνατον όπου μΜς 
£αωχε την ζωι^ν* χαΐ μά την έν^οζον έχείνην έγερσιν, όπου μας ανέ- 
βασε είς τά (Αράνια. ΚαΙ άνίσοις χαΐ ι|) φωναις μου τούταις ^έν σέ 
παραχινουσιν ζΐς σπλάγχνος, ας σέ παραχινη<7ουν τά ^άχρυα όπου μο9 
τρέχουν από τά δμματα, χαΐ ά ^έν φθάνουν χαΐ τούτα, ι^ φωναΐς, ι} 
παραχάλεσαις των *Αγ{ων σου, όπου άπό ολα τά μέρη της τρισα* 
θλ(ας 'ελλά^ος φωνιάζουσι Φωνιάζει άπό την Κρητην ένας Άνίρέας, 
χαΐ σέ παρακαλεί νά έξολοθρεύσνις τους *Λγαρηνούς λύχους άπ' έχείνο 
τό βασίλειον, εις τό όποιον έποίμανε της χριστωνύμου σου ποίμνης 
τά πρόβ^^τα' φωνιάζει άπό τ-ίιν Πόλιν ένας Χρυσόστομος, χαΐ σέ πα- 
ρακαλεί νά μί,ν κυριεύεται άπό τους εχθρούς του Υιού έχείνη ή χώρα, 
Οίτου μίαν φοράν άφιερώΟη τίίς Μητρός χαΐ Παρθένου* φωνιάζει 4 Αί* 
χατερίνα, καΐ δεί/νοντάς σου τόν τρχόν ει; τόν όποιον ^μαρτύρησε, 
σέ παρακαλεί ό τρο/6ς πάλιν νά γυρίστι τής τύχης σιά τί»ν Αλεςάν- 
ίρειαν* φωνιάζουτι οί Ίγνάτιοι άπό την *χ\ντιόχε•.αν, οί Πολύκαρποι 
άπό την ^'μύρνην, οΐ Διονύιιοι άπό ταϊς Αθήναις, οί Σπυρίσωνες άπ4 
-^ην Κύπρον, και «ϊείχνοντάςσου τους λέοντας ό;:οΰ ιούς έςέσχισαν* 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 71 

««Ις φλέβας 6ιγο5 το*!)ς βχαυσβν, τά σίίτψζ ό:Γου τους έ^ρνσαν^ έλ- 
«(ζου«ι «1Ρ& τίιν άχραν σου ιύσπλαγχνίαν των ελληνικών πόλεων χαΧ 
Αικ ^^ *Ελλάλς τίιν ά^ολύτρωσιν. » 

06χ {ττον λα{ΐ:?ρός ~ «Ιναι χαΐ ό ίηαιτα: τήζ ΈΛΛάδοζ^ τβλιυ- 
τΑν ουτω' 

■ Μίλησαι χαΐ έβιι, ώ Ουρανέ* ΐ(πέ χαι »9υ μέ άχτινοβόλον 
γλωσσαν τΐίς χριστωνύμου 'Βλλά^ος ταις ^(ίξαις. Που ά^%ς τίιν ττρή* 
τιιν φορά^ άνθρώίΓους νά πιρνουσι |ΐέσα ({ς τάς έρι^μους ζωήν των 
άγγέλββν, χαΐ νά άντιλαλουσι τους θβιχους υανους έχε?να τά ίαση, 
€{ς τά όινοΐα ί«ν άχούοντο καρά ή άγριαις φωναις τών θηρ{ων; κου 
κΐ^βς τά Ορη ιητρώίη χ'αΐ άκαρπα νά βλαστάνουσι 2νΟη των άριτΰν, 
χαΐ χάθ( πλέα θαυμαστϋς άγιοτητος-, που κΙΙες τόοους παραδείσους, 
8σα Μοινόβια, καΐ τόσους νέους Άίάμ χωρίς ά(Μ(ρτ{αν καΐ πταίσμα^ 
βσους ριονάζοντας *, πόθεν έζερόίζοισας τόσους κρίνους, ^ιά ν& 
στολ(σης τούς (^(ους σου κι(πους; πόθεν ετρόγησας τόσα ρό<(οί, ^ιά 
νά μυρ(σιρ μετ έκεΐνα & παράδεισος; πόθεν έμάζωζοις τόσους φοίνι- 
κας, τόσαις ^άφναις» ^ιά νά ραντίστις ριέ τούταις, και νά στεφάνωσες 
μετ' εκείνους του ριεγάλου βασιλέως τον θρόνον ; Ποίος παρά ή *Κλ* 
λά^α^ σου έχάρισε τά πλέα ύπέρφωτα ίστρα, όπου νά σου άστρα* 
πτοιισι είς τό στερέωμα ; ποιοι παρά οΐ Έλληνες έστάΟησαν εκείνοι 
όπου έλεύκαναν τ&ν ευμορφον γαλαξίαν μέ τό γάλα τϋς παρθενίας, 
6που σου έζωγράφίσαν τ4ϊν θαυμαστών ^Ιριν μέ τό αίμα όπου Ιχυσαν 
^ιά τ4^ πίστιν, καΐ μέ ταΐς άρεταις, ώς μέ τίμιαις πέτραις σου 
Ικτισαν τήν μακαρίαν και άστραπηφόρον βου πόλιν-, ΚαΙ ε(ς βρβχυ* 
λογίαν, &ν ό Εωσφόρος σέ Ιγίυσε από τους αγγέλους, τό ελληνικόν 
γένος τόσους καΐ τόσους αγίους σου ε^ωκε, όπου ίέν φαίνεσαι πλέα 
ουρανός, άμίι χ^^ καμμίαν υπερβολην, βλο; βλος φαίνεσαι μία 
'βλλά^α. » 

ΙΙαθητίις καΐ μέχρις άντιγριτφης μιμητι^ις του Σκούφου έγένετο καΐ 
& γνωστός (εροκ1(ρ<^ξ *Ι1λίας Μηνιάτης, ό την άΛ^ουστ^ρΛ^ <^η/^οτιxη^ 
Ηζ ιή^ ^ημ^σ0^^^κη^ άτν^ώσας ίΐ'ψράόηακ. Χάριν ίέ τ^ς γλώσσης 
παραλαμ β^νω και έκ τούτου τό προοίμιον του είς την Σταύρωσιν λόγου. 

• Πώς {χαμεν ό Θεός τον άνθρωπον, καΐ πώς έχαμεν ό άνθρωπος 
τόν θεόν Ι *0 θεός μέσα είς τόν παρά^εισον τϋς τρυφ^ίς έλαβε 
χ6μα από τϋς γϋς, τό έπλασε μέ τάς χεϊράς του, τό εμψύχωσε μέ 
τήν πν•/Τ<ν του, τό «τίμησε μέ τήν είχόνχ του, καΐ £ ποίησε τόν άν• 



η ' ΙΙΕΟΕΑΑΙΒΙ. «ΑΟΑΟΠΑΖ 



•|ριι«9». *0 ί/.ζΛΛ^ΰ^ έήη• «ίς τ& Ι^ρις τοτΐ ΓοΙγοΑβ ΙχΛτέστιιη 

ιΙ^Μοένον £ί; (μι ς^Αβ*. Βα£χι* έχα {μι *^^>^ ΧΜΑώς τ6ν Ικλαββν 

τκςου^ιον βοΐ3\Α5χ κχττνν τνν *^Σ« βίΛττ^ χτιβ|&άτΗν, έίζ τίρ§ οΜ' 
Χκ^ςιν ολιος τχς έχιγκίον ρηο^ιότΊΚΤος' Βλέκ» έ2« Ινα 'ΐιιβονν 
Ι^ριστύν, Μ^νς το» έητχτΓΊκβ€ν 4 ΑΛύΛτχης, ι9λ^ χάλίος, χ«#ρις 
βίίος αν^4ίχο(λ, έβτ5^απΡΗ|ΐΐΜν {κέ άΜ^Ααυζ^ χικτ^ιχον, ατι^λον, {ν 
|&έ9|ΐ ίύο λι^Μ*) £ΐ; τχν «γϋνίχν τ«» «Ιΐέον έχϋ^ύνοι» ΟοηΜίτον. 
Σιηαφίνϋ τ^ν (ΐίχν |&έ ττν αίλκν αχΜ, το» Άλίμ βίς τ&ν «βφά- 
ίοΦον, τι^ Χρίστο» ος τον €τχ:ιρ5ν, χαΐ βτο]^άζ(^(£αι τί 4ραΐον «λά* 
«|ϋκ {χα|ΜΕν τ&» βΚθρ«2θν τ« νλχιβιόλι^ Ζ'Ρ** ^^ βεο^ %λι 
χί Άαι^Λη ύίαφΜ έχζρπτ τον θβον ?« «βηαη^μα Χ'Ρ^ ^^^ άνΟρω* 
«••ν! Γνυρίζ*• κχα <ΐς ττν χλΜνν τοίΐ άΛ^ύτζο» ίνα ^γον> Ρ^ ^^ 
•χοΐον έ?τ«γά>Μ»7«ν ολκ το(ΐ το έ^γα ό β&ός* χη γν•*ρίζ« ε^« είς το 
ικάΟος του Χριοτου ρ{^η χνο^λίβτν^ ρέ τ^ν ότοίχν έχλ-έοΜβεν ολας τον 
τας βνοαίας λ αΝθύ«*χδ{. 3«>ο&Ίηιι &€« (ΐι^η βίχειρον ά^^αρίΦτίαν του 
αν6ρ«ίχου «ρος τον β«όν* χβα ^εν ιιζείρ•», τ, τι «ιρτσοότιρον νά Οαυ• 
(ΜΟΜ» % τί χε^ισΰοτε^βν νκ έ^/έγξω" τοΰτο τλ&ϊμ,χμ; εξίβον ιρρέκιι 
να χλζύ^Μ, χβά τον θεον, 6::^ τοτα εχζθε, »ά τον άνβρΜίκον, όπον 
τόσα έτόλ|&ι&σο Έγ^» ίέν ςεχωρίζ*• τον ίνα αχό τον άλλον εις τ^ 
υχόβέ^ν τών ^χχρΟ^ιν μο^ Διχτι, όταν θρι;ν« τα κχ^ έγ» άχ<&- 
χάζ*• τ^ν άφο^α^ν τ^ν τ^χΟων. *Οτχν με^ρω τας κλττκ'χς, εγ» ε{φ(* 
οχΜ τί χέρ.α ό:7θυ τάς χνοιςαν* όταν 6ε••£ώ έχεΐνον όχου έσταυρώθη, 
6«ρ6 χαι έχεΐνον όχοϋ τον έσταύχοσε' χαΐ ε£ς τον θάνατον ένος ά^ι* 
,χοφονευμέ^"^ βεοΰ, έγ» ςανοίγ» ανθροιχον τον φονέχ. 

» Τούτο είναι (ένάμεοχ εις τα αλλχ τό μτ)^αλτ1τερον ιτάΟος το3 
ΊιΙΦου Χρι«τ(κ). Τούτο εϊνχι ο:γο5 τοο χλχττα ττν χε^λ^ν «εριοοό- 
τερον αχό τόν άχάνθινον στεφανον. Τοντο όχοΰ τοΰ χεντ^ τι^ χλτι^ 
ραν χερισσότερον αχό τι^ν λό•^7.''*^• ΤοΟτο όχοΰ τόν ^σανί^ει χεριο• 
«ότερ»ν αχό την χροστ.λΜτιν. Τοΰτο.όποΰ τοΰ χιχοαίνει τα χείλια 
ι^εριταότερον άχό ττ,ν χολτίν. Τοΰτο ό:70•ι τοΟ ^χρεί . χερισοότερον 
αχό τόν Στα•^ρόν. Τούτο όχοΰ τόν νεκρώνει γλτ:•^-ορώτερον αχό τόν 
(Ιάνατον' ν χ 5>έ^. αίτιον του ίτάβους του χαι του θανάτου του ενα 
άνΟ;>ω7:ον, το τλά^^χ των χειρών το■^- Και τοΰτο έχρεχε >Α είναι 
ίλϋ ή «φορί^ί: •ών δαχρνων μας, ^ώς ήμεϊ; έσταυρώ'7α(ΐβν^ *|α^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 78 

^Οίανατώσβμεν τόν βε^ν μας. *Αν(9ως χαΐ τοιούτου πάθους άΠιλος ^Οελ' 
'^τον ή άφοραη, ^μεΐς μ*δλον τούτο ίπρεπε κολλά να πονέσωμλν» 
£ιατΙ άλλος τόσα ^έν έπαθε* άλλα νά είμασθεν ήμεΙς ή βφ^μίΐ) 
πρέπει χαΐ νά πονέσωμεν, χαΐ νά έντραπουμεν πρέπει νά χλαύσωμεν^ 
χαΧ το πάθος του, χαΐ τ-λν άχ^αριστίαν μας* πρέπει νά χύοομεν ίιπλ& 
^άχρυα, £ιά νά είναι ^άχρυα χαΐ συμπαθείας, χαΐ συντριβής, χαΐ τέ** 
τοιας λογής νά θρηνι^τωμεν χαι τον Χριστ&ν, χαΐ τόν Ιαυτίν μας• 
*Ομως έγώ ο εν άνέβηχα σι^ερον με τοιούτον σχοπ&ν έπάν» ζίς τού- 
τον τόν Ιερ&ν άμβωνα. Έγώ ηζεύρω, πώς ο( χριστιανοί Απου τώρα 
χλαίουσι τά πάθη, άναμένουσι μ'βλον τούτο πότε ^ά άνασττιθ^ 6 
εσταυρωμένος, ^ιά νά τόν βάλλω«0ΐ πάλιν ε(ς τόν Σταυρόν* χαΐ λά 
τούτο έγώ ^έν ήλθα νά παραχινι^ισω εις θρήνον τους χριστιανούς. Έγώ 
^έν ψηφώ ^άχρυα προσωρινά, όπου &εν γεννώνται από τήν χαρλίαν^ 
όπου 5έν είναι τέχνα της χατανύξεως* &ς χρατουσι τά ^άχρυά τους ο{ 
χριστιανοί 5ιά νά χλαίωσιν ί| την ζημίαν του πράγματος, η τόν θά- 
νατον των συγγενών η το καλόν του πλησίον* οέν χρειάζεται άπό τέ- 
τοια ^άχρυα δ ΊησοΟς μου. Είναι χαΐ άλλοι όπου τόν λυπούνται, &ν 
5ΐν τόν λυπούνται οι χριστιανοί" τόν λυπεϊται ό ουρανός, χαΐ σχε- 
πάζει με βαθύτατον σχότος τό γαληνόμορφον πρόσωπον* τόν λυπεϊται 
6 ήλιος, χαι χρύπτει εις Ιχλειψιν τάς αχτίνας* τόν λυπεϊται 4 γή, χαΐ 
σείεται άπό τόν χλόνον, χαΐ ανοίγει τά μνημεία, χαΐ σχίζει άπό άνω- 
θεν εως χάτω τό χαταπέτασμα του Ναου' τόν λυπούνται χαι αύτοΙ 
όπου τόν έσταύρωσαν' όθεν στρέφονται τύπτοντες εαυτών τά στι^θη• 
'£γώ ήλθα, δχι £ιά νά σα; χάμω νά χλαύσετε, ^λθα ^ιά νά σόίς 
χάμω απλώς νά χαταλάβετε, τί είναι τό πάθος του Χρίστου, εις 
τούτα τά τρία χεφάλαια. Πρώτον, τίς είναι εκείνος, όπου'έπαθε' ίεύ« 
τερον, τί έπαθε, χαΐ τρίτον, ίιά ποίον έπαθε. Θέλετε άχούσει ε(ς έχει- 
Λίον ό;:ου έτταθε, μίαν αχραν συγχατάβασιν* είς έχεινα όπου έπαθε, 
μίαν αχραν ύπομονην' χαΐ ^ιά έχείνον όπου έπαθε, μίαν αχραν άγά* 
πην. ΚαΙ άνίσως είς τόσην συγχατάβασιν £έν θέλετε θαυμάση' είς 
τόσην υπομονην 5έν θέλετε συμπονέστ)* εΙς ιόσην άγάπην δέν θέλετε, 
εύχαριστησγ)* τότε χαΐ θέλω• είπεΓ, πώς ή χαρ^ία σας είναι πέτροι 
σχληροτέρα άί^ό έχείνας όπου έ^τχίσΟησαν είς τόν θάνατον του Χριστοίλ 
« Δεϋτε λοιπόν άναβώμεν είς τό δρος Κυρίου, επάνω είς την χοτ- 
ρυφην του Ι'ολγοΟά, είς την Οεο3ν(αν του φριχώΧους θεάματος* χαΐ 
είς τόσον σχότο; όπου σκεπάζει της οίχουμένης τό πρόσωπον, ας 



71 1ΙΕ0ΒΛΑΗ1Ι. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

κροβ^άλγ, λί νά γΛς ίηίζ^ τ)η &^&ν, τοΟ ζοοί^χου Ζτοηιρου ^τί 
βίβάσμιον ξύλον. Που «Ζσαι; ιςρ6βαλε ζύλον θ«θ{Ααχάρΐ9τον, 6που 
ΐνοτΐΦμέν«ν μέ τό ζΐι»ηρ&ν αίμα 2νλς βίου εσταυρωμένου μδς έβλά« 
στη9β( τίΐν ζωι^ν. Τράινεζα ινολύτιμβ, επάνω β(ς τήν 4ινο(αν. 4ιρλη-• 
ρώθιι 9ΐ(μ(ρον ι( εξαγορά τϋς ανθρωπίνου 9ωτηρ(ας• Θρ^ υπέρ* 
τιμκ, ΛποΟ έκ4θιβ< χαΐ έβασ(λ»υ<» χατά 'ΗΙς αμαρτίας δ νέος βα«ι* 
λΐιις τονλ Ισραήλ. Κλίμαξ έπουράνιβ, βθεν ό βίρχτίγ&ς τϋς αωτνιρίας 
4μβν, μα; Ι^ειξ» τίιν άνάβασιν %1ς τ&ν παρά^εισον. Στύλβ φωτοΜ^έ- 
στατβ, &ποΰ 6^ΐιγ(7ς τ&ν περιούσιον λα6ν %1ς τί|ν μαχαρ{αν γϋν 
^ Οι(ας έπαγγιλ(ας. Σταυρέ άγιώτατι^ τις έχχλιισίας μας τ& στι(• 
ριγμα, τ5|ς πίστιώς μας τό )ςαύ]^ημα! μ(αν φοράν ζύλον ατιμίας χαΐ 
Αανάταιι, τώρα ζύλον ^έζι^ χαΐ ζωής Ι βργανον βασαν&«τι«όν τ6ν 
παΟων του Σωτϋρος, χαΐ όργανον τρισόλβιον τϋς σωτηρίας μας Ι Γέ- 
νοιτο «(ς τίιν σ»α€ρινί)ν θλιβιρίν λι^γγισιν όπου ίχω νά χάμω^ κα- 
θώς δΧος έπροσηλώθη «ίς έσέ ό Ίησους μας, ίτζι βλη νά προτηλωθ| 
κις έσέ ή χορεία μας. 

Ούχ {ττον ^έ τϋς αύτίΐς σχολής εΤναι χαΐ ό Κρης Γιαχουμής Μχ« 
λάχης, 6 γλαφυρός μεταφραστής των ίΤαίγ^ίων' της Φατζασίξ$ζ (61ί 
8θΙΐβΓζί ςβοίαΙί ) (^) τοΟ *Ενετου Φραγχίσχου Λορε^άνου. 'Εχ τούτων 
άιβοσπ&μεν τό έπιγραφέμενον ■ Αλέξανδρος Μετανο'ΐιμένος » έπΙ τφ 
θανάτφ του Κλείτου. 

■ τι χάμνετε, £ φίλοι, ^ιχτί μέ χρατειτε ; Λιατί ^έν ^ί^ετε τήν 
συγχατάΟεσιν, ε;ς τ({σον λχαίαν άπι^φασιν, όπου έγώ ό ίλος χάμνω 
εναντίον μου; Λιατί ίέν συγχωρείτε νά πλυθ^ μέ τό αΓμά μου αυτός 
6 σΐίηρος, όπου έμολύνΟη ει'ς τά σπλάγχνα τοσούτου φίλου•, Εις ποι3ον 
βφελος υπερασπίζεστε τήν ζωήν έχεινου, όπου &ν εύσπλαγχνίζεται 
μήτε τήν ζωήν των φίλων •, Άφήτε, άφήτε νά . έξιλεωθ^ ή ψυχή τοδ 
Κλείτου μέ τήν θυσίαν του φονέως. 

■ θέλετε τάχα νά όνομά^ουσι χατάίιχον τήν άθωύττοτά σας ο( 
λογισμοί του χύσμου, ε(ς ταϊς μάνιταις τής άφροσύντ(»ς μου; θέλετε 
τάχα νά σχοτισθουν ή ίύξαις τών άνίραγαθ-ομάτων σας, άπό τήν 
συγχατάθεσιν των άφρύνων μου αποφάσεων, Μήν έμπθ($ίσετε τούτωιν 
τών χειρών τήν θυσίαν, όπου έτοιμάζουσι ίιά τήν ψυχήν του τύσον 



(«) •Εν Βινβτί^ 1711, χαΐ 1789. •Ει«ιίή έν τξ ^9'Μ^ψ έχδό<ι«ι έγέν«το μιχρΑ 
»ι« του λλχτιχου διό^β'Λτι;, τηιι«ιώ τάς 5ιβφορ4ς ταύτβς /^ρ^ν της γλώσσης• 



ηΑΡΛΡΤΒΜΑ. η 

4γβιπτ,|Αένου φΟίου. Δ^ του *Α\(ξάν2ρου αότίιν τίιν χάριν, νά Οριοφι- 
βιύφ^ τ&ν εαυτόν του. 

> Ήξβΰρω πως τό ξίφος του Αλεξάνδρου είναι (Α(α ΐΓα(ίευ«ις όποδ 
ημπορεί να χάρη πο9εινόν τόν θάνατον, 'οθεν παρακαλώ τίιν μεγα- 
λοψυχίαν σας, ν& μήν έναντιηθήτε (^) τότην τιμίιν τϋς μετανοίας μου. 
Άποθνησχξΐ, ^έν είναι άμφίβολον, άπό χέρια πολλά άξια Ινας άνΟρω* 
ποχτόνος τ(ίσον παράνομος. Γράψετε το ε{ς τΑν τύχην μου, όπου θέλει 
τά πταίσματα του Αλεξάνδρου να λάβουν τ^ν τιμωρίαν άπ& Ιναν 
Άλέξαν^ρον• 

« 'Εάν ίέν θέλετε νά Ιχη αύτ^ν τίϊν τιμίων ή λΊπη του θανάτου 
μον παιδεύσετε με έ'τείς μέ τ& ζΐγ6ς σας. Το πταίσμα μου συγχωρεί 
τήν δρμην του θυμού σας. Άχόμη χαΐ εις τους βασιλείς πρέτνει νά 
γίνεται δικαιοσύνη. Οι χεροίυνοί τ5ίς τιμωρίας του θεού ίέν χάμνουν 
«μέτοχα άπ& ταΐς πληγαις τά πταίσματα των μεγιστάνων. 'ΙΙ τι* 
μωρίαις είς ταις άνομίαις ίέν πρέπει νά ^ιαχρίνουν άξίαν χαΐ πρ<ίσω* 
πον. Λύω τί^ν συνείίησίν σας άπό τό χρέος της εμπιστοσύνης, ΰ^ 
ελεύθεροι άπό τά ίεσμά τής υποχρεώσεως, χαΐ άπό τους βρχους όπου 
εχάματε τοΟ Αλεξάνδρους ωσάν ύπύχρεοι είς την σωτηρίαν του βα- 
σιλέως σας• 

« Έγώ ίέν είμαι πλέον βασιλεύς, λατί οΐ βασιλείς έχλέγονται ίιά 
πλέον Αξιοι χαΐ είς τ-ίιν άν^ρίαν, χαΐ είς Γ^.ν χαλοσύνην^ ^ιά νά χυ« 
βερνουν χαΐ νά χαθο^ηγουν τους άλλους• Δέν είμαι πλέον *Αλέξαν- 
^ρος^ ^ιατί ή γενναιότης του Αλεξάνδρου, όπου ίέν έπεριγράφετον (') 
άπό τά σύνορα του χόσμου, ίέν ήθελε ίυνηΟϋ νά ξεπέστι είς τόσην 
συχαμερίΐν έχ^ίχησιν. 

• Ποίαις ^οχιμαις θέλετε λάβει άπό την άν^ρίαν μου, όπου σχλη* 
ρύνεται χαΐ είς τους φίλους ; Ποιον νόμον άπό τίιν φρόνησίν μου, όπου 
έγχρεμνίζεται άπό τό πά9η μου-, Ποίους χανένας άπό τ-ίιν εγχράτειάν 
μου, όπου μου σχίζει τον νουν (ίς ταίς άχρασίαις τϋς ευωχίας -, Ποιον 
παράδειγμα άπό την ^ιχαιοσύνην μου, 6ποΟ μέ τυραννιχίιν βίαν θα- 
νατώνει χωρίς ^ίχαιον τους πλέον πιστούς; 

« Καρδία τό λοι;ΓΟν, ώ'ανϊρείο•-, παραλύσετε με είς τας χείρας 
του θανάτου. Δότε είς άλλους αυτό τό σΛηπτρον. θέσετε είς άλλπιι 






7$ 1ΙΒ0ΒΑ2^Ιν. «ιαοαογιαχ 

χιφ«λί|ν αύτ& τλ «τέφος. Λ&τλ ή ιβορφύρα μου <νθυ(ΐί(ζει χαΐ μο5 
4ν€(^(ζει μ,ί πολύ δίκαιον το αίμα (νός αθώου. Λυτό τό χεφαλομάν* 
ίι^λον, αυτί) 4 βασιλικΑ ζώντ,, 2κν αρμόζουν πλέα βίς ίναν φονία, 
«{ς Ιναν προ^ότην• 

« *Η συγχώρησις, όιρου είναι (${ωμα της γενναιότητός σας, δς μετά• 
βαλθ/ί ε(ς ίργι^ν. Τό Ιλεος, 6ι^υ χατοιχ^κ («ς τιλν μεγαλοψυχίαν σας, 
&ς γένρ θυμ&ς ίιά νί μέ τιμωρι^ση. Λύ^Λ Ά θλίψις της χαρ^ίας μου, 
&ς μιΙ^ (') χχνί^ παντελώς την εύσπλαγχνίαν σας. Δέν είναι άξιος 
ελέους, βποιος ^έν {χει Κλέος ε(ς τους φίλους. 

• ΜΉ διαφεντεύετε εις τους βασιλείς σας πταίσματα τόσον α« 
νομα• Ιδιοποιείται τ& {^ιον αμάρτημα 6χ} μόνον 2ποιος συντρέ* 
χει εις τ^ συγχατάθεσιν, άλλα χ«1 οποίος ίέν τό παιδεύει- *Λφαν(* 
σΟησαν ι|ί εύτυχίάις έχειν&ν (*) των εθνών όπου {χουν ύπομονίίν 
ίιά νά υποφέρουν ταις άλχίαις των βασιλέων τους. Βίναι χυδαία 
χαΐ ευτελής έχείνη ή υπομονή, όπου παροργίζει τήν φύσιν, τόν ού* 
ρανόν, χαΐ τους μεταγενεστέρους. Όποιος ίέν τιμωρεί τα πταί- 
σματα εΖναι βλαβερός είς τόν εαυτόν του, επειδή χοιΐ γίνεται ανά- 
ξιος έχείνης τϋς ελευθερίας, της οποίας τήν άπόχτησιν £έν ημπο- 
ρεί νά χάση, παρά άπό λόγου του. 01 θεοί σηχώνουν τήν βοι^θειάν 
τών άπό έχείνον τόν λαόν, όπου τίμα είς τους βασιλείς τήν άίι- 
χίαν. Παραπονούνται οΐ απόγονοι, πώς έχληρονόμηιαν Ινα παρά- 
δειγμα τόσον χυ^αιον, άνάζιον της γενεάς των χαΐ της ψυχής των. 

» ΚαΙ άνίσως χαΐ βλοι πρέπει νά άποστρέφωνται ταις ά^ιχίαις, 
πόσον περισσότερον πρέπει είς τά στρατεύματα^ *£χεινα τά δπλα^ 
έχ^ινα τά συστι^ατα, εχεινοι οΐ στρατιώται, γυρεύουσιν, ύιτόσχονται^ 
επαγγέλλονται άλλο, παρά λχαιοσύνην^ "Ενα στράτευμα ά^ιχον γί- 
νεται άίύναμον άπατόν τον (') χαΐ χάνεται χωρίς τήν ^ύναμιν τών 
έχθρων. *Η γη ή θάλασσα συμφωνουσιν είς ταις ζημίαις του. Ό ού- 
^νός, όπου είναι φιλάνθρωπος εχέτρη είς 2λον τό άνθρώπινον γένος, 
πολλάχις τό φοβερίζει μέ τους χεραυνοΰς. 

» Φοβηθήτε, ώ στρατιώται, τόν θυμόν τών θεών, όπου είναι πάντα 
θανατηφόρος. ΚαΙ αληθινά άλλο πράγμα άπό τόν θυμόν τών θεών 
^έν έ^ύνετο νά βιάση αυτάς τάς χειρός, ^ιά νά μολυνθούν άπό τό 



(') μή. (•) έ»ε(νων. 

('} άβ'ίνατον ά^*έχντοΰ του. 



ΠΑΡΑΡΤΒΜΑ. 11 

αίμα ενός φίλου τέσον άζίου. ϋαΐ, ναΙ, ή άγανάχτΥισις τών θεών μέ 
έχίνησεν ε(ς τόσην παρανομίαν. Σηχώνουσι τ& φως άτυλ τόν νουν μας, 
^ιά να πέσωμεν απατοί μας (^) είς τους όνειλσμούς τϋς ατιμίας, χαΐ 
ΐΓολλάχις εις τάς χείρας του θανάτου. "Αλλο αληθινά άίΛ τ)|ν θείαν 
^ύναμιν ^έν έίύνετο νά σηχώσγι τ4)ν φρ<{νιη9ΐν άιΛ τύν *Αλέζαν^ρον^ 

> Άλλοίμονον εις έμενα. Δια νά άμελιίσω τίιν χρεω^τιχ'ίιν Ουσίαν 
είς τ6ν θε&ν τόν Βάχχον, απετέλεσα ανάμενα εις την χραιπάλην χαΙ 
ευωχίαν τόν φ^νον. Είναι παντελώς ίξω φρενών οποίος ^έν ^ί^ι της 
Οεΐχης δυνάμεως την χρεωστιχ^ιν θυ^ίαν. Τό νά άρνηθίΐ τινας εις τόν 
^ιωρισμένον χαιρόν ι*/ίν τιμ4;ν όπου πρέπει τ^ς θεέτητος, είναι νά 
παροζυντ) εναντίον του τί;ν όργί)ν χαΐ τόν θυμ^ της• *Β ζ^^ μας 
χρέμεται από τ})ν θεΐχι^ν λατρείαν* μάλιστα 'Α θεΐχ^ί) λατρεία εΖναι Ή 
ψυχίι του χ^σμου. Όθεν μέ τ)ιν βοι^θειαν των θεών, ή ευτυχία συν- 
τροφεύει τόν ίρ6μον όλονών μας(') τών πράξεων. Χωρίς τίΐν προστα* 
οίαν εχεινών (*), η δυστυχία ΰποχρέωσεν {λαις ταΐς καχαΐς της 
έπφροαις εναντίον μας. Δυστυχέστατε *Αλέζαν^ρε, όπου μέ τλν 
όχνηρίαν σου παροζύνωντας τόν θυμόν του ουρανού, έφ^νευσες φίλον 
τ6σον άν^ρειον, τ<ίσον ηγαπημένον τόσον πιστόν• 

> "Η έπίλίζες τής άνίρίας σου, ω Κλειτε, θέλουν όνειίίσιι τϋς 
«υνει^ιίσεώς μου, Ην παραφροσυνών του θυμού μου. Έσυ είς τΑν 
Γρανιχόν ποταμόν έγίύνωντας τίιν ίίίαν σου ζωίιν από τίιν βεβαιό- 
τητα της άσπιλος, έβεβαίωσες μέ τά {^ια σου οίρματα τίιν ζωι^ μο^ 
Τό ζιφος του 'Ροζαύρου έθριάμβευεν ε(ς τίΐν χεφαλι^ν μου, Αν ίέν έπρο* 
^αμβάνετον άπό τ-?ιν άνίραγαίίαν σου χαΐ μεγαλοψυχίαν. 

» Άλλα είς τί όφελος προσθέτω νέ«ις άφορμαΐς ε(ς τίϊν ταραχιλν 
τϋς χαρ^ίας μου ; Είς τί βφελος ενθυμούμαι έχείναις ταΐς εύεργεσίαις, 
Απου τόσον άναξι'ως άντιπλέρωσα (*); "Αίλιε ΚλεΙτε, ίυστυχέστατε 
(ΐόνον, ίιατι άπέχτησες την φιλίαν του μεγαλείτερου (*) μονάρχου του 
χόσμου! Τί σέ ωφελούν τόσα άν^ραγαθ'/ιματα τϋς μεγαλοψυχίας σου, 
Απου εχαμναν νά θαυμάζη χαΐ ό ί^ιος φθόνος ; Τί αξίζει ή πίστΗ μέ 
τϋν οποίαν έσυντρόφευες τόσους χρόνους τους θριάμβους του πατρός 
μου -, Τί σου υπόσχονται τόσοι Ιδρώτες χαΐ χόποι, όπου έπέρασες ίιά 
ίιά νά χορτάστις ταις έπιθυμίαις της φιλοίοξίας μου ; Τί σου έχέρ'* 



(*) άψ* ίχυτοΟ μας. (*) όλων μαζ. (') έχίΐνων. 
(•} άντ•«λήρ««2. (*) μβγβλβιτέροϋ. 



78 ΙΙΒ0ΕΛΑΗ19. ΦΙΔ0Α0ΠΑ2 

^Ι9α¥ τ^φοι ιιίν^ιινοί) όχοΰ Απάντησες ^ιί νά μοΟ φυλάζ^ τ& στέφος ; 
Ποίον μιοθόν 90& ^{^ουν έχιίναΐζ ^ πλήγαις, 6«ο& Ελαβες ^ιά νΑ ρΜΐίϊ 
έλιυ9•ρώ9ΐρς Ήϊν ζωιίν ; "Εναν (*) θάνατον παράνομον, χωρίς τίϊν παρτι- 
γορ(«ν τ«ν φ(λων, λαΐ θρϋνον τών σνγγ*^^^* '^^^^ (') θάνατον άνάμ««« 
•(ς τλν χβφάν τϊ^ς ευτυχίας, όπου άνα^ιάτωσε τ& χρασί μέ τό αίμα• 
'ϊναν.(^) θάνατον τ<ίοον «λία γεμάτον άι?& φαντάσματα χαΐ φ^ΐι« 
τρα, {οον ίατάθη συντροφιασμένος άΐΓ& τά σχότη τϋς νυκτ&ς, χαΐ 
φοβερισμένος άιΛ τά άστροτεελέχια του θυμού μου. *Έναν (') θάνατον 
τέλος πάντων, τ6σον ό^υνηρ&ν, βσον τκλέα άνάζιον. 

> "Ω αχαριστία άνι^κουστος* Αν μετράται βάρβαρος, Ανομος χαΐ 
οκλιιρά έχε(νη 4 χαρ^ία, όπου βχι μ^νον είναι άναζία τών ευεργεσιών, 
ίλλά στέργει αχ^μΐ) νά νιχαται.άπό ταις εΟεργεσίαις, πο(αν ύπέλη- 
ψιν θέλει σχηματίση 6 λογισμός του χ<ίσμου ίιά τ&ν Άλέζαν^ρον, 
&που ετζι μεταχειρίζεται το•νς φίλους, Ετζι βραβεύει τους στρατιώ* 
τας^ *Η αχαριστία είναι Ινα ελάττωμα, β^ελυχτόν άχ6μιη χαΐ είς 
του λ^ου Τ6ΐν• Όχι χωρίς ^ίχαιον «παρομοιάζονται οΐ αχάριστοι μέ 
ταΐς βχεντραις, όπου χαταξεσχίζουσι εχείνην τήν χοιλίαν, άπ& τίιν 
λποίαν λαμβάνουσι.τίιν ζωίιν χαΐ τ& εΤναι. 

« '£γώ άφ' ο( Ελαβα τόσαις φανέρωσαις αγάπης, τέσα στ,μεια ευλα- 
βείας, τίσαις έπί^ειζαις ανδρείας, £φ* οι ή βεβαιέτης ττ,ς χαταστά* 
σεώς 4^Μ>υ, φυλαγμένη με τους χινίύνους του ^έν έβλεπε ^ύναμιν, μι^,τε 
άν^ρίαν όπου νά μ>ου φέρη χανέναν (') φόβον, μέ μίαν άνάξιον αντα- 
μοιβών χ^σον άίίοίς άρετϋς τ&ν έζέσχισα, τόν έφόνευσα. "Έπρεπε βέ- 
βαια νά χρατ^σω τό χέρι μου είς τό νά πληγώσω έχείνην τ4)ν χα^ 
^ίαν^ εΚς τΑν οποίαν χωρ'.ς άμφίβολίαν {τον τυπωμένη ή είχόνα μσ> 

> *£γώ νά είμαι υΙός του Διός, ^έν μου πρέπει, μι^τε 4μπορω νά τό πι- 
στευσω. Είναι ψευδείς χρησμοί, χαΐ μάταιακ χολαχείας έχεινών ('}, όποι» 
χαϊ^εύουσι τ^ν τύχην μον• 01 θεοί ^έν χάμνουν παιδία διάφορα άπό 
λόγου. των. Ε7ναι ασέβεια νά ίίίωμεν του ουρανού Ενα πράγμα τόσον 
άνάζιον, χαθώ; εΤναι μία αχάριστος ψυχι{• *Η θεότης ίέν ημπορεί νά 
Αλλάξ^ τό γένος της. 

> '9 τίγριίες χαΐ οΐ βφεις ίέν γεννώνται άπό τους λέοντας• 'Β μά- 
νιτα (*) χαΐ ή όργίι ^έν Εχουν τότΕον παρά εΙς τόν ^^ην• 



(*) Εν«• (*} χανένα. 
(*) &»(νΐ0ν• (*) μανία< 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 79 

» Βλέ^ω χ«ι καταλαμβάνω ινώς έιραρώργι^α τι^ν άγάιρτιν όλονών (^} 
μου των φίλων. Δέν ημπορούν νά μ)ιν ( ) μισι^σουν μ(αν χαρίίαν τόσον 
παράνομον, όπου οέν ανταποκρίνεται είς ταΐς εύεργεσίαις παρά μέ 
ττϊν άχαριστίαν. Άπ* έ<^ώ κ%\ έμπροσθεν ποιος θέλει- άγαπ^ιστι τίιν 
συνοηΜίστροφι^ μου^ Ποιος θέλει έλαφρώστ) μέ φιλοφροσύνην τάς θλί- 
ψεις μου ; Οοΐος θέλει έμπιστευθή νά μου φανερώστι τήν γνώμγιν του \ 
Ποίος θέλει ίηλοποιι^ιση τήν χρυφίότητα των λογισμών του ; Πο^ος 
θέλει ίείζΐβ την γνησιότητα του νοός του* Ποιος θέλει μου άνοίζτ) τά 
χρύφια τής χαρίίας του ^ 

> 'Ολαις αΐ συμβουλαΐς θέλουν εισθαι μέ προσποίησιν* {λαις ή 
βεβαίωσες ψευδείς* βλαις '^ νουθεσίαις πλασταις. Ή γλώσσα ίέν θέλει 
έτοιμάσφ παρά χολαχίαις. Τά λόγια θέλουν εισθαι πλέον ίιά νά αρέ- 
σουν τ^ν γνώμιιν μου, παρά ^ιά νά πληροφορι^σουν την άλι^θειαν* πλέον 
^ιά νά συμφωνι^σουν μέ ταις βρεζαίς μου, παρά ίιά νά ευχ^αριστ^* 
σουν τ^ συνεί^ησιν εκείνου, (') όπου θέλει μου μιλησρ. 

• Τί ^έν ^ύνετοιι ό φόβος είς ταΐς ψυχαις έχεινών, (*} οΐ όποιοι 
ύπηρετοΰσιν Ιναν βασιλέα, όπου ίέν ίχει νόμον δικαιοσύνης λά νά 
χρατ^ την μανίαν των όπλων του* μέ τόν όποιον ή φρόνησις χάνει 
πασαν μέθο^ον, χαΐ ή αρετή άπελτκίζεται είς τίιν ίύναμίν της, μ^ΐν 
εύρίσχουσα ίατρείαν. 

σ Συμπαθήσετε μου, φίλοι, άνίσως χαι ή άναξιότης μου μέ κάμνει 
νά φοβούμαι 2να πράγμα, όπου ^έν ημπορεί νά ε*!ιρίσκεται είς τήν χα* 
λοσύνιιν τϋς καρδίας σας. Ήξεύρω πώς ή μεγαλειότης της ψυχ^ίς σας 
^έν ήμτΓορεί νά άλλάξτ) από λόγου της. Άμί} οποίος εινοα πταίστης 
φοβάται ακόμη καΐ τά αδύνατα• Μία κακή συνείίησις θαρρεί πωςτά 
αστροπελέκια του ουρανού πέφτουν (') μόνον ^ιά λόγου της. Αύτίι 
όπου είναι 4 χόλασις των πλέα κακούργων χαΐ παρανόμων θέλει μου 
κλέψη και από τόν υπνον ολην την άνάτταυσιν. 

• θέλει μου φαίνεται αδιαλείπτως είς τόν λογισμόν το έλεεινόν 
φάντασμα του Κλείτου. θέλει μου συγχίσνι τά όμματα μ' έχείναις 
ταΐς άναςίαις πληγαΐς. θέλει μου ταράζγ) τίιν ψυχήν μέ όνει^ισμούς 
δικαιότατους. Είς βραχυλογίαν θέλω εΙσθαι όμοιος μέ τους πληγωμέ- 
νους εκείνους, όπου ίέν ημπορούν νά υποφέρο*>ν νά τους έγγίζγ) τινάς. 



(*) δλ«»ν. (*) μι^ Π έΜ(νον. 



80 ΝΒΟΒΑΛΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

βέλιι φοβοΰμιι %1ς χάθι τέ^ον, μίΐκως χαΐ δ θυμΑς του ουρανού μί 
Αφαν(9^ (χέ τους χ€ρ«υνούς του. Κά9( φΟον, όπου θέλω ιίϋ νά πλη• 
σιά(τη χοντά μου, Οέλ» νά φοβούμαι μι^πως ερχκται, ίιά νά ζεθυμανι^ι ' 
εναντίον μου τίΐν ^ιχαιοσύντιν του 9υμο0 του . • . - » 

Κατά τ)|ν ί%%άτη* Ιβ^(!μην ταύτ^ν έχατονταβττ,ριία έίημθ9ΐ<ύ- 
θιο^αν χαΐ Αλλα ν«ο<λλν)νιχά συγγράμματα, οΓον Ματθαίου Μυρέων 
*^4^9ραγαβιαι Μίχαί^Λ Βοεβό(^α^ θ^ιήνος I^ωστα^τι^ονΛό^^ω^^ 
καΐ Ιστορία τώ^ χατά ^η^ ΟύγιτροβΛαχΙαν συμβάντων (1683), 
ΠανουργΙ(ΐί ΑίπερτόΜου (1683), Μάχολα, ιατάφρασκ: ^ΙονστΙ* 
^χχι (1686), (^{ως ίέ λαμπρά τίνα «ροΐέντα τϋς γονίμου φαν- 
τασίας των Κ ρητών ιτο'.ητών Λριμυτιχοΰ, Χορτάχη, λίπουνιαλη, χαΐ 
Κορνάρου. *Λλλ' 4ι μίν ΒοσχοΛοϋΛα χαΐ ό Έρωτόχριτοζ^ λα τό κύ* 
ληιττον τίς γλώσσης άλλκπαλλ*^λως μέχρι τουίι έν Βενετία έχλίί- 
μ«να χρησιμεύουσιν ώς προσφιλές τοις πασιν ανάγνωσμα* ό ίέ Κρψ^ 
Χ€Μ6ζ χό^ψοζ του Ι^ίπουνιαλ^, χαΐ ίίίως ή *Ερωφυη του Χορτάχη, 
κ( χαΐ εφάμιλλα των προειρημένων χατά τε τ& πάθος χαΐ τό υψος 
τίς φαντασίας, ίιά τό ίυσνίητον τ•7ίς γλώσσης πρό πολλού μέν έστε- 
ρτ^θησαν ττ,ς τοιαύτης ε<>νοίας, ούχΙ όμως χαι της τιμϋς του νά βιω- 
ρωνται ώς τά γνησιώτερα μνημεία του Κρητιχου ι&ιώματος• Διά τόν 
τελευταΐον ^έ τούτον λέγον χαΐ ήμεις θέλομεν παραθέσει περιχοπάς 
τινας έξ αυτών. ΚαΙ πρώτον μέν έχ του παρά Μπουνιαλ*7ι θρήνου της 
Κρι{της τά ολίγα ταυτα^ 

"Όφου, ποώς νατον αφορμή, ποΆ τύχη άσβολωμένη, 
γ^ παλ τυφλό μιλούμ<νο, ποιλ ^^χη τυ:ρλωμένη, 
χαΐ σ' ίφιρβ 'ς τά μ'ρη μου γιά τήν χαχη μου μοίρα Ι 
ΠοιοΙ άνεμοι σου ΡοηΟησαν•, ποιλ χυμχτα σέ ούρα, 
ποιο £ατρο οτροίτα σου δ^ιζε, ποώς άτυχος πλανι^της, 
χαΐ σ' ιυγαλε γιά λόγου μου εΙς το νηαΐ της Κρήτης Ι 
Κ' "^ρΟες χσΐ μέ ιτολεμησΐς χατί θέλεις το ^ηγαταιΐ 
μα «ως μ' επήρες μι σπαθί ιτοτέ σου μη καυχάσαι• 
Τά χρ(ματα έσυντρέζανε, £μ' οχ' ή δυναμ(σου, 
μα π^λι βέ μ* έν{χησ<ς τώρα μέ τ^ οπα3(σου• 
Έπαύσασι ^ λουμπαρ^ιαΐς μαζή χ' ή χαχοσύνηι 
χ' οΐ φόνοι οΐ αμέτρητοι ποΟ ^ίεασ.ν έχεΐνοι, 
γιατ' 6 θε^ς Ετο* ώρισε, χ' εΤχεν άπορα σ!σει 
πλειο αίμα δώ να μη χυΟγ), χαι μονια να μ' άφηστ,• 
νά οώσΐ[| τέλος ώς έπα μ' αγάπη τιμημένη 
'ς τήν χώρα τήν ά$υνατί| χ* εις τί^ν άντριωμένη. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 91 

6που *< τλ 'ϊίΐρβτ'β *ί|ς γή^ χρβίζ•ΐ«ι Υΐμηρ.έ>ο• 
Μ*άπο& το νι^μιρο κι' 6μ^< Τονριιι^ βννακ μΙ χρήζουν, 
χ' {χι(νους όπου πλούτιζα θέλουν νοί μ' άτιμ^ζονν• 
Σκίνου Χ2ρ^ιάμου οι^βρο, Χ^^^ χομμάτιβ γ(>Μυ, 
\ τούτα λοιπόν τ3^ βότανα τα τ6σβ όπου μΐ χρ(νοο« 
"Οφου, άλλαξλ «ου θ^ γβν^Ι ^λου^ θα χ^μ«» Χί!ψΛ 
ά^ΙντΰΛζ, φ(λου^, χαΐ* όιχο^Γ, καΐ 9& μοΰ ^ώφοο γνώοα Ι 
Σι{μ<ρο τα παλάτια μου ΤουρχΟς 6λ τλ πατ^#Τ), 
ΚαΙ τλ τ€ΐχι^ της χώρα; μου 0«ου 'ρςξκ 69^ χτ(σγ^ 
Μάτια μου τΐ χυττάζκιι; τώρα σχοτινιαοθητβ, 
το6ς Τούρχους β που Οενλ μπουν όγιλ ν& μή τούζ 8ήτ(• 
Τ* αύΟιά μου άς χουφαΟήνινβ όγι3( να μη γροιχ^νου 
τλ «τίμα των Άγαρηνων να μ< 9αλαβατ(7ου (*)• 

!Εχ 2έ τΙς '£ρωφ(λΐί)ς (^) τους τρ^ις τούτους μονολύγοίις• 

Τλ γίλοια μΐ τλ χ>άϋματ«, μΐ τ^ χαρλν 'η ηρ(χβ^ 
μιλν ωραν ΙσπαρνιΧατι, χι' όμάόι έγιννηθήχ»* 
γιαδτω^ μαζί γυρίζουαι, χαΐ τ&να τ' άλλο άλλάααβίι 
χι' δποιος έγέλα τ^ "^^Χ^ι χλα(γη πρ(χου βραόιάο^• 
Γι)( χ«Τνο βλέπω τη χαρά χ' Ιγ£> την έδιχι^ μου 
τώς θα γυρ{σ^ 'ς άμετρη πρίχα χαΐ παι3ωμ'ή μου• 



{*) Μέγα μέρος του ποιήματος τούτου έδημοτίευφα έν τ^ Τουρχοχρατοομένν; 'Κλ• 
λά8ί(<κλ. 223—300). 

(•) •Εν τινι των παλαιών έχδόνεων τής τραγωδίας ταύτης βΐχβ μίταβ^.ηθή τό λβχτι- 
«ύν* 6 δέ τυπογράφος Γλυχ2ις αναδημοσιεύεις αυτήν Ιν τζ πρωτοτύπφ γλώνοη (1076) 
λέγει «ροοΐ|«αζόμ<νθς. «*Β παρούσα τραγφδία, όσον είναι μελί^^υτος χαΐ γλυχοδιήγητος 
•2ς τήν φυαιχήν της γλωσααν, τήν ίρητιχήν, τόαον εΓναι ^νοστομΣλητη χαΐ αυχα- 
θερή εις έτέραν άλλοθαπήν όμελίαν. *Επειβή λοιπόν νά έτυχώΦη πρόπαΧαι εις γλωο* 
ααν χατλ πολλλ θιεφθαρμέν«\ν, όπου καμμΧαν νοαημάδα θέν έπροζενα, μάλιστα ναυ• 
τιασμ&ν χαΐ άναγουλιααμόν έπαραχίνα εις δλους, {δού όπου τώρα νεωατί μέ επιμέ- 
λειας 3ΐαΙ Ιξοβον έόιχόν μου τήν 0(0ω ε?ς τόν τύπον^ χρΑς χάριν των άναγινωσχόν- 
των^ θεωρθωμένην« ως Ιγράφη^ χαΐ έσυντέΟη άτιό τίς χείρας τον ποιη%ου. "Ολοι 
αοΐνως οΐ φιλομαΙεΤς Ιέλο^^σι «ήν αγοράζει μετ^ Χ>Ρ^(» άλλ^ έξαιρέτως ο{ ΚρητιχοΙ, 
χαΐ πάντες όμοβυμαθόν Ιέλουσι χα(ρουνται ε{ς τήν εύρυΟμΙαν των στίχων. ΚαΙ δν 
αανοίς θΐν ευχαριστείται εΙς χάχοια λόγια χαΐ λέξεις ΚρητιχαΤς, ωσάν όπου όέν εΓναε 
^ χανόνος, ή τ^ς έγχωρ(ου του ομιλίας, άς πασχίσ^ νά συνθέσι^ χαΐ αυτός ποίημα 
μεριχόν τΐ^ς ορέξεως του, χαΐ ^χι ν^ νοθζύ*/) τό φυσιχόν χαΐ γνήσιον 26ίωμα του πα- 
θόντος ποιήματος μέ ατιμία ν τοϋ ιτοιητου, όχοΰ έστάΟη βίς τοΰτο τό γένος ό χορυ- 
φεαος τΰν ποιητών. Οασα γλώσσα χα(ρεται εις τους ίδιωτισμαύς τονς ιόίους, οΟε# 
ΐ^νείς μήν άποχοτ^ί ποτέ προπετώς νά συγχίζ'ρ τ3^ς γλώσσας. » 

(ΙΣΤ, ΝΒΟϋΙΑΑ. ΓΑΩΣ.) 6 



ΝΕΟΒΑΛΗΝ. ΦΙΑ040ΠΑ7. 

/ΐ(ά 6υμ€ιΐμένη 6αλ«Μ•. γι' 'γρ«ο^ «βνένα Μ«ο• 

ΙΙο7^ χβ«η χι* άντ(1ιχκ^. τι>ρ«νν(9μένη μοΙ^, 

ιωια «^(Κ) ά«^ τ&ν (ρωτβ, «οιαΤς «ρ^βις ^ έιπ)ρ« ψ 

Π'^τις τζ9^ άναστ<ν«γμο^. γΐ^ κ^τις τ' ΰχ 4ΐμέν« . 

τ^ χ<(Λημου ΙοχοΧάοΛη τλ «ολν1η»ρ«μ^να ; 

Πότις χ'έμλ τα μάτι^ |Μ>α μιλν ώρ« Ι3τ<γν&9•) 

ιτ^τ<ς γλυχ3ι τλ σφ^λινβ, χι* άνά«αο«ι μου ίωβ« ; 

'Σ τή βούλιψί χΊΙς τζή «ανίμούς μιχρη κ^ρίνΦΐ» ^μιιηκι^ 

α ζ* άγάπ^,^, χι* ^α χ3ι χ*χ&, χ' {^. και^μαΐς. μ' <6ρήχ«» 

Μ^νια μου μ< τον (ρωτά ιτασ' &ριν ΙιτολΙμου, 

χαΐ Χ0Γν€ν^< £έν ί^ειχνζ τλ πάθη μου ποτέ μου. 

ΧΟ.ιαις φορείς μ έδόξιψβ, χ(λιαι^ να πιάν^ τ6πο 

\ το νου μου δέν τ^ν £φηνα μ* 21να γ^ μ' ^ίλλον τρ&πο• 

Χίλιαις τ* άφ:ια έμολύβωνα για ν^κ μη^έ γροιχουσι 

τζη συργουλιαΓ; του τζή γλυχβ?ς χ^ μέλη νά πονουαι• 

Χ(λΐ9ΐς μι'τήν πορπιτη(ιλ. χίλιαις μι υιά χαΐ μΆλΐ| 

στράτα την Οίρμην του Εσβυνα *< το νου μου τη μ<γαλη. 

Μα χε?νο< μάστορας χαλλς γιατ'^τον του πολέμου, 

μέοα χαΐ ντ^χτα δυνατό πόλβμον Ε8ι^β μου. 

Κι* ωραις μέ τ έίρματα ώ; έχθρ^, χι' ώραι< ξαρματ«>μένο 

τον έβλεπα σλ φίλο >ιου περ'στι' αγαπημένο. 

Κι' &ρα\ζ γλυχύς μου φα(νετο, χι* ώραις πριχύ; «ερίσνια, 

χι* δραις στρατιώτηζ δυνατός, χι' ο^χις παι^αχιν ΐ9ΐα. 

Κι'ωρχ'.ζ μ* έπα($(υγε £πονα, χ•.' ώραις πολλαΐς μ^ έχράτι 

γλυκόταται; πβρηγοριαις καΐ συργουλιαΤ; γεμάτη. 

Χίλι* άχρι63ΐ ταβφίματα μοτάοσε πα^α μέρα, 

χαι χ^λια μοκτιζε όμορφα περβ6λνα *ς τον άερα. 

Χ(λιαι< ζουγράφιζε χαρα(^ μεβα 'ς το λογισμέ μου.••• 

τζή ^υτχολιαις μου οηχωνε χι' άπόχοτη ίχανε με• 

Μιλιαΐς γλυχαΐς μ' άρμήνευγε χ' έ&^ασχάλευγε με, 

τ^οον άπου μ* έν{χη9ε χα•. δούλη απέμεινα του, 

χαι τζή χαϋμένηζ μου χαρδΐΟίς την έ^υ9*.λ ^δωκά τοικ 

Κ* ί^& που χαλορίζιχη παρ* άίλλην έχρατούμου, 

χαι χΠΐιαις ϊτασα χ«ρ»ι< >ι* ανάπαψες του νου μοιι^ 

τ6νε θεωρώ τλν π(βουλο χαι τήν αγάπη αρχίζει 

τήν ψεύτιχη που μου 'ίειχνε αε μάχη νά γορίζ^ 



ΠανάρΒΧΟζ• 

Τ6χο μηβένβ^ βχοτεινλ 'ς τον χύαμο βέν άφ^νεε 
ό ήλιος Ο λαμπρότατος, σαν τλν άπομαχρύν^^ 



Τ1ΑΡΑΡΤΠΜΑ. 8$ 

ΐιαθδ>; μ' άφ(ν« 9Χ»<ινη %9\ μαύρη τη•/ χαρτιά μοα 
τουτ' η νιρ^Τ^α η 6μομψτ^ σ& λ€(ψη άπο συα^ μου. 
Μη^ 6 χκιμωνας νέφ«λα τ^ζ μιηρα «ηχώση, 
μκ ταραχή χι-άννμιχη τ^ν ήλιο να θαμπώ7(|, 
όσοι '< το νου μου λογισμοί γιννουνται καΐ χοτηουβι 
'ς Ιλπ(2α όμάδι χ' ιΐς «ολύ φ^βο ν3[ μΙ χρατοΰσι* 
χαΐ συχναλλ^σσουν, χι' ου^ιγιΐζ ^(ζα μπορεί να χάμ^^,^ 
μλ οίίν άνέμ' άλλήλως τω< μ^χουνται ικάντ' άν^άμι• 
Τζή χίρη< μου, μου διίχν' δ γβΤς τλ μπιστβμένο π6θο, 
χαΐ χ(λιου< οίναγαλλιααμούς χάνη ζημι^ χαΐ γνώΟω• 
"Αλλος τώ γυναιχ' όλονω το νο3 μου φανίρώνιι, 
κως κΤν* ιιιρίαα' άνύντίτος, χ' εύθυς με θινατώνιι. . 
Θέλει ίλλοζ τον αφέντη μου περίσσια νλ τρομάσω^ 
να μή γρο(κι{σΐ[^ τοχαμα χαΐ τη ζ(ιη{ μου χάσω• 
Αλλο< ζητ$ το Οά^^ος μου η^ντα *ς τη βούλεψί μου 
νλ βάνω, χαΐ την χύρη μου μο^ τάσσει άντ(μεψ( μου• 
Κι'£λλο< περίσσι' ίπ^χοτος, 'ζ τούτο τ^ χ^ρι απάνω 
μου λέγει την ελπίδα μου πάσα χαφλ νλ βάνω 
Χίλιοι μου λεν, φύγ' άπ* έδώ, χίλιοι μου λέσι, στάσου, 
χι* άπόφισες γιαμιά γιαμιλ χίλιαις 'ς το νου μ* άλλάστου• 
Γιαυτως το 'κ^^άμ.' 6ποΰ χάνεις δέν ίπαβε λογιάζω, 
μ^ς με τότο μου χαΙΙμ^ 'ς τ^ν χ^σμον δοκιμάζω. 
Το φως σχοτάδι μου γέννα, ^ο πλούτος με φτωχαίνεΐ| 
πρίχα μου προξενφ χαρά, το δρόσος με ξεραίνει. 
Σαν πύργος στίχ' αδύνατος, χαΐ τρ/μω ολν χαλάμι, 
δειλιω χι' άποχοτω γιά μιλ, γελώ χαΐ χλιίγ' άντάμι. 
*Σ ΰργιο περβόλι βρίσχομιι, χ* εΙς φυλαχή χρατουμαι, 
μέσα \ λιμνιώναν £ραζα, χι' ίγρ.ο χαιρί φοβούμαι. 
'Σ τ^ ψήλος του τροχού πατώ τζή τύχης χαΐ τα βάθη, 
βλέπω τζη χαχοριζιχιαις, χ' Ιχω περίσσια πάθη• 
ΕαΙ χεΓνο πουναι πλει6τερο, μΐ παιίωμή χαΐ ζάλη 
ς το*3 παραδείσου χατοιχώ τη δόξα τη μεγάλη. 
Οφου, χαχό μου ^ιζιχ^ι βασανισμένο* γιάντα 
σ' αρέσει νλ μλ τυραννάς σέ τέτοιο τρόπο πάντα { 
*^Ερωτα, με τ^ ζόπλι μου μηδένας μην έλπίζ^, 
πολ(^ χαιρ^ πασίχαρο; μέ σένανά γυρίζτ)* 
Γιατί δολώνεις τζή )(αραις μέ δάχρυα χαι μέ χρίσες, 
η εΙς τζ/| δροηαις τζ' άρίφνηταις σμίγεις φωηειις περία^Μ^•• 
Κ' Ισύ, Αφροδίτη μου ^ε«, ^που μιχρο παιδάχι 
μ' έπότισεν ή χάρις σου του γυιου σου το φαρμάχΐ|| 
μέ "(όση γλύχα καΐ δροσιλ μ^ζή άναχατωμένο, 
«ου λέγγ τ ουρανού πιοτλ π(^ χαριτωμένο, 

6* 



84 ΝΕΟΕΛΑΒη. ΜΑ0Α0ΠΑ2 

στροίφσι» 'ς Ιμέ λυιπ|^ίι^ χ•1 σύ«τ•ψ« το νου μοον 
ί^ τζν^ χ•ρλ&ς |Μθ Κνβμΐ| γνώσΐ το3 λογιομο^ μοο^ 
γιλ ναυρω οτράτβν ιυχολη, χ•1 τρ^ικ^ν να γλυτώοω> 
τούταις άποο μέ τορβννοΜ τλ νο&|ΐου ν4 οίηδώη» 
τζίι ΐφοξιη«2ς, «ι' ΑμΜί9τ^ μί^ ^<^η *λϋν κβνέν^ 
«ρ(χα 'ς την Έρω^λη μοο ν» ίώοφ, κ <(« <μίν«. 



Άκον ιον Τ^ίη ΐο- «χληρλ χ«1 το ^χοχηνιαοίΜνΟι 
μέ θέλημα τον Πλούτων» τούτη την δρ« βγβιίνΐΐί^ 
'ζ τ^ φ»; τζ' ημέρας χο λαμπρά χαΐ τα» χαβ^ου 9ΐύθ|λθΦ 
τλ χΑλη Αχίμι Α μτορι! χαλλ Νλ'β^τ^ ^ώςμ«ι' 
γιατί τλ μάτια που Όανβ 'ς το σχότος μαθημέναι 
'< τ^ λ^μψι τώρα οτέκουσι του ^λιου θαμπωμένα. 
Μλ τουτ' άνέν χαΐ ιέ μπορου νλ βουσι την ήμέρα^ 
'^ζή γή< ^ μυρωίιι γροιχω χαΐ τον γλυχ&ν έέρ•• 
*0 ιι^αμα χαλορ(ζιχ<, τ6π9 χαριτωμέν•, 
τ& ζ/[Αντανώ ιναρϋιινοφ, ^(χ^α άναζητγ,μίν• 
ά«ι' 0900; χι' & ο* έ)^^9αμι' χι^ 4 γι^ντι $έ μ«οροομ% , 
χ* ιΐς τεαναχρύνο μιλ ψ^ψ^ ^^^ >^ ^ θοιρουμ•;^ 
Κι' άνΙν χαΐ Μν χομχύνωμαι, τλ μάτια μου άρ^ινουακ 
του ήλιου του λαμηρύτατου τη λ^ψι ν^ θωρουοι. 
Βιϋνλ χαΐ κάμπους ουντηρώ, χα'?άρια βλέπω τώρα 
• τ^ ΜΙμφη την Ι^αχουσΓη χαΐ μπορβμένη χώρα. 
ΣχαμνΙ του ^6λιου μου χυρου, χλιρονομιλ θιχι{ μοα^ 
χαΐ μόνη αΐτιλ του οχοτωμοΟ που λβίββ το χορμ( μ σικ 
ΤΙ τούτο τ^ οπίτι το ψηλ^» 'ς τούτο τλ τιμτ^ένο 
παλάτιν έγβννι^ϋηχα, 'ς τούτο άναθριμένο 
μιχρ^ π«ιβι *ς Ινάπαψβς χ* <(οέ τΐ|χαΤς μβγάλαις, 
χ' €Ϊ; πλ&(βιαις χαλορ'.ζιχιαις πάντα πιρίσσιαις £λλαις• 
'Σ τούτη τή γ^ έπάτηοα 'ς τούταις έμπαινο^γ^^α 
τζη πόρταις, 'ς ταύτα τ^ θρονιά τ' αφτιά μ* άφουχρχ^πβι 
πολλω λογιώ παινέματα, οβν (Τν' συνκιθιαμένοι, 
ναν* Ιχ τον χύνμο οΐ βαοιλοί παντά τως τιμημένοι• 

Έιναι^ί^ ^έ χάτλ τί^ν 'κι^^ψ ταύηιν μ^γάλακ άπτηχύληβ• το&ς 
|ν Εύρώ'ΤΓ/ι λο^^ροιιαλβινίζοντας ή ((ς τ& άπ;λο(λλγ)Μ«^ν έ^(«|Αα |ατά- 
φροΜΚ τϋς Κ.«ιν^ ΑμτΟι^χτκ, ιηφατιθέ(λ»θλ ιηριχοιηΐίν τίνα (ϋατΦι 
χιφ• β'.) έχ τρι&ν τύτ« γκνομένων ιταραφρά^βων. 

ΜαΙ^Ιμον ΚαΛΛίηοΜτου {ίτ Γβηύτ^ 1638) 

« ΚαΙ ωσάν έγιννι^Οη 6 *Ιιΐ9θδς %{ς τ^ ΒτιΦλιέ|& τ^ 'ΐου^αίβκ »(( 



ηΑ.ΡΑΡΤΙΙΜΑ* Κ 

^«Χΐ ν'Ρ*^ *Βρώ2ου το5 βασιλέως, νά χβΐ -{λΟαν μ^ίγοι άΐ(& τ^ν £«α• 
ΊΟλ'ίΐν %ίς τά *Ιέρθ96Χυ|ΛΧ λίγοντβς' Που €ΐναι 6 β»Φ(λιύς τ6ν *Ιου» 
^ί«Μ, &ι^ο& έγΐνν]ό9-Λ, ^ιότν έμκις ί$α(Α(ν τόν άστέρχ τνι ιις τ4)ν άνακτο" 
Ιΐ*^ χαΐ Ι!λθα{ΐ.Κ¥ νά τάν ιτροοχυνι^^ωμν• Κ.αΙ 6 β«<7ΐλευς Ηρώδης ωσάν 
^ άχουβεν έσνγχίσθϊ), χαΐ {Ιλ« τα *Ιεροσ6λ\ΐ{λα μ,αζί μ(ταυτόν• Κμ 
μ«ζ«•νοντχ; Χλονς του; άρχιβρ&ΐς καΐ τους γρ«^.|Λ«τεΐ; του λοκουτους 
^ρώταν, ιεου γενναηι & Χρι^τ^ς; Κ«1 ίχβΐνοι τόν είπαν' •£ς τίΐν£'«- 
βλβίμ τ4|( *Ιο\^χίας, λχτί Ιτζι ίγρά^η ^ιά του προφ-^του* ΚαΙ συ Βντ 
θλ€4|ΐι γΐΐ το*!!» Ίούί«| χαΜλου ίέν εΤβ«ι μικρότατη άνάα&β«ν (4; 
^οίις ^^γ(μ^ν«( του *Ιού^' Ιιάτι άπά σένα θέλ&ι βυγει ηγούμενος 4 
^ιιοίος θέλει ι^οιμιάνει τ&ν λαέν μ,ου τόν 'ΐσρχι^λ. Τότε & *Ηρώ^ης χρά- 
ζι^ντας χρυφά τους μάγους^ εξέταζε άχριβά άΐζ αύτο'ις τόν καιρ&ν 
τοΐ» άοτέρος δκου έφάνΐ}« ΚαΙ πέμποντας τους εις τήν Βΐ]|θλεέμ ενπε' 
αιίρτ» χαΐ ^ετά&τε χαταλε^υτώς Ιιά τ& ιται^ίον, καΐ ωσάν τ& ευ* 
^τ< άναφέρετ^ μ« ίιά νά ι^άγω χαΐ εγώ νά τό προσχυνι^σω• ΚαΙ 
<9ε•ΐνοι ωσάν ϋχουσαν τά λόγια του βασιλέως έ^ιέβηταν' χαΐ νά «ά- 
"λιν 4 αστέρας όπου ίίαν ε£ς τίιν άνατολί^ν χαΐ έπι^γκνεν όμιτροστά 
τους) Ιως όπου ^λθε χαΐ έστάΟιη έχε7 όπου ητον τό παι^ίον. ΚαΙ 
Ασάν ιίαν οΐ μάγοι τόν αστέρα έ^^άρησαν χαράν μεγάλην χατά 
^ρολλά. ΚαΙ {στοντας νά έλΟουσι εΊς τό σπίτι ευρηχαν τό παιίίον 
ρβιζΛ μέ τί)ν Μαρίαν τι^ μάνα του χαΐ (πεσαν χαΐ έπροσχύνησάν το* 
χαΐ άνοίςαντες τους θνισαυρούς των τό £φ3ραν χαρίσματα, χρυσάφι 
χαΐ λ(βαν(ιν χαΐ σμύρναν. ΚαΙ ίστοντας νά τους άποχαλυφθή εις τό 
^«ρόν του; νά μίιν μεταγυρίσουν εις την Έρώ^ην από £λλην στρά- 
ταν άνεχώρτ^αν ε{ς τόν τόπον τους. » 

*Ατ€ΐστ€ίσΙον Μαχα^ότο; [ίχύοσκ: ΦραγχΙου ^^ "-^-^ι^ 1710). 

« ΚαΙ &σάν έγεννι^θη 6 ΊησοΟς ε{ς τνιν Β/ιθλεέμ τ?ίς Ιουδαίας εις 

ΤϋκΕς ήμέραις Ήρώίου του βασιλέωςι νά, χαΐ ήλθαν μάγοι από τ4;ν 

^Ητατολίΐν εις τά Ιεροσόλυμα, λέγοντες, ηου είναι ό βασιλεύς των 

Ιουδαίων, όπου έγενν/«θη^ ίιατί έμεις εΐ<^αμεν τόν αστέρα του εις 

• 

^ν άνατολίιν, χαΐ ϋλθαμεν νά τόν προσχυνησωμεν. ΚαΙ ό βασιλεύς 
Όρώίης, ωσάν τό αχουσεν, έσυγχίσθη. χαΐ 5λα τά Ιεροσόλυμα μαζύ 
(αταυτόν. ΚαΙ μαζώνωντας {Ελους τους αρχιερείς χαΐ τους γραμματείς 
του λάου, τους έρωτα, που γεννάται ό Χριστός• ΚαΙ εχεινοι του ει- 
ΐ:αν• εΙς τίΐν Βηθλεέμ τή; Ιουίχία;• ίιατί ετζι δγρά(ρη &ιά μέσου 



86 ΝΕΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

τοβ ιτρο94το\ι. Και συ Βτι9λβέ(ΐ γ^ του Ίού^α, χαΜλου λέν ιΐββΐ 
(οχρ^τη άνά(α9ον ιίς τους >;<γ€ρ.ένας του Ίουίβ* ίιατί ««& βένβί 
ΟέλΜ κυγη ήγου^Αχνοςγ ό όποιος θέλει ιηψά^η τόν λα^ (αοιι τ4ν 
Ίφρβιηλ. Ύάτζ 6 *ΙΙρώ^ης χράζωντας χρυ^ τους μάγους, έξέταξη 
«χ^ιβα ά«* αυτούς τον χαι^όν του αστέρος έχ«ίνου, όΐΜ>υ έφάνιι• ΚαΙ 
ΐιέ(ΐ.π«#ντάς τους «{ς την Β«θλ€&(Α τους ιίπι' σύρτι • καΐ έζ•τάζττ§ 
χαταλ<πτ6ς ^ιά το παι^ίον' χαΐ ωσάν τό «ύρϋτι, ί^τ• μου τί^ Λίτΐ" 
σιν, ^ιά νά ύιράγ» χαΐ ιγώ, να τ4 προσχυνι^^σω, ΚαΙ έχιΐνοι ύσάν 
^ίχουσαν τά λόγια του βασιλέως, έ^ιέβησαν' χαΐ νά, πάλιν 6 αστέρας, 
λιηΟ βΰαν εις τ4^ άνατολίιν, χαΐ έΐΓΐ^<ν«ν όμπροστβ των, Ιως Ακμ 
{λΟι, χαΐ έστάθη (χβΐ, 6ηοϋ ^τον τ& και^ίον. ΚαΙ ωσάν «Ι^ν οΐ 
μάγοι τ&ν αστέρα, έχάρτισαν χαράν μεγάλιην χατά πολλέΙ. ΚαΙ Ιστον- 
τας νά έλθουσιν «(ς τό σιτνίτι, βυρήχαν τό παι^ν μαζυ μέ τ^ Μα- 
ρ(αν τί^ν μάνα του' χαΐ έπεσαν χαι τό έπροσχύνησαν' χαΐ ανοίξανης 
τοίις θιιβαυρούς των, του έφ&ραν χαρίσματα, χρυσάφι, χβ^ι Α(βαν•ν, 
μΑ Χμ•>ρναν• ΚαΙ (στοντας νά τους άποχαλυφθ^ «ίς τό ίνειράν τοιις 
ΐκά μίίν μεταγυρύχουν εΙς τόν *Ηρώ^ν)ν, άκό άλλην στράταν άνεχώρν 
•αν εις τόν τέ«ον τους. » 

"^Μάν^Ιρον ^Εη^Που (171 *). 

• Και γεννγ)θεΊς ό Ίτισους έν Βτιθλιέμ τ^ς Ιουδαίας, έν ταις Αμέ* 
ραις Ήρώίου του βασιλέως εύθυς 4λ0αν μάγοι αϊτό ανατολών είς τ« 
^Ιεροσόλυμα λέγοντες* που ε'.ναι ό γεννηθείς βασιλεύς των *Ι£βρα((Α « 
<πει^ι)ί 4με7ς (Μέντες τό άστρον αύτου εις τιί^ν άνατολ^τν, ^λβαμεν νά 
τόν προσχυν^σωμεν' τούτο άχούσας ό βασιλεύς 'ϋρώ^ης έταράχΑη κβιΐ 
<λοι οΐ *1ου2αΙοι μετ αυτού. ΚαΙ χαλέσας όλους τους άρχκρείς χαΐ 
τους γραμματείς του λάου έρωτοΟσεν αυτούς νά μάθ^ που ό Χριστός 
γεννβται ; 'Εχεινοι ^έ του άπβχρίΟησαν πώς γεννοίται έν Βηθλιέμ τϋς 
'ΐου^αΐας, χαθώζ ευρίσκεται γεγραμμένον εν τφ προφι^τ^ ούτως. 
.Άχουεν Βηθλεέμ γ^ του Ίού^α, συ ίέν θέλεις φανη όρφανη χαΐ τβ* 
πεινλ ε{ς τους ηγουμένους του Ίούία' έπειίη χαΐ άτδό του λόγου σου 
θέλει έξέλθη ήγούμ«νος ό όποιο; θέλει έπιμεληθί τόν λαίν μου τόν 
Ισραήλ. Τότε ό Ήροίίης χαλέ^ας το'^ς μάγους χατά μέρος, τους έξέ• 
ταζεν ακριβώς νά μάθη τόν χαιρόν του άστρου έχείνου, όπου είοασνν 
εις τίϊν άνατολ•<ν• χαΐ ευθύς πέμ::οντας αυτούς εις τιίΐν Βηθλεέμ «Ι- 
ίςεν, υπάγετε χαΐ ερευνήσατε χχταλ&πτώς χαΐ 8ύρόντε;•τό παι^ίοΝ 



ΠΑΡΛΡΤαΜΛ. 87 

<ΗΜτρέψαντ«ς ί6τι μοι ιΐίτ,σιν νά υπάγω καΐ εγώ να τφ προΦχυ- 
γι$9••* οΐ ίέ (Ιάγοι άχαύσαντις τά λέγιοι του βασιλέιος 'Πρώ^ο*>, «πο- 
ρ€ύΟΐ|«θ(ν, καΙ βύΟυς κάΧιν τό αιτρον όιτου <(ίασιν εις την άνατολ^ΐΥ) 
ΐκροΰκήγεν ({Αηρο«6έν των Εως όπου ηλΟε καΐ έστάΟη εις τόν τόπον 
4x00 «ίν τό ιοκιί(ον• *Ι^6ντες ίέ οΙ μάγοι τό ά^τρον >ί«ν πολλά με • 
γάλϋν χοφάν <χάρΐ)χ«ν' καΙ έλθόντες είς το 6σπίτιον ε'!>ρ(φ»ουσι τό 
ΐΜΐίίον μέ τίιν Μ«ρ(αν ττιν μητέρα του, χαΐ πίπτοντες έπροοκύνη- 
««ν αότ^ χα« όνο(γοντες τους θησαιιρούς τοιν έχάριζαν αύτφ χρυσά « 
^ιον ΜΙ λίβανον χαΐ σμύρναν• καΐ έπειίη άποχαλύφΟτιχεν αύτοΐς εές 
τλν δκνον τους, πώς 2έν πρέπει νά γυρ(σουοι πάλιν είς τόν 'ϋρώίην 
άνς^^Ιριισαν ε<ς τίιν πατρίδα τους άπλ ίλλον ίρ6μον. » 

Σΐ]μειωτέον, βτι ό *ϋλλάίιος ^ιά μβυιρών έλέγξας τάς ίίχιβτα 
6ρΑο^^ους προσπάθειας των λουθηροχαλβινιζόντων, επίτηδες παρέ- 
^ραη τ& 4ίνω παρατεΟέν χωρίον, ^ιά να χαταί^ίξη, βτι ή χαΟωμι- 
λΐ|λένι^ ολίγον άπειχε τϋς γλώσσης το\ί Εύαγ^'ελιου, χαι 2τι & *Κλ* 
ληιηχΑς λαός ήνόει ευχολώτερον τό πρωτότυπσν ίΐ τας &πΟ άμαθων 
γίνομένας μεταφράσεις έν μιξοβαρβάρω {ίιώματι. ΤοΟτο ^έ. χαΐ προ 
τοΟ *8λλα^ίου είπεν 6 Ιερομόναχο; Ιερεμίας (1669) γράφων^ ο9τω τφ 
4ν Αειψίφ χαθηγητ-} *Ιωάνν^ Όλεαρίφ « 'Κρωτ^ς, πωλείται ι| Κ.αινί| 
Α%α64>(η παρ* ήμϊν έρμηνευθεΐσα είς χοινι^ν γλώτταν, "Ισθ* ότι παρ* 
ή|&1ν ή Καινή ΛιαΟηχη άναγινώσχεται γλώττ^, ^ γέγραπται, χάν 
ταότην τινές μεθηρμηνευσαν βαρβαροφώ^ως, αλλ* άχρηστος ωπται ή 
μετάφρασις, ού^εΙς γαρ ώνι{σατο(')• " Μή ύτΰοληφΟνιτω ^έ ώς προχα• 
«ηιλημμένη εζ υπερβάλλοντος θρησχευτίΛου αίσΟ'Λματος λ χρίσις τΔν 
^ τούτων όρΟο^όζων 'Ελλι^νων περί των μεταφράσεων ίχείνων' ^ιότι 
Αλη^Ας α&ται τοσούτον ίλεειναί χαΐ δυσνόητοι ^«σαν, δστε χαΐ αύτοΙ 
οΐ έχλόται αυτών ιϋναγχάσθησαν νά προτάξωσιν έπεζηγητιχά γλωσ• 
«άρια, ούχ {ττον νέας χρι^ζοντα έπεζηγ-^σεως, ^ιά τό ^υσν^ητον πολ-* 
λών ^ηθεν Ιρμηνευομένων βαρβάρων λέζεων. 

'Βνταυθα άναγχαΐον χρίνω νά μεταγράψω τινά έχ του γλωσσαρίου, 
βπ•ρ 6 *Α9ηναΣος Αιβέριος Κολέτης προέταζεν είς τλν 6πό Φραγχίου 
έχοοβεΐσαν μετάφρασιν. Τόκ ρίχατοΛίσμόιτ (τ'}ίν αίχμαλωσίαν)* ώ/'α/<ά// 
(παρευβύς)* άίκΑ μέσα από ταις σηοραϊς (ανάμεσα από τά σπαρμένα 
χωράφια)* ?ώκ σσ^φιΑων (έχεινών όπου έαετά>ασσαν τά άσπρα^ 



Π ΗίΙαΓϋι 01ΐΓοαΐ€οη ΡΗΠίρρί ε^ράι Ι,ίρ ίαο 1687, αρροηϋίι. 



88 ΧΚΟΕΑΛΙΙΐν. ΦΙΑΟΑΟΠΑΣ 

^γουν τορνέ^ια)" γαΐ.ογυΛάχων (χοι^τίον της έλβημοφύνης)* Ιραρτν^ 
ροϋοακ ίέζ ανιόίτ (τόν βιταινοιίσαν)* ηαύίΙ[ό/ί§ναι μί 9αη)α& μοΙ /ι^ 
ίτιάΛτοίζ (χαΐ νά χαθιι{τουν άνά«α«« εις τοιις «τάχταις, χαΐ ^ φ^ 
ρέσουν σάχχο\ις, ^γουν χιλιχια, ρά«α άιτ6 «κλιφανς τρ(χαις χβμβ^ 
μέν«)' ίίι: την τρ^ί.τ^Κα»* (ε^ς έχεί'νοος όιτου ιτέρνονν ρέ ^ιάφορσν τλ 
τορνέ«:α)• έΡουοΙάτ (χ^ριν χαΐ «ξί«ν' Ιίγ&υν ^ρους άζίωνβν)* άΛΟ τό 
Λ^ίψωμά του («770 τιίιν ^αψίλειαν, {^ ττλνιμριύραν τθΟ πλούτια τ6ν 
χαρίτων τον)* ά^ασιψτάρι (χανένα άγγ^ΐΟν μέ τ& 6κοΰο« ν& ^^γάλ'I|ς 
>ιρόν χαΐ νά ΐηγ.ς)' ίχατάτρε^αν (έμισουσ«ν)' 4^*0 τ^ι^ ι^ομτττο^)^ 
τώι^ * Ε.1^1ή^ων (εις έχείνους 077θν είναι £ιεο?:αρριένοι χακί 9ΧορΐΓΐ9ριέ• 
\οι ανάμεσα εις τνιν Ελλάδα)* ίύοΜΙαν (έπαρ^^ττμταν ε(ς ^ί)^ (εέσνκν)* 
^Λ^ι^^κ (λατοιχίαν ίΐ τένταν)* {,ορκάΑι (αγριίγιία)• α^Μ;ταπ^ (^ουν 
^^χον τ(Μί έξουοΜΦτου του τοίχου έχείνο.>)* έτοΑην τη*' ηοΛιτ^Ιατ 
^έτοΟτο τό βνομα, τό νά όνομάζ«*μαι *Ρωμαιος)* χητ ^ήψόκ/ίου (Ήν 
βουλι(ν μου)* χαΐ ειχε^ τ^/ν οημηίατ τώτ Ααοσηύρωτ (χοεΙ $ΐ]^< £ι4 
4Τΐψϋ\ τους ίύο υΙούς τοΟ Αιός, τον Κάστορα χαΐ Πώλλον* ινρΑτοε 
^(αφεν^ευταΐ *ζΐ[% ναυτιχής τέχνης)* βί^ζιάΙ^Βΐς Ηζ εο0 Λ&ι^» σορ όρ^ 
γΐχ (φ/μμαζώνεις είς τιου λόγου νου ώ<ιά>^ ι;λουτον <&ργί)ν ^ιά τί^ ήρ^* 
^ν ίχε{νΐ|ν, 6ίς την άινο(αν έχει νά φανερωίτ) ή £ιχ«(μ χρίβις τοΙΙ 
θεοΰ)' σνστ7^*εί (χαταστένα)* φί^αγτί (άτεοντομωθ^)* γο ^ρόηιμα ζί^ζ 
^ταρχίκ (έχεινο όπου φαντάζεται τ6 χορμί χαΐ 4 οάριια)^ ^Α /ιι)τ 
4ττο/^ώστίς τό βόδι (νά /':^ ^έσ^ το στόμα του βοείου)* χοΛϋίοργέίιη 
(ζευγαρώνει τ^ν γ9ΐ)' όξατί ίκισαν εις τηι^ ερημοτ (^ιατι έπεστομ^βιτ- 
«αν είς ταΐς χαχαΐς των δρεξες χαΐ έπιθυμία^ς, ήγουν έςέιασον οαΑ 
•τίϊν χάριν του θεοΰ, δντβς είς την ερημον)* άιίσω^: χαΐ έί^οχΑονΛίΜΤ 
ζόκ Κύριον (χαΐ πώς θέλετε έμεί$ νά ςεσιη^εριζ-ώμ,εσΟεν μ1 τόν Κύ* 
ριον -^ εΙς κ) μέΛος τί> Λει^'εψώ^ (είς τό μέρος &τ;ου έχει χβνένοι 
ελάττωμα)* ημερον δύτην (εκείνον όπου μέ ήμερότητα χαι ΐεροθυ(Αίαν 
^ί^ει)' άτΐοχρισιάρη^ (μηνυτής η χηρυχας)* έχίπύΟί τον Λόγον τσ9^ 
(έταπείνωσεν του λόγου του χαι έχατά'ΐτησεν είς ούδετίποτας)* ίπε- 
σχοηψ- (τό άζ(ωμα τη; Ιεροΐϊύνης)* ^Γακ δ^^οιχ χαΑχοΛιΛάπύ (ι{γθΜΐ^ 
ήταν από ^χλεχτότατον χρυσάφι)* σου ί^^χομαι (θέλω ελΟη έν«ντ(ον 
αου)' χύχχ(,νο)τ (πυρρινοει^ές, ήγουν όλον από φωτίαν)* εγα ^ίο&τ• 
(ενα δγ,νΛρίον* τ,γουν τριάμισυ άσπρα τό ένα)* τί> χ(ίρ(ΐ'}ψ(ί τον (τ^|ρι 
«^αγι^ά του). 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Μ 



ΚΕΦΑΑΑΙΟΝ Γ. 



1709-1772 

< 

Φραγχορωμ/Τχον Ιδίωμα•— Γλωαοάριον Γρμμ^βίρα.— ΝιοιλλχμικβΙ γρ4ΐ|τ- 
μβχιχαΐ βωμα Παρισινού ναΙ Πετρρυ Μ'ρχάΙου. — :Καιν(γιο<.<— Τριβββχ^ 
βίος. — Αναστάσιο; ΝαουσαΓος. — Δίγγιος. — Καλλεμβέργιος.-^Γιρμανογραι- 
χιχον ΙΚωμα. — ΈΐΡ.στολαΙ Αουδίλφου. — 'Απλοποίησίζ Ιχκληβιαστιχοΰ ύφους• 
— ΔοσίΟβοζ καΐ Κυμην(της• — Κωναταντ7νος Βραγχοβάνος.**Η<λέτιθ( Ά•η- 
ιιων• — Χρύνβ^^ Νοταράς• "-- Αναστάσιος ΓύρΙιος. -« Μάρκος Κ^ίκριος••^ 
Ηπαλάνος Βασιλόπουλος — Β^ίέντιος Δαμφ^. — ΆλΙξανδρος *£λλά&ος•-*• 
Παραφράσ&ις Βατραχομυομαχίας 6πο Ζηνοι>, Στρατηγού, Όστοβηχ χαΐ Βι* 
λαρα.— Αεξιχον Γεωργίου Κωνσταντίνου. — Γχύς. — Στανίαλαος Βιλάστης•— 
Γρηγ^ριος Πιαχεντίνης — Πασχ Κρ( ν εν•-- Γραμματικά! Κρέδω, ^Ανανίου, χαΐ 
Πιανζύλα. — ΒολταΓρο^• — Βιλλου^σών. 



Ή *Ρωρ,αΐχ^ι ιτροιταγάνία χαθορώσα ναυαγουντα τά πκρί Ιχλαη* 
νίσεως ττις Ελλάδος σ/έ^ια αύτης, ίιέχοψβ τίΐν ιχ^οσιν τΑν 6πλρ 
του ^ταπισμου συντασσομένων νεοελληνικών βιβλίων χαΐ π$ριωρ(σθη 
εις μένην την ίημοσ{(υσιν σι»γγρα(Λριάτων ί\ινβ(|ΐ.ένων νά ίιετχολύνωσλ 
τ4ιν έχμάθηβιν της χαθωμιλημένης έλληνιχ^Ις εις το>>ς έχεισε στελλο* 
(λένους μισιον9ίρ(ους(^)• 01 συντάχτα*. τ6ν τελευταίων βιβλίων^ λατί- 
νοι ώς £πΙ τ& πολύ, ουδέποτε χαλώς μαθόντες τί^ν γλώσσαν, {ς την 
λ^ααχαλίαν έπηγγέλλοντο,ίμ^ρφωσαν εχτρωριατιχόν τι ιδίωμα, μέχρι 
•τ^ρον επικρατούν παρά τοις εύαρ(θ(ί.οις έντ^Ι Άνατολ'^ παπίζουσιν 



(') Ίβού τΐ λέγει 6 Θωμάς Ιν τζ ιτρός τόν άββαν Εινιών «ροσφίΑνήσει του βΐ|- 
οαυρςυ του Σομμαβέρα. « Σώνβι μου εμένα νά ευχαριστήσω τήν *Λφ•ντιάν σου μέ 
ολην μου τήν χαρβίαν, βιά τ* αύτ6 τό Αέζιχον, τό όχοΤον νά μήν ήχε βάλ) χέρι χαΐ 
ιερομιθέψη ή άγαθοσύνη χαΐ χαλοψυχία τής ^Αφεντιάς σου, χώρίς £λλον ήθελε χα6^ 
ας τό νω χ«1 ολας, ήθελε θαφΟή χιΐ χωΟή μαιζΐ μΙ τ* άχεΤνον τόν ευσεβον χαΙ 
σωφόν Μισιονάριον, όχου ήχε το συνθήσει , του οποίου ειμεσθα διά τούτο πολλά χρα« 
τημένο( χαΐ εύχβριστιμένοι ιΐς &λα χεινα τά μέρι τής *Λνατολής, έχει όπου έχόχι•ζ« 
χαΐ έγώ μέ. τους επίλοιπους αμπελουργούς του ί8ιο6 μας σχήματος διά τήν άνά« 
στρεψην χαΐ σωτηρίαν των άπιστων, άμ ή όϊμάς ; πολλά ις φο« 
ρα?ς ευχερα χαΐ β;^χως χαμίαςλογής χαρπόν, αφορμή εΤναι, τά 
πώς οντάς ΙχεΤ άνάμεσόντους πολύ άχριβία άπόσπούβαις χαΐ 
|ΐπό άμαθείαν των γλωσσών, δέν γριχούμεσΟα έλλιλόςμας. » 



Μ ΝΕΟΒ^ΙΑΗΙΙ. Φ1Α0Α0ΠΑΖ 

« 

ηορω/ίάχΛ. 

Ό Κ. Α«γράν^ιθ( άναφέρΜ τλν λατινικών τίτλον γρ«(λματιχ^ 
τίνος τ4ς άχλοβλληνικ^ίς γλώσσνις έχίοθβίσης έν (τ<ι 1 696 (^). Μβτα 
^ΜΑτρκτίαν 6 χ«ΐ(ουαΙνος ΘωμΑς 6 Παρ^ηνος έίηαθ9(ευ9« τήν ^Μίκ 
ξίίΜοτ 9€(»ύς δΛΛίΛσΜ(ΐ>ίάίΐτ της κατής τώτ * ΕΛΛήιτων γΛύίσσηκ^ 
^τΐ^λωΦΜΥ,' ^ηλα^ή λατινιχιΐΐν, γαλλιχήν, χαΐ (ταλιχ^Ιν. Εατά τό βρίτλ 
^Ιτος 4' αυτός βωμόϋς έκτους τόν θψτανρότ^^) του Γάλλου χαπουσί* 
νοιι *Αλΐζ(ου Σομμαβέρα (δοιηπίθνοί^Γ), ιτροέταξβ γ«νΐχούς τινοις ιηρΐ 
τ4| άπλοβλλιινιχϋς γλώσσης κανένας, συντϊταγμένους έν τφ φραγχο- 
ρ«ιμια&^ Ι^ιώμ«τΐ| ο&ς καΐ παρατιΟέμιθα (ατά τ5^ προτασσομένης «ΐς 
τάν φιλαναγνώττιτν λίίησιως) άκαρ<ιΛΛάκτως. 

» *£τουτο είναι τ6 πλειά ώ^ρελιμ&ν όι;οΟ ΐτοτέ ^έν έφάνηχ* τέτοιας 

λογ5|ς Ιργον' έξί^ιασι χαΐ εύχα(ροσε χόπον χαΐ πόθον σαράντα χρο* 

νΑν χαΐ ιϋλύωσε, έτζάχησε νουν χαΐ ψυχ^ήν Ινοί του πλειά ένίόςου 

χαΐ ενάρετου άνθρωπου, &76θυ νά έβρέθηχεν ανάμεσα είς βλους τους 

κλε&ν άξιους άποστελλάρι^ες τών Γαλλιχ&ν ΚαΐΓθυτζ(ν«ν. 

■ Άξιος ητον νά σταΟ^ πόλους χρόνους στί^ν Πόλιν, γιά νά είναι 
■■ ■ ' 

(*) ΜΑθυ<1υΓ.ΐ{ο €οοιρ6α(ϋαΓΐΑ οί ΓβοΠΙ^ εά Πη^υεπι ΟΓαβοαηι. 

(*) ΝουγεΙΙβ Μέΐΐιοάο ρουΓ ερρΓβιιάΓβ Ιεβ ρΓΐηοΙρβε <Ιβ ΐΑΐβο^αε θΓ6€ςοο να1« 
(αΙγΟ* <ΙΙγΐ86ο €0 ΧΠ ΙιβυΓΟβ. ΡαγΙ• 1709. (*Εν τέ\•ι «ής γρ«μματικ1^< του 6 Θμ* 
ψΜ% «ρονέΐιτο ιν^Μυ^άς τιν«ις έν «φ ^ραγΗΟ^μιίκω {βιώματι {/9Λ τόν τ(τλ•ν « *ΙΙ 
Ίλφάβητικ χ•1 ή 9Μύδα«ι< τΰν χρΐ9τι«ν«ίν.») *Βν Ιτ«ι 1818 μ•τ•^4β0η άγγΧίί» 
•τΐ ή Μέθοδος αΟτη. « Α €οηεΐ8β ΰΓΟΒίΐοαΓ οΓ Ιΐίβ ιηοάεΓα ΟΓββΙι Ιεο^υι^β, 
1»χ Κο1)βη8οη.» 

Ο Θηνβυρόζ τΙ|ς *Ρ•»μοι(χη( ««Ι τής Φ^^γχιχης γλι&9««ς, ^,γουν Αέ((Χθν *Ρ«•μ«Γ- 
«•V χβΐ Φ^άγχιιιον «λου«(ώτατον, 6«οΟ ««ριέχιι Πρώτον, δ\«ζ τζς λέξΐζ •λρ•μ4ί' 
^ζ *Ρΐομβ(κης χαΐ τής Φράγκικης γλώννβς, χαΐ μάλιστα τζς {διολ(ξ(>ι<. Αβύτιρον, 
Αλλαις ΐτολλαΤς έλΧηνικαΤς λέξις. μάλιντχ έχιΤναις όποΟ εγγίζουν τής Γρβμματιχί^ς, 
«ής ΦιλοφοφΙχς, χαΐ τής θλολογίχς. Τρίτον, χάκοία (ιχοφιστά χβτάνπχβ, χβΐ Αλλβ 
|&ιχρ& χιφάλαια ώφέλ(μχ χαΐ χριαζούμινα. *Εργον ύψίγονον άχ& τΑν Πατέρα *Αλ/• 
(ιον τόν ΣοομαβιρϊΤον Κα*ουτζ[νον Φραντζεζονι ΙΙιαιονάριον *Αχο9τΛιχον, χαΐ Ιου• 
«τΜβς 6λονών μας των Μΐ9:6νων τής * Ελλάδας. ΚαΙ ατό φαινώμβνον βαλμένον άχ4 
«δν Πατέρα θωμάζον ΠαριτζΙνον, Μιαιονάριον *Αχο«τόλιχον τοΟ 28(ου «χήμ«το<• 
*Αφι•ρών€ται του έχλαα-:^ότατου "Αρχοντα Έγουμένου Ηχινοϊώνη. ΣτΟ Παρ(τζι. *ΑχΑ 
«ήν Τυπογρϊφίαν τοΰ Μιχαήλ Γχινί'ρβ, στην ρύμην τοΟ αγίου Γιά χούμου, άχό χάτι• 
βτ& σημάδι τοΰ μέγα Μωάννη. Πουλιιέται χαΐ ολχς στην Ηαρσίλιαν •ις τ6ν Πέτρον 
Καρ(, χοντά στ&ν λυμηώνα. ^ψΟ'. Ηέ χρονόμιον χαΐ βασιλιχδν θέλημα. » 

Τθ αυτό Ιτος έξβδοΟη ύχο του αύτοΰ Θωμά χαΐ τό δ<ύτ(ρον μέρος του Αι&χου 
νου Ζομμαβέρα : •> Το50γο ιΐϋΐΐα Ιίη^ηα 1Ι.ΊΐίΑΐΐΑ ο 6Γ€οα-νοΙβ3Γε. • 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ί1 

«ιτ«χτιχ&ς πν<ιΐ|ΐ«τιχ&ς χαΐ καθολιχ&ς θ«^λογος 9ΐ)μά ι{ς τους (ιψηλό^ 
τατους *ΑΐΓ0)φΐ9ά(Κ^βς σάν χαΐ ίιά τά επίλοιπα ΙΟνη τ&ν χμ* 
Φτιαν&ν. *Α\>Λ έτουτα τά άνωθεν 5έν σας σώνουν ^ιά να άπιχάσετ• 
β»9τά τ&ν άίιι^γττον μισΟόν έχείνου του αί^εσιμότατου πατέρα. 
Βζικύρ«τι πάλαι, μ* ίλα τούτα, πώς άζιώθ-^^ χαΐ ολας^ σάν Ινας έπι** 
τιί^ιος ^σχαλος νά χυβ&ρν^, χαΐ νά <ρμγ)νεύι^ τά βύγεναια σχόλια-* 
ρίκουλα χαΐ αρχοντόπουλα τϋς Φράντζας όπου ζάρουν νά μαθένουν τά 
Τοΰρχιχα, ({ς τά χέρια τών Καπουτζ(νων, χατά τήι^ καλοσιάίνιηιν χαι 
όρισμλν του χριστιανότατού μοις Βασιλέως όπου ορέγεται νά τ* δχη 
ιεάντα Ιτοιμα ε{ς τό χέρι του ίιά νά ^ρογμανίζουν «{ς 2λα τά μέριι 
τ9ς ίυναστίας των Τούρκων. 

■ ΚαΙ άπ* έκεΐ, βλη ή μεγάλη έγν{α όπου ϋχεν άτόςου αύτό^ Α 
^«σχαλος νά μά9\) τά *Ρωμαιχα, ή παράςενη λαχτάρα νά άπΐλάση 
τί^ ^91X1^ γλώσσαν, χαΐ ή έπι9υμ(α του νά άςανι^'9 ^ ^ ζΐ^Ρ^* 
«^σρ τ4;ν λαφοράν τδν διαλεχτών, νά γυρεύ^ συ^ναΐς φοραις τλν <Ι* 
^ιΐβιν άπό τους πλειά φωτισμένους χαΐ τους πλειά προχομένου( αν.** 
9ρΑκ9(Κ τβς Ανατολής* τέλος (ντα χαΐ τΐ περισσέτερον νά-^οίς '«<^ 
ΐεβρά τί{ν βαΟυάν του γνώσην χαΐ τήν όλάχαιρι^ν του πράξην 4πον11χεν 
Μίς «άσα πρβίίγμα τόσον ε(ς τί^ν Πόλιν, στην !^μύρν>)ν, στίιν.ΧΙω^ 
9τί|ν Κρι(την, στην Άθ^ναν, στίιν Μωρέαν^ όσον χαΐ ε(ς ,ηά ^π{Vι>ι9α 
νη«ιά τϋς άσπρίις θάλασσας παντού έχεΙ όπου έστάθη;^! ΐίξί^Λ^&Ύ^ςι 
θα τοδτα λέγω, τ* αξιώματα καμώματα «ράζες καΐ πρόκοψες,, ν^ 
Ιχούνιίσαν χαΐ τόν έσάλεψαν, νά τό συνθι^στι μ1 τόσον ύψηλον ^λάθι^μα^ 
4«ου ^λν βολεΐ παρά νά ώφελεθούσι πολλά Φράγγοι χαΐ 'Ρωμα(οι« 

• ΚαΙ άν είναι όπου νά θαυμάσγ,ς πάλιν πώς τό (ργον είναι χομ* 
μάτι ζαπλωμένον, εστοντας χαΐ νά πέφτη η *Ρωμαιχη γλώσσα 
χαμπόσον σχάρση από λέζες, ίίζευρε, πώς έγένηχε μεγάλον 2ιά πέντ^ 
Αφορμαϊς' ή Πρώτη είναι, λατί έβαλε μέσα όλαις ται; λέξες ώραμάι 
ρωμαίχαις χαΐ φράγχιχαις όλονών.τών λεξικών* ή Δεύτερη, ^ιατί τό 
ίπλούτησε μέ πολλα?ς ^ωμαϊχαις φράοες, ή όποΐαις λείπουν εις τά 
£λλα λεξικά* ή Τρίτη, ίιατί περιέ/ει όλαις ταΐς ^ωμαΐχαις λέζςς 
ώραμάϊ όπου σύρνονται στ9;ν Πόλιν, χαΐ έχεΐναις άχόμι έπου σύρνον- 
ται στ^ιν Χίον, καΐ Πάρο, Νάζιαν, και Μύλον, χαΐ Κρητην, χαΐ εις τ* 
άλλα Νησιά, χαΐ Σμύρνην, χαΐ *ΑθΐΓ.ναν, και Μωρέαν' ή Τέταρτι, 
λατι τό έλάμπρυνε μΐ πολλαις έλληνιχαΐς λέςκς, χαΐ αάλιστα έκβΐ* 
ναι; όπου εγγίζουν τ^^ν Γρ-τμαατ^,ν, καΐ ττιν Φιλο-τοφίαν. καΐ τήν 



Μ ΝΒΟΒΛΑΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΓΙΑ2 

'^ιέ^ηχ«^ χλ\ βίλλα ρχρά χεφάλαια> ώς θέλ&ις ^^ίει υ<ττ&ρα άπ& τίΐς 
κάτω ίρι&γτΜίαΰς. 

* Ε(τμηη\άΙ^ άττάιτω οτά ό^όματα τα ονσιαστιχά, *Απάνω εις 
τ& ίν^ατα τά ούσιαστιχα, τέσσερα πράγ|Λατα Εχεις να σχμαίέψης* 
άτρωτα χαΐ άρχϋς, λα νά έμπορέσγ,ς νά γνωρΓσης το γένος των, ϋζευρε, 
^ώς άφαντες βάνει χανένα νκ αυτά τά ονόματα σμίγει ιτάντα κα• 
ρε\ιθ{ις άχ 4«(σει του τλ άρθρον δττοϋ του εγγίζει^ λόγου χάριν, έτου- 
'το-νά τ& βνομα τλ ούσιαστιχόν (βεός) τύ οποίον είναι άσερνιχ&ν, ίιά 
νά γνη^ίστις πΑς άλι(Οεια εΤναι άσερνιχ&ν, άφόντη; τό βάνει^^ σμ(γει 
ιταρευθυς απ* οπίσω του τό ίρθρον τ& άσερνιχόν, όπου εΤναι (6) οδτως, 
θεός, 6, Μΐ(Ιίο ; χαΐ (τ^ι λά τ' 9Χ\λ. 

• τύ Δεύτερον, ^ιβτΐ ανάμεσα ε(ς αύτα τά ονόματα τά ούσιαστιχά, 
χάποια είναι άσερνιχά, % θτιλυχά, χαΐ χάποια άλλα άσερνιχά, χαΐ 
ουδέτερα, 9ιά νά έμπορέσγ;ς νά γνωρίσιρ; τά γένη των, "ϋςευρε, ιτως 
άφόντης βάνει χανένα απ* αυτά, σμίγει παρευθύς άπ' δπίσω του τά 
άρθρα όπου του εγγίζουνε. λόγου χάριν, έτουτο τό £νομα τό ούσια- 
στιχόν (άμμος) τό όποιον είναι άσερνιχόν ^ θτιλυχόν, άφόνττις τό βάνει, 
ϋμίγει παρευθυς άπ* οπίσω του τό άρθρον τό άσερνιχόν, όπου εΤναι 
(ό) χαΐ τό θηλυχόν, όπου είναι (ή) ούτως, άμμος, ό νβΙ ή ΟΓβηο, τϋς 
όμοίας λογίς, έτουτο τό άλλο ούσιαστιχόν Ονομα (πλούτος) τό' όποιον 
είναι άσερνιχόν χαΐ ού^έτερον: άφόντης τό βάνει, σμίγει παρευθυς 
απ*" οπίσω του τό άρθρον τό άσερνιχόν, όπου εϊναι (ό) χαΐ τό ούίέ- 
τερον όπου είναι (τό) ούτως, πλούτος, ό χαΐ τό, Γί(1ΐϋζζ& χαΐ Ιτζι 
ίιά τ* άλλα. 

■ Τό Τρίτον λατί άχόμι ανάμεσα ε(ς τά τέτοια ονόματα τά ούσια• 
στιχά, χάποια είναι άσερνιχά εις τό ένιχόν τους, χαΐ ουδέτερα ε{ς τό 
πληθυντιχόν, λά νά μπόρεσης νά γνωρίστ,ς ποια ε?ναι έχεϊνα, χάμε νά 
ξέρτις πως άφόντης βάνει τό ένιχόν τους μέ τό• άρθρον τό άσερνιχόν, 
σμίγει παρευθύς άπ' οπίσω του τό πληθυντιχόν του, μέ τό άρθρον τό 
ού^έτερον, λόγου χάριν, έτουτο τό δνομα τό ούιιαιτιχόν (λόγος) τό 
.όποιον εϊναι άσερνιχόν είς τό ένιχόν του χαΐ ούίέτερον ε {ς τό πληθυν- 
τιχόν, ηγο'ΐν (λόγια) άφόντης βάνει τό ένιχόν του μέ τό άρθρον τό 
άσερνιχόν, σμίγει παρευθύς άπ' οπίσω του τό π>τ,θυντιχόν μέ τό άρ- 
θρον τό ον^έτερον ούτως, λόγο;, ό• ροΓοΙα, λόγια, τά, ρΟΓοΙβ χαΐ 
Ιτζι }ιά τ' άλλα. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Φλ 

> τλ Τέταρτον, χαΐ ^ιατί πάλιν ανάμ•«α βίς τά ούσι««τ(χά Μ^ 
{ΑΑτα τά ονδέτβρα, 6«ου «ις τ4 ένιχάν τιλίιώινονται «ίς (θ() ιιάιβο«« 
«ΐς τό κλη6υντιχ^ τελειώνονται «{ς (α) χαΐ τ' Λλα «(< ('η) ^ιά νλ 
μ^ορέ^ς νά τά γνω(>(<7ΐ^ς, ίίζιυρι ιτώς οοΟ τά 9ημα^«ύ€ΐ 5λα : <)6τως) 
χνότος, τ&, ρυζζοΓθ^ χνέτα, τά, ριιιιοτί : τΐλος» τ& Ποβ, τέλιι, τά^ 
Πηί ; χαΐ «τζι ^ιά τ* άλλα. 

«αραπάνω έρμηνϋαΤ^ι «ιναι χρειά νά 9«ς ^«β» καΐ άλλαις ^έχα, λκοϋ 
ηνβι τονταις. 

• Πρ«*τα καΙ άρχ9ς> "Ιντοντας 6%Λ είναι ηολλαΐς ^«μα&ιαις λέ* 
ζ,ις^ -^ 6ι:οιακ β;ω άηέ τ& φυσιχόν τους Φΐιμαιν^ρβνον, έχουν άηίίμι 
Ινα μεταφοριχόν, χάμε νά ξέρ^ς πως» άφ4νττ.ς βάνει έχείνο όπον «ιι*• 
μα(ν•ι φυαιχά χαΐ χαθολιχά, βάνει άχόμα έχεΙνο 6νο& σημαίνει μετά* 
^οριχ6ς : λ<ίγου χάριν, (τούτη :( λέςις (χτνπώ) ή &;ηΖα σημαίνει ^ 
βιχά χαΐ χαθολιχά (1)βΙΙθ) βάνει άντερα χαΐ άικέχειο «ώς σιιμβάνεε 
άχ^μα μεταφοριχως (1)6νο) βάνοντας λά σκιμάίι τούτιιν τίιν μιβολε* 
ζίαν (μεταφορ•) σμίγοντας χαΐ ενα ζέμίνλι, ουτοκ^ έχτυιτ^σαμεν τρεΙς, 
τέσσερες) ίχάίαις χρασί, 1ΐ8ΐ)Ι)ίΑΠΐο 1)6να1ο Ιγο, ό <]υΑ((ΓΟ 0€||6 (Κ 
τίοο 1 χαΐ ετζι ίιά τ άλλα. 

» τ6 Δεύτερον, σάν σου λάχιι χαΐ ευρι;ις χαμιάν λέζιν, &ιοοΰ νά 
μϋν σύρνεται είς τον τέπον βου, μήν «^ μιαν χοινανιάν (νά ζ^) νά 
τι^ χατα^ιχάο^ς • ίιατί, άγχαλά χαΐ τέτοια λέζις νά μίιν σύρνεται 
εις τόν τύπον σου, {μ»ς σύρνεται άλλοίί^ • τουτηνι^ Α λέζι;» Χ^^ ^^" 
γου (άλέχτωρας) &3νου βίνει πώς 6έ νά π^ (υη ^βϋο) βρισχύμενος 
έσύ στην Πύλιν, {που ή τέτοια λεζις ^έν σύρνεται μη^έ χαθόλου, μΑ* 
ναχά (πετεινός) μ{)ν π$ς (λέγω) νά την χατα^ιχάσιις, ^ιατι εις τιίιν 
Άθηναν χαΐ ε{ς τ>{9 Μωρέαν άλέχτωρας θέ νά π^ αιΐ {[ΐΐϋΟ) χαΐ Ιτζι 
ίιά τ* άλλα. 

• τό Τρίτον, λαχαίνοντας πάλιν όπου νά ευρης χαμιάν λέξιν, τ^ν 
&«ο(«ν βάνει πως σημαίνει άλλο πράγμα παρά που σημαίνει είς τόν 
τύπον σου, μί^ν τί^ν χαταίιχάστκ, ^ ^ιατί χαλά χαΐ βάνει πώς 4 τέ-* 
τοια λέζις σημαίνει άλλο παρά πο^ σημαίνει είς τύν τόπον σον, 
^μ«Κ αλήθεια είναι, πώς σημαίνει άλλου έχεινο όπου βάνει αύτύς^ 
βάνει^ χάριν λύγου, τό πώς ετούτη ή λέζις (χουντουρα) θέ γά π^ 



ι*) Π«ρ«λι(«ονται «4 χερΙ έιαβέτνν χαΐ. βημάτων έρμτ,νίΜΐς• 



•4 ΝΕΟΕΛΛΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

(ρίΐΐηβΙΐΒ) μεΙ άχ^ι (β[Γ8&ρο θί υνο) καΐ ετζι $ινχι ή άλι^Ο^κχ, λατ( 
οχ^ Π6λιν, χουντουρα Μ νά π?, ρίβηβΐΐΐΐ, χαΐ <£ς τ^ν Χ{ον ή ί)ι« 
λίζις, χοαντοΰρα, σταφύλι, θέ νί ιγ$ ςΓ88ρο (1ί υνα*, καΐ {τζι ^ι« 
τ' άλ>α. 

» τό Τέταρτον, €στ<(ντας όπου λαχα(ν(ΐ χάττοιαις φοραΐς, το πώς 
ετούτη ή ^ωμαιχγ} γλώσσα χυριολςζίαν ίέν (χει ίιί νά στιμαίνη τίποτα 
πραγιχα, χάμ« νά ζέρη; πώς τότις ^ιά νά στ<{Αα^έψτι τό πρδγμα έχεινο, 
ίουλεύιται π6τ( τοΣς φράγχ'.χαις λέξκς, ΐ(ότ« ταΐς τουρχιχαις, μέ τΑ 
νά της ρω(Λαιχ{9ΐ|, χαΐ πότε της έλληνιχαΐς: λέγου χάριν, μήν Εχον- 
τας τούτη ή γλώσσα χυριολεζίαν όπου νά στμαίνη έτοΰτον τόν φράγ* 
χιχον λόγον (€οηΐ6) τόν Ιΐιον λέγον βουλεύεται ρωμαιχίζοντάς τονι, 
χαΐ Ετζι βάνει, χόντες, ό, €0ηΐ6 ; τϋς όμοιας λογής, μήν Ιχοντας 
άχόμι χυριολεζίαν ίιά να σημαίνη έτουτον τόν τούρχιχον λόγον (Υβ* 
8ίΓ) τόν Γίιον λόγον ίευλεύεται ^ωμαιχ(ζο*/τάς τόνε, χαΐ {τζι βάνιι^ 
βεζίρης, ό, ΥβδΪΓβ : παρομοίακν Ρ•"^ ^χ^^'^^ς πάλιν χυριολεζίαν ίιά να 
σημαινη έτουτον τόν έλληνιχόν λόγον (τά χαθόλου) τόν αυτόν λ^γον 
βουλεύεται, χαΐ βάνει, τά χαθολου, ςΐί υοίν6Γ8&Ιΐ ^ χαΐ (τζι ^ιά 
τ* άλλα. 

\ τό Πέμπτον, ίιά νά μπόρεσης νά γνωρι'σης Λαις ταις (λληνι* 
χαΐς λέξες όπου βάν»ι, χάμ« νά ξέρης πώς ταΐς σημοιίκύει βλαις μέ 
(ναν άστρόπουλον ε{ς τό πε;ιθ6ρι, ε{ς τούτον τόν τρόπον; λόγοο χ^ά* 
ριν, τά χαβόλου, ^Ιί υηίν6Γ:^8ΐί * ; χαΐ (τζι ^ιά τ* άλλα. 

• τό Έχτον, απάνω ε{ς αυταις τα^ς (λληνιχαΐς λέξις, νά ζέρ^ς 
άχόμι πώς ξεδιαλύνει βχι μοναχά φράγχιχα, μά χαΐ λατινίχά : λόγον 
χάριν, τά πέντε χαΟόλου, ϋ ΰίκΗ{α6 υοιν6Γ5αΙί| ςαίο<ΐυ6 αηίτβηλ- 
1ί« -, χαΐ (τζι ίιά τ άλλα. 

» τό "Έβ^ομον, όνταν ^ύο λέξις, σημα(νουν« τό 8μοιον πρΑγμα, χαΐ 
λαχα(νει όπου ή μ{α είναι χαλι^τερη παρά τίιν άλλην, χάμβ νά ξέρ^ 
πώς τότες άπ'έχεινην όπου ^έν είναι τόσον χαλλ, σέ πέμπιι•(ς τλν 
κλέον χαλι^τερην : λόγου χάριν, άναστένω, χαΐ άνεστένω, όπου σιτ- 
μαίνουν τό (να χαΐ τό άλλο (Γίδΐιβοίΐο) (στοντας όπου, άναστένιε 
«Ιναι πλέον χαλ;ίτερον παρά άνεστένω, από τούτο τό άνεστένε», οέ 
>πέμπΐι %1ς τό άν•στέν«)^ μέ τό νά σου π^ί υστέρα, άπό τό άνβστένϋ^ 
^λέπ• άναστένω ; χαΐ ετζι λά τ άλλα. 

> Τό ^Ογίοον, όνταν υστέρα άπό χαμίαν λέξιν βάνει έτοΟτα τ4 
(λληνιχά λόγια .(χαΐ τά έξης) τά όποια Οέ νά πουντ ^ωμαίχα (χ«1 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Μ 

•τ^ >οιιαΙ) χαΐ φράγχίλν, (εΐ οβΙβΓβ) ιαάμΛ ν1 ζίρικ πΰς μέ τέτοια 
λέγια θέλει νά ιτ^ χαΐ 5λαις τ^ λέξες όπου χατηβα(νοιιν άπ& τ^^ 
τέτοιβΓ# >έζιν : λ^γου χάριν, βνταν υ<ττ«;α άΐΓ& τό άνκ9τέτα>, οο9 ϊί* 
γ<ΐ) βλέιυβ άναστένα», χαΐ τά εξ^ίς, θέλει νά σου π^ νά «{^^ίς χαΐ βλαις 
τζς λέζε;, όπου χατηβαίνουνε από τό άναστένω ; χαΐ (τζι ίιά τ* £λλα• 

■ Τό 'Κννατον, βνταν απάνω εις χάποιαν λέζιν βάνει ίύο τόνους, 
χατά τζ&ζ βλέπεις έ^ωνά (άφεντ(ά) χάμε νά ζέριρς πως το{»ς βάνει, 
λατί ή τέτοια λέξις προσφέρνετνι πότε μέ τόν Ιναν τόνον, %ί^η μέ 
τόν Λλλον, ε{ς τούτον τόν μό^ον, άφ6ντ(α, ή, δίβΟΟτίβ, αφεντιά, 4, 
8ι§ηοηα : χαΐ Ιτζι ίιά τ' £λλα; 

» Τό Δέχατον, χαΐ τό !><ττερον, βνταν τό ρωμαίχον έχει πολλαΚς 
λέζες όπου «τχμαίνουνε τό βμοιον πράγμα, χάμε νά ζέρτίς πώς τότες 
τ^ς βάνει £λαις άρα^ άρά^α, χαθώς χαΐ άπ' 6π(σω ττίς βάνει {λαις 
ττίς λέζες ττίς φράγχιχαις όπου σημαίνουνε τό βμοιον πράγμα: λόγοι» 
χάριν, άγχαλά, άγχαλά χαΐ, χαλά χαΐ, 96 1)6η6| 1>θη€()6, βηοΟΓΟίΐβ; 
χαΐ (τζι ίιά τ' (Ζλλα. 

» Δέζου τό λοιπόν λά τ'ίιν ώραν (φιλαναγνώστη μου) έ'.#Οτο τό 
τό?ον χρειαζούμενον λέζιχον του μαχαρ(τη μας Πατρ Αλέξιος χαΐ 
χάμε νά τό χάρ^ς μαζί μΐ τιί}ν γραμματιχ'ΐ^ν μου. τό Πρώτο του μέρος, 
όπου αρχίζει από τά ^ωμαίχα, θέλει ίουλέψη των Άνατολητιχών 
^ιά νά μάθουν τά φράγχιχα όπου ζάρουν ν'£ναι έχι{ τά πλειά χαβο•- 
λιχά : 4 άποττήτω του ή μεριά όπου αρχίζει από τά φράγχιχα, θέλει 
ίουλέψη ^ιά τους τνίς Ευρώπνις, ^ιά νά μαθαίνουν αύτίιν τίιν ρωμαίχην 
γλώσσαν, όπου είναι ή φυσιχτ) χαΐ ή πλεια χοινο της Άνατολϋς (^) »; 



[*) χάριν «€ρΐ€ργ€(ας «αρατ(6ημ( ώς ύ<6βιιγμα του 9ημιρινο9 Φραγχο^μΐι'χο» 
28ΐι&ματος τ& όλ£γα «ρο>.€γόμ•να, 5ιηρ «ροέταξι σοφόν τι μέλος τοΰ Γαλλι•• 
χοΟ Πανβ«ΐ9τημ(ου χαΐ τής β ν Παρισίοις ^Ααιατιχής εταιρίας, 6 Κ• 
ΑαΑς Δαγχέν (Α* Α(;Ι16Ι1) €{ς τό ύ«* αύτου άντιγραφέν γαλλοβλληνιχόν Α^ζι«όν 
τοΐί Κ. Σκαρλάτου βυζαντίου. « Ν^ τδ άχοτέ>.£9μα μακρινού χαΐ ιςληατικοΰ χονί^• 
ματος, «2ς τό δνοΤον ύχιατήριξέ μ« ή 2χιΟυμ(α μ6νη νά ιΐ>φ<λή9ΐι> *ς χανένα, χοΐΐ 
μκταχβιρισθονν βίς τήν των άλλων διδασχαλίαν {^ ταΤς όχοΤαις έ» τής^μελέτΐ^ς χαΐ 
έχ του «νχνάοματος Ελλήνων έχΐ7τημόνων απόχτησα μαθήσιις. £υΟυς όχου τοιού* 
την έργααίαν άχ«φάσισα, χαΐ τά *μ1 ύλιχά ιτρός ο{χοβομήν όπου ήχα κατά νουν 
ουνήίρηαα, τ6τΕ τά ««ριανότβρον βιαφημήνμβνα ώς χαΐ βιβαιώτιρα έζήττ^σα λβ- 
ξαιΑ, χο^ τό τών ΚΚ• Σκαρλάτου χαΐ ΚορομΥ|λά άξιοπαρατήρητον αύγγραμμα,ν&ν βά- 
9ΐν του 'μου (ιέλίξα πονήματος, αχό αυτό έβγάζων οαα τών γαλλικών αχρηνται 
^τον ειΑ χαλαιότητα, χαΐ «ολλάς ιιαάγων ελλείποντας λέξεις» μέ ορισμούς άχριβέ- 
ατατα προσαρμοσμένους. "Οταν χρήαιμον έ νόμισα ν& έχρόσφερνα παρα^&ίγμα έχ του 



9β ΝΕΟΒΑΛΗΠ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

Μίλιν λιξι»^ τοΟ *Αλκξ(<»* Σθ(λμαβ<ρα βϊναι ^ντως Ιργον 1ημιί>Μ 
καΧ Ιιοψ6χ9^ έρβύνττς, ού |χιχράν ίυν«μ$νον νά «αρά<τχτ(ΐ τι^ν ώφέλειαν 
({< τάν (^ιέλλοντα ΔαίΛάγγιον, (ΐ καΐ ό Μουλλά^τιος τουναντίον ίιίσχυ- 
ρίζβται ('). 

Μβτά τάν Ηβπουσϊνον βωαδν 6 Άρίβγώνςος φραγχίίηιανός Πέτρος 
Μιρχάοοζ^Μΐϊολλά Ετη ώς μιοιονάρκος τίς ττροιταγάνίας ^(«τρίψας έν 
Κύπρ^ £^ιΐρΜ<ν(ευσ<ν ίν 'Ρώριγ) γραμίχατιχίιν τίς Ατ:λοβλληνι»«ς γλώσ- 
«ΙΚ (<782) βίς τρ^ γ^ώβσας, λατινιχίϊν, Ιστϋανιχίιν, χαΐ (ταΧικ^ (*)• 

ΟέΜ«•ν, χαΙ σύνταξιν ^^«ιτέρων τίνων φράνιων, έκρόαφνρά το. Των ξβνιχών λ^ζι^ν 
βις τέ γαλλιχλ «αραδβδβγμένων μέ τήν μοοφήν χαΐ τήν «ροφοράν των, τοιούτι^ν 
*ήν «αρίστηνβ «ροφορΑν, χαΐ μιτ& τήν ίνδ«ιξιν τής «^.ώτης αρχής των, τό «αΙ 
ΐΐρ••^•!»• Ιθιον Ιν &ρχη νόημα. 

» Β2< «βιΐιμίβιν γ«λλιχήν λέξιν ενώνουν ιβολυάριΟμον έβυνάΟροιζα έλλι«νι«ήν βνν- 
ωνυμίαν, έν τ^ 6«οίςΕ «ολλά &Γν< λόγια όιεου μι τό ^Ονές έμκόριον, ιΓτβ χαΙ 
μάλλον ή τής Ελλάδος χρονική χαΐ νυν θβφ τώρ« βίσνεΐ άκοτρεπομένη λΐ9τυχ{χ 
«{ς τήν γλωνααν ήγαγνν. *0/ι ιτρός χρή^ν άδιάχριτον Ι ν τούτφ τφ λβ^χφ φα(νον« 
«Μ Χ9ΛηΛ τ^ λ6γι« άιίΑ τά ^Ιταλικά, τά *ΐ9ΐςανι«ά, τ4 Τουρχιχ&, ή £λλα ιδκ^ματ» 
δανι(ομ«ν•* ή μέν γνωα(ς των χρήσιμος βεβαίως είνβ χαΐ αναγκαία, μ& φιλόπατρις 
"Έλλην «ρέχνι ν& μή τήν χρήαίν των γενίχεύτ^, πρ&ς μόνην άναγχήν φιλο^θηοομέ- 
νην, ΙιαΙ Η&ν λλλη χαμμ(α β4ν ύιτάρχη λέζις. 

• *ΒΐΜΜ 4 ^Ιή«ης «ολλΑ 4ιιρ€€ως ϋκωρή•η««ν, καΙ ή τυνργραφιχή έκτ4- 
λβΦίς 4νέγχλητος <Γν(. 

» Τιλιιόνω μέ τήν εφιαιν νά τούτο τό βιβλ(ον ολίγον τι εις τά «αιδιά των *Ελλή<• 
ν«»ν« χαΐ *ς τήν ήμετίραν Γαλλίων τιμήν τινχ νιτνεισφέρίβ. » (Νέον Αεξιχόν Γάλλο- 
ιιοινο«λλΐ|νιιι^ τ4 τδν *ως σήμερον έ«6ο0έντων «ληρίατατον, ΐΕεριέχον τ4ς λέξκις 
Ιλαιτέρας ταΐς ένιστημαις, τα7ς τεχναΤς, χτλ' όνου ίλλείχονται έν τω των Κ Κ• 
Χχαρλάτου χαΐ Κορομηλα. Συνέταττε Α. Μ. Π. Ααάςς του *Αγυέν, τοΐ Γαλλ. «ανε-• 
«ιατημ£ου χαΐ τής ^Ααιατιχής έν Παρΐ9. εταιρίας μέλος. ΙΙαρά τοις Μ<ι{90ΐΐη€υΥθ 
βΐ ΟΙβ, βιβλισχ. — έχΜταΐς των άοιατιχών, ξενικών χχΐ ιορα^αλλομένων γλωββδνι 
(ηΑ νό «ημεΤον του Πύργου Βάβελ. Ρ&η'9. 1858). *0 άναγινώνχων ταύτα νομίζει, 
9η άχούει τόν μαχαρίτην έκδότην του Σομμχβέρα. 

(*) « Ιβ Ιΐ€6( ηΐϋΗ& Υ0€Αΐ>υ1αΓααι ιη!1Η& Ιο Ιβχίοοη βηυιη εοη^ββββΗΐ («ιη«ιι 
ηΐ βΑΙΙςηαβ ΟΓαβοΗβΙΙβ βιροΓβ ο( οΓΐΗο^ιβρΙιΙ&ο ίιηρβΓίΐαβ γοτ1>8, ςιι&ο •«- 
4ιτ6η(, ηβφίο Γ6Γΐ6 5ΰΓίΙ>6Γ0 βϋίτΗ, ηβςυβ αοΓΟΓΑΐβ οηιη!& ΙοίβΓρτβίΑΐη• 
«»1. ΟυβΓΟ ηοη ηιβ^οββ υΙΙΤίΙβΙίδ β,'υβ οριΐ9 «$$« ρβΙ«(. » Ζβοί ραηρΙΐΓ• Β*« 
ΐΓΑ€ΐιοηιγοη8(ΙιΙβ6, ΧΧίνΐΙΙ. 

(•) Η/α έγχυχλοπαιδία τής άποατολής τίις Κύπρου •, Νονβ ΚΐΙ€7€ΐθρΜ4Ι• ΒΙΙβ- 
•Ιοηΐβ «ροβΙοΙίΓ&β Ιο ν^^ηο βγρΓί, ββυ Ιθ5ΐΗυ(Ιοοο9 1Ιο|;οβ« ΟβοβθΟ νυΙ* 
(ΐΗ% ΓΟΟΙ αΐίςυιΐιυίΐ αάάίίαπιβοΐίβ βρρΓίηιβ 06€«888γΙΙ9, αά τβΓηαΓαΙβιο Ογ••- 
€οηηι Γΐ€ΐΗπ9 κΐάΐβββοάβηι ρΓΟ ιοα]θΓΐ «ροβίοϋοαβ ιηΙ»8ΐοοΐ9 οοηιηιοΑσ. 
ΑύβίοΜ Η. Ρ. ρ. ρ«ΐΓο Μοτ«ΐ(1ο Εβ^ 01>8€η«ηΐΐΜ $. Ρ. ΡγαβοΙμΙι^ΡγοτΙιι- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ• 9Τ 

& μέν Μουλλάχιος ού^κμιας βΐζ(«ς Οει^ρβΐ, ό Ιέ Κ. ΑίγράνΙιος 
«ννίΦτΑ {2(»ς 2ιά τό έπΐ9'ανΊη{λ(Αένον αύτ^ γ'λωΦΦβριον, έν φ πιριέχον- 
ται «λ&ΙστβΜ λέζεις του Κυπριακού ^$ιώ^x«το^• Εν τέλ•ι της γροΐ|Χ.* 
ματιχΐς αύτου ό ΜερχάΙος Ιη(Αοσιεύϋ θρησκβντιχά τίνα παραγγέλματα 
€¥ τφ φραγχορΜμιιχω γβγραμμένα ίΙιώματι, έζ &ν 6 ΑεγράνΙιος 
άναφέρη τ-ί^ν ίζής περιχοπι^ν. ■ Εάν <π&θύμγ*σ«ν να χριματη9ΐ(ΐ μέ ταις 
γυναίχαις) «Ζναι χρατοΟμενος να εέπ^ ταις βαρεαΐς περίστασες* ί|γο\ιν, 
«69αις βολαΐς μέ ταις χουραζιαΐς, πόσαις μΐ ταις πανίρεμέναις, π6* 
9αις μΙ χαλ^γριοβίες, πόσαις μέ ταΐς άπισταΐς. > 

Κατά τ:?ιν αύτην Ι'έποχην τινές των Γερμανών συστηματιχώτερον 
ι^^ολ^ιθη^αν περί τίιν ερενναν τϋς χαθωμιλγ.μένγ)ς των Έλλι^νων 
γλι&9σης. ϋρΔτος ό έν ΆλτΙορφΐ[ΐ χαθτιγηττ,ς Γεώργιος Ματθίας Και- 
ν(γιος συνέγραψε γραμματιχην χαΐ μιξοβάρβαρον γλω^σάριον, περί τΤ^ς 
άζίας των οποίων αίιινατουμεν να εΐπωμέν τι, Ιιότι άπλως, την περί 
τούτου είίησιν έχ τοΰ Λαγγίου παραλαμβάνοντας άγνοονμεν Αν ειί6ν 
ποτέ τ& φ&ς τά φίλοιτονι^ατα ταύτα. Έν Ι* ετει 1705 *1ωάννης & 
Τριββκχόβιος έχίους έν *1ένιρ Στοιχεία τηζ *Ρ^μάίχήζ γ,Ιώσσψ: (') 
έξ)(τασ» τίιν μεταξύ της αρχαίας χαΐ της νεωτέρας ελληνικής ίιαφο- 
ράν. λίετά του Γερμανού τούτου συνειργάσθη χαΐ 6 πολυμαθής Μακε- 
δών Αναστάσιος Μαουοαΐος, προοθεις έν τέλει έπιστολην μετά τίνος 
συλλογής οίχιαχων λέξεων. *0'Έλλην ούτος προς τοις αλ>οις ελέγχει τ& 
Αεξιχ.&ν του Πορχίου ίιΐσχυρισθείς, δτι έναυτω αναφέρονται λέξεις> τάς 
οποίας άνευ της γνώσεως της ίταλιχής Ιέν η'^ύνατό τις να έννοι^ιστ), χαΐ 
άφου μάλιστα ηΐύναντο αύται ν' άντιχχτασταΟώσι ΙΓ ελληνικών, ώς 
ίτχαγίά^^ ^ιγάρω^ ο^•ο«ο^, δνοια^ δγοιο^^^ τα ότίοϊα λέγονται έν βία- 
χείονίαρ γανόνω^ χαρακότω^ ο,-ιοίος-, δπαα^ δ,ιοιον ( ]. 

Μετά τον Τριββεχόβιον Μιχαήλ 6 Λάγγιος συνέγραψε πολυσέλιΐον 
ίια^ριβήν περί Γ^αίχοΰαρ^άρον Φι.ΙοΛογΙαζ (*), ίιαιρέσας αύτίιν εις 

€ίΜ Αη^ΟΒίεβ 6Ηθ, Οΐ1$Ιθ(ϋαβ ΤβΓΓββ δαΟΓίΑβ ρΓ8β(1ί08ΐ0Γ€ βροβΙϋΙίΓο, βΙ 

ΜΙμ. 1ίιΐ|ρΐΜ Ογ«€€ι逫 6]ιΐ8<ΐ6ΐηςυ6 ]οεΙθΓ6. Ηοοιαβ, Ιγιΐ» δαίνίοοί; 1732. 

(*) Μ. Ιο. ΤΓί1>Ι>6€Κιονη, ίαο. Τΐι. ΙΙαΙΙ. 61 ρΙιίΙ. ;βο. Αιΐί. ΒΓβνίβ Ιίη||;υβ6 
*ΡΜ^ι«ή(« είνβ 6Γ8ΜΔβ νυ]9αΓί«:,Εΐ6ΐιΐ60ΐ8, ςυίΙ>υ5 ιϋΙΓβΓοηΐία βηΠςυϋΐη ίη- 
Ιετ «ι ΓβΜοΙίοτβιιι ΟΓββΜβιηυπι ρΓαοοίρυβ 08ΐ€0(ΙίΐυΓ. ΡΓαοιυί95Α ο:»! ϋί356Γ- 
ε•είο <16 οτία €1 οβΙυΓβ Ιιυ^υδ Ιίο^υββ; αεεβδδίΐ €οοοίο ^1ι^ί^ι^ ηοοίαηβ — 
Ερτί^οΙλ 01. ΑοβδΙαδϋ ΟΓββεί, βΐ 8^11α5υδ νοηιηι υβίΙίΐΙίοΓΧίιη. ^^^α6 1703. 

(*) \Λη%ΪΟΛ. 

(*) ^οIι. Μί^ΐι. \λώ%\{ π. Ρΐιίΐοΐοβίε Βατ1>«ιγο-Ογα€€α• ΝϋΓίιη1>6Γ$α€ οΐ ΛΗ- 
αοεα 1707-1708. 

(12Τ. ΚΕΟΜΛΙΙΗ• ΓΑίΙϊ) 7 



Μ ΝΕΟΕΛΑΠΝ. Φ1Α0Λ0ΙΊΑ2 

2ύο μέρη* χαΐ ίν μέν τ^ι πρώτφ ίημο9ΐιύ«ι Μ8^^^Ύ^^ ίπρί τή^ άξτ 
^^ήζ χαΐ προόΛοΌ τής ίΛΛηηχήα γ^Ιώσ^^ης τόσον τ^ς άρχαΐαζ^ ώο 
καΧ της ση|^£(>οή^^ 7}γ$ να» ης ρ^μαιής^ Σόνο^'ΐν γ^'αιχο^αρ^ά^Όΐ; 
γ(αμμαηιτψ:^ χαΐ έηίτομηιτ Γραι»ο(Ια(»/!άρθΌ γΛωσσα•^ ίον' εν ^έ τ» 
λντέρω Είσαγωγητ ίΐς την ^ ραι^^'δάρ^αρον :τοίησιν^ χαΐ ίιατρι- 
βάς Χ€ρΙ ^ί>^ γ(Κίί^^ο6αρβάρον μεταφράσεως της ϋαινής ^ιαίηχης^ 
χαΐ ;τ^/ίί όίαφορ&ς τής αρχαίας ά.τό γ^ο ηωτ^(»ας^ ήζα γ(»αιχο6αρ' 
6άρον γλώσσης» Αιά μαχρών συζητ^^ας τό ιτίρΐ νεοελΧτινιχης 
γλώσσης ζή^Λμ« & πολυμ«6γίς ούτος Γερμανός συμιτερΛίνει, δτι άι«- 
ββρββρώθη μέν ή νεωτέρα των Ί.λλΐ^.νων γλώσσα, ιτλι^^ν ^ν ίύναταε 
τις να ίσχυρισθίΙ χαΐ, δτι αυτή άΐ7έ/ει της αρχαίας έΐΛ τοσουτον> 
2σον ή (ταλιχί^ από τη; λατινιχϋς (^)• 

*£ν ίτει 4747 ό ίν Άλλ^ι^ςβΟτ^γητης τϋς θεολογίας χαΐ φιλολο- 
γίας Ιωάννης Καλλεμβέργιος, έΐΐΐ τα Ιχνη βαίνων του τε Τριββ</ο^ 
βίου χαΐ του Ααγγίου, είημοσίευσβ γραμματιχην τϋ; νεωτέρας τέϋ^ 
*£λλι{νων διαλέχτου, χαΐ ΆαραΛέίγμαια αότης (^. 

Πρέπει βμως νά 6μολογήσο>μεν, £τι αϊτών τότε Γερμανών ίυτμτ- 
ηΐς πε^ τϋς νιολληνιχϋς γλώσσης χρίσεις ίέν ώρμώντο εξ αφετηρίας 
χαθαρώς επιστημονικής, αλλά μάλλον εξυπηρετούν θρησχευτιχά συ(ΐ« 
φέροντα• *Κπρόχ&ιτο δηλονότι νά χατα£&ι/0^ υπό τών ίιαμαρτυρο** 



(*) *ΐ3ού όλόχληρον τ& 9υμκέρα9μχ του Ααγγίου. 

«υΐ νβΓΟ ΐ€ΐο<ΐ6ΐιι Γ.υηοΙυ(1:;ιηυ<> ; (^βοβίαΙίΙβΓ 06 ()ίίίθΓ€θΙΙβ ΙΙη^ηββ τβΙβΓίε 
ϋΐ ΙιοάίοΓοαβ βΓ&βΓΟΓυηι $ίε ρΓοηυοΓίαιηυδ: ΡϋΙβΓβ ηβιιιρβ φι βΙΓ•(ί8 ρηοΓΟ- 
4€ηΙίΙ)υ5 ηο^ΐΓΐδ ιη ρΐβίίί^ηϋβ ΰ3«^ίΙ)ΐι$ βΐ εοηιραΓ&ΐΙοουαι ηιοηβοϋδ^ ρΓορΙα* 
ϋη^υαιη ΒαΓΐιηΓ;:ηι νυΙ^&Γ^ηα ΙιοόίθΓΟοΓυπι 0ΓΑ6€0Γυιιι β νβΙβΓΐ ραίο $βηιιοοβ 
«1>69Μ, ςυβιη Πηϋοοπι α Ι^ΑίΙαβ, ιιΐ λο^ο Βί^τβ^οόΙ ίυιΙίΓΐυή οηηίοο μΥ* 
ςυΐυηι οοβίιυιη ηιβΓΟΓί νΐϋβιιΐυΓ; ςιι&ηινίϋ ηυΙΙί νβΓ€<ιιιιυΓ βΐίθαι ευιη ιιι:ιΙ• 

ηΐβ Γβν^Γ«η(1θ Οη ΡΓβίΙΤβΓΟ Οβ^βΓβΓΟ, (}Γ3β€0-Ι>«Γΐ>βΐαΐ11 8ίν€ Γ€Γ(0ΐ€η «Ικ •ο• 

Ιίςυβ Γεγο, υΐί Κϋΐίε.ιη πΐιχΙΰΓηηιιι β1) Αηιίηιιβ 1.αϋο« (Ιί&ΓΓθραΓ€; ου η, «ε 
ει ΙΙοΗοαΦ βΐ βΓββοββ \υΐ9«ΓΝ, τυιΙίοΓ οοιηρθΓΑίΙο « οοΐιίβ ρΓΟ ΙιιβίΗαΙΙ γαΙΙο• 
ηβ λάοΓοαίΑ (ΙοΓ.ιιβΓίΙ, ιΙίΛΓΓίηιβο ίοΐ€Γ Ι1..1ίεΑΐιι οΐ ΙιΑϋΐΜΒ ΜβρΙυβ «ηυί<Ι«Μ' 
Λιίβίιβ ο )ΙαΙ)ΐΙίΐ6Γ ιη.ι^ϋ8 (1ί<&ΓΓίιηίθ6 ίϋΐο, ςυο<1 ίοίθί βΓ•»ο«ιη «οΐίςναη •ε 
}ιο<1ί6Γα;ιιη Β.ΐΓΐ>αΓαΐιι ϋ€ρΐ'€ΐΐΦη(ΐ6ΐ>α(υΓ \ βΐΐιαιευ, 1ιθ€ ιιοο οΙ>»1€οΙ«, €1.1841^ 
ΐϋβοιυβ, ηοα ίΙ« ίοουιοπιοάο (ΙίΐΤβΓβιιΙβηι υΐΓΐυΜίυβ Πο^υβο €ιΓ•«ΰβο ρ•Γ 1Ι• 
1υ<1, ςυο<1 ίιιΐβΓ ΙΙϋΙκΑοι 61 ίϊΐίοβιη 1ο16Γ€^(1ίΙ «ϋκΓίοιβο» «ιρτίαιί, ιιμνΙο 
ι1耫θ9 {ΙΙβ ΙίιηίΐΑίΙο λ(1]ίεί«ΐυΓ. » 

(*) ΟϋΙΙβυΙιβΓ^• ΟΓαηαιη&ΐίεα Ιίη^υϋβ ΟΓΑβεβθ γυΙ^βΓΐ», ςιιβε 1ιοάί«Γθλβ Εε* 
.γ1««{«€ θΓα€εα€ γβΓμαςαΙα €6(•~1*ΑΓα<ϋ{αι«(4 Ιίο^υΜ Οί^εοα• ταΐ^ειίε• 
Ιΐ4ΐ1•« 1717. 



ΠΑΡΑΡΜΙλΙΑ. 99 

μένων, οτι ρύί&μία <'Χ^<'^€ '^^ΡΧ* μ^ταζυ της γλώτφης τών Γραφών 
«αΙ Τ'ης χαθωμιιλτ^ιέντις ελληνιχτ,ς, χαι έκομένως, δτι άναγχαία χαι 
άπβρχίτιοτος χαθίστατο ή μ4τάφρ«4ΐς αύτων. ΈπΙ τφ σχοπφ ^έ 
τούτφ, ηχιστα βεβαίως σοφοί; άν^ράσιν έμπρέ::οντι, ώ; μντιμιία Ή|ς 
ν£θ€λλτ]νιχή; γλώσστ,ς έθεωρτιθηταν πάντα τα μιζοβάρβαρα τών Γραι* 
χοϊταλών στι/ουργ-Ζ,^ατα, αγράμματοι £έ χαΐ μίσθαρνοι 'ΐλληνες υπ6 
τας εμπνεύσεις αυτών μετέφρασαν τάς Γραφας χα( τίνα βιβλία του λου- 
Οτίρανιχου χαΐ χαλβινιχου δόγματος ' ούτω ί' εν Γέρμα ν(αι έμορφώ7η έχ* 
τρωματιχόν τι ίίίωμα,τό όττοιον ^ριμέως χατεττολέμηιεν ό πολύς τίιν εύ- 
ρ<ΐ(&άθειαν Θεσσαλός, *Αλέςαν^ρος 6 Έλλά^ιο;, ώ; μετ* ολίγον ρηθι^σεται• 
*£πισυνάπτομεν ίέ υποδείγματα τίνα του ^θνείο^ τούτου ίσιωμα το;, 
σ *Ανάμεσα ε{ς ταις άλλαις έΕι^γτισες χαΐ πνευματιχά συγγράμ;αατα, 
6π•υ εύγαίνουν ε(ς φως σιμβϋ εις τους χριστιανούς, εφάνη άχ6μι άζιον 
να μεταγλωττισθη εις τίιν χοΐνΐ^ν τών 'Ελλι^νων γλώτταν τό παρόν 
βιβλίον τής Χριστιανιχ^,ς Θρησχείας^ όπ'ουναι στερεωμένη εις ίλους 
τους τόπους τις Βελγιχϋ; πολιτείας. Εις την πίστιν και ^ι^ασχαλίαν 
Τί^ 6πο(οις, συμφωνουσιν άχύμι χαΐ βλαις αΐ έχχλησίαι; της Ίνγλιτέρας 
χαΐ Ζχοτζιας, ωσάν πολλαΐς είς τίιν Γαλλίαν, εις τλν Άλεμανίαν, 
χα\ ε{ς δλλα μέρη του χόσμου. ΚαΙ ετούτη είναι ή ορθόδοξη Ορη- 
<ηιεία, όπου μέ τ9)ν χάριν το^ βεου είναι θεμελιωμένη είς τόν 
Ιερόν του λ6γον, όπ'ο^ναι ό μοναχός τύπος χαι μ6νος νομοχάνονας 
τις χριστιανιχϋς πίστεως, χαΐ είναι διορθωμένη εις την ά'λήν Χϊθα- 
ρόττττα τη; προτεριν^,ς χαΐ αποστολικής έχχλη'ϊίας του Χρίστου, του 
χυρίου ημών, άπ* έχειθεν όπου ητον Οιά τά συμβεβηχύτα τών άπε- 
ρασμένων χαίρων άπ* ολίγον ολίγον παραστρατευμένη *0 τύ'ος τής 
οποίας Θρησκείας μ* ολα τα μέρη κ«1 ακόλουθα της συναγμένα χαΙ μέ 
νάςιν όρίινιασμένα, δείχνεται έίώ ωσάν μέσα εις ένα καΟρέτ-την 
χαθάρια. Τό πρώτον μέρος περιέχει την 'ϋμολογίαν όπου κάμνει ή 
Βελγιχίΐ εκκλησία όμπροστά είς τον κόσμον, ίιά ίλα εκείνα 07:ου 
αύτη πιστεύει χαΐ επαγγέλλεται, πρεπούμενα τή; θεΣκ•?,ς μεγαλειότη- 
τας είς τίΐν λατρείαν και ίούλευσίν της, καΐ είς αίώνιον σωζΊ^^ία^ του 
Ανθρώπου Τό δεύτερον μέρος ε^ναι ό Κατηχησμός, ήγουν, μία κα- 
#οφ4ΐ χαΐ χοντόλογη μάθησις τών δογμάτων εκείνη; τής ομολογίας, 
Ιπ* ουναι αναγκαιότερα να πιστεύ•(ΐ χαι νά κάμη χάθε χριστιανός (*). 

ξις. 'Βγουν, *£(ομολόγη9ΐς, Κβτήχηβκ, Ακτονργ(α, χβΐ Κανόνι$ Έχιιληνια9τυιο{| 

7" 



100 Ι^ΒΟΕΛΔβΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

*Αλλ* ή γλ»σ9« τ<κ> βιβλίου το*>τον γβγραμμένοιι &κ^ τίνος 1^ 
γίου "Ελληνος, χαΐ <ν έικοχ^ μΘ' 4ν ίέν «Ιχον Ιτι άνα^Ι| έν Γψ' 
μαν(^ οΐ αύτο9ΐθ|Χ(ζ^|Μνο« μορφωταΐ τϋ( ν•ο&λλΐιηχ% γλώβσιις* (η^ο* 
φέρ«τα( πι*;. Πλ^ν τΐ νά ύ:χ^τ\ς ^λ τ6ν έξ*!^ έΐ6Μτολ6ν; (') 



» ^Επ'ττολίΐ πρώτη λίς τ&ιν ΑΙητροποΚτην τ5ίς ΦιΙκπποπίλβΜς• 

■ Παί'ϋρόταη »α2 Λογιόταχί χύρα ΜητροΆθΛψ$^ Κύ^ 

χα\ ^ΛΛ$ ιγ Χριστψ χψιότατΒ• 

* Πολλά έπι9υμ& ^ιά νά γροιχπ^τι• μαντάτα χαλά ^«ά τλν ιΰλα»• 
μον^αν τϋς υμετέρας ΙΙανϋρέτιιτος' 2έν ^ύρϋ ανίσΐιΐς χαΐ ιΐναι άλιΙ^ 
0«ια, ότΕου ίίρθβ έίώ φ^^) ^^ λΐ9τάί•ς έγ^ύσαοι οάς β(ς τήν «τρά* 
τον* άμΐ άνχαλά καΐ τέτοιας λογϋς έναντι^ης 4θΑοι βυμβαίνιι, 
ωμός έλπίζι*^ π&ς 6 ββλς Οέλ<ι άποί«(ξ•ι ι(ς τ^ τέλος ιές τίΐπ^ Πβ-- 
νιιρ^τητά «ου, {τι τοις άγαπ6σι τόν θιόν πάντα οχινίργιΙ ιίς άτρτ 
Μν• Παραχαλ») τόν θεόν, ίιά νά σάς έτοιρκίνκ ((ς τι^Ι άλιθιν4|ν χβτ 
τάβτασιν της πίστης ψυχής, όπου μέ τον άγιόν Παυλον χαυχάτοιι. 
«{ς ταΐς Ολίψες' ηξεύροντας, πώς ή θλ(ψις υπομβνίΐπ^ xο^τιργάζ^^αι, 4 2^ 
υπομένη ^οχιμν.ν, ιΙΙ ^οχΛμί) ελπ(ία, ή ίέ έλπλς ο» χαταιβχύνϋ^ ά|Αλ 
βεβαιώνει, χαΐ θεμελιώνει τόν άνθρωπον, άφί^^τις έπέρασε άπ& τλ 
παθήματα, ^£χι*ς όποια χανένας £έν γίνεται χοινονός τ5ίς ^όξας τ<ώ 
Χρίστου, εις την όποιαν Θεός μας έχάλεσε. Δ^χτορ Κοράις έπι(γ& ε(ς 
τίΐν φράντζαν λίγο από τόν μισευμόν τΐίς υμετέρας Πανηρ^τητος άιί 
έ^ώ. Πάπας Σεραφείμ Ιχει χαλ4)ν υγία, χαΐ είναι χ^ντα •£ς τό τέλθ( 
μέ την χοινίιν λαθι^χην εις τ^ν απλην ρωμαίχην γλώσσαν* χάποιοε 



Ε?< τήν νώ« 'Ελλήνων χοινήν γλώττχν μιτα^ρ^^^νη. ^Βν^κύθη 1ν ΑανγΜν^ *^^ 
Βανάβων, «9ρά Βονββίντν^ρα χαΐ *Αβραά|Αΐ]> τοΓς Έλζιβιρίοι^, τ^ γχμη ^«Μ τής 
ΧρίΦτοΟ γ€ννή«ως. ■ Βίς μέγ» β, σ«λ. Χ! Ι — βΟΟ. 

(Μ ΗβοτίοΙ ΟυΗίβΙηιί Ι.υ<1οΙΠ, «υΐαο ΑηβΚεβηβ• βεετοΙβΓϋ, ορΙείοΙβ ι4 
ςυοβάβη •ιιο8 Ιο ΕεΓΐ65ί• 0Γ«εΰ« ααιί€οβ9€Γίρΐ« 8€ΓαιθΜ (ϊτεοεο ταΐΒ^τί. Μι• 
άΜ Ο. Ιο. ΗβοΓ. ηα1!οοΙ>6ΓβΙ»«. 1Ιι«ο1. βΐ ρΐ^ίΐ. ρΓοΓ. ρυΜ. οτ^ Βαΐβ, Ιο Ιγρο* 
ΒΓ•ρ1ι1ε ΟΓίβηΐεΗ Ια$ΐΗοΙ{ 1υ<1αί€ί, 1747. (ΈνιντολαΙ του μαχαρίου 'Βνρ^ιβυ Βι- 
λέλμου Αου^λφ, Νίμτζου, άλλα αιχρβτβρίου έν Ίγγιλτέρρ• ιτρός «νάς ΐΰν αότ«9 
έν τή *Εχχλη<ήα Έλληνιχίι φίλιβν. 'Βν Ιτ•* φφμζ*. » Έν τφ έ« ο•λ(<(ι*ν 31 ^Λι- 
Ιβρίφ τούτφ, χορηγηΟέντί μοι ύ«ό του ηβασχοϋ φ(λου Κ. Σοφ. Οίχονίμου, "κοριέχον- 
ται, έχτός τών 8ημο9ΐιυομέν«Αν, χαΐ {τ•ρΜ &^ο έχιατολαιΐ αυτου Αου^λφ «ρΑ( τ4)» 
έν *Αμβτ<λο&άμφ διχτ^Ιβοντα «ροοι^λννον *Ανδρ<«ν Μυιόλαν (1χ ΚοΜνάγης 25 "'Δ»^ 
>(ουί705).» 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ• ΙΟΙ 

^(0Τ»&!^ λνΙρ(#ΐΐθΐ <μαζώζ«σι Λσκρα, λί νά τνιΤϋΟϋ* Ι/ω νί («άγι• 
«ΐς Ήιν *Ολλ^ν2ιαν, χαΐ «π* έχ<1 τάχατ^ς »(ς τήν γερμάνιαν, ^ιά νά 
<Α» μίαν βόλ^ν τοις φίλου^τμου «(ς έκλινα τέ μέρι«* ίέν ι^ξεύροντας 
ΐ(ύτ« Ιέλω γυρίζει έΟώ* Ιτΐ^ι μ^ταίι^^ντας τΐ)ν ύ(ατέραν Πανιβρί* 
Τ1ΤΓ« «ίς Ήν χάρν τ•\> βκου^ άπομιίνν. 

> Ρ. 5. ^Αφ^ντις Ιγραψα τα άπάνα» έφέρθηχλ ι{ς το\ί λ($γου μοιι 
τλ τφιι^ν τνκ γρβίμμα β^^ό ταΐς 18 Ίουλίοιι. *0 έΐΓΐψέραιν έχβίνην 
4^γΐιβ« τ4«ον Λς τ&ν ^ρ^ον, έικίβΐ ΜιλορΙ ΠοκΙβχλτ Ιιχβ ^οιιλίοΗς 
ιΐιά Ήίιν βανίλισναν αιμ4 (ίς χάτΕΟΐονς Π^ίντζους τϋς Γερμανίας* χαΐ 
ϋίστιρα ΙχράΟιιχΕ ικολλ^ί^ν καιρίιν Λς τί;^ Όλλάν^ιαν ^χΑ τόν ίνεμον 
λνβντί^ν. Κ.αχοφαίν£ται, «6ς έγώ μιβειιοντνς ιΙ«* έ^6 ^ν βέλω έχει 
«φορμίΐρ^, ^ιά νέ ^ατιΛ^» τ&ν νεόν Άλέξαν^ρ•ν, τόν &ιςοΰον μου έαυ* 
ιησΎΐί9«τ«. 'Οφμ μέ γν«•ρ^ον9ΐ, ^ξεύρουσι, μέ «οίαν 1^ροθ>^μιαν χαΐ 
χαραν ννντρέχ«ι χατέ Ήίν ^ύναμ(ν μου είς τ4)ν άνάγχγ.ν των ξενην^ 
|ΜΕΐύΙι«τα 6«οΰ Ιρχονται άπ& μαχρά, χαΐ είναι «υνισττμένοι άιΛ φ(- 
Ιίαυ^ι τους όποιους Ιχι» ιτολλά <ντ{μους. Ταις ιί του Μαρτίου αψγ• 



* *Επΐ9Τθλ4ΐ δευτέρα* είς τ4ν Μητροπολίτην Κύριλλον. 

γ ΠαπΛ^όχατβ %αΙ σ4»φ6τατ4 ηύρα ΜψροΛοΛητ^η Ι^ύρΐΛ ικΛ 

γΙΛί έκ Χριστώ ίττιμότατι• 

• Αέν ήςεύροντας άνίτως χαΐ ή (ιμετέρα Πανιερ^τνις Ελαβε την 
^τερΓτήν γραφι^ν μου, έφανιίθηχέ μου χαλ6 νά σας στείλω τό μετα- 
γράμματκς* έτελειώθηχε έίώ Α χαινι)) ίιαθι^χη ε(ς τί^ν απλην 'Ρω* 
|Ααίε§ν γλ&σσαν' άνχαλά χαΐ ι^ξεΰρω, -ιτΑς ή υμετέρα Πανιερ^της ^έν 
λχει χρείαν από τέτοιας λογής μιτάφρασιν, 6μως έτ6λμν}9α νά τΐΐς 
νεέμψοι Ινα β•.βλ'!ο μλ τά χαράβια, είς σιημά^ι τϋς χαλϋς ένθυμίσεώς μου^ 
4λ«ίζοντας, πώς θέλετε τό δεχθεί μέ τί^ν συνηθισμένων σάς φιλοφροσύ- 
ιτην* άμΐ άνίσ#*ς χαΐ (χετε χάποιους ^λους, βπου ^έν χαταλαμβάνουσι 
τ^ν, έλληνιχι|{ν γλώσσαν, χαΐ μέ Χλον τούτο Ιχουσι «κίνα «νηιμα-τ 
τ%χι^.ν ίιά νά θρέψουσι τι^ν ψυχκ^ν τους μέ τήν άνάγνοισιν του λ6γου 
του ββου, Θέλα» στείλει εις τ6ν συντοπιίτην μου {βπου σάς εγχειρίζει 
ετούτο τό γράμμα) χάποια βιβλία, χαΐ έχεινος θέλει τά χαρίζει είς 
<Χ£ίνους τους όποιους ή υμετέρα Πανιερ^της του συστίνει. 

» Κάθε ήμέραν βεβαιώνομαι περισσότερο είς τήν γνι&μην, π»ς 
ίχοντείναμεν είς έχεινον τόν •Λα'.ρ4ν, ίςά τ4ν όττοιον μιλεί ό ϊωτ^ι^^ 



<β• ΗΕΟ ΆΑΒΝ. ΦΙΛΟΛΟΠΛΙ 

^ας «{« 'Λ χ« Κβφ. χατά λουκ. ΒΙ; τό τίπον σ«; Λν 41μ:;ορεΤτ< ν1 
«ιστέψίΤ• ττ,ν ταρα/•ί;ν δλης τϋ? Κύρώιττ.ς, τί-ιο ίίς τά έσοτέριχχ, 
βάν Ε{ς τά έζοτέριχα• 4ιά τνιν ό:ΓθΙ«ν ά^'^ρν/Λν σ•Α).ογ{ζομ«ι, ι:ώς 
αΐ δυνάμεις τών ουρανών «ρχινίσατι νά σ«>ευθοΰ<η• {ννοώ τους ου- 
ρανούς αεράτους, τουτ* £στι, ταϊς ίύν«με•ς ΐϊνευμάτιχα'.ς τοδ φωτός 
χαΐ του βχίτους' μου γράφου^ι άπ* τ^ν 'Ρώμην, ιτώς 6 σεισμός τ5ίς 
γίς ίταν• {χεΙ τ6σο φριχτός, ν4 νομίζουσι πώς δλη ή *Ρώμη <βελβ 
χβται:ι9ή• άχίμι ίιηγούνται, πώς ίλαις ταίς φιλαχαις του σαντ όφίχιο 
(χρίσις ίιά τους έναντιουμένους ε{ς ττ,ν πίστιν ττ,ς *Ρώμιπς) είναι γβ- 
μάτανς από ανθρώπους, χαταχριν^μενους δια διάφορα ^γματα* άς 
άζιώ'Τΐι μας ό Θεός, ίιά νά χ«λά λαχρίνομεν έτουτσν τον χαι:όν9 
Αναλάβοντες τίιν πανοπλ(αν του θεού, περιγραμμένων ε{ς τό ς•' Κεφ^ 
προς *Κφεσ. λά νά στιΐίσωμεν άι^ίνητοι εις &τουταις ταις ήμέραις 
τ9|ς έχ^χ^σεως, χαΐ πάσι;^ δυνάμει ^υναμούμςνοι χατά τό χρά* 
τος τΐΐς ί^ξης του Θεού ε{ς•πάσ«ν ύπομονίΐν χαΐ μαχροθυμίαν μετά 
χαρείς, νιχι(ταμεν' χβΐ Ιτζι ευρισκόμενοι πίστοι άχ^ρι θανάτου. >άβαι- 
μεν ^όν στέφανον της ζωνίς. Παραχαλώ τ4ν Θεόν νά χο^ρ^ζει έτουτο 
ε{ς τί;ν ήμετέραν Πανιερότητα εν χαιρφ χαΐ μέτρφ, όπου ιλ ίτέλει« 
χαΐ ανεξερεύνητος- αγάπη χαΐ σοφία χαΐ ίύννμις του υψίστου όρίζει' 
απομείνω με χαλην χαρ^ίαν (χ. τ. λ.) Ταΐς ι^ι άπρίλου αψγ• 

■ 'Κπιστολή τρίτη. Προς τον πάπα Μαχάρ'.ον, πρωτοσ*^γγέλλο)I 
του αγίου τάφου. 

• /ΙΙύίσιμότατΜ Κύρα^ ψΙΛ^ χαΐ άδίΛγί ίτ Χριστώ άγαηψότατ^• 

• Κατά πολλά έχάρηχα, ού μοναχά ^ιά την φιλιχ'ίιν γραφι(ν90<», 
ΑποΟ μου ί!ρΟε μέ τόν χύριον Ά^ελουνγ, άμΐ σχόμι ^ία την χαλ^ν 
τόχην μου, ε(ς τ+ιν άνταμώνοσίν μου \»ϊ τους φίλους τίς λογιίτητίς 
βου, τόν Πάΐ^α ϋιχολάον χαΐ τόν χύριον *Αναστάσιον• 4έν ημπορεΰβ• 
νά σου ίιηγηθώ τ-^ν ζεφάντοσιν είιχτ^ν μου χαΐ των φιλών μου είς 
τί,ν άλλε, δταν έσμιχθν,χασιν έχεΙ, χαΐ έστοχασθι<χαμεν τί^ν Οα^ίμασηιν 
πρόνοιαν του Θεού, όπου μου Ιβαλε τήν γνώμην ταςειίίου άνβτολιχοδ 
είς τόν ν.υν χαΐ εύλόγη'τε τήν άνβστροφην μο*^ μέ κάποιους χαλους 
ανατολικούς τέτοιον τρ6τ:ον, ίιά νά ίίουμεν ακόμη χάποιους από τό 
γένος σας άνιμεσάσας. *Ι*;λπίζω πώ; οΐ φίλοι μου εις τ-^,ν αλλβ βέ- 
>ουσι έγνοιβιβεΐ, ίιά νά μτ.ν μετανοΛ^ουσι οΐ σ'^ντ9πίτοι σου τό>ΐ 



Α»ύβΐ(&ον τους ιΐς έτουτ« τά μέριι. *Βγώ ίέ π«ρχχαλβ τίν β^Αν^ 

λ^ νά βύλογιΑ<τη τ6ν χ6πον τους χ«1 τί)ν σπουίι^ τους ({ς τι>)ν 6φέ«* 
%4ΐαν ίίιχι^ν το*ις χ«1 βλων τ6ν «ίί«λφ&>ι τους. Ό κύριος Ά^κλουνγ 
Ιέλ€ΐ σου ίιτιγΐ(θι1, «Ας ιτροάγιι ή β««ιλ»(α του θβου ι{ς ετούτα τά 
{κέρια, χαΐ πέίς χάθλ νΐ|ΐ1ρ«ν 6 Θιλς άξιώνΐι π<ριθ90τλρους) ^ιά νά 
^Μζθ7ΐ Εις γνώαιν ζόσαν τ9|ς ο»τι;ρ(«ς, ή όποια «ιναι ή άνάστασίς 
τ9ς »£χ(ί^ς του ΘμΟ «{ς ττίν ψυχι^ |Α«ς, ή Λνθρωπος καινός, χατά β•όν 
χτιαθ«1ς έν δικαιοσύνη καΐ όσιότΎίτι τής άληΟιίας' άγχαλά καΐ Θ$ός 
έγιίρη τέτοιας λογής χριστιανούς τόσο «(ς τι(ν (γγιλτέρρα καΐ άλ- 
λάνία, σέν %νς τίκν γερμάνιαν, μέ όλον τούτο ^έν ευρίσκω ει; κα- 
νένα τόίΓον τόσο μεγάλην εύλόγιαν, όσο &{ς τήν £λλ& καΐ κάποιους 
λλλους τόπους άποχάτο τόν βασιλέα τή; Προύσσιας' φα{νετα( μου 
π&ς άρχηνίζει ό Θεός νά χαρίζει πάλαι ε(ς τήν εχκλησίαν του χά- 
Ιίοιους θ^οσόφους ανθρώπους, οΐ όποιοι ι(μπορουσι νά είπουσι μέ τόν 
αγιον Παύλον: ό λόγος μου χαι τό κιι^ρυ^μά μου ουκ έν πειθοις άν- 
βρωπίνης σοφίας λόγοις, άλλ' έν άποίειζει πνε^ίματος και δυνάμεως* 
Κ,άθβ χαλός χριστιανός προσεύχεται, ίιά νά αυξάνει ό θεός τόν αριθ- 
μόν τους, χαι τί)ν ί>ίναμ{ν τους, ίιά νά φανερωθεί γλι^γορα ή ^όζα 
τής βασιλείας του Θ^ου είς όλην τί^ν οίκουμένην, καΐ £ιά νά έν τάχυ 
χαταργτιθη ή βασιλεία του σκότους *Εγώ ήρθα έ'^ώ είς ίύο η τρεΙς 
έβίομάίες χαι μετά ταύτα £χω νά ί^ώ τους φίλους μου είς άλλους 
τόπους. Παρακαλώ ττ«ν λογιότατα σου, νά ^εχθϋς άγαπητί χαΐ το{»ς 
^υό φίλους μου, όπου συντροφιάζουσι τόν χύριον ά^ελούνγ εΙς τ)ιν 
Κονσταντίνου πόλιν, καΐ ^ιά να ευρίσκουσι τόπον είς τίΐν φιλίαν σου, 
ελπίζω π6ς ίέν θέλουν έντροπιάσει έμενα ίιά την σύστασίν μου. Τά 
προσκυνήματα μου εί; τόν μακαριότατον και είς τόν μητροπολίτην 
της Καισαρείας καΐ όλους τους άλλους, όπου μέ θυμούνται, καΐ έγιίι 
απομείνω 

άπό τήν μπερλίν σεπτεμβρίου 1 8 ?ψγ'. 

•^Έπιστολίι τετάρτη Είς τόν Μητροπολίτην τής Φιλιπποπόλδω;• 

■ Κύηα Μα( φΙ,ίΒ (ίτ Χρίστφ τιυιύτατΒ. 

» "Κλαβα έγώ τό τίμιον γράμμα τί; υμετέρας πανιερότητος από 
ταις 25 του Μάιου, καΐ ευχαριστώ ίίας πολλά ίιά τί^ν καλίιν έν9ύ- 
μισίν μου. Έίωκα τ'λν υμετέραν γραφην είς τόν Πά;:α σεραφείμ, όπο4 



«Ολ ϋΕΟΒΑΛΟίΙ. ΦΙΑΟΑΟΓΙΑΖ 

Ιφιοι Ή^ν {γγιλτέ^, χαΐ κάθεται τώρα ιΐς τ^ν λλλι τϋς γιρρ^ 
νιας, μέ τους £λλο•>ς ίύο ρωμαίν^ΰ, λιτού 4[ρ9οκ9ΐ άτΛ τήν π^λιν, τάιτ 
ΙΙατνα ΙΊιχολάον χαΐ τίν χύριον άναστάφίον. Πιστοί», 9Τ&ς έχοτταλά- 
β<τΕ άπό τι^ιν γραφ-λν του Πάπα ΙβρβφλΙμ, «Ας έχεινος χαΐ χ^τζα 
μΐ(ά(ΐπα έγνοιαβΟι^χατι ίιά τά σητέτΐιά «οκς, χαι τά έστκίλα^ ρέ τλ 
χαράβια^όπου ίμισέψασι άιτ& τ^ (γγιλτέρρα έτουτο τ& χαλοχαΙρΓ 6«οΐ^ 
γράφιι Α πανκρότης 9ου λά τά βάσανα χαΐ πάΟ«ι της^ ιταραχαλι^ 
τόν Θι&ν, νά τ^ φανιρώβ•! τ& )ΐο«τι(ριον χ&% θλίψεων, ^^Χ^ '^^ 
Αποϊαις ίέν σταυρώνεται ό παλαιός σαρχιχλς ^ίνβρωιτος* ΙμιαΛα έγ^ 
^ τίϊν χάριν του Θιοϋ τήν Ιννοιαν χαΐ τίΐν^ άλι^θειαν έχι&νων τ6ν 
λογιών του ίγίου Παύλου* χαυχώ{ΐ«9α έν ταΐς 6λ(ψεσιν, ύίίτης^ βτι 
'Α θλ(ψις υπομ^ντιν χατεργάζεται 4 ^έ ΰιτομ^νιι ^χιμΆν, 4 ^έ λιχιμλ 
έλπ(ία, ή ίέ έλπίς ου χαταΐφχύνει. Ευρηχα ίγά μέ τήν ^οχιμαβίαν^ 
'Κ&ς τοις άγαπώσι τόν Θεόν πάντα ουνβργουν <{ς άγαθ<$ν' χαι ης&ς 
^ααα παιδεία προς τ& παρόν ού ίοχεί χαρδς «ιναι, αλλά λυπϋς,. 
υστιρόν ^έ χαρπόν «{ρτινιχόν τοις &* αύτοις γεγυμναβμένοις «Ιποίί-'* 
ίωσι οιχαιασύνης. Ετούτη ιΙ( ίιχαιο^ύνη είναι "Α όμοι^της του 0κλ4* 
ματές μας μέ τό θέλημα του Θεού, όταν τό φως χαι ιϊ αλήθεια το& 
βεου είναι 6 νόμος χαΐ 4 λόρθωσις £λων των λογισμών, λόγων χαΐ 
έργων μας. 'Όταν η ίύναμις του σωτηρος μα; ίτζι έφανερώθηχ» ύς 
τ^ν ψυχ^ν μας, χαΐ έχατάργησε τά {ργα τοΟ σχότους χαΐ του ^ια- 
β6λου^ την άγάπην χοσμιχ^ν, χαΐ ταΐς έπιθυμίαις σαρχιχαΐς, της ίά^ 
ζβς των ανθρώπων, χαΐ άναιταύσεως του χορμ(ου, τέτες εΟρίσχομβν^ 
πώς Χριστός μας έγενν^θηχε 4 ^ιχαιοσυνη του βεου,. χατά τόν Παυ- 
λαν• τ&ν μ4 γνώντα άμαρτίαν υπέρ 4μών άμαρτίαν έποίησεν, {να 
"Αμε^ς γινώμεθα λχαιοσύνη Θεού έν α&τφ' άφόντις έμάθαμεν ^ιά μέσοο 
τον θλίψεων ετούτων την άλι^Οειαν, χαΐ έγεννηΟ^χαμεν μετοχοί έτού* 
της της ίιχαιοσύνης, τί όμοιότητος μέ τό θέλημα του θεού, γευομεν 
τόν χαρπόν είρηνιχόν τη; αναπαύσεως των ψυχών μας» '^ν &ποΙαν 
άνάπαυσιν ό Θεός (ιποσχέθηχε είς έχεινους, όπου ταπεινώνουνται άπο* 
χάτω εις τό χέρι το*^' ετζι βλέπομεν, πώς αι θλίψες μάς ίι^σχουσι 
τήν ύπομύνην χαΐ υπαχοήν, ή ίέ υπαχοη είναι ή ^ίζα της ίίχαιο- 
σύνης, ή ίιχαιοσύνη γίγνει ειρ^νην, χαΐ 4 ειρι^νη την χαράν ίν πνβύ• 
μάτι άγίω' χαΐ ετζι πρέπει νά περάσομεν από πόλλαις θλίψες, ιτρό^ 
του νά έμπώμεν εις τ-/;ν βαβιλείαν του θεοΰ' άς χαρίζει τίϊν 6 βεός^ 
χατά τό άπειρον ελεόστου, είς την ύμετέραν πανιερότητα, οιά νω 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 108 



μΜοά (Μκς «ί#«έτουτον <τίν ις69(&ον' τ& όιτοΐον <(»χο{Μ(( §{ς τ& (ίνθ(ΜΚ 
τοϋ Κυρίου 4{Ααιν 'ΐιοβοΟ Χρίστου, χαΐ άκομείν»• 
• Άπο Ή^ (ΑΧίρλΙν Σ«ντ<βρ(ου 49 αψγ. 



» ΈΐΑΦτολ^ ίτέμπτη• ιρρός τόν Πάπα .••.(*) 

• ΦΙΙμ ΜοΙ άΛ$Λψί ίτ Χρίστφ άγαχηζί• 

'βφθάξαριιν έ^ώ μΐ ύγ(ο(ν, ^οζά σοι ό β«&ς, χαΐ οΐ φιλο( μου έ^ά 
ρέ {^«χθι^χασι μέ ιτολυν άγάττην* γράφω έτουτο μοναχά, λά νά σ• 
«αραχαλέσβ»^ νά στοχασθϋς μέ ιε6σην φροντίδα έγώ έγνοιάσθηχα λίΛ 
κίτψ αρχήν της γνωριμίας μας, 4ιά νά σου δουλέψω κατά τί)ν ίύνα- 
μ(ν μου' χαΐ ίέν ζητώ άλλο τίποτβς, παρά νά άγ^σ%^ς χαλίτεραν 
φι^ιΐν λιησω σου %1ς τ4}ν 2λλε, παρά έπου Ιχααες εις την (γγιλ- 
τέρρα* ελπίζω, πως & Θεός θέλει σου άνοίζιι περισσοτέρω χαθ' ήμέ* 
ρ«ν τά μάτια έσοτέριχα, &ά νά (^ϋς το^^ς εχθρούς σου, χαΐ ίιά νά 
γυρέψεις επιμελώς τήν βο;λθειαν αναγχαίαν άπό τον θε&ν, χώρις τ^ν 
ΑποΙαν ^λν θέλεις ποτέ φθάζει εις τ-ίιν νίχην τους* θέλει είσαι όμορφί) 
αρχή του ίρ6μου, άνίσως χαΐ γνωρίζεις, πώς ίίχος λίγον πάντα 
ιίχες μεγάλο θάρ^ς είς την πανουργία ν σου, χαΐ ίέν έψίφισες ποτΐ 
χβποιάν συμβουλήν, ή (ποια ίέν ϋρεσε είς τόν σαρχιχόν νουν σου* 
Αν(σ«•ς χαΐ ΙΙΘελες {χει τήν φρονιμάία, όπου νομίζεις, ^έν ήθελες μισέψει 
Από τήν {γγιλτέρρα μέ τέτοιον τρίπον άνχαλά χαΐ έγώ ίέν πι- 
στεύω Αα, όπου έχεΙ μιλουσι έναντίο σου, μέ 2λον τούτο βλέπω, 
πώς Ι^ωχες άφορμήν είς τους λοιίόρους μέ τήν άστοχασίαν σου είς 
ταϋς σνναναστροφαΐς* συνχώρεσέ μου την έλευθερίαν, μέ τήν οποίαν 
γράφω* άναγχάζει με ή επιθυμία, νά Ι^ώ μίαν ήμέραν χάποιον χάρ- 
πον τϋς φιλίασμας, χαΐ τέτοιον χάρπον, όπου Ιχει νά απομείνει είς 
τ^ «ίώνα' άνίσως χαΐ ελπίζεις χάποιαν προχοπήν είς τά ττνευμά* 
ταα χαΐ είς τήν γνώσιν είς τήν άλλε φρίντιζε νά μην ένοχλτίσεις 
έχιένους, όπου μέ χριστιανιχήν χαρίίαν έπιθυμουσι νά σου άποοεί* 
(ο»>σι τέτοιας λογ7ις άγάπην, σάν ίέν ευρίσκεις είς κανένα άλλον 
τ^πον* άμΐ άνίσως καΐ γνωρίζεις άλλον τύπον ώφελιμύτερον, τύσον 



(') *Αν•ντι^^ήτ»ς Αΐτοατ^λλβται «^&ς τόν ΙΙιτυληνοιΤον Ιβρομόνιχον ΣβραφιΙμ» 
ΐγί χ^ς ]τ«Μΐ|Ιι(ας του (ΐ(θ(ου ιωλλά «αραβετι 6 'Κλλάβίος. 



ι•• ΝΕΟΒΛΑΡΜ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΧ 

•^^ τα ι ^ί^μ, ϊΐ ΛΛ^ Κην ύς τΑ «νβυμάτιχβι, |λ4|ν άργίζβις νλ ιΜ(γιι< 
^(ΐΓ ίιΑ ΐ4(/ίΐλγ 2ώΐ|9)ς «Μαν. ((ς τονς φίλους μον, νλ 9τβνάζου9ν 
μ(αν ήμέροη» ι(< τ6ν βιόν| έΐΜΐίί) βδχαιρα έξολιάσουσι «{ζ έβένβ 
χ«1 τέ £9πρα χαΐ τ&ν χίηον χ«1 τ&ν 36βιιρ6ν Τ1»*^ς. Ιΐροσβύ^^οι^ νά 
«έ έλλυθΕρώαη 6 θ•&( άιν.ό τλν άχατάφτααίαν του νο6ς χαΐ άπλ 
τλν ?Γροκα(τιαν, μέ τήν όποΙαν <γχΕΐρίζ«9αι πΛλα^ κβιΐ τ»λ<ιώ- 
νβις λίγβγ χαΐ άπ& τί)ν έινιθυα(«ν νά ε•Μρ«7τι^βις €{ς τά αίβθιτίριά 
οου* έγά ^κν θέλ«* ιοκύοιι, νΑ π«^κ«><4ηι τόν ββίν, ίιά νά «έ χυ- 
ζίψγΙ^ι δυνατά \ά τλ Χγιον ιρν^νμα του, ^ιά νά πληρ«»θ4 §{ς Μνβ 
4 βύχί) του άγ(ου Παύλου από ?& 1β χ6μρια Ιως τό τέλος του 8 
|ί^Ιφ• ι^ρό< 'Βφοοίους' λά νά μβτχλάβη; μ(«ν Αμέραν τό μοφτύριον τ9ίς 
ουνΜ{ι(<ιβ4ΐς σου, Χτι έν άπλ^τητι «αΙ ({λιχρινιία θλου, ουκ έν «οφ(« 
ναρχΜί'ΙΙ άλλ* £ν χάριτι θιο'3, χαΐ έγιννι^θιχις τέτοιο <τχ«ύος %1ς τι- 
μ^) Αγια'τμένον χαΐ ιβχρτιντον τώ δεσπότη* ίιά νά «ττιρίξ«κ τά 
ά«θβνϋ μέλη τϋς *£κ4^^^( ^ο^> ^^Ι λά νά γριχουτι, ηως Ιλαβκς 
1τνιζ|Αα άγάιτης χαΐ ίυνίίμβως χαΐ οοφρονίφμου χαΐ Ιτζι σέ άφίνω %1ς 
τίΐ* χυβέρνησιν του ιταντο^υνάμου β«ου, γινηθητω τό θέλημα του^ 
άν(9ως χαΐ γροΐλ6 χαλά μαντάτα ίιά την προχοικι^ σου, τόαον 
<{ς τλν άιτάρνησιν του λ<ίγου σου, {σον «ίς μάΟησιν, 6έλω εύχ^αριστιί** 
σει τ&ν Θι6ν' άνίσως χαΐ συμβαίνει τ& ένατίον, θέλω χάρβι μέ 2λον 
τούτο, έπιίι^ Ιλαβα χάριν, ίιά νά σου άνέζω Ιως τ& τέλος τ4ς 
συντροφίας σου* θαυμάζομαι ίιά τίϊν Ιγνοιαν τ9; πρόνοιας του βίου ^ιά 
του λόγου σου, όπου σου Ιστειλε τέτοιαν αίσχόνην «ις τί|ν {γγιλτέρρα, 
βταν αρχίνησες νά όιτερίφανβυθ^.ς . . • βλέιτεις από τίιν γραφ-ίιν το$> 
^όχτορ 51ο Γ6, τΐ λογίζονται λ(ς τιίιν (γγιλτέρρα δια τήν άφεντιάσοιυ* 
*Λν^ρέα Νιχολά μου Ιγραψε άπό τί}ν *Αμστερ^ίμ, «ως ίίτανε <ρρω->^ 
στος' χαιρέτησε τους συντοπίτουσου' χαΐ ό θεός παντοδύναμος νά σ» 
φυλάττει, χαΐ όδηγιίσει είς τόν ίρόμον τ^ίς ζωϋς. 

• άπό τι^ μπερλιν. 5 Οο(• 1703. Ό πιστός φ(λος σου χαι δούλος •• 



*Ηδη τόν *Ελληνιχόν γένος ίίρχισε ν* άναχύπτ7ι άπό τ9ς δουλιχΙΙζ 
νάρκης, χαΐ ώσεί θέλον Ινα Ιχανοποιητνι τ^ έξεγενθεΐσο^ν φιλοτιμίαν 
αυτοΰ έπΙ τ^ πρότερα άμαθεία, περί παιδείας χαι μόνον περί παιδείας 
ίΐρχισε νά σχέπτηται. *Αρχιερεις χαΐ προύχοντες μετ' άδελφιχου ζηλο*^ 
διαθερμαίνοντες τ•>,ν ευγενή έχείνην τάσιν προσεχάλουν πανταχόθεν 
διδασχάλους^ χαΐ άοειδως εδ'χπάνων ε*1ς άνένεοσιν σπουδαστηοίωνι 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 107 

4Αν &ι:ο(Μν «ι ιτύλχι άνοατβΑ ανεξαιρέτως {^βκν χαΐ %1ς τ&ν ιι>ούσιον 
χαΐ βις τ6ν ιτένητα. Ί^ίως β[ΐ(•>ς ή ΈλλΥΐνιχίι ΐΓαι^«{α άνέθαλλκν κίς 
τάς κβρά τον *Ίφτρον χώρας, τυχούσα της Οψτ.λ^ς προστασίας σοφών 
χαΐ φ(λιλ>ι(νων ι^^γεμΟνων. *Εχ των τ6τκ 1<)ρυθ«ισ6ν έν Ίασ(ω ιιοΑ 
Βουκοιιρ«στ(φ έλλτ,νιχών τυπογραφείων έ;«^έ6γίσ«ν πολλά χαΐ διάφορα 
ουγγράμματα, έν ο(ς χαΐ νβοιλλιτνιχά ούχ ολίγα. 

Ύάτ€ χαΐ τό έχχλνισιαστιχον (^ίωρια, τέως ^ιατιιροΟν τ& *£λλην(- 
ζον βυζαντιν&ν υφός, &ς ^(νβται έν τοΙς πατριαρχιχοίς σιγιλλίοις» 
τοίς αυθ§ντιχο7ς χρυσοβούλλοις χαΐ ταΐς άχολουΐίαις τδν άγ(ων, Απλό- 
«Μ-Αθιΐ νπ& Αοσιθέου *Ιιροσολύμων, Χ«βαστο& Κυ^Ατνίτου χαΐ τΰν Λλλων 
αυγγραφέων χαι έχ^οτών διαφόρων πρλς 6π€ράσπισιν τ9|< Ανατολικές 
'£χχλτ.σ(ας γβγραμμένων βιβλίων, ώς ^είχνυται έχ τών έξϋς π<ριχοπ6ν• 

« Ιστέον, βτι γράφοντις τάν παρόντα χατάλογον, χαΐ (ΐέλλοντις 
τέλος έπιθβιναι τω τέμω '^ιλθιν «{; χ((ρας ημών χάποιον ίιόλου βλά* 
αψΆμον χαΐ μάλιστα πλτιρέστατον β^ιμοχολίας χαΐ άχαθαρσίοίς, πβρί 
Αν «υν Θ(ω £λλοτ« έρουμλν πλΐΐρέστατοι,^ΰν ^έ λέγομ(ν,6τι πΐρΐ τής 
τυραννικές του πάπα τί^ς 'Ρώμιις άρχϋς λέγιι, {τι ουδέποτε ή έχχλν 
σία άπέβαλλ« ταύτην* χαΐ Χμως ίέν λέγ$ι άλι(θ(ΐαν & συγγραφ(!< 
τ60 βι^ίου χαΐ άθρβι έχ τών πολλών ολίγα, επειδή τά πλ•ίονα ώς 
ιίπο|Αΐν χαΐ χατα πλάτος (ίίας έστΙ πραγματείας έργον... 

» *0 Θεο^ώρητος χαχώς έναντιόύμενος τφ μιγάλφ ΚυρΊλλω χαΐ 
χαταοροντιθείς έγραψε τω αύτφ π«πα Αέοντι τφ μεγάλω Οπέρογχά 
τίνα ώς λαβόντι τιΐιν αύθεντείαν τ^ς συνόδου παρά του βασιλέως* τ( 
γάρ Οαυμα'ϊτάν {τον νά γράψη είς άνθρωπον κολακευτικά έκ^νος 
λποΟ έγραψε κατά του σωτϋρος ι^.μών θεού αίρετιχά' καΐ 6 πά- 
ιε«ζ ^ ή^υνθείς η άπαττιθείς έγραψε περί αύτοΟ τ^ συνόλω* άλλ* ή 
#ύνο^ος ούχ απλώς δεχόμενη του 'Ρώμης τά γράμματα εξέταζε τλν 
βαο^ώρΐ)τον, ^ μή άναθεματίσαντα τόν Νεστόριον Ι^ητώς, τ^ ε^ίωξε^ 
τ4ν έχαττιγόρτΗτε, τόν έχαταφρόνησε, χαΐ Μαχχαιον τάν είπεν, Ιως 
4ποΟ μετά τά πολλά αναθεμάτισε τάν Κεστόριον 6 ΘεοΙώριιτος, καΙ 
τύτ» τόν εδέχθη ('). • 

(^) «•*Αλλά ττερί του μυστηρίου της ευχαριστίας• πίτε τά άγια τε- 
λειοΰνται συντόμως άπε^^είξαμεν , πώς £εν τελειουνται ίιαμέσνι 

(«) Π5θ7€γόμ£ν« Δθ9ΐΟέου €ΐς Τόμον Αγάπης Γ1β98) 

(*) Σ.βαντοΟ Τραιπβζοννιίου, Δογματική ΔιβοΐΜαλία ΐ1703) «•λ. 19^ 60, Μ, 4<Μ^ 



ΙΜ ΝΒ0ΒΔΑΒ1Ι. ♦ΙΑΟΑΟΠΑΙ 

έτη τΑ σβμά μ^ι μΙ τ& β^ (Μυ, άλλΑ λιά τ^ς <ντ«ΰξε«0ς χαΐ 

ΜρΙ το\» λυτέρον ζΐιτι([λατο€ Μίτά τί^ν «ύτ4ν «ιιντθ(&ολογ(α«} νά 

ν1 μλτα<$(ίη τοΙς ιτροσιουβι ιοοτέ ά«λ τ«« έν τ^ ι^ροοχομι^^ «ρ•«φ€« 
ροι^^νας (Ορί^ς^ άλλλ (λίνον άιΛ τ& «υριβχΑν »«1 Λΐβ«οτιχ&ν σΛμΛ^ 
όχοΐί ιΐναι χυρ(ϋς χ«1 άλ4θ6ς μ(μ Χρίστου^ 

* ..Διά τ«υτ« 0^ ιμάντα %ιβ1ς Α^ίφτάχτικ ιη«τ«ίθ(αν καΙ ό(&σ^ 
λογουμίν (λΐιίέν &ΐ(4 τϋς «{«Ο^σιως χ«1 βι|«ικ ίικ»χλού|Μν<κ, βτι τΑ 
ι φ «Β • <μΐ ν « τκΰτακ, 6 Ιρτοζ »«1 & οίνος, ίχΑ τ|( ίιρας έντ•ύζβ«#ς χαΐ 
4ιη^τιί9<ως τοίί Αγ(οι» ΐ(ν§ύμ«τος μ$τβιβάλλοντ«ι Αλΐ|96ς χαΐ χυρ(«ς 
χβτά γ< Ήΐν ύΐΡΟΜίμένιιν ούσίαν τοίς τοΟ 4ίρτοο «αϊ οίνου βψβ«βΐ)- 
κ^ν, $1ς α•ίτά <3Μΐ>να τά ΐΕρ«τ6τυπ« χ«1 τβθφβψένβ τό σ6μα χαΐ 
τΑ αΙ(Αα Χρίστου του βοου, Ινα ιΐιά ΉΙς μοτβλ^ψιοκ τοάτΜν έν 
ήμίν Ιξβ«(Μν χβτοιχοΟντα χα4 |λένοντ« αύτ^ τ^ν υϋν του θιοΰ, χ«1 
βοΑν, ίιηωζ μΜιτά τι^ν έχ τ6ν ιτρονχαίρΜν μκτΜταοιν φυμβασιλβύβιιτ 
μεν §ώτψ άοΑ ουν^οξ««θώμβν £ν τ^ ^λ^ΛμΙλ τΑν ούρανΑν• . • 

• Π4ίντ« τά ανθρώπινη πράγματα ΐ1 οίναι άγ«Μ, ή <Ιναι χαχά* 
!λ μι^τε άγαΟά, μήτβ χαχά' χαΐ % <1ναι Ιχουαια, % <Ιναι αχούρια* % 
μΊα% Ινα, μι(το £λλο* χαΐ τά μέν έχούσια ο{ μίν οίναι αγαθά χαΐ 
χαλά τιμώνται χαι οτεφανώνουνται, «ι ^έ ιΐναι χαχά• χαΐ φαύλα, ψέ- 
γονται, χαταλχάζονται χαΐ παιίιόονται* τά ^έ λοιιτά μ^τι 2να μι{τ• 
4λλο' ή προπατοριχίΐ άμ«ρτ(α «Ιναι χαχ&ν, άμίι %1ς τάν «ροιράτορα 
μ^νον ^τον έχούσιον, ^ιά τούτο χαΐ χατ<^{χα«έν τον λ(ς θάνατον αυ- 
τόν καΐ τ& γένος του βλον* άμΑ ιΐζ τους άιτογένους τον «ΐναι άχού- 
σιον, χαΐ ίιά, τούτο είναι χαχόν άψογον χαΐ άχατηγ^ητον• Διά τούτο 
μ^ε 4 τούτου ελευθερία χαθ* έαυτήν είναι τιμϋς νί λπαίνων άξ(α, 
ύς ά«ροα(ρετος χαΐ άχούσιος • • • 

» 0&τ»ς ουν οΐ νεώτεροι, ύς χαΐ έν ιτροοιμίοις έλέγετο, ιν«ρερμιτ 
νε^ίουοι χατά τ& ^οχοΰν αυτοΐς τά τ^ς αληθείας ρητά οΐ γενναίοι, <θεν τοι* 
αύτας τ6γ' έφ* 4μιν ^1^ολαμβάνο•^^^ χαΐ τάς άποχρίσεις' χαΐ ούτω του 
φέγγους τϋς αληθείας άναρανέντος, τ4 σχ<τος τοΰ ψεύίο^ις αφανίζεται• » 

Κρίνω ^έ άναγχαϊον ινχ ΐΓχραθέσω ττεριχοπάς τινας €Χ βιβλίων 
γεγραμιχένων χατά την ειτοχ^ην ταυτην έν τ^ νεοελληνική γλώοβ^, 
εκλεγομένων τε καΐ άνίχλότων. 



ΠΑΡΑΡΤΗλΙΑ. 1 09 

{ΚωνσταιτΙνον Βραγχοβάνο^^ μβτάφρασ/ζ 
ίχ τώ^ του ΠΛοντάρχου) (*). 

« ΠΐΌοίριοτ, α ιιερισσ^τεροι όπου ;4αταγ{νονται ({ς την άνάγνω* 
«IV τ»ν ιστοριών, &πολαμβάνο«>9ΐ δτι αΐ ανέκαθεν Ίστορίαι νά (Ιναί 
άνθρώκων πλά^τματα χαΐ γκλοίοι [χΟΟοι, λά τά παράίοζχ Ιργα δπο5 
ΐίζ αώταϊζ βΕναγινώσχονται• Όθεν ιυρών & Πλούταρχος κολλά χατορ- 
Οώ(Αατα χλΙ ιτράαις όιτοΰ έαυνέβηφαν «{ς τ&ν χαιρόν των 'Ρωμαίων 
Αμο(ας %ίς τας τϋς άρχ^αι^τητος, Ιχρινε πρέπον νά χάμη μ(αν έχλογ^ν, 
βάνοντας χατά τάζιν υποχάτΐι^ ιίς χαΟ* ενα παλαι&ν χατόρθωμα, ίλλο 
λιϋγημα αύτω τφ χατωρΟώματι όμοιότατον, προ^γράφωντας όνομα-* 
9τΙ χαΐ τους "Ιστοριογράφους εχε(νους, εζ ών εχάσττιν πραξιν άνένπασε• 

* ΠαράΛΛηΛηγ ά. Αιά τ&ν Δάτιν χαΐ Κυνα(γειρον• *Ελ6ών Δάτις 
( Περσών αρχηγός \Λ τριαχο?(ους χιλιάδα; στρατιώτας εις Μαραθώνα 
της Άτηχϋς πείιά<1α, χαΐ έχει σχηνώσα; έμιίνυσε πόλεμον τοΙς έντο- 
πΐοις. οι *Λθηναιοι ^έ όπου έχαταφρόνησαν πάντα τό αμετρον πλη* 
θος τ»ν βαρβάρων, χαταστη<ιαντε; αρχηγούς τόν Κυναίγειρον, Πολύ- 
ζηλον, Καλλίμαχον, χαΐ Μιλτιά^ην, τους ίπεμψαν χατ* αυτών με έν-* 
νέα χιλιάδας μόνον. Συγχροτηθε(σης ίέ της μάχης, ό μέν Ιίολύζηλος 
ιίών τίνα υπέρ άνθρωπον εΐ^ος Ιχοντα, £χασεν ευθύς την Οψιν του, 
χαΐ ίμεινε τυφλός" ό ίέ Κ.αλλίμαχος όλον του τό σώμα τρωθείς άπό 
τών βαρβάρων τά χοντάρια, χαΐ θανών ορθός έστάθη ετρί ποσ(• Κ υ* 
ναίγειρος ίέ χρατώντας μέ τά χέρια του ενα χαράβι τών Περσών, όπου 
εΐχελύσιρ τά πρυμν^σια ^ιά νά γλυτώατ} πλέοντας, τών χειρών έστερ'^θη. 

« Δια τόν *Ασ}ρούβα χαΐ Αεύχιον Γλαύχον. Άσ^ρούβας Καρθαγέ- 
νων βασιλεύς ύποτάζας τίίν Σιχελίαν, απεφάσισε νά χάμη πόλεμον 
χατά τών 'Ρωμαίων. Κάποιος ^έ Μέτελλος, τ* όνομα, ψηφισθείς στρα* 
τηγός άπό τ^ν Σύγχλητον τίΐς ' Ρώμης, χατά χράτος τόν έν{χησε• 
Αεύχιος ^έ τις Γλαύχων άνηρ τών επίσημων τής 'Ρώμης, χρατώντας 
τό χαράβι όπου {τον του *Ασίρούβα, έχασε τά ^ύο του χέρια. Καθώς 
γράφει *Αριστει^ης ό ΜιλΊ^σιος, ε(ς τό πρώτον βιβλίον τών ΙΕιχελιχών. 

• Παρά^ιΛη^ο^ ί*. Διά τόν Ηέρζην χαΐ Άγησίλαον. Εέρ;ης ό Περ- 
σών βασιλεύς, άράξας μέ πενταχοσίους μυριάδας στρατιώτας εις τόν 

* λιμένα τϋς Εύβοιας *Αρτεμ(σιον χαλούμενον, έιροβίριζε χ^φοί^ν ίΛ- 



(*) Των 1Ιλ€υ«άρχου Χαιρωνέως, Ελληνικών κ«1 'Ρωμαϊκών «αραλλήλφν μ<ΐά« 
5ρρααις «9φι649τάτη ({ς άπλην διίλίκτον• *Χν ΒουΐΕομρβστίιρ» 1701• 



110 ΚΕΟΕΑΑΗϋ. ΦΙΑ0Α0Γ1Λ2 



λ«μον των ^Βλλτ^νων• Συγχι/»μένοι λοιιυόν λά τούτο οΐ Άθκινχιοι 
ΐ7»(Λψαν Άγνί'ϊίλχον τόν θ»μΐ9τοχλέους ά^ΚΑφόν νά έζβτά'ϊΤι χρυφίως 
τών έχθρων την γνώμην, χαΐ 9χοπόν* μέ όλον όπου ]^€οχλή; ό πα- 
τέρας του ειίε χατ' 2ναρ πώ; ί!θ(λ( χάσει τά ίύο του χί^ια Φθά^ζς 
ίί 6 'Αγ-ήτίλαος μέ περ^τιχόν σχϋαα $που ητον τών βαρβάρων τ& 
9τράτλυμ«, έφ^νευτε χάποιον Μαρ^ένιον, ό όποιος ιΚτον £νας άπό το\>ς 
Φωματοφύλχχχς του βασιλέως, νομ(ζων ::ώ; «Ιναι αυτός ό βασιλεύς• 
*Οθιν πιασθϊΐς άπό τους περ'.εστώτας, χαι ^ε^εμένος παρασταθείς ένώ- 
ι^ιον του βασιλέως, όπου τότε ίαελλε νά θυσιάσει του Ίΐλίου, εβαλ« την 
^εζιάν του επάνω εις τον άναμμένον βώμόν, υπομένων ανδρείως πολ* 
λί^ν ώραν τι^ν μεγάλην ταύτην βάσανον, χωρίς η νά πέμψΐ|( άναστ•- 
ναγμον, % νά χύση ίάχρυον, % χίν νά £είςγ) παραμιχρόν σημείον πό* 
νου• Αιό ^έ έλύθη πάραυθα τών δεσμών, λέγωντας' ώ ^ασιλεΰ, ηςευρβ 
πώς όλοι οΐ * Αθηναίοι τοιαύτης σταθερότητο; είναι άνίρες' ει ίέ χαΐ 
}έν τό πιστεύεις ί^ου όπου χαΐ την άριστεράν έπιθησω Τούτο τό Ιρ* 
γον του Αγησιλάου τόσον φόβον ένέβαλεν εις την χαρίΐαν του Ξέρζου^ 
όπου (πρόσταζεν ε•^θυς νά βαλΟ^ εις φύλαζιν. Καθώς ιστορεί Άγα• 
θαρχίίης ό Σάμιος εις τό δεύτερον τών Περσιχών. • 



(^ΜβΛβχΙοό^ ΓίωγραφΙα) ( ). 

• Ή 'Βλλάς, τό μέγα χαΐ πολυθρύλλητον δνομα εις τους αρχαίους 
χαιρο{)ς, τό σμικρόν χαΐ δυστυχές είς τους νυν, Γραιχία %α\ύί• 
ται ύπό τών Κύρωπαίων 'εών μ•}) * Ελλήνων, λαβοΰσα τήν όνομασίαν 
άπό του βασιλεύσ«ντος έν αύτγ) Γραιχοΰ. ώτπίρ ΛαΙ Ελλάς άπό *Ελ- 
'ληνος του υΙου του Αευχαλ(ωνος χαι της Πύρρας, χοινώς ίέ τανΰν 
λέγεται ύπό τών ,Τούρχων χαΐ άλλων, 'Ροίμελη, άπό τών 'Ρω- 
μαίων τίς νέας *Ρώ/ης^ ίίτοι άπό του μεγάλου Κωνσταντίνου του 
μεταγαγόντος ττλν αύτοχοατορίαν έχ της Παλαιάς 'Ρώμη;, εις την 
Ιίέαν *Ρώμην, ίΐτοι τ•>ιν Κωνσταντινούπολιν, έν £τει άπό Χρισσου 335' 
πρώτον Ελλάς έχαλειτο ή ίλ'ως Ελλάς, χαΐ 4 Θεσσαλία μί 
χοινόν (ίνομα^ ώ'τπερ μία έπαρ/ία, αϊ όποίαι ύστερον άπ* αλλήλων 
4χωρίσθηι«ν ^Αι^ χ^Ι ό Όμηρος "Μλληνας χαλει μόνον τους Φθιώ- 

( } ΤΑ κεριαχοϋ^χφτ&ν τοΰτο φιλοκόνηαοι τοΟ κλιινου των ^Αθηνών μητροπολίτου 
«ιντ•)τ<Ιέν κατά τήν «ρώτην 倫«(τηρ{8> τοΟ 9<χάτου Αγεάου αγώνος, 1€ημ04ΐ«ύβΐ| 
|Ητ4 τόν 6»ν•τον •^^τοΟ έν Β€ν€τ(7 1729• 



τας* δ ^έ *Ηρ^^οτο; το*}τους χαΐ τοικ Πελαργούς, Α ^έ *Αθ){ναΜς 

τρία γένη των *£λλ4νβ•ν αριθμεί, τους ΛωριιΙς, τους ΑίολβΙς, 
χαΐ τούί* 'Ίω^Λς' υΦΤλρον ^έ Ελλάς έχ>ι{4γι' χ«1 ιλ Πελοπ^ννη^ς, 
ομοίως χαΐ η "ίΓιτϋρος, χαΐ ί'ΐζα^Λ ή Μαχε^θν(«, τελευταΐον *Ελλάς 
έχλι^θΐ) χαΐ ή ^ρ^τη, χαΐ αΙ λοιιναί του Αίγβίου Πελάγους ν^σοι* 
^}ιέβ1η τ& 5νομα τ^ Ελλάδος μετά ταύτα εΓς τε τ4ίν *Ιταλ(αν^ χοΑ 
Σιχελίαν, χαΐ μέγα μέρος της Ιταλίας ώνομά^θη μεγάλη *Κλλά^• 
"Ομοίως Ιφθασε χαΐ είς τ<})ν Ά9ί«ν ή όιτοία ώνομάζετο Ά^τιατιχή 
"Κλλάς, '^ρ&ς ίιαφοράν των άλλων, ώς έν τω ινερί Ά«(ας λέξομεν. 

• *Ολιχώς λοιπόν λαμβανομένη ή Ελλάς, ιτερατουται άΐρ*άνατολ&ν 
&ικό του Αιγαίου Πελάγους, άπό μεσημβρίας (>πΑ του ΚρητιχοΟ, άπ& 
^υσμων υπό του Ιονίου πελάγονς, χαΐ από βορέω; Οπό των ΣαρΙι^Αν 
όρων λ* &ν χωρίζεται του Ίλλυρίου, χαΐ τ^Ις^ϋυβίας, χαΐτο^ Νέβοο 
^οτ. λ'ου λαιρειται της βράχης. 

» Πρ^τερον των άλλων μερών τ^ς Ευρώπης, έχατοιχ(σ<Κ| ή * Ελλάς 
&π* ανθρώπων, ωσάν όπου α&τη εΤναι πλησιεστέρα ε(ς τίιν 'Α«(αν, χαΐ 
ΐιχε τό πάλαι μεγάλην χαΐ άούγχριτον ^όξαν χαΐ λαμπρέτητα» 
εις βλας τάς πράξεις χαΐ τά Ιργα της* ίιότι έττάθη αυτή τό χατοι^ 
χητ^ίριον της οοφίας, χαΐ άπ' αύτϋς ίιε^οθηοαν αι έπιοτ^ιαι, χαΐ 
Μίς τά λοιπά μέρη τϋς Ευρώπης, χαΐ άλλων τΑπων* άκ' αυτϋς τ9ζ 
*£λλά^ος έπέμφθησαν άτιοιχίαι Ελλήνων εις ίιαφ^υς τόπους' έατο* 
λίτθηοαν τά ηθη ιών ανθρώπων, ^ιά τών νόμων τών νομοθετών τΐΐς 
"Ελλάδος, Χ2ΐ ένΐ λόγω ε,ίπειν Ιλαμψεν ιλ Ελλάς εις όλον τόν χ^ 
σμον, χαΐ ίιά τών λόγων, χαΐ λά τών Ιργων^ χαΐ ^ιά τών έχατρα- 
τειών • • • • 

{Χρντάνθον ΝοταρΛ^ Γίωγρα^α^ ί^ Παρισίοΐζ 1716). 

1^ *ΕπειίιΙΐ χαΐ Α Γεωγραφία ίέν εΤναι έχ τών πρώτων, χαΐ άρχι*• 
χών μερών τϋς Ηαΐηματιχής, ώς εΐναι ή *ΑριθμητΐχΉ, χαΐ ή Γεωμι* 
τρ(α, λιά νά μήν ίχτ) χρείαν άπό αρχάς άλλων επιστημών, αλλά εΐ* 
ναι {να ει^ος ταύτης μιχτόν, χαΐ ΰπάλληλον τ^ ί^εωμετρί^, τη Άστρο- 
νομί^ χαΐ τί| Άριθμητιχ^, αδύνατον σχεδόν είναι νά φθάση τινάς 
9ΐς τ«λείαν χατάληψιν ταύτης, άν ίέν Ιχη χαΐ χάποιαν γενιχΑν εΐ^η** 
σιν τούτων τών ανωτέρω της γενών, χαΐ μάλιστα τών στοιχείων, 
χαΐ άρχων αυτών* οιατί όμως οΐ περισσότεροι «ών ευγενών νέων εχο»- 
σιν Ιφε'ην^ χαΐ χλίσιν, νά φθάσωσιν είς εΐ^ησιν ταύτης^ χωρ^ς νά ιτρο* 



Ιϋ ΝΒΟΒΛΑΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 

γιφινβηΟ&σιν ύς έχβίνας τάς βιηοη^μας, μέλλοντβς ήυκΐς νί παραβώ• 
9•ΐ(Α<ν γινυςι(ν τίνα ύινοτύχω^ιν, χαΐ οίον Ε{9αγωγ4ιν τϋς βλης Γε»- 
γραφίαζ^ έφάνη άναγχαΙΙον νί ΐ7ροϋινοθέ<το(ΐ.€ν τά £«« ιΐναι χρ«ιώ{ι« 
βπ& τά στοιχεί:» τ^Ις Γιωμβτρίοίς, άκ& της Αστρονομίας, τους Ούρα• 
ν(«ις Κύκλους, ληλαί^ τί|ν «ΐίησιν τ9ς 2φα(ρας' έκκιίί) χαΐ χατά τ&ν 
Ζτράβωνα ^έν ύναι Γ»ι*γραφ(ας Οίχιιος ίχβΐνος όπου ίίν ι^κύρ€ΐ τά 
2φ«ιρ«ςά. • • 

(^Αναστασίου ΓορίίοΌ^ Κατά Μωάμεθ χοΐ Πάηα){^\ 

• Α<(γιασαι πώς «υριοκύΐΑεΟα 4μ<1ς οΐ τϋς ανατολικές έχχλησίας 
6ρ0^οζοι, ύσάν νά Ιίμβθα κ(ς ίύο μ&γάλας συννεφιάς* χοεΙ &τΛ τό (λέ- 
^ς τΐίς (οσημβρίβς, χαΐ τ^ άνατολϋς νά ιΐναι {να μιγάλον σύννβ- 
φον^ μαυρον χαΐ σχοτιινόν, ωσάν τύ ψηλαφητύν σχύτος τής Α{γύι?του, 
4 παντελίις ασέβεια του Μωάμεθ^ όποΟ περιέλαβε χαΐ έσχέπασ» 
σχλ^ύν τά τρία μέρνι τϋς γϋς, χαΐ τά έζύφωσ* τκλείως μΐ τίΐν έσχάτην 
άσέβειαν• 

• *Απύ Α τύ μέρος τής Αύσβως νά είναι {λλο σύννβφον μ«γάλον 
νά φΟάν^ Ιως Λς αυτόν τόν αιθέρα %{ς τύ υψος, χαΐ %1ς τ& πλάτος, 
νά σχ»πάζ)[| βλην τήν Δύσιν, χαΐ το 4(μισυ του βορείου χλίματος, 
σχοτηνόν χαΐ α«ίτύ χαΐ ζοφώίες, Ιχ^ον μέντοι όλίγην λαύγ«ιαν, πάνυ 
ύμιχλώίη, πολύ τό πλάνον έμγερομένην' αύτη έστΙν ή των λατίνων 
^οχουσα χαΐ ονομαζόμενη χριοτιανοσυνη, έμπκπλησμένη ^έ ούσα παύ- 
σης αίρέσκως χαΐ χχινοτομίας, χαΐ σμίγμα πασών των πάλαι αίρέ* 
σλων, αν χαΐ ^οχ^ λΐναι ολίγον τι, ίιά τό μ*}) εΐναι τους ελέγχον- 
τας, χαθώς €ΐχον αΐ πάλαι αιρέσεις, έχ^ίνους τους αγίους πατέρας, 
όπου 6στ€χαν μέχρις αίματος, χαΐ ηλεγχαν τάς αίρέσιις, μέ τάς το* 
πιχάς χαΐ οίχουμενιχάς αγίας συνόδους, χαι ί^ία ίχαστος, μΐ λίγους 
χαΐ έπιστολάς πολλάς, μΐ τά όποια παντοιοτρόπως ανέτρεπαν τάς 
«ιίρέσΕίς μέ τήν βασιλιχί)ν έζου'τίαν' μά τώρα μέ τό νά Ιλ$ιψαν οΐ 
<«τροΙ, {μλΐν$ χαΐ 4 νόσος χαΐ ή πληγεί ανίατος, χαΐ (χαμβ τομην θα* 
νατιτρόρον, ωσάν φάγουια πεπαλαιωμένη" χαΐ περιέλαβεν δλον τό 
υώ μα τής ^υτιχης έχχλησίας, χαΐ έγινε παντελώς άνεπιχλίρητον &κ 
του νυν, από χιλίους χρόνους, άφ' ου έφύτρωσέν ««ς τήν έχχλησίαι» 
τίς παλο'.ας *Ρώμης, χχι έπρόχο*}• νά π&ριλάβγ^ όλον τό μέρος τ% 



^•^Iβ■»^^^••^^^^^•^■Iϋ•^•^^» 



(^ Χ€ΐ^4γρ«γον• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 1 3 

^&ΐΜ»ς, χβιΒ«ις χαΐ 4 του Μ»ά(αθ ιταραΐ(ληξ(α χαΐ έμβροντηΦια εις τ3ι 
ψί^ τής άναιτολ^• Κ«ί τέτοιας λογϋς αύται αΐ ίύο θανατιιφ6ροι 
άβΟέν^ιαΚγ μ^^» βί^^ ^^ {^^ροζ '^^ ανατολάς, χαΐ 4 οίλλιι της δόσεως, 
ωσάν ίύο (αγάλα σχοτ(ίια χαΐ συννεφίαι ένφλαι, χατ(9χέπα«αν βλην 
ν^»^ τ1|ν ο(χου|ΐένην, χαΐ {ΐ,άλιβτα τ& χυ^ιώτατον* χαΐ ίλν άπέμβιν» 
^ώμα υγιές, χαΐ |1^ρ•ς φωτϋνον, ιιριί) ολίγον τίποτες »(ς τάς ^ύο 
«ννν«φίας, νά ιΐναι ολίγον ξάστερον χαΐ νά λά^ιιτη 4 Ίίλιος, καΐ οΔ* 
τ&ς 6χ% χαΟαρά, χαΐ νά είναι έζ ημισείας λαμιυέμενος χαΐ θερίλ^ψυ^^ος* 
^ι^ φθάνοντες οί καπνοί χαΐ αναθυμιάσεις άπ& τλ Ινα σύννεφον »αΙ 
άπό τ& βΩΐλο^ σχοτίζουν τ4ν (λίγον έχείνον 4[λιον, χαΐ τ^ ψυχραί* 
νοιιν έξ ημισείας, χαθώς βλέπομεν τ^ν σι^ερον' έπιιίή βλέπομεν είς 
τν άνατολήν μίαν έχχλησίαν, Αν χαΐ είς τά δόγματα φρονη ύρθά, 
{ΐά είς τί|ν πολιτείαν χουτζαίνει, χαΐ μιμείται χατά πάντα τά {θΐ| 
τΐίς άποβλ-ιίτου χαΐ £λως διεφθαρμένης πολιτείας τών λατίνων• 

» Πιίγαινε είς την Άνατολην χαΐ νά ί^^ς, βτι ίέν θέλεις ε&ρει νά 
{ινομάζεται Χρίστος, όπου είναι ό νοητ&ς της ^ιχαιοσύνης "(ίλιος, αλλ* 
4 Μωάμεθ, όπου είναι υιός του άντιθέου σχότους* ό όποιος έ^ίωξεν 
άπό έχει τόν Χριστό ν όμου μΐ την έχχλησίαν του, χάι Ιμεινεν ή άνα- 
τολ9ι βλως διόλου σχότος ζοφερόν χαι ινάλον• "Ύπαγε είς τά μέρη 
της δύσεως, χαΐ ^έν θέλεις ευρει χαΐ έχει τόν Χριστόν, λότι τόνέίίω* 
ξεν 6 Πάπας' χαι λόγ<|ΐ μέν λέγουν οί λατϊνοι πώς ττιστεύουν τόν Χρι- 
στόν^ Ιργφ ^έ πιστεύουν χαΐ τιμούν τον πάπαν τους υπίρ τόν Χρι* 
στον χαΐ ίέν χάμνουν χανένα άπό έχει να όπου λέγει ό Χριστός, άλλ* 
όλως διόλου έχεΐνα όπου ένομοθέτησεν ό πάπας, χαΐ 6 Χριστός είς 
τοιούτους προσχυνητάς ^έν αναπαύεται. • • • 

{^Μάρκου Κϋτζρίου^ ^ΕρμηηΙα Ης τόκ ά άγορι- 

» Ή ζωί| του ανθρώπου συγκρινόμενη ^χέ τό μέγεθος της ίατριχης 
τέχνης (περί τίς όποίβς είναι χαΐ ό παρών λόγος) υπάρχει ολίγη, 
«αΐ ίέν είναι άρχετί) είς τελείων χχτανόησιν χαΐ άπόχτησιν τίς τέ- 
χνης. "Οθεν εϊναι σφόδρα χρήσιμος καΐ άναγχαία 4 επιμελής άνάγνω- 
σις τέ*ν βιβλίων των προγενεστέρων, χαΐ μάλιστα των συντόμων ίι- 
Αασχαλιων, {που όριστιχώς χαΐ χεφαλαιω^ώς έρμηνεύουσι τάς τεχνι^ 
αάς ενεργείας• Έχ του εναντίου 5(χως ή τέχνη είναι μαχρά χαΐ 'έπέ• 

(^) «Εξ€^ υ«ό του κ. Σοφ• Οικονόμου *Α6ήνη«ιν 1843. 

(1ΣΤ. ^Ε0ΕΛΑI1Ν. ΓΑΩΣ.) 8 



111 ΝΕΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΔΟΠΑΣ 

χβιν« του άνθρωΐΓ{νοι> β(οϋ' τόν ^έ χαφ^ν, «{ς τ&ν λιτοΐον ^οχιμ^ον^ 
τβμ αί ένέργκιαι αύτίίς, τον ίχει ιρολλά οτ(ν&ν χαι όλιγοχρ($νιον ίιί 
τ^ν ταχ&Ιαν (αταβολήν τής υλκ των άνθρωπίνΐιΐν σωμάτων* 4 ηείρα 
«άλιν είναι σφαλερά ^ιά τ& τίμιον χαΐ τιί)ν άξίοτν τΙΙς αυτής 8λικ 
των ανθρωπίνων σωμάτων, {τι ίπάνω ε(ς αυτά νά ^οχιμάζη β<ίτοτν« 
)(αΙ θερατ^ύματα άίοχίμαστα. Μετά τηίνου χάΐ ή χρίσις, ίηλα^ίί νά 
άιροφασίζι; έχ6ΐ:να οίνου πρέπει νά χάμη 6 (ατρός ζΐς χάθε άσΑένβιαν* 
ιτρέπει ίέ 6/} μ^νον 6 (ατρ&ς νά χάμη τά δέοντα, αλλά χαΐ 6 άβθε• 
νίις νά Οποτάστνιται ε<ς τάς παραγγελίας του {ατρου, νά μίι ποι^^ 
τλ εναντίον* χαΐ οΐ έπνστάται του άρρωστου νά {ναι Ιπιτ^ειοι νά 
καταλαμβάνουν χαΐ νά τελειώνωσι τά δσα ό ιατρός παραγγέλλει, χαλ 
άχ^η τά Ιζωθεν πιριστατιχά νά ^ναι ετοιμασμένα χαλώς, ωσάν αΐ 
χατοιχίαι, % Ιργα % λ6για όπου ^ί^ουσι του ασθενούς λύπγτν ^ θυμ&ν 
χαΐ Λΐ^α παρόμοια οποί» έμπο^^ίζουσι τόν υπνον, ^ τ-1}ν πρόγνωσιν^ 
^.τίιν θεραπείαν.» 

*1να ίέ παραβληθ'Τί προς τΥι γλώσση χαΐ ή διαφορά τΐ|ς παραφράσεων, 
4;7νΐυνάπτομεν έρμηνιίαν του αύτου αφορισμού γενομέντιν περί τά μέσα 
τής ίεχάτνις όγ^ιις ταύτης έχατονταετηρί^ος. 

■ ^Εριιηνπ'α χαζά ΛίΡ,ίκί^). 
*Η ζω^ του ανθρώπου είναι όλίγη, χαΐ ή τέχνη της ίατριχ7,ς με*- 
γόίλη, χαΐ ό χαιρός της ιατρείας όγλιλγορος, χαΐ ^^ ^οχιμη του ίατροΟ 
σφαλτ^Ι. χαΐ 4 χρίσιςτου χαι γνώσις ^ύσχολη' αλλά πρέπει £χι μοναχά 
δ.{ατρός νά ^ί^ εχεινα όπου πρέπει νά χάμνη είς τόν ασθενεί άμί^ 
νά*. τά δέχεται χαΐ ό άρρωστος, χαι νά τά χάνουν χαΐ οι παρόντες, χαΐ 
νά είναι χαλά χυβερνημένα χαΐ τά έξωθεν. 

^Ερμηηία αΐΐΐώΰηζ• 
• Βουλόμενσς ό Ίπποχράτης .νά έρμηνε*ίσγ) χεφαλαιω^ώς χαΐ έν 
περιληψει περί παντός σχ€^όν είδους της ιατριχής τέχνης τρία 4ιΑά- 
σχει ώς χρειω^έστερα ^'.ά του τ^ρώτου αφορισμού, ώς ίιά συντομω* 
τάτου προοιμίου* χαΐ πρώτον μεν φανερώνει περί τίνος μέλλει νά 
έρμηνεύση* δεύτερον ^έ παρασταίνει τίιν ^υσχολίαν της θεωρίας* χαΙ 
τψίτον παραγγέλλει πόσα πρέπει νά .φυλάττωνται, ίιά νά φαν^ τ4 
χρι^σίμον τής τοιαύτης θεωρίας Διαιρείται ίε ό πρώτος άφορισμ&ς 

(*)'Έρμην€(« «2( του< αφορισμούς του >Ικ«ο«ράτους, «ατα9τρω6•Γαα ε^ς Ιηκτ^ν 
φράσιν «αρ& Μνιλάνου ΰασιλοιιούλου του 1\ *1ω2νν(νων χατά τόν Γαλι^νόν• (Χείη 



%ίς μί^ ίύ^^ Άβλ ί%Λ μέν 'ίοΟ Φρώτ9υ συνάγεται ^^ ιτρώ'Τ^ν χαΐ 
^Μίτβραν, ^ΐιλ ^έ Τ9ΰ ^κντέρου τλ τρίτον* 2τι λοικόν μέλλει νά έρμγτ 
γιύβ^ «ιρί :τϋ( {ατρίλ^, το φβνε()ώνη λέγ»ν, ή ^λ 'ΐέχγη μαχρ^* 
Αΐ€§ι^Όύίέ μ(« '^^χν^ >ΐ^ι μ^χροίτέρα τΙΙς (άτριχες* βτι ^έ ιΤι (α« 
τριχία •!μ(ι ^οφχολωτάτκΐ εις τί^ν θε«λρ{«ν^ λ^ ΐΐ«ρα9τα{νει λα τριών 
λέγειν, Α βίος βραχύς, ή ίϊ "^ΪΟ^ μοι»ρ4, & ^έ καιρός ό;>;* βτΐ ίέ 
χαΐ β<ς ττν ιτραξιν έχει μεγάλι^ν λυαχολ(αν, τ& φανερώνει χαΐ τούτα 
λέγ»ν, 4 ^έ πείρα σφαλερή, ή ίέ χρίσις χαλεπι^' ^(ίβα ίέ πρέττει 
νέ φυλάττνανται ε<ς την ιτραξιν τΐίς (ατριχϋς ίιά νά φανίί τό χρι^^ι* 
μέν τικ» ιηιρΑγγελλει ^ιά τ&ν λοιιν6ν λέγανν^ ^εΐ ίέ ου μένον^εωυ- 
^ χτλ. άλλα ίιά νά γέν^ ή Ιρμηνεία σαφεστέρα, άς εζετάςωμεν 
χάθβ μέρος του άφορκτμοΰ χωρ(ς. 

• Ι • Ό βίος βραχύς* ή ζωη ίνιλον6τι του άνθρώτ^ου &:νου αρχίζει νά 
«αι^υθ^ τίίν (ατριχί^ είναι 6λ(γη συγκρινόμενη μΐ Τ'Αν ίατριχι^ν* 
^ιιίτε ^έν είναι ίυνατάν ούτε είς δλην του τ'>ιν ζω/ιν 6 ανθραιπος νά 
μάΙ^ έντ»λ&ς τήν ίατριχι^ν τέχνην. 

» λ 'ΰ λ» τέχνη ιιαχρ^' 4 ίέ ιατρι^-ίι ^ηλ. τέχνη είναι μεγάλη, 
^ιέτι χαΐ ή ζω^ του ανθρώπου ώ; προείττομεν είναι όλίγη, χαΐ ή 
θεείρία τ<ς ιατριχϋς τέχνης είναι ^υσχολοχατάληπτος, χαΐ -^ι πραςί; 
της χροιάζ^ται πολυχαιρίαν ε{ς τό νά γένη 6 ίατρός {μπειρος εις αυτιών• 

• -&• *0 ^έ χαιρός ό^ύς' 6 χαιρός ^ηλ. εις τον όποιον αρχίζει νά ία'-' 
τρίφΊ^ 6 ιατρός τόν ασθενή είναι γληγορος' ^ιότι τό χορμι του άν* 
9ρώΐΜν είναι εύχολομετάβλητον, χαΐ πολλάχις στοχαζόμενος ό {ατρός 
ΐι6ς βυρ^εται ό ασθενείς, £έν 7:ροφ')άνει νά έτοιμάση τό βότ^ινον, 
χαΐ & ασθενή μεταβάλλεται εις άλλην ^ιάΟεσιν, χαΐ χρειάζεται 2λλο 
βέτανον" αυτή ίέ ή ε.ΰχολη μεταβολή συμβαίνει η άπό αίτίαν τίίς 
χράσε»ς του ασθενούς, ^ άπό έζωτεριχά συμβάντα, χαΐ άχυβερνησίαις* 

• 4. 'ΐΐ ^έ πείρα σφαλεριί Ή δοκιμή ^ηλ. όποΟ ηΟελε χάμη ό (ατρός 
εΙς τόν άσθεν*?ι, δταν 5έν έχει προδοχψ,ασμένον τό βότανον, πολλά• 
χις είναι σφαλτή χαι επιζήμιος* (ϊιοτι δέν ίοχιμάζει εις άλογα ζώα, 
όπου χαΐ αν τα βλάψη δεν φέρει μεγάλτ,ν ζγ,μίαν, άαή δοκιμάζει εις 
τό λογιχόν ζώον τόν άνΟρωτίον, όπου αν Οέν εύτυχησνι φέρει φόνον' 
οιά τούτο οέν πρέπει ποτέ ό ιατρός νά μεταχειρίζεται τον άσθενη, 
άνίσως όέν γνωρίση προτητερα τό πάθος άχριβως, χαΐ τό βότανον 
του άν είναι άρμόδιον εις τό πάθος ό~ου του δίδει. 

& χ(ίβΐ( χ^αλεπι!* χρΐσις εννοείται ίνταϋΟχκχτά.φύοτρ^ 

8* 



116 ΙΥΒΟΒ^ΛΒΝ. ΦΙΑ0Α0ΓΙΑ2 

^ονς, ^ηλ. η εννοείται 6 λίγος, ριέ τλν &πο&>ν ^ύνοττκι 6 ιατρός νά γνι»^ 
ρ{σ^ ιτοίαν χυβέρνη<ην πρέιηι νά χάμιι β<ς τύν ασθενή £ιχ ώ^λκάν 
του, το όποιον «ιναι καΙ ίυσχολώτατον, % εννοείται χρ(Φΐς ή γν&σις, 
09^0 ϋθελε γένη από ταΐς ίοχΐ{ΑαΙς του (ατροΟ) ή οποία γν&^ εΤ^ 
ναι χαΐ αύτη ^υσχολωτάτη* δκιίτι, έζ (ιποθέσεακ^ άνίσως ό (ατρός ^ 
γνωρί^ν) τό πάθος χ«1 ίίθελε χάμη πολλαΐς ίοχιμαΐς, βέβαια, |[Οελε 
ώρελι^τει' πώς λοιπόν υστέρα άπό τόσαις ^οχιμαίς ίίθελε γν»ρ(σει 6 
Ιατρός ποίον βότανο ν ώ^έλησεν, 4 ιη>ιον Ιβλαψεν^ 

» β• Δε? ^έ χτλ• Έπειίίΐ λοιπΟ¥ 4 (άτριχη είναι ^όσχολος χαΐ 
χαταγ(νεται %1ς τό έζα(ρετον ζδον, τόν Μρβ»πον, ίχίί τοοτ(^ συμβου* 
λεΰει χαΐ ό Ίπποχράτνις ποσά πρέπει νά φυλάττηνται εΙς τιί|ν χυβέρ* 
νησιν του ασθενούς, χαΐ λέγεις .^έν πρέπει, μόνον & ιατρός νά ^(^^ 
έχείνα όπου χρειάζονται ε(ς τόν άσθενβ}, άλλα πρέπει χαΐ & ασθενής 
νά είναι υπιϋχοος, χαΐ οΐ άπιιρέται του ασθενούς έπιηΐΙ^ειοι 2ιά ν^ 
χάνιεσιν 8σα προστάζει & {ατρός, χαΐ άχόμιι πρέπα νά ιΐναι χαλά χ»* 
βερνίίμένα χαΐ τά έξι^τεριχά, ^Ό^αί^ τό σπ^Ιτι χαΐ ό τόπος λπ«& 
αναπαύεται 6 άσθενίτς^ οίτη νά οργίζεται, οβτε νά λυπβΙ^ι• • 



Κατά τίϊν αυτ^ ί* έποχϋν χαΐ ό» Κεψαλλ^ιρ Βΐχέτηος Δαμ^ι^^ 
έπΙ τά ίχτη βα(ν<ον του τε Σχοόφου χαΐ του Μνινιάτου^ συνέγραψε τ4>^ 
σειράν τ6ν φιλοσοφιχών τοι> μαθΐιμάτι«ν εν τψ άχ\ψ (^ιώματι, Κα μτ 
ταστι(σγ ταύτα τοΙς π&σιν ευπρόσιτα. • Άν τινας^ ^^^^ ^^^ ^ 
μάθη ευθύς εΙς τι^.ν αρχήν, τήν άφορμ^ όπου μέ παρεχ(νΐισ< νά συν* 
θέσω τ^ίν Αογιχην εις τήν άπλϋν ίιάλεχτον^ ιτράγμα &«ς τώρα άσυ^ 
νι^θιστον, 4 α{τ{α είναι Ά μεγάλιι ωφέλεια όπου άπό τίιν έπιστι^ιι^ 
τούτυν λαμβάνει ή 'ΡτιΤοριχΙι τέχνη. Έγώ επιθυμώντας νά ώφελ^ίσ•» 
χάθε λογ^ £νθρβ»πον άπό τό γένος μας^ έσύνθεσα τό βιβλίον τ% 
*Ρητοριχ4ς τέχνης εις την χοινίίν γλώσσαν, χαΐ στοχαζόμενος δστερβι 
πόσον ε2ναι αναγκαία ίιά Γ)ιν εύγλ(»ττ(αν ή Αογιχη, "ΐ^θέλησα νά συν* 
θέσω χαΐ ίτούτην ^ιά νά άνο{ξ(α πλατι>τέραν τ^ν ό^ν ε(ς τήν άιοότ*. 
χτησιν τής 'Ρητοριχης' » 

*ας υπόδειγμα του ύφους του ΔαμφΧου αναφέρω έχ τ^(ς 'Ρητοριχ^ς 
τ})ν εξ^ις περιχοιτην. 

« Κίναι πολλαις χαΐ ^ιάφοραις ^ τέχναις, άπό τα?ς όπο(αις γινον> 
ται πολλά θαυμαστά {ργα είς τόν χόσμον* όμως ίέν εϊναι θαυμαστότ* 
τεριΐ τέ/,νη άπό τί|ν *Ρητοριχι<ν. Διατι μοναχή αυτή ίχει έξουσ(«» 



ΠΑΡΑΡΤΟΙΚΑ. ην 

βΐ(£Μ• ι{ς τ&< ϊΜ^ΐΛζ τβν <νΟρώι:ων• λΐ^νιις ετούτης ΐΟΛπ <λΐ) 4 
^όναιιις, νά τψ^χ^ τ4 ββνίΐ^ευαν <ίς τά πάθη τής Ψ^Χ^9 ^^^ ^ ^ 
βιάζΐ[ΐ νά ίέχκτβι 4χε{νην τήν χίνησιν^ ({ς τήν οποίαν τήν ύχι πβκρα- 
χιν^τει• Αυτή βίναι 4που ε(ς τά ίιχ«Φτηρι« μέ ^οντωφ«ν φωνήν ζω*- 
γροιφ(ζ&ι ({ς τ& πρ^ωπον τών κριτών τήν 1αραχ-^Iν της χοφ&ίας, «ύτή, 
4π9ϋ «νάπτ?ι βλοιις τοις φλέγαις τΐίς Αργϋς^ ^« νά χ«ταχαύσΐι των 
Κβρα^^των τίΐ^ άνομίαν. Αυτή κιναι 4πον^ έν ταΐς ίημηγορίαις .τ^« 
ύψ^ι τ^ ^λπ^^α^ς| τώρα χράζκι τους φ6βο\ις> τώρα σχ&πάζ<ι από 
Ιντροτ^ήν τ^ Ιμματα των άχροατων. Αντή <?ναι τέως (γρ. τέλος) 
4;ιρδ «{( τάς πορηογύρβ^ς έπαινε των ηρώων τήν αρετήν χαΐ (ιβρίζιι 
τΑν δχνηρών τήν χα«(αν• Το'ίτης τϋς τέχνης λοιπόν Ιρχομαι νίι ιζη^ 
γηνω τήν φύαιν χβά τήν ούνίαν, ίιά νά χαταλάβ7«ς τΐ ιΐναι (*)• • 

Τό δφος τον Δαμ^^ου έμιμ'ήθησαν ^ μαθηται χαΐ βνμπατριέ^α» 
«Οτου Νιχ^λαος ό Μανροϋ^ής χαΐ Ά^άπιοςς Α Αοβέρ^ος. 

Άλλ' ούΐείς των/£λλ^νων μέχρι τής έποχΐς ταύτης έπραγμα- 
τιύΟη τό πιρί νιολλληνιχϋς γλώσσης ζ^τηαα σπουίαιότ&ρον του Άλι* 
^(ν^ρου ^Ελλα^νου. *0 πολυμαθής οίτος Θεσσαλός ίιατρίβων έν. Γερ• 
|ΐαγ(φ, χαΐ αύτιίίχοος γενύμ&νος των χατά του έλληνιχου έθνους ά^ί- 
«ων μομφιβν| μή άπορ^εουσδν τό παράπαν έχ• πεφωτισμένης εύΟυχρι- 
^^^9 ιίΟέλησε νά χατα^εί;^ τΐιν πλάνην, άπαλλάττων ούτω χαΐ τό γέ• 
ιρος του προστριβομένου τϋς έχβαρβαρώσεως μώμου• ΚαΙ έν πρώτοις ίη- 
μοβιεύσας, χάριν των έν Ευρώπη επιθυμούντων τήν μεΟοίιχωτέραν λ* 
^ασχαλίαν τίίς ελληνιχϋς γλώσσης, ΣταχυοΛογιαν ηχτο^ογιχή^ €ή^ 
^ΕΜΙάόίκ ^^ή^ Π, προέταξε λάλογον μεταξύ Μελ{σσου χαΐ Άγα« 
ΐΚοΜι έν $ εύφ*ιώς σχώπτει χαΐ τήν *Ερασμιανήν προφοράν, χαΐ ^^ς 
ΐηρΐ ύιβαρβαρώσεως του έλληνιχου ίύξας 0• Φαίνεται ίέ, 8τι έν τ^ 
γ^αμματιχ^ άχατάλληλον θεωρ^σας τήν περίστασιν, Ινα χαταίειζν^ τήν 
«ρός τήν άρχα(αν ελληνιχήν «τενήν βυγγένειαν της χαθωμιλημένη( 
γλώσσϋς επ^φυλάχΟη ^ως έν ΐίΐα πραγματεία συζητήσιρ τούτο (^)• Κ.αΙ 

(Μ *Α^. 11αζ•ρ4ιη|, Βιογρ•φ(«ι νΰν έν66ξ«ν 4ν4ρ«»ν «Ι^( Κιφ«λλην(α<• *Κν Ββ¥€• 
^ 1Μ8, β«λ. ΙβΟ. 

Ρ) ΧΛ^χυΛαγίΛ Τιχ^λογινή νής *ΕΧλά^ ?«νή(« ήτοι γρβμμχτιχή 'Βλ1ην(ΐιή 
ΜΚ*έρΐΜ«ΐ6«^<σιν. ΟροΓβ 61 βΙυιΙΙοΑΙεχ. ΗβΙΙβίΙϋ^ Νοπιιι^ΟΓβαβ 1712. (έλλη- 
«ολβηνιστί). μΧ. ίΛΧ^^ίί. 

(•) Τό «<ρ(«ργον »βδτβ «υνταγμάτιον, ώς Ιγνωντον τοΤς «ολλοΓς, ΙκιαννΑικτω έν 

«ΐΐρ«Ηίμη• 
Ο Μόνον έν ηλίβι 30 λβλών π<ρΙ τής χλ(9εΐ|»< του ΙηλυκοΟ έΙ(,6ρου χατ4 τους 



Λ\$ ΝΕΟΕΑΛΗΚ. ΦΙΑΟλΟΠΑΖ 

τφόντι μετά ιταρέλευσιν ^ύο ίτών ίξέ^ωχεν ίν 'Αλτί^ρφη, ώς άιτο* 
λογί«ν του 4ια<ιυρθ|/.ένου εχί τε άΐΛαθείΛ χαΐ έκβαρβαρώσει έλληνιχο•> 
εθνο•>ς, περι<7ΐΓθύ<ϊαστον αι/.α ίέ τίοΛ ποίύχροτον συγγραφτίν. Επειδή 
ίέ, ώς προείρέθη, ή Ορτ.<ΤΛε{α •3ίτο τό κ^ίριον έλαττίριον τό βίαζαν τους 
διαμαρτυρόμενους ϊνα κτιρύξίοσι τόν κατά τνίς Άνατο'λικης εκκλησίας, 
έπομένο); ίέ καΐ τνίς υττ' αύτίίς άντιπροσωττευομένης εθνικότητος ττί- 
λεμον, 6*£λλά<$ιος έπιγράψας τό ιτίνημα αύτου « Περί τίίς ένεστώσης 
καταστάσεως τής Ελληνικής Εκκλησίας • (^) έκαθάρισεν αμέσως τ& 
ζήτημα, καΐ ίσ^^υρος προσέβαλεν «ύτ4ν τήνάφετηρίαν του μισελληνι* 
σμου, ^ηλα^ι^ τιλν έξελλ^νισιν των Γραφών, συνεχώς έιτοτΜίλαμβά- 
νων, ίτι ή άπόρριψις τίίς ελληνικής γλώσσης και ή ΐΓαρβ^οχ^ι τϋς 
προτεινομένης μιξοβαρβάρου άναπόφευκτον αποτέλεσμα ϋΟελβν ίχηί 
τήν παντελή του ελληνικού γένους έκβαρβάρωσιν (*). 

Είταγωγικώς έν πέντε κ^φαλαίοις λ6γον ποιούμενος περί τϋς παρ** 
^Ελλησι παΐΓ^είας 6 πολυμαθης Λαρισσαΐος άρχεται τϋς περί τϋς κα-- 
θωμιλημέν•/;; γλώσσης συζηττίτεώς ΚαΙ πρώτον μέν ίιά πολλών μαρ- 
τυρΐ(7)ν τΓίστοποιών, δτι 4 *Ελληνικ6ς λαός ϋνίει τάς Γρ^φάς, ίσον 
είναι δυνατόν οίω^'ήποτε λαίο νά καταλαμβάνη τά νοιβματα αύτών^ 
χαΐ δτι παρ' άπασι τοις εΟνεσιν άλλως γρά-ρει & λόγιος καΐ άΤλλως 
λαλεί 6 ίχλος, επιλέγει, δτι αχ νυν παρατηροόμεναι έν τίί νεοελλη- 
νικνί γλώσΦΥΐ άνωρ.αλίαι περί τε τ4;ν χρησιν τών καταλλι^ων πτώσεων 
καΐ των τόνων, τήν άποκοπ'λν και συνένωσιν των λέξεων, καΐ τήν 
εί'ΐαγωγίιν ζενικών, καΐ παρά τοίς αρχαίοι; Έλλησί' συνέ^αινεν. Έν 
^έ τω όγ^ό;ο κεφαλαίω λαλών ΐίία περί τϋς νεοελληνικϋς ποιι{σεα>ς 
έ;«ιφέρει, δτι ^έν πρέπει νά λαμβάνονται ΰπ' δψιν τά μιζοβάρβαρα 
στιχουργηματα του Κοντιάνου, Πεκκάτορος, Χούμνου καΐ άλλων, 
^ιότι οΐ στιχουργοί ούτοι έζ *Ιταλών ναυτών καΐ μητέρων ^Ελληνίλιν 
ώ; έπΙ τό πλείστον καταγόμενοι, καΐ έξ απαλών * ονύχων είς τί|ν 
^Ιταλιαν ερχόμενοι, ίιέφθειρον έν τοις .στιχουργι^μασιν αυτών καΐ 

'ΔωριιΤς ύ^οαημκοΓ. « Σημι(ω9α», οτι Μ νυν βΐ'ΚταλοΙ χβΐ ο( έν 'ΗηΙρφ τ& Μ« ^* 

0ρον, εις η, τρέπουσιν υπογράφοντες τό ΐ' οίον ή γυναΐχις, άντΙ του λΙ γυνα?3«ς> λέγου«ι• • 

(*) 5ΐαΐιι& ρΓαθ&6η5 ΕΓχΙβΗϊ&ε (ϊΓαβΰϋβ; ία ςοο εΐΐαηι εβυΜΟ «ιροοαοΐαΓ 

€«ΙΓ Ογαθγ! ιηοϋεΓοί Νοτί ΤββΙβηιβηΙΙ β<]ίΙίοΐΜ9 Ιο ΟτΜεο-ΐΜΓΐΜτβ Ηη^^Μ 

ίαεί.Ίβ ΑΓ.εβρίίΐΓβ Γβευί^οηΙ. ΑϋΑΙΰΐ. ΙΙο11β<1ΐο. 1714. 9•λ. ΧίΙΥ— 40θ. 

(^) « ΕΙ (Ιοιιίηαβ, ςυοά ${ Ι6ΐ(υ9 ΟΓΪβίη&Ηβ εβΙιιιίΓβΙαΓ θΓβθ€ΐε« Μΐη« 
Βΐυιη οβΜίΐ ροΓϊϋΐιΙιιιη, αβ ρΐαοβ ίο 1>3ΐΊιαΓί6ΐη ({γοχ βΓλ6ΰοτυιη ειιΐΐΐΐο ||*« 
-\βιήΓ*τΙ. » (ΐελ. 134. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 1 1 

'κϋν τ1| γβνεθλιω ν^^ω λαλούμενογ {^ίωμα, χαΐ ού^^λως ι^νοουντο &π& 
*ϊ<•ν έν ττι ιΙ|^((ρω Έλλάίι, οϊτινδς στΐ)^ο•>ργουσιν έν ττ^ χοιντ^, άμιγεί 
«•ς ίτΛ τ& πολΰ ζενισ(χών, ως ^(ίκνυται έν τοις ίύο τούτοις άπο^πάσμα- 
«IV, έζ ών του δευτέρου ποιτί-ης έιτιν ψβαλωη^ς τις Ά^ριανουΐ(ολ(- 
τικ, γράφων κατά πλουσίου γέροντος άπαγαγίντος τί$ν έρω]]ΐένην τοιι• 

θ({ μοο Παντο^ύναμκ, χρ•.τ3[ της οικουμένης 

τα κταίσματά μο^ φαίνονταΐι ώς της κοινής της π6ρνης• 

Στοχάζομαι όλτ^μ€;>ή; της χρίσιως ημίραν, 

Χτι αύτο; ^ 6άνατο? χιντ^ μβ πα^αν δ>ραν 

*Η ωρα μέ παρβχαλεΐ νλ στοχασΟώ την χρ(βιν, 

έν τζ ημέρφ τ*^ φριχτή πρεπιι να Βώσοί ^ήσιν» 

Ό ρίος μου ό μάταιος ταλαίπωρος χαΐ ζένο;, 

μ ι Ίοΰ Χρίστου &ν συγχριΟη ούχ ίχιι ού$έ μέρος. 

Τ3[ έργα μου χα πονηρά, Οιληματα χαχίας. 

"'ΐΐχω χαΐ ομι^/ματα γίμοντα αμαρτίας, 

χαΐ στοχασμού;, χα*, λογισμούς, ηχρίας της χαρ&(«ς, 

»2ΐ χρίσεις πρύ; του; γείτονας γλωσσώίιις, χαι μανίας• 

Έ δ« παμπί'ηρο; ζωη, ην ίχω όλημέραν, 

άσεβεράτη φαίνετη εΙς χρίσε6>ς ήμέραν. 

υοιο' χαλον ν^ στοχαστώ εΙς ταύτην χαΐ νά ευρω ; 

ΰπου χαλ6ν βίν Ιπραζα, ιιώς ουν αύτο νλ είίρω^ 

Εί ίλ χ' ε(ς ταύτην φα'νεται χαΐ του χαλου ολίγον, 

^λλ' αμαρτία η ιιροηάτορος τύ {χα;>εν άχρείον 



Ο; {χει «λουτον π-ρισσύν ίχει χ9ρ$ια> μίγάλην, 
ν3ί μάθ^ μόνος δύναται ιήν έπιστη;Λην 6λην. 
Άγχίνοιιν {χει χφρετήν, {χει χαΐ χ^ προ»τε7αι 
{χει τιμήν εΙς &παντας, χάξί^ν (ίς τλ ΟεΓα» 
*Όλοι τον ιτροσηχ<^νονται, δέσποτα τον φωνουσι, 
τον προσχυνουσιν ώς θεον, την χι7ρ^ του φιλουσι. 
"^Αν εΤναι χαΐ μελαγχροινύ;, χαΙ φαλαχ:ος, χαΐ γΙρων, 
ή ε&μορφαις τύν άγαποΰν ώς ι&μορφον χαι νέον• 
Τλς λύμ^ς τταραβλέκουσι, την μύ(αντουφι)ουσι, 
χβΐ ώς τ3ι βρέφη τα μιχρ^ εις Χ*^Ρ*< "^^^ χρατουσι. 

Έν τοΙς έπομένοις χεφαλαίοις χ^τα^ειχνύων, δτι ή ' Ελληνική *'βχ- 
χλητίχ ίέν 'άιπιγόρευοε τΥΛ* μετάφρατιν τβν Γραφών έχ ίει^ιίαι^χο- 
νος ιτρλς τί|ν άρχαιύττιτα 9 βα^μοΟ) ώς τίνες ίσ•^υρ£σΟη<ιαν, αλλά, ίιίτι 
οέν Ιβλειτε τίιν άνάγχην τής ^ια^όσεω; τών (Λίξοβαρβάρων τούτων βι- 
^(«ν ιταρά λχ^ χαλώς ίννοουντι αύτ4 τ6 ^τρ^οτότυπον του Ι•'υαγ• 



4Μ ηΕΟΕΑΑΗΗ* «ΙΑΟΛΟΠΑΖ 

γκλίΜ χ<((Αβ^Μν^ έιηφέρει, 'ίτι καρά τοις Μιχραβιάταις χμ^ηβη^Χς 
(ΚαραμχνίτβΜς) τους ενκχα τοΟ ζνγοΰ τΰν Σοφαχηνών άικοβαλουβ» Ή^ 
έλλτιΥΐχι^ γλω«<ταν, Γ>;τνωασν«>; αυτή έπιτρέπ&ι οπ«ς ^ια^ί^ιιτοη 4 ΙηΑ 
τ6ν "Αγγλλίν μεταφραβθλΓσα είς τχν τουρχιχήν γλώββαν Καιντ ΑιαΟιΙχνι^ 
έχιχαλου{&ενος χαι την μαρτυρ(αν 2Μφόρ«*ν ίια(Αβφτνρο(ΑέγΜΐν {^(οις 
{(ΐμανιν {ίόντΜν τοϋτο. 

*Αλλά «αΐ έχΐ ινί υποθέσει, εξακολουθεί 6 Έλλά^ιος, μ^ χαταλιί- 
ψεβκ '^^^ν Γράφων εν τ| πρωτοτύχ» γλώοστι Οχό του Έλλιητιχου λάου, 
ΐαγάλας δυσκολίας καρίστα 4 εις τό χ^υ^αΐχόν άίωμα ριλτάφρασις 
«ύτ6ν* ίιότι ή ά^λϋ γλώασα του λάου τϋς 'ϋλλάίος, ός χαΐ τοί> 
τϋς Πιρμανίας, άχετέλει χυχεώνα ^ιαλεχτιχα^ν {ίιωμάτι»ν* φέρινν ^έ 
«(ς ΐΐαρά^ειγμα, οτι έχ των εν τφ γλω^σαρ(φ του Ααγγίου ιηρι- 
λαμβανομένων έχ του στοιχείου Α έπταχο^ίων έβίομ^οντα έννέβί 
λέςεων, αί μέν έχατόν είχοΦΐ τέσσαρες «άντ^ αγνοούνται ΰχ& του λαον 
τ4( ηπείρου Ελλάδος, αΐ ίέ λαχόσιβα (ξ ^ιάφορον χαΐ κολλάχις 
ίνβντίαν στμα«(αν εχουσιν έν ταϊς νι^σοις χαΐ έν %^ Στερεή, χαΐ μ6• 
λκ «ί τετραχ<ίσ«αι τεσσαραίχοντα έννία^ άρχαΐαι ως έιτι τΑ χλΰστο» 
^ έζ αρχαίων παραγ^ριεναι, χοιναί είσιν έν τίάηι^ τ^ *£λλάίι, έιηβυ'- 
γβίκτει χαΐ βυγχρκτιχους πίνχχας των τοιούτων λέξεων* ούτως με- 
ταξύ των άλλων αί λέξεις άγ€τίχόζψ άγηΛγ*σΙα^ ^Τ^9 άγροικω^ 
<^π^, άρ^^'^^τα4:^ /?ά£α, ι«αρά μέν τοις νησιώταις σιΐ|μα(νουσι άγ^ψ:^ 
ά][αριστία^ άετόζ^ έττθώ^ /*, Λυγίκί^^^ τροφ6<:^ ΐ(αρά ίέ τοίς 
-ίίπειρώται; άγίηιο^^ άγ^ώ^ρίστοτ^ άρσίτίΜ^ς^ άγτοώ^ <1;γ&, χρθ€^ 
στάκ^ ίάφγη. Και έν γένει χρίνει^ οτι έχ των ιταρά Ααγγ{(^ ιτερι»- 
χομένων έξ χιλιάδων έξαχοσίων ΐ(ερ(ΐ7θυ λέξεων, μ<!λις αΐ χίλια» 
εννοούνται υπό των έν τ^ *Ηπε{ρω Ελλάδι, αΐ ^ λοιπαΐ, λατινιχϋς 
ί1 (ταλιχϋς χαταγωγίς, πάνττ, αγνοούνται. 

2υμινερα(νων ίε λέγει, βτι ίέν πρέπει νά λαμβάνωνται Οπ^βψιν^ 
τί μιςοβάρβαρα των γραιχοΐταλών στιχουργηματα, ^κ^τι ο&τοι. εντε- 
λώς άγνοουντες τ^ν νεωτέραν των *£λλιίνων ^οΕλεχτον, χαΐ τ& τ|ς 
γενεθλίου νιίσου ιδίωμα έξεβαρβ^ροισαν {νεχα τϋς μετ' άλλογλώσφωι^ 
συναναστροφής, μΛ έξαιρών χαι εΜίνου;, ότοι έχπαιίευθέντες έν Ιτα- 
λία χαΐ μόλις άρξχ;7.ενοι νά έννοώσί τινας των *£λλι(νων ποιητΑν χαΐ 
πεζογράφων έσπευσαν νά μεταφράιωσι χαχώς εις την χαθοιμιλιιμένην 
άρχαΙά τίνα βιβλία, ω; Αγάπιος ό Κρής, Αχμητριος Ζηνος, Μάξιμος 
Ι^αλλιπαλίτης, Ματθαίο; Τζιγάλας, Μανουηλ Γλ'^ζών^ος| Σερ•φεΙ(• 



ΠΑΡΑΡΤϋΚΑ. ΙΜ 

'ίΐς λϋθκν τλ γένος» πράγματι 8μΑ»ς άγνοοίίντβς £πο(οι> ιια«>0 ίγ(- 
νοντο «ρίζ€νοι•''£ντιμ.<ίτιρον ί«ά τους τελβυταίους, άναφίΜΐι 6 φιλί* 
««τρις ββα^βλός, ϋθιλιν ιΐσθαι έάν έττανβρχ^ιανοι ({ς τί^ν πατρίδα 
έίίίαοχον τίΐν νιολαίαν χαλλ(τ(ρα γράμματα, % νά χαταστρέψϋΦΐ 
τ&ν β{ον έν Ββι«τ(ύρ έντρυφδντίς! 

*Βιά τέλους 6 'Ελλάλος προτρέπων τους έν Γ<ρμαν(φ νά μ^ χατα- 
τρ(βωΦΐ χρ^νον πολύτιμον ${ς «ύνταζιν γραιχοβαρβάρβιν γλΐΜθβφ(«ιν| 
ουμβουλβύη ν' άπο^|1(ψοιοι τ& ίκαλεχτιοά έκ<1να εκτρώματα, χαΐ σιιοι** 
ίά9ίΛ9\ τί|ν ν«ο&λλιινιχ1ίν γ>ώ99αν έν το7ς &τρ& λογίων γραφομένοις 
βιβλίοις, ^ι^τι ή γλώσσα αυτή βΐναι ή μ6νη κοιν-)ι των *λλλιίνων• 

*£ν τοις άχολούθοις ^έ χίφαλαίοις ίιά μαχρών χατα^βιχνύη, ^τι 
οΐ μβταφράσαντες τ^ν Καιν^ ΔιαΟι^χιΐν ΜάξιμιΟς 4 Καλλιπολίτης 
χαΐ Σ >ραφ> 1 μ 6 ΜιτυληναΙος, &ς χαΐ 6 γράψας τά σημειώματα έν τφ 
ί)Μ9%% του Φραγχίου Διβέριος Κολέτιος, πάνηρ άγοουντκ '^λν νβθ(λ' 
λινιχ^ γλωσοαν, .χαΐ τίιν Ιννοιαν του χβιμένου ίιέφθιιραν, χαΐ «λΙ* 
6ος βαρβαριχΑν λέξβων είσιίγαγον• 

Τ& ούγγρβφφια του *Κλλα^(οϋ μεγάλνν κ«ρ4γαγ»ν έντ£«ωσιν• 

*Η «ιριώνυμος *Εψψ$ρί(: τώτ £οψΟτ (') μττ* έιηιίνων άνέλίΜνν 
§βΜ* άλλα συγχρ^νοις χαΙ 6 βξύχολος Γερμαν&ς Γέ^νιρος δριμύς έΐϋέ- 
ιησ< χατά του πολυμαθους Θεσσαλού, τ&ν 6ινοΙόν ^λοτ^ως ύιηριτ* 
ΐίΜη Αναστάσιος 6 ΝαουσαΓος• 

Περί τά μέσα τϋς ίεχάτης ίγ^6ης Ιχατονταετηρ{^ος έ^ημοσιε^• 
σαν ταυτοχρόνως σχε^λν ^ύο ιραραφράσεις τΐίς ^ατραχομυομαχ(ας 
έν τίί άιτλοελληνιχ^ γλώσσ^, 4 μίν Οπο Άντων(ου Χτρτί^γοΟ λιευ<* 
θυντου του έν Παταβίφ έλλιινομουσείου, μετά τίνων ΚριιτιχΑν (διω* 
τισμών, ή ίέ ύπλ του Γεωργίου 'Οστοβ^χ πρωτονοτάριου τ5|ς έν 
Κωνσταντινουπόλει μεγάλης *£χχλησ(ας• ΠαρατιΟέμενος έζ αμφοτέ- 
ρων τ& προοίμιον άναγχαΤον θεωρώ ν' αντιπαραβάλλω πρές τε τ^ν πρ& 
διακοσίων έτ6ν ^ημοσιευθεΐσαν^ παράφρασιν του Ζαχυνθίου Δημητρίου 
Ζιίι«υ, χαΐ τίΐν περί τάς αρχάς τ^ς ένεστώσης έχατονταετηρί^ος γι* 
νομένην {»π& Ιωάννου Βιλαρα του έξ Ιωαννίνων• 



Ο Ιοατηβΐ άϋΛ 3«νβ08 Ιοη. 49'-β0. 1716. «βλ. Μ3-61Ι» χαΐ 3-11. 



11$ ΝΒΟΕΑΑΠν. ΦΙλΟλΟΠΛΖ 

Παράφρασκ Ζήτου (1 540 ;) 

Προ ^ ν' ^ρχηνω, δέομαι τον 5ψΐ9τον τ^ν Δ(« 
να μ' άκοστβίλ^ βοηΙ^ς 'ς τούτην τήν Ιβτορ(α 
χαΐς Μούσβις 6που χατοιχοΟν \ τ* ^ρο< του Ελικώνος, 
γ. 2X1 Ιγώ δέν δυνομα•. νά /ογαριάσω μ^νος 
μίχην την πολυτ^ραχον του Ισχυρού του "Αρη, 
όποΤος 6ι^ς λογ(ζ<ται, χαΐ θ«•.ον καλιχάρη. 
^Όλονς λοιίτλν παραχαλΰ (ν{χ«τ< την 5γι^ ββι<) 
ιΐς νουν χαλ• νχ β^λλβτβι ν' άνο(ξ«τ« τ* έψηί «ας, 
ν^ 'χο|ί^<ι«, γιατί ^^ορμή «4 ποντικοί ίποιχαν 
'ς τους βορθαχούς μ^χην πολλην χ'ιΐς πίλιμον ^μνηχαν. 
Κι* άνθρώτΕους {μιμηθησαν του; καλαιο6< το6ς Μ^ις 
(ώοαν το λέγουν χι* ^ί^ιται) το^ς φοβιρούς γιγάντκ. 
'Έναν χαιρον 6 ποντικές ι6ρέθην Ιδρωμένος, 
γιατί τή< γάτας (φυγι,. «' ήιονι λψανμίνος, 
χ' «(ς λ(μνην έχ•τι^ντηβ<, την 3(ψαν του ν3ΐ βγ^^ϋ» 
χαΐ το Γ,ηγούνι τιί 'βρ<ξ< μέ ορεξιν μβγάλη• 
*0 βορΟαχα; τ^ν'έρωτ|| ξ«ν& μου, ποιος «Ισοι; 
χαΐ πύΟιν {{λΟις έδαπα ; μ^ μέν' φιλία ποισβ. 
ΕΙπές μου τήν άλι/|Οειαν' τ(ς είναι 6 γονής σου, 
χαΐ μη μοδ χρύψ^ς τ(ποτ<ζ, τ^ ποΐναν οΐ Βκκοί 9ου• 
Κι* & Λ γν«»ρ(9' άλη0ι%^, 6ές (χβι τήν φιλιά μοο^ 
χαΐ να αϊ μπάβω νλ Ι^ς βλην τήν χΑτοιχιά μον• 
ΚαΙ φιλιχ2ι χαρ(αματα έγώ νλ σου χαρ^^ω^ 
χαΐ ν^ σέ στρέψω, ταΐσω σου, πάλι 6μπρ&; 6π{σω. • 



Ι/αρά]>ρ(Λσις Στρατηγού (174δ). 

Μέσ* *ς την ψυχισμού πιΟυμω τώρα ν& ' χατο'.Χΐ^σ^ 
άπ' τ^ν Διχώνα τών Μου;ών χορ^ς, νλ χοιλαθήαν) 
τήν ίπιιρο φιλονβιχιλν. όπου 'ς τα πιναχίΐια 
'ς τ& γόνατα μου άπ:ινω(Κ^ ίγρχψα σ^ιν παιγνίλα 
του ταρχχώδου "Άρεως, θέλοντας εΙς τ' άφτ(α 
ν3ι παραθέσω χαθ' ένός' πώς βαΟραχο^ς μ' άντρία 
πολέμησαν οΐ ποντιχο^, μιμώντας των γιγάντων 
αλ φοβιρα καμώματα, χαΟΐιΚ τ& λόγια πάντων 
{φιρνχν. 'Λμ' 6 πόλεμος Ιτζ' ήτον συχωμένος• 
Άπήτις φ'ίγε μιλ φορλ του γάτου όιφαιμένος 
6 ποντΓ/.ος τον /.(ντυνο, 'ς τήν λίμνην τ<^ γΐνάχι 
το τρυφιρόν του Ισ(μωΑ, π(νοντας όλιγάχι 
μ< νοστ'.μάί' άπ' το ν€ρ&, που φζίνετο σλν μέλι* 
ί φωνιχλας Λ'.μνόχ«ρις τον Είδβ χ' £4$ύς Οέλιι 



ΠΑΡΑΡΤϋΜΑ. ^%% 

να του μιλι^βη φιλικά, χαΐ τέτηοος λλγοικ βίρνη* 
£έν€ τ(< «Τφβι ; χι' άιώ [ττου] το ιιβριγιάλί ^έρνιι 
το ^'.ζοιχό 9θυ; χαΐ γονιώ κοι^ν (χ«Κ', Α« τώρ• 
χαθΐογια μου φανέρωνβ, μή «< νοήσω ^ρβ 
των ψέυ^ολόγων ν3[ χρατης '( τα χ((λια σου, χαΐ ταβσω, 
ο^ν 9€ γνωρίσω μιηστιχ^ φ(λο, να «'άνββάσω • 

'ς τ^ σιπ)τ( μου, χαΐ μ^ κολλλ χαν(σχια χαΐ μιγβίλα 
ν2ι σβ τιμήσω. 



'ΚΙενθίρα ηα^άφρασίζ Όστοβήχ (1746). 

ΊαΧζ Μούσαις ν^ χορεόουσι βλέπω «1< Έλιχώνα, 

χαΐ {ι3ι τούτο χαΐ έγώ θέλω να λάβω άγωνα, 

^ια νλ γράψω έπιμτλώς τον ιι6λ<μον τον μέγαν, 

όπνυ έτραγουδούσασιν ^ Μουταις χ* Ιχορευγαν. 

Τ6ν πδλιμον τ^ν φοββ^ον χαΐ αίματώδη μ^χηι 

όπου μαζύ έχ^μασιν ο'. ποντικοβατράχα* 

κύλβμον πιριβόητον» οργ(λον χατλ φύσι, 

όπου 6 "Αρης ίίς αύτο2>; τον ιΤχβ κροζινησιι^ 

χβΐ τους βατραχοποντικού; ίχαμε καλληχίρια, 

νλ πολιμουν ώς γίγαντβ.-, ώ<: (ρο6ί:α λβιοντάρια. 

ΚβΙ έτοΰτη βΤνϊΐ ή αρχή «ς τ^ χαχον η έγίνη, 

δια να π^γτ5 6 ποντιχ^ς νλ πι^ νιρ6ν στην λ(μνη• 

Που μ(α μέρα 6 άθλιος τούτος δι3ΐ ν3ι φύγ^ 

άπο τής γάτας το πικρον καΐ φοβερών χυνήγι, 

εΙς λ'μνην ηλΟβ τρέ^^ωντας, μισοαποβαμενος, 

άπο τ^^ φόβο Ιτρεμε, ^τον κα• οιψζσμένος. 

Αύ:οϋ έστάθη γύρωθιν νά θιωρξ ττ,ν λίμνη ν, 

χβΐ γάτου;. ΐϊλβιό μην βλίπωντας, σχύπτα νερ^ν να πίνχι• 

Εχ^ρτααεν αύτοΰ νερον, χ* ύστερον χωρίς Εννοια, 

πλύνει ώς άφεντότουπος (') χαΐ μούιζουνα χαΐ γένεια• 

Την λίμνη Εκαμί λουτρόν, χέρια, ποδάρια νίπτει, 

ώααν να ηχον αρχωντας εΙς έδ.κόν του σπγ^τι. 

Κ' ΙκεΤ όπου έπ/ύνετο. χατω σ' αύτλ τλ βράχΐ}, 

τον βλέπει 6 Φουτχομά•^ ούλος τ^ λέγουσι λιμνάρχη• 

Τούτος ην μέγας βάτραχας, μεγάλο παλληχάρι, 

τ^ν κράζουν Φουσκομάγουλον, λιμνάρχη, λιμνοχάρη• 

Τούτος Οωρει τον ποντικον αύτοΰ μ' οργή μεγάλη, 

πω; φιίνετ' εξουσιαστής είς ξένον περιγιάλι. 



(*) Έν τη ανατυπώσει χώ Κ. Πρ«χτιχ(5ου διορ^ουτβι άφε ντόπβυλος, έγώ Μ 
'^μίζιο άοεντό τόπος. 



Ι•Ι ΝΒΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΙ 

&ν τον άφι(χω ζ«*ντ«νον 9τβρ•ύ<ι μβκ ^ν λίμνη* 
ίιατ* &ν χαΐ ψίγ^ μοναχά ^ΡΧ*^*^ 1^^ ^^ «λήθος 
χαΐ π(νουν χ«1 οτιριύουνι της λίμνης μις τλ βύΟος• 
"^Αν φ«(νιτ' εξουσιαστής 6 μ6νος κ«1 ό ζένος, 
ρ χί 6έλ<ι χβίμβι &ν ^ίρη έ^ώ τΰν ποντιχΰν τλ γένος V 
Μ3ΐ Ιγώ τ&ν λ^μγΜ ν^ $ι«β^ χαΐ «ληο να μην γυρίση 
*ς τήν λίμνην που ύρίγιται λουτρών νχ ««οχτήσ^• 
Τούτα λογι^ζ' ό β^τραχας, όμως μ^ '^'χ^η πρώτα 
τον ποντιχ^ Ιχαιρέτησβ χ' δντβρον τον Ιρώτα. 
Αέγκτου: Ιχβις» φ(^• μου, ^6η έπχινίμένα, 
χαΐ ^αίνισαι «ύγινιχ^ς, άμή τΐ θές *ς τλ ξένα ; 
Τίς <Ι(ΐαι, χαΐ πώς ίτυχΕς; {(π: μου τήν αιτ(«ν^ 
χαΐ 6έλιι μ* ιΐ^ρβις βοηθών &ν ίχ^ς Ιυστυχίχν• 
Έγώ ν3ι σου συμβοηθώ {;^ω χαλλν τον τρόπον, 
ίιατ' λίμαι μέγας βασιλλύς ιΐς τούτον μας τον τόπον. 
Εγώ 'μαι 6 Φουσχομ^γουλος. χαΐ μ' Ιχαμαν λιμνάρχη 
'ς αυτήν την Ιπαρχίαν μις οΐ ίρχοντβς βάτραχοι. 
ΚαΙ χάμνω 9ΐ ύπέρπλουτον, αν χαΐ νλ ί^σαι ζένοςι 
&ν μου <ίπης χαταλιπτώς το έ9ιχ6ν σου γένος, 
λατί αύτ& τ& ^θός σου χαταπολλ' άπο^ιίχτιι 
κώς <Τσαι τέχνον 2ξίον άπ^ μ•γάλο σπι{τι• 



(Παράφραα^ ίΜιΜρα ^Ιωάη'ϋο ΒιΛαρΛ \%\Ί)• 

*0 Μο^αις, «ου χυττ^ζιτ• ψηλ3[ ίχ τον *Ελιχώνα, 
καΐ βλέπβτβ τ&ν Τβρωτα χαΐ τ^ν ιιολύ μου αγώνα, 
μιά αχτίνα ^ίξτι σπλαχνιχή ν3ί μ^ γιομόσ^ Οά($^ος| 
νλ ίυνηθώ ν' η<α^ρ^ΐά 5χ τλ πολ6 τ^ β^ρος. 
ΔΙν ψάλλω Ι8ώ της Ά6Γ.ν2ς τ3[ (ργα χαΐ τή Κξα, 
!| του «ανούργου Έρωτα τ^ φλογισμένα τ'νζα. 
|1&ν τραγουβώ τλν (κονο τίν ταραχώ<ην Άρη, 
που τΛ νιχρ3ι χορμια πατ^ιι μλ πρόθυμο ποβάρι• 
Τζς μ^χΜ« π^ντα όρέγβται, τ^ χότμο άναχατόνιι, 
γι3ΐ νλ «ληθαίν^ 6 πόλβμος, για ν'άβγαταν ο( φόνοι. 
ΚαΙ μ'Απιρίγραφτη λσπλαχνιλ χαΐ μ'Χγρια σχληροσύνη, 
τώι ζωντανών τα αίματα ώσ&ν ποτάμι χύνιι. 
Καλο6ιλι{τρ«ις Μούναις μου, σ* α&την την Ιστορία, 
^ναθυμηστέ μου χαλλ της μ^χης τ^ν αιτία• 
ΚαΙ* πώς σ' αύτλ τ^ μ^ωμα, τών ποντιχών τ& πλήθος 
γιγάντων ίιίχνιι άποχοτι^ί, γιγάντων ίιίχνβι στήθος• 
*Ενα ποντίκι μιλ φορλ β^ν μπόρισβ νλ Υ^ϋι 
τα νύχια !ν%ς Αγριόγατου, που τλ 'χ< στλ ^'-ννηγι, 



ηΑΡΑΡΤΒΗΑ. ^^ 

Συχ>•6ουτ^$ι οτο νιρ^ τη μούρη χαΐ ^ουφά^ι 

χαΐ τρομ^σμένο, άιίγητο, έ^ώ χβΐ ΙχιΧ τηράει• 

Μ^ν σ^ν άιι6πιι, Ιχ6ρτα9β, χαΐ ό γόβος )ιγο9τιι$ΐ(, 

1^ τ6ιτο νλ χατατηρ^ι^ ηιρισσίτερο θα^^ιύιι• 

Τ690 νερό 6ιβμα{νβται ν3ι «ρΐιηοϊ^η 6μ«ροστ« του» 

•ής «ρασινά8ε< χαΐρβιβι όικώχιι όλλγυρά του• 

Τον βλέπει δ μεγαλόφωνος ) τ.ου στα νερλ φυλάει» 

χαΐ του βιμ6νει οιγανλ, χιΐ τον γλυχορΐι»τοίει• 

Ξένε μοο «οΟθεν Ιρχενχι ; ποώ; είσαι ; χαΐ οχ τ( τ6πο ; 

Μή φοβηΟης να μου τ^ είπ^ζ, μην |χει< χίναν χ^πο• 

Γιατί &ν άηο τλ στ6μα σου την «ασα άλι{θεια μάθω, 

χαι σε γνωρ{οω για σωστον χαΐ φίλο ^χος λεΐ0θ| 

σου τ^ζω μές τλ σπ(τι μου ν3ΐ σε φιλο(ιΐνι^ισ^ 

χι' ώς «ρέπείι με χαρίσματα «ολλ^ί νλ σΐ τιμι{σ«• 



*Βν τούτοις 6 χατίι Ή!ς ν$οε>λγ|νιχ{)ς γλώσσης χαΐ του ελληνιχο§ 
ΙΟνους π{λ€(ΐος μετά με(ζόνος ίξηχολούθει. σφο^ρ6τητος. Όθεν χαΐ & 
έξ Ί«Μητν(γοιν πολυμαθ^^ς Γεώργιος Κωνσταντίιτου ίτ(ΐΛ/9ΐΜ&9ας τ& Ττ* 
τράγ^ωσσο^ ^^ίζιχόκ του (^) ιϋναγχάσθη, ίνα έλέγζ^ ιυιχρΰς το!»ς πεΙ* 
σμονας τούτους χατηγύρους, γράφων ώς έξϋς• 

« Ίνα χαταισχυνΟωσιν βσοι άθυροστομουντες φλυαρουσιν άχρατΑς 
χατί του 4(ΐετέρου γένους χαΐ τις χοινης 4!τοι άπλϋς ημών λαλέ* 
χτου, ύνομάζοντες τίχν μέν χοινί}ν ήμ&ν ^ιάλεχτον Γραιχοβάρβαρον, 
(μο(ως χαΐ τ& ήμέτερον γίνο; &πο>αμβάνουσι πάνητ) βάρβαρον, άμα*- 
Μς, χαΐ Ιρημον παντοίας σπου^ήςι σχολείων χαι έΐτιστημών, μ*}) ε(- 
^ύτες οΐ ασύνετοι τί τοσαυτα σχολεία πανταχού εΙς τάς έπισι(μο«ις 
ΐϋύλεις τϋς *Ελλά^ος| χαΐ νι^σους' χαΐ {που ο^ν 4 ι^τέρα διάλεχτος 
πολιτεύεται, χαΐ 4 ευσέβεια της *Ανατολιχ/»ς έχχλησίας χηρύττεται^ 
χαΐ σχολεία σώζονται, χαι £λλα εγείρονται, χαΐ ίι^άσχαλοι χαΐ σπον-* 
^αίοι χοσμουσι τάς όμηγύρεις των τε αρχιερέων χαΐ χληριχων, χαΐ 
έπ' άμβωνος συνεχώς χηρύττουσι λύγους συνθεμένους μλ τι^ν πλέον 
άνθηράν χαΐ γλαφυράν φράσιν χατά τί^ν άπλήν ιλμών ^ιάλεχτον εις 
έπ^οον πάντων, χαΐ τάς έπιστ/ιμας παρρησίφ λδάσχοντες παντί τω 



(*) Αε&χ^ Τετράγλωσβον, «εριέχον δηλαδή τ&< τεσσάρας ταύτας διαλέχτουςι έλλη* 
^ν, «εζ^ Ι^ω ά«λν 'Ρ^αϊχήνι λατινιχήν, χαΐ (ταλιχήν• 



ΙΗ ΐνΒΟΒΛΑϋΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

κρο9§ρχομένφ άφθ^>Ν«ς χαΐ ά^ωρο^οχι^τως (αταί(ίου«ιν• *αΜ τίιν 
θφην λ<Ηΐ(&ν τδ¥ άινλΑν λέξεων του ιτοφ6ντος λιζιχοΟ, χαΐ τ^ (ζιΙ|- 
γηΦίν τ&ν ιλληνιχών <(( άλλας λέζκνς πάλιν έλληνιχάς, άλλ* »{ς τ& 
Αμέτβρον γένος τόσον χοινάς, ωστζ 'νά τάς &ρ,ιλουσιν αΐ γυναίκες, τά 
παιδιά χαΐ ό πλίον κοινός λαός, θέλουσι συμπεράνη οι άναιίώς συχο* 
φαντουντες (έάν μλ Χ«χ^υρογν«2^νες χαΐ έθελοκαχοΐίντες, ^έν όμολο* 
γου«ι τίιν άλ-^Οειαν) τ^ εύγλωττίαν χαΐ γλαφυρόττιτβ τϋς ^{Αετέρχς 
ίίΛλίχτψΛ^ Έλλιινί^ος λοινης, παραχθείσ/ις παρά τϋς αρχαίας έλληνι* 
χης ^ιαλέχτ^, Οαυμαζομέντ^ς 6πό τοσούτων αιώνων, χαΐ μητρός το- 
σούτων έπιστι^ΰν, χαΐ αδιαλείπτως ^ιίασχομένγ^ς τανυν εις τά ημέ- 
τερα σχολεία. •. 

ηλ^ χαΐ έν μέσφ τϋς συστηματιχΙΙς έχείνης χαταίίχης τ^ΐς νεωτέ- 
ρας τ^ *£λλΊ(νων γλώσσης, ίέν {λειφαν ν' άναφανώσι χαΐ οΕνίρες, οΙ- 
τίνες άπαθέστερον χαΐ άχριβέστρεον τό ζι^τημα Ιζετάσαντες, ύψωσαν 
{σχυράν φωνήν ε(ς λατράνωσιν τ^ αληθείας. Ούτω μεταζύ των άλλων 
^ιαπρέπει ό περιηγητίΐς Πέτρος Αυγουστίνος Γχύς', ό υπό πολλάςχπέ- 
ψεις προσφιλίις τοις *£λλησιν έχεΐνος Λίασσαλιώτης, γράφων έζ Έλ-^ 
Ιάοος (1750) τοις οίχείοις χαΐ ταύτα. 

« Ααλω περί τίς γλώσσης των Έλληνων' γιγνώσχβτε ίέ, ίτι 4 
γλωσσά ενός ίθνους είναι συνι^Οως ή είχών της παραχμή; ^ της 
π(»οέίου αύτου. Τελειοποιείται χα. πλουτίζεται, χαΟοιον τό έθνος φω- 
'ί^ίζετάι, έζευγ&νίζεται, χαΐ οι^άσχεται' απ* εναντίας οέ εζ^σΟ^νειται, 
άλλοιοϋται χαΐ διαφθείρεται, δταν ^ι* έπαισΟητής χατα;;τώσεως τό 
Μνος επανέρχεται εις τ4)ν αθλιότητα χαι την άμάΟειαν. Μόλις ευά- 
ριθμοι προνομιούχοι ίιατηρουσιν £τι την πολύτιμον τών πατέρων των 
παραχαταθτίχην έν τνί χαθαρότητι αυτής. Τοιαύτη είναι ή χυίαία έλλη- 

• 

νιχί γλώσσα, ώς σ-^μερον τίιν άποχαλουσι, μολονότι αυτή παρέλαβεν 
έχ του ιταλιχου ί λατινιχου Ιδιώματος όλιγωτέρας λέςε•.ς η δοα; άρ- 
χϋθεν οΐ 'Ρωμαΐοι έίανείσΟη^ταν έζ αύτης' γλώτσα χατ έπιφάνειαν 
παραμεμορφωμένη, ίνεχεν ί^ίως των έζ ανάγκης άπαντω'τών τουρχι• 
χων φράσεων, πλην χατά βάθος ίιατ•/:οουσα δλον τον πλοΰτον χαΐ την 
γλαφυρότητα της άρχαίχς *Ελληνι/,ή;. . . Ά-'ϊύνατον νά μάθτ, τις την 
χαθωμιλημένην έλληνιχην, χωρίς πρίτε^ον νά γνωρίΐΥΐ τα παραμυθιού 
χαΐ τάς στιχηράς παροιμίας. Οί Ίνλληνες λαλουτιν άείττοτε άπο- 
φθεγματιχώς. Άγαπώσι πολύ τά ίιηγ/,ματα καΐ τάς παροιμίας, τά; 
οποίας ή παράΑοσις ίιετηρησε παρ' αύτοΐς μετά των εθίμων • . . Αλλ» 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 187 

'τί νά Β{παι ινερι τ^ ιρωτιχϋς γλώ^ανις τών *β>\Ί(ν«ι»ν• Οΰοαμοΰ 2ΐτ«ν 
ΐΓοιρ' αύτοΐς άπαντα ή υπερβάλλουσα παράφορα των ερωτικών παθών• 
Ουδεμία γλώσσα δύναται νά παράσχω τοσούτον πλούτον έχφραστι* 
χών ονομάτων, οσα οΐ "Έλληνες έρασται επι^αψιλεύουτιν είς τάς έρω* 
μένας των • • • 

> *Όσον άφορα ττα προφοράν, περί ^ς τοσούτον ίίρισαν έν Γαλλία, 
νομ(ζω βτι οΐ ^Ελληνες είναι οί άρμο^ιώτατοι χριταΐ τϋς ίιαιρεσάσης 
τά( επιφανεστέρας σ^^ολάς μα; διαφοράς. ' Ο λαός ναΙ μέν λέφθειρε 
χαΐ -^λλοίωσε την 3(αθαρ6τητα της γλώσσης του, ίιά τής παρα^οχΐς 
νέων λέζεων, χαΐ του διαφόρου τρέπου των χλίσεων χαΐ τών συζυ- 
γών, άλλα τα άείποτε λιπτά Αττικά ώτα κατά παρά^οσιν ^ιετι^ρη^- 
σαν την ήίύτητα της χαλ9ίς και αρχαίας προφορΑς, έκείνην ^ηλαίή 
τών χαλώς λαλούντων Έλλι^ων, οίτινες πάντοτε άποτροπιάζονται 
τ^ν τε άθλίαν προφοράν χαΐ τ&ν βάναυσον τ<(νον νησιωτών τίνων. 
'£γώ τουλάχιστον νομίζω, 2τι άχούω φθεγγομένους το6ς αρχαίους, 6ταν 
άλού«» τους σημερινούς "Έλληνας προφέροντας τ& έΐκαί ώς ΐηβ, χαΐ 
•ύχΐ βίηθί, χαθώ; έν ΐοΐς σχολείοις ^ιίασχ6μεθα: . . "Οθεν συμπε- 
ραίνω, 5τι ή προφορά τών ^γμερινών 'ϋλλι(νων, ίίίως £έ τών *Αθη« 
ναίων, μάλλον πιστώς παριστά την τών αρχαίων χαΐ ΐρρέπει νά μας 
χρησιμεύσρ ώς χανών > (')» 

Τό αυτό Ιτος χαΐ ό Χίος Ιησουίτης Στανίσλ^ος Βελάστης, καθη- 
γητής τις έλληνιχϋς γλώσσης έν τω 'Ρωμαΐχφ φροντιστηρίω, έίημο- 
^ίευσ» ^ιατριβην, 4ι* ίς έλεγχων τίιν Έρασμιανίιν προφοράν συνηγο- 
ρεί υ^τέρ της παρα^οχιίς της τών νεωτέρων Έλλι^νων {'). Ύπό τό αυτό 
^ ιτνευμα {γράψε χαΐ έτερος Ίησουίτ-ής, Γρηγέριος ό Πιαχεντίνης• 
Ε(ς άντίχρουσιν τούτων έζηλθε τρίτος Ιησουίτης, {στις υπό τό ψευ^ώ? 
νυμον ΑΓΟβάίεο (Ιί ΜβΓίίδΒο 83Γρ6(]οηίο, ύπερηστΐίσθη τ-^ έρασμιανην. 

Ιίετ' ολίγα £τη 6 είρημένος Γχύς γράφων προς τους υΙούς του 
συνεβούλευεν αύτοις νά ^ι^αχθώσι τήν προφοράν τών σημερινών 
*£λλ'Ανων, ώς γνησιωτέραν, χαΐ άπορρίψωσι την έρασμιανίιν, ίιά μα* 
χρών προσπαβών ν* άπο'ϊείξη τό εΰλογον του ίσ/υ:ισυ.ου του. Έν τέ- 
λει ίέ επιφέρει, οτι υποβαλών έν 'Ρώμτρ τγ,ν περί προφορά; ίοέαν α*•- 
τβΟ εις τόν σύλλογον τών καθηγητών, ίλαβε παρά τούτων (δΟ Ιο*»- 



{*) 6υ7$, Υογβ^β ΗΐΐΦΓΟίΓΟ (1<5ΐα Ογ^^οο, Κρ. VIII, XI. 

(*) ΓίίΰεΓίΰΙίο (Ιε ({^αΰ^β^ϋ|11 ΙίΙΐΰΓΟταιυ ριυαυιιΐίαίΑυιΐϋ. Κοαια 17%ΚΚτ 



1Μ ΝΕΟΚΑΑΒΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΙ 

«χαφάς 'Ολλανί^ Πά^χ Κρίνβν, έξ άφορμϊς του ί^ τνη ^Ομιιριχιί (;) 
(ιηγραφ^ άΐΓαντώντ(κ Ι «ντί Η (τ2γ χεφ€^1γ^ χοσμίχορ^ "Ο/ίίροο^ κ«1 
Ο άντΙ ί1 {ά^όίό^^ Ιρόοτ) (ιι^ο^ιιχνύιι^ βτι ιΑ νροφορά των νϋττέρων 
*£λλ^(νι*ν ιΓναι ή «ι^ ο{« χαΐ {«Ι 'ζύη *ΟμΐιριχΑν χρ^ν ^)• 

Μ<τΑ «αρέλκυσιν ^έχ« έτ6ν & γάλλχ Β€νέ^ιχτο( Κρέ^, Ιβρώς 
χ«1 ^ι^άσκαλος έν Σαντορίνη, ίιομοφκύφβκ <ν Ββρώνγ Γραμ/§α^Λxί^^ 
^ ΕΛΛψτορωμαΧχίιτ τκΜμίχουσατ το^ χατότα^ χί^ γραμμαπΜηζ χαί 
τ4ο ορθογραφίας τόαοτ ^9^ ^Κί^ηηχή^^ δσο^ ΜαΙ χηζ άχΛί^ όία^ 
Λ4χχου (*), έκίφυλαχτιχώς μέν έ9ΐ)(Μ(»σι τίΐν πΐρΐ ιτροφορίς γνώ{&ιττ 
«&το\», πλίιν άναμ{ζας τους χβν^νας τϋς βΙρχα(οις μ•τά τωντϋς νβι•• 
τέρας άπ<τέλ€Φ§ν «χατον6(&αστον τραγέλαψον (*)• 0&τ« τϋς μέν ιερώ* 
τιις χλιβΜΚ Οέλ*ι μίΐΗ)ν τά ιις α< ^ «{ς ι^ο λήγοντα ο&Φίαβτιχά, οίον 
ΑΙηΙοζ^ Χρύσηζ^ τϋς ^ιυτέροκς τά »{ς α χαΐ ι^ θηλιιχά| οίον Μϋ^αα^ 
τψη^ ός χαΐ τά ε(ς ίΛι χαΐ 4η χύρια, οίον ΜαρΙόί^ Μαργαρίχι^ χαΐ τΙΙς 
τρίτιις τά %1ζ οζ *αΙ ογ, οίον Μγο^^ ξΑΛοτ'" ιτιρί ^έ τϋς τ«τ<ρτΐις 
χβΐ πέμητνις οη(Μΐο% τα\ϊτα« 

• Τ& ^«μαΐχον ίέν ίγχχ σωοτά μιλ&ντας τβτάρτίίΐν χλ(οιν, χαΐ τά 
Μματα ετούτης τϋς χλίοιως ^1ν ιΐναι ιτάριξ 4ν6ματοτ τϋς ιτρώτης» 
τϋς ^ιυτέρας^ χαΐ τϋς ιτέμπτης χλίιηως, Αίνοι» χατά τ& ουινϋΟι χλ(• 
νονται ουτ«| άπΑ θώραζ γ(ν«ται <( θώρακοζ τοΰ βωράχον τϋς ιτρώτιις 
«λ(9•ως, ο/ Αϋ|ρά^ιΗ)^ τ^γ θωράχωκ^ τϋς ^(υτέρας χλ(9ΐ«•ς• 

•*Η «έμ«τΐ| χλίοις Λς τ& ρωμαίχον κιριέχκ Ανάματα βίς α % ^ 



(*) « Αϊ Ιβηιρο ^* ΟηβΓΟ ριΐΓβ^ €ΐιβ ηοο βτββββρο Ι* πμ (ΙβΙΓΙΙβ Η, ο^ 
4•11*οη6^« Ο, ηιβ εΐιβ Ιη τβοβ ΜΙ* Η, β{ ρΓβτ>ΐ686βΓ0 ^βΐΐ* ίοΐβ Ι, €θΐ&ο 
•ρρηοΐο βοΒϋβοο Η €«Ιβ1»Γ« ρ«<ΐΓβ ΤοιιΐΒΐ«8θ νοίββίί <1Ι 8€ΐο, β Βοα «οβο 41* 

«ΟΒΟ (ϋ ΕΓΜΟίίβΟί, ΰΙ)€ 1^ βρβΠοη ββΓΥίΥΑ ίθ(1ίΟΓ6Γ€ηΐ€η1« ρΟΓ ίΙ«. • Ρ•Μ% 

άΐ ΚΓίβηβη, ΟββΓτΙζΙοηβ άβΠ* λΓΓϊρβΙιι^ο• Ι^ίτΟΓΟΟ 1773. (Έ»8ο«ι< *Ρ^ς, 9«λ. 45)• 
(*) ό^ηοζ μιτέφρίΦΐν βίς τό νραγχορωμβϊχόν {β(«μα V ΙοίΓοάαοΗοη «Ια τΐβ ά^ 

νοίβ «ου Ιβροϋ ΦραγχΙφΜυ (Ιο 8.^168 έ«Μ<Τ9αν όμο(«»< έν Ββ^ν^ί τύ 1781 Ι«ος 

(Φιλόθεα, ή «{«αγωγή «ρ6ς τήν βυλαβή ζωήν). 

(*) « Δέν ιΓναι ή γνώμη μου νά εΖπώ τώρβ, «ο(α ητον Αλλοτβ {) «ροφορ^ ««ν γρα|ΐ• 

μάτον χαΐ τΰν Βι^θόγγων' ητον βέβαια ιηλλλ βια^οριτιχή ά«& Ιχοίνην, Μϋ νί^ 

•υνη•(ζοτ•νι » 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 12* 

)Ιμ1 λ γβνιχίΐ αυτών ΐιναι ιΐς ον, οίον ηηϋμα^ ηηι>μάχοΌ^ χΛα91^ 
ίίΛαόίον^ χαΧ κΐναι «άντα του ουδετέρου γένους• » 

Είτα ίέ 6 άγαθ&ς ρσιονάριος προστ(θΐ)9ΐ χαΐ πέντε κλίσεις των 
ουν^ιρημένων όνοι^άτανν. 

Ε«θ« (ηφιειοι Α Κ. Λεγράνοιο;, τω μέν 1770 6 Άντιχβάριος 
ϋΐ)(&οσ{ευσεν έν Βενετ((|^ γραμματιχγ;ν τχς άπλοελληνιχής γλώσσης ('), 
τ^^έ 1789 4 Βερναρ^ίνος Ηιανζόλα; έν Π«ταβ{<» γραριματικι^ν χαΐ 
λεξιχίν τϋς (τ«λιχΐς, νεοελληνικής, χαΐ τουρκικής (*)• 
, Κατά τ4)ν αυτήν ι^ερίττου έιτοχίιν καΐ & Βολταιρος έζτ^νεγκε τιλν 
γνώμιιν, δτι ι) χαθωμιΛι^^τη τωτ> *Ε^^ή^ω^ ίίά.Ι$»χοζ^ χαίζοι τσσοΰ^ 
χοτ ήΜίοΙωχαι^ δύκαχοΛ τά βεωρηθ^ ώς ή ώ^*αιοτ^ρΛ χοϋ χοσμ^υ 
γΛώσσΛ (*). 

Τίϊν 2 ΑΙαίου 1772 ό λάσημος έλλτινιστίϊς Βιλλουασών άναγνούς 
ίν τ5 άκα^Ίπμία των Επιγραφών υττομνημάτιον περί τής νεοελληνικής 
γλώσσ7)ς(*), καΐ συστήσας τοίς λογίοις ττΙ^ν σπουίην αυτής, ένίιαφερού- 
σης {ιπ& πολλούς καΐ λαφ<ίρους λίγους, έπανέλαβεν β,τι ό Κρούσιος 
πρ& διακοσίων ετών είχε γράψει. 

■ ΈπΙ του παρόντος τρεις ίιάλεκτοι συνειθίζονται έν Έλ^άίι, Ή 
αρχαία, ή εκκλησιαστική, και ή χυ$α(α. • . • Ή δευτέρα ονομάζεται 
ούτως, ώς συνειθιζομένη έν τοις έκχΛητιαστικοΐς συγγράμμασι, τα?ς 
^ιίαχβιΐς, χαΐ τοΙς πατριαρχικούς έγγράφοις. Τό γλωσσικόν τοΰτο 
{{(ωμα είναι σχεδόν τό αυτό τφ άρχα{ω, αλλ* ούχΙ τόσον καθαρόν, 



(Μ Αιιΐίΐ|ΐι>Γΐιΐ9, ΟΓΑΒίαιεΙίΜ (ϊΓΒβοε τυΙ^αΓίε. ΥβοβΙϋβ 1770. 

(*) 6ΓΑΐΒηΜ(ίο, άίζίοΐΜτίι, β €ο11οςυϋ ρβΓ ίιηραΓ&Γβ 1β Πο^ιμ ΙΙβΗαοα, 

ΟΓβΜ-ΤΟΐ^βΓβ, €ΐ ΤαΓΟβ, 6 ΤΑΓίβ βοίβϋζβ. ΟρβΓ» (Ιβΐ ρη(ΐΓ6 ΠΐαΟδίΓΟ ΒβΓααΓ- 

άίηο ΡίβΒζοΙβ, οΙΐ6 ία ρëÀ&(ο άβΠβ ιηίδΗίυοί ΟΓίβυΙαΙί ά6 ηιίηοΓΐ ΰοονβαΐα- 
«Η. Ρεάοτβ 1789. 

Οαρ^ τφ «ύτ$ Αίγραν^ χ«ταλέγ<ται χαι γριτμμχτιχή της ν«οιλληνιχή< *Λν««• 
ίρΙου ταυ ^ΑντινβρΙου έχδοθχΐοα τω 1781 (ν Βενβτί^ (Αηίαααο ^5ΐε) ;ιαΙίρ4ΐΓϋ, θΓαιη• 
ΙΡ•Ιΐ€1 6Γ8βΟ νΐΐΙ^βΓίΒ). ΤοΟ ^Ανανίου τούτου γνωρίζω μόνον τήν ιτιρί Μορίων κο- 
λΜέλιβον διατριβήν (Σπλάγχνον Γραμματικής, έν Β£νετ(χ 1764), μή βιτ^ηθείς νά μάθω 
« ««Ι «•ρΙ τΙΙ^ς άκλοιλληνιχής γραμματικής, %1 χζΐ πολλές ΐΓρονχαθίίχς χατέβχλλον. 

(^ » Ι«6 Ογ€0 ϋ α ραΓ <]€95υ$ ΙοιιΙο$ 1ε5 Ιαος^ιιεβ νίναοΐβδ ίΐιι ιηοϋΐΐβ 1*6ΐ« 
ΜββΙοη «|6 1ε οιιΐδίςυβ, ραΓ ]«3 5)'ΙΙα1)05 Ιοα^^υο» βΐ Ι^ιύνβδ. Λιοβί ΙυυΙ ϋόΐί- 
^αι^ ςηϋ 69ΐ «υίουΓά'Ιιυί (Ιαιιβ Ια βΓ^οβ, ίΙ ρουΐ δΐιβ 6οευΓ6 Γ€9αΓ(1ό εοαιαιο 
Ι• ρ1α« Ι^α 1αο|^&(^6 ιΐβ ΓααίνβΓβ. » ϋίαίουααΐΓβ ΡΙιίΙοδυρΙΐΗΐυο (Ι^αη^ιιοβ). 

(*) ΗοείΜΓεΙιοβ αίΙίςυ6$ 8ιιγ ]ο ΟΓβϋ νιιΙ^ϊΐίΓβ(Ι1ΐ:>ΐυίΓβ (ΙοΙ'ΛοαιΙόιιιίοΗογΑ• 
Ιο 465 ΙαεΟΓίρΐίοαβ Ιοιη. 33. ΡιΐΓίϋ 1777. αβλ. 60—73• 

(ΙΣΤ. Γ9£0£ΑΑΐυΗ. ΓΑΩ2.) 9 



130 Ι9Ε0ΕΛΔΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

ώς 9(«ριέ/ον ^ΐολλάς λέξβις τ4; γ\ΛθίΙ%ς χαΛ τ&ν άλλαιν έλληνιχ&ν ίι%* 
λέχτων. Βίναι 4 γ%ώ^α, την όιεοίαν^ συνβιθίζου^ιν οί ιτατριάρ/αι χαΐ 
οΐ Αλλον τής {«χληφίας υ3«άλληλθ( έν ται; ^ι^/α?ς. Εύχολώτίρον ^^ 
εινίΐ, λέγουσι, νά σ'^ν6έ«^^ τις ιιολλούς λόγους ζίς τό έχ%λησ»9τιχ&ν 
8φος, 4 Ινα χ«1 {λόνον έν τώ χ*^ία((ω {^ιώματι• Δέν βλέπω τδν λ^ον 
τ5!ς ιςαραξένον ταύτης ^ιχαιολογίχ^ Λέγουσιν, βτι άρχιΤ νά έννο6ν* 
τβι ύπλ ^ 4 τριδν ιτρο^ώπων* έάν^ Ιέ ό- λα&ς έπιΟυρ,^ νά εννο^ντ) 
τά λεγόμενα) άς ζ-Απϋσνι «αρά του «ατρι^ρχοιι τάς ΙιΙαχάς ε{^ δλλτιν 
γλΰφβαν• Άναμιγνύουνιν αχό χαιροΟ ε{; χαιρόν ιτολλάς λέξεις το& 
βάρβαροι» {λώ|&ατος• » 

ΚΕΦΑΑΑΙΟΝ Δ'. 



1752-1814 

Μόρφωοις το? χαθαριυοντο; ύφους. — Νικηφόρος θ(οτόχης.-^Εύγ<νιος Βουλ' 
γαρις.^ Χυδαίο ν {{(ωμα.— Ίώαηικος Μοισιόίβξ. — Δημήτριος Κατβρτζης.— • 
Γρηγόριος Κωνστβντβς χβΐ Δανιήλ ΦιλιππΚης•— 'Λθινάφίοζ Χρΐ9τέχ&υλο<.— * 
']ν^ννη< Βιλαρίς. 

Μέχρι τίς έττοχης ταύτης ή νεοελλ^ηνιχί γλώσ<ία φαίνεται, οίτως 
Ιιπειν, βαθμηδόν ριορφουμένη άγ' έα*<ιτής, η μάλλον ύίεά του λάου ειΛ- 
βαλλομένη είς τους χ^ριν αύτου, συγγράφοντας λογίους, των όιτοίω^ 
Ιι αυτό τούτο χαΐ τό υφός βραχύβιον ητο• Άλλ & νόμος ούτος 
ίέν έφηρμόσθη χαΐ εί; τόν Κιχηφόρον θεοτόχην. Ό μέγας οδτος 
άντίιρ, ουνενών τ^ τε ίλλγι πολυμάθεια και βαβεϊαν γνώσιν της τβ 
αρχαίας χαΐ της νεωτέρας των Έλλτίνων διαλέχτου, χαλώς ί' έννοητ 
σας χαΐ τόν «ροορισμόν της έθνιχϋς γλώσσης, Λροσ^πάΟησε χαΐ β«»- 
μασίως εττέτυχεν, ϊνα χαΟάρτ» αυτήν άπό των βαρβαρισμών, χαΐ άβιά- 
στω; προσεγγίστε^ εις τήν ίιαυγί πηγην* Διό Ιιχαίως ίύναται νά 
θεωρη^ ως ό μόνος μορφωτής της στίμερον γραφομένης χβΐ υ«ό πάν^ 
των εννοούμενης χοινής ημών διαλέχτου• ΚαΙ έν μέν τοις πρώτοις 
αυτού σ^^γγράμμασιν ό νεαρός της Κερχύρας Ίεροχ^ιρυξ φαίνεται προ^ 
τιμών τό ΙημώΙες τής πατρίδος του (&ωμα, γηραιός οέ ΆστραχΛ^ 
νίον άρ/ιεπίοΛοπος 6 Θεοτόκης ΐΐωχεν έν τοΙς ΚυριαχοΙρομίοις τόν 
χχΟχρώτατον τή; γλί47«ης τύπον^ ώ; ί^{ΑV'^τας έΛ των έξι; περιχοπΛιι» 



παραΚημα. 131 

{Μγόι έΐς τη^ *ΑγΙακ Τίσσαροχσστϊιτ λΛλ. 17Β6) (*). 

■ ΊΙ εςαίρνο; συμφορά δΤναι αία άτταρ/ιγίοτιτο; θλίψις* δτλν ή ουσταί*• 
χ£α ά7:ό ολίγον χατ' ολίγον Ιρ'χεται επάνω έίς τον £νθρω^ον, τϋ φυ- 
νη; του άνθρώτςου £τοψ.ά^2ται, χαΐ είναι σ;(^εδέν σ^νταΟισ|Λένη εις τ/> 
λύτΓ/,ν' ή συριφορά 5έν της φαίνετύις πραγ^Αα τρίτον παρόν, 5έν οοχι^ 
μάζει ίιά αυτήν τοΦ/ΐν ^εγάλιον βλίψιν* μά όταν ή συμφορά £λη 
άντάαα σωρεύεται επάνω εις τ&ν ανΟρωπ'ον, τότε είναι μίχ πλΥιγν;^ 
όπου βότανα ίεν ^έχ^εται, είναι ενα πάθος όπου ^έν Ι^τει χααμία^^ 
ίατρείαν. Μεγάλη συμφορά μα; ευρ'Λχεν όλους μιχ^υς μεγάλους, £ς 
μ'^ '^τον χαΐ ίςαφνο;, μ» δλον τοΰτο, πολλην αΥσθ'/;σιν η9ελε μας 
χάμ*])" μα αύτΥι εστάΟΐ) τόσον άπροσ^χητος, όλου χάΐ τ/ιν άναπνοΥιν 
μ^ς έπϋρε. Θάνατε πιχρέ, το φώς τών οφθαλμών μας να πάργ.; άπο ' 
βάσισες* άς είναι* ποιος έχει ίύναμιν νά άντισταΟτ) εις το Οέλ'/ι;αά 
σου^ μά ίιατί μέ τόστ,ν ταχύττ,τα, χαΐ μΐ 'ίόστ.ν εζαφνον βίαν; '6 
Ιπυρίόωιν νά άποθάν'(} επρεπ'εν, Ο.οι το Τι;εύραμεν' $ιατΙ ποίος Ιζ/ισέ, 
χαΐ ^έν απέθανε ^ «τίς έ'ΐτίν άνΟ^^ωπος, δ; ζ'/ι7εται, χαΐ ου% οψ^τας 
Οάνατον^; • μά ίιατί με ^ρέπάνον τόσον έζαφνον, έΟέρισας την ^ωην 
του \ διατί ύέν μας έδωσες χαιρόν νά τον έπισχεφθώμεν εις την άσΟέ* 
Ηΐάν του, νά τον παρασταΟώμεν εις τον άγώνά του, να άχούσωμεν 
τοις υστεραίς του '^ι:θασχαλίαις \ πρώτον νά πληροφορηΟγ) ή χαρ^κχ 
μας, πώς θέλεις νά τόν σηχώστις, χαΐ έπειτα νά τον ΰστερηΟώμεν^ 
ϊην ψες ίτον υγιής, ίοώ ηλθεν εις τους εσπερινούς (ίμνους, στίαέρο\τ 
τό πρω'ϊ ορθός, μέ ευλάβειαν χαΐ χατάνυςιν άνέγνωσε την ίερατιχήν 
προσευχ^^ν του* μέ πόΟον ίπειτα χαΐ προΟυμίαν έτο-μάσΟη νά άχο- 
λουθηι;}! τήν λιτανείαν* έσυ οέν τόν άφησε; νά ΓλΟυ,, έ^τώρισες τήν. 
Τ^χην του, ηθέλησε; νά τόν φέρουν είώ .νεχρόν χαι άποΟαμίνον. 
ΆοελφοΙ, ό νεχρός όπου ΙμπροσΟέν μας χείτεται, είναι υΓ^όΟεοις λό- 
■γου μεγάλνι' οίυ'ζός είναι £νας φιλόσοφο; από τόν χόσμον έγνωρισμέ- 
"νος* είναι ένας ρητωρ εστεμμένος μέ τα στένμ-χτα, όπου *} άχαύη- 
(«αις στέφουσι τήν χεφαλήν τών ύοφών, χαΐ επιστημονςχών άνϊρώ- 
π*»ν• εύγένειαν χαΐ λαμπρότητα ε/6ι τό γένο;, άΐ:ό τό όποιον κα- 
τάγεται* έπει<^}} ευγενείς χαι ενίοζοι η τον οΐ πρώτοι του πρόγονος 
« Βούλγαροι, ευγενείς χαι έντιμοι ητον οΐ παλαιοί προγενν/ίτορίς το•> 
^ Κερχυραΐοι' ό βίος του εΤνα* πολλά ενάρετος, τά χατορΟοΓχατα της 

(*) ΧΙ^^^Λ^** τί^υ Ι,-ςτί^ΐνυ *'ς τδν Γνωτ;;;;αΓ;ίν Κ,-,-ιχ^,^β^ Ιπ^νΙΟαίν» Β</ύλνχ^Κ 



132 ηι:0ΒΛΛΗΐ9. φιλοαοπαζ 

ζωής του πολ^ά άζ'.έπαινα' αύτ&ς ΐιναι έχεινος 6 σοφ^ς ί\8άϋχα\θζ^ 
ότΰου χαΐ μϊ τ& π^ρά^ειγμβκ τοΰ σεμνοπρεπούς βίου του, χαΐ μέ ττ.ν 
χαθτμερινί',ν ίι^ΐ9χαλίαν των λ^γων του έφώτιζε χάΟε ι^,μέραν το*^ 
χάθε ενός τίιν ψυ)^•λν, χαΐ ττ,ν χαρΑίαν' τα πολλά προτερ^ιματα τίς 
ψυχϋς του, χαΐ τά μεγάλα προνόμια τϋς έζωτεριχής του χαταβτά- 
σεως χάθε Ιναν ^υσχολεύβασι λόγους επιταφίους να του έχφωνι{σΊ!ΐ* 
&ς ίτηρνε χαΐ ^ιορίαν πολλών έχεΐνος όπου ϋΟελε νά τ&ν έπαινέσι;* άμ^ 
βίς όλίγαις ωραις χαΐ στιγμαις ημπορεί ίνας νους άούνατος νά νοι^νι;)^ 
Έπροστέθη είς τ'})ν ά^υναμ(αν μου χαΐ οΓλλη μεγαλύτερη ίυσχολία' ή 
αγάπη, όπου αυτός μου έπρόσ^ερε, χαΐ μέ τ'};ν δπο(αν εγώ τόν ηγά* 
πουν, τά σπλάγχνα μου έπλ•/,γΐοσε, χαΐ απαρηγόρητα μέ εχαμ• νά 
χλα{ω* έγώ Επρεπε £ιά νά συνάζω τόν νουν μαυ, νά μιί;ν ένθυμουμαι^ 
ολότελα τόν εξαφνον θάνατον του" χαΐ έγώ θέλωντας μιχρόν επαινον 
νά του ειπώ, νεχρόν έμπροσθεν μου έπρεπε νά τόν βλέπω" τό χρέος 
του λόγου άπαραίτητον, τό ζητούν οΐ νόμοι, τό προστάζει η πατρίία* 
ή ύπόθεσις του λόγου μεγάλη" ίιατί πολλίι είναι -Ιι άρετη του* & 
χαιρός πολλά σύντομο;, ίέν ηιον παρά όλι'γαις ώραις* ί λύπη της 
ψοχης μου πολλίϊ, ίιατί ή χαρίία μου πληγωμένη άπό τ•}ιν άγάπην 
λΰρέθηχα ε^ς περίστασε; στεναΐς, σας λέγω την άληθειαν χάθε νόημα 
όπου μου ίρχετο, ητον μέ τους αναστεναγμούς συντροφιασμένον, χάθκ 
στοχασμόν μου τόν εσυνώ^ευε ενα ποτάμι ίά)&ρυα' μά 4 άνάγχη πολ- 
λά δύναται* £ν ^έν τελείωση πολλά πράγματα, χατορθώνει βέβαια 
όλ(γα. 'εβίασα όσον ημ^τόρεσα τόν εαυτόν μου, εΐ^α τόν βίον του» 
χαΐ εύθυς μου φαίνεται, πω; έχατάλαβα, ττοιος ιίμπορει νά εινοη & 
Ιπαινός του* ωφέλεια χοιν-ί) ητον ό Σπυρίδων όλης τϋς πατρίδος του* 
αυτό ημπορεί νά μας χάμη νά χαταλάβωμεν, ποιος ητον ιΐς τήν άρ4- 
τίιν, χαΐ πόσον χαλόν μας ΰστέρησεν ό θάνατος του • • » 

{Χ(νσοΰτ πόπι^ία ΣαρουίιΛ 'Ρλ661, 1769) 

« *0 Θεός, ά^ελ^έ, νά σέ λαφυλάζιιι, χαΐ νά σέ λατηρι^ίση {ως 
όπου νά άπαλλαχθώμεν τη; αιχμαλωσίας ταύτης, χαΐ νά έπισυνβ* 
χθώμεν ^ιετχορπισμένοι όντες, χαΐ νά πλησιάσΐ() 4 κίρι^νη ημών, χαΐ 
νά σημειώστ) ό Θεό; την εύίοχ(:<ν του έπΙ τίιν ήμετέραν ζωτίν. *£γνώι- 
ρισα, χαΐ έ^οχίμασα ότι έσύ ΐ;!σαι της του χαθ* ήμ£ς χαιρου έπιοτιΗ 
μ.ης τό πλ-^ρωμα, χαΐ οτι εις έσέ έλπίζομεν νά μαίς ^ώσης βεβαίας 
λύσεις μέ τάς υπό σου πεποΐΥιμένχς θαυμάσιους ύτςοΟέσεις, χαΐ έ^ιι* 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 181 

^Αίζ ιΐς τάς άτη^Ιας τον ν^μον τμΑ των Προφητών. Όθβν έγέι έιτι* 
Φυ(Μντας νά (λβθέξ» Ή|ς ^«^«σχαλίας σοϋ, σέ προβάλλω τάς Ικβά* 
«ϋς, χαΐ ύνΟυ(&ι^ι9Ας τϋς χαρίίας μον ({ς τά του νόμου, «αΐ τών Προ- 
^πττών επάνω κις τά όιεοι« μ«τά φόβου άλγώ, χαΐ ό^υνώμαι• Διά 
τούτο προστρέχω ε{ς ιό ^αψιλές της έπιστι^αιις τι χαΐ σοφίας σου, 
«αΐ ιτέαπω σοι το βιβλιάριον τοΰτο, έλπίζων, θ§ου θέλοντος, νά στβ* 
^α•θω ^ιά σου «{ς τ^ν άλιήθλίαν, χ«1 νά φωτισθώ εις τάς απορίας. 

• 'Κπιθυμΰ, αύθέντα μοι, νά βεβαιωθώ ^ιά «ου,χαΐ ^ιά των μαρτυ- 
ριών του νόμου, %ιΛ τών Προφητών, χαΐ τών άλλων Γραφών, ^ιατί ήμεΐς 
^ Ιουδαίοι έπλ^γτ^αν δλοι κοινώς υπό του θβοΟμέ τ^ν αίχμαλωσίαν.• 



(Κϋριαχοδρόμια. 1796.) 

Ι^Εξψηηία Ης τό χατά ^ουχΛι^ Ειαγγ/Μο^ τ ψ: Α' Κοριαχήζ). 

• Πολλοί, βλέποντες τά έν τη θαλασσή όψάρια φευγοντα, χάν μι- 
κρότατος συμβί) χτύπος, πείθονται, οτι αυτά έχουσιν όζυτάτην άχοι^ν* 
«ντά δμω<, έπειίιϋ έστ«ρτ4Αένα είσΐ τών οργάνων τής άχουστιχής ^υ• 
νάμεως, ού^εμίαν αίοθητιν άχο'ί^ς (χουσιν, αλλ* εΜ παντελώς χωφά• 
Πόθεν ονν κινούνται χαΐ φεύγουσιν, όταν άχουσΟ^ χτύπος ; *0 όποιοσ* 
^ιϋποτ4 χτύπος ού^^ν άλλο έστΙν είμη χίνησις τοΟ αέρος υπό του χτυ- 
πουντος σώματος γινομένη" ό & ά:ί;ρ, χινούμενος χ%1 χυματιζόμενος, 
^υγχινιι χαΐ συγχυματίζει τό έφαπτόμενον αύτου υίωρ. Τά όψάρια 
^στ<ρ«)μ^να ^ν είσι τ^ άχοϋς, Ιχουσιν όμως αίσθητιχωτάτην της 
4φ9ς τ4{ν αίσθησιν* όθεν τίΐν χίνησιν του ΰ^ατο;, τίιν υπό του χτύ* 
που γινομένην, αίσθανόμενα μεταβαίνουσιν εύΟυς είς άλλον τόπον. 
&ωφά {σαν τά ό]^άρια τ*?ις λίμνη; Γεννησαρέτ, χαΟώς χαΐ πάντα τά 
άλλα όψάρια' πλην όταν, έλΟών ό *Ιησους είς τήν λίμνην έχείν^ν, 
<Ιπε τοις μαΟηταΙς αύτου > Χαλά'^ετε τά δίχτυα υμών είς αγραν >* 
τότ» ϋχουσαν, χάν χωφά {σαν, τής δεσποτικής αύτου φωνής, χαΐ 
άχούσαντα υπ1{xο*^σαν τό έζουσιαστιχόν αύτου πρόσταγμα. *Όθεν ούχ 
Ιφυγον, άλλ' ηλθον' ου ίιεσχορπίσθησαν, αλλά συνη/^θησαν χαΐέχλεί- 
«θησαν είς τό ^ίχτυον τοσούτον ίε πλήθος συν^/θ/ϊ, ωττε τό μέν ίί- 
χτυον έσχίζετο, οΐ ίέ άλι&ΐς έγέ'χΐ'ϊαν ίύο πλοιχ. Ί1μ«ί^ς εχομεν της 
ιίχοής τά Οργανα, {χομεν τά ώτίχ, άχούομεν χαθ «χάστην Αμέραν 
τ4ν ^εσποτιχήν του ευαγγελίου φωνην' πλην μη^^όλως ΰπαχούοντες 



<84 ΚΕΟΠΑΑΠΚ• ΦΤΛ0Α0ΠΑ2 

πΛζ Οι{<ης βύτου ιρροττάγρ^χτι, γί'^6μ^ΛΛ τ&ν άλ^/Μν χ«1 
<ψ«ρ(ων άλογ&τεροι χχΐ χωφέτιροι. Έφαιτλοΰ^η τί>,ν σ^χερον οΐ (βρα• 
Ήρίψ,ι^ ίιά της έρ5χτ.νείοίς τόν βύ«γ•^'ελιχον ΛΟ•;Όν, χαθώ; τ6τε Λ 
ά«ϋό<ττολοι τά ίίxτ•^α ίιά τη; άλαυτιχίς τέ/νη;' ττλίχν οΐ ίνθρω^οι^ 
άχούοντ(ς του βιοΰ τ4 ιτ34ττ«γμβ, ούχ ύ7Χχο*ίο«><ην, ο'Λβ <ιυνάγβν.• 
τ« &70χ4τ«» »(ς τάν έλ«φ»<τ»τον του Κυρίου ζάγδν, χαθώς τ<τ« τά• 
Λψάριβ ί(ς τά Λχτυίτ, άλλ» ϊ:«ρ«χούουτι χχΐ φ^^γο•^«. ΤΙ άλλο λοι^ 
ΐΛν μένκ ι{ς τους ίβροχι(ρ•ιχ«ς βΐυιη 4 «ιοιπτί-, Ού/Ι τούτο, Ιιίτι ιηρΐ 
τούτοΜ έκΊ^ρυζβν ό Παύλος τΑ ού«(. • Ού«1 ^ μοι ένην, ϋν μ^ 
εύ«γγιλ(ζ«;χα4. « 'α άλαυς έχττληροί ίλον τό χρέος αύτου, δτβν χ«1 
όπλώτνι έπιτιί^ει«, χ«1 <Γ^ρτ., ύ; πρέτΓΐι>. 'τά ίίχτυ*• 6μο(ω; χαΐ ό. 
Ιεροχτίρυξ, δτβν Γ><7εβώς ίι4άζΐ(ϊ τίς θείας γρβφίς τον )<γον, χαΐ 
^ιερμηνεύντ) αυτόν Οεοπρ^ττώς^ τέτε βλον τό χρέος αυτού έπλιίρωσβν.••. 

(βο Γ0 «αΓα Μάρκου Εναγγ. τΤ\.^ Γ*. Α^ιι/ι. τώιτ Νησ^β^β^). 

» Ίΐ ψυχ4ι ίιί^ του νοος οκύτ^ς έν ^ιιτη όφθχλμου αναβαίνει είς 
τ&ν ούρανόν, χαταβαίνει ε(ς τόν αίην, περιέρχεται τ^,ν γϋν, έριβαί-- 
νει εΙς τΑς' ιτ^λεις, εΜρχετχι είς πάντα τίιτον^νοεϊ εΐ τι θέλει. [Ανη-- 
Ι^ονεύει τά παρελΜντα, βυλλογίζεται τά ενεττ&τα, προνοεί τά μέλ•*• 
λοντα, ζυ*ρ9τατε7) ανακρίνει, ^^μβιβ)χζει^ λαχωοίζει χαΐ τους ί^ίους* 
«ύτίς ουλλογκτμού;* αυτί; μανθάνει λαφ^ρους γλώ<τσας, τέχνας πβπτ^ 
-ίοίαί, έπΐΊτν,μας {»•1τλβ(ς• βοβζς λαλέχτους «χούίτ^ β<τα τεχνητά» 
πράγματα βλέιτετε, τ5|ς ψυχίς ♦,μών είσιν Ιργα* αύτίι έ|«ΰρε φιλο*^ 
τεχνι^ματα, λά τΑν Ανοίων ^ιχ^ερ&μεν τά μαχρά της θχλά.99ης• 
ι^ίαστ^ιματα, βυθιζ^μεθχ είς τό βάθος τΐίς ΑαλάίΦης, χαΐ άνάγομεν. 
τους μαργαρίτας, χαταοαίνομεν ε(ς το^ίς χ6%ηνκ: τίίς γίς χαΐ έξά-- 
γομεν τά μέταλλα* μετρ<Αμεν τ4 μέγεθος του ί^-#:υ καΐ τϊς βύ^'4^ 
ντς γ.(Λ λοιπ£&ν πλανητ&ν, (τι ίΐ χαΐ τά μεταξύ αύτ&ν ^ιαατΑ^ 
Ι^ατα-' ονΛογιζβμεΟα τόν χαιρόν τίς τούτΐ6»ν. περίπου, τϋς ανβτο^ 
λί;, τη; ^τεω;, τ?ς συζυγίας, τίς έχλείψ^ως, τίς μεταξύ 4λληλ••ι»τ 
>^\ τΨχ γ% ύρ^'ίτ49%'Λς. «υνάζομεν χαΐ σχορπίζομεν τό πυρ, είαάγ«μεν^ 
35 «ι έζάγομεν, τόν.ά^οα^ γν»ρίζομεν τό μέτρον'της δυνάμεως του ηυρός^ 
του 8^το:,.τών φτέ(Α<*»ν* βλέιτομενχβΐ έκεΐνα, β^α ^^ιά τί,ν μιχρ4τΐί|τ«τ 
ί τό ^ιί<ττγμα φεύγουα^ τΛν όφθαλμ^>ν την βραΦίν' «ύτίι εδρε μιχρο'^ 
^>^<π•.Λ, τηλε-ιχίπια^ π»ίρ4•μ*τρα, ύγρίμετρ», βαρίαετρ», άνεμ<(μετρβι^ 
^»ίτη νοε! λ'ί^ει: προβλημάτων πίη; ΰποΟέ.τε*^, άν«λογιτμούς {Μ|.«» 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 135 

κροοχιλ^, χαΐ λυσαναλογίστους κύρέσβίζ πραγμάτων άποχρύφων. 
^ ψνχ'Ιΐ ^ιΟολογεΙ, ψυσιολογεΐ, γενμετρολογει, ^οτ«νολογ»ΐ:, μβτεω- 
ρσλογει, {«τρολογχι, άντρονομει, <ντο>ογ€ΐ, ι^νευματολογεί, ψυχολο- 
γιΐ) θ^ολογεΓ ^ιά τούτων ίέ των Εργων αύτϋς «ρχβι χαΐ ίισηίζη 
ιμάντων των έν γ^ αραγμάτων χαΐ αύττις &\%ς τϋ( γ^ίς. Β>έΐΓ&ις 
9(όσιβ ιλ διαφορά μεταξύ του λογιχου άνθρώι:ου χαΐ του {λύγου ζώου^ 
«θ16ν των άλογων ζώων $| τδν ΐΛτενβ&ι^^ ^ των ντ«χτών, ^ των ερ- 
9»τών, ί\ των τετρβητόίων δύναται νά ιτράξτ,, ού λέγω πάντα^ 
£λλ* (ν μύνον μετά της αύτ^ς τελει^τητος, μετά τΚς όχο(ας ιτράτ- 
«ει ταύτα ιτάντα 6 £νθρω«ος: Όστις ταύτα συλλογίζεται, έχείνος 
Οκυμάζλΐ χαΐ έξέβταται, βλέπων τιλν τίσην εύγένειαν χαΐ χάριν τϋς 
ψνχτίς, θαυμάζει ^έ μάλλον χαΐ ύπερυψο7 τ4}ν παντο^ύναμον «οφ(αν 
του Οεου του τ^ς ψ'^χϋς δημιουργού, χαΐ βοςΐ μετά του προφητάνα** 
χτος* • έΟαυμαστώ^η ^ γν&9(ς βου έζ έμου, έχραταιώθη, ού μή ^ύ• 
νωμ«ι ^; αύτ^ν » Μωροί λοιπόν χαΐ ανόητοι χαΐ χατη^χυμένοι ε{• 
βίν &0Ι λέγονσιν, 6τι & λογιχ&ς £νθρωΐΓος ούίέν διαφέρει των άλό• 
γων ζώωνι » 

ζΟμίΜα ίΐς τάς Πράζεΐζ ΓέΙκ ^^4ηοστ6Αωγ. 
Κνρ. χών Πατ^ρωτ τής Α\ ΣΌνϋου)• 

» *0 επίγειος άγγελος χαΐ επουράνιος άνθρωπος, 6 θείος *Απύ9τολος 
Παύλος, βστις έ^ί^αξε το{>ς πρεσβυτέρους τ^ς Έφεσίων έχχληβίας τ& 
)0)έος τών ποιμένων, αύτ&ς περισσότερον πάντων των Αποστόλων 
χοπιάσας, Εδειξε ^ιά των έργων τόν τύπον λαΐ χανόνα του αληθινού 
χαΐ τελείου ποιμένος τών λογιχών του Ίησου Χρίστου προβάτων* οΐ 
τούτου χύποι, αΐ άγρυπνίαι, ο( φύβοι, οΐ έν λιμφ χαΐ ^(ψει χαΐ ψύ- 
χβί χαΐ γυμ'^τητι χαχοπάθειαι, οΐ Ιζωθεν χαΐ (σωθεν επίβουλοι, ο( 
^Μ§γμοΙ, τά συν^ριχ, αΐ φυλαχαΐ, τά ίεσμά, τά δικαστήρια, οΐ χα- 
τ4γο^«' ο( χαθ* ήμέραν χαΐ δραν θάνατοι, ^ σαργ&νη, οΐ λιθχσμοι, οΐ 
^β^ισμοί, ή περ(ο^ος, οΐ χατά γϋν χαΐ θάλασσαν χαΐ βυθόν χαΐ πο• 
ταμο^, χαΐ οΐ έχ λτ)στών χαΐ ομογενών χαΐ ψευία^έλφων χ(νίυνοι 
χαΐ τά ναυάγια* 4 χαθ' ι^ιμέραν επιστασία, ή μέριμνα τών έχχλησιών, 
τ4 ά^άπανον του ε*ίαγγελιχοϋ χηρύματος' ταύτα πάντα είσΐν ύψηλαΐ 
καΐ λαμπρόταται στϋλαι τίς άνΑρεΙας, τ^.ς υπομονής, τϋ; μεγαλοψ'^- 
3Γΐας, του ζι{λου, τϋς αγάπης χαΐ πασών τών λοιπών μεγάλων άρε- 
^ν, ίσαι του αληθινού ποιμένο; τίιν ψυχην χαραχτηρίζουσι. 

• Τ(ς ^τθένει της αμαρτίας την άσΟένειαν, χαΐ 6 Πα'Αος ούχηιΟά* 



«86 ΝΕΟΕΑΑηΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

γ(το της άρ^ωατ(ας τί^ ίριμύηττα \ χΐς ί«χανίαλ(ζβτο, χαΐ Α ΙΜίλος 
•ύχ έφλέγ&το ; τ(ς Λλος (ατά τοσαύτης φρονιίσιως χαΐ σοφίας ένο^ 
μοθέτησε ^βσπέτας χ«1 δούλους, άρχοντας χαΐ Οτηηχ^υς) άνδρας κα{ 
γυναίχας, γοηις χαΐ τέχνα, γ^μφ συνεζβυγμένους χαΐ έν παρθοί^ 
ζώντας, σοφούς, άμαββΐς, «λουοίους, ιττωχοίις, Ίον^αίους^ '^λλι^νας, 
τα ΐΓ€ρΙ Χρίστου χαΐ κόσμου, τά πιρι σαρκός χαΐ ΐ(ν»ύματος ; τ(ς 
μιτά τοσαύηος ιεοιμαντιχϋς 4ιριστι(μης έπότισκ τό γάλα τ^ς ά%\%^ 
διδασκαλίας τους νηπίους χαΐ άτβλιις, και Ιθρεψσ. ^ιά τΐίς στιριβς 
τροφϋς τ&ν υψηλών μυστηρ/ων τους άνδρας καΐ τβλαίους; τ(ς ^ το* 
σουτον ίιςιχτ^ύως 4λ»γξβ τους άμαρτάνοντας, 4 τοσούτον χαταλ- 
λι^λος έπνίνίσβ τους ενάρετους, ^ τοσούτον λχα(ως ιναρέίοιχι τ& σα* 
τανα τους σχίχνίαλοποιούς καΐ τους άποστάτας τ{|ς ις(στβ«ς, 4 '^ο* 
σουτον επωφελώς έχανίν^σβ τά κκρί τών αίρβτιχών, ^ τοσοΟτον γιν* 
να(«ς άπεβχοράχισε τάς ΙρΜς, τάς μάχας, τάς λισι^αιμονίας, τάς 
καινοτομίας, η τοσούτον λαμπρώς έστκφάνωσι τους ιΐς τά μέτρα Τ'ϋς 
άγΜ^σύνης φΟάσαντας•, ταυτά είσι τά ιεοιμαντιχά ιργοι' (ργα πατρικά^ 
{ργα λ^ασχαλιχά, {ργα ιύεργβτιχά. 

> • . • Άλλα τ( έστι προσοχιί ; προσοχή έστιν ακριβής χαΐ άοκνος 
τών πραγμάτων παρατηρι^σις' εκείνος 2έ προσέχει έαυτ^ βστις μετά 
άνυστάχτου έγρηγόρσεως παρατ-^ιρει πάντα τά περί αυτόν καΐ τά έν 
αύτφ* όστις ουν προσέχει εαυτφι, εκείνος γν«#ρ(ζ6ΐ τόν φθ^νον και τάς 
έπι^ουλάς τοα άρχεχάκου πολεμγτορος, διακρίνει, π<ίσον άπατιιλίι καΐ 
επιβλαβής έστι του κόσμου τούτου ή ματαιότι^ς, βλέπει, πόσΐ!ν ζη• 
μιαν καΐ βλ^θρον προζενει τϋς σαρκικής επιθυμίας 4 άπόλαυσις* ^Λ κα^ 
κατά του λαβόλου αντιστρατεύεται^ καΐ άπ& τής κοσμικϋς ματαιΑ* 
ττιτος τους οφθαλμούς αύτοΟ απόστρεφε», καΐ ανώτερος γίνετΜ τ&ψ 
της σαρκός έπιβονλν^μάτιι»ν. 'Οστις προσέχει εαυτ^ εκείνος βλέπη, 
δτι « ούχ ίχομεν ό^4 μένουσαν πόλιν^ αλλά τίιν μένουσαν έπιζιιτου* 
μεν » ατι τά παρόντα είσΐ φθαρτά χαΐ πρόσκαιρα, τά Ιέ μέλλοντ• 
άφθαρτα χαΐ α{ώνια* 6τι ε:ς τί^ν έπουράνιον πατρίδα έστΙ τό φΑς το 
άνέσπερον, και η ^« ή αμετάβλητος, καΐ ή χαρά 4 άνεκλάλητος, 
καΐ τά αγαθά « & οφθαλμό; ουκ ει^ε καΐ ο&ς ούχ '^ίκο*^σε, και έπΙ 
χαρ^ίαν άνθρωπου ούχ άνέβη. » £χ τούτων αποσπάται 6 νους αύτο& 
από τών γηίν(ί*ν, χαΐ αναβιβάζεται εις τόν ούρανόν' λό τά έπουράνιβι 
συλλογιζόμενος, εις αυτά άφιεροί χαΐ τόν πίθον τη; ψυχίς, χαΐ τι^ 
έπιθυμιαν τι; χαρ^ία;, καΐ τού; κόπους του σώματος" έχ τούτου τ4 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 117 

Ιργα αύτον ΟβάρΜ^α, 6 λ^ς αίπΛ 0<ϊος, τΑ φρονΐ(|λατα α6το& 2γικ* 
βλος γ(ν«ται φως, βλος άρλττ^ β^ος άγΐΜβύνη" ταιοΰτος γ(ν•τ«ι 6 

€ύ9ΐβί)<, τοιούτος γίνϊται 6 ποιμί^ν, όταν προσέχν) ίααηω. 

• *Ι1 π^οβοχτι ανοίγει ττις ψυχϋς τοΐί ΤΓθΐ(χένος τα βαματα* Μβν 
^ιαχρίν(ΐ, τι £λαβ«, χαΐ ύτ:ό τίνος αυτό Ιλαβκ, χαΐ £ιά ιτοΐον τέλος 
{λαβεν αύτό' βλέπει, ίτ\ {λαβεν <(ς χείρας αΰτου πραγ|Λα ΐϋάβχς τ^ς 
χτίσεως τιμ,ιώτερον' τΐράγμα ου ίιά λέγου ΘεοΟ ^ημιουργηΟέν, χαθ^ 
τά δλλα χτίσ(Αατα, αλλά ίιά τοίί τιμίου αίματος τοΐ» μονογενούς 
ΤΙου αότοϋ συσηιϋέν χαι περιιτοιηθέν* (λαβε τούτο ουχ &π άνΟρώκοιι^ 
ούίέ &π& αγγέλου, άλλ* &ιε* αύτου του «αντοχράτορος βεοΰ. Ό Βώς 
χαταστι^Φας αυτόν ποιμένα, ένεχείρισεν αύτ^ τούτο τό έπουράνιον χαΐ 
πανυπερέν&οζον χειμιΑλιον, ήγουν την ίχχλησίαν αυτού. Ινα ύαάγ^ 
9*ς αυτήν τους (ξω, χαΐ ^ιευθύνη τους ίν&ον, χαι 6^ΐιγ9 αμφότερους 
πρ&ς σωτηρ(αν. Γνωρίζει ό ποιμίΐν, δταν προσέ/γι, δτι, βστις άγωνιοΟ|( 
τ&ν άγωνα της ποιμαντιχϋς επιστασίας, χαΐ τελέσι;) εύβεβώς τϋς προί* 
^ριχχς εξουσίας τόν ίρόμον, χαΐ φαν^ πιστ&ς οίχονέμος εις τλ έμπι* 
στηθέν αύτω ποίμνιον, έχεΐνος ώς έχπληρώσας τϋς αγάπης τίΐν έντο* 
λ^ν^ λαμβάνει της ίιχαιοσύνης τόν άμαράντινον στέφανον• Ταύτα ^έ 
βλέπων χαΐ λαχρίνων άφιεροι τ4;ν προσοχ^ίιν αυτοΰ χαΐ έπΙ ποκντί 
τ^ ποιμνίφ, είς β τό πνεύμα τό άγιον χατέστησεν αυτόν έπίβχοπον. 
'£χ το*ίτον αυτός ώς άλλος Μωυσϋς εξάγει τό ποίμνιον αύτου ούχΙ; 
άκ6 της Αίγύπτου χαΐ από τϋς δυναστείας του Φαραώ, άλλ* άπό 
τϋς αμαρτίας, χαΐ άπό της δουλείας του διαβόλου* ώς άλλος Ια-' 
μουηλ αμέμπτως χαΐ άγίώς .διευθύνων τόν λαόν του Κυρίου, προσφέ-• 
ρϋ είς τόν Θεόν υπέρ^ της σωτηρίας αυτών ούχΙ ζώων Ουσίας, άλλα 
τάς άναιμάχτους Ιερουργίας" χαΐ ώς άλλος ίέ Παύλος χαΐ τους απί- 
στους ^πιστρέφει,^ χαΐ τους χλονουμένους είς τά περί της πίστεως 
έπιστηρίζει, χαΐ τους ττεπτωχέτας είς την άμαρτίαν εγείρει, χαΐ τους 
έστώτας είς τήν άρετίίν ^πιστερεοι, χαΐ γίνεται τοΙς πάσι τά πάντα^ 
Ινα τους πλείονας, τους άξίους ^ηλον^τι σωτηρίας, χερίι^, χαΐ τ^^ 
Χριστώ προσαγάγγ)• 

• ΙΙροσοχη, ίώρον ουράνιον, θησαυρέ ατίμητε, φυγαίευτι(ριον τϋς 
ματοαότητος, μάστιξ της έπανισταμένη; σαρχός, {7;λον χατά το» 
έχθρου της άνΟ^ωπίνης φύσεως, φύλαζ τ^,ς ψυ/ής χαΐ του σώματος, 
χλίμαξ άναβιβάζουσα άπό τη; γης είς τόν οόρανόν τόν άνΟρωπον^ 
πηγή αγιασμού χαΐ φωτός χαΐ χάριτος χαΐ σωτηρίας* συ χαΐ τόι» 



18β ΝΒΟΕΑΑΗΙΙ ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 

χαΐ σ€&ζ•ις ιμάντα ^ίν9ρΐΜ6ον• Πάννοφον άλΐ)θ6ς του ^ττ{6γ^ Παύίοι» 
τό ι;αράγγΛμι«. « Προτέχετ» έ«ι>τοΐς, κ&Ι ι;«ντ) τω πο4&>(ω > Ταύ* 
την ^έ τΙΙς προσοχή; τ}^ ^ι^ασχνλίαν ούΧέ άφ* έοηιτου έν^γ,^τιν £ 
μακάριος, ο^ΐ^ίέ έξ άν9ρώπου παρέλαβεν, {χουβ» ίέ αύτ{;ν άπ αύτΙΕς 
τΐίς τοΟ θβου νομοΟίφζβς, βστις είπ». « Πρ^^εχ» αιαντ^, χαΐ φύλαξον 
τ^ν ψ^χι^ν ^ν σφόδρα ». 

• Οό«1 λοικ&ν ε(ς έχε(>κ>υζ τους τριο«6λ(ους ::οι(^^να^, βσοι ούΧε* 
μίαν ΐΓρο9οχ4|ν (χοντες ού^έ περί τ^,ς ΐίΐας ψυχί^ς, ού^έ περί τ5ίς οι*- 
τΐΐρ(ας του έμπιστευβέντος αύτοίς ποιμνίου, πράττουσιν {ργα ανάξια 
χαΐ του χαραχτϋρος χαΐ του επαγγέλματος αυτών, οχετός άντΙ φω• 
τλς γιννίμενοι' άμελοΟντες ίέ παντελές χαΐ τά πρέβατα, μνιίέ τλ 
άπολωλός ζητουντες, μχίέ τ& έσχορπισμένον αυνάγοντες, ατΜ τλ 
άοθενές έπίΦχεπτι^μενοί, μιιίέ τό υγιές έπΐ9τΥιρ(ζοντες' τούτο ^έ χαΐ 
μίνον προφέχοντες Ινα πίνωοι τό γάλα, χαΐ έν^ύωνται τά (ρια, χαΐ 
τρώγω^ι τό πάχος τ9ς ποίμντς ΟύαΙ αυτ^ς* λότι ού μ^νον «ερί 
εαντ6ν λ^ον άποίώνου^ι τ^» βε^, &λλά χαΐ τ& αίμα τ6ν προβάτων 
έ» τΙΙς χ<ιρ&ς αύτων έχζιιτΐ)Ο^Φεται. « ΚαΙ τό αίμα αότοΰ, είπεν & 
9ί6ς προς τ&ν άμελΙΙ ποιμένα, ίί% τ|ς χιιρ^ οου έχζιιτ/ισω. • 

• ΊΓμεΙς ίέ, ύ ο1χον6μοι πίΦτοΙ χαΐ ποιμένες αληθινοί χαι φρ^ν»• 
μοι, β«οι χατά τι^ιν παραγγ^λίαν του Οε<ίφρονος Παύλου άφιβρώσατε 
τ^ν προβοχην &μ&ν εαυτοίς χαΐ παντι τφ ποιμνίφ^ παν^έβαντοί έντε, 
μαχάριοί έατε, άγιοί έοτε* ύμεΐς εν ίχείνιρ τ^ ν'ρ9) ^'^^ ^ παντο* 
χράτιερ χαβι^ έπΙ θρ^υ ^έζης αυτού. Ινα χρίνη ζώντας χαΐ νιχρούς, 
τ^€ μεταξύ τ6ν άγ(ων Ιεραρχών έχλάίμψιτε &; φωστ^ιρες* τ^τε χαθείς 
έξ ύμέβν μετά του ποιμνίου αυτοϋ Ιμπροσθεν του θρήνου τ{ς μέγα* 
λω9*ίνν}ς παριστάμενος • Ίλου^ λέγει πρ&ς τ&ν θε&ν, έγά χαΐ τά 
παιί'ΐα, & Ιίωχάς μοι• • Τ^τε ίέ άχούειΙ άπ& οτ^ματος του ΒαΛ 
Φ £3 ίουλε αγαθέ χαΐ Ιΐιστέ ε ΈχιΧίλ τά παιδία μου πεινώντα, οΐι 
{θρεψχς ^ιά του λ^γου τ4ς εύσεβείας, ταύτα ^ ^ιψΑντα έπ^τισας 
^ιά τ%; ίι^α9χαλ(ας των ν6μων μσ^• '£χε?να ξένα ^ι9αν τ^ίς έχχλ*»* 
σ{«ς, ονι ^έ αυτά αυνι^ιγαγε; Ενίον αύτης* ταύτα γυμνά {ναν τΑν χα.• 
λ6ν Ιργων, ου ίέ ένί^υτχ; αυτά τ6ν άρετΑν τό Ιν^υμα• '£χε1να 
{^χν άφθενϋ ύπ& του πλι^.)ου; τών αμαρτιών αύτων, σ*1» ίέ έπεσχέ* 
φθη; χαΐ (άτρευσχς αυτά τχΰτα ίείεμένα -{ταν ύπ& του σαταν£, «^ 
^έ ^λθες ε(ς τό ίδ^'ζωττίριον, χ«\ ήλΐ'ΐθέρωιας αυτά, λύτχς τϊς ίο»* 



ΠΑΓΑΡΤΠΜΑ. ί9» 

\ύΛζ^ *Λ ^ντμά «9 ου &έ & Θ«λς ενώπιον ^ίντΜν τ&ν άιτ' αΐωινος 
ανΟρώΐΓΐϋν τοιουτοτ^έιτως έπαινέσ^ Εχ«9τον των νκττων ΜίΙ φρονί-» 
μων οικονόμων τΤ^ς χάριτος, ^χαΐ αληθινών ποιμένων του >αου αυ- 
τού, τότί έχφωνεΐ ττ^ός αυτούς ττ,ν ίύλογτ,μέντ.ν χαΐ μακαρίαν φω- 
ντ.ν, τί;ν ίιπέρ των έλιτ,μόνων ίιωοισμένην. ■ 



Πρ& του θιοτόχη φα(ν«ται, βτι χαΐ 6 χ\ινΛζ Εδγένιος Βού^γνρις 
{ιηιράΟη νά βελτ'.ώ<ηΓι χαΐ χβκνον(9νι τ& υγος τϋ; χοιν^ίς ίΜΐλέχτοτ•*^ 

4>λα παραδόξως, εν £ 2ν το?ς ιτρώτοι; αύτου πον^^μασι 7;αραττρε?- 
ται γλα^υρίτης χαΐ όμα'λόττ.; ιτερί τί,ν Ιχφρβσιν, χαι ίχίογίϊ λέ:εως,^ 
έν τοΙς Οατέροις άν εναντία; έτηχρατει ανωμαλία &φο*>ς, χαΐ λεζι* 
Οτρία ανεπιτυχείς, &ς ίείχνυται έχ τών έζ^; τηριχοπΔν. 

Κύριηοτ. 1752). 

• 'ΐίοϊι Η τών πολλΑν λΧγα αΓτία τις άνβτχωρ^9«ώς μου* (χ^^κ 
4ν αύτοΐς τ& 4ιατΙ άιτοχρώντως* άλλ* ί 'Υμετ^α Παναγιότης τ* 
«ϊτιβ ταΟτα, ώς τ4 μγ,^έν λογιζόμενη, τούτο μόνον έν τοΓς λαρ^ 
ροις χατ έμοϋί γράμμασιν αγωνίζεται νά παραστ/ιΤνι, £τι τάχα 4 £μ^ 
ίναχώρχσις ιΑχολούθηοε, ίιότι ιΑθελι^^ατκ νά λορθώητι τά τϊς σχο- 
λΙΙς £τοπα, χαΐ νά έζώιετε τους άταχτους, £γά ^έ &; άλαζών χαΐ 
6ιηρι{9^ηΜ>ς έίυτχέραινα χβΐ ^έν ύττέφερον τ)ιν ίιόρθωνιν τϋς «(τίας^ 
£ιταγε! Ινα σχολείον, τ& όιτο!ον ε^ν μέ είχοτι μαΟητάς, χαΐ τ& 
έΐΓλι(9υνα σχεδόν ε{ς ίιαχοσίους, τ& όποιον η<!;Υι9« χαΐ τ& έοτερέωτ» 
μέ τόσους άγ6νας, βτους έμάθετ^, χαΐ μέ τόσους χόπους, βσου; εί^ 
λτ», πΰς 'Ιτον , δυνατόν νά τ& φέρω ε(ς τλν τελειότνιτα' ε{ς τ4ί^ 
£ι:ο{αν παρ* ελπίδα τ& χυρατε, χαΐ χωρΐ; νά παιλ*ίσω τους άτά-^ 
χτους, χαΐ χωρ•.ς νά λορΟώσω χατά ^ύναμιν τά έν αότ^ αναφυόμενοι 
έιτοπα-, Έγώ χατά τάς χρείας έν αύτ^ χαΐ σ^^νεβούλευσα μΐ ζ^λοι»^ 
χαΐ έπέπλτζα μΐ σφοδρότητα, χαΐ έμαστ(γω?α μί αύστηρότητβι, χαΐ 
έ^ίωζα μΐ δρ-','ίιν, χαι πίλιν ύπίίέχβην μετά πρ^ότητος, χαΐ τΛρι* 
ποιιίθτ^ν μετά φΛοφροσύνη; καΐ έπιΐιιχείας, συ^^^χεράσα; τίν τόνον τοί 
•'νου μέ του ελαίου τΙ.ν λειόττ,τα, χαΐ κρατώντας τοιουτοτρόπως 
λαχοσίους άν0ρ(4πο*^^ εις τόην εύταξίαν χαΐ τοιαύτην χοσμιότητα,^ 
•Ι^ δτχν ίύναμαι νά χαυχτ,Οώ, ότι ίΐν ίζτ.'ΐχν ποτέ οι ό>ιγά5ΐΟμο^ 



140 ΝΒ0ΒΑΑΗ1Ι. ΦΤΑΟΑΟΓΙΛΖ 

ΐΜρβί^ηγμα εχουσι τίιν μιγάλην άρ•τήν τϋς ύ(ατέρ«ς ιτανιβρίτητος. » 



[^ίόγοζ €ίς τ6^ άγων *^1γ(^ρίαν 1760). 

« Πάφχουσι χαΐ οΐ ν<^μοι, ^αναγιώτατε δέσποτα, χαΐ ολ χαλαΐ 
9ννιΑΘ(ΐαι, χαΐ αΐ πρέπουσαι τάξεις, έλΐινο όποΟ βλέττομεν, χαΐ πά« 
«χοιισι σχεδόν βλα το\ί χόσμου τούτου τά πράγματα, &7α 4ΐ του κα^ 
τοίυνά^Αου χρόνου ή ρύσις, % τής «ύμβτατρέπτου θελι^τιως 4 προαίρε* 
«Κ 'να^ πολβμιΐ χαΐ τά χαταβάλλιι. ΚαΙ αυτοί, ναΙ, χαΐ αύτοΙ οΐ 
ν^οι %\ς τί)ν άρχί^ν ωσάν απαλά βρέφιΐ .χρειάζονται γάλα χαΐ στε* 
ρέωσιν' προχωρούν τες ήλιχιουνται χαΙ^αύξάνουσίΥ) ακολούθως ως άν- 
δρες τελειοϋνται χαΐ άχμάζουσι^ χαΐ τέλος πάντων γγ,ράφχοντες πα* 
ραχμάζουσιν, άσθενουσι χβΐ χαταπίπτουσι, χαΐ τύτε χρειάζονται.•• 
τΐ άλλο-, πάρεζ χέρι χαΐ βαχτηρίαν* βαχτιαρ(αν λά νά τους οτηρίζη» 
χέρι ^ιά νά τους άναβαστάζι;;, χαΐ νά τους χρατ^ %^ τό έπιθυμύτερον, 
τ^τε χρειάζονται πνοήν ζω^ς, χαΐ ίύναμιν ζωογύνον τινί χαι φερέ* 
ββιον, 4 6ποία πεπτωχ^τας νά τους άνορθώβη, νενεχρωμένους νά τους 
ζωώαιρ, γτ^ραλέους νά τους άνανεώσιρ, πεπαλαιωμένους νά τους άνα• 
Ηαιν(α{|• *Ωμο(α9αν τους νύμους μέ τάς άράχνας, χαΐ χατά τι χαλά 
τους ώμο(ασαν' ίιύτι μία αδύνατος πνο% μόνη τους σαλεύει, ίν σφο- 
^ρόν φύστμΑ τού| ^ιατρυπ^Ι χαΐ τους ^ιασχε^άζει' τφ δντι άράχνια 
υφάσματα 1 ίν περιπλεχθοΰν εις αυτά μυΐχι χαΐ κώνωπες, χαΐ τά 
τοιαύτα μιχρά χαΐ ασθενή ζωύφια, πιάνονται χαΐ δεσμεύονται* άν ορ- 
μήσουν ζωα μεγαλύτερα χαΐ βιαιύτερα, τά ίιασπώσι χαΐ τά ζεσχί- 
ζουσιν. Είναι βμως άτελ-^ς (χαθώς έγώ χρίνω] αύτη ή άμοίωσις χατά 
τούτο, βτι αΐ άράχναι, άφ' ου ίιασχε^ασθώ^ι χαΐ ^^ιασπασθώσι, οέν 
μένει πλέον ούτε έλπίς, ούτε τέχνη νχ συμπιασθουν χαι νά {λΟουν 
ε(ς τί'ιν προτέραν χατάστασιν' άλλ* οΐ νόμοι, να(• "οθεν οΐ νύμοι χαΐ 
αΐ διατάζεις άρμο^ιώτερον ηΐέλον δμοιωθή με τά δίχτυα, τά ύποΐα 
πάσχουσι χαΐ τό των αραχνών, χατά την άναλογίαν των εμπιπτόντων 
ζώων, χαΐ (χουσι χαΐ τό άλλο ίσιωμα των νομοΟεσ'.ών, όπου άφ ου 
ζεσ]^ισ9ώσι, συμπιάνοντζι, χχΐ άφ* ου πχλαιωΟόσιν, άνχχα ινίν»ονται• 
"ΐοίτε άν όμ•λώ χατά λόγον • . ■ 



ΤΙΑΡΑΡΤΗΜΑ. 141 

(/7ί/)ί τω^ ίτ ΠοΛωνΙψ όίχο>οιώτ. 1768). 

β *Ολβ μΐ τόν καιρόν μεταβάλλονται. *Ενας βασιλεύς τ?ς Πολω- 
νίας, όνομαζ<(μενος χαΐ αυτό; Σιγισμουνίος, άπ& τίιν «ειραν {λχων τ& 
γένος Γουστάβου του Βάζα, έβουλεύθη τέως νί άνατρέψι^ έχείνο δποίΐ 
6 μέγα; Σιγιιμουνίος δ των Ίαγγελονίων δστατος εϊχε συσηίσΥϊ• 
^βτον αυτός χατά τό αυτό βασιλεύς χαΐ τ9ίς Πολων(ας χαΐ τϋς Σβλ- 
χ(ας* έχαθηρέθνι ^μως χαΐ άπό τόν ττίς ΐβεχίας εξέπεσε θρ6νον, χοιν^ 
ψ^ιφω των διαφέρων του Βασιλείου τάζεων τών έτΑ τούτι^ συναθροι* 
σθεισών εν Ιτει 1592, χαΐ έζ ατυχίας 4 συμφορά είς αυτόν προϋλ- 
θεν άιτό ττ,ν θργ,σχείαν τών Καθολιχο-'Ρωμάνων. 01 ιταρασταίνοντες 
τό Κράτος συναχθέντες έπΙ τό αυτό, Εχλεζαν βασιλέα τόν έχείνο» 
άλλφόν τόν Κάρολον, δστις είχε ν έχ μέρους του χαΐ τι^ χαρ^ίαν 
τών στρατιωτών, χαΐ τί;ν όμολογίαν του *Αουγσβούργου• *0 Σιγι- 
σμουν^ος {χπτωτος {^η του ΐβεχιχου θρήνου, έζε^ίχτισεν είς τίιν Πο* 
λονίαν τόν Καθολιχισμόν, όπου τόν εΤχεν ύστερι^σν) άπό τϋς Σβεχίας 
τόν στέφανον. 

• 01 όί»γοΙ αύτου χαΐ σύμβουλοι χαΐ ίιοιχι{τορες Ίησουίται όπου 
τόν £χαμ.αν χαΐ {χάσε τό {να βασίλειον, τόν {χσμαν χαΐ έμισιΑθί) είς 
τό άλλο. Δέν έ^υνηθη ούτος άλτ,θινά νά χαταργιηση {να νόμον β^σι* 
μον ^^-η χαΐ θεμελιώδη, χεχυρωμένον υπό τοσούτων βασιλέων^ χαΙ 
ύπό τόσων Διαίτων* μ' 2λον τούτο χατεσοφίσθη τόν νύμον, χαΐ ίν ίΐν 
τόν αναίρεσε, τόν Τιχρείωσε, χάνωντάς τον άνωφελίΙ χαΐ άνενέργητον. 
'Οχι πλέον δφ^ί^ια» 2/ 1 πλέον αξιώματα χαΐ επιστασίαι είς τους 
εζω της 'Ρωμανιχης χοινωνι(σεως> Δέν τους ίΐρπαζον τά υπάρχοντα, 
ίιατί ^Ιν έ^•>ναντο' αλλά τους χατε^υνάστευον πολυτρ^πως μέ {να ειίος 
διωγμού ίίσυχον χαΐ σιγτιλόν χαΐ χωφύν' χαΐ &ν τέως τους Οπέμενον, 
τους εχαμαν χαΐ \ά καταλάβουν δγλίγωρα, βτι ίέν ίίθελαν τους υπο- 
μείνουν περισσύτερον, δταν ϋθελαν λάβουν τί^ν εύχαιρίαν χαΐ τόν 
τρόπον άποινει νά τους χαταχαθίσουν. • 



{^Σ χιϋασμα π$ρί άηζιθρησχΗίΐζ.) 

« Ε( οΐ (τό σεύτερον) τΤίς θεοσεβείας αύτοΙ πρότερον άριθμούμενοί 
Ορέμι^ατα, χαΐ της έχχλησίας φαινόμενοι τέχνα γνι^σια, έ;έχλιναν δμως 
της ύγιαινούσης πίστεως, χαΐ του δρθου περί τό ίόγμα φρονήματος, 
ν»πό ό'ιαφΟΓ(•)ν έτε^οίι^ασχαλίας άνεμων παρασυρέντες. άπεπλαν4θ^ 



142 ΝΕ0ΚΛΑ1ΙΝ. Φ1Α0Λ0ΓίΛ2 

«αν• τίτ• οΐ Τοιούτοι, ώ; δντες ύπά τήιρ του ποψένος ίιοίχ^ιή^ 
είναι ττάντως χαΐ £ί; η;ν κρίσιν την αύτοΰ υ:;ο/•εία£νοι 'ΰΟεν αυτούς 
ή ίχχληαίχ έ:;ιμ2λώ; άνζχρινει^ εζουσιαστιχώ; χρίνει, αύθεντιχώς χ«.- 
ταχρίνει' χαΐ επιβάλλουσα αύτοΐς τάς ΐ:ροσΐ!Χθύσχς τΐοινάς, χβιΐ τά δί- 
καια έι:ιτίμια, ε{ (ΐέν έπιστραφώοι γνησίως χχΐ άνανι(ψωσι, το'^ς 
λύει τέως, δτχν συμφέρον τό νο^λ^ίστ;, χαΐ «πό τους έπιτεθέντας λ• 
ομούς* ει^έ έπιμενουσιν £ως τέλους εις την παρχχοήν, χαΐ ^έν θελι(• 
σουν νά άφησονν την ΐτλάνην χαΐ τ'ίιν χαχόνοιαν, είς Ι^ν ι:εριέι:ε«οιι, 
τελευταΐον ίι% νά μ'ίι συμπαρασύρουν χαΐ τους άλλους τους υγιαίνον 
τας, χαθώς ες άρχη; ειποαεν, του; άποχότττει όλοτελώς άιΛ του 
ί^ίου σώματος, χαΐ τους παραίί^ει είς την άπώλειαν, τ^ν όιςο(αν 
αύτοΙ ησττάσΟησαν χα Ι ηγά:7ησαν. ΚαΙ τούτο είναι τ4 τρίτον των 
ανωτέρω προταθέντων* τουτέστιν άί τϊης έχχλησίας προς τους άπει* 
Οοΰνταις ποιναί, χαΐ Η έχίίνων έσ/άτη χατάχρισις• 

» *£^ώ όμως, δταν άναφέρωμεν ποινά; χαΐ χατάχρισιν, άπαγε άτΑ 
τό να συλλογισθώ 6 ευσεβής /ριστιανός, όεσμά χαΐ άλύσεις, στρεβλώ- 
σεις χαΐ ^εσμωτηρια, πυρ χα4 σίίηβον, σωματιχούς παντοίους βασανι- 
«μούς, χαΐ τέως θάνατον. ' Αί ποιναί αΐ παρά τϋς έχχλησίας πρέπει 
νά είναι εχχλησιαστιχαΐ, 6'/% πολιτιχαΐ, πνευματιχαΐ, δ;^ι σωματιχαί• 
Πρέπει πάντοτε νά διασώζεται ή αναλογία άνάμίΡσα είς τλ σχοπού- 
μενον τ^λος χαι είς τά μέσα ^ι' &ν- (ως £ρρέθη) έχείνο περαίνεται» 
Μέσα φυσιχά ίέν φέρουσι ποτέ είς εύτυχ^ϋ έχβασιν Ινα τέλος ύπερφυές' 
η γη χαΐ τά εν αύτ^§ ίέν άναβιβάζουσι τόν άνθρωπον είς τ&ν ούρα-" 
νδν' 4 κόσμος ίέν ύ^ηγει είς τόν Χριστόν, ούτε του χόσμου τά εργοε 
οέν οίχοίομοΰσι την είς Χριστον πίστιν. Τίς ίέν ιήζεύρει, δτι 4 'Ελ* 
κλησία είναι 2να σύστημα θείον, χαι £^ει {να σχοπόν δλον ούράνιον; 
καθώς ή βασιλεία χαι ή έςωτεριχη δυναστεία, είναι Ινα σύστημα άν• 
θ^ώπινον, χαι ίχει ένα σχοπόν, όλον χοσμιχόν. ΑύταΙ αΐ εζουσίαι, 4 
γηΙνος χαΙ ή ουράνιο;, είναι ασύμβατοι, χαΐ άπέχ^ουσιν άπ* αλλήλων 
δ^ο^ ονρα» ος &Λΐσιι γ^χίας • • • • • 

{ίΤρορΜ^Ιίά ττρός τΙ*κ ΐίηχ(κ>ΛθΛΙιψ Μόσχαχ, ΠΛάτωνα• 1775). 

« *Αλλ* εν φ έγω την περί έμέ ταύτην τοΟ Θεού οίχονομίαν χαΐ 
έννοω χαι θαυμάζω, επιστρέφων άιιο τό άλλο μέρος του λογισμον 
χό βλέμμα «ίς τάίν5ίτ;ιτ* τϋς ψυ/η;, υμ την έμήν δ;αχρίνων άν*- 



ζι^ητα, ^ν ^ύναμάι νά μ^ν ίκιλιώ, χαΐ νά μην 'Τρίαω ιις τ^ \ΐ:ΐ^* 
^οχην τοιαύτ-Λ; αξίας χαι χάρΐ'ίος' φοβουμίι μή::»; £έν {τον αυτ7) 
^οΰ θκοί» «ύίθ)ΐίχ, άλλα μ(χ «οκραχώρτ«Φΐς 9;ροκρ}^θμένη έχ τών 
έμών, η χχΐ έχ τών του λάου άμαρτγ^μάτων^ προς λχαίαν ποιν7.7 
χαΙ έχ^ίχχφΐν* φοβούμαι μήινως ούτος 6 υΙός 'Του Κΐς του Ίεομοναίου 
4ι:οΰ ί!ρχη9( σήμκρον νά ύψουΤαι υπέρ ^όν λαόν, ύπιρωμίας, χαΐ 
κπάν» υψηλός φανΐ μ€τα ταυ'Τα π^λλά μιχρλς χαΐ νανώ^ης, χαΐ δλ«ις 
αποστροφής χαΐ ίςουίινώσεως ίξ^ος * • • ■ 



(/7#ρί ΙϊαραίίΙ&ον χαϊ ΚοΛάσ^ωκ\ 

■ Μετά την άποβίωφιν ήμεις τίίιν χατάστατιν τών ψυχών πρέπΙΐ 
νά }ιαχρ(νωμκν, Χχ^ι τήν ΤοποΟε^ίαν' κυρίως νά ΐίπώμεν, η ψυχή ^έν 
Ιιναι έν τόπφ, λότι είναι άυλος χαΐ άσώμα'ίος φύσις, χαΐ (ίχι σώμα 
όπου νχ χρειάζε'Ται χαι ποϋ νά Φ'ΐηριχΟ^, χαΐ που νχ χαΟίση^ χαθως 
εχουσι χρείαν τά σώματα* ύ τύπος τϊς ψυχή; μετά τάν θάνατον ει- 
νχι 4 χατάστασίς, εί; τί)ν &πο(αν ί(9ελεν ευρεθ'^Ι, ίταν αποχωρισθώ 
από τό γεηρόν σχήνωμά της* ευρέθη έν ευσέβεια χαΐ πίστει, εν με• 
τανοία χαΐ εξομολογ-^^σει, έν χάριτί θεοΟ λλχαιωμένη^ βεβαιότατη 
εινχι χαΐ χχτά πάντα τρόπον πειίληροφορημένη ιΰΐρΐ Της μελλούσης 
'ηλέίας ζωί; Χαΐ ίόξης' ^ίξεύρει ττ,ν τάξιν της, αίσβάνεται τίιν μα- 
χαριότη'τά της, χαΐ ίχει τον αρραβώνα τϋς τελείας άπολαύσεως, φω-* 
τιζομενη παρά θεού, ^οξαζομενη, άναπαυομένη) χαίρουσα, άγαλ- 
λιώσα, μαχαρίχ τω {ντι χαΐ πρό της τελείας μαχαριότητος, άςιοΰται 
θείας έμφάσεως, άνάπτει μέ τάς γλυχείας φλόγας των θείων ερώτων^ 
φ^νύμιλος μέ τους αγγέλους, συνωϊευμένη μέ τους Προφήτας, χαι 
^Αποστόλους, χαΐ μάρτυρχς, χχΐ μέ όλον τον χορόν τών όιχαίων, 
φαιίρύνεται, σχιρτα, αναπαύεται* ίίου ό ουρανός, ίίου ό παράοεισος, 
ίίου τί βασιλεία, ΐίού ή ίόξα, ίίου τό φώς, ή αναψυχή, ή χλόη, ή 
ανάπαυσις, ή ειρήνη, παν αγαθόν . . *» 



*« *Επειίη λοιπόν οί φιλόσοφοι ζητουντε; την αίτίαν τών πχλλφ- 
^ών εις αύτην ττ,ν γην, ίέν έ^υνήθησχν νά ιτ,ν ευρωσιν, εττρεπε νά 
επιστρέψωσι τήν προσοχην εις τά έξω τη; γη;. χλΙ χναβι2άζοντεί 



144 ΝΕΟΒΛΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ. 

τ^ νοαν ύς τά υιιτέρ τίΐν ατοιχειώ^η Χ.'^'* ούρ£νι« σώματα, νά Ιζ^^ 
τάοωσιν, δν έχεΐΟβν ιεοθέν προέρχεται αυτή ή ^ύνααις, 6που μέ τό• 
9ΐΐν δραστηριότατα ένιργιΐ: κ{ς τά Μ τϋς γής υ^ατα, χαΐ γενν^ 
τό παρά<^οζον τούτο φαινόμ&νον• 

■ Ό Αριστοτέλης, ίστις ίέν ί^νιν άπολ^πραγμ^ίνητα, δσα πράγ- 
μρτα (>«έιηπτον «(ς τήν σχέψιν του, φαίνεται 6 πρώτος όπου άνοιζεν ιΐς 
τους άλλους αύτ&ν τ&ν ^ρόμον,. ^είζας, δτι τήν α(τ(αν των παλιρροιών 
κρέπει νά τίίν λάβη τινάς από τά <ν ούρανοίς σώματα. Λυτός (Αν ηναι 
γνι^σιον Αριστοτέλους τό σ'ίγγραμμα, τά περί ουρανού βιβλ(α, τό 
όποιον παρά τισιν άμφιβάλλεται) τίιν τοιαύτην ένέργειαν την άπο^(- 
^ει ε(ς Τ'ίιν σελι^νην, λ^άσχωντας, £τι μέ το μέσον των παρ* εαυτόν 
επιρροών, ό έλάσσων ούτος φωστηρ έχει χάποιάν τίνα χυρι6τητα ε{ς 
τόν περ{γειον χ6σμον, ίθιν αποτελεί χαΐ τάς παλίρροιας, χαθώς χαΐ 
δλλα συχνά αποτελέσματα. Πω; χαΐ μέ ποιον τρόπον'τουτο γίνεται, 
ίέν ε^υνι(Οη νά ερμηνεύ^τι• τόσον μόνον είπε. ΚαΙ μί) δυνάμενος νά 
χ«τανοιΙίσΐ{| τό περισσότερον, μαχράν από τό νά ^ίψΐ} τόν εαυτόν τοιι 
6 φιλόσοφο; είς τάς Εύρίπους, ειπών τό « κατάλαβε με, 6η ου χα* 
τέλαβόν σε • χαθώ; τινέ; περί αύτου μυθεύουσιν, άφησε μάλιστα είς 
τους μεταγενεστέρους υπό9εσιν έρεύνης γενναίαν χαΐ άςιόλογον, έλπ(* 
ζοντας, ώς συνετός, οτι έχεινο όπου συγχεχυμένως ειπεν αυτός, θέλουν 
ε&ρεθουν άλλοι νόες Επειτα νά τό άχριβώσουν* « τών γάρ τοιούτων^ 
ώς αυτός Ιλεγεν, ό χρόνος ε&ρετι{ς έστι. » 



{ΐΤίρί ΜοΌσιχήζ). 

« Τϋς μουσιχϋς ή χάρι; χαΐ ή ίυναμις, ή χρ9<7ΐς χαΐ ιλ ωφέλεια 
εΤναι από έχείνα τά φαινόμενα, τά όποια, έπει^Η τά γνωρίζουν πάν 
τες χοινώς, φαίνεται περιττόν νά ζητ^ τινάς νά τά παραστιίσι^ ίίίως• 
01 παλαιοί Έλληνες Ιλεγον, βτι δστις ^έν ανοίγει στόμα είς έπαινον 
του *Ηραxλέο'^ς είναι χωφός. Τούτο όπου έλέγετο ίιά τον υίόν τοδ 
Διός χαΐ τϋς Άλκμι^νης, δύναται νά ρηθη χαΐ ^ιά τάς Μούσας, τάς 
θυγατέρας τής Μνημοσύνης χαΐ του Διό;, τά; όττοίας χαι έχείνος & 
ίίρως τιμών εξόχως χαΐ θεραπεύων είς έγχωμίου λόγον ίλαβε τό νά 
ονομάζεται ώ; ό Απόλλων χαΐ αυτός Μουσηγέτης. "Άν είναί τις άχί- 
νητος είς τά θέλγητρα χαΐ είς τους γλυχασμους τίς Ευτέρπης, τίς 
'£ρατ6υς χαΐ της Τερψιχόρης, βέβαια ό τοιούτος πρέπει νά είναι χ»• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 145 

ψ{ς* ^ λν ^Ιν κΖναι βκβλαμμένος τάς άχοάς^ ανάγκη τά συναριΟμηθ^ 
|έέ τά άλογώτερα χαΐ νωθρότερα χτ'/ινη' έπει^ίι χαΐ τούτων ίβτοροΰν- 
ται ΐΓολλά, ύς τά όποια έφιλοτιμιίΟη ή φύσις να ένστάξη τόν της 
μουσικής ίρωτα• 

• τι άΤλ'λο οΐ παμπάλαιοι μΟθοι νά (Αας ^ι^άζουν ηθέλησαν παρά 
τ)ΐν ίραστηριωτάτην χάριν η τίιν χαριεστάτην ^ύναμιν της μουσιχΐίς, 
ίτατΦ έτέλμησαν νά πλάσοι>ν τάς τόσον απίστους, τόσον άτοπους περί 
θύτης παραδοξολογίας •, *0 θρ^ξ 'Ορφεύς μί την μουσιχι^ του άνε- 
χα(τιζεν άτΛ τόν {^ιον ^ρόμον τους ποταμούς* ίσυρεν 6π(σω του 6γ} 
μ^νον τά θηρ(α τά πλέον άίγρια, άλλα χαΐ τά ^έν^ρα χαΐ τάς πέτρας* 
χαΐ μέ τ^ιν γλυκύτητα της μελωδίας έφθασε (λέγουσι) νά χαταμα- 
λάζι^ χαΐ τόν Άΐ^ωνέα χαΐ την Περσεφόνην, τους άμειλίχτους χαΐ 
άλισωπητους θεούς, ^ιά νά του επιστρέψουν έχ του θανάτου εις τίιν 
ζωΑν Βυρυίίχην τίϊν φιλτάτην του σύζυγον. Οΐ Βοιωτοί ΖηθοςχαΙ Αμ- 
φίων μέ τά θελχτιχά χρούσματα του οργάνου των χαΐ χατεχηλουν 
χαΐ χατεχύλιον άπό τά 2ρη τά 'μάρμαρα χαΐ τους λίθους, χαΐ ^ι* αυ- 
τών, εύρύθμως τε χαΐ άρμονιχώ; συναπτομένων, £χτιζον των Θηβών 
τά υψηλά πυργώματα χαΐ τά τείχη. Κ «Ι 6 ΜηΟυμναΐος Αρίων, πη- 
ίών εις τι^ν θάλασσαν ίιά νά φύγγ) τ6ν χίνίυνον των χαταποντιστών, 
συνβχάλει ίιά των της λύρας αύτου μουσουργημάτων προς βοι^θειάν 
του τους φιλάνθρωπους δέλφινας, χαΐ ύπ' αυτών άναβασταζόμενος χαΐ 
^ιβΕνηχόμενος ασφαλώς τά χύματα, ευρισχεν εις Ταίναρον τίιν σωτη- 
ρ(βτ^• Τούτο τό εσχατον ίέν ελειψέ τις νά τό περάση ώς πραγμα- 
τιώίιΐ χαΐ άληθιν:^ Ιστορίαν. *Ημεις μέ τους περισσοτέρους τό χρίνο* 
μεν μυβον, χαθως χαΐ άλλα* άλλ οΐ μΟθοι ούτοι είχονίζουσι την 
άλ'^ιαν* χαΐ ή άλι^θεια όπου υποκρύπτεται υπό τάς είρημένας μυ* 
Οολογίας είνοκ, {τι ή μουσιχ-ίι τόσον έχει. ^ύναμιν εις τάς ψυχάς τών 
ανθρώπων, όπου χαΐ τους άχινι^τους ^ιά ^αθυμίαν τους διεγείρει, χαΐ 
το{)ς αναίσθητους ^ιά νωθρότητα τους παρορμά, χαΐ τους σχληρους 
3(αΙ άτεγκτους μαλάττει^ χαΐ τους αγρίους χαι θηριώδεις φέρει εις 
^μιρότητα. • 



\ΕχχΛησιασχιχη *Εxατο^τ^^€ζηρίς. 1805). 

• *Εν τοάτω τω υπερώω, τίί πεντηκοστή ατό της Άνοιστάσε^ 
*μέρβ, ίεχάτΐ[| ίέ από της Αναλήψεως τοΰ Κυρίου, περί ώραν τρίτην 

(ΐ:£Τ. ΝΕΟΕΑΛΙΙΝ. ΓΛίΙΣ.) 10 



|4• ίΐΕΟΕΑΑΒΝ. ΜΑΟΑΟΠλΖ 

τϋφ %^(9 'ν ψ οΐ * ΑΐΡΟ«τολοι μιτλ τ(#ν ΜαΟιιτΑν^ ιιαί τβν Αλϋ\/^ 
^Ι^αν 2παντ»( ομοθυμαδόν έιβΐ τ& αυτό, ΐΓ(ριμένοντΐ( τ^ 4ιτοΕγγ<λ(«ητ 
«νοΟ πατρός, έπιφο(τιι«€ν έπ* αύτο{>ς «(^θτΐτώς ή •ς ύφους ^ύναμις. Πνβϋ- 
μα οφοίρόν χαΐ βίαιον πνκυσαν εξαίφνης έπλ'ΐ^ω^β τόν οίχον. Μ(« 
γλώσσα ιτυρίνη έχά6ΐ9ΐν έιιΐ τϋι έχάντου χ•φαλ4ς• ΚαΙ πνιυματέμ* 
φόροι γον^μ<νοι οΐ έκεΐ πάντβς χατά τί|ν Ίω^ ιτροφητιίαν, ΙΙρζαντα 
λαλιΐν έτέραις γλώ^^αις τά μβγαλιία τοΒ βλοΟ* τ^τ• τά αινό ^ια- 
φ6ρ«»ν χο>^ ου^ύ^αντα πλ^, Πόίρθοι, χαΐ Μΐί^οι, χαΐ ΈλαμΙται, 
χτλ. χτλ• ΐΓθλυ«ρι9μ^τ(ρα αιτίρ £λλοτέ ινοτβ χατά τόν ένιαυτόν ΙηΛ^ 
νον ΦίναΟρινΟΙντα ^ιά τίϊν λατρίχουναν φιϋμκιν τϋς τοΟ ιτροσ^οχΜ* 
μένου Μβ99(ου έλνίσιως, Ι^ν αΐ των Γράφων προρ^ι^αιι^, χαΐ μάλιντ» 
αΐ του Λανιήλ &πέ9;^οντο ώς ίΙ^η έγγίζουσαν, έξίσταντο χαΐ υ^«ρ<ΟοΕ^ 
μαζον, (τι ο( Γαλιλαίοι έλάλουν, χαΐ ϋχονίν ύς Ικαοτοι τ^ Λίφ 
λαλέχτφ λαλούντωτ αύτΑν. Τ^τι 6 Πέτρος έιιάρας τ^ν φωνίιν ί^ίτ 
ινιον ΐϋάντ«»ν χΐιρ•ίττκ τόν ΝαζωραΙον Σωτήρα, χαΐ ί\ί ιτολλ&» ά«ο^ 
^•(χνλΐ, δη αυτός βστίν 6 Κύριος ό ΧρίΦτός, &ν ό ο7χος Ισραήλ ένταν^ 
ρωολ, χαΐ Αν 6 Κύριος άνέστησ^ν. » 

Ό £•>γένιος 1%ίώς Ιν |τ(ΐ 1769 τ^ Αογιχιλν, οαρχαστιχΑ^ άιτα•* 
χι(ρυξ€ τήν ν<θκλ>Υ)νιχ^ γλώ9«ταν Ιχ ιτάντων των έττνττημσνιχΑν στιγ^ 
γραμμάτων, ίογματ(ζ«»ν, βτι ταύτα ιτρέικκ νά γράφονται ίν τΑ άρ« 
χα(^ (λώματι. Τ^ γνώμΐίΐν ταύτκιν, 11ν μβτά ^ω^«χα(τ{αν χατβΐΜτ 
λέμηΑν Ίώο»πος & Μοισιό^αξ, φαίνιται, δτι χαΐ 6 θιοτύχιιις «αρα^ 
^έχθΐ), ουγγράψας τάς έιπστημονιχάς πραγματιίας αύτο& έν άρχαΐ-^^ 
ζούβη λαλέχτιρ^, όμαλωτέρ^ίί £λ»ς χαΐ άπι^λλαγμένιρ τϋς έιητ&τη^ημέ-^ 
νιις ίχ»{ννις φρασεολογίας, 9|ν ό πρ&^ος Αν τ^ Λογιχ^ αΰτου έθι^ραϋο•• 
'ΐ^ού ^έ τό ιηρΐ τούτου τβμάχιον τϋς Αογιχ^Ις του Βοολγάρ€β•ς« 
• Βρό ιιάντ«ιν τοιγαρουν μ-}^ χομιί^ ξένον βντα, χαΐ οΛβΛ τοΟ» 
""Βλλκνος λύγου, ϋχειν άξ-ιΰ τόν φιλο^οφί^σοντα. *Αλλ* έχ τϋς Γραρ- 
ματιχϋς» χαΐ τϋς Λλλνις Έγχυχλίου τών μαθνιμάτων τριβές, 1χ«ν6ς 
συγχβχροτημένον. Τό ^έ Ιχανώς, τό, έξ εαυτ<Α, τήν Ας άιυό τϋς λέ*• 
ξΜκ ίυσχέρειαν, «ιριελέιθαι έστΙ ^υνάμενον. Οδτΐ γίρ τους ιηρνττ 
τως πάνυ τ .ΐς λιχτιχοις τών τ<χνυ^ρ{ων ασπάζομαι έγχχταγηράφχον- 
τας, ώς έν αύτοις €χι(νοις ού^ί τϋς φλοτοφίας τέως χομι^) άγιύστους 
άπαλλα/θ-^τβσΟαΐ οίομένους. Ούίέ τουναντίον πάλιν, τοδς έχ τϋς 4τ4• 
ρας μερί^ο; 2λως προιίεμαι^ οΐ χαΐ πρΙν έχφύοαι ύ^ύντας, ιηρΐ τ^)Τ 
οτε^^οτέραν τών φιλοσοφιχών θιωρτιμάτων τροφ-ί^ν χαταλΐ)^ν§υύμ€νοΐ9 



ίν αύτ^ τφ φίλο^οφιιν, χαΐ του Ιλλτινος οΰχ 4!%ι<;τα λ<ίγου έγχρατβΐ 
κατ* ι»ΐ6θ(βα9ΐν Ι9«9θχς• Τούτων γάρ οΐ μέν τόν Πίθον κν τ-ίί Κ•ρ«*^ 
1*%, οΐ ί* έν τφ η(θφ τίιν Κ.«ρ«)&(«ν {λαθ^σβσθ' <λπίζου9ΐν• *Εχάτβρο( 
τ« τϋ( ίλκίίος Ίΐ|«ύίοντ«(• ΚαΙ οΐ μίν Οατέρου στέρονται ιυάντως, οΐ 
ίέ χαΐ εχατέ^υ. Λςό χ«1 χ^ίρονβς »{«1ν, ώς ^ι*δλου «ιπ)τυγχάνοντ•ς, 
ΧΑΐ τ& ^οχβΐν ιςρλ του είναι αΙρού(ανοι^ Τοις γάρ έν υφ€ΐ χυ^αίφ ι?α* 
ρ^¥υφοια|ι^νο^ς έγχομβο^ιανοι φιλοσοφιχοις λ<ζι^(οις, αύτου μονονουχί 
^οΰ τϋς γνώοο^ς δψους τ'φ χλφαλ^ ψαύϋν έο(χο»ΐ) χοιΐ φ«λοβοφουντ8ς 
ΑΐΝίΐλ^*ίτως, άνοί)τα(νονσι νι«νιχ6ς• *ΕΜ€τν{^€χτ€οτ -άρα τά χυΰαχισζΐ 
^€Μ»ο^{^ ίχαγγ$ΛΛύι»9τα β^Λίίίάρί€^ ηχ *ΕΛ^άόίκ ψ(ίί^^ ύ< 
οΙόνχ$ ίΛψΜΛω^μίτον^ ^^ Αηυ^ ούδίτ χύτΛάΜπ η^φιΛοσοψΐΐαόχωί^, 
4στ)γ άκάηισβΛί. » 

&ατά ΤΐΙ^ν «ότίίν πβρίο^ον 0<(ΐμ&ς ΐΙταρίστατΟ «υνι^γορος τοΒ άκλοΐλ*^ 
λιΐνιχου {λώματος 4 Ιιροριόναχος Ίώ•ηπος 4 &Ιοΐ9ΐόίαξ, αχολαρχ&ι^ 
τΙΕ( έν Ία«(φ ίαυάι^ΐΛς* 6 ιτολυμαΒίΐς ουτό( -άνίφ χαθορ&ν, 2τι τ& 
^τέως έπιχρατουν «ύστηρια τϋς ίίίαοχαλ(ας των έλληνιχ&ν ρχγάλως 
έ^υσχ(!>ιυο τους |Ααθΐιτ&υο(Αένους^ ^ιά τ» τΑ ΐρολύπλοχον χαΐ ά(Αέ9ο^ 
^, 4θέλΐ|9& ν* άπλοποιι(<7^ αύτ&| χαΐ ιτρωτί^την ικροτέβαλο ίέξβκν^ 
βτι Ιπροχ(ν (να γράφωνται τά ^ι^αχτιχά βιβλία έν τ% χαβω(ΐιιλ'ν)μένΐ]Ι 
γλβίσβγ• *ΕΆ τφ σχοιε^ ^έ τούτφ έίν)μοσίκυο«ν έν Ιτη 1779 (*) 
λύ• ον)[γρα(ΐμάτια* χαΐ έν μέν τφ ιρρώτφ έζέθηχ» τάς ιτιρί άπλο* 
«οκέ^ΜΚ τϋς διδασκαλίας ^ ί^έας αΟτου, ^ιά ίέ δευτέρου (ιπέδλίζο 
τ&ν τρέιοον τ^ς έινί τ& άιτλούοτβρον ιταραφράσεως των Ελλήνων συγ^ 
γραφέβ>ν• 

Κολάν ^1 θοωρουρικν νά παραΟέ9ω(χ.ι:ν έχ μέν του πρώτου τ& πέμπτοΐί 
χ•φΑλ« ι ο ν , έν φ χαταπολεμιι τά έπιχρ<χτουν τότε σύστιομα ττ.ς -^υχηγω^ 
χίΛς^ ^ λ' έιήοωρέ&τεω< ιταλών των β-υνωνύ(ΐων λέξεων έρμγ^νείας των 
οι^ααχομένων ιτεζογράφων χαΐ ποιητών, έχ Α του ετέρου τά προοίμιον* 

{Π^γραχίΙα τα/Λ ηαϋωτ άγωγ^ίζ* ΈητΙ^σι 1779). 

« ""Βνα ίτΛ τά χεφαλαιώίη μέρη τής έπηβέλου ίιιίαχτιχϋς π&ι^α• 
γωγίας πρέΐνει νά λογίζεται χαΐ & ι:ρόπος της έξηγι^σεως. Πράγματα 

(*) *Βν ?«η Ι761ιέδημοθ{«υ«<ν ό Μαινιόδαξ *ΗΒΐχήν φιλοαοφ(«ν «χ τ•δ 
ΙΚολΜου |Μτ•|^α9«?9οιν| V ούβέιιοτι €ΐ|«ν• 

10* 



148 ΝΕΟΕΛΛΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

άσυνηβϊΐ 2ρχο[ΐΛΐ νά ιίτζω χβΐ πβρί τούτου. Πρώτον λέγω, ίτι »ά 
ιυαΛττϊ όλοτελώς τίσον ν; ψυχαγωγία, δσον ή πολυλεςία. ΚαΙ ττί ά>Ίϊ* 
βεία ή πρώτνι ριτίτε με φαίνεται, παρά μία χαβομερία αίσθητ-ίι, χλϊ 
ή δευτέρα ενχ περιβάρχωμα περιττόν^ τό όποιον αφαιρεί τγ.ν εύχινη- 
οίαν του μαθητοΟ, χαΐ μία τέχνη τής ίισσολογίας. Τι βασανίζεις, ά 
λογιώτατε, τόν μαθητην σου μέ αύτίιν τνιν λεπτογραμμίαν, τόν και- 
ρόν τϋς πράξεως τϋς όττοίας δύναται να χαταβάλλη είςοίσχησιν αλ- 
λην, ίτις χ(^ δντι νά χρητιαεύση αύτω; ΤΙ επισωρεύεις αύτω ίεχα- 
πέντε λέζεις είς ενα, είς τόν αυτόν £ρον, έχάστη άπό τάς οποίας 
Ιχει ίσως ίύναμιν ίλαιτέραν, £μως, ^ι6τι ^έν ^ιαχρίνεις αυτώαύτάς, 
συνηθίζεις αυτόν μΐ τί^ν άχυρολογίαν, ^ νά λέγη τό αυτό πράγμα 
πολλάχις ; έζ'Λγησις προσφυης, εύεπ^ιβολος χυρίαις εϊναι, χαΐ πρέπα 
άναγχαίως νά είναι, μία χυριολεζία, ήτις άναγχαίως πάντοτε είναι 
μία λέζις• Μία λέ;ις πρέπει νά επιβάλλεται τό λοιπόν, ^ τό πολύ 
όσάχις ή χυριολεζΊα έπιλείπει, μία περίφρασις, μία έπεζηγησις σάν 
το(Αθς. Πάσα διάλεχτος ά^ιαφ^ρως έχφράζει τα αυτά πράγματα χατά 
τό μάλλον καΐ ήττον μέ λέξεις πολλά;, πασβ διάλεχτος όμως, ιϋ λα- 
τινιχή αυτή όταν έρμτινεύεται, έρμ'/^νεύεται μέ την μονολεςίαν. *Εγω 
μ^ιτε βλέπω τόν λόγον τό λοιπόν, πώς ή Έλληνιχ*)), δ ν χαλά μία 
σιάλεχτος απλή, δμως μ6νη αύτη νά ερμηνεύεται μέ τίΐν πολ\ιλε;ίαν, 
ν Λεύτερον νομίζω, πώς ή έςι^γησις πρέπεν νά γίνεται άεΐ μέ λέ- 
ξεις, αιτινες πηγάζουσιν άπό τίίν πηγήν. της Έλληνιχης. ΤουρχιχαΙ^ 
*ΙταλιχαΙ, ΜολόχυιχοιΙ, δσαι έτερόγλωσσοι £λλαι συνηθίζονται χοινώς^ 
δμως, ώστε νά άμαυρώ^ι την εύέττειαν του άπλου υφους^ ώστε νά 
3<ωλύωσι την έπί<^οσιν αύτου, μήτε πρέπει νά λέγωνται, έχτός μό* 
νον, όσάχις αΐ λέξει; αί έξηγητικαΐ ίέν φαίνονται χαταληπταί. Έγώ 
δυσχεραίνω, οσάκις άχούω χα λ τους πεπαιδευμένους αύτους, έν ^ 
όμιλοΰσι μεταξύ, λέγοντας απλώς: τάρζζί^ ηκ^τόάτ^ χ^^^ 
γχιύτζί^ βάι>(.α^ ζί.οΰ.Ύ(ΐα^ χονΰι^η^α^ μ.τώζα^ ωσάν ^ηλονέτι νά μ*}! 
ήσαν ΟυνατοΙ νά λέγωαιν ' /Λ>^, άη λ/^/'Κ, έηργεία^ μΛΖοΙχησιτ^ 2ά^ 
^(•α>-οκ, ηόρη^^ 6Ηι^^α^^ νύμφη^'. Πύθεν Ιλχει τίίν άρχίΐν αύτ^ΐ αη- 
δέστατη, αύτιίΐ ή τφ δντι μι;οβάρβαρος ομιλία αοτών^ Ούτε αλλοθεν^ 
νομίζω, π-ίντως, παρ 2 άττό τό ημδλημένον άπλουν υφός, ίιά τοϋ 
ό;7θίου οΐ ί'.'ϊά'τκαλο'. 7;χνέ5ωχ«ν αύτοϊς τά μαθ/ιματα . . . ». 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. «49 

\^IΤΛρα^^α^'η του ίτρόζ ΝιχοχΜα Λόγου του ^Ισοχράτονς, 1779). 

« *Όσοι, ώ Κιχίχλ&ις, ποφρησιάζονται ίμ.Ί:(6ς σου μέ ίωρα, μέ φ«{* 
^ονται πλέον ναι πραγματεύωνται τήν |ΐ.κγαλοπρέπειάν σου, παρά νέ 
^ειχνύω^ι τ/ιν υπαχοην* % τήν φιλιχ'λν λάθεσιν, τίιν όπο(αν εχουσι 
προς σέ- ΤάπητΚι ιι««κ, χειμ^λεια, άλλα ίργα της περιττοτεχνίας 
των ανθρώπων, πάντα είναι μ,Ια τεχνιχί), μία έσχεπασμένΐ) εμπορία 
της έλευθεριότ^^ς σοιι• Λέν είναι τοιούτος ά Ίσοχράτης, δστις άγαπ$ 
πλέον την ίόζαν σου, παρά την άπέ^ροιαν τϋς τύχης σου. Έγώ' σε 
προσφέρω μ(αν δωρεάν, 'ίΐτις λά τ^ υπεροχών, &ιά τήν χρησιμ<ίτητα 
αύτ^ις, πρέπει νά λογίζεται άξια χαΐ παρ*έμοΰ νά προσφερθη, χαΐ 
παρά σου νά άπο^εχθτί• ϋοίαν \ μίαν ΕχΟεσιν συντομ'ιίτάτην τϋς άρχι^ 
χής οίχονομίας, τ^ οποίαν ^υ ϋ^η νεωστί έζώσβης, χαΐ Ινα ολίγον 
χατάλογον των χαλών χαΐ των χαχών έργων, άπό τά 4πο?α έχείνκ 
πράττων, χαΐ αυτά φεύγων ίύνασαι μέ «υχλειαν, μέ εύτυχίαν νά ^ιοι* 
Χηστρς τ-ίΐν σήν ήγεμονείαν. 

* Πρώτον, ω Μιχόχλεις, πρόσεχε νά είσαι φιλάνθρωπος πρ&ς τ& 
χοινόν πλ^ιθος, χαι νά προ9τατεύΐ[ΐς αυτό χατά τί^ δυναστείας τ^&ν 
έπιχρατεστέρων. Τούτο ίέν ομοιάζει τάς λοιπάς χαταστάσεις, αΐτινες 
ιάποχρούουσι τάς έφ<ί^ους της ά&ιχίας μέ τό γένος, μέ τ^ πλοΟ^ον, 
μέ πολλούς τρόπους άλλους• 01 άγροιχοι χαΐ οΐ χυδαίοι ιίναι ΙρημΟί 
άπό αυτά, χαΐ τό πλέον, υστερημένοι άπό λόγον άρχβτόν, μίαν έλπί^ 
τρέφουσι, την προστασίαν των Πριγγίπων. Μεγάλας δυναστείας, πολ* 
λάς αγγαρείας πάσχουσιν αύτ^Ι, όταν έχεινοι οΐ φορο λόγοι χαΐ οΐ λοι- 
ποί άζιωματιχοί στέλλωνται είς τά ίζω πληρεξούσιοι, 5περ έστι, χω• 
^ οδτε χρέος νά έξεταχθώσιν, ούτε φόβον νά ποιι^ευθώσι ίιά τά πε- 
πραγμένα. ^Ω Νιχόχλεις, ή εξουσία, είτε μοναρχιχ ^^ είτε άριστοχρα- 
τιχή ιίναι,*τήτε χυρίως εύ^οχιμεΐ, 2ταν αυτό τό χοινόν πλϋθος μένιρ 
τεθεραπβυμένον, χαΐ τούτο ίέν συμβαίνει, παρά, £ταν συ οίχονομ^ιοαι 
μέ τρόπον, .ωοττε ουτ« τό πλήθος νά άτιμάζτ} τους έξοχωτέρους, οδτε 
οΙ έςοχώτεροι νά ^υναστεύω^ι τό πλήθος. » 

Μετά Αιετίαν ό Μοισιόίαξ (1781) Ο ίημοσιεύσα< θ€ωρίατ τής 
Γ$ωγί»αξρίας Ιχρινε χαλόν ν' άπαντ-^τη είς τά υπό του Ευγενίου έν τ^ 
Αογιχ^ «(ρημένα χατά των έν τω άπλοβλληνιχφ ίίιώματι γραφομέ* 



{*) Έν ?τ(ΐ 1780 ίβημοοίκυσιν έν δναί τόμοις τήν *Λ«ολογ(αν, V ^*(«ν 



ηΟ ίνεΟΕΑΔΗΝ. ΦΙΑΟΔ0ΓΙΑ2 

νών ίιηστγ^Αοναδν πραγμ«τ(ΐ6ν, χ%\ χαταίείξ^, οτι ^έν ικροτΗβ^ 
νά ε{σαγάγτ) τι^ χαθωμιλη^ιένην άμετάβλτιτον, άλΙά βαΟμτ^ϊν υΔ^ 
^λτιώσιρ τ& χ«6αρ^ν αύτ^ υφός* ΚαΙ ιτάλιν ^έ θβ«ρου|αν «νβΒγ• 
χαΰο/ νά 76«ραθέ9α»(Α8ν «ιιν τοις «ρολβγομέ'νοις χ«1 ^ριχοιπίν τίνα έ» 
.γ^ίς Γ•ωγραφ{α«, Ινα ιναραβληΟ^ί τλ βκλτιωθέν ϋφος του Μοισι6^«• 
χος ιτρ&ς τ& των άνωτέρ» αύτοΟ ικονηριάτων• 

« '£γώ λά λ^γους^ τους (ιτοίους έ^τιφέρω, Ιχρινα νά έζυ^ω τίΐιν 
ιΐταρουσαν σνγγραφ'ίιν έν τφ άπλ^ υφει, σώζων βμως 4*1 τους Α^γ 
9(ΐένους 2ρους τΰν κραγμάτων^ οίτινλς 'ΙΙσαν έν χρ^(ΐ ιρορά τοΙΓς άρ.Γ 
χ«(οΚ) χαΙ μ•Οαρμ<{ζων οκι τ& άπλοΰν δφος έπΙ τ^ «ιμνόηρον, % τλ 
ελάχιστον έΐ(1 τό πρεπω^έστβρον ττΙ άνά χείρας πραγματευομέννι 61^ 
Τρϋς ιΐναι οΐ λίγοι κυρίως ύινλ των &«ο(ων προαχθείς χροέχ^να τλ 
άττλουν υφός άπό του έλλνινιχοΰ. *0 πρώτος μέν είναι, λ6τι ή σ«(- 
^νεια, όσάχις τά πράγματα έχτίθινται άπλοϊχώς, προσλαμβάνει Μ* 
^ασιν^ 6 δεύτερος ^έ, ίϋτι τα πράγματα εκτεθειμένα άπλοικΑς '{ί^ 
νονται νοητά χαΐ αύτοίς . τοις μή άφαμένοις γραμματικής• *0 τρίτος 
2έ, ^ιίτι καλόν είναι τέλος, {τι καΐ οΐ '£>λΐινες αυτοί νά γράφβΜίν 
β(τε περί των έ^νιστημών, ε(τε καΐ περί πραγμάτων 2λλω¥ έν τ^. 
τετριμμένη, έν τ^ κοινή ίιαλέκτι^ αύτων• Έκαστος γινώσκει, πως 
ΐνάντα τά Εθνιι τϋς Ευρώπης γράφουσιν έν τφ νυν, Ικαστον έν τ| 
ΐίιαζούση λαλέκτφ αυτοΰ, τόσον περί των. έπιστι^ών, 2σον πε(έ 
Ι^άσης ετέρας Ολης τής πολυμάθειας απλώς. *|1 μάθησις, 4 φιλο^* 
σοφ(α, ή Ιερ^ θεολογία, παν εΐ^ος άλλο διδασκαλίας φθέγγεται τ^ν 
0ΐ(μερον έν τ|| Κύρώττι^ που μέν κιμβριστί, που ^έ βελγιστί, που ^ 
σχυθιστί, που ίέ άλλως, {^ άλλως, καΐ ουίέν {ττον & φιλοσοφία, 4 
|Αάθησις, πβσα έπιστι^μη άλλη νομίζεται επίσης φέρουσα τό σεμνλν 
αυτϋς, £πως καΐ έν ^ έφθέγγετο λατινιστί. *Ι1 άλ^ια, ίίτις είναι 
^& καθ* λΜ ύποκείμενον πάσης έπιστιίμης άπλΟς, λπώσποτ^ '^Χ^ 
4μφΐ€<χμένη, βπερ έστΙν, εκπεφρασμένη, είναι πάντοτε λογΐ9τέ^ χαλ:^ 
Αν ^έ ή αΰτ4ΐ άλ')(θενα τύχιρ "ήμφιεσμένη εν τρόπ^, ώστε νά είναι τοΙς 
σνάσι θεατί), £περ έστιν εκπεφρασμένη έν λέξει τετριμμένη, διστε νά 
είναι τοΙς π£σι καταληπτή, μι^τε είναι άπ^ον πάντως, οτι νά λογι- 
σθώ έτι μάλλον καλι(• Τι βφελος άιΛ έχείνωιν τ£ιν έγριφωμένων, τ&ν 
παρ ήλιχίαν υφεων, τά όπαια έπιπροσθουσι την καλήν (ψιν της άλη* 
Φείας ώ; ό(λλαι καλύπτραι όλοπρό^ωποι, % έν τοις όποίοις φαίνεταΐι 
;εατωρωρυγμέν7ι ή άλ^ιθεια, καθώς είναι κατ&>ρωρυγμ;^ς και 6 χρ^ο^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 4 51 

φΜς έν τΛς μβταλλιίοις ; ^Αν 6 βνγγραψκΐις κΤνλΐ «§«>ηροφορη|Αένος 
5Ε€ρΙ τϋς άληΜβς τ&ν κροη^μάτων της συγγραφής α&τοΰ, χαΐ Αν τί 
ΐΕράγματα τ%ς βνγγρ«φ11ς «ύτου &Ιναι χρι(9ΐ(Αα| μεγάλα, ΥΡ^Τ^^ι ^'^-' 
£ης λτριτοί) καρφ^ΐαι, ββα τοιαυτοί, πάντα ιΐναι ιςβριττά αύτ^, ίιότι 
4 οχοκίς ιΐναι τέλος, {τι νά ίχτβθ^ ή άλιίθηα, χαΐ νά χρησιμβνσφ. 
• '£ν φ <γώ γνωμοδοτώ τοιουτοτρόπως π€ρΙ του άπλου ύφους, 
γ:^'η &ΐίθλαβέτω τις» <^(6) ι^ως εγώ χατ«χρ(ν« έχ«(νους, 690^^ Ιχοντις 
^ιξι^τα Ιχανί^ έν τ^ έλληνίΦμφ, γράφουσιν άπλ^ ελληνιχως* 
Γραφέτωσαν οΐ άνδρες άγ«θ5| τη τύχ'ρ είτε περί των επιστημών, εΙτ$ 
-ΜρΙ πραγμάτων άίλλων έλληνιχΰς, πλίτν, χατά τό οκύτΑ μ^ΐ χατα- 
ιΐξΐνέτωσαν έΜίνους, {σοι, (χοντες ^εζι^ητα Ιχανίιν έν τφ άπλφ βφεί, 
γράφοίΜίν ΑπλΑς άπλοΐχ6ς• Ό χλειν&ς £υγένειος εν τφ ά παραγράφ(^ 
^ προ^ιατριβ% α&του λέγει, πώς έκσυριχτέον τά χυ^αιστί φιλο**- 
^οφβΐν έπαγγνλέμενα βιβλι^άρια, ^ιά τ( *, ^ιέτι προλέγει μιχρόν ανω- 
τέρω, π6ς οΐ έν δφει χυ^αίφ παρενυφασμένοις έγχομβούμενοι φιλο- 
σοφικοί; λεξι^ίοις, φιλοοοφουσι μέν άπαι^^ύτως, άνοιατα(νουοι ^έ 
ιρεανιχ6ς• Ί^οίι πάντως μ(α άπόφανσις προφανώς αντιβαίνουσα τοΐ^ 
4|ρΜς τ^Ις λαλεχτιχϋς. Φιλοσοφουντες μιέν άπαιλύτως, άνοηταίνοντες 
λΐ νιανιχώς είναι λογιστέοι, {σοι % ^έν μετέχουσι φιλοσοφίας, πλην 
^ιλοσοφουσι προπ^τώς, 11 μετέχουσι μέν {πωσουν, πλην παραμορφοδ* 
σιν βώτήν, ^ιά τϋς έπιλίξεως α&τών, ούχΙ 2έ {σοι, στείχοντες τους 
^{νεσιν α^τΨιζ ίχριβώς, γράφουσιν έν δφεσι χυίαίοις περί αυτής, ^ι^τι 
41 αλήθεια έΖναι χοινή π&σι τοις άνθρώποις απλώς, επομένως ίέ χαΐ 
πάααις ταΐς λαλέχτοις 4^πλώς, μ^τε είναι προσ^ε^εμένη πάντως μι4^ 
'χαΐ μ^ ^ιαλέχτφ, τ^ έλλιινιχ^* ^ μέγας άνίιρ, &νιΙ νά έχσυρίζΐ}, 
έίφειλ• νά συστι^σι; μΑλλον τ& άπλουν υφός ιλμών, προσλορίζων: αύτφ 
^το1»ς {ρους, χατά τους όποιους είναι ^υθμιστέον, ούχΙ ^έ Ινα ^&φαυ* 
υΐαι^^ α&τ&, {σον ^έν $7ναι έχφαυλιστέα μήτε ή σχυθιχή αυτί), ^ τ{γε 
ϋ&ν Ιχον έπα&ι• 'Οταν τ& άπλουν υφός είναι χαθαρόν από ξένων είτε 
Ιέζιων, ε(τ$ φράσεων, είναι έμφαντιχόν οπωσδήποτε, χαΐ Ιχανόν νά 
έχθέ^ π&σαν δλιιν έπιστιιμονιχιλν, ίιά τΐ νά λογίζηται έχσυριχτέον; 
^Εχαστος ομολογεί, πώς τ& άπλοτν &φος ^έν είναι ίχανλν νά μιμΐ}θ'(ί 
ο&χι τ&ν {γχον, ουχί τό έμβριθέ;, ούχΙ τό σύντομον του ελλιννιχοΰ) 
πλην αυτό Ιχει είτα προτέρνιμα ιδιάζον τ& σαφές, τό όποιον, σχο* 
ποΰμενον τώ λ($γφ του επωφελούς, άξιον είναι νά χριΟη πάντως άν ^ 
'^ισ^χρυν ιμάντα ^ τά προτερ%«τα τά ιδιάζοντα τφ έλληνιχφ. 0019^ 



452 ηεΟΕΛΛΗΝ. ΦΙΑΟΑ0ΓΙΑ2 

ίψ9ί\ος ίχιΐ^κας τοΙς νέοις θιασώταις της φιλοσοφίας άπ& ίχείν«ν τδν 
^κινοτάτων (πιντάζεων| έν ταΐς 6πο(αις έγχαλυπτ^μενοι οΐ πατέρ£ς 
αυτών ώς έν λόχμαις βχθι(αις, φαίνονται λέγοντες τα μεγάλα, έν φ 
πολλάχις ίέν λέγουσι μήτε τά μιχρά ; Πάν το εναντίον είναι νοητέον 
^ι των γραφόντων έν τ^^ άπλω υφει, οΐτινες, μί) Ιχοντες τά χριτ 
βφύγετα των πρώτων, αγωνίζονται νά γράψωσιν έν. ταΐς συγγραφαις 
αυτών απλώς περί των γραπτέων, χαΐ οίτινες, £ν λαμαρτάνωβιν 
ενίοτε ^ της αληθείας ^ της ακριβείας, ανθρώπινα πεπονθ<ίτες, 6μΜς 
είναι σνγγνωστέοι παρά παντί χρίνοντι τά πράγματα εύγνωμίνως• 

» τι τ& λοιπόν, θέλει μοί αντικρούσει έχεϊνος, συ Απολαμβάνεις 
τό λοιπ&ν, ΟΤΙ έζιοχρίβωσας το άπλοΰν υφός άποχρώντως-, ούχΙ εγώ 
πάντως, λέτι το έργον ούτε είναι έν&; ανθρώπου μ<ίνου, μι$τε αρνού- 
μαι χατά τ& αυτό, πώς άστατώ όπωσ^4??οτε έν αύτφ. Πάντα τά 
πράγματα, έν φ ευρίσκονται έν ταΐς άρ]^αΐς αυτών, άνάγχΐ), ' βτι νά 
άστατώσιν. *£γώ ύπολαμβάνω απλώς, 2τι μετερρύθμισα αυτό &πωσ• 
^η^εοτε, χαΐ βτι £φερα• α^& έν άχμη, ώστε νά είναι άνεχτ&ν πασι 
τοις μετερχομένοις απλώς. Δίδονται άνδρες ^οχιμώτατοι έν τφ έλλτ)- 
νισμφ, χαΐ φύσεως άσυγχρίτως μάλλον εύε;;Υιβόλου της εμης, οιτινες^ 
αν εύ^χησω'ϊΐ, δύνανται νά άναπληρώσωσι το εμ&ν έλλειπον πάν- 
τως έν πάση τη εύχολία αυτών. Πολλοί &ιλιώσιν, &τι, &ν έπιχρα* 
τησΐ} τό υφός το άπλουν, μέλλει νά χαταργηθη τό έλληνιχύν* πώς 
νά χαταργηθη τό έλληνιχόν, έν φ &ν υπεζαιρεθη ή ιδιοτροπία τϋς 
υφής του ά;νλου, χαι ενιαι λέξεις^ ολιγάριθμοι πάντΎ), λαμβανόμενοι 
μεν πάρα την"*λήψιν τήν ελληνικών, φυλαττόμεναι ίέ ίιά τί^ν σα- 
φι^νειαν απλώς, αποβαίνει αυτό έχεινο τό ελληνιχόν σχεδόν, χαΐ έν φ 
ουίείς, μη μετέχων όπωσίηποτουν τϋς γραμματιχϋς, δύναται μ4τε 
νά νοΊ^ση αυτό άχριβώς, μι^τε νά γρίψ'/) αυτό ποσώς) '^Υ^) βστις 
έ^απάνησα χαιρόν δχι όλιγιστόν έν τφ άπλφ υφει, άλλην τροπολο* 
γίαν, έν τη όποί^ιι: νά ίχη τόνον, )ίομψύτητα, Ιμφασιν, σαφιίνειαν πε* 
ριο^ιχήν, ούτε ευρήχα έχτός τ^ς προκειμένης, 'ίΐ (ιπύθεσις του άπλοΰ 
ύφους, ώς υπέΟεσις χαθ' έαυτην ίιεζο^ική, ζητεί μίαν πραγματεία!^ 
{>.ην ι^ιαιτέραν, επομένως 5ε έγώ, άποταμιεύων αυτήν έν έτέρφ βί^ 
Λΐιρία αρμονικότερα, τρέπομαι έπΙ τό χαί' αυτό προχιίμενον. ■ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 158 

»» Ή Οεωρ'χ της Γεωγραφίας βιναι |Λ(α ΙκΜσις -των τρο«ο\ογι6ν| 
&ιά των ότνοίων παρατηρείται 4 επιφάνεια της γϋς, χαΐ μ(« «{τιο- 
>ογία των άςιολογωτέρων φαινομένων, τα όποια πνιγάζουσι, μέρος |]ΐέν 
από των διαφόρων θέσεων της γης, μέρος ίέ άτΛ της φυσιχϋς χατ•• 
στάσεως της αύτ^ς. 

ν Διδάσκεται ή τοιαύτη θεωρία διά μιας σφαίρας, ή επιφάνεια τ%ς 
οποίας φαίνεται χεχο^αγμένη υπό διαφέρων χύχλων, μεγβίλ«*ν, μι* 
χρών, παράλληλων, χαΐ οιτινες τέμνουσιν άλλι^λους, δλλοι μλν ιερ&ς 
γωνίας ΐσας, άλλοι δό προς άνίσους• 

• Οι εύχρηστότεροι από αυτών των χύκλων λογίζονται δέχα, (ζ 
μεν μείζονες, χαΐ είναι ό ορίζων, 6 μεσημβρινός, ό {σημερινός, ό ζ«ι~ 
διαχός, χαΐ οι λεγόμενοι χέλουροι, τέσσαρες δέ ελάσσονες^ χαΐ εΖν«ι οΐ 
δύω χαλούμενοι τροπιχοί, χαΐ οΐ δύω πολιχοί• 

» *£πι τούτοις προστιΟέασιν οΐ γεωγράφοι έτερους δύω χύχλοιις, 
οΐτινες δέν χαταγράφονται έπΙ της σφαίρας, άλλα ό εΙς μέν άπό αύτΑν 
ζ«•ννύει μετά άποστηματύς τίνος την σφαΐραν, χαλιιτη δέ χύχλος 
της θέσεως, ό άλλος δέ χειται προσχεχολλημένος έν τφ ίνω 4μιχ»* 
%Κΐψ του χύχλου της θέσεως, χαλειται δέ ώριχός 9ι ωριαίος» 

• Πάντες αύτοΙ οι χύχλοι (νοείσθωσαν οΐ μεγάλοι) 6ποτ(θΒνταΑ 
διαιρούμ€νοι εις μέρη τριαχύσια έζ'ί^χοντα, τά όποΐα λέγονται χοινώς 
μοϊραι, εχάστης άπό των όποιων τό μ4^«χ(Κ υποτίθεται μιλλίων Μλιτ 
χών χοινών έςηχοντα. 

■ Παρίσταται ό ορίζων έπι της τεχνητής σφαίρας δια ενός χ^λοο 
ξυλίνου ^ μεταλλικού, όστις ζωννύει χατά μέσον τί)ν σφαΐραν, έν τω 
πλάτει του οποίου φαίνονται σεσημειωμένα τά ζώδια, αΐ &ρ«ι, αΐ 
ήμέραι, οΐ μήνες, χαι πάντες οΐ άνεμοι τϋς πυζίδος τ^ς μεγάλΐΐς 
θαλάσσης, περί πάντων των οποίων έν οιχείοις τόποις αυτών χατά μέρος• 

» Μοεΐται ό ορίζων ει; xύxλος*χι^Λιτός,' βστις διέρχεται διά τοί> 
χέντρου της γης, χαι όστις τέμνει την αύτην γην εις δύω ήμισφα(ρΜε 
Ισα» τό ίν μέν άνω, τό άλλο δέ χάτω, άπό του χέντρου του οποίοι» 
υποτίθεται διαττερώσα προς όρθάς μία γραμμηι τά άχρα της οποίας 
λέγονται πόλοι, ιδιαιτέρως δέ τό £ν μέν ζενίΟ, τό όποιον υποτίθεται 
έν τω χ<>ρτώ του ούρανοΰ, χαι χατά χορυφην έχάστου ανθρώπου, τό 
λοιπόν δέ ναδίρ, τό όποιον χείτα'. έν τω χοίλω τοΟ ουρανού^ χαι ύποτ 
πόδιον έχάστου ανθρώπου. 

» Λέγεται χύχλος χινητός ό όρίζο>ν, διότι εχα^τος τόπος (ές&ιλι^- 



154 ΒΒΟΒΑΔΗΙΙ• ΦΙΔΟΑΟΠΑΖ 



•τ% 



^Ομ «λβτύηρον 6 χάιακ) ΙχΜ^Ιν» 4ρ(ζοντα {Ααίτβρον, Ιτι ^έ, ^ 
λ ό^«ν, ώς βέλομιν {^^ ίν τφ Ιλ' χιφαλαίφ, «ον μλν αυμβαίνιι 
λοξός, «ου ^έ 4ρ%(, Μΰ Ιέ ιναράλληλος. '0ις»ρ <«τιν ί«άχις 6 άνθρο»- 
ιτος ΐΜφ«λλά99« βέ«ιν '^οπιχ^ιν, δοθέντος δηλονότι, ι^ ή τοιτιχή 
|Α•τάβα9ΐς αύτου «Ιναι αξιόλογος, 9υ|ΑΚβφαλλά99ει Αμου (ατά αντϋς 
Μ«1 (ρίζοντα. • • • 

ΤΑ ιςιρ((ργον ιΪιμιΙ) βτι ή χιρί τϋν γλ6β9«ν χαινοτο{&(« τοΟ Μοι- 
«ι^Μος ΐΜρά «άντοιν τών τάτ% λογ(«•ν χατε^ιχάσΟιι, χαΙ 6 ίύσρΛΤ' 
ρος τϋς «χολαρχ(«ς άκολυΟλΙς ίτβλ•ώτΐ)«•ν ία φθινάλος νόσου, μή 
^ιΜίζ νά Ιψοοι&ύση χαΐ τί|ν αυνέχβιαν τΰν μαθι^ματιχην «ραγ* 
|λ«ΤλΐΑ¥ αύτοΟ, οίον Μα01|ματ^x1|^ Μόι^ χαΐ *Αστ^νοΐέΙατ• 

Μ§τ^Αλ(γ« {|μ*κ Ιτη αποι>Ι«(α ήγέ^ Φ)ζι{τιι«ΐ( μεταξ(» τ«ν έν 
τβλς ιηφι«τρ(οις ήγΐ(Αθν{αις ««ροιχούντοιν *£>λ4νων λογίων περί τϋς 
γραφομένιις γλώσσης- Ό Λιφιχτράχης Φωτιάδης, & χαΐ Καταρτζής έιη- 
λ•γ4(ανος, άνλρ ινολυμαΟιίκ κλ^ν παραδοξολόγος, έιη(ΑΟν«»ς έΐόξαζβν, 
4τι ίν ι^&σι τοί; συγγράμ(ΐΛσιν, έιπστημονικοϊς τε χαΐ μίι, «ρέκλί νό 
ιτροτιμβται α6τ& τό χυΐαΐον (Ιίωμα^ έν ιςάσ^ τ^ άχανονίστφ αύτο»! 
{|ιοτροΐ6%, χαΐ έν τούτ^ σννέγραψ• χαΐ Φίνιζι^τησε ικρ&ς τ&ν χλιι- 
νόν οχολάρχην τ9|ς έν Βουχουρ•στ(φ ^Αχαίημίας Αάμιτρον ΦοιτιάΙτ!ν• 
*0 Λούχας Ιιέσωσιν έν τ51 Γραμματική Τίρι^τιθέα τά μεταξύ των Ιύο 
(ίνίρΑν κιρί τού :οϋ άνταλλαγέντα πιρίε,^γα ταΰτα γράμματα• 



Έπιστολαι άμ,οιβαΐαι ιτερι γλώσσης του άρχοντος 
Κλοτζιάρ Δημητρίου Καταρτζή, χα\ Λάμπρου τοί) 
Φωτιοι^ου του έν Βουχορ»στίφ διδασχάλου. 

« *£πϋ^ χαΐ στλ (γνΰΟι σαυτόν) τΛηφί μου (χαθώ; Ιέν άγνοιΐ 
«αΐ 4 φιλοΐ6ατρ(α σου) είχα συμβουλεύσιρ τ& Ιθνος μας, βτ' είναι άνάγ* 
χΐ| νά συγγράψουμε τΐίς έπιστι^μαις χαΐ τέχναις *Ρ•ιμαΐχα, γιά νά 
«ροχόβουν οΐ νέοι μας ΐίΟί γλιίγορα χαΐ μέ «ι^ θεμέλιο ε{ς όλα' έινι- 
χειρίσθηκα νά χαίμω τ& '£λλιινιχ& συνταχτικό μέ *Ρωμα{χι^ (χαθως 
•7π«) ίιΙασχαλ(α, γι^ί νά αποδείξω χ* έμιτράχτως τί| συμβουλή μου 
χαλη. "Οθεν έ^υγχάλεσα τριγύρουμου όσους γραμματικούς μκόρεσα 
τόγε νϋν Ιχον, ίηλαίίι τό Διονύσιο, τό Μιχαήλ, τό Θεόδωρο, τόν 



ιίΑΡΑηιηίΑ. «58 

Κ«»ν9τ«ντινο, τδν ^Αλέξανίρο, τά Γβρά^ιμο, τόν Αντώνιο, τόν Άνβ- 
νία, τΑ ϋε6φ*>το, τό Δχνιι^λ* μέ τΑ νά ιΐναι 5(]ΐως δάσκαλος όΧωνών' 
τους Α Απολλώνιος, κ ί^%^ς ή έλλογιρι^της σο(> τό αθάνατο σύγ* 
γρο^ά του, ινβραχαλω νά γράψι^ς τ& λογιώτατο χυρ Ιωάννη τύ^ 
1^16 σου νά μέ τό ίύτί^ {σο νά τιλειώ^ω τό Ιργο μου, χαΐ θέλω τ&* 
γν««ρ{(η} μεγάλη χάρι' Ιτι ιτοφακαλώ, Αν εχτις χαΐ τόν Ήρω^ιανλ 
τλν τιχνογράφο, % χαΐ τά σημϋώματα του Εύγενείου 9το5 Πεο^του 
«τϋ Γραμματική νά μλ τά ^ώ<η)ς χ' αύτά' ειΑέ χ* αξιωθώ νά λάβω 
ίν ταυτφ χ' έλλ6γιμο γράμμα σου, ιτου νά έξαγγέλλιρ σ' έμενα τ4^ 
4φ•τή μου ύγε(α σου, τ^τες ιει^κ ή εύ]^αριστησ( μου θέ νάνε πληρεστάτηΓ 
(^ρωσο. Αψι^θ• Μπουχουρέστι• 

^ημηχρίφ τ^ ΒυγΒπσχάτφ Αάμηροζ ό Φωζιάδηζ 9ν χράττατ. 

Ούχ αρα παράδοξα τά τών ΧτωΓχών ίέγματα, χαίτοί τοιαΰτα 
«ολλοκ ου μ^ν τών συγχλύ^ων χαΐ του συρφετώίους χ^μματος, άλλα 
χαΐ τών Εσω λέγου ^όζαντα* όρώμεν γάρ έφ' Αμών άνίρα τίιν χατ' 
χατ* έχε(νους άπάθειαν £ργφ έμπε^ουντα, χαΐ εν ούτω πολυσυμφ^• 
ρ^ ^«(μονι δγοντι χαΐ φέροντι τέγε νυν είναι τά ι^μέτιρα, Ιίκ\ του 
(ηραίου χαΐ βεβηχ^τος ϋθους μένοντ», χαΐ αντέχοντα ταΐς ίτΑ τών 
ΐηριστάσεων έμβολαΐς άστεμ^ϋ χαΐ άμεταχ(νητον, τίίν σι$ν φημι φι- 
λ^σοφον ψυχι{ν' ^ν ούίέν χατέσεισε τών έτηχειμένων δεινών, χα(τοι 
μηίεμίαν υπερβολών άιτολιπίντων,, ού^έ τίϊς φΩίης σχολές άιρησχύ• 
λησεν, ή τϋς θεωρία; του νοός χαΐ χαλλιεργίας του λύγου άπέβτησε•. 
Κ.αΙ Ι;^ε άρα βίβλων τών έμών ού μ<ίίνον ην ζητείς *ΑΐΓθλλων(ου του 
}υσχ6λου* %^^• γάρ του τε;^νιχοΰ 'Ηρωίιανου. χαΐ τά του £ύγενε(ου. 
ύποσημειώματα ούχ έχτησάμην. Άλλα χαΐ τών άλλων βσας άν ^ σοι 
βουλομένιρ, προσϋχον &ν τουτ(ί γε, χαΐ τ^φιλοπύνφ σου σπουδή όφει- 
λύμβνον. Γνώμην ^έ σου τοις ιςαι^ιχοΐς χαι αυτός είσφέρων μι}| χαΐ 
Αχληρός ^ ψυχρός ίόζω; Χαριτύγλωσσοι τών χατά τίίν Ίταλίαν άν 
^ρες τών Ένετ(ησιν ένοιχούντων δ,τιπερ όφελος, χα(τοι έμμελέ*• 
ατατα είίύτες τοις ώσΐν έπηχοΰσαν τ^ εαυτών ^ιάλεχτον, άλλ' έν 
μέν ταΙς ί,ιΛ στιίματος ονροσλαλιαίς χρήσθαι ταύτη χα(ρουσιν, έν γε 
μίΐν τοΙς σφετέροις συγγράμμασι (υπεξαιρουμένων τών χωμφλών έν αίς 
λ^φ χαρυχείας παρεγχωρεί) τϋς εΟιι^χου εαυτών χαΐ εμμελούς έχεί- 
νης τίιν Τυρ^ηνιχήν, είτ' ο?ν Τοσχανιχ^ν άνθαιρουνται' φημΙ τοίνυν 
τη; χύίην ημών λαλέχτου τά εύηχα χχΐ εύρυθμα ταΐς ή;ατέραις 



156 ΐνΒΟΕΑΛΗΙΙ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

άΜΛΛΧζ «ρο9«{ΐΓΓθντβι τοίζ ί^ρύθμοις χαΐ ίμιχέτροις λόγοις νροσι{.χ£(ν, 
άίτϋ ί^ πολνπαθϋι χαΐ (τυναλοιφϋς, ιμΛ κράσιως, χαΐ ΦΐιγΜπης, χα\, 
τ6ν 2λλ»ν χατά λέξιν παθών ά^άμΛστα^ τά ^έ τ^ *£λλάλ μάλλον 
κροσιγγίζοντα, τοις σ^ιγγράμμασιν• 

*Αλλά γάρ «<ρΙ τούτων αυτός Αν χαΐ κ(^ε(ης χαΐ χρίνοις τ& βίλ* 
τιατον, ώς ίν έπ' αυτούς ού σμικρούς ούί* «ύχαταφρον^τοιις χώκους 
χαταβαλών* ίμέ ^έ^ &ν ώς λύιςρόσιτος χαΐ τ& εύέντβυχτον (^ιάζοντα 
Ιχον χαραχτϋρα ^^ρετιίσ» φίλιΐν, ^λοΟντα ί^ χαΐ Φΐβ^μενον μίΐ ιεαύνγ 
)(«1 τ6 άΐ6& τον^Ε φιλΰν• 'Ερρωσο. 

^ηΐίήν(Ηθζ ύ Καταρτζής τώ Φοηίάότ^ ίί χράχχατ• 

ΜΙ άχχισμό χ&ν ϋΟκλα ί<(ξ^ νά ^έχουμαι, &ν ίννοιωθα, ι?ώς ίγμ 
τί}ν άΐΐά^Μα τη στωΐχή, 'που απονέμεις α* έμενα* £μως γν«ΐ|>(ζω 
χαλά, πώς αυτ* ή αταραξία μου προέρχεται άπ' αλλνιν α(τ{α' ωσάν 
όπον βρ(σχω σ' έμενα τετελεσμένο τό γνωμιχό τών *Αράβων, πέΐ^ς 4 
απελπισία νά εΤναι μία απ* τ^ς ^υ& ανάπαυσες τών ανθρώπων. Αυτ^ 
λοιπόν μέ χάμνει νά σπουδάζω μέ τίιν άνεσίμου σέ τέτοιον χαιρό 
ανώμαλο, ^-^ 6 στωΐχισμ^ς. 

£ύχαριστώ γιά τόν Απολλώνιο, 'που σ* έγύρεψα, χαΐ μΐ τόν }{• 
λις* ύπερευχαριστώ 2μως γι^ τό μεγαλίτερο, *που ίέν τό γύρεψα^ 
χαΐ προλαμβάνωντας μέ τό ^ίίεις, δηλαδή τ^ιν , εξουσία σ* 2λα τά 
βιβλία σου. 

Ί,τί» έπιστολι^ σου αποδέχεσαι νά'λαλοΟμε^ χαΐ νά στιχο>^ργουμ^ 
τά *Ρωμαΐχα, 'που ίέν Εχουνε τέτοια πάθη χ' όπου γιά τούτο προ* 
σεγγίζουνε τάχα στά Έλληνιχά' πλιίιν γιά ταυτίιν τήν χατά μέρος 
άνθίστασί σου σ* έμενα του χάχου συστέλλεσαι νά μί) φαννίς όχληρ^* 
ωσάν όπου ^έ με ίιοχλείς παντελώς εισέ τούτο* αλλά μάλιστα έξ 
εναντίας μ* ευφραίνεις χατά πολλά' ίπειδη χ* είν* 2β$ομος χρ<{νος που 
συγγράφω Ιτζι, χαΐ τώρα μόλις πρώτη φορά άξιώθηχα νά μ* έναντιωθ^ 
2νας εγγράφως" δ έστΙν απ* όσους ^έν αρέσουνε τί) ίουλειά μου λίγο 
«ολύ, 4 ιλλογιμότης σου μ* έψ^φισες, πώς χάτι λέγω, χαΐ γιΐ τούτο 
μ* εναντιώθηκες μέ συλλογισμό, μέ τάζι, ρέ ίιαίρεσι' έχει όπου οΐ 
πολλοί άλλοι τό *χαμαν τοΟτο γενιχώτερο (ναι), άφ* ου γράφω* όμωζ 
τό 'χαμαν μόν* έχ στόματος, έξ υπογείου χαι παρέργως, άπαράλλ^ 
χτα χαθώς έρώτησ* εκείνος (τί έ^τιν αλήθεια)^ χαΐ δέν έχαρτέρεσ$ τή)Τ 
άπόχρισι. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 187 

*Ανθυ':7'ίγω στί γβ«φ<{μιενα γιί τλ «αιίιιι^ μου, ιτΑς τλ ^ μ^ 
6υχαρι<Γ7ΐοΰντ' οΐ ΈνετοΙ στ?ι διάλεχτο που λαλούν, χαΐ νά ίανβί- 
ζουνται στό.συγγράφειν τ);ν Τυ^ρΥίνιχ^, 'που ιΐν' έπίτνκ Ίταλιχί^νάν 
τ-}; ίιχιί 'τους, ανάγεται σέ θβν.£>ιο χ' αρχή, πώς •έ χάθ« Ιθνος, π»* 
παι^ευμιένο προτιμιέται ή χαλλιτερη διάλεχτος τοο* βθεν οΐ Ένετολ 
2& γράφουν (ναΐ) τό {ί(ω{Λα, που λαλούν* μά γράφοον τ& Τυρ^ιΤΜΧ& 
πουν* άσυγχρίτως χαλλίτερο^ χ' όπου οΐ Τυρ^ιινοΙ χαΐ τλ λαλοΐΗ« χαΐ 
τ& γράφουνε* τό νά μι{ μας άρέση πλί^ι Ιμας χαμμιά μας διάλεχτος, 
χαΐ ν* αποφασιστούμε νά συγγράφουμε τά *ΡωμαΙχα, 'πο6 ^Ι λαλοβμε, 
^ άχουμπ^ στ& Γΐιο θεμέλιο* γΐ?τΙ ^έν είναι ^ϋμος οΐ απο«)αΙθΐ 
«άν τους Τυρρηνους, μήτε τ& δφος του λόγου αυτ& διάλεχτος φυσικι^* 
αλλά πρέπει στον τέτοιρ σχοπόν μας νά ^ώσουμβ δλλτιν άρχ^ν χαΐ 
4λλο θεμέλιο, ϋγουν πώς χάθε Ι9νος πεπαιδευμένο, 'ποδ λέν τ* αρέ- 
σει χαμιά του διάλεχτος γιά συγγραφή, πλαστουργέ €Ϊ τούτο μιαν 
λλλτιν* τ& όποιο είναι άσύστατο' ωσάν όπου ίίν είναι κανένα Ανος π»* 
παιδευμένο, *που ν άφΐ^σιρ στό συγγράφειν χάθε διάλεχτε του^ όπου λ«• 
λεΓ άμε όλα τά τοιαύτα, μιαν άπ' έχειναις που λαλούνε τϋν έχαλλιέρ** 
γγίσαν, συγγράφωντας, χαθώς τή λαλούνε, χαι μ& τϋ μ(α έβ•λτ(Α>• 
σαν μαζί χαΐ τ^ς έπίλοιπαις, για τά πολλά χοινά όποό Ιχβυν βλαις* 
ενί λόγι^ σ όλον τόν χόσμο όζ* απτό Χαχχάνη τ% Κίνας, που μέ 
τό ^ιίασχαλιχό τρ(το τ(τλο του ίχει πλ7ΐρεζουσι^τητ«_*σ'Τ^ λέξες 
της γλώσσας του, χανένας άλλος ^έν εχ* έζουσ(α νά ^ώσΐ|ΐ σέ μιά 
λέςι τό πάθος όπου ^έν ίχ αύτιλ στό στόμα του λαοΰ* ή (ταυτόν εί* 
πεΐν) χανένας ίίν μπορεί νά μεταβάλη στοιχείο τοΟ συνταχηχοΟ λό- 
γου* γιατί τότες ίέν ίίθελε λογίζεται πλεόν τέτοιο, χ' όίΧλος κ 
άλλος έπ' άπειρον ϋθελ' {χΐ) σ' αυτό τί^ν Ιλα εξουσία* μ' όλον τοι»τθ 
μπορεί χανένας νά έχλέξΐ(| άπό τ^ς λέξες όποιον θέλη, χαθώς ΐ(»ρέ- 
θιριαν στό χοΐνό. 

Βελτιουται πάλε μια γλώσσα, άχολουθωντας Ινα Ι9νος νά χαλ- 
λιεργ^ τή γλώσσα "που λαλεί Ιίίιι, όθεν ίν είναι* πρωτότυπ* •ύτί^^ 
πέρν* άποί* λόγου τιις χαΐ χάμνει τά ονόματα η (Ας εΓπειν) τοίις 
όρους, 'που άνάγουνται στ^ς έπΐστι{μαις χαΐ τέ/ναις* οΐ όποΐοι' γίνον* 
ται μιίι {λαίτερη σέ χάθ' έπισττίμ* ^ τέχνη διάλεχτος, χαΐ τους 
αγνοούν όλ' οί χυδαίοι χαΐ πολλοί σπουδαίοι* ιίίϊ χαΐ είναι παρά- 
γωγη, πολλούς ΐΐ όλους τέτοιους όρους θα τους πέρη άπτ^ν π£(ι^τό^ 
τυπη ) άπ άλλαις ζέναις, τους πέρνει όμως, μεταβάλλωντας τους 



15| ΝΕΟΕΛΔΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΓΙΑΧ 

«τλν τίΐϋο, τ6 9χ;ψΛΐ\βμλ^ χαΐ τί^ ιτροσφίΐα τών μερών τοδ λά^ 
της* χκΐ [Λ τούτον τ6ν τρ^πο πλκθαίνουν άν«παΐφθι(τως ή {^έαις 
χαΐ λές€<, χαΐ βιλτιουται χατά βαθμ&ν, χαΐ τελιοΰται Ιπ άπειρον 
4 γλώ99« χαΐ το εΟνος' ώττε όπου μιτοροΰμε νά Φΐνάζου^* 6ρθ^ 
τατα, πώς άπ& τό ^μ ώς τό ΜεζιχΑ άπ* τ^Ις τωριναις γλώσσαις^ 
που {χουν συμβολιχούς χαραχτίίρες τϋς ΙναρΟρΐι(; μας φωνϋς, ^έν εί- 
ναι πεπαυλυμένη χαμιά, 'που νά μ4)ν τίι συντυχαίν* ό \Λ6ς' %αΧ %&ζ 
ίέν είναι ίν χρι(φει στά βιβλία λέζι, 'που νά μίιν τ^ν Ιχ' αύτ&ς φίτ- 
«ιχά ^\Λϋ•ίί του, ^ 'που νά μίιν έμετάφερε άπό £λλιςν γλω^^α στ6ν 
τύπΟ) το βχτιματισμό, χαΐ τί^ προ^φ^ία τϋ( άνά χεΐ|ρχ άμιλίας τον* 
οΙναμφιβΛ^κ τό ΐίιο {ταν στ^ς άρχαι^τεραις γΐώασαις πάντοτε• 

*Απ* αυτά ίέν άμφιβάλλι», πώς ή σύνεσί σου θά χρ(νει χαΐ Οά βν• 
νάζει μαζ( μου, βτι τά ^οιμαίχα (που λαλούμε, 'που θά στι^ςου^ 
γουμε, 'που θά ^ι^άνχουμε τέχναις χ* έπιστ/ιμαις, ^ που ^ητορεύοΐιμ• 
τ^ πράξες μας^ στά ίίθη μας, στα ^(καιά μας {χουν βνα χαΐ τά 
«ύτ& θιμέλίο του λέγου χαι ίιάρθρωσι* έπειίίι χαΐ σ^ Χλαις τ||ς 
γλώσσαις που είπαμε, αυτά τά τρ(α δ^γι του λόγου στ^ι γλώσσα 4 
στ& χο>ίτύλι {χουν τί|ν αυτή Γραμματιχί)^ ϋτοι τους αυτούς τύποιιςρ 
σχηματισ^λ^ χαΐ προσφ^ία στλ Ιτυμολογιχλ, χαΐ τ& αυτό &ρθ& ) χα« 
τάλληλο, τά ανηα, σχεί&ν σχίσματα χ* {^ιωτιιμούς στά συνταχτιχ^* 
τό ρ^ητορεύειν $μ»ς {χει προς τούτοις χαΐ χάλλος λόγου, χαΐ τ& στι«* 
χονργειν χαλλονί; χαΐ ^υθμό* αύταΐς λοιπόν ή χ^ρ^ς χαΐ άρεταΐς τοδ 
λόγου ώντας φυσιχαΐς, αβξησαν σταΐς £λλαις ίουλεμέναις γλώσσαις 
τϋς οιχουμένιιις, χαι γΐ|ΐ τό αυτό χ* 6χι γ^ άλλο θ' αύξι(σουν τ^ 
γλωσσά μας έπ* άπειρον, {χωντας αυτή (χαθ»ς άποίε(ζαμ' άλλου) 
τ^ς χάρες αύταΤς χαΐ πολλαΐς άλλαις υπέρ χάθε άλλη' άλ'λά χαΐ σ' 
αντα?ς τ^ χάρες είναι 'που γυμνάζουμαστε νά τ^ς άποχτι^σουμ <ν Ιςει* 
{θεν ζουγρχφ(ζουμε μέ συμβολιχούς χαραχτ^ρες Ιχεινα όπου χαλούμε, 
γΐ^ νά μή ξεχάιουμε πώς τά λαλι^σαμε, χαΐ λαλοΟμ' ίχείνα *ποΟ γν^ 
νά. τά θυμούμαστε γνΐίσια, τά ζουγραφ(σαμε' λοιπόν πώς θά ^ιαι• 
ρεθ^ ή γραφή απ* τήν προφορά , *που V {να χαΐ τό αυτό πράγμα χ* 
εφευρεμένο γιά τό αυτό τέλος *, ^ πώς σ* {να χαΐ τό αυτό πράγμα θά 
μερίζεται τό Ιργο του μνημονιχου μας ε(ς ^ύο *, χ" ίνταυτφ πώς θά 
τό ένιργουμε άπαραπα(στως, χαΐ νά μήν τραυλίζομε στην γλώσσα λοί 
^τήν διάνοια ; 

▲ύτό τό ύφος 2μω; του λόγου *που πρεσβεύσουν χαλό πολλοί 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Ι ((9 

^ χ«1 πολλοΙ βπου^αΤοι μΛζ^ ιτΑς μΐΕοροΰσ» νά Ιχη 4λλο ίτυμιλσ^ 
γιχ& ά7& τ& τϋς 6|ΐιλ(ας χ«1 ηιχουργιχϊς μβς, •(« χαιρ^ 6ιηΟ μ^ν 
ώντας τοντ* &μολογουμένβκ φυβυι&ι μέ τ6 ν1 μίΐν τ& λαλ| κανένας 
ίτμος, ίέν Ιχ(ΐ Λ»ς υιταρξι μ«ταφυ«ιχι{; άλ>ά χαΐ &τζα^ τΑ μέρη 
του άπαΟϋ, παραπκπηγμέν* άμιταχίνητ\ ίψυ)^α (Δς «{ιηϋι^) χοΑ μέν» 
ζονγραφίΦτΑ, ^έν μΐ(ορουν νά γένουν στοιχιία τϋς 'ΡΜμαίχι^ς .γλώα• 
αας^ *ινο*} σαν χάθ« ζοιιντανί} έ^^λιι μιταβάλλκτ άιΐ άνκιναιοΜτΜα 
χατά τλ μέρη χαΐ &π& χαιρλ σέ χαιρό «ροφανέβτατα χατά τ& βλον 
έιΗ τ& χβ1ρ^> 11 έιΗ τ& βέλτιον' δθιν ατά τέτοια ρωμαίχα ^ άχο* 
λουΟφ φΑ 9* βλαις τ^4 χαλλίλργνιμέναις γλώσσας 4 ζονγραφι^ τους 
ιτον 'ναι τούτη καντοτινΑ 4 αύτιί* έίρα ίέν μποροΟν νΑ Ιχόνν αύτΑ 
άλλοίοσι έπΙ τ& βέλτιον, χ* έκομένως ίλν έιηίέχονται χαλλιέργιοι 
τΑ 9ΐςου^αζ6μ(νον, ωσάν όπου ^έν Ιχουν τ^ς άρ$ταΙ( ΤοΒ ι φ οφοριχ8& 
λέγου μας τί| μαχρΑ χαΐ βραχιία συλλαβιλ, τ^ς ίιφθέγγους, τΑ ιΜη 
τύν λέξιων, τΑ σχιστά του συνταχτικού^ τ& ^βομαϋιο τ^, τ^ 
σχέσι τ^υ μΐ τόνο' χ* άχολούθως ^έν μπορούν νΑ ίβχθουν τ^ν έντο-' 
λέχεια του ^ιψαίχου λέγου, λέγω τ4(ν «ύφι«ν(α του {λου, τ& έξα{ριτο 
χαΐ άμ(μητο προτέρημα τϋς γλώσσας μας* άλλΑ χαΐ μ^ πλουτέ&ντας 
τΑ πιρί ο& ό λίγος ^ωμαΓχα αύταΐς τοίί ^ητοριχου λέγου, που ν' 
&στβρογΕ«έστ«ραις άπτ^ άρ«τα7ς του συνταχτικοί}• 

Δέν προσιγγ{ζουν λοιπόν τά τέτοια ^ομαίχα στά 'βλληνιχά^ γι^^ 
χάποια ομοιότητα παραπάνου πώχουν χατά τι%ν γραφί)ν Από τΑ ^ι*«• 
μαίχα, που χοινΰς λαλουμ«' <σον ^έν πλησιάζει στόν Ανθρωπ* 6 π(* 
Οηχας γι^ί τ4|ν πολλιί του σωματιχίΐ ομοιότητα μέ τάχιΐνονι Ιτζι τΑ 
ρομαΐκα ποΟ χοιν^ίς λαλοΟμβ, μ' βλον 07Π>υ «Ιν' άνομοιότιρ' Αι;& τΑ 
*£λληνιχΑ στό αυτ<ί* γι^^ τ^ς πολλαΐς ομ•κ χάρ»ς τους μοιΑζουν πολ*** 
λαπλασίως μ' έχιΐνα, μάλιστα μέ τΑ^χμάζοντα τϋς αΟτΟνομϋς μας 
*£λλά^ος* χαθώς ό άνομοώτατος άπτόν άνθρωπο στ& σΰμα έλέφας, 
προσιγγ(ζιι σ' έχκΐνον άπ' ίλα τά ζώα χατά τόν νουν* τούτο μόλις 
τώρα τ* αποφάσισαν (Λ ζωολόγοι, άφοΟ έίόξαζαν £ς εχθές χαΐ πρώην 
πλημμιλ&ς τ& πρώτο. Δέν »1ν* ανέλπιστο λοιπόν χ' οΐ ίιαληφθέντκ 
σοφοί χαΐ σπουδαίοι μας νά μήν άλλ4ζ^$^ν μ^ά φορά γνώμη α* αύτ^ 
'που λέμκ. 

Γιά νά 7ηριχλ«{σω {μω; μ* Ιναν λόγο τό πόίν σέ μι^^ν έπιστολ^ΐι άς 
πώ άχέμι μόν' τόσο, πώ; ίσα είπα χαΐ μπορούσα νά «ιπώ σ' αυτιών 
την υπόΟ«σι, τά υπαγορεύ' ή γραμματική έπιστ^ίμη' ή οποία ίλαβ» 



160 ΝΒΟΕΑλΒίν. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

αΐτίαι ^ γέηι ού ιτρΑ πολίον έπ& τιλ φιλολογική Ιστορία χαΐ γρ«|Α^ 
(ΜΤίχΑ ^χνη »άθ> γλώ99«ς, χαΐ θ^ωρβι τ{ λα{ρι<η χαΐ &7Γο^ια{ρ£9ΐ, 
τ( Χμοιο ^ ανόμοιο, τ Ι πλεονάζον 4^ έλλεΐιτον, τ( Οπβρέχον ^ χει* 
'ρον χαλ τά ιζϋς ίχοιη (ίΧχις' λοιιτ&ν κατά τ?,ς άρχαΐς χαΐ τ'ίιν πρ<ίο^ο 
τϋς τέτοιας «άναγχαιότατης μάΟητις βα(νωντας χ' έακΓς τά ^ωμαιχα 
μας, λ θέλουμε «φέλει ιτοτές «{(τέ τίποτες, άλλα μάλιστα εχεΐνο 
κον ΟΑ '^^^μΛ^ θά νοούμε χαΐ θί χάμνουμε λα ταυτά, λίγωντάς το, 
νοβντας το, χαΐ χάμν^ντάς το χατ' επιστι(μην, ίέ θέλει ενδέχεται νά 
γένετ' ΑλιΑς. 

Κ' ΙτχιύΜ μέ τ&ν αύτ&ν (Γχοιτό 9ου τ&ν προσδιορισμό του όρθοΰ χαΐ 
Μτητλλι^λου ^ωμα(χοιι λόγου 9 έναντιώΟηχα χ* έγώ, είμαι βέβαιος 
κ&ς 4 ένβητρ(ΐϋ^ μου ίέν άπαρέσχει χαΐ στην έλλογιμότητά σου* βθεν 
ι ι « ραχκ λ & χαΐ ε{ς τ& εζϋς ν1 μ* εναντιώνεσαι αγαπώντας με, χαΐ \ 
θέλ« σ* ένβτηένουμα^ αγαπώντας σε, {σο νά Οηρευθη τούτο άπλ ' 
(Λζ βυμφώνως, ι^ρ^γμ* αναντ'.^^ητως λυσιτελέστατο στίι σπουδή του 
Μοθ' ενου μας, σάν στίίν χοινή παιδαγωγία του έθνους μας• "^Ερρωσο• 
Αψπθ'• *Ιουλ(ου Β• Μπουχουρέστι• 



ΚιχοΛάφ ^^ά/4χ[ος <2 κράττατ• 

Ε{ μίν, 4[ν μοι χαΐ έφ* οΐς σοι πρώην ουπω πάνυ πρώην έπέστ'ΐλα 
χαΐ νυν έντυχάν. οίς έπέθηχα τώ έπΙ φίλοπονίφ έπισι^ιμφ Λη- 
μιίτρίφ τω Καταρτζή! γράμμασι ματαιοπονίαν έγχαλέσεις, ού φροντίς 
φασιν *ίπποχλε()η* οιία γαρ έχείνω έχόντι αχών αύτο;, αλλ* ο3ν εν 
τούτφ τ^ μέρει συνεμματαιάσας. Αγαπώ ^'εί χαΐ ^ιατριβί)ν άργουν 
^ μοι χαΐ λϋρον προσεγχαλέσεις αύτ&ς, μηίέν ί,τι χαΐ λόγου άξιον 
ε^&¥ έν τοΙς γράμμασιν, άλλ' 4ΐν μί) χαι ως σαθροτέροις ^ τά έχείνου 
θίεμελίοις των έμών τούτων λ^ρων έπω^ίο^ομτιμέ^ων προσεπιχατα* 
γνώς• ειί' ούν, άλλα Γραικός γουν ού ^άίιον εαυτόν έζαπατά'^θαι πα- 
ρεχόμενος, Ισως σοι ίόξω' βίί* ύπόσοί χρίνοντι χαΐ τούτου άποτυγχά- 
νων, χαΐ έμαυτόν τοις θλοι; φρεναπατών φωραθώ, άλλ' *Πφα(στ(|ΐ π^-* 
ρανάλωμα γΐνέσθω τ9ιν ταχίσττιν τά γράμματα* ώς ίν τίνος χαΐ λό- 
γου σοι ^όξς άζια, τηνιχαυτ^ί ^ηλαδ^Ι χαΐ επιδώσεις αυτά τω άν^ρΐ, 
άζιώσας αυτόν πρότερον ούτως αυτά έπελΟεΐν, ώτπερ Λν εΐ τις Γάλλος, 
« Ημέτερης αύίής Έλληνίίο; άν έπιίστωρ • ειη ταϋτα γεγρχφώ;" τφ 
αξιωματική γάρ έχείνου, 8 τοις παιιν όμόλογον, προειλημμένος άνα- 
γνώσεται μέν ευμενώς χρινει ίΐ ^παθώς, χχί που τίς τοσχύτης μα- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΙδΙ 

««ιοιβονίας άχοστίς ΐρονι^α9ΐ ^νυχί^ ίλλοις βιλτίοσι χαλ βίναγχοηο* 
«έροι^ τΑ ϋιον γένος λνϋ^αι φιλοτι^λΐ^Φεται• Άναγνώσκται ίέ χαΐ 
Γεώργιος (&ν μιτά του αύτα^έλφου τα είχ^τα προφκιπων παρ* έμο», 
τίΐν «υγγώμϊΐν τϋς σιγής χ«1 αίτι^στι χαΐ λι^τι) χαί τοι μη ούτι» φι- 
>άρ)^α4ος ίαν, αλλά γαρ ού πάνυ τι ούίέ ταΰτα άιπ)ρχα(ωται* ιΐγ( οΓς 
τΑν νιωτέρανν χαΐ αυτός τούτοις χαΐ τ& βιβλύον τοϋτο φέρον αϊτέ- 
ΎΜίμΛ τό χαλλιστεΐον, τήν έφ* ημών ^ιαπρέψασάν φημι τών ιϋρώβιν 
]^ρι«ΐν -^(ΐάία Νιχέλαον καΐ £ύγένιον, τώ χαΐ άρχα(αν χαΐ νεωτέραν 
μουσαν έν ήμίν μέν μ6νω, έν άλλοις 2έ μιτ' 6λ(γ«•ν έξηχριβωχ^τι• 

« Πριίίιΐν μΐ τά σά χομιτάμενος γράμματα, έν οίς λα ιτολλδ&ν 
<««χ«(ρτι9ας άνασχηιάσαι μέν^ α σοι φθάς αύτ&ς π«ρΙ των ΰ«ν παι- 
^ιΧΜν έκέστειλα, άιτοίκιξαι 2έ ^(ΐν έν ταΐς συγγραφαΐς τ6 χατιιμα- 
ξβυμέν^ χαΐ }ιΐ)μ(ά^βι της πεζαιτέρας ήμων φ«ν9ς (ίιώματι χρϋσθαι^ 
%9»ς ο& «ρ6 ΐτολλου Ιχ τβ της φιλολογιχης Ιστορίας χαΐ τϋς γραμ"* 
{ΐατιχης τέχνης άπασων τ6ν γλωσσών εύρημένης γραμματιχής έιη-" 
ατΚ^ης τοις λ<$γοις έπερείλσθαι φάμενος, οίς χαΐ άντιλέγειν ου πρ&ς 
φρονονντων ώς μ4| ενόν, β χαΐ αυτός εφησθ', άλλως {χειν τά τοιαύτα^ 
-ΛοΧ Α τφ τολμηθείη, των άτοπων &ν, χαΐ άσύστατον, σιγϋσαι 2ιά 
ταύτα είλ^μην. *£πεΙ ί' ό πάντ' άριστος χαΐ έμοί φίλτατο^ Νιχ^λιως 
Ινβγχ,ός μοι ένιστείλας υπέμνησε με, παρά σου χελευσΟόν αυτ^, χαΐ 
Ας €ΐΐΐ μου όφειλ6μενον άπαντησα{ σου τοις γράμμασι, χαΐ :{τοι συν- 
Οέσθαι τοΙς είρημένοις, % γοΰν άποφιίσαντα είπειν τό παριστάμενον, 
ΐκάλιν μετά χείρας λαβών τά γράμματα έπανέγνων, έπιστ/ισας αύτοις 
τάν νουν ονντονώτερον, χαΐ ίν τ^ έπιλόγφ ευρόν σε προτρέποντά με 
μάΧα φίλομαΟως άντειπεΐν έπΙ θγ(ρα του άληθους' έζ &ν υπόνοια με 
ύΐΕ^ισ^ει ουχ άλογος μητι ά σοι εΐρηται, ίόζειε μέν, ^^ ειη ^έ χαΐ χατ 
{ιη^τημην είρημένα' ου γάρ £ν, εΓπερ, ε(ς τό άντ ειπείν χαΐ αυτός συ 
ααΐ ίΛ του ΝιχΑεω, παρώτρυνες» Διό ίη πειθ6μενος τη φίλολόγφ 
ΜΙ» ιφοτροπ^, καΙ φίλομαΟέστερον, ώς ένϋν, έγχύψας τω σχέμματι, 
καίτοι της φίλης χαΐ προς τά τοιαύτα απαιτουμένης σχολής &πό μϋ* 
ρ(••ν.{σων προς τό παρόν απασχολούμενος Χαι ταΐς συχναΐς χαΐ άπειι* 
ατιιίακ ΐκεριστάσεσΓτών τοιούτων εζαγώνιος τί^η χαταστάς, ώς αν 
άπόβιβλος Ιλχειν χατά τίιν έπώ^υνον ταύτην υπερορίαν τον βίον, χαΐ 
μιίνον τόν ένυάλιον του παριόντος στρατού φρίττειν όσημέραι, χαΐ 
(ΐτΐ. ΤίΕΟΕΑΑΙΙΜ. ΓΛίϊ2.) \\ 



161 19Ε0ΕΛΑΗΝ. Φ1Α0Α0ΓΙΑ2 

'τά τ$ Χ^ΐΛ έμαυτοΟ, χαΐ οίς τ«λδ υιτίμισθος, χαΐ ίί| χαΐ τΑν χμιρΟ^ 
βσα (ΐΐν &πέρ χιφαλϋς ίπι^ρττιται άποίύρεσθαι, ίσχ ίέ έπαιτειλιΙταΒί 
ύφορασθαι, χαΐ θεΓν, β λέγιτοη, τ&ν ττιρί ψυχ^ χαταναγχαζ^|Αΐνος^ 
άλλ' 0^ |Λ(χρ δττα χατά γ« τ6 έγχωροΰν άπανθϋσαι ουχ ώχνησακ. 

Πρ6γκ (Λ-ί^ν τούτσ^ έΐ:ιτρέψκις μ.οι 6θεν ιτρφ^ν τοιαύτα σοι έινιοτε^ 
λαι προι^χθϋν έζειπιΓν, μηίέν (ΐι^τε τούρ&ν ίιευλαβηθείς όλιγομα• 
θές, μι^τε τί^ν σην του προσώπου υιτΕροχ^ν ^υσίΜτηθείς' 4ν ^έ («( ί^ 
(ΐ.η}έν έπιστειλάμενον τάληθές άνεπιτεχνιίτως έχθέσθαι) τά προτρέ* 
ψαντάμε τοιαυτο^ 

Πολλάχις γάρ αυτ^ς τε έντυχών τοις φιλοπονηθεΐσί βοα λ^γοις 
Ιπαθ6ν τι χαΐ άλλοιν ^*| ίσοις ποτέ ίΐτοι αύτοις ^ιελΟειν, ^ σου ίιερ- 
χο(Αένου αυτούς άχροάσασθαι έγένιτο, απάντων αυτό τούτο πα06ντε»# 
έχουσα *τλ ίέ, πληγεί τις ^ν άχο^ τώ χαινψ χαΐ άι(θει τοις ίν σνγ- 
γράμ{Αασιν ερμηνείας ^παηλάζειν ποιούσα τους οΕΧουόντας* ταύτα τοε 
χάν πολλαις ουνουσ(αις λ6γου χαΐ περί τϋς {^έας τϋς σϋς λέξεοις έμ* 
«(πτοντος, "^ν άχούειν του μέν, χαΐ τ( ί' 6 βέλτιστος πάθοι^ λέγον- 
'νος, χαΐ ει τιν* ήχρωτηριασμένον χαΐ χατεθλιμμένον, εΐ τι χαταπ&πτε»- 
3ΐός τ^Ι πτώσει, εί τι χαχόσχημον τω σ^^ηματισμφ, εΐ τι ίςείρον % 
τραχύ τ^ προσωδία συναγωγών, φορητού παμμιγούς χαΐ άχέσμου τους 
εαυτού >((γους έμπλι^σειε, νουν μέν τίνα γενναιον, λέζιν ίέ άγοραίοη^ 
χαΐ ίγροιχον, χαΐ Ο'ί^έ των έν άμφόίοις χαΐ τριο^οις τριοβολιμαίω^ν 
ανθρώπων άζίαν έχοντας; τού ί' άντιχΐρούοντος τίιν τραγιχήν έαυτ^ 
χατά^ν έπΐ7πάσασΒαι φιλοτιμουμένφ ό άνίιρ Ιοιχε τ^ν λέγουσαν. 

< Όλοίο θνητών Ιχλέγων τλς «υμφορ^ςΐ » 

Του }£ τίνος χαΐ θαυμάζοντος, δπως φρενιίρης Αν άλλως άν^ιρ, χ^ν λά- 
γοις χαΐ γλώσσαις πλείστον δσον έπι^ε^ωχώς, είτ* έμματαιάζων οΕτ^εί 
Χ«1 τερατώ^ει έγχειρι^ατι ου ζυν(ησι, ου ^έ μήν ϋτι 4πα)&ν, {) γούν 
συναινούντα τη εαυτού προαιρέσει συμπαραλαβείν ίς ίεύρο τΔν όμογενΰν 
τίνα ούχίσχε, τού χενού τούτου χαΐ άνηνύτου {ργου άποστηναι βούλεται. 
Των ίέ ταύτα λεγόντων οί μέν πλείους των ίβω λόγου ήσαν, ων αμέ• 
λει χαΐ χαθιχνείτο επ* αύτω τούτφ ό λόγος ό σός, οΐ ^έ χαΐ τών μί^ 
τοιούτων, φρονήσει ίέ <λ)6>ς διαφερόντων χαΐ εμπειρία, χάν ιρράγ- 
μασι ^ιαπρείάντων πολιτιχοϊς, βπου χαΐ τα της γλώσσης σφ(«» 
λώρθωτο, χαΐ χρεΐττον ^ χατά αγοραίους τά τϋς απαγγελίας έρρύθ- 
μιστο' ίνιοι ^έ χαΐ των βάναυσων αυτών χαΐ άγρο^ιαίτωνι έπαχοι}: 



ηΑΡλΡΤΒΗΑ. 16$ 

ίΝΕνΗς αμελή χλ\ ο\ίτ(η τά «ά άγαγινΜΤχόμίνα, οι χαΐ άγοραΤον 
•κατ' αυτούς, ου τών εντός λόγο» τλν ουγγραψάρΑνον γονέο6«ι 4ι•- 
*Γ»(νοντο, «γνοονντ«ς ίήλα^ιί) τόν άνίρ« ουτοί γβ' ζυνελόντι ^' ΙνΙ 
ού^ονί π» ένέτυχ^ον άποίεζαμένφ οου έν τ^ μέρη τούτω τ& σκού- 
λκνμα' %λ\ κνγνωμο ν {ν 2ιίί?ςου ιεάλβκ οοι ταοτ* άν«Οέσθαι, «{^ώς ^έ μ» 
τβς (Λς &ΐΓοροχ;ϋς, οοχ οΐ^', 6τρ»ς &ναχβητίζου9« ΐξετίχα έΐίάστοτ<* 
1^ ^Ι του χρίσματος τΐίς έινίΦτολ^ς τ1 τοιαυτ' έξορ]Τ€?9θ«ι {ιητρέ^ 
ικοντος, ΜΧμαι^χ^ κα( γ* έπιτυχ&ς* Ας γάρ τά πρότιρον ((ρημένβ 
-<μφΐλθ90φ«ς άπβίέζ», ού^έ τά τϋς «{τιολογίας ταύτης ίμ,ηϋΛ&ς 
<χα&Γ# άνέζτι, μ'η^έλως, β ιεεη^ρχμαι λαρ^^^τ,ν (μολογ^ πιφυχ&ς 
τοίις ιηρΐ τ&ν οών π«(ΐ)ιχών τι λέγοντας άπολοπομπεΙφΟαι, χΑν τΑν 
^ιπιναντίαιν ^ τά λκγίμκνα, ώς Αν χψΛ τούτων ίν(νασΟαι έπιοτάμο** 
Μκ» μ•λ(99ης ^ι^που τροκόν χάιτλ τών θύμων αυτών τό ο{ς έργαοίαΐί 
τίιν ο^ ζυντελουν μέλι μΥι^όμβνος. 

βΐχβ μέν ο3ν ί σοι έντουθεν αύτλς 6ρμιηθΕΐ< Ηίπέ«ττ«ιλά χ>ι!τω• Δβΐν 
ιλμας ζ-ίίΚίο των 'Ενετίΐ[)σι λογάίων τ/.ν Τυρργ^νιχ^ιν τ^ς εαυτών, χα(* 
1Γ0Ι εό^νου σφ(«ι ίοχούσης έν τφ ουγγράφειν, άνΟελομένων, τΐ( 
ΐηζαιτέρας ιλμων διαλέχτου τά τ^ πατρώα *£λλάλ φων^ μάλλον 
τοις τύποις «προσεγγίζοντα τών ύνομάτων παραλαμβάνειν συγγράφον- 
τας, άφισταμένους βλαις ίυνάμεσι τϋς τε παραφθορ&ς χαΐ του πεπα- 
τιομένου χαΐ {^ιωτιχου τ5ίς λέξεως, {( έν μόνοις γουν τοΙς νηνίιρΜη 
«ρός τ& χινίΐσαι γέλωτα, η χαΐ χατ' άνάγχην μέτρου αύτοις προσ* 
χρϋσβαι, ώς χάχείνοι τίιν αυτών παρεφΟαρμένην φων^ν έν ταΙ< χω- 
μι^^ίαις τόν στρτινοπώγωνα Παντελώνα εισάγουσιν ΰποχριν<ίμενον, χαΐ 
τούτων πολύ πρύτερον ^Αριστοφάντις τό έν πολλοίς άλλοις εϊγε μέ^ 
μνημαι, χαΐ τάίε. 

*Ως γλυχερό τ& γλώσσα, ωσπερ άττιχ6ς μέλις περί τί^ν λέξιν πα- 
ρανομούν πρόσωπον• Αυτός ίέ τόν μίν γράψαντα έμέ 2νεχα τούτου 
αποίεζάμενος προς τά γεγραμμένα άνθυπάγεις έχ«ινα' μηίόλω; λέ• 
γων ΑμΑς μιμεΐσθαι τους *£νετούς' ού^έ γάρ ^ιφ^ου, ώς έχείνοί του 
Τυρρηνιχου, ούτω τοι χαΐ :Ι)μας τήν βελτίω παραλβμβάνειν φωνην, 
αλλ* άποχρ^σθαι τ^ί έλλογίμων φωτίί, έλλογ(μων χαΐ τών σχολείων 
φων^ τήν προσεγγίζουσαν τη Έλληνί&ι μιζοβάρβαρον άποχαλών, μ:^ 
βντων ^ιίμου, μν^^έ της διαλέχτου αυτών φυσιχής, χαι μηδενός 4λ*. 
λου τών πεπαιδευμένων εθνών έν συγγράμμασιν, ^ μέν λαλουσιν ου^ 
^ β' ού λαλουσι χρωμένων, πάντων δ' ώς λχλουσι χχΐ συγγραφόντων, 

1Γ 



164 ηεΟβΛΛΠΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

χαΐ βιλτιούντ«*ν την αυτών ^ιάλεχτον, μ4 έζον, & ύΐν μ^ Ιχ^ έν τ6 
στ6[Λατι του λ«ου πάθος, προ^άτΓτβιν τνί λέζιι' καρά ^έ ταχεία οίον 
έπίφίλοτιριούμενος ταΐς £ΐ(ζβ<η, χαΐ δττως βελτιουται πάνα ^ιάλβχτος 
ιτροΦτίΟτ,ς' χαΐ ά5ια(ριτον έπΙ τούτοις τϋς προφοράς τι^ν γραφών ιΖ* 
ναι βπάγεις, πάστ,ς λέ:εως ως λέγιται χαΐ γραφομένης* έφ* οίς χαΐ 
τ^ν των έλλογίμων φωνην μ-Α ^Χ^^ν μαχράν χαι βρα^^βιαν ουλλαβ^ν^ 
λφΟόγγους, λέξεων πάΟτι, συνταχτιχοΰ σ/^^ιματα^ τόν πεζόν τ^ον, 
νχέοιν τόνου προς τόνον, επομένως άνεπίίεχτον είναι τίίς του πεζον 
λόγου ενδελέχειας, είτ* ο^^ν της του όλου εύφωνίας, χαΐ ίη χαΐ τύν 
του χατά ^ιΐίτορας λόγου αρετών ώς μεταγενεστέρων* έπι ίέ %&9ΐ 
μΐ)^έ προσεγγίζειν τγ)ν των έλλογίμων φωνήν τ^ [Ελλην(λ, ώςού^' 
ό πολύ χατά τό σώμα όμοιος τ* άνθρώπφ πίθηχος, προσεγγίζειν λέ 
μδλλον ττιν πεπατν^μένην χαι (^ιωτιχ^ιν χατά τόν σωματιχως μέν 
πολύ του άνθρωπου άνόμοιον ελέφαντα, χατά ^έ τον νουν, δ χαΐ μ^* 
γις ^^7) έφ' Αμών άπο^ε^εϊχθαι τοις ζωολόγοις^ απάντων χτηνών 
«ύτφ πληοιέστατόν^ 

Ταύτα μέν τά χαθ* ών έπιστάλχειν αυτός έν περιλτ<ψει σά έπε* 
χειριίματα* φέρε ^*, €ί χαι προς -^ν έπαγγέλτ) έπιστ74&ονιχην άχρίβειαν 
«πέζεσταίσοι, σχεψώμεΟα. Πρώτιστον μέν ούν έν αύτοις χαΐ Άχιλλευς 
οίον τών λόγων σοι προβέβληται μη ώναι ^^^^ον τους έλλογίμους* 
άλλ' έν τούτοις τ{ σο( ποτέ βούλεται ό παρεισαγόμενος ο&τοσΐ ^ϋμος 
ηχιστα ζυνωρώ' ^ήμος γάρ ανθρώπων έστι σύλλογος παρά τ& οίονιΐ 
σύνδεσμος τις είναι τών χαθ' ίχαστα τίί τε χατά τους νόμους χαΐ τ& 
χοινωνιχόν συμφωνία ένουμένων όπουουν, ούτως άχούσας' χατά γουν 
τούτο χαΐ οΐ σοφοί μέρος τών συνειλεγμένων σου Χντες» οδτ» 
μόνοι ίημο; αν ει^ν, ούτε μην μόνοι του ^^.μου ζύν λόγω παραγρά- 
φοιντο• *Αθ•ίντ,σι ί* άντιίινίρητο μεν πρ6ς τόν ί^,μον ί βουλιίι, τό αγον 
&ηλ. προς το άγόμενον' άλλ' εν τοις άγομένοις ούχ ολίγους χαΐ τ6ν 
Ισω λόγου ταχτέον* ου<^έ γάρ άπαζάπαντες όσοις λόγου μέτεστι τ^ 
βουλή άπαντα/ου εί'ϊΐν έναρίθμιοι* ούτοι ίέ μάίλλον ούτοι πλείστοι* 
χου λανθάνουσι τω Οχλω συμπεφυρμένοι τε χαΐ 'ήμελημένοΓ οΰχοΐίν 
χαΐ ταύττι γε οΐ ίλλόγιμοι του £^αου {(χιστα άποχεχριμένοι φαίνονται* 
ε1 ^' απλώς ούτω τών ανθρώπων τ6 πλήθος έχάλεσας, πληθυς άνίρβν 
θεώ χάρις! χαι οΐ έλλόγιμοι χαΐ πόλεσι, χαΐ χώμαις, χαΐ άγροΙ^ 
ένοιχουντες εν»ρ{?χονται, λείπεταί σοι τοίνυν ^ημον, προς &ν άντιοι^- 
ργ,νται οΐ έλλόγιμοι, του; πολλού; άποχαλειν, την άστιμον άμέλει 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 165 

τδ¥ άνθρώιηιν ΐΐληθύν, τ& {ίιωτιχ&ν αυτών μέρος χαΐ κύτεχές, τ&ν 
ούγχλυ^ <πιρφ«τ&ν, τους άτζοχίνηους λέγω χαΐ άγρα(Λ^αάτους. Τί ονίν 
ιτρ&ς Μουσών, των άπαιίεύταιν τούτων τό {ίιωμα παραληψ($μεθα βνγ* 
γράφοντες; ναΙ φι^ιεις* ^ιά τ( ί•^\ προς Άτάληψιν των λεγομένων* 
τίνων ίή τούτων ^ πάσι^ς τέχνης χαΐ ίιτιιτιίμνϊς• άλλ* ώ τάν, ίήμος 
λπιατι^μι&ς, &νος, φχσΐ, λύ^ας έ<ττ* έιοαίών, χινών τά ωτα* ω^τε εις 
χ«ν^ «01 τά τής φων^ς είς τό ούτω ταπεινον χατεν/ινεχται* τ(νος ίέ 
χ«1 ίι^ου φωνι^^ ή οί) αυτή φωνι^ ; του των Βυζαντ&ων έρεις* άλλ* 
Ιν* {ΐΓΐ του παρόντος παρώ, α ποτέ ηχουτα ιτΑ λΙι;τα^λου ηγεμιίνος 
Ι^βγ^των τινών, οΐ των Ιν τε' Βυζαντίων τά πρώτα φερόντων χαΐ τών 
4ν τέλει έπΙ τϋς ^γεμονιχϋς 9!<7αν αύλΐς άνάγινω<7χο;αένου τινός πιτ- 
τοηείου 9θυ, ώ; είης ίηλ. τη πατρί^ι ώς μητρυι^Ι χρώμενος, αυχοφαν- 
τΑν αύτίίν, χαΐ τόν τών έχείσε γραιίίων βατταρισμόν φωνί-,ν Βυζαν- 
τίων άΐΜχαλών, ^είομένου χαΐ τών Βυζαντίων είναι ταύτην φων*>,ν, 
τΐ ^ιο(οε» του τών έλλογ^μων τό τών Βυζαντίων τούτο ί^ίωμα προς 
&ΤΛ έτερου ίι(μου *, ομοίως γάρ έχάτερον έχείνοις χαΐ άηθες χαΐ χαι- 
ιι6τ€ρον τρισπεσείται χαΐ ταύτα, ει υπέρ &ν άγοραίοις χαι χαπ^λοις 
χ«1 τοις περί ώνήν χαΐ πρασιν χαΐ τά συναλλάγματα έχουσι, χαΐ τους 
4Πιλοις (ίιώταις 6 λόγος γίγνοιτο* είίέ τι τών ύψηλοτέρας ίεομένων 
Φΐϋρίας, χαΐ Δν αύτοΙ ούχ εξικνούνται, τω λόγ(^ έμπαρεισάγοιτο» 
|ίΐτ«ι τοτιινιχαΟτα & λέγων, 5;:ως ποτ* Αν ε(η τό λεγίμενον τοπού* 
{Αβνος τφ άχούοντι βάρβαρος. Άλλα χαΐ βνέζεται ποτέ τ^ς ίχμόττις 
τί^ν έν τ^ {^ίφ «τόματι φων4;ν'παρεΙ;, τίιν έτερου του μητι προύχον- 
τος^ άλλα χατ* αυτόν ίιημότου χάχείνου προελέσθαι *, χαΐ φι^σει ποθ 
4 Ήπειρώττις φέρε, τόν Κρ^τα χρεΐττον Φ. χατ' αυτόν λαλειν; μάλι- 
στα μέν οιίν, β πάλαι πεπείραμαι ίιαμαρτ^ίρομαι, χαΐ χλευάσει ούτος 
^ιασυρίττων τόν χρτ,τίζοντα τ•?ί φωνΐΙ, η αλλω; πως άλλ' ούχ ώς 
αυτόν ταύτγιν σχιοματίζοντα, πολλού γε καΐ ίει ταύττιν έχμαθειν χα- 
τβίέςασβαι' ττ<ν γε μίιν τών έλλογίμων, αίδοϊ τίί; προς τους άνδρας, 
6αυμάσεται μέν πάντως τυχόν ίέ χαΐ μίμητεται* εξ άν γάρ έχείνους 
^ώσιν έπΙ λόγους εύ^οχιμουντας, υ::θί5ύετα( τις ήρεμα τχ ψ'^χίί αυτών 
Ιρως &ποΟίγων προς τήν μίμγ,σιν' ώ'^πιρ ο3ν χαΐ τών σφετέρων έλλο- 
γίμων τους Τυρργ,νιστΙ συγγράφοντας ζτ,λουίΐν οΐ ΈνετοΙ, χαι χατ 
έχείνους συγγρέφουσιν, άλογουντες τΤίς εαυτών φων^ς, ?|ν έπιλορθώ- 
•σασθαι, η συστ'4σασθαι, άλλ' οΰδ* έννοια ποτ αύτοις έγένετο, ο'>; 
έχρήν χαΐ ί,μας ζήλουν- Άλλα ληπτόν εκείνοι; έρεις τό Τυ^ρηνιχόν• 



Η9 ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

άλλ ουτ6> χαΐ τύπου χαΐ λέςεις Ιχον, ώς χαΐ τ& των ι^,μετέρων έλΐΗΚ• 
γ({Μ0ν* ιΐ ουν ίκ«ινο, τι μίι χαΐ τούτο τοις 6|Αογενέ(η λιαιττ<(ν ι τ^ Α 
του {^ιώτου των Βυζαντίων ^^ου αύτοΐς μόνο'.ς ως «ύνηΟβς χαΐ ^υλν»* 
ιττον* τοΙς άλλοις £έ ώς χαινόν χ«1 άτι9§ς ούχ ούτω πρ<>χ(ΐρον• *Αλλ* 
ίνεθλφθ^σονται ίριΐς το'ίτω» ^ν μύνον, οίς αυτός αύτοίς <τυγγέγ^φ«ς 
στοιχι^σωσιν. *Αλλά τό των έλλογ{μων, ώ φιλότγΚ) χαΐ ίφθαβαν <ν»- 
θιοθέντκς' χαΐ δπας 6 μίν έχ τοΟ ημετέρου γένους ^ήμος, ουχ '^ττον» 
9έ, ε( μί) χαΐ μάλλον, χαΐ & των Βυζαντίων «ύτ&ς, χμ ένοΜντκς 
όρώνται τ^ τ&ν ίλλογίμιων φωνϋς τϋς τ& άλλης χαΐ τϋς ά^ 6χρ(- 
βαντος' τΐ ο3ν χρί} τά χαθβ^τωτα χινιΐν, χαΐ μετοη«<ίΟ•ιν έ«* ά^^-^ 
>ρις ταΐς έλιρίνιν, »{ χατβργασθιίη τ& σινου^αζόμβνον, πειρ&^αι τους 
^π«ζ πιπιΐΦμένους όρΟώς {^^βιν τά χ&ίμ«να, χαΐ ούτω χαΐ τους υΐέας 
«(γοντας^ χοΑ 2ίΐ χαΐ βελτιούμενους ορώντας, χαΐ αλις έιςιλίιίντας; 
άλλ* ου τω ί^φ έρεΐς, τοις ^λ πιρί λόγους σχολάσουοι, χβιτί τ^ι^ 
τΑμιτέραν των Βυζαιντ(ι•>ν φωνίιν τϋς φίλοσοφίοις φθβγγομένι^ς άιεονω- 
τέρα άτχίψΗ*ΐ9κ ή αύτϊίς άνάλγιψις' άλλα ιπιλύ, ουχ' 4ρφς 1 άν χυ• 
δακστί 6 έν μαχαρ(α τίί λι^ζ&ι Ββνέίιχτος 6 Λαμφί^ς Ιηΰώχψ τούτφ- 
ϋυνέθετο φιλοσοφιχών βιβλιίαρ(ων ούτοι απώναντο' ου^έν ^έ, ^ μιχρίν 
ζΐς ταυτ' έγένοντο έπιίκ^ωχότις, οΐ οίς 2,τ6 Θε(ί9ΐλ6ς & Κορυ^λκυς, χαΐ 
*Αλέζαν^ρος ό Μαυροχορ^άτος, χαΐ Μπαλάνος, χαΐ έγ ημ6ν Βύγένι^ 
τι ό Βούλγαρις, χαΐ Ι9ιχηφ6ρος 6 θιοτόχης (παρ(ημι τέως των αρχαίων 
*£λλ7(νων τον παλυάριβμον χορόν) Ελληνιστί συνιτάξατο παρτ^ολου• 
θηχ^τκς* ιτεριττόν δρα χαΐ οίχαΐον χυίαίζβιν συγγρά^ντας τά έπ*- 
οτημονιχά, τά τφ μέν ^ι^,μφ χαΐ ιιρλς τό βαρβαριχώτορον έξυφααμένα, 
ούχ ίττον άζύνετα, τοις ί ' ίλλογίμοις ημών μηίέ προββλέιηνΟαι Λως 
έσόμβνα άνεχτά' χαΐ γάρ χαΐ άνέν^βχτον ίλλως τά φιλοσοφικά βυν• 
τάττισθαι, βτι μή χατά παραφθοράν^ ε{ς ο*^^έν ίέον, των φιλοσοφι* 
χΑν βρων άττάντων' δτφ &' Αν κΐη βουλομένΐ}», άρτιους αύτοίις έχμαΜ*^ 
οονται, έν Ινω ίηλονότι χαΐ χρ<Ινου χαΐ πόνου τοις χατά τ4 ίκφθ•* 
ρός αυτούς έχμαΟησομένοις σοι έχ&(νοις. *£φ' οΐς χάχ<«νο προσθίων μοτ 
τέως ίοχώ' 5τι χαΐ οΐ υπέρ &ν ό λόγος ΤυρρηνοΙ, οΐ συγγράφοντις 
αυτών ίηλα^ ούχ είσΐ 5ημος* 6 γάρ ^ήμος χ^χεΐσε ίι^που γ9ς, τοΰ 
βΐναι ίηαος ουδόλως έχστ-^εται, άλλα χαΐ βαρβαρίσει πάντως χαΐ 
σολοιχιει Τυ^^ηνιστΙ φθεγγόμενος, χαι ίίΐ χαΐ τά ττίιν έχεινου χατά- 
Ιηψιν υπερβαίνοντα των 6μογλο)σσων συγγραμμάτων βάρβαρα λογιεί• 
«ταΐ) βπερ έχειτε γενομένων άν^ροιν μηίαμώς οίων τε ψεύ^ειθαι^ χαΐ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 1 67 

^ φϋνΐ^ν ίχ«(γ«»ν εζηχριβωχ^των 4!χου9α λαβεβαιου(Λ{νων. "Άλις 
Λ/αι Η τΰν «ιρημέν»ν ριι&ίέν ιτρός Αιένυσον »7ναι, β προς 4ΐν {^/«ν 
<{σΐΓρΐ6«Εμ«νος τ»ν Ενετών μίμη^ιν ανθ^ιπάγιις, μ."}! ^ιναι ίηίον^τι 
τ«ίκ έλλογί(Μ«ις ^ϋμον χατί τους Τυ^ρτ,νούς, χαΐ των Τυρρτινών, ώς €(*» 
ρίτβα σνγγραφέΐϋν, μι^^όλως τω ίί(ΐψ ου(Απαραλα|Λβχνθ(Αένων ταύτιρ γι. 
^Ης αρ« μΙ ταλλα εΟνη, τις φιλοσοφίας βτι ιτερ τ& χ£φάλ«ιον 
λανέγχαβΟαι βουλεμένα, 6ρ«ται έιηί«6μ<να φων^ς, ταύτη ν χαΐ ΑμιΙς 
&ς ή(ατέροπ^ δικαιότεροι αν κίνψ^ν ίν τφ τά φιλοσοφικά συγγράφειν 
«αραλαμβάνοντβς* τά ίί γι Ιστορού(ανα, 9ι ηΟιχώτιρα χαΐ πρ&ς άλλην 
ψυ](αγ»γ(αν φέροντα βυντάττοντες, τουτ' £9τι τά μ.ή υπέρ τλν σφαΐ- 
ραν,β φαΦί^ τϋς του ίι^ριου πλαζό(ανα χαταλ'/,ψεως, άποχλινου(Αεν μίν 
ίιά τ(Μ>το προς το εύληπτ^τερον της λέξεως, ο ^ή (Αίξοβάρβαρον εστί 
τε χαΐ ϋχουσεν, άλλ' ούτως αυτό βζυφανουμεν, ώστε χαΐ τους πολ* 
λοίις |ΐέν ξυνιέναί) ούχ {ττον ^έ χαΐ τους σοφούς επαινέσαι* β χαΐ 
αολλοί των ι)ί(ατέρων έλλογίμων φαίνονται πεποιηκότες* ών προέχον- 
τες χαΐ πάντ* άριστοι χαΐ έπΙ τούτφ ενδοξότεροι 2,τε άοί^ιμος έν 
^γερκίσι Μιχ6λαος & Καρατζάς, χαΐ 6 σοφώτατος *Αρ]^ιεπίσχοπος 
ΐβρι^ Σθλαβηνίου χαΐ Χερσΰνος Ευγένιος* χα9* ο&ς ει ξυγράφοιμεν 
τό πεζαίτερον ημών ί^ίωμα χεχαρισ(ΐ1να χαΐ χρι^σιμα παντί τφ ημέ- 
τεροι γένει έσέμεθα πράξαντες. ΝαΙ) άλλ' ου φυσιχή, β τών επιχειρη- 
μάτων έστΙ τ& δεύτερον, τών έλλογίμων φ:}); ή ίιάλιχτος. Άλλα τί 
σοι ποτ Αν ιΐη πάλιν ή φυσιχί) αυτή διάλεχτος ; όρας 1 Α φ^ς )(«1 
τ^ ^ϋμΐ|» έιναι σαφή χαΐ ληπτά, τά πρ6ς τό ίίιωτιχόν σοι έξυφα* 
σμένα ταΟτα, χαΐ αυτοίς Ιπειτα το?ς όπωσίι{ποτε περί λόγους Ιχουσιν 
έγχύλα βντα χαΐ ίύσληπτα' ού^εμίαν γάρ {σμεν φυσιχήν ^ιάλεχτον, 
ίΛα9,^ ίί έπίχτητον μιμι{σει δηλονότι, χαΐ εθισμφ χαΐ μελέτη προσ- 
γινομένην* ε(μή τίΐν τών Φρυγών, ^ν Ψαμμητιχος ό τών Αιγυπτίων 
βασιλείς πείρφ χατέ^ειζεν αύτο^ίίαχτον, ^ τοιαύτην, χαΐ φυσιχήν Αν 
είποις. Αιχαζομέ ν ων γάρ ποτέ Φρυγών χαΐ Αιγυπτίων περί άρχαιό- 
τιιτος ίυστεχμάρτου πράγματος» ίύω, ώς 6 λόγος, λαβώ^— έχεινος 
βριφύλλια^ χαΐ πιστοίς παραλούς άνίράσΐ έχθρέψασθαι, προσέταξεν 
οίχ^ματι ταυτ* έγχλείσαντας, μόνας τάς μητέρας ώς αυτά θηλασού' 
σας είσάγειν, έχεμυθουντας γιμίιν χαΐ άφωνους τάς έντεύξεις χαΐ αυ- 
η(ις χαΐ τάς μητέρας πο^εΐσθαι' ου έν πλείστη δσνι προσοχή χαι φυ-* 
λαχ^ γενομένου^ μετά τρίτον έτος είσελθόντας τους φύλαχας, βέχο; 
{χη τά νιΐίπια' ]&αΟών ουν ές έρεύνης 6 βασιλεύς τόν άρτον βέχος χα- 



168 Κ£ΟΚΑΛΠΝ. ΦΙΑΟΛΟΠΑΖ 

λΐισθαι ιταρά Φρυζίν, άρ/αιοτάτους άιτάντων άνθρώπαιν τους Φρόγας 

ΙκρινΕν, ώς τήν φωντ,ν £/οντας, αύτο^ί^αχτον, ταύτ&ν βίπεΓν φυ?ιχίιν> 

ύ ίΐ ταύτα πρό; τό μυθικον πέττλχ^ται, οπω; σοι ού ιςαίζοντι, άλλ^ 

σ?^ο*^ίάζοντι φυ^ιχή χέχληται διάλεχτος ού μανθάνω» £( μ&ν γάρ ίι 

β,τι ό της διαλέχτου επιατι^μων ^ίιν αΐτίαν τϋς χινιησεω; εν έοηιτ^ 

{χων, των τεχνγιτών Ιζωθβν ταύτχν εχόντων, άλλα χαΐ ουτ«* τίϊν έχ 

φύσεως ήμίν εις τ& λαλούν χαΐ ^ιαρθρουν την φωνήν ιτεριουσαν ίύνα*^ 

ριν, ού μίιν τόν έζ εθους χαΐ τέχντ.ς καΐ μελέτης πυχνης προσγιν6μ>- 

νον τίί δυνάμει σχηματισμόν, το ίιαλέγεσθαί φημι, ού τίϊν ίιάλεχτογ 

έσι^ιρνας' ε(^έ ίι* αυτό τοΰτο χαι τ•}ιν ίιάλεχτον αύτί;ν, ίχ τϋςί^)* 

νάμεως ίηλ. χαΐ τ-ίίν ένέργειαν* φυσιχην αποχαλειν ^ζίωοας, δρα «οϋ^ 

χατά τούτο χαΐ ττάσαν ίιάλεχτον φυσιχήν λέγειν" χαΐ την έλλογί- 

μων μάλλον, ως χαι χατά φύσιν ^ τ:λν του ^ι^4^ου ώς ποκρά φήσιν^ 

χαΐ γάρ χαΐ τα τυηρώματα χαΐ τά άποτεύγματα λέγεται μεν φυσιχί 

οιά το χα τ* ενέργεια ν γίγνεσθαι φύσεως, παρά φύσιν ^ χοκ ού χατ^ 

φύσιν, ώς παρά το - ; φύσεως γιγνόμενα βούλημα, ϋτοι ίιά πλοο^ 

νασμόν ύλης η 5ι' ίλλειψιν, η δια παρεχτροπήν άποτυγχανούση;έν(οτε! 

χαι τό ιδιωτιχόν άρα της ημών διαλέχτου {δίωμα παρεχτροιτή τΐ( 

χαι παραφθορά ομολογουμένως ούσα, πολλφ ήττον του τ6ν έλλογί<τ 

μων είχότως είρησεται φυσιχι^. 

Εί δ' α 3 ^την έζ δτι φύεταί τις μονονού σ'^μφυομένην ούτω χοβί. φμ^ 
αύςουσαν διάλεχτον φυσιχήν είρηχας, σχοπε-.ν πρώτον μίν έπΙ τΜ 
φιλτάτου σου υιού Χτεφάνου (φ χ* εύ πράττειν ^αρ' έμου χέλιυ») τέ^ 
τριών διαλέχτων, Ας αυτόν εχ βρέφους έζεδιδάζω, ί!ν τινχ χαΐ φυ^-« 
χήν έρεις, τίιν των Γάλλων, η των Δαχών, % την ήμετέραν τΑν^ 
Γραιχών; τίνος δέ χαΐ δήμου αύτην είναι φι^εις*, μετά δέ χαΙ Μ 
τών άλλων ομογενών, τίΐν των ΒυζαντΙων, ^ των 'ΒπειρωτέΙν^ 4^ 
Κ ρητών, η Πελοποννησίων, ι!ΐ τών βπου ποτ Δν ώσι Γράιχών^ % %^ 
των απανταχού έλλογίμων- χαΐ ευγενών αυτών οΐ παίδες εζ άχ«ΜΚ 
φησι στειχειουνται τριχός ; χαΐ ούτω συνάξεις χαΐ τών ίλλογήλοιν^' 
ώ; χαι του δ/,μου την φων•})ν φυσιχην* ί τις γάρ εχείνφ 4 άτεοχλ;;!^ 
ρωσις! Πρό; τό τρίτον και τέταρτον δτι τε ούδεΙς, ^ ού λαλεί, σ«- 
λέχτω χρνίται συγγραφών^ χαΐ δτι πάντες, ώς λαλούσιν, ουτ» σ^ 
χαΐ συγγράοουσΓ μία μοι γενέσΟω, ώς άν είς ίν φερόντων, ή- άπαν 
τητις άντιτιΟεμένω τό υπεναντίον* ώς άπαντες οΐ σογγράφοντες βέλτιον 
•^ ώς λαλούσι συ'Ρι'ράίίΟυσιν' δ δη χαΐ δείκνυμι* ό μέν γάρ λαλώιΐ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 4β9 

εί}ΐίΐ πολλ'5 τριβνί τα ττ,ς φωνή; ειη ρυΟμίσας τ:ρ4ς τό άρθίτερον, έχ 
τοΟ προχείρου άπερευγίμενος' τω ίέ συγγράφοντι τά της Ιρμτνείας^ 
ώς ίν χατά σχολίων περιεσχεμμένως έφιστώντι τόν νουν, και μιτ«. 
ίτλείστης ίσης έπψελείας την προΕγματείαν επεςεργαζοριένφ, |ΐάλλον 
ύποχατεσχευάσθαι, χαΐ 7;εριεξεσ{ι^νον τι χ»1 εύσταλές ίχειν όφε(λει* 
ούτος γβρ καΐ σαφηνείί^ μέν, ούχ'ίττον ^έ βύει χαΐ χάρ^σιν* έφ'ΐ{> 
ούχ υπηρετούσαν μόνην, αλλά χαΐ έπιχο'^μουσαν λέζιν προσλιίψεται, 
ού τ^ν άγοραίαν χαΐ χαπηλιχήν, την ίέ των έπαινουμένων έν λόγαις, 
χαΐ τοΙς χατά λογούς χαρυχεύμασιν ιζρτυμένην, χαΐ τίιν άχοην έρεΟί- 
ζούσαν, χαΐ είς θαύμα χινοϋσαν μιμούμενος* ίτζ ί^ χαΙ«υχλειαν άιαω«ι 
£ν τοσούτοις τοις έντευζομένοις αύτου τ^ ζνγγρ«<ρ'{ ί«ΐ( '^^ έαυτοΰ χαΐ 
εις τόν μετέπειτα χρόνον μυώμενος* 5σα» ^Άν ή ημετέρα φηνη, ΐς 
Επαθε παραφθοράς άπαλλάττοιτο, ευ^ηλον ώς τοσούτφ χαΐ υγιεινότερα 
άπο^οθησεται, χαι τό ευφρασταν χαΐ ε^ίανάγνωσταν, ^ 24^ Χ^( *£λλη.* 
νισμου, χατ* έπιχοινων(αν ίζει, ώς {νεστιν αύ^^ προσπελάζουσα^ ο^ 
χαΐ εχπίπτει προς τό ί^ιωτιχόν τούτο έζολισθ*4σασα, χαΐ μαρτ«φεΐς μοιι 
.τ^ λέγφ αυτός υπαναγινώσχων τοΙς έλλογίμοις τα συντεταγμένα σοι^ 
ώς μ*}) £ντα ^ηλα^ή έχε(νοι; ευανάγνωστα. ΚαΙ ίχ περιουσίας ίέ φάναι 
6 ^ϋμος αυτός, ου της λέζειος ούτως έάλως, παρά τε τί)ν ένουσαν 
έχάστφ του ε£^έναι ίμφυτον εφεσιν χαΐ ί(α τό φύσει φιλ^χαλον^ 
όραται τοις χαΐ μικρόν έρωτωσι τ^ ίίΐ^ λέξει, έπαισχν#έμενος 
καΐ ταύτην' μιμηλόν γαρ ζώον ό ίνθρωπος, έχ παντός τιρέπου ρυΟμ(* 
ζειν προς τό εύφραίέστερον' χαΐ καλλωπίζειν προς τό ορθόν χαΐ (ηι^ιτ 
αινον των τύπων χατά μίμ;βσιν των έλλογίμων ^πειρ^μενος^ πρ«Μ^ 
χθίζων άμέλει χαΐ αυτός τω ίιά του στάματος α<ηο& «χορι^τίρ χβ& 
4έτημελι(τ^, χαΐ ϋτοι παρ* εν^ειαν^, % πλιονασμόν 1| ματάθ^σιν^ ^ 
έναλλαγ^ιν ιϋμαρτημένι^ των ονομάτων* χαΐ ί^ις Αν (λώτην^ •( μΛτ 
^ν έγ/αράττειν^ εί^είη τά γρά(ΐ{&ατα, ούμ^λν ίε χαΐ ορθ^γρΛφβι>^ 
«ύτά έξεπίσταιτο, βέλτιόν Ιχουσαν κλίσεως χαΐ σ/ηματισμοϋ^ τή^ λ&-^ 
ξιν, ή ώς απαγγέλλει γράφοντα. 

£ί οέ τισιν ά^θεσι καΐ μη του πολλού πάτου ουσι ποικίλεταε τβ>^ 
έλλογίμων ή φων^' άλλα πρώτον μέν ούχ όρθως μοι ^οχεις επιτιμά 
τφ τοιούτω ^ής διαλέχτου τρ^πω χχΐ ψέγειν τους ούτω ξυγγράφον• 
τας' τό γάρ τοι παρηλλ«γμένον τοΰτο πλείστον α^σν αύτοίς ττρός υψος 
λόγου σ'^μβάλλ:ται, φεύγουσιν έχ των ενόντων τό τβπεινόν και σμι-• 



170 1ΙΕ0ΚΑΑΗ1Ι. ΦΙΑ0Α0ΠΑ1 

χροιτρκκές, ίςίςι νίμος τΛν Φΐγγρ«φίντ••ν• χΑΐ ούίέ τ? «φκνιί^ τ4 
βΰτο προσ(9ταται* οίς μίν γάρ ^Ωΐλως, {| ώς τό χύριον χαΐ ({β»Μς ήρμ4* 
νβνται, τί (ΐί| {λ»τιχ&ν, οίς ίέ χαΐ τοΟ ${ωθ6τος χοινωιι«! ^ιά τοιις £Χι«τ« 
τισμους χ«1 τ& 9«φές Ιξβι. Σ{ι ίέ μοι ίοχΕίς, 2 ποθ* ό παρά τωφιλοσ^^ 
φω. Άρηφράίης έχείνος το•!)ς τραγφ^ούς, οΓς ούλείς Αν έν τ^| χοιν|| ίι«« 
λέχτφ βίποί) χρ«»|Λένους ίχωμιρ^κι, ταύτα το{ς ή|ατέροΐ( έλλογ((£θίς 
έιημέριφβσβαι• Άλλα γάρ 1|ν ό φιλόσοφος ΙγχαλιΙ τ^ Άρειφράίι» 
{γνοιαν, αύτΑς μίν ουχ Αν %ΐΐζψί' 4 γάρ ί-}| χάρις τϋς των Ιλλογί-' 
|λΜν φννΐς νιιπι<ίθ<ν σόν ύις^ζ« (λέλιοιια ινιρισπού^οΦτον* τ& ίέ «•• 
κατι^ιένον τούτο χαΐ χαιτηλιχ^ τϋς λέζΜ•ς τητιν6ν τι χαΐ νκυχμίν^ 
ΐραρα«ύ(ΐ.βα|Αα, χαΐ Ιζωρα, ώς κ(««1ν καιίιχά. Πρ^ ίέ τό ιτέμπτον, 
Ας ούχ ΙξκΦτι «ροσάσπ^ιν τ^ λέζιι πάθος, β Αν αύτλ μ-^ι ίχγ) έν το 
βτόρΜΤΐ του λάου, Ή ποτ Αν ιίποιμι; % π«Οσ(ν τίνα ιπιθέσΦαι σου &«έρ^ 
τούτου ΐΓρσ)|ίρημαι• *Η γραμματιχίι άπάσης γλώττης τέχνη χαΐ μί^ 
Οο^ος, πότβρον, έχ τ1|ς λά του στόματος τών πολλών λέςιως, 11ν 
Ιχαστος έχασταχοΟ πρ&ς τίιν ιλίαν βούλιισιν ποιρα^&ορφάζοιν {χ«ι, ^ 
έχ τέ3ίν ώς έπΙ τλ πολύ το7ς άρ{στοις τών έν τφ γέν«ι έλλογίυιων ύς 
χρ9σιν παραλαμβανομένον συνέστη ; ει μέν γάαρ τουτο^ ουχ Ιςιστι 
λ^που τφ ^%» παρατυπουν χαΐ παρασχν^τίζειν χαΐ παραπλάττιιν, 
ώς βούλ»τ«ι, τάς φωνάς, μ^τ^ μί)ν συμφυές τ{ λέξβι ^ χαΐ χαλόν, 
β αυτός ταύτ^ προσανϋψβν βζ άμαθ»(ας αίσχσς, ο&σΟαι' 2πιρ έστ{ σου 
τ4^ προτλθέντι άντιφΟεγγόμ&νον' &ι ^έ 6άτ«ρον* άλλ* Δρα σοι μ(αν λέζιν 
^Μοχώςι μΑλλον ίέ πολλαχως τυποΰν, •( αύτοχαυίάλως ώς Αν «Ορί- 
σχοις οώτίΐν έν τφ του Οχλου στόματι άναλέγοιο χαΐ πολύμορφον 
ο&ΤΜς (μπουσοτ», τίιν χατ' έχ&ίντιν γραμματιχην συντάζασθαι, τοΙς μέν 
Ρρ•φυλλ(οις μορμολύχιιον, τοΙς ^έλλογ(μοις έσομένην λιίγημα. 

Α&π) μέν ουν 4 πιννάπλοχος τών έπιχιιργιμάτοιν μ^ινΟος ούίέν 
σοι Ινπασιν* βτι ^ φ έπισυν€(ρ•ις τών λέξβων πληθυσμέ β«λτιουται 
πΑβα λιάλιχτος, ζύμφηομι* ζυμφι^Μς ίί μοι χαΐ αυτός, ώς ου μόνφ 
τοότφ, άλλα χαΐ άλλοις^ οίον χαΐ τφ, περί ου ίιμίν Δ^ε μάλισθ' ό 
λόγος, τών λέζεον περί τε έτυμολογ(αν, χαΐ σύνταξιν άναμαρη(τφ, Ι 
τ9 ^ιά τών άχριβεστάτων περί τε τό έτυμολογιχόν χαΐ συνταχτιχόν 
«ύτϋς χανόν»ν φυγ^ του βαρβαρισμού χαΐ σολοιχισμοΰ χατορθουται' 
χαΐ ό ί' επάγεις ά^ιαίρετον είναι τής προφοράς την γραφήν- ίώσωμ^ν 
σοι ίόντι χαΐ αύτφ ήμιν τό άντ{?τροφον* ου γάρ Αν, είπερ μ4' 
ΐςλΑν άλλ* έρομένφ μοι χαΐ τούτο άνάσχου ειιηιν* τίνος χαΐ τ^ροφορά^ 



ΗΑΡΑΡΤΗΜΑ. ^71 

Μ του ιτροχαμένου την γραφ9ιν »Ιναι φ-ίις άλαίριτον ; { που τϋ; τβν* 
Βϋζαντίων* χαΐ ^(ά τΐ μΛ μάλλον τϋς ιί(ατέρας των ^Ηπειρωτών, ^ 
χαΐ άλλων ό|£ογ<νων; άρ* οτι βελτίων άτ^ασών αδτχγε-, και τίνων 
ίλ ψι(φω τουτι τό χαλλιστείον ίχει λαβοΰσα •, ώς έγφία τούτο χάξ- 
ειείσταμαι χαλως, χαΐ πεπείραμαι πάλαι, ίτι ή βελτίων σοι αΟτη 
τ^ροφορά τους άλλους των ομοφύλων χαΐ ναυτια^ν ποιεί έπ( τε τφ γλί- 
€χρω των-συναλοιφων, χαΐ τω των έχθλ(ψεων άη^, χαΐ των παρεν^ 
βέσεων χαΐ παρεμπτώσεων τω ιτραχεί, χαΐ τφ των πρόσχημα τισμΑν. 
περιττή, χαΐ τω παρανομώ των άποχοπών χαΐ ίν^ειών χαί συστολών^ 
χαΐ τφ των τόνων &περβαθμ(φ έχτοπισμω, ώς Αν άποχναώυσα τού--* 
τοις τίιν άχοι^ν. Τ6 $έ των ελλογ(μων Τ7)ν ^ιάλεχτον μαχράς χαΐ 
βραχείας, χαΐ ίΐ99<$γγων, χαΐ £ν έξης επισυνάπτεις άμοιρεΐν, μ*}) χαν 
πκρίλχον ^ έλέγχειν έπιχειρειν ! ταύτόν &ν ίχθέσθαι τοΰτο« χαΐ άπτ* 
λέγξαι, ώς αότέλεγχτον' νεμέ^εως ίέ μ4) βάλη βέλος άλλο %1 τι χαΐ 
λιίπεται' τίϊν χατά τί|ν άχοι^ν φημι των λφβόγγων λάχρισιν' αλλά 
γ^ρ χαΐ αύτων χυρίων μέν £ξ, τεσσάρων ίέ χαταχρηστιχών, τάς μέν 
τρεις μή ψεύίεσΟαι τουνομα, ουδείς άντερεΐ, χαΐ των χατα/ριοστιχών 
Λ τίϊν τετάρτην υγρ6τερον μίν διφθογγουσβαι, ίιαχριτιχ-9)ν ίέ χαΐ 
αυτνιν είναι τοις μή παντάπαοιν άποτραχύνασι το άχουστιχλν τίί των 
έτερογλώσσων τραχυφωνία όμέλογον* τ&ν δέ άλλων τάς μέν δύω 
χαΐ ή ΑατινΙς χαΐ 4 των Γάλλων έν μέν τη προφορά ου» έν δέ τη 
γραφ^ Ιχει' μιας δέ χαΐ των χαταχρηστιχων τϋς μέν εύφωνίας έζ ατυ- 
χίας μετά πολλών χαΐ άλλων, ών ποτέ ίχομεν αγαθών έχπεπτώχα* 
μεν, ο6 μί^ν δέ χαι τϋς ορθογραφίας* αλλά γάρ ουχ άπελπιστίον τοΐ^ 
φιλοπόνοις τ'ίιν ευρεσιν φασίν οί άχαδνιμαΐχοί, ώς των γε χδ/ γρ^μ* 
μάτων Τ'ης προφοράς μή φθονήσαι ήμιν τήν δαίμονα, χαΐ αύτ6ς μοι 
Συνομολογήσεις, σωζομένην ευ είδώς αυτήν έν τφ ήμετέρω στρατί, ώς 
ΐκαρά Λιονυσίφ τώ *ΑλιχαρνασεΤ έν ίδίφ έμφέρεται συγγράμματι. Ταύτα 
μΙν οδν προς τάς ών έπειτάλχειν περί Γραιχισμου (δεδόσθω δέ τής 
ηρύς τλν Έλλγινιομόν διαστολής χάριν Γραιχίδα μέν άποχαλείν, ίΐν- 
μιζοβάρβαρον οΐ πρ& ημών ώνόμασαν πεζαιτέραν ημών φωνήν, Γραιχι- 
σμ4ν δέ τό,τε χατά τήν έτυμολογίαν χαΐ σύνταξιν αύτ^ άναμάρτη- 
τον χαΐ τ& ευφράδες χαΐ ευρυθμον) άνθυποφοράς έπανθυπενι^εχται* & 
δή λόγος δηλονότι λύγφ παλαίων, ου πρότερον σττίσεται, πρΙν ί τίνος 
ΐνροσδιορισμου τύχη 6 Γραιχισμός' άρχων γάρ τεθειμένων τοις χειμέ- 
>Λΐς {ροις έπάναγχε; λοιπόν στοιχειν τους προιδιαλεγομένους ΧϊΙ ίριν 



1Τ> Ι9Ε0ΕΑΑΗΗ. ΦΙΑ0λ0ΠΑ2 

Ιιτα«θ«ι ΛκΛ^ΟΝ* Δ; Ιατ Αν τούτων έν^έη των ι^βρί αότον προσλα^ 
λβγομίνων |»«ττος ζνρ&ς τό ίοχουν τόν χχν^να τεχταινέμενοι, χαΐ 
2λλ»; τά όρ%ν 62}•.ζ<{ΐΛεν<Η, πολλά μέν έ'τονται <Γυνείροντες, χαι γεν- 
ναΐ' άττα χαΐ («ι/υρά ταύτα είναι νομίζοντες, άχ<ίλουθα ^ηλον βτι ^ 
Ιθεντο ά^χ% έπάγοντες, σαθροίς 2* έποιχο^ομουντες τοις θεμελίοις, ώ^ 
&ν ο'^χ έχ κειμένων^ έζ &ν ^' αύτοΙ προς τ& ίοχοιίν σφίσιν υπέστη- 
σαντο {ρων έπι^ειρουντες' έχ ίί) τοιούτων χαΐ αύτος ορμώμενος, χαΐ 
γραμματιχων χαν^νων ίοιχας υττο^τηναι τ'};ν εχθεσιν, χαΐ χατ* αυτούς 
χαΐ Φτρ^ράφ^ιν ιϋΟέλησα;, χαΐ τους £λλους τοις σοΐς Γχνεσι βαίνειν 
ι(ζ(ω9«ς, χαΐ μηχέτι «ροσταλαιπωρείν την άττιβή τνίς *£λλά<(ος 
γλώ<Τ9ΐις οδεύοντας, χαΐ τοιούτον χαταναλ(σχειν χρ6νου ταύτην £χ- 
μλ&ηβομένους, ενόν ^ι* {ς 6πέίειζας (όντας χαΐ τάληθους τί|ν γνώ- 
βιν^ χαΐ τάγαΟοΰ τίιν ιτρδξιν ο,τιπερ τϋς φιλοσοφίας το δφελος £ν 
βραχεί ινρο9χτι1|9ασ0αι' ι| μίν ο3ν &πέσ/ε<τις ούτω χαλ*}) χαΐ μεγάλη• 
*Αλλ* ίχρ^ν γάρ χαΐ χατα συνθ^χην τών ι;ερΙ ταϋτα δεινών είς (ν 
έλΜντων τ& τοΜ^τό σοι ίιαιτηθηναι σπού^ασμα, ίν' είχε χαΐ τ^ 
{αχύν τφ άζιωματιχφ χαΐ τ9| (τυμπνοί^ αυτών έπερει^όμενον* νυν ίέ 
είχ^ σοι ΧΑτηναλώ^Οαι χιν^υνεύει ή έ^^ταετηρίς ούτω «υγγράφοντι μ^ίι 
συ|ε«ο(ραλ«βόντι χαΐ άλλους ουναινοϋντας τω ίόζαντι* του γάρ ίίμε* 
τέρου γένους ούίείς^ βιον γ* έμέ εί^έναι, προ^επέθη σου τω ίόγματι* 
ο6^ γάρ ές όμολογουμένων, ί1 γουν ίε^οαενων χαΐ τοις πατι ίεχτων 
τύ«ων τ)ιν τών φωνών ένεχείρησας ίιάπλασιν* χα( σοι μοχθϋσαι είς χε* 
νλν βυνίβη, του χοινου, 2 σοι χοινόν έίοξε συμφέρον, χοιν^ άποίοχιμά.* 
σβντος *τούτου γάρ οίς μέν, τών χαλών τε χαΐ μή τοιούτων ίοχούντων 
ΐί\Λ ί% 4στοϋς^ χαΐ άλλου άλλως, ως οΖσθα, χατα πύλεις χαΐ ίι^,μους μορ* 
φούντος χαΐ ^ιατυπουντ9ς τάς φωνάς έν ττροσίιαλέζεσιν, έν ίέ συγγρα* 
φΑ?«) Ιν/φΐίις τών ιτειταιίευμένων φωνίιν παραλαμβάνοντας, &ρ^ςΙ ώς 
έχρϋν,, ( είρηται, ζύμπαν^ας συνελθεϊν χαΐ παράλληλα τεθέντων τών 
{4((| χαλών τηνιχαΰτΑ τα χονν^ ίόζαντα. τοιαύτα πάσιν άμοθυμα^άν 
έγχριθϋναι χαΙ τά χυρ(κ λαβείν* ώς ίμοιγε έπιτραπέν το παριστάμε- 
νοι^ μετά παρρησίας περί του Γραιχισμου ειπείν, πρασελθών τοις έπΙ 
τά συστΊ^^χααΟύκ χα! χανονίσαι αύτάν συνελΟοΰσιν άν είττοιμι 

Ει μέν, Δ άνδρες, τό ένσχηψαν ττ^ υμετέρα τών προγόνων φων^ 
νόσημα άν^^εστον &ν χαΐ τομή; ^ιαγνόντε;, εύτρεπη χαΐ τεΟηγμένον 
έπ' αύτώ τάν σ(^'/;ρον μετά χείρας φέρετε .... εί ί' ιάιιμον δλως, τί 
μη φ«ρμάΛθΐς μάλλον ηϊίοις αύτην χαταγοητείετε έςασΟίνήσασαν^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 173 

χαΐ λιτταρα τινι προνε^ρί» Ιτζ\9χζ%χ6μ,%ψ>\^ ε{ς τ)ΐν έν εύχ^ μορ(α( 
άνακαλκΐοθαι ύγια άΐ7θχατάστα<τιν ; «ερικαλλέστατον ούχ δπως τοις 
όμογενέσιν, άλλα χαΐ πασιν, ως όρατε, τοις έτερογενέσι φίλοχάλοις 
7?ερισπού^αφτον, ώ ι;α1^ες 'Ελλ^ινων, τ^ς ι^.[ατέρας φωνίΐς &ΐ(άρχει τ& 
άγαλαα* χο^ν -^ ^έ χαΐ χρόνφ χεχμ.7ΐχ&ς, αλλά χαΐ ο*3τω ροίων^ (μοί 
ίοχειν, 'Α έζ όντων άνάτελατις, σωζόμενων χαΐ τών τύτνων ίτρ* άχριβές, 
χαθ ο&ς μορφωθ^ι^εταΐ) 9| Ά έχ μη ίντων χαινοτέρα ίιάπλασις* ιτώς 
ίέ μιη ου, ει τό αυτό τισΐ μέν βους, τισΐ ^έ ονς, τισΐ ίέ ττους, τισΐ ίέ 
χους, χαΐ άλλοις άλλως άχουον ; Πλ^ν αλλ* έΐΰε(περ ύμιν, 4ίν φημι ανά* 
ιτλατιν; τοις άλλοις άιτιλλιηΦται, χαΐ ττ.ς χαινοτέρας ταύτης λα* 
ΐϊλά'τεως ά'παξ ειλημμένοι, μτ^' Αν ει τι χαΐ γένοιτο άπο^τΤιΦομένοις 
(ο(χατε, μι^ μοι, φίλοι, μή προς Μουσών χαΐ Χαρίτων Ι τραγελάφνις 
χαΐ ΙπίΓΟχενταύρους, χαΐ ζΐ τι το*>των τερατω^έστερον άναπλάσητι* 
αλλά τ^ ιτρωτοτύπφ προσεοιχ^ βσον «Οένος τουτί τό Ιχτυχον φιλο- 
τεχνείται σπουδάσατε* ε( γε παράγωγον τϋς 'Ελληνίίος χαΐ &μεΙς 
αύτοΙ την Γραιχ(ία ταύτην ομολογείτε, πώς ί* Αν είη τοιαύτη πάρα* 
μορφαζομένη προς τ& ^οχουν έχάστω^ χαΐ πάντα τρόπον (χείνης αφ(- 
στασθαι χαΐ άπαλλοτριουσθαι βιαζομένη ; άρατε τά Ιχνη* χατ' έχεΥνα 
βαίνειν θελ'ΐ^σατε* ϊχετε τους τύπους' μορφοΰτε χατ' αυτούς* προς τάς 
σχιάς του παγχάλλου έχε(νου αγάλματος βλέποντες, τήν όλομέληαν 
συναπαρτίσατε. Δει γαρ Ομάς τοιαυτ' έργολαβι^σαντας τών Ανομάτων 
του μέν άπολωλότος εις θι^ραν έζιέναι ρινηλατουντας «χριβώς, εί π^ 
αύτώ έντυχείν ύμιν γένοιτο, εΐ ί' ουν αλλά ένι τω προιτοθέτω 
πολλά όπαγαγειν {τερα λαλουντας χαΟ' όμωνυμίαν ε(ς ίν, χαΐ άντο* 
νομάσαι, χαΐ παραγαγεϊν, χαΐ συνθεΐναι, χαΐ τρέψαι, χαΐ μετενεγχείν, 
χαι περιφράσαι, χαΐ παρά τών εχόντων χρησαμένους όνοματοθετησαι^ 
χαΐ τό ταύττι ίλλειμα συμπλχρώσασΟαΓ άνάλογον μέντοιγε δτι μά- 
λιστα τοις ύποχειμένοις χαΐ τοις χειμένοις δροις συνα^ον, δσον ενδέ- 
χεται, σχοπεΐν προσαρμδσασθαι τό προστεθεισόμενον τουτύ γε, Ινα μή 
χατά τό άσύμμετρον χαΐ άπα^ον έμπαρχβυσθέν, αίσχος ου τότυ^ 
χόν τφ δλφ προστρίψηται, αλλά μή γλώσσαις, Ινθ' άν μίι πάσα 
άνάγχη, χρωμένους* χαΐ γάρ χαΐ άλλως ψυχρόν τό γλωττηματι- 
χόν, δτ' άν είχ'5 προσπαραλαμβάνηται, μηίέν προς μέγεθος η χαλ- 
λονΑν συμβαλλόμενον* του ^έ λερρωγοτος συνάγειν πειράσθαι τό 
ρϋγμα ε{ς τό λειύτερον, ^Ι^περ ενδέχεται, έπισυν^ο\>ντας προς έπίπε* 
^ον τ'/ιν επιφάνειαν, χαΐ του χαχώς &έ πλεονάσαντος άτςοξέειν τό πε- 



174 ηΒΟΒΑΑϋΝ. ΦΙΑΟΑ0Γ1Α2 

ριττλν ιτρ&ς τό δυνατόν χάλλος «τρογγυλίζοντας, χαΐ ουλλ^ΐίβ^ίαν ά^ 
•κιΐν, του $πως Δν ίλλως ίκστροφ^τος άιηυθύνειν τλ στρέμ|Αα, ινρλς 
«ύθυωρίαν ίιευθ<τ(ζοντας. Τά ί' ^^ Εχοντα τύιςου καΐ π^ός τ& άρχέ' 
τυχόν χάλλος {ΐεμ^ορφωμένα έχλέγισθαι, (ιηγινώσχοντας τό ζυγγκ- 
\ίς. "Εστί γαρ, Ιστι τοις ^λοχάλοις, 4^ν μένον φιλοιτένως μή ύς 
ψλΧβα τοις ίλχεσιν έφιζάνωσι, (αλίβαιις ^έ τρίινον τό χάλλιντον άιταν 
θέφοντκς έρ(υνώ9ΐ, πλ«ΐ9τ« τ»ν λνομάτΜν έν τ& ικολυαρ(θμφ γένη 
ημών (ύρε?ν, ωσπβρ αγάλματα την χαλλί^την έργασίαν τϋς αρχαίας 
χειρός άσινϋ χαΐ εφ* Αμών άποσώζοντα• 

*Αλλ' Αύγείου ίντ(ι»; βουστάσιόν 9φ(σι ινρόχειται, χαΐ εΙς τίιν τ«ν 
έν αΰτ^ έιτηλυγαζι^μένων, χ^ν λύ^ιον ^ ταύτα ψϋγμα, χ^ν μαργαρί* 
τ«ς, χ^ν των βαρυτίμων τις λιθάχων, άναχάΟαρσιν ^εΣ μέν β (ης "Βρα* 
κλειείης, ^ει ί* ύζυ^ερχέστερον του Αυγχέως όρώντων, χαΐ Φειδίου τι* 
ν&ς ιτλα9τιχης, χαΐ Δαι^αλε(οιν μηχανών, ει μέλλοι τις έρεβο^ιφι^Φος 
άναγνοιρίσαι τά γν^'ΐα χαΐ λαμπρά άνα^ειζαι χαΐ 9τ(λβοντα* κειΐ 
ουν ο{ς μέν Αν χαχώς φέρε ηχρωτηριαφμένοις πάρα ΚρησΙ χαΐ Κυ« 
«τρίοις έντύχωσι, ταυτ ε{ ηαρά Σμυρναίοις τυχόν άρτια Ε^οιεν^ έλέ« 
βΟαι τά^* (χειν' άπορραπί^ιαντας, % χαι άνάτ^αλιν* τών ίέ φωνηέντων 
τά άουναίρετα, χαΐ τών συμφώνων τά άινοτραχύναντα τό εβφωνον^ 
χα4 ταύτΐ} ίυσπρίφορα • χαΐ χαχόφωνα χαταστάντα παρά τοις έμοϋς 
Ηπειρώταις άπθ9χυβαλ(9αντας, %ν παρά Άργείοις, ^ Βυζαντίοις φέρα 
4ρ9ώς Ιχοντα «υναιρέσεώς τε χαΐ χράσεως, ναι ρ,ί^ν χαΐ προφορ£ς άπο* 
χέωνται, προθύμως παραλαβεΤν* ών ^' αυ παρά Βυζαντίοις ίίτοι ιίτί• 
πως 6 τόνος έχτετόπΜται, % τά μέλη συγχέχοπται χαΐ σχάζει, ) 
λοθιηνες, οίον χ«1 άχροχορ^6νες χαΐ λειχϋνές τίνες ποφεμπεφυχίτκ 
αίσχος τώ έμφύτφ χάλλει προσέτριψαν, τούτοις άλλαχόθεν πειρβίσθαΐ 
μετατυπώσει χαΐ μεταπλασμφ τό εύειίΐς χαΐ άχέραιον χαΐ Ιντονον 
περιποι^σασθαι' ά ^έ προς βίαν πιασΟέντα χατεθλίβη χαΐ συνίζηχε 
στενω9έντα £ανθίοις χαΐ Μησιώταις τισι χαΐ Παγασαίοις χαΐ ταύτγ 
όμ<ίρο(ς) ειπερ ευτραφή χαΐ ευμεγέθη παρ* άλλοις οιασώζοιτο τούτων 
εχεσθαι' χαΐ συνελόντι, βσα γ* έπΙ τό χείρον έχτραπείς ό *£λληιν%• 
σμός τό Ι^ιον χάλλος παραμορφάσας ^χρείωσε χαΐ τραγυιόν 2ρο^ 
ύποστάς, 

< Βιβαρβ^ρωται χρένιος ών Ιν βαρβάροΊς », 

κατινωτισαμένους άπαντα τά αρτιμελή χαΐ εύσχι(μονα έχ παντός 
τρόπου αναλέξα^Οαι' τά γάρ χαχώς παρά τισι τών ομογενών έν τ|1 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 41Β 

^ιαφΑοροΙ ινλ^ονάσαντα, χαΐ ϋμβφηιμένως παρ* άλλοις έλλβίψαντα, ι( 
χαΐ ίλλως όπωσ^ι^ποτλ χαχωθέντα των ύγιαινέντων χαΐ αρτίων του 
Γραιχισμου όνθ(]ΐάτων άνθαιρ€ΐσθ«ι, ου ιτ6ρ^ω χχχοηθ«{ας £ν* &ΐ(0- 
ίάχνβται γαρ 6 άχροχτής άψ^^αίας ύπλ του χοιπτιλιχ^ αυτφ φθκγ* 
γομένου χαταγινω<τχ({{Χ,8νοζ, χαΐ ^κφθορ^των £ν κΐη τέ,τβ χρ{νον τνίς 
φυχ^ϋς χαΐ τλ άχουον του ^ύμ,ατος' τούτο μ•ν, ^ι6ττ { συνιτρ<ίφηβ«ν 
ιναχυ«τό|Αω τ£»ν βαρβάρων τρα^τυφωνία ίιταξ ίν^θισθέντις, χαΐ εύηχες 
βΖτα ίιά 9υνιΑΘ«ιαν τό άτπιχές) χαι τό {χ(αλέ( ιλ^υμελές οίονται* έξ ο& 
τριφθ6γγων ούχ οΐ^ βπως &παι«θάν€τθαι λατκίνονται, χαΐ χαινοτέ- 
ρ«ις άλλαις λφθέγγοις, %ιφ06γγοις μάλλον ιταρί τό μιτοχλάζον 
χαΐ αδρανές τϋς φων51ς χαλ$ιο6αι -λιχαίαις, έφι^ονται χρώμβνοι' χαΐ 
^Ά χαΐ τ& συναλβιπτιχον χαΐ έις(τροχον τ% «υνιχφωνι^σιως, μάλλον 
^έ <Γ^χν(ζ(ως τΰν φωνηέντων, μέλι έν τω 9τ({ματι αύτΰν γλυχάζον 
^^ρ(9X^ται, <ρ«υγόντων ούχ* οι^* άνθ* {του τ'ίΐν των' φωνηέντων παραλ* 
ληλίαν, χαΐ ταυτ* ευι^χως χαΐ ού^έ π6ρ^ω 9«μν6τητος έχφωνουμένων 
χατά τ& άσυναίρετον* έχιΐνο ^έ χαθ' δ,τι του αύτου βνίματος, οίς τ6 
ΐΕ<ριττ&ν ο&ι τούτοις τό έλλειπες ζυν«τ&ν, χαΐ άνάπαλιν* τό ^ άρτιον 
χαΐ υγιές χαΐ του χατά τους άχριβιις χαν^νας χαταλλι(λου έχύμινον 
έχατέροις όμιως ξυν•ι2ύτες ληκτόν, ο'ί^έ τούτο χαταλιπώτης, 
έχιινα τηριλείχου^ι• 

Ταύτα μέν «ρ&ς τόν &πύτ»θέντα, μάλλον ί\ ουτο»ς έχέντων ίίμίν 
τ6ν ιτραγμάτων &ιταρ ύνειρονοληθέντα «ύλλογον. Αυτός }',£ βέλτι- 
ΦΠ* χα( μοι π^ιρΑ έμφιλοσ^φως χαρτερ^^αι, οίον χαΐ ιΐωθας χαι έκαγ- 
γέλι^* θυμο^αχης γαρ 6 μυΟος' ιθι. ίιί μοι άπύχριναι τ{φΐ ποτέ κρός θεού 
, λογίου τοϋοΰτον μόχθου χατωμαίόν άράμενος έΐΓταετηρ(^α βλην άνέ« 
τλης συλλέγων αυγγράφων τό (λωτιχόν τούτο χαΐ ιηπατημένον τ9|ς 
διαλέχτου-, τοΙς του ημετέρου γένους πολλαχτΙ τ^ις οίχουμένοις ^ι^αοις; 
άλλα πόθεν γάρ φοι ί^λον, ίί τις εχέγγυος, ώς μεταπει^θι^φονται, χαΐ 
V μέν οώτών (χαστος χατά πόλεις χαΐ χώρας λαλουσιν χαλίιν ήγού- 
μτνοι, παύτουσιν, ^ί ^ δλλος δλλη πτ), έν μι^ ^ι^που πόλει διαλέ- 
γεται, ταύτην ίέ ούχ βπως ήγείφΟαι της εαυτών Ρελτίω, αλλά χαΐ 
χρ^ιφθαι αύτ^ έπιβαλείνθαι άξιώνουσιν ; οπότε τΰν έξ έν^ ^ι^μου τις, 
Ι^ν τύχνι έτέρω^έσοι μεταβάς χατ' άλλος £λλην χρείαν, μορφουν 
ινρός τό έχεί^ε επικρατούν {^(ωμα τίιν έαυτου φωνίΐν όραται χαΐ με*• 
ταρρυθμίζειν έπειγόμενος, έπεί φωνητιΰν, ^ ογίαι βάρβαρος άχούσει, η 
τό άνεχτώτερον γέλωτα γουν όφλι^ι μυχτηριζόμενος* τούθ* & χ^πΐ 



176 ΝΕΟΕλΑΠϋ. ΦΙ\0Λ0ηΑ2 

^ *Ιτλλιώτι^ος & *Ιτοιλιώτ/)( ΐΓά<τ)τει, τ^πον έχ τόπου ά(α{ββιν ά^βτρ 
χαζόμενος' % τούτοις μίν ου, άμ.;ίχανον &ν άγεσθαι τόν «γάγωγον, 
χαΐ /(ΐροήθτ) χαΐ τιΟχσσόν τον άπαι^ευσία έζτιγριω(ΐένον σόγχλυ^α 
βχλον γίγνεσθαι* το?( ^* «ζ αύτοΰ σοι άφορισθησομένοις φιλολέγοις, 
τφ των «επαιίευμέναιν ά|Λέλ<ι χο:(^ τών' άπομ.ν&τ,σομένββν μεν τ&ν 
^Ελλνρτα λόγον, (νασχηΟτισομένων ^έ τοις κατά σέ του (Χιώτικου τού* 
του λόγου έργασττ,ρίοις καΐ χελιδόνων μουσείους* άλλ' ούτοι εισΐ μά« 
λισΟ' οΐ βίττον άν χαΐ τό ζτίν αυτό πρύοιντο, η της φίλτις Έλληνίίος 
τΑ ίημ&^ες τοΟτΟ) χαΐ ώ; άν αύτοΙ φαΐεν, τριβάρβαρον (^(«*μα ιεβι* 
οθιίσονται ίίτοι βελτιον ΑγιλτασΟαι, ^ χαΐ ανθελέσθαι* τούτοις γάρ ^ι(• 
Ίκου τούτοις έλέφας ιρρός άνθρωπον τό {λωτιχόν ιτρος τ'ίιν *£λλΥ2ν(^4 
^όζει* χαΐ τίχιττα κάντων, χ Αν μείζον έμβοώσι του στέντορος ο^ ψίις 
ζϋολόγους, ϋ^η τοΰτο άιτο^είξαι όμοιον ί'ηλαίή τάν9ρι1πω τΑν έλε* 
φοηττα λέγειν ηεισθι^σονται. ΚαΙ σχοττείν, & Αριστε, δκ«κ μ^ τοΐ€ηί- 
τας «όλεις χτίζων, τούτο ^ίΐ τ4 του τναρ* Αίσώπφ χορυ^αλου, ού^έ- 
Ίτας εΟριίσεις τοις ένοιχουντας ^Ε^^α^ο• • 



*Εν των συγγραμμάτων του Καταρτζή έπιγραφόμενον *Εγχώ/αο 
τοϋ ΦιΑόσοφον^ Μα^ταρισμόζ τοΰ όρθάίο^.ου' Ψόγο<: τοδ ^Α9ξον* 
Τ(ΐΛά,ησαΛ χου ά^σιδαίικω^^ χ*ιρόγραφον ευράν (1794) χαΐ ε(ς 
άρχα^ον βφος μετενεγχων έξέίωχεν 6 πολύς Νιχόλαος Αογά^ιις(^), 
μετά προοιμνου, έν φ ιτιχρότατα σατυρ(ζει τάς περί γλώσστ,ς πεποι-* 
Οιήσεις του άνίρίς. 

• "Ηίη ίΐ ποτέ τινι τύχτρ άνειληράς αυτό, χαΐ μετελΟών έπιστβ- 
τιχώς^ ευρον Οησανρόν τιο όντι τιμαλφεττάτων έννοι&ν τό φυλλάλον* 
χρατϋρα, τά μέν Ιζωθεν έζηχρειωμένον χαΐ άχαλλέστατον, τά 3^ 
ΙσωΟεν αύτόχρ7«μα νέχταρος θειοτάτων νοτμάτων χατάτιλεων' χι- 
τώνα, Αντιχρυς χρυσοει^ές έναστράττοντα^ τ-ίϊν £έ του λόγου ύφι^ν 
εΐ^εχθέστατον θέαμα* χαι χατά τό 'Ομηριχόν μώλυ, 

τ^ν μέν γάρ φΐλοσο^(αν γερα(ρει ταις άνωτάτω τιμαις, χαΐ τ^ 
ιύσέβειαν θαυμαστόν ό'τον εξυμνεί τε χχΐ έχΟειάζει, οΙα είχός τόν 
ευσεβή χαΐ φιλό>)£ον, χχΐ τάς τταοοτΐη^ού^χς εχατέρ.οις άρετάς' τ^^ν 

(') ΠαράλΧηλον Φιλο7θφ(ΐίς «χΐ Χρΐ9τιχνΐ9<&0?, *Α64Ϊ9μοΟ ««Ι Δ•ΐ9ΐβα(μθν(«^ *8ν 
Κωνσταντινουικ6λ<ι 1830• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 177 

•* οδΆνέβηαν ε3 |ΐάλα ιςβτβφ^ιπτιΐ, χαΐ χ«^'ευτ(λ(ζει λ<{γοις γενναίο- 
τ«(τοις* ώς 3^ αδτως χλ\ τ^ν άγβνη Δεκτι^βημονίαν «οιει, στηλιτε\»ον 
χβίΐ »«το[|ΐιυκτΐιρ(ζον, χαΐ άναι^ολ^γητον αύ^ίιν Χ3ΐ9(<ττάν' χαΐ τάς τών 
άρετΑν Αντιθέτους χοιχ(ας, ώς λριστα κχταψέγει, συνφ^ά τοις τε Ού* 

^Οεν φιλ•9^ις, χ«1 το?ς Ινίον τϋς (εραΐς αύλ^ς του Χρκττου 

*.••Τ^ν ^έ φράφΐν, τΐ Λν τις είιτοί; ^Ην γάρ, ώς Ιοιχεν^ έχ ττρονοίας 
«δτεκ έζεφγοημένον εΙς τό άχοί^μ^τατον, ώ<7τ ού^* Αν τους έχ τρι6* 
^ ανθρώπους άνέχεσθαι άναγίίνωσχόριενον* χάσριαι τε γάρ πολλαι έν 
τψ ϊΛγμ^ χ«1 «υμ«ληχτι«μοΙ χαΐ συγχρού^εις, άμου«6τατα άττηχη** 
ματΟ) ούχ οΜχτά ^Κλληνιχη άχο^* άποχοχα( τε χαΐ συγχοιταΐ χαΐ 
«φοΗρέ^εις πβράλογοί) τήν «{σΟηνίν τε ένέχοπτον ^εΐ χαΐ άεΐ, ώς ε(* 
«ερ άγχ•ιλ^λω99ον Ιχοι, μί) ίννοτμένου πρ^ω (έναι του άναγινώ^χον- 
το(| χβίΐ έχθΧ(ψ(«ι λιΐ9)6ροφ4ροις πεπύχνωτο* ανωμαλίαις ίέ τε γλωσ* 
βιχα!ς ^υνοιχονομ'^τοις έχέχρ«}τθ| χαΐ φράβεαιν άχβτανοι^τοις χ«1 
ζοφερβ^ς^ ΐΜλύ τ% τάναφίς χαΐ βνγχεχ\ΐ(Αένον τοις νοι^σιν εν^ι^ού* 
οκις^ «ολύ ^έ το άμφιρρεπές, 'Λοξίου ίε6{)ΐενον προς ^ιορισμόν) χατά 
τοίις Σχιστούς του 'ΰραχλείτου^ ένιαχου ^έ τοσούτον ττερινενοημένα 
1ρ0 τ& λεγόμενα, ώστε μοι χαΐ έπέρ}(^εσΟαι λέγειν. 

Ταοτ( ί' α,χί ΙατΙνι οόβ* &ν Άκόλλ«»ν μάΦα* 
χαΐ ν4 ΑΓ έΐΓ)/!ει μελαγχολ^ν, έπιβ^λλοντι τάς £ψεις τφ ΛΧΚως λαμ• 
πρφ τάς έννο(ας, χαΐ δλας χάριτας ούραν(ους άτΓοττνέοντι φυλλαίίω. 

» Ήν ίΐ Λ{ηψ χαΐ ιρολυ τί γλωσσνιματιχίν• (£λλο τοΰτο χαχόν 
άΐ(οφώλιον, χαΐ τερχτε(ας μεστ6ν)* ού^έ γάρ, ού^έ λέξεων χαΐ φρά- 
«ειεν χαι {^ιωτισμών 4!ν χαθαρευον τό γράμμα, όθνειων χαΐ τρισβαρ* 
ΰάριιν χαΐ χαταιττύσταιν έχείν^ον, μεμίαντο ^έ χαΐ όίώ^ει χαχοσμ{ας 
άτοπον λεχτιχϋς, χαΐ ναυτίας τοις εύαισθι^τοις 9ίν αγωγών χαι έμέ- 
τν» αύτοΰ' χαΐ, (ν' ο{χειοτέρω χρι^σωμαι παραδείγματι, χάχοϋ^^/ος η^ 
οίγάνη^ χατά τόν Κωμιχόν, μύρον πολυτ(μητον έμπεττιστευμεύνη• 

■ Τοιούτον ουν ώς έπίπαν, τό συγγραμμάτιον' ειτι ίέ ειπείν πι- 
θανώς, ίτι Ιστι πίνος του ηόη μαχαρ(του Δημητρίου του Καταρτζί, 
Ανίρλς τά τε £λλα μεγαλοφυούς, χαΐ τά θεΐά τε χαΐ θύραθεν μαθ-/.;χατα 
έχπεπαιίευμένου* ούτος γάρ έχεχι/ινει μάλιστα, είκερ τις άλλος, περί 
τίΐν βάρβοφον Χυ^αιολογ(αν, χαΐ δλως έπτόητο προς τί;ν άγρονόμον 
ίιάλεχτον, χρείττω τϋς άστυκης άτοίεΐςαι φιλοτιμούμενος' ί,ν 5' άρα 
οίσύςτιμα σφόίρα χατάθυμ&ν, άντεισαγαγείν τ&ν έζώλτ) βαρβαρισμόν, 
ίντί τ%ς σπου^αιολογίας, ^ δηλονότι χρώνται οΐ των ομογενών λο- 

(ΙΣΤ. ΗΕ0ΕΑΑΙ1Ν. ΓΑΩ&} 12 



178 ΝΕ0Ε.1ΑΒ1Ι. ΦΙΑΟΑΟΠΑΣ 



Ιχανχ α^νττκσ» Α^χρος 6 Φ«*τιζίικ> & «ν τοΙς άο&^((Αθκ τ«λΰν, έ^ 
ίια^τολ^, ^ ό «οφ^ Νιάρχος 6 Αούχ«; έν τοις «ρολτρ|Αένοις τϋ^ 

γβνέοΟαι τοΙς ^|ατέροις λιί τΰν τύπιιν, ε2&»ι |λθΐ ο&& Αν Αλϋς 
γΜ^ι τοιούτον, 4 |ατ«μφι«βΟέν ύζ τΑ (Αοχτ,(λθΐίέτηρον ϋ οιμνί- 
τιρον του λ^υ, χαΐ (ΙκΕρ βύοο|£^τιρον χ«τικβτα(η τ|| έ» τϋς χαΧ« 
λιλογία^ ^ν^> ι^^ '^( εννοίας ο5τ«•, λαμικροτέρβς ΙβηιτΑν ικροφ«(νοΐ| 
χαΐ «ροσηνΜτέρβς ταίς έιηβολβύς το*> νο^ • . . 

« Μβτέβαλον ουν άιηητταχο&, ^ έξζτ^ιηβ» ηΛ μτπΑέμιν γ• τΑς 
Ι^ζιις, τάς φρά^βις* άντιχατέβτιίΦα Ιλλας, ιιβΐ {ίΜ*τΐ4ΐ;&οίις •(σηγ«• 
γ6μΐΐν έγν«9(&ένού( τοΙς ΐΓ&«%ν, ) τοις γι «λιίοτοις τ6ν ή(ατ^ρ«ιν* 
«ροσέΟΐίΧβ, {ίκοο ίέοι, ι^έας τινας β«λτ(οιις| χαΐ λ^Τους 6λο&λι{ροικ ^ 
^φλίλ^ην τά μη μοι ^οχονίντα ΐυ Ιχβιν' χ«1 Μ λέγ^ μαΜσχίυασά• 
/ίηκ βλ«ις τό πόντ^Αα•.• • 

£<€ τ^ν σχολών του Καταρτζϋ Ανι&ιουσι χαι οΐ ^ύο έ» Δι^ιτριά^^ 
^ος τϋς Θεσσαλίας λόγιοι Γρηγίριος Κϋνσταντίς 4 ίορομ^Μη^ος ιι«1 
Αανιηλ Φιλιππίδης 6 Ιιρο^ιάχονος, οίτινκς σνγγράφαντβς, τί^ν Λ'«ω* 
ηριχην αυτών ΓεωγραφΙατ (1791) έν δλ«ς άγοραίφ ι^Μίματι, ουντ 
ϋγορουοιν ο&Ρως υπέρ τ^ις καινοτομίας (^)• 

« 'Π γλώσσα ή έλλ7«νικη άρ^ησι νά χαλλιεργϋται πολιι ικροτι{τ•ρα 
άπ& τόν *Όμηρο, χαι ώντας ή 'Κλλάία ίι^ημένη €<ς πολλαΣς ^• 
χακ, ίπίλρατουσχν ακολούθως καΐ πολλοίς ίιάλιχτοι, άπ& ταΐς όποίαις 
4 ^ταν οΐ άξιολογώτεραιςι «'-ς ταΐς άποίαις έστάΟιιχαν προκομμένοι 
δν^ρις χαΐ έσύγγραψαν, χαΐ μέ τά συγγράμματα τους ταΐς Ιίοικαν 
αύτί^ν τ^ν αξιολογότατα• Αύται; ^ταν ή Ίωνικι^ ή Λωριχ^, 4 *Αττικ4 
χαΐ 4 Αίολικιί. *11 έλληνυ&ή γλώσσα (Ιστ« χαΐ κίς τίιν αύτί^ ^ιάλκ* 
χτθ|) ίμετάβαλε από τ^ν χαιρό του 'Ομι^υ |«•ς %1ς τ6ν «αιρό του 

■ ■ ■» ■ !»■» .■■■ ■■■ 

(') "Ινα μή &ιτοΧηφΙ<2«ιν άγρά^μβτοι, Μτηδβς συνέταξαν «ήν «ρ&ς Ποτ«|&χΓνο« 
«ρονφΜνηηνήν χαΐ τ&ν «ρΑλογον έν γλα^Ρ^ Αρχα^ντι 8φβ:« «ροτάξαντβς χχί νΙ^ν 
έξΐ^ς του Πλουν^ρχου ^ήαι^ « *0 β* «ύβύς έξ 4ρχή( μή «οΓς «ράγμαβιν έμ^υόικ^ος» 
4λλ& τήν λέξιν *Αττ«κήν Ιξι^ βΓναι ««1 ^νήν, ομΜΑς έαη μή Ρβυλομέν^ «β^ 
^νΗβοτον, δν μή τό Αγγιΐον έχ τής *Αττ«χή< χ«»νάΒο< { χηκραμ•υμένον| ική II 
Ιμιάτιον «ιριβχλέβΦαι χβιμωνος, «{ μή «ροβάτων ^Δττιχων «Τη τό Ιριον . τά II 
τοιαύτα νοσήματα ιο»λλήν μέν έρημίαν νοΰ χχΐ φρ^νΰν άγαΐδν, ιιολλήν Α τ•ρΙ|ρ€(αν 
χ•1 «τι»μνλ(•ν.4ν τχΐς σχολ»ΐς ιηχοίηα» » Π•^ τοΰ άκουιιν• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 179 

&ΐ)|χιοσθίνους' ύς τόν χαιρλ του Όμι^ρου ώρίΐλουσαν χαθώς γράφκ 6 
Όμηρος, χαΐ ((ς τόν χαφό του Πινδάρου κ^θώς γράρει 6 Πίνδαρος, 
(^έν (ννο& βμως χαΐ (μμετρα) χ«1 Αν έσώζονταν λογογράφοι σύγ^ 
χρονο( το<>ς, τέτοι« ϋΟκλαν είναι τά συγγράμματα τους, {ζω ά^ χά* 
κοΜίς α%ναΛζ &κου «ΐναι συγ^^ίΑρημίναις εις έναν ποιτιτί^ν ^ιά τά 
μέτρα χάιςοια γλωνσιχά λέγω, χάτηιαις φράσες, χαΐ λέξεις κοινίτε* 
ραις, 6ΐ(0*ί (νας λογογράφος γράφωντας άμετρα, ίέν έιν* άνοφίασμέ*- 
νος νά ταΐς μεταχειρίζεται" ίέν είν* αναγκασμένος ωσάν νά λέγω, 
νά μεταχειρισθη μία λέζι ^ σχτιματισμό Χκ^τιχο, η *Ιωανν(τιχα ίιά 
'Λ μέτρο 4 τία (μοιοχαταλ>ιζ(α των στίχων* χάποια γλωσσιχά χαΐ 
Μκνίτερα 'η μεριχώτερα λέγω* έ«ει$'^ι ταις ά^ειαις ένας ποιητής 
κρέι;ει νά ταις πέρν^ι άιΛ τη φύσι, χαι 6/} νά ταις πλάττγι μέ τλ 
φαντασία του* έπει^ιίι τότε ϋθελε είναι παράξενος, λέγωντας σχιομα^ 
τιβμοίις χαΐ λέξες άκου 2έν ομιλούνται ε(ς χανένα μέρος. Άπό αυτά 
ιιναι φανερίι ή διαφορά όπου είναι αναμεταξύ είς την γλώσσα του 
*Ομι(ρου χαΐ του Δημοσθένους 91 χαΐ του Μ!ρο^ότου. 

* Πολλοί μεταγενέστεροι πολλά άπό τόν Όμηρο, χαΐ άλλοι πάλιν 
άπ& τ&ν Δι^Μ>σΟένη χαΐ Πλάτωνα, χαΐ Θουχυ&ίίη χαΐ Ξενοφώντα, 
πλανεμένοι έξ (σου 2λοι, ποιώντας, ϋθελαν νά γράψουν είς τι^ διά- 
λεχτο του *Ομ4ρου* λογογραφώντας, του Ξενοφώντος χαΐ τών άλλων* 
^ιά τούτο μ4τε έχεΐνοι, μ^ιτε αύτοΙ έπίτυχαν* έπει&ή ^έν είναι δυνατό 
νά γράψρ τινάς εις ρά διάλεχτο όπου ομιλούνταν χίλια χρόνια προ- 
τ4ν•ρα> ^ χβκΐ πεντακόσια, χαΐ νά ίπιτύχη' τά μιμηματα ^έν εΤναι 
Αλο παρά αμυδρών είχασμάτων είχάσματα άμυ&ρότβρα• Δέν είναι 
λκπόν παράξενο &νό Πλάτων ^έν ι^μπόρεσε νά ποίηση σάν τόν "Ομηρο, 
χαΐ έζέσχισ» τά ποιι^ατά του* Αν έποιουσε βίς την διάλεχτο του 
χαιροί) του <σως ήθελε εύίοχιμι^ση. *0 Ευριπίδης χαΐ *Αρΐ9τοφάνης 
Ινα τέτοιο Ιχαμαν χαΐ εύίοχίμησαν. Δίν είναι άχ(!μι θαυμαστό, Αν 
χαΐ έΟύίοι &<ττερινοΙ πολλά άπό τόν Πλάτωνα χαΐ Δημοσθένη, γρά- 
φοντας χατά μίμησι έχείνων, άποτύχαιναν* επειδή χαΐ αύτοΙ εγοα^ 
φβιν ε{ς μιά γλώσσα όποΟ ^έν ώμιλουνταν• 

» *Β γλώσσα εΖναι ενα μέσο χαλό ίιά ταις τέχναις χαΐ έπιστ^ - 
μαις, μά οΐ άνθρωποΓ πλανεμένοι ^έν ιλξεύρουν τΐ χάμνουν. 

• Έ γλωσσά όπου όμιλουμεν. τώρα £χει μιά συγγένεια μέ την 
*Κλλΐ|νιχί| μεγάλη, χαΐ ημπορεί ίιχαίως νά δνομασθ^ πέμπτη ίιάλε- 
Χΐίος τβς *Ελληνιχϋς• μιά δμως ίιάλεχτος όπου υποδιαιρείται εις αλ- 
ί 21 



180 ΝΕΟΕΛΑΙΙΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ!^. 

λαΐζ ^ιαλέχτο«>ς* αυτό ακολουθεί άι;& τ&ν μεγάλο έχτοιηνμλ 6πο& 
Ιχονν χαΐ ο( νεώτεροι Έλληνες αναμεταξύ τους. Οΐ Κύπριοι μΐ τους 
βρ^χας, ^ μΐ τους *Ιωανν(τας νά ομιλούν άιραράλλαχτα είναι αδύνατα 
χτλ. Αύτη τ4| διαφορά τί{ν βυζάνει ή αμέλεια χαΐ άλογη χαταφρ^νενε 
διεου (χομεν εις τό νά τ^ιν χαλλιεργι^σωμεν, χαΐ νά τίίν ιρλουτέ««ομε 
άτΛ τόν Έλληνιχί), χαΐ άχολούΟως ή υ'ττέρηφί όπου 'χομεν ά%^ βι- 
βλία γραμμένα μέ νου, μέ άρχαΐς χαΐ χαν^νας τ1|ς γλώσσης, χαθύς 
χαΐ οΐ 'ΙταλοΙ χαΐ Φραντζέζοι χαΐ τα λοιι^ά έθνη τϋς Ευρώπης• 

• *Η γλαισσά μας χοντά εις τα άλλα προτερι(ματα όπου Ιχει^ εί- 
ναι χαΐ πολλά άρμονιχίι χαΐ ποιητιχ-ί), χαΐ £λα τά ξένα Ιθνη τ& όμολ^ 
γοΟν, ήμεΙς μ6νο ίέν τ& ηξεύρομεν, χαΐ φαίνεται π&ς ειμασθε Ινα 
{^< γηραλέΟ) χαΐ πάσχομεν τό πάθος μεριχων γερόντων Απου ^ιά 
τ4|ν έπιπέίωσι τών ματιών μας ^έν βλέπομεν άπό χοντά, νά χατα- 
λάβωμε τΐ θησαυρέ Ιχομ.εν, άμί} χιτάζομεν μαχρυά νά (^ουμβν τί- 
ποτες στίχους 'Ελληνιχούς, Ίταλιχους, Φραντζέζιχους, χαΐ ^έν στο- 
χαζομάσθε πώς ή στιχουργία 4 Ίταλιχί), μάλιστα ή Φραντζέζιχν 
^ν είναι τίποτες συγχρινόμενη μέ τ^ν έ^ιχι^ μας. 

> Τό πλέο χουριόζιχο είναι όπου μεριχοί έίιχοί μας κάμνουν στ(* 
χους θαυμαστούς, ώς τόσο έστερημένοι τρόπον τινά άπό αίσΟηηχ-^ 
^ύναμι, θαυμάζουν χάποιαις χαχο^ρίζιχαις στιχοοργίαις ζέναις χαΐ μά• 
λίστα Φραντζέζιχαις* Δέν εξεύρω πότε θά ευγωμεν άπό αυτή τί| γ»« 
ροντιχή αναισθησία^ πότε θά άποτινάςωμεν τά πρεσβυτιχά πτερά χαΐ 
νά ζανανεωθώμεν. Έ ίιοίχησι ^έν μας εμποδίζει τίποτες είς αύτό^ 
4μεΐς οΐ (λοι μέ τίιν άμάθ^ιάν μας, χαΐ μέ τ^ν πατριχιί μας χληρο- 
νομία^ τό οτασιώίες, είμασθε αίτιοι τών χαχών μας' Ισως χαμμιά 
φορά 4 μάθησι θά μας χάμι; νά τό άφι^σοιμεν αυτό τό ολέθριο μας 
ίλάττωμα, ίείχνωντας πολλά παραδείγματα τών προγόνων μας, τών 
οποίων τά χαχά τ' αποδίδω όλα εις τήν διχόνοια* μά όσο χαταφρο- 
νουμεν τ4 γλωσσά μας, θέλομεν μένη αμαθείς χαΐ δυστυχείς χαΐ {να 
χοινό 2ρμ«ιο, μιά χοινή βοσχί) τών άλλων. 

» Αιά τ4ίν άναθρόφη ελάμβαναν μεγάλη φροντίδα οΐ *Αθηναι6ΐ, χαΐ 
{να μόνο σφάλμα ημπορεί νά τους ευργ) τινάς, αυτούς χαθως χαΐ τους 
όΩιλους ^Έλληνας, όπου δέν (βαναν τά παιδιά τους νά μαθαίνουν χαΐ 
ζέναις γλώσσαις, καθώς τήν Αίγυπτιαχή, Συριακή, τών Φοινίχωτ», τών 
Βαβυλωνίων, τών Περσών κτλ• μά έσπούδαζαν χάν χαλά τή διχ4 
τους, ήμεις όμως οΐ καλότυχοι άπόγονοί τους μιίτε τή διχι{ μας, χαΐ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 181 

ίΐ(ΜΐαΟ< κ*>Γ& &πβΟ εΙι^αιΟβ, χαΐ θά βίμαφθι έν (Εσφ τ^ιν χατα^ρρονου- 
|Α•ν' έΐΕΕίίίΐ {να «Ονο; ίν 2?φ άμελιι χαΐ χαταφρονβ; τ^ φ^τικι^ γοιι 
γλΑσ'τα, άμιλ<ι «αΐ καταφρονεί τ&ν άνΟρωπιαμ^ του, λά νά κ6 
Ιτζι• Μαθομνουν μιριχοί 'Κλλιινες , (αΑ χαΐ αυτά μίιν Ιχωντας χαλ- 
λιιργιΐ{&ένην τ:^. γλωσσά το'ΐς, μέ (αγάλη δυσκολία τά μαΟαίνοιίΥ^ 
χαΐ ιιολλά ολίγοι, χαΐ αύτοΙ 6ΐ} χαΟώς £ν ήθελαν σκου^άζι; προτι(- 
τε^ τ4 μητριχιί τους γλώσσα* |&αθα(νουν μεριχοί Φραντζέζιχα, *1τα* 
λλχα, Αατινιχά, Γερμανικά* μα αύταΙς βλαις αί γλώσσαις ίέν είναι 
γλωσσά μας, είναι ζέναις, χαΐ ^έν εξαλείφουν άι?& τ& βαρβαρικά χα• 
τάβηχο έχείνους ύιτου ταΐς μαθαίνουν* Ιαρ χελιίών ου χαθ(στΐισι μ(α9 
λέγει Ινας λ^γος* «εντέξ κροχομμένοι ίέν συστήνουν τΑ Μνος, άπ' 
αυτούς ίέν μπορ^ νλ *ιρ^ τινάς τό {θνος ιτροχομμένο, άιΛ 'Λ ΙΟνος 
ί^Λ»ς ημπορεί νά ε(π^ τινάς χαΐ αυτούς βαρβάρους χαΐ άμαΟ^* χαΐ 
μάλιστα αυτούς 6που ίέν θέλουν νά γράφουν ε(ς τήν γλέΙ^σά τους 
^ιά νά μεταδίνουν τίιν «ροχο^ τθ'3ς. Απου ^έν θέλουν νά ^«ίσουν άρ* 
χαΐς ε(ς τή γλΑσσα τους νά εύχολύνοτν τ4| σχουίή τέ&ν νέ«•ν ^ιά νά 
μή χάμο*ιν τόσα χρόνια είς τά σχολεία χώρΙς νά μαθαίνουν τίποτες. 
Ό τη^ίγψΛς Μοντεσχιου λέγει είρωνιχώς ίιά τους Σπανιόλους πώς 
ε&ρ1|χ«ιν πολλούς τόπους είς τ& άλλο ημισφαίριο, χαΐ εΖναι τόποι είς 
τϋ Σπάνια όπου ίέν το{»ς εξεύρουν άχόμι, τΐ ίίθελε είπ^Ι τάχα ^ιά 
Ινα σπουδαίο ίιχό μας όπου ιίξρ^ρει πόσους χρόνους ^ΐ)μάτων έμετα* 
χειρίζουνταν προτιίτερα άπό ^όο -χιλιάδες χρόνους είς ταΐς Άθ^ναις^ 
χαΐ πόσους μεταχειρίζονται τώρα ^έν το{>ς ι&ζεύρεί. Τ& πρώτο χαΐ 
φυσικά μάθιιμα τών νέων πρέπει νά εΖναι ή σπουίι^ τϋς μητριχϋς 
τους γλώσσας, υστέρα 4 γεωγραφία^ χαΐ 4 Ιστορία, {ίστερα.άπάα6τά 
Α νέος ημπορεί νά προχωρά . μέ μεγάλη ευκολία είς χά9ε άλλη 
γλώσσα ΛποΟ Κθελεν έπιχειρισθϋ, εΙς κάθε εγκύκλιο μάθημα, χαΐ είς 
κάθε έπιστιΙΙμιι* κάθε άλλη μέθοδος είναι ολέθρια ^ιά τους αρχαρίους, 
μάλιστα τ& νά τοίκ βάνουν εΙς μιά παλαιά γλώσσα πρώτο μάθημα* 
άπ* έ^ώ λοιπόν προέρχ,εται όπου διαβάζουν διαβάζουν χαΐ ίέν μαθα(-% 
νοεν τίποτες, χαΐ τό. χειρότερο είναι όπι^ μέ αυτόν τόν ολέθριο τρόπα 
τ|ς σπο•ι^Ιίς έζαμβλύνεται καΐ ό νο^ς τους, καθώς μέ μία ,καλ4 μέ* 
θο^ο οξύνεται καΐ τελειοποιείται. 

> 01 προγονοί μας λοιπόν είναι πολλά άςιέπαινοι λά τ4 γλώσσα,' 
μ* Αον όπου ^έν έσπού^αζαν ξέναις γλώσσαις* έπειίη έσπού^αζαν χαλά 
τ4 οιχι( τους* οΐ «πόγονοί τους όμως εΤναι τό ενάντιο και χειρότερα 



489 Τ9Ε0ΕΑΑΗΝ. ΦΙΑ0ΑΟΠΑ2 

άχόμΛ' έπει^^ί ^έν θέλοην νλ ή^εύρονιν Αν βχουν γλώσσα, )(αΙ {σχυρο* 
γν«(ΑθΟν ετζι Ε(ς τίρ^ α(Αάθ£ΐά το«>ς' ά]^ ! τΐ χαταισχΰνΐ) «ν •Ις τοίις 
παλαιούς ^Έλληνας νά Ιχουν τέτοιους &7;ογ($νο^ ! 

• *Η 'Αττιχί) ^ιάλ«χτος &π€ρτ€ρου9< 2λαις ταΧς ίΧ\ϋας χβΐ χαλ« 
λιβργγ^έναις χα\ άχαλλιέργηταις. Εις τίϊν Άττιχίΐ τ& καλαι^τβρο Αμι• 
λουσαν *1ωνιχά* έπει^-ί) χαΐ ιραλαιοί "Ιωνες οι χάτοιχοι τ%ς Άττιχ^Ις 
^ταν 6στ<ρα έμεταβλιΜηχαν, χαΐ (?χαν χάττοια διαφορά, χαΐ οι Άθιι- 
ναίοι, (Λ-Λν ίχωντας τίι γλωσσολτ,ψία μερικών όπου στοχάζοντβη τ4 
ρ,εταβολίι της γλώσίτης διαφθορά της γλώσσας, την έσιυού^αζαν χβ- 
θώς ^ταν, έσύγγραφαν ε(ς αυτί)), χαΐ τί)ν ίίωχαν αυτό τό βνομα 6που 
ε?χε• Τό Οττερτέρημά της έστέχουνταν μάλιστα ε^ς μεριχά φωνι^εντα^ 
χαΐ ε{ς τόν χαριέστατο τρ6πο μέ τόν όι:ο?ον τά έ^τρ^φερνοεν* χαΐ 
αυτό ^ταν γενιχό. Θεόφραστος 6::ου ίιά τ)ι θεία του φράσι είχκ τόν 
μετονομάση 6 ^Αριστοτέλης ίτζι^ άγοράζωντας μιά φορά χάτι λάχανα 
άττό μιά γερόντισσα, έγνωρ(σθηχε άπ' αύτίΐ πώς ίέν ίτον ^Αθηναίος, 
χαΐ τόν ίμεταχεφίσθτ,χε έχε(νη σάν ξένο, μ' δλον όπου είχε κατα- 
βάλτ) χαΐ μία επιμέλεια ξεχωριστί; εΙς τό νά προρέρη χαλά την *Ατ- 
τιχί) ^άλεχτο. 

* Άπό τούτο ευχολα ελέγχονται έκεϊνοι ίπου θέλωντας νά ευγουν 
άπό μιά άτοπ(α τ& πώς ^έν πρέπει νά άφ{νωμεν τ^ γλωσσά μας 
ακαλλιέργητη, πέφτουν είς μιά άλλτι πολλά χειρότερη, λέγωντας 
πώς καλλιέργεια της είναι νά μαχραίν/) άπ& τό xαθω;^ιιλημένο {^(υμα^ 
χαΐ νά έγγίζη εις τό ελληνικό χαΐ χατ αύτη τη στραβή χαΐ παρά- 
λογη άρχιί τους ^(νουν χοίτι κανόνας χαΐ χαρακτήρας οΐ όποιοι χαρβ" 
χτηρ(ζουν {να αφύσικο καΐ άμορφο τέρας, μιά γλώσσα μιχτι^ άπό 
^ύ6 τρία μόρια ^ωμέΐχα χαΐ λέζες σχηματισμέναις καΐ συνταγμέναις 
χατά τόν τύπο τ^ς Ιλληνιχης, χαΐ τ4;ν ονομάζουν μιζοβάρβαρη, χαΐ 
Ιχαμαν καλλίτερα νά τί)ν ώνόμαζαν μυζοβάρβαρη' ίιατί αληθινά 4 
τέτοια γλώσσα ^έν εΤναι άλλο παρά μυζαι^ κα( σάλια βαρβαρικά* 
σιά τούτο π<χρακαλώ τόν αναγνώστη μου να μέ συγχώρεση νά μι* 
λι^σω κομμάτι παρεκβατικώτερα• 

« Καλλιέργεια μιας γλώσσας ε?ναι νά τ-ίτν πλουτίσουν μέ λέςες, μ1 
φράσες, μέ τρόπους του λέγειν, μέ τροπαΐς χαΐ μεταφοραις, μέ πα- 
ροιμίαις, άπό τά όποια ακολουθεί νά είναι στερημένη % ^^Χ^ 4 
γλώ^τσα ενός εΟ.ους όττου 5έν εΤναι παιδευμένο* δΟεν 5ιά νά πλουτι• 
•9*5 χ.αΐ νά ημττορΥί ν^ παραιτ/,τγι κάθε λογχς ί5έα του εθ>ο>^ς όπο!> 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 183 

«^9^ μεταχειρίζεται, .τό &ποΓο είναι 6 σχοπός τ9ίς χάθε γ>ώ<τσας, ι{(α* 
Ίκορεί νά τά ^ανεισθ) αυτά 2λα άπό μία άλλη οποΰ τδχει, έζαιρ&ν* 
'νας μίνο «Ταΐς λέζες ταις 6ποίαις πρέπει £λλαις νά ταις πάρ^ρ άπ' έχε(- 
νιιν ^που φαίνεται πδς παράγεται, ίλλαις να ταις φχιά<η) «ατ* άναλο* 
γίαν έχε(νων όπου Ιχει' μά Αν ίΐν ϋμπορέ^ιρ νά χυβερνηθ^ί χαΐ μΐ 
«ντους τους ^ΰο τρόπους, συγχωρείται νά ταΐς πάρι;» χαΐ αύταΐς άπό 
Χπου ταΐς ευριρ' πλί|ν 2,τι πάρη τό^ο άπό τή μητέρα της, {σο χαΐ 
άιΛ αλλαις ζέναις γλώσσαις, λά νά τά οίχειοποιηθ^ χαΐ νά τά χάμ^ 
ύνίά της, πρέπει νά τά μετα(/ορφ6ννι {σο τ& δυνατό εΙς τ4)ν έ^ιχι{ 
της φ*ίσι, Αν θέλ^ νά φαν^ καλλιεργημένη, χαΐ {χι μπαλωμένη μέ 
,λογϋς λογι&ν μπαλώματα. Αυτό Ιχαμαν χαΐ χάμνουν βλο <να οΐ 
Εγγλέζοι, οΐ Φραντζέζοι, οΐ *ΙταλοΙ, οΐ Σπανιόλοι, χαΐ όσοι (τυχαν 
νά εβρονν τίΐ γλώσσα τους άχαλλιέργητη* αυτό εχαμαν μιά φορά χαΐ 
οί ΑατΙνοι* αότό Ιχαμαν (άχούσετε) χαΐ οΐ προπάτορές μας 'Ελλη* 
νες, Χ,τι έπϋραν άπό αλλαις γλώσσαις, τό έμεταποίησαν εις τίΐν φύσι 
^ς έίιχης τον τόσο, όπου χα\ ο( Ιλοι Ισως μετά καιρόν έίυσχολεύ- 
ουνταν νά τό γνωρίσουν• 

» Αότό άς χάμωμεν χαΐ ι^.μκΙ>ς, οΐ απόγονοι τών περιφι(μων έχεί* 
νων* ή γλβ&σσα μοος Ιχει τύπους σχηματιττιχού^^ έχει χλίσι, Ιχει κα- 
νόνας συντακτικούς λοιπόν ^ταν θά γράψωμεν είς αύτιΐίν πρέπει νά 
άκολουθιίσωμεν τοίις τύπους της, τί)ν χλίσι της, τους κανόνας της 
Ιπου είναι 4 'ψνχίι καΐ τό χαρακτηριστικό τ51ς κάθε γλώσσας, τά 
ΙποΙα τά ε&ρίσκομεν Οχι ε(ς τόν άέρα' θεωρώντας, μητε σέ Αλλη 
γραμματική σκαλίζωντας, αλλά μέσα στην Ι^ια γλώσσα, παρατηρών- 
.τάς τ*)) φύσι της, το'^τέστι τ4)ν κοινιίι χρ'λσι όπου είναι δημιουργός 
χαΐ γραμματικοί κάθε γλώσσας* ^ιά τί ή γραμματική μι5; γλώσσας 
4ποιας24ΐ6θ7• ^Ιν είναι άλλο τίποτες παρά μιά περιγραφή τ^ς γλώσ- 
σας, 4 όπο(α ζωγραφίζει τή μορφή, τους χαρακτ^ίροις, τά ίίιώματά 
της, ^ιά νά άκολουθοΰν όλοι και νά μή γράφουν καθένας κατά τή 
φαντασία του* (πάθος τούτο κοινό τών ανθρώπων νά άποτρέπωνται 
άπό τά τετριμμένα*) αυτή είναι καλλιέργεια γλώσσας, χαΐ εκείνο όποΟ 
λέγουν πώς καλλιέργεια είναι νά την έγγίζωμεν εις τό ελληνικό, 
είναι καχοέργεια, άν συγχωρήται νά είπώ <τζι, λαφθορά' ίιά τΐ όσο 
γυρεύομεν νά τήν πλησιάσωμεν είς τό ελληνικό, τόσο τή μαχραίνο- 
μίν άπό τή φύσι της, τό όποιο βέβαια ένας φρόνιμος ίέν ημπορεί νά 
τό είπ*^ καλλιέργεια 



181 ΙΙΕΟΕΛΛΗΝ. Φ1Α0Α0ΠΑΖ 

» ΕΙς έχβινο &που ιτροζάλλουν δλοι σχ«^&ν οι ΦίτουίαΙοι μας, 

μιίτκ ό. Πλάτων μι(τ« ά Άριατοτέλυς μ'ήτ• δλλος τινάς εγβοφβ χαθ^ 

ώμιλοΰσ» τότι ό πολύς δνθρωπος» λά νά 9τ$ρ«ώβουν τή γνώμη τοκις, 

'Κ&ς ιτρέΜΐ )(αΙ χαλά νά μη μιμούμασθλ χαΐ 4μ«1ς τ^ι^ ΧΜνίΐν ομιλίλ 

όταν γράφωμ$ν, άλλα νά χλ{ν»μ»ν ζΐς τ& ελληνικά ^ιά νά ίνον/έ^ωτ 

μ»ν άπό τους πολλούς, άποχρίνομαι πώς ό 'Αριστοτέλης, χαΐ 6 Λιτ 

μοσθένης (τοκν γράφουν^ ^φέρνοΐΐν πολλά άπά τίχν χοιν) Αμ&λίβκ, 

πλ'ίιν 6^\ ${ς έχιϋνο Απου λέγοιιν οΐ σπουδαίοι μας νά ^ιαφέρν^ιμι» 

ι^μείς, (ίς τ^ν χλίβ» ίι«λα&ή χαΐ τ& σχηματισμό των λέζιων χαΐ τά 

πάθη, άλλα μ^νον «{ς τήν π»ριπλοχ4ν του λίγου, 9x6 μαιφοσχέλισμΛ 

τών πιριέ^οιν χαΐ σέ χάποια παιγνί^Μ τϋς σιιντάζΐΜικ> '^ά Αποΐα τά 

έπενίησαν αυτοί (σως ίιά στολισμό τϋς ομιλίας τοιν, χαΐ ι(ς αυτά 

έίιέφβρναν £ταν {γραφαν, ϋχι μ6νο άπό τόν ^ημώ^η λαό, μά χαΐ άπά 

λίγου τους* ίιά τΐ τό χατ»π«ϊγον του όμιλιιν ί^ συγχωρεί τή γλΟσσα 

νά πιριπλέχγ μέ τέχνη, νά πρωθυστβριζφ χαΐ νά πα(ζγ, χαΟώς 4 

σΔχαιρ(α του γράφβιν συγχι*ρ^ τό Ηον3ύλΐ| τό όποΐο άχολουθβΐ: ύς 

χάθ€ γλαίσσα, χαΐ πρέπ» νά τό χο^νωμιν χαΐ ήμιις* τά πάθη βμβ^ς^ 

τί^ν χλ(σι χαΐ τή μορφι^ των λέζ(ω» τά έμ«ταχ€ΐρ(ζονταν {τον Ιγρβ" 

φαν ό Πλάτων χχΐ ό Αημο^θένης ακριβέστατα, χαθώς τά έμτταχβΐΓ 

ρίζουνταν 5ταν ώμιλουσαν ό παπουτζης χαΐ ό ράφτης χαΐ ί μάγ€ΐ« 

ρας του χαιρου τους, χαλ ^όν βίχαν ξιχωρίστιίι χλίσι χαΐ σχηματισμιλ 

οΐ σοφοΙ άπό τους κοινούς* χαΐ ή γιρόντισσα όπου έγνώρισ• τόν θ•ί- 

φραστο πως ^έν ^αν αύτόχθωνας, ^έν τόν έγνώρισκ άπό συνταξι ^ 

άπό χανένα σχ^α* λά τΐ αυτά ό θοόφραστος χαλλ(τιρα τά ^ζιυρα 

άπό τίι γερόντισσα» άλλα β&βαι«»τατα τόν έγνώρισκ η άπό προφορά 

^ άπό πάθος χαμμιας λέ;»ως* 

> Αυτό λοιπόν ιΐναι έχϋίνο όπου λέγω χαΐ έγ4 πΑς πρέπη νά 
χρίνωμεν &ταν γράφωμεν *Ρωμέιχα, χαΐ μιμούαασθι, Ιηλαί^ τά πάΟιι 
χαΐ τό σχηματισμό όπου ε^ωχ4 ή χοινίι χρϋσι ε«ς τϋν γλδσσα^ λν 
Μλωμεν νά γράφβψεν τ^ν γλωσσά όπου βπαγγελλομάσθι, χαΐ ^ιά νά 
λαφέρωμεν άπό τους πολλούς, «ιναι άλλα πράγματω νά χάμωμιν^ 
Λίϋϊ χαλ σχηματίσωμεν ταΐς λέξες χατά τ:^ χλίσι της έλληνιχϋς, ίέν 
γράφοίΜν 'Ρωμέϊχα ^ιά τ( ^έν ακολουθούμε τί) φυαιχΊι χρ^σι τϋς 
γλώσσας• μνίτε ελληνικά, ίιά τ£ ίέ άκολουθ<Λμεν τους συνταχτι- 
κούς λόγους της ελληνικής, άμί) γράφομεν ενα μικτό τέρας, τό όπου» 
αν τό ίιαβίίΐη ϊνας καθαρός Έλληνας, καΐ ένας καθαρός ΤωμαΙος, 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 185 

\»Λτ% 6 Ινας (ΐ^τ• ό δλλος Οά τ& γνωρ(«ο\ιν τΐ γλωσσά §Ζν«ι« *Α\ιΛ 
^έν €ΐναι (Μγάλη έντροπή νά χαταφρονουμβν τή γλωσσά («Ας, νΑ 
τ4 στοχ«ζ»(λάσθβ βάρβαρη, χαΐ φοβούμασΟ• να τη γράψλίμιν καθαρά 
χαθώς \ΐΛς την είωχ«ν ή φύσι, αλλά νά τί^ άναχατ<ίν«ιμιν μέ τίΐίν 
έλληνιχίΐ ^ιά νά ϋ((Αασ6ι Ιξ ημισείας βάρβαροι, χαΐ νά μί^ Οέλωμβν 
νά τϋ γράψωμ&ν χαθώς κρέπει, λά νά «ΙμασΟ• ίντελΰς ενγβνείς, 
χαθώ; νομίζονται χαΐ είναι βλα τά £θνη όπου μιλονίν χαΐ γράφουν 
τΑ γλωσσά τους χαθαρά χατά τ^ φύσι χαΐ χρ4σ( της ; 

> ηλ:λν τονίτο ίέν είναι ν^σος μ^νο τών 'Ρωμα(««ν* τ& είχαν οΐ 
Φραντζέζοι Ιως ύς τον άπερασμένο αιωνα' τ& είχαν οΐ ΓερμοκνοΙ Ιως 
ιτροχθές* 6 πρώτος Φραντζέζος &που εχαμε γραμματιχιίΐ στίί γλωσσά 
του, τέσο έμιβι^θηχε άπό τους σοφούς του χαιρου του χαΐ έπομένοις 
χαΐ από τους χοινους 2ιά τι^ν πρόληψι όπου είχαν ύζ αυτούς, τόσο 
λέγω εμισηΟηχε, επειδή (σχημάτισε ταΐς λεξες χατά τ^ν χοινή χρ%σι^ 
χαΐ όχι χατά τη λατινιχή, ώς όπου ίφτώχυνε, μέ τό νά μ^ν (γύριζε 
χανένας νά τον (ίίί, χαΐ απέθανε άπό τήν πείνα* ομοίως χαΐ ό πρΑ* 
τος Γερμ.ανός' όμως αυτά τά Ιθνη (γνώρισαν τέλος πάντων τ^ν τυ- 
φλωσί τους, χαΐ θαυμάζουν εχείνους όπου έχαταφρόνεσαν οΐ προπά* 
τορές τους, χαΐ τους εκθειάζουν λά τίιν όζύνοιά τους, χαΐ το(»ς έμι* 
μι(9ηχαν χαΐ τους στήνουν χολοσσους εις τά φιλολογικά τους βιβλία* 
ίιά τΐ τους άνοιςαν τά μάτια, χαΐ τους Ιίειζαν ίρόμο* ομαλό χαΐ 
σύντομο ίιά νά προκόψουν* άμή ήμεΐς οΐ απόγονοι τ&ν 4(Αΐθέων εκεί* 
νων άντρων τών οποίων καυχούμασθε πώς ίκληρονομιίσαμεν τό πνε&* 
μα, νά εΙ|/ι«σθε χειρότεροι άπό τσύς Κελτούς χαΐ Τεύτονας, ίέν ειναε 
(ντροπή μας^ άς τό (ττοχασΟ^ καθένας* χαΐ (γώ έμβαίνω είς τό προ-* 
χείμενό μου• • 

Σι^μειωτέον, ότι ή γλώσσα την οποίαν οίτοι προσεπάθουν νά όπι- 
βάλλωσιν ώς χοιν^, ίέν ητο ή υπό πάντων τών '£λλι(νων λάλου* 
μένη, αλλ* ίίίωμα τ^ς εαυτών πατρίδος. Όθεν χαΐ τοις πολλοΓς άπι(* 
ρεσε, καΐ υπό τών λογίων έμυκτηρίσθη ώ; γλώσσα παχάΛιίων τη^ 
Ζαγνρ&ς. *Αλλά χαΐ μετά τήν τοιαύτ/ιν χατα^ίκΓ|ν, οΐ ίύο του Κα* 
ταρτζη μαΟηταΙ μη τολμησαντες νά έκ^ώσωσι τίιν συνέχειαν τΐίς 
Γεωγραφίας αυτών, πλην ούχ ίττον εμμένοντες έν 'Ζ% άρχικη ^όζα, 
ότι ίπρεπε νά προτιμηθώ ί άιτλ*/} διάλεκτος, συνέγραψαν άλλα βι- 
βλία έν κανονιχωτέρφ υφει. Ούτω; ό Κωνσταντα; μεταφράσας έν 
πέντε τόμοις τά Σχοιχίϊα της Φί.Ιοσοψίας Φραγχίσχου του Σοχ• 



186 ΝΕΟβΛΑΒΙϋ. ΦΤΛ0Λ0ΓΙΑ2 

βίου (1804) προέτειν€ τ-ίιν συγχάλίτιν Συν^ίου πρδς λύσιν του ζΐϊπί- 
(ΐατος, καλ τί}ν ΐ^ρυαιν *Αχα9η|Λ(«ς ιτρός ^ύ9α.ΐ9ΐν τϋς νΐΜ^ληνιχϋς 
γλώσσης καΐ τή; έχπαι^^ύφβως, γράφων ουτ» (σιλ. 17 — 48)• 

« Γλ(099«ν ({ς τήν μΛτάφρ^τίν »χου μβτιχειρίφθην τίιν χοινίΐν, τούτ* 
Εστίν £χε{ν*/)ν, όττου καταλαμβάνει βλον τό γένος μου* ίπκιίή 6 σχο- 
9;<$ς μου αποβλέπει εις φωτισμόν του βλου, χαΐ βχι Ινός πολλοστή- 
.μορ(ου. Είναι, ναΙ, ^ιζωμένη εΙς τ& γένος μας μία πρέληψις, 8τι 4 
γλώσσα μας είναι άνεπιτη^εία ε(ς φιλοσοφίαν. Αύτλ 4 ίύξα έπνχρα* 
τουσεν {οις προχθές χαΐ είς τά ευνομούμενα {9νη τϋς Ευρώπης, ο( 
όποίοι χαΐ αύτοΙ ^ιετείνοντο ^οι, βτι ή μ<ίνη γλΰσσα τ1|ς φιλοσοφίας 
^τον 4 λατινική *0 χαιρός 2μως χαΐ ή πείρα ε^ειζαν βτι τοΟτο {τον 
απάτη, χαΐ ^αι αΐ γλ&σσαι χωρίς έξαίρεσιν είναι έπιτή^ειαι χαΐ είς 
φιλοσοφίαν, χαΐ είς γεωμετρίαν, χαΐ ε(ς φυσιολογίαν, χαΐ άπλΰς είς 
χάθε μά9ησιν (^)• Α( ΜοΟσαι ίζεύρουν {λας τάς γλώσσας του χ^μου, 
φαίνονται βμως 2τι νοστιμε'ίονται χαλλίτερα νά ομιλών μέ χάβε 
Ιθνος εις τ^ν γλώσσαν, όπου τό (Ονος ίζεύρει χαλλίτερα, τουτ* Ιστι 
τήν χαθωμιλημένην, ώς Αν όπου αυτ-ί) μένη διεγείρει ε(ς τό βλον τ^ν 
τ&ν μαθι^σεων βρεξιν, χοφίς τ^ν οποίαν είναι άνωφελΐ χαΐ μουσεία 
χαΐ βιβλ(α, χαΐ ολα λσα επινοούνται εις τ^ν Μουσών οίχείωσιν• *Εν 
βσω τά ευρωπαία Ιθνη χατεφρόνουν τί^ν χαθωμιλημένην των γλώσσαν, 
αΐ λΐουσαι {σαν χλεισμέναι είς τά μοναστήρια, εΙς τά λχαστήρια, 
είς τά παλάτια τουτ* (στι τιφαρίχια, εις μόνους έχείνους, όπου είχον 
χαιρόν χαΐ μέσα νά οίχειωθουν μετ* αυτών ίιά τϋς λατινίίος• *Αφ' οδ 
βμως συνι^όντες τΑν συμβαίνουσαν έχ τούτου είς τό χοινόν ζημίαν, 
άρχισαν νά χαλλιεργο^^ χάΟε ΙΟνος την χαθωμιλημένην των γλώσσαν^ 
χαΐ ί Γ αύτϋς νά προσέρχωνται τ^ φιλοσοφία, (γιναν χόιναί, χαΐ. σο- 



{*) • Τ& ΐϋοιήματα του Γιβχωμ({)(η, του *Ρ(ζου, του Κάλφογλου, του £ο6τζου, μΙ 
Χλλων Βυζαντ(«ν, «βΐ £|ΑυρναΙϋν, καΐ Χίνν, «Γναι διίγματ• ιιροΦηλότ««« •τ% (^ 
γλωσοα μας «οιητλχίζκ άρμονιχΜίβρα 4«& τήν ΓαλΧυιήν, ««Ι 4«& «6τήν «ήν ά^ 
|λθνιχωτάτην *Ιταλ(χήν. Οι Χί^ του Μηνιαίου Ρίχνουν δτι ^ητορ€6« ^χι Μΐν6- 
τ•ρ8 ά«Α τόν Λημοοθένην* διά τ£ λοικόν, αφ* οΰ «Τναι έιητηδ€(α βίς αύτ& τ4 «λέον 
βν;9χο\ι3«τ•ρα ^ κρ^ς μίαν γλναοαν, νά μήν «Γναι χαΐ •?ς φιλοοοφίαν, τό άκλου« 
«τ«ρον χαΐ άφιλέατβρον ; ^Αλλ' οΓναι «τνχή (λέγουν τινές)* άλλ* ή ««ι»Χ^ «^^ 
άνοτέλιομα της έδιχής μχς «τωχ(ας' μήν Ιχωντας τά «ράγμαΤτα, ίηται άναγ- 
χαίως νά μήν ϊγιαμΛν μήτ« τά 6νόματέτων' αφ* ου «λουτήνωμκν ήμ«ις ά«ό ΙβΙας, 
9Ελουτ(ζ•ται χχΐ αυτή ά«^ λέξιις, εχουνχ μάλιτκα μ(αν μητέρα, ^ ά«θί• •ίν•β 
-«ρέ^ϋμος νά τ1^ Υ•^ζ% »άντοτ« β,τι τ1|ς χρηάζιται. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 187 

βουσιν ^ίί'ϋ ίΛ τγις αγοράς^ ^ιά τών έργαΦτηρ^ων, ^ιά τ^ν στρατο- 
πέδων, }ιά πά^ης τάζιως χαΐ χαταστάσιως τΰν άνθρώιτων. Τοΰτο 
ΐρρέτΓ&ι λΐΗΐ:&ν να χά|Λω[αν χαΐ 4μι7ς,•ύ1ν θέλωμ^ν νά (Λίιν άντιφάφχ»* 
μβν έαυτοΓς, βταν λέγωμιν 2τι σιτου^άζομεν νά άναχαλέσωμβν τάς 
ΙΙΟ'λτας ^{ς τήν ιτατρί^α ριας. 

• Τάς λέ:(κ τ^ν τάς τβχνιχάς βσον χαΐ τας ίλλας, (που μοί 
έχρβιάνΟτ^αν ιίς τ& νά έχφράσω τάς ίίέας τον συγγραφέως μου, έσπού- 
ίασα νά τάς λάβω άπ& τ:}:ν ελληνιχίίν γλώσσαν, τίΐν μητέρα τ^ς έ^ι* 
χ9ς μας* έχκίνας Χμως, όπου ζήλουν {^έας νβοφανείς, αγνώστους (Ις 
τους 'ϋλληνας, ήναγχ&σθην νά τάς δανεισθώ άπό τι%ν *Ιταλ(^α, ^ νά 
τάς ^ημιουργι^σω παρ έμαυτου, πασχίζωντα; νά τάς μεθαρμόσω ε{ς 
τ& φυσιχόν (^{ωμα της ίίιχ7,ς μχς, χατα τους χαν^νας, (που χαΐ 
δλλοι ΦοφοΙ χαΐ αύτ(ς 6 συγγραφεύς μας ίιίουν περί τ7ις λαμορφώ- 
σεως τών από μιδς γλώσσης βίς άλλην λαμβανομένων λέξεων. Τό 
πλήθος δμως τών νεοφαν&ν (^εών, όπου αναφύονται χαΟ* έχάστην εις 
ττιν φωτισμένην Ευρώτρην, δσα ψύΛ.1α χαΐ άνθια ^/ΟΓ, χαΐ ότυοΰ χα* 
τασταίνο'ΐν χαΐ αυτών τών Ευρωπαίων τά λεζιχά άπό μίαν ήμέραν 
Ιως ίλλην άτελϋ' ή ι^^μετέρα πτωχ(α, μάλλον ^έ εΙπεΤν παντελί^ς εν* 
ίεια είς άχριβή λεξιχά τϋσον τϋς ελληνιχής γλώσσης^ (σον χαΐ τ% 
έ^ιχϋς μας, μου αφαιρούν χάθε έλπ(^α του νά χαυχηθώ, (τι είμαι 
άναμάρτητος χαΐ ε{ς τούτο. 

• *Οσον ^έ ίιά τό υφός τϋς γλώσσης, όπου μετεχειρίσθην^ τίιν 
μέν (λην υφίιν του λόγου έσπούίασα τό χατα ίύναμιν νά τ))ν χ^μω 
χαθαράν, σαφϋ χα\ όμαλήν, χαθώ; πρέπει, στοχάζομαι, νά ρφαίνβται 
χάθε βιβλίον, όπου επαγγέλλεται νά ^ι^άζη, χαΐ (χι νά τέρψτι' ε{ς 
τόν σχηματισμόν, χαΐ την χλίσιν τών λέξεων, έφύλαζα χαΐ άΕχων 
παντού τους τύπους τϋς *Ελληνιχής, εξαιρουμένων όλ(γων τινών, όπου 
αισθανόμουν (τι ϋΟελαν προξενη άη^ίαν, άν έσχηματίζοντο έλλη- 
νιχά. £{ς την σύνταξιν τέλος ι^χολούθησα τους κανόνας τίίς γλώσ- 
στις, ότου (γραφον* χαΐ μοί φαίνεται οτι ^έν ημπορούσα νά χάμω 
άλλέως, έχτός ιΙμΑ Αν 4!θελα νά σχηματίσω μίαν γλώσσαν άνυτβό• 
στατον είς τί;ν φύσιν ('). Άλλα *Λατά τούτο είμαι βέβαιος, δτι 4έν 



(') « Τό γένος μας ^φ* ου Ι/αοε (φευ!) ολα τά χαλά, €γΛ9€ μαζί μέ αυτά χα) 
τήν γλωσναν του* 8έν Ιχαοιν δμως χαΐ ίικινο χ6 όέν ίξιύρω «ώς νά τό όνομάοκ»* 
όιτον ιό ώΟοοοιν Ιξ ^ρ7Λ< >'« ^^ νά ζητ{ πάντα τά ύψηλ(ί. '*(Μ§ν ο( έόιχο( μας^ 



4Μ ΝΕΟΒΑΑΗΙΙ. «ΙΑ0Α0ΠΑ1 

βέλ» αρέσβι ύς «ολλοιις,* χαΐ μάλΜΤβ τοίις λογίονς του γένρυς μοι»^ 
οΐ λκοίοι |ΐ.4ν Ιχοντ»ς |α«ν ιίΜνιλν γρβηι|αιτιx^^ ν& ^ιβυΟκτ^ τ^ΐν γρ«« 
ψΛα τι«ν, ^<^νν χαΟ* Ινβς βις τ^^ ι»φ«λι(ν το» μ(βν (^(βη, ^^Ί^* 
τιβμέννν κατά τΑν ΐίίκψ τοιΐ| κχΐ χατ* έχιίνιιν «ϋ μήνον γράφονν^ 
«λλά χαΐ βτκΟ|&(ζουν χαΐ χρίιρονν χβΐ κβτηφίνονν τΑ τ6ν ΛλλΜίΓ 
ΐΓρ(ς τους &ιεο(οικ ^έν λέγϋ ΙλλΟ) ιΐμίι βτι χαΟώς χαΟ' Ινβς ^ιατ•{• 
ητΜ οη 4 γρ«μ(&ατιχ4 του β^ΝΗ 4 κ&λΐιτ^, χαΐ Ιχη 2έν ^ξοΔρ^ 
«Μιν λβ[β4ν τλ ίιΧΛίιψΛ νΑ τ^^ «ροτΐ|&α ««λ τάζ τ6ν βΕλλ•»ν, οδ• 
τ•κ Έχ» κβ^ ίγ•» έν τ^ μέρι ροι» τλ ^ιχαίιψαι τούλάχιατον ν& μ1ξ$ 
ιι«τβ(φρον6 τ^ν «λίλΐίν μου, τ^^ &«οίβητ χ«υχ6|ΜΗ |&άλιβτ« βτι £σ«ού* 
^«ο« ν^ τ^ν έξ^ντλτίσι* άιΛ τ^ χρ49ΐν9 ^•'ης έ«τι ^ύοις τ^ς γλών- 
βης, ά^ τ^ Α«ο(«ν «ρέβη «νχντιρ^τϋς ν& ιπτγάζ| 4 γροΐ|ΐμ«τιχ^ 



ρΛΧ^ χ\φ έλΜίνν «τ««ιν9 βελόνης ν& γράψουν χαμ|ΐ(>ν έηντοΐήν, ή Ιλλο Τλ 

ριένβ* Βοη|ίάζ(ΐ 6 Μλιχ ν& Η^ £ικ «Ις «^ νέ^ μΙ^ «ρ^ηρογ, Αλλλ μήν Ιχ«Μτ- 
τ>< «Α «τ•ρ*, έν «^ νψοΜοΗ «ίκτη «βτΑ γ%ς, ««Ι έν «φ «ίνηιν ««•χΙζιΐι <{ς 
|ίΐάτην ν4 ύψ«1ΐί• ΕβΙ οΚ έβυη( |μι( Ιέλοντις έν «^ ΤΡ^?βιν ν^ ύ ^ ιρίρ υ » Ιμ< ΙμΙ^ 
6«ο0 ύψόντΓο 6 θοΜΜδΙβης «•Ι ΔημοΗένικ« Χ•*Ρ^< >^ Ιχονν τ4 «ηρ* χαΐ τλ νιυρ• 
«Βϋ Αΐ|μο•Ιέν«υς «βΐ τοϊί βουβΑΦον, έν «^ ύι|ΐ9ΰ•ΐΜ Ιη««•ν, «βΙ έν «φ «(«««ιν, 
«*•χ(ζΜν««< ν4 Αν./ψ«•«Ον« έγέννΐ)«>ν «ύ (ίγος •Μ« έ«οΰ έν^ιι^ζβυν τ^ν σηρΜ* 
ρον |Η$οΜρ€«ρ•ν* ^ έκοΐον «^(ν«*ντ>< τιν^ς μέ έρΜν λδγον, •Γν« |ΐία γλΰανα Ανύ* 
«αρβτος €(( τήν φύ«ιν* έ«(ΐδή βίν ιΐνβκ μήτι ελληνική, μήτ< Μΐνή' ιΐν» «αίαρές 
«ρ«γ<λΒφ<κ, •Γν«ι ίν« τέρβ( Ιτονον, ιΤυμ «αΐ Α«ό «έ δνορΑ ηυ «βτ4«τυ«τον* 
Αλλ& Μρή τύχ) 6«οΟ •1ς «οδτο Ιέλβυν νλ γράφουν ο( «ιρ••«ό«ρ«« «βΙ ράλλοτ» «Ι 
Α««ιιά«ρ« του γένους μοζ* ««Ι ύνομονή, £ν «ριώριζον τήν χρή^ιν «ου •&ς τ4ς 
«ρές Αλλήλους μόνον ένιστολ&ς, τέ Α««ιτουν «ι»ρ«ς «αΐ ι^ς «3^ διδβχτιχ& βιβλίβ* 
Μλουν %4 τ6 «άμουν «βνόνα γ•νιχέν τής ιι>1ι»|ηλΐ)μένης γλιίονης μβς. Ίί)ρ& Ιμϋς 
«οτέ <έν ΙέλΜ «υγΜΜνβόηι %1ζ «αύτην τήν Ιτονον γνιίμην. *1(•ύρ•» €« ή γλΜΟΜ 
6«•υ 4μιλ£ «ήμβρον, βίν ιΐναι έκ<(νη, έιη» 4μιλοίίαβ «οτέ 6 ΑιροΗένης «βΐ βον- 
ΜΐΚ5ΐ|ς* 2(•6ρ« ^ ή γλύνσ• μου δι&φέρ€ΐ Α«Α τήν του βουκυ&δου, 6οον ή γλ5β«« 
τοΰ εο«61ου Α«6 τήν του *Αττιχοο χαΙ Κι«έρ«•νθ(' ΙξβύρΜ δη ή γραμματική χΑΙι 
γλιίοο η ς Αρύοτακ Α«6 αυτήν τήν γλΰσαχ», χαΐ ή γραμμαηχή, &«οϋ χανονίζικ έχ^να, 
Ακου βίν ίχη ή γλδβσβ, ϋν ιΓναι γραμματική τΐ^ς γ λ Αο α η^, «•ρΙ ής έ λέγκ* 
άλλ4 ιΐναι μιας γλύααης Ανυνοατάτου. 'Τφος μβ «»||όβους ΟουΗυΜιΙους ιηΐ Αψίί» 
Ηΐνιχάς, θιαχίΑομμένας μΙ βνχ μόρ'.ον 6 «ο υ χαΐ ν Α, καΐ τλ «αρααλήαια, βΤνακ 
Οφος Ιτονον, ιΐναι βιΤγμα άμαθβίας χαΐ έκνηρίας. Αέγ«» Ανα^νβέν τήν γνΑμην μβυ| 
ααΐ Ανα3έχομαι ν& τήν βιχφίντιύνω, έχΐ «ριτων τδν Αχχβημαΐχ^ τής •ο^%ς !&• 
ρ4«ης. *Εβω ιοϋς ριίνομη λτοχος' δτχν ομοις έχΐέαω τήν δόξχνμου €(ς τλ 'Α»• 
τΐ^ς θίχης, <1;α«ι βίβχ'.ος δτ; •:λ<ι> λΑ6)| τά νιχητή&ι•• » 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 18• 

• Εύχϊΐς (ργον {τον νά Ιχαιμιν [Α(αν γραμματιχίιν χαΐ Ινα λλξαλν 
Τλς γλώσσης (λας, τοΰτ* Ιντιν 2ν« «οιν&ν χανίνα, ιτρός τλν &ιη>Ι«ν νά 
χανονιζώμεθοτ δλοι, χ«1 νά μήν άστατΰμιν χαΐ ^ιαψωνωμ^ν πρ^ άΐ* 
λάλους, άχολουθοΰντκς χαβένας τΐιν φαντασίαν-του* άλλα τούτο ^έν 
έινολ {ργον 1ν&ς ^ ^ύ». £{ς τοΟτο' χρκιάζβται σύνοδος τουλάχιστον 
«έντε χαΐ Ιξ άν^ρ&ν ιηπαι^&ψένων, διαφέρων τρίτων, ^ιαφ^αιν οχο- 
λι(Μν, άιτηλλαγμένων ινάφης <λλΐ)ς φροντ^^ος χαΐ ά<τχολ(ας, χαι άφι•• 
ρΜμένββν 5λως λ* 2λου ζΐς τούτο χαΐ μ^νον. Έ γλ&Φ<τά μας βίναι 
τρόκον τίνα έν τ& γ(ν«99«ι* ^ιά νά χανονινθ^ χαθώς «ρέιηι χρ^ά*" 
ζβται «χέψις «ολλ^λ, ιταρατι^ρηοις άχριβι^ς' χρειάζονται συμβούλια^ 
^ιαλέζκς^ συζητι^εις, άλλιολογραφ(4Γ πρλς το&ς απανταχού ηπαι• 
^κιμένους *£λλΐινας χαΐ άλλογ«νε7ς (ιΐ ^έοι)• 'Όθιν τούτο ^έν ιτρέιΤΜ 
νά τό «ροσμένωμιν άπό μόνους τους σπουδαίους χαΐ λογίους του γέ* 
νους μας, οί οποίοι ζΰσι λισπαρμένοι Ινας 1^6 χαΐ άλλος ίχιΧ^ χα*• 
ταγιν6μβνοι ιΐς τΑ νά χιρ^ίζουν τόν ίπιούσιον. Πρέπει νά άποβλέψ«? 
μ<ν ύς άλλους τινάς, οΐ &πο7οι νά Ιχουν χαι προα(ρΜΐν χαΐ ^ΰναμιν 
>ά €υ§ργ«τ]^υν αύχ^ τ^,ν μ«γαλ«τάτΐίν εύιργισίαν τ& γένος* πρέ• 
πϋ νά τ& έλπίφϋμεν άτΛ έχβίνους, οίτινις χωρ(ς τίνος τταραχίνησιν, 
χ»ρ(ς τίνος 1χβα(αν, αυτεπάγγελτοι έχχέουσι τλν πλουτον τους εις 
σύστασιν «χολε(»ν, ε(ς μισθοδοσίας λ^ασχάλοιν, είς έχί^ις βιβλίων, 
εις πάντα απλώς τά άφορώντα εις τίιν του γένους βελτίωσιν. *Τμέ- 
τερον τ& χατόρΟημα, πανέχλαμπροι ^Ηγεμόνες, ε6γενε1ς "Αρχοντες, 
λείψανα τϋς παλαιάς εύχλείας του γένους* υμέτερον τό Ιργον, θεο- 
φιλείς *Αρχιερε«ς, άνθρωποι του βεου, επιτετραμμένοι τί)ν προστασίαν 
των λογιχών προβάτων* Ομέτερον τ& Ιργον, πλούσιοι Ιμποροι* ύμέτ•*• 
τερον τ& Ιργον φιλ<ίχοινοι χαΐ φιλοπάτριίες Ζωσιμά^αι, χαΐ Καπλά* 
ναι* ύμεις φαίνεσΟαι £τι άγωνίζεσθε νά άναχαλέσιητε είς τ& γένος 
τλν άρχαίαν ^^αν χ^ν τών μαθι(σεων, άμιλλώμενοι ποίος ποιον νά 
ΰπερβ) είς τούτο τ& μέγα χατόρθωμα. Τά μέσα τούτου φαίνονται 
πολλά* τ& άλιιθινόν βμως είναι Ινα* μετεχειρίσθ»τε <λα τά άλλα, 
3ΐαΙ μάλιστα τά δαπανηρότερα, χαΐ τ( εύχολώτερον σας (λάνθασε• 
Τλ μόνον μέσον, &που έφώτισεν, έσόφισε, χαΐ έπρόχοψεν όλιχως τά 
πεφωτισμένα Ιθνιι τϋς ΒύρώπιΚι ^^ναι αι άχα^γ.μίαι των χαθωμιλη* 
μένων γλωσσών του χάθε Ι9νους. *Η καλλιέργεια τϋς γλώσσης ενός 
Ανους, καλλιεργεί χαΐ πλουτίζει τ& πνεύμα του Ιθνους* τ& λέγει 6 
Αιίκιος, 6 Κον^υλλιάχ* τ& λέγουν βλοι οι σοφοί τής Βύρώπτις* τ& Ιθνος 



190 ΗΕ0Β11Β1Ι. ΜΑΟΑΟΠΑΣ 

ΤυτψΛ ^£ίη' «ι ζίνβ& γλύση «ινη 4ίηντ•ι λρβγν^φιάνοι* το(ττ« τ& 
ιβιβχίΜονν 4 «ϋ{ρβ «ίς βλχ τά {Φνν 4«τ« τί ΙχνΑον. Τ& (&4νον Ικ- 
«ίν |ΐέβον λκνϊ ιί(&χο^ ν& ^λτίΜΦ^ κη το ι^ιχόν ψΛ^ γένος, βιναι 
!&&« ρΐ3ΐ(Α <ρ&ς τΑ «χρον Άχαλ^ρίβ, «ντπ^νι β£ς μ τίΐΕον άρμό* 
3ιον τοΟτο ^έ £βτιν Ινκ 9^τηφΛ «νΙρΑν «Β«ΒΐιΧαΐ|ΐέν•ιν, ύίηψάπίΐψ 
χαΐ τίς '8λλΐ|ν«4ς χαΐ Ιλλινν ξένιιν γλίΜοΑν, <^ι ν& χβίρβ^ί^ονν 
|ΐαΙ4|ΜΚ« χαΐ 1χιι9τη(£α« (2ίν ύνη ο&τος & τροχός τϋς β€λτιώβΜίς 
(Μκ)" «λλί νά ικα\λιβργ4βοι«ν τ^ν γΐΑονκν |Μΐς (τούτο ύνη 4 βάβις 
χαΐ Ά β^ιιέλιον), νά βνγγράψουν ^ΐ|λα^ τ^^ γρβ|Κ(ΐ«τΐ3η(ν τΐις> ^ 
Μ^ρβνν τλ Ιβξυι^ τις, νΑ ^Ιήηιράψονν τλ «νκγχιΑι ^ι^αχτιχά β(- 
6λ(ι^ νά {ΐΤΓΒφρΑνουν «& τί^ «ο^ ^ϋχτους τέ |ΐι > ο^Α βιβλίβΕ, 
λβο» χρηβζονταη ιίς τ«ν «οΧβγινγίβΕν, ^ιά να ιΙ«» Ιτζι τοΰ γένους, 
άρ]^ιζ«ντ«ς άχ^ τλ «λφα^ντάριον, χαΐ «ρο&άνινντβς ΡαΟ|&7|ίάν Ιικ 
βίς τές ύ^αιλοτ^βς ι&α^έ^Είς* νλ χοσχινίβοιιν τοιις 'Ελλ'ννας ουγγρα* 
φ^ χαΐ ΐΧλοος ρίν να |αταφράοονν κΐς τ^ν γλΑσοβν μας, Αλλους 
3| νά οχολΜΜΟΐΐν χαΐ ν& ^ιαλβΜάνουν, ^ιά νά %κορ^ τοο λοιικο^ νά 
Ιγχέ«τ| ύς οΑτοίις μέ χαρ«οφορ(αν & βοαλι^μκνος, χαΐ ίξ αντ«βν νλ 
σννάξονν Ινα «λίβρςς χαΐ αιφιβίς Αιζιχον της *Ελλ«ν%χϋς γλ«*Φσιις 
όχου ράς ύίναι ΑναγχαΙον χβριβοότιρον βΜ τ& άναικνΰν, χαΐ μ£ς 
λΐίΐΕη' νζ βνγγράψουν βιβλίον χαΟ' αίιτΑ ^ι^αχτιχλν του τρέικουι, καθ* 
^ Ι6ρέ«η νλ «αρα^ίίωνται μΐ χαρίίοφορίαν τόσον 4 χαΟιβμιλημένη 
γλΑοοα, χαΐ τ& λοιπά μαΟι^τα, 2ΐίου άνι^χονν οίς τά χοινά χαΐ 
χατώτορα σχολιία, όσον 4 Ελληνική, χαΐ τα (ιψηλότερα μαΟιίματα, 
τΑ άν^χοντα «(ς τά άνΗτέρ» σχολιία* νά δώσουν έν ένΐ λόγφ χανό* 
νας ύς δλα τά ιΐ^ιι τϋς οικουίϋς, χαΟώς κάμνουν Χλα τά σορά της 
Ε&^ύηαις γένη• Τούτο «Ζναι τό μένον μέοον, Α«ομ ιίμ«ορβΙ νά χάμΐ[ϊ 
ύς τό γένος μας έχβινο, Ακου έιηθυμιίτο βσοι φιλογκνκίς χαΐ ^ιάπυ- 
ροι ζηλϋταΐ της (λληνιχ% ιύχλβίας* τβΕλλα ινάντα «Ιναι θερ«7:»ζαι 
έχιιτέλοΜΗ' έρϋτέσατκ δλους τους βοφθ6ς της Ε•^ρ4&«ης χαΐ ^έν θέ- 
λουν ο£ς ^βέξϋ Ιλλο άιΛ τοΟτο•. Τ^ττο λοικόν, 2ινοιος άινοφαοίση 
νά τ& χάμ^, θέλ<ι οτέοβι χολοσοΑν αίώνιον του ζιίλου του, της χα- 
λοχάγαθίας του, του αθανάτου όνέματός του. > 

Μιτά ίύο (τη (180β)6α&τό; Κωνοταντ&ς μετά του έζ 'λμιυβλα* 
χίϋν 2ι(σου Κάβρα μιτέ^^ρασαν τά ΣχοίχΜία της Γ€ηΜήζ Ιστορίας το^ 
βίιΛΛΛι έν υ)«ι όμαλωτέ^, ως ^«(χνυται ίχ τϋς ςξϋ^ ιςιριχοΐΕ51ς• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 191 

« Ίΐ Ευρώπη ίτΐλούτει έχ πολλού χρ'^νου Ιφτορι&ν γινιχων^ μερι- 
κών, αρχαίων τε χαΐ νεωτέρων* αΐ βιβλιοΟήχαι τί^ον αΐ ίΐ)(χ^σι«ι, 
2σον χαΐ αί χατ£ (χέ.;>ος ητον «ληρ^ς πραγματειών του τοιούτου γέ* 
νους χαΐ επιτετμτιμένων χαΐ εκτεταμένων* οΐ φιλόλογοι μ* {λον τούτο 
έπαραπονοΰντο 2ω; προχθές, βτι £λειπεν άπά τά τϋς φιλολογίας αρ- 
χεία μία πλι^ρικ καΐ αχριβ'>,; οδός τϋς γενικής Ιστορίας^ {[τις {χλλί-* 
νου«α τά ίύω αχρα, τιίιν άγαν ^ηλονύτι βραχυλογ(αν χαΐ μακρολο• 
γίαν, να περιέχι^ τα άπλα, έίρχια, άχριβη χαι χαθαρά στοιχεία τιίς 
χαθόλου ί9τορ(ας, χαΐ να χρητιμεύγ) οίον μίτος Αριάδνης ε(ς τους 
διερχόμενους τ&ν ίυσίιεζ^^τητον τούτον λαβύρινθον *Όλοι ^θάνοντο 
την Ιλλειψιν ταύτην χαΐ παρεχελεύοντο άλλι^ιλους έπΙ τον έπωγελϋ 
ούχ {ττον ^ έπίίοξον τούτον αγώνα, εις τε τάς φιλολογιχάς εφημε- 
ρίδας, χαΐ εις τάς άχαίημαίχάς ίιατριβάς' χαι ήγωνίσθησαν μέν πολ- 
λοίς {λαβε ^έ χοιν^ ψ'^φφ Κλης σχεδόν της Ευρώπης τ& βραβε'.ον 
Κλαύδιος Φραγχίοχος Σαβέριος 4 Μιλλιότ, δστις χατώρθωσε νά συν*• 
θέστρ στοιχείωτιν τϋς Ιβτορίας πλ^ χαΐ αχριβη, σύγγραμμα χλασιχ&ν 
χαΐ άξιον παρά πάντα τά λοιπά του τοιούτου εΐίους νά είναι έγχκι* 
ρί^ιον των ^ι^ασχάλων, χαΐ Οεμέλιον της παιδείας τών νέων πάσης 
τάξεως χαΐ καταστάσεως• 

• Τούτο δ-}) τ& σύγγραμμα τ& όποιον Ισπευσαν, ώς άνέχυψεν ιΐς 
φ6ς, νά τά μεταφρχσουν χαΐ οΐ πλουτουντες τοιούτων πραγματειών 
ε<ς τ^ν ίδίαν αυτών ίιάλεχτον, πόνων χαΙ«, «δαπάνης άφει^'^ναντες 
επροΟυμοποιι^θημεν νά τό μετοχετεύσωμεν χαΐ ήμεΙς εις τι^ Αμετέραν 
γλ^^σσαν, συνεισάγοντες είς τι^ν φιλολογίαν του. γένο*^ς μας είδος μα* 
θι$σεως, τό όποΰον εί; μέν τά πεφωτισμένα γένη ττίς Ευρώπης έπέ-* 
χει τήν πρώτην τά;ιν τών μα&ημάτων, καΐ νομίζεται -είκότως ατοί* 
χείον χαΐ βάσις τϋς τών νέων παιδείας, είς ημάς δέ παραμελείται 
χαΐ αγνοείται σχεδόν χαΐ μέχρις ονόματος. » 

ΑΙ περί γλώσσης δοζασίαι του Μνωφελοΰς έιιβίνοιτ διβδασκάλου^ 
<χ ιεαΟαρας άπο^^υσαι πεποιθι^σεως σε^σταΐ ιιαθίβτανται» ^λλά 
τ( νά είπωμεν περί του άστατου Φιλιππίδου, άλλοι» μέν δογματι^ 
χώς συνηγορουντος &πέρ τ^ άπλ^Ις γλώσσης, άλλοτε ^ 4πιδειχτι* 
χΰς συγγράφοντος έν τω άρχαίφ<ίδιώματί; 

'£ν Ιτει 1801 ό τελευταίος οδτος μιταφράσας τ^ Αογικ-ίιν του 
Κονδιλλιάχ γράφει χαΐ ταύτα έν τφ προλόγ^• 

« Αύτίΐ ή Λογιχί^ έμεταφράσΟη είς τίΐν ώμιλημένην έλληνιχΐιν διά« 



191 ΝΕΟΕΔΑΒΝ. ΦΙΛΟΔΟΠΑΪ 

λβχτον, χαΐ Ί^ ώμι'ληίΑένη ϋλγινιχί) ^ιάλιχτος, χαχ^ μας τύχ^, &9Τ•« 
ρημέτη άτΛ γρβτμιχατιχίιν χαΐ άπό λεξιχίν, βιναι μ(« ^ιάλιχτος ^ύφ- 
χολος λλ τίιν άσΟένιιαν τινών όπου ^ικγε{ρ0νται ^ιαιτηταί ττις χαΐ 
«Γ^ χαταίιχάζοιιν χωρίς νά έπβρκί^ωνται εις χανέναν όρ9&ν λ6γον, 
άλλ* είς τάς προΙι(ψ«ις τους χαΐ τάς χαχάς τους Εξεις• Ό γράφων 
9έν ιϋξεύρα ινλέον τνΰς νά γράψη 2ιά νά άρέση ε{ς ίλους. Πρέπει λοι« 
9Γ&ν νά παρβιτηθ^ χαΐ νά ^(ψη μαχρά τόν χάλαμον ή τό πτερόν; 
"^Οχι• Πρέπει νά γράφνι άχολουθώντας βχι τά 16για των συν9ετιχών, 
άλλ' άχο1ουθ6ντας τόν όρθλν λ^γον. *0 ορθός λέγος, άν αίσθανώμεθχ 
6ρθά, μβς προστάζει νά γράφωμεν μέ τόν τρόπον όπου νά ειμασΟ» 
χατα>ηπτοΙ εΙς πολλούς. £{μ«<τθε αρα άναγχασμένοι νά άχολουθώμεν 
ττιν φόσιν τ^ς γλώτσης, νά γράφωμεν ^ηλαίίΐ χαθώ; έχφράζομάτΟβ 
όμιλουντις, χαΐ 6χι χαθώ; ίέν έχφράζεται χανένας* έπειί-ί) ούτως 
^θέλοκμιν γράφτ) ε{ς μίαν γλώσσαν παντάπασι φαντασιώδη χαΐ γε* 
λοίαν, νίί παρατγιρδμεν νά είμασθε χανονιχοί, χιτάζοντβς ^γιλα^^ '^ν 
γραφομένην ^ιάλεχτον, ώς μίαν λάλεχτον όπου πρέπει νά θεωρώμεν 
ώς γλώσσαν μας, χαΐ άχολούθως νά σπου^άζεται• *£γώ τοιαύτης γνώ- 
μης είμαι, χαΐ Αν φαίνωμαι εις τινάς βτι παραλογίζομαι, αυτοί οΐ 
τινές ίέν ιϋμποροΰν νά είναι, παρά τίνες συνθετιχοί χαΐ ^έν παρα* 
ξενεύομαι• 

• "Είώ ημπορεί τινάς νά μέ χάμη αυτλν τί^ν ίνστασιν. ■ Είς τό 
βιβλίον αυτό όπου λέγε«ς δΠ/€Ϊναι γραμμένον χαθώς έχφράζομάσθ< 
βλέπιι τινάς πολλάς λέζεις όπου ίέν είναι σχηματιιμέναι μτ<τε τονι- 
βμέναι χαθώς τό απαιτεί, 'ή ώμιλημένη γλώσσα. Βλέπει τινάς λέζεις 
όπου ίέν είναι συνειθισμέναι παντάπασιν »(ς τ9ιν ώμιλημένην γλώσ- 
σοκν• Βλέπει τινάς φράσεις χτλ. • Είπα ανωτέρω, ότι ό^^ ίχο^^^^^ 
μήζ€ γραμμααχίΐν μήζ9 ,Μζιχότ Ης τητ γΛ&σσατ μας^ χαΐ είπα 
βννίπτυγμένως τό παν. Ι9ά αναπτύξω τόν στοχασμόν μου μέ 8λας 
τάς παραστάσεις χαΐ περιστάσεις, μέ δλας τάς καταφάσεις, χαΐ απο- 
φάσεις, ^έν εΤναι του παρόντος χαιρου• Δέν λέγω λοιπόν, «'-μή τά 
ολίγα αυτά λόγια. 

» Τά γλωσσπματιχά πρώτον, πρέπει νά απορριφθούν άπό τά βι- 
βλία, χαΐ άπό αυτά, α( λέξεις όπου μεταχειρίζεται ό ^Αριστοτέλης^ 4 
Πλάτων, ό Θεόφραστος χτλ. προτιμητέαι. ΕΙς τά αμφίβολα \ εις 
τά νέα πράγματα πρέπει νά προχρίνωμεν τό χοινότερον γλωσσημα* 
τιχόν χαΐ έ^ιχόν μας. \ ^ιά της παραγωγής ^ λά τ9ς συνθέσεως 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 19$ 

^ λάμ»(αν νέας λέξκις. Ό *Αρΐ9τοτέλη;, 6 Πλάτων, 6 θκ^φρβντος» 
6 ^Ικποχρά-ηΚ) 6 Γαληνός, & Πολ'ίβιος, 6 Πλούταρχος χτλ. ίέν πρέ• 
ΙΟΙ νά λ€{?ηυν άιςλ τά ιϋλάγι έ%((νων όπου γράφουν (ΐτ£ »ις την 
ά|αλημένην Έλλτ,νιχίιν, είτ» »{ς τ^ν {«.ί^ ώμιλημένην. *Η γλώσσα μας 
^κύτβρον, «Ιναι άχαλλιέργητος, χαι Αν ι^έρνωμκν μέ χαλ^ν έχλογ^ν 
φράββις ά^ τίίν καλαιάν έλληνα^ν, τίΐν 9τολ{ζθ(αν χαΐ τίρ^ ιτλου- 
τίζθ(αν» £ις τους οχηραησμϋυς τρίτον, πρέινει νά βΐριασθ» ;ςολλ& 
ι^ροσεχτιχοί ίιΐ νά μίι π(πτωμεν ε(ς άιτιράντονς ανωμαλίας* έ«ει^4^ 
ανωμαλίας είναι Ινα ίλάττωμα μεγάλον τΔν γλωο<τΑν• Λέν είναι ή φύ* 
Φίς 6ικ•ΰ τάς Ιχαμεν, άμή είναι 4 φαντασία όπου χαχοζ^λως τάς Ιρ• 
|ιψε μέσα εις τάς γλώσσας ίιά νά τάς ^γχίση. Ή γλΑσσα 4 χαλ« 
λκτέρα είναι έχείνη όπ#υ (χει όλιγωτέρας ανωμαλίας,, χαΐ 4 χαλ4 
εχείνη όπου ίΐν Ιχει τελείως. Τέταρτον, α( τέχναι χαΐ έιηστΙΙμα^ 
Ιχουν τάς γλώσσας τους* χατ* Αλλον λ6γον, άπλως 8ταν γράφι;) τι** 
>άς τόν έρχονται ίίέαι χαΐ £ννοιαι όπου ίέν είναι χοιναί, εις ήμας 
μάλιστα ίιά νά έχφρασθ^, μεταχειρίζεται χαΐ λέξεις μη χοινάς• ΟΙ 
φιλαναγν&σται δμω; μ4) πλουτιζόμενοι άηό ίίέας χαΐ εννοίας^ πλου* 
τίζονται έν ταότ4» χαΐ από λέξεις. Μοΐρα^ λ6γου χάριν, είς τά επί* 
λοιιεα ΙΟνη τϋς Ε&ρώπης ώς χαΐ οΐ βάναυσοι ηξε^ίρουν τΐ θέ νά %1'Κ%^ 
«ίς 4μ£ς {μως αγνοούν χαΐ πολλοί όπου έσπού^ασαν πολλούς ένιαυ- 
τους. Πρέπει προς τούτοις νά άπορ^ίπτοφ^εν χαΐ τινάς λέξεις ^ιά νά 
μΑ πίπτωμεν ι^ τοι»ς παρά τήν άμφιβολίαν παραλογισμούς. Τό xι^ζ^ 
λίγου χάριν προτιμητέον ΑιΛ τό ββριχοί κτλ. Τους χανύνας όπο» 
τώρα Ι^ωχα βΙ^αια ^Ιν τους «φύλαξα άχριβως. Αι χαχαΐ £ξεις είναι. 
"4 αίτία, χαΐ πρέπει νά τάς άποβάλωμιν. » 

*Οτε ^έ τραγέλαφος ^το ή γλώσσα^ τϋς οποίας τόν χανονισμόν 
Ιπηγγέλλετο ό Φιλιππίδης, ίείχνυται χαΐ έχ του £τι έν τω αύτφ συγ^ 
γράμματι ίιατριβαί τίνες άπροσ^οχ^τως είναι γεγραμμέναι έν άρχαί* 
ζοντι {^ιώματι, ώς ή προς τόν Άλαμβέρτον άπάντησις του Κον^υλ* 
λάχ, χαΐ τό περί λίασχαλείων, έξ &ν πα|ρατιθέμεθα τά προοίμια» 

« ΑΙ μίν γνώσεις εχ των αίσθι^εων, τά ^* «ίσθι^ματα ουίέν άλλ^ 
^λ τρόποι του είναι ημέτεροι. Τω τρύπφ τοίνυν έξω έαυτοίν βλέπειιτ 
Ιχ«)εεν σώματα -, χαΐ γάρ ^οχεΐ τφόντι ορς ού^έν Ετερον παρά την 
4μετέραν ψυχ^ν είίοποιημένην ^ιαφόρως βλέπβΐν όφείλομεν. » 

• Τ6ν έπ* ωφελεία του χοινου Ιδρυμάτων ουδείς έστιν ό άμφι-^ 
βάλλων ότι τά άξιολογώτερα, τά χοινωφελέστερα πάντων, μάλλον 

(ΙΙΤ, ΝΕΟϋΛΛΠΝ. ΓΛίΙΪ.) 13 



ίΗ ΝΕΟΕΛΑΗΝ. ΦΙΔΟΑΟΠΑΖ 

Α' »1ι»1ν τά άναγχαιότιρα χαΐ επομένως, οίς «ρώτΐΰς ιτροΦί^ι τ£ 
φιλάνθρωιτα ήγκμ^ν χαΐ άπλ»; των προυχ<{ντων £μματα τρέπισΟαι, 
τυγχάνο*^ν (χιινα δπερ ίπΐ τ9ί των νέων παι^(((|( άφώρισται. Παι- 
ίείβν ίέ λέγοντβς, ένΐ λίγω λ«1 βυνβπτυγμένως τΑ άξι^λογον αύτ6ν 
2λον χαΐ τάν«γχαΓον έχφράζομκν • • • 

*Εν τφ αύτω ίέ άςχαίζοντι (ίιώματι 9ΐ»νέγραψε μετά ίβχαιην* 
το»τ(αν & Φιλιππίδης χαΐ τί^» τετράτομον Ίστορίαν χαΐ Γεωγρα^^αν 
^ *Ρουμουν{οις, ίι* αοριστολογιών έν έπιλεγομένοις επιτεθείς χατΑ 
πάντοιν τών λίαΦχάλων, χαΐ {^(«^ς τέΙ^ συνταχτών το& Λογίου *£ρ- 
μου, χαβαρ6ς <μως μί| ^ιχαιολογιίνας τί{ν νέαν ταύτην περί τ4ν 
γλΑσναν χαινοτομίαν αύτου• 

*Εν ετει 1817 μεταγλωττίσας τά ΦιΛι::παίά του Τρόγου (Ιζ 
τ^ΐ" ΰ^οΛοίωρ^χητ ΈΛ2ψ'ΐ3ζί^ ΰιάΜχτστ^ {γραψεν έν έπιλεγομένοις 
χαΐ τ«υτα ε(ς ύπεράσπισιν τϋς υπό του Χριστοπούλου ο&τως όνο- 
μαοθε(οης άπλ^ς διαλέχτου. 

• Τό βιβλίον τοϋτο τά έχίι^ω ε{ς τ^ν γλδσσαν ^ποΰ 6μιλ&* μ* 
^αν εύχολώτερον νά τ& γράψω άττιχά (^). Πλην ^έν θέλησα ^ιά λό- 
γους χαταληπτούς άπά τους φρονίμους, χαΐ βαρετούς χαΛ εΙς έμενα 
χαΐ είς εσένα, φίλε* είς τίΐν γλώσσαν, λέγω όπου ομιλώ, βχι ποφ^α- 
λά χαθώς χάμνουν άλλοι, άναχατόνοντας τίΐν μίαν μέ τ4ίν 2λλην, 
χαΐ σχεπάζοντας ούτω τλν <γνοιάν τους χαΐ ε(ς ταΐς ίύο* άλλα 
χαΟαρά αιολο^ωριχά, £σον ημπορώ. Αίολοίωριχά λέγω* έπει^ιλ πρέ- 
πει άφευχτα χαΐ απαραίτητα, σωφρονώντας, νά ^όσωμεν μίοτν όνο- 
μασίαν προσ^ιοριστιχήν τών ελληνιχών όπου όμιλουμεν, ^ιά τΐ εΪΜη 
χαΐ αυτά αναμφίβολα χαΐ αναντίρρητα, μία διάλεχτος έλληνιχΑ, 
χαΐ ίσως ή παλαιότερη* χαΐ άς λέγουν ό,τι θέλουν τινίς, υβρίζοντας 
τόν εαυτόν τους οΐ άθλιοι• Όμλογώ ότι χωλαίνω χαΐ δυσκολεύομαι 
είς τό νά γράψω τίΐν γλώσσαν χαθώς πρέπει* βιβλία γραμ^^ένα είς 
αύτ9}ν χαΐ λεζιχόν ^Ιν είναι, μέ τα7ς άρχαις της, μέ τό Ιδίωμα της, 
χατά τι^ν φύσιν της* όσοι γροίφουν, γράφει χάθε Ινας χατά τ^ν φαν* 
τασίαν του* ταις χοιναις άρχαις, ταΐς χαταφρονοΟν ώς βάρβαραις 
τάχά^ άν χαΐ ομιλώντας, ταΐς μεταχειρίζονται. *Απ* έίώ Ινας χυχεώ- 

νας ζιππαστιχός χαΐ φριχοποιός είς έχείνους όπου θέλουν νά τ^ 

•■»— — — ^— *^»^— «^^. ^ 

(') Τό ότηνλ τό έχλαμβόνο) 1δ«> «λατύτβρβ, χαΐ «ρολαμβόνίΑ, λέγοντβς ο6^ι»» 
τίΤς άσύοτβτβις ΙνβτάΜΐς ό«οΰ ήμκβροδν νά μέ χάμνον» τινές. •Γστ<ρ• χ«μμί» 
^άλ<χτος ελληνική ίΐν γράφηκα χ«9βρά ιις τβ χεζό »1ν. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 1ΐΜ 

βινου^ά^ονν. Τοΰτο χάμνβι χαΐ τίιν ^υ«χολ{αν (ίταν τινάς θέλτι ν^^ 
τίιν γράφι;* τοΟτο χάρει χ' εμένα νάιταντώ ^υσχολίαις εις τίιν γρ«-* 
φι^ της' ι^ζεύρει τινάς χαλά χαΐ ιοληρέστερα τι))ν γλώσσαν του, 2ταν 
^ιαβάζιτι γραμμένα βιβλία μΐ ταΐς άρχαις τν)ς. *Αχροάσου ιταραχαλώ^ 
δσους ομιλούν, χαΐ θαΐ^Υις π^ον $ιαφορετιχ£κ '^ιν άναχατ^νοιιν μέ 
ζέναις γλώ^σακ' ι^ίρ^ γράμματα ίιαφ<(ρων χαΐ ίιάβασέ τα, χαΐ θαΐ- 
ί^ τί^ν αύτίΐν άνωμαλίαν χαΐ σύγχυαιν. Αυτό ε{ς τόν 6ε^ νου, χα* 
λίν είναι ; Δέν ιερέπει νά (χωμεν ενα χοινόν χαν({να εις τ& γρά- 
φειν ^ Αύτ&ς & χανιίνας '^Αμπορεΐ νά είναι £λλος, χαΐ βχι έχεινος &πο1> 
^γα(ν€( ά:ΐό τ^ί^ν φυνιν τϋς γλώσσας; Ήζεύρω, τό έχουσα μάλιστ« 
ΐΕολλαΙς φοραΐς, {τι τινές λέγουν, δτι αύτη ^έν είναι ή γλώσσα μας. 
Καλά' άλλα ^ιατί τ Αν ομιλούν ^ Σχέψου, φ(λε* τούτο ίέν είναι μίχ 
άντ{φασις ιτολλά παράξενη; Αυτή 41 έννοια ι& εσφαλμένη χαΐ παράξενη 
^γηχε από τα ρητορογραμματιχά σχολεία, δπου Εχαμναν μίαν χρ^νιν 
τϋς σπου^ΐς παντάπασι όλέθριαν^ πάντη έσφαλμένην μέ τελεαίτητα 
«οφάζενην. Ή γλώσσα μας όττου την βυζάζαμεν άπό ταΐς μητέρες 
μας, ^έν είναι γλώσσα μας ! ^Η έγώ παραφρονώ χαΐ ^1ν "ΐ^ζεύρω τ£ 

λαλώ' ^ αύτοΙ αλλ* άστεΐζονται' δέν πιστεύω δά μέ τά σωστά 

τους νά ομιλούν ούτω παράλογα. 

« Πειράχθηχβς Ισως, φ(λε, άχούοντας αίολοδωριχά' Αν εννοείς Ιίτι 
άίΛ άρχηγομαν(αν αΐολοδωρ{ζω, χαΐ φθονής ισως' δια τΐ χαΐ τούτο 
συμβαίνει* μέ ά^ιχεΐς φ(λε* άπ& παρ^μοιαις χαμέρπειαις ϋΐμαι έλεύ- 
0•^* λ' αυτέ ημπορώ νά χαυχχθώ' άλλος εδωχε είς τιίίν γλώσσαν 
μας αύτ& τ& ΐνομα* ίχι αχό άρχηγομανίαν* £χι ώς {"^υχε* άλλ* άιΛ 
βαθεΓαν έπίγνωσιν χαΐ τ^ άττιχής χαΐ τών λοιπών διαλέχτων, χαΐ 
τούτης &*ου ίνομάζει αιολοδωριχ'}ιν, -Η 6ποία είναι άδελφίλ έχε(νης 
^οπατρομ^τρια. Τοντος, βταν είναι λόγος διά παρόμοια, πρέπει νά 
Ιχφ τά πρωτεία άπ' Λους μας, χαΐ απ* δλους τους έλληνιστάς της 
Ευρώπης" επειδή χαΐ άπ' αντους τινάς εΖδα όπου ονομάζουν την γλώσ-* 
«αν μας, βάρββρην' χρίνουν όμως μέ προπέτειαν χαΐ αύθάδειαν' έπ(ΐδι)^ 
. 3ΐρ{νουν διά πράγματα 6πο& δέν ι^ξεύρουν. ΒΖπα, πρό δλ(γο*ι, αδελφέ 
τ^ άττιχϋς' (δοίι που επερε(δο(ΐαι* Ενας άττιχιστιΐις ευρωπαίος, &ποΐ• 
δίν τ4ν άχουσε ποτέ, τήν δι αβάζει χαΐ τλν χαταλαμβάνει, μόνον δά νά 
είναι χαθαρά γραμμμένη' ϋνας πάλιν &που νά μή σπούδασε τελείως 
τλν άττιχήν, Ενας χοιν&ς ιΕνΟρωπος» τί^ν χαταλαμβάνει χαΐ αυτός, 
|ΐ&νον νά μ4 είναι ^' πάντη άμπελο'τχάπτης χαΐ ξυλοσχίστης. Αύτλ^ 

13! 



196 ΝΕΟΕΑΑΒΝ. ΦΙΑΟΛΟΙΊΑΙ 

%1ς τ&ν Θβ^ν <του, φΩικ, ίέν ινροέρχκται ά^ τίιν όμοικατρομητρ^Μ:^ 
Σωστά αύτ*)) Ή όμοκίτης «Ζναι 4ι:ου χά{ΐνΜ τινάς νά λέγονν <τι !( 
γλώσσα μι»ς είναι τά άττιχά' ιτλήν Ιιτρίι» νά «τοχάζ^νται βτι ίί 
όμοι^η^ ^έν είναι τβυτίτνις* καθώς 4 {ωνιχ^ ίΐν είναι άττίΛ-ίΤ ο&τω 
χαΐ αόΉ, ό«ου (μιλοΰμεν ^έν εΖναι 4 άττιχ4' είναι ναΙ δ|Α0ΐά της, 
ιιαΐ εΧληνική καΙ αύτι(* ιτλί^ν εΙς άκοφυγίΐν Φΐγχύσεως, ινρέιςει νά 
Ιχ9 χαΐ Ινα ίίιία της {ίνομα, χαΟώς Ιχουν χαΐ αΙ Λλλαις Ιλλιινιχαιίς 
διάλεχτοι• "Αν ^ σε άρέσχη τ& αίολο^ωρική, ^6σε τον χανένα άλλ» 
ιτροσφυέστερον βνομα, χαΐ εΙ(Ααι Ιτοιμο; νά τλ ^εχθ6' έινει^^ ιρρέκει 
ϊφεύκτως νά Ιχι;! (να βνθ(ΐα* χαΐ τό ρωμαΐχίι χαΐ τό γραιχιχίι είναν 
ζένα, χαΐ 4ντροι^ι( [ίας νά τά (&εταχεΐρ(ζ«ΐ(Αάσθε, χαΐ ινροξενονν άχ6μα 
χαΐ σύγχυσιν. 'ΕχεΤνος &ΐ(θυ Ήτν ώνίμασε αιολο^ωριχίιν εΐ^τε δυνατούς 
λ^υς* Ιπειτα χωοίς αυτούς το!κ λίγους, ή ^(αλαι^τεριι Ιλλτινιχτι 
διάλεχτος, χαΐ 4 πλέον εξαπλωμένη {ταν 4 α{ολιχίΐ| χαΐ αΐ λοιπαϊς, 
αίολιχαΐς, ματεβαλμέναις ολίγον, {?αν• Διάβασε «τ&ν Στράβωνα ^ιά 
ναΐ^^. Αύτίΐ είναι Ή αιτία, όΐ(θυ χαΐ τά λατινικά «λιισιβ^ουν μάλι- 
στα είς τίιν αίολιχην. Είς τήν Πελοπ<ίννΐισον παλαι^τερον αίολιχά 
4ΙιμιλοΟσαν• Τί θέλομεν λοιπ&ν νά παίρνωμεν ξένα ονόματα; 9ΐν ζα*^ 
ναιταίρνομεν τά ϊίνά μας ; Τ& αίολο^ωριχίι άρα, χαΟ& ^Ιν σνγχέεταε 
χαΐ μέ χαμμίαν άλλ^ν, είναι τ& άρμο^ιώτερον, μέ φαίνεται, &πο& 
4μΐ6θρουμεν νά έχλέζωμεν. 

» Τούτη ή σφιχτά) συγγένεια τϋς αίολοίωριχϋς γλώσσας τ^ς χαΐ 
άττιχΙΙς χάμνει άπαραίτητην τ-ίιν σπου^ιί^ν τϋς μιας είς τί)ν τέλει»- 
ινοίησιν τΐίς άλλης* χαΐ έχεινος μόνον ημπορεί νά χαυχηΟΐί βτι 'Αςεύ^ 
ρει χαλά τίιν μίαν, 2ποιος ^έν αμέλησε χαΐ τί)ν άίελφ^ν της* πλ-^ι^ 
^Ι αίολο^ωριχί) είναι ^ιασχορπι^ένη παντού Χτ^ου είναι Ιλληνες, χαΐ 
είχε τ^ν χαχίΐν τύχην νά μίϊ συναχθ5ί είς Ινα σώμα ίιά νά τ& βλέπ^ 
τινάς 6λόχληρον μέ μίαν όμματιάν, ^ιά νά τ& γνωρίζ'φ καλλίτερα, 
και παραθέτοντας το εΙς τό άίελφον, νά γνωρίζη κ" έχεΤνο χαλλίτεραΓ 
έπει^ί) είναι τινές χαραχτ^ίρες ιίς τ^ άττιχ'ίιν σκοτεινοί πως, παρα- 
θέτοντας ίμΑος τούτην είς έχείνην, λαμβάνει χαΐ τοότη βλην τ^ν 
λαμπρότητα της. Τΐ νά είπώ τώρα λά εκείνους 6ποΐ> έπιχειροΐίν νά 
γράφονν καΐ νά μεταφράζουν, βιβλία ολόκληρα είς τήν ομιλημένης 
γλΑσσαν χωρίς νά Ιχουν σπου^ασμένην τ^ν άττιχ9ΐν χαλά* χατα-τ 
λαμβάνει κάθε Ενας την προπέτειάν του; χαΐ τ9ιν αόθάλιάν τους. 
Λύτοι οΐ άθλιοι επινόησαν ενα τρόπον ίιά νά ξιππάζουν τόν κοινί• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. |«7 

ϊν6(Μ*ι:ον πλβτ«(&ένον εΙς τά παρόμοια* τ& χατα του ΛονχιβηκΑ, τ& 
|ΑΑν χαΐ τ. *ΑντΙ νά «ίκουν Βουργβφία, λέγονν Βο<ιλγαρ(α* άντΙ Μύν- 
χιν, Μ^ναχον' άντΙ ΜιηρλΙν, Ββρολΐνον' άντΙ του 2ταν «γγ(ζΐ[)9 δτα^ 
αίΓπιτοιι* «ντί του ιτολλαις φοραι^, ιτολλάς φοράς* άντΙ του έβγφ» 
^ βγηχΐ) έχβϋ»* άντΙ τ&ν «ικα, τφ «Ιπον* άντΙ του Ιπαιρνα, έιν<ρ• 
ιιον' «ντΙ του χαταματ^νομαι^ χαΟ«ιμ«τ6νθ|Μΐ•., χαΐ τόναις άλλ«ις 
Ι&ωρολογίαις. Τους έρ«τ^ τινάς λά τΐ τούτο*, £ΐναι τϋς όμιλου^&έιηος 
λέγουν. Τους έροιτδ, ^ιά τΐ έχβΐνο; £ιναι τϋς έλληνιχης λέγουν* χαΐ 
«ολλαΐς φοραΐς μ^τβ τ& Ινα μι$τ» τ& άλλο «ΐναι* πλην αύτοΙ τους 
«ολλους «χοποΰν. Άπλ τέτοι«ις μωρολογίαις μέ φόρτωσ» ι^οτέ %' 
^{Αένα Ινας, χ«»ρ1ς νά Ιχο «Ιίηοιν' έιηιίή έμκιστιύοντάς τον τ& μβ- 
τάφρασμα τϋς αστρονομίας να τό εχ^ό^ Χπου ομιλούσα χαθώς ί^αι 
τώρα, τ& Ιφθβιρο & χαχοι^θέστατος, χάμνοντάς το παρίαλόν 6 ^οξ^« 
«οφος χαΐ ο{ΐ)ματ(ας• Απορρίπτουν πάβιι, απορρίπτουν ιδιώματα, χλ(- 
σϋς, παλαιώτιρα χαΐ άπ& αυτόν τόν πατέρα των γραμμάτων, τόν 
«<βαατ&ν 'Ομηρον, τά &ποΐα δείχνουν χαΐ ούτω τ^ άρχαιότιιτα τ^Ις 
αιολο^αιριχης γλώσσας. ΚαχιΙ^ν χαχως όπου νομίζεις Ισως χΟεσινόν, 
«ΐναι υπέρ τους χίλιους ένιαυτός όπου τό Ιλεγαν. Τίνα γλώσσαν, 
φίλε, εννοεί ό Πλούταρχος, του οποίου τα συγγράμματα είναι βλα 
γεμάτα άπο νουν, όταν παραπον^ται, όπου ίέν βάνουν τά παιίία νά 
αρχίζουν να σπουδάζουν μέ τί)ν μητριχι^ν τους γλώσσαν, αλλά τά άπο- 
χάμνουν μΧ μίαν άσυνείθιστην γλώσσαν, χαΐ ούτω τα χάμνουν νά 
άποστρέφωνται τόν Ιερόν ναόν των Μουσών^ ΙΙοίαν γλώσσαν εννοεί 
ό Φώτιος, όταν λέγιρ 2ιά τόν Διό^ωρον, μ^τε ύπεραττίχιζε, μι(τε 
Ινευβ πάλιν είς τ^ν χαθομαλισμένην (παρατι^ι χαλά τήν σημασίαν 
του χαθομαλίζω, χαΐ Οά ίώστις χάβε ίίχαιον είς τόν Πλούταρχον)* 
ΐ6θία είναι αυτή 4 χαΟομαλισμένη γλώσσα όπου ομιλούνταν έπΙ Διό- 
δωρου ^ βέβαια τά αίολοίωριχά είναι* τά όποια ομιλούνταν χοινώς χαΐ 
πολΰ άχόμα πρότερον• ηλ'))ν άς είναι, ίιά χάριν σου, στέργω, συναινώ 
γά άπο^ρίψωμεν τά αίολοίωριχά* άλλα, φίλε, σχεπτέον πρώτον, άν 
τό πράγμα είναι ίυνατόν' πέντε ^ ίέχα ημείς νά σύρωμεν είς τά 
θελι^αατά μας μιλιόνια χόσμου' φοβούμαι μ-/,πως φανώμεν Ισχυρό - 
γνώμονες χαΐ παράςενοι, ίιά νά μή είπώ άλλο τι χειρότερον. "Ελα 
φίλε νά συγχαταιβώμεν εΙς τους πολλούς, ίιά νά συναναιβουν χαΐ ο^ 
«ολλοί είς ήμ£ς τους ολίγους* άλλοιώς σχιαμαχουμεν, άερομαχουμεν 
«αΙ^ενχατορΟόνομεν άλλο, παρά νά φαίνωαάιθε αάταιοι χαΐ άλλ<(χοτοΐ« 



¥98 ΝΕΟΚΑΑΙΙΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

■ Στοχάσου, φ{λ•, τίιν άταζίαν «αι σύγ5^ύ«ν όπου 9τροέρ]ζβτακ 
άιτό «ύτ})ν τίϊν ίοζόσοφην κ»1 κατοχίΛίιν ί«τχυρβγνωμο<Γίνχν* βίλλο» 
ιταρψβάλλουν εις την 6μιλ(αν τους τΐ^υρχικαις λέςεις, ίλλοι φούμου* 
νιχαΐς, βίλλο*. πα^ενθέτουν {ταλιχαις, άλλοι ^αΰτζιχαΐς χ«1 τ. Λΰτό^ 
χαλόν είναι; Λύτο ^έν 7:ροέρ}^ετα( μόνον άπό αυτό άπου ά(&βλοΟ(/ι«ι^ 
τίΐν στΓουίιίν τίίς γλώσιας μας, χαΐ ττ,ν άρίνομεν άχαλλιέργηττιν^ χβΐ 
ούτω χατά τίνα τρόιτον ^έν ^μττορουμεν νά τήν ήζεύρωμεν ; Άλλλ 
τ(νε; ιτρέπει νά τ+,ν χχλλιεργητουν, Μόνοι δσοι Ιχουν σπουδασμένης 
τίΐν άττιχην, ίσον τ6 ίυνατό^ χαλά, χαΐ τ^ν γράφουν άχόμα' ίιά τΐ 
χαθ' αυτό αύτοΙ μόνον την ι^ξεύρουν* οί άλλοι, τους (^(ους μας εν- 
νοώ, είναι ψευ2οελληνΐ9τα{* έπει^ί) οΐ αλλογενείς έλληνισταΐ, £ν ίέν 
γράφουν την άττιχ^ιν, γράφουν, τό συνειθισμένον, ^^ί^ λατινιχην, 
γράφουν τ-^ν έπιχώριόν τους χανονισμένην χαΐ αύτ^ιν* αύτοί βμΜς μ*) 
γράφοντας χαμμίαν χανονισμένην γλωσσαν, άχριβώς ομιλώντας^ ^έν 
ητρέπει νά νομ{ζωνται λογιώτατοι' αύτοΙ άρα ώς μή λογιώτατο( ^Ιν 
Ιιτρεπε ποτέ ναύθα^ιάζουν νά γράφουν χαΐ νά μεταφράζουν βι^(α 
<{ς τίιν γλωσσαν μας* £ιά τούτο μέ φαίνεται, βτι είναι χαλάν, τώρα 
μάλιστα, νά μη υπογραφή τινας εις βιβλ(α εις τ4^» όμιλημένην γλΑσ• 
σοτν, τών όποιων ό συνθετ9:ς ^έν έςέ^ωχβ πρότερον άττιχά συντάγ* 
ματα. "Άτοπον είναι νά βλέπτι τινάς χαΐ ((ς χοινότητες άρχετά μ»- 
γάλαις, λ^ασχάλους χωρίς νά -ίιναι ^όχιμοι μέ άττιχά τοιυς συντάγ** 
ματα, ^ χ^ν μέ μεταφράσεις Πλάτωνος, Αριστοτέλους, Πλουτάρ^^οο 
χαΐ τ. χαΐ αβελτηρία πολλί) ε{ς έχείνους όποΐί συντρέχουν ε<ς παρόμοιβι 
βιβλία, χαΐ ε(ς έχε(νους όπου διορίζουν παρομοίους Ιιϊασχάλο^• 

■ *Η γλώσσα του βιβλίου όπου έχίί^ω, εϊναι ή γλώσσα 6που 
ομιλώ χαΐ έγώ χαΐ όλοι οΐ "Ελληνες* ας μΙ) φαντασθη τινάς βτι τήν 
έχοίοω ώς τύλον χαΐ χανόνα τ5ίς αίολο^ωριχής* Τ'ίϊν έχίί^ω ώς 
άπόπειραν, ώς λχιμην μόνον' χαΐ γράφω 2σον ι^μπορώ μόνον μέ 
ταις άρχαις της• Είναι άλλοι οΐ άνώτεροί μου ίιά νά τί^ χα«ον(σονν 
χαλλίτερα. Κάθε τι μέ την συν^ρομί^ν πολλών γίνεται χαΐ χαλλίτΐτ 
ρον χαΐ τελδΐότερον' χαΐ τώρα είμαι ευχαριστημένος, άν μέ χατα* 
λαμβάνουν μόνον. *Ημπορει τινας νά μέ είπγτ ε^ώ, οτι βγαίνω άιολ 
τά σύνορα μου, μεταχειριζόμενο; λεςεςτ ίνες όπου Χέν έίνο» (^ιαίς της* 
τούτο τό χάμνω ^ιά <$ύο αιτίας* πρώτον, έπΕίίί^ ίέν είναι γροκμμένα 
βιβλία μέ ταις άρ/αις της, χαι Ινα; μόνον ίέν ημπορεί ν& Ιδζ**ν9 Ρ^ 
«χρίβδίάν τινα, λείποντας μάλιστα άπο τήν *Ελλχία τόσο*^ς ένίβν^ 



ΠΑΡΑΡΤ1ΙΗΑ. 199 

•ϊφύς* λύτιρον, στοχάφθιαχα χαλλίτιρα νά άφ^θουν τιν)ς λέζες, χΐί9ίκ 
χ^ά^ος άντΙ τον (νιβυτοΟ χαΐ τ• ίπιιτα ένίοτβ <6ρ(<τ»«» χαΐ εγώ «υ* 
^ογον νά παρθ^ μ(α λέζις άπ^ τ^ιν γνησίαν της άίελφχν, αν τίιν 
€ΐ«Α χαΐ θυγατέρα, ίέν αφάλνω, χαθώς ίμηρος λ' άνθρωπον μόνον 
αντί ενεχύρου* άίλλοτκ μ' Ιρχ^ται εις τόν νουν μ{α άττιχΙ) ^ροσφυέ- 
οτβρ) χαΐ τίίν α{λοίωριχ->ιν ίέν τήν ίνΟυμουμαι % χαΐ τίιν άγνοΰ* 
καΐ ^έν {ντρέπομαι νά τόπώ• £ιναι διαφορά μεγάλη νά γράφι; τινάς 
ενα χαταιβατ&ν μόνον άπ& του νά γράφΐρ Ιχατοντά^ες χαταιβατά* 
*£«ειτα λέξεις 'τινές άσυνείΟισταις ίέν πειράζουν* ινλ^ν νά γίνεται 
μέ αυστολίιν ιιαΐ μέ χαλίΐν έχλογίιν χί ττρόίγμα' 6 ιλωτι<τμ&ς τ^ΐς 
γλώσσας, 4 χλ(σις της, \'ά πάθη της, πρέπει νά παρατηρούνται μΐ 
ιρροσοχι(ν* χαΐ £χατόν λέξες λόγου χάριν άσυνε(9ΐφταις &ν είναι %1ς 
αυτό τ& βιβλίον, ταΤς συνειθιζει χαι μόνος του & αναγνώστης βλέπον- 
τας ταις τρεις ^^ τέσσεραις φοραις χαθάς συνείθισε χαΐ τό ί(ίω, 
παίρνω, τρώγω χαΐ τ. χωρίς νά του τά έζηγησνι χανένας' Ιπειτα 
χατά την ϋλην 6που πραγματεύει τινάς, είναι χαΐ λέζεις όπου ίέν 
είναι χοιναις* μαθαίνοντας τ^ιν υλην τινάς, μαθαίνει χαΐ ταις λέξες* 
€πειτα, Ας έρωτ^ χαΐ από χάμμίαν λέξιν λα νά μαθαίνΐ|ΐ• Δέν είναι 
λόγος 2ιά τους ξυλοχόπους χαΐ μαγείρους έ^ώ. 

» Ή αίολο^ωριχι^ μας γλώσσα, ή παλαιότερη (σως της Ευρώπης 
μετά την σλαβιχιην χαΐ τίιν χιμμεριχήν, είναι αδελφή της άττιχής, 
:ϋ αυτί:, τρόπον. τινά, μέ αύτίιν, μ1 αύτ^ν μόνην τήν λαροράν όπου 
αύτ4^ είναι εύχολώτερη, 4 νά μεταχειρισθώ τό έπίθετον όπου τίιν 
^ί^ει ό Φώτιος, χαθομαλισμένη, χαΐ £ν χαλλιεργηθ^ από σοφούς όπου 
£χοιιν (ννοιαις χαθαραις γλώσσας, όπου στοχάζονται ότι ή γλώσσα 
^γανον είναι ριόνον θαυμασίως εύχολυντιχόν μαΟι^σεως, χαΐ Οχι χαθ 
«ΰτό μάθησις* λέγω τούτο* έπειίί) {ταν ότε στοχάζονταν τίίν γλώσσαν 
μιόν7|ν μάθησιν, χαΐ εΖναι τινές άχόμα χαΐ τώρα, χαθώς λόγου χάριν 
οΐ ^τορες χαΐ ο( γραμματικοί, χαι πληθο; μισηταις ^υσχολίαις χαΐ 
άη^εΙς άτΛ τούτο* άν χαλλιεργηθη, λέγω, από τέτοιους σοφούς, ημ- 
^ζΟ^Χ νά γένΐ(ί άχόμα ή εύχολώτερη ιιως τϋς Ευρώπης, χαΐ λα τούτο 
χαΐ ϋ καλλίτερη χ«1 θά τιμάται από όλα τά σοφά ίΟνη χαι άχολού* 
^Μς τά δυνατά, Αιά τίιν σεβαστήν άλλφην της είς τί)ν οποίαν έγρα- 
ψαν οΐ πατέρες τών τεχνών χαΐ τών επιστημών, οΐ πρωτολ^άσχα- 
λοε του ανθρωπίνου γένους, ό *Όμηρος, οΐ πυθαγοριχοί, ό 'ίπττοχρά- 
ττος, ό Πλάτων, ό Αριστοτέλης, ό Θεόφραστος, ό Άρχιμηίης ό Νεύ• 



200 1ΙΕ0ΕΑΛΒΝ. Φ!Α0Α0ΠΑ2 

των τϋς αρχαιότητος, & Πολύβιος, & Βύχλ£(^ς, 6 Δι^φαντος, 6 ^ 
λώνιος, & ϋτολεμαιος, 6 Πλούταρχος χαΐ τοΦΟί Λλλοι, οΐ λιτοΐοι άΟοκ• 
νάτίΦον τ&ν εαυτόν τους μΙ τα χο9|Α«ιφ€λ9| τβ»ν συγγράμματα, «α- 
βανάτισαν ιμΛ τήν γλώσσαν ιΐς την οποίαν {γραψαν* έιτβι^^ ^ν 
«ώζεται ό «τιλβαιμένος χόσμος, θα σπουίάζεται χαΐ αύτ^ μλ αμιλ* 
λαν άκό.τους οοφους, χαΐ Οά Εχι;) τα πρωτκια από δλαις ταις αλλαις• 
ηόβαις ίλλαις άκΑΟαναγ, -ιτόσαις £λλαις 6' αποθάνουν! Αυτίι θά ζ^ 
2ιά πάντα έξ αιτίας τΰν μεγάλων άντρων όπου ανάβρα• Πρίσβββε 
άχόμα, τα χριστιανικά βιβλία είναι εις αύτ:ην χατά πρώτον λόγον 
γραμμένα, χαι ή σπου^ιί της Οά είναι ή πρώτη φιλοτιμία, ^ιά νά μιλ 
είπω τ& πρ&τον χρέος τους, %&φ πρωτευόντων χ&ν έχχλησιττιχων* 
έπει^ίΐ πάντοτε θά αισθάνονται χαΐ τήν αίσθησίν τους, χαΐ τίτ» τι* 
μι^ν τους,χαΐ τό χρέος τους. 

• *Όλαις αΐ γνώσεις όπου στολίζουν χαΐ κοσμούν τον ανθρωπον. 
όπ(^ τ&ν κάμνουν νά έζέχΐί), όπου τόν κάμνουν μεγαλιέτερον χαι τι* 
μιώτερον άπό τόν έαυτέν του, όπου τόν ύψόνουν {ως εις τόν ούρανόν^ 
όπου τόν κάμνουν εύγενη τψ δντι, έπειίή ευγενείς τφ βντι είνο» 
δσοι έζέχουν άπό τους άλλους κατά ταΐς γνώσεις χαΐ ταις άρεταϊς* 
3ιά τί αύτοΙ είναι και ώ^ελιμώτεροι και αναγκαίοι είς τόν κόσμον• 
'Ολαις λέγω αύταις πραγματ<ύθηκαν εις τά ελληνικά* γεωργία, ία* 
τριΚ"}), οίκο^ομιχη, οικονομική, ηθικιί), πολιτικιλ, μεταφυσικι^ φυσιχι^ 
Ιστορία, Ιστορία τϋς φύσεως, γεωμετρία, αριθμητική, αστρονομία, χοΑτ. 
ταις όποίαις ό χρόνος τινές τελειοποίησε, καΐ τελειοποιώ καΐ θλ 
τελειοποιεί, καΐ εις άλλαις ίέν ημπόρεσε νά προσΟέσιΐ) τίποτε. Π6ς 
πρέπει νά γράφεται ιί1 Ιστορία, και πόσον ωφελεί τόν συντροφιχόν χαλ 
πολιτικόν άνθρωπον ή Ιερά χαΐ πάγκοινη ίιίάσκαλος Ιστορίας Κα- 
νένας ^Ιν ημπορεί νά είπ-^Ι τι τίαραπάνω, λέγει μόνον μέ δλλαις λέ* 
ζεις τά πάλαι λεγμένα. £ΐμαι φιλαλι^ιθης, φίλε, πολ& πλέον «αρά 
φιλογενης, χχι θαυμάζω τά θαυμαστέα, χαΐ χακίζω τά καχιστέα^ 
καΐ τόν άπαλλοτριωμένον μου εγκρίνω, χαΐ τόν οίκειωμένον μοιι κα- 
τακρίνω* αλήθεια είναι ό θεός, χαθώ; χαΐ λχαιοαύνη χαΐ ορθός λό- 
γος* καΐ τά εναντία είναι ό διάβολος* καΐ μέ τόν θεόν πρέπει τι• 
νάς νά είναι, καΐ όχι μέ τόν ^ιάβολον. *Ακουσε φίλε καΐ τΐ λέγει Ινας 
φρανταΐος άπό τους πρώτους φιλοσόφους καΐ πρώτους μαθηματικούς 
το^ περασμένου αιώνος• Εη ιηοΓβΙβ 61 6η ροΐίΐίηυβ ηοαε 06 ίαί« 
ΜΙ» <}ΐιο ΐΓαιΙαίΓο 16$ αηοίοη», -Τίγουν είς τά η9ιχά καΐ είς τά ι»* 



ΏΑΡΑΡΤΒΜΑ. 2<Η 

Ιιτιχά ίέν χά|&νο(Α€ν άλλο ^ ν& (χ«τχγλωττ(ζ««μι« τα»ς ιιαλβιιούς* 

> Τ( νά «<πώ ^ιά τινίς κούφους πτοημιένους χαΐ ΐϋΜηηχους €0ώ(&α^ 

Μου λαβάζοντας τινά άλλόγλωσβα βιβλ(α, έπιφέροΐΜ {π»ιτα Άθιχ^ 

τινβί) πολιτιχά τινί άΐΓ* αυτά, χαυχώ;>Α«νοι άνοκ(9χ\ιντα, ωσάν έΜίγος 

όκου ί^^οντα; <ξα(ρ€τον ν^ρ&ν εις τ^,ν αύλι(ν του, καΐ ι!ς τί^» «ρώτην 

^Τ^> ΐΓηγα(ν<ι μαχρά χαΐ άντλεΓ άιΛ τά ίίιον ξ•9υ(&βι«μέ^ιον νβρλν, 

χαΐ βατιρβ 6 άνετος χαυχΑται ίι' «ύτό, ^ιί^^νοντας ι{ς έιν(^$ιξιν τΐ 

χάλλίΦτον νερόν Ιχε(• ΤΙ νά ιΐΐζ^ τινάς ^ιά έχε(νους τους χούφοος 

ικατέρας, χαΐ διά έχείνους τους άνοι{τους, τους φονείς χαΐ χβτνιςον*• 

τίΦτάς τϋς νεολαίας, όιτοΟ «αραχινουν χαΐ φέρνουν «αι^ία άν^λιχα 

χαΐ αγράμματα ε(ς τ))ν Εύρώιτην ά«λ τ^ν *Ελλά<(α, βιτου ΙιτρείΜ 

«ρωτά νά γένουν χαλοί λογιώτατοι ε{ς τί^ν γλ69οαν τους, νά μάΟουι» 

τ3|ν ΐ9τορ(αν του τόιςου τους χΑν, άριΟμητινι^, γε«μετρ(αν, γε4»* 

γρ«φ(αν, χαΐ {ιτειτα Ιτοιμαβμένοι χαΐ ήλιχωμένοι άττωοουν, νά Ιλ* 

Οουν* ούτω δοκιμασμένοι αχέμα, ιτολλά εβχολα χαΐ ε(ς ολίγον μα* 

βαίνουν είς τήν Εύρώιτην, ί^α ίέν 4μχορουν νά μάθουν είς τ^ ιτα• 

τρί^α τ«•ν, χαΐ γυρίζουν 6αί9»' χαΐ είς τίτ# Εύρώιτην «ιιγαίνοντας 

ο5τω, χάμνουν τιμίϊν είς τ^ν ^ατρί^α τους, χαΐ είς τίιν ιτατρίία τους 

γυρίζοντας ιτλέον προκομμένοι, χάμνουν τιμίιν χαΐ είς τ^ Εΰρώπιρι 

χαΐ είς εκείνους όττου τους {κεμψαν' ώς καΐ αττικά άχίμΛ ο( άμοΜς 

χαΐ αναίσχυντοι ναραχινοΰν καΐ απαιτούν νέους νά (λ9ουν νά οπου^ 

Χάσουν εΙς τίιν Εύρώιτην• Κηρύττουν μ1«αύτ& τρέιτον τινά οΐ ψ^5οται 

χαΐ άπατεΑνες, οΐ φονιΐς χαΐ καταποντισταΐ τ^ Ελληνικές νεολαίας, 

οΐ έίξιοι του μίσους χαΐ τϋς άιτοστροφίΐς δλων τ6ν "Ελλ^ίνων, βτι 

μι^ άττιχά ιίξεύρουν είς την Ελλάδα. Διά ταΐς ^υπαραΥς χερλο^ 

ξοσκοπίαις το»ν οι μυσαροί χαΐ ασυνείδητοι προ^ί^ουν χαΐ τ4ν ιτα* 

τρί^ατους. Είναι νά μ^ άγαναχτ9| τινάς φίλε λ* αυτά; 

• 'Οχοιος ήξεύρει την αίολο^ωριχ-^ιν γλωσσοίν, ηζεύρει τά πέντ^ 
Ικτα τϋς άττιχϋς* ή σπουδή τούτης, ϋ ύποία είναι έν ταύτ» χαΐ τε^ 
λειοιιοίησις εκείνης, είναι έν τα•>τ4^ τ& εύκολώτερον μάθημα |(ς |ν« 
4που άγαπ^ί χαΐ ϋζεύρει νά σπου^άζη. Άπ έκείνην τϋν αίολο^ωρι• 
χήν, λέγω, και λ* εκείνης πρέιτει νά άρχίζη τινάς τϋν σπου^^ν του, 
^ηλα^ή εφαρμόζοντας τίιν σπουίήν τϋς γλώτσας του, επάνω είς 
πράγματα όπου θα τ&ν ε?ναι ε(; την ζωην ωφέλιμα καΐ αναγκαία, 
^ τό άνάπαλιν, εφαρμόζοντας τήν σπου^ϋν των πραγμάτ6ΐν, επάνω 
εί; τϋν σπουίή' τϋς γλώσσας. Μύθοι καΐ ασμχτα καΐ ^ητορείαις έ^4 



9Μ ΝΒΟΒΑΔΗϋ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

<Ιμα δλέθρΜ• 2τοχάσου σύ ίκΛ άνα^έχΜβι τ& ιβρ^ν αυτό έργον τϋς 
λία9χαλ(α(, 2τι αρχίζεις να βάνφς τά θεμέλια ένος χαλου πολίτου, 
ίη έΙναι ό πλάστιχ χαΐ δημιουργός του νέου, χαθώς λέγει ό μεγά- 
λος σοφός Πλούταρχος* χαΐ μέ παραμύθια, χαΐ μέ ά'τματα χαι ψαο- 
ίολογοπλοχαις λαφθείρεις τό φυσιχλν του νέου* Α μάΟησις των ώφ§« 
λίμοιν πραγμάτων ίυναμόνει, ξενΛ(γιι, ανοίγει τ&ν νουν του νέου. 
Μία ^ιίαφχαλία άτομιχ4 νά $1πώ ούτω είναι πρώτα άναγχαία (Ις 
τά παιδία, θεωρώντας τα πρΑτα ασχέτως, χωρίς χάμμίαν άναφοράν 
κρίς το{»ς άλλους ανθρώπους, άπολυμένως, χωρίς ^ηλαίίι χανέναν ίε- 
•μΑν μέ άλλους* χαΐ σχετιχώ^ μύνον προς τα πράγματα όπου τά 
περιτριγυρίζουν^ χαΐ μέ τά όποίβι έχουν νά ζήσουν* έπειίί) οΐ αρχά- 
ριοι λντας άνίχανοι άχύμα σχέψβων χαΐ άνασχέψκων, χαΐ άχολούθως 
4θιχ^τος, καταλαμβάνουν χαΐ μαθαίνουν αυτά, όπου ίέν έχουν νά 
μιταχειρισθοΰν σχέψιν, άλλα αίσθησιν χαΐ εύχολώτερα χαΐ χαλλίτερα* 
έπειίη γνβερίζουν εύθυς χαΐ τΐν ώφέλειαν χαΐ τίιν βλάβν;ν όπου θα* 
χουν ιίς τ))ν ζωην άπ' αυτά. Ποτέ 2έν πρέπει νάρχίζη τινάς τήν λ-* 
^ασχαλίαν άπό τό άλφοι, βϋτα* έπειίι^ τούτο Οποθέτει είς τα μιχρά 
σχέψιν τινά όπου ^έν τί)ν έχουν' προσχρούβι τινάς ούτω είς αύτά' όθεν 
χαΐ συχνά βλέπει άποστροφ*})ν αυτών είς τό άλφα, βήτα, χαΐ άχούει 
χαΐ τό ^ιατι γράμματα* χαΐ πίστευσέ με, φίλε, αυτά τά λόγια των 
παιδιών προέρχονται άπό μίαν θαυμαστίΐν λογιχί^ν αυτών* ι^ις βμεις 
οΐ μωροί τφ Οντι πίρνομεν αυτήν τήν θαυμα^ίαν λογιχήν ίιά μ^ιρίαν. 
Φέραμεν πρώτα ήμεις οΐ φρύνιμοι ίά είς χατάστασιν τά αθώα νά χα- 
ταλάβουν την ώφέλειαν των γραμμάτων; Μή προετοιμάζοντας τα 
(θαι^^ς χατωτέρω πώς ετοιμάζονται) είς χάθετι όπου τά λέγομεν^ 
4έν παραλογουμεν ^ "'Λς μάθουν πρύτερον όσα βλέπουν μέσα είς τ^^» 
οΐχίαν, είς τό μαγερεΐον, εί; τήν αυλήν, εΙς τόν χηπον, είς τό περι- 
βόλι• Εϊναι άσυγχρίτως καλλίτερα νά βγάζΊ[) ό ίιξασχαλος τόν μα- 
6ητι^ είς τά έργαστ^ρια^ είς ττιν άγοράν^ είς την έζοχήν, χαΐ νά τόν 
^είχνι^, νά τόν έξηγ^ τά πράγματα τών οποίων θά εχη χρ^αν είς 
δλην του την ζωτ.ν, παρά νά βατταρίζ^ απέραντα μέ τεχνολογίαις 
παράζεναις• 'Λχολουθβι υστέρα μία ίι^ασχαλία ευγενέστερων χαΐ υψη- 
λότερων σχέσεων, θά θεωρ*^ τινάς τόν νέον ως ά&ελφόν, ώς υίόν, ώς 
μέλλοντα άν^ρα, ώς μέλλοντα πατέρα, ώς γείτονα, ώς συμπολίτην, 
Μς υπηχοον , ώς ηγεμόνα, ώς ίημιού|:γημα εύγενέστατον* χ' άπ' έίώ 
^ίλ^^^ ^ σπουδή τϋς ήΟιχης χαΐ '^^σων άλλων μαθη'^^άτων* • . » • 



1ΙΑΡΑ?ΤΗνΑ. 10Β 

Έν τους «ΰτοΤς Ι*έιηλ«γομένο«ς έζ^νιγΜ χ«1 ιτβ^^ους τινίς 
ΐίέας 1»^ έχπαιΙ(>ίσ««κ (*), τάς όπο(ας Ιιά (&αχ(>«ίν άνέιντυξκν έ^^ 
{^ία 9ςραγ(ΜΕΤ«(^ ταιύτο]^ρ4νως ί«(&09ΐ«υ6•ίαιρ <ν Βιέ>ηηρ (πιρ^ Γοβ* 

Κατά τό έϊΕ^μινον Ιτο( (1818) 6 Φιλιπνί^ης (ατέφραοιν έχ τοί> 
^τιν«3ΐου τ^ι^ έΛίτο^ί^τ^ τύκ *ΡωμαΛΛώ^ του ΦΜρον $ις τήτ αΙοΛο^ 
ίωριχίΐτ ^^^η^ίΜ^^ ΛιάΛίκτΌτ^ ένισυνάψας έπιλιγ^μλνά τινκ . ΐΜρΙ 
ροΒήσ^ξφζ πυΧ πώζ ηρέχα >^. }'/^η«τ^• Έιηι^ιίΐ ^έ τ& υφός βώτοΰι• 
Ιχ(ΐ μιχράν τιΐΜκ*έπΙ τά βιίτίω ^ιαγοράν •π& τοΰ τ6ν ΐΓροιιγου|*έ* 
νον συγγρο(μ[Λβίτων «ύτου, ιτ«ρατι6έμ&9α (Αίχράν τίνα νβριχοπ^ν. 

« *0 άνθρωπος, τλ βύγ^νέφτβτον χαΐ φρονφιώτβτον «π& βλα τ4 
ζωβ) όπου (χβι βέβαια Ινα ζ«]^ωρΐ9τον προσ}ιοριθ(Α&ν παρΑ τά αλ^ 
Ζρχεται ε{ς τόν χόσμον χωρίς νΑ ιϋζεύρΐ| τίποτα* Ιχει βμως τ^ν ^6* 
ναμιν άπ& τον πάνοοφον ^ημιουργίν τοϋ^ νΑ ριά6ΐ( βλα ββα είναι 
«ναγχαΐα ε{ς αύτλν νέ 4ζιύρ\ΐ| τ^ον ε(ς συντιίρ^Φΐν το6 ία\λΤθύ το«^ 
του άτ<$ριου του, $βον χαΐ ε(ς ^συμβίωίσιν ^ τους 4|Αθ(•υς τοι»» *Ι^ο{^ 
>οιπ&ν ^ύο στιγ|ΐα2ς 4πτιχ«(^, ^ύο σνιμά^ια, 2ύ• αι^ΜΐΛ^ ι£ς τους 
οποίους πρέπει νά άφορ^ί ά«χ«ρ2αμυχτΙ 6 ανθροκπος ε(ς τίν» (Α^Οη* 
βίντον. Ί^ου Ιοιπλν ^ύο εΐίη <ρια9ι(«εως* τό Ινβ.άβοβλέπει τλν 
Ιαυτ<!ν του ρίνον, ώς τρόπον τίνα μένον, τλ άτομόν του, το £λλα 
αποβλέπει αυτ&ν ώς ίιορισμένον να ζ^ μέ £λλους, Δς μέλκ '^ ^^^ 
τροφίχου σιίματος• 

• ΑΙ πρώταις άρα γνώσιις από ταΙς όποίαις πρέπει νάρχίσ^ τινΑς 
τ^ν μάΟηβ(ν τοϋ, είναι έχείναις όπου άποβλέπουιτ τΑ ωφέλιμα Λς τλ 
άτομ^ του' σωστά τούτοις (Ιναι χαΐ αΐ εύχολώτεραις' έπειί^ ό άν- 
θρωπος έ^ώ, 6 νέος λέγω όπου άρχίζη νά μαΟαίνγ, ίέν έχει χρ€(«ν 
νά χάμη άλλο τίποτε, παρά νά μεταχειριτΟ) ταΐς αΖσβηβές του, αΐ 
όποίαις τόν ίιίθν^χαν ^ι*αύτό ^πό τόν ^κμιουργέν. Ό νέος άς τ^ 
έξαετη Α έπταετϋ 4λιχ(αν του, 5ταν τό συνειθιαμένον άρχ(ζ^ νά μ«* 



(') Εύμβνή «•ρΙ τής μιταφρά9(»ς ταύτης του Φιλιπχίβου χρ(βιν κξήνβγκον ή τε 
^Ε^ημκρΙς τή( Α(ΐψ(ας (ΙβΙΤ, Σ<«τιμ6ρίου 36) χαΐ ό Α6γ«ος Ερμής (1819 ««λ. 
17—80) γράφων καΙ τβΟτα «βρί τής γλώννης χαΐ «5ν 1ιηλ*γβμέν•»ν τοΟ Φ(λι«- 
«(βου. « Τής μ£ταφρί9«Ας ή γλώασβι χ«1 φράσις δημώδης μ^ν ^λλ* ^χι ιύχβταφρ^ 
νητος, χαΐ ή ίνοματοδλφία ^χι ατυχής. .. <<ς δέ τά ένιλκγόμινβ βύρίσχβι τις «ολλάς 
γνώμάς χαΐ ιδέας δρΦάς «βρί γλώασης χαΐ «αιδβίας, χαΐ «αραχινουμεν χβΙέν• «4 
ε^ ^ναγν<»9^ μΙ ιτροφοχήν χεΙ άχρο««»«οληψ(«ν. » 



Μί4 19Β0ΕΑΔΗ1Ι. ΦΙΑ0Δ0Γ1Α2 

9«ίν9 &ιιλ ^ιΧάσχβλοιν, ι£βύρ«ι ιτϋον τινΑ ιτράγματα» χαθώς χαι, 
τινίς λέζβς ^ιά νά έζ«γ4τ«ι ^ιά χλ νράγ|ΐ«τ« όΐΜΰ 4;•ύρ•ι• Συνι« 

{τι τά ΐΜΐίιά τωρ« άρχίζουιν νά (λάθουν. • 

Άλλ' 4^11 κίχιν Α«οίυθ4 %1ζ τ&ν άγέ&να Ιτιρος τοΰ Καταρτζή 
|ΐ«Ιΐ|τΑς, *Α9ανά«ιος 6 ΧρΜΤΤ^αονλοςι & νέος τϋς *£λλάίος Άναχρέ*ιν. 
Ο&τος ^οξάζϋν, βτι 4 άιτλΙΙ γλΑ«σα ιΐνβίΐ «Ιολο^βριχί», χαλ6ς ««• 
^λλ^λιβιν λΜτφ «ρ&ς τ^ «ρχ«(βν, βν|^ράφας γραμ|ΐατιχ4ν τ€ χαΐ 
φΐη»χτυ(Αν «Μίς, χαΐ |&έχρι τέλο•>ς ένέ|αινκ ^ιατρανΑν τίιν «€«οί- 
6ησιν •&τον• 'Β» τ1|ς έν !τει 1 805 2η(&οσϋυ0&(βης γρα^ψατιπής τ1^ 
^ίοΜ4ψχίΙζ ^) τί|[Γ όμιΛ^ινμίηΐζ τοριν^ τώ^ *ΕΜιή^€^^ γΜίσσοζ 
ιοραηΟέμββα ταντοι. 

« Άιτ^ηξις τ βη. 41 Τϋρινίΐ γλ«σ9« ιΐνβι Α(ολο2»ρ(χι{• 

• /ν<||^^ ι^α^Α^, γ<^[^9^ αισχρ6^^ Ιλβγι «άλλ κοτέ ό Άβ^Τιρ{τι&ς 
Διιμ^κριτος, δτι ^ΐ|λ«Χ4 τά λβμορφον, χαΐ λ^χνιριον, τ6 χαλ&ν, χαΐ 
χ«χλν ^ κίναι «ατΑ φύ«ιν, άλλα χατά 9ννιί4«ι«ν, τ& &ΐ(^Ιον, Αν μέν 
4λλο3 Αλιιθιύι ίΐν λΐφχυρ(ζθ(Α«ι, κις την γλΑσ^αν 5{λ6Κ κΐ^ι άλη*- 
ΦέΦτατον* βτι άλλε»;, Αν των γλ<ΐΜσ&ν ή λέξις {ταν φύσιι ΑραΙβς, 
χαΐ χαλές, Ιικρ^ιτιν αναντιρρήτως τίάντοτ» χαΐ νά ιΐναι, χαΐ νά νο*- 
(ΐι(ζωνται τέτοκς* πλ^ιν έιηι^ι^ οΐ άνθρωπε άλλΐ)λο}ιαί6χως ταΐς 
ρέν δέχονται, ταϊς ^έ αποστρέφονται, χαΐ Αλλαις άντ" Αλλων «λάτ* 
τονν, χαΐ σχημβιτίζοιιν κ(ς τ' Απιιρον, φανιρόν {τι 2λ«ς, βσον μέν βυ* 
νΐ|9(ζονται, ^ναι χαΐ ώρχιις, χαΐ χαλές, «αύοντας ^έ ιλ τ4ς χοτ/^ηύς 
των «υνιίΐεια, χάνο*^ν τ& λοιιτ&ν χαΐ αυτές τί|ν πρέτβρ^ν των ανθηρά 
χ«1 οκ|ΐν^ φαντασίαν, χαν μένονν τ»λβ\ιτανον, χαΐ ονομάζονται Α]^ριτ 
«τβς• Τέτοιον •ιναι δλων τϋς γ^ς τών γλωσσέ^ν τέ ίίίωμα* γλΑασα 
>2έ Αναλλοίωτη, χαΐ άμ»τάβλητΐι ο3τ* :9!ταν, οΰτ οίναι, ουτ» Οά κναι 
«ωποτβ* χαΐ λά τοντο ιτάντοτ» 4 γλωσσά των ιτροτέρων «Ιναι τ4ς 
των (ιστέρων άνέμοια. 'Οθκν λοιτ:^ χαμμία γλωσσά χαΟαντ& ουτ< 
χαλ^,, ουτ€ χαχίΙ κίναι, άλλα χατά τ^ιν των άνθρώι;ων φαντασιώδη 
(Ιέαν* χαΐ ^ιχαίως Αυσίας 6 ^^τορας {λεγιν, βτι ή γΛώσσα ^οΰ^ 
06χ€ ΛοΛντ^ οντ όΜγο^ ίχα• 

■ Πλ:^ιν Αν σταχασθώμκν της γλώσσης τί τέλος απλούστατα, χαΐ 
9Εΐστεύσωμ(ν, δτ' (ίς άνάπτυξιν, χαι έζ^γησιν των {^εων μας τ^ 
ηλάττομον, ^έν κΐναι Ισω; παράλογον νοι ίεχθοΟμιν, τ' βτι 2ποια 
γλωσσά «ΐναι στντομώτνρη, όμ«λώτερη, χ«1 πλουσιώτερη χατά ταΐς 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ί09 

λέζαΐζ ταις άγ«γκ«{ανς τ^^ον ζΐς τ^ Ικφρασιν τά^ φυσίλΑν, β<τον χαΐ 
τών μετα^'^Φίχών ίίιΛ^^ έκι(ν* έΙναι καΐ ή χχΤ^ίτψη τΰν «{λλοιν• 

» *'Οτι μέν τό σύντο(Αθν κίν' κ{ς τήν γλΰνσαν ι;ά^οτ< ινροχριτώ^ 
τ<ρον, {(ΑίΓράχτως τά 4(&ολογοΰ|αν, τί^ν βραχυλογίοίν έιταινβντας, χαΐ 
τί^ν κολυλογ(αν ά«οατρ(φ^(νοι' )ς«1 λοιπ&ν ιωϋίίς 6 λ^Υ^ ^^^^ 
βραχυλέχτϋς έχφράζ&τνι, ιΤν* <&«αραίλχτ^ρος, οδτ» χαΐ ι)) λέξις^ 
{τοεν βραχυβυλλάβως ιτροφέμται^ κΐναι «ροτιμότκρη* ^ β{Αως ι)1 γλΑβ^ 
9α «ροστούτοις ήαπορβι χαΐ ^ύ#| % ινολλ«Ις λέζοης νΑ προφέρΐ[ΐ Φίν-* 
βτηχος, άποχέικτοντα^ χαΐ &{ζ τίίν σύνθ•σιν, βσαης 9ΐΐλλαβ«^ 4ν^ 
]^κτ«4 ^^^ 4 τέτοια ών άναντι^^ιίτ^ς χαλλ{τ•^ άτζ έχβίννιν τ^ν 
γ)^ι««αν9 4 6πο(α Ιχη |Αέν λέςιις βραχναύλλαβαις, πλι|ρ# ^έν Ι^ίζΛτ^ 
ρβΐ νά ταΐς ΦίνΟέση. 

> *Οτι ^έ τίάλιν τ& όμαλ&ν, χαΐ κδταχτον ιΐναι ιτροτιρ^τβρον βικΑ^ 
τ& άνβίμαλον χαΐ άταχτον, βνοι γλώτνακ μανθάνουν, Ίψαοο^Λψ νλ 
τ& ηποίίν' έπβιίιΐΐ ταις όμαλώτιρχις, (ύχολώτιρα μανΟάνουν ΐΜρά τιοιξ^ 
άν«ΐ(Ααλώτβ^ις• 

> Πλούσιαν ίέ τιλιιιταΐόν ^(ν λέγω έχβίνηι», 4 &76θ{α »(( Ινα μΑ 
τ& αυτά ιτρδγμα {χει πλ^ίος άικέραντον όχλιιροτάτιιιν βυιν«ινύ(ΐΜν^« 
χαΐ μυριά^αις πλκχτάναις φράοβββν, χαΐ «ιρΐφρίβ•«νφ «Ιλλ* έχαίνοηιν, Ή 
Αποία ι{ς χαθέχαστικν άινολ\ίτ«ς (ίέαν Ιχβι μ(αν λέζιν, χαΐ' φρ^ν 
χύραν* ^ Αν ένιργι(φ ^έν Ιχ^, !χ$ι ^ρύβιν τέτοιαν, δ«τ* Ιταν θ«)4« 
ση, <ύθι»ς ιϋμποριΐ νΑ Ιχη, καράγ•ντας χαΐ συνθέτοντας Ιλαις άαό 
ταΐς ριζιχαΐς, χαΐ «ρ»τίτυΐΜΐ€ λέξαίζ τΐις• Τί ώ^>»ιίν τλν γλύν** 
σαν^ ικαραχαλΑ) οΐ £ΐ6<φοι χυχ§6ν«ς τέβν σιιν«νύ(Μ•ν χαΐ ^ρβίοΜΜτ; 
Αν ιΙ|(&κορου|αν μέ μιαν ά«λδς μάχαιραν νά χ6ψ«•μεν τ(ιοηι, -^έν •!« 
ναι «ιριττ^ να λάβωμ«ν βίς τοΰτο ιηνταχέσχαις ; τ&ν «ύτ&ν τρέιΜν, 
<ταν μέ μιαν μ^νην λέξιν ^υνηθώμιν νά έχφράσωμιν ταϊς ύέοας μΛζψ 
χΰΧς ^(ολλαΐς τ( ταις θέλομ»ν; τό γιν^νον |&' όλ(γον ματαίως μέ 
τ& ινολ& γίνσται• 

» *Αν(σως ουγχρ(νομιν βλαις τϋς Βάρώιτης ταΐς ιτρωτέτυΐΜίςφ ^χαΐ 
ιιαράγωγαις γλώσσαις, •&ρίσχομιν βτι, θΜίρΰντο^ς τό «ρβγμα άικα* 
θέστιρσν, 4 τωρινί^ *£λλνινιχ4^ γλέαβσα, τίιν όΐΰ•(αν χοινΑς λαλουμβν, 
«Ιναι συντομώτιρί), καΐ όμαλώτι^ βλων τδν λοιττΑν* χαΐ ιβρσστοέ** 
τ«ς τ^βον πλοιίνιας φύσιως, &στ Αν μένον ^οθη 4 ^έα του «ράγμα-' 
τος, ιυθυς χαΐ 4 λέζις της σα^στατα σχηματίζεται* ^αΖν*%ως 
ίκαράξινον, Αν τό πλήθος όλίγαις εχΐ} λέξεις* αυτό ^ ιτροέρχεται 



806 ΝΕΟΕΑΛΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 ' 

άτΛ τίΐν {νί€ΐαν, χαΐ στκν6τι»τα τί|ς γΧώστηζ τον, άλ\' άΐ7^ ταί( 
όλίγαις ι&έαις του* βθκν ώς προς αύταις {χει αυταρχέσταταις λέζκις* 
αότό ποτέ οδτε γεωμετριχί, οντε. φυσιχά, ο3τε (ΐεταφυ^ιχί φοίντά* 
ζ•τ«ι* Μεν οδτ' {χει ταΐς λέξει; των. Έγώ ^έν Οεοοΰ τιΐιν κατά" 
ϋτασιν, ε{ς τί)ν οποίαν ή γλωοσά ρ.ας ε(ς τό πλϋθος στόμια κυρίσχε- 
ται, αλλ^ «ύτι)}ν τ4)ν ίύναριίν ττ^ς χαΐ φύ^ιν, πο^ον είναι χαΐ πλούφία^ 
χαΐ εύστροφη ε(ς τά τ&ν σπουδαίων Φτ6μ.ατα. 

» Τέτοια ε7ναΐ) & Έλληνες, ή γλώσσα μας, χίν πολλοί ίοχΐ|9(- 
Ροφοι άχρίτως τί^ν ^ιαβάλλονν ώς βάρβαρτ.ν' χαΐ τούτο, ίιατί ^έν 
^οιάζκ τίΐν γλώ^σαν τοΐί θουχυ^ί^ου χαΐ Πλάτωνος. Άλλα τ& νλ 
νομ^ωμεν μ6νον τ^ Αττιχί;ν χαλίΐν, χ* Έλληνιχίίν γλωσσαν, χαΐ μ* 
έχείνην μίνον να έπιΟυμουμεν χαι νά λαλουμεν, χαΐ σργγράφωμεν, 
εΖναι τλ βιον, χαθώς άστειότατατα λέγει 6 Πλούταρχος, (') ωσάν μ^ 
βέλωμεν οδτε* (ατριχ&ν άντ{}^τον νά ίεχ9ονμεν, όταν άρρωστουμεν^ 
ι^τε φ<(ρεα« να φορέτωμ^ν, βταν xρ'^<^νωμεν, αν τ& μίν (ατριχοφ({ρ<ΐν 
άγγειον ίέν χατατχευνσΟηχεν εις τό Κεραμιχόν της Άτηχϋς* τ& ^ 
^ρ6ρεμ« Ιέν ύφάνθηχεν άπ& ταΐς τρ(χαις τ&ν Άττιχών τ^ς Κολιά^ο^ 
ιτροβάτων. 

« *Αλλά τι τάχα νομίζομεν, & "Έλληνες, 6η ο( παλαιο( μας πρό• 
ννάτορες Άτηχά ίλαλουσαν, βχι βέβαια έπει^ίΐ, ίχτ6ς τ&ν Ά9η• 
'ναίων, χαΐ τ£ν {λλων όλιγωτάτων 'Αττίχ&ν, ο( μέν Ααχείαιμ^νιοί, 
χαΐ ΠελοποννιΑ<ηοι, χαΐ Ήπειρωται, χαΐ Μαχε^^ες, χαΐ ΣιχελοΙ, χαΐ 
Κρϋτες, χαΐ 'Ρό^ιοι, χαι οΐ λοιποί Αωριχά, χαΐ Αιολιχά* οι ^* *Ελ- 
λιΐνες τϋς μιχρας Άσ(ας Ίωνιχά. Αΐν είναι λοιπ&ν παράζενον, Αν 4 
γλΑσσα μας ^έν ομοιάζει την 'Αττιχι^ν' 4με1ς ΆττιχοΙ ^έν είμαββεν, 
άλλα Αωριεις χαΐ Αιολείς* χαΐ επομένως χ' 4 γλωσσά μας είν* Α{ο* 
λοιίωριχιϋ* χαΐ τ9ί άληθεία, ιλεος ό βουχυί(£ης χαΐ ό Πλάτων, απ& 
τίη 'Ατηχίιν χαλλίτερη, ώς συντομώτερη, ταχτιχο^τερη^ χαΐ 6μαλώ* 
τερη αστ>γχρ(τως, χαθώς ή γραμματιΧΊ^ της τήν δείχνει Όαφέ^'ΜτΙι• 
Ημπορεί <ίέ βμως να μ' ειπη τινβς, άραγ* Ιχει χοψίμία'ψ 4μοι6τ«|τα 
•μέ τ^ν Δωριχ'ίιν, χ* Αίολιχι^ν; άπειρην^ χαΐ άς παρατηρι^σομεν, «Κμι- 
\ύωντας ίλην ^ι6λο.> την πάλαιαν Έλληνιχί^ν, χαΐ θεωρώντας, Ι^σον 
άγχωρεΙ σύντομα χαΙ τίιν φύσιν τιΚ} χαΐ τί^ν χατά ^ιαφ<(ρους τόπ«ος 
όλιχ^ ^ μεριχί^ν άλλαγην τϋς λέξεως, τοΰ Τ&νο'^, χαΐ τϋς χ] 



\*) Κΐς %^ν ικρι χοΟ άκούβιν λ6γον. 



ΠΑΡΑΡΙϋΜΑ. 8σ7 

αύτ^' ώττ' ιπβιτα λα (^^σον τχς τέτοιας άναλύσιως να ίιινΐ)θου(ΐ.•ν 
να φθάσ&>μεν τό σκοτΐούμενον. » 

Αμέσως ίέ λόγον ιτοιούμίνος ίΖΒρι οΜχήζ χαί μεριχηζ ι^υαγήζ^ 
μ$τ€ίβέσεω<:^ άταδίΛΛώσ6(ύς^ άηοχοΛήζ^ συηΐ,ησεως^ τόπύτ^ χΛΙσεωτ^ 
ά^τω^νμιώ^^ ριμάτωτ^ χαΐ λά πολλών παρα^ΐιγμάταιν ^ΜΧτ^Μίν τ^ 
συγγένειαν τίς χοινϋς των *£λλι(νων γλώσσης προς τάς αρχαίας ίια- 
λέχτους) χαι ΐίίω; την Δωριχ^ν, χαΐ τήν Αίολιχήν, τ<λευτ& ουτΜ• 

• Τέλος πάντων ώ '£λληνες, σ»(Απερα{νο(Αεν, βτι ή γλωσσά μα^ 
«Ιναι δλη ίι' 5λης Έλληνιχη' χαΐ χατά μέν το χαθΛου, φήσειος Δω- 
ριχίΐς^ χατά $έ τό μιριχώτερον, Αιολιχϋς' χαΐ λά τούτο 6ρθότατ« 
τ^ όνομάσοφιεν Αΐολο^ωριχι^ν. "Οπου ίέν φαίνεται, (τι ομοιάζει μέ 
τ^ν Άττιχ:1ϊν, ^ χοινίιν, έχει ΑίολίζεΓ έπει^ίι χ' ή Α(ολιχ4 ε(ς τά 
αυτά μέ έχείναις ομοιάζει* βταν ίηλα^ίι λέγει, ή τψ^^ τήζ Γέ/ίή[(9 
ζήτ xψ^|^^ χαΐ £χι Α τ/^ά, τ&ς τψΛζ^ χάτ τψάτ^ Δωριχ. χαΐ ό Λ6* 
γος^ τοϋ Λύγου^ χαΐ 6γ\ χω Λόγω Δωριχ. χτ• 

» Έχει ίέ ώς Δωριχίΐ μέν £^(ωμα ν* άποχόπτι; ίιαφ^ως ταΐς λέ- 
ξεις χατ' άρχίιν, μέσην, χαΐ τελος^ χαΐ νά μεταχειρίζεται χαταχ<{ρ«[)ς 
ταΐς σννίζησακ» χαρΰιά^ ποώζ^ Λΐί^ ηιη^ ηοιδίΟν^ χτ• λέγοντας• 

> 'Ως Αίολιχί} ίέ τό ποφοζύτονον, ^ χράπεζα^ τ^ χραΛίζας^ ή 
ϋΟψώχΜρη^ χήζ σο^χερηζ^ τακ σοφώχ9ρ<ιις^ ό Γρηγόρίος^ χοΰ Γ{»η^ 
γόριον^ χοίχ Γρηγόρίονζ' χτ• τό όποιον χαΐ οΐ *ΑττιχοΙ συνήθιζαν. 

• Πάλιν ός Δωριχη ταΐς χοιν&ς παροζύτοναις όνομαστιχαις τ^ίς 
γ' χλίσεως πβφοζυτιίνως προφέρει, οΐ άτθρωΛοι λέγοντας, οΙ φιΛο-* 
νύψα^ οΐ άγίοι^ χτ• 

» Δέν είναι Ονγατέρα τϋς Άττιχϋς, χαθώς ή *Ιταλιχ^ Γαλλιχ^ 
Ίσπανιχ^ χαΐ Βλαχιχή τϋς Αατινιχϋς, άλλ' άίελφίι μέ τό πρωτ6τυ• 
ίΛί της χάλλος* μέ τί^ν παμπάλαιαν λέξιν, χαΐ χλίσιν της ^ηλα^ι^' 
τό^ν ίέ διαφέρει άπό τι^ πάλαιαν Δωριχιλν, όσον οί παλαιότατοι άν- 
θρωποι από τους νεωτάτους, ίηλαίίι χατά τά επουσιώδη μόνον συμ•* 
βεβηχότα, χαΐ όχι χατά τί}ν φύσιν* χαθώς χαΐ 4 Άττιχίΐ τών χαί- 
ρων του θουχυίίίου, χαΐ Πλάτωνος, χαΐ Α *Ιωνιχι( Ηροδότου χαΐ *Ιπ« 
ποχράτους^ άπό τι^ν άρχαιοτάτην Άττιχην. 

» •Ας μίι γινόμεσθεν, ώ Έλληνες, τό λοιπόν μητραλοΣαι* άς μ^ 
τίϊν λαχτίζομεν* άς τίιν τιμ^σωμεν, χαθώς ομιλώντας ούτω χαΐ συγ- 
γράφοντας μ αύτην' δτι τιμώντας την η ατιμάζοντας την, τόν εαυ- 
τόν μας τιμουμεν, η «τιμάζομεν' άς μη ζητουμεν μέ την παλαιότα•3 



908 ΝΒΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑ0Γ1Α2 

τιιν ^ Αωριχήν, 4 'ίΜνιχτ,ν γλώφφβίν, (9ΐορ(αν, 11 τεχνών, ^ φιΤΐο^σ-' 
φ(αν| νά συγγράφω|αν, άλλα |α* αύτ^ν. *0 θαυχν^Ι^ηζ) ^ Πλάτων, 6 
ΆρίΦτοτέλης ^έν Ιγραψβν μ1 Ήίν 'Ομιιρικγιν γλώνσαν, αλλά μέ την 
ταυ κ«ι^υ <(Μν* «ρέκιι λοιίΰύν Ιμ$Χς μέ τήν ^ιχιλν τ«ν; 6χι βέβαια. 
*0 9οφά; Ανμώνοιζ, λέγ&ι 6 άΦΤλΙος Αουχιαν^^ λαλώντας «οτέ, χ' 
ΙρωτΑντας Ινα του γνώριμον, έιοβι^ίι ύφκραττίχως έχβΐνος τόν άικο- 
«ρ(θΐ)χ«ν, Ιγά, τίν •ιπ8, φ{λ€, ο έρϋτΔ τώρα, χ' έσυ ά-χ* τόν χαιρίν 
ταυ ^Αγαμέμνονος μ* ά«οχρ(ν(9αι# 

• *Ως ιΛτζ^ ώ Έλληνβς, μβιραίνομβν; ίέν γνωρίζομεν τ& αίτιον, 
χαΐ τ4|ν ιηιγίΐν τϋ; άμαθ((ας μας κόθβν «ροέρχιται ; β]^ι βέβαι' Α«αλ* 
λοδ) καρά λα τΐ ^Βροσμένομβν νά μά6«•μβν τΐ)ν «αλαι^τατκν *Αττι- 
κίΐν γλΑοσαν, χβώ %1ς αύτίιν ν" άχού«αιμ«ν (^έαν φιλοσοφίας, χαΐ Ιστο- 
ρίας* χ' έν^ τ* Άττιχά μανθάνομιν, άηοθνι(«χομ«ν χαΐ «αύομβν' ίχΐ 
& "Ελλιτνας, ι{ι ΜοΟσος χαταοιώπΥΐσαν' ό Έλιχ&νας οδύρεται 6 Παρνα 
(νός στίνάζ^ι* 6 Περμησ&ς έζηράνΟηχβν' ή ίάφνη χατιμαράνΟηχαν. 

< Νυν $Αχρυα βρύιτι κ^ντα• 

» Νυν Αγββ {λ6<τ< πάντα. 

» Κιντάτ' ^μα σπλάγχνα χαΐ ητορ. 

βρΥΓ^ΰ Χ* έγίι μέ τόν *Αλχμανα• α 

'Εχ ιννεύματος νκωτ^ρισμου ρωίλλον ^ ιηφωτιομένιις ΐΜίηκΜηβΜ 
<ι««}έχθησαν ^ ^ές ιτερί γλώσσιις τοΟ Χριστοινούλου (^έας ούχ όλ(γΜ 
*ζύ/9 9^ογ(«ίν το(ί τέτ» χαιρΟυ• *ΐίΐως ίϊ 6 έν Ίωαννίνοις ιβολυμαθ^ 
!ατρί&ς Ί•ιΑνν«)ς Βιλαράς, Ινθαομον £;^•ιν βυνιργ^ν χαΐ τ&ν ίι^άσχαλοιτ 
*Αθανάσιον Ψαλί^αν, συνέλαβκ τί^ν «αράίοξον ίίίκψ νά έιηβάλλ^ 6ς 
^ςοιινίΐν γλΑοΦον τό ίΙΚΛψ,α χΛ βχλου τ1|ς ιτατρί^ος του^ έχ του 
ΦίΓοΙου Αιτέβαλλα χαΐ τόνους χαΐ τ4ν Αλκν λρΟογραφίαν, άς φαί-" 
ηται έχ ΐΗ|ς έζΐ^ς « Μηκρψ: Ορμιιηαζ '^χα τα γραμμ/αχα^ ηαι ορΛ»^ 
γραψηα ζη^ Ρο/αηχή^ γΛσσας » ^ν έ^ιιμοοίιυην έν Καρχύρ^ (1814)• 

« Ηχοσιι τριηα ψηφία πρκιη) να •χομ& ^ο • Αλφάβητο της γλονας, 
«χου χρινομβ* γιατί τόσα χρηαζουντ* σοστα για να «αραστη•ομΐ| 
ολκς τβς στηχιαχις της φον^ς, χα ιινα' 

«ϊ *» η *> '> ί> »/ι ^1 *> «> -^ϊ /«> *•> ί> <>• *> Γ> ^ί *> 5^» λ:> λ ^• 

• Τα ι«αντα αΐΰο ταφτα ονομαζουντα φονηκντα, γιατη ιτροφαρστ* 
τας τα χα μονάχα χάνουν φονη αχαρια, ^ηχος να χρηαζουντα βατ^ 
αιιο αλα ψη^η χ* ην^' 

α, «, ΐί, ο, οι>, 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 209 

Β Τ« ^(χαφτα ονομαζονντ• 9ΐΐ|Αφονα, γιατη άπατα τους ην» βουβά, 
Μ χρηαζ^νντλ βοηθια απο φονη^ντο για να παραιτηθούν φονη αχΛτ 
ΫίΛ^ ία η>«* 

Α Γ, ί, Γ, ', *, -^, Λ ^> ί» ^* Ρ> <^> ^» Λ Χ9 3^• 

• Το ι, απο λογού του ρινησχη αφονο, χαι (Αονα;^ο ποτ« ^ιν προ* 

φ€ρ«τε, |Αθνο χρησΐ(&ββη για να σχηματηζο'ΐντ» η ίηφθογγβς. 

■ II Ιηφθογγο ην§ φονη αχ$ρια οην6<(ανη απο ίιο φθν»ς, οπού τ«ς 
προφκρομκ σ* κναν χβρο, σι τρόπο οπού αχουγοντκ χη' ^ιο, ^ηχος νλ 
χαμουν, πάρα μια φονη {λοναχα. Αφτβς ην( ενια* 

β<9 #<, ο», ο«ΐ| Μΐ^, <^) 10, ιον. 

• Τζς ίηφθογγις μπορούσα να τ«ς (ΐιηραοο|α ο• ίιο τάξις ονθ|Αα* 
ζοντας κιφηις τ<ς προτις τβ«&ρ»ς' αι^ $ι^ <4^ ιον, γιατη <τ» ταφτβς 
αχουγοντο παστριχα χη* Αιο φονις χαθος 9τις λ«ζ|ς, Αΐτος, χΑΐίββο, 
ΜτΑΙ, λ£Ι(Μνη, λΕΙ, «λΕΙμοσηνη, ρΟι^ο, 0ΐ9χ$, αχΜ, χρουι• 

> Ελ χαταχρη«τηχ«ς τ(ς αλκς πκντβ, <«) α^ ξο^ ιη^ ιον^ γιατη 
ο» ταφτβς το *^ ^βν αβγαται φονη, μον« χρησΐ(Μβη μονάχα για να 
χαμη μαλαχοτβρο το φονηΐντο, οπού αχολουΟαι, χαθος σχζς λ<ζες, 
πιίιΑ, πιΒ, αξίΗ, σκολΙΟ, φομιου, χ». τλ• 

• *Η γλοοα μοίς στο αναχατομα της μ( ζβνες γλοσκς λπηρε χ• 
ζινβς φονος, τ•ς οπηβς για να τις γραψομι αναγγαζομ«9τ« να αντα- 
μονομβ ^10 1( τρηα ψηφία απο το αλφάβητο μας, τλ τζη ΚΦηνη9ησαμιν 
να τ«ς παραοτκνομβ. Αφτες ηνι πιντε' τγ^ γγ^ μη^ χζ^ γχΚ^ χαθος 
«τις λεζες* μπάλα, μπαρούτη, οντάς, τζηταο, γγιονης, ντζηναο. 

> Οσες φονκ ληπον μπενουν στη γλοσα μας φτάνουν να γραφτούν 
μβ τα ηχοβη τρηα γραματα του αλφάβητου μας. Κε αχολουθαις όλες 
αφτες η φονες έχουν τα παραστατικά τους σημαλα, -^ αττο ενα ψηφη 
μονό, 1^ απο ^ιο, 4 χε πιρσοτερα. Αφτα τα ψηφία, τα παραστατηχα 
σημα^ χαθε φονης σε μια λε;η βαλμένα χι* αραδιασμένα χατα την 
ταζη, οπού ερχετε το χαθενα, γράφουν, χε παραστενουν χαθαρα αφτη 
τη λεζη χατα πος την προφερομε χιολα. 

^^ £νας παρομιος αραίιασμος αφτον τον ψηφίον, οπού παραστενουν 
απο μια φονη, μας ίηνη χε ταχτηχο γραψημο, 4{ την ορθογραφ'.α, 
«τη γλοσα μας» Κβ ορθογραφομε εχηνο, οπού θέλομε, αν τα βαλομε 
στο γραψημο μας τα παραστατηχα σημάδια τον φονον, οπού εχη 
χαθε λέξη. Κάθε περησιο, ί{ αλο ψηφη απο το χαΟοληχο, ή οληγοτερο 
απο τα χρηαζομενα σε χαθε λέξη χάνουν το γρχψτ^ιο ανορθόγραφο, 

(12Τ. ΚΕ0ΕΑΑΙ1Μ. ΓΑίΙϊ) 11 



810 ΝΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΑ0Α0Γ1Α2 

αλοφονΟ) ανβΦοστο, χ• βξβ^γγης χ«χογρ«|Α«νθ| ία ββρβαρο, «φορμη^ 
οπού ^ιν τταραντηηη ιρλιο τη λ&ξη «τοττα, χ«4ος ητ» ιτρο^ρορβ χιο\«^ 
η την παρα<χτ€νη σζ τρόπο, οποιι διαβάζοντας τη την χαταΧαβ•νομβ. 
αχαρινα, χι (α«( ζηπναι α^^αμνη, χι οτραβη η^ια στο νουριας• 

" Απο^ηχν»τ< ληπον φος φανιρα απο τα ηπομινα, ιιος ορθο^^φηα 
ονο(^ιαζ^τ< ο τροιτος, οπού αναφανιρα για να γραφο[α* οπιογ αλον τροπν 
|ατα;^ηρη«τουμλ ην« οοορθογραφηα. Κ( τούτα φτάνουν για 090υς Οβ- 
λοιιν να ορθογραφούν χε να ορθο^ιαβαζοτν 9τη ρομεηχη γλοσα• • 

Άλλ* αΐ παρα^οζολογίαι αντται του χαλ\ιχ<^(άίσο έχιίνοο ιτοιητου 
ού μόνον ούίένα κυρον θιααώτην, άλλ'Ίτι μάίλλον Μοχυοαν τϋν φά« 
λαγγα τΑν ^οζαζ<ίνταιν| 6η ή λαλουμένη Οπ& του βχλου λάλβχτος 
^ν «Ινοςι δυνατόν νά παρα^κχθ^ &ς Ίί γραφομένη του έλ^ηνιομοΰ 
γλ^»7σα• Τλ ^έ περίεργον, βτι χαΐ αυτλ; 6 ΒιΧαρΑς άμέ9»ς μιταμι* 
ληΟ(Ις παρ«ίέχθη χαΐ τους τ^ους χαΐ τ4)ν Αλλην ίρθογραφ(αν έν λια- 
φόροκ ίν τγ) αύτγ) βυλλογνί ^ημοσιιυθεΐσιν ίμμέτροις χαΐ πιζοΐς, ύς 
χαΐ έν τ^ μιτά τρία ίτη έχ^οΟβ(<Γ[ΐ ουλλογίΐ χαΐ ίλλοΜ ποιημάτων 
αΰτου, &{ χαΐ μέ;^ι θανάτου λλτέλιοι θιασώτης τής^ημώ^ους γλώοση^^ 



ΚΕΦΑΑ.4Ι0Ν ίΤ- 



1794-1821. 

Πινανιώτης Κοίριχδς.— Ά^αμ^ντιος Κορβήί•— Νείφυτβς Δούκας.— Στέ- 
φανος Κομμητας.— "Αλλοι Οιανωται του αρχαΐζοντος ίβιώμβτος ^11 Αίμος 
μ<ταζύ ΚοραΤστών, Κο^ριχιστών, Τραχαριστών χαΐ Μαχάρονι«το>ν•— Ν&θ€λ' 
λϊ^νιχαΐ γραμματιχβί.— Διατριβή Κρομμύ^η.— Διάφορα 6ποίιίγματα νιοιλ- 

λΥιΥίχοΟ &φ9υς• 

ΑΙ περί άπλίΐς γλώτσης ίιίφοροι ίοξασίαι του τε Μοκη^αχος χαΐ 
του Καταρτσί έπΙ πολλά χατά συνέχειαν £τη υπό διαφόρων λογά- 
ίων του έλληνιχου Ιθνους χαλώς ύπο^ττηριχθειται, ούί* Ιπ' ελάχιστον 
χατώρθωιαν Γνα έπιχυρωθώσιν υπό της ιθνιχής ουνειίι^σεως. *£θει•* 
ργιθη<ταν πάντοτε ώ; γνώμαι άτομιχαΐ ίίιοτρίπΊΐν λογίων, έλχύουοα( 
ποτέ τίϊν φίλοπερίεργον προο<)/;ίιν, ίνεχεν ίίίως αύτοΰ του ύπο των βια-. 
οωτών αυτών ίιεγεφομένου θορ'ΐβου• χαΐ δύνανται μίν ούτοι νά «ρ••. 



η,λΡΑΡΤΒΜλ. 311 

«κΧι•τ(««ιβ{ τιν«{, »-ί^^ποτ( ϋ^Μς Οέλουβιν εορτάσει μ»γ«λε»τίρου< 

Ή νΟν χα9οφ«ύου«α ν«οΛλκηχ* γλ&σ•«, *{ χ«1 μίι &«ττϊ)ρ{χ'θΐ| 
|«τά 'ηηύχαν Φορύβου, άφ' έαυτϋς ο5τ«ς είχεΐν έποΐην* χαΐ έξ«- 
ΜλνΛιΐ; κοηδβ« μ»γΛα< «ρο<*ου«. Ό θίοτ^χ^ις, κάλλ,ον ,τβντός 
Λ1βι> τ4» κρο«ρΜ(ΐ^ν τϋς ίθνιχϋ; γλώβ«ΐί χ•τ«νοι|βαί, έν «γϊί έχβλ- 
λι%»ι«»»» <ώττί». Δέν χβτϋλθεν •(« τ*τ ίηρΜχτκίττϊτα μ(τΑ θορΙβώίβος 
«ιτβλβίβυ χροΦτλύτΜν «ρός δκβοτίΐρ,ξι^ τϋς χβανοτομίβς, λ($τι « 
•ΕΧλάς ηρ& «ολλβΟ «ροϋτοιμααμένη λ* «ύτ^ν τ4|ν χβινβτομίβν προ- 
«|ί«ς »»ιΛέτη«» β«τ*», ΧΜφίύναβα >(; τ* άλλβίϊίλληλβ χαΐ «ατ>- 
γώίιι κ^1γ|Μΐτ« τδν (^τρ((««Μ νιωτίριστών. Τό Ιθνο< «Ιλλκιτβ 
0"»«*«4« τ*» ίττπΛ «ιταγ•γ^ έπεθύμβι γά χβλϋτ» 'Κι^ά^ χαΐ 
*ύχΙ />α«Λ» 4 'Ρ^>μη^σύ^η^ Ι,ψ^ην, 4έ γράφον χ«1 άν.γ»νώ«ον 
'ΞΜίηηχΑ χαΐ ούχΙ Γροίΐαχά % 'ΡομαΪΜα. 

Κβτά τέί άρχά< τ«ί Ιθ' τ«.5τι« έχβτοντ«τιφ{ίο< ό •οφ*ς Άί.- 
|»έ»τιθ« Κβρ«ίς *«ρέ»«ρεν «λο«ί σχ,ίΑν τβύί τ«{« λογίους ,{ς «$. 
>«|«» ά{(«(λιχτ«ν χ«τά τοδ χ«ββφ€ύοντοί ΐλώματος, τοΟ **οίθϋ θ»«•ώ- 
της ««ρ{««το & •Αβϊη»«ί•ς Πανβγ,ώτης Κοίριχάς, άν>,ρ «ολλδ ^ν β,- 
&ί«ς «χβίνόυ τ*ν «« Αί.ν χατώτερος, «λί,ν ομολογουμένως ;ύ?«τέρων 
«χείί«». •Βν τ? άν(*<ϊ, τοι-ίτ, πάλ, ίφάνη ν.χ,θείς 4 δεύτερος• άλλ* 

χαΐ (ΚτΑ τίν έλληηχήν άν.ξβφτ„«τί«ν έλγ,»μο>^θηί«ν τά Γραιχ.χά 
τοδ Κορ«ϋ Χ.Ι 4,• «ύ,Λ, ,«, .^ ^„,ί^ ^ .^^. ^^ «;^^ 

Β. Ιτ« 179#4 Κο*ρ«2ς μεταφράσας, λά προστ.γϋς τίο *ν.- 
μίνς τ* Μολίοβλ,χίοις Μ»χ«*λ Κ«<Γτ«ντ<«υ ϊού^του, τάς 'Οα,. 
Μ<κ «ιρί Λ^ι,Λίατ «ίσ;^^ τοΰ Φ,ντ,νέλ έν χ.χοζ,5λ« &«. »ροέ- 
««5» τΑς εξίΐς «ερί 'Ελλτνιχίίς γλώσοης «έψ,»; «.ι γ^ ^.^ "^ 

ΙΓΓΪ «««5ν-τον «αΐ νά ί^,^,^^ί^ ,ι, γ,,^^ ^ ^^^. 
**ς αφχάς τ* μΓ.*' άρχίΐν,μ^έ β^^, |^^^ 

Κ^ «»* τ4 ,,«ρ«μίνον ταν ίθνών. * μάλλον ί«4 .^ν ,υν«ρμ.γ*.ν 



>ϋ ΝΕΟΒΑΑΒΝ. ΦΙΑ0Α0ΓΙΑ2 

χ«1 τα ίΙ)η, χαΐ τά γράμμ,βτα, χαΐ «ινν 'κΛ'ίΐ τούτοις ττι^ ιταλαιά^ 
έχείννιν τϋς γλώσσκ ιύγέν«ι«ν' αΐ άλλκ^^άλληλοι ΙγΛοι χ«1 δουλεία» 
ό«ου χατά χαφοικ έ^οχίμαοκν άπό διάφορα εΟνη, κ6τε ΙΙαχ(^ον{ων^ 
9^τ» *Ρω(Αβτ(»ν, χαΐ ένίοτι Γότθων, «{ς αντι^ν μέν μ<τέ}«ιχ«ν| χατλ 
τ&ν άναχόφηχτον ^ιχόν νόμον τοΟ νά μιμϋται & ^ο&λος τόν ί^κό:• 
τιιν, χαΐ τίΐν τών ^«*ν τους αγριότητα, χ«1 τι^ τΰν |φ«ν τους βαρ- 
βχρότιιτοκ, χβιΐ τίΐν των λχλέχτων τους ίχρει^ττιτ». Αυτά ^έ τά 
Ιθνη, χαΐ ινρό ΐράντίιΦΥ τ& 'Ρωμαΐχ&ν λα νά ώφεληθ^ άτώ τίιν ^οό>• 
λωνιν τ%ς *Κλλάίος ου |^ιόνον κολιτιχέ^ ρέ τίΐν χυρίιυφίν τ6ν κολκ^ 
τκιΰν, αλλά χαΐ 40ιχώς μέ τί|ν άκ6χττιοιν τΑι# έιηση^6ν ί^ανιΐ* 
«Οϋ {ίσον έίυνι{Οΐι, χαΐ λόγους, χαΐ τρόπους, '^^'^) ΙΟιμα, μαθι^ματα^ 
χαΐ νόμους άπο τους ^υατυ^^κις Έλληνας αιχμαλώτους του. Τρόιςος 
μέ τόν όινοϋον Α αιχμάλωτος χατά των νιχιιτων της έΟριάμβλυο» 
Εΐ^ος θριάμβου άποτ&ταμιευμένον μόνον ιίς τά πιΐΡθλιτ«υαένα Ι9νη 
μέχρι χαΐ αυτής τής έσχατης των έςαχρ•ιώ9ΐως, χαΐ θρίαμβος ιεαρητ 
γορητιχ&ς, άν τέλος πάντων ίν&χκται νά «υρβθ^ χαμμία ΐΓαρηγορ(οι 
^ιά τίιν έπιχαμένην «ις Ιν κύγενές Μνος σχλαβίαν, άψ οίί έζολ^ 
θρ^«^θ|^ 4 Ιν^οξός του έλβυ9&ρ(α. &1ιτ•νεχθθ(βα λοιιην άιΛ τ%ς 'Ελλά* 
^ος «(ς *Ρώμην 4 έλληνιχη ίιάλβχτος, χαΐ ουζιυχθ^ΐσα τρόινον τινά 
μέ τίιν ίέιποινάν της Αατινιχί^», τούτο μέν μβτατροκομένων των φρά* 
ο<ών της χατά τάς λαθέοκις τών ίκοποτων της, ιτρός έζι^ίγη^ν χΛψ 
οπωσδήποτε (^«ων της* τοΰτο ^έ προστιθεμένων άπιιρων λέζεωιν, χαΐ 
Αιαφόρως στρεφομένων τών εκφράσεων προς ^ι^λωσιν ε(τι συνηθείας 
τινός πολιτιχης, είτε έπινο(ας νέας *Ρωμαΐχί^, έγέννησε τό βάρβαροι» 
{«τρωμα τί^ν μιξοβάρβαρον λεγομένην λάλεχτον• *Β 6πο(α δλλως ^%* 
λαχου, χαΐ ποιχίλω; πανταχού λαλουμένη, γραφομένη, χαΐ μάλιστα 
συμμιγνυμένη μέ την τών Βενετών ίιάλεχτον^ οΐ όποιοι έξαπλωθέντες 
ίσχατον. εις όλας τάς• νιϋσους του Αίγαίου Πελάγου, χαΐ ίως ε(ς αυτό 
τό χέντρον της μετενεχθείσης χαΐ χαχη χαχώς λαιρεθείσης βασιλείας 
^ών ' Ρωμαίων φθάσαντες προς χαιρόν, άνάγχη πδσα ^τον νά μεταδώ- 
σουν ως χρατουντες τοις υπό χείρα, χαΐ ηθη, χαΐ ί^έας, χαΐ λέξεις, 
^χαΐ φράσεις, λ^ρέΟη εΙς τόσας έγχωρίους γλώσσας βτα χαι χωρία, χαΐ 
τόποι, χαθώς ευχολα ημπορεί νά πληροφορηθώ τό τοιούτον 6 χάθε πε- 
ρίεργος από τά αυτολεςεί εις πΆλους ίστοριχούς τ7.ς Βυζαντί^ σω* 
ζόμενα πολλών πόλεων γράμματα• Κίς τοιαυτην ίέ χατάστασιν ου- 
^ις '^η% ίλληνιχή; διαλέχτου χατεσπαραγμένης, χαι μεταμορφωμένης^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 813 

φ€υ ! 4 έβχάτη αίχμΛ\ίΛ9ΐα, 4 ιτιχροτιίτ^ ουράνιος {^άστιξ, χαΐ τη( 
ΐκολιτιχ^' ταίν 'Ρϋμαίωι άχχταβτανίας ^Μ<ταπ6φ(•>κτος άινοκ«τάφτβι* 
νις. Ή ^κοΙ% μϊ ζΐφος ^ί^τοαον ιτροχοροΰ^α, μέ ^(σμους χαΐ άλύ- 
ΟΟυς τιίιν αυτή; ιταράτα^ιν έ{Α7ΐ^οΰ9α, ίσ^ζεν, έ^ούλω9•ν, τάς βι- 
€λιο$η«ας )(ατέχα\ΐ9ΐ, τί|ν βα9ΐλ<{αν {λην τέλος πάντων έκ βάθρων 
χατέατρ«ψ<, χαΐ τ& <ξ«υγ»νισΟέν έΜίνο γένος τών 'Ρωρι«(«ιν χατά 
χράττος έζιιχριίοΐΦίν' (χαιι τ& ^υστυ^^ές ριαζυ μέ τήν ΐΓθλυχρ6νι6ν του 
λαμιτρ^τΐιτ«, χαΐ β*>γένειαν, χαΐ τί)ν πολύτιμων του έλιυθεριαν, χ«1 
<φ•ξ^ τάς έιτ^βτήμας, τάς τέχνας, τά ί!9η, χαΐ γράμματα. Όλα 
ίλλίψαν, <λα έξΐ)<ραν{<ι9η9αν, χαΐ ως αχρείος δούλος υπό ζυγ&ν αύτο- 
' νήμον ^βοπ^του χατα^«μαζ^μινος μίαν {χει φροντίδα, εις Ιν χαταγί- 
νεται μ^ν, {λα του διευθετεί τά χινιλματα είς τί^ν εύχαρίττησιν του 
τοιούτου ^εσ^του ινρός άπωσουν των ^ετμΑντου άναχούφισιν. Χαί• 
ρειν χαταλιινών χαΐ ύψηλάς θεωρίας χαΐ εύγενιχάς άσ/ολ(ας, χαΐ έλευ* 
^Μυς άσχι^Φεις, χαι γυμνάσματα, μίαν μ^νην ηγείται ταύτην ευτυ- 
χίαν τ^ νά είναι Ινας μέν μέ χρυσάς, άλλος ^έ αργυράς, χαΐ άλλος - 
μέ &«ω9ουν έλαφράς άλύοους πε^νε^ημένος, άιίποτε ανελεύθερος Ιβκ 
ΐιαΐ ε{ς αυτά του νο^ του τά φρον/ματα. Φευ τής τοιαύτης είμαρμέ* 
γης! ΐΕΟυ πλέον σχολεία ελληνικά! που Άχα^ημίαι έπιστημονιχαί ! 4 
Παν^ημίαι ^λολογιχαί 1 που ^ιίάσχαλοι, % έν «τυντέμω που Γλέ^^α 
έλλιινιχι( ! βλα (πρεπε νά προχωρούν χατά θ*^μ^ν χαΐ χατ' άρέσχειαν 
των χρατούντων. "Αλλα λοιπόν ϋθη, άλλος τρόπος ζωής, άλλα έθιμα, 
χαι άλλοια ενδύματα, άλλας {πεται ί^έας νά γεννήσουν, χαΐ βλα 
{πρεπε νά έχφράττωνται, χαΐ νά ύνομάζωνται μέ τ-^ιν των χρατούντων 
^ιάλεχτον• 'Κχ τούτου προήλθε τ& τερατώδες έχεινο χραμα της λε- 
γομένης 'Ρωμαίχιας γλώσσης, σύμμιχτον ώς χυχεών άπό διαφόρους, 
χαΐ πολυάριθμους ςένας λέξεις, χαΐ φράσ&ι; των οποίων ή έλληνιχή 
Ιχ^ρασις ούτε ίζεύρομεν οΐ περισσότεροι άν ητον είς χρή'^ιν είς τους 
"Κλληνας, ούτε άν τίιν ευρωμεν ήαπο:οΟμεν νά τί}ν μεταχειρισθώμεν, 
λβτι ούτε εννοούν οΐ πολλοί τΐ λίγομεν, χαΐ ά/,ίιάζουν δλοι ίιά τά 
άσυνιίθιστον. 

■ Μέ μίαν τοιχύτην ^αφΟαρμένην γλώσσαν 4που μόλις εύπορε: τάς 
Ι(ρ6ς ^ηλωσιν τών πλέον τετριμμένων ίίϊεών λέξίΐς, χχΐ ίκείνας τάς 
«λέον ζένας, χαΐ ούτε χάν προσοιχειωμένας, π^ ή;Απορεΐ τινάς νά 
μετα'ρράσΐϊ βιβλία ίπιστ/,μονιχά, νά έχρράτγι ί•ϊέ«ς εύγίνικάς, ^ ^ 



^Μ ΝΕΟΕΑΑυΝ. ΦΙΛ0ΑΟΓΙΛ2 

έκθεση άγΐαίζ Φ>9ΤΥ)(ΐατικας, ϋίζαζ ινολιτιχίς, ^ Οβωρέας ήΟυώΕς^ Ινβ 
χάος ΐΓανταχ6θ€ν τόν ιηρ'χαλύιττη' ίνα χ»ιόν κές χάθ« ^ίηψα τ^ψ 
άπεχ^έχεται, χαΐ ι^ χά9κ 7;«^{ο^ος κίνο» ^ι*»αύτ&ν (ιλα νέα Απορ(α, 
χαΐ τό £λον Ιλη «(τηχανία. 

» ΙΙά ίς γράψ(^ ((υρέΟτ^σαν Λνθρωποι:, χαΐ δνθρωι^οι «ροχομριένοιν 
«{ς τ&ν ^έχατον λγίοον μάλιστα αιώνα, νά το ((«ονν, νΑ τό λοξά*- 
σουν, χαΐ νά νομίσουν βτι ήμιτορουν νά άποί<(ξοιιν τ'ίΐν ανασχΜ^νχ•* 
τασχίυίΐν, χαΐ χαλλωπισμόν τ&ν ι^αντκλ^ του φράγματος άφανιορ&ν)^ 
Ας γράψη μέ τόν αυτόν τρόπον, μέ τάς αύτάς >έξ§ις, χαί μέ τάς 
αυτάς φράσης Απο^ συντυχα(νομ§ν, τό ΑποΙον ιΖναι χαΐ γλαφυρ^τνρον^ 
χαΐ εύληιντότβρον, ώς ώφιλιμώτιρον. "Αχ Ι μά τοΰτο οίνοα τόσον 
(βχολον νά τό 9ΐΐζ^ τινάς, δσον (Ιναι ίύσχολον νά έννο4στι τάς ιπίσας 
περιέχει ίυσχολιας, χαΐ νά συμκεράνη τάς πύσας συμκβριλαμβάνΐε 
άτοπίας, χαΐ τέλος πάντων ιπίσον είναι βλαπτιχόν μαΤλλον ΐ1 ώφέλ^ 
μον. *Κγο> αποσιωπώ τό πέσον εΤναι ^ύσχολον οίς μίαν αίσΟνιτιχ^ν 
ψ >χί|ν ενός φιλογενους σπουδαίου να χαταστιίστι ο{ς τλ νά μίταφράσ^ι^ 
χοραχαίχΐΐ^.ιχα τό 86Γίοιι$6ΐη6υ(, μούζΜΐΛ τό^ •Ι)δθΙιιιη6ηΙ, Γβ^ τό. €ΐ 
Ι)!βη χτ. χτ. χτ. *Επιφέρω όμως ερωτώντας, πρώιτο» ποΰιν τρόπον 
ό'Λίλίας απ* όσους οΐ ' Ρωμαίο» μεταχειρίζονται νά μεταχοιρισθγι ^ τ4( 
Κωσταντινουπόλεω;, έπεται νά μέ είποΰν, ως μιιτροπόλοως χατά μί- 
μησιν χαΐ των λοιπών πεπολιτευμένων εθνών, ε£ς τά &πο«α & τϋς 
μητροπόλεως τρόπος τϋς λαλέχτου παρά πάντας τους χατά χώραν 
έγχρίνεται. Έγώ χάνταυΟα ττααατρέχω^ τό ότι τοΰτ^ έπεται νά ειπ^ 
τινάς λιά Γί;ν $ια).εχτον τών Τούρχων, των όποιων είναι μητρόπολις 
ή Κωσταντινοόπολις, χαΐ όχι ^ιά τι^ν *Ρωμα(χι^ν τών ' Ρωμαίων, οΐ 
όποιοι σχλάβοι &ντες, ού^* εστίας απολύτως (ίίας «υπορουσι, πολ- 
λοΰγε χαΐ λεΐ μητροπόλεως. ΚαΙ βτι χατ' άνάγχην πολιτιχΑν Ιπετ 
ται οΐ της Κωσταντινουπόλεως χάτοιχοι νά -έχου^ ΧΡ*^. περισσοτέ- 
ρων ξένων λέξεων χατ* άναλογίαν τ^ίς μετά τών χρατ4ύντων «ρβγ* 
ματείας χ«1 συναναστροφής. *Αλλ* ερωτώ πάλιγ^ ποίον τρόπον άπ 
δσους οΐ ^Λς Κωσταντινουπόλεως χάτοιχοι μεταχειρίζονται πρέπει 
νά μεταχειριτθΫί \ έπει^η χαΐ όχι μόνον χάθε μέρος χαι χάΟι ένορίβ 
αύτίις της πόλεοος άλλον ϊχει τόν τόπον τίΐς έχφράσεως, άλλα χαΐ 
α')τοΙ οΐ του γένους μας επισημότεροι έχ διαμέτρου λαφέρουσιν Ινβκ 
του άλλου είς τάς εκφράσεις χαΐ τρόπους τίς όμιλίοις των. Αλλος 
ϊιλίνει εΐ; τό Ιλληνιχώτερον, άλλος εις τό τουρχιχώτβρον, άλλος άλτ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 215 

λϋς έχφράζ•τ«ι, χλχ αναλο^(«ν τί&ν κολλΰν η ΐ)λ(〫ν {^ιων άηοδ 
Ιχει. "Έικιτα άίλλιι ιτάλιν (Αβγ(βτη χαΐ ά9υ|ιβ(β««τος διάφορα (αταξυ 
του τρ^χοο τ7«ς &μιλ(ας τών άγ^ρί^, χαΐ του τρ6πο» τ^ς ομιλίας τών γυ- 
ναιχΑν, χΛ ίτι μοΚλλον μιας έχάντης πρό; Λλλιιν. Ποΰον λοιιρ^ τρόπον 
νά έχλέζγ) &^υ9τνχί)ς γράφων, %1ς χαιρ4ν Απου «{ς τ&ν !ν« θέλ•ι Ιχκ τό« 
οους κατηγόρους, βοους χαΐ ιΐζ τ4ν άλλον; άλλοι (ΐέν, Ιιηται <(ς αυ- 
τόν τ&ν &πο7ον ΙιίπΟΓ» τρόπον νά άρέαχωνται, άλλοι ίέ νά άπαρέ• 
οχββνται, οΐ ριΐν νά ι&χαριοτο*ίνται, οΐ ^έ νά ^υοαρ^^^οννται, όλ(γοι 
νά τ&ν ίγχρίνουν, χαΐ οΐ λοιποί νά τ^ν χαταχρίνουν, χαΐ γινιχως τ& 
γνναιχλίον φΟλον νά τ&ν άχ^ιάζη. Δλύτβρον ^έ, ποίος άπό 2λους αυ- 
τούς τους τρόπους πλουτ<7 άποχρώντως τάς αναγκαίας λέζ«ις χαΐ 
φράσεις, ριέ τάς όποιας νά γ(νΐ(ΐ παντοίου νοιίματος'άχολόβωτος Ιχ- 
φρασις^ Χ^^ ^ 9•ιναπαντι{<Γ)ρ 6 γράφων μυρίας άνβπιβάτους δυσκο- 
λίας, αΐ όποΐαι νά παρτρ(λ(νουν τέλος πάντων %1ς άνεπιλορθώτους 
άτοπίας; αλλ* άς ^νκιοθ^Ι διας λέξεις τόν χρειάζονται, τάς μέν 
άπλουττερον πραγματικωτέρας άπό τ4|ν Τούρκιχνχν, τάς ίέ έπιοτημο- 
νιχωτέρας άπό τιίιν *Ελληνιχ4}ν', τάς ^έ πολιτιχωτέρα;^ £λλ«ς άπό 
τί^ν Ιταλική χαΐ άλλας άπό τ4ιν Γαλλιχ/ν. 'Ω, χαΐ τΐ θαύμα εΐ* 
^ος διαλέχτου ! έγώ προς άποφιιγ'^ιν πολυλογίας παρακαλώ τόν χάθε 
άπαθ9 ^ιαχριτικόν νά άποκριθ^ ε(ς τούτο, χαΐ άν βαρύνεται ίιά τι^ 
άτοπίαν τϋς έ^ας, επειδή χαΐ κάθε άτοπον φέρει «ιωπίιν ε(ς κάθε 
φρόνιμον, νά έχιφέρτ, άλλην άντί^^ησιν άπ* δσας Ιαψιλέοτατα (χει, 
άς έρωτι(<πι μόνον τόν ούτως ίογματίζοντα, ε{ς ποίαν γλώσσαν ημ- 
πορεί νά ειπ^ υοτερον ότι γράφει 6 ούτως γράφων ; μά τάχα ύστερον 
άπό 2λααύτά έχει νά ώφελ^τι; βέβαια όχι' ^ιατί Οέλωντας νά ^ώτ^ 
ε{ς (ν (9νος όπου προσφάτως έχχύτττει άπό τ4ιν πολυχρόνιόν του 
ν;ΓΟ δουλείας άμάΟειαν, μίαν ί^έαν όπωσοΰν υψηλοτέραν των χαθ' Εξιν 
ούσιωθέντων μέχρι τουίε φρονημάτων του, χαΐ θέλωντας νά τί;ν έχ- 
Η*Γ^ μέ τάς αύτάς λέξεις χαΐ φράσεις, όπου αυτό έσυνιί9ισε νά με- 
ταχειρίζεται, έξ άνάγχης έπεται νά τί;ν μετατρέψ:() πολυσχιίώς, νά 
τχν ακρωτηρίαση πολυει^ώς, και νά τήν χαταβιβάσιρ άπό τό υψος 
τίς ευγενείας της, είς τίίν χαμερπή πεν.χρότητα της συνηθισμένης 
οιανοίας, αποτέλεσμα αναντιρρήτως άφευχτον των βαρβαρικών λέξεων 
χαΐ φράσεων, είς τρόπον όπου χωρΐ; νά άναπληρώσΐ() ή τοιαύτη ίίέα 
κανένα τόπον παιδείας, άφίνει ούχ ήττον τό ί»>στυχές έχεΐνο <βνος 
νά κυλίεται είς τόν ουνηΟισμένον βόρβορον των χαμερπών φρονημάτων 



2*6 Ν£0£ΑΑΒΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΣ 

του, χαν νά έΐΡίφέρεται ιις τόν ζ<ίφον τΑν άφ^γγην ι^βΑν του, ω^τ^ 
βλάπτει μ&λλον ^ ωφελεί/ *£)( του ίναντίου ίέ (&(« ί^έα χαλλΜ* 
πισμένη μέ άνθτιροτέοοις φρά'ίεις, όςίνει τόν γοΟν, ευφραίνει τ& ΐΓνεϋ(ΐθί, 
εύχαριστιι τ^ν ^ιάνοιαν, χαΐ διεγείρει τλ μιμητιχόν τΙς 4*^^ <^ 
αμιλλαν % του νά ριάθ^ χαΐ Λλλα;, η του νά ίπινο^ο^ ((Αοίας, χ«1 
άκλ τό ένίοζέτερον τ&ν έχφράσε»ν λιίηγούμενον τό Ιθνος εις τ& 
υψ^λέτερον των νοημάτων ημπορεί νά χάμ^ τ& πρώτον βί^μΑ) βκερ 
χαι ^υσχερέβτερον ύς τι^ πρίο^ον τ4< μαθήσεως • • 

« ΙΙά τάχα τέλος πάντων πρέπει νά άπελπιοθώμε» &τι αύτιίι ϋ 
έζαλλοιωθειβα γλώσσα ίέν ιίμπορεί νά χαλλιεργιΐθ^, νά χαλλωπισΟ^ 
καΐ νά εΰρεΟΥι ίνα υφός χοιν&ν, τό οποίον 2λοι επίστις μεταχειριζ^μ•*- 
νοι νά έπιίί^ουν μι έχβάσεις χαλάς, χαΐ νά ωφελούν τ& γένος, γρά- 
φοντες χατά χανύνας, χαΐ αρχάς γενιχάς; βχι βέβαια• 'Επειίιίι χαΐ 
χατά πρώτον τό χοινόν αυτό ϋφος τό ίχομεν εις τό χέρι^ )^ χαλλο»^ 
πισμένον όπωσουν, χάρις τφ μαχαρίτ^} αύθέντΎ) Νιχολάφ βοεβ. Κβτ* 
ρατζ^(^), δΰτις με μόνην γυμνιήν τήν *Ρωμαίχι%ν γλώσσοκν άναγομένιιν 
ώς οΙόν τι εις τ4;ν μητέρα της τίΐν *Κλληνιχ-λν {γρ«φβν ελεύθερες 
μετέφραζε γνησίως, χαΐ έζέΟ&τε γλαφυρότατα χάθ» νόψα &;(θΐας^ι(:• 
ποτέ ύλης. Αυτό τουιο τό υφός τό ένασμενίζονται χαι βλοί (Αν έ^ητ 
ρχθοΟν ένας 41 £ύω) οΐ τωρινοί αύθένται του γένονς μας, χαΐ χατά (εέ« 
μησιν τούτων χαι οΐ περισσότεροι άρχοντες, χαΐ μέ αυτό γράφουν τ4 
περισσότερα της χοννολογίας γράμματα• *Ελλε(πεται ^έ τό νά χαλ-* 
λιεργηΟτΙ ίηλ. νά προστεθούν εις αυτό. από τ/)ν έλλη^εχ^ν λάλεχτον 
αΐ 8σαι λέξεις μας λείπουν, χαΐ νά συνηΟισΟ^ ιΐι χρ4ο(ς των, μάλιαταε 
έ«((νων τάς οποίας από ζένας λαλέχτους άφαρπάζοντες άνοιχείως 
μεταχειριζόμεθα, χαΐ άγνοοΰμεν εντελώς Αν είναι τοιαύτης βημασίοις 
λέξις (λληνιχιί. Νά μετενεχθουν εις τό άπλούστερον ^ιά τϋς όίΐηγίας 
τών πολυμαΟεστέρων της Ευρώπης Ιιαλέχτων βλαι έχώΜϋ Λ γλαφ^• 
ρόταται ΙλληνιχαΙ φράσεις, χωρίς <μως ίιαφθοράν, χαΙ παν«ελ4( έξαλ** 
λο(ωσιν, ώτΓ». να χΜουν παντάπασι τίτν προτέραν^τους λαμπρότητα^ 
μέ.. τάς όπο(ας νώ γίνεται ραλως χαΐ πλουσίως &ποιουίι(ποτ«. νοι^μετ* 
τ.ος γλαφυρότατη χαΐ ευγενής £χφρασις* χαΐ νά πλουτισΟφ μΐ «υτόγ 
τόν .ρόπον άποχρωντως άποχαθιστάμενον Ινα υφός χοινόν, δφος εύ^ 

(*) Τούτου Ιξ: ?'.0η μόνβν ή Γαλλιχή γραψιμβτική (1800) έν κπιτιτηείυμένφ ίρχβί* 
ζο'/η (εκί^ατι, έ^ομίνως β: ν (Ιναιΐ έξ έχ<(νων τών Ι^γων του φιλόμουσου τόύΤϋΟυ ^χ^ 
|μΙ^;, τϊ 6κο4« ό ΚίτΙ^χ&ς νννιοτ^ί ώς πρόΓ^πχ νιο«λληνικου δφονς, 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. %η 

γινέφτατον ιαά τκρκνόν, ζκιλιττλν Ινώς λά τί^ν φυσιχ^ν τϋς γλώσ^• 
σης κύφων(αν ιίζ βλα τά ΐρεπολιτ(υ(Αένα ΙΟνιι• Ά(λα ^έ νά βαλΟ^ 
•(( άρχος, χαΐ χαν^νοΚ) &ιη^ ^ <πτ' βχριβϋ ντάθμιιν τ& δφος αύτ& 
όίβύοντας 6 χαΟ* Ιν«ς νά (λλν πβφβχτρέιςβται ινλέον τ^ς χικνϋς &^ο(» 
τ^ λέγ$ιν 3ΐαΙ γράφει». Τ& 6κοΐον τοΟτο είνοιι, χαΐ ^& ^υσχολώτιρον^ 
χαΐ χατά «««ην 'πίχιιν άργ<ίτ•ρον, χαΐ ιτρέπιι νά τ& έλιιίβτι τινάς 
άπα χα(ΐμ(αν «ότιιχ^ χατά «ράνοιαν κιρ(9τ««ιν• 

• *£ν φ έγώ λέγΜ νά ΐρροβ^ιορι«6|| δφος (ν χΜν&ν, άς μ4ν Οπα* 
λάβΐ} χβνένας, βτι άζι^ έ«(«ης <λβ τά όκοΐα Ηποτ• δλικ βιβλίοί 
του χ6«μο» νά {ατ«φράζ(ι«ντ«ι, ή ν3ι γράφωνται μέ Ιν χαΐ τό «ύτλ 
ϋφος, φυλαττομένης •ξ(σον εές {λα τϋς «ύτ4ς έμβριΟ•(ας. Μιίι γένοιτο Ι 
έκιι^^ χαΐ αύτην τ4)ν ^ίξαν χυρίως άποτροκιάζομβι χβά άντι^ιαμά* 
χομ«ι, 4 λποία, βχι μ^ν είναι ίβίγμα ί^χάτικ άμαθε(ας, χαΐ οΐ|• 
μΐίον νεανικής μα^Λς^ αλλ* Αντιφάσχει χαΜλου ε^ τους Ιρους τΑν 
«ραγμάτον, βκιρ έβτίν ά«ολύτ«ς άτοπον, Μεν λέγειντας Ινα χοι^ 
νάν υφός ΑποτιΟέμενον τοΙς «αβιν 6ς χανών χαΐ ύκογραμμός, μιΐ(τα 
εννοώ {να μήνον τρ6«ον έχΟέβΐϋς, μ^τε βτέργω ενός μόνου εΕ^ους 
φράσεις χαΐ λέξεις, ώστε μέ τίν αυτόν τρόπον, μέ τάς αύτάς λέξεις^ 
μέ τάς Ι^ίας φτροφάς χαΐ φράσεις, Απου πρέπει νά μεταφραβθ^ 4 
Μολλιέρ, νά μεταφράζεται 6 'Ρεάλ, ίΐ νά μεταφρασθώ 6 Φοντενέλ χαβάς 
πρέπει νά μεταφρασθώ ό Μοντεσχιοί. Άλλη υλη το5 ένές, χαΐ άλλη 
του άλλου, πρ&ς άλλους ό Ινας, χαΐ άλλους ό άλλος αποτείνεται* χαΐ 
επομένως άλλη πρέπει νά εΖναι τοΟ ενός ή φράσις^ «αΙ άλλη του άλ* 
λου. Άλλα ίιά νά γίν^ρ {λη αυτή 4 τροπολογία, χαΐ νά γ(ντι Αρι• 
σ;αένΜς χαΐ χανονισμένεις, χαΐ £χι χατά γνώμην αυτονομίας, χαΐ 
χατ* άρέσχειαν αύτο^εσπότ«Φς του χαθ' ένλς, • χρειάζεται νά &πο*- 
τεθ^ πρώτον Ινα χοινόν δφος χανονισμένον, τό όποΐον βάσιν ά^ιά* 
σειστον εχιεντας Ιχαστος νά χλιννι επομένη Λτ% προς τέ {ψηλόττ* 
ρον ^ χαριέστερον, προς τό σοβαρώτερον ^ άστειΑτερον, αναλογείς 
μέ τήν 6λην του συγγράμματος, χαΐ τέν τρόπον του συγγραφέεις 
όπου Ιί^ελε μιμ^ται ^ ρεταφράζγι. Τό όκοΐον Χλαι αΐ τϋς Ευρώπης 
γλώσσαι, χαΐ εχείνοι όπου χαλ|ι τύχνι ελευθέρως χαΐ σπουίαίως μέ 
τι^ιν ίίίαν ^ιάλεχτον όπου όμιλοΟσι χαΐ συγγράφουσιν, αύίέν ^^ίττον 
ώς χανόνα άπαράτρεπτον φυ>^τουσι χαΐ ούτε τήν χάΟε υλην έχθέ- 
το'^σι μέ τόν τρόπον όπου όμιλοΟσιν, ούτε όμιλουσι χαΟώς συγγρά* 
φουσι' τούτο λοιπόν όλον ^ιά νά τό στέρζγι ό χάθε νο*^νεχής, άρχεΙ 



118 ΝΒΟΚΑΑΗΝ. ΦΙΑ0Δ0ΠΑ2 

ο{σ€ΐ {η οδτ» 2•1 γ<νέ«0«ι• 

• *Η 2υ<τιςολ(α {μ«•ς <λη κίνβκι τ6γι ν*>ν Ιχον, μέ τ& νά «Ιναι τ& υφος 
«ύτ& αχ«ν^ΐΦΤον χ«1 άστ^ριχτον, έΑΤ«θ»φ.ένον τρόπον τινά {λαΐ'- 
τέρβ*ς »{ς τάς χ«τά γνώμιιν χαΐ φανταφ(αν του χαθ* ενός ινολυ€ΐί(7ς 
ΤΙ^χάς χαΐ ένβλλαγάς. *£χ τούτου προέρχεται τ& νά μ')|ν »7ναι κλ" 
νένα βιβλ(ον γρβμμένον %1ς τήν άπλϋν 'ΡωμαΙΐχιιν γλώσσβν άρΜΤ&ν 
ΧΜνλν %1ς βλους τους *Ροΐ(Α«{ους• Δέν φΐμχ€ριλα(ΑβάνΜ κχΐ {σους έσυ- 
νι(ΟΐιΜν νά (Αίϊ διαβάζουν, 2ιατΙ ώς προς αύτους άρχβι νά κίναι βι- 
6Χ!λφ ί%Α, νά (λίϊν (Ιναι άρ(9τ6ν' άλλ* %1ς {λους το&ς φΐλο(Ααθ(7ς χαΐ 
«ϋοιι^αίους του γένους (Α«ς• Έιηιίή χαΐ έζ αύτ&ν ο( μέν μ^ν τήν 
*λλλΐΐνιχί|ν ^ιάλιχτον (ξκύροντις χ«ι (ατ€ρχ<(ΐλ«νοΐ) αύτίιν μόντιν ένβΒ- 
•ΐανίζονται, »(ς «υτ4^ (ΐένην άρέσχονται, χαι έχ συνηΟιία; μύνον φαν* 
τβΜίΜ^Ας χινούμκνοι Αχοτροιηάζονται νά ιη^οουν, χβΐ άπαρέ<τχοντβιΐ| 
χϋρίς νά ^ιαβάσοιυν, ιΜι βιβλίον όιτοΰ ^1ν «Ιναι γραμμένον *£λλΊονι- 
χίίφ ^^ ^ (Α'λ ΧΡ^? ι^Ρ^^χΙΙ^ |Α^ νέα {^έα έχπιφρασμένη (φΟάν«ι 
νά ρ.ί|ν Είναι χαχοζήλως έξιστραμμένιι) μλ άιτλάς φράσεις* οΐ ^έ πλου* 
τιθ|λένοι άιΑ διαφόρους κολυμαθ§?ς ζώβας διαλέχτους, συντ^θισμένοι 
λντβς ύς τάς κύγβνιχάς έχ«(νων στροφάς, χαΐ Ε(ς τάς γλαφυράς (ΐέ 
ζωιι^ητα έχφράφΐις τών, ^υβαρ&Φτουνται, χαΐ ίίχι χωρίς λ^γον, ιίς 
χάΟβ ««ρ(ο^ον ενός βιβλίου γ«γραμ|^ιένου χατά τόν (ίια(τ»ρον τρ^τΐον 
του γράψαντος, χαΐ έχ^ι^ίι ^έν {χομ€ν δφος Ιν χοινόν επίσης ιΐς {- 
λους, υφος χανονισμένον χαΐ προσ^ιωρισμένον, Λοι προσιίρύονται ώς 
χ^ταΐ πρ&ς χατάχρισιν, χαΐ χανένας ^έν άναζώννυται •ις λόρΐωσιν, 
2ιατΙ έπίσνκ 6 χαΟ* (νας ίγ%ι νά ^χιμάση τι^ χατ άρέσχ»ιαν έκα- 
στου τ«ν άλλων κιχροτάτην χρίτιχαν. • 

*βν (τ« 180& 6 Κοίριχάς ^ημοσικύσας έν γαλλιχφ (ίιώματι 
φυλλάλον (^) άνέπτυζκ τάς «(ρΐ ν»ο«λλιτΜχ9ς γλώσσκ ίίέας α&τουι 
τάς ίτΛοΙας άιςίίΐνως ινολκμιιΦκίσα; (τκ6 τε του Κοραίΐ χαΐ τών πολυα* 
ρ(Ομων αυτού ^ποΒ^ων, μ&τά ζι^ου ύπεση^ριζι ^ιά τι πολλών αλ- 
λΜν διατριβών χαΐ ίίίως τής πιρί γλώσσης πολυσκλί^ου πραγματείας 
αύτοΰ ('), έζ ^ς παρατίθγιμι πε;ίΐχοπάς τι νας. 



(*) θΙ»6ΓΥ«ΐΙοο9 ΜίΓ Γορίπΐοο <]6 ςυβίςυβ» ΙιέΠέοκΐ6$ (ουοΙιβηΙ ΐ€ Ογοο 
ιο^βΓΟ•• ΡαγΙ• 1802. 
1*} Μ().έτη τής χΗνή< ΈλληνικΙ^ς Δι«λέχνΜ. Τύ|λ<*< Α'• *Βν ΠαμβΙοις 1β18ΐ• 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 219 

« Ότι ΐ αρχαία τΰν *Ελλι{ν«ιν φ«νΑ, Λμα τϋς έν ι«ολΐ'ηύ(Α«τι 
ιίποχατ«9τά9ΐως,τ6υ ελληνικού γένους, ίίτον ^ΐ'^φημένιι ζΐς ^ύ« ιτρβ&το• 
γινιΐς διαλέκτους, Δωρικών χαΐ *Αττιχίΐν, έζ ών ίψ^ζ^ ^ύ« λλλαι 
τφ χρ^νφ μταγινέαττραι αμέσως τ4τ» παρ^χΟησαν^ 4 Αιολική» χαΐ 
ΊωνιΧΊ^* χαΐ {τι, χατά συγγένβιαν χαΐ όμοφωνίαν, αΐ τέσβαρις αύταΙ 
άρχοκχαΐ ^ιάλιχτοι ιτρος άλλ^λας «υνιίχοντο, τοντο «ρ&ς βλοιις τοίις 
»{^ι^ν«ς τϋς φίλολογιχϋς Ιστορίας τος ελληνικές γλώσοτης ιΐναι 
γνοιστΑν, χαθώς χαΐ έν τ^ «ρ& ταύτης |αλέτΐ(ΐ <ίπ4^»(χΟη σαφέατ«τ«• 

• 'Οτι ^ άίΛ τ^ν σύμμιζιν, χαΐ <ίύγχρα9ΐν «ύτΑν τέ•ν τιβσά* 
ρ«•ν έίρχαΐχΑν διαλέχτων, μία χοινή, χαΐ έν γένϋ έθνιχ^ «ννιχροτιίτα 
^ιάλ^χτος, χαθ' Ι^ν τό γένος Χλον 6μ<(γλΐΜσον χαΐ όμ^φννον έγνΜ- 
ρίζετο, χαΐ τούτο, ώς έν τοις ινρορρηθιίσι ^ι«^ΐ|λώΟη, αυτά τά αθά- 
νατα «ΟΜ^τα του 'Ομι^υ, χαΐ τά τών ^ραματιχΑν χαΐ λυριχΑν 
στιχουργ^ματα τ& παραοτι^νουν ΐΰραγματιχώς• 

• Τούτων λοιπόν συμφώνως χαΟομολογουμένων» αναντιρρήτως συν 
άγιται, δτι &«^ιρχ€ν άιρ* άρχ^ς μ(α Κοινί^ τών Ελλήνων Λιάλιχτος, 
ή &πο(α απαραιτήτως (πρβι^βν,- ήθιχφ τ^ λύγιρ, να &1ναι ^ι^ρημένιι 
»ις ι^ιητιχιΙ^ν, χαΐ Αιιμοτιχ^, ϋτοι &(ς (ντ^χνον χαΐ άπλ^ν. 

» Αΰτϋς ουν τϋς Κοινϋς Έλλίίνιχϋς Αιαλέχτου, τ& μέν άχλουν χαΐ 
^ημοτιχ&ν μέρος, &π' {λλη χαΐ Αλλ^ χατά χαιρους χαΐ χατά ις^ριστά- 
β(ΐς μορφ^, ^Μ^έθΐ) Ιως ιις ήμας, χατ' ά^ιάχοιτον του γένους ^Μΐ^οχ^ν^ 
χαΐ 2ιαρχ(2 μέχρι της σιΐ(μ&ρον, «αρηλλαγμένον μέν έιιουσιω^ο^, ου- 
σιωδώς ^έ άίιάφβορον, χαΐ άνχλλοίωτον- Αύτί^ν ήμβις όνομάζομβν 
Γλωσσαν Άχλην, Γλώσσαν Κοινήν, χαΐ ένι λ^γφ Γλωσσαν ΈΟνιχ^ν^ 
χαΐ πατροπαρά^οτον του γένους μας• 

• Ότι Αέ αυτή 4 χαθ' ήμά; Κοινή Γλέ«σσα •Ζναι ούσιω^Δς 6μο- 
γ«ν4)ς, ομόφωνος» χαΐ όμίτροκος μέ τί)ν βκρχαίαν ΈλλχνιχίΚν, τοΰτο έζ 
«ύτ^ τ^ίς φυσιχης συνβέσβώς της χαΐ συναρμαγϋς «ραγματιχΔς, χαΐ 
έξ άν»«ιλΊ(ΐΕτων, ώς «{«βίν, αισθημάτων άκο&ιχνύιται. *Η αύτίΐ %οτ 
σύτης, χαΐ χατά «ροσφίίαν ι^οιότης τών γραμμάτων ύ αυτός ρυθμός 
χαΐ τύνος τ^,ς φωνίΐς' τά αυτά μέρη τοΟ λόγου* αΐ αυταΙ χλίσιις^ 
χαΐ χαταλιίξβις τών ονομάτων. Ό αυτός σχηματισμός τών βημάτων»* 
4 αύτη στροφίι άναλυτιχώς τών φράσεων. Όλα ένΙ λόγφ τά συν* 



ο•Χ. «' — 990. — Ό Μτ«ρο< ^μο<, ιηριέχ«ν τέ τής Γραμμ•ηιιή( ΐ€χν«λ•γ(ας| ιηΙ 
ανν#«9<ως <«ν τον λογού μίρων, δέν έξ<Μη• 



ΧΜΕ ΝΒΟΒλΑΗΝ. Φ1Α0Α0ΠΑ2 

ιβτΑην <>ι!»ΐϋ^ Ήίν φυβιχήν τον λ^ίγου βνναρ(&<ιγ4ιν πβφ«9τ^νου# 
ι«ρ«γ|Αατιχ6ς τ&ν άρχαϊχόν τύπον χ«1 χβρακτ^ της. Μυρ(αι Ιΐέξβι^ι 
«αΐ φράΜΐ; ^Μτρέχο^ Φν>η(9ως β(ς τιΐιν γλι^Φαν του λ«ου, αΙ 6«οΓα4 
3ΐ«1 »{ς α&τους τους ««λαιοτέρους ποιητάς διακρίνονται ώς ιίρχαϊχαί• 
^Λν, χαΐ κατά ^ιαφ^ρους κακριχας ιηριοτά^βις, χαΐ ήθιχάς (οταβολά^ι 
τ^^4(&α ί1 ή μορ^ τϋ< διαλέχτου ιτχρι^λλαζ^ν* Αν λέξιις νέαι^ ^ 
ξέναι ύζ τλν 2ΐΐ|Αθτιχήν φράνιν »(9ΐ(χθΐ|Φαν, χαΐ ινολλαΐ τ6ν «α- 
λαιΑν χατκργιί^αν Αν τέλος ιτάντοιν 4 «ιιμαοία, η χρϋ^ς άλλων 
τινβϋ^ |Α$τ•βλιίθΐ|* αυτί) ή (αταβολή (ιναι έι^ου^ιοφ^βς συμβββηχός, 
Αχώρι^τον (λίν ίϋζ Χλας τάς διαλέχτους των έθνων, τό άποΐον £μως 
γ(ν•ται, «αΙ Α«ογ(ν•ται χωρίς τϋς του υποχβΐ(&ένου διαφθοράς• Αυτό 
τ4 ουμβ&βτ,χ^ έιτήλΟι χατά λαφόρους χαιρούς χαΐ ινιρι«τά9»ις ιΐς 
αύτας τάς ιιρωτογβνιΐς διαλέχτου; τΐ|ς έλλτ.νιχίίς φων^ΐς, χαΐ μάΪΛ" 
στα «{ς τλν Άττιχήν, [&άρτυς αύτΑς ο πατλρ τ^Ις Ιστορίας *Ηρ6^οτος^ 
χαΐ ό ιυ^στατος 3•νοφων. Αί λέξιις, ^ ή ^ιαφορ«τιχ4) χρ^^σις των 
λέξεων, (λ&ταβάλλουν (λέν τόν έπουσιώ^ιι τ^ ^ιαλέχΐτου χρωι^ατισμΑν^ 
^ ΑνατρέίΓουν ίμ,ως τήν χατ* Ο'ίσίαν τϋς γλώσσης υικύστασιν. Άνεν- 
^οιάστως Αρα συριι»ρ«(νο(Α«ν, βτι ή των αρχαίων Ελλήνων Κοίνι^ 
Αη^ιοτιχίι Γλωσσά ^ιαρχ&Ι μέχρι τ^ις σι^ιρον ο*ίσιω^ως Αναλλοίωτος• 

• Τό ίέ Ιντ^χνον χαΐ πο•ητιχόν μέρος αυτή; τϋς αρχαίας τΑν 
*£λλ4νων φωνϋς, αφ* ο& ^ιά ττίς επεξεργασίας των συγγρα<{^έων χαΐ 
ποιιοτ4*ν, Ιφθασεν ιίς τόν τ•λ€ΐ6τερον βαθμόν τ% χαλλι«πκίας, χαΐ 
χαΟαρ^τητος, περιωρίσΟιι διόλου %ίς τίΐν έξηχριβωμένην φράσιν τϋς 
Άττιχ^ις ^ιαλέxτο>^, ώστ» ή *Αττιχί) ^ιάλιχτος. χατι^ντησιν έν γέν&^ 
ή χοιν-^ι γλώσσα των ρητόρων χαΐ λογογράφων• 

» Αυτή {μως 4 έςηχριβωμένη, χαΐ Ιντεχνος τών *Αττιχ«&ν συγ• 
γραφέων λάλεχτος, μ,ιτί τήν ήγιμονίαν των Μαχε^ένων, χαι τήν έφε- 
(^ χυριαρχίαν τ6ν 'Ρωμαίων, έξαπλώθη ιίς βλα τα έθνη, χαΐ συν- 
«φύρΟη μέ τήν γλ6σσαν του λάου, ώστ» ^ιά τήν έπιμιξίαν τ&ν λια- 
φίρων έχίίνων έΦνΑν^ χαΐ σύμμιξιν των διαφέρων ίθνιχών ί^ιοιμΑτων, 
Ιχασ» τήν προτέραν «ύτϋς χαθχρ^τ/ιτα, λιά νά άποχτ-έστι τήν χοινο• 
τέραν ^ημοτιχήν Απλότητα. Μετιίλλαξι λοιπόν τόν είίιχ^ν της σχη* 
ματισμόν, χαΐ τόν Από κοινού τύπον χαΐ χαρακτήρα {ποηταλαβουσα 
τη; κοινής λαλίκτου, υπό μια; νιωτέρχς μορφή;, ώς πέμπτη Ανε• 
φάνη 'Κλληνική ίιάλιχτος, τήν οποίαν οί τήν γραμματικήν τέχνιιν 
τή; Ίίλλτ,νιχή; γλώιιης μεΟολκιος &υΟμίσοιντες γραμμχτιχοί, χοινήν 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 9Λ^ 

Ι^ν ών^ιΐΛΦβν χατά ^ύ« λ^υς <(Αφ» όρΟους» τ^ μίν, χ«6' δτι χατά 
γραμματιχ'ίίν 0»ωρ(αν άκό χοινοΟ τύιτον το5 χοκραχΉΙρος τΑν Αλλ«τ» 
ΐατέχη, τόν ^έ, χαθ' βτι χατά χρ^ιν χοινδς οΐ *Κλληνβ< τ6τ% αύ* 
Ήΐν έ(χιταχ€φ(ζοντο• Πέμητγ^ν ^έ ών^αααν βυτίων, Ας έχ τ6ν τ€9«Α•^ 
ρων πρωτογ^ν&ν χατά «ύγχρα^ιν ιναρ«γομένιαν. 

» Αύτίΐ λοιίΰόν 4 νίωτέρα χοινή τίβν Έλλι^νββν λάλικτος, χα(τθ| 
χυρίως ^^Ι ουσιωδώς Έλλγιηχί^, ^έν {τον πλέον,* χατά τίιν ><«•τέ* 
ραν Τ8ς (Αορφί^ι ή τ6ν άρχα(«ιν ^Κλλι^νων χοινή ιχβίνη γλ69«α, τ^ν 
όίΓοίαν έ(αταχ(φ(9θη 6 "Ομηρος χαΐ ό Ηνίοχος. 11ι(τ€ ή έφ(ξ4ς χοινίί, 
τ4|ν 6πο(αν <μ»ταχ«ιρ{9θΐι 6 Πίνδαρος, χαΐ ό ΕυριΐΓ(^7,ς. Οβτ• τέ>0( 
«άντ««ν 4 χοινί) Άττιχ^ν τ4)ν οποίαν έμιταχ^ιρί^Οη Α Αυνίας χαΐ λ 
*1βοχράτης• *Αλλ' {τον ή χοινι)) ίιφιοτιχίι γλώσοα, 4 6πο(α έφεξες χα- 
τιίντίίίΦε γλδσσα χοιν)^ του Εύαγγ&λιχου χιορύγματος, χαΐ ^ιάλιχτος 
τίίς *£χχλησ(α(. *Όθ<ν »ύλ(ίγως οΐ νιώτ<ροι ^λολ^ι, χατά μέν τ^ν 
Ί^χ^ν της, ^ιά>»χτον Μαχιλονιχ^, χατά ^έ τίιν τκλητα(αν τγ)ς μορ* 
γί|ιν Άλβξαν^ριν^ν τ4ΐν έπ»ν6μασαν• Συνάγεται £ρα έχ το^Ηχιον ίπώτ' 
ΤΜίν, ΟΤΙ χαΐ ({ς τους παλαβονΚι μΑ %1ς τους μΐταγΐν«ττέρους ""ϋλλιι* 
νας ύπΐίρχκν απαρχή, χαΐ 6πάρχΜ μέχρι τ^ σι(μ»ρον, ναΙ χατά 
γράμμα τιχίιν θβωρίαν, χαΐ χατά ίιημοτιχίίν χρ^ίΉν, μ(α διάλεχτος 
χοινΑ» έχ τ&ν τ(99άρ«ν πρωτογ€ν6ν ^ιαλέκτβ»ν «ανισταμένιη ( )• 

» Γλ&χααν Άπλϊν χοινΰς λέγομίν^ τίτν τετριμμένι^ν, χαι χοινΑς 
έμιλουμέντιν ^ημοτιχ^ΐν ^ιάλιχτον, τ^ν οποίαν χαΐ *Ρωμα{(χν!ν γλώσ- 
οαν έ9νιχ6ς 6νομάζομ«ν. 

» Αΰτ^ ή επωνυμία Ιχ•ι γντινίαν τίίν οτιμα^ίαν της* οί *Έλλγ)νι; 
χατά πολιτιχίιν μ$τα^^ύθμισιν τ^ς 'Ρωμαΐχης Αυτοκρατορίας έπωνο- 
μάο9τι9αν *ΡομαΙοι πολιτιχως, χα9ώς χαΐ έν το?ς προλαβουσιν έρρέθη* 
ϋ χοιν^ *£λλιινιχ) γλώσσα ουμμιγ(ΐαα μΐ τ^ιν *Ρωμα?χίιν} παρι^γαγι 
τιιν ^ιάλιχτον έχιίνην του παλατίου, τ)^ δποίοη^ ο( &πλ την *Ροιμα(* 
χί^ν άρχ^ν Ιιποτκλουντις "Ίίλλνινις, χατά χοιν^ ΧΡ^^^^ ώμιλουσαν χαΐ 
Ιγραφον• Εδχολον •1ναι νά πληροφορηθώ αύτ4)ν τίιν άλη9ιιαν βποιος 
βκλιίστι νά παρατηρι^ση τά %1ς λιαφ^ρους (στοριχονς τϋς Βυζαντίίος 
π«ρι•χ6μβνα, από ^ιαφ^ρους τόπους χαΐ χώρας γράμματα,)! γραμ* 
μΑτ«ιν τ<μάχια• 

" Αυτή ή ^ιάλ«χτος, ίιά τίιν επιμιζίαν των λαφύρων έΟνών, χαΐ 
•:: — 

(•) Χ€λ. 180-183. 



ΝΒΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΔΟΓίλΧ 

νϋν 9τρ«ΤΜΐτ6ν, οΐ ό«ο(οι Ιχπαλαι ^ιαφόρως έ«ρ6φ«ρον τάς ^ιαλέ• 
χτοΜς χ«9ώς μβφτυρβι ό *Αθιίν«ιος| χατ^ντη^ι ^ιΑΐ^ου χυ^αίχιλ, ωττ« 
κιρί τά τέλη τϋς *Ρωμαΐχ4ς βανιλ^ίας τ•λ•(ος έ]ΐβ«ρβαρ(ββη• 

« Μέ αύτι^ τιΐιν έχβοφβ«ρΐ9θ<ΐ9αν χυ^α(αν *ΡΜμ«Ιχ^ν ^ιάλΜΤον 
&ν«•θι29« 4 άκλονστέρα Άττκχίι, %1ς τους ιτιρί τί|ν ίλωσιν }υ9τυ-^»κ 
έ)»(νους χρ^υς, ιταρ^γαγι τ& ριιξοβάρβαρον έκιΤνο ΰφοζ, του δτΰοίο» 
ίίέαν «χριβϋ ιϋμιβορλΐ νά λάβ^ χάθ« ιηρ(βργος άΐ(6 τά Γραιχοβάρβα* 
ρ« λβζιχά του Μιουροίου, χαΐ του ΙΙορχ(ου, χαΐ άπό τλν Φ^λλογ^ 
τ6ν ^ΜΤφ^ρων γροφφιάτΜν τϋς Τουρχογρα&ιιας του Κρουσίου, χαθως 
χ«1 4ν ο(χ&(ιρ τ^«^ λβιττορκρέοτιρον 8έλθ|Αβν τΑ ιραραοηί^• Τό ιτο* 
λυθρύλληταν ιηΙιψΜ του Κορνάρου^ τό έιηγρ«φ6(ανον *£ρ«τ&χριτος^ 
«Ιναι τ& έκισημ^ρον ιναρά^ιιγρΜ αύτϋζ τί^ι( τιρατώ^ους ουγχρά* 

βΜΚ• Αυτή λοι«όν 4 ^ιΐ|μοτιχίι γλώ«9« ινροσηχ^ντ^κ* Χα^ κβ'^^ θϋ•- 
ρ(«ν, χαΐ χοκτΑ κρ&ζιν, έπ•βνο(Αάοθΐι άx^ή ^ΡωμοΛχη. *Αινλϋ ρίν 
2ιλ τ& άναλυτιχ&ν χαΐ ίχλυτον τ^^ φρά^ΜΚ, 'ΡωμαΟχτ. ^έ χατ* έθνι• 
χίΐν έπ»νυρι(«ν, χαΟ' 41τι χαΐ 6 λ«&ς όχου τ4|ν Α|Μ>ουΜ λι' βι^ιτοΰ το5 
4νό(ΑΑΤ0( έΟνιχδς ^ι«γνωρ(ζ»το. ΚαΙ αυτί) ιΐναι χυρ{«κ 4 Μκθ* ή(^ 
*Ρ«{Μ((ίχη γλω«β« (')• 

• *Η χ«8' 4|Α«ς κοινίι ^λιχτος ιΐναι ψυ«<ι *Βλλΐινιχιλ, χα» »«τ* 

ούσίαν χαΐ χατά αυνΟιίχιιν «}^ώρΐ9Τθς άΐ60 τό {λον τοΟ γ<νιχου συ- 

οτι(|λ«τος τ4( *Κλληνιχ^ φωνη^. Κανένας βχη(Μκτΐ9|λΑς, 4 «άθος 1έ- 

ξΐ«Κ ^έν •&ρ{σχ<ται, κ(ς ίλιιν τί)ν ίχτασιν τ^ τροιςολογ(ας τικ» κυ* 

ρ(«ς ζένος, \ άπηλλοτριωμένος του γινιχο\> τύπου τίίς *Βλλΐινιχϋς 

γλώ<ΐ9ης• Αυτί) ^Ιν κιναι χλάίος 4ΐ «αραφυάς Τϋς «Ερχαιοτάτι^ς έχ<(νης 

μιίτρός ΓλώΦοης» «λλ* «ιναι μέλος ουμφυές τϋς άχιραι^τος του {λ«υ» 

τϋν ^Ίομοτιχ^ΐν χοινήν συνιοτώοα ^ιάλιχτον* βθιν είναι χατά τ^ φυ- 

οιχιίν της αυναρμογίιν, γλΑσοα αρχαιότατη, γλώσσα λην»χίΐς, 4 Αικοία 

χατά τήν ν«οιτέραν της μορφί^ <&ναι έν ταύτ^ γλΑσσα ζΰοα, χαΐ 

ίιαρχουσα, χατ* έθνιχί^ν χοιν4|ν χρϋοιν χαΐ συνι{θ<ιαν• Ή χαθ* α&τΑ 

γραμματιΧΎ) αύτϋς της αθανάτου γλώ^οης «Ιναι ό "Όμηρος• Είς τΑ 

αθάνατα έχλίνα ιυοιι^αατα (ΰρ{φχΜ ό έγχρατής τϋς γλώσοης σχοκι* 

ίαιολ6γος ίλην τίιν τεχνολογίαν των έν χριί<»ι λέξουν, Λην τ^ 

τροτςολογίαν του σχηματισμού της συνθέσεως, 2λην τήν άπλέτητα, % 



(*} £<λ1ς 335- Μβ. 



ΠΑΓΑΡΤΒΜΑ, 298 

ΐΕΟίχιλίαν τϋς στροφϋς των φρά9$«ν. 'Εχιίθιν 4μπο^ νά Μ(η(9% 
καΐ νί ^ιακρίνΐ} τά διάφορα ινάθγι της ΈλλίΓκχΙΙς φΜν4(, τάς ίντυ- 
κώσεις χαΐ εναλλαγας των όνορΜίτων, τάς μβταβάβιις χαΐ βνηχρσ- 
νισμους των ρημάτων, χαΐ έν γένβι 5λΐιν τίιν ΐΓΜΧΐλί«ν τ^Ις {χφρά* 
σ€ΐι*ς, ή 07η>(α φυ<ηχίι ούσα τροπολογία τ^ γλ«&9νης, φαίνεται μ(α 
γενική άνω(Ααλ(α ιΐς τά μάτια των ζενολίγων διορθωτών, χαθ' βη 
τοις φαίνεται άνυνι^θιστος• *Η χαθ' ήμας λοιπ^ λοινί) διάλεχτος άνά* 
γεταΐ βλη ίι6λου εις τήν γραμματιχί^ν θεωρίαν ιιαΐ ΐΰραξιν τ^ χοιν^ς 
Έλληνιχϋς γλώσσης, χαθ* Ι^ν χαΐ ^<»θμίζεται χαΐ <ηντ(θεται• ΚαΙ 4( 
παραβολ*)^ της μιας μέ τήν άλλην ^ιαΧρίνεΐ μέν τήν βτροφ4ΐν τΑν 
φράσεων, ίέν ξεχωρίζει βμως τίιν φυσιχίιν τϋς γλώσσης σνναρμογλν 
εις ίύω γλώσσας ίιαφορετιχάς (*)• 

» *Αναντίρ^ητον μας φαίνεται είναι, δη 4 γλΑσσα των ιτοιητων, 
χαΐ μάλιστα 4 των λυριχων χαΐ ^ραματιχών, {τον 4 χοινη γλωσσά 
του λάου τέ&ν παλαιών Έλλιίνων, ή 6ποία ώς χοινή χατά χρί|9ΐν| 
άνάγχη ^ν νά είναι χαΐ χοινίι χατά φράσιν. *0 ίντελέστερος έξειι* 
γενισμός τών 4θών χαΐ του πολιτεύματος έζευγένισεν αμοιβαίως χαΐ 
τάς ΐϋας χαΐ τάς εκφράσεις του λάου, χαΐ άπ& τ& άπλούστερον με- 
τερρυθμίσθη ή ποίησις έπΙ τό τεχνιχώτερον. Διεχωρίσθη άρα τ& τ«• 
χνιχ&ν χαΐ έπεζειργασμένον υφός τ^ ποιιίσεως από τό άπλουν χαΐ 
^ημοτιχ&ν υφός τϋς χοινϋς χρι^σεως• 

• Έ χαθ' ημάς χοινί) λάλεχτος, ώς Δημοτιχίι^ ^ έφυλαξεν, ε(μιλ 
τ& {σχατον αυτό υφός, τό όποιον σύμμιχτον από τά χατά 2ιαφ^• 
ρους χωριχάς διαλέχτους πάθη των λέξεων, υπέστη^ χατά ;(ρονιχι^ 
^ιέξοίον, διαφόρους μετατροπάς τϋς φράσεως, αναλόγως μέ τάς με- 
ταβολάς των ι^θων, χαΐ του πολιτεύματος* ^ιετιίρησεν βμως έν πάσι 
τόν πρωτογεντί τύπον χαΐ χαραχτ^ρα τϋς γλώσσης ουσιωδώς άναλ* 
λοίωτον, χαΐ ούτως άλληλο^ια^όχως ^ιείόθη εις ημάς χατά πατρο* 
ράίοτον συνιά9ειαν. Κατ αύτίΐν αρα τί)ν ιίιοτροπίαν τ^ φράσεως ^ια• 
φέρει χατά σχήμα έπουσιω^ώς από τίιν ίντεχνον χαΐ έξηχριβωμένην 
γλέ5σσαν των συγγραφέων. Κατά ίέ τόν γενιχόν τύπον χαΐ χα^τϋρα 
τϋς φωνϋς συνέχεται ουσιωδώς χαι άχωρίστως μέ αυτιών. 

■ *Ας έξηγιίσωμεν αύτην την χατά τό φαινόμενον άντίφασιν* 4 
παλαιά χαΐ νέα (Δς τ4ν ονομάσωμεν οϋτω ίιά σαφι^νειαν) Έλληνιχή 



(*) 2:ιλ1ς 234-235. 



•Μ 1«βΟ£ΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΛΟΓΙΑΖ 

Γλ«99« «Ιναί μ(α χαΐ ή αύτ-λ, αναλλοίωτος χαΐ άλάφθορος. Κά9< 
γλΑσσα 2μ«»ς βάγχ^ιται μέν ού^ιω^ώς άπό λέζκς χαΐ ψοίσζνς πρω* 
«ΓΟτύπους χαΐ ινρα»τογιν€ΐ;, ί/ει ^έ έιεουτιωλώς χαΐ ιτολυει^ΐί ποιχι• 
λ(αν λέζιων, χαΐ ιηλύτροτνον στροφών φράτκων. Τί χατά μέρος διά- 
φορα πάθιι των λέ怫•ν, οΐ μετασχηματισμοί τών φράσιων, σ^ινθέτονν 
$ίλχ6ς τόσος λαλέχτους 2σαι χαΐ έττιχρατέστεραι "ήθελαν φαντι ί\%' 
φοραΐ του τρόπου τ^ς ομιλίας του λάου• *θθεν χάθε λάλεχτος έχει 
Ινα ιδιάζοντα εν μέρει σχηματισμών τδν λέζεων, μίαν (^ιάζουσαν 
στροφίΐν τδν φράσεων, χαΐ εν ένΐ λ6γφ μίαν είίιχην του λ^ου συν- 
«ρμογ^ν. Κατ* αύτίιν Αρα τίιν (λοτροπίαν διαφέρει έπουσιωίώς άιΛ 
τίχν χοινι^ν μητέρα γλώσσαν, έν ω ουσιωδώς συνέχεται μΐ αύτίιν, ώς 
φύσει αχώριστος. 

» Ή παλαιά Έλληνιχί! γλΰσσα, απέραντος εΙς τ4ν τροπολογίαν 
τυς^ {τον, χαθώς είναι τοΙς πόϋσι γνωστόν, ^ιτρημένη μέν εις τέσσα* 
^ς χεφαλ«ιω<)εστέρας διαλέχτους, Οπο^ιν^ρημένη εις μυρία άλλα το« 
ιηχΑ χαΐ χωριχα ί^ιώματα, τΑν οποίων χαΟ* ίν ώς μία είλχί) έγνω- 
^ζετο διάλεχτος. Έζ αυτών βλων ομολογουμένως, ^ιά την σνγχοι- 
ιρωνίαν τδν έθνων, ίΐτον συνθεμένη ή χοινή ^ημοτιχί) διάλεχτος, ίι' 
^ οΐ ομογενείς μεταζύ των συν^ιελέγοντο, χαι άπό τά ξένα ΙΟνη ώς 
Αμιέγλωσσοι ^ιεχρίνοντο. Αυτί) ή χοινί) ^ημοτιχί) διάλεχτος, έζ άνάγ- 
χης, {τον ΰποχειμένη είς διαφόρους επουσιώδεις μεταβολάς, χατά τάς 
ενεριστάσεις του χαιροΟ, χατά τάς σχέσεις του Ιθνους, χαΐ χατά τάς 
μετα^ρυθμίιρεις του πολιτε•ίματος, ουσιωδώς βμως έπρεπε νά είναι, 
αχώριστος χαΐ αδιαίρετος άπό τίιν άρχαιχίΐν μητέρα Γλωσσαν, χαθ' 
{τι έζ αύτϋς σύγχειται,. χαΐ χατά τόν τύπον αύτϋς συναρμολογείται. 
'0 χαΟ* ήμας λοιπόν νεωτέρα ^ιάλεχτος^ συνέχεια ούσα όμογενίις χαΐ 
αχώριστος τ^Ις αρχαίας *£λληνιχν|ς Γλώσσης, συνέχεται μέν ουσιωδώς 
μέ αύτην χατά τόν τύπον χαΐ χαραχτϊρα διαφέρει ίέ έπουσιω^ως ω; 
διάλεχτος ζώσα χαΐ ομιλούμενη ίημοτιχι^. *Οθεν ώς προς μέν τ9;ν 
γλωσσαν του *Ομι(ρου διαφέρει χατά τόν σχηματισμόν, ώς προς ίέ τ4|ν 
γλώσσαν των Αττικών συγγραφέων διαφέρει χατά τόν χρωματισμών. 
> Τούτο Αιά νά έ^ηγηθ^ χαθαρώτερα, άνάγχη είναι νά παρατη- 
^σωμεν• 

» ά. *Ότι 4 Γλώσσα του *Ομι(ρου είναι Ιμμετρος, ποιητιχίΐ, χαΐ 
χαΑ' 2λην τί)ν {χτασιν της *Ελληνιχης γλώσσης τροπολογνιμένη, δςε 
ό σχηματισμός τϋς φράσεως της εινοα χατά ίιάλεχτον απολύτως έλεύ- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 23Κ 

ρΜ•ρΐ9ριένη, χαΐ απέριττος* οθ^ν ώς ιτεζή, ίέν Ιην^έχζται τλ «χ^ίμβ 
της επιμέτρου τοοι^σεως* ώς ΐΓεριηριβμ,ένη ίέ »{ς μίαν κατ' ιΐ^ος {χ• 
φρασιν, ^έν <χτ«(ν«ται χαθ' βλας τάς τροι?ολογ(ας τϋς ποινιτιχ^ 
φράσεως* άς ίέ άι:έριττος, ^έν ιτβριέχει, ειμί) τ& ιτολλοστημέρίον των 
λεζεων^ τάς ό?^(ας ή ίτ^μοτιχί) χρτί^ς •^ιετιίρηφεν• £{ς τήν γλώσσαν 
του ΌμιΑρο*>, ή σ^ίγχρασις χαΐ ίναρμίίνιος Φίναρμογίΐ τών ίι«φ({ρων 
διαλέχτων {τ• άπε^ιστος. Ε(ς ^έ τίιν χαθ' 4μβίς κοινην ίτάλεχτον, 
χαί τοι σύμμιχτον χαΐ ίχ τών άρχαϊχ&ν έχείνων διαλέχτων Ιιώτης 
σνγχειμέντιν ή ουσιώδης «ότίΐ σύγχρασις χαΐ συναρμογή είναι χατά 
χρϋσιν ^τ,μοτιχ4;ν «εριωρισμένη. ΈνΙ λ<ίγφ, ^ιά νά έξτιγγιΟ&μεν σα* 
φέστερα, ή γλέ^σα το^ *Ομηροιι συμπεριλαμβάνει τ& δ).ον, ιλ ίέ; 
χαθ' -ίψϋ&ζ χοινϋ διάλεχτος σύγχειται άιτά τά του {λου μίρη. *ΌΦει^ 
εις τ'ίΐν γλωσσαν του *Ομι(ρου είφίσχεις βλον τόν σχηματιομίν της 
διαλέχτου μας. Ε(ς τ4ιν ^ιάλεχτέν μας βμως ίέν ευρ{σχεις βλον τ6ν 
σχ-ηματισμόν του *Ομι(ρου' χαΐ αυτί) είναι Ή επουσιώδης διαφορά της 
μιας πρ&ς τ^ν άλλην* « 

β'. • ^Ότι ή γλώσσα των Αττικών συγγραφέων είναι μονοειί^^ 
εντκχνος» καΐ εις άχρον έξηχριβωμένη. *Η ίέ χαθ' ι^μας χοινίι λά- 
λεχτος είναι σύμμιχτος, άχανόνιστος, χαι άνεπιτι^^ευτος. Έ μ(α είναε 
μία ει^ιχίι διάλεχτος, έπεζειργασμένη, χαΐ, ώς ε(πε(ν, γραφΐχι{' Ή 
άλλη είναι διάλεχτος χοινή, απλούστατη, χαΐ λαλητι^. *Η μία κνας 
σοβαρά, χαΐ συνοπτιχ'^' 4 ^λλη είναι άφελης, χαΐ άναλυτιχ^• ΚαΙ 
ένΐ λ^γφ ή μία είναι εύγενιχ-^ 4 άλλη είναι ίημοτιχη. Διαφέρει άρ« 
ιλ μία της άλλης χατά τόν επουσιώδη χρωματισμόν, έν φ ουσιωδώς 
«μφ<1τεραι, ώς μιας χαΐ της αύτϋς γλώσσης διάλεχτοι, χατά φύσιν 
συνέχονται. 

» Βίς αύτιλν τίιν παρατ'ΐ^ρησιν πρέπει να προσθέσωμεν χαΐ άλλην» 
χατά συμβεβηχΑς ούχ {ττον έπίσημον. Ή χοινη διάλεχτος, ώς £η- 
μ/τηχ^ άφεύχτως {πεται νά ^τον άνέχαθεν απέριττος, άφελ-λς, χαΐ 
"παριωρισμένη είς τάς έχφράσεκ της• Τά αυτά όμως έν γένει ϋΟη όλον 
τοΟ (Ονους* τά αυτά ίθιμα* ή αύτη θρησχεία* Α α'>Γ}) περίπου λοί*. 
χησις, χαΐ έν ένΐ λ^γφ ι?ί υπό τους αυτούς πολιτιχους ν6μους άμέτρο'» 
«ος, χαΐ λμοειίής του έθνους ^ιαγωγί), έξ άνάγχης μετέλίαν είς 
τόν λαόν τάς αυτά ς {^έας•τών πραγμάτων, τά; αύτάς εννοίας των 
«ιοθημάτων, χαΐ ακολούθως τάς αυτάς έχφ^^άσεις των ΐ^εών, χαι έςι^^ 

(ΙΓΓ. ΛΕ0ΕΑΛΙ1Ν. ΓΛίί2.) 15 



236 ΝΕΟΒΛΑϋΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ. 

γι^αεις των λανοτιμάτων. ΑΙ χαιριχαΐ 2μως πΕριστάβεις^ χαι ^νίγα-' 
Ϋ0^ |Α€τα^ρυθμ{9εις του πολιτεύματος, έπροζέντ-^αν ι^θιχην μιταβολ^ιν 
εις τα πράγματα, 'ϋσμίχρυναν τ6ν χύχλον των ιίεών του λάου, χαΐ 
αυτόν, ώς είπειν, τόν τρόπον του έννοεΐν, φυνιχφ τώ λέγφ μετέβα- 
λαν. Πολλών πραγμάτων ιίέαι ίκίλου εξέλειψαν, χαΐ αυτά τα πράγ* 
ματα χατιιργι{9η9αν. Αμοιβαίως χαΐ πολλών λέξεων σημασίαι μ«τε- 
βλιίθησαν, χαΐ μυρ(αι βίλλαι λόλου αλησμονήθηκαν, 'ϋ Ιλλειψις των 
ΐίεών έπροςένησεν έξ άνάγχης την οτέρησιν τών έχφράσεων. ΚαΙ 4 
στέρησις των εχφράσεων άφαίρεσεν έζ όλοχλι^ον» τοΟ λ^υ την Ιν 
νοιαν' ιλ ^ημοτιχί) δρα διάλεχτος χατι^ιντησεν %ίς Λχρον στενιί *Η 
μεταβολή) του τρ<ίπου του έννοεΐν έξ άνάγχης ίπρεπε να έπιφέρη την 
μεταβολην του τρίπου του έχφράζεσΟαι* Και ή μεταλλαγή τ-ίς έχ• 
φράσεως παρι^λλαζεν έ; άνάγχης δλον τϋς διαλέχτου τόν χρωματισμόν. 

» *Αν λοιπόν παραβάλλει τινάς την χαθ' ημάς άπλην ίτμοτιχήν 
φράσιν μέ την ϊντεχνον Άττιχ^,ν φράσιν του Πλάτωνος, του βουχυίί- 
2ου, χαΐ του Δημοσθένους τί]ν εύρίσχει αναμφιβόλως λαφορετιχ'ίΐν, χαΐ 
έν μέρει άπχί ^υσαν, κβθ' δτι 2έν ί/ει μήτε τί|!» αύτίιν ποσίτητβ 
τών λέξεων, μτίτε την αύτην στροφίιν τών φράσεων. *Αν ίμω; ηθε- 
λεν έχλάβγ) τίιν χατ' εϊίος αύτίιν ίιαφοράν ώς μίαν ουσιώδη της χοι- 
νϋς διαλέχτου λαφθοράν, άπαταται ^ιττώς. 

» ά. Καθ' δτι σ'^γκρ(νει τά μέρος μΐ τό δλον• δπερ άτοπον. 

■ ΚαΙ β'. ΚαΟ' δτι παραβάλλει τό άπλουν μέ τό ίντεχνον, τό μι- 
χτόν μέ τό ΐίιαζ(4ντως ίξηχριβωμένον, χαΐ τό ίημοτιχόν μέ τό ε£ς 
δχρον εύγενικόν* δπερ επίσης παράλογον. 

» Έχ τούτου λοιπόν προέρχ^εται ή χατά τό φαινδμενον ίοχουσα ίιβ• 
φορά τίς χαθ' ήμας χοινη; διαλέχτου ώς προς τί;ν άρχαίαν 'Κλληνι- 
χην, χαΐ Ια τούτου παράγεται τό χυριώτερον λάθος τών χαβ ήμας 
απερίσκεπτων διορθωτών της εθνικής ίιαλέxτο'^ μας. 

■ Άλλ" έπειίη σύμμικτον όνομάζομεν τ:^ιν χοινην ίιμών ίιάλεχτον, 
Α όποια παρά πασι χαΐ λέγεται, χαΐ νομίζεται, καθώς χαΐ τ<^ντ% 
είναι, άπλη, ανάγκη εΤναι να έξηγτί'τωμεν χαΐ αύτου; τους ίύο αντι- 
φατικούς δρους ίιά να προλάβωμεν όπωσουν τ+,ν ένίε/ομένην άγανά- 
χτησιν τών νομοθετών* αμείλικτοι γάρ οΐ γενναίες, καΐ πολεμικοί. 

» Ή καθ' ίμας κοινή διάλεκτος, ώς ίημοτικ)), θεωρούμενη χατά τό 
αφελές καΐ εκλυτον της συνΟέσζως του λόγου, ^ κατά τό άναλυτι- 
χόν, καΐ όμαλόν τίς φράσεω: (αυτά γαρ ε•ν«ι τά χατά μορφ/,ν έπου- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΜΤ 

«ιώλγΐ -της χαράχτίϊριστιχά) λέγεται, χαθώ; χαΐ τωβντι είναι, χυρίως 
άκλϋ, χίιθ' {τι εΙς τλν άνίβίΐιτον φυσιχΑν χαραχτίρα τγ^ς ίέν επι- 
δέχεται μ.'ίίτι αγ-ί^ΛΤΛ υττερβατά, μιτίτε φράσειζ τραχείας καΐ σχολιάς, 
|Αΐίτε «χφράσεις αορίστους καΐ άφ/ιρημένας, μ-^τε τέλος πάντων περιό- 
4ο«ς έχτεταμίνας χαΐ μαχροσχοινεϊς. Κατά τί|ν φυσιχ^ της 4ρβ 
«τροφγιν χαΐ φράβιν, παρχβαλλομένη προς την Ιντεχνον φράτιν τών 
Αττικό^ συγγραφέων είναι άπλ^, δπτιος χαΐ άφελι^ς. ΚαΙ τούτο έν-- 
νοουμ•ν όσοι -ορθώς γνωρίζοντες τόν λρισμόν του ονόματος τ^ όνομα- 
ζομεν άπλϋν• 

• Σύμμιχτον ίέ τ9ϊν όνομάζομεν, βχι χα9' δη τά διάφορα χυ^αιχα 
(^ιώ|&ατ«, είς τά όποΙά υποδιαιρείται, ε(φίσχονται, έζ αίτίας της συγ- 
χιοινωινίας τ&ν αλλοφύλων έθν&ν μιμιγμένα μέ ζένας λέξεις χβΑ βαρ- 
βαριχάς φράσεις άλλογενι^. Άπαγε 1 τ6 μιμιγμένον έχεινο χυίαΐχ&ν 
Ιχτρω'μα, ι( παρ* ήμιν χοινΑς λεγομένη μιξοβάρβαρος γλ&τσα, ^έν 
είναι ή χοινή γλδσσα του γένους μας• Είναι γλ6σσα του *Ερωτοχρ(- 
τοι* χαΐ του Μπερτόλ^ου. "Εχτρωμα ^οσει^ές, ^υσει^εστέρων έχτρω- 
μάτων άπόγονον• ΚαΙ άχολούθως μι^τε είναι, μ^τε θέλει {σθαι ποτέ 
ύποχ^με^ον σπου^αιολογιχής ^ατριβ^ς, μεταξύ Ελλήνων, οί όποιοι 
αΙσθάνονται τι^ φυσιχιίΐν ε*ιγένειαν τίΐς έ9νιχης διαλέχτου του γένους 
των• Άλλα σύμμιχτον όνομάζομεν αύτ4)ν τ'Ι)ν φύσει 'Ελληνιχι^ν χοιν^Ίν 
οιάλεχτον, ^ιά τίιν άρχαιχ4)ν σύμμιξιν χαΐ σύγκρασιν τδν παλαιών 
*£λληνιχών διαλέχτων, χαθ' Ι^ν άπ* άργης (Συνετέθη, χαί χαθ' ^ν, ύστε- 
ρον άπ& μίαν έχτεταμένην του χρόνου ίιαίοχην, πατροπαρα^ότως με- 
τι^όθη εις ήμας χαΐ διασώζεται. Αύτλ τό ουσιώδες χαραχτηριστιχόν 
τϋς χοινϋς διαλέχτου εϊναι έν ταυτφ χαΐ μία πραγματιχ^ι άπόίειξις 
της αρχαιότητος, χχΐ ανόθευτου αυτί; γνησιότητος προς τήν άρχαίαν 
*£λληνιχίιν γλ&σσαν. 

• Κατά τΑν ίιττον λοιπόν τούτον λόγον, ίηλαίη καθ* ότι άπλίί 
χατά φράσιν, χαΐ χαθ* ίτι σύμμικτο; χατά χρασιν ή χαθ' ίμδς Κοινή 
διάλεχτος ^έν ημπορεί νά παραβληθεί χατά τό χαθόλου ιδιαζόντως 
μέ τίιν ές άχρον Ιντεχνον χαΐ έξηχριβωμένην Άττικ•ϊ5ν• χαΐ λέγομεν 
χατά τό χαθόλου, έπει^η έν μέρει έπιίέχετάι νύτί,ν τήν παραβολών, 
χαθ' δσον συμπεριλαμβάνει πολλούς άρχαϊχους Άττικισμους εί; την 
<4ίαν τιις σύνθεσιν. Ούχ ίν^εται όμως νά παραβληθνί κατά τό χα- 
θόλον, χαθ' ότι ώς μέν άπλϋ ^έν επιδέχεται τάς συνοπτιχάς χαΐ άφη- 
{ΐ^λένας εκφράσεις, ώς ^έ σύμμιχτος σύγχειτοΐι από τόσους άλλους 

15* 



9Μ ΙΙΕΟΒλΑΗΝ. ΦΙΑ0Α0ΠΑ2 

χατά ίιάλιχτον (^ιιιτίΦμοιΚ) ^ους ό ύίχιΛς χοφαχτί^ρ Ήίς άχράτοι^ 
Άττιχϋς ^έν άνέχβτα». Αύτί^ν τήν ϋΐαοί ^ιαφοράν ιυρίσχΕίς Αν ιςοφα- 
β«λλΐ[}ς τί)ν γλώβσοη» του Διο(ΐοσθένους |Αέ τήν γλώ^σαν του *0(ΐι(ροα• 

"'ΐίου λοιπόν 59θν τ6καΒ*^μΔς^ όπο(α &Ζναι 4 χατά τ& φαιν6μ»* 
νον διαφορά τϋ( νιωτέρας Κοινϋ( Διαλέχτου ώς «ρ&ς τ^ν άρχ«(αν 
έλληνιχι^ν* διαφορά, ώς «Γπομβν, έποΐνσιώίης, ^ χατά συμβιβηχΑς^ ι| 
6πο(α ^ιαΦτέλλη ' (ΐέν τ^ν φράοιν, ^ν ζ«χωρ(ζΜ {||αοι( τί|ν ουσιώ^ιι 
«ύγχρασιν τ^Ις (Αίας άιΛ τ4ν δλλην• *ΌΟ»ν «ρ&ς μίν τ^^ν γλέ&σσαν τοι» 
-Ομι(ρου παραβαλλομένη 4 επουσιώδης αύτίΐ διαφορά, ^έν πρέπη ¥4 
μ&ς λυπ^) οΰτ» ν1 μ&ς χαταιαχύν^ Τά ποιι^χτα του *Οριιΐ|ρου {«αν^ 
χαΐ εις τ&ν χαφόν του Αυχούργου, χαΐ ((ς τ&ν «{ωνα του Πιριχλέους^ 
(Μίθι^μαται ίι^χτά, τά όποΙά χαΐ οΐ τάτι νέοι τ6ν '£λλι{ν«•ν έΙχαν 
χρ&(αν ίιίασχαλιχϋς έξηγη^»ς ^ιά νά έννοϋσουν^ χαθως χαΐ τώρ« 
%(α7ς. Αυτός ό πατίίρ τϋς Ιστορίας *ΙΙρ6^οτος έν τ^ πιρί τϋς 'Ομ^ί- 
ρου Βοιωτϋς εξιστορεί βτι αύτ&ς 6 ώιος *Ό(ΐ.ηρος « λ^βχαλκίον χα* 
τασχ$υασά(ανος (ε(ς Χίόν) » έίί^ασχε παΐίας τΑ {πια• "Άν λοιπόν 
εΙς τόν χαιρόν του *0{Αΐ{ρου χαΐ το^ϊ 'ΰρο^έτου ή Όριριχ^ πο(ι»σι^ 
{τον μάθημα λ^ασχαλιχόν, παντελώς ^έν είναι έντροπή ε{ς Ιιμδίς 
τό νά μήν όμιλουμεν συνι^Οοις χαθώς ποιητιχως έστιχουργοΰσεν&*Όμΐ|« 
ρος• Προς ίέ τί)ν έπεξειργασμένην χαΐ Ιντεχνον φράτιν τ6ν *Αττιχδ^ 
συγγραφ^έωνι την άπλήν Λημοτιχίιν παραβάλλοντες Αιάλεχτον, τ4^ 
ευρίσχομεν ύπ'αύτ:^ιV τ^ν νεωτέραν της μορφίιν, χατά μέν τ4|ν ποιχι- 
λίαν της φράσεως τριίπον τινά άπεζενοι^μένην από τί^ν όμογενϋ της 
*Αττιχήν, χατά ^έ τίιν φυσιχι^ν της συναρμογ^^ ^^Χ ^'^'^ον εβρυθμον 
χαΐ άρμονιχήν, ώς γτ/ισίαν ελληνιχ^ιν. 'Ώστε έλπιζόμενον είναι αύτιΙ^ 
4 περιστροφή του χρ^ν, 4 οποία άφ^εσεν από τιην χοινίιν χρϋΦΐν 
του λάου τ6σας λέζεις χαΐ φράσεις ^ιά τήν Ιλλειψιν τΰν τόσων (^εδν* 
αυτή πάλιν ή ίίΐΛ του χρόνου περιστροφίι, λα τϋς άγχιστρόφου παλι^* 
ροίας τών περιστάσεων, χαΐ της χαλλιεργείας των έλληνιχών μάθη* 
μάτων, νά μεταφέριτ), θεού συναιρουμένου, είς τ:ί)ν χοιν^ ΧΡ^^> '^^β 
αύτάς ιίέας των πραγμάτων, τάς αύτάς επιδόσεις των τεχνών χαΐ έπι• 
στημών, χαΐ άχολούΟως τάς αύτά^ λέςεις χαΐ φράσεις τϋς συνήθειας 
τών προπατόρων μας. 

« Ή Γλώσσα μας λοιπόν είναι φύσει χαΐ θέσει έλληνιχίΐ, χαΐ χαμ-τ 
μ(α νόθος γλωσσονομίχ ίέν δύναται νά τνί αφαίρεση αυτό τό γνι<σιο\^ 
&νομα• "Οθεν αν ώς γλώσσα ζώσα χαΐ λαλουμένη χρειάζεται χάθαρσιν^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 129 

4 χυρ^ χάΟαρ^ΐζ αύτ^ς »7ν«ι τ& νά άιτοβλτΟ^ μβτά ζιΐλου βλη ή 
χβχέζηλος νκοφανίκ ξβνολογία τΰν Γλωσ9ον<(μων, ίιά νά ^ιατηρηθ^ 
4 9^ιχές της χβτραχτηρ αναλλοίωτος. *Αν χρειάζεται λόρΟωσιν, 4 
μΑψίί ΐΓροσφυ4)ς ^ιέρθωσις είναι τό νά άιτο^^ιφθουν Λαι α( ίιεντραμ• 
(λέναι χαΐ γλω99τ«[ΑατιχαΙ λορθώσιις, δσαι ίναντ(ον τ^Ις χοινίΙ; χρ4• 
«ΜΚ χαΐ στιντιΟε(ας χαχοζ^λως £ΐΓκνο#)θΤοτν ^ιά νά φυλαχΟ^ παρ* |μιν 
4 άρχαΐχ&ς τύπος τ5ίς *£θνιχ<9ίς Διαλέχτου ανόθευτος. Ποίος ίέ είναι 6 
άρμο^ιώτερος λ' ο% 4 χοινί) φράσις δύναται νά έιταναλάβγ) τ9ιν τ«ν Ιχα• 
σεν ΙχταΦίν ; τοντον, τ6 μέν έπιχρατοΟν ιρνευμα τον έθνους λά τοΰ 
ΐζευγενιομου τ6ν έχφράοεων πραγματιχώς τόν άπέίειζεν. *Ημεις ίέ, 
Ιν ο{χε(φ τάΐΜ έφεξες, τους λόγους χαΐ τάς αποδείξεις τΰν πραγ- 
γΐ&άτοιν λεπτομερέστερον εξετάζοντες, θέλομεν ίοχιμάση νά τόν £χ- 
Φέσωμεν πβραατατιχώτερον. Ή^η Ιϊ περιορίζοντες τ^ έν τώ παρόντι 
ΐαλέτην χαΐ θεωρίαν μας είς τ& νά ποφαστι^^ωμεν τΊϊν ^τιχίιν Φ^ιναρ*• 
μογίΐν τ^ς χα0* Ιφ&ς χοιν^ς διαλέχτου, τοιαύτγιν οΙα πραγματιχΰς 
ύφίοταται, χαΐ έθνιχώς λαγνωρίζεται, χρεω^τοΰμεν νά άπο^^ίψωμεν 
2λα τά ξενολογιχά έχείνα νόθα όνόμαται λ* Δν οΐ άπειρόχαλοι λαο* 
ι^λάνοι τά νιηνιώ^η πνεύματα τών πρωτοπείρων ημιμαθών άγυρτι* 
«Ας ίχθρο<^ίντες^ έ^οχίμασαν νά στι^ΦΟυν άνυπέρβατα 8ρια λαχωρι- 
«μο5 μεταξύ τϋς παλαιοΕς χαΐ νέας *Βλληνιχης γλώσσγις, τ^ς Αποίας 
τήν ού^ώ^η Ινότητα μόν' ο( άναισθητουντες ι^μπορουν νά απαρνηθούν. 
» *Η '*£λλ7ΐνιΧΊλ γλώσσα, χαΐ μεταξιι βαρβάρων, χαΐ μεταξύ τών 
^τλέον δεινών περιστάσεων, έφύλαξε χαΐ τ&ν φυσιχόν της τύπον χαΐ 
χαραχτϋρα, χαΐ τ*^ έθνιχι^ν της έπωνυμίαν, χαΐ λ* αότ^ις λεσώθη 4 
Μνιχίΐ επωνυμία του γένους μας. "Η^η λοιπ&ν, βτε χρείττονι εύ^οχία, 
ι| πρ& λαχοσίων χρόνων ευτυχώς γενομένη, μετά τί}ν αίχμαλωσίαν^ 
άναγέννησις τών έλληνιχών γραμμάτων εξάπλωσε τά φώτα τϋς μα- 
θήσεως ε(ς {λας σχε^&ν τάς τάξεις του έθνιχου πολιτεύματος, χαΐ 
τί^ν βρεξιν του χαλοΰ χοινίιν είς ίλον τό γένος άπεχατέστησεν' ίίίη 
έν φ λά τϋς φωταγωγούς ^ιίασχαλίας τών τόσων λαμπρών φωστι^- 
ρων, τους όποιους ό παρελθών αίών, ευτυχής συνέχεια του προπα* 
ρελθόντος, εύίαιμόνως παρτίγαγεν, ή έπΙ τό χρεϊττον χοινή έπίίοσις 
εΰρίσχεται εύφυώς προετοιμασμένη, χαΐ χαρπούς ωρίμους τελειοτέρας 
μαΟι{σεως επαγγέλλεται* ίίη τέλος πάντων, έν φ τό έξευγενισμένον 
δφος τίς χοινης έλλτ^νιχης ίιαλέχτου, έξηκριβωμένον από τόσα; γνή- 
σιας συγγραφάς ανόθευτων ομογενών, έφθασε να ίπαναλάβτι έν γενβι 



980 79ΕΟΕΛΑΗΝ. ΦΙΛΟΑΟΠΑΣ 

την φυσιχ^^ν του χαθαρ6τ7)τα χαΐ κομψότητα, ή|χεΐς οΐ Ελλήνων ά%ί^ 
γόνοι τά οίχεΐον άπογνωρίζοντες χαλόν, χαΐ τ-^^ν ιύχλειαν του γένους 
μ«ς άγενώς όλιγωρουντε;, να ^οχιμά^ω^εν η^η, λνάμει (χιας χαο(θ• 
ρέχτου χυ^αϊχης γ>ωΦσονομ(ας νά άνατρέψωμεν τί)ν εύγενιχην γλωσ• 
οαν των προπατέρων μας, ειτι λ6γω του νά τι^ ίιορθώ^ωμεν^ χαΙ 
χαρχινιχώς δι^ισθοδρομουντες νά χατέβ«•μεν άνω, ίιά νά άνββώμεν 
χάτω, χατά τόν Θεμίστιον* &αχι τάς του ιέ αιώνος άποβολιμα(ας 
χυ^αιολογίας έχ νέου άναχαινίζοντες, χαΐ εις τήν μιζοβάρβαρον γύτ 
τραν του Γραιχολατινισμου χαχορέχτως άνασμίγοντες, νά ^ημιουργ^- 
σωμεν μίαν σεσαθροηλένην νέαν γλώοφαν, άνύπαρχτον, Γραιχιχ^ν ζε^ 
χωρισμένην χαΐ άπηλλωτριωαένην ά^ΐό την Έλληνιχι^ν, ίπερ ώς «ρος 
γλώσσαν του γένους μας, εΐναι φυσιχώς αδύνατον 1 Τοΰτο μας φαίνετβη 
τφόντι μιας συστηματικής χαχοσοφ(ας όλέΟριον μελέτημα, το &χοιον 
«Γθε ή συντηρητιχη ίύναμις της όλοχληρίας του γένους μας, ίιά τϋς 
ενεργείας του έθνιχου πνεύματος, νά ίιασχε^άσν^ ώς }ξΐμα(ρειον φάντασμα! 

• Αύτην ^^ την τζιοί προσωνυμία; της έθνιχής μας διαλέχτου οιέ* 
νεξιν, ίίς μην την εχλάβγί χ^νένας μετριόφρων μιχρόψυ/ος ώς μ»ρα• 
λογίαν άσ/,μαντον' ί γλώσσα είναι τό πρώτον ηθικόν συστατιχόν έν4ς 
έθνους* δταν το δνομα της έθνιχής διαλέχτου άλλάζι^ς, άφεύχτως με- 
ταβάλλεις χαΐ του έθνους τό δνομα. ΜεταβληΟέντος ^έ του εθνιχοΟ 
ονόματος, έζ άνάγχη; χ»ι δλη ή εθνική υπαρςις του γένους άπογνω- 
^ίζεται. "οθεν αυτή μόνη ή 5ιαί,:εσις της Γ(ία'Χίχή(: γλώσσης άπλτήν 
^ ΕΜΙφίκην δύναται νά προζενήστ, χαι τήν διαίρεσιν τοϋ έθνους, ώστε 
οΐ μέν νά λέγωνται Γραί^οΙ^^ οΐ ^έ νά όνομάζωνται "ϋ•ί.ίηηζ• ΚαΙ 
ακολούθως, ώς εκ συστήματος έτερόγλωσσοι, και ες αίρέσεως αλλοι- 
ώνεις, νά άντιφέρωνται μΰταζύ των και νά άιαμά^ωνται, τ& όποιον 
θέλει άποβή, 8 μή γένοιτο, ή τελευταία ^υστυχ^ία, χαι χαταισχύν« 
του γένους μας (*)• 

» Άφ' ου λοιπόν άπε^ίει^^Οη πραγματικώς ή παν^ημως χαθομολο- 
γουμένη Οπχρξις της κοινής διαλέκτου, ίς ίοκιμάσωμεν ήίη νά Οιαχρί- 
νωμεν κο(ΐ τα κιτ' εί^ς κεΐ>αλαιω^έστερα χωρικά ιδιώματα, τά όποια 
και ε•>ϊικάς ίιχλέκτους αν όνομάσωμεν, <ϊέν σφάλλομεν, καθ' δτι Ιοιον 
Ι/οντα εν μέρει /αρακτήρα, χαθ' εν ώς μία ειδική διάλεχτος οιαχρίνβ- 
ται. "Κννοζίται ^ϊέ κατχ τους γραμματικούς κανόνας ή ίιάλεχτοςτρι^τώς* 



Μ 



) ΪΓΛ •>»0-2Ίϋ 



ΠΛ^ΑΡΤΗΜΧ. 931 

ά. » *ΙΙ καθ* όλου ονίματος άλλ«γ•Λν, δπ«ρ ίιαφοράν κατά λέξ'.ν 
ίί^αΐς λέγο[Μν. 

■ β'. *Ι1 κατά μιρος τί' και τούτο τριχώ;* η κατά πρό^θετιν, •ί 
α«τ* άφα(ρ€<τιν, ί κατά (ΑετάΟ«ιιν στοιχείου, βττερ ^ιαφοράν απλώς 
κατά στοιχεΐον ας δνοαάτωαεν. 

• γ'. *!1 χατά τυ;ΑβεβτΛΟ;• κχΐ τούτο, ^ κατά προίτωίι'αν, % χατά 
9(ν€ΰ|χα* δπερ ή(ΐιεις ^ιαφοράν απλώς κατά προφοράν ίς έχλάβωμεν. 

" Εις αυτά τά τρία τ•7,ς διαλέκτου χαρακττριστικά, τίαπορου;Λεν 
νά προ^θέτωαεν καΐ τ?ιν κατά μετασχτ,μΛτι^μόν τί; λέξεως Λαοο- 
(άΥ καθ'βτι χαΐ αότιλ είναι μ{α τών χατά συ[λβεβηκ^ς ί^ιοτιητων. 

• Κατ' αύτ&ν λοιπόν τόν τετραπλουν λόγον εξετάζοντες εν γίνει 
τά κατά τόπους καΐ χώρας τίς 'ΐΐλλάίος {ίιωτικά (^ιώ(λατα, ΐαπο- 
ρουμεν, Ισως 1^ρο9φ•^ώς άνακεφαλαιοΰντες ττίιν έξέτασιν, χωρίς νά εκ- 
ιείσωμεν πολύ της^π' ελαττον ακριβολογίας, νά τά άνάξωμιν ίν γέ- 
νει, κατά τήν έπικρατέ^ττερον χαρακτήρα έχάστου, είς ίώόεκα κεφα- 
λαιω^εστάτας λαλέκτους' είναι ίί αύται. 

» ά• Ή τών κατοίκων 'Ρωμαίων τνίς Κ(ύ9ταντινουπΛεως, χαΐ τών 
πέριζ χωρίων, εγχώριος διάλεκτος, τ?,ς οποίας τό μέν ^ημοτιχόν καΐ 
χυίαικ^ν μέρος ίχιι έπι«ρατέ9τερον τύπον τόν Αίολο^ωρικόν, τ& ^έ 
έξευγενισμένον, καΐ σπουίαιολογικόν, προς την νεωτέραν ρέπει Άττι• 
χι^ν, καθ* Φιν 4 κοινί) ΈλλΥινικί) συναρμολογείται διάλεκτος. 

» β,'. *Η τχς Βιθυνίας καΐ τών τις μικρά; Ασίας τόπων, ϊϊς έπΐ-• 
κρατέστερος χαρακτηρ φαίνεται ό σύμμιχτος αρχαίος Ιωνικός χαΐ 
Α{ολικός• 

• γ'. *ί1 τίς Τραπεζουντος καΐ τών περί Πίντον χωρίων, τίς 
ίιιοίας επικρατέστερος χαρακτι^ρ διακρίνεται ό Ιωνικές. 

» 4*. Ή τίίς Μακεδονίας καΐ βετταλίας, ή καΐ άπλούστερον λεγο- 
μτίνη *Ρου/α.1ίώτιχη^ έν ^ καΐ ή της Ηπείρου ανάγεται, η; επικρα- 
τέστερος χαρακτίφ γνωρίζεσαι 6 Α{ο>^^. 

• έ. •11 της Άττικϋς, πρ6ς ^ν ανάγεται *Λ τ^,ς Ευβοίας, καΙΒοιω 
τίας, καΐ Πελοποννιίσου έν γέ\ει λάλεχτος, ίς επικρατέστερος χα- 
ραχτλρ ( σύμμικτος Αττικές καΐ Δωρικός, δς έστι κυρίως 6 άρχαΤος 
■Αττικίς, 

• ς-'• •Η τΐίς ΜιτίΛ'ΐνης, Ητις είς λάφορα έγχώρία Ιιαιρε1τα4 
{βιώματα, χαρακτήρα εχουτα έπιχρχτέιτερον τ6ν σύμι/'.κτον Αίολι- 
χ^ν χαΐ Ίωνικόν. 



3851 ΝΕ0ΒΛΑΗ1Ι. ΦΙΑΟΑ0Γ1ΑΖ 



■ ζ • *Β των Ααχώνων, Ι^ν χαΐ άιτλώς Τζ,α%ωνΙχιχητ όνομ^α- 
|αν, {ς ίλος χαραχτηρ ό αρχαίος Δωριχ<ίς. 

• Ί^> *Η των ννί^ων του Αιγαίου πελάγους, Ι^ν χαΐ απλώς Νησιώ* 
τΐχγΐν δνομάζομ<ν. Αύτης ό χαραχτΑρ^ ^ '^ο^ ^^^ ζ^νας διαλέχτους 
μ<ταπ«ποΐΥ)(λένος| ουχ ^ττον φαίνεται νά είναι σύμμιχτος Ίωνιχ&ς^ 
ΛωριχοΟ χαΐ ΑΙολιχου [ατέχων. 

• Ο'. Ή τϋς Χ(ου, 'Ιτις χαΐ ε(ς πολλά εγχώρια υποδιαιρείται (βιώ- 
ματα, πάντΎ) 2|Α«ς ίιαφορετιχά τ&ν άλλων νι^ων. Αυτ^ς έπιχρατέ* 
οτερος χαραχτίΐρ γνωρίζεται 6 σύμμιχτος *Ιωνιχ<{ς• 

• (. Ή των Ιονίων έΐΰτά νιίσων, πάντ^ λαφέρουαα τ6ν Αλων^ 
«Κ έν γένβι έπΙ *1ταλιχου τύπου |Αορφω(Αένη, ^ιά τό επικρατούν ίΟος 
«τις διαλέχτου τών Βενετών. 

• ιά• *Η τ^ Κργίτης, {{τις ε(ς πολλά εγχώρια ύπο^ιαιρ^ται {λώ• 
|Αατα• Λύτης επικρατέστερος χαραχτίφ διακρίνεται ό σύμμιχτος 
Λωριχ^. 

> ιβ'. 'Β της Κύπρου, καθ* δλου διαφέρουσα τών λλλων εΐ^ιχώς, 
ύπο^ιιρρη(Αένη ίέ χαΐ αυτί) χωριχώς ε{ς τ^σα εγχώρια (λώματα, &α 
χαι χωρία χαΐ πόλεις εΙς αύτί^ν τ^ν νϋσον ευρίσκονται. Αύτϋς Α ε(- 
λκός χαρακτίϊρ, καθ* &9ον 4μ^ορουμεν νά κρίνωμεν, φαίνεται σύ(Α{Αΐ* 
χτος, χαΐ πολύ του χαρακτϋρος τών ξένων διαλέχτων μετέχων. *0 
τύπος βμως τής φωνής έν γένει είναι * Ελληνικός (^). 

• Ή μόνη κατά συμβεβηχός φθορά όπου {παθβν ή χαθ* 4μό^ κοινίΐ 
διάλεχτος είναι, ως έν τοις προλαβουσιν έχθέσαμεν, 4 χατάργησις 
.τών χυριωτέρων χαΐ τεχνιχωτέρων λέξεων, τών οποίων έξέλειψεν λ 
χρϋσις ^ιά τίιν Ιλ)ειψιν τών εύγενιχωτέρων χαΐ ύψηλοτίροιν ι^εών, 
τάς οποίας έστερϋθη τό Ιθνος έξ αίτίας τών φρικτών περιστάσεων ε(ς 
τάς οποίας 6πέπεσεν' άπ* αύτίιν τι^ν κατά συμβεβηκός φθοράν, τό 
ιύγενιχόν υφός τής διαλέκτου ^ιελύθη χαΐ έξευτελίσθη. *Η ίέ τετριμ• 
|χ1νη ^ημοτιχ^ι διάλεκτος χατ^ντησεν ές- δκρον πενιχρά χαΐ στεν^ 
ανάλογος μέν ως προς, τό άπλουν χαΐ αφελές πνεΟμα του χύίην 
λαου^ πτωχή όμως χαΐ έξηπορημένη προς λαμπράν ΙχΟεσιν της πο* 
λυειίούς ποικιλίας τών ευγενικών ίίεών χαΐ υψηλών νοημάτων τώ» 
•οφών. Αύτην την ελλειψιν τίϊν αίσΟάνθη τό υγιές μέρος του γένους 
μας, άμα μετά την άναγέννη'ΐιν τών Έλληνιχών γραμμάτων χαΙ σν• 



(*] £€λ. 256-2;{8. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΜΙ 

«τταοιν τ^ιζ έν τω ι;ολιτ»ύματι ίθνικ^ τοιι 6λοχληρ(ας* χβΑ Ικτοτ• 
βλ<Μ οΐ εύγ^νιις ε•^μοιρ')^9αντ^( άγωγϋς δρχιβαν νά καλλιιργοίίν <κό 
Μκνόν υφός τϋς διαλέχτου κρο9θΐχ&ιουντ•ς »{ς αύτ& λέξεις χαι φράσεις 
γνησίας 'Βλλΐΐνιχάς, των &πο(ων 4 χρ^Ι^ις «Ιχβ^» εκλείψει άπ& τ)ιν 
γλέΑσ«αν του «λι^Οους, χαΐ άναβιβάζοντες αότ& Μ τ& ύψιιλότερον 
χαΐ άνθηρότερον τ^ *£λλΐ}νιχτίς φράσεως* βύτ^ είναι 4 έπΙ τ& χρ^τ* 
τον |Αεταβολί^ του χοινου δφους τίιν οποίαν ανωτέρω άν•φέρα|Α•«• 

• Αυτιη λοιπόν ή (λ•τα6ολιλ γίνεται χωρίς άλλοίωβιν 4ΐ ρεταβολίτ» 
του φοσιχου ρυΟριου χαΐ χοινου χαραχτϋρος τϋς διαλέχτου* Αέν «υν* 
ίσταται ε(ς τ&ν εξελλτινισμάν των χυ^αϊχων λέξεων, ού^ εις τ&ν με- 
τα«χιιματι«μ&ν των ίημοτιχΑν έχφράσεων. *Β ζενολογιxί^ νεολογίκ^ 
ιλ ετυμολογική χυίαιολογία' ιλ προσφ^ιχιλ χαχοφωνία* χαΐ ή τοΑ 
ρυθμού της φράσεως μετατροπ-ί), ίέν λογίζεται έηΐ τ& χρΙΙττον μετ«« 
οολ^, άλλ' είναι χαΐ λογίζεται ΐϋαρά πδσι μία γλωασηματιχή χατα^• 
ττροφή του εξευγενισμένου υφους τ91ς γλώσσης μας• ΑΜί έίρα ^ 
είναι 4 ^ι^θωσκ» τίίν οποίαν 4 γλ6σσα μας επιδέχεται. 

» *Η μ<ίνη προσφυίΐς ίκίρθωσις τ^ν οποίαν ιλ χαΟ' ήμδς χοινί^ 
ΓλΑσσα, χαΟ^κ χ«1 χάθε Αλλη ζ6σα χαΐ λαλουμένη έθνιχ^ Αιάλε- 
χτος, επιδέχεται, είναι Ή προσαρμογή ε(ς τ& χοιν&ν ϋφος τΑν γνπ* 
σ(ων > έξεων χαΐ φράσεων βσας έχ περιστάσεως» ώ; ώπομεν, άπ& 
τ)ΐν χρϋσιν Ιλλειψαν, ^ εξ άμαθείας χατηργ^Οησαν. Αότάς χρεωστοΰν 
οΐ νέοι τϋς Γλώσσης ίιορθωταΐ νά προσοιχειώσουν ε(ς τ& υφος των» 
χατ* άναλογίαν του είλυς τϋς συγγραφές του {χαστος, χαΙ μέ με- 
γάλην προσοχίιν, χαΐ ^ιάχρισιν. £ίς τι^ έχλογήν τών λέξεων Φεω^ 
ρείται 4 ευφυία του γράφοντος, χαΐ είς τίιν εβρυθμον «ύτΑν «σναρ- 
μογ^ 4 έπιτηίειότης του συγγραφέως• ΕΙς αύτ^ν συνίσταται λλη ή 
ιτροσφυ^ς χαΐ τεχνιχή έπαν^ρΟωσις τϋς φράσεως. *Β Αι^ρΟωσις τϋς 
Γλώσσης τότε λέγεται χαΐ είναι &ι6ρ0ωσις, Χταν γίνεται πρλς χ«λ- 
λωπισμ&ν, χαΐ £χι προς άνατροπιίΐν τϋς διαλέχτου Καλλωπισμέ Ι| 
•Ιναι 4 άνιίχουσα προσθιίχη τΔν ελλειπόντων» χαΐ {χι Ά άφαίρεσΗ» 
9ί μεταβολιλ τών προσόντων. « Τό προστιθέναι τοΙς (ιπάρχουσι, λέγει 
& Αριστοτέλης (^ητορ. χεφ. β') ου χαταλύειν έστιν» άλλ* αβξέιν τΑ 
χαΟεστΰτα• • 

• *£ν & ί% λέγομεν προσθιίχην λέξεων, χαΐ προσαρμογών φράσεωιν 
οέν έννοοΰμεν το να συρράψτι χαΟένας ε(ς τ4 υφος τϋς συγγραφϋς 'του 
άχρίτω; χαΐ χαχ<^ηλως δσας λέξεις χαΐ φράσεις *£λληνιχάς ϋθ«λεν 



284 ΝΕΟΕΑΛΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

ΑΐΓ«ντι{(ηι ζΐς Ινα Γραιχολατινιχόν λβξιχίν 1^ ζΐς ίνα των τ:λΚλ\&ψ^ 
«υγγραφέΐκΐν του οποίου ή χατά χρονική ττβρίο^ον φράσις ίέν ίγζι 
σχετικην άναλογ{αν μέ την νιωτέραν (ΐορφην της καβ* ιίμα; ^ιαλέ^ 
χτου. Δέν χρηιτιμεύϊΐ τελ&ίως προς χαλλωπΐ9μάν τ91( γλώσσης μίχ 
χαχόείρος λέζις ^ μ{χ φράοις οτρ\>φνΊλ, τϋς οποίας ό ειίιχός σχτιμα* 
τκτ|&&ς ίέν αρμόζει προσφυώς ιΐς τό βΐίος χαΐ σχϋμα της Κοινές 
Διαλέχτου. Ό βίλχός χαραχτίΐρ μιΑς διαλέχτου ίιαχρίνεται άπ& τ& 
σχϋμα των φράσεων. Τό σχϋμα των φράσεων γνωρίζεται άπ& τήν 
μορφήν χαΐ Οέσιν των λεςεων. 'ϋ μορφιίΐ τών λέξεων συνίσταται είς 
τήν προσαρμογιίιν των στοιχείων έξ &ν συντίθεται. ΚαΙ ή όλομερί^ς 
του λύγου χατασχευ^ι συναρμολογείται ^ιά του ^υθμου τ5ίς φωνής 
χατά τ& έπιχρατουν πνεύμα τϋς διαλέχτου. Τό πνεύμα αυτό, σύμ* 
φωνον άείποτε μέ τό ίίθος του έθνους, τάς μέν αποδέχεται, τάς &έ 
αποβάλλει φωνάς. Έχ τούτου προέρχονται αΐ χατά ίιάλεχτον ιδιότη- 
τες, τάς οποίας^ ώς προς αύτην ^έν τ'ην λάλεχτον είίιχως άναγο- 
μένας, τάς όνομάζομεν (ίιωτισμούς, ώς προς ίέ τους γενιχους χαν6« 
νας τϋς γλώσσης άναφερομένας, τάς θεωρουμεν, ώς εξαιρέσεις, 4ΐ χαΐ 
ανωμαλίας, έζ Δν χαμμία ζώσα χαΐ ομιλούμενη διάλεχτος ίέν είναι 
αμέτοχος. Διό χαΐ χατά τίΐν Γαλλιχί)ν παροιμίαν, « ούίείς γενιχός 
χανών άνευ εξαιρέσεως. » ΚαΙ άς παρατηρηθώ έν παρό^φ 2τι, βσον τό 
πνεύμα μι£ς έθνιχ*7ις -διαλέχτου είναι εβστροφον χαΐ ζωηρον,, τόσον αΐ 
Ιδιότητες αύτΙΙς είναι πολυπίχοιλαι χαΐ πολυει^εις* δλαι βμως άνά• 
λόγοι μέ τόν ρυθμόν, χαΐ μέ τί)ν άρμονίαν της φράσεως* £ν λοιπόν 
μεταχειρισθ^ς μίαν λέξιν, ^ φράσιν 'Ελληνιχ-^ν μέν, αλλ* άσυνιίθιστον 
ή τραχείαν, ή οποία είτε χατά φωνην, είτε χατά μορφήν, ίέν αρμό* 
ζει είς τόν ^υθμόν, ^ είς τό σχ^αα τη; χοινης φράσεως, όμολογσι* 
μένως ίέν χαλλωπίζεις, άλλ* ανατρέπεις τίιν γλώσσαν, χαΐ άηίίαν 
προξενείς είς τους άχούοντας, « ου γάρ άπαντα πέφυχε τά μέρη της 
λέξεως ομοίως ^ιατιθέναι τήν άχο^Ίν, λέγει Διονύσιος ό Άλιχαρνασσευς 
(περί συνθ. όνομ. τμημ• ιβ•. Αίτίχ ίέ "9 τε τών γραμμάτων φύσις, έξ 
&ν ή φωνή σ*^νέστηxε, πολλάς χαΐ ίιαφύρους {χουσα δυνάμεις, χαΐ 
ή τών συλλαβών πλοκή παντ•ϊ5απώς σχηματιζόμενη. 

» 'Κτι ίέ μάλλον χρειάζεται μεγάλη προσο/η είς τίιν χατά σήμα- 
σίαν % κατά χρίσιν έχ^οχην της λέξεως. Πολλάκις μία λέξις Ελ- 
ληνική είναι κατά χρη'^ιν προς γ,;Αα; χυ<ϊαϊκ^. Πολλάκις ίέ ή αυτή 
λέζις, κατ' άλλην ^ αλλτ,ν ση[Ααι{-/ν ^ψ^Ί^%)^ έκλ-ί^ιβανομένη, άντΙ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 295 

(.υγκνιχίΐς παριστάνει (ίέαν ά^^ρΜστάττιν (*)• Αύτλ Αα τλ χαΟ* 6μο« 
φωνίαν, ) χαθ* ό[λωνυ(Λ{αν έλαττώ{Αατα ίέν ΐιναι χαλλωιτισμ&ς, άλλα 
μιασ{ΐ&ς τϋς φράσεως. Δέν συμπεριλα^λβάνομεν β(ς αυτήν τιην έχλογήν 
τών λέξεων τάς χβκχοζι^λως μεταπλασμένας, χαΐ χαχορέχτως μετά-* 
7:εποιτ^νας γλωσσηματιχάς, τάς όποιας τό σχήμα της διαλέχτου 
ίέν ανέχεται, χαΐ τ& άν^θευτον πνεύμα του έθνους αποστρέφεται^ 
χαΐ* 2τι τα τοιαύτα νόθα έχτρώματα χρεωστε? 6 φΐλόχαλος συγγρα* 
φευς νά τά άποψεύγη ώς της πλέον διεστραμμένης χαχοεπείας άηίϋ 
αποτελέσματα. *Η γλώσσα ή "Κλληνιχή ε7ναι άρχετά πλουσία χαθ^* 
έχυτην, ίέν {χει χρείαν ξενολογιχών συνΐιμάτων προς παράστασι» 
τετριμμένων (ίεών. ΆρχεΙ ό γράφων νά τί,ν Ί^.ζεύρτ) χαΐ νά μ•}ϊν άρ- 
χτ,στ) νά τί^ν γράφτρ πρό του νά τιην μάθγι χαλά. 

• ΑΙ οιχειότερχι λέζέΐς, χαΐ άρμο^ιώτεραι φράσεις πρλς τό χοινόν 
υφός τ4; εθνικής μας ^ιιλέχτου, χαθ* βσον ή χοινίΐ χρήσις πράγμα* 
τιχώς τό άπέίειζεν, είναι έχειναι, τά; όπο(ας μετεχειρίσθησαν ο( της 
έσχατης περιόδου του Ελληνισμού πλησιέστεροι προς ήμας συγγρα• 
φείς, 4ήλα ίη οΐ πατέρες ττίς Έχχλησίας, οΐ Ιστοριογράφοι τ?ς Βυ- 
ζαντέ^ος, οί των έγχυχλίων μαθημάτων δι^άσχαλοι τϋς Αλεξανδρείας, 
χαΐ τέλος πάντων άναβαΓοντες Ιως ε{ς αύτ6ν τόν *1σοχράτην. Περαι- 
τέρω τούτου, τό σχήμα τής διαλέχτου διαφέρει, χαΐ ό ^μός* τής 
φράσεως διόλου έξαλλοιουται. *Η γλώσσα μ'βλον τούτο επιδέχεται 
ευμενώς τάς απλουστέρας ποιητιχάς λέξεις, χαΐ μάλιστα τάς εΙς τύ- 
πον χοινόν σχηματισμένας. Φότει γάρ εΖναι ή γλώσσα μας ποιητιχή^ 
χαθ δτι χοινιό 

■ "Οσας ίέ πρό αυτής τής έσχατης χρονιχής περιόδου το5 *Βλλη- 
νισμου άρχαιχάς λέξεις χαΐ φράσεις έφύλαξεν ή χοινή συνι{9εια (χαί 
^έν είναι ολ(γαι) έχκίνας ώς (ερά χειμιΑλια εύχλεους προγονιχής χλη- 
ρονεμ{ας, χρεωστουμεν νά τάς φυλάττωμεν μΐ άχρον σέβας άπαραλ* 
λάχτως, έναβρυνόμενοι ιΐς τ'λν αρχαιότητα τής πατροπαραί(ίτου έθνι* 
χής διαλέχτου μας. Διά τοΰτο Ινας έξεταστ*}|ς τής χοινής ίιαλέx^^, 
βσον φιλόσοφος χαΐ άν ^νχι, πρέπει νά προσεχή άχριβώς ε(ς τάς πα* 
^^είεγμένας έχφράσεις, χαΐ νά μ4) δογματίζν) απλώς χαΐ ώς ("τυχ* 

(Μ Βυχολον (Γναι νάθ< 423ήμ(Αν τ1|ς χοιν7|ς λαΐέλτου νά •(φη χχΐ νβτάι τά Ιύο 
λογικήν 9-^^^ιφήν τών αύτο9/β^:ων βτοχβϊμών, τϊ 6λοΤ« δι3ι τήν λφίΐλομένην 



Ι8Φ ΝΒόΒΑΑΗΝ^ ΦΙλΟΑΟΠΑΖ 

κατά ιτρώηιν ιτροτβοΧ^ι 8τι «Ιν«ι ^ιβφθαρμέναι, ^ <τι 4 Φίν^ίΟιις 

» ΈπβηΜίλέγοιαν ^έ χαι αδθις, βτι 4 πρώτος χχνών τη; φιλθ9θ- 
ψΗΛς γρ«μματιχ«|( ιΐναι ή χοινίϊ χρ*τις καΐ (πινι^Φεια^ χαβ* ίν 6 ίμ- 
ιηιρος έζκταβτίΐς χριω«τ€ΐ, άπαραιτι^τφ ν6μ(^ χοινφ, νά φυλάζ^ τ& 
<ν χρ4«4ΐ 9χ9ιμΛ τϋς φωνϋς άμβτάτρεκτον. ΚαΙ ακολούθως νά έξε- 
τάβ^ |ΐέ κρο^χ^ ΧΛΪ ά»ρίβ«ι«ν τόν άρχαιχ&ν τύπον, προς 8ν άνά' 
γ»τ«ΐ| χαΐ χαΟ* Αν ή ^οχοΟσα διαφθορά ενδέχεται νά μ^ν {ναι, ε{μί^ 
μία τρΜίι σχιιματιβμου, φύοει % θέσει γνησία ε{ς τόν χαραχτηρα 
τ*ς γ>ώ«βΐις (*). • 

Ήίη ^έ παρατιθεμενοι τά απουίαιύτερα μέρη τών περί γλώσσης 
αύτοσχΜωτ στοχραμ&τ του Κορα^ί, άναγχαΐον χρ(νομεν ινα προτά* 
ζωμεν Ιοχίμιά τίνα του ύφους βπερ οίτος Ιγραφε πρό τϋς ίημο* 
οϋύβεεις τΰν περί οδ 6 λύγος στοχασμών. 

{ΚατίιχψϊΐΛ: /7^ά^ω^ο^. •£τ ^13^/^1 1782). 

« Δίν •Ζναι κανένας, βσον χυδαίος χαΐ Αν {ναι, ^'^μ^ ϋθελε φαντα* 
σθ^ βτι δύναται νά μάθ;^ μ(αν έπιστι^ην ^ τέχνην, χ«•ρ1ς πρώτον 
νά τί^ν ίιίαχθ^ μεθο^ιχώς* εύρίσχονται <μ»ς πολλοί, οΐ όποΖοι νομ(- 
ζουσιν, 2τι &ιά νά {ναι τις χριστιαν&ς, 4γουν &ιά νά μάθ^ την 6περ* 
τέραν άπ& {λας τάς έπιστι^μας τ)^ν περί Θείου γνώσιν, άρχει μύνον 
νά βαπτισθώ) ^«1 νά ύνομάζεται χρίστιανύς. Πύσον 4 τοιαύτη &ύξα 
είναι εναντία ε(ς τίιν *Αγ(αν Γραφίΐν, είς τί)ν πρδςιν τϋς παλαιάς 
*£χχλησ(ας χαΐ εΙς αυτόν τ&ν ύρθ^ λύγον' χαΐ τ^ύσον είναι μέγας ύ 
χένίυνος τϋς σοιτηρίας τών χριστιανών, ύστις γεννάται έζ αύτης, 
6έλει τλ χαταλάβιρ^ 8στις μέ προσοχιίιν έζετάσ^ τά έπύμενα. Ό 
4ρχΐΐγ6ς Γ^^Ι τελειωτίις της ι^τέρας σ»τηρ(ας Χριστός, άποστέλ* 
λ««ν τους {^(ους μαθητάς ε{ς τ6 χ^ρυγμα, είπε πρ&ς αυτούς» νά μα- 
θητιύσωσι πρώτον τά Ιθνη, χαΐ Ιπειτα νά τά βαπτίσωσι. *Η αγία 
του δλη ζωίι έπέρασεν εΙς τό νά χατηχ^ τους ανθρώπους ποτέ μέν 
|(ς τάς συναγωγας, ποτέ ίέ εις τους οίκους, χαι άλλοτε «{ς τάς ό^οίις 
αυτιών τί)ν νέαν θρησχείαν* την οποίαν έττάλη άπ& τέν ούράνιον αυτού 
Πατέρα ίιά νά άναχαλύψιι εις βλον τέ άνθρώπινον γένος. Τό αυτό 



•ι 



(') Χιλ. 990-99{(. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ* ίίΖΐ 

ί'κοαττι ηρ& του Χριστού χαΐ ό Πρ^^ρομος του Χρίστου* <χατ4χιι 
ιρρώτον τους ανθρώπους κερί Χρίστου, ίπειτα τους έβάπτιζίν• Ου^α• 
|ΐ4>υ τΐίς *Αποστολιχ'7|ς Ιστορίας φαίνεται >ά ίβάπτιζον οΐ Απόστολοι 
πρΙν νά χατ7ΐ}^ι{σωσι• ΑΙ πρώται τρισχ^ίλιαι ψυχαΐ, αΐ όποΐαι (λαβον 
τόν χριστιανισμόν μβτά τίιν άνάληψιν του Σωτηρος, έβαπτίσΟησαν 
ύστερον άπ& μ(αν μοαράν του Πέτρου χατι^χησιν' χαΧ 6 Φίλιππος πρΑ* 
τον χατηχει τόν «υνου^^ον, (πειτα τόν χαταβιβάζει ε(ς τ& υίωρ• Β(ς 
ολίγα λόγια, πανταχού προηγείται ή χατιίχησις του βαπτ(σματος| 
πανταχού διδάσκεται ό χριστιανός πρώτον, Ιπειτα βαπτίζεται.» 

(^^ΰ€.1^χή δ^δασχοΛΙα• 1798)• 

»* Αδελφοί, φ(λοι, χαΐ συμπατριδται, απόγονοι των *Ελλι(νων, χοΑ 
γενναίοι τϋς ελευθερίας του 'Ελλτονιχου γένους υττέρμαχοι, ο( χατΑ 
τ^ν Αίγυπτον ευρισκόμενοι ΓραιχοΙ χαΐ βσοι ίλλοι εις τίιν *£λ* 
λά$α % άλλαχου διατρίβετε, προσμένοντες τόν άρμόδιον χαιρ&ν τ^Ις 
χοινης τΟυ γένους έλενθερίας, αξιωματικοί τε χαΐ στρατιώται πάσγις 
τάξεως χαι παντός βαθμού, χαίρετε, έπειδίι "Α χαρά σας είναι χοινί^ 
χαρά ίλων τ6ν Γραιχών, υγιαίνετε, έπειίί^ ή υγεία σας είναι χοινίϊ 
σωτΐ}ρ(α τ4ς "Ελλάδος. 

" Δια τους οίχτιρμους το5 θεού ! αδελφοί, μ^ άφ^τωμεν νά μδφ 
φύγ^ τάς χείρας ό αρμόδιος ο!>τος χαιρός, τόν όποιον προσφέρει είς 
των Γραικών τό γένος, ή άλωσις τ5|ς Αιγύπτου. *Οσοι ευρίσκεσθε είς 
Αίγυπτον μιμ)(^/)τε τάς άνδραγαθίας τών Γάλλων, οΐ όποιοι μιμηθέντες 
τους προγόνους ημών, ΙφΟασαν είς τής δόξης τόν άνώτατον βαθμόν• 
"Όσοι είσθε χ^^ ήλικίαν νεώτεροι, προθυμι^θιιτε νά μάθετε άπό τους 
σοφούς Γάλλους τήν ταχτικίΐν, ίίγουν τήν έπιστιίμι^ν του πολέμου, 
έπιστιίμην ή όποια πολλαπλασιάζει τήν φυσιχίιν δύναμιν, αυξάνει τό 
Οάρσος χαΐ τήν άνδρείαν, έπιστι^μην είς ολίγα λόγια άναγκαιοτάτΐίΐν 
είς εκείνους <σοι θέλουσι νά ζώσιν ελεύθεροι. Ευταξία, ομόνοια, σύμ-• 
«νοια μετ' αλλήλων, ζήλος ελευθερίας θερμότατος, ύποταγί} εΙς τους 
νόμους, αγάπη θερμή χαΐ φιλία άδολος προς τους Γάλλους, εφι(νη 
μετά τών κατοίκων τϋς Αιγύπτου, τους οποίους, έπειδίι (ιπετάχθη- 
σαν χαΐ αυτοί ε(ς τους νόμους, έκδυ9έντες τήν τουρκιχίιν αγριότητα, 
ώ; τοιίρκους πλέον νά στοχάζεσθε δέν είναι δίκαιον" ταύτα χρειάζον 
ται, φίλοι καΐ αδελφοί, διά νά αύξι^ ή δύναμις χαΐ τό χράτος σας, 
διά νά βρέξ^ επάνω είς τά δπλα σας όλας τάς ι,ύλογίας του ουρανού 



289 ΚΕΟΕΑΑΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

6 θ€&ς τών ίυνάμιων, χοΛ \άί σας χαταστ'/,ΦΤ) ^ίρωχς άνιχητους, χαΟώς 
τί^αν οΐ νρόγοι^οί σαζ, «ν βσφ έχυβερνώντο από νόμου; χαλους, εν οσω 
{^αν στολισμένοι με ί)θη ]^ρ>ιστά. 

[Βίχχαΐ'ίον^ 3ΐε[ί άμαρτημάζων. 1802). 

ο *Έργον των ό^οθών ν<$μων είναι τό να ωφελούν βλους έζ ίσου, έμ- 
9(θ^ίζοντες την όρμην, την οποίαν έχ φύσεως Ιχει πας ένας εις τό νά 
σφετερίζεται δλην τιϋν ^ύναμιν χαΐ τί;ν εύτυχίαν χαι να ί^ίη^ εις τους 
λοΐ7ου( βλην την ά^υναμίαν χαΐ ίυστυχίαν. Άλλ* άφίνουσιν ώς έπΙ 
τ& πλείστον οι δνΐρωποι τάς πλέον αξιόλογους ίιαταγάς εις πρόσχαι- 
ρ(}ν τίνα φρόνησιν, % εις τήν ίιάχρισιν έχείνων, είς τους όποιους συμφέ* 
ρει να μάχ^ωνται τους προνοητιχούς χαΐ σωτηριώίεις νόμους• Μιξτε 
φροντίζουν να ^ιορθώσωσι τα άτοπα άπό τα όποια βασανίζονται, πά- 
ρεζ αφ* ο^^ ^οχιμάσουν μύριους χαι πολυχρονίους άπάτας εις αυτά τά 
άναγχαιότερα πράγματα της ζωής χαΐ τ^ΐς έλευθερίοις. Τότε μόνον 
αφ* ού φθάσουν εις άχρον τά χαχά^ μιί) δυνάμενοι πλέον νά τά ύτίο* 
φέρωσιν, άνοίγουσι τους οφθαλμούς εις τάς έναργεστάτας αληθείας, 
αΐ όποΐαι, ίιά τό νά ηναι άπλαΐ, φεύγουσι τι)ΐν χατάληψιν των χυ* 
^αίων ανθρώπων, δσοι μη όντες συνειθισμένοι νά άναλύωσι τάς- εν<- 
νοίας των πραγμάτων, τάς δέχονται όλομερώς χαΐ συγχε/υμένως, 
πλέον χατά παράίοσιν παρά μέ έζέτασιν. » 

Έν ετει 1804 ό Κοραής έχ^ούς τά Αίθιοιηχά του Ηλιοδώρου 
προέταζε μαχράν έπιστολην προς τόν φιλόμουοον μεγαλέμπορον Άλέ- 
ζανίρον Βασιλείου, έν -ί) χατά παρέχβασιν λαλεί ηερί της χαζά μι* 
χροκ βαρζαρωθβί'σης 'ΕΛΑψ^χης^ χαΐ τηζ έζ ανζής νίπ ί^Λ/σ^^^ 
τώ^ ΓροΛχώκ γΑώσσης., ώς έςη;• 

■ Διόρθωσιν ονομάζω της γλώσσης, δχι μόνον τον μετασ3ζ^η- 
ματισμόν διαφόρων βαρβχρομόρφων^ λέζεων χαΐ συντάζεωητ , άλλα 
χαΐ τί^ν φυλαχήν πολλών άλλων, τάς οποίας ώ; βαρβάρους σπου* 
βάζουν νά έ;ορίσ(ι>σιν άπό τήν γλώσσαν, όσοι μετά προσο]τ9ς ^έν 
ερεύνησαν την φύοιν της γλώσσης. Τοιαύτη ^ιόρθωσις είς του Κύ-* 
σταθίου τους χρόνους ητον αδύνατος. Ό χαιρός τϋς πτώσεως ίέν 
είναι καιρός επιτήδειος άνοιχο^ομης• Κλαίει θεωρΰν μακρόθεν 6 
φρόνιμος οίχονόμος την άφευχτον χαταστροφην τοΰ-οϊχου του, χαΐ 
άφου χαταπέσωσι τά χλονηθέντα, χαΐ ^ιασχε^ασθ^Ι ό χονιορτύς, 
τότε πλησιάζει καΐ συναθροίζει δσην υλην είναι δυνατόν άπό τά ί^ζ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ϋ^ 

ηνΒί^ ίιά ν1 χτίση νέον Αλλον οΤχον. '£φβα9€ τέλος ιτάντον 6 τ^οον 
επιθυμητός καιρός ούτος τ^ς άνοιχο^ο;Αϋς* χαΐ τ& γένος χαθ* θ^ον 
πλουτίζβται ήμέραν έξ ήμέραν από Ε'ίστχθίους, έλ&υθεροΟται άπό θ€0* 
αώρους χαΐ Νιχι^τας» Οί νέοι ορατοί Εύ9τά9ιοι, μ(ταχιιριζέ|ανοι τόν 
ιταραλληλι^ι^όν, του 6πο(ου ίί^ω τό ιςαρά^(ΐγμα, χαΐ τ'λν χοιν^ιν %1ζ 
βλους γλέύσσαν θέλουν χανονίσειν, χαΐ τί}ν μάθτιΟΐν της αρχαίας βύ* 
χολωτέραν χαΐ έντ&λιστέραν θέλουν χαταστηοειν• Καιρός (Ιναι ν* άγΙτ 
σΜμκν τά πολυθρύλλητα ίιαβατιχά χαΐ τα συγχ&(μ(να εις <ούς ^ια- 
βάντας χαι χβιμένους, χαΐ ν* άρχ(9ω(αν νέαν ζω^ν Ε(ς τίίν παρουσαν 
του γένους χατάσταοιν ίέν «ΐναι πλέον συγχωρημένον να χατα^α* 
«αναται άσυμπαθώς τών ταλαίπωρων νέων ή ιλλιχία είς τβς μωρο- 
λογίας' χαιρός ιΐναι νά τους γεύαωτι χαΐ οτερεωτέραν τροφίίν οί &ι^ 
ίάσχαλοι, Αν &έν θέλωΦΐ νά τους ίγίβ^σχ μο>ρους χαΐ νηττίους έπΙ 
ζωϋς των. 

• •••Διά νά έζαπλωθτΙ βσον ΐιναι δυνατόν «{ς πολλούς 4 «Ι^ησις 
τϋς ελληνικής γλώσσης] πρέπει νά συντμηθ^Ί ό χαιρός τϋς διδασκα- 
λίας* τό όποϋον άλλοι νά χατοςθώσωσι ίέν έμπορουν, παρά οΐ κριτι- 
κοί Αι^άσχαλοι, χαΐ ή κριτιχί) τίίς διδασκαλίας μέθοδος• Έν άπό 
τά μέσα νά εύ«ολύνη τΙς τ^ μά^ησιν αύτϋς είναι καΐ νά τ4|ν πάρα* 
βάλλη, βτβτν τίϊν παραίί^ι;), μέ τ>ιν κοινίιν ταύτην~ γλώσσαν, τίΐΜ 
οποίαν έθηλάσαμεν μέ τό μητριχόν γάλα. Όσον καΐ άν έβαρβαρώθη, 
αύτλ «ώζει πολλάς λέξεις *£λληνιχάς, καΐ πολλάς σημασίας λέξεων, 
τάς όποίβις μαΐλίίως ηθελέ τις ζητι^σειν είς τά λεξικά, πολλά παρά- 
γωγα των οποίων ε(ς τους συγγράφεις ^έν ε(*ρίσκονται παρά εις τά 
πρωτιίτυπα, χαΐ πρωτότυποι, τ&ν οποίων ε£ς αυτούς ίέν σώζονται 
παρά τά παράγωγα* εις ολίγα λόγια, σώζει πολλά λείψανα της άρ« 
χαΐΰίζ γλώτσης, λείψανα σεβάσμια, των οποίων ή καταφρόνησις έγέν- 
νησε τόσους μωρούς κανόνας γραμματικούς, τόσας γελοιώ^εις Ιτυμο* 
λογίας των λέξεων, τόσας αθλίας παρεξηγι^σεις των συγγραφέων, τό« 
σους αμαθείς λίασχάλους, καΐ, τό χειρότερον, χατέστ/,σε τόσον άη^η 
Τ4ς ελληνικής γλώσσης τίιν μάθησιν Ήθελαν φρίξειν οΐ ίιίάσκαλοι, 
Αν '9ίτο δυνατόν νά χαταλάβωσι πόσον κακόν προξβνουν εις τους νέους, 
2ταν τους άπομακρύνωσιν από τά σχολεία, 6/} ί\ άλλο, παρ* 2τι 
χάμνουσι ^ύσκολον, καΐ επομένως μισητίΐν είς αυτούς, ^ιά της αμέ- 
θοδου παραδόσεως, τίιν άπόκτησιν της ευφραδεστέρας καΐ σοφωτέρας 
Ιλων τών γλωσσών του κόσμου. Ή ελληνική γλώσσα, σιμά των πολ- 



940 ΜΕ0ΕΑΑΒ1Ι. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 



ίιΐ τ^ ότΐοίας 2χι μίνον μαλαχύνιι τά 49η τ&ν νένν^ άλλα χαΐ τά 
χά(Αν&ι 9€[4^τι^ χαΐ βωφρονέιτιρα. Είνοα ιτρό^^μοί σινάνιον (τό όποιον 
μ' Ιί€ΐΕ»ν ή ιηΙ^« χαΐ •{( αυτούς τους άλλογινιις νέους) γά χατα- 
ίουλ»θ^ <ις τάς σωματιχΑς ιλ^ονάς ως ανίράπο^ον, ββης Ιφθασε μίαν 
φοράν να π(ΐ|ΐ το Φοτι^ιον της Μαγίσσης ταύτης τών *Βλλι(ν6ΐν γλώφ* 
αης• *Ό«ους χατά ^υ^τυχίαν (γνώρισα όμογκνβΐς^ τοίις οποίους -^ π«- 
ριιίγησις τής Ευρώπης Ιφββιριν άντΙ νά ώ^λιί«ι;ι, αύτοΙ ^ {σαν άμα* 
ΟίΣς παντάπα(η τϋς 'Βλληνιχ^ς γλώατης» 1^ ^έν 4!ζ«ιρον ά% αύτίϊν 
παρά τά χοινά χαΐ ^ημώ&η τΑ« ΓραμματιλΑν μαθι^ατα • • • » 

»••••. Ηυξησλ τί^ν δγνοιαν ταύτην χαΐ τ9|ς παλαιάς χαΐ τ^ 
^ΛΛς γλώσσης, 4\ έπιχραηίσασα (ω; τώρα χβακί) χαΐ ^ιΐστρααμένη 
συνι^Οεια νά χαταφρονώ|αν τήν .νέαν, τλν 6πο(αν (χάνην «Ιναι δυνατόν 
νά φέρωμ^ν «ις τελειότητα, γράφοντες ε(ς τήν πάλαιαν, τήν &πο(αν^ 
Αν χαΐ μυριάχις «ερισσότερον έννοουμεν, ^έν εϊναι τρ<ίπος νά γράψω- 
μεν εντελώς, χαΟώς έγράφετο εις τους ευτυχείς χρόνους τϋς 'Ελλά* 
λος. Καιρός είναι νά έλευθερωθωμεν άπ& ταυτην τίιν πρόληψιν, ^πς 
μ&ς χατεί(χαζε νά γράφωμεν ελληνιστί έμμετρους χαΐ πεζούς λόγους^ 
^ιά τους όποιους ηθελεν αυτηρως μας χολάσειν, έάν είιρίσχετο χανίν 
*Αρεοπαγιτιχόν ελληνισμού ίιχαστιλριον • « • ΤαΟτα λέγων άλλον σχο• 
πόν Ιέν στοχάζομαι παρά τ4{ν «οιν^ του γένους ώφέλειαν, χαΐ τόσον 
απέχω του νά λυπι^ω χανένα από τους αληθώς ώφελι^αντοις εργ<» 
χ«1 λόγφ τό γένος, ώστε χαΐ αυτο{»ς τους Θεόδωροι• καΙ τους Νι*> 
Ηΐ^τας 49ελ« μετά χαράς παρχδράμειν, έάν έξ απειρίας ίέν έχιν^ύ" 
νευον οΐ νέοι νά μιμωνται ευχολώτερον αυτούς παρά τους Ε*ίσταθίους• 

» *Αρχεΐ νά παρατηριίση τΙς τήν πρόοδον του άν9ρωπίνοι> 

πνεύματος τών άλλων εθνών, διά νά χαταλάβτι βτι τότε μόνον ίν•*- 
μάζονται τά έθνη φωτισμένα, &ταν φέρωσι τίιν γλώσσαν αυτών είς 
τελειότητα. 01 ΊταλοΙ, οΐ Γάλλοι, οΐ *Άγγλοι, τότε αληθώς άρχι* 
σαν νά έλευθερουνται από την βαρβαρότητα, 5ταν οΐ χατ* αρχάς όλ{« 
γοι λόγιοι αυτών άνδρες χατβχέρησαν νά γράφωσιν εις τήν χοινίτν 
αυτών γλώσσαν . 'ϋ γλώσσα είναι τό έργαλεΐον, με τό οποίον ιλ ψυχιϋι 
πλάττει πρώτον ένδιαθέτως, Ιπειτα προφέρει τους λογισμούς τ«ς• 
*0ταν τό έργαλείον είναι άναχόνητον, ίωμένον, % χαχά χατασχείΜ:* 
σμένον, άτελίς έζ άνάγχης μένει χαΐ.τό ίργον του τεχνίτου. 

.» Άλλ* ώ; άι^όγονοι τών Έλλ^^νων, λέγει ό χατ«φρονητίϋ τ^ί 



ΠΑΡΑΡΜΙΜΑ. 241 

Ηοινίς γλώ^στιζ, /ρεωστοΟμεν νά άναστιΑσωμεν τί;ν ττρογονιχίιν ήμδν 
γλώσσαν. Καλάν ητο βέβαια νά είμεθα είς εκείνους τους χρόνους, 
βταν χαι νειιροί άν{σταντο, χαΐ τ& χάρισμα των γλω^σΰν άχόπως 
^ιείίίετο. θαύ^ιατα δμως ίέν γίνονται χαθ* ι^,μέραν. Όστις χωρίς 
άνάγχιιν γράφει 'ΐλλτινιστί) όσον άμεμτΰτα χαι £ν ίίΟελεν είς τό φαι* 
νόμενον γράψειν, χαταφεύγβι είς γλώσσαν, τής οποίας τί:ν σιίμερον 
ίέν είναι πλέον χριταί* χαΐ ίειχνύει μέ τουτο^ 5τι φοβείται νά γρά-* 
ψ^ εις τ/.ν χοινήν λάλβχτον, τ9ς οποίας τό ίιχαστηριον ευρίσκεται 
εις τ& ζών (Ονος. Τον τοιούτον προσφ«^ΰς έμπορεΐ τις νά παρομοιάσιρ 
μέ τους θρασύδειλους^ 2σοι μί) τολμώντες νά ^λέπωσι χατά πρ^σοι- 
«ον τους ανδρείους, περιέρχονται ζητουντες γυναιχ&ν συνελεύσεις» 
)ιά νά τάς χαταφοβίζωσι μέ τ&ν Απραχτον χρότον των {πλ«τν. Ειναε 
τινές έχ των *£λλτινιστών τούτων, οΐ όποιοι^ όταν, είτ άναγχαζύμε* 
νοι, ε(τε ίιά γυμνασίαν γράφωσιν ελληνιστί, έζεύρουν χβ^ν τι χαΐ πως 
γράφουσι^ χαι γελώσι χρυφίως τΥιν εύηθειαν έχείνων, βσοι έπαινοίττ 
τόν 'Ελληνισμόν αυτών* άλλ' ευρίσκονται πάλιν άλλοι τέσον άπλοΙ 
τον νουν, δστε χαΐ της πλανημένης αυτών φιλαυτίας τους έσωτερι-* 
χους επαίνους, χαΐ τά παρά των άλλων έγχώμια πιστεύουν άσχέ« 
πτω;, μη συλλογιζόμενοι, οτι, χαθώς είπεν ένας από τους Γαλλι^ 
«ους ποιητάς, 

1)η 501 ΐΓοανβ Ιου]ουΓ8 αη ρΐαδ 5θΙ ηιιί Γ«ι<1αιίΓ6, 

Έγχωμιαζιι τον μωρον άλλος μωρόκρός του. 

Μ* δλον τούτο, αυτί} ή χοιν}) είς βλους φιλαυτία Ιπριπε να μβΐς ία**, 
τρεύση από τό πάθος τούτο. Όστις γράφει 'ΚλληνιστΙ, μετ' ολίγους 
χρόνους (χαΐ συχνά μετ' ολίγας ημέρας} θέλει λησμονη^^^ν χαΐ αυτός 
χαΐ τά συγγράμματα του. ΚαΙ £ιά ποίαν αίτίαν νά τόν ένθυμώνται^ 
/ίιά τά ?:ράγματα περί των οποίων γράφει; άλλ' αυτά μέ του χοί- 
ρου την πρύοοον θέλουν έξηγηθην σαφέστερα χαΐ έντελέστερα άπλ 
τους άπογ<ίνους ημών* λά τίιν φράσιν αυτών την *£λληνιχι(ν} χαΐ τίς 
««ναι τόσον μωρός, 4 είς τίνα περισσεύει τόσος χα*.ρός, ώστε ν' άφησ^ 
τους Όμι^ρους^ τους Πλάτωνας, τους Ξενοφώντας, τους ΔημοσΟένας^ 
χαΐ τοσούτους άλλους θαυμαστούς συγγραφείς χαΐ ποιητάς "Ελληνας^ 
^ νά άναγινώσχη τόν νέον τούτον Έλληνιστην; *£ξ εναντίας ίστις 
γυμνάζεται είς τήν χοινήν γλώσσαν, εάν, ή επιμέλεια του συνοδεύε*, 
ται μέ χρίσιν, δυνατόν εΐναι νά <^^βτ} είς τόν βαθμόν, ^έν λέγω ^ο*, 
Μμΐιίτάτου συγγραφέως (οΐ τοιούτοι άχόμη ^έν έγεννηΟησαν), άλλ^ 



242 ίΥΕΟΓΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΛΟΠΑΣ 

έκΐίνων τ£ιν συγγραφέων, τους οποίους ιλ ερχόμενη γινεά θέλβΐ Ι^ετ- 
τάζειν, ίιά νά μά^ τί)ν στμερινίΐν τϋς γλώσστς χατάττασιν* χχθώς 
<η>μβα{ν<ι χαΐ ε(ς τί^ν εύρώ^Γχν, (ίττου μέ μ&γάλην περιεργίαν εζετά- 
ζοιιν τους πρό τριών χαΐ τεσσάραιν εκατονταετηρίδων άχμάσαντας 
συγγραφείς ιΐς τίιν γλώσσαν έκαστου ίΟνους, πολλάκις ίι' βχι ό^λλο, 
ιιλίΐν νά μάθωσιν πώς έγράφετο εις τους καιρούς εκείνων ή γλώσσοί^ 
χαΐ νά άνακαλύψωσι πολλών αύτϋς λέξεων καΐ τ^ν έτυμολογίαν καΐ 
τήν άχριβη σημασ(αν• 

» Πριίσθες εΙς ταΰτα, βτι είναι των αδυνάτων νά γράψΐ[) τΙς 6ρ* 
Οώς, βταν ^ουλοπρεπώς μιμϋται τους £λλους, χαΐ μάλιστα ίν ούτοι 
Ιγραψαν εις γλώσσαν, ή 6πο(α ίπαυσε πλέον νά λαλ^ται. Καθώς ίχει 
προσώπου χαρακτ/ίρα ^ιάφορον εΙς άπό τόν άλλον, ωσαύτως φυσικά 
καΐ λύγου χαρακτήρα ίιάφορον πρέπει νά ίχ'^. Άλλ' 6 χαραχτ^^ρ ού- 
τος ίέν Ιμπορεΐ νά φαν^ τοιούτος^ όποιος είναι, πάρεζ δταν γράφτ, 
τΙς ε(ς τίίν φυσιχ'ίΐν αύτοΟ Χιάλεκτον, ήγουν εις έκείνην, τ^ν οποίαν 
<θ4λασε μέ τό γάλα, καΐ λαλεί καθ* ήμέραν, ^ τουλάχιστον λαλ^ 
συνεχέστερον παρά τάς έπιχηίτους £λλας γλώσσας•. •. 

* θέλει τΙς νά καταλάβτι μέ πληροφορίαν, πόσον διαφέρει βστίς 
γράφει ε (ς τικν μητρικίιν αυτοϋ ίιάλεκτον, από τόν γράφοντα είς 
γλώσσαν, τίίν οποίαν εμαθεν εις τά σχολεία; "Ας ποιραστησ^ ε{ς τόν 
νουν του ^ύο σπουδαίους άνδρας επίσης πεπαιδευμένους, οι όποιοι 
γράφουν περί της αυτής υποθέσεως, είς Έλληνικήν ό εις, ό £λλος 
είς τήν κοινίιν ημών γλώσσαν. Ό πρώτος περικυκλωμένος από Λεξι- 
κογράφους, άπό *Αττικιστάς, από παντός εΙ^ο•^ς Γραμματικούς, γρά' 
<ρει, εξαλείφει, μεταγράφει, πάλιν εξαλείφει, λστάζει είς πασαν φρά- 
σιν, άττορεΐ είς έκάστην περίο^ον' τώρα συμβουλεύεται τόν Ενα, τώρα 
έρωτα τόν άλλον* ποτέ μέν αποβάλλει παντάπασι τάς ευτυχείς του 
νο6ς του συλλήψεις, ίκίτι 5έν Ιχει πώς νά τάς γενντίσΐ| Άττικώς, 
ποτέ ίέ τάς κολοβόνει, ίιά νά τάς κάμτ» ίσομέτρους μέ καμμίαν ρη* 
σιν πάλαιαν, τϋς οποίας την άνάμνησιν στοχάζεται ώς εύτυχέστατον 
εύρημα, καΐ προβαίνει, ^ μάλλον εΙπειν, σύρεται μέ κόπον πολύν και 
μεγάλην βραδύτητα είς τίίν τελείω^ιν του Ιργου του, κατά τόν Όμη- 
ριχόν Σίσυφον . . • ΚαΙ μ' όλους τούτους του; Σισυφείους Ιόρώτας καΐ 
μόχθους, μ* όλας ταύτας τάς άνω και κάτω μετακιν^ισεις καΐ μετά* 
κυλίσεις των φράσεοιν καΐ περιόδων, τί γράφει ό ταλαίπωρος-, Αρά 
γε -τγ,ν γλώσσαν του Πλάτωνος και του Ξενοφώντος •, δχι βεβαία. Ττν 



1ΙΑΡΑΡΤΗ5ΙΑ. 943 

γλ&φφαν, Ίητνς έλαλιΓτο ε(ς τους χρόνους του Πο'λνβίουι ΐΐ του Διο* 
ίώρου*) 6'/[% βέβαια. Έχβίνην &ίς την (ποίαν {γραψαν 6 Πλούταρχος^ 
λ Γαληνός, καΛ οΐ σύγχρονοι αυτών, οχι βέβαια. Τίιν γλώσσαν τον 
*1Ιρω^ιανου χαΐ των «υναχριασάντων μ* αύτ&ν, η του Ιουλιανού χαΐ 
του Αιβαν{ου; ού^ψίαν έςαιρέτως άη αύτάς, αλλ* ολας αυτάς, {γουν 
{ν δμορφΟν, τερατώ^βς, χαΐ άνύπαρχτον (χ.(γ(ΜΕ όλων αυτών, γλώσ* 
Μν, τιί)ν οποίαν αυτός πρώτος δημιουργεί άιτό τά λεζιχά του ερανι* 
«μένα από ίεχαττέντε τουλάχιστον εκατονταετηρίδων λέζεις ιμΑ φρά*. 
σεις, τό όιςοίον θέλει νά ε1πτ| από ίεχατυέντε γλώσσας (0• 

• *Ας στρέψωμεν τώρα τους οφθαλμούς εις τόν δεύτερον, τόν 
γράφοντα ^ηλαί^Ι τί)ν μητριχην αύτου γλώσσαν' ούτος άφ' 2σα {σοητ 
αναγχαια ε(ς τόν ινρώτον ^έν έχει σχε^ν ο^^^εμίαν χρε(αν* ό χάλα* 
μος χαΐ τό χαρτίον είναι τά μύνα του όπλα. '£ν {σω ό πρώτος ασχο- 
λούμενος εις τόν Φρύνιχον χαΐ τόν Άμμώνιον, ίιά να μάθτ) τους 
Άττιχισμούς χαΐ τάς διαφοράς των λέξεων, άφίνει τά νοήματα της 
φυχϋς του^ ^ νά λασχείάζωνται (ίιέτι χαΐ αυτά ιντερόεντα εινα^ 
χαθώς τά λόγια), ^ νά άμαυρουνται χαΐ νά χάνωσι τόν τόνον της πρώ- 
της αυτών συλλήψεως, ό λύτερος έχφράζει τά έίιχά του εις γλώσ* 
σαν ζώσαν,' χαΐ γραφομένην από τους συγχρόνους αύτου χαλώς άνα- 
θραμμένους άνδρας, τά έχφράζει όλύχληρα, χαθως την άρχίιν πάρε- 
στάΐησαν εΙς τόν νουν του, χωρίς νά χάμι^ εις αυτά άλλην ίιύρθωσιν 
παρά τι^ ίιύρθωσιν, την. 6πο(αν υπαγορεύει δ ορθός λόγος, χαΐ ίι&ά* 
σχουν οΐ χανόνες της γλώσσης* χαΐ ούτω τρέχει ελεύθερος από δε- 
σμούς εις τό τέλος του Εργου του (') • • 

» Άπό ταύτην των Έλληνιζίντων τί;ν άτοπίαν συμπεραίνεται 
πόσον άτοπώτερον είναι ίν άλλο εΐ^ος συγγραφέων, τους όποιους^ 



(*) Τύσον •Τνβι αληθές δτι ή γλωΦβκ ίχάστης έκβτονταίτηρίδος θιοτφίρει άπό τ.> 
γλωσσαν άλλης έχατθνταβτηρ{8ος, ωστι ή ίν Παριαίοις άχμάσασα ικρό της πολιτι- 
κής των Γάλλων μιτα^ίοΧής ^Αχαβημΐα ωρισβ ν* άνάΟ«ωρήτοι( τΟ λεξιχόν της χαβ* 
έχάστην {ΐχονιπβνταβτηρίδχ.. 

(•) Δέν εννοώ μέ -«οΰτο, δτι βέν ίχα χρβίαν χόικου δ»τις γράψιι ί?ς τήν' φυβιχήν 
νύτον γλωβσβν. Μέγας χόχος χρβιάζιται χ«1 €Ϊς αιττήν, χαΐ τόνον μ<γβιλήτ€ρος, 
ίίσον ή γλω993 βΙνοΗ ίτι αδιόριστος (χα9ώς βΓνβ: τήν νήμίρον ή γλω99« των Γραι- 
χων) άπό όίχ» ή όβναπέντκ βυγγραφέων ν^μφων^αιν, τήν οποίαν τό ?6νος ήβ£λι &- 
;Γ•ήν ώς νόμον άλλ' ό χόπος ούτος, οβον μέγας τ,βελεν εΓαθβι, βϊναι <ίσυγκρίτως 
Ιλιγιλτίρος χαΐ συνωΟ€υμένος μέ ιαρισαοτέριν έπίτυχίας έλπίδ*, παρά τόν χόπον 
«ου '£λλη•/ίζ9ντος• 

16* 



244 ΝΒΟΕΑΛ»Ν. ΦΙΑΟΑ0ΓΙΑ2 

^ιά ν1 2ιαχρ(ν» άπί τους άχράτως *£λλην(ζοντ«ς, ουγχώρηαον γϊ 
4νο|Αάσ» Νιζβλλτινίζοντας, ^ Αν άγακ^ς χάλλιον, Μιζοβαρβάρους• Χ> 
€Χ0ΐΛς τ6ν τοιούτι«ν βέβαια ιΐναι €ΐναιν•τ&ς,• 4ιηι^ ΐΓροθυ(Μυνται νά 
βιμώσωσιν, ^ν ίυινατ&ν έγγάηρον, τίΐν «η(υιριν4ν γλύασαν «(^ τίιν 
^ |ΐ.ΐΐτέρα τνκ τίιν *Ελληνικι{ν. Άλλ' έκ•ιίί^ κρώτιι τον γράφοντος άρλτ'ϋ 
•ιν«ι 4 βαφ^Ηία, ίίγουν νά γράφν «{ς τρόπον &ττι νΑ χατ«λαμβάινο• 
ΤΛΐ άιΛ τοίις ^ιΑ τοίις όκοίους γράφβι, μΑ (Μτ' «&τίΐν ^ιντέρο^ νλ 
γράφι» μέ «ύφρά^Μαν, (λέ τοιαίτΐτ^ 3^λονότι ούνταξιν καΐ βυμκλο** 
χήν των λέξιιβν^ 4 ^κοΙλ ^Λ κροζινφ «αΙ ήλνί^ οίς τ)ιν άχοι^, χρένϋ^ 
<τι οβτ^ τ4ν μΙοΒψ οβτΐ τίΐν Αλυν «ριτ^ν Ιχ^ν, δ«οι <1κρ(τ•κ 9ν(&* 
κλέχουνι τΑς Έ)ι1ΐΐινιχΑς ^^ιντά^ις μΜ τΑς χοινΑς) χαΐ ^υνΟέτοιιν έχ 
τΑν λύο σχοτϋνό^^ ^ί*χΗ ^^^ ^ ^^^ άχοίΐν, τβρατώΐιι χαΐ άλη« 
βΑς *Ερ{Μφρ^λτον λ^ου χαραχτήρα• Α6τοΙ διαιρούνται άς τ6σο( 
ι()κ, 8901 «Ιναι οΐ λάφοροι τρ^ιβοι τ^ άσνριινλέχτου τα*ίτης βυμχλο* 
χ5|ς• Άρχ«ΓέπΙ τοό παρόντος 'νΑ «ίΐ^αιώνω έχ§{νους, βοοι ιςοιχΩ^λου^ 
τΑ 9ΐιντάγ|ΐ;ατά των* χατΑ μέρος μέ μ(αν φράαιν 11 π<ρ(ο^ον άχράτως 
*Ελληνιχήν ;ιαΙ μέ μ(αιτ χοινήν, χα( ινοτ» χαΐ «αντάκβτνι χυ^αιχι{ν• 
Κς τοάτο τ& βΰος Ανάγονται ιρολλαΐ νέαι μ^ταφράοΜς» χαΐ 2λαι 
έχβίναι αΐ έπιστολαΐι τών όπο(ων ή x•φαλί^ χαΐ ή ούρΑ ^λάττοντα»- 
^£λ1ΐΐινιχ%, τλ ^έ ^«Α μέβου σβμα στολίζει, ως ί^ξκ τ&ν σνγγρα*-^ 
φέα, μέρος μΜ τίν πέιτλον τ^ς Άθηνδς, μέρος μέ τΑ ρΑχιη το^> 
"^Ιροο. ^Ομοιάζϋ τρόπον τινΑ 4 τοιαύτιι συμπλοχ^ μέ τ& ^Ομηριχλιτ 
έχΕΐνο τέρας, 

ΠρΜ% λιων, οιηνθιν ί« ίράχω^ μίββή (λ χΙ\Μ^ 

Αποπνέουσα β;^ι χαθώς ίλιγεν & ποίητίις, 

Α<ιν%ν • • • . «ιιρος μ^νος αΙΟομένοιο, 

ΑλλΑ ^€ΐν^ χαΐ Ανυπ^φορον^ Αηίίαν. Αυτοί σπουίάζονν, Α; είτηί, νΧ 
έ:ελλην(9ω9ΐ τίΐν χοινίιν γλώσναν' άλλ* έπβι^ιλ χαταγίνονται %1ς 
πρ^Εγαα Αδύνατον, μ4| Ιχοντες τ& λχαίωμα ν* άλλάζοισι του (Ονους 
την γλώΦΦον, άναγχάζονται χαΐ τήν *£λλΐίΐνιχήν νΑ ^ιαστρέφωσκ, 
χαΐ τήν χοινί^ν, τ^ 6πο(αν νΑ Αποφυγών^ ^έν έμπόρουν, βαρβαρωτέ**. 
ρχν μέ τίιν Λογον παρΑ9<9ΐν ταύτην νΑ χάμνωσι• Τίνος Αχσλ, παρ««•: 
λίγματος χάριν, δύναται νΑ ύπογέρΐ} τίιν πιρ(ο^ν ταύτινν ; « *£πηίιί^ 
* χατα άλνιθειαν, Λτ οτφ 6 θβός •1]τ« τ&ν έιαχαλέβηται, ιίττοδ, οέ 
» Ανθρωποι χρεωστο^ιν, αν νοΟν Ιχωτιν, ανχγχαίως νά Αχολου9ωβ» 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Η$ 

• τΑ< «ύτοίί Λπγίίηις* χοΛ ού^ ό,τιοΟν αξίωμα, Αι?ο<τονονν έχ&ινο 
» δύναται νά Μγ^φ χ^Ι νά {χφοβ^, ι^ιη>ρ€7 νά το{»ς ποι^ να ιτι• 
» «τνύΐΜίν ά'ΤΤίναΦοΐίν ^χ^^9 % νΑ χρίνω^ιν άζ(ας Φΐγχαταθέφ^ως 

• άοτινββονν ΐΡ(Μ(ξ•ις οΙ« ^ιχαίβις χαΐ βύθ^ίας, αΐτιης έναργΰς (ΐά- 
> χονηη <3^•{ν^ (^)• » ΚαΙ 8μως »{( τοιούτον ^*^^ χαραχτϋρα λ^• 

ηροιι |ατιφράοΟΐΐ9αν, 4 μ&λλον ε(ιη{ν άννιλ•Ας^'χατ•«««ρά:^Οησαν, πολ- 
ΙΐΑ αξιόλογα «ιιγγράμματα• 'Οντινα άρένχη τοιούτον £ρ{Α«φρ6ίιτον^ 
6φο( λέγοιίγ έχλ&νος ίέν βίναι οδτο τϋς ι^λαιΑς ο&η τ4( νέας *Ελ• 
Ιάίος γέννιομα* άλλ' άνοτρά^ «{ς τ^ Αιβύαν, <ιγο»> 6$ έιςΐ τ& πλοί* 
•«τον γοννΑνται τλ τορατ«ι^έ9τ«ρα θηρ(α• 

• ΠρβγρΜ τ9 άληΟβία ινχράίοζον* ινδς Αέν {«νλλογί^ΟηΦαν ΐ6θτέ 
Ηλ μιξιλλΐιν(ζοντος ούτοι συγγραφοίς, βτι ή γλΟ^οα οίναι Ιν άπ& τΑ 
κλέον Αναιταλλοτρίωτα το5 Ιθνους χτι^ατα. *Αι»& τ& χτ9|{Αα τούτο 
Ι&βτέχονν βλα τά μέλΐ) τοΟ Ιθνους μέ ίιΐ)|Αθχρατιχ4ΐν, νά εΐιτ» οδτως, 
Μτητ«* χάνιΐ:ς, {σον ϋθελκν βΐβΟαι σοφ^ς, οδτ Ιχιι, οδτο δύναται 
ιηθον νά Χίβι^ τ6 ^(χαιον. νά λέγ^ ιτρλς τ& «Ονος• « Οδτω Οέλιο νά 

• λαλ^ζ* ^^<* ^ ΥΡ^??(* * ^Οστις, έτραγγιλλόριβνος νά γράφ^ ε(ς 
-τί^ν χοινήν γλ6««αν, (ΐαχρύνεται τένον άκό τ&ν χοιν&ν τρόπον το\ί 
ϋγην, έχείνος ζητιΣ ινρβίγρια, τ& &ΐΡθ!:ον ού^ & «χλιαρότατος τύραν-- 
-νος οίναι χαλ&ς νά χατορΟώσ^• Γυμνών» άτΛ τά υπάρχοντα του τόν 
κολίτην & τόραννος, ^όναται χαΐ τέχνα χαΐ γυναίχα νά τσί έπάρΐί), 
<μ«ορ<1 ^ τλν έξορ(σν(, ^ χαΐ νά τάν θανάτωση* αλλά ίέν έμιτορβι 
^^ του άλλάξ*]! τλν γλώσσαν' αυτ^ λαλεί ε(; τ^ν πατρ(^α του, αυ- 
^ τ&ν ουνο^ε«ίει χαΐ εις τΐΐν έζορ{αν. Μένος 6 χαιρ&ς (χει τίίν έζου* 
«(αν νά μεταβάλλε τΰν εθνών τάς λαλέχτους, χαθώς (μεταβάλλει 
χαΐ τά (θνη' χαΐ ίστις πριν του χαιρου σπουδάζει μέ τ*})ν β(αν νά 
Αλλάξ^ τίΐν γλωσσαν, ε(ς αυτ&ν ίύνατα( τις νά προσαρμιίση 2,τι 
Ιλεγεν 6 ταλαίπωρος Α^ιων πρό; τόν τύραννον αύτου πατέρα (*), 

*Ό9τις γίίρ αύτος ^ φρονιΓν μένος δολίι, 

*Η ΓΑΩΣΣΑΝ, ί^ν ούκ Λλο:, «1 ψυχήν ίχ«ν, 

Οίτοι λαπτυχθέντις ΰφΟη^βν χ<νο(• 



Π *Αδγοΐ δίΜΜίβτλ ««ιβι(«< ^^9ιxής ερη9«((οις, χ.τΛ. *Εν«τ(ΐβ9ΐν 1790, σ<λ• 
ηΤ. » *0 άνι&νυμος ούτος μιτβφραντής (^ότι τό βιβλίον φχίνβται μβταγλαττίφμέ- 
*©¥ ε» τ1|ς *Ιταλι«ή< γλώσσης) •Γν«ι «ιντάπχαιν £γν(α9το< ι?ς ιμέ' Μιν οντβ •ι- 
9^α<ι «υτβ μίσους ούεβμίαν αιτίαν ΐχω πρ6ς αυτόν. 

χ•) Ζο^ροχλ. •Ανηγ. 707. 



246 ΝΒΟΒΛΑΙΙΝ. ΦΙΑ0Λ0ηΛ3 

• Ίσως ϋθ»λε τΐ; Υθμ(<τ6ΐν 2τι αντιφάσκω αυτός ιΐς έχυτ&ν, ίιηνί^ 
4Γρ& δλ{γο•> χαφου ίλεγον, 5τι πρέπει να ίιορθώσωμεν χαι νά χαλ* 
λύνωμεν την χοινην ήαών γλώσσαν, τώρα ίέ φαίνομαι τρόπον τινά 
δη θέλω νά τί;ν γράφωμεν, χαθώς την λαλεί 6 χυδαίος λαός* Τοιαυ• 
Τ7) βέβαια ^έν είναι ή γνώμη μου. • • • *£άν νά μαχρύνεται τις άπ& 
τίιν χοινην του λέγειν συνηθειαν τόσον, ώστε νά γίνεται άσαφί^ς εΙς 
τ)ΐν ^ιάνοιαν, χαΐ παράξενος ολότελα εις τ^ν άχο4|ν, είναι τυραννι* 
χόν, 6 τόσον πάλιν χυίαΐσμ&ς, ώστε νά γίνεται άηίης είς έχείνους 
2σοι Ιλαβον άνατροφίιν^ μέ φαίνεται ίημαγωγιχόν. *Όταν λέγω, βτι 
από τήν γλώσσαν μετέχει τά έθνος βλον μέ ^ημοχρατιχίιν ίσότητα^ 
^έν νοώ βτι πρέπει ν* άφι^σωμεν την μόρφωσιν χαΐ ίημιουργίαν αύτης 
%\ς τ^ιν όχλοχρατιχίιν φαντασίαν τών ]^υ^α1ων• *0 Χχλος εΤναι παν* 
ταχου Χχλος' χαΐ άν είς τά φωτισμένα Ιθνη χαΐ είς τους φωτισμέ* 
>ους αΙωνας {τον « ίγροιχον, ίύσχολον χαΐ υπόχωφον γερόντιον, • ώς 
{λεγεν Ινας άπ& τους Κωμικούς, εις τους δυστυχείς αιώνας τϋς βαρ- 
βαρότητος 4χχωφουται χαΐ μαραίνεται παντάπασιν. Όθεν ούίέ ίί« 
χαιον είναι νά χοί^χεύωμεν τόν χυίαϊσμόν του γεροντίου το<ίτου, χαΐ 
νά τ6ν μεταχειριζώμεθα ώς χανόνα τ^ς γλώσσης. '£άν ίΐν μας πρέ- 
πτ} ή τυρανναη προσταγίΐ « Ούτω θέλω νά λαλ^ς, » (χομεν έξάταν- 
τος τό δίκαιον τϋς άίελφιχ^ς συμβουλής, «ούτω πρέπει νά λαλώμεν.• 
Γράφομεν^^ϋθελεν είπειν τΙς, διά τους αμαθείς, χαΐ πρέπει νά συγχα- 
ταβαίνωμεν είς τίιν χατάληψιν αυτών αλλά μόνον οί σπουδαίοι χρεω- 
στούν νά συγχαταβαίνωσιν είς τους αμαθείς ; μίΐ δέν ίχουν χ* έχεινοι 
χρέος νά συνοιναβαίνωσιν σλίγον μέ τους σπουδαίους; "Έπειτα διά 
9Εθίους αμαθείς γράφομεν; Οχι βέβαια δια τόν χυδαιον 6χλον, οΐ όποιοι 
βύδ* άν ημεθα είς τόν χόσμον έχουν εϊδησιν άλλα διά τους όσοι του- 
λάχιστον εξεύρουν νά άναγινώσχουσι, χ' {χουν όπωσδι^ποτε έπιθυμίαν 
νά φωτισθώσιν. 01 τοιούτοι άναγινώσχουν μέ προσοχ^ιν, χαΐ έάν τό 
βιβλίον ίναι γραμμένον είς γλώσσαν μετρίως χαλλωπισμένην, μανθά- 
νουν χαΐ αύτοΙ κατά μικρόν νά χαλλωπίζωσι τ^ιν όμιλίαν των, νά 
προοδοποιουν εις του; μεταγενεστέρους συγγραφείς την είς τό έξης 
περισσοτέραν της κοινής διαλέχτου διόρθωσιν. Μήν άμφιβάλλωμεν ^τι 
των Γραικών τό γένος έξύπνησε τήν σιίμερον άπό τίς άμαθίας τόν 
υπνον, βλέποντες ότι τίμα καΐ αγαπά τους ομογενείς λογίους άνδρας. 
"Όντινα τΙς άγαπα χαι τίμα, φυσικά χαΐ τόν μιμείται. Γράφε μχτά 
προσο/ή; και μελέτης* έκρίζωσσν άπό την γλώσσαν τά ζιζάνια της 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ; 247 

^Τυίαώτητος, οχι ίμως ίΧχ πάρχυτοι μέ τί)ν ίίχ&λλαν, άλλί μέ τ4ιν 
χείρα χαΐ χατά μιχρόν ίν οπίσω του άλλου* απεΐρ» εις αύτίιν τα *£λ- 
ληνιχα σττέρματα, αλλά χαΐ αυτά μέ την χείρα, χαΐ 6χ} μέ τόν σάχ* 
χον (')• ΚαΙ θέλεις άπορησειν πως εις ολίγον χαιρόν χαΐ αΐ λίξεις χαΐ 
αΐ φράσεις σου έπέρασαν άπ& τό βιβλ(ον σου ε{ς του λάου τά στ6* 
ματα. 01 λόγιοι άνδρες του {Ονους είναι φυσιχά ο( νομοθέται της 
γλώσσης^ τίιν όιτοίαν λαλεί τ& Ιθνος' αλλ* είναι (πάλιν τ& λέγω) 
νομοΟέται ίημοχρατιχοΰ πράγματος• £(ς αυτούς άνι^χει ή &ΐ($ρθωσις 
τβς γλώσσης, αλλ* ή γλώσσα είναι χτϋμα ίλου του Ιθνους, χαΐ χτϋ« 
μα Ιερ^ν• *06εν πρέπει νά άναχαινίζεται μέ εύλάβειαν, χαθώς ανα- 
καινίζονται τά Ιερά τδν θεών, χαΐ 6χι μέ τι^ν θορυβώδη χαΐ τυραν- 
νιχιί^ν αύθά^ειαν, μέ τ%ν οποίαν ύψώΟη τΐίς Βαβέλ ό πύργος. • 

*£ν {τει 1805 έχίούς τϋν ΠοιχΙΛη^^ ΙστορΙατ τοΰ ΑίΙιατοϋ^ & 
ΚοραΟς προέταξεν Αύτοσχίίίονς Στοχασμούς πίρΐ *ΕΛΛηηχί\<: 
γΛώσσης^ έν οις λά μαχρών πειράται νά χατα^είξη τ^ιν άκάγ^ 
πηκ ζής όιορθώαως χαΐ άιταμορφώσΒως τής γραμμ^ιζίκής τΜχτο' 
γρΰ^φΛκ^ χαΧ ζηί^ άρμοδιωζίρακ μίβο^ον της χαραόόσΒως ζώ^ έΛ- 
Ληηχώκ μαθημάτωι^^ ίιαχηρ'ίζ«ς, 2τι γραμματ^χί^κ όρθίΐίτ νά συν 
τά(τι ζΐς δίν ΒΪτα^ δντατόν^ έάκ όέν έζίορν^ ζην φιΛοσοφικην Γραμ- 
μαζίχήν ζοΰ :ΐροφοριχοϋ Λόγου^ έάκ όίν ίζβΐάστ^ χαΐ μάθτ^ ηρώχον 
γι)γ ψύσιτ Τί7< γΛώσσης^ γετιχώς θίωρονμίνης^ μηό* εχη ίντοΐας 
άχριβΜί(: ΙχΑσχου μέρους ζοΰ Λύγου^ έάν μί ζην αύΐήκ άχρίβααν 
ϋν δίορίστι πρώτον ζίιν η$ρΙο9ον ζοϋ χρόνου^ τί^ν οποίαν έπιχηιιεΖ 
τά χρύβάΛΛίκ ως κανόνα ζής γΛώσσης• 

Μετά δύο (τη δημοσιεύσας έν προλεγομένοις του Ισοκράτους έζα* 
χολούθησιν των περί έλληνιχης γλώσσης χαΐ παιδείας αυτοσχεδίων 
«τοχασμων, χαΐ διά μαχρών έν αύτοις λαλι^σας χαΐ τηρΐ του τρόπου 
της παραδόσεως ζής *Ρηζοριχής χαΧ περί τών μέσων ν* αποχτήσω" 
^γ ^ζορας άζίονς ζοΰ ονόματος^ επέμενε συνιστών χαΐ υπό τίιν ρη- 
τοριχ^ν (ποψιν τήν προτίμησιν τΙΙς χοινίίς γλώσσης, λέγων : 



Ρ) Α^ξις ή φΜ«(ς Ακρέτβς ΈλΧηνιχή •ί< τήν χοινήν 1|{λων γλωσσαν τ6τ« μόνον 
βΙνΜ άν•γΐΜ(α» βτβν «νν^^ ι»1 αυγχ•ρ•4«, νλ κι»» «Οχικ* μ^ ^^ς λθ(«Α< λ<ξ(«» 
£««λ τήν γ•ιτον«ύου«ιν, 8τ«ν ήναι «{ς τοιαύτην ^^9ΐν χαΙ τδχον τΐ^ς «βριόδου τοιού- 
τον, &στβ έξηγήτοιι 6«»«βήκοτ• ^κό τάς λοιπ&ς χαΐ ι\ (χιΐνους δσοι δέν ^μιΟον 
*9^ν••Ελληνίκήν• ΑλΧέ«»ς γ{νιτ»ΐ «Έπίβλημ» βίκους άγνβ^υ έπΙ ίμβτΙοΜ «αλ»:οϋ, • 
ΜΐΙ κατασχίζκ μΙ^ «ήν γλ«»««βιν| •6τ<# ««Ι τΰν έκουόντ^ν τά βιΟτ(«• 



148 ηΕΟΒΑΑΒΙΙ. ΦΙΑΟΔΟΠΑΙ 

« Τ& ιςρΑτον Ιργον του Οέλοντος ν1 ιηΐψ^ «Τναι υΙ λχλ^ 9«?δ;^ 
ΊΙγοιιν %1ς τρ^ιτον ώση νά χατα\αμβά>«ται άιτό τίν πρ&ς τόν (ττοΕον 
λ«λ<1. ΚαΙ «ύτ&ς ό ΔιφιΟφΟένης ίίθλλβν »Ισ9αι τ»ν ρητόρων 8λ«•¥ άπι- 
Οανώτατος, έάν έ^η(λΐιγ6ρκ ^έν λέγ«ι (πρβΕγμ* ά^άνβτον) ι(ς γλ»9σαν 
αλλ^Λλον, αλλ* έάν μ^ικιν του {ρχ(το ιις τι^ιν φαντασίαν, νά «υγ- 
χβράσ^ τί|ν Άττιχ^ ^ιάλκχτον |αΙ τίιν Α(ολιχ^, 11 χαρφιίαν Αλν» 
Αΐ60 τϋ( Ελλάδος τΑς διαλέχτους. *0 όρθλς λίγος {«τις έ^{^«βχο^ 
έχ^Ινον νά γράφ^ Άττιχως, έπιι^ή 9Χο«6ς του {το νά ταίν^ *Αθιι- 
ν«(ους, ίι^άφχβι καΙ τους Γραιχο&ς νά γράφι•9ΐ τ6ν ΓραιχΑν τΑν 
γλΔσσβν, έάν 6έλ«*βι νά |Μ(ΐ.7ιθΑ9ΐν ούτυχβς τ&ν Δημοοθένιν• *Α\λ 
:^ άφιλίοοφος 'Ριιτοριχί) Ιχαμ• νά γράφιινται χαΐ τά ^ϋτοριχά ιτρο- 
,γυμνά«|Αατ« τΑν σχολιίων, χαΜίις τά γραμρΜτιχά θέ|Αατβι• ΚαΙ ταύτα 
|Αέν Ιχου9ΐ χίν ι&λογον «ρ^οιν τ^ν άνάγχγιν νά μάθοιοιν οι θ€μα« 
τογραφοΰντβς τους χανόνας τϋς '£λληνιχ1ίς ουντάξΜκ' χ* ^θβλαν χα- 
τορθώσ»ιν 2,τι έπαγγέλονται, Αν ή θβματογραφία έχβιραγϋγβίτο Αιτλ 
^ιίασχάλους »(ίι((Μνας• Τα ίϊ ^οριχά ιτρογυμνά^ματα, ι(ς τά 
άποια ίΐν »Ζναι πλέον ό λίγος νά γνωρίση & ΐϋρογυ(&ναζί|ανος τί^ 
χατάλλχλον του λίγου των μιρων ούνταζιν, άλλα τ4ν τρίπον ΐρΑς, 
χαΐ τίίν αΐτίαν ^ιά τΐ, ή αύτίι γραμματιχίΐ χατάλλιιλος βύνταξις βέλ- 
γοι ιτ»ριοοότ(ρον ίΐ <λιγώτ«ρον τ4|ν ψυχίϊν του άχούοντος, χατά τ4(ν 
βέσιν είς ττν οποίαν τάοοονται τά μέρα της, χαΐ τ&ν χαιρίν ^^ς τάν 
&πο7ον προφέρονται* ταύτα λέγοι τά ρητοριχά προγυμνάσματα πως 
•ΐναι δυνατόν νά χαταοταθω^ιν αληθώς ^ι^ασχαλιχά^ έαν ^ γρά* 
φωνται <(ς τ4)ν χοινίιν γλωσσαν, 4[γουν τί)ν γλέλΦοαν τοΟ περιοσοτέ* 
ρου μέρους του Ιθνου; \ Αιά τ& πιριοσίτβρον μέρος τούτο, μέ τους 
&πο(ους μέλλει νά ζ^ιτφ^ χαΐ τους Αποίους ε{ς άνάγχην πολλώιις θέ- 
λει έλθειν νά χαταπείοιρ, ίιίάσχεται τ^ν Ύητοριχίιν 6 μαθητές, βχι 
ίιά τους ολίγους ουμμαθητάς χαΐ τυνελληνιοτάς αύ.του, μέγα μέρος 
των όποιων ένίεχίμενον, άφου παύ^ωοι νά μαθητεύωνται, μη^έ ν* 
άπαντι(9η που ποτέ πλέον έπΙ ζωη; του. 

• *£άν έξ άνάγχης πρέπει νά γράφνι την γλώ^σάν του βστις θέ- 
λει νά ίώτ^^ χατά τάς περιστάσεις, είς τους λόγους 2λην έχείνην 
τήν πιθανότητα, 5σης είναι ^εχτιχοί οΐ λόγοι, γίνεται φανερωτέρα 
ή τοιαύτη άνάγχη, δταν ή γλωσσά ηναι ετι άτελίις χαΐ βάρβαρος* 
έπει^ίΐ εις τοιαύτην τΓερίστασιν ί ρητορεία του λόγου γίνετ ένταυτ^ 
ΙμΙ ίργανον της τελειώσεως τ^; γλώσσης. Αανθάνεται βστις νομίοΐ}^ 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 219 

ίτι ίιά τβύτιιν μάλκητα τίς γλώσσης τίϊν άτίλ»ι«ν, Φΐγχωρ«1τ«ι 
βί; τόν λέρντα νά συνΟέττ} <{ς τΛειοτέρβν γ\&σσαν. *Οσον δύσκο- 
λος ύκοτι^ ί ^ητορ»ία ιίς την |λητριχ4;ν* έκαστου ίιάλιχτον, ^υσχο* 
λωτέρχν άσυγχρ(τως Μλιι τ))ν χ«ταστι(σ(ΐν βστις γράφ«ι ι{ς δλλιιν 
ιταρά τίτν »£ς τ))ν οποίαν έσυν<(θισ< νά συλλογίζιται χαΐ νά λαλ^ 
«αιίιόΟιν. Μαρτυρούσα μου τ&ν λ6γον αΐ σύντοριοι τΰν άγρίϋν τ1|ς 
Άμ«ριχϋς ίημηγορίαΐ) συνθε(&έναι ${ς γλώσσαν, όιτοία πρέπβι <ξ 
άνάγχης νά ηναι τοιούτων ανθρώπων γλώσσα, χαΐ δμως πιριέχουσαι 
χαμμίαν φοράν ένθυμ'/ιματα ^ητοριχά Αξια τ^ΐς γλώσσης χαΐ τΐΐς χι- 
φαλης του Δημοσθένους* ί%6η $&ρ(σχονται χαΐ ζΐς αυτούς 4ίνθρωπθί, 
οΐ όποιοι ό^ηγούμινοι άπ& μ^νην τί)ν μ«τά προσοχές τ6ν χινούντων 
τϋς ψυχ^ς τά πάθη παρατι^ρησιν, Ιφθασαν ν* άποχτι(σωσιν 6πωσίιΙ(* 
ποτ» φίλοσοφιχίιν θ»ο>ρ(αν τϋς "Ρητορικές, ώστ» χαΐ τής γλώσσης νά 
νιχωσι τίιν άπ»ίθ»(αν, χαΐ νά γ(νωνται (τουλάχιστον »{ς ολίγας τινάς 
ανοη^χα(ας π»ριστάσ$ις) αυτοδίδακτοι ^ι(τορις• 

• ΚαΙ μη νομίση τ(ς, έπηίίΐ ό *Ρητοριχ6ς λ^γος ίιαιρ^Γται (ώς 
κΤπα) ιις τ&ν 'Επι^ιιχτιχόν, τ&ν Διχανιχόν, χαΐ τ&ν Συμβουλιυτιχ&ν, 
2τι ^ιά τούτο ίέν Ιχιι ή *Ρητοριχ4ΐ χώραν άλλοθι πλίιν 2τ«ν % %1ς 
τά θέατρα έγχωμιάζΐ[) τινά & πανηγυριστές, 4 >{ς τά ^ιχαστι^ριβ 
κατηγορεί ^ άπολογϋται & ίιχαζ^μινος ^ & συνιΐ(γορος αύτοΟ, ^ %1ς 
τάς πολιτιχάς ^ χριστιανιχάς συνιλιύσ»ις συμβουλιύιι 6 ίημηγ^ρος,. ) 
6 Ιιροχιίρυξ. Ή *Ρητοριχί) έμβα(ν«ι §(ς τίιν ποίησιν^ ^^ς τάν 2ιάλο* 
γον, »{ς τ&ν μυθον, %ίς την Ιπιστολίιν, |{ς αύτιλν τί)ν Ιστορίαν, ιΐς 
όλίγια λόγια, δπου «[ναι χρεία νά γράψη τίς, ^ νά λαλι^^νΐ μέ οχο*- 
πόν νά πλίστι, έχβΐ πάραυτα αίσθάνεται χαΐ τί|ν χρ«ίαν τ^ τέχνης. 
ΚαΙ 4 τέχνη αυτή ^έν λαμβάνιι τί^ν οίχβίαν »{ς αυτίιν αχμί^ν χαΐ 
τελβιότητα πάρεξ ιίς (θνη ίλιύθερα' βτι μόνον βστις Ιχει φρον^ατα 
αδούλωτα είναι χαλός χαΐ μέ πα^^ησίαν νά συμβουλεύση, χαΐ, χωρίς 
νά βλάψη τίιν άλι^θειαν, νά έγχωμιάσιρ, καΐ, χωρίς νά παραβ^ τ5|ς λ• 
χαιοσύνης τά {ρια, είς τά ^ιχαστι^ρια νά ίιχολογι(σ'(|. Άλλ' & έλεύ'^ 
Οερος ούτος *Ρι(τωρ συμβουλεύει^ έγχο>μιάζει, χαΐ ^ικολογεί 2ιά 
συγχρόνους, συμπολίτας καΐ δμογλώ^σους, βχι ίιά τους ζι(σαντας πρέ 
πολλών εκατονταετηρίδων ανθρώπους. Των συγχρόνων συμπολιτών 
αυτού λοιπόν τ^,ν γλώσσαν έξ ανάγκης πρέπει νά λαλ^Ι* έάν ίναι 
ακανόνιστος, ίιά τοΰτο μάλιστα πρέπει νά τ-^ν λαλίί χαΐ νά τήν 
γρά|»7;, Λά νά τελείωση μέ την *Ρητορικί|ν τί;ν γλώσσβν, χαΐ μέ 



250 ΝΒΟΒλΛΗΝ. ΦΙΑΟλΟΠΑΖ 

ταιίτην κάλιν τί)ν 'Ρητοριχίΐν, χ«1 έντάμα μέ τάς 2ύο ^ι^ιν ρΐΛααμα^ 
ΐί{«ν χαΐ τήν ίόξαν του Ιθνους του. » 

2υνΐ9τών ίΐ τί)ν προτίμιΐΦΐν του συμβουλευτικού τϋς ρΐ|Τ06κχ9ς γέ* 
νους, επιφέρει τά άχέλουθα. 

« £(ς τοΰτο λοιιν&ν χυρ(«ις χ%ς 'Ρητοριχϋς τ& μέρος ΐΓρέ:?«ι να 
χαταγίνωνται οΐ λόγιοι Ανδρες τοΟ γένους μέ άλι^θειοιν, μέ έλιυθ&ρίαν, 
μέ παρρησίαν, μέ έπιμονίιν χαΐ ύπομονίκν, χαταφρονουντες χαΐ τους 
ι]^γους τΰν άχρειεστάτην συχοφαντΰν, χαΐ τους επαίνους του απαί- 
δευτου £χλου τής παρούσης γενεάς, χαΐ φανταζάμενοι, όσάχις λαμ- 
€άνουσιν ε{ς χ^ας τόν χάλαμον, £τι Ιχουν Εμπροσθεν αύτ&ν παροΰ- 
«αν, βλέπουσαν, αύστηρέ&ς εζετάζουσαν τους λόγους χαΐ τους λογι* 
«μούς των, τ4)ν έπερχομένην γενεάν, εΙς τί)ν οποίαν μόνην άν^χ^ι να 
χρ{νΐ(ΐ ά&χάστως τους χόπους των. 

9 *Όταν τ& πραγματιχόν μέρος τ9|ς συμ^ουλϋς {χ^ τ& βάρος του 
κάλου χρυσίου, ίίγουν είναι τόσον άξιόλογον, ώστε ν* άποβλέπφ τ^ν 
<υίαιμον(αν χαΐ ίόζαν βλου του γένους, Ιμεινε πλέον είς τ&ν συμβου* 
λεύοντα τό έργον του λεχτιχοϋ, ίίγουν ^ί έχλογί) χαΐ ή πρέπουσα 
συνθι^χη τ&ν λέξεων* δύσκολα χαΐ τλ ίύο (τό ομολογώ) είς γλωσσαν, 
οποίοι τήν σιίμερον είναι ή γλώσσα του γένους, αλλ* δμως χαΐ δυνατά, 
χαΐ απαραίτητα του λόγου καλλωπίσματα, έάν θέλιρς νά τόν έμβά* 
βης είς τών απαίδευτων τάς ψ^χ^ς, «(ς τους οποίους μάλιστα είναι 
άναγχαία ιϋ σύμβουλοι, έπειίή πολεμούνται οΐ ταλαίπο»ροι χαΐ άπό 
τί^ν (ίίαν αυτών άπαιίευσίαν, χαΐ άπ& τους ίσοι προθυμουνται να 
τους χαταπείσωσίν 5τι Ίί παιδεία είναι πρδγμα όλέθριον. 

* Ή έχλογί) τών λέξεων ευκολύνεται πολύ ίπό τίίν έντελη εΐίη- 
σιν της αρχαίας^ /Ελληνικής γλώσσης* είίησιν τόσον άναγχαίαν τ^ν 
σι^μερον, βσον 4 λαλουμένη χοιν-]) γλώσσα αναγκάζεται πολλάκις, ίιά 
τ4ιν πτωχείαν της, νά δανείζεται λέξεις απ* εκείνην. *Αλλ' εκείνη εί- 
ναι πλουσιωτάτη από συνώνυμα, από τά όποια πολλά έφυλάχθησαν 
«ίς την κοινί^ ιλμών γλωσσαν, ίέν είναι δμω; εις όλους γνωστά, ίιότι 
χανέν ακόμη λεξιχ&ν ίέν τάς έσυνάΟροισεν όλας, καΐ άλλα χωρίς ίυ• 
«χολίαν έμπορει τις νά έμβάση είς αυτίιν, &ν προσέχιρ, ως προειπα, 
νά τά θέτφ είς τοιούτον τόπον, ώστε νά έξηγώνται τρόπον τινά από 
τάς γειτονευούσας λέξεις, χαΐ νά μίιν γεννώσιν άκριτον μακαρονισμόν, 
όστις ίΐν ευχαριστεί ούτε τόν άπαίίευτον, λότι ακούει γλωσσαν άκα- 
ιεάληπτον είς αυτόν, ούτε τόν πΐπ«ι^ευμένον, &ιότι άτνοστρέφεται την 



ΠΑΡΑΡΤΟΜΑ• 251 

ΐνοΦτον συμπλοχίιν ίύο γλωσσών, τάς οποίας γνωρ{ζει, άλλί ίίν 
<χρ6σμ<νκ ν* £χού9ΐ[ΐ βωμοχολιχώς συγχολλνιμένας. 

» 'Από πολλά; συνωνύρυς λίξ»ις νά ζητ^ί Ής έπιπίνως την «σα- 
φεστέραν εις τους περισσοτέρους, σιμά τϋς άχρισίας είναι χαΐ μεγάλη 
άίιχία* έπειίί) λά τών περισσοτέρων χυρ(ω; τίιν πα(2ευσιν γράφον•* 
τβι χαΐ εις τόν τύπον ίίίονται τά βιβλία. Αυτοί πληρύνουσι τΐν 
ίαπάνην του τύπου άγοράζοντις τά τυπωμένα* χ' Ιχουν μέγα ^χαιον» 
όσάχις ίέν εύρίσχουν ε(ς τό βιβλ(ον άνταξίαν τ^ς δαπάνης ώφέλειαι^ 
νά μέμφωνται τ&ν συγγραφέα, ώς προνοητ^ του (&(ου χέρσους πλέον 
παρά του χοινου συμφέροντος• 

» Άλλα πάλιν, ίι« νά εύχαριστι{ση τΙς το{)ς άπαιλύτους, νάχυ*- 
^αιζιτι τ^σον τ&ν λύγον του, ώστε νά γίνεται αηδέστατος ε(ς τάς 
άχοάς τών πεπαιδευμένων, ούίέ τούτο ίίχαιον είναι• Βέβαια ε(ς ίλα 
τά έθνη, χαΐ έζαιρέτως σι^μερον ε(ς το'!>ς Γραιχους^ τ&ν πεπαιίευμέ* 
νων 6 αριθμός είναι χατά ^υστυχίαν πολλά ολίγος παραβαλλ4쀕 
νος πρ&ς τους απαίδευτους* άλλα ^Ιν πρέπει νά χαταφρονωνται 
παντάπασι λά ταύτην τ-ί}ν ύλιγ6τητα, άπ& τόν γράφοντα, Χταν 
γράφφ μάλιστα περί πραγμάτων τά όποΐα εΖναι χρήσιμα χαΐ ε(ς 
αυτούς. 

* Ότι ίέν είναι όλιγωτέρα ή άηίία$ τίιν οποίαν προξενεί εις τόν 
άναγινώσχοντα ^ άχούοντα ή λτεχνος τών λέξεων συνάρμοσις έ&είχθη 
χαΐ άπό τά προειρημένα Ιχανώς χαΐ ^έν είναι περιττόν νά είπω 
χαΐ πάλιν, 2τι ή Ατεχνος σύνθεσις είναι χαλή νά αμαύρωση χαΐ τών 
άζιολ^ων νογ^λάτων χαΐ τών χαταλλιίλων είς αυτά λέξεων τό χάλ- 
λος, χαθάς έξεναντίας, {ταν ηναι τεχνιχή, δύναται νά σχεπάοιρ χαΐ 
αυτών τών εντελών νοημάτων χαΐ λέξεων τ:ίΐν άσχημίαν. Ταύτην τ^ 
Οιάφορον της συνθ-^χης ίύναμιν εύφυέστερον νά παραστι{σω είναι αδύ- 
νατον, άφ' 2τι τήν έπαράστησεν ό Διονύσιος• 

■ *Η σύνθεσις (λέγει) έχει ίύναμιν μεγαλειτέραν παρά τιίιν έχλο- 

• γι^ χαΐ ίέν αμαρτάνει νομίζω όσης την παρομοιάση μέ τί}ν Άθη* 
» ναν του Όμι^ρον^ Καθώς έχείνη τόν αυτόν Ό^υσσέα έγγίζουσα μό 
» την αύτην ^άβ^ον, άλλοτε τόν ίχαμνε νά φαίνεται ζαρωμένος, μι* 
> χρός, Ασχημος, όμοιος ψωμοζ'/,του γέρων, άλλοτε πάλιν μεγάλος, πα- 

• χυς, ευμορφος, παρόμοια χαΐ ή σύνθεσις, μέ τάς αύτάς λέξεις, ποτέ 
» μεν δείχνει άμορφα, πτωχά, χαΐ ταπεινά τά νοτίματα, ποτέ ίέ 

• ευμορφα, πλούσια, χαΐ υψηλά. ΚαΙ είς τούτο μάλιστα ίιαφέρελ 



<η ΗΕΟΒΑΑΗΝ. ΦΙΑΟΑΟΠΑΖ 

• |λέ την ΐλλην επιίίξιβ τάς Τάξεις (*). • 

* Δλν μου Ιλειπβν, ίν ι7χ« χαιρ&ν, χαθώς 6 Λιονύσιος {φ«ρ»ν όλίγχ 
τιν3^ «αρα^βίγματα χακϋς «υνθέ^λως ί«ό τους πα\αιοι>ς, νά φέρ» 
^Πίλα αναρίθμητα άτΛ τά σι^ρον έχλ^έμενα βιβλία ιΐς τ^ν χοινι^ν 
γλΑφΦονι μεταξύ τ^ &πο(«ιν ιύρίφχονται χαΐ τοιαύτα, δχου ^ένάριΟ- 
Ι&οΟνται αΐ χβαα>σύνΦ»τοι περίοδοι μέ τά δάχτυλα, αλλ* είναι άπαρχγ,ς 
(ΐέχρι τέλους 4λον τ& σύγγραμμα λγριον χαΐ τερατώδες ύφασμα, 
ιλξιον νά χατασπαράζη χαΐ τ)|ν πλέον άνα(σΟητον άχοιίν. Μηίλ, &ν τά 
Ιφερα, είχε χβΙνεΓς ^{χαιον νά μέ ύποιττευθη ώς σχοιτόν Ιχοντα νά 
χατνιγορίσΜ χανένα. Τ9ς συνΟέσεω;, ^ μδλλον είιτεΐν του γράφειν ή 
τέχνη είναι %1ζ ΙμέΕς άχ<$μη πράγμα νέον* χαΐ τ^ν £ίιχον ίίθβλεν 
αΙσΟαι νά ζητ^ τΙς πράγματος νεοφανούς τελεκίτητα, 2σον χαΐ ^ 
έκρίσμενε χαρποίις Δρ(μους απ& τϋς ανοίξεως τάς πρώτας έξανθι^σεις- 
ΙΙώ^ς έχείνος είναι ίξιος κατηγορίας, έάν τΙς, βΙίτυχος χαΐ εις τίΐν 
«ύνβεσιν αύτ6ν, τ^σον 4[το μαχράν νά αΙσΟάνεται τι^ άτυχίαν του, 
ώστε χαΐ νά φαντάζεται δτι Ιχει τήν εύγλωττίαν του Νέστορος. 

Του χαι άχο γλώσσης μ^λ^το< γλυχίων ^έιν αϋδι{• 
Άλλα τους τοιούτους, Αν χατά ίυστυχίαν εύρίσχεται τοιούτος σχλη* 
^τράχηλος μαχαρονιστίις, χαΐ £σπλαγχνος ώτομάστιξ, άρχετ&ν είναι 
ιτά το!>ς ένθυμίστ) τΙς δ,τι ίλεγεν 6 σατυριχός τ3ίς Γαλλίας ποιητί^^ 

ϋη 80( βη έβη'ν&ηΐ Γ&Η ΙουΙ &ν€0 ρΙαίβΐΓ» 

Χαραν αιβΟοίνετ' ^ μωρός ηολλήν «Ις 09« γρ^φ<ι• 
» Τής συνθέσεως τί)ν ^ύναμιν τίιν έχατάλαβαν μάλιστα οΐ πα* 
λαιοΐφ ώς λέγει & χριτιχώτατος Διονύσιος, χαΐ χαθώ; ευχολον είναι 
γά τό πληροφορηθτ), δστις μέ προσοχήν άναγινώσχει τά ποιι^ιματα ^ 
συγγράμματα των παλαιών. Αυτοί παρεη^ρησαν, οτι πρέπει φυσιχά 
νά συμβαίν^ χαΐ είς τ^ν άχοίιν, ο,τι συμβαίνει είς τάς άλλας αίσθη- 
σεις* χαΐ χαθώ; είς την {ρασιν ίέν είναι αδιάφορος πάσα μίξις χρω- 
Ι^άτων, ού^* είς τιλν γευσιν πάσα σύγχρισις χυμών, ομοίως είνοη χαΐ 
«ύνθεσις λέξεων εύάρεστος είς τόν άχούοντα, χαΐ πάλιν άλλη τι^ 
Αποίαν αποστρέφεται μέ ίυσαρέστησιν ή ^ο^xοη. 

» 'Αλλ' ή σύνθεσις αδτη, χαΟώς χαΐ ίλη ή Τητοριχίΐ τέχνη, ίιά 
νά περιχλείεται είς τά δ^ια του χχλου χαΐ του συμφέροντος, πρέπεΐ| 



(') Π•ρΙ τννΟί». 6νομάτ. § Ι. 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. 159 

Ας τ& είχα χατ ά^χβίς^ νά όΙηγ^οα άΜ τ^ν Φιΐοβοφίβν^ 4(γουν ^• 
οιιν μ^νιιν Α^οητί^ ιιρέΐΓΐι νά ιιίροξιν^ ^ ^^ ώιούοηα^ βοιίς «Ιμκι 

Μντοκς λ^ους, χ«1| νά Λ%Η οΰτν,• νΑ «(ίν χάμΐ) μέ ^Κκ^Ιπίν •6ίβι{«> 
μοΜί. Μηίέ ιΐρέΐΜΐ 6 *Ρ4τΜρ νά μιμείται τλν ΐΝΜίιν ζϋγράγνν, <τη< 

νοζ, II τ&ν «ιρ(Μγον μάγηρον, λ ΑκοΙός Αφανίζϋ "Ι^ {τρΙοΒΨ μέ τ^ 
Ι6θλυιιο(χιλον χαΐ λλΐράν σΰγιφβΦΐν τ&ν άρτυμάτΜ^• 

« Αιά το9το χάΐ άιι& τοίις ιταλαιοίις αύτο^ις βλοι <ζ(9θυ Χΐν ^ϋίνάή 
μΐΜ«ν <<ς το!«το τ^ς *Ρΐιτ«ρΐ]ΐ4ς τ& μέρος, τϋν. «Ανθιοιν λέγι• τβν λέ* 
ξι»ν* άλλ* ίιη\%9(ΜΦ$ <{ς αύτ& άίλλος 6λιγ«Ιτβρον, £ιλος ιηρΐ9«<τ•- 
ρον, Μίτά ^ μέτρον Ιχαηος τ^ {^ίας του γνώβοοκ χ«1 άροΉΙ^ τκΛ 
'του χρ^νο» Ή^ ιηρ(ο<Ιον, »1ς τ^ όπο(αν'Ιγραφο* %αΧ 6λιγ«ίτ«τοι έχτύτ 
ιπίΦβτν »(ς βώτ^ τΑν σχοχ^. Τ6«ον (Ιναι ^ύ^χολον νλ ν^^ί^ '^^ 
τά βριβ, Ι•κ βιςοι» ιτρέκη νά οταθ^. • 

Κ!τα ^έ λαλών πιρί το& βίου χαΐ τϋς ^ιιτοριχΙΙς λιν6τντος τοΒ 
'ΐοοχράτονς, ΥΡ^Τ^ '^^.'ζ^ ΜρΙ τ^ «ροφορβς χ%ς έίλιινιχίΐς γΐΐώσ* 
οικ, '9^^ λαβ^ έχ ΉΙς έν τ^ {»ΐτ& Βιοχ^τιι ^ΐιμο9κυΟ«(β^ ιιρο- 
τομ9 του ^4τορος ι«ιγρ«φ4ς• 

« Δέν οίνοι Ιμοκ ^λιγωτέρας ιηφατηριλοΐΜς Αξιον χαΙ 4 Ικιγρβφλ 
9ύτ%ζ ΕΙσοκρίχψ:^ ή ίΐ€ο(α αναμφιβόλως μέλλΑ νά έχκλ4ζΐί "^ 
φίλομούΐβοιις, οιινϋθιομένοος νά γράφ«•οι, χαΐ νά βλέκίΜΐ γραμμένον 
*Λ90γΛ τοΟ 'Ρι{τορος, Ίσοχράτης. Πολλοί έζ «&τΑν θέλουν βέββίΐβ 
νομίοιιν^ 4 βτι ό άν^ριαντοποι&ς 'Ελλιιν τέοον {τον Αγράμματος δοτό 
νά μή γνίΑρίζτ; τί)ν όρθογραφίαν του ονόματος του *1αοχράτους, 4 βτ» 
έξ άπροοβξ(οκς, (ή όιιο(α βμως ουμβαίνοι ιςλέον οίς του χχλάμου τ4# 
γλιίγορον χίνχοιν ιταρά %1ς τήν άργοπόρον οχέψιν τοΰ γλυφο(ου} 
Ιγλυψο τίιν ^(φθογγον £1 άντΙ του άπλου οτοιχοίου Ι, χαΐ συμπιρά* 
νοιν άιΛ ταύτιιν τ^ ιΐτ* άγραμματίαν, Λτ% άπροοοξίαν, βτι οίς έχβί* 
νχν του χρ^υ τ^ΐν 1^ιρ(οίον, 4 δίφθογγο; αυτή έχροφέροτο Ας τ6 
'ΐΰτα^ χαΐ τέλος ιςάντϋν αχορ^^Μν, Ιιά τ{ μέ τ6σγιν> τραχότιιτα^ 
σιμά τΑν 4ίλλΑΐν χολλ6ν ένβι^ών^ μας χατιογορουοι τινές τΑν άλλοτ 
γινΑν £ΰροΐχα(α»ν^ βτι έρθ»{ραμ4ν χαΐ αυτήν τΙΙς «ρογονιχΛς 4μΑι^ 
γλ^Ιοοης τι^ προφορά. 

• Βδλογος χαΐ ή άχορία, ο{!λογον &ι:«7^ιίχοτο είναι χαΐ τ& ουρί* 
κέρασμα* ίέν είναι <μι•ς χρε(α τήν έχε{νου του χαιροΰ ιςροφοράν νά 



254 Ν£0£ΑΑΙΙΝ. ΦΙΛ0Λ01 ΙΑΙ 

τί^ν συμπεράνωμκν άπ4 τβύττπν τήν έπιγραφί^, ^"^^ ^ϊ}^ ^^**ί ί*^*" 
Οώ; Οέλομ«ν ιί»ιν ρ.ιτ' ολίγον) αλλην αιτίαν. Σώζονται πολ'λιίταταΐ 
ίπιγραφαΐ ίλλαι παλαιαΐ, των 6πο(ων ή )€«χη γραφή άττο^είχνκι^ 
6'τι των σημερινών ^Ελλι^ινων τίς Έλλτ,νικίς γ^ώτφης ή προφορά είναι 
ι} αυτί) χαΐ ή προφορά, ιϋτις ητον εις /ρτι^^ν χατά τους Καισαριχους^ 
χαΐ Ισως ανωτέρω χατ' αυτούς τους Πτολεμαΐχούς χρόνους, ήγουν 
κατ' έχε(νην δλην τί;ν περίοίον του χρόνου, ε(ς τι^ν άπο(αν Ιζτ.σαν 
χαθεζ^ς ό Πολύβιος, & Άλιχαρνασσεύς Διονύσιος, 6 Σιχελιώτη; Διό- 
^ρος, ό Στράβων, χαΐ Αν Ιλθωμεν χατωτέρω μέχρι της δευτέρας 
άπό Χρίστου έχατονταετηρ{^ος, Δ(ων 6 Χρυσόστομος, ο Πλούταρχος, 
ό Ά^ριαν&ς, 6 Παυσανίας, δ Αουχιανός, 6 Γαληνός, Σέζτος 6 Έμπει- 
ριχ&ς, χαΐ άλλοι πολλοί άζιόλογοι συγγραφείς. « '£άν ^ναι βάρβαρος 

• ή σημερινή ημών προφορά; ειν* έΐΜίνοι, δχ' ήμεις, οΐ αίτιοι τϋς 

• ^οιρβαρώσεως τ^^ έμπορουμεν νά άποχριθώμεν προς τους κατηγόρους, 
χαΐ νά τους παραχαλέσωμεν νά ύποφέρωσι μέ μαχροθυμίαν νά προ* 
φέρ€ψεν χαΐ ήμεΐς ώς έπρόφεραν έχεινοι. 

• Στηρίζεται μάλιστα 4 χατηγορία εΙς τ&ν *Ιωταχισμ&ν, 4!γουν 
τΐχν έςανάγχης συμβα(νουσαν του αύτου ΙΙχου του Ιώτα συχνήν έπα- 
νάληψιν^ οπόταν χαι αΐ δίφθογγοι ΕΙ χαΐ 01 προφέρωνται ώς Λ\η6» 
Αμφιβολία ^έν είναι £τι ή συχνή των αυτών στοιχείων έπανάληψις, 
χαβως χ«1 πρότερον είπα, είναι φυσιχά άη^ι^ς* αλλ* ίχι ίιά τούτο 
πρέπει τ(ς πάντοτε νά τήν άποφεύγνι μέ περιεργίαν ^εισιίαίμονα^ 
λταν μάλιστα ^έν εΐναι Σύμφωνα τά επαναλαμβανόμενα στοιχεία• 
Παραδείγματος χάριν εΙς τ&ν στίχον τούτον του *Ομι(ρου (Ίλιάί έ,%23)• 

Οίοι Τρώΐοι Τπποι, Ιπιντ^μινοι π({(οιο, 

«ύρίσχεται ίξάχις ή δίφθογγος ΟΓ μ* βλον τούτο ίέν βλέπω ^ιί 
πο(αν α{τ(αν προφερόμενος χατά τήν προφοράν τών Γραιχών, 

]ι Τρώϊι 7ππι έπιντ^μινι π<δ(ιθ| 

{θελεν είσθαι ε{ς τήν άχοήν αηδέστερος παρά προφερόμενος, ώς τ&^τ 
προφέρουσι πολλοί από τους αλλογενείς Ευρωπαίους, 

^Ο'οϊ Τρώΐοι Τπχοΐ Ιτηοτάμενοΐ πιδίοΐο• 

» Σέζτος ό *£μπειριχός ονομάζει χαθαρά τάς διφθόγγου; ταύτας^ 
σ^Ο'.χεϊα, ίί-^Όυν τάς στοχάζεται ώς άΐϊλά γράμματα, εις τήν προφο* 
ράν' χαι άν τούτο ίέν άιυοίείχντ^ δτι είς τους χρόνο•^ς Σέξτου 4 προ- 



ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ&β 

^ορά ίέν {το φΟαριαννΐ) Ιχοίνλν ιΖναι νά ^»(ξ^ 2τι »<< το(»ς χρ^νου^ 
"του Ιέν ύπωπτί'ίβτο χάνέΐς, &τι οΐ ολίγας Ιλατοντ«»τνιρ(λας ινρογι* 
νέντρρΜ «Ιχαν «ροφοράν ίιάφορσν• Οδτ* 4ζ(ύρ«, ο6τβ νά (λάΟω (λλ 
μίλβΐ) «Ας έιρρ6φβρ«ν 6 *Ιβοιιράτιις, & Πλάτϋν, 6 Διφιοσβένης, τμΛ 
ΟΦΜ Λλλοι ϋχ(ΑβΜ«ν »(ς αυτήν τϋς γλώ««ης τ^ άχμι^ν' χαΐ, βταν 
&πιρα9«ίζ» Ή^ οιιμβρινί^ν προφορών, λέν ίΟαχ^ψζομΛί βτι «ροφέρο* 
μΕν ά«αραλ1^τ«ς ώς έλΐΐνοι, έιηι^ή ιηΟαν^ιν §1ναι νά έουνέβι χαΐ έις 
τ^ν *Ελλΐινιχίϊν δ,τι «υριβαίνιι χαΐ ύς τάς σκιρικρ^νάς γλώσσας, β,η 
συμβαίνει «(ς 2λα τ&ν άνθρώποβν τά Ιργα χαΐ «οιΐ^ματα. ΤοΟτο μότ 
νσν ά2ιστάχτ«ις ΐΓίστιόϋ, 8η λν 4 «ροφορί τ4ς γλώσσης ι(λλαιώΟη, 
νά τίϊν ήκοχαστι^σ^ ι(ς τλν άρχαίαν αύτ^ς φύσιν 4ίλλος ^έν (Ιναι χα* 
λ&ς> ιεαρα μ^νον οΐ &κοΐΜ την έλάλσυν χαΐ τί^ν Ιγροφον ώς μητριχίΐν 
«6τ6ν γλώσσαν• *£ως νά άναβιώσωσιν έχεινοι, χαΐ Λς ΙψΛζ συγχ«»- 
ρι^νοιν »ΐναι νά τ4|ν προφέρ«•|αν, ώς τί^» έικρ6φ€ρ§)^ 6 βάρβαρος Σέξ*- 
τος, ό άγράμ(Αατος Πλούταρχος, Α αμαθέστατος Γαλην&ς, χαΐ οΐ άλ- 
λογ«ν»Ις ΈλληνισταΙ φιλοσοφώτιρον ϋ9»λαν «ράξ&ιν^ αν Ιιαμιναν χαΐ 
τλν ιεροφοράν του 'Εράσμου βπου Ιπεμψαν ινολλάς άλλας «ρολι^ψβις, 
τώρα μάλιστα ιΐς τίχν άναγέννησιν τϋς *£λλά^ος, όιηίταν μέ τήν 6μο* 
φων(αν τϋς ι^ροφορβς, )^1 τίιν ά^ιάκοιτον «αράθεσιν τ5|ς ιταλαιδς μλ 
την νέαν γλώσσαν τών 'Ελλ^νων, χαΐ αύτοΙ άχό τάς ά3(6μη λβιλάς 
ι^ι,ών ιναρατηριίσιις, χαΐ ΙψυΛς άπλ τάς σοφάς αυτών σημιιώσΜς ϋ9έ« 
λαμ«ν μ<γάλ«#ς ώφβληθϋν ((ς τί^ χαταν^σιν τών αρχαίων «οιητΑν 
χαΐ συγγραφέων. Πολλά άλλα έμκόρουν νά ιτροσθέσω ιηρΐ της προ-, 
φοράς, Ιν ίέν {τον £ξω του χαιροΟ χαΐ του τιίπου 4 ικαρέχβασις 
αδτη. » 

'£ν τφ τρίτφ μέρη των βώτοσχ^^ίων στοχασμών, τρροτασσομένφ 
τϋς ύΛά9%Μς τών Παράλληλων βίων του Πλουτάρχου (1809), Α 
Ι^^ϋς συμπληροί τάς ινρ6ς μέρφωσιν τϋς ν«ο«λληνιχϋς γλώσσης σχέ^ 
{ι•ις αΰτοΟ, λέγων ταύτα. 

. » *Αφ* βσ' άλλοτ' Ιγρα^ %1ς το6ς Αυτοσχεδίους τούτους στοχα- 
σμούς έσυμπέρανιν 6 ιςροσεχτιχός αναγνώστης, ίη »{ς τι^ μά9ησιν 
των βντως καλών γραμματικών χροία είναι πρώτον καλϋς γραμμάτια 
χϋς χαι κάλου λεξικού. Ή «ρώτη μάς λείπει ακύμη* είς τ& λύτ<- 
ρον καταγίνεται 6 φίλος μου, καΐ φίλος του γένους, * σοφάς Αρχι- 
μανδρίτης Γαζϋς. 'Είειξα (ίκανώς Αν Αέν λανβάνωμαι) καΐ την χρείας 
της παραθέσεως τών ίύο γλωασών, τής παλχια; Ελληνικής λέγω» 



256 ΝΕΟΕΑΔΗΝ. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 

χαΐ τίιν όΐΓθ{αν σι^ρον λαλουμν. Είπα ιτρός τούτοις, δτι άναγχαΐοίΤ 
ΐΖναι να συνο^«ύ€ται ή παράίοαις τ9,ς Έλληνιχϋς μί της Λατινιχϋς 
γλώσσης τήν παράίοιιν. Χωρίς των βοτ«θτ.μ&τβ»ν τούτ««ν δστις έλιν(- 
ζη νά (Μίθνι χβλά γραμματικά, άςηναι βέβαιος £τι βόσχβται άτΛ 
μωρίν έλις{ία. Εις τών αρχαίων ποιητών χαΐ ονγγραφέων τι^ν κατά• 
ληψιν ίέν άρχ(( ή άνάλυσις των περι<ί<(ων χαΐ των φράσεων χατά τους 
παραοι^ομένους {ως τώρα τών σχολείων κανόνας^ αλλά χρειάζεταε 
βνν^ρομίι πολλών £λλων γνώσεων, τάς 6πο(ας χαι νά ^εέζη χαΐ νά 
ηλειώση μόνη ή Φιλοσοφία είναι ίχανι^. 

• Μ( άπά τάς γνώσεις ταύτας είναι χαΐ ή άχριβεστέρα μελέτη ττίς 
«οινΐίς ^μών γλώσσης. Άλλ' ε(ς τι^ν άχριβεστέραν ταύτην μελέτην 
άναγχαιον είναι χαλ&ν Λεζιχον, τό όττοιον χαΐ αύτλ μ£ς λείιρει• Γνω- 
στά είναι τ9|ς σημερινϋς γλώσσης τά λεζιχά' ίλλιΐΰ^ αναρίθμητων 
λέξεων, χαΐ σχε<$όν τταντάιτασι ιττωχά άπλ φρασεολογίαν, ο*>τε τ^ν 
αλλογενή είναι Ιχανά νά ^ι^άζωσι τί)ν γλώσσαν, οβτ' ε(ς τόν Γραι- 
«&ν νά ^ώσωσι τά μέσα νά τ^ φέριρ είς τίιν ^νοβουμένην τελειότητα* 

• *Όστις φαντάζεται {τι τό χαλόν Αεξιχ&ν τϋς γλώσσης είναι 
4λ(γον χέπου χαι χαιρου, % ενός άνΟρώικου μύνον (ργον, 6 νους έχε(• 
>ου, τΐ ιτρ&γμα είναι ή γλώσσα, ίΧέαν άχ6μη ίέν έλαβε• 

• Αιά νά σννταχβη τοιούτον Λεξιχ&ν, είναι χρ»ία σνν^ρομϋς ιςολ* 
^ών άντρων σοφ6ν βχι μόνον τίίν *£λληνιχίίν, αλλά χαΐ τ^ν Λατι-* 
νιχίΐν, χαΐ τίιν Γαλλιχιίιν κρός τούτοις γλώσσαν* τίίν 'Ελληνιχί^, βη 
"Α λαλοομένη σι^μίρον γλώσσα είναι γέννημα έχε(νης* τ4^» Λατινιχήν, 
βτι έιναι τϋς 'Κλληνιχϋς αναμφιβόλως διάλεχτος" χαΐ τήν Γαλλιχ^ν^ 
ός παρά τάς σημερινάς τών αλλογενών ΕυροΗςαίων γλώσσας την 
ΐζλουσιωτέραν από Έλληνιχάς χαΐ Λατινιχάς λέξεις^ χαΐ 2τι είς σχε* 
ίόν μόνην αύτ4;ν ευρίσκεται παράλιγμα χαλοΟ Λεζιχου τ9ς Παρισε^ 
γ1|ς *Αχαλημ(ας. 

» Ανάγχη είναι, πρΙν άρχίσωσι του Λεξιχου τίΐν σύνΟοσιν, νί 
«ννάςωσιν οΐ μέλλοντες Λεςιχογράφοι νλην Ιχανι^ν. Τέσσαρες είναι Λ 
τόποι μάλιστα, όθεν πρέπει νά σιννταχΟφ του νέον Λεξιχου Ίί υλη• 

• Πρώτος τόπος. Όλων τάν μέχρι του^ε έχίοΟέντων Λεζιχών δλαε 
αΐ λέξεις• Τοιαιίτα είναι τό Λεςιχόν του Δουχαγγίου^ τΛ Μευρσίου^ 
του Σίμωνος Πορχίου, του Βλάχου, τό Γραιχιταλιχόν του Χομοκυέρ