(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Novae patrum bibliothecae"


^^^B 


9=B 


z=— Q) 


TY OF TOf 

11 

0164 




111^^^^=^— 


^^=r- 


-a^^ ' 




CO 




^H 


H 


^^ 


^^^^^^^1 


. „^a-t^-v-; 


1 





/ 



Hiiik 




PATRUM 



NOVA BIBLIOTHECA. 




1. Thcodorns tp. Mops. ex C4)d. Cohxvvn.vai.ltS. 



4= 



a, Fefriis laodicenns ejc cod. vat.14/^ . 



<s' <^f!Lj,x®'iJ' ysy® 






■=r® 



7>.Thtodoriis Stadiia, €X cod.parisimsi 260. 
4,.Sviscripfw codicis vai.jggj. 



m fy:--d^=tdLr^'~^^ « 



S. Jdem. Th. Siudiia eec cod.vat.zoglt ■ 



<^ 



d'. Oria^Tves ex cod.vai.i3o2, . 



7. Didvinus ooc .eodem cod. vai. 1S02 . 



@= 



^U^^^f O 




^^0 (^^^^^^i^^^M 



(9. Fiia. Costaniini M.ecc eod. vai,ff/4.' 

\ <?=iT=='<^ 



c).jiTiasia<sius ardio^Tve-ivas ^ex cod-z^ai, o5p< 






m, oi 



@L°T 






10. IoTuxnTW,s dia^orais ^x cod^vai:. dgo ■ 



^*^ 






IV i 



nm PiTRIi BlBLIIITHiMi 

TOMUS SEPTIMUS 

[CONTINENS IN^PARTE I. 

rai®®®M M®iF§TOs™a 

IN XII. PROPHEIAS COMMENTARIUM ET ALIA. 

PRAEIT BASILII NEOPATRENSIS IN OMNES PROPHETAS SPECIMEN. 

[l n\ P A R T E 11. 

ORIGEMS, DlDllI, HIPPOIYTI, APOllIMRIS, POIYCHRONII 

SCHOLIA IN PROVERBIA, ESAIAM , ET EZECHIELEM 
CUM DIDYMI UBERIORIBUS IN PSALMOS. 

VlN PARTE m. 

BONIZONIS EPISCOPI EXCERPTA CANONICA. 

CONTRA INVASORES ET SIMONIACOS. 









ROMAE 



TYPIS SACRI CONSILII PROPAGANDO CHRISTIANO NOMINI. 

MDCCCLIV. 




/ 



@OJai>(Dimi^ s>i^^i^m^a(D< 



..D< 



'e sacrorum librorum obscuritate (quam in prophetis praecipue comperiri ne- 
cesse est ) Polychronius apamensis episcopus breve oHm capitulum scripsit , quod nos 
in antiquissimo codice vaticano observatum , et a Photio eliam inter amphilochianas 
quaestiones quas edidiraus relatum , ante hos annos in Scriplorum veterum primo vo- 
lumine collocavimus. Quam nunc rem commemorare non fuit inutile, ut maior hinc 
laus ad Polychronii fratrem Theodorum nostrum mopsuestenum redundet , cuius tam 
planam tamque perspicuam prophetarum minorum interpretationem efferimus , quo- 
rum plerumque elocutio , si nuda spectetur , paene prae ceteris sacrosanctae scriptu- 
rae auctoribus obscuritatis caligine premi videlur. Et nihilominus luminosus adeo vir 
Theodorus Hbrum ipse quoque de obscura locutione (bibHorum ut puto) conscripse- 
rat, ab Ebediesu in catalogo suo memoratum, quo scripto fratri suo Polychronio sup- 
petias fortasse ferebal. Sed nonne vero, dicet aliquis , aHae etiara extant ad hos sale- 
brosos prophetas explanationes? Extant sane, ut pubHci Hbri docent, utque aHas no- 
minalim recensui ; mirumque est quod intra quinquaginta circiter annos , nempe ab 
extrema saecuH quarti parte, ad medium fere saeculum quintum (quod hercle doctius 
ecclesiae aevum fuit) floruerunt nobiHssimi prophetarum horum interpretes Theodoro 
nostro contemporanei 1. S. Hieronymus. 2. Rufinus , ut vulgo in codicibus Hbrisque 
scribitur. 3. S. CyriHus alexandrinus. 4. Theodorelus. Horum inquam omnium vi- 
demus typis irnpressos luculentos commenlarios , quos cum Mopsuesteno nostro con- 
*ferre, perutile iucundumque lectori fore puto: quibus ego etsi nihil detrahere volo, 
aio nihilominus nostrum hunc videri scribendi arte non inferiorem, limpiludine au- 
lem el naluraH quadam faciHtale prope gratiorem. FeHcem rursus aetatem iHam 
praedico, quae praeter hos quinque, tuHt et aHos nunc deperdilos eorumdem pro- 
phelarum interpretes, sciHcet Didymum, teste Hieronymo de vir. iH. c. 109; Chry- 
SQstomum, quem se legisse ail in praefatione sua Rufinus, pariterque Ephraeraius an- 
tiochenus apud Photiura (cod. 129. ed. p. 820.); Eudociam denique augustam , ut 
idem in codice 18i. tradit Photius. Quod si vera est parisiensis codicis 142. inscriptio, 
latet ibi coaevi praedictis Epiphanii in Nahumum comraentatio. Nam cuiusnam saeculi 
homo is fuerit , cuius nos oHm fragmenta tria recitavimus ( Script. vet. VII. p. 68. ) 
hoc titulo: 'EjSjwvos ex rri? nepl Trpo^flTwv e|y)y/ia£w?, Ebionis ex enarratione in prophe- 
tas , non facile definietur: etenim in codice nobiH valicano, quem iterum inspeximus, 
scribitur perspicue 'E|3icovos , ita ut cogitandum videatur de Ebione lohannis apostoH 
conlemporaneo. Sane Ebionaei , auclore aulhentico Epiphanio (haer. XXX. 18.) ce- 
teros prophetas detestantes , unum Christum agnoscebanl prophetam , de quo uno 
reapse tria iHa fragmenta loquuntur. At vero Labbeus (conspect. op. Damasc. p. 50.) 
legebat in codice galHcano EujS/wvcs. Utra lectio sit verior , Deus scit ; sed certe et 
Eubion antiquus homo fuit , quandoquidem Anastasius presbyter , apud quem frag- 
menta illa servata sunt, ad prisca saecula perlinet, nec fere Mopsuesteno recentior 
iudicandus est. Anastasio autem contemporaneus fuit Hesychius , cuius multae spar- 
sim ad prophetas adnotationes in vaticanis codicibus latent. 

II. Verumtamen ut ad Mopsuestenum nostrum redeamus, hominis quidem histo- 
riam , tota antiquilate et praesertim in oriente famigerati , in alia nos Scriptorum 
collectione T. VI. adurabravimus , deque librorum eius multitudine , meritis , ac 



VI EDITORIS 

reprehensionibus , satis ul puto diximus , et nobis nunc plura dicendi olium fecimus. 
Quia tamen pleraque nonnisi graece in lucem anlea extulimus, visum est tanto au- 
ctore diutius homines graece ignaros non fraudare : itaque antiquae nostrae promis- 
sionis memores totum impigre latinum fecimus, tamque spisso opere magnam hu- 
ius voluminis partem implevimus. Et scopus quidem Mopsuesteni est , iudaicam prae- 
sertim historiam illustrare ; ila tamen ut propheticum spiritum , et relalionem ad 
Christum praecipuis in locis agnoscat ac fateatur : quamquam saepe xar' «'xjSaatv , id est 
secundum pleniorem in Christo christianisque rebus vaticiniorum eventum : quod ge- 
nus interpretandi , etsi aliis quoque ss. bibliorum interpretibus non plane insolitum , 
in Theodoro tamen suspectum aliquando fuit ; et id sane nonnisi pie sinceraque cum 
fide a christiano scriptore fieri debel. Quam ob rem noster visus est aliquibus icu- 
^atocpp&jv; quamquam ipse Christo se firmiter credere, et eius deitatem oeconomiaeque 
mysterium religiose venerari , liquido demonstrat, puta pp. 139. 150. 191 . Utrum vero 
et hebraice sciverit , non satis constat ; sed syriacae saltem dialecti non fuit ignarus , 
quoniam syrum ex hebraico interpretem non semel exagitat ac refulat pp. 241. 252. 
263. At ipse certe LXX. interpretes unice sequitur, admiratur, ac laudat p. 252. 
Praeterea variam et curiosam eruditionem sponte deditaque opera vitare se dicit 
p. 136. 159. 227, et prophetarum tantummodo vocibus explanandis incumbere. 

III. Hoc nos opus in v^ticano, olim columnensi, mirae integritatis et antiquitatis 
codice invenimus , et cum alio insuper valicano, nec antiquo tamen nec integro, in- 
terdum contulimus. Testes quidem operis erant, synodus quinta oecumenica act. 4; 
deinde Ebediesu in catalogo cap. 19.; quotquot denique operis codices nomen nostri 
Theodori inscriptum habent. Et quidem Ebediesu ait Theodorum scripsisse hoc opus 
ad quendam m«r Turim, ut scribit Echellensis Ebediesu editor; at vero Assemanus 
in altera editione scribebat mar Tyrium , numquam immemor sui syriatici mar; ego 
vero ausim contra Assemanum emendare Martyrium . Chrysostomi adeoque etiam 
Theodori aequalem, et postea Antiochiae patriarcham , quae fuit Theodori patria; 
ideoque pronum creditu est , missum ab eo opus ad civem ut versimile est suum , il- 
lustrem adeo virum , qui anliochenas demum infulas consecutus est. Quod si quis 
quaerat cur passim Theodorus in codicibus antiochenus potius quam mopsuestenus 
dicatur ; hanc causam esse puto ; quod Mopsuestiae episcopi duo fuerunt Theodori , 
prior antiquior qui secundae antiochenae synodo subscripsit; poslerior hic celeberri- 
mus noster , qui dislinctionis gratia vocitabatur ex patria sua antiochenus. Sic ego 
in codicibus fieri video de lohanne Xiphilino palriarcha constantinopolitano eius no- 
minis octavo, qui pariler distinctionis gratia dicitur chalcedonensis , a patria vel for- 
tasse a priore episcopatu , ut coniecluraliter iudico. Certe duos Anthimos qui aetate 
mea constantinopolitanam cathedram insederunt , haud numerali nota apud Graecos 
distingui audio, sed priorem ephesium ubi fuit antea exarchus episcopus; allerum 
thessalonicensem , a priore item episcopatu , nominari. 

IV. Promisimus olim partem Theodori non modicam commenlarii in psalmos , 
ex codicibus valicanis sumendam, eflferre; verum ea res breviorem postea ambitum, 
ob illas causas nacta est , quas apto in loco diximus , ubi quicquid eius operis in- 
terim in manus venit, post prophetas exposuimus. Feliciores in Theodori commen- 
tario ad lohannem fuimus, cuius ingentem reapse tractum cum peculiari animi vo- 
luptate in lucem protraximus, Neque tamen nunc repetere placuil, partes illas non 
modicas in epistolam ad Romanos , quas graece quarto Spicilegii romani volumini 



PRAEFATIO. VII 

olim inseruimus: neque item complures illas, quae cum laline tanlum extarent vel 
in synodi quintae actis, vel apud Leontium in basnagiana Canisii editione, nos primi 
graece in sextum Scriptorum velerum tomum contulimus. Leclores ergo ulanlur feli- 
dter novis his celeberrimi ss. bibliorum commentatoris divitiis, quas ponlificiae bi- 
bliothecae codicibus acceptas debent: meminerintque, rerum quidem hisloriam ne in 
prophetis quidem esse perimendam , ut Cyrillus ipse et Chrysostomus et Grcgo- 
rius PP. , ahique patres monent: Christum tamen praecipue eiiisque ecclesiam, qul 
€st sacrae scripturae scopus, nostraeque salulis negotium , prae oculis habeant. 
Est autem ordo, quem codex vat. lenet, commentariorum Theodori apud nos hic: 

In Oseam p. 1. In Nahumum p. 210. 

In lohelem p. 68. In Habacucum p. 231. 

In Amosum p. 91. In Sophoniam p. 249. 

In Abdiam p. 140. In Aggaeum p. 269. 

In lonam p. 150. In Zachariam p. 284. 

In Michaeam p. 170. In Malachiam p. 263. 

Sequuntur fragmenla in psalmos p. 390. Et in lohannis evangehum p. 396-408. 

De Basilii neopatrensis in XVI. prophetas commentario. 

V. Sed iuvat aHum diversi a Theodoro generis prophetarum interpretem, hactenus 
orbi htterario, quod sciam, incognitum , breviter saltem memorare; cuius nos nonnisi 
prooemium in praecedente volumine edidimus. Is est Basilius, neopatrensis in Thessa- 
lia episcopus , quem cum in quodam ms. catalogo patmensium codicum nominari ob- 
servassem , in vaticana deinde bibhotheca comperi , Patmo insula huc fortasse deve- 
ctum. Integer hic commentarius non minores tantum, sed et maiores prophetas exphi- 
nat, et adversus ludaeos pertinacissimos Christi osores ac negatores perpetuo decer- 
tat , prophelica dicta prope omnia ad christianam ecclesiam trahf ns. lamque non ho- 
minem tantummodo, verum etiam aetatcm eius cognoscimus , nempe decimi primor- 
dia saecuH , quandoquidem in excerptis , quae mox subiungemus , bis de Simeonis 
bulgari rebus tamquam recentibus, immo praesenlibus, loquitur, deque eius exitiali 
calamitate. Is est autem Simeon Bulgarorum princeps, byzantini imperii hostis infe- 
stissimus, ad quem muUas deprecativas Nicolaus I. patriarcha scripsit epistolas, in- 
ter illas quas nos in Spicil. rom. T. IX. edidimus. Basilii prooemio, ut diximus , 
nuper edito , nunc addemus prologum a nescio quo codici vaticano praepositum : 
deinde et pauca commentarii specimina subiungemus. 

YncOeaig viTct TrpoXoycs "i"^? U7rc>'.£tf/£V/]c BxGilsLov frnrpoT.olirov vewv ITaTpwv T^pof.yi^ccreiocc., 
6» Yl xat eig (XTiorpoTfnv 'tovdocKtiV y.ai atpsrr/.wv £/. r:v t:x1ociov elc, jSijBaiw^tv rr,g Oeicci evocvdpb}- 
TiyiaEMs Tcu ixeyoclov S^ecv y.cci aonrripoi •flfjiwv 'Tntjcv Xpt^cu di ociviyy.ocrc/iv nolveiduig ex).ap|3ave(. 

O vcsepcvaioc xat ocvevdern; ifoci ocxspooiroc, cvGioncioi y.oci ^-n^t-ccvpyoq xat y.yxJc/u&^v rr^c, re 
vocviievni XTtaews, y.cci rrn^e rra Oj3wpev/is , o xvpievu^v cvpavmv y.oci i-niyeiwv v.oci Y.ocrayBcvim ^ 
xo ocTtapocHa.Y.rcv Tris ocvay.ocroclmrov Tiocrpv/^g ovciornrcq ivapyh o/Jic£Mpa , xoc\ Xa/jtTreiJwv 'lao- 
owocixoi, Inaovq Xpiarog o ^eog r,ua)V ., o w ocu ap-/r[c y.oci wv zat avveao[xevcq tw iiaTpt, ecrt 
to xocO ■nif.ct.c, ocaeroc^olbig eXnAu^o)?, y.at UTicTUTrwaas di ocvrcvpylocq xat 3t5a|afi evS-ew? a oa-n- 
[fipai Twv avS-pwTTWv T. (jfuffts a|3apw5 Jia-opS-cuaa rvyoi ring ^ocy.aplocq xoc\ «et^wcu koci ocdtocppev- 
orov TpuqjY)?, Sieacc(fTiae diocppnd-nv w3e tiws, epeuvaTe rocq ypoccfdg' ev auTa7c yocp dcyeire ^wnv 
«twvtcv eyeiv ravTiriv rnv ^ec^S-eyxTcv pmtv axnxcwc p-flTwp o TruptTtvcuc r.ocpeyyvoc Trpccexetv rri 



Vni EDilORIS 

avayv&vjsf gv-j aurw ^l xa\ psr' a.lzov o\ ixxy.apiGTct nou 6eo(fopoi rarepes lyL::tdoZvTsq }idevcv7t 
Tipcaex^iv xcui Beicct^ ypx^fciiq , C05 z-ng Si ocvzov aczep zpt^^ng , ovze T:iariv cpBw , cvu r.palf^ 
£7ratverr,v y.otxop^Zacct (Suva/^eS^a, ev Tcaatv exovres apwyov rriV avw0ev Ji' eu/rg e'/ii7:paxTcu xar- 
epxo^mv voyiTYiv cpptxTwptav xai dvvoi(xtv. Totyapovv xaJ yi;:xe7s 0! a|:/apTMXct xat eXa;),^toTct , 7rc0cv 
e/cvTes cux o^uycv tcu /:/-a)(5£V twv 0ec7rv£vffTMV ypacpwv eXXemetv vipas, et xai t« paXiaTa 7rect ro 
TTpazTtxcv apeAcupev, eo-Treuaapev Ta twv aytwv exxatcJexa 7Tpc(]p/iTwv e7r/i xaraTalat r-n^e Tvi |3t- 
pXw, Ta ixev yla(fvpoidn v-ai dval-nnza., euxptv/i xat cjacpfl BautXetcu p.y]Tpc7rc^iTcu vewv IlaTpwv xa0(- 
CTwvTcs, ra oe xa0' lazoptav v.at 7rpa|iv eyxe/pteva, cos tc7s ttcXXc^s £uX«7rTa a^rcXuTW? xaXLypa- 
tpcuvTes l^jlva ptyj^sv e).^t7res eiyi tw 7rpc(p-/]Ttxw ^cyw, y.oLt Xvv.in zcvc, avaytv^QY.cvzac; v.at auT« 
oe aTrep Trpcppii^ets S^eo-Treatos Ba(7tXetcs (5t£Tp«vwaev , cux aurcxtvriTws ^ppiviveu^jev , cog (paot , 
«XX' avw0£v IpiTrveu^jOfit;, (7uXXcXc;rws tcv vcuv, xat aipcppyjv etXnji^Gas ex twv (3t(3aaxaXtwv twv Qio- 
puarwv TiazUMV tig a £v ^rapelnyyiaet -nptj-nvevaav. 'Onoaa di xai cuto? e| lya^cv Tipofnzov ■«ppvi- 
V£ua"e xetjpaXata, etat TauTa, Tcu 'Q.<7ne xe^paXata TeaaapaxcVTa yat ev, Tcu 'IwyiX x£(paXaia dey.advc. 
Tcu 'Apws xe^jpaXata te . Tcu AjSfJtcu xe^paXata zeaaapa, Tcu 'Iwva x£(jpaXata y'. Tcu Mtvaicu xe- 
(^aXaia xe . Tou Naoupi xe(faXata ? . Tcu A^^a-Acv[x. xe^paXata X3 . Tou Ho^jjcvtcu xe^paXata $■'. Tou 
'Ayyaiov xe(paXata y. Tcu' Za;(aptou xe^paXaia X^ . Tou MaXa;^tcu y.e^^alaia x. Tou 'Ha^xfou xe- 
(i,aXata qt:^' . Tcu 'Itpeutou Xi(focXata c3'l Tou 'le^extriX xecpaXata po * Tcu AavtyiX x£(pcJXata pt'. 
IVlsTiz ^e Trv aup^rXvipwaiv evos exaaTcu 7rpocp-/)Ttxcu Xoycu, eupinaet? auTou tcu cjpccpyiTOu e'v e7riTo'pi(i> 
dcnymst AwpoS^Ecu £7rtaxcTrcu Tupou r/iv t8 yzvvmiv avzov xat avaaTpocpriV xat znv xctpiyKjtv ou 
/y.riV (3e akla xat eTepwv Trpcfp/iTwv, cov oix euptaxovTai |3tj3Xot. Avayxa7ov (3e -^ycupiat xat auTyiv 
TW u7ro3eatv evza^at TwtJe T(w (Jt/iyyiptaTt , yiv eTrotnaaTO ptaxaptrris xat S^e^c? cutos «vyjp 
7ipo^vniJ.cvevBs\q BaaiX^ios , epKpatvouaav Ttvo? X'^P'-^i ^'^^ oBrev, int zriv zctavznv eppiyiveiav eXyj- 
XuOev e;r£t dl r\ vno^eGtg i-ni Xe^ews TatJe. 

Sequitur ibi in codice prooemium ipsius Basilii auctoris. Nunc praeclara quaedam 
heic proferemus commentarii excerpta , si quis ea forte cum Mopsuesteno compa- 
rare \oluerit ; et priraum historica. 

Ad Oseam cap. IV. 3. IlevSyiact ^ yr\ xat aixtv.ptvBmizat. Commentator de suis tem- 
poribus loquens. Ai£v0upc/i9y]T£ tov eaptov twv xaTctxouvTwv Tas TroXetg vat zaq v-nacvq zo Trptv, 
xat TriV vuv auTwv ep-zipitav, xat yvd^QiaQi ttw; iay.ivpw9-naav ci xazotv.cvvzeq znv yriV xat fxaQr,- 
oeaBe ca^pwg IvTeuS^ev TriV twv cjpctpyiTtxwv Xcytwv aXyjwetav* zsoaat yap nvptadeq wXcvto acro 
axuScu Tcu Zupiatwvcu ev Tvi ept-n X^p? "^"0 ^'^'/^'■^ 'Elladt^ xav Ta7s ayxtzip^ictq inapxf.ot.iq ^ ry) te 
Max£(3cvt<z vat ©paxri, ^t duapztaq TiX/iS^uaptov; vat tdov rroXets xat xwpiat vat <5XoxXyipct p^wpat 
actx/iTct y.at epuTTtct, e| a'(5txy]ptaTwv xai aaeXyy]p.aTwv Xuypwv twv ev avzouq v.azciY.cvvz(>)v. 

Cod. f. 33. Ad Michaeam cap. VI. 9. <I»wv^ xupiou Tyi 7ro'Xet e't3txX/i3^/ia£Tat. Comment. 
Owvyi xupiou, ^ovoyevriq vloq va\ "koyoq zcv S"eou vai nazpoq zr^ iiolet xXy)5y]0£Tat' tco XP'~ 
aztavtay.ui dt' dytov nvev]j.azoq vXr\^r\aezai \v tw aytw jSacjTiaptaTt , v.at G(>)aei cpc/3ou]«evous to 
ovoixa avzcv' eazt de 6ecu7roXts ri 'AvTto;(eta , ev •/] to npSizov xp^^'^^<^^<^' enev.T^nB^naav x*'^?'"** 
TTpo TouTCu yap yaAtT^ouci eleycvzo' eazt xat yj KwvaTaVTtvouTioXts to ^aatXeicv exo^aa' eazt vai 
XptaT<J7roXts xexXyjpwpievy) euae|3ws to eTrcovupicv e\q ent^o^ov, (Fuit autem Christopohs in Ma- 
cedonia. Videsis indicem fabricianum episcopaluum B. Gr. T. XIII.) 

1) Scholion. ToJto S' ij/^slf ou roioiJ/xsv Iv t«5s tm (3j^X/w, iJtoj ou xaXXiygatpoofxs!' t« ^iova xa9' iVTogia» 
XflCi ou ^£t' E^tjyijVsw; XEi^sva. 



PRAEFATIO. IX 

Cod. f. 42. Ad Abdiam v. 4. Karacry.nvcuvra ev rot; crraT; tci^v 7r£T|0wv. Coniment. 

"OiTOV toiv eauTOV a7r2'/|iu(|^-{i;, cu Xa0yic, xav Ka^apocppwv ysy/i, xav 'Pms^fooiv, xav e; riaT^t- 
xas ( infra Ilat^ax. ) rpaTivi; , exetSrev ae Xptoro; ky.^cylzD(jag o/.iau. 

Cod. f. 58. Ad Sophoniam cap. III. 9. MeraaTpe^foj e-\ lacli yloi<j7av. Comment, 
'EttV Xacus TTcXXcus 'Icu(3a xai e5vwv (3e8wx£ xuptcs •/.oczc.pyji-j 7:avTwv «utwv yXwjuav rriV 'Pw- 
ptaiwv, ixu^ev eautw exXelapievc; to jSaatXetcv* xat curw; eTrtxex/yiVTat TTavTeg tc cvjua xuptcu 
XptCTTtavci Ityouvjci. ( Mopsuesteni explanatio p. 266. satis dilFert. ) 

Cod. f. 64. Ad Zachariam cap. VIII. 20. Comment. Mi'a xat (j.lsc r.chi lax\v r, r.x- 
Xat 'Pwpin , xai -h vea KwvffTavTtvcu;rc).t;. (Aliler Mopsuestenus p. 327. cum adn.) 

Cod. f. 71. Ad Zachariam cap. XIV. 20. "EaTat tc eVt tcv '/jx.hvcv tcu ijt-cu. Com- 
ment. Tcu; ttptcu? ^nXcu; ar,ixxi.vzi , cus -/i iio(.y.&.^ioc '£X-/iv/i KwvaTavrtvw tw 3-stw ]3a(7tAi7 tw 
wtw aurris eupcuaa 3e(3wxe, Y.ot.i £7:ct/](7c crocli^acpicv tw tTTTKji aurcu, xa: di aurcu evtxa rcu; tjc- 
/eptcus. ( Aliter omnino Mopsueslenus p. 36 1 . ) 

Cod. f. 82. Ad Esaiam cap, II. 2. "E^jrat ev i(jya.tocig r.iAf^xi^ ip.(^ocvU to cpcc rcu xu- 
ptou , y.ocl cr/.cg tcu ^ecZ, Comment. Eptcpaves yzycve rc cpcq xuptcu -n vea 'l£pcuaaAr,u , ■'n 
vioc *P&)f/yi , h KwvaravTtvcu rcu f^eyaXcu r.cy.ii , £v ra7; eV^^aratg •hy.i^aiq., y.at, r.ocvzi ttcu r,e- 
pt(3X£7irc§ ev oXw rw xoapiw* ^tort Xpt^rcs ev «ur/i ciy.elv re xat /SaCTtXeuetv inpETiaarc cxei' o 
de cr/o^ rcu ^ecv vi st: axpwv rwv opewv, -h ^eyal-n ky./.lrtaioc eaziv e^r' axp&jv yap noiv cpew, 
v.aczoc y.cpv(frii Idpvzoct , pteya S^aupta xai apf.tpt/ircv Traaat; yev^aTs epycv vr^crjycvQa , y.tic xat 
xaXeTrat rc rcu Xptarcu ovcpia l^cr^ca^ cXcvzi o t;u Qecv "/.cycq^ u-j^wSwETat , Ecpn c (Sa^ttwv , 
UTrepavw rwv ' jScuvwv , xa3ws cparat tjavTcS^ev 7:ept| w; opcq ^ecv uTrepavo) U7:e^t;>^;uaa' rwv 
eTTTct |3ouvwv rwv Xocpc<)v. 'YTr^putl/wrai ^e xat ro ^Cicv cpoi cv/.cv v.vpicv , ev &> autc; pi^ra cw- 
ptarc? xExaStxr; , uTrepavw rwv cupavtwv ayytliy.dsv (Juvaucwv, ri ©ecrcxc^ Eu.ajavearara. ( Vide» 
teslimonium pro summa dignitate Deiparae, vel etiam pro eius in caclum assumplione.) 

Cod. f. 165. Ad Hieremiam cap. IV. 15. ^wvr, avayyeXXcvrcs ex Aav rXti. Commcn!. 
Eari ^e raura yri rcu Aav , y.ai (puX-/) y.ai lacg avxcv , r, aTro Xa^apwv y.ac ^-typi zcv Aavcu- 
(3iou oparat* ort ic, apyrtg o Aav, o /.ai 'E5wm, ev rcurct; xarwxfiae, xat ro ixiapozazcv yivci 
auTcu, acp' ov ye etat ra TroXuaTrcpa raura e9vyi, Xai:!,apcq, *Pw;, ^ucpcag., IlaT^axe;, Tcup- 
Koi o\ y.a\ "Appal^es , Ouvvct ct xat Korpayes ( Vidc Theophanem ed. paris. p. 297. ) cl 
de y.at. BcuXyapeg* xat curwg ct)VouLaaBr,aav y.ai r.czancc auTwv , xat TrcXet; ai a~,o zcv Aav 
wxtapi£vat , Aavalq , Aavar.pig , Aavaarpts , Aaycuj^tcs. 

Cod. f. 176. Ad Hieremiam cap. XXV. 12. 'E){5ixr,aw £7:1 rcv ^aaikloi BajSuXwvc; etc. 
Comment. 'Ev m yap p.ezpo) , auro; £tp-/ix£ , pterpeT? , avTtpteTp'/i2-r;a£Tat aci* Ot ycZv ly.v^cci 
TTtxpws xaT£7ravaaTavre5 rcTg 'Pwptatctg r,pt7v, r,)^p».aXc>)reuaav y^pcvci; cvy. cliyct; avdpar.cai.(;zv- 
T£? , xai TrcXXa; TroXet; £*Xcvr£; ev t^eu^cpxta, ag y.ai avaiJ.cy\fLaavzi; l^aurvi: -hyaycv avzai 
tri -^cyiAarw yata rris d-ivT.i Bct/yaptag , y.ai zci ^pvy.zcn opy.ciq cy.ctmcy.czec, y.ai aaa?aAwi; rcv 
Aaov rcu ^eov ewTrefJwaavre? , xaxe7ae 7:cXXa7s avayy.at; y.aX T.ahppciat; zo av^puiutvcv avsav 
WASTO »,bos OiY.ai.oi evQv/.oc, sazzcv emay.f^ap.zvcq , za; lOta; av;ji; exaarcoi Trarptdas aTre- 
owxe , xat rr,v avB^UTrcarpc^jjyiv t^rctviaarc, Bttvcv ro) zvpavvc^ ixcpov r&i ^uptaiwv^i) IntaT/iaaptevcj* 
eira rr,v evotx;v awuvav t-ayayc^v^ zriv 2xvBiav ar.aaav yjpal TrcXepiiwv avyiXwa£ y.al -hjocvtai 
xat Trara^as aptapT-/iaavra; Axcvg Oioc yjcpoi aptaprwXwv, erea^zpa-m Xci7rcv , xat e^t'(^r.znat zs 
cciux auTwv xupt:;- opa cuv xat axcTret p rupavv;;, axijTci y.at (ppt;cy, xat rcu oetvcv a-J-- 
Gzsiy^t , Ivoc ptn 7:ct3-yis taa epywv wv jre^-paxcci. 



X EDITORIS 

Cod. f. 190. Ad Daniehelem cap. H. 41. BacrtXeta di^ripmivn tGxat etc. Comment. 

Tr.v ar.o zri; zixlxiaq 'Pwj^vi; ent xr,v viy.v 'Pwy/)v diaifieaiv chlrzetxi^ y,oc\ oxi vi XYig viag 
y.pmxxioB-Ciaoi xw T:oclocizcczr,v npoiBvazipoci^ KETrcr^xev etc. Et yocp y.txl y.ia. Tvi iiiazei ciJ.ovccV' 
civ cl vv'j vj T&> y__pt<^iavi<7[JM cvzig ^^occjileig^ r,zci o viocQ y.a\ o 'noclocioig^ alX cvy. Iv ^cvlri, 
o); cvol cl oct:' uv:orj y^pio^.vja^ u tiQiv o IxvOr,;., y.oc\ eUivsq oclhr iil-nv -ri vioc *Pw/x/i 7r«v- 
rocg v-ipilii. ( Viden' religiosis statum , fastumque simul byzantinum ? ) 

Exin loca quaedam iheologica adnotabimus, citata tantum , 
brevitatis gratia, codicis pagina. 

Cod. f. 10. b. De SS. Eucharislia, (^ayzzoci Iv aya^ y.ccvo^vioc zoc tBvn ix-zx ayyi)Mv 
BrscZ , y.xi tcov i:i7Zivaa.vzorJ e^ Icvda zri; ay^pavzcv yvoiaeu; avzcv zcZ XptoTcu , y.a\ zov zi- 
Ijxcv iv fj.eBi^ei oow.azcc^ y.ai ociuazcq yevnQ-.vzai. llem f. 43. 2ovJ.a zcZ Xptcrcv , olq apzcv 
y.ai zc Oic^jlvzcv avzcZ aup.a , r.cua. Postremo f. 57. ad Sophoniam cap. I. 7. 'H y.aza 
vc[j:cv lepo^cvvn rivAcynzat Oia z-ng ev z-n y^apt-i /.azpeiaq , y.ai avat[j.ay.zcv izpcvpyiaq zov 'Xci^cV 
T.pc(fepe<7Zipa yap iaziv avzn Z'.v tsalat vcp.cv dtz Mi}-yj(7idiy.'., zcZ elg zvncv Xpti^cZ zcZ Tipw- 
zcv y.al [j.eyalcv apyjepioi:., ^u^iX-cT): tvkoynOCtua etc. Ourw (3e y.at •hzcty.aat zriv Bvaiscv avzcv' 
cvzo) y.at rMV r.apidoy/.i Bvnv avzo: zr,v avaujay.zcv tipcvpytaV y.at cuTcog r,yiaae y.a\ ayiaiitt 
zcv; y.lr.zcvg avzcZ' ozt ci p.ev yaza Aew, dia y.znvcBvzcv a'i[j.azcc,' c't dz zcv Xot^cZ , [lalXzv 
5e y.ocL avzog , $t dvai[).ay.zcv Bvaiac' zcZzo yap h M.ilyiQi^iy. tw ^cvyY.ay.pazM Tzinciny.iv , ozi 
zcv 'A^paa[ji rvlcyr.oiV o ayiaa[j.oq cvv cvzci; OtoOiV yiu7v i[apiQyj.'B-n' avzoq yap ayiaC,it vi/j^ag, 
y.at ^i Yiy.wv twv tepioiv avzcZ o avzcc Tiavzac» 

De Trinitate conlra ludaeos loquitur f. 11. et 59. seq. De divina oeconomia f. 90. 
et 151. Contra haereses f. 45. 51. 110. Primo loco permultas enumerat haereses , 
sed nihil novi. Secundus locus ita se habet , ad Habacuci verba cap. II. 15. 'O r.c- 
Tt?«v Tcv TrXyjc-iCV avzcZ avazpcr.ri Oclepa. Comment. Hpog zcvg BiC[j.aycvg aipiztyxvg avvn r, 
apa iaztv , oTt cv p.ovcv iavzr,; , alj^a dn y.C(( r.cl^S^v Tiapaiztct aTioiliiag ytvcvzar T:cziiicvat 
yap zcv rXnatcv avazpcrnv Bolipav , zvjfjMatv vcog , y.at yrxipta[xov aro Qicv' alpiatg cvv iazt 
TucpXwat; , y.aO' nv o cpo)V cvy cpa etc. A:y.cZ[j.iv cvv iy.aazcg y.aza tyiv Idtav apiay.itav y.pivcv- 
ng Tcov rpayp.aTcov zag (^vaztg , ccpeaxetv xay^a y.at tm 5c&j* yat dta zcZzo zov y.az a/.AnlodV 
avapptiiil^iicvat r.oli[j.ov ev zn rpcg c^llnhvg dtac^oivta, v.at za^ig twv avT£xei|7.ev&)v vr.oln^ioiv y.ai 
dc^odv izipoznatv akX eyvM y.vptog zovg 'ovzag avzov. Denique f. 110. Ttveg 'edc^av [xazatcr^o- 
vnaavzig ttTzCtv , [t.iza znv avvziketav 'iaia^at dvaylnatv d[xapzc>il(^v ky. xolaaioig ev xtXtcis eT6- 
<7£, o)V e^tv 'Q.ptyivng o dOltcg., y.at ct a^.cp auTcv dWot [j.azato<^povig , cl zag dloycvg [J.tzt^- 
^vycxiatig lcyty.dig t^ap[xoaavzig d^rtoznTr rtvtg dt avzoiv tzcl[j.nQav ttr.Civ v.at dai[jicvag duoy.a- 
Btazaa^at i:o:hv ttg zo dpyatov d^io)[ja , CTTcp dvay.clcv. 

Contra ludaeos plurimae sunt Basilii nostri invectiones. Unam proferam ad Za- 
chariam cap. XII. 11. cod. f. 70. T-^v 't/. roXeiuiwv iy.zopinv liyti ^ nv 'tcv^atci traBov dta 
zdg dr.ttpcvg xaxiag «uTwv , y.at zc^tg trza iy.diy.cv[j.iVotg wg o Kaiv TitptTXir.zoiy.aai' zt 0£ tcc 
e7:T« ex<5«y.cuy.evc< eaTtv e'v auTc7?, c7a^yiV£ac|^iev tio^e. a. "Ozi ciy. cpBi^g ditilcvzc ta rw 6ew £ig 
Bvatav 'cvza t^atptza^ dll' avzct r.avza 't^ctvil^cv 'icvdoucr |3 . "Ot: y.at d[japzavovztg avaccpYj- 
lat r.pog er.tazpcc^nv xal p.tzd[j.t}.cv cvv. 't^tjcvlr^naav y . "Oti (J)5cvm 7rpo(7TeTr;xoTe? cpcvav viS-e- 
Xcv, o')C kr\ Ttvt Bpaavvo[j.ivct [lavta r.apa zc ^ty.atcv 6\ "Ozi dolo) znv tig «S^eov euffepetav 
e^cvTc;, epyw tviv eauTwv y.ayiav d-ntBtta 'tdnloiaav. e, "Ot* kr:' avxcv xov 'cvxa Acyov xov otcv 




PRAEFATIO. XI 

xat 5£cv tr.v mair^cvUv 7r«pavc|;iw; elpyao-avTo. $• . "Ort tl/eu^iTTferet; cvte;, «auT.u; 3{£;|/£ii<7av- 
T3 , T;y ancppayrivat tcu S^ecu 'n^o9v^c\j(j.t)i:t. ^. 'Ort ttjic; cv^ev tyiv a/:xuvav ^cxcvvte; , avS-* 
wv szolunaa^f iKjiT.^oLyPfiQstM ^ a.-/oi; eupcvTe; xat chBpcv elc. Brevius ad Amosum cap. VlJf. 
4. Cod. f. 25. COntraeOSdem ludaeOS. Tc (ftXcxerJe; lcvdaiuv effTiriXtTeuaev a)(3e, cTt ^e xat 
di auTo £Aauvcu(7tv eauTcu^ w; apajStxcv; ?.uy.as ( alibi eosdem ludaeos dicit >.uy..yvwucu:) 
01 (ptXo^XcuTCt ap7:a$cvT65 , <Z(5txcuvTe5 elC. 

Ad crisim biblicam quod altinet , duo saltem insigniora loca exhibebimus , 

contra inlerpretem Aquilam. 

Cod. f. 18. Ad Oseam cap. VII. 1. Klkxn; etc. Comment. KXe-T/;s eaTt'v o 'A/u- 
ia;, oq ev T-H o3oi Tvi; l^ixi; TrXavriffew; xat txrwXeta; auTcu iltdvaev w; X-Aijrr); tcu; 'E/Bpatcu? 
irot(7/is S-ecyvwuta; , p(cTa(7Tpe(|/a; tiqv ypa(pYjv [xe^o^M tyJ; «TraTriXyi; atpeaew; aurcu , xat Tzapa- 
^cu; TcT; Ojuotots* ouvai^cufft yap «utw tcT; evtJtao-Tpoopct; p-flpiaotv auTcu* cutc; yocp o AxuXa; e'| 
*EXXvivwv (uv, Twv e^w yvw(7tv ex"*'' * "^V "^^^ (3taj3cXcu ptaffTpaTrcr/jTt , pteTa zo |3a7:Ttff5/ivat xat 
p^tffTiavov yeveffSat , TreptrpiyiQet; xat tou^atffas pteTeff-pet^ev , w; (XVWTepw etpyjTat , Ta; Seta; 
ypoc(fOL; , xa/.^T); 5t(3a^as Tcu; 'E/Spatcu; t^ [JL:vaf>y^ioc eTrepet^JsffSat. 

Cod. f. 68. Ad Zachariam cap. XI. 12. de paschali caena quam Dominus anticipavit 
ita scribit Commentalor. Et(Jws o Travra et(5ws tyiv exetvwv picy5y;p-av , xat rr.v ctxcvcptiav 
ets ffuuTrepaffpia etvat , "tva piYi (3cxyi ws avTtSec; eivat , ptuffTtxwrepcv ttw; tc r.a.oyoi. irjcinatv 
eytvwffxe yap oTt cux vjv auTw eu3"eTos n tcu aaj3j3aTOu exeivcu nixepa. To-e, erret r.v to r.oca^a 
Twv tcu(3atwv* piaXXcv de (3;uXo/jtevo; to vopttxov xaTaTrauffai , xat to aurcu etffayaj/e7v , cTrep 
xai yzyovs, Tvi t-H; TreptrrTin; effTrepa ev tw tcu 'Iaxw|3;u ci/.m Xct:rcv to Tioicryx Tce7rct«x£v' cTrep 
t^wv 'Icu3a;, e^wv tyiv e'Xe£tvyiv t:u dta^olcv yvwuviv, xai co; cpiXapyupc; riTTr.Sefc, a-o t;u ^ei;:- 
vou e^Jpaptev ei; tcu; ocXtTyjpioug htivovi; ap^tepelg Avvav xat Kaiacpav , en xaS^e^ci^jtiVwy avTwv 
eirt Tcu ^eiTrvcu, xat to ptuffTYiptcv e't7rev auTc7;, oti, (j>r,ffiv, o 'Iriffcu; to Tiucjyoc. vZv l-nur.atv 
di Tive; a'xcuffaVTes xat Tty X^M^ ^eaavTe;, e|auTyi; e^yjTcuv xpaT/iffat tcv 'lyiffouv. Mox de il- 
lo celebri apud Matth. XXVII. 9. Hieremiae teslimonio, ila pergit comnientari. Is-ec» 
cxt iv Tw ■/,£i{xivo) "'lepepttcu tcuto cvy^ eupcv dtx 3e to cpttpepeff^at ev tw aytw euayyeXiw zodt 
'0 ^rt[).ot. , Te^etxa t:uto* to 5e exXeXe7(j>5at to pyipta ev 'Ispe^ia , tff0r,0t ort TrcXXa r.ocf.iav- 
Xy)ffav ci dr.o t^; SeCXTCVtaj tcu xetptevcu, xat ^ochazoi o eptjBpcvT/jTo; 'AxuXas* dto xai ffw^cpte- 
vwv ert Twv TrpctpyiTtxwv, ct 3"e7« euayyeXiffTat Taura ev ei^riffet eycvre; eypa^ocv ix-n yao v:ij.i- 
ff^fis e'ivat apyvpia kv yjxpaypLaTi X * o yap tcu xepaptew; a'ypo5 , ipaaxtc; aypcc, yiv xat a|tcTt- 
pcs, cjiv -0 Tcu piaTatou rrXcuTou ciyaTr/iffti; efX|e tov Tcpc^OTyiv 5t' avxa zov didaaY,aXcv rpo^cuvat. 
(Addatur haec prophetici teslimonii explicatio tot illis veterum a Calmeto in com- 
mentario ad Matthaeum recitatis. ) 

En aulem totius commentarii oplima clausula cod. f. 207. 

TauTa (3e xaTa to vipiv etptxTcv, w yvyiffici, ex-e^etxauev , ei; ctxc^CjuriV xat c.')^eXeiav ttcX- 
Xmv T^; Xpto-tou exxX/jffia; ayla;' et 61 Tt TrapeXetTre , piyi^et; 5auuaff£f cvdl yap ev to7; fxt^' 
c\j y^iia saxi Y.axa ^vyw tc7; evTeu^cptevct; , xat cu Trocvra IvatxtHau r.ocat xa iJ.vaxty.tozaxx 
yivcoaY.cu.eva' Ttapma^j.zv cvv exovTt xa r.cllclg (xri oc^dxv-.vvxa' :v yxp rSai azcv^ri; alix r.xvxx' 
£v di Tct; oojetXoufft to ptaxaptjTov i^vaii anodticaunv xipixa' lr\ t.uto xat xlv op^ry e^ «pX^» 
cuffTavovTe; , et; XptjTov zov loyov ir.idnUy-i^x , xai aywx xcv eff^-Xcv apcTi^wapfev tcu 



XH EDITORIS PRAEFATIO. 



6eT^ixi Y.ot.1 driXmixi , ori yjxs y.y.t evsx^e , y.<xi S^avcov ocveozYi , xat oivrikBtv ei; cutavoug utxa 
cocpy.ci , y.at au5t; Ti^si ancdcvvai exafftw xata ta epyoc aijxcv' xxi cri Sreoq la/upos « XTtaryjs 
re xac "ncinzn? twv aTtavrwv o XptCTTos e^^t, Trpcaiwvtcs , cuvat^tcs tw Trarpt xat tw 7rveuu«T( 
>cat vecs zm T:poa(^y.xcq dia. tyiv (rap/a" e\g o avzog vlog c ^ovcyev-hi e'x TraTpo? , 7:00 aldsjtdv 
pev ^t^a .uriTpos, eTi' e(7X«TMV ^e ^'ix'^ ■nazpog , arpeTTTws, acp^^Tw; , aavyxiz(>ii , vno ayluv 
ayyeXwv aviifjivou/-ieV(;5 , y.xi. v-no Tiaarii xttaews ^cla^optevos, 

'Tptels (5e, w ^eta Xptg-cu veoXata, ro euaejSes yai y^piczodvvacv 7rotp.vtov , r\ ^ecnloxog xa\ 
y^pvGcnaixTxciyAoi aetpa , cpuXa|a(75e tw xaXr,v autw iiapay.a^-tmv xihq Tr/o-Tewj acytvyi ya\ ccu.u-. 
WTCV x«v <5ect 7:a3-e7v dia Xptoxov , UTTctawMev , ha cTe^pavw^wpiev xat XapiTrpuvJS-wpiev* xav 5e'ct 
<Jt' auTov ocTcoBave7v, ancS-avwptev , tva xat cu^yiawpiev , xat (juv^clacS-wptev avxa tw 5i' ruac 
TcaBovxt, 3avoVTt, Ta(jpevTt, xat ava<jTavTf TiavTa xa ev xTrWet (Jwptev to7s e^eXouot, piovriV 85 
Tviv evae^ri Tnptwv (xyj ^rpo&ipeS-a TrtaTtv, 'ATro^wptev Ta Kaiaapog Kaiaapt , xat ra 6ecv tw 5e». 
Tov 6iov cpo/Se^ffS-at pt-/] eXXet7:wp.ev , ayaTriOTct , yap ^o|3os avxov ^uXaxTviptcv eaTi pieya* £'x- 
rXtvti yap Trag aTro xaxcu, yat Ticiet ayaOov ^cj3:upievos tov xuptov tcuto ffxoTrviawuev xat ev 
(j);|3y;5-wptev , to p/i Tcu S^ecu ^cjSe^a^at Tt 7r?.ecv. Xpiarcv cptXyiawp.ev oas 0' IleTpcs , xat auTov 
ucjep cjavTa nycS"yiawpiev , to povcv e'paapttov, to axpoTaTcv eiyeTov , xo ^wg tij avuxTepcv. To 
nveupta ro ayicv aldeaBcoy.ev , xat auTo xiiKna(ii[t.ev , o;:ep ev ayico pteTea;(cpiev tw ^a-Kxiatxaxi' 
xovq Tyjs «f^u^^vj; -flpiwv (ipva; e'v (xxaxta, T0U5 tou Vco? Te loyiaixovg ayaBcvq auTw ets oapt^v £ucrj- 
^tag Tw 5ew eveveyxwpiev , ev aya^alq epyaaiaig xouq TrpaxTtxaT? apeTatg xaTaxaXAuvijptevcf 67r- 
cy^wpiev auTw xaS' exaaT/iv piy] xeva7s Tals xra ^v/rig yepatv^ aXk exi yaT^ov ev Jtxatoauvyj cw- 
^poauvyj xat aln^eta pte0' Y,piwv eTrtcpepovTeg. ^ejSaaS^^Spev oXcf^vyug xnv eyyvnxpiav xmv J/uywv 
^opiwv , Tyjv a(i)afAoa[>.ov eXiiida, tyiV twv aptapTwXwv ac/ixnpiav , tcov (3txatwv to ayaXXiap.a , tw» 
ayyeJ.wv to Tiolvepaaxcv eyyalXc^ntaixa , Maptav ryiv ayjpavxov S-eoToxov , Tyiv aytav TrapS-evoptrj- 
xpo^ecv^ zriV peyaXrv Tipcaxaa'iav xov yevcvq twv av0pw7rwv. Ttpiriawpiev rcus 0eou aytcug ayye- 
Xcus , xat aejSaaS^upev Tcug tw S"povw tcu xuptcu 7raptaTapievcus , rous (jJuXaxas twv <|/uywv xai 
Twv awptaTOriV yjpiwv, eTrt tcuto ^e 7rpos Secu TeTaypevcuc. Ttpiyiaoiptev tcu? <zyt;us piaSyjTfis xat 
«TrcaroXcug Xpt^cu , cos usep -«pwv 7roXXa xcTrtaaavTas, Maxaptawpiev tous Setcug x:spc<Drixag , c* 
|3Xe7rovTes Trpoeaxtprwv xat avvey^atpcv ryj vipiwv cxvajStwaet, ot Xpiaxov aa^wg 7rp:(py/TeuovTes. Tt- 
ftyiawpev tous ao^oug (3t3aaxaXous t^s ctxouwevyjg czpj^tepe7s , tepeis, xat piovai^cvxag , zcvg 5ew 
euae|3ws euapeaTYiaavTas. SepaaSwptev tous uvrep t^s euae|3cus TttaTews piapTupas tzyicus y.ai $1- 
xatcus Tcus oct:' atwvos, 0I xtveq dta Xpt^ov xo atpia e^eyeav, ETrt 7raat Tourots, eis 6eov xo at- 
|3as xat Tyiv Ttpcyjv yat xnv r.pcay.vvnatv cx7ro(5wawpiev. 'AyaTrviawpiev (zXXyiXous, xat czXXyjXwv Ta 
7txaia[j.axa avy/o^pnacd^ev , "iva xat npTtv oc^eBri xa -ncXka 7Tapa7rTwp.aTa' a'XXyiXous Ttpcviawpev , 
tva xaXws |3tcTeuawpiev. *0 xatp^Js Tyis auvTeXetas eyytZ,ti 1)* vvKpetv Trpoayixef eTrt Bvpaig xo t«- 
Xos, pir (XpieXwpiev (3o|av (5e xat evy(apiaxiav xat Trpoaxuv/iatv ot TrtaTot tzva7repn|/wpiev tw TiaTpt 
xat Tw utw xat tw aytw TiveupiaTt , vuv "mt ocei xat e'ts Tous «twvas twv atwvwv. Aptr.v. 

1) Existimarunt multi veteres post millesimum annum fore Christi seeundura adventum. 



TABULA PALAEOGRAPHICA. 



Numeri tantummodo tres ad hunc tomum pertinent; scilicet 1. Theodorus mop- 
fiuestenus 6. Origenes. 7. Didymus. Rehqui numeri subsequentibus tomis usui erunt. 



Cod. columii. 
XLY. p. 1. 



©EOAdPOY ANTIOXEaZ 

EPMHIVEIA QIEE TOY nPOa>HTOT. 

}(^ t^g J(gL&cnt£>lw T g^w$, afl^oJjttsSa t^ ^ 'Zi^^t^v^-nKajV au^plw^a^-, -SiS ehcfhvTQ^y 

'■zu^^pY^itSv T ;^ fjiaL}(^e!i-ii ^olM^ i(cf,^^ a, 'Ze^Siv i^p-^lu/ iiTmv (l), ci/ -^A^otg ojra- 

<raj; -mg ^z^ r ^ov imjij^cLg ^i7ci^o?^g 'fhovwg 'Zif^cf^Acog , ot^ /j^ r a/ f/Ao-cp ;:^ovov 

^^7?7;^v, a.Ti oiDiCiiVTTiig a,7rctvTa 'Ztr^et^nitQ&g c^etvn' iTretJ^ q Ifh^vaj t /f^J/gpy cnuuifin 

;f5f3-' ov rip^aJVTo y^itcug ivu,%e[v aj 6^;^$^ <pyAc£/, t claruei&^v oaito? TroA/opxyyiwv , rt;^'S 

« TroMViKag ojUTug 'tp olKemv TVTmv o livva^pafx, a(piXcav dg dv^o^^ing fA,irCf>iciai TOTrag- 

TO 72 TTDppcod^v itif' /t,(^f(^eACf) AfitwcT 'Ztf^ei^Yi^t^a n^ r Tzf ^a avf^finaoju^cov ^M- 

-jmVi T apylw o/tiu^v iA^TV- omp hv ^ '^ }(^ r 'E^g>cW i^^iTV ^f^if^v, t^ 'l«c/k 

(pyA»? (BaaiAdjovTzt auuu tvi BiviajuuVy '2&£pg/5ctAgTO t (SJ^y/^TJxv iyfurJiv ovmv v\ -aeta 

'yaCig G^'^ 'de^^pyiTctg j }(^ 'ZD^ yi t T^mm t ^CLay\i fttwiovTo, to, (t^ auTiig ^od^v * 'i.m. S.-.oSsy 

iooju^a», )(^^u7nf> -nva vzsvjuinatv TrviajiSfOv t <s^^ t^ [^am<^ Tmkojf t? il^Yiju^cav ^ p. <*. 

'^s^PTraAtf/, (wg av T Te lao/udpcov •^XiTmiv G^ la-e^YiXncug^^Tro^^viveiiv alTmg ■y^imgavTCJu; 

/u^ Tvig «Ze^e (^ •9^ov die^Tnictg tb ;f^ ^ftxjga)^, 'afef «/^ tw etJh^ ^ crjtr J)x.t/j(pvctg 

ajnKretv \^VTCti; t cnmi^lw' Jyi?\9v t5 :7cii)Jfl"£^gv oti «jc £;c t»v©^ awuTV^a^ yyviTOUf 'QcvTa.' 

THEODORl ANTIOCHENI 

MOPSUESTIAE EPISCOPl GOMMENTARIUS INTEGER 
IN OSEAM PROPHETAM. 

V^ontra eos qui temere prophetlca verba tractanda suspiciunt, atque ut yiam po- 
sterioribus muniam , adgrediar, Deo adiutore , ad res propheticas explanandas, ca- 
pto initio ab Osea, qui et princeps inter reliquos prophetas aetate est. Nam ex quo 
beatus David , sicut ego in superioribus dixi , cunctas quae populo eventurae erant 
rerum publicarum conversiones manifeste in psahnis enarraverat, silentiura inter- 
media tempora occupavit; qiiia scilicet nihil ab illo vaticinante praetermissum fuerat. 
Sed enim statim ac tempus adfult, quo coeperunt adversa pati decem tribus , As- 
syrns eas prementibus , donec funditus avitis eversas sedibus Sennacherimus in ex- 
Iranea loca transtulit; quum iam, inquam, factum esset initium calamitatum, quas 
genli impendere multo ante David praedixerat; Ezeciae nimirum aetate, qui ludae 
et rJeniamini tribubus imperitabat; divina gratia , rebus iam instantibus, prophetas 
pubkce misit, prlraumque in hls Oseam, qui quidquid divinitus illis eventurum 
erat nunciaret : quique in memoriam veluti revocans praedlctas olim a Davide cala- 
mitates, harum mox futurarum culpam Israhehtis imponeret, a Dei cultu ac no- 
lione lam pridem aversis , atque ad idola daemonesque perquam studiose conversis: 

(1) Videllcet in commentario suo ad psalmos, cuius ingentes reliquias aos volumine hoc vel alio 
exhibebimus. 



^ THEODORl MOPSCESTEXI 

(t id ^ oAJT^g oy-nva "^ottov ^^oi^mv oijicvof^eiv itcfbTi azi^dg, ilq ^z^^^x^azd.l^ '^ 
tS chazroTH Xp/5-S J^alicog t^ ;^; Trapi^aia^' fe ^ J^p^v aTmaiv ^g^ Stj t ^%i (g 




V. I. 



m av il/jom c^T^v oti hJ^UMctiv /uv ^nXn^eiq o ^oq yl am^ ?gt7rk OLTrajvrctc, ivrcti/cfict- 
P.^. yetv o/^ia>q Tztvrri- ctfA^^yKrct^ 3 t ?^i7mv ^ ^ iztvrLu aTrara idziv t (p^vWc/iz, dtp' 
«5 :7?^ tiuiAXiv b JicmoTV]; avctMKVv^a^ Xetgoe, ^ ;wiv>7 rvi imviwv (paJvijuS^p^^ azD- 
-mej-ct- kJ) tStok t ?v9:^k y^ oj ^' ^zi^^^Tmdv f^ltuucjig iTvyxoJCOv dvayfc^la^, chxZcrcif 
071 TmXa^ vi <h<hyfAAva tzJ' a^oT, n^ ^ 1;^ Hg^KS^eAn Aa,'Mcf^ i\v\fjuivau., vviZ 7\^itQ>cLvi 
Tr^aj;^ '^ppynw; ciTroMTxt olxavof^^vr©^ to, /jzfei oivThig iQ 3?S- o^p h (t H^if^t»-^ 
\l(nii TTcidv ^z^mvnq^ Trt ^s^z (gj ?\g.ov V7np m r,c;ij2oaju np ^'lajv iaijuS^cf^ (^hXLo 
fj.lujvi (rtt<pc^c,' ap^rcti J\ Hizoq. 

KEO. A'. 

" A.'oy(^ icvejm oq i^^iiBii ^s&epg 'ilcTTjg t tQ hiiie}-r> Ci/ y\/M^(uq '0^/« (t 'lcoci^f^ 
y^ A^^ ;(ctj 'E(^i>ciou (3a.aiAia)v 'l8c/)z, ;^ c*/ '^ju^pcug 'liQ^^oafju tjoy "lco&q (SctaiAioog 

atque ut idem palam faceret, liaud casu aliquo haec mala contingere , sed multo 
ante edicente ac decernente Deo , cui et Isralielilaruin improbitas explorata erat , 
et simul comperla ratio , qua cum his agendum erat , ob viam parandam Christi 
domini ostensioni atque adventui. Deus etenim ut omnes certiores faceret , se po- 
puli curam gerere propter eum qui ex huius genere oriturus expectabatur , idcirco 
tradidit decem tribus assyriacae captivitati , unicara vero retinuit in suis sedibus 
ludae tribum , de qua dominus exilurus erat secundum carnem Christus. Ouam 
item captivam deinceps abductam propter pares iniquitates a TSabuchodonosoro Ba- 
byloniorum rege , redire mirabiliter voluit: quicum etiam de reliquis tribubus exi- 
guus numerus postliminio reversus esl : interim dum una ludae tribus cum suo 
populo omni in patriam se recepit: quo perspicuum fieret, volenti Deo possibile 
fuisse rehquas universas haud secus quam istam revocare : verumtamen neglectis ce- 
teris, ad hanc unam curas suas contulisse , ex qua dorainus proditurus erat Chri- 
stus , quum denique pro communi salute conspiciendum se daret, His ita se haben- 
tibus , prophetarum quoque vaticinia necessaria erant, quorum ope notum fleret , 
poenas ohm a Deo decretas atque a beato Davide praedictas, nunc demum mfli- 
ctum iri , arcana Dei providentia cunctas populi vices moderante. Atque ob liane 
videlicet causam beatus quoque propheta Oseas manifeste significat quae Deo«man- 
dante eventura populo erant propter eius impietatem. Sic autem incipit. 

CAP. I. 

" Verbum Domini quod factum est ad Oseam filium Beeri , in diebus Uziae 
et loathami et Achazi et Ezeciae regum ludae, et in diebus Hieroboami loaso nati 



IN OSEAM CAP. I. 3 

5 tAp ^ TO, ilpnju&^ct, fic^ T ;f9t^(£pi' K9^-d'' h i]^v\'M ^Dm- 7^y>v q xygi^ rlw cvi^ystiw 
aTfciv^yy. My\'^ ^ictv t I<p6r<i) c^TTOTg yiyvojiS^luj- u>q tx) <^' 72«) ^^p^j/ft) >tyez« o/ apcwo; 
i9^flgft)d>?<rai' * ,, ivct ilTTVi 077 tyi cvipyiicL cpjuui<pi<rcLV rri 3^/a- 3^/ai/ "j cnif^y^av i^aviwJ^ ' p«. xxxii. c 

Aa^v^v TB (^ fjulwuetv tol imju^ct <^twct/iMq vTnip^v' ilg chiAcocnv ch ctKej-l^i^i^ct!/ ^ yjj^ 70 
Tb: Tra^pog 'S&epgi^OTV "qvoj(j(s/^' m ctyi^glmc, q A2>^ ;f$£f @ K^^v ■, bj cp m^ v^ r ^mt(Jt.- 
Kv-^iv rlw iy^o/L^lw dum -S-ao^^v i\tlwvi rct iTOfjS^ct- Xi-yl th otj ^-S"' bv ;t9t/^v p- *• 
'O^/i/-^ Ti. il^cfTiXdji (t 'lcooLdujj, iCj " k^^ v^ '^^iAou;' ctc^' oov cmoTiyicT e\iv civ 775 ilxhrc^ 
%n iiX ''^ A"^ '^*''^ «Pyt/j5vw avyfiy^ct(piv rv ^iQhiov ^Str^C^YirY^q ■> aAA Ci/ ^(^o^i^ 

yjJ\^ig TOS 'tt%i 'i^ iTOfMpCdV "^JTO^^ptAU^I/e/S 6/Vp^A<5^©^5 g^/dTO T gJOitfcgVWV T fj(,luivaiv' 

XZi^iJHiuumcmo/t^oq n <2%.', t «/;7^v TiDX^M^ Sf^ '^ ^^TWiictKv-^icoc, r^ dilcc^, 7U ^ <^ Ag- 
yav ouurug ^zs^g t As^ov, g<$ Sv,Xcdcnv r^imjiAvcev' gv Tn^ J'/i ^ottov ^ 6 fJfcf-H^tf-og ActvlJ^ 
ilg T ouurle2> vz^diaiv (pcuviTObj Tikei^vg \[aAjW.8e i]^yi>co)g-, m 'ifc^^^v Vy rlw iyfiy/oju^vlw 
'^7n)f(^Xv"\'iv ri ouunS <t v^juvy^cnv tyi rS ttv Sj /u^sh.t'^ a/ipyiioL cnu)iM<l t^ K^ '^«^5 t 
iriccov cJ^i(pcov<i "^^OLV' aurog rk fc^ rp duit^v ^^bmtigLXv^^etq <Pi^jL^j(^ 7n>A/\gL}Cig k^. 
Kiycov cixoKiidtog-i oarxKig 3 r/J cwnSv "^^TC^iptAu^gwv w^/Std- i]^v\}tcvg Ji g^ t^ ^lnchticu; 
^oLcnXictj; ^ OTrlwincf. "oir^g ro 'Ztr^fpyinvetv ctiyjyetpiv h ^'iol ya.tf-g ^ ^£l(JYli-> ?\iy\ ^ (^ 
cv rq^ 'itr^yiK-, rSr 'igj (^ cv eh)(Sf. (^vKoug (^oLcnXivovroL ron 'U^(Bool[jLj (^ rS ^lcoacg 
\iov-i \y(ovov cfi jy ^lcooL^^-i og i^o? lyi-pvi rQ 'iwa, 05 ^ nfjLcooJioL rQ rk " k^^ct^ x.a/ 
7w.(jvig clurJ T^ oJx/iictg «^ rQ ^zs^f^Yirh 'EA/Aja/a -^z^^/SfitAp/^t^©^, 6 '&E65 UTri^gTo a^/ 
T^TzxflTHs Sf^^cPo^g 'b^ T^ ^cta-ihiicug "icri^ G^ ol^ JxrrJ yyvojujivou;' oov Z'itQ^ /tjAV ItZ 

regis Israhelis. ,, Hic tilulus quidam est , libri argumentum habens, simulque decla- 

rans et a quo propheta et quo lempore dicantur haec. Verbum autem Domini pro 

-vi divina ubique dicit scriptura , quacumque in re se exserat. Velut illud: '* verbo 

Domini caeH firmati sunt ,, quasi dicat , vi divina eos fuisse compactos. Porro vim 

tlivinani heic quoque dicit, a.qua futurorum revelatio prophetae fit, dicendique vir- 

lus exhibetur, atque ante significandi quae ventura erant. lam ob sui pleniorem no- 

titiam , patris quoque nomen adscribit: tum etiam necessario tempus adnotat, quo 

secundum impertitam sibi divinitus revelationem res posteras praecinebat. Praefinit 

igitur tempus quo regnaverunt Ozias et loathamus et Achazus et Ezecias. Unde 

quivis cognoscere queat , haud una continuatim serie scriptum fuisse hunc a pro- 

pheta librum; sed prout variis temporibus futurorum notiones excipiebat, sic va- 

ticmia edidisse ; facta haud semel earumdem rerum raentione pro divinis ad se ora- 

culis, quae in populo vulgabat, ut hunc futuri admoneret. Similiter beatum quoque 

Uavidem eodem argumento complures cecinisse psalmos videmus , quorum singulos 

pro caelesti mentis illustratione atque spiritaU admonitione compositos ad vulgi usum 

pronunciabat: et ipse videlicet earumdem rerum revelationes saepe recipiens , et 

consequenler evulgans, quotiescumque his oraculis dignus habebatur. lam ubi dixit 

Oseas quinam essent ludae reges , quo tempore ad prophetandum divina gratia ex- 

citatus fuit; ait etiam illum qui Israheli, id est decem tribubus , tunc imperabat 

Hieroboamum, loasi filium, nepotem loachasi , lehu abnepotem: quem postremum 

ad Achaabi eiusque domus poenam Deus excitaverat per prophetam Elissaeum: ei- » 

demque promiserat fore ut posteri eius usque ad quartam generationem regno po* 



4 THEOBORI MOPSUESTEJfl 

b tS 'h^l^oct[^ 1J05, 05 '^ g^ jSota-iXivtrcc^ -mq fjuy^cn n.r'^^'iv\wiv' yApctg ji/Jev i7r dunf 
T^ iTmyfiA^ictg ?\ff,^iim^ T^ 'S^W, /M*Sf^c77?5 3 ;\p/;70V *^ tS ;)^ot^ r 'l«S 7^ ^aba-iXiicLq 
^ T 1iK7Cv\^-i « T^ (a^-nis i^Tra^^^vm avy^iictc' TrctpiXviXv^i /uikv h ik t t^ 'lcr^vA 
^cta-iMiav b 'li^(BoaL[M, '0<Ji8 /Sa(r;Aguov'5? -t^ 'li^naztXiifjy cf^ Ofciiva t ;|^ov8 t ;t9t;«^5 
(Uf^^ew 'i?\ff,^ov rlw a.^yju) 01 <J^ cA';^ (puAc^v ^ ^^'5 ^ TravriXc^q ajUTug ctl^ji^Aci)Thg 
?\ff,Qim fMr(ij)M(Piv b Tp ciosueACOv (Bcta-iXiug' co^ oiv ilzoTteg k^ iQtdv t }(9^esv 'f}ri rlu> 
'ZX^^^YiviiaA; @ 'nojjg TrcipiXiiXudivotij r/J' n 'Ze^^ppyioicov "[JZiJOfAijuu/yiazovvx ihi ji(^)(gt,e^'.^ 
Aaulcf^j v^ ^Yif^vdJovTOL iyfudiv iao/u^cL TO Ji) 7n>ppct)dzv ii^vi/uuivci <s%« cumSv (^ /a^ 
^UTOL (pviaiv. 

y. 2. ct 'Ap;^ AP7« ;cye/8 'E«?iep5 'OLOHi' „ AwAsiv oti o/rcsC^^v t^ 'S??^?? ^tz^v "^K^Xv- 

'\)/g6)$ vi^^ctTv b diog' WeXdJi vi cwTT^ ywucui(^ TWQ^vlw dytyi^j }^ J^ kblj nKvcoau^ai 
dJ^ ODTVig' <^ rluu ctmav '2«>i£?g7-9>;(r/* " chon c^cTnpvdCaau OH.TrDPvdJai h ^ "^ ottj^v 
T» KuejLH' 55 To ^v 8V '5>^^£7>id6a^e<v Tjva TpfT 8^^ a^/uipJioov if) cfbiCiiVTaiv itig TwXXgig 
CTjjtr 'z;^(prra^ Tioietv (g) -^eok , a)g (g) 'HazLiav yu/AMOv a.vu7ioJ\i%v OfciXdCoiv cv ptkaco 

p- c- TTctpiivcif 7m,viuv -i (^ OTfoazt Jii TOiauTo,:, 'Ze^es^^y '^^ ^^ alTictv' iTretJi) ^ o/ tioXXqI t 
/^'3 Ae^^tfv xrt^s^^5 oLKHeiv ilcodu/u^ j c^Tcte^Tib/u^^ 3 'Ze?€P5 Ti^ T^ yvo/u^cjov Tg (^ 
b^oo/iS^oov '.(cvvoTViTaL' j^ fJigLKic^OL or av oLTrc^cDx. tQ ^OTrs t TTOiQvr^^ VTmphfi , ilitoTJxg b 
diog S^ Tv TyJ l'eiJ)zict)v Jhazretdig '^z^^^oiK^ct^i TToXXgLKig (j^ 'Z!Tep^y\roLg TviauTzt tivo, 
Sj!gL(tses^T\i^ , ;V' OK r^ T ytvo/LS^jcav {(c/LjvbTVirQ^ ''Qna^if^b /l^oi vmg ol t ?\ff.H fiajifBavcoai 
'rk rlw oiTioLv y^ TntfJkucovroLf td Jiov c/KiXdjoi tvivwu TtJ' 'Zt>e^(pviryi ttdpvLu ctyx^yi^oLf 
yujucu)(st' f(c/ujvov "^ leZ iv r 'Zerep(pvirLu lAgoS^ ywuau)(cf. TOicturlw ilg ycifx,ii KajSei^v itoivco- 
yicti>, 07no 8v cu/ra Troi^aztf '2&£pcr6^|gv 6 dzbg' i^zretJ^ canzS t^ Ttj^ 'Z«^(pMr^ i\g woivooviav 

lirentur: quorum quidem tertius erat Hieroboamus , loasi filius , loachasi nepos; 
quartus autem fuit Zacharias Hieroboami filius , qui post sex regni menseS obiit , 
in quo exitum habuit divinum vaticinium; translata deinceps regia dignitate a lehu 
genere ad Sellemum , qui haud eiusdem cognationis erat. Quum itaque capessi- 
visset Israhelis regnum Hieroboamus, et Ozias Hierosoljmis imperaret, cladibus coe- 
perunt adfici decem tribus , donec eas prorsus servitio addictas migrare coegit rex 
Assyriorum. Quare commodo tempore vaticinatum venit Oseas , praesagiorum beati 
Davidis memoriam refricans , atque ea iam proxima nuntians , quae multo ante de 
ipsis praedicta fuerant. Pergit autem dicere. 

" Initium verbi Domini ad Oseam. ,, Patet, hinc Dei coepisse fieri ad illum 
revelationes ; qui mandat ei ut coniugem meretricem ducat, ex eaque liberos pro- 
creet: cuius rei causam quoque addit " quia , inquit, fornicans fornicabitur terra 
a Domino. ,, Sane Deus quaedam a prophetis facienda curat , quae multis praeter 
decorum esse videntur: veluti cum Esaiam coram omnibus iussit nudum et excal- 
ceatum incedere. Sed hoc et alia eiusmodi evidenti consilio peracta fuerunt. iSam 
quia plerique audire sermones oscitanter solemus; gestorum vero atque visorum 
novitate terremur , praesertim si haec absona a facientis more sint; merilo Deus 
propter Hebraeorum incredulitatem dat saepe operam ut talia prophetae faciant ; 
nempe ut perculsum novitate operum vulgus , causam rerum discat atque officium 
doceatur. Mandavit ergo prophetae ut meretricem uxorem duceret. 1 orro novum 
erat feminam eiusmodi a propheta adsumi in matrimonii convictum: id quod eum 



IN OSEAM CAP. I. 



•vttt« ywucu)(^ ?^lBeTv T(p vofxov cJ^Lu' rlu/ ts Tiv^vla/ ^ix^ficLvcdv atixp^vm 'iTreidiv uq 
iiy^iq' oivoLyK/yi ^^ ItS ^ivi^i^ /u^ aTroAfTctg ■, 077 ctvM^ iS 'ZD^crtDcovT^^ 7n)\x!w ^pg- 
^.eictv *il(Ct>v , }{gLTOLKi7Wov Tuq cv cn/umoTtmi TTUx; if) cfbKOua-ctg , ilg yciju(pv Koivcavicuf iiXiio 
TTopvlw ^(Betv ri 3 7» ytyyo/u^n jf^voTti; a^^po^fA^luj lcOt^cT^ n^ ^Zt^^pyfTVi tu 'Zir^c7Y\KCVTct 
Kiy^v -Se^^s ouuTiiq' ^s^g To (^ TtoKXri tyi ^n^^^^ai /u^il^ovct (pa/vgo9^ tv t d^ov oupei^ 
87W5 ciyvco/ujivcoy dvJpdv ih i^/u^AaoLv ioLVTvv ^(sLTiivoui' ei yi ^ r 'Z!j^(pi\Tluj duv/n^svv p. 7. 
l(Z iTet?^Y}[jt,/iAvii T 'Ztf^cnizovT©-' ilg TTD^vyjg 0/uuX'iciv ^^^v iTreiJii %\vwu (pncriv 'fki/tu- 
aQulolj r lcr^nXmSv TPnpviiiov '^ottdv Tvav%Ti. '^^cke^ety/Ldvcov 'Zcfet i/A , ^ KSf-"^^ iKs^^^lw 
iijLUi^v oL^j^i tQ cTdC^gp TztvTli/j '^TeivovTWV tIcju yi/a>[jilcu , j(^ -s^^^t trivtou; olv^^tjoi^ 
wjT^g ih oiKeto-m^ ii}^f/,luj r IfjLlcu' fjun « twKv q 'iMy^v t^ 'ZE%i l^ yvcofj^Yig oLx^idg 

TrOLpi^OVTOLj tIu' iTHiy) /UUiV Lu CUDTolg VTST i/L(S>V Tlf^COejtCtf "oT^ TVi OLty^/U^gi.KCjdckct 'ZD^^tcftc/^- 

/S^ot 7raui>T\(£g ^utm? oLTraXKS^iowuTctJf 7^ yvig' cj/ riTrtp olxauvTCtg Ifh^Ketctg 7? 7^ iftrig 
aL^ia/uuiViig '6^ TyS vo[jLa>v /Ldvetv o««Ad6(TO r l/u^' ovTnp J^ %cmov v^ r ywucu^lv i-^©^ 
iig KOivcavicue ?\ff,[x(Sctpo/u^voug, ^ TjJ ytfjuitc^v /ujsvetv vofjLOOV l<p' aLiracn q TdTOtg, a tIuu 
^zs^ahiLHa-cuf 7'^' yvo/u^vcov oLi^ncnv iyjicnv ^ k-S'' m irotovcnv -i 8-S"' cov TniaiVTOLj cfli)(gLicog' 
(piDi J^ av 'Ztr^^pyivx rJj tS yvo/udva ngjfvoTvm 'iKiy^v 7^ Trop' owmv (ZiT^^^o /u^ng 7ro\- 
naztf diVTnccg. 

UeidiToui J% TiiToig ■■zo^(py\Ty\g -i jtj ayiTdUf 'Z&^g yi/uiov TPspvltu, Yig i^ ih ovo/Ltgt n^ v. 3 
T TiaTi^ ^^yi-) <^S /^^ Tikcta-fACf. A^tT^v 7/ cfhjcoiyi tv Kiy^/uSpov-) IgneAOL q oLM^g (S^y- 

/UCtTUV ytViTOLf 3 COJm f(gj tjOS OJC TaUTJIS, QV C/KiKdjcnV 'li^eS^yiK OVO/L(ff,^IwaJf' «tw J\ v. 4. 
TC ^eiov iKiyiTO C^/ <» 7? ^OL^H^OL/f tIuu ^T^^VOfJ^V \:ZSO fJlA fJUiVVIIlUi aa^CtyljJ' (^ fJLluJ y(gjf p. ». 
'li(!^<i/BiK }(gtTia(poLyi1 i jiKOL^ T^ iTT OJJT^ 'nVHOU (Q^OtV fJUCLg' OJJtIuU T8 <t aLTTCU/ TD ^'o5 

reapse Deus facere iusserat. Et prophetae quidem licebat legitimi coniugii societa- 
tem optare: verumtamen is scortum etiam sibi copulatum, pudicitiam, ut par erat, 
edocuit. NecesSe porro erat mirari omnes , quod vir officii valde studiosus , omissis 
quae pudicitiae laude florebant, nuptias meretricis adpetivisset. lamvero rei huius 
novitas occasionem prophetae praebebat , quae opus erat ludaeis dicendi; praeterea- 
que .gravi exemplo monstrandi , quale quantum esset consihura Dei , qui tam in- 
gratorum hominum curam ultro suscepisset: siquidem et prophetam mirum erat , 
qui frugi vitam elegerat, ad scorti nuptias proruere. VideHcet et ego , inquit Deus, 
Israhelitis studeo, qui merelricio prorsus more mecum agunt, singulisque hactenus 
diebus hanc mentem retinent ; quos tamen ego prae ceteris hominibus in meam 
familiaritatem receperam. Sed enim hi paulo post de animo erga me suo coarguen- 
tur a poena quam eis imponam , cum traditi captivitati , funditus hac regione ever- 
tentur , quam huc usque beneficio meo incolentes , iussi fuerant meis praeceptis 
obtemperare: haud secus quam feminas in coniugium adsumptas , nuptialibus legi- 
nus msistere mos est. Praeter haec omnia , hi haud iustum gestarum rerum sensum 
habent, neque cum animis suis reputant quid vel faciant vel merito passuri sint. 
(^uare age tu , propheta , facinoris novitate susceptam ab his absurditatem coargue. 
Morem lusso gerit propheta , scorto nubit , cuius etiam nomen patremque no- 
tat; ne forte quod dictum est, putum figmentum, sed ut vera historia habeatur. 
Nascitur ei quoque fihus ex hac coniuge , quem lezrahelem vocari iubet. Ita vero 
dicebatur fundus, ubi Nabuthes iniqua nece periit: et quidem etiam lezabel ibidem 
caesa fuit , ut patrati illic sceleris poenas penderet: quia videlicel ipsam cum uni- 



THEODORI MOPSUESTENI 



V. G. 
n. 9. 



y^D, (p«a7V, (^ d^rhmaw 7i>^ cu/^ '^ 'is^e^wA ^ ^ or^wj' 'iwS, ^ ^^STraJoa /3aOTAgW 
0/;c« 'la-^y\K' „ £«v8' dtfv -^^, (p^ioiv, g;$ ^ctQiKiiajv vtt \^h 'zxt^x^^^^^ o 'I^^Sj ^t^J' "T^ 
o'/;c« 'A;^a/S a77&A«crgv to ;>^(^, U77?'p ts ^ a.(n^im (^ 7-^ '5)^vojm./V l^ Y^ tQ Na- 

/38-^^a) ^ 7« '3>e?pp>1'^>'T©^ TiTVKfA^YjWi TVTTH- UTZt OU OWCp^VlSlk ^ TOTO/5, 8«/^' a,^' 

&)K /%i;a^^ /^-S-' Itb^v 'Z&^vgvO;U,«;M7Ze)v l(puA9tJaT0 t '5)^vo/A/ai'- aLTroAfnq q o/ g(pgj«5; 
7»' ^'lo-^wA l^ctaiK(^(rct^>Jiq tLu tS 'A^a,(3 IjuufJi.Y^crajiiTr) yvcafjulw' jujir « TmKu J^, TTUCTztv 
■nuvcm tQ 'la-^hK tIw ^auxKiiav iTrei fxri q oTov t^ Iw olwiiov l-^^v ^acnKia g^ njaj^ 
t!w aAXf^K(t>(naA> TVy^^AvovTO^ tQ Kqitth. " ^wuZi-lco \ k9^ to tvPov tS 'lcrpariK o/ r») 
TtoiMdi T \i(^^Y\K' ^^ C4C T f/Ao^t^ Tmrrav cwTtdv >(^Ki(raj; r ^pajf iva ^Tryi oti TmcraM 
dxm^v t!w (^ixia^v a(ST^y.%v i^yimfxa^ cv Tolq oJjdioig Tvvioiq vzsd^exa^ Tvlg TwKi/uuoig 
l^^ozx^yM^©-', Kiyl Q 7t)75 cie\suej.oig. 

EiTtt Kiyi 07/ yi^viv cwi^ }(^ dvyiTv\p 6^ 7^ ciuTyi; ywuatxhg, hZ ovk v\KiY\ fj^lut/ 
iCKY\^lwa^ wiK^i^ \:mfAxy\f^ 7/ Trapi^f^lw SJ^ 7115 o/Wa^ <<sy^(jv\y)ejiou; t^ [Jir\Avoq 
iKia T^^i&a^ c^ /o-e^MA/ra/r 5 ^ TS-a^fTiKei Jl ^u^^Jh^cn^oji alx/u^^KcAcnci ^ ov Tn 
J^tU)a.fA,<l r TmKifMcav ^ civ^' axrn^ yi ojUToig TivKifjLHVTQ^ t ^5 'Z^JiiKca.g' 7^70 ;^ J^iKgl 
70 " avTiTacxjo/j^jog avTna^^OfA.auf oJUTolg. ,, Elg fJtAit^ov cjl q '^kroJ^et^iv t yvcafjt,y\ <py\crtv ifxti 
^vto, yvi(^ ^Zt^i oJUTiig-, Trapi^ofto} to, v^ r 'isJ^av^ »5 iKivcTW te tJzto TpftT aoTueift)-»/ t- 
OKiivng cL]xfJL9^Kct)TdjcmVTtf)v TiL ofj(s>ict icivcl^uju/jovTa^ Tmd^av K^ (t^ar^im Ty\ <Jijuuafju{ 
TYi ifjJvi -, ov To^cd /^ ^i(^i 7bj THiKiftcp, aKK^ iiA 77V/ av^eopTnvYi cjvfjuf^^ct ^oy\^'<ifjS^iig 

}(gL^7m^ , fJ(OVYi Q tJj Iptjj cf^UJUCtfli (^ TOCTHTOV KivJ^UJUOV ^l^dj^^pVTOj^' 07np J% f(^ yi- 

^vgv, a)/fgApu <5)^ 7Vf5 yuJC7C5 d-S-eJov I;c$t70v byJhyiKOVTO, mvTi ^KiaJ^ctq '^ ctosuejtcay 

versa Achaabi familia propter illam impietatera divino inandato lehu leto dedit. 
Brevi, inquit, poenas sanguinis apud lezrahelem fusi reposcam a lehu domo, finem- 
que imponam regno Israhelis: quia , ait , lehu ad regni honorem a me provectus, 
cunctam quidem Achaabi stirpem delevit, propter scelus atque maleficium , quod 
praedicto in loco contra Nabuthem fuerat patratum : veruratamen ipse non satis- 
hinc emendatus, ne ab iis quidem se continuit criminibus, quae in ceteris reis vin- 
dicaverat: cunctique qui postea fuerunt Israhelis reges, mores Achaabi imitati sunt. 
Ergo ociter universum Israhelis regnum extinguam. Nam fieri non poterat ut ii re- 
gem haberent, qui deinceps in captivitate vitam erant acturi. " Couteram quoque 
arcura Israhelis in valle lezrahehs. ,, A parte universara ipsorum regionem appellans: 
nempe ait , se cunctas illorura vires irritas redditurum in patrio solo , hostibus eos 
subiicientem , nempe Assyriis. 

Deinde ait propheta natam sibi ex eadem femina filiam, quam " absque mi- 
sericordia ,, vocari iubet; quae satis admoneret per suam ipsius appellationem , fore 
ut nullam Israhelitae consequerentur misericordiam , sed generali servitio irretiren- 
tur , haud equidem hostium viribus , verum ipsius Dei manifeste pugnantis. Hoc 
enim significant verba " adversans adversabor illis. ,, Atque ut magis , inquit , de- 
monstrem , voluntate mea haec illis accidere , addam ludae mentionem , cuius con- 
tra mlserebor , cum in idera discrimen ab Assyriis vocabitur , qui Israelem faciunt 
caplivum: servaboque illum virtute mea, non arcu vel ense aut bello , neque ullo 
prorsus horainura auxilio fretum , sed mea solius vi tanto periculo ereptum. Id quod 
revera contigit, angelo noctu centum octoginta milia Assjriorum acervatim occi- 



IN OSEAM CAP. I. 






^iCoLicdaiv -i ov ^ov tt/tXdji ii?KV\^!w(jui' <t tIw ctmav Myi' " otj t»//^?? ou ^o<; jU.8, ;^ v. 9. 
iyu HK, ii/uu v/u^' ,, v/uiiq Ti ^ ATmX/^g^^oteodijcnc&i 7^ l/w.5i$ x^c/^/^vi«^ ?si7roVj Kayco 
Q 6^5 av cAv(o'^/85 ovraf Tvlg 'fhicei/udvoiq c/Kditoaw n^Kcic,' ilvx, ijniyl' " 077 loj oL^^/uioq v. 10. 
T^ vj^y 'lcr^wA wjra afA,f/.(^ t^ 3aA5tAj>i$ , ^ «>6 c/K/AA^in^aiTc^ , 8 /fe c^ciejt-^[>Liid7i- ?■ i'*. 
crgro/- ,, fJLei^ov '^ IZ 70 ^v/u^ )(^ arK^vi t^ -SB/a^ op>*}5 @ gA«^;^v Trctpi^/^ov ■> ii 

TO(r«7BtC OVTO^ d-dePOV OLl^(JL(^^Ct)CnCl TTCtpiJiJ^ii-, fA,Y\Jiv C^ itCTrJV 7TJ(r87WV O^TWV 6d'.f!?jei'c9^ 



Oing T£ OVTO^. 



EJ-S-' CTJip g-S-©^ 7r)7$ '3^(p«Tcw5, ^ /fc^gv y^ tzs/ /^fc^e}-^ /lctviJ^ tv cv /A^icrcc T^ 
Kvuv.e^v y^ m viJict fjLlwvetv, tLju tb ^ to xperfiov /aa^^oXIw 'f^ '\v^'y£yia, r c^ 
7b75 xci^S^ ytvo/Avcov " ;{^ 2$w/ (pwcr/v c^/ TZef TC^TCt) 8 gpp>i37i ouTolq ^ ov ?[gLog fXH vf^eig-, 
aiiTo] KhY\bi](jOVT(3Uf tjo/ ^oZ ^VvT©-- ,, bTSe) ;f^ 6 /J(Sf-K&'Q^'^ Actv^tJ TCL Y^ Gm' dosv- 

ejLHq ilTTCeV, i7TU.yi' ^ Tiq J^Loi C/X. 2i&)V TtJ GWTAeXOV tQ ^Cre^YiX-^ CV TZ^ '^7^l-\c^ KV- ' Ps- XlII. 7. 

exov r OA^^/Ji^Kcidcntv} tQ ^h cLunl, oLyctXkiaLCTiTciuf ^Iclz(x(3, rJj iv(^^etvd7iaiTcti 'Io-^o^mA' * ^ Ps. cxxv. i. 
J^etKVvq 077 i^ KSM€^^ ■> '^'^^^'KS^ "^^^ ctf^/JistKcaaietv hvcj^ Travmq auuTOiq o diog' to yctp 
aiiTv J^ Kciv^^vdit (pwaiv, oti 'ivdtt J^ c^^Xr.dTKra^ ov A^toj, tSt igi a.7iippi(py\(rctv t^ ^Ze^- 
voictg T^ Ifj^Sig, c-v^^vBu Ji\ H?\.r\d7\(rovTOLj tjoi d^ov (^ouvt©-^' 'Ivcl iiTTYi T(^j^ovTciuf iKiXtv T>i; 
olKetciXTicog TY^g ifjLv\g' ){gLK(^g itTitov to cjv tw" TCTr^), acp' 8?np hjTiig a(piKcov ilg (^ olutvv 
iTTcLVOLylv y\fjL^\iv TraKtv iimy<\ ynv ilg /^tl^ovoL tS Xiy>/j^H crzt(plweicti/' " y^ autioL-^r^- v. n. 
aovToLf 01 i|o; laJh, ;^ ot v^oi Itr^iiA 'fm lo olutd-, }Cj ^^aovTCUf ictvToHg a.p^^Jw /AdctVj y^ p. u. 
a.va,^y\aovTcti c/>c «t^ yHg' ,, Kiy^ q otj /f^ tIlu i.g '&ct(3uKc^vct cLty^/j(g:,X(jdaictv r^ ^ 'isJh. 

dente; ita ut reliqui se in fugam conieceriat , incolae autem Hierosolymorum libe- 
ram salutem consecuti sint. Paritur rursum alter filius , quem dictorum causa con- 
firmandoruin iubet vocari " non populus meus; ,, causamque nominls addit: quippe 
vos Iiaud iam populus meus critis , neque ego vester ero ( Deus ) : vos enim a cura 
mea deinceps alieni eritis , quos ego tamquam extraneos impendentibus tradam ad- 
versitatibus. Deinde adiungit , numerum filiorum Israhelis fuisse veluti immensu- 
rabilem maris harenam et innumerabilem. Maius quippe miraculum erat, et mani- 
festum divinae irae argumentum exhibens , si tanti numeri populum in captivita- 
tem confertim dederet , nemine in tanta multitudine ad ferendam opem idoneo. 

Deinde , uti mos est prophetls , et quidem etiam beato Davidi , cura molestis 
<lulcia nunciandi, conversionemque ad laetiora, propter malis laborantium solamen; 

et erit, inquit, in loco ubi dictum ilHs fuerat, vos non populus meus , iidem vo- 
cabuntur filii Dei viventis. ,, Sic eliam beatus David de assjriacis rebus locutus, 
aa exlremum addit " quis dabit ex Sion saiutare Israhel? Cum averterit Dominus 
captivitatem populi sui, exultabit lacob, et laetabitur Israhel. ,, Docens adfore tem- 
pus , quo captivitatem eorum Deus cxpediat. jNunc idem dicitur, futurum scilicet ut 
ubi Israhelitae vocati fuerant non populus , id est a Dei providentia abiecti; ibidem 
appelleiitur ilhi Dei viventis , id est eius amicitiam recuperent. Et praeclare dicitur 

m loco isto ,, ex quo postquam illos Deus transtulerat , in eundem rursus erat 
reducturus. Subiicit igitur ad maiorem sui dicti declarationem " et congregabuntur 
in unum filii ludae atque Israhelis , facientque sibi principatum unum, et ascen- 
dent de regione. ,, Nempe ait fore, ut depulso a ludae tribu babylonici servitii iugo, 



THEODORI MOPSCESTENI 



^lwj SK^TT 



V. 1. 



V. 2, 



(puAyig, fMct 775 aTrarav '^yiffiTcLi lAd63ieia- oti J% -czsh /uuolv "icroyTeLf r a, ^^ 
Jiyj^^ri/^oi , K^^mp 'TS^Ti^v ^ •uzjjo fMO^ q Ivnq tIw cl^^^V- <i^ Tmvmv ju^ tiyil,^ 
T 'l»c^ (pvXlw:, cv (^ctaiXeicL q }(^ ap;^^ ;(^d^guvcij GGir d^ OKeivr^q ivy^vovTCLg ^ (pu- 
Ams- g/TO limyl « 071 yM^;^AM »1//.«^ r 'ig^^^iA- „ g;r«J^ ^ ilmv otj ^^np 7^7» «/i»- 
(r«OT c/>W , tStt) /SfcfAg^ g/VeTv , 077 t^twv d^ t u^r^p 7^ •s&eP'^^' £^^7/^ ders/SetW :t«770k- 
^TWK ^;e<i;5, <po/3ge^ 775 g?z«/ ;f5^ ^c/b|©>- w «^i^ o««v«, ^f^t-a' ^ 'Z^'^ Tmauy 
a,vBesr>7nvlw iAmJh, 7^ l77avocr« rd!>lov^ ^ 7a okaa- h^ Tiq v\ ^J^ei^iq-^ 

KE<P. B'. 

" E/Wt? TZef aJ^A^poT t;^, ;\5t65 jM.8- (t Ty\ ac/VAcp») u^t^, «A?>f/<5iu«- „'giW7? aVT? 
7« g^g/Tis, /vct iiijirrt OTJ cvctXP^g^ynaiTOLi aju%lig tk ovo^TTfc- oLQjuf^cji yLo ojUTolg (pncn to 
Ast05 Xpi^a^ n^ gAgn/^M, m ^iceico/L^oiq t^ ;^ 7^ (p/Astv-S^e^o^^Jo^ *^A5tu807 totb tJi? 
g^w?' g/TZ» "^ T^ -zsiep^te/^ivwe gi^^^v©--, T Ao^a t/m) oi^popfA^lu; Mj^y " ne^^^T^ <P«ot, 
•3^5 T^ fAYiTi^ v^ icej.^-n- 0-n oju-m « ^ttti^i jm-k, aaLyo hk dviip oju-mg- „ ^ ytc«v 
r^. 12. ^ 7? «aTiep^cej^te^v^jg g/W©^, gucAiAev 077 fjunike^ /udv t!w tio^vIw ;^A€?, T^x.va q 7« c^ 
oe^TW? «; gi;t05 '^vn^VTit' cvizivdu q i^i.n-n^ fAv Xiyi -r aujua^^cdylaj '^ hJkim, lu/ 
avcadiv acTttvei ^n<r<^anji^og n (^ cntiua-^cu; ictviij^ tvi KV)J\/uiov'icLg '6z^/3oA^ cJ^nyobyi 
n. T^ klyjTna^ }{gj[ kxdj^ojicu; a^icora^ iJg r 'ipn/itpv r\ya,^ ^ ''Qh tz/ r ^oorg/3e»ttv c/k- 
imj{Jdj(jtim iig jUJii^ovcL %ia%v ayobyTiv kavrS- ;^3a (^ 6 /m^}(^eAog J^^avlJ (^nai- * " yttf«- 
Ps. Lxxiii. 2. £0->}jj T^ atajap^ti)^? a-n ng CJKTnaw aTr ap^g, l\v^a>atid pajSJhv Khnepvo/uuctg cm' „ TB>tvct 
Q TztVTVfg r K^ ^Jbylu} cJ^ awmg avgJvm. ?\9l6v' wg ^ o^ Tmjipig ol tzjts xi^VTOjf <i^ 

una omiiium libertas sit: atque omnes sub uno sint principatu, haud iam ut antea 
divisi , sed unius imperii ditioni obnoxii , cui praesif. ludae tribus; et qui de hoc 
genere sunt , in regia dignitate constituantur. Deinde addit " quia magna dies 
lezrahelis. ,, Nam cuin dixit poenas ab eis datum iri , hoc intellexit, fore nimirum 
ut postquam suorum scelerum causa male mulcati fuerint, tum demum terribilis 
veluti atque ilhistris evadat dies illa, qua praeter omnem humanam spem reditum 
in patriam consequentur. Quaenam vero est eius rei demonstratio? 

CAP. II. 

'' Dicite fratri vestro, populus meus ; et sorori vestrae, misericordiam conse- 
cuta. ,, Dicite , pro dicetis : sciUcet ait fore ut iUis immutentur nomina: nominibus 
autem facta significat. Congruet enim ipsis , ait , vocari populo , et clementiam con- 
secuto; tamquam familiaribus et clementia mea tunc fruentibus, Deinde a proposita 
imagine ansam dicendi capiens , " ferte , inquit, ferte sententiam contra matrem 
vestram; quia ipsa haud uxor mea , nec ego vir eius. ,, lam secundum dictam ima- 
ginem perspicuum est, matrem ab eo vocari meretricem illam, fihos autem sine du- 
bio eos qui de eadem nati erant. Sed tamen heic matrem dicit Iudaeoru«i syna- 
gogara, quam superiore tempore tamquam sibi desponsam atque copulatam eximia 
providentia eduxerat ex Aegjpto , ac libertate dignatus in desertum usque transtu- 
lerat; ut ibi eam doceret pielatem erga se maiore cultu ac specie expromere. oicuti 
etiam beatus ait David " memor esto congregationis tuae , quam possedisti ab mitio. 
Redemisti virgam hereditatis tuae. ,, Synagogae vero liberos ait , generatum ex ea 
populum. Reapse illius teraporis homines dicuntur parentes recentiorum: " nam pa- 



IN OSEAM CAP. 11. 9 



jui^ ^vvx' 01 ^ Tmiipig v/^ (p>iai 70 /L^avvct i(poLy>v a/ r^ ij^rfA-cp ^ oi-m-^cuiov *, «tto tcj * loh. vi. si. 
uM-nfp w 'S^VTV\g awjctyoyi] )(gL?\9l'^ oiv chn^ioix,^ aL(^^ rg Tn^ 70 ^ ^&VTti av<pi/uigs. *yty)vz t 
inehtiodV bvetef)i<^cov HV ojuThg t /i/^c;^>ip/W t '^oV«, n^xdq (^Y\(hv oti a.vci)dzv i<Pi /t<p;^M^i, 
^ r>i iJUY]Te). (raiij^c^c, ioiKCTig r^ oiWa^ ii y^iv liq to -^ T^vi aeJivoi -^ vx vuju^ ttdAAuv 
axrmv ihm(ji ati^^^dq tIuj (jvy^eiav OKCivcov /^j /^ to ixxriirmv y^ mnXiK/jviuv VJ-^^eiv 
dytdaJv, ivXfjunatlvmv /jJ%ov tz n^^cnidjcL(jTJu\ ^ ilTraVj htvi ol d^oi cm 'l<r^wA oi^ d^ii- 
yiytv cr% dx y^g klyu^nfH' v/I^ 3 :^d-' o/^i6iv\toc c^avcov ^c^^X^oittotwv yjiv r yvacnv 

rltu ifJulujj T TOCPXVtIuu V/^ TTUVTVTi 7n7TDH]/liVii )tV\<h/^ViCliV •, 'Qh Q T T iMhm ^^^- p. 1.1. 

TnioLV re^Tdvmv cot aiv aofj^^Hcoc, v/jigiq 7rapeti(gL(QrliZoLf rJj tfo^vw l^^et f/^nvi v/uv ov-m 
■ ^KCi/JUvoiq AD/Jiojlov 70 i/^vg 671 }(^Xci^aJi' iyoo T^ a.7n\K7^'^iO0/AAV^ V/M^ QJ^ cwitSv 
chiKVVfJLOJi T^ cG^y/Ji^TUV' Tviytepiw T» ; '^ 

" Kctf c^apd tIw ^ropveicm ojUTrig c/h. <w^cra>7rii f/^a ^ ;(^ r /jj^f^etoLV ouvmg ojc /Aa-ti 
/ji^gwv oJUTng' ,, ytf^txej^v yd ouuihg I/^vt^ i[c^<p^aw Sf^ '^ a,]y^/A^K(joaia^ ^ K^ Sfef- '^g 
Twhhoo ^p TOTmv a.Tmyoyiig' ^g [jL}ikaij dicooeiv ojutIw vroip \/^pi t 7n)^ve\oLV 6}CTiAQauv r 
olftiiav jU-MTe />t^v rliju /jjti^^eioLV luj /JH^ TroKhHig Ipyti^iTOLf t^ avjj^sgLaicu; ^ a.iraazLv ioLvrlu) 
rzij^-d^eiact rolg ilcD:aK9ig' tSto yO Kiyi, tti c^ /uaa /j(SL7U)V oujTY\g-, ojg aiv TyJ Tropvdv cT;' 
\£Sp^o}Jju> oi)ccKff.aia4 G^ /t(ptr«5 G^ lefiag roig l^^c^g Trapiyy.axHjv v^ y^b' i^tig tol 
ditoAiidu Kiyoov " "oTitdg ctv ix,J\jazi) ajUTriv )(ctda)g cn i\/Mpoug t^ ^VYcnoog ouuTyig. ,, UoLVTzt v. 3 
(^ Koa/JiQV (ptiaiv a,(piKcoVt ov S^fg^ t^ if^yig ojjtyi ^s^idTi^ yjYich/jovloj;-, cv c/)a\voo iiy^- 
<piaw TZiT %W/t(5tT7 , ci/ U)7iip Iw S^ T^ hlyuwii TO 'Sf^^gv av<^(ju , OT^ cv dv(lyi(^g Iw 
<t 7Tovoig j^ cTaAeta TnK^a' '^viaiv ^ ouuiv\g t i(giJies>v OKeivov y^X^' iTretJii ^t^ lnehtiajYig p. u. 
awjoLyooyiig oip^ 7^ av<^aiCiog i(0^eSi ^ (^etvog' " ^ ^aoi) outLuj oog ^pt\/J^v ^ y^ tu^co 

tres vestri , inquit , manducaveruiit manna in deserto, et mortui sunt. ,, Sic etiam 
matris nomine congregatio haec iure appellabitur , ex qua postera gens ludaeorum 
propagata est. Exprobrans itaque illis morum improbitatem recte ait: fuistis ab an- 
tiquo pravi, vestraeque matri apprime similes. .lam si quis vetera cum praesentibus 
conferet, multam inde eliciet ac perspicuam similitudinem: nempe quod illi tot tan- 
tisque beneficiis adfecti, conflato audaciter vitulo, dixerint: *' hi sunt dii tui, Isra- 
hel , qui te ex iVegypto eduxerunt. ,, Vos vero, Deus inquit, illorum exemphs usi, 
abiecta notitia mei , qui tantam vestri soUicitudinem gessi , ad idolorum cultum con- 
versi estis: quo fit ut apte vobis accommodetur meretricis imago. lamvero vos hac 
animorural pravitate imbutos haud par est diutius meos vocari: et quidem ego a 
vobis abahenatus sum. Quid ergo? 

" Auferam fornicationem eius a conspectu meo , et adulterium eius e medio 
iiberum eius. ,, Scihcet procul me gentem hanc abigam, proiectara in captivitatem 
atque ad longinqua loca translatam : ne diutius apud me videam scortationes eius 
et adulteria cupidissime admissa , dum se idolis totara addicit. Id enim significat 
e medio uberum eius ,, tamquam si scorta per nimiam lasciviam cum amatoribus 
suis ita versentur. Atque his consentanea prosequitur: " ut eam vestibus spoliem, 
laciamque ut in diebus nativitatis eius. ,, Omni ornatu , inquit, detracto , quem ei 
propter meum studium circumdederam , in speciem illam restituam , qua utebatur 
cum pnmura in Aegypto crevit , in angustiis nimirum atque laboribus atque ^cerbo 
servitio degens. IS^ativitatem enim eius appellat tempus illud , quoniam iudaicae na- 
tionis tunc initia fuerunt. " Et ponam eam quasi solitudinem, et statuara eara quasi 

2 



V. 5, 



p. 15. 



V. 7. 



10 THEODORI MOPSUESTENI 

euurlw 0); ylu/ ctw<^0V' „ Oliwq Trou/Toq \<ri^v]/iAlj!w dyb^bi:, axmio « \ov\fjLoq y) '(Lvv<h(^ 
yH i{g,^7wi)y a/^o/^S ^ iraT^c^^i' " Ka) ^i>7rov.Tiyc^ olutIw cv c//4</- ,, fmvTwv \<Pimf^jluj 

« ^ii lAgJicrct), 071 7?>cyct vfv^veta^ ^v oti c^gTrtpvdGoig-/ ^ fji,Y\iv\o djurtSv^ }(^rf)^wuiv w 7^- 
xSort rt/;7a- „ «ii' 3 TDcrHTVig c^iTtt^oy^vMV Jcgtzolg \Xiov « TroincvfjLOLf' cmo h '6^ ^ Ai- 
y-'7i?'« 707^ 7nitotr\}(gi' , iTraJ^ swi Tg dva?\gyt ryj fjLvl^] m(ppQvrj;(gicn rJ; olioiict' (^ Ji itt^7>ip 
3 cumSv oivco^v Toicturlw ^fhc^ei^ctfAvn ^Ztfei g^ t yvcoftlw:, aA%wtJYi (^ T^i ^^^^g^^Ta c^ 
^TJi? 'a%/,/3g/3An;6gv, arg fAAfcncra^/iS^ct rluj f/.y(^o)oui> i(gLKioiV' " 07J gT:^? 7iop<^aDu.aui OTTiato 

T ge$«SWV /^.8, T chcfbVTWV f^Ol G^ ObpTVt^ p8 , '^ 70 Uc/)i)^ |M,8 , JiJ 7^ \ mJf.TlcL fJUH vjj^ TOO 

odzvict ftHj Tv iXctiOV pa, K^ TTavTa oact //^i ;(^d7i}c<j' „ 6}cJ)icf}i)}(^cn yb aTTctVTig ioLVT^g 
rvi T Jcufj^vmv d^^mict^ Trap^ cwiav gpj^v aTra^izt ilTrcvTig ottzctu Tno ouuTolg ^zs^cn^^v 
liyida-, a 'Zif^JiiXcag g;\^«ca Trap^ \fXH r TjvirjTS T^jcj ojmiVTtdV' \^<^q 3 awmq Gsir <^ou- 
fiova^ ilmv-i ^i oLV K^ r oyJtvcav c^.<^i]vmv cwHe^lw^ Iw ^n^ 7^ oi7Ta)Aeiccc gvaca t?^ dv- 
■d^cftTmv , jOj T5-7WV rLu ftcLviiclw «Zt^e 6%etvot4 yvcoftlw' ;^-3-' Iw d)g d^Lg tz y^ iraVTWV 
ouuToig cLmag rp aytdc&v ^s^tiTretv iToXfj^oov. 

" AicL tSto IJ^ii iyu (ppc/LOScd t oJhv oujtv\; cv cmoT^g-^t:, y^ oivoi)tocfb[j.yi(m) Tctg oJlig 
awmg-, tCj t '^//3ov ouuTVig « fj.7] i\j^v\. ,, ToiyoLpO'jjJ oLchi^c^oJt^jToig ouuriig t^/S^ctXc^ }(gL}tolg 
Thra yi, %viwiv, V coaui^ ilng 'ivcfhv a,7r£iAyiftf>^Q^ 7%i ts bcf^v ctvct))coJhfty\f^c*)v :, }(^ 
hytoT^Q^^i TToKTmg c^teiKy\fj,fj8pcdv yjjj '^KiTioig-y aJwuctisv i^i rlw 'i^ocfbv ovTCt) ry\ (Botpv- 
71177 rp 7n)Xiftcdv TVi Ti aL\')(^fJ(gi.Xcdcnci ^ r OKe\^v }(ff^%i^vTig OLVcty^cug fty\ q fjAcuf 

iVejLffKOliV cf]li'^Ocfbv T^ )(^}CCdV . ^^ Y^OUj efjCO^irOLf G?ir g^jzig OUUTvig^ l(gLj OV fJA\ <a^^^?\ff,(i^. 

auuTHg' }(^ l^y\Tyiai oujTtig-, y^ ii fty\ iu^ri auTag, ,, Tot£ >(ciLKia-Qvcn fjtkv iig (BoyT^ciaif oug 

terram aqua carentem. ,, Sic nimirum ab omni re bona derelictam, vehiti desertam 
terram atque inaquosam, omnisque fructus expertem. " Sitique eam perimam ,, om- 
nibus orbatam bonis , eorumque oppido cupidam , nullius tamen potientem. Libero- 
rum eius non miserebor , quia germina scortationum sunt: scortata est enim mater 
eorum, turpiter egit quae peperit eos. ,, His vero exercitos maKs nulla prosequar mi- 
sericordia; secus ac olim in Aegjpto me gessi: quoniam isti parem matri suae men- 
tem induerunt. Mater enim dum eiusmodi olim contra me aniinum gerit, ignomi- 
nia pejfudit partus suos , qui maternam malitiam imitati sunt. " Quia dixit: ibo 
post amatores meos , qui dant mibi panes meos, et aquam meam , et vestiinenta 
mea , et linum meuin , et oleum meum, et omnia quae mihi usui sunt. ,, Cuncti 
enim daemoniorum famulatui se addixerunt , atque his bona sua accepta referunt, 
quae mea tampn evidenter beneficia sunt , qui res omnes creavi. lam araatores eo- 
rum daemonas dicit, ut daemonum declaret hbidinem perdendi liomines; atque ho- 
rum furiosum erga daemonas studium , quos deorum instar alque ut oinnium bo- 
norum auctores impudenter colebant. 

" Propter hoc ecce ego sepiam viam eius vaUo , et obstruam exitus eius , ita 
ut semitam non inveniat. ,, Quamobrem inevitabilibus irretiam eos mahs. Vehiti 
si quis intro conclusus , viis undique obstructis , mukaqu^ sude circumvallatis et aspe- 
ris, impossibilem haberet exituin; sic bellorum pondere et captivitate et angustiis ex 
ea consequentibus nuUuin invenient maloriim effugium. " Et sectabitur amatores 
suos, neque tamen apprehendet eos; quaeret eos , neque inveniet. ,, Tunc invoca- 
bunt daeraonum , quos coluerunt , auxihum ; quin tamen opis quicquam nanciscan- 



IX OSEAM CAP. II. 1 i 

Y^ ^5pH^ '2»€i'5 (^ aVcfpCt |M.8 -T 'ZeT^TiQ^V-, 071 )(Cf,ACt<; ^Oi lut IXiVi V\ VJUU' ,, 701? J^) 

r TiKctvluj 'fhyvco^ynvTom r oiyMctv ■> ^ <a; ctKtmvov LZ cujvxig 7* li/.v\<; dvik^^ di^Tnta^-, 
ri 'zzfei T T Jcujuicvoov ATTarLti gJAeTi&a/. " Kcu awm ^k iyvco 677 i^yco JiJh^^gt, ojut^ (^ v. s. 
CHTJV y^ T cuvov ^ TV \Kcuov y^ dfjyupiov }Cj ^J^ov iTjXr.-^itvct oJUTyi' cwm q a.^yop^ ^ v- 1« 
ynxTtl iiTj^ym. t\] BAaA. " MaS^/auvrci/ tt^ odc, TroKXbju Tivct tuo ayvoictv cnoar^v ■, o-Kcivoig 
y\Qyt^oijd^ljoi "1^ 'zv^cmyTixv ayxdtov a/jToig t ctmav aynp hv ojjTcig cra/bcijg tto^ l^aS t^ 
TizmTii T &-niivTuv 8]a^ita>g l^oyiy^^TO, ou KctpTTiig '^api^v^g o^vov-, c^ct (t a^iyuejLov <c 
^vcnoy , 2;c T5 -T^ Ky T tKiyuirfov oJ^oJn:, v^ ftm y^ yT; ttdKKcvv l<Ti^v a(poo^^! £T5£«v 
a(p' odv ii-A cdzvHV £;A'A^ fist^cnK^ici^ovTig lavToig, CTi/A^lw Tivct ^ tIuu -t* uAm; 7J>.iovi- 
^ictv tIw ^^TTtiav dumv r.y^i^. 

" A/a T^To 'fkKT^i-^co (t KojuuQfj^oui T 07TCV [J-^ii f(^^f mav cbjvl. ,, Toiya^iiv 7ni?^K!a/ v. 9. 
cv ojJToig ipytToij.aj t a,}cap7nav cv o) J)i fj^ccXigzt "y^pcti ■r 'za^crJoKiav ounzJv i' ^^bTTO- 
?sgLJGicdg "i^acTJV-i totb Jh nra.vTaj; aurc^v a%^ov a^taxp^diS-iJ^ Gor y.a^7rlig-> r>j 7roiyA'A!ict 
^p iicobtTwv Avy.cuvic^aj Toig TOiiiTOig, Ipvcrif^ri otov ilTi-etv y^ ya.?sgZv\ y^oj Toig td<8td<$, 

CTICCJTt Cti9"£p6V OV!J^(^aVTZt 7T0X^Kig 7^/j (^CUVOJUUiVCOy KOpTTDn' TTCLVTiKri aTizxiK^iav ci^yt^' 

cd<;t 'Iv iiK "iyifcacrtcv outiov ouuTolg t dyt^V:, tvi iTra^/J^^pr} Ti)tcczj.a^ k^ tji t Jo^^vTtnv 
^(pcUQia^ -, yvo^vcti crct(pcvg. " Ka^ d(piKQ^c^ Tzt l/jjtTict fjJd-, (^ Tu odivid jj-a-, t imy; yj.Kv- v- 1 
'nfew T d%y\ fj^rulhjj ojJTYi;' ,, UavTct 07izcrct Sfa,(poDCdg cuuvjlg Trap if/.5 ^pyiys/j^fja c>y.o- 
cr^i Ti (t iV-Sffi^n^^ig iJef^vu Tp t^ ^^i^T^gJjG^oag ^Si^TCov dv^^ymv •> '^'JTct d^iKcov-, 
dii/Ji^Ti^v; ipytmtj,ai TravTWv. " lictf vjuu "^TTO^^piKv-^ce) -T df(^3ctpcnav djJTiig ovodii^ov t v. 1 
i^s^v ojjta;' )(df ksJiig « fji,n d^iKyiTOUj ouutLu c/k ^£P5 fta. ,, '^ilsi SJ^ -^ 7i[J,coeJLctg r^ 

tur. " Dicetque: revertar ad priorem virum meum , quicum beatius quam prae- 
senti tempore vixi. ,, Errorem suum tum denique agnoscent, secumque melius actum 
fore , si cultui meo adliaesissent , quam si ad daemonum superstitiones semet demi- ' 
sissent. " Quippe liaud noverat ipsa se frumentum a me acceptum tullsse, vinoque 
et oleo, argento et auro a me fuisse repletam. Interim ipsa argenteas aureasque 
oblationes Baali dicavit. ,, Discent denique magna se inscitia laboravisse, dum idolis 
Lonorum suorum causam imputarent, quae tamen a me , rerum omnium auctore , 
'abunde ipsis suppeditabantur : neque enim fruges tantummodo iis suffeci, verum 
etiam argentum alque aurum, tum exeuntibus ex Aegjplo , tum aliis postea per- 
raultis eventibus. At vero ipsi conflatis ex iiac materia idolis, non dubitarunt vani 
cultus observationem , ob metalli praestantiam , plurimi facere. 

" Propterea revertar , et tollam triticum meum in tempore suo. ,, Grandem 
scilicet ipsis creabo sterilitatem : nam quo potissimum tempore frui bonis sperant, 
tunc omni repente erepto eis fructu , consuetorum varietate damnorum obruam, ru- 
bigme (puta), graudine et buiusmodi aliis , quae subito ingruentia, saepe frugibus 
lam sese ostendentibus supremum exitium inferunt: ut quem bonorum suorum au- 
ctorem non agnoverant , ex impacta saitem poena , et rei datae ablatione manifeste 
cognoscant. " Lt auferam vestimenta mea , et linteamina mea , ne operiant igno- 
mmiam ems. ,, Ouaecumque a me multifariam collata ornabant eos , et lautiores 
ceteris faciebant qui baec poesident hominibus, baec inquam auferens, despectis- 
simos omnium praestabo. " Et nunc revelabo immunditiam ipsius in conspectu ama- 
torum eius, et nemo eruet eam de manu mea. ,, Atque ita ultio mea manifestio- 



\, II 



i^ THfiODORI MOPSUESTExXI 

i'fA>vg cui^igi^v aTmm twjzfy '^i^ ¥ 'Si^^vo/uuotv Iw iipyi.^ovTO ^ a(pigz»Tic uiy \uXi 
-T>j T dkt,t(pva)V Q '3>i£ptfayg;^vT?.5 di^^toc' m i7r o-^ioi /SapuTaTCcg eh^ovretf Tretp' iiA,S 
Tztg 7if^a>eict^j iieh fMoig vtst' ewrtJv /SoyidiicLg ci^iov^ct} oToi Ti ovi^q' i-wet Tm icpei^cdv 
Tmang t^ iTm^/Avm aD%lq Trttp' if^Q TtfAco^tojg ti J^tAJUctjutg. " Ka) '^gpi-^co Tmcrag Tctg 
iv(p^7Wja^ ajjiyi;^ v^ Tma-oj; jug io^iug OJj-mg^ (^ Tctg viifj.!u/ia^ ojj-m;^ j^ to azt/SCaTct 
ajJTvig^ }tj Tma-a^ Tctg Tmvnyu^etg. „ OuJi y h imvnyu^icog ^ ioPTii; « 77^05 iu(p^TUjuyig 
€|«aiv €71 7{ctf(^v , aTi T»j alxHS^^axria, ^ixs^Jic^ju^oi -> n^ r <i^ K^ii^vmv a,va,yf(^g 
V. 12. THi^o/^ot TrotAKodg. " K«/ a(pavtc^ afA.my^v ajJirsg-> j^ Tug avK^g cuniig, oazt ii7n /uu- 
p. is. ^ca/^vx, fj,ii ^ "^UTct a, "iJ)x}(jLV /^i 0/ i^Sf-^ fj,ou. „ UavTO^ J^ G^ KOpTTHg avmv 
d^piKgufAO^ , m vug Jcttfjscnv iT^y^ovro t Jhcnv. " Kce) dTimfA^af ajuia, iig /JjbTvexov. „ 
'"''ngis T a(paApi(7iv dmzSv /A^ytTl^ if) /^TveJtav t^ ^zd^^vo/aao^ clvtcJv ^ 'Z&e^^y, ;^-3-' 
^ tdT^ cJ)zi/iQ(nv i^gyit^ovTO c/)ce\va^ av (^ ^ Jicncjdg 7^ ^ d^poApioicag Kvej-og nfAlw iyca- 
" Ka) Kc&(pctyiraf ojjtci tu btieJia jS a^S, }(^ tu mretva, tS iie^vou^ f(^ tu ipmTo, 
'^ yiig. „ E7$ XufAliv avToc 'Ze^^aw ttuojvj fe ftticfiv l^ cumJv "^vac&^ 7i:Thtg- 3>?eia 
yd a;^S, (^ ^Te/va «^y«, ;tj ipmTotyyjg, td ttdXu^ottov itTreiv i/BnAndT} t AufAoivicQt 
/aaKT^vtcvv auuTolg TroKi/AiCdv i^zaretJ^ tb yMiv ST^eio»', tJJ »//^7^77 ^>\&.7rfe\v %Tvt/Jtpv' Tct 
Tnretva q , TZtf 7rao7y iiptTJfa^ 0!? av I3?A>; pocJicog' Ta i^Tnroc q , tjj l2cLpUTy\Ti -t^ KufAng. 
V. 13. cc j^gj^ c^J)i)c/yj(m> iTT ouwmv Tag n/A^^a^ t BactKtft^ cv atg iTikdviv aiiToiq^ tu <z^.i- 

Tt^ro Tct cvCdTia ainyigi ^ m }(^dvp/A4a ouuTiig^ j^ iTiopdjiio omaw t Ig^srw' ojUTyig, 1«,« 
3 l:7%-?\5t35TD, Ag^ icuejtQ^. ,, TauTa «/s TT^/irovTce/ J^iKctg Jtcfbvng VTiip &v vsig ilJ}i)?\9ig 
-Se^crsT^y, oig J% Tzg dvaiac Ti 'z&esmy^v ■> v^ Travnyu^etg If^ ryi tLtc6v -d^pnoTCiia, (JwJi- 
p. 19. ^y , woa-/Jisv Ti ^s^Ti-Ji/jS/Joi T^&igov , (^ TTctvnyu^etg aujui^vng ^ tJj t J^ai/^vcov di- 

rem cunctis reddet culpam qua se irretlvernnt , dum me derelicto ad daemonum 
cultum se contulerunt : cuius causa , gravissimas palam luent poenas , nulla daemo- 
num ope potiri valentes: etenim inflicti illis a me supplicii longe validior vis est. 
" Et avertam cunctas laetitias eius, et neomenias ipsius ac sabbata, omnesque sol- 
lemnitates. ,, Neque soUemnitatis igitur neque ullius festi, neque cuiuslibet gaudii 
tempus deinceps eis erit , iam videlicet captivitati traditis , et dominorum violentia 
varie pressis. " Et destruam vineam eius ac ficus, de quibus ipsa dixerat: hae sunt 
mercedes meae, quas mihi amatores mei dederunt. ,, Cunctos plane fructus eis eri- 
piam, quos acceptos daemonibus referebant. " Atque ea ponam in testimonium. ,, 
Nempe haec spoliatio maximum erit testimonium praeteritae iniquitatis , qua bona 
^ illa a daemonibus se habere dicebant , quorum tamen dandorum et auferendorum 
arbiter ego eram. j.' Et vorabunt ea ferae agri , et volatiha caeli, et reptilla terrae. ,> 
Cuncta passim vastanda obiiciam, ita ut nihil utile superfuturum iis sit. Agri feris, 
caeli avibus , terrae serpentlbus varielatem denotare yoluit hostium , qui illos pes- 
sum erant daturi. Nam ferae quidera saevitia nocendo imminent: aves iis quae \^- 
lunt facile involant: serpentium denique gravissimum nocumentum est. / 

" Et ulciscar super eam dies Baalim, quibus nempe his idolis immola«at: et v 
inaures suas monillaque sua circumponebat : suosque amatores sectabatur , raei 
oblita, dicit Dorainus. ,, Haec nimirum patientur, poenas luendo , propterea quod 
idolis adhaeserint, quibus sacrificia quoque obtulerunt, et soUemnitates illorum cui- 
tui dediparunt, plurimum circumponentes ornatum, coetusque celebres ad daemo- 
num superstitionem corivocantes , nuUam vero mei memoriam retinentes. Uicit au- 



T. U.- 



^ 



IN OSEAM CAP. II. ' 13 

^m<ai iMpO cfi jui/iifjiLu "i^v-ng ii<hi^'ietv' Kiyi -^ ivtg ^^ BoLttX^ifji, tQt "igi roiq iM- 

;\9/5, ox. fA^iA Tu TravTO Myav ee^STX^ cfl awjridwg hvo^^i Gt^ (hLifAsvoA' iuiMT^v 

-^ 07J c</ r?i ^y iMAcov di^Tnici cfki/uipvig V(rav oi ^^Trdjofyjoi 'ura^^ amdv. " A<a 

tQio lylo Tikajvc^ ajurlcju^ j^ ru^ca outIw ag 'i^n/Jt^v. „ A/%^A&)c77a 'ZZ>^.cAyar», (pnOTV, 

&>96 ojutIu/ Tmvmv 'ipyiji^ov ovtrajif 'T^ ayidtov likavaSra^ y^ lag oJhvg, oig 'Zi^Ti^v ovk 

ilcfuia-, vuv avvm Tjzero -t^ avfju^^o^g Yiva,y)(^^iTV' utzl }(c^^fMyvvcnv t^ "^^Tzjcpacnj t^ 77jw.a)- 

eia^ (t tLv 'Qh 70 x^oflov /uU^^oKfw:, f(^^ug "i-d©^ Tvlg ^zs^^pYtTOtg Ticiei^v, /LUfA^-sf^oig 

^ kJ) 7^70 (^ jUL9^i(^exov AawcT 05 Ci/ •v[ctA/i<p75 6p« Tg TioX^Kig idg (W[^(po^g iMy^y 

y^ T AvOTV U7n(r;^efTD* w; CTrtv <fm t "^/ct^wrS As^J) -vlaA/^pG' * '' lAgwrov /«« xue^Sj 07i * ps. xxx. io. 

^xi^ofjcoji- iTzt^^t](7ztv cv dv[xd 01 6<^duAfipi |W-«, r, '^v^ f^n r^ y\ ya,<pip f/.ii' oti d^i- 

XiTnv ov bJ^ujiri m ^cari p», (^ 7a g7>i jw.8 c«/ ^yctyfifig' „ (^ ^f^cS-' i^rig tw o/<cia T^^TOiS' 

glTa fTs^^cavtjdv T AP7« >^ /^eP*^^ (p«ajv ,, ivT^yvmg Kv^tog otj iduvjLc^gwat tv ikiog 

ojurl cv mxi fc^o^g' ,, <t ^9' 6^>i5 Q 7a o^/a T^TOi^* iroK?^ q TD/auTa ^ t ^[aA/^ 

sje^i 7i; av cfcTrep «V avayiigLicdg iH^riKoicmv o\ 'Ze>^(py]TOLf , TniKKlcu rolg aKOVna^ Trapi^- j». 20. 

juS^iJOi tIuj ^eiav cog oiv Sf3- f^v 'T t^ csvftdJO^g pnji^TWv, (^o^oiiv Sjs^ Q '2^ t ayctdiiv 

iTmyfiKict^ ■, iViXinJajg Troioiiv. 

Ti o^jJj <P^ict; " Ka) Tsg.hkara "Qk tIuj KOipJiaLV OJUTvig' ,, CD^^/^AscTr» (py\aiv ojutIu/ v. 15. 
yt^ T^ro, a^ti^^aLfjuv^^^ig 7m/\sLiiiaztv Tolg }(gL7tolg. *' Kof cAyor» oorJj tk KTV\jL(^Tct wwmg 
c/}cetd^v. ,, ' kTTOi^gt^^aw TniKiv aurlcJu 'fm t t '2DepTg£5oy "oTio/^s^vaiv , t^ ou^ju($cKci>aictg 
CAcancLa-ctj;. " Kct) t '/jotT^Jh. 'A;^^, ^vo^aif awjiaiv ojvnig. „ '''n?? ottdW ;^r' 0««"- 
vov TnTwv^ztcn t 7^9TOV, ayuuviXiattf ?\Qt7Jov ajurolg ilg ^ihTicoaiv ^^ J)'op^aiv rp 'Ztr^et- 
M^poTODV •nfaua-juisi.icdv ci\^v\aovTa\ ^, oag ilKog, ok t^ ^ td xp^rlov jus^(BoKyig, m y^ 

tem Baalim, loco idolorum, in parte omnia complexus: tura et amatores more solito 
dicit pro daemonibus ; constat enim , in idolorum obsequio reapse daemones cultos 
fuisse. " Idcirco ego seducam illam, et instar deserti ponam. ,, Captivitati eam tra- 
dam, inquit, ita ut bonis omnibus spoliata vagetur in viis , quas antea nesciebat, 
nunc autem calamitose decurrere cogitur. Mox tamen poenae decreto conversio- 
nem quoque in melius commiscet , qui est propbetarum mos , sic etiam bealum 
Davidem imitantes , qui saepe in psabnis calamitates pariter dicebat, et solutionem 
pollicebatur. Veluti cum in trigesimo psalmo ait: " miserere mei, Domine, quoniam 
tribulor. Turbati sunt in furore oculi mei , et anima mea ac venter meus. Quia 
defecit in dolore vita mea , et anni mei in gemitibus. ,, Tum et deinde alia his si- 
milia. Paulo post tamen, dicere pergens, ait: " benedictus Dominus, qui inirificavit 
misericordiam suam in civitate munita. ,, Et mox item alia buiusmodi. Multa bis 
paria in psalmis comperire est, quae propbetae necessario studio faciebant, non 
modicam audientibus creantes utilitatem: nempe ut calamitatis praedictione terri- 
tarent , bonorum autem denunciatione in spem erigerent. 

, , Qviid ergo ait? " Et loquar ad cor eius. ,, Solabor , inquit , illam quae incon- 
solabilibus conflictatur mabs. " Et dabo ei possessiones suas ibidem. ,, Restituam 
illam in pnorum bonorum usum , captivitate liberans. " Et vallem Acbor ad ape- 
riendam intelbgentiam ipsius. ,, Ita ut quaecumque illo in loco perpessi fuerunt, ea 
deinceps ad reslitutionem in meliorem statum et priorum cladium sublevationem 
vertantur. Sentient enim, ut par est , ex hac in mehus conversione, quod et illa 
tristia non incuria mea experti fuerint, sed quia cadendo oportuit illos peccatorum 



k 



14 THEODORI MOPSUESTENI 

'T^ a./JpVi/^Twv >^^eiv t oiKeicov tv yi^ Jtoi^cfk 'A;^^, totizv \oiWi Kiy^v cv c^ ctt) 
/^AigvL tIuj iSct^VTUTliV IJi^etVTV tS 7io\ifji.ii '^OTrliv' a)g ciitoXHdriaztf tLu tz aJy/^Xco- 
aioLVt J^ m oxetd^v }(^>(^ T^iTfov wq iJjchg, ox, /A^ic, v^ to 2/0)^5 Tmcrav dmt^y }(gi.Xc^y 
p.2i. t!w ^^v C4/ m TikeigtL Ictcl <q^^ t TioKi/Mcav '\}um/jji/j^wtOTiq K^K3^:> 'Qn t (t]y/j(gL- 
Xcacncty oLTih^^^ncKtv \:zsh t^j ttoKi/iucjdv. " Kct/ Tzt7retvct)!dyi(72Tctj ojcei y^ Tuq n/upctg vYmo- 
1Jl7-(^ ofiyis, H^ v^ TOic, Y\/Vi^(juc; civctlSitcnctig ouuiyig c/k y^g PCiyjiifd. „ 'EttciJ^ y6 vmD- 
t](pctvictv Myl Tv '^TroT^ctf t\ }(^ oifA,iAyiartf tS ditovy TTXTrtivcoaiv Asp^ t!w '^ycaaiv t^ 
<Z!>^a7)}fJ0VT^' <t To ODg chcmoTlw 75 }tj KejLTliv (^ Kvejiov T a^TmvTOtv (^ol^et^auf Ji^icog- 

TOlHTteV OUV CpJIOTy C</ TcJ' t(9^pcl T^U^eTtff 1^1$ Ot;^(pO£^5 , }(g-d' 0/{0l0TY\TZt T^ Y^ tLu Alyu- 

Tifov yiypvOTOiv, ol t^.t Tikiv^v i^ytcnct aw^t^o/d^oi^ iTjiyvcoauv te od^v ^zs^ayijc/i t 

ThTwv ivpiS^ouf Avajv H^ i^onottv oLimvTig "ct^es^ d^ov cjd<pc auTvv Ifh-viuaztvTDt T T jSodov- 

Ttdv ocmoiai /{j} ttiyoL?\9v tQ ^v/jislt^ 'ZD^ct%«y axiTrrig tIuu o\vAtav (^oYi-d-etoLv i(gL-^\ 

o/j(S)tOTY\Ta J\) cpnaiv OKHVcoy iguf yj^ tol vuju' ovtco azixpep^tl^o/j^cov rg varo t^ avLcf^oesLg-, 

(^ '^ytvcooTtovTav t olitiov t ayoLdzov Ttj alTvwuTcov /^ t (ioY]^ctav 6>ceTdzv-, /j^ tioX- 

>3\g Q T^ iUJtoXictg Tvy^vovTTXV ouuTVig. 

V. 16. '' KoLj 'iqct[ cv TYi h/ik^ct ojceivii :> Myi icveJL©^-i }(^Xiai /i% avy\p fjfd^, v^ 8 ^Ajct^ 

T. 17. /Ji^ iTi BaaXijjL' ii^ cJ^ae^ to. ovo/JigLTzt t BaaKtf/, cm. to gc/^ptrt^ cujTv\g' r^ ov tjL,v\ /j(xy\- 

p. 22. ^daiv ovmTt Tp ovo/Jig^Ttov cwnSv. ,3 Totb Ji\ (Pmotv 'fkiyvcojovTc^ wY]Ji/j^va otKeiov.) y^ 

TravTzav ^$m<pavTig t^ KstTmv, tvj d^e^Tniot 'zs^ai^ovai tyi ift'^-, TraoKg Tng t^ iiJtoXcov 

a(pi<^/Mpot dies^micti' oug fjtY\ J% /juav /ivy\f^ltu cwTiig g^v 6}ietvcov stj, fJt,-AJi Tiva ?^^v 

ewTtJv 7iotei<Sft^ tQ A9/57-S' td q 8 }(g,Mai /in it\ BaaXift.i iTretJ^ ^og !w o '^VTzt Myov y 

ii}{ATi (py\aj tIw ovo/j(c/cTtaLv t ifLluj 'Qn^aovcn Tvig BaaAi^* aTi "wg /Sp a7m.TY\g n/i^e^- 

suorum sensum percipere. Nam vallem Achor, locum dicere videtur, in quo prae- 
sertim gravissimam acceperant belli cladem: ex qua consecuta fuerat captivitas cum 
propria malorum sequela. Atque ex liac loci parte , totam videtur ipsorum desi- 
gnare regionem; in qua postquam innumera ab hostibus mala perpessi fuerant, in 
captivitatem denique, ab iisdem abducti fuerunt. " Et humiHabitur illic iuxta dies 
infantiae suae , et iuxta dies ascensionis ipsius de terra Aegypti. ,, Quoniam super- 
biae nomine indigitat apostasiam neglectumque Dei , humiliationem vicissim dicit 
officii proprii cognitionem, iustumque Dei, ut principis , iudicisque ac domini , ti- 
morera., Hunc ergo , ait, calamilatis tempore fructum nanciscetur, prout olim in 
Aegypto usuvenit , cum opere latericio faciendo attriti , agnoverunt undenam ma- 
lorum solutionem petere deberent ; cunctique ad Deum clamaverunt; quo facto, 
Deus annuens clamantium precibus , non sine grandi miraculo suum eis auxilium 
suppeditavit. Praesentia , inquit , pari ac illa vetera conditione fient : his videlicei 
calamitate emendatis, et eum qui causa bonorum est agnoscentibus , indidemque 
oj)em poscentibus, pronaque impetrantibus facihtate. 

" Eritque die illa, dicit Dominus , vocabit me , vir meus , et non vcx^abit me 
diutius Baahm. Auferamque nomina Baalim ex ore eius , nec recordalnintur ulte- 
rius nominum eorum. ,, Tunc proprium , inquit, curatorem agnoscent, cunctisque 
aliis omissis , ad cultum meum accedent , ab omni idolorum obsequio recedentes ; 
in tantum ut nuUam illorum memoriam retineant y vel minimam posthinc curam 
gerant. Quod vero ait, non vocabunt me amplius Baalim, quoniam Deus erat qui 



IN OSEAM CAP. H. l5 



V. I», 




al(^V(t' }tj iui'n<PiV3V[Xct] Iji^vTrtl' bv J)i'^07itjiyi yj^ iv ice}.f^cn <t. a/ iMcp ;^ c</ oiV-7ip- 
/<p7$. ,, 'Ev t>; o/xerOTJiTj a« tjziAiv ;^7a7a|<y r^ IjM-^- ■Trtfpsla c/V ot/ (pjiai rlu' oljc^icaaiv v- 23. 
T ifxLv-, 'fh/u^?^/u^i(; -72 tS c/);(^/8, y^ yoO^^^m G^ r.ch-^yjnrcv; cr6 v^ ^ '^ ol^XI^' 
KcAcncj; ^f^tf^v, xeivwv ts ojTaui /ujiTO, tS cDjf^in' i(^ f^lu> fi^ tAica tv. k^ ai Jioifcav. 
*' Kctf /uvri^^uc^fJt^oLJ cn. ljiisf,vjr/ cv vn^, (t 'bhyvcdrri (^ icveJLOV. „ ^i^ofj^c^ r olKetcacnv \. 20. 
v/u)^ ?\gi7jZ)V TrtTn^^^vyjo^mv ik' fjs>i i^^^cog <zi>esdy\VA <&?» , v^ cPicwcnw 'QnyvocmovTtdv o/xtfov. 

" K«4 ^^ '^ "^^ ^/t^pa o«tMJ7, Kiyi ycveJL^r, i7m'jcii!juix.etj id ii^(tv^-> y^ s^cwog v. 21. 
€7rax.Kt7?rtf/ rii yyi.y it, ri yi i7m.}CHcn^ izS cnrcjd r^ tzj^ pivcd ^ tt/ lAe6()* (t ajJTa, iTTtntov* 
<nroLf Ttd 'l<r^MA* <t coJie^ axtrluj if{_g^vn^ ^ ^;^ jilS? ?f^ ihincrod rlw inc iXiYif^lw i^ 
^e^ Tc/ 0) ?\ff.^ fjca, P\gLog fjua ^ aii' tlj oJUTvg g^a , KveJi^B^ diog f/,H ii cnj. ,, Tot5 c/Vj 
TToXXluj \^iin. (t T^ icapTmv t a^^v'tajv' fS{j y6 dwp i^ yvcoy.lfv ifjt,lw Trapi^q r^ y'^ 
(^ viTvv «^vov ^ T ct2(£pt ^AeT* dyg ^ 7a ^re/va 7« «^vS o(^v MyVi 'Iva iiTryi tbc 
TifjmovTa (^ ai^' m q «5 iiicbg d^Jhfcivji G^ tcafprag a.(pdT^vcog Trapi^irajf g^ o/Wa?* 
o*: Q ThTzav cc<^^vcv 'itr^^A r/ti' "^^TcAstt^CTV KT/]airaj Tyj 6% '^ yvig ayoL^v <i>^^- 

ita loquitur, haud ultra, inquit , noraen ineum Baalim imponent; quandoquidem 
ab idolorum errore regressi , ad me in posterum didicerunt respicere verum Deum. 
*' Curaboque eis foedus die illa cum feris agri , et cum caeli volucribus, et cum 
terrae i:eptilibus. ,, llla, inquit, quae ipsis antea insidiabantur , et hostili animo 
€rant, dabo operam ut eisdem amicitia iungantur, " iVrcumque et gladium ac bel- 
lum tota regione conteram. ,, Kempe illos omni belli molestia expediam, " Et ha- 
bitare eos faciam cum spe, ,, Dabo operam , ut ex iam impetratis bonis , meUora 
etiam se postea consecuturos sperent. " Et sponsabo te mihi iu sempiternum: et 
sponsabo mihi in iustitia, in iudiciis, et in misericordia , et in miscrationibus, ,, 
Te, inquam, in amicitiam meam reponam; tibique familiaritatem menm restituam; 
aequo iure agens , et eos qui tibi caplivitatis tempore iniurii fuerunt puniens , iu- 
stumque de omnibus iudicium ferens, res tuas denique benigne regens. " Et spon- 
sabo te mihi in fide, et cognosces Dominum. ,, Vos , inquam in necessariorum nu- 
mero posthinc habebo , qui et mihi credidistis prout Deo par est , meque vestrum 
dominum agnovistis. 

Eritque die illa , dicit Dominus , exaudiam caelum , et caelum exaudiet ter- 
ram, et terra exaudiet triticiim et vioum et oleum, et haec exaudient Israhelem. 
oeramque eam mihi in terra , et miserebor eius cuius uon eram misertus, Dicam- 
que populo non meo, populus raeus es tu: et ipse dicet, dominus Deus meus es tu. ,, 
runc certe multam habebitis frugum ubertatem: etenim aer, rae volente , imbrcm 
telluri demittet ; quippe caelum pro aere dicit , vehiti cum caeli volucres dicit , 
nempe illas quae aerem fmdunt. Terra autem rite irrigata fructus suos abundanter 
praebebit: quorura lauto Israhel u§u fruetur, id est terrae bonorura. Faciaraque ut . 



I 



16 , . THEODORI MOPSUESTENl 

cz^clat/o TB TmMv aiJTii^ r ylul qiuaiv t iJ^ictv, ricnTip ouo a^pyioidTjartv -is^^c^v, O); av 
p. 24. ojUTvdj c^jpm? T^ if^Yig '^^^oivTO d^^Tnictg' tQto yb Xzyi 70 mn^ outrlw ljui^,vTz^ 
^ 1115 >«5' c^ ^^(^oo^q rp ajoret^vTWV fiouXn-&eig ilyretv ctj Tij^ Tmavg ajuiiig c/jcnvd 
7m\iv ^ 5^e 7* oiHAia^-) ^ dcr(paXeiCi^ te oiicivrag cv ojurYi, ^ 7^ ijuj)} 'ZEt^cmKXJvmv 
aVTi^f^aq >\9i7ivv' \qu{ Ji &tu, iTretJ^ fM^^^oXlw r ^ to x^aT^OK tk )(^-dr' vjuipiq 
^ T^ K^J\^(?via^ Ji^rojj ^ if^rig' ooq iKiet^ /Jp rlui ^k YiMy^ju^lw ^ov Q e^) @) « 
ijj^T6^y ?\ff.ov' OTn^ Sv ilaoTwg au^siq ^zif^ai^ , iyreiJ^ tcaKevoi 7^ 'Ze^^fz^v ^^Twpav- 
rnq Tikavm 'tfhyvcajovrcLi tz to J^ov^ (^ /^ P\gt^<ZD^$ ipScn -t^ (p&JvJ??, 077 ounvg Ji) jms^v©-' 
^y cwTtSv ovTwg Kvex(^ tb 7^9^/ d^og, o^ amavTtev j>Mp mm-mg ;tj JlanoTvig, ]Jiajv Jl 
ouu^lg dvcodiv r!w oliaiav vei^ct; ivv\Jk/i{sviajv. 

KEO. r'. 

▼. I. " Koti g/7T4 KvejLog ^Ztfi^pg fu, in Tro^dj^n v^ ayavmoov ywucu^ ayairwcrcui; 7ravY\e^ 

^ /Lipi^Xiv J(^dwg ayjLTra ^og i|a$ 'itr^jtJiA, /^ dlvW ^^mj^XiTTHaiv "Gh ^ovg c^o- 
^i«53 (^ (P/ASot iPiiL/Ji^Ta /^ ^(fiic/)yy. ,, Et^<:AjA9v mjAAi^c/^ ilpyj;(^/j^ Kavr^^diV:^ 07» 
p.^ C4/ cnjyfeS'-^^^ ^'^W >^ /^<=M' a^/itpv/fiM' avy(iy^a7Tfaji vx, 'pju <3ix^(pYiTt^v' JiY^m/^odg J\ 

p. 25. iipYiraf kJ^ (^ 'i^ "^A^Au^^wv wk iJi^avTO ti^^v l(p' af? ^ Tct 'zir^g t ^ov dvay- 
j(giicag 'ZD^ayj^VTO Kiylv r ^iTio^igiXv-^iaiv i7ro/^oi rcug ^icug' ii^Yiitag '^ rlw Aw-vJ/v Tvig 
j(gLT OKeiva ilKOvQ^ iTT iAiy^v tQ ?\ff.ov pw^VTa, Jin^ioug iTipay ^^TrDf^g^Av^^tv Ci/^^vdu. 
J^Yiyiiraf TraA/v, lu/ «z^^ d^ov J\^d/^©^ dxTidzraj dvay^^icdg' 70 ^ctp uvn Kvejt^B^ 
^Ze^g /JUe, T^TO J\\74i ■> -^S Xiy>v%g if) (pcovLu T yer§ipY\/B^luj "^TTOJcgLAv^^iv cii/nS -^etodiv' 
^iTnv «K /n$iy (pncjz, n^. yvuucun^f. i^v /ASi^^KiJa v^ TravToicav ipydnv i(^}tO)V' oag av /ju- 

propriam regionem denuo incolant, qua antea privati fuerant; atque ita ibi degcn- 
tes cultum mihi exhibebunt. Id enim significant illa verba , seram eam mihi in 
terra : metaphora a seminatoribus sumpta dicere volens , se illos tota rursus regione 
patria sparsurum , in qua secure habitabunt , debitisque erga me officiis fungentur. 
Quae quidem ita evenient ; quia res vestrae , me curante , meliore conditione esse 
coeperunt; adeo ut misertum sit illius quae extra misericordiam fuerat; factusque 
sit populus , qui antca non erat populus. Atque ita iure optimo his fiet , quia et 
ipsi vetere errore relicto , debitum suum agnoscent , claraque voce dicent , solum 
esse ipsorummet vere dominum ac Deum, eum qui omnium creator est, specia- 
lemque eis curam suam caelitus tribuit. 

CAP. m. 

" Dixitque mihi Dominus : adhuc vade , et dilige mulierem diligentem mala et 
adulteram: haud secus quam Deus filios Israhehs diligit, dum ipsi ad deos aliecos 
respiciunt, diliguntque cupedias et vinacea. ,, Hinc quoque exploratum fif,quod 
multoties diximus, non ad scriptionis formam, unoque tenore, prophetarum oracula 
fuisse conscripta; sed ex intervallo dictata, secundum acceptarum tempora revela- 
tionum: quarum instinctu ad populum necessario verba faciebant, divinis illumma- 
tionibus consectanei. Nam cum superius enarrasset oblatam sibi illarum rerum ob 
populi vituperationem imaginem , merito nunc revelationem alteram pariter expo- 
nit , quam utpote a Deo sibi immissam , nequit reticere. Etenim verba , dixit Do- 
minus, hoc significant, nimirum Dei loquentis vocera veluti esse, factam illam sim 



I 



IN OSEAM CAP. H!. IT 

ej.a, GV^CiUrcti;^ (t ort(^ln tLIi lcfjTzSv c^J^etx.vuju^Viig /j^i^ieW' o/ «5%i S^d^Q^u; lcSTatifh- 
)(^en disg G^ '^y^ Tolq ''n^^viai voju^Sivra^ '^(fjJ&g, ^t^ TnXXQ TronijtjdfQi to t -srcep* 
oLfJTOtg vivojuu<rjUiv!w d^o^TTeiav 'Zt^^arlyiv' Thzo ^ hiyi rc TTt^f/^Ta [J^ qiKt^^oav 'iva, 
iiTTYi apSt^ ^\ '7r:i-Ahci>g y^^^OTtdjci^ovTzg ^(^'icn Ti (t rmg "^cty^ fJi^Ti fMywj-ng^ )(ff.Toi tj 
T -3%/ "^i^m l^'i7WV' 2-9"©^, ^s^cri<^i^v to;$ giJiaAp/g' td ^ (oiAhoi Trif.t.jLifiTix, ju^ ^.- 
(^tJhv , avri t^ c/>' mc^vwj ^v ouuToIg ^uto, Tnneh o^ 77,w.>j 'fp iiJti^Acov' 'igi q ctifm' tu p. 26, 
juS^j 'oD^Ti^ itmjuSpcL 'os^g "iXiy^v jutaK?\9v t Jiiioi (pvXcSv o'i JCj^^Sth^iTii-ng (^ 5?cv 
TD/$ i'Ja>?\9ig 'Zi^Tet^v' Totun 3 -^iJ^S i^^iy^v r t^ pctaiAet-x '^o^^TrfMvmv 't* Ibdutar,' 
o'i -7- vjtov 'i-^fiVT^g TTdLp ictVTvlg^ (^ Jii i(gLi Tivct caJnJuuu Si^. ts TrcLVAyu^iCdv ::j dvTic^v cn- 
JsMCVviud^poi 'Zjfei (^ cv7z»s ^ov-i fJi5iydjOf^ii\g J'ikIuj rlw «a^t tu ^cfbXa^ diQptTreictv 
cpjjjYtTifov ryt cvJet^i c^ fi^j. 70 ^eiov ajJHo%g. 

EiTct Xiyl " ^ ijuuc^oiTzcfJilcu ifi^/jrd tj^vtb Vj Jiy^ a^yj^-a^ ;^ y^ys^ }cejL^)>., v. 2. 
(^ V5,65A o/vK. ,, Tjj dKeJt^o/\9y(Z ^vtaujuSp©-' itg Ji]\ct)7iv tQ y.y>vor©^ ovTmc/ a.vcty- 
y^iov Q <^ tS i iuuxrcdcnxi.iluj td vzboJety/uigt-y iTret '^ h ^og o^ jwt-^ttXaig Jhooicug ts ;^ 
,'ju&'oig G^(r hJaiag lcfjJief cruujii^^iv. " Ka/ giTTOv -^&^p; aiirlw , rw^^a^ 7roK7\&.g j{g:^<ry\ v. 3, 
iTT kjuioU <t iyid S% coi, Vj ^ fJ/A TiDovdja-vtg-) iiJ^ f^h '^'yi oivJpi. „ 'flg ctv y^g^ tQ '%5 
y.K Itt oK':*)pv c^' ''bvri fJ(^'K9C^ Ts/ ^ovcti '^if^ai'^v t? ctvmi (3^K'/idivrQ^ g^'" inJhioig, 
^ rZit' mJ>if<9victif caiToig \nxro%Of^H t ohtiictv' nTa tb oi/TJsf^ /SyA>?-3€VT©-' ju-w '«>^5 Ta 
iiJh/\si. ydjew, if^ Ji TJ15 'Z2%i ouuihv fjjevetv ijvoia^. EiTct Xiyf " JiOTi hfJUiOCLg TTDXJ^g 
^^ODvraui 01 xjCi ^l<r^h\ fa.% ovt©^ (BaaiKicog-, ^Ji ovr(^ a,p^vr(^, iiJi hong ^ckajg, p. 27. 
■^Jk 'ov^g dv(nct<pie^ii, iiJ\ iiesf-reia^j hJh J^^.cov. ,, 'ilg y6 OKZivr.g ^» 67^ t aiAtidTizcav 

divinitus revelationein. Mandavit ergo inihi mulierem habere adulteram , et cuiusvis 
malorum generis operatricem : ut haec etiam repraesentatio quaedam sit mentis, 
quain ego erga Israhelis filios retinere studui, quamquam omni improbitati dedi- 
tos , suumque aperte adulterium ostentantes: qui dlis falso apud ethnicos reputatis 
student; magnopere satagentes constitulas iUic religiones exsequi: id enim signifi- 
cant verba cupediae cum vinaceis ; quasi dicat panes variae laboratos, cum passis 
iiimirum uvis, admixtis bellariis, quos more suo quodam idolis offerebant: nain cu- 
pedias cum vinaceis appetere, dictum est pro voluptate quam honorandis idolis ca- 
piunt. Porro superiora dicta fuere praeserlim ad decem tribuum reprehensionem , 
quarum populus derelicto Deo , se idoHs addixerat: haec autem ad reprehensionem 
pariter iUorum pertinent, qui in ludaeae regno vivebant: namque et hi, quaraquam 
templum apud se haberent, nec non aliquam observantiam sollemnitatum ac sacri- 
ficiorum prae se ferrent in veri Dei honorem, nihilominus instar adulterae , idolo- 
rum cultum, cum demonstratione studii erga Deum copulabant. 

" Et mercede conduxi eam mihi quindecim argenteis , et coro hordei ac men- 
sura vmi. ,, Minuta hac locutione utitur ad verae rei gestae demonstrationem. Item 
opus fuit mercedis exemplo, quia Deus quoque magnis donis atque mercedibus lu- 
daeos sibi addixerat. " Dixique ei: dies multos expectabis me , et ego te; et non 
fornicaberis , neque viro eris. ,, Quasi Deus quoque non pauUsper sed diuturno 
tempore ludaeos veHt sibi adhaerere , quibus vicissim curam suam promittit: ita 
mandans quominus ad idola decUnent, sed erga se benivolentiam retineant. Postea 
dicit: *' quia dies muUos sedebunt fiUi Israhelis sine rege, et sine principe, et sine 

3 



IS THEODOKI MOPSUESTENI 

Tm^^jiict J^ n^ 'jyJ iHJkicov 'Zt^i l^ TnTTDivixhTuv j rif^coejictv ajurolg ava.7\Qy>v i7mPci>, 
g(p' tKctvd fMV Tt^ ^^^^ <w^^J^sg cti^/jt^Aaxna.^ <S}^abcnt<^oLcra4 q ivdvmv r^ kZ) tIu/ 
^^ct4/ rlw ouetcLff i^yjjnpi^ I?) TrcufTzAcSg- d)g (^ctaiXicog fAv oJfi/iiii dfcTvg If) ^ cip^vrQ-', 
ttTE v(p ivi^cp ^ctcnKei may/ukvovg-i com^ ctl^^AcoToig yiy>v6rcLg J^ovA^^av dvocym' 
d^cupei(^ cfi cu/Ttfy (^ ra,g dvaictg 7^ rlw tQ dvaioc^pjeii^ ^etccv, ^) iraauv t U^rtiduj 
Xenypyictv ^. 7^ yty>vcnctg ctl^/L(^XcoTvt^ Tiippo) )(cf,d^gitvctJf 't^ tvtiwv cv of? li^rdjeiv 
d^G^ MvofAAtTfMvov VTiTip/^v , ajuioi^etv Ji. ^ 'mg ^ Tolg "^p^juivoig ^. ^ '^s^(pv7zJ'v 

f. 8. JhXfjdoiodg' inno Sv 'Z&^vio^v iTvyxoMOv TWticiAcog. " KoLf /j(p (oLVTzt 'Qngpi-^ovaiv 01 tjoi 
'la-^yjA, K4 ^nTnTnai Kuejtov r ^ov oumJv, tOj Act/BiJ t /^ocaiAiot oujtzSv. ,, Tltvtf(g[,VTzt, 
ipndiv, ad^oju^ot r oiicetcav f(^}iav , ju^^^jSoLAhsvroi} r yfco^uLu, t t 35» ju^TtovT^g yvcoatv 
Tg ^ ^e^TT^aji/ cnrnJyi' t(^ J^ i^ /BoLaiXio, ^^^naiv 'i-^v t c« 7^ rS' Aotv)c!^ Sfg^cfb^g- 

V- 28. "^UTa •)^ ^g jui^ rlw iTmvoJhv ioofM^a, Xiyf, ots u(p* ivi (^oLoiXet irJ' Zoj£p/3a^gA iTiiy- 
X^MOV OLTraxTzg c/k tQ ActwcT i{ffXgLy)ij3p(jo, smrj ^v)7\Qwuveg rlw yifcojJLlw c/>cetvlw, j^-S-* 
Iw ^iiTingaauji 7? ^aaiK^otQ t S^J)i)(Cov t /<^^e/« AavU, a/ J)if(gt (pvKouj ^aaiXiOjg ii- 
Tqvto iTZtoptg- " Kce) OKg^aovrajj 'Qn Tvlg oLyct^lg dimf i^sr l^ctTtov <r^ Yiiu^efv. „ Eir, 
iKgttajv Q nc/L^i^aovrajj TiaVTig r'^ VTn^jBoX^ t duv/^%g, d.vaTQyt^^oju^oi bTToazov auTolq 
dytdzov S^ T^ 'dt>^voict^ T^ diictg, cvi^^viTO TV^eiv cv 3 ThTvtg ^^ tvl 'Ze^g \Xiy^v t 
T^ rlw ^iiJbtictv iiTtztiv, xotvov y^fmv 'Z&^g aTravra^ mitet^rof r Ts^v, THJTk fdp riiJsig, 
Tion. Q oneivoijg, iroTk q aTrajvraj; iXiy^v xoiv^. 



sacrificio , et sine altari , ac sine maniiestationibus. ,, JNainque, ut si ilia muiier in 
foedere suo non perrnansisset , sed meretricio animo ad alios declmasset; ila heic 
dicit, si paria ludaei mihi fecerint^ poenam iis dignam imponam, longo quidem tem- 
pore captivitati tradens , et omnium patriae regionis rerum faciens egentes : rege 
scilicet vel principe proprio expulso , ipsisque alteri regi suppositis , cui captivos fa- 
ctos servire necesse erit: simulque auferri sacrificiorum ritum, et altaris usum, et 
sacerdotale omne ministerium: quia captivi procul iis locis consisterent, ubi Deo 
sacra facere legitimura erat; et dubiorum quoque solutione , quae prophetarum ore 
fiebat, carerent; quaque antea multifariam fruebantur. " Et post haec revertentur 
filii Israhelis, et quaerent dominum Deum suum, et Davidem regem suum. ,, Tunc, 
inquit , malorum suorum sensu tacti , senlentiam commutabunt , et Dei scientiam 
cultumque studiose adsciscent. Sed e,t regem habere optabunt ex Davidis succes- 
sione. Haec enim ceu post reditum eventura dicit, cum sub uno rege Zorobabele 
extiterunt omnes, ex Davide stirpem ducente; deposita iam sententia illa, qua olim 
a beati Davidis regiis successoribus deficientes decem tribus , alios sibi delegerant 
" Et stupebunt super bonis eius in novissimis diebus. ,, Exstasim quandam pati<?n- 
tur omnes summa rerum admiratione , reputantes qualia illi quantaque bona a Dei 
providentia consecuti sint. His ad incolarum ludaeae reprehensionem dictis , eom- 
munem deinde ad omnes orationem convertil , modo hos , raodo illos , modo c«#4~ 
clos simul obiurgans. 



IN -OSEAM CAP. IV. 

KEO. A'. 



T. I, 

V. i. 



p. 3». 
V. 4. 



Aio (^ncriv' " cl;coy£7zz,Tg Ag^pv ^cyei», v]oi 'iff-^wA, otj ;c6«ot5 7z«f Kue^(p 'Z&€95 G^ 
;{aT3/;c»VTa^ tZu) y!u/' eP^ioTi ^k igiv clAii-3"«a, ^</fe gAgo$, «cTfe fe9/3^&)a;5 ^-^ Ifh t^ 5^5* 
fit^ ;t^ '^:^cfbg y^ (povog v^ HAoTDf ju jui<}ixet'ct Ki^^vraj c^ -7* 3^5, ^ ctt^vx lcp' a//^07 
jui<ryii(nv. ,, 'AA^ ^ ^'^ tkto/j; <p>jo7V a;c»«7«.7? ice/.vo/LS//-d tS -3?« 'Z?^£p5 t^/^^s ;($t^ <:/^e;- 
xvm>wt(^ o/o<5 tb (^ riAinotg duT^ r iWehfJiovtav Yif^et-^t^ ;^;jOi5* ^Q^VTi^i ^ ^ dA>j- 

g^yjTg (p^v7j'J)z- aTJzi-ni Q ;^) to -.tcotj? «Jia f^^ia.^ctg, (£ov(^ tc ;^ Mo/T?/ /^ AC5i;>^f'* 
Sfs^ Tuxcm; ^)^^^ oThr^ei^Tct} -t^ ^iic,- T^nauvTlw xj/l^ l^v^n^v '22%/. tzj (pov<^«v cAv^JiAst? t^ 
ajjH<^lwj fe de) 7o7$ -^&^paAncpooi t ;^-3"' e|«5 /uuyvuZauf tw ctt/ui^Ta,, " A/a 7x70 ^^er- ▼•3. 
377ax( ^ j^7, (^ a-jut^iptAvd-^tnTOLj aitl Tinai Tvlg sf^Tvnchcriv outIuj. ,, £»' 7nv\j<{ Tmcrzt '^y[- 
(TtTajf Sia, TO /uuyi-^^ ^p '^hytvo/jB^jm ouuTolq i^^yJov outw r'p TTO.Ki/AAcav a,vcu^iWTcav 
cojTiiq a(pa/cy5, 6i>^ i]g i^^jlco^riv ^%ji^!iZcti r oittovLVTOiv t a.e^^/J^v' tQto ^ Myi to 
(riU4K^'juud-/i(72Tctf M yi (PMj rolg i(^f^t}CH(ny cujtIuj. " '2auj TOtg dT^e^oig t^ a.^^, ^ to?? 
io7re%ig TJJ; >^?5 ^ oxo/ toT^ 'm.TetvoJg tk oupavou. ,, T^7n;d<a5 Agj/^ K^ 75 g/iy-ST;?, otj 
i7UJUsC7n)?S'Jvrct} ^oi 01 cv ouuTolg cP'Ju>ctTo} TrTig ?^i7i{ig-, 01 dTiejtCt)v ts J^tKUtf iTnosct^ovTig 
TDig dS^vi^eS^g' d' o^cuTip Tivoi '.Sflujct cl-9"goov, r t tt^vwtwk apTniycug (fhovTsg' ^ffjf ^y^ 
^tIov ipTT^TZirv ^/Sff.^^etv icmeicDxnong Tsg tAKcl;. " Ka/ i-^^vig 7^ 3stA^^'t5 o«Aej'\J.aoTV. „ 
" hTrouvTig (TzwTVf^cag eiTrav 01 Klf-^^ o/JioioTnTct t t^ 3a<;\5tT(«s i^ucov TTkn^QvTig t ^(^ a^- 
cT^ "^kTvAQvTCLi. THTVtg iimyi' «' oTTrw? i,iy\e^etg [x.r^Ti chfcctl^tiTci^-, fA,yiTi {My^j {A.refitg. „ 
Tgctwjtti J& (^n(7iv a^^etCTzt l^AfJUci ^^^h, ^g fJuriTi t c/*;(^^ov7:i e|} /\9»7«.!!', pyfTg t tk 

CAP. IV. 

Idcirco ait: " audite verbum Domini, o Isralielis filii , qula iudicium Domino 
cum habitatoribus terrae: non est enim verilas, et non est misericordia, neque scien- 
tia Dei in terra. Maiedictum, et mendacium, et homicidiuni, et furtum, et adul- 
terium inundaverunt terram, et sanguis sanguini commixtus est. ,, Age iam audite, 
inquit, iudicio vobiscum disceptantem Deum, atque ostendentem quali quantaque 
raalitia providentiam eius remunerati sitis. Nemo quippe vestrum veritatis curam 
gerit, neque ullam caritatis erga homines rationem habet: siquidem ne de Dei qui- 
dem scientia solliciti estis ; sed fraus et execrabilia prorsus opera, homicidium, fur- 
tuni atque adulterium passim in terra exercentur;^ mutuisque caedibus tantopere 
mdulgetis , ut semper cum praecedentibus cruor subsequens misceatur. " Propter 
hoc lugebit terra , et minuelur cum omnibus qui habitant eam. ,, In luctu terra 
omuis versabitur, propter ingruentium malorum magnitudinem; dum ii tam imma- 
mter ab hostibus trucidantur, ut nonnisi exiguus incolarum numerus supersit: id 
ennn valent verba , minuetur terra cum habitantibus eam. " Cum feris agri, cum 
reptilibus terrae , et cum caeli volucribus. ,, Tropice more suo dicit, fore ut cum 
plebe princlpes quoque eiusdem pereant, qui ferarum instar infirmioribus nocebant: 
et ceu aves quaedam diripiendis pauperibus subito involabant; vel denique serpen- 
tiura ritu proximos quosque vulnerare studebant. " Maris quoque pisces deficient. ,, 
Cuncti, ut uno verbo dicam, qui, tamquam mare pisces, sic terram replebant, 
funditus disperibunl. His addit: " ut nemo vel iudicetur, vel arguatur quisquam. „ 



SO THHODORl MOPSUESTEM 



a,^ia^-> it^ ovehvi 7\Qycd (pcuvo/MfiQ-> a^jQ-- cdauiri a,v d 775 U^(£>q iJg dvTippiKJiv Tnawv-, 

dd^^iiv Tg }ir/j 0.11 f^^oiix) ^u>J^ Tmvmv. " Kctj dSiviiai riju^pctg. „ 'Eth T^et^gov C¥ 
T. 6- tt^d^ve/a •uzro r 'fkiv.^jid^m •^yia^rcti f^zay. " Kct/ a.O^avyfcnj '3>£p(p«''in; /^ «rS vujctvc;. ,, 

Ko£/ 0/ r 'ce;^ppyicna7 3 td/$ 4"^^^^ ''c<?£$'5 aLTmrlaj v/uf^ ^os^n^v KA^n/J^oi-, cv a.S%- 

veta, Tikei^i ;^ uiJTm '^naovrauf' vzd TYig ^^n-^uYig vjuThig av^t^o^g-, Maznp vuKneAVf^ 
^ Wi (^^^ctKT^f^fjoi onoro), f(^ Tyi; dTrdivig a^ngov lctuToig r!w '6^TnJ^<£i(nv o^vng. 

" Nu^t) a)ys''^fx>(rct rujj ^vivi^ as. ,, 0'jTC6g bj a.')voict v^ TikcivYi i^^gzva-av oLei. 
>• 6. " ' fl /jjiicad^ti ?\g.6g jm.« 6i>g «x, \-)(U)V 'Qhyjoacnv. „ 'E/JUfA.v't7a,Si J^ ravrluj ^ VfJieig^ 

^ef^vct -7^ '6^yj6iC7ici)g T^ ifxng- i^vng ?\9y>v. " "^Otj /^pt/ ov '^^yvcoaiv aTirxaw, a.7n^ax)fxaui 
V- 31. cTi Kclya T& fj.h li^rdjeiv /J^r ,, oicoui^ 3 vfjuetg '^bTroj^iCkYis^gLri rlw y/ooaiv lctvTtSv rLo 

ifj,lu)y Stw icd-ya t^ ^l^ I/a^ '%^7r^ctg v/igtg 6jc^oL.\cij /j[$l}c^v ^ -t^ auy^/igiKcdcncu; 

Hovlia-aj; t Toimv -, cv olg U^rdJetv v/j^gig 'txj^cryinjov luf i//j)i' tQto Aiyf tv aLvmiTOfj^c^ cn 

T fAYi ii^r<i!eiv /{9i' i7Tei<fi] 'yh ttoivov d7m.vTa>v y^^J^Q-' ti U^reian, ligL^g fJig-Kff'^^^ 

Kiy^ nauA©-", ^ toto 6<petA<i cocojip liiko iauTO, «Tta? ^ r t ?\9lh 'Ztr^a-tj/ioeiv dyon- 
Heiir. Yir. 12. /^ff,TC*)v^ ihtOTtdg cfTTeiyrct^ ""^Trol^ctAXii^ <2^ liQGPruKiyig Asn^, 7mmv/B^-Ag OKeivvic,' * i^raJyi 

oocmio y.vo/JUivvi ttcivov ii^ TV Tctpef^Q^, ouTa v^Jf THXuoAVfiVM KQivlu) ^iTroriXet rlu) tJvi/uctJ^. 

^^ Kfltf i7n?^-d^ii vofjLn 'SiS (TB* '^X-iiaofjrCtj TZicvm o'H icdyu). ,, YlaLpaLy^syaztfAJivov; m vo- 
>■ "• /M/igc. TZi, i/Jigc, cv iiehv) TiDtYimftaui ?hy(f)- "^ Kcltu to Tikiidtg omtzIv, bTwg yi/^/bTVV /<p/. ,, 

Kotf ^ TroAAel Tivig (c dvaojL^ftviTOi Sf^ -t^ mePt /ApviojQ '),\y>v'orig t^ Ifcyig^ Jiov 'Qnyvoi)- 

Tanta inquit ornniuni rerum vastitas crit , ut neque deinceps iudex supersit , nec 
' qui aliorum crimina corrigat : cunctis una captivitatis- calamitate aeque obrutis. 

" Populus autem meus tamquam sacerdos, cui contradioitur. ,, Dignitate omni de- 
ciduus, nulloque iam habitus respectu dignus: veluti si quis sacerdos in contro-' 
versiam incidat , et deponatur, atque apud oranes dehonestetur. " Et infirmus erit 
interdiu. ,, Diutissime in infirmitate versabitur incumbeiitium malorum. " Et in- 
firmus erit propheta tecum noctu. ,? Et qui falsis antea praedictionibus ad vos 
decipiendos abutebantur, plerique omnes infirmabuntur ; ab obruente eos calami- 
tate , nocturnis veluti tenebris occupati , fraudis suae inutile iam molimen cernen- 
les. " Nocti assimilavi matrem luam. ,, Adeo haec in inscitia atque errore semper 
versatur ! . 

" Visus est populus meus tamquam noa habens scienliam. ,, Vos quoque eius- 
dem imitatores facti, nullam scientiae meae rationem habuistis. " Quia et tu re- 
pulisti scientiam, repellam te ego quoque, quominus sacerdotio raihi fungaris. ,, 
Sicuti vos scientiam meam raente vestra eiecistis , sic ego quoque vos a cultu meo 
expellam, procul vos propter captivitatem ab iis locis submovens, in quibus rem 
raihi sacram a vobis fieri constitutum fuerat. Hoc significant verba : repellam te 
quominus sacerdotio fungaris mihi. Nam quia commune lucrum est sacerdotium , 
prout beatus Paulus ait, ac propterea debet sacerdos tum pro se tum etiam pro 
populi ignorantiis offerre ; merito cunctos de sacerdotio expeUi dicit, siquando hoc 
desinit: nam sicuti dum existit, communem praebet utilitatera; sic desinens , cora- 
mune detrimentum parit. " Et oblita es legis Dei tui; obliviscar fihorum tuorum 
et ego. ,, Eos qui legitima raea transgredientur, nihili aestimabo. " Secundum mul- 



IN OSEAM CAP. lY. " 21 

CTiav (^ 7»i^TJl5 ouuivig cutjov ji^voizi T^ efho^iay ol J\ a.V(i7^y>v tz/ 7^yi-^<l tcsT c.W&) 
T ik «A^ ^^vofJ.iav imefii^cwTo y TioXXluf nva, (^ a/^^^JiTOv ouwmv l^yttjttiu^oi. T; «f; 
*' T^ cfb^oM ounzSv z\ aTi/uuctv ^<K)fJiajf. „ 'A^^to t 'Z^^ts^^v ayt^v iig yji^vw TrCl' 
tav avTiiq i(^L^<piaw. " ' h/^iia^ /\a,ii ^« (pa^VTOj. ,, Ivct g;:;7->; on roiaoTzt ef\ b ^og p- 3-- 
6 i/Jj)(; r/^iy\fUtg g'5 ijt/Je-, avaT^y-v m TTiTivhitA AH^^rct/ t ^p?rov roiLrav '^dTroPsgLua-ctg 
xctpTTOv, oict 7X?p itwet^i' To yi ajLVpna/; /\gLH fjua (pa^vroj , avn t roiHTtay bTroT^ua-amv 
o\ tQ /\9ta fA« ola 77?p vM^m- 

" KcM Ci' r a/JfjbTiat^, am&v AKi^[flvrctf aAAP/ 'y'-'^' ajunJv. ,, 'Tm^ y6 oov yi/^p- 
rojnov ih i/fA-> <^i' iTi^v cf)i)T8(7i cfJiclw rp i^ivajj /uA?^vTZe)v ojuigig 7ioKi/Mm. " Ka/ 
g^ ;^5w5 P^o;, ocyTw; ^ 6 /«^dC/$. ,, 'Ev ro<Tu.jry) mjy^ai n ^ (W[t<po^£ Sjs iJi; ^■•9- 
ctly/^Acoaict; '^sKJovroLf^ wg f/.nJi /jLoa) i\va\ li^rdJovroc, n y^ tQ iJzro rluj h^TwuLv 
^^oo^v ari fjLyief^vog /dv rYJ ct/ h^retct di'ict ^Zt^aniUiVTWv yivo/J^n tots, TravTwv q 
rY\ r^ oAy^/jfSf-Kcjicncu; (WfJi(popa ^[^.K.et/^JCi>v o/j(^ict};. " Kclj (^,ccPimaw iTr caiT^g Trs? Ocf^iig 
ctvTtSv, }(cfji TO 8fa^'(iXia dun^v a.\Ta,7n>J)x)a€d ojDToig. ,, Tif^copliTOfic^ yti auT^g avctT^yt 
oT^ Ti i^ovXdjovTO i^riXeiv y^ 'Zd^vi^Ljuto . " Kce/ (^(Ay^vrajf }(^ ou ftij ift7ikr]^cSaiY. ,, >. 1«. 
''Ainivgov 'i^acn t }(gi^tcvv rhJu Tretoa»,, aei Toig ^sr^isig '^i^gjdi/^ivoov ire^v' c^k /ji^Qc- 
(po^g (JJJTO ii7nj)V T iTreid av (pay^vng f^yi Ttooicjc^aiv ^ idJiovTtov iiuAiv' iva etTrri on itt 
nroi cv Tret^oL '^'/jmvrcti rjf^ }(a}tc£y' }(^ TyJ fzs^iko^v yty>\OTZi>y ., imXtv nptj Jdjrio^' p- 33. 
Tii^aj^ Jl rp yiyvo/jjevcov oun l^* td y^ (^ay^vroji ;(^v(ctudzt ii7nv o); cv rolg avodik^ig 
at^T\aj; TsgjH ftn (pa^vraj, avTJ rS Trei^dTicrovraj. " 'ETrvpvtfjcraAf (cl 011 fjt^h )(^r<£>-&tjuu- 
3aJ(7?v 5, 'ETretJti ^ ctmsTra-flW /.Aa -^cwriAo^g, oveflv aurolg r.g Jiov oxf^y.cnrajf. " A/on 

titudiaein eoruin, sic peccaverunt inihi. ,, Quum mulli, imnio inaumerabiies , ob 
providentiam meam facti essent , aequum profecto erat ut huius muneris auclorem 
cognoscerent ; at iUi conlra , parem numero suo iniquitatem adversus me exprom- 
pserunt , multam scilicet et inlinitam patranles. Quid ergo? " Gloriam eorum in 
ignominiam commutabo. ,, A prioribus bonis deiectos , peiora faciam experiri, 
" Peccata populi mei comedent. ,, Quasi dicat , talia populus meus quum inme 
peccaverit , congruum factis suis fruclum percipiet; tales nempe fructus capiens , 
quale semen iecit. Nam locutio, peccata populi mei comedent , permde est atque , 
talibus perfruetur populus meus , qualia peccavit. 

" Et in iniquitatibus eorum accipient alii animas ipsorum. ,, Namque ob ea quae 
in me peccarunt , ultionem ab aUis patientur hostibus , qui consurgcnt. " Et erit 
sicut populus, sic sacerdos. ,, In confusionem tantam calamitatemque devenient pro- 
pter captivitatem , ut nuUa sit sacerdotis ab eo qui sub sacerdolio est discrepantia; 
quatenus nihil tunc ad sacerdotale ministerium pertinens fiet , cunctis servitutis 
infortunio indifferenter correptis. " Et ulciscar super cos vias eorum , et cogitatio- 
nes eorum reddam ipsis. ,, Puniam eos congrua his , quae cogilarunt facere ac vo- 
luerunt , vindicta. " Et comedent, et non replebuntur. ,, Indesinenter mala expe- 
rientur , aliis aUa excipientibus, Utitur autem metaphora eorum qui comestione 
non satiali, rursus comedunt; ut dicat, fore ut hi etiam mala experiantur; et per- 
actis prioribus , fore ut posteriora superveniant : nuUumque linem impositum iri. 
Nam verburn " comedent ,, heic item eo sensu dicit quo in superioribus " peccata 
popuU mei comedent, id est experientur, Fornicali sunt, et non recte eis erit. ,, 
Nara quia a me omnino recesserunt, nihil iis bene eveniet. " Quoniam Domi- 



V. 12. 



22 THEODORI MOPSUESTEM 

(^ KveAOV ly>(cf.viKi'mv •> rQ (^vKa.^aj 7F0^ve{av ^^ oivov toj juk^a-jut^ IJl^ctrCi zafct'iA 

Im^iQvTO cwiiJ^g' «^ ^dvovrct^ ciuuThg Tolg ;(^icolg^ fA^ri 3 cu<Srnaiv -t^ 'Zis^vojuuctj; T^Qivihv 
i-^ew T^ \<^icu;. 

" 'Ev (W[A,/3o?\sig i7ni^TXt)v, j^ Ci/ pajScfhig djunf ATniyfiA^gv dmtS. ,, ^A kJ to sA- 
xlwiKXiV i^og \7nnHV Xiyl-, oii 0/ ^j' l:;7i^^7re)y Gfftr cf^^jujivctCy UTi g^ t^Itwv /spso^, 
t^ (WfA^lSoAcov fxav^veiv ^hKqju^oI:, ti <j'^ uvTolg a,vay}(^im ^ of kJ) to gjVSz.-? a/-^To7$ 
pa^cfhig TKn KA^v\^JiVOi fJ^ anvcumg ^ l^TAtnm tIw ^'St^kCjloiv iTiDiHVTO. " Uvdjji^Ti 
TTOpvact^ iT^OMridiKrctv ■, '^ cJ^iTw^vt^crav ^^ctv t di^ cunzfv. ,, UopviKri ^tioTxjLS^oi yvcofjiri, 
T. 13. 'Zef^g vikctvluj ilcfhv "^'^vng t5 .^sS TravTiXc^g. " 'Ett? tzx^ ^^pucpa? t opg&)v g^vOTa- 

;). 34. ^OK, (^ ^' 7^5 /3«V8$ g.dwO»' tJzTO^TW <://buCe (^ Xdjmg <^ JiVcfpH GVayiia^OV%g^ OTJ i(gL?hv 

oyATin. 5? E/TO S^ TO o^Ji Tg (^ G^ (^nvovg dvi^i^v, ojujodi duaictg 'fhnT^QyuuTig Tolg 
<^ai/Jis>cn' ^ cfivcfpm iti jiMycL7\g, ti v^ avcrKia, c^Ai^/jS/joi , ojUTvdi r a.7raT!cu iTTkrpnv r 
oimcuf, /ulyL n Y^ (Tijuvov vofM^ovTig «?) td ytj^^-S-©- 7^ "^ t cPivJpm cmioig' cog^ -^, 
<s^g r aoijSeicu/ '^TV\ehict>g i^^v avTct vojuu^eiv. " A<a t^to TroovdjcrHcnv (XJj dvysLTioig 
y. 14. vju^^ (^ oHj vufx^pctf vjul^ f/^iyjij (Tiicn' j^ ou fxh l^cnti^cofxa^i 'Qh rag vvftcpa^ vjuu^ ot" 
av TJZPvdjcTWcn', (t ^ TO5 vufxcpoLjg vji^S ot av /{gi^^^djcTtecnv' oii ^ ouutv] ^ t Troovciv 

(TWJiCpi^VTVy (^ f^'r TiT^iiTfMpm idvOV (t P^giCg (^l) aUJUim aULiT^lHATt) fJi^ TTO^V/ig. „ 

'AvoL?\9y>ig Jii ToH^ 7ikv\fLfi%K)fif{cf,(n Tolg oiyjeioig J>i)C7m rug c^Kctg' iTretcf'^ av ^^^oi- 
ng Vf^ ol TfoXi fjuoi -i ilg loig <s&^gcmKii(ra4 vfuv dvytj^^ctg Ti cJ^v^eAt^cacn (^ vvfjLCpag' 
m ytvofj^'jm oocfiva, 7n>iYi(J0fJt,(juf 7\Qy>v' l^^iTnp <h}(^icog xzsofj^eiTi ^Dtzjs, crvfJcC^vtiiVTig 

iium dereliquerunt , ut fornicanclo inhaererent. Fornicationern , vinum et ebriela- 
le^ cor populi mei excepit. ,, Quippe Deo prorsus neglecto , inultain circa idoio- 
rum diligentiam exprompserunt: adeo ut malis ebriati, ne sensum quidem iniqui- 
tatis suae habeant. 

" In auspiciis interrogabant, et in virgis suis annuntiabant ei. ,, More , in- 
quit, etbnicorum agebant, qui daemones interrogabant , sive horum sacerdotes , ex 
auspiciis discere volentes quae ipsis opus erant: quorum erat consuetudo ut virgis 
quibusdam utentes , fraudulenter ad interrogata responderent. *' Spiritus fornica- 
tionis decepit eos , et fornic^ti s*unt a Deo suo, ,, Fornicariam habentes mentem, 
ad errorem a Deo prorsus aversi declinaverunt. " Super vertices montium sacri- 
ficabant , et super coUes accendebant thymiama : subtus quercum et populum et 
umbrosam arborem , quia bonum erat umbraculum. ,, Deinde ad montes coUesque 
currebant, ibique daemonibus sacrificia faciebant , magnasque et uinbrosas arbores 
deligebant , ubi suas perversitates peragerent; magnum quid et sanctum putantes 
esse arborum ampHtudinem ac densitatem, et suae impietati commoduin existiman- 
tes. " Ideo fornicabuntur filiae vestrae , et sponsae vestrae adulterae erunt. Et non 
visitabo super fiUas vestras cum fuerint fornicatae , et super sponsas vestras cum 
adulteraverint : quoniam et ipsi cum meretricibus conversabantur , et cum initiatis 
immolabant. Et populus intelligens adhaerebat meretrici. ,, Dignas delictis vestris 
poenas dabitis, cum vobis potiti hostes, filiabus vestris ac uxoribus slupra mferent, 
quorum ego factorum nullam geram solUcitudinem; quia merito haec patiemini, qm 

(1) Cod. cro5 , fortasse pro f*oo. Vulgatus lat. legebat oo , non. Sed Theodorum nostrum legisse ap- 
paret 6^ prout habet etiam codex nobilissimus vat. 1209. 



IN OSEAM CAP. IV. 23 

T« T>j Tivpviicyi TiXavyit lij noivodnciv TPDiriJziiLSpoi 'zu^q (^y\>&k; 'f?n W ^(^'^Xi^n-eiv lukv 
ifJik^ 'Zi^cn^eiv Q rolg iM?Sig' fc TgAa<^ ^JcV TiuKX^q cJ^ v^ T Ti^^ rolg gAA«cn p- s^. 
v€vo/u*(rjii6vluj fjivyiaiv' dvojitg cT' l^' Cfceivoig d)g vm^ /uiyt^v tivcSv o^nXetv d.ytdwv 
a.TTcu; n awjrvfji.oog aVav, o ?\gLog h /u(_^t,Aigtt Tnivmv avuumct^ ro Jiov b(peiAcov (^ diov 
^yivcomeiv (^ icturS Tiomlu/ , r /^ roi^^mv itMro aoivcaviav oi t /l^s^^^v^^v iwjrlw 
<it a.WQ?\ff.^v Q^irkXHV Tfcpvelav-, diQ juh "^Tivgziivreg , Jhii/uisicn "j 'Zi^^rctt/ip^vriz dz^THicty. 

" Su Q ^ls-^hA jttyi ayvoi-, (^ 'l«Jk jW/W ilcjuo^djitSm ilg YctXyi^., j^ fjt,Y\ aLva^cu- ^. ir>, 

Vm «k T CAVJOV *nV , <^ JttM 0JU4/tiri ^C^VTO, KVeXOV. „ 'AX}\gC y5 1«.« 87Bt) 7JC.m5 ^i^Ag- 

wlut voo-etri rlw oiyvoiav , oo^pe. civiivoui jiMp ilg XctKyt?^ Ifh S^^Tntci ihi cunvdj 'ijpv- 
juS^n ilcPii)Aii-, ^zs^cmoiet^Qraj 3 7i/-taV (^ dicDov }^ ovnxig ovict ^ov Stov s/V^va/, u>g 
awuiivctf ^Dto (^Y}/\9ig-, t aJ^wuoLTOiv ttoAAji rj S^(po^ oiiJia Ta din (^ ilcPtoXa t ^^25 
tf^r' av-&£oo^/«»' ;^7ao7J<^a£&4vT(^ X^^^' ^ ^» "^ ^ '^ aiJiov hjuio^Qy^-JuuvTi dwv 
oLiJ^i^^LZouj 'ZD^ariicov m Travmv TnT^aLa-jt^jcog rlw ovofJigLaicvj iiniy> juuevlu} Taurlw o\'oy 
Tno bgi To '^ilv eiJ)i}?\9V' ovTTt^ ilg (^ olttov eiain t ki^ ct^juipJicu/ oujjrJ f^i^azLyivrig 
^^mictv. *•' '^On Oug J^/u(st>^ig '^ctpoigpclau TrcJLpoispna^v ^la-^yiA. ,, AizLu ^ (hc/Ji^- v. 1«. 
Kiodg Kivrai t^ (pvaumg '^^/Moug '^i^g a^^ia^ V(^jau.a7ig., el7n<Pfri ju^v 7^ ePaXeta^ c^ p. z». 
itiyigj oi}to?\g.<r^ Jl yvoofA.yi 'Z&^g rlw rp i]<hi)KodV cvdjaxtn ^o^Tnicvj. " Nlo» vifjuriai 
auT^g Kve^og d)g d,/A,vov cv ijpv^^u^pci). ,, AifzoitopTnazo rviviw ajJTdg ryjcPe •A,a,>teiat fd^jLct- 
yjiv ry\ t TroKi/MOOV i^^ocf^Ct), 00; y..nJiv cl/vjh ^KKgJ^etv qju /M^jig"»? ;^pa SJB^i^^^vr^ 
ri (^ TiKcvuod/jjiVii. yC^ rlw olicetcLV £^(^ht5kt©^ ftnrio^' ro ^ oKO^Tnaiv Kiyfy "^:^ 't^(j 
8j^vi/JS>VTt6v (1)7? ct:petcf^g (^ oj^.av.op7n^ovmv . " Mg'^^? iJcfhoKcov 'E(p^ip. „ T/5x' 'zs^? ^- "• 

ibrnicario errore vos irretivistis , coaiurautes slinul ,' ut me dereiicto ad idola acce- 
datis ; in tantum , ut multi ex vobis constitutas quoque apud ethnicos initiationes 
susceperint, et sacrificia liis consueta tamquam pro grandi aliquo bono peragant. 
Atque ut summatim dicamus , universus populus, qui maxime omnium cordatus 
esse debuerat, et Deum ceu proprium creatorem agnoscere, illorum socielatem prae- 
tulit, qui hanc improbam intemperantemque fornicationem patrabant, a Deo aversi, 
et daemonibus cultum exhibentes. 

" Tu vero Israhel ne ignores, et luda ne pergatis in Galgala , neque in do- - * 
mum On ascendatis , et ne iuretis viventem Dominum. ,, Ne sic, inquam, omnes 
pessimo laboretis inscitiae morbo , ut in Galgala ad adorandum veniatis constitu- 
tum illic idolum ; et simuletis honorare tamquam aeternum illum qui verus Deus 
non est. Cum scire oporteat, impossibile esse haec simul consistere: multa enim 
est differentia aeterni Dei ab idolo, quod heri manus hominum fabricaverunt: con- 
fitentique aeternum Deum prorsus esse abstinendum ab iis qui ficte hanc gerunt 
obtrusam appellationem : cuiusmodi est On idolum , cuius fanum aditis, haud con- 
venientem ei cultum deferentes. " Ouoniam sicut vacca asllo percussa, insanivit 
Israhel. ,, Vaccae instar naturalis cupidinis motu ad incontinentiam tendentis , a 
servitio raeo discessistis , lascivaque mente ad idolorum cultum deflexistis. " Nunc 
pascet eos Dominus quasi agnum in latitudine. ,, Dispertiar itaque illos , hac et 
illac circumagens in hostium incursione, adeo ut ab agno non differant qui in spa- 
tiosa regione oberrat matrem suam requirens. Nam pascet , pro dispertietur , ait; 
capta metaphora ab iis qui profuse dispertiuntur aliquid atque dlspergunt. " Par- 

(1) Graece vi;j.i,j refertur ad 5(av£p.w. Sed latine noo ita se haberet /)ascf ^ ad dispertietur. 



V. r. 



2i THEODORl MOPSUESTE^rf 

'l<repfcMA ovojL(^i^<l j c/K i^ J^ttvtnaTipag (pvXtig cv r <J'<c>(^ rlui ovoy^cncw •n-3'^5' coc, td , 

vioi ^E(p^cufc o/retvovTig /j^ ^ttA?\§vTig To^oig. " Ediiiccw iAUTolg cmavJk?^. ,, Autd? 

V. 18. iTnvoncrtv lcivmi' vxg 'fki to X^^^ iK^oimg' img ^ liya. Zottdv; "'HpgTjcrg ^vcufalHg. ,, 

T(5x' dfietvcav 'Cy^Koorct^ diri/Beteiv. " nopvtiJjovTgg cf^i^dsropv^auv. „ fcvrgu^^v '^avTiXdg 

ivdjcrcu^ "Zir^g TO ^IQSV. " EyiTircnv ctTiyM^a^ o;c cp^Ui&^/^^Ss ofwi?. „ rioAA^j r>7 *&zj- 

jp.. 37. yo/a pi^Yicm^oi, figuj t^ 'Ca^o^ea r>i ^fptr' l/^u, r^it' riti ilcft^Kcav €/A9vro dii.^7r'eicuv-, w 

V. 19. 7ra(77J5 ojjToig abTxfJUiu; ^zs^^civog icpcjf. " SugpocpJi 7rvi'Jj(i$c%g auvdg cn/Q^ei cv r 'nfipv^iv 

ojuiYig. „ '^Q.g yi liifcLf^ov td opjgov r '^iou^i Tcug olfi^icug tv cLi^ov i?\ff.wuov TrvgU/tcpt, 

/utATa^aiov cupiTcti r^ Tifnai-y ouiwg x^zso r^ op^fjg outvi KncpdivTig t^ ifMig coTctvei /u/iTica^i 

'^y>voTig fJa^ iroXKXig ajni^ksziVTcLi t^ vlBpicog ilg alxM^Kcacsictv. '' Krtf tf^rca^jjuu^i^dov- 

roji 6k t^ dvcncti^eAOOv cwn^v. " '^Q.g^ kuTiig roTi ctiSrvicnv /\5i/3efv otj /u^gcTCucu^ ^^ 'fki- 

^Ksf.^i\ rlw (u^ id -^ucnctiptejLci r iiJh^Kcoy ii^v cmaJ^lu). 

K£0. E'. 

<' ^h'AiicJTtTi ^uTa o\ Uoeig., t^ 'Zif^ok^ri oticog 'l^gpjwA, jt' olx.og r ^ct(nXicog Ivca- 
"Til^iSi. 5, A>iA9V OTJ TTuKiv cvQcodu cf^ "^oj^gcKu-^icag ive^ct^ «•P/C^ '^ TTopHmg (^Ag- 
^icog TrDtei^TOLj, 'Ze^g Ti g^ kpictg ^ (^ ^lcr^JinX-y j^ G^ t^ ^ctaiXtm; olKKtg a.^srctCTCtg 
Kiyjov. " A/o't7 'Z&^g v/uigig €S7 to }Lol\Juct. „ 'T/tf^s ^ lAwAy^a tJzto t xp/cnv 7n>vi\ao /M^o~, 
T \ylutj.i iLj efiiccLg vmp S)V 'moKixYi)(cf,'TZ Kyt^^ju^Q^ 'ura^ vfM^. " "^Orj 7ra><e I^^m^jjtb 
r^ aytOTnS,., /fpty (w; J^ktvov c/KTi^fjSpov 'Qh to iTttjSuexov ■, o ol ac^ivovng r OTlpaj/ ;($tTi- 

Tm^OJU. „ AlCt(p6eSi4 (pyiCriv tJzto/S^^S Ky T 'Z&i£p(p«TZirV iTiKTma.tdi T l/t^, J^lKltt/ T TO. 

ticeps idolorum Ephraira. ,, Scilicet curn idolis comrnunicavit. Et saepe alibi et nunc 
etiam Ephraiinum pro Tsrahele dicit, ex potentiore inter decem tribus nomen as- 
sumens , sicut illud: filii Ephrainii intendentes ac iaculantes arcubus. " Scandala 
sibi posuerunt. ,, Ipse slbi conversionem ad deteriora excogitavit. Quamobrem, vel 
quomodo? " Provocavit Chananaeos ,, illorum impietatem aemulatus. " Fornican- 
tes fornicati sunt. „ Exin in peius omnino ruerunt. " Diiexerunt ignominiam ob 
fastum eius. ,, Multa utentes insania et adversus me superbia, idolorum religionem 
amplexi sunt, quae omnimodaia ipsis ignominiam asperget. " Turbo spiritiis quasi 
sibilus extollet eos in alis suis. ,, Sicut volucer, aereum spiriturn alis suis impel- 
lens, in sublime volando fertur; sic isti ab ira mea correpti , et quasi per aerera 
raptati, multa cum violentia in captivitatem abripientur. " Et probro adficientur 
ex altaribus suis. ,, Tunc demum inteliigent, stulto se ac noxio circa idolorum ai- 
taria studio defunctos. 

CAP. V. 

" Audite hoc sacerdotes, et attendite domus Israhel, et domus regis auscuUate. ,, 
Manifestum est, hinc quoque rursus, ex aha revelatione initium sequentis dictionis 
facere, sacerdotes simul, et Israhelem, et regiae famihae cunctos alloquens. " Quia 
vobis iudicium est. ,, Ad vos enim veni ut iudicium meum exerceam, et poenas 
de ausibus vestris lata sententia sumam. " Quia laqueus faclis estis in specula, et 
quasi rete in Itabyrio extensum, quod venatores praedae causa fixerunt. ,, Varias, 
inquit , prophetis moliti estis insidias , et yenatorum more qni rete ad capiendam 



IN OSEAM CVP. V. 25 

^Kol^' (niOTnoLV ^5 T '^D^^pyiTTtfv (g) (t^^AAp^v Xiy^' a)g '©^^ TZif 'E^s;ci«A tv, mtoTfov 

J\J)xi(^ (7i rd oIkco 'l(rsa«A *. " 'Ep^ q Tmjfehvmt; v/^^ iijuu. „ 'AAA' i7ret<H) e/h^iocu- * Rzeci». iii. 17. 

vovnq lcp' Oi$ if/^lwvov v/MV oxetvoi TO imju^ct TvictvTix, }(^r duTUv ii^v^-^^jivS^ 5 a;y7C5 

iTTu^Cd rltu 7J^«eia</, yntfchvcov v/^g i(p oU M|«.apT>i;^T5 , ^i/ ^fptf aKcvng '6mJi^iT-&i 

ivLvmc,. " 'E^ g^i^dyK T 'Ecp^ia/^j ;^ 'Io-^mA 8x. a7TS57i' o-Tr 1^«.«. ,, Kcw ^ l^<^fj,ou v. ar, 

Ta ^vo/^ja TTrt^' cuWv d>ce//3fiJ$, ctTe TraVSTS ajjrolq 'Zirapoov. " Aiotj vuXi c^g77DtfV<s6crgv 

"Etpocufj!., i/uucLY^ 'lo-^wA. ,, O/c/k TrJiVLty otyTJ^g TeAsov "^xTOjztvro? SjttS, ;f^ c* t»j t 61- 

J)Lxcov juucwdivrci^ ^Z^ct. " 0(;x 'iJhtiKctv to ^^ovKict (unzSv tS ifhgpi^^cti ^2«^$ (^ v. i, 

^ov oMTtfv , oTi TrvvjfACf. TWDveictg '^v cv cojvi^iq' T Q KVQjLOv iiK iTrtyvcdirctv. ,, OyJ^ ^ 

fJLi^^ctX?<9fj^oi yvcofXYiv ''i%ov T vivcTctf ^ct^^q S/tt«, iTTeiJ^ TTcwr^c^g 'ZB^c, To yji^v i^ca- 

icetXetVj ovJivct A9^v IS^Aem^ I^S ^TweTcS^. " Kct/ 7a;T«yft>^o^Trt/ w u/3ez$ tS' 'lcr^rA 

ilg '■3t^(TOii7rov cwnf. „''AA^ ^^ Tauins q t^ TctpomcLg if^ 7^ i^/3pgce)5 Zi^ iTrctpoivowu ^tto- 

<psLvrig l/uiQV:-i '/^ '^t^rcti/i^VTig roig il<J)x7^ig , a^^clv J^^^rnaj cfiiclw , ajuro) d^arctf t^ 01- 

;t«/a^ yiVOjtSfioi Ttt^^etvcocncog, ilg lu/ S^ "^ nucoQ/ctg }(_g^^!TDy'^ -t^ iitv\g. " Ka) It^yiK \. 5. 

^f^t^ 'E(ppaijM. a,<Bivr\criicnv cv rcuc, a.chyJicug iwmv' f(^ (i<)hvii(Ti (^ "lovcf^ctg ju^r ojJitSv. ,, v. 39. 

^■'ATra^TS? vjQwy] T^i^f^ju^KHVT^g-, jcoiv^ f(^ r TjyMQjictv 'cz^ju^ov(tiv -y vTii^ m rlw yi/c^(nv 

riJiKii-/ r ifjulw. OvTtd (^ 6 /u(gt,}(^ti©^ ^'^yi UclvA^ td *, t rlw aKY]^ciou! ov aJi-Kict »1101«. i. i». 

v^^t^^Vtwv \vct iiTrvi T T a.Ky\^etcu> rvi ^zs^g ro yj.^v achftoiujTUiv ok^ottvi. 

" Miia 'Ttj^^arKev y^ Ju^Q%cav injpdjaxiVraJi lii c^^jit^ow/ t kvqjlov t (k: ii \*M iJ^cnv v. c. 
aJJTvv' (yKWiHXiK/i ^ dvr ojjTtSv , 07i (^ KVQjLOV iy}(gi,'TiKi7wv. ,, Kav dvcnctg J\ (zs^cnt- v. 7. 
^(77, 7»roi5 oJ^iKiii^ajf vofJuCfiVTcg tc .^^7ov, oyc^v c*tbu3?v s^aoi :^sov, c/KT^dftiiB^ii 

praedam extendunt, diversis illos implicare malis studuislis. Nam speculam appellat 
prophetarum coetum; veluti apud Ezechielem: speculatorem dedi te domui Israhelis, 
" Ego vero eruditor vester sum. ,, Sed quia vos moleste ferentes quae ilii vohis even- 
tura canebant, talia adversus eos machinati estis , equidem peccatis vestris poenam 
imponam , quam inviti licet sine dubio patiemini. " Ego novi Ephraimum, et Isra- 
liel a mc non abest. ,, Opera enim illorum probe scio, utpote qui numquam ilHs 
non adsum. " Ouia nunc fornicatus est Ephraimus , contaminatus est Israhel. ,, 
\idi illos prorsus a me recessisse , et idolorum rehgione se polluisse. " Non ded^- 
runt cogitationes suas ut revertantur ad me , quia spiritus fornicationis ipsis inest, 
et Dominum non cognoverunt. ,, Neque resipiscentibus mens fuit ad me rever- 
tendi , quia in vitium toto homine incurreraht , nullum mei respectum habere vo- 
lentes. " Et humiliabitur arrogantia Israhelis in faciem eius. ,, Atqui vesaniae huius 
atque arrogantiae , qua adversus me insanierunt apostasia sua a me , et accessu ad 
idola , dignas luent poenas , cum suam depressionem spectabunt, in quam me ulci- 
scente devenient. " Et Israhel atque Ephraimus infirmabuntur in iniquitatibus suis. 
ludas pariter cum ipsis inlirmabitur. ,, Cuncti, communiter peccantes , communiter 
quoque poenam perferent, propterea quod adversus scientiam meam iniurii fuerunt. 
Sic etiam beatus ait Paulus: eorum , qui veritatem in iniustitia detinent; nempe 
eorum , qui veritati faciunt iniuriam sua ad vitium perversione. 

" Cum ovibus suis ac vitulis pergent ad quaerendum Dominum, et non in- 
venient eum ; etenim ab ipsis declinavit , postquam Dominum dereliquerunt. j, 
Etiamsi hostias adduxerint , liis putantes, propitium sibi numen reddere , nihil inde 

4 



26 THEODORI MOPSUESTENI 

Truvmng ouuThg tQ -Sba' VTTtp m a^^ivriq ainvv-, ■jretVT^dg Toiq g/c/iyA9/$ fS>^(Tet^v. " '^On 
TiKVct d^o^iii l^vmw idvmq. 55 Kct) ^ ;^ imq \^vi(n ^s^^ th Sfg^T^ytB^Qv "Qn- 
fAA^^nq^ cJ^ d\^o(puXm iTiKVCos-ctvTo 1^/U4^ia4' tSto yb ajUTolg ;^ o /^^6«©^ AduieP' 

' Ps. cv. 35. eyf(^A&i Xiywv * " y^ iTn/uuy^a-euf cv Tolg 'i-^vicn- 55 t^^v^QuJdu Toivwu t -zjrcwr^jM 'Se^g 

G^ ckioZiag Ifhjuu^ietv c^AS/, tt) T^jcva ouuTolg c^ cwWV ^gcD^ct/. " Nt«Xi ^cpt^cpaQ/^ro/ 

oJUThg « ipuai(3n (^ dmy ftAyipng ojjmv. ,, '''ivct ei^>j 077 <PiKlw Ti. iovcn(^Y\g ouiThg Tg (^ 7a 

V. 8. 'Zif^mvTzt ouuToig oi^zs-ctVTct '©^^c/^or» (pdr^p^. ^^ '^ctKTiianTi avbXmy^i ^^ G^ ^ouvovg' 

h^azt^n ^ T tv^wAcJV, Knpu^otTZ cv tc^ oiyccd ''Clv. 55 'Ev oJTuai Ji (pyjTi Tolg ivTniig cv 

/».40. ois T aaiSetetv iJpyct^iSi tIw oljdtctv-i ett^iVT^g lug aitun-dag emnJkg, (BonauTi /t^X?\dv , 

V.». TO 'Zt^i u/^^? L/^TSp rowTwv ia7)ju8pct ftLuuovTig }(ct}(st' Troict TttvTa; " 'E^icTTn BivictjuuVy 

^E(ppouft i]g (t(^cwi(r//Jiv l^^uiTO ov nftipoug iAiy^a. 5, 'A/Tzj ju^ y^ tQ Biviotjuuv r t^ 'ih- 

cAjt/of Myi ^cta-tXetoiv' c« q 7» 'Ecppcw^ TO5 Jii(^ ittwvi <^v7\cf.g' ou tQto q Xiyi, ou b 

ju^ d^'i<Pl , o^ g/$ ei(pctvi(r/^v i^^viTO' civ^' /Vct ;«3/v>) l-Str' oift(poT^pcov itTrr} iv auDOLfJt,(p'o- 

Ti^v ^ 071 c>K<r^Jovj (c g/5 oL(^abvia-^^sv iotvj' ^^ Kj ov njU^poug t iAiy^n ,, Aiy^ '^ cv tu 

i(^'oJcd Tp 7toMjuuct>v , Iw iircL^i TK^ ^QP^v fjiiaj; eurmv iMy^v 'Tir^JhXcog' 6x<r^aDVToij 

^Vj (pncnv, iK73Xr,Tlojt^oi -t^ 'S%i atiT^g juci^^oKng to et-d-^^ov, v(p ng d(pctvi^n7ov^ ttolv- 

TiXc^g' iftH Tdg 7? 7ivM/M'-:g cuuTolg i7my>VT^ , ^ t 'fhiTiX^^/Mvlw TTctp oLUTolg IXiy- 

^vt(B^ ti^^^vo/JUQLV' T) Ji To x4)ivov }(^ Sfcf^i^i^riv Myjy , ij^t ctv Tig awji^g ^ <7^^ 

Lxxxvn •-> "^ f^K^tt-f^ ActuiJ- m; o^v Xiyri' * '/i/u^ctg iKiK^-Pa, , j^ cu vuKTt cvctvTiov an' hk iv 
n/A/ipct /Av (3o(X,v Xiyav , cv vukti q cvolvtiov (pd-iyfi<S^ tQ dii' clv^' /va iiTry] on h/AJipcu; 
(^ vuKTog (Z/KiK^^et ovetVTiov as' j(^ ^ipi(Tiv Toivwu iiTn T) itotvov 'isTUi j^c^v^^udu Ai^' 
TO c^eST/ Bivia//^iv , 'Ecppeuft itg oi(^xvta-/4)V l^iTO' 'tva, iiTn^ oti r^ KOtvou (^i^picTctv Tg, 

proficient, Deo prorsus illos aversante ; quandoquidem eo dimisso , idolis totos se 
dediderunt. " Quia filios alienos sibi genuerunt. ,, Nam et cum gentibus praeler 
praescriptum coniugia miscentes, ex alienigenarum copula liberos susceperunt. Frgo 
binc etiam omnimodam illorum cum alienigenis commixtionem ostendit, quia ex his 
etiam liberi ipsis nati sint. Hoc enim illis improperat etiam beatus David dicens: 
" et commixti sunt inter gentes. ,, " Nunc devorabit eos rubigo , nec non heredi- 
tates ipsorum. ,, Dicit nimirum se tamquam rubigini traditurum eos exitio cum pa- 
trimonio universo. " Clangite bucina super coUes, sonate super excelsa, praedicale 
in doino On. ,, Cunctis inquit locis, ubi impietatem vestram patrastis, omissis con- 
suetis ritibus, clamate potius, quo vobis eventura mala portendatis. Quaenam haec? 
" Obstupuit Beniamin , Ephraim in desolatione fuit, in diebus correptionis. ,, Be- 
niamini nomine , ludaeae regnum dicit; Ephraimo autem, decem denotat tribus, 
Neque vero ait illum obstupuisse , hunc autem desolatum; sed de utroque commu- 
niter utrumque dicit, nempe quod obstupescent et desolabuntur. " In diebus cor- 
reptionis ,, id est in hostium incursu, quos ipse adducet, ut populi sui perversita- 
tem palam castiget. Obstupescent ergo , ait , mirantes subitam rerum suarum cata- 
strophem, in qua funditus destrueutur; me hostes eis immittente , et peractam ab 
ipsis transgressionem puniente. lam rem communem diaeresi dici, passim comperire 
est etiam apud beatum Davidem , velut cum ait: die clamavi , et nocte coram te ; 
non ait se interdiu clamare , et noctu coram Deo loqui; sed ait potius , interdiu 
noctuque clamavi coram te. Ergo per figuram diaereseos rem communem dixit. Sic 
etiam hoc loco ait: obstupuit Beniamin, Ephraim in desolatione fuit; ut communi 



IN OSEAM CAP. V. ^ 27 

^ g;$ ci(pAVKrji(}iv ^y>vci(i-l\\ " 'Ek roLic, (puAcug 'lo-^^^wA ietct^ct 7n<px,. ,, TctuTa 3 iTw.- p. it. 
yav aJJToJgj lAiy^co 'TyJ a.7retXdv T^ Iju^f tv elXyid^g y^ /^iCcuov , cug Sfy^^r^ ^zs^^Yr 
ttSv yvoiuSpcuq ri7n<psjju' cuS^navvrcLf Ji 6k 'mg TiHficLC oti TmvTzt luj th^ t2 )(^ a-xJ^^iG/^ 

" 'E^ovto ol Ip^VTig ^liicht co; /M^n^VTig oejLa,. ,, '^ilazrgj ^ 0/ tu oiifjiei^ct i^ r "• "»' 
^^y ^ipicna)g d^pcu^ujUTig Av 1^,01 vovtclj ToTg 7^ ctiauoTetctg J^Kct^ioig., Hiz^g vfjufig (^ncn 
TiVAArig kcnjg Sfg^ipicrict^g /ua&^v ifjui t5 f(^ Tfi gJc/^yAwK, 73/ ^zi^^cjyjicciv fj/sv ijuiol t diov 
Tifjclw T5 <t 6vo/j(^cnctv , c/Ketvoig 3 «cT oAcej;, tippcLyii cf'U(^2c TfoKT^lg tb ?t^ 7fr/x/Ap/$ J)iy\- 
pr,/uvct ZoTFUig-y 10 ^ scp' vyttiK chiXvavLVi-i rluf i/uiQi '^tT^a-ouTav ovo/UigLcritiv ts ^ tj^^ 
^c^oL-^oLVTig Ofceivoig. " 'Ett' o^tes^^ c/K^iC^ wg vcPti)p to 0PfjLyi/>(^ fjLH. ,, <^o(^ipa. y iiv tjv< 
^v^cfvf^cti TVi j(gLT curmv opfjLri irrvXf/.-AJtOTzev ivioLVTTt , d^ulw vcDz^g '^yJ\.vo-ctc auThg TreT 

::^W ^ TTOM/JUCdV. " Kce.T^<:/bva5-2^'(72''' "ECPpcUf^L T a.VTlch>tOV clmh, )(Cf.Ti.7TaTY\cn TX) Kpi/L(^. ,, v. 11. 

OJ/^vct Aojpy it^v T (^n^iii' %}(^<^Q^ Q t^sf-dwg 'i^vev yicJ^iK^I t It^^v , 7n7niTy\K0Tig to 

e^iil^^ov ^ (^ fjLYicfivcL Thia Tnjin/^Oi 7hy>v' Cdg v^ KVtiog cv Tvlg ivcL-yfiAiOig' * " >(^t^i- * luc. xi. -52, 

TnT^ T aycLTrluj (^ t K^icnv j^ t fAgov (l). .,.,^'lvct UTrri 071 ?^y>v iiJivct 1;^t? r^ cLytTmg p- «. 

<t T cDf(gLiii icj T^ (piAayBg^^rJa^- k} av77c/);cov 3, t oLcfiKH/jSpov Kvexog (pcuvi^ i{g.K(^v' 

cag Tv * ^^ 'i^i ivvooov tzS dvTicfiKCi) cm Tct^' ,, toT^ dcfliKZcn ^p^ivm imiryi JhvoLfjLi Cffir * MaUh. v. 25 

acfiKn/Avag VTT ctvTzfv di^Tnvetv. " "^Otj np^ctTO Tiooi^i^ OTnazD t /JistTcucov. ,, TaZTct 

Q chifnT^lloVTO dl^'0T2 'Zt^, T T ilcf)xACdV 'ZD^crCtVi^etV ilT^VTO ^^TTiiCtV ., OLTZ fJLyjJivOL T 

ro'^ft)K T i/^iS tu T •?«73oc7;j7;iOv'65 '^Ti Tiuiii/j^joi ApjPV " Ko/ g;)^ &); Tct^^ td^ "EcppalfjL., y. n. 
(^ «tf? /div^^OK TTtl' oIkcp ^lkJht. ,, 'Ev 7n)h?\Yi Ttt^yri §0 Tyj TroKi/juov ajjTk.g }c^'^.<P!azti, 

ambobus (iictioiie tlicat, obstupuerunt et desolati sunt. " In tribubus Israhelis osten- 
di fidelia. ,, Haec nimirum illis impingens , minarum mearum veritatem firmitatem- 
que comprobabo , quibus a propbetarum intentatis isti non crediderunt: sentient 
autem experiraento edocti fidelia omnia ac veracia fuisse quae dicta fuerant. 

" Facti sunt principes ludae quasi terminos transferentes. ,, Quemadmodum 
illi, qui divisionum in campis signa auferunt, dominii iuri nOcent; sic vos, inquit, 
quum tanta esset inter rae atque idola intercapedo, quatenus milii debetur bonor 
et nomen di^inum , illis vero nequaquam; firma iura , multisque ac variis distincta 
modis , vos quidem pro virili parte dissolvistis , nomen meum bonoremque idolis at- 
tribuendo. " Super eos effundam quasi aquam impetura raeum. ,, Terribili quodam 
impetu ferar in eos , qui talia sunt ausi , aquae instar eos inundans multitudine 
bostium. " Oppressit Epbraimus adversarium suum , conculcavit iudicium. ,, Nullam 
iustitiae rationem habuerunt: unusquisque pro viribus vim iniustam alteri intuUt , 
ius conculcantes ac pro nibilo babentes. Sicut Dominus in evangeliis: " dereliquistis 
caritatem et iudicium ac misericordiam; ,, pro eo ac dicat: nihil pensi babetis cari- 
tatem, iustitiam, ac benignitatem. Nam et adversarium videtur dicere Dominus pro 
eo qui laesus fuit; velut: " eslo benivolus adversario tuo celeriter: ,, raonet scilicet 
offensores ut omnino conentur abs se laesos placare. " Quia coepit abire post vana. ,, 
Ita quippe se gerebant, ex quo idolorum superstitioni se addixerunt, omissa legum 
raearum observantia, omnique officio. " Et ego quasi conturbatio Ephraimo , et 

(1) Animadverte praeclaram lectionem IXfov, cuius vestigia alibi non invenlebam, ne in vaticano gni- 
dem praenobili 1209, nec in vuigato. Praeclaram dixi immo pretiosam lectionem, quia misericordia ar- 
gumentum fructusque est caritatis, quae ibi praccedit. 



28 TIIEODORI MOPSUEStENI 

<wazr«p Ti)'/ l^apet jdv^ct) r OTceidiv oJ^tujcug Tjhrijlm ouuihg' ivcDj?^v yC) qti ii^ it fMv iz^ 
'E(pp0U{/', TD 3 TCsT lacTflt Xiyf' )^ ttoivs q d|W-(poT^gpi5 t/m/ tb vx,^f^!w \7ki\q\v (^ TP 
j^gv^^ov cpwOT , ^Orag (^ ci/ to7s dvwTEg^is IJ^ii^ct/uBp, 

V. 13. " Krt]f glcAv 'Ecppa/jW. T yooDV cmW, (^ 'IbcTo^ t oc^wilw aui^- v^ iTToqdj^ 'E^ppalfju 

'Ze^g dojfg/ag, (^ a:^rfiA2 'Zirfitr^etq '^si^g (BctcnXict ^lcLoeifJu' j^ axnvg ovk ricl^u/jii^i hu- 
am^ vpi^g. „ Tots c/^ t o\vAi(av aA^Yionvrc^ }(cf.)tci)V' tQto ^ Xiyi vomv <^ oJ^wulw or 
av a,7ru}iiroLi /u^ ctXy^fJi^KuilQg ilg G^tr dosuQjLng o 'Ecppciip, "^ttij^AAwv q '^'icr^c^q ''Qh 

p. 43. ^ T ct]yj7rf\cdv (^ctaiXict., ^v\ q //JJoi' c«ef^v KO/uul^yirctj (^oii-d^eteiv. " Kay « ju.m ^Tm.V(n\ 

V. 14. c^ u/-^ oJuuow choTt iyco il/M a)g TmvSrnq Tq^' "E^pqcdfju, ijaf «g Ag(»v Ci/ TZtf o'/;c<i) "inJh,' 
(^ «^ aqTmfJLciJi T^ 7ivpd!icm[A,ctj t^ ^.ii-^fjioui , <i: ^k 'iqctf c^cjuqiiju^jQ^ . 55 'Ev aTiuvgoig 
ju^etJi iigiJtolg, Irss-etJi) a>g ctv ^ jfavdvp n }(^ ?\.icov vjluv icrofjLcti, /ui^ ttdAAm^ v/m^g ing 
Q^lnv\r©^ aLpim^oav n ^ anmyav ^ t^ 'Tp TToXi/MCdv 1(^0 Jn' 'dJivog aTniX?\gf^e\v v/ji^q 

V. 15. '^ 'fhicet/J^oov }ic/i,itoov dia n ovr(Q^. '' U.opivaof^ctj (t i^q)i"\,co ilg (^ TOTrov fjm-, icog ov 
d^pctfi^c^cjj. ■}■, 'Ax^oxLdwg rri ilaovi rri ^zi^icet/uvyi ^ t5td iTniyx,'^' iTretJ^ Tp tdibtwv 
^Tiejtcov 'iJjiov ^ /t^ o^UTVjr^ /uv d,^7ra(^etv T? Ji^ d,(pcupeiv iv- ^Zer^azri-^fov , dTnivctj Jl 
^i T /JigcvJpctv rluj .o^KAia^ -, iiToc ' iuurvdi f(gLT^iQrtetv t? j^ JistretvaXtcmetv td Xr\(p^v' ^oi^g 
av TO oog imv^q (t Kicov -, dTnJtota v^ t«td- dvji Th-, d^rima-cu; v/Jig,g Sj3- 'r^ tioM/mcov., 
(^ cti-^/jiStXooihg i(ciiQ,<^(ya4', K^r i/Jtstvrov 'icjofjuciui, ^k 'fhgpi^^o/j^fjog ^zt^^g Tct yvo/j^ct, 
iiJi Tivct vifjLcov v/Juv (^on^cictv , ct^i av '\jzeo T ;^T5^VTSe)v us-ctVTzKvi T dTHoXetajtf ^jzffO' 
/juimvi. '^ Kct) '^^i-^acn n^ ^nrn^r^m ih 'z&^owttov ^«. ,> To't? yb Jyj ;(ff.Kelvot /uQl- 
fiaX9/J^oi T^ (^oyidiia^ Jtnjovrauj t^ ifjc^rig. 



quasi stimulus ludae. ,, In grandi eos hostium causa perturbatlone constituam, 
belli doloribus quasi gravi stimulo illos compungens. Porro satis constat, quod haud 
aherum de Ephraimo dicat , aherum de luda , sed communem ambobus minatur 
conturbationem ac stlmulum, ut iam in superioribus demonstravlmus. 

" Et vidlt Ephraimus knguorem suum, et ludas dolorem suum. Et abilt Ephrai- 
mus ad Assyrlos, misitque legatos ad regera larim, et ipse non potult sanare vos. ,, 
Tunc enimvero mala sua persentient : haec enim appellat languorem atque dolo- 
rem; cum vldehcet captivus abducetur ad Assyrios Ephralmns: qui ad Aegyptio- 
Tum quidem regem legatos miserat, sed nuUam inde opein impetraverat. " Et noii 
desinet vester dolor; quoniam ego quasi panthera Ephraimo , et quasi leo domui 
ludae : ego rapiam et vadam et toUam , nec qui eruat erlt. ,, In contlnuls perse- 
verabitis malls ; etenlm tamquam panthera leoque vobls ero , muita vos cum cele- 
ritate raplens et abducens per hostlum incursionem; quin vos aliquis incumben- 
libus malis possit subtrahere. " Ibo et revertar ad locum meum, donec dispereant. ,, 
Consentaneum propositae simlhtudlnl hoc quoque dlcit : quandoquidem ferarum 
huiusmodi hic mos est , ut cum velocitate rapiant , et quod occurrerit auferant; 
mox ad speluncam suam abeant, ibique devorent praedam atque consumant. Ergo 
ad pantheram et leonera haec quoque verba retulit; pro eo ut diceret: postquam 
vos hostium manu praedatus fuero , et captivos fecero , mecum ipse habitabo , ne- 
que ad gestam rem respiciam , nulloque modo vobis opltulabor , donec ab oppres- 
soribus vestris supremum exitium patiamini. " Tunc demum convertentur , et fa- 
ciem meam requirent. ,, Tunc sane et illi resipiscentes opem meam implorabunt. 



V. 2. 
V. 3. 



IN OSEAM CVP. VI, 29 

KE(D. 5-'. 

^4f^g r }Cvejtoy t diov h/u^ ^ oti ouuTvg iriTraxKiiv y^ lclci^ w/^P^C, Tuntc^i v^ /w^Tua^ram' 

vytdai y\fJiff,g /u^ Joo hjuipctg , ov tyi hjUi^S^ tyi ^nvi dvct^m/U^^^ (^ ^ntrojuji^ cvojvnov 

iuml^ y^ yvcdaojuidic. ,, 'Tm» yb r^ '^KetjUivm oujTvig -^Ai^^icov jui^ TioXXrig bpfjuyKracnv 

Itt \juk T^ o^uTHT©-" (^(poJpct ^ OappavTES OTJ Tnnd^cu; ainhg }^ la,(70fjt,cLf unvmg , d^- 

^Tnictv Ti iTrd^co Tvlg ovf^lBiCnitocnv avTolg }(g:TdKXri7\9v '^ctv /ujf.<Ti ■, ju^ TroK^Yig ivig o^u- 

^r©^ y^ TYig iuji^eicbg ilg cfiop^^riv ay/ov TramA)) to /fptr' ojjT^g' ihTo ytp Myi tv 

vytcccri iijciag lui^ Jiio Yiju^pcLg, cv t^ Yipui^ct r^ TQj.Tri a,vct<picn)/cadzf inag ^p h/u^g (pncn 

outnofMog laG^rnjf , cj)9B ov JLo }(^ %mv iijuipcug td ftr,'fCigt)V , ilg tIw TniXcuav ri/^g "^tto- 

^^lujoji uilKiv iutt^re^ytcfr nio q ;f^ yiftidsoiUA^-i avh tS cv "^iTro^^VG^ rp ^coetTiovcov loo- 

/Uidzt' «5 70 *, iycooKmg /ujii CcTfcg ^coHg, avTi r it/ TZef ^yiv /ua ?^Tisvcrcc^. " Aico^O/L^ ♦ Ps. XV. ii,- 

T yvcovctf T icuejLov. „ MiTcc axrnJ^g axn^ ^ yvcocncog o^ui\yiov/Uidzt. "'n$ op-S^g^v gTo/- 

ytyy ivayioD/j^j avTov. ,, Td6^0/t<^3a ;^ otro t^ /SoJi3^/a^ J^iiclw o^-3'p», (^; av c^ aKOTng 

iig <^(ii>g iu{^(ia?<gvTCL Ta Yi/ujiTie^. '' Kct/ ri^i yi/julv cog viTog ^STe^lfJc^^ tyi yyj. „ "^A^p-Sc- 

vov 7rcLp'i^<l T aytdwv t pg)p);^cM', Jiicluj ryj cx, yHg acvaJiJh//jivcov KCLp7r£vyX)T a,v )^ 

TmvTo. }(ajie^v 'fkiTY\<hm TVy^^ccvYi tS viTQ. 

'' T/ cjoi uovYiaod 'E(ppctijtt; t; aoi nomcroo 'liiefk; tv q gA€0$ v/il^ cog vg(p«An fssespivYi -i ^; *^' 
;f^ t»5 c/)boTOf op-S^gzvw TTopdjo/AkvYi. „ 'Aa;^ tj$ m£pt Kj avTYi J)^-A£^gfit)5, ^ -©^^5 T As^ov 
o ^cr^^OnTing iTrDincrztTo^y cJ^ «5 iJi^aTO "imi^^Kv-^icog ^i tIw d(^opfjJdj t ^97/« K^l^ow ti q 
^"^y^^cTWfc^v u/iJv (p«a7 W(^' IjtcS ^^s^S^, outw 'Z&^^vOjttefv lazr8c/^Ki)CTv: l^ /tt«v ^ lAgefv 

CAP; VT. 

" In trlbulatione sua raane vigilabunt ad me dicentes: revertamur ad dominum 
Deum nostrum; quia ipse percussit, et sanabit nos; vulneravit , et medebitur no- 
bis: sanos nos praestabit post biduum , tertia die resurgemus , vivemusque coram 
illo , et sciemus. ,, Propter incumbentes ipsis tribulationes multa cum celeritate ad 
me current; magnopere confidentes, fore ut qui eos percusserim, pariter omnino 
sanera , et acceptis convenieutem vulneribus medicinara faciam , cito admodum et 
expedite res eorum prosperitati restituens. Hoc enim denotant verba: sanabit nos 
post biduum, et tertia die resurgemus. Tam brevi, inquit, nos sanabit, ut ad sum- 
mum biduo vel triduo in antiquam nos reponat valetudinem. Dictio vero " et scie- 
mus ,, ponilur pro , meliore conditione erimus. Veluti illud: " notas mihi fecisti 
vias vitae ,, id est in vita me constituisti. " Persequamur , ut cognoscamus Domi- 
num. ,, Studiose scientiam eius conquiramus. " Ouasi paratum diluculum invenie- 
mus eum. ,, iVdiutorium eius nanciscemur quasi diluculum, quasi nimirum e tene- 
bris res nostrae in lucem transferantur. " Venietque ad nos quasi imber telluri ma- 
tutinus aut serotinus. ,, Uberem praebebit bonorum largitionem, veiuti de.terra 
fructus proveniunt, quae omni tempore idoneum imbrem obtinnerit. 

" Quid faciam tibi , Epbraime? quid faciam tibi , luda ? Misericordia vestra 
quasi nubes matutina , et quasi ros mane pertransiens. ,, Hoc quoque alterum ad- 
Jocutionis initium est , qnam ad populum fecit propheta , ex accepta revelatione oc- 
casionem dicendi sumens. Quid oportuit, inquit, a me vobis fieri, qui tam stu- 



p. 4C. 



* Ps. XLIII. 19, 



Y. 6 



ort TIlEODOm MOPSUESTENt 

!^™r4.^«v«V-7, 1^75, k v^p ^ i/«"r '^'^^~^'!l^r; n^lSo • 

;r^r r/r ^^z ^\ ^^^ -^^ «xS t^. 
a.se peccasu.. E,a.ae. .e.. '-;;x.:l^:^srlt:^:;:HrL:;z:i; 

quae necessariara poenam vobis attrahunt . et.ams. en.m 

Lere cogitem, carere hanc effectu voluntatera raeam oportet, qu.a facta vestra Iru 
franeara pror us efficiunt. Veluti siquae nehula aut ros mane hrev. appareat, sta- 
radi solvitur. " Propterea succidl prophe.as vestros , et occ.d. eos verbo ons me. 
Profe cto elo iuquit, etiam prophctis raels, quos utilitatis vestrae causa ra.ttebara, 
!e rain t° torli siquidera ego illos admonere vos de offico yestro mandabara; 
e -m quidem vos adhortabantur ; sed vos contra, nuUam s.ve d.centmm s.ve me. 
mi ttntU reverentiam hahentes, varlls eos mortibus adfec.st.s Itaque vocabula suc- 
"ret occidi eos verbo oris rael, ponuntur pro, causa ego h.s fu. re. hu.us.nod 
ciai ei occm propna sic interfecisse 

^Ttarsinir^r rndalt ^apu^os officiL! ipse properaodura 
Tce m J e":. Veiut etiam apud heatura Davidera: " decUnasti seraUa^ 
To tra a via tul: „ non quod ipse semitas declinaverit; sed '^'^^^^^^^ 
illos devenire malorum, ideo sibi rei causam quodammodo attrJju.t. Et .ud.cmm 
Im qu :i lux egredietur. „ Atqui non impunem praevaricat.onera anc ves.ara 
esse sinara; nam poenas a vohls reposcara; ita ut ex ..s quae paUemu,. raal. lu 
clarius cunctis fiat, rae vestrura adversus prophe.as cr.men ^-'^'TZlT^:^ 
„alis implicuisse. Ceteroqui ut ostendat se non «l^^!!- -'-" ■Jjj;:;^ ^Z 
msericor^iam inquit volo et non sacrific.um, et sc.ent.am De plus quam fn, o 
Zsu,; Etenim'ego ceu si vellera sacrlficiorum quoque et holocaustorura v.hta- 
r„ Cod. =«^, quod visum est corrigendam; q«an„«a.« plerumque o«d« est en,enda,,ssi„r«s, flr- 
reaqcre €t optima manu scriptus. 



m OSEAM CAP. VI. 31 

ia TPAp ifjLou yiy'o/S^ct-> cf^oiTZ ryJ ^tZ^^vofj^njLtarav ^'nduu <h)(gi!icLV' lAiou yia to i(^ p- *7. 
Cyjip '^" TnxXovTWV )(gL}u2g TifJUcaejLct fS^(3(tAXav Gsir a.J)ycQvTcu; . " Auro; q tl^nv a; av- v. 7. 
■^^TrQ^ ^r^s^l^ulvcov Sj^-d>iKla> , OKCi icpm^p^vriazx.v ita. ,, MijL(4vyn(giTi yd Ifhi irig ^ol- 
<ncaq {i^ T^ o/Wcj^, t jud^ avco^v vjuuv ovjuTidivTz»v 'Ztt^q ijid ?^y>v iiJivct ynniijuSpoi-y 
x.cLTt7n(p^vy]itOTig efi fJLH 'urcLVTiXcog' a)<^ ^ cfffu' XTiPOjuujuivncniovTct^ vjm^q <3%i tjst» t 
'Zt>^<^ynz^v dviAetv. 

" YctKyt?\g. TToMg Ip^^ztl^^o^t&lnn /j^touol. ,, hmoL q ihiaiv lijuuv « FctAytP^, •artfp' v. s. f 
M t!w '6'h^?\g:.j2^ i(^ ju(^tcuov ^d^ 7w gi/aj/\$t ann^lw IbhehiKVvS^' b7z» yb v^ avcdTipa» 
Aiyi, fth i]cmopdjtS^ i^g ToLAyt/\gL tLL tioXiv ^ \pyi(^i^ M-yf jL(^Tcua,.y tk cv uuTri 
yyvoju^ct (niftcuvaiv' " Tapctc^siiCRt vJ}i)p. ,, Oi to cfietJig lUj ^(^■^apov tt);- iucnlBeictg cv 
T^ yvcocri ^'/^^(^ouvQju^ov tvi Iftri-, Tri '^o ilJ^^Xcdv '6hdz?siLung c^jui^ia,. " Kctj yi ^i%vg v. 9. 
(TH o)g dvdpog Treicc/cTQ. ,, 'H TraVcy t e^iwajuuv t-w oJmicLy cv ty) r ditziTrjdju^cov oh- 
Ji'iKVVTaui .(i/\gL^t)' ov Jh ZoTiuv y^ Tc]g 'sref^Tcug g-S-©^ Kgi ^:^ t hk^v icmHcfhx^vctj 
^?^^!w -i f(^ t!w o/Wcw iJvLvajuuv Sf^ t^ iviocpv ^Ji'iicvv^ctJi aTmXeiou;. '' ^Tkpkj-^clv 
\ip^g oJhv \(J^'o\dj(rctv '^'mju(gL' on dvojuicu/ l7r:'i;](ntv. ,, '£>c 'Zi^^dicncd; (^hMtoji t Ti- 
Twv '^-hJei^PoLi y^Kiav oti ol ju^ TTUT^oig ^ (^'yicnv ^ 0; vju%vi^i (^Myi q G^ ^^g 'laK^/B, 

Aiui T^ (^ ^t/LLiCOV^ 'IvafcA TIVOVlKilV iTlYioeiaV 'CSTDfteiVaOZLV 'lJh)(nV di/TzJv T dJ^(blijA, TCaXlV- p- 48. 

tLu i%OV T dytvdKTY\rnV ^ Tt/ yiy^V^OTi-i &)96 ?\gL-9-palcog /uS^ ^ /A^ Jb\iJ S/a.\i^luJOLI Gen. XXXIV- 

rolg ^iKi/JUTcug ^ZtT^anoia.u^oi (piAiav t^ttj yto ?^iyi ro iKpw^v oJbv y^ooZ q ?\stfic- 

J^Oi, TTZlVTCtg }(ff.T OJJTOV dv(^?\9V 'JTji^ T^ y^^VOT©^. " 'Ev TZeT o1kCi) T^ 'ifT^sjt^A ilJbv v. 10. 

tem vobis suadere , atque ad mei agnitionem adducere , propbetas miltebam. Nunc 
quia sic illos tractantes , malam mihi retributionem obtulistis, iustam peccatorum 
vindictam perferetis. Nam misericordiae officium quoque est, propter eos qui male 
' sunt passi , supplicium iniuriosis decernere. " Ipsi autem tamquam liomo pactum 
transgrediens , iUic me contempserunt. ,, Vos autem in transgressione vestra perse- 
verastis , neglecto quod mecum pepigistis antiquo foedere , meque prorsus despe- 
cto , adeo ut prophetas quoque id vobis commemorantes interfeceritis. 

" Galgala civitas quae operatur vana. ,, Causa borum vobis Galgala, apud quam 
noxium vanumque idolorum studium expromitis. Sic enim et in superioribus dixit, 
ne abieritis in Galgala civitatem; neque vana operemini , ait; ut quae in ea pa- 
trantur , significet. " Quae conturbat aquam. ,, Illi qui limpitudinem et puritatem 
piae religionis, in mei agnitione apparentem, idolorum admixtione inquinant. " Et 
fortitudo tua, viri piratae. ,, Quae vim suam videlicet in errantium damno deraon- 
strat; quemadmodum mos est piratis, aliorum damnis incumbere , suasque vires in 
ceterorum pernicie ostendere. " Celarunt sacerdoles viam , occidione Sicima per- 
emerunt, quia iniquitalem patraverant. ,, Exemplo vult illorum nequitiam expla- 
nare; quia , patres vestri , inquit ( dicit autem lacobi filios Levim ac Simonem ) 
postquam fornicariam iniuriam sorori suae illatam viderunt , tanta rei indignatione 
exarserunt , ut oblique quidem ac subdole Sicimitas sint adlocuti, amicitiam simu- 
lantes: id enim innuunt verba " viam celarunt ,, sed idoneo captato tempore, cun- 
ctos uno impetu propter illud flagilium interemerunt. " In domo Israhelis vidi hor- 

(1) Ita cod. ^dastai, sed n^endose, ut arhitror, pro 7r«5«,?aV:ft)j. 

(2) Videtur deesse p/j, vel scribeodum esse or »> stdov^ 



32 TUEODOhl MOPSUESTENI - 

W 'lcr^nA (^QjDmi iicfbv /lugzty :ropverav ajravmv sx, ov ow/uistTi av<px<jztv ^ cW' cj/ «^- 
<^^p£ '^v^q (t ''i7n)<pka-<l -3^0!;. '' 'E/twav37j "la-^iiA-, (^ 'liiJ^ot^ oL^pviiVi di^ejicr/j^v axm!. ,, 
YlcLvnq 'uj^c, /Liictv iicfbv 'u^^c/LvojUiciv rri r^ dJt^Acov jUddv^VTsg S^pncmeia,' }(^ Tmvng 
ATiXvi ^ (hit^ScipjLSplw rluj ictvvil^v 0L7n<^ei^ctv cm>TY\oj.ctv' a)g '^ ei Tig yi(ji>py>c, TiXeicO' 
divTrev orrgp/^TWV, (t tS KcipTrQ t diQjKrjwJ^v liTrcuThVT©^ , viJ\} 'uy^g pcjLdv/Mctv }J)ijV, 
''^TTDAicjiiv /u^ m ytoo^y^bkynt -i n&vov J^ Tmvnt (^ '2«r^«A»(f»CTO mvov S^ 1115 olKeiu^ 
"^^(p^jvffgv pctdv/AActg' 87W5 Vfjueiq ^ (^«07, 7B0-87WV ^ 7JiA;>c«7Wv "^^^AgT^u^i^STSS a^^rwV, 
cf^iXnXvdz^Tig Aiyw^ov y J^/Savrg? t ipn/zsv-y vo/nsv J^^olju^oi, t y^i? aTraAM^poTg^ tiJw' 
iTxrny^iK/Splw -y (^ t^ -O^pjiiTTtfia •20/'g^v7rt yti^crct/^oi TOTtov otb crjir x^ap^srovg s^Zx- 

;5. 49. ^ITWV 70 ■3?(5er '2*7^(5% OyM^^«V, 707^ TTZXVTa 7» y^^Tio V/ll^/S ^JPVOTa 'cfeiTla <J)^ C^ iCtVTl^V 
OLTriJei^^CtTi :i^KiOC4' OL^piVVcq /jSfJ 70 ')hrZ)cf)iJhvOLI Tt/ '&5Cer G^ VTlkp T TOiTfaTTOV J^ THAi- 

TCOVTUv ioipyi(nc^v KctpTrovg , ^Zt^ Jl tIw tS -^^^v©^ c^c^o^osrluu ci^oXt\divTig o?^i cfi* 

* Es. V. 4. oXcov 0/^iov ^ ThiTca }(^ 70 'Z?)^^ 'mf^HcTctici' * if/.etvct 'Ivct 7iDiY](ryi gzL(pvA!w, iTToiyicrf 

V. 11. Q a^^v&o^. '' ''A^p^ou '^t;')/av crgfltL»7z«r cv tc^ '^gpi^^etv /m t!w ctiy^/JigLKoiiuicLv tS 7\ff.ov 

ju.0f, cjv TZ^ la^cui fM (^ 'l(r^y]K. ^,'''!!?^ ehHv v/juv TiuXiv iiipcic dp^gj !w ch^ tjzs^- 

/SaAAeucrav (piKstv-d^^Tncti/ lya 'srapi^co , c^ Tvig ctl^/^$tKcocrici4 v/^g <zi^^^ uucnxv oiv^ 

■ ' ^^mvlw iTmva.yav iXTnehL' •wn Svi KQfTTov 'W^g tv ^cpeTTiov opav idi?\9iTi, oip^; v/juv 

iTkqob; J\riai' 'ivct j(^v y ouv Tyj Ton Jtttpiciv cti^wudivng 70 />tiyi-&(^ -, /s^ tIw tQ 

kd^tIov^B^ ioLVThg Ifh/AAetocv '^i-^Yin tQ Api^arou, TOTg /j^ J^ tQto (pwOTv Troiiiv v/aay 

cJ^i^' to ^p oLpyov :i Kiyi dvTi tQ ct^cjL^aj\ Jvuvr](ryfi (^^AYid^^g 'zs^g tq Jiov IJetv 

viw di 71 ; 



ribilia; ibi fornicationem Ephraimi. ,, Et res qiiidem illorum ita se babuit. Nunc 
vero in universo Israbele plena borroris aspexi ; fornicationem universalem , non 
corporis sed corruptae animae atque a Deo apostaticae. " Contaminatus est Israbel, 
et ludas omisit messem suam. ,, Cuncti ad praevaricationem spectabant, idolorum 
cultu polluti: cuncti infirmum ac profligatum salutis suae negotium esse ostende- 
bant. Nam veluti si quis agricola peractis seminationibus , et iam frugibus messem 
postulantibus , mox ignaviae se dederet , agricolationem suam pessumdaret , prae- 
teritum omnem laborem inertia sua futilem redderet ; sic vos , inquit , tot tantis- 
que bonis potiti, egressi Aegypto, emenso deserto, lege accepta, promissam terram 
adepti, et in conveniente religioni loco constituti; cum iam fructus oportebat ad 
Deum ferre , tunc omnia vestri gratia acta , per maHtiam vestram cassa effecistisr 
oniissa videHcet post tot taliaque beneficia fructuum redditione , factaque ad vitium 
urtiversali atque omnimoda perversione. Paria bis apud Esaiam: expectavi ut face- 
ret uvara, fecit autem spinas. " Incipe fruges colHgere , cum ego convertero capti- 
vitatem popuU mei, et Israbelem sanavero. ,, Quamobrem vobis novo initio opus 
est , quod ego per suramam benignitatem vobis concedam , dum praeter spem om- 
nem bumanam de captivitate vos reducam. Nam certe si volueritis ad meliorem vi- 
tam intendere , novo vobis initio opus est; ut si denique acceptorum munerum ma- 
gnitudine pudefacti, in virtutis studio deindeps versemini, id vobis factitare liceat. 
Nam verbum, incipe, dicit pro, incipere poteris, cum volueris ad officium spectare. 
I^jiBc yero quid ? 



V. ». 



IN OSEAM CAP. vir. 33 

KEO. Z'. 

•\}/d6/^. ,, n^iAiA©^ cLTmaiv « 'Zi^^vo/uuct, lu) iloyil^^ia-^ a/ram; , ;^ 07» "^OT^TXKTg^ 
^«, 'cs^? ro '\|/gD«/b$ ia^Ti, ^^ ivi; Tjfjcct^Qjiaf uh XTSOjud^eni J))(^'iu>q vynp a)v Trapivo- p so- 
fjt^ei^Ti TOictuTo,- Tmq '^ TJva. t ^'oTrov^ " K«]f tthi^^nq 'z?^e?5 a/jTOK ii(n><(^j(jiTaJi , c/K<hJi)- 
cT/icav Xvi^g cv tyi otS^d ouLmi , 07mg awjoLcfhxTiv oicfhvTig cv tyi KcipJ^ict cwtzSy. ,, 'ilq ^ 
aK gi' 775 nM^nfnq v\ Xvitp^q cv ocTaT ttots (u^tv^v oxcf^criiv Cffu- 'Zi>^<^^vTct4 , ^gj\ ilg 

OiiCiCtV iW^^V TtL CvOVTZt ^f^Oi' «7TO , (PHCTV , iTT^dxiVTig V/UUV Oi TTDAi/JUOi CLTmVW. TSt Tl 

7{ff.T oiKicw vk Ti 'i^ct) 'Zcr^cTovTa vfMV cLi D oZ cnv ■> Tct /u8p a,(^cu^tiVTiq ■, lu Q a,(pa,vi^ovTig 
vmvT^c^g' u)<^ a,7mvTctg vjuf^g •vJzjro 7^ cnifJt^rpo^g t^Ti^^f^jng-^ a(r/mff,'nL ^^jjuh iJtA<^ k^ 
lavTOv oief^eiv, oJ^vuucamS^ovg te y(y tcapcf^icLV 'f^ Tvlg yvo/j^oig-, ^ 6?\9(pv^/J^ovg <fi* 

6?\9(pvpTl}Coiv py}/4a.Tte>V If^ TC^ /Viyi.^i T (7VfJL(pO^V T*^ OVfJL^CUViiUWV V/JUV, " Nuv 6xV- 

KXcocnv ajuThig to SfcLf^HAicL ajmSv , OLTnvcLvn tQ 'Zef^cTZDTrn fjua I^^^ovto. ,, ' KTraviaiv efh 
T /j^j) TnjKkrig dxmtiv '6^riT^icr/Avct)V 7^ fcSf-Kictg /juiiv\fjt,!w ^^oov , t^^.^aKo^ /tAyi<piig oui- 
Tiig KaKolg' avaT^y^v o\g ^ovKdjo/Mpoi /Jt^ TioKKrig dvcuJiictg i^zir^ l>\i<Ti Jhf^^^^iovTO r 
ijjucug. " 'Ev r KaKicug Yiu(p^vav ^acnKetg-, (t cv loig '\iv<h(nv cwmv ap^VTCug. ,, '^Ci<^ v. 
ttoKkIw Tvig ct/ctvTiOig g'm (BacnKiJoiv iiii aoyjicriv Y\<hvlw iy^ii^ctj ^ o't ;^m;c£pniicr«OT p. 
7? cWTt/v ^ alyjuigcKcoTou; Kn-^VTOJj -, vynp cov tb chi/ts^TiovTO ;(^)ca)V' j^ 07i Jii r ifjuluu 
dipivng yvcoaiv-i t!w '\djJ^ }(^ a7mTY\K!w ryj Jcu/j^vcov fAjiTYHa-ctv •&pYiemetetv. " Uavng ▼■ 
/jiPi^t^ovTig d)g Mi/SflW^ i(^'o/j^<^ ilg Tn^^tv. ,, Xvfjupcovcog ytp aTrcuiTig t«$ ytfcooicog 
')b7n)<pxv'ng 7* £ju,«$ /{pi^k!w tivcl yi/cofjuLju aviefk^ctvio , 'Z&^g r t Jcu/ji$vcov ''^TrvKKivavTig 

CAP. VII. 

" Et revelabitur iniquitas Ephraimi , et Samariae malitia, quia operati sunt 
mendacium. ,, Quam operamini omnes nequitiam, dum a me digressi ad mendacium 
spectatis , ea manifesta cunctis fiet a poena , quam merito ob haec flagitia luetis. 
Quam ob rem, aut quomodo? " Et fur ingredietur ad eum, latro spolians in via , 
ut concinant canentes in corde suo. ,, Nam veluti si quis fur aut latro in via ali- . 
quando occurrens viatores spoliet, et aedes ingressus rem domesticam auferat; sic , 
inquit , supervenientes vobis hostes , omnia quae sive domi sive eitra possidetis ca- 
pient , partim asportantes , partim funditus consumentes ; ita ut vos omnes calami- 
tate pressi , cantilenas lamento plenas simul concinatis , cum geraitibus cordis ob 
huiusmodi eventum, et cum vocis uluiatibus, propter infortuniorum gravitatem quae 
vos corripuerunt. " Nunc circumdederunt eos cogitationes suae ; coram facie mea 
factae sunt. ,, lam vero omnium ab ipsis patratorum malitiam in memoriam revo- 
cans, gravibus eos malis irretiam; merito quidem propter multam qua prae oculis 
meis ita egerunt impudentiam. " Iniquitatibus suis laetificaverunt reges, mendaciis 
suis principes. ,, Contigit enim, ut liinc multam tum reges tum principes caperent 
voluptatem; qui idcirco eos superabunt captivosque abducent, propter peccata ada- 
mussim quae commiserunt ; et quia scientia mei omissa , falsum et fraudulentum 
daemonum cultum adsciverunt. " Omnes adulterantes , quasi clibanus succensus ad 
coquendum. ,, Concorditer omnes a scientia mei recedentes, adulterinam veluti 
sententiam susceperunt ad daemonum cultum declinandi ; cHbanique instar ad co- 



3>. r.2. 



V. 7 



34 THEODORI MOPSUESTENI 

f^er^q tIw aiKO?<^(nctv piTWVTig c^eivlw. " KaTst^^-uo^ aJJTbg "^^Wr) r^ (^?^y>g. " 'AA^^ss -^b 
cJ^ OLwmg 6^5 Tai)iv\g icse.-mvct^.cadyfmvTctf t^ yvcofj^ng. " 'Atto (pf^crs^g 9Bofcr©«' go)? tS ^u- 
^oi^liZctJi oLUTV oASv, ctj vi/Apcti r]^ (^ct(Ji\icav ujul^. ,, 'li$ ^ « 96^ Am^P^bv Tg ;f^ g^- 
/3Am3^v oLKdjptd l^u^l Ti (^ C(/a:7cr?5« 70 avfjLTmv , «tw^ c^org Tno t fG>^.^voim$v IZtVTlw 
}(^Ti^auedi l^ctaiXei ctv ^ "^tto t 'h^^ooLiJi^ P^IBovTig t a,p^lu/^ ^^e^g t ojutIu/ yvcoLtLu t^ 
f(^Kictg ctTiavTig ci/iucraTi o/uipicog. 

" ''Up^ctvTV ctp^VTig ^fjii^ cJ^ olva- „ Oi rg ^ ei^^vTig cwn^v yJi^cag ^c/jf olvo- 
(pKuytcug 'Z^^cniyov , aLy.^TCd f(gLVx, TTctvnxav cog c/k Tvictuiyjg TrcLpomctg t^ ^v^jLf^ tc^^n- 
/lAjivoi. " ^E^iravcLV r yfi^ cwrt^v /ui^ T^Qi/u^. ■,, YlQ^g Tikiovi^ictv iOJ^Vj jcoivcovictv sAe- 
c. /u^joi 'os^g cLTmvTctg g^ chit^^apyjivag t ^otiov. " A<07i a.vi}(giu^cra,v co; iO\.i^ctv(^ ctii 
KOLpJ^icu ajJTt^v , cjv TzJ' KOLTbtppoLOseiv ovuTbg oMtv T vuKVz. 5, "E^iicaiovTO yb J^iKfw hAi- 
^ctva T Sf^voiav 6% '^ . /Ui^ig v\g cT/ oAm5 l7riTV\J(Lov '^ vuKivg. " '^TTrvn ^E(^pcufji, cvi- 
TiKn^i]. 55 'Clg c/H. /LiidTlg Toivwu vcnoLU-wg JiKluu Tp UTrvcjp (3oLpei KaTi^jtAvcov , sJiva, 7« 

'Zef^cn})tOVTQ-> iTIVlHVTV /^^PJ'. " U^l' i^^Yi^ , }(^ OLViKCtU^ 0)g TW^g (()iy(@^' TTCLVTig 

i^p/uiJtv^G-av u>g HXi^av©^ }(c/j{o/M{j©^. ,, 'H/^^a4 Q (^?[£i,fMj2ewk<j7tg , t cumSv m/T^ovtd 
TraAiV, av airfo /^joi 7? JiKlw TW^g ^ }(^ oocuTip mg }ihi^av(^ Sf3^^.pfjLajLvo/Mfjoi 7S, y^ 
J)nyi^/j^Oi 'ZeT^g tIuL t aivTfWv ipytcjiav. " Ko) ^p }(;gLTi<^a,yi, Gm^ KQjLTag dtmSy. ,, 
KaTaAAMAev 7r)<vtM; '\}m/J^JHcn tIcu TijW.ctfgioi' , JiK^w ym^g Tmvmv '^ olo^^v cv atiivig 
v^anxKnit/^cjdv tv\ i"p TroKifMCjov ta^a.cfiiJh/uvcdv^ cr^^ayvi. '' YloivTig o\ (ictmK^g cunzSv 
iTnavv. ,, "ATmKeicx, (^ (r(payyi (ZE^^^Jh^nmv^ TmvTig. livog'ivi}c^v ;' ^^ Ovk Iw cv auTvig 
'fh}(ciiK^/jL^(^_ 'Z&^g /Aji. „ "ETreiJ^ ;^ (Wf4.(pcovov il^v r yvdofjilw^ IJiva ?^y>v Ifi^ 
TrvieiiQ^aji }(gL^7ni'^ idkKdvn:;. " 'EcppoMjU, cv viig ?\&.oi-; axjTvg aut>avi/A.lyi/uTV. ,, Ioutv Kj 

quendum succensi , fervido quodam animi impetu ad illud flagitium decurrerunt. 
*' Exuret eos in flamma. ,, Sed enim hoc ipteo-eonsilio suo consumentur." Fermento 
arvinae, douec fermentetur totum, dies regum vestrorum, ,, Veluti si quis sumptam 
arvinam in farinam coniiciat, tota haec fermentatur , et universam massam perficit; 
ita ex quo illegitimum hoc constituislis regnum, capto initio ahs Hieroboamo , in 
unam eandemque sententiam cuncti pariter conspirastis. 

" Coeperunt principes furere a vino. ,, Principes eorum crapulae et ebrietati 
indulgebant, ira immodica adversus omnes tamquani crapulati utentes. " Extende- 
runt manum suam cum pestilentibus. ,, Avarae cupiditati mentem intenderimt , 
inita cum pessimis omnibus societate. " Ideo exarserunt ut cHbanus corda eorum , 
dum tota nocte agitantur. ,, Mentem more ciibani inflammatam gerebant a cra- 
pula, cui tota nocte vacarunt. " Somno repletus est Ephraimus. ,, Ergo tamquam 
ex crapula huiiismodi somno gravi correpti„nullius honesti officii curam gerebant. 
" Mane factuin est , et succensa est quasi ignis lux: calefacti sunt omnes quasi cli- 
Lanus ardens. ,, Die succedente , rursus in eodem opere erant , quasi igne inflam- 
mati , et quasi clibanus calefacti, atque ad turpia facta incitati. " Et ignis devora- 
vit iudices eorum. ,, Meritam ergo poenam sustinent, dum igni veluti, quicumque 
apud eos regnabant, hostili sunt traditi caedi. " Cuncti reges eorum ceciderunt. ,, 
Exitio et caedi omnes Iradentur. Cur? " Nemo erat inter eos, qui invocaret me. ,, 
Quia una mente erant, nuUumque prorsus habere mei respectum volebant. " Ephrai- 
mus commixtus est populis. ,, Hoc etiam ]>eatus iraproperat David, dicens: commixii 



IN OSEAM CAP. VJI. 35 

/uiyKi.tt-<i'i ojJThq cLmu,J Lctvie^ hiyjdV' (^ i^miiMyi^Tav cv 'nlq "i^yid' * ?^ y6 li2> oLTret' i> ^^ .^ 




Ps. CV. ,15. 



V. H. 



7aK.n«7t)y io at.Tnp 'TiTSL'/.TciUj tottov. " Kctjn^cf^pv (^cZioi rlw l%iLi dirrJ. ,, 'Tyw/uuiyi 
Toivtjuu auv(i7^y>v t .nfJi^coeJttV' 'Zt^^^vo^ctx; ;^ rolq (k{^c^ioig 'fh/Luyeiq^ utt' cixmSv OKavm 
af^oun^ncnrciuf Travvihceq. " h'jrhq q fe;;c iycji)' Kj TioXicL d^laj^icmv cuntJ\ ;^ oujTig oux, 
\yv(a. ,, 'E-os-aJii ^ Sj!^/u^/(uvyiJtiv ^^ Tvig 7)1^ ^Zt^cnDiciviTtiv oiycic/jg , ovJi ir^ /^x^Qd 
'tpovw 'ux^c, Tt» <SiOV iT^jiS^^ JcAav, 8j^ T^ro TnKrirctf roictZvx. 

'' Kof Twar^vctfdr/a^ra/ « i//S(£/? tQ \(T^r,K iig '^s^azoTrov cwrJ, }(^ ovy^ iTnqa-^cw ^- "^- 

'Ztf^g iCVej.OV T Qihv ajjmv t <SL «>C C^i^riTYiJ-CU/ OJUTVV iv TTUai T>irOiq. 5, 'TTsip ffliV TOlVtUJ 

cJ^v(iej.(rav ih TD '3'«ov, «Tws a,vcuJ}ig y^ au^vxdiTaig «Zt%« t t <^cafJisvcov i%Y{yujric, ^- 
^TniOA/, y^ •r 't«%i d^-eiyag cnjacPlw 'Zsr^Tifj,yicrcu/rig -r» /5;%/ to ovtws ^7ov, 'i-^vrcuj rlcjj 
TSi7n.'ivCk)(7iv r!w oikaiclv .^ Iw v:^juiviim cP/Kcuct^g, nJi (yjc /u^^l^oXri; viyaw/ 'zsr^g r diov p. .m. 
/^nXiidivrig. " KcLJ Iw 'E(p^ai|a ^; «s%/96£^ avj^? 8;c iyovcrrt KcipJictv KlyjTffov iTny^- 
?^viZro-i ^ clg a,ojueXiig impdj^,(rctv. ,, Oict mp K^v ri 'jz%/9e^ jw.!i q 'P^j olfi^icav '^- 
vri/jjfmiv Trcisju^jn ?^^v' av acpo/^a/^Ji, '^ "ir/J cLtWv ivTmv viovivetv iioodiv TmXiv , 

^efi /ULiCLV 'iyjiCFZl 'Zfy^fJUYl^eiCLV -7^ ^(^CUDiCnCdq 'T)/J '^VCtJfMpm , CiVTU J\\ (c' «TZJi '^JPVACTV , 

cti&ncnv t^ a,mdK^cu; « ;\5tjM<,5avovrg$ t^ olKetci^-, clvj' avayoivovTg? /.f«v 'V doc t auyw^icdv 
(BoYt-dacw-i Tvy^vovnq q fcr-S^vo?* aTis /^ /M«^Am5 -t^ J^uuuaWictc t aorueiwv a^yjj^Kod- 
ing awnig ctTra^vTMv ^^ tw olicetct. " Ka3w$ av TroQdjcovraJft '6hl2ctKce) liAr ojUThg to ^- i 
dtJCTVOV [joh' f(gLdzt>g TK TT^rejva r «pofc^ oc^Ci) ajjT<ig. ,, Aia^:;^e<v a/>75:fe O-ati t G«eiV(S)y 
ct]yjj^Koi)(rtc^ .y Tr a,<:^uuua.Ttt)V' iTrciJ^ coajrio uvi chKTjOj) rri '^STrv^cicri (^i^a>^cdv ouuTiig, 

sunt inter genles, Tnterdictum quippe per legem eis omnino erat, qiiominus alieni- 
genis commiscerentur ; ideoque id merito heic etiam illls exprobrat. " Epliraimus 
factus est subcinericius panis , qui non reversatur. " iVdeo inconversus in eadem 
permansit malitia , sicut ille manere solet immobilis in quocumque ponitur loco. 
" Comederunt alieni robur eius. ,, Suslinet ergo debitam punilionem: sceleste enim 
alienigenis commixtus, ab ipsis funditus exterminabitur. " Ipse autem nescivit; cani 
effloruerunt ei , et ipse ignoravit, ,, Quia in officii sui ignorantia perseveravit, ne 
a longaevitate quidem ad bonam frugem converti passus , idcirco haec perpetietur. 
" Et humiliabitur arrogantia Israhelis in facie eius , nec reversi sunt ad domi- 
num Deuni suum, et non quaesierunt eum in omnibus his. ,, Ouoniam itaque erga 
Deum conturaeUosi fuerunt, dum sic impudenter ac pertinaciter daemonum super- 
stitioni adhaeserunt, ilforuraque sequelam vero Deo antetulerunt, videbunt humilia- 
tionem suam, quam merito sustinent, postquam ne in catastrophe quidem ad Deam 
incUnare voluerunt. " Eratque Ephraimus quasi columba insipiens , non habens cor: 
Aegyptum invocabant, et ad Assyrios abierunt. ,, Qualis est columba , quae ne de 
puUis quidem suis soUicita est; quibus sibi abiatis , iisdem locis nidificare rursus 
solet, futurorum improvida quia aeque eripi poterunt; sic et isti se liabuerunt, nul- 
lum sensum exitii sui capientes, sed expectantes Aegyptiorum auxiiia , quae non 
impetrarunt; dum interea grandi cum potestate Assyrii eos abducebant captivos in 
regionem suam. " Et cum profecti fuerint, expandam super eos rete meum: quasi 
volucres caeli detraham eos. ,, Fugere ab illorum , inquam, servitute prorsus non 



m. 



i:j. 



36 TIIEODORI MOPSUESTENI ' , 

ef^Ulu/ mretvc^v %]q t aA-^fj^Kodoiciv dTm^co. " Ucu<hvaa> oujTkig cv tJj a.Hayi t^ 'dxi'\icd4 
cumSv. 55 ToiaZTzt 3 ojUTolg iTm^o) ;(gL)(gt,, fc ^ t!u/ oiKcLu '^ iTTtKdjauiuiAvm hjToig 
i(g.ita>v l^(ipvTa.Tlw ^cntY , apicdrv ilg TmjJ^eictv ouuTvtg. 

Ketf 77 To T5^7wy ctiTjov TiuAiv Kiyav . " Oua/ ojj^mg oti oiTnTjyjJViauY ciTr IfjLOV' <Ni- 

p. 05. Aflwo/ g/ojK 077 vicnlSiiauv ilg if^^' ^Tn^ y) t^ g/$ Ijttg «tD^^vO/a/a^ TracwvTOLi TZJtuTa* l^ q 

iMl^caattfJitw axjihq , ;f^ ot/Tci )(gi,Ti?\gLAncmv ^g.T ifjLH 'vj/cjGc/V. ,, Kct/ ^ avcodiv l^ya uiv 

ojuThg gu l:7c/«K , ot» To/ J^ T ayvcojnpTuiilev ^z^ ifjt,i imJ^ei kvujutv t oljtiiav' oLTn^X^^a, 

IjCiv y) a^yTfe:^ ^?^ "Usr) odywnfiaq cf^nAetct^^ Ofcetvoi efl tiuv o 77 l3?\gL(r(pyijuj)V i^pdiyfovTO ilg 

ifJUV TTD^ fJt-iV fAS%OV i^yt(^0jL^0l ^ hiy^VTig' H^l ol dnoi (Tii 'ifl-^wA, of Q^^yfpV Oi 

c/K '^ hlyjTrfH' Trcn q iTret iTraTa^i TTtJ^cLv -^ j^ if)put]auv uJkTzt^ j^ ^iji^ppoi f^gLTifiAv- 

V. li. ^YKmVj fjt.y] ap%v cftjuuyicriToui J^ovvoui , y\ iTOijui^aaJi %a7Pi,^av izS ?\ff.d ajunl'':^ " Krt) ovk 

i^maztv 'Ztr^g fM auj KdLpe^iouj ajjaov. ,, Nguowy c/^ 'otr^g juui iiXiKQjLvei t^ S^voict,, }(^ 

a,vafjt,ei'voui- r nAra^ iftQ Jh)^iav , ih v^^v ovk i(Ba?\3VT0. " 'AAAfit c^ApAy^oy cv r xciTcug 

OUfltJv ; '6^ CnT<£> )(^ oivCiO J^C/LTiTi/mMOVTO. 5, 'XOUUUOLVTIOV JuSp OUtZ (t. iig T yllZ '^iTTUyfi- 

X'iaj; iiaikn?^vb'<.Tig -i j^ t^ TrcLp^ kftn cfb-d^etaJig oujToig avaTmuaicog TiTV^jtaTig-y JtotTlw yd 
aumv tSw ^f^tAeT, fjunJiva ?hy>v IjttS Troiov/u^oi-i 'a%i t t J^cujmsvcav i]%o?^'j(juTo d^^- 
'wetoLv ^ oApAu^ovTse tb <t. j^gL^^T^jiuto/j^oi v^ td 'wap oxavoig iibiajuS^ov' cuTnp sv l^Avi- 
V. 15. Q^vuu , ouuToig ?\Qyit^oju^oi 'ryj ef^ecfhju^vcov auToig dytQwv 'jra^ Ifj^ov r '^pv\yav. " ^ETntf- 
p. 50. ef^^^djiauv cv ijuioi. ,5 ""Tm^ J^ thtcov oov ilg ifJtX ixroLplujojuis)UJu Ji^ovTouf 'srctjp ijuiov tIiv 
'Ztf^atiKOuauv Tmjcfiiav ojJTUOJm. b^tJtiaKi J% ajurig d>g 'uroiplwojuiptjuu TOiauTu TroiOuvT^g. 
'^ Krty lyu) j^T\%vau G^ ^q^^ovol^ dumv -i ^ g<5 ^/*s i?QyauvTO Trovn^. ,5 Ko^ 077 6 

licebit; quia ego, reti veluti, decreto meo illos comprehensos , in captivitatem quasi 
totidem avcs abducam. " Castigabo eos ipso suae tribulationis audltu. ,, Tanta illls 
inferam mala, ut vel ipsa permolesta eventurorum malorum auditio sufliciat ad cor- 
reptionem. 

Atque borum causam mox dicens " vae eis , inquit, quoniam resilierunt a me! 
Infelices sunt , quia impie egerunt in me : utique propter suas erga me offensas, 
baec patientur. Equidem eos redemeram , at ipsi locuti sunt contra me mendacia. ,, 
Oiim ego eis bene feceram, at ipsi ingrati adversus me extiterunt. Subduxi eos ser- 
vitio Aegyptiorum, at ipsi nulluni blaspbemiae genus adversus me non dixerunt; 
nunc fabricato vitulo dicentesque: bi dii tui, Israbel, qui te Aegypto eduxerunt: 
nuuc postquam ( Moyses ) petram percusserat, et aquae effluxerant, et torrentium 
instar inundaverant; adbuc tamen dicebant: num Dominus dare panem poterit, men- 
samque apparare populo suo? " Neque ad me clamaverunt corda eorum. ,, Ad me 
vero sincera mente declinare, et donativum expectare , non cogitarunt. " Sed ulu- 
labant in cubibbus suis: super tritico et vino secabantur. ,, Contra vero, ne postea 
quidem quam in promissam terram devenerant , data a me ipsis requie potiti , banc 
enim cubile eorum nuncupat , nibil de me solliciti , daemonum superstitioni vaca- 
bant , ululantes semetque secantes, pro more illic consueto: quae dum agerent, ac- 
cepta ferebant daemonibus bona illa quae ego largitus fueram. " Eruditi fuerunt 
a me. ,, Ob baec autem quae contra me peccaverunt , congruam sufficientemque 
me auctore castigationem nanciscentur. Porro eis demonstrat , quod ita se gerentes 
peccaverint. " Ego roboraveram bracbia eorum, at ipsi in me cogitaverunt mali- 
tiam. ,, Ego enimvero robur orane iis adversus bostes indideram; at ipsi turpe quod- 



V. I, 



* IN OSEAM CAP. VII. 37 

ftW tIw IXVLU hmcnsLV ouwmq Tra^i^v v^ t^ ttoM/lucov rifjLlw iya- o/ 3 tjoV tj aLiOTrov 
fjLivovg y6 ojuThg ^ t^ 6p'^<; ^ -t^ Tif/^coejict^ 7^ l/^JjS ^c^ei^ct 'ovTct^ tv fjt^yjdjev. " 'E^ovto 

g/$ TTi^Oy Ob» TZTaiXiVOV. „ '^D.?^ [A,}lJlv OJUThig Sf^\?\ff.'l{eiV 70^« 8;C a/TgTOjttjM.gy/tf gVJKT©^ 

iJDVToLf oLtST^K^i Jip T TrvAi/Utoov yj^ aS^veig' ihTO owu Myl ih iTmiehv^aztv cv ijuioi^ 

4V0L iiTTYI 077 OV^ 0JU(^?^yQ.VT0L^ CdV i?\ff.^OV TTCi^ IfJLH T ^$7IX)?\giV(nV Tlji 'fh 1Z> ^et^V jU/i^- 

^oKyij 70 Jiov aiiiiiq ivmji^djcm-, crat^pJi 7J1*; 'u>^^KO/Wia^ dmwv Tra^iyojL^^^ auuTolg tIw 
"STivJ^et^iv. " WiaSv^ ol Ao^VTig ojjmv cv pof^oua-y ^ aTmf^^djcrictv yKcoosY\q cumSv. „ 

OuTOi fJLiV iiV aL(r^VY\(rOVCnV' 01 TnjKi/UUOl Ji TGOZLVtIcU 'i^Hai i(CtT CWTtSv T \%VUUj «96 ytj p. 57. 

T«5 AD^VTCL^ aintfv aui) Tolg KgiTivHg aviAeiv , VTnp m OLTntfJ^VTax; i^^yfovTo i(cf.T ifjt^. 

KEO. H'. 

" OvT©^ 6 tpoLvKKTjnpg dumv c* yri A;^777« o^ (paovyfi dmtSv ag y^ oLfict%q^ ag 
(jxtX^my^-i oig diTvg iTxr' olzov kvqJlov. „ Iolvtix, J^ TniaovTcti /uifJLyKmjuS/joi 'F/j Tmvi^v 
ajuTzSv T yvo)f/,!w , 0/ k^ T/t,> A'/yj7z7ov cv^gcpctuA/^oK Ta^ e»'5 0^7^$ ^^« tc^o^ o»^^ 7^ 

^?0y Jh)piag- cil^OLTCd yt iTOVTOj -ZZ^^^^jAhOTO/ , T^ ItfJI/ttifit 'ZZ)^^c/o^^V7^$ 9TC£^7?Aej' , g/$ loj 

^(^^(^aov^ -i ^ TwKi/uumg cra\7ny^@^ Itt ojuThg y})(^^a7ig fJLiyt^ <t. t t lioKi fjucjiv 'i(^oJhv 
fjLiKKna-ctv yvcoej-l^iiOTig ^ ri /u^ TnjKKyig ouuTolg i-mKdjcTi^ 7^ o^VTY\%g^ J^iiclw diTh oi-d'esov 
\(pi<pjLf^ii Toig ^ieS>^/u^oig' Stw "^ Jii (t ol TtoKifxm iinKdjaovTaif-y liiT^g 75 oi(^cun(!^oy- 
7?? 5 f(^ (^ olitov 7W07to?^'juuvig T ^etov ThTV Q '^tre^gi-dretit^v ilg ^TToJex^riv tQ juiyidvtg 
T^ opyyig^ on f/^-fi q t oikh (^eidiTaf th oikaih ^ OTcdidag ojutov ag aa^avio- fjov fjiy t KgiTrztv 

libet et impietate scatens cum offensa mea patraverunt. *' Conversi sunt in nihilum. „ 
Conversos ilios , ob iram meam poenamque a me impositam , nihil esse ostendi. 
" f'acti sunt quasi arcus minime intentus. ,, Ita ut nihil differant ab arcu inten- 
tum nervum non habente ; qui saneinutiles hellatori est , quamdiu hac conditioue 
est. Sic erunt inertes adversus hostes atque imhecilli. Hoc itaque significant verba : 
eruditi sunt a me ; nempe eos non confitentes bonorum a me acceptam possessio- 
nem , immo in peius conversos , debitum officium docui , perspicuam iniquitatis 
suae faciens illis demonstrationem. " Cadent principes eorum gladio propter impe- 
ritiam Hnguae suae. ,, Hi ergo infirmabuntur : hostes autera tam validis erunt viri- 
bus , ut etiain illorum principes cum reliquis sint interfecturi ; propterea quod in- 
scite adversus rae vefba effukiehant. 

CAP. VIII. ^ 

" Haec est Subsannatio eorura in terra Aegypti in gutlure eorum , ut terra in- 
via , ut tuba , ut aquila super domum Domini. ,, Haec sane patientur, dum pareu- 
tuin suorum imitantur sententiam , qui in xAegypto teruntii aestimabant accepta a 
Deo heneficia: nam locis inviis similes erunt, desertioni omnimodae traditi, in qua 
constituentur dum tuba bellica clamose super eos clangit, et imminentem hostium 
incursum nunciat, qui quidem quam citissime aderunt, more aquilae praedae suae 
subito involantis. Sic utique et hostes advenlent, qui populum destruent, et Dei do- 
mum inflaminabunt. Hoo autem addidit, ob irae ostendendam magnitudinem, quod 
nempe ne propriae quidem domui parcet, sed excidio eam praeter reliqua hostibus 



V. 2. 



p. 69 



V. 5 



38 TIIliODORI MOPSUESTENI 

^kIw [juh, jLi k^ tQ vof^a hcn^nrciv. „ 'E-zira ;^ aioTrvY tiyiif^Lu tLtc^v 'G\^/3aK7w>' t 
S/^^ic!w rlw \yJjtl) -i v^ TTcuTiKcSq iig (^ v6/t(cy vja^lByfzoTwv t I/^v, t5 o'/jc« (peicPit^ ov 
VppuTJZiWU TB jfptf \.^Xwuov T^ '^/3<a(T<| T>i olftiioL. " ll^s])? gjU,g «,g;c^|oyTa/- 6 '&e6$5 Ij^/iw- 
f . 58. ;(^jL^ cn. 5, t6t? TJZero 'iT^ fS^yjL(^TWV y^ -t^ Itto^/M^ms tf^-^Tc?? Tjpwexa^, a;40VTg$ T^e) 

V. 3. t/tvct/UiV hjLipT^y^a-nai t lfA,lw. "'''Otj 'Io-^mA a:7?5pg\[ct7Z) cl^.^,1^^)/ f^^rieJ^ict^^cw. „ 
Uiimvrcti JU&/J 701 roictvvx, cflif(gLiQ)g o/ «te%/. Ti«!' «/i&OTV r/i a^3wy g^ Trap' \fjLH yi^vong 
dyyci)jns>vig' }ccti roi, yi cmori Trapei^v ouurolg r ifji^lw (ion^eictv -y jui^ TfoXKYq r^ iuju^eictiQ 
K^rSvrig t \^^v 'fyJ oIk^cov. 

V. «. '' 'EoLuroig i^cLCjxKdjcrcxv ^ j^ ou eh ifjuH yid^ouv ^ ;^ iiyc lyvcoQjicxttv /L{pi. „ Ovtu Ji 

fjci TmvnXc^g TrapiKsyKmvro , wg }(^ (^ ^cjp' ifjLou cfh^zvizi (^ctcnKict 'Zis^^ct-^ju^oi-, 
ouuroi (^ctcnAactv i(^ri<^(rctvro IJ^ictv , ouJkvct r/J <!«%« ifjci 7n)i>](7ZLjuS^oi ?^y^v' Tdro yoL» 
Aiyl TD ouK iyvcoQjLcrttvro. " To d^yueAOV cwTtSv i(^ ro ^uaiov aimSy iTiviticrcLV icturolg 
ilJ}i)/\gL, 07mg df^oP^s-d^p^Cduicnv. ,> Krt]f rlw ju^ Trap ifjuou ^ctcnKeictv , rlw n ^ztfei (^ 
v'oju(s>v 'Trcipi^ct-^vro ^^TnioLV ^ ^oLatKeietv 3 JcT/av i(^Qt<^(jzi ju^oi' Xiyl q r!w ^ f^" 
Jl;ca (puKc^v yiy>v^ctv , OL^ct/u^lw "^:d» t« 'li^j^ooLft, og t(^ Tug cfkjL(^Aetg fLS^rQ>> 
aurolg Kctncr/^<^ctcnv' ci)ihKiidzt r^ «t«%i rltu c/K?^y!w 7^ ^ctcnXeio.^ aromct Sf^^ts^^o- 
juSl/Joij iief}i)?[gL 7roX?\£(, n h^ 7roiKi?\gL TCL fjLiV OK ^vtS Kancnt<£/a(ntv -, Trt q c^ dpyuDn' 
a/p m ««/Iv %riQ^,v c^' »1 (^ <^(pavi<r/L{9V XApJctVHcn r olKetov f(^ iireiefii r 7^ ^ctcnXeictg 
aJUTo]g mefJiai y^voup-^dctv-y od^v J^ k^ rp cfbtjuf^Mcov iroXftiidTi fST^%v , aKoXoudwg 
iTiuyi. " " kTtoppi-^ov (^ fA9%^y (^ou 1ctju(^oetct' 'srapco^iujdTi dvjmpg pcou iTxr ouurig. ,, 
'A7T057f37 Ji] T^ 'Zt%i Tas J)a,/u(gt,Xeig oLaifieiaA' hJI yt ag irv^v copyto-fjLaj o^ rrj r.yiy>- 
VOTUV '^i^^^vo/uuet. ""^Edws tiv©^ ov fJLY\ Jujucovrouj )(^dueji<^!a/OLi Ctt tzsJ* 'lcrgje^A; r^ ijuuto 

tradet. Deinde cur haec eventura sint declarans: '* quia transgressi sunt, inquit, 
foedus meum, et contra legem meam sceleste egerunt. ,, Etenim absurdum existi- 
mavi , postquam hi pactum meura violaverant , et omni impietate adversiis legem 
meam praevaricali fuerant , templo parcere , quod isti gressu suo inquinaverant at- 
que polluerant. *' Ad me clamabunt: Deus, cognovimus te. ,, Tunc rebus ipsis, et 
imposita a me his poena convicti, potentiam meam fatebuntur invill. " Quia Israhel 
aversatus est bona, inimicum persecuti sunt. ,, Merito hacc patientur, qui conlatis 
a me beneficiis ingrati fuerunt. Atqui eo tempore, quo ego illis opem tuli, facile 
admodum hostes suos superarunt. 

" Sibimet ipsis regnaverunt , non per me imperaverunt , et mihi minime noti- 
ficaverunt. ,, Tantopere insanierunt, ut datum a me regem exauctorantes, ipsi pro- 
prium sibi regem constituerint, nihil iam de iure meo solliciti: id enim denotat 
dictio: nequaquam notificaverunt. " Argentum suum , et aurum i^uum fecerunt sibi 
idola , ut dispereant. ,, Et institutum a me regnum , et legitimam religionem abo- 
leverunt, ut regnum sibi proprium constituerent. Dicit vero illud decem tribuum , 
cuius initium Hieroboamus, qui et iuvencas primus ipsis fabricavit: haeque consen- 
tanea regni novi absurditati idola rauha ac varia ex auro argentoque sibi efforraa- 
runt; a quibus aUud nihil quam exterminium suum consequentur. Et quoniam illis 
regni novi institutionem exprobravit , unde iuvencarum facinus ortum erat , con- 
sequenter addit: " Abiice vitulum Samaria; concitatus est furor meus adversus 
J50S. ,, Recede a iuvencarum impio cultu; neque enim mediocriter patrato sceleri 



V. 7, 



p- 60. 



V. .8. 
V. 9. 



IN OSEAM CAP. VIII. 39 

;nKTav iTmiiio^^ <t « diog ^v. ,, ,'AAA' «c/e 6 M^t-jc^g ^o>'05 oJ^i7rcu<^<L(Ji <Ti rw efiov; 
^Ji cLTn-dii T^ TvcmvT;y\g oicnl^eta^ t pvTPSv; to^^nvctg q /sfei iiJ}i)^ d^ av^^Tnvm y.vo- 
ju^ct i^^e^oK, a 77CT2 av iliCGTaig vojLuSikv ^o/ , toicivtIuj 'i^VTo, T^ uTrap^go)? Ti!6«) a/77(a.y; 
<' AiOTJ TS^ctvrlv Iw b ^^xQ^ cth ^d/^peict. „ Ka) ou J^eJ^wunauj awjiJ^e^v on v\ 'T^p Jh- 
/L{gf.Xi(jdv ^^oTidCM 7^ctvY\<; aoi c^ "^J^ -^bS ^j^vsv aiTict , «giB (^ <^ tSto >e^tf/ /uucreiv: 
CUJTOL J)}(gn(idq ; ' 

" ''Otj aLVi/tAo<^^^ ^ , ^ M }($:Taq)0(^)i ctJUTzfv c^Ji^iTctf auTtt' Jpauy/j(st ouk *i^v 
i%av T TTDntcrctf cLXdj^v ictv 3 k^ •n^iiKryi-, d^o^^ioi i^gLTUC^ay^VTauf ounv. ,, Aia,X/\gt,ri<i yb 
iiJiv lyj 'f/j-A/jJtTwv OKetvcov-, a \jzsv >(^v(7Zt)vQ^ avifjuii ^r,^vdivTzt tb ^ J^-^p-Q-tfpgvTa, 
a^MSU TravTgAfiis ^ 'c«>ep5 Sj!g^T^:p!a/ av^^iwiq' (^dv^ /^j ^p of 726 Sjg^Ji^Toi ;^ 
d73Xt)X<!ct' 'igi 'j dYO)(^yig dv^^TPSiq , ctKdj^v iJg Sj3-^o<pr;v o^T7]JeiOV « Jiivd/j^ov HDieiv' 
ei J ct^ Tj KJ '^uoiTO') w; (pav?^v ih p^cnv ^zs^si^Tajf dT^yjbv t duTov ^ Jtj ZoTibv 
7U M ^x^i ra iiJci)?\gL di^ynia l^^?\gi^rig /j^ ^ (t ovncnv lAS-a^iyyicm, iiJ\ /xiav cd<^ ^ 

Tl y^ 'ZtfeiggJV V/MV iTi^d^V-, "^ TPaKi/KACjdV i^ ^ tQtO H^pJ^ Sfg: t!w CVOVCTZtV V/JUV 

dcnCetav. '' KaTZTrodv ^ltr^yiK' vwu l^j^iTO cv rolg i-^vicnv o); oy.ivog a^njov otj djUTOt 
dvi(^Y\crav iJg doov^j.iic,. ,, ViOVT^A yb d(^cLVicr/{9V iiTnp ThTtdV xkjD/^/veTTE , Am^S^svt^? -^jm) 
dcxrvQjLCdV ci)cnTip 71 cncivS-' TravTiXdc, a^yigov cv Tvig '^Mp^ioit; 'icnSi, hiJivcg d^iov/j^oi 
P^gya. " 'AveSaAg }(gt,-^' lavTvv i/jji. ,, 'ETnJiyxcM' iig 73A)i-9"(^ J^ 7^ g,a«5 K/y^Ji/jiovictg, 
}(^ iiJtva TfziieiSfctJi ftn ?<g^v idK?\9VTig , Tocmrmv dytd^v ovt(B^ duToig ama, auduJiia. 
TravTcx, JiifSf^rlovTX) k^ tv Jbycav iavTtig' t^td yap ^ tv /^-S"' iavivv. " '£(poa/jtfc c0»(2p6 
yiyaLTmcriY. -„ Ka) fcjc/g 7z?7$ 7roipZ(nv d^H^a/j^oi 'Z&^g Tihiovi^iaif ico^v. " Aia t»td 'Zi>^^- v. 10, 

irascor, " Quousque tandera emundari non poterunt in Israhele? Idolum hoc arti- 
fex fecit, et non est Deus. ,, Siccine, ne temporis quidem diuturnitas te docuit of- 
ficium tuum? neque tantae impietatis maculam eluisti? sed idola manuum liumana- 
rum opus admiraris , quae sane quandonam dii credi poterunt , quum talem habeant 
existentiae suae causam? " Propterea fallax est vitulus tuus, o Samaria. ,, Nondum 
itaque potuisti cognoscere , iuvencarum fabricam tibi causam aberrandi a Deo ex- 
titisse , quam ob rem iusto eas odio prosequi debeas? 

" Quia corrupit ( semina ) ventus, excipiet ea subversio. Culmus farinae effi- 
ciendae vim non habens: quara si forte fecerit, vorabunt eara alieni. ,, Haud dif- 
fert { idololatria ) a gerrainibus iliis , quae aestuoso vento exsiccata et corrupta, nu- 
triendis hominibus prorsus sunt inepta: etenim corruptio et exitium raanet haec: 
sunt quippe inutilia , quia farinam alendo aptam ex se promere nequeunt; nam si ' 
forte hinc aliquid efficiatur, id iumentis pabuli causa proiicitur. Pari namque ra- 
tione , idolorum servilus noxia est , et nullam ccrte utiUtatem suppeditat. Quod si 
quid aliunde vobis supersit, id quoque lucro hostibus cedet, propter haerentera vo- 
bis impietatera. " Devoratus est Israhel; niinc factus est in nationibus quasi vas inu- 
tiie ; quia ipsi ascenderunt ad Assyrios. ,, Supremum quippe exterininium hanc ob 
causam paliemini, inancipia Assyriis facli: vasis instar ad omnia inutihs inter ahe- 
nigenas versabimini, et flocci fiemini. " Germinavit apud se ipsum inihi. ,, Cuin 
in raultitudinera providentia mea excrevissent, neque idcirco rae pensi habere vel- 
lent, qui tantorum ipsis bonorum causa extiti, cuncta audacter agebant hbito suo: 
id enim denotat dictio , apud se ipsum. " Epliraimus munera dilexit. ,, Ne his qui- 
(dem quae sibi aderant contenti , plus habere salagebant. " Idcirco tradetur natio- 



40 TIIEODORI MOPSrESTENI 

Jb^cnroLj CAi toiq i-^vi(nv. ,, EitiCTKg a^ \zso Toiig i^^li '^i^voTH cjtA^YiJovrcLj m n 

p. 61. tKA^OVV ik i^-i S>V 11 Ylef^lKOWU. " NtUJ ilcTcfi^OfJl^Ctl ailliiq. ,, ^AvctJtd^cS ^ OJUThg Ctl TYI 

T oLosvejcav ^pct' ik otcetvlw S/g^ t^ a,l^jLc$cAci>cnct4 'iKjtav ainhg, a><;i t^ ACJt^njLiaiav 
^ oJxJiicav cti^rncnv ?\gL^e\v totb* ttux; tCj 'nvct (^ '^ottok; " Ko/ zoTiucmcn juuk^v r ^ietv 
^(tcnXict j(^ a^^vretg. ,, UctvcTovrcti ^ r Tag 'Zi)^^vojLiptg tclvtcl^ /^ctcjiXet ctg te ^fptdiszt- 

VCtf i(^^ OL^^^^g-y rl^ Ct\'^JUigt.\Ct>C7lCt "mtfJ^djOJU^Ol T5, ^f^t/ TJ15 ^Ja^^VOJUUCJL; Cti^Y\CnV ^fJLJ^OL- 

vovT?? "^ oiWa^. 
.V. H. " '^Oti iT^yi-d^vuuiv 'E^ppoijM. ^cncfPiejLct-y ik ob/SpTxou; i^fjjovro aumS. ,, KaJ ^ gijcc- 

Tuq '^jxsoju^Hcnv TavTrx,-, vmp oiv t acnf^vt (BoLcnXeictv )(^Ti<pi(renfTO iKetvlw iTretJit Tztvrrw 
iv^v ocfbv r TiDMtetJ^ t iiJtaXcav gupso&^ t ^^TnioLv , ttoA^ te ioLVTolg iyTipauj iCj tioi- 

V. 12. jc/ASt dvcnoLgvejiOL-i Cil oHq ef^ JL(^?<l(pX, 7^t1[A,/UiAl1(rstVVig ehiCOLlCiOq JixTHCTt JltCCU^. " KoLTZt- 

^oL^^co JmtS 7zA«'S"05, «} Tzi vo/Ltiju(st aUmi. „ TSto ^ c^ t ^varctsTfeiwv td t^^.jiQo^ k^ t 
yofjLcov T j^cfyjVG^v oiV iVDoirTO /ZE%i t/<x' t ilJhoXcov •d^pnem^eui ^ cocaxip 'iy^^cpov tivol /^tjijp- 
ei^ "STiodyimfA.aLi n^r ajUTUv Ju^^tav" ^ td?? roTiiTOtg ^ss^^vofJLrjL^^cn r "^Jjro^pacrjv ;^r' 
«^jWk c^a^y. ** E/5 cl|^o^ia «APp^cS"»} dvcrtoL^e^oL tol viytTntju^oL. „ Kajf ^ cTj^ ^ tk 
p. 62. dv(jict<^cict a TioXKluf t d^Trnv g^nc^ocvfVTO ^ t aunJlwy tJzsto t t TToXijuucav ^'jKicrgJ) 
V. 13. cJ^Hotajtf. " A/OTi lav dixmcn dvcnetv j^ (poLycoai K^ioL, kvQjl^^ ov 'Ztfe^c^J^^irouj outvl. ,, 
El "y^ J^ y^ Trae^vro dvcncug cJ^i^cmi^ to -^ffoy , "^^ro^dOo/^o/ t c^ t dvoicug KOiC^v 
K^ To ilco^g^i sJi T^TWV g^ T75 ^9^©^ 'TO^ ^oT, 8^1^ Tjva V7np ti/twv ouuroig t 'zs^^t- 
vojJLYtfJLOLTtov ^eA^roLf KvcTiv . " Nu>y jutxvt^v^cri^ T aJiKiav ajtmSv , ;f^ iKJima^ TcLg a,jtlfp- 
Tiaj; ojmSv. ,, lAijuuiiY\jt^(Q^ ^ «v hcnfiovuu, 'lAicog ju&^ ajUTolg ovk icnfjLaLf, oLVOL?^y>vg q 
«i^ '5>^^V0jttM/t(5fcTWV ojurolg Itiu^co tk^ TiftooejLcLg. <« AtTOi ct^T^sps^^ ^'^ kHywnfov ■> ^fpt/ 
€/5 afljug/ot^ a,f(gL^a^Tct (payivrojf. ,, Ev q THTQig rolg Jujuolg oLmrscn ju^ cJ^ hlyi-Mn 

nibus. ,, Digne profecto sub iugo hostium positi agnoscent quae in me impie ege- 
rint, et quae inique patraverint. " Nunc excipiam eos. ,, Expectabo scilicet eos in 
regione Assyriorum , in quam captivos pertrahendos curabo , ut tum demum impie- 
tatum suarum sensum capiant. Sed quamobrem, et quomodo? " Et aUquamdiu ces- 
sabunt ab ungendo regem ac principes. ,, Desinent haec impia regna principatus- 
que constituere , captivitate eruditi , et nequitiae suae sensu concepto. 

" Quia multiplicavit Ephraimus altaria, facta sunt ei in peccatum. ,, Merito 
haec patiuntur, postquam impium illud regnum constituerunt , atque hanc viam ex- 
cogitarunt raultiformem sibi adinveniendi idolorum culturam; nec non multa aedi- 
ficandi sibi diversaque aharia , apud quae potissimum delinquentes iustas poenas 
persolvent. " Scribam ei multitudinem , et legitima eius. ,, Hanc enim aUarium 
multitudinem legumque novarum,quas invenerunt circa idolorum culturam, iu- 
stae adversus eos accusationis instar, scripto coinprehensam , habebo: quibus verbis 
sententiam ob tanta crimina de ilhs fert. " Velut aliena computata sunt altaria di- 
lecta. ,, Namque et altaria, quae multo digna amore studioque videbantur, sub ho- 
stium venient potestatem. " Quia si immolaverint hostiam , et comederint carnes , 
Dominus non suscipiet eas. ,, Nam etsi forte hostiis conentur placare Deum, gu- 
statis sacrificiorum ritu solito carnibus, nulli hoc Deo curae erit, neque uUam pec- 
catorum gratificabitur remissionem. " Nunc recordabitur iniquitatis eorura, et ul- 
ciscetur peccata eorum. ,, Memor eorum quae impie egerunt, non propitiabor iUis, 
sed dignas peccatis ipsorum poenas imponam. " Ipsi ad Aegyptum se converterunt. 



!N OSEAM CAP. VI!I. 41 

Aosvtiovq-, )(^ '^ a; cv cLl^jLC^Xcoma, Tret^M/j^oi }ca,x.ict^. '' Kctj i7n?^^T0 'Ja-^ti^ 76 v. i. 
7niiii(mvT©^ kuTov , h^ ^KjoSoyjt^cn, i^f^Yi' ^ 'liieP^a^ g^.w-^UA»g TroXstg TiTei^trju^ctg- t^ 
c^^aTJC^^A^aT tiv^ iU 7»$ TToAeig cwnfy ^ Kct^^pd^^TcLf m ^jU.gA;a cumSv. ,, ToD //i^ y) 
7n770<K)£or(^ auvT^g 7^y>v g^v ou;c \Q>'h7^vto , Ti/B^-A Ji ^ r?j r/i s.-cAyAa^' cajtoJojuipuju 
^^TnioL- ilja o^ TiiTOig Tag Tjokaq ni^uiv b^povv kTret^vTO , a; kv Thrct^ iwk Aucrtv 

i'J0y)(7OVm t'^ KdJtCtiV' OVVoi Q SUJTiii iiJl VX.V70L iiJiV iTreiJy TOlCtVTLW ^ Srra (pO^i^V p. G3. 

aujTQli tIuj Sf^ T TioM/uiiCiOV iTTa^od TifJucdejLctv .y oo^ TW^-; JIkIuj aTmVTCt^ '^Vi/JigfjSJjlui ^ 
fAsvov H'A c/K ^ct^^v aTmcrotg auwv d<pix,vi<jztf Txg iro/.eic,. 

KEO). e'. 

'' Mm y*"/p€ 'l<r^wA , }t^ (jLn ivfp^ivn x^3w$ 01 7\g.0i , OTi ino^vdja-cu; ^ctto kvqjl^ tS y- i- 
diH <r«. ,, Ou Toivvuv 'Zi^^7jXy\cna); rolg ?\9i7m<; av-d^f^ctmoig a^/^jlov vfMv iucp^ivi^ y^ 
'^aipetv iTretJii ol /Sfj ovJl fjuav iJi^cMTv JiJttcmaXietv 'Zt^q ivcn^etav ojvTiiq ayfv oW 
7? 0VCX7Z.V vfjtag q /t^ TtoXXlu^ TnifJdjuw 'n ^ ^j/j^wcmv tS '^gS, ^jj^^^^e/a ^^w^ms liiis 
'^^(rQ^^tf^vija^ ti/«i<y yvctxncag "^Troguvng •, ^ t r ilJtaAcav i^aTm-n di^Tniav. " 'H^- 
vnnrctg Jt/j(c/LTa "Qn TmcKtv aXcova criiy. ,, Kct/ />> ;($£) aisrcLP^^g cJ^ aTmvmv 'Ztj^cm^yiq 
ttjV; Jitifjf^cxiv ., auTolg /\9><^o/^(^ t Jo^ivmv t aiTiav. " Ka) aAoJV ;i^ Aii/o^ «>t gj^a v. 2. 
at)7»$. ,, AoKTgTE TOivity dixJjuj a^iav -, t KctpTrzDV t «.(po/pgcnv. '' Oi/ ;j9tr«;cit(7av c^^ t>i v. .3. 
■5,»? T xvgi». ,, Ouc/fe ;;^ ^ T^ >^5 "T^ c^'5«<(7>i5 ^Awv /x^e?TE- tb ;i^ ou tf^TCjdmTOV -> avn 
T ou t(^T0if(4i<riicn, rri ivaXP^yri t ;J;^ov« auti>?.Sj«$ ;^ji!7^//J((;©^ , ^j^tOa h^ '5>^^ W /<a- 
;jp6pice) Aav}J iv 7ioA?\9iig h/juv JiJetx,^ wto. Kctr<i);^>jcr2v E^p^aip A^lyvnfov ■> -^^ cv aosu- 

et apud Assyrlos poUuta comedunt. ,, Inter has aerumnas petent quidem ab Aegypto 
auxilium, at nullum inde emolumentum capient; sed captivi in Assyriam abacti, 
servitutis experientur raala. " Et oblitus est Israhel factoris sui, et aedificavit de- 
lubra. Et ludas multiplicavit urbes munitas: et mittam ignem in civitates eius, et 
devorabit fundamenta illarum. ,, Creatori suo nullum deferre obsequium voluerunt , 
sed delubra aedificaverunt ob idolorum culturam. Mox urbes insuper moenibus cora- 
munire tentabant, quasi aliquod malis remedium ita inventuri. Sed neque haec eis 
proderunt hilum : tantam enim taraque terribilem , hostium manu , illis poenam in- 
fligam , quae ignis instar cunctos consumens , a fundamentis propemodura urbes 
ipsorum cunctas delebit. 

CAP. IX. 

" Noli laetari Israhel, noli exultare sicut populi, quia fornicatus es a doraiuo 
Deo tuo. ,, Nequaquam decet vos, aeque ac reliquos homines , laetari atque gestire: 
etenim illi nuUam acceperunt doctrinam quae ad veram ipsos religionem ducere pos- 
set : vos autem post disciplinara rauUara , Deique notitiam , mente laeva a scientia 
vobis tradita recedentes, ad idolorum cultura deflexistis. " Dilexisti raunera super 
omnem aream tritici. ,, Utique etiam priraitias frugum omnium daemonibus obtu- 
listi, quibus datorum tibi bonorura causara imputabas. " Et area ac torcular non 
novit eos. ,, Meritam referetis poenam , fructuura privationem. " Non habitaverunt 
in terra Doraini. ,, Ne in terra quidem vobis concessa manebitis. Namque habita- 
verunt dicit pro babitabunt, consueta temporum enallage utens, sicut apud beatum 

6 



42 THEODORI MOPSDESTENI 

ip 64. e^o<5 oLi^^a^TtL (pct^VTctj. 5, <^vyi<hq 3 ^ r MiywMov ^jpvorgc, otceidiv aLZOvni rJf 
8^ yiJ^uuuctv dum. 3, Kot/ /s^i /LBf) TOiq t ili/^^^Acov 'ZD^a-Oo^q Toc^uvrlw ImJluvwuTV r 

CUTiie^lw f(^j T (^l?^TifJLlCtv\ &^ "^ TfUcmq ciAcOvQ^ aJJToiq aTTCtp-yCLq cPjcfhvcLf Tzf J\ bit^ 

Tzf TTUVTTXv ajJTolq ctmcd Tp ciyL^v •, kJ\, auovcDa.g oivn 'Zt^crtiylv i'i?\9VT0 vruTivn-, ovJi 
71 Tfsiriartf r ocrzt v.Jeiv nJifvctVTO (^ ^ov Sj^ tIuj t uoiouuuTtdv 'Ze^dnaiv a)g yb o /i^- 
* Pt. ciii. 34. ;^e/05 x'^yi ActvlJ' *, he^iw^m ewm^ « ^3^7^y\ /*«, oLvn t YieNict diiTt^ j^ 'zi^^a-lwriq 
cpctvetyi' iirmq ct/TuvBzt xiyi-, ov-^ yicf'vuuctv c^tW', avn tS ovcfiv Tp cwrrS KAyoLexcr/U&/)COV 
ii?\SVTO Trs^TOTS TToivKjnj' iiTct efetzvvq 071 oveiJi^cov ojUTolg tIw yfco^ltv Aiy<(, ov f/^lw t 

" A/ dvtncLi cwTtSv co; a,p%q vnv^Hq ojUTolg' TmvT^g oi i^iovT^g ainvv fjuctv^aov^ . ,, 
Toa-HTOv 'j a,<j/ig7\tt& tS cfei(Sit^ dvaiav-, >i TctUTCuq hejL^i&ojj t olwiictv TtfJ^lw, W9e fc^v d 
'ZSf^oztyt^iiv dvcnct^, « '^^clO "^^'^^^ -^o;' 6m cocnnp av et Tig Tolg thv^hoi '^^cmyct- 
*■ jPi %o(p!w-i yaXiTrhjj yiyZv^ t cfhKnyTUV aimcnv vJicov t o^j/v, r^ t Tnv^ag /uvyifiyi vvt- 

p. c:y. Toju^oi , itj i<Jl 'Sj^gcki^ t 'Zt^net /ud^jfw avi^/uSpoi '^o(^!w' j^ 7[ug q ostg 8V cv Tikv^i 
/UJiTct?\gLiJ^^a,vetv dvctyfcgcl^OjU^og "^o^png-i cocwi^ Tjvct /Uicta/j^v n Avjj^lu/ yiyi^/u^iQ^ r "^o- 
(ptw-, ou fze^^iiTOJi tclvtIw' o'uTto Tug 'm^o-tty>fLB^cu; avm ^cnctg^ « Jii tj TOiQio Tfoietv 
i^?SiiV t oga ^og' r.Jscog /u^ ojUTscg <3>^^ t ijyfCt)/jj>vcog 'Zs^cmyiVTtov Jip^c/u^vQ^ -, 
^AiTrlcju 3 T^ -zsf^cmo/vitJ^g t (potvAcov y^ t o-^^tv Jf) vo/uu(^cov , r^ /uLVYifJ^Yi t^ dcn^eic&Ci ti 
cw(^c^vvig , zv i^pctivetct tiv) 'Ztr^cm.yiv JhKscn r buaia». '< A/cm ol apTo/ cbjrzSv , r '\'V')(CUi 
canzSv ^ sic it(n\^j3ov'^ iig t oIkov kvqjlh. ,> UacpsL toivvuu 'Z^cmo /uuJh !w ctv TroicSvTOUi ., 

quoque Davidem id saepe usuvenire nos demonstravimus. " Habitavit Ephraimus in 
Aegypto , et apud Assjrios polluta comedunt. ,, Postquam exules in Aegjpto fueri- 
tis, illinc omnes ad assyriacam captivitatem transferemini, " Non libaverunt Domino 
vinum , nec ei placuerunt. ,, Et ferendarum utique ad idola oblationum studium 
' tantum ac libe.ralitatem prae se gerebant , ut ex omni area primitias illis darent: 

verumtamen bonorum omnium datori Deo, ne vini quidem libamina offerre umquam 
voluerunt, nec quicquam agere quod Deo iucundum esse potuisset, pro dantis certe 
proposito. Nam sicut ait beatus David : iucundum sit ei eloquium meum ; id est 
dulce et acceptabile videatur; ita hoc loco , non placuerunt ei , dicitur pro, nihil 
ei gratum facere umquam voluerunt. Deinde ut demonstret, se illorum mentem 
increpare , non autem Deum rebus huiusmodi delectari, ait: 

" Sacrificia eorum quasi panis luctus ipsis erunt ; omnes qui comedent eum 
contaminabuntur. ,, Tantum abest , ut Deus sacrificiis indigeat, vel his contineatur 
honor eius , ut etiamsi aiiquis ei hostias offerat , non sit has recepturus Deus. Sed 
quemadmodum si quis lugentibus alimenta afferat, lii nihilominus tristem existi- 
mant horum aspectum, qui omnibus iucundus est ^ quia luctus sui raemoria com- 
punguntur, neque attingere oblatos cibos volunt; rursusque quemadmodum quis- 
quis in hictu versans , si cibum capere forte adigatur , iiabet hunc piaculi ac de- 
itrimenti loco, neque ori admovere patitur; ita Deus oblata sibi sacrificia ( si quis 
ita agere voluerit ) spectat sane Hbenter et recipit quae a benivohs dantur; sed 
ifiolestum sibi iudicat oblationis , quae a malis fiunt, aspectum; atque ob impieta- 
tis , in qua illi versantur , memoriam , ironice illi quodammodo videntur hostiam 
offerre. " Quia panes eorum , animabus ipsorum: non intr^bunt in domum Do- 



IN OSEAM CAP. IX- 43 

ilg ojjTiig *^7roqict(pi]cnTcii , ehicn} did ^fptx' ouJeva •)4V0/^ii ^otizv iQto yi Agj^ 70 oi^ic 

tlcnXdjmvTOJi i:q (^ olttov Kvexov dvn tH ouk e^ thxTo. ^a, ojcfi TrcLpovTix cujTa v^ 

yyjeJ-co /\9><fn-cj/, 716'^^co^v "^TroTnfXTr^jLSpQ-' co; c^ dcnQHg i::^az;c^jL^uct yvcoi^yig- a; ^ 

6 diog 'zs^? T Kctiv ^jcoig '^tr^cTKiKCfMyjovx Myl' * 'u^; cn w "^xTo^po^pM cot?/, ;^ d * Ccn. iv. r. 

fitp^as ctt/7^* dvTi T§ , OT< aTd^^rt-MoJi Ta 'Zs^cnto/LUcbiVJtt-i itj ojjto; cwtt^v "hto Kve/.(^- 

lyji) cfiehyftctf ;^3z3t7ra^ hcDtv «tm5 c</^D^a Agj^* 01 a^TOi ojjitdv r '\v')(cuq imtSv -, avn 

T^ TO 'Z5^a%OfJU0IL^Ct Trap OJJIUV ■> OUUTVlg i^-, 0V:<. 0V7U diOi ehKTU,- ttpTO^ Jl UVO- 

/^cn Tocg -Zt^oj-^poiopis , ojc jLU^Ji ajmcrax Ae^^v rctq 'Zt>e9<r(^oesf'; , l-os-eiSin yj^ ctpi^i p. ee. 
■-^s^tr^^ipetv ilcod^trctif' 00% vS^ avoovce^ (Pjjcif, }\yt7ni<Tcu> TnfJ^/^T^ /Ay gz(.(piJ}i)V . 

'' T/ TJOiiicmi cv v\fjcipct 7rav'AyjpiOi};, y^ cv hfjcip^ct lo^Tng tS icuetou; ,, Toioutoi J\ v. 5. 
<ZE%/ ^iOK yi^voT^g, 'nvct "^STro^pvyluj ivpi.cnTi t ;^^v ;^ r^y hf^ip^av oxavuv, cv ^Tnp 
av r yravy^yueM te ^ Iopty} tj? ^T?A^T<:«f TZiT 3i<» ^ rjj avo/pgo^ Tvi v/LOiTiqa, a>; aF 
l-^^y (WT^ yjj{ TToM/JLiCdV i^^^a-^^a^^o/d^oov <Dy^'ici>q; '' ^ia t5to /cTo!; 7nip<^j<J0VTaJi c/k v. 0. 
•rrjtXauTfoceJ-ajg hlyj^^n, j^ c^Jk^iTOui oujTdg Mift^iig, <^ ^ri^-^^i ojurhg Mayjj^ctg- td dpyu- 
QjLOv cum^v oAg-S^p©^ xAnepvofjLT^ai ejUTo, axav-^oLf cv lolg cmLuco/^^c^v ctejmv. „ 'Tftetg 
/j^ y) ^ 71oKKIu/ TaKaujTmeJ.ctv Iw '^jzso/j^cTti ilg tIuj hiywnfov o); '6^' Tiva ^ci^(^dj- 
y>vng awmgzai', c/y..7[u^<ri<^ Tjziro t aosveJLCov ilg t Trap ojcetvoig ^xTvayj/jdpoi aHy^/igL- 
>MC7iajv J^nKdjcniQ^ q joig''^ Klyj^nfii 7ioKeig, TroiiciXcov v/Jigig ^^di^/j&pcov y.iv<huucoy\ 
7^70 ^ ^^yi MgpKfis ^ May^/Jictg^ \va iiTryi oti efiiA^LcnSi tyi; AlyuT^ov Totg Tioketg, 
awj^t(io/jSfjoi Ti j^ '^bTwXKv/j^oi vzsv r/J dosvetcov '^J7ro?\.etTctf q ^ to 'ZJ^^ctoVto v/uv 
aTretvTot' Tctg n TToAetg v/I^ y^ Tttg ^pa^ TVcTUvm iigLTaXii-^iTCLi hpii/Ma, o)<pi dti^v^ou; p. 67. 
djUTO^ (pjg^ ftyicPivh; oIkhvtQ-'. '* "Hx^OTf ct/ h/zkpoui -t^ ojcJtOiA.oicog as, riKiiGiv u ii/iipcLj v. 7. 

mini. ,, Quaelibet ergo oblatio quam fecerlnt, ad ipsos revertetur; nam Deo certe 
nuUatenus acceptabilis erit: sic enim valent verba: non intrabunt in domum Do- 
mini; id est Deo accepta non erunt, neque sibi praesentia reputabit, sed longe 
repellet , ceu cum malo mentis babitu oblata. Nam sicut Caino Deus prave offe- 
renti dixit: ad te conversio eius , et lu dorainaberis illius; id est ad te revertuntur 
oblata, tu horum esto dominus; ego enim niliil prorsus admisi: ita hoc etiam loco 
ait: panes eorum, animabus ipsorum ; id est quae ipsi atlulerint, sunto illis , quia 
Deo non sunt acceptabilia. Panum autem nomine nuncupavit oblationes , ex parte 
cunctas appellans oblationes ; nam et reapse panes offerri consuetum erat; sicut et 
in superioribus dixit: offerebant placentas cum vinaceis. 

" Quid facietis in die sollemni , in die festivitatis Domini? ,, Tales cum erga 
Deum fueritis , quodnam effugium invenietis raalorum die illa , qua sollemnem ve- 
luti conventum ac festum celebrabit Dominus ob vestrum peractum supplicium , , 
qui tamquam eius adversarii et hostes iure meritoque pererapti fuistis? " Quapro- 
pter ecce abibunt de miseria Aegypti , et excipiet eos Memphis , et sepeliet eos 
Machmas. Argentum eorum possidebit interitus, spinae in tabernaculis ipsorum. ,, 
Enim vero vos post miseriam quam pertulistis in vestro ad Aegjptum , quasi ad 
salutis locum, perfugio, abstrahemini illinc ab Assyriis ad serviendam apud ipsos 
servitutem. Pertransibitis Aegypti urbes , varia permutanles pericula: nominat au- 
tem Memphim et Machmas, ut dicat transituros eos per Aegypti urbes , adflictos 
et perditos ab Assjriis. Pcribunt autem simul vestra omnia; tantaque vestras urbes 
atque regiones occupabit solitudo, ut illic nemine habitaute spinae succresccnt. 



4-4 ' THEODORI MOPSUESTEJfl 

^lwei^ a-a p^ri rlui oicji[3etcLv ^, (^ ^^cfh-dlwoLf mi HffiTTOVTOL m ^(Uf^^ojudp©^ reri^etg. 
" Kct/ f(g(,d7(nTctj Iff-^nA ajOFg^ o 'Zi^^prnyig o '(Srcipi^igvftag, etvd-^TxrQ-» o 'zarvdj/u^gLTX^- 
Q^o^^. 55 Ev 700-8TO/5 JVi ;)^yw<r>) ToTe i{cf.^ic, ^ ug^ [x^ncfiv d,7noijdvcti ^dOc/b^z&^^pMT» 5 g/f 
i3c<^mv TmKXlw c/-^, ^ r Trovnp'^ nrvdj im^T©^ ODipyiiajt; /fpt^sTxvr©-» , v^ «Jl t TrctpovTatv 
cti^Yim \^VT©^' Hitdq i^co T?^ OTty7§ (ppgvisr)' G« tQ jUi^^idztq '^Yicrvi T^ y^KCeV' TlV^ 
hituv; " 'A^ t 7zXk9«5 t aJiycic^v (m i-^v^diiv^ fjLOvict. „ 'Ett^J^ twAA'^ jt^j a.MicL 
(JWui^Tnq', TroKKn q rjt '^z^c to iiJ)i}^ f/.ctvict anctvTVv c^ehcDiaKetg TrciVTiXcSq. 

T- 8- " IrtoTFDq E(ppcti[M fj^ b^ov' '?i^(p'wm(; -rniy^i cmoKioL '^ Tmcrci^ vxg octovg dimF, „ 

E^lw /iSp yjip cn azoTwv iT) r ;^AS iri^iq-, (^ /u^ ^i chJ^cmew T«e A9<7r«e to JioVy 

oLTi TTcif cUmf /ujt^diDaiTot tSto' y^vctg Q 70 cticwTiov ocfhg a,7tu,cnv tQ "^ef^v^^' ci)<p& 

fA>n<fiv ilTnoiwivctj '^Xiimg imyJ^©^ x,ivJ^tuJCi) ^i^^ctXT^vcnig (T^ iy.m^^ovTct;' ovTzeg 

p. 68. 0L7m(n v6ft(^ iyvn T^ GLcr^^eict^. " Mctvictv cv o'/x<>) -&£« cmW t^giTcTm^iv. 55 E/c/JdAP/VsJ'- 

"S^eia^ ^ Tiucrctv rlw y!u> r^ iTmyfiXictg i7Jkv]^(rcu;' oizov y> 3?S t yLu 7^ iTm^yfiAicLg 

V. ». ;^A£?, W5 qikov/jS^Icv ^sm diov. " 'Esp^apMflrav k^ tws W/M^^o^ ^oujus. ,, Kct/ /«/67^57/7? 

TravTBS c^ T xpeiTloros ^ 70 %^^v , J^(p3n.^v ct/votav vzsofjLi/j^juyjitoTig ■, iJh 0,7^01- 

icx^ctv T 7707^ K^ Tiltt' goM/t(.5V ao^/SwcTevTWV , 0/ /«<P%ov 7ioiv\crctVTig iXiy^v 870/ 0/ 3bo/ 0-« 

• la-^nX of of^r^yiyyv cn oz yijg Alyu^ffs' ri/Apctg y6 tQ ^owud t ^^v oxeivov ;cptA« • 

' OLitoKiibwg oiw OKeivoig c/)g(p3a^;i7? , olvti tQ t ojjtIuj c/Ketvotg iJk^ctS^ votdv. " Mvti^ri- 

(TiTctj T oicflfKiCXv owmv, diccflimcri oL/0pTictg cwmv. -,-, AitoAiidwg tdivwu //i/yjfjt,lw t aerg- 

/Sa^yv v/Jl^ 7roiy\aTk/j^(^ , AmaJ/S^ Jvaou; Trcjup v/a^ oLVctT^yng o/$ >7,>c.^7^^t6 g/5 ot^TOV. 

*cod.<rxo7roy. ^^5 <px<pvAbjj cv i^nfJL(t> iVQpv (w) IfT^wA, ;t^ 0)5 (7:;;dov c* ffz/jc^ m^i/j^v ndov im- 

" Veniunt dies ultionis , veniunt dies retributionis. ,, Haec autem tunc perferes, 
propinquante iam tempore , quo tuam oportet impietatem ulcisci , et iniqua opera 
tua remunerari, " Et sedehit Israhel tamquam propheta insaniens , tamquam homa 
spiritu agitatus, ,, In tantum malorum devenies , ut nihil differas a falso propheta 
in gravem extasim mali spiritus operalione coniecto , ac ne illa quidem sentiente 
quae ante pedes sunt. Adeo deiectus mente eris, propter malorum gravitatem! Cur? 
" Multitudine inlquitatum tuarum multiplicata fuit insania. ,, Quia nempe multa 
cum iniquitate vixisti , teque omnino idolorum insaniae addixisti. 

" Scopus Ephraimus cum Deo : propheta laqueus tortuosus super omnes vias 
eius. ,, Oporteret sane te esse ceteris exemplar et quasi scopum honesti, Deoque 
iuvante docere alios virtutem , quam tu ipse a Deo didiceras ; sed contra factus es 
ad vitium via; ita ut nihil a tristi laqueo differas incurrentibus periculoso. Sic om- 
nibus impietatis regula existis, " Insaniam in domo Dei sui defixit. ,, Idololatria 
universam terram promissionis implesti: nam Dei domum terram promissionis ap- 
pellat, utpote a Deo habitatam, " Corrupti sunt sicut in diebus coUis, ,, Cuncti 
\ a virtute ad vitium conversi estis , mentis corruptionem experti haud dissimilem 
\illis qui in deserto irreligiosi fuerunt , quique vitulo conflato dicebant: hi sunt 
uii tui , o Israhel , qui te eduxerunt de terra A egjpti, TS^am dies collis tempus illud 
i^ppejlat. Igitur haud secius illis corrupti estis , id est parem illis morbum contra- 
x\^tis. " Recordabitur iniquitates eorum, ulciscetur peccata eorum. ,, Consequenter 
ite^ue , revoca-ta; iniquitatum vestrarum memoria , sumet de vobis poenas , peccatis 
vestris congruas. " Quasi uvam in deserto inveni Israhelem, et quasi ficum m 



IN OSEAM CAP. IX. 40 

/LuS^ ooTig oiv Yt cv hvf^Ci) gttc^vXluj 'IJhi rig 'us^^ Tmcrctv iv^v iAmcflx^ m cvitov <^ l^ 

Zicodrortv ih aA%wi>luj-y i^ I^uovto ag ol ij^thXvyju&iJOi. „ O/ -^^^s t t»' i\J)^XH 'SSJ^fl-- 
icvvtjaiv vdja-cwng ^ t c^o^^/^iJtxJV «/Apvto t ctTr IpS, «•S^k gT?^y m ai^Ltt;>7$ lctvr^g immg p. c<j. 
^eticvMJViq oi^iag, ou "^^pto 3?« t5' TCtrBTWK ainvig dyiduv ctmn ^jpkot©-, c^ aJhT^v 
juuiTiipKrajv ^ 5 f/^nJlv ilAri(pi<Tav ayt^xjv odiv q (^ ^ehkvicroi '^yjvctaiv ^ vzsv Toiq l/B^lg 
ynTrfcoKOTig Tolg oia&ioig. TctvTu <i%i Ofcavm iiTitvv ^ iTmyf. 

" "Ecpocufjt, u>g opviov c^i7mu(Sry] . ,, B8/\9/m5^-'©^ c^etvo ^crcti^ td i(p^pyia-ctv k^ Tttg v. n, 
yjM^pctc T /3o«jf S' d;wA«3w$ y) /j; , (f^ioiv , (^ feTZJ/ Tr)7$ 7ni%ctm Toig \a.vTcSv ju^ tvouvtLc/ ■ 
mJ\/ui9\'iciv Y\g ^iTV^v TTctp^ l|U,S, opviou <^'ikIuj aLTnTrfy^G-ctv Ty\g yvci)y.y\g. '' A/ J^^ajf aiuTt^v 
c/K TOVATt^v (^ oi^'ivm t[^ av?\.Xyi'^icov. ,, E/Ta TriatJTa dff?/?ott£;T^5, /^i(^Qjisovg lavT^g 
vojul^naiv if) t^i T^ 'mXvnkyi^et' tQto ^ Agj/"/ td o*; TowiTzSv (t wcf^ivcov v^ avKxii^^im' / 
iTretJii c/H. avKXy^A^icog (t (hJ^liv©^ fc^ TtjviTQ ^Ze^^etai tv tiktv/j^jov. " AiOTJ ;^ lav cac- V i?. 
S^i-^onat Tct TiKvct cuumfv ■> a^T^icxca^aovTajf c^ oLvSp^Tmv. ,, Ov avX?\9yi^'o/j^oi oti s(^v 

ilg ObiCpCW a(p'tilOiVTV TDL THCTV/^Ct TiketCdOlV-y ^efiv OJUTvHg OK THTii '^yiaiTCUj 77k'i0V' 'S%<- 

ac^MTVVTai y6 r tQ TwKifjLov a(pctyoug ilg arncviocv. *■' AiOT» i(^ ovctj ojuTDigj chon a,^yii(^ 
ajurig. „ 'EiJiQ yb i^ icncfi/jj)victg ouuTiig ^e}.actVTQ^ TVig ifjcvi;-i oAi-d-pQ^ a/jTh:g /j^<l y^ 
aifOdKeta. " ^*P^ ]"<« oJ^ carmv. ,, Kce/ TOi ^ Tvauvn] /Jisi ng Iw r %iaig ^is^'ajuT^.g rv p- 7o- 
■^«^T?^v, cog^ vo/A4^eiv oJ^ ojjtz^v if) /u' TvtocvTlw Ti 'Zt%/ auTiig i^^v r yvcou,luj, olctv 
ilitog ''iy^v G^ 'iic nvm V7retXy\(p6TCtg if). " "E^ppcufjc ov '^'ottov iicfhv ih dti^v 7rap'i<^ ra. v. 13. 
Tixva, Jjji^' y^ 'E(ppcuf/. Th d^^aytytiv iig "^bTroit^vTV^aiv tvc thcvol d/mi. ,, 'AA/\5t Tvicti- 

ficulnea praecocem patres vestros vldl. ,, Equldem tantum exprompsl erga patres 
vestros affectum, quantum quisque experltur sl forte in deserto uvam videat praeter 
omnem spem oculis oblatam, vel ficuni in arbore ante consuetum terapus extantem. 
" Ipsl autem intraverunt ad Beelphegor, et abalienatl sunt In confuslonem, et facti 
sunt abominabiles. ,, Qul ad adorandum idolum declinaverunt , a me semet aballe- 
narunt , nulla re alla quam confusione dignos se ostendentes , quonlam a Deo tan- 
torum illis bonorum auctore ad Idolum transfugerunt , a quo nibll boni acceperant. 
Ouare et abomlnabiles facti, sub hostium suorum lugum missi sunt. Postquam haec 
de iUis dixlt, addit: 

" Ephraimus quasi avis avolavlt. ,, Vult nlmirum ostendere illud: corrupti sunt 
sicut in diebus colhs. Isti enim aeque ac patres eorum post tantam meam providen- 
tiam, avls Instar a sententla propria avolarunt. " Gloriae Ipsorum a partubus, ab 
uteris, et a conceptibus. ,, Deinde cum tanta peccaverint, beatos se existlmant ob 
popull muhltudinem: id enim denotatur per verba partubus , uteris , conceptlbus; 
quandoquidem ex conceptu, uterl gestatione, partuque res nata existlt. " Propterea, 
quantumvis fillos suos enutrierlnt, absque hberis fient inter liomlnes. ,, Non consi- 
derant , quod etlamsl ad perfectum statum natl filii pervenerint , nihil Inde lucra- 
buntur: etenim belli caedibus ad orbltatem redlgentur. " Sed et vae els , quonian 
eos derehqul! ,, Me illos patroclnlo meo spollante, exltium ipsos manet atque perdltio. 
" Caro mea ex eis. ,, Attamen ego ohm tanto eos affectu dlHgebam , ut me qitasi 
consanguineum ipsorum existimarem: taUque erga eos animo essem , quales eos esse 
oportet qui ab ahquo naturam suam acceperunt. " Ephraimus, quemadmodum vldi, 



46 THEODORI MOPSUESTENI 

T!w\^vroq f^d (z^ cwTHc, 'cef^TZ^v tIw %2otk, iweiS^ •^Efgp; To xei^v iZcLTmauv 7m'V' 
T^Ai/s, TavctvTicL cLtnolg rp ^sr^<^v (W[A,jB)^<nTeti ^ ;^ wozrgp 3>f^ r t^j TFcXifjum ;^Pot 

v. i-i. <?Zh^^.cA)3Tj:7Dvrct/* tcp ^^' ^d^vTJ^/^oi 75 dvcupidyicjvvTCLi ^ Ti^cocmo/jSffjoi TnivTig. " Ao$ 
auTxnq KiCM' 71 efbaig auTOig', cfbg ouiTolg [xyf^ctv eiTiy.v'^auv (t y^ct^poug ^rtosg. ,, LiKcuctv 
Q ^ OL^/jJi^^vaTLV tolvtI/m 'Czso/Mijiiai Tjfjiooexctv ^ 70 a,Ti}c]'ic& 7B ofrd^e 'Z^fiXn^lcucti , i^ Ttt 
TiiCTOjLSpct OK^i^petv fA^y\ J^ujuct^' 03; ctv TOtiiTyg ovtcl^ TnxvTiXiig ciTJZ^Aeict ?\ff,^oi. 

V. 15. Ez-S" co; OLV Tct 'ZiP^ tS diH auToig i7JZL^Y\m/u^jct (hi{g!mg iiTrcav , imxyi ^iTJOv tgl 

l^yig. " UoLcrcti o/ ;(^zioij cumJv cv TcL\yl?\9ig' otj cocei auThg ifXKTAcraL ^ Tctg n^yJicu; t 
'QnTY\<hdjy^aTU)V. ,, Au7d3j imv ilcf^(^ aail^acLg ju^njiazLv, VTno m ^'^ ^ ifjutr^v TOiaxmt 
esr^^d^ovTOjg <hi{^i(jdg. " 'E» th oivM fjLH OK^aKcS oDThg. ,, T«5 5^5 (^«57 7^ iTizfyfiXico; 

P.-71. ojuT^g iK(iaXco' otJtov iavTQ }i^Km ylw Tmauv ^ u>g cv ojUTri Sjayfv i?\9ju^og. " OuxjiT; 
fjcn 'zo^^Cd tS dytTniazti ojuThg' iravTig ol ap^vng clvtzSv aTrcidvujUTig. ,, Mivca Ji /3g- 
/Scwov i^v tz%i ojuThig 70 /AAcr(^ ^ iTretcfii TfuvTig /j^ vivdjH^aiv i\g d7ni%e\av' hjfiUJUTOf 

V. 16. 3 /{ff,Kigtt, r 3(cf,}tC€V 01 ap^v cv ajuToig JbzowuT^g. ,, ^^Trovia^v ^E(ppcu[x,y ttj? p^l^ctc oW 
df^n^givdTi' KOtpTiov intiTi ov fJLY\ cviyKVi. „ 'Ek /JtA^<^o^g '^J SivJfJCjdV iiTPiv 071 apJluj 
*$7JoKQvTcti , i(gL^ o/ipiOTnTct c/iceivm a ^^ pi^ng Sj^g^^p-d^stpeiavg ^nocuvi^ Treti/T^cSg ^ KopTjhv 
ovtciTi (pipeiv ola 7? ovtol. " A/o'tj lav ^ TiKVooawa^v , "^ttvktivc^ tcl '<^dufA,ii/J^TCL TY\g 

V. TT. jcoiXictg cu/mv. ,, ^A(pcujiCd -^ cfh ^ g^ c^ ountJv aTravTCLg ^ (pnaiv. ^^ 'ATTryo^rct/ djUT^g 
b 3«C5, 071 OVK iiariKOva-cLV dtmi ^ if^ Ioovtolj 7ikavv\Ta/i c* Tolg '^■^viaiv. „ 'AATie^^/oy? ^ 
7m.VTCLg duTiig 7^ olwtictg Ip^yd^a^Tct^ )wi<h/{pvioLg , « /38Aw3ivra^ dKhatLj tb oW ^fpt/ 'c«>£^5 
/>.fi(gL//Ji\e\ax lef^etv VTn^ m J% A>j(P'&Bm$, ai-^/jigt^^caToi 'S&^^ td7$ (h^oZioig "ioov^ , TVieh 
iC^Keiai ^t^dyiv t^ (t Ttkavd^ "Jzro t^ a}/-»*' cvJeicLg hayi(^(r/j^oi. . 

in praedam obtulit filit)s suos. Ephraimus, inquam, eduxit ad interfectionem filios 
suos. ,, Nihilominus , etiamsi tam bene erga eos affectus antea fuerim; quia mox 
ad nequitiam omnimodam declinaverunt, contraria prioribus experientur, ac veluti 
praeda hostium manibus tradentur, a quibus omnes vulneribus confossi interibunt. 
*' Da eis , Domine. Quid eis dabis? Da eis yulvam sine liberis, et ubera arentia. ,, 
lustam convenientemque perferent huiusmodi poenam, nempe ut sterilitate multen- 
tur , nec Hberos enutrire queant; donec , tales cum sint , generali interitu pereant. 
Dein postquam iuste a Deo infligenda ipsis mala edixit, subiungit reliqua. 
" Omnes nequitiae eorum in Galgahs , quia ibi exosos habui eos propter malitiam 
adinventionum. ,, Ibi omne genus impietatis sectati sunt , ideoque eos ita se geren- 
tes raerito odi. " De domo mea eiiciam eos. ,, De terra, inquit, promissionis eos 
expellam; domum suam appellans universam regionem, quia ibi habitare decreverat. 
Haud ultra addam ut dihgam eos: cuncti principes inobedientes. ,, Iram adversus 
eos retinebo , quia cuncti ad inobedientiam deflexerunt: duces vero ad mahtiam 
\sunt, qui principatum inter eos tenere videntur. " Doluit Ephraimus, radices eius 
jxsiccatae sunt. ,, Sumpta ab arboribus metaphora, dicit funditus illos perituros, 
(^emadmodum illae corrupta radice prorsus exarescunt , neque ulterius fructum fer- 
re vaient. " Quod et si genuerint, interficiam desiderabiha uteri eorum. ,, Cunctos, 
incuit, ex eis natos perdam. " Abiiciet eos Deus, quia non audierunt eum, et erunt 
vag\ in nationibus. ,, Ahenos faciet omnes a cura sua, qui noluerunt ei auscultare, 
et ad paenitentiam respicere. Quamobrem bello capti, apud extraneos captivi erunt, 
et hac illac circumagi et errare propter extremam egestatera cogentur. 



V. 2. 



V. 3. 
V. 4. 



IN OSEAM CAP. X. 47 

KEO. I'. 

/jigLoi TAasvig t5 (^ ju^y^ig KOf^cocnig df>t,7nXii. " 'O zctpT^vg iv^/,vciiv unTn;. ,, Ka/ Itts- 
<f^t<Jh(rety ;yfS"' ly^g-luj v]/ukpctv ik TJ^Yi-dog, ttdAXc^v ovraiv r c^ cwt^v thctv jL^m ^ r 
^zs^a-Qa-civ ojjroig iJfnr^ytoLv. " KctTCi to TjA^rS"©^ «ir^ jcctpynxv cltrii, iT^n^ttviv dvcnct- 
<PieAct. „ O/ 3 rlw 7n)Kv7^v]^civ ^ cv ^ynp SJ^ t^ i'j?\B^ctg i(cf,bi(;uvro r ^S^S, yijur/il3ovro 
aoi^eict^ '^rttai ^roXXvi' obVctT^y^v ^ r aez9^.» t ohais , ^ tj^»; t iiJ)!d?\cdv avigtev 
^vcncL<pi6J-i^' " KaTw tx a^3^ tjij ^? citrs/, cpJtocfi) fjiti(n <piXiu;. ,, Kot/ TwXhcov "^x^- 
ApiU0VT^5 T G5!£ T^ p.*?s dyt^tiiv-y <piKcu; dvr OKetvcov '"Qh d^^Tma, rp ilckl^ACiOv dvi^v. 
" 'E/^ie>«5Ta.v zapef^ictg etmtSv. ,, Kct) rccraJr*! tj? Lt> axrmv w 'Zt%/ tk iiJh^^c/!, fj(sf.v'ict.y 
cogz ^ioet^cti rlw Sf^voictv uortlq cv ryj /zz^i tw iiJh/\st cmt:J^yj , -^r^ /ttz/j ^Dto 'iPftT Jfe 
OKeTKct ^oc/LTT^eiV icnJHchLyjQrte)V . " Nm.O (x.(^cLVi^n(Jovrci>. ,, 'TTTOjuSfjoucn 3 cf);(^'ictv V7no 
rhrtev rlu/ dTrzcXetav. " AJTt!5 y^^g^cmct^^i ra, dvcna,^ejict cowraJv. ,,'0^5 d/UiXiijU^og 
Trap cuntSv '^0$, a«;Tr>5 dvct^OTrlu/ Ip-ydoirctJi imvrtev rirt-jv , a. /U^ dcn^eicng ?j^ rjj 'i^ 
gic/^Aojy dv/STOV -^5^77=/^. " Ta,?\cu7^priirHcn,v ctf <^?<ctj cu/mv. ,, 'A^&iV/ij-cfOT q f^giKavoj 
f(g:,-^cupi-d'eicnx,f. 

'' AiOTj vwXi gp8'OTy, oy>c «57 (SctcnASg v/iuv, ort yx \<po^y]^i /lAp (^ -^ijov 6 q /3:t(7J- 
AdC/$ TJ 7n)irai Yj/U4v; ?\ff,Km pin/j^rtt 'ZDi^^^aicjig ^^icnTcif SJs^^kuju. ,, Ni«£i ^ cti^r- 
cKivrctif r^ idvrcSv d^aK^iajg^ /uff rg iiKsvro ^cncn^Kict «S)^^ ro efbzHV rcJ' djcS' y^ otj V7np v- 73 
S)v OJ (^o^8i]divng r d^cv, j2a,aiKeicw dviJ^ei^civ wivltv nvct (^ ^o^^vo/uov ^ d.7nv(JUirioug rri 
r AoLvlcf^ ^^yj) H^r iiruyfiK^a.y jScicnK(£>iifrvi -^-aar, d:p'/ipyi^ /j^u ctirrJy « jBctaiKeta,^ 

CAP. X. 

" Vitls frondosa Israhel. ,, Ob popqli sui multitudinem haud est dissimilis Isra- 
hel viti palmitibus plurimis maximisque comanli. " Fructus eius abundans. ,, Mul- 
tido eorum quotidie augetur, multls inde nascentibus ob lautam fehcitatem. " luxta 
ubertatem fruetuum suorum multiplicarunt altaria. ,, Hi tamen exuberantiam po- 
puli, quam Dei benedictione erant adepti, remunerati sunt grandi irapietatis incre- 
mqnto : parem enim numero suo , in idolorum honorem altarium copiam exstruxe- 
runt. " Ouot erant terrae suae bona , totidem statuit simulacra. ,, Multis terrae 
bonis fruentes , pro his simulacra honorandis idoUs erexerunt. " Corda sua divise- 
runt. ,,Tantaque illorum erga idola extitit devotionis insania,ut mens ipsorum circa 
idolorum studium varia fuerit; aliis haec , ahis illa idola colentibus. " Nunc inte- 
ribunt. ,, lustam perferent ob haec punltionem. " Ipse suffodiet altaria eorum. ,, 
Etenim neglectus ab eis Deus omnia haec subvertenda curabit , quae impie ad ido- 
lorum cultum erexerant. " Male eveniet tltulis eorum. ,, Hi <|uoque corruent in 
destructionem. 

" Propterea nunc dicent: non est rex nobis , quia non timuimus Deum. Rex 
autem quid faciet nobis? Loquens verba quasi praetextus, foedus disponet. ,, Nuic 
enirn incousiderantiam suam agnoscent , qua regem sibi delegerunt praeter Dei vo- 
luntatein: et quod omisso timore Dei , vanum quoddam et illegitimum regnum sibi 
constituerunt , adversus Davidis successionem iuxta Dei promissum regnantem:ideo- 
que et hoc ipsorum regnum deletum est , omnqsque caplivitati tradili; nullumque 



p. 74. 



v. 6, 



48 THEODORI MOPSUESTENi 

aAy^fJic/i.K(*>^cL J\ 'cS^^JiicfbvTetj TmvTzg- jdJpQ-' q auToii c/tc Td ^ob^nKiCd', ^ja^^^viv 
iiJiv T^yavTiov ^ ouo oLimmT^l^; ;:^v\(jzl/uSp©^ Pm'/{^ot, Sj^bvinlw juip^n^v hva (jiat 
amtSv iTnmanTO' cag^ "^Tro^^iwoJi jl^ tS ^S, fz&^(mwueiv J\ r utt' dunf }(^'^(mi£ia.SiU 
aztfg cDzjn^Mcnv. " Avcn^Xei a>g a^axpg tcQ^M^ ^ /(^^(^^ ay^oZ. ,, KetveT ^ o ^oc, 
T 'Oy^^vofAsy dumv ToXm^v , TOiavTlw liniyfyav auToiq a.vn ihTH t!u> TifjccoQjLav , cdq 
oivdiiattf Ti, n^ jtuyi^lw tivol j^ <po^i^v (pavlwctf t!w }(gcT oumSv '^oju^lw KeJ.<nv tQ 
dH- ov^ «tIov m a^cogjg a^^ov (puelau TmKXluj cv ^^(rca Tiomcrajjio tIw ''Qn<hcnv t o\- 
XAioLv. " TfiJ ys%(^ T» o'/;cot; £lv Trapotwifa-aaiv ol fc^JviJtoiuJTzg 1.a/uiJiLaeiav. ,, U^cn- 
Jpdjo-nat juikv ^ aTTOVTig r b^^TT^^ojudvcug v^oir cwTtSv J)a.]u(Cf,Xi(Ti r j^gLZoJv \7nXv\Xv^- 
75*v, «A^c/) T Tivog Tvyeii (^onditccg ok^^v. "'''Ot» Imv^cnv o ^og dvnf Itt ojutdv. ,, 
Ovyiaiv 3 cvTiddiv Ji^iTouj oveh/uuccv' Thvctviiov juuiv ouZ jLj aujag TnvBrKrnTi lug Ju/u(gL- 
Xetg^ t!w JigL^ou^icnv dumv o^VTig (po/Bifi^v tivoc Tcug 'f^j TroXifJucav ytvojuuivlw ^pcnv. 
'« KcLf ff^^wg TroLpimK^cwcLV ajUTvv^ I^^^wutoli ^ tIw efS^av diml'. ,, UoXXri juikv ^ 
01 'm>Xi/uuoi ^v[(n)VTaJi >^ rp iiJtoXcov tJ? oLtijuuol' TroXKvig q tjvo^ T^n^rKmvToLi -t^ refbvtig 
o^VTig cwmv dtpri^Yijuikvlw tIw cf^^av, Iw to ^sif^Ti^v ii^v '^djJ^log -ZD^^t Toig iannJtt- 

•^P». XXXVn. y/i(jiy dvTDL dl^TTiVetV d)g fJISf-Hg^QtOg Xiy^ I^aVlJ' * fJLY\ l^^p^t\(m,V fJlSt o\ i^CP'^ fJLH' 

dvn T jU-M yiSiiiv, tol JhKSVTtt dttToig c/Jcl^dvTOL d^acmfjSpot iig ifjJi' oc/tw? cj/^y-da X^iyi 
TO ifh^^uJUTOUi l^ t!w Jh^cuf duT^, dvji tS rS^rKJOVTOLf o^VTig duTu t^ cfi>^Y\g d(pviay\- 
fjUiVOL T^ olKeta^. "'''Ot? fjuiTCdKt^ri^rcm d^r djuK. ,, Udtrctv y^ aintSv d(pripy\fyUiv!w oq^tiv 
r!u/ Jt^etv luu 'Ztf^Siv ii^v « chi^gLtcdg. 

" Ktf/ duTov itg dosveiovg Ji](rajiiTig , dTS-luuviyi^^v ^ivta TtS ^acnXei 'lapetf^,. ,, Ol 

;^ Jil 'Zeteprie^V djUTCL d^QSI^Tn^etV JbKHVTig, 'fklKet fAkvng G^ doSUQjLHg O^pVTig, OLTi 6fC 

pj^V(rQ i(^Ti<m<£/oL(rfUYcug idg Jk/^Aeig, autZi^^vvig Ti (^ (JUtiJiieTztVTig, oag av il ^vao¥ 

ipsls a rege suo emolumentum extitlt. Nihilominus hic { rex ) fraudulentis verbis 
Titens, improbum foedus quoddam cum illis iniverat, nempe a Dep recedendi, et fa- 
bricatas a se iuvencas adorandi. *' Orietur sicut gramen iudicium in inculto agro. ,, 
ludicabit Deus facinus illorum iniquum, poenam tantam ob id eis imponens, ut ef- 
florescat quodammodo , gravissimuraque et terribile visurum sit Dei contra hos iudi- 
cium : haud aliter quam repente natum in deserto solo gramen , multum statim in- 
crementum capit. " Apud vitulum domus On morabuntur, quihabitant Samariam. ,, 
Adsidebunt utique omnes cultis a se iuvencis , ingruentibus malis , opis alicuius il- 
linc impetrandae spe. " Quia luxit super eum populus eius. ,, Sed nuUam inde 
referet utilitatem: immo potius et ipsas iugebunt iuvencas, dum illarum destructio- 
nem spectant, terribilem enimvero, hostium manibus perpetratara. " Et quemad- 
modum illum irritaverant , gaudebunt super gloria eius. ,, MuUam hostes idoHs fa- 
cient ignominiam: multaque veluti redundabunt voluptate , dum ereptam his glo- 
riam conspicient, quam antea, faUacem Hcet, habebant abs suorum adorantium stu- 
^io. Sicut beatus ait David: ne supergaudeant mihi inimici mei; ac si dicat: ne 
iicundentur, dum suos adversus me successus vident. Ita hoc loco, gaudebunt su- 
p«r gloria eius , ponitur pro , iucundabuntur videntes idola proprio honore spoliata. 
" Quia migraverunt ab eo. ,, Cunctam enim suam ablatam gloriara vident, quam 
imnerito antea tenebant. 

, \** Atque ipsum aUlgantes tulerunt munera regi larim. ,, Qui antpa colere idola 
videbantur, nunc irruptionem Assyriorum videntes, fabricatas auro iuvencas conte- 



Y. 7, 



T. 9. 



\ IN OSEAM CAP. X. 49 

itGnhv ''^KCjuu^av /^«A/\5vt55 "^xTDi^raJiv axwi^ tj ^iviov TCd ^oLcnK^ txS aiAywnftm' y ^on- 
•^exav (^Ci^cu Tivu ^zi^trcfhKCttvng OKeidiv' toto yi auuTvig '7{oK?\g.yjk <t>cuyir(tf ovef(^i^a>v 
b '?Dep<pw'nj?5 071 tIo/ '5V^' 'ryj al^^vjT^icov /Sow-^acw avifJ^ov fj^raucaq. li ^j '^YiaiTO^y p. ■3&. 
*' 'Ev c/&/<p67J 'EcppcWjM' Ji^iTdL] oi^juufw. „ 'Tm^ ^^ '^ Jo^noog ^ '^ Td ^ivia 'z&^cnto- 
/U4efi](;, aA%iJuu^,<j%Taui o *E(ppoufj.-i o); ovefiv d):piKricrcu -y 'aK/\gc. fj(^Tluj rff carouJ^ri "^to.- 
fS^fj^ TxvTVi. " 'Ev Tvi /3»A^ djjrl ad^vuu^)(TiTcLf ^lcr^nX. ,, 'ATroTi^-^irouj t^ -s&^rcA)- 
;c/W ^g g(';i65 t^ oiitiicu;. " 'Ampp^^ 1.ctfj(ci.peia. ^ctu^Kict ictvni'; 6); (ppvyccvov ^ 'Zi^cr- 
coTTH uc/kr©^. 5, T)ii$ /M^' ^ [tttyctvrii; oxdvi^^ d' t^ '^^pKicTgwj a.7ioi(^v^ K^^ePQ^ «/e'v 
K.jOptTn377OT VTce/ al^^f^JiKcdToi TmvT^q , A«(pdi'yT©-' otTzJv ^ 7» (iaaiKicag , o; <^in,luj (ppy- 
yivdyv Ci' uc/k77 Q^i^^fjS^JOdv '\jzsr> rr dcsueACOv M^p-^eig, ilg t civ^o'^:^»/ d7m^yi<n^ ^^a^\ 
dy>fjS^j^ nTPip av lolg Tsg.^ovax cfbK^i. " Ko!/ Q^ctp^fjDvroLf /^cof^i D-v , df^TAfJigi.ict t 
'l(r£$4MA. 5, riaucrg^ m ^2?%« Tct iiJh?^ ^^vnia-i J)' c^v ^/^p-^Tflwav gJ$ 5^ov o 'l(r,£5£MA. 
'' " kKcur^aJI <t. ^ijSoKsi dvalByi(7VVTcf>i "f^ri Tzl dvaagriej^a ajumv. ,, 'Ev locjamy] '^KtYicnTaL^ 
\pY\fjLict, coq itnehvog ^fh^cuvovrQ^ -, a^v-S-o^ }(^ '^//3oA5t^ cc t:!/^ rp ^./cnagTfeiwv g/vay 
TVTTOig. " Ktf]i «^i^ca 7n75 o^icn ^cptAu^liXTS 'hf^g, ^ 7r;75 /S»vo7$ s^i^o^te ei$ »/t{^s. ,, 'Eth- 
^uY.a-HTiv nJzro 7^^70/5 yey^vong cpjJ.iofJi^v ^lzijvitetvc^ rluj dTr^Keiau'-, v\ <rp v^' fi>e^og dvi- v- ' 

" 'A<p' o5 0/ (Bowuol rififjbTvv \a-Q^Y\h. ,, 'EvTgudiv ounoig ^ m 'uJE« td df^idv^^v ▼. 9 
'yi^vi cmaJ^, 6k tS t d^ov d<^iVTctg (Z^ (f^ ^ovuulig ^ t t ilehoKoov g^v ^o^Tmav. 
*^' 'ExfT \<pi<raji/. ,, 'AAAes ^ TTavirooj cunzfv r 'zs^^vofjua Sj!d tt^; nitcoQjiot;. " Ou ^w 
;^^A5t/3>j ^T^g cv TZiT (^oujuo^. ,, 'A(p?5a ^ «tyTJ^? m cJLiy_fj(^Kodcp.a 7^ /zs%i G?tr* (^o^juu^g 
enraJ^ig' ag ftyiZ^Ti fj^j cv rvi r^ ^ovuudv dj^cjmSH^ d^^Tnict^ Ip^oKri^t^ q <5%e tw c« 
T^; ar/^f^Kcocnct^ )(^y^. " noAgp©^ S^ t^^vo. dJlKiou; vK^v. „ TauTa '^ i^ l/Tn^ 

rent atque colligabnnt , ut tamquam profanum aurum deferant mumis regl Aegy- 
ptiorum, aliquid inde opis sperantes. Id enim videtur eis saepe exprobrare prophela, 
quod ab Aegjptiis auxilium frustra expectarent. Quid aulem fiel ? " In domo 
Ephraimus capiet ignominiam. ,, Propter oblationem munusque illud confundetur 
Ephraimus , nullo emolumento potitus, sed eo officio temere functus. " In consiho 
suo verecundabitur Israhel. ,, Expectatione sua merito frustrabitur. " Abiecit Sa- 
maria regem suum sicut sarmentum super faciem aquae. ,, Machinationis illius ac 
facinoris nullum referent lucrum: tenebuntur captivi omnes, rege quoque ipsorum 
capto: qui tamquam sarmenta in aquis agitata, ab Assjriis comprehensus in alie- 
nam asportabitur terram , hac illac circumductus prout victoribus libitum fuerit. 
" Et disperdentur arae On, peccatum Israhel. ,, Cessabit idolorum cullura , quo- 
rum causa peccavit Israhel contra Deum. " Spinae ac triboli asoendent super alta- 
ria eorum. ,, In tanta erunt haec solitudine , ut nemine iam accedente , spinae ac 
Iribuli in aUarium locis futuri sint. " Et dicent montibus: operite nos; et collibus: 
cadite super nos. ,, Optabunt sub his sepulti compendiarium perpeti exitium, po- 
tius quam particulatim puniri. 

" Ex quo colles sunt, peccavit Israhel. ,, Hinc eis extitit peccandi voluntas, 
quia nempe Deo relicto , in colhbus superstitionem idolorum exercebant. " Ibi ste- 
terunt. ,, Sed ecce scelus eorum desinit propter punitionem. " Non comprehendet 
eos in coUe. ,, Scilicet eos captivitas a frequentandis collibus prohibebit: atque in 
collium religionibus iara non invenientur, captivitatis aerumnis occupati. " Bellum 

7 



* Ps. XXVII. I 



50 TIIEODORI MOPSUESTENI 

V. 10. m yiJ^tKhsv , (^ yicnl^owu iTnvi^iVT^^ auDVHq T TToXif^n T aiOsve).cdy . " UouJ^djcjw ainig 
K^ T 'fh^fMov ^a. 5, 'ETJZi^ct) Tvivwu ouuTtig ^;^ TmjJdJeiv aiiThg oipKOUjUTwg J^wua,- 
ju^cf Ji m 7nLfJ^<£idivTic cL\^vimvTaj\ t^ \cLUTtSv i(cf.}(!ictg . '« Kce) awjci^navvj) iTr cairtg 
?[gLoi cv 7z>/ TTOjfJ^dji^ ojuThg bv r Jhcnv oiJi-Acug cwTtSv. „ UoXv ;^ mMjuucav tsXyi^oj; 
iTT ajuTiig cfc9^/(7r»5 TrojfJSjca awmg V7np m IjttS ts vjjuAXav, (^ 7r>7$ iiJ)i>?\9ig 'zst^a-a-^fiv. 
V. ir. " "E^poalfA, Jk/JigLKig J^JiJsty jl^-a dyfurav vetscQ^. „ AikIw J)z/u(aKi(jdg "^crocmipTacnig 
i(^ ;(gL^K^T€iV 'T^ Jh./j(^<^0V7WV id^Aovcnig-, «tw? a,(^iga,juSp©^ iQ -SioD ;^ o:;;c zlKCtiV 
TZif cTu^vyc^ T^ J^Hheicu;. " 'E^ </fe l7nA<£>ar3fiajf '^ tv ;^'aA©^ to^ Zct^Xov ajUTvjg. ,, 
p. 77. Uaia-ctv OJUTng dcpiKc^ tIw iu-zsrf^iTretoM , l(p' J7 /m4^ i(p^v<l. " 'Eyn/Bi^c^ Tzif 'E(|)paiw.. ,, 
'flff-ia^eJ J)a./uiff.Xi(jii'^ iQ^f^mg 'fki^'v\ciOfLcu v^ rlvu J^vuuct/Juv r ifji.lw. " UctpctcncoTnjcyoLccti r 
^liiJ^oLv. 5 5 WapctTrift-^ofA^cu "IhJ^clv cv JcgLJiolg <^i'^.^o/j^ov-, sJl /mov cumS viftcov (BorjQetcLv 
otov ^ -©^^ 7r/ /^KSf-ej^Ci) AcLViJ^ To, |tH 'Q>^^OT(»;7;;V»7e dx' IjM.5* * avn t |M.m 'Zi)^gL- 
7nfJt>'\Yi vx, n^T iUA^y iv '^Kimig ViiQZo/^ov (W^y /JtsiLcnv . " "Evi^ycj^ duTt^ ^laitcolB.^, 
"ETnJii^OfjLcu T \xvju T ifjLLv TTCLvn TtS 'lcT^JiK' « ^ ctJhKQv OTt (^ "lcticajjS }^ 'lcr^riK 
TV 'i-d'v©^ aTTCiv i(ctKeiTcu T "lnJizicov ■, c/>c tQ 'Z&^7rciTop(^ dumv clfA,^oiipcug ovo/JigL^o- 
/jdf)OV r 'Zij^cm^peAcug' og Kiy>/j^©^ 'ur^Tie^v ^Iolko;^ ^ /j[^ t OTrfacnav^y "Io-^yiK iTn- 
• Ps. Lxxvii. ;fAM3>j- c^g (^ 'u)^^ 7z«r /JlSf-K^ej-Cd LaviJ' *5 cJ^iKi^ajo I\ctv)J t cTSAsv oW, ;^ dvg- 

Kff.^'iV aUlVV OH. Tp TTPt/MjicidV Tp -ZD^/SaTWV , cJ^OTnt&iiV rp K9^(£/0/J^COV 'Ztf^cnKsi-lBiTO 

auuTvv , 7T0t/>i^ivetv "lcDcct)^ t J^sKsv mjt^, y^ 'Io-^mA t fiKnepvo/AACLv duTif' dfjL<poTipcug r 

'^&^OTJJPgicWS 70 iaJhlKOV 'i-d^vQ^ il^HXOTJ cTzt(p<xg. 

V. 12. " 1.7nij)cLTi iavTolg itg Jitr^oiuuulcju ^ (t. dif)icrcLTi ilg KOpTTov ^coyjg. 55 UpctriiTi Toivwu 

V- 78. aiTTzicmg Jii^oLjorujuiig ^v ip')^' c/x- "^ t TOtnTWv aiTi^/^Twv ivi^ ^cidng d^QjLcmf KOip^nv. 

" <i>CdTt(Tu.Ti icLVTolg (pcog yvcjOdioog. 55 '^Ecog igi i^gpsj "^ dKirdetcLg /uT^K^Ti t yvc^cnv , 

filiis iniquitatis supervenit. ,, Haec illis evenient ob iniustitiam atque impietatem, 
bellum inferentibus Assyriis. " luxta desiderium eorum, corripiam eos. ,, Adducam 
eis itaque mala , quae corripiendo sufficiant, a quibus eruditi propria peccata agno- 
scent. ^\Mt congregabuntur super eos populi, cum corripientur propter duas iniqui- 
tates suas. ,, Grandem hostium multitudinem adversus eos congeram: corripiam eos 
quia et me neglexerunt , et idolis adhaeserunt. " Ephraimus vitula docta diligere 
contentionem. ,, Instar vitulae resiHentis , et superare domitores volentis, sic iste a 
Deo recessit, nec ipsi servitiitis socio cedens. " Ego autem veniam super pulcri- 
tudinem colli eius. ,, Omnem ei formositatem detraham , qua superbiebat. " Ascen- 
dam super Ephraimum. ,, Tamquam vitulae contentiosae insistam viribus meis. " Re- 
ticebo ludam. ,, ludam omittam , id est calaraitatibus exerceri sinam, nullo auxiiio 
\ suppeditato. Sicut est apud beatum Davidem: ne taceas a me, id est ne me omittas, 
dum asperis versor in rebus. " Roborabitur ei lacob. ,, Ostendam vires meas uni- 
Verso IsraheK: neque enim obscurum est , lacob atque Israhelis nominibus totam 
.ludaeorum gentem nuncupari, ex sui progenitoris duplici appellatione ita nomina- 
tara: qui antea dictus lacob; post visionem, Israhel est appellatus. Sicut etiam apud 
lieatum Davidem: elegit Davidem servum suum, sustulitque eum de gregibus ovium; 
post foetantes accepit eum; pascere lacob servum suum , et Israhelem heredita- 
fekx suam: ambabus appellationibus iudaicam gentem sine dubio dicens. 

" Seminate vobis ad iustitiam, metite ad fructum vitae. ,, Facite ergo omni- 
ihodae iustitiae opera: ex his enim seminibus fructum vitae metere licet. " Accen- 



IN OSEAM CAP. X. 



TniDOLv. '' h'A,^v\TY[caT<c T v.v^iov lcog T iX-^eiv xifMV '^VYi/m^ToL Jiy^OTuiyig. 5, (^a^vncDx. 
7mtj-cw TJVi^oTsum 7^0 Tr/ did JhzouvTrxv ^ ag ctv 'ZD^a-^^ooiTO \)fMv Ka^Trcltjzt^wf tIw Ji- 
y^OTuilw. " "ivct Ti TrctpicncoTniaztTi do^/Scta*', <^ (g) y.ctpTrvv axi-mq i^vyr,(m.Ti ^ l(^cfyiTi v. 13. 
Tca^Tihv 'xj.guJ^; ,, Ylctvcra.^ Jii r toicivtix Tnnetv ctpsIcc Ji) to ^zs^Ti^v imneiTi^ -^^^- 
Tnf^Tfo /uS^oi Ti }(cij yjot^yx.^ovTiq ^ acrg/3tiat ytyvo^tS^vyi TCCjztVTyi, Jiov a,ycLvctiCTeiv i^sr 
ouLiTV^-i rg (^ KOpTi-DV OKOjUiCJuS^ dTmTYig yjjf ^?\siL&v\g f^gov. " O77 y]A7n<mc cv Tslg ao- 
/tt^OT (i^ (Tii-, iv 7d\.'nM (^vvct/uuicav (Tii' (^ i^a^ct<picn^ d7m?^act Iv t&T }\cf.c^ c-k, <t Tmvirx 
Tot T^Tet^ir/uSfJct (TH liipctvi^YiCJiTcij. ,, 2'J /^ y^ cdfi tIw (^'jLuctfMv dpKav (Kii T olx.eictv 
iig ^ K^ 7^/j Oiicwncov vroXijuipy' -^«^J TO'jjua.VTiov q TravTCt 6/K(^i^'/\wiv ■> ciTmXeict^ <ptT6- 
;>^8<:;7j$ TmvTzt t jJ\5tcy , a>s ^ m^ TiTei^(rju5^jctg jf^-^cu^i-dliZcLi TroAeig. " K^t^w^ Yt(^ci44^v v. 14. 
6 ctp^v ^ct^.ftctvoL cv T&T o'/;cct) t ^Ap^iyiA cv Yi/ue^cug TroKifA^n' fA,Y\n^ ^ TiKVOig riJu- p- 79. 
(^/ircM'- oZnxg Tromcroo v/uuv oIkQ-' ^l(r^Y)K-, iTro 'W^outth -t* ;(^'A.ia/; vfA^. „ 'OttdIov "^ v. 15. 
cT^ TCJTg VTiiftetvcu/ d.(^civi(riufsv 6?ceivQi, (iapvra.Tii jt&fj dtjTsg di<pctvi(rfA,^ 'yt^voTQ^ y^ tS 
TroXifta, dvcuDidivmv q (rui Tvtg liKVOig t ^vjktovtwv, TOiSrov vz^fj^et^Ti ^ vxtJ vjtteTs 
0/ T 'l(rpfit«A, aKifcAsiji^y -t^ ^xio^ i//t^ eh^/u8poi 7if/,coe^ctv' iOiHA Ji 71 Xiyiv fj^ TroK- 
XYig W/t^^TJir©^ TTCLp' oUrrtSv yiy>vQg liy t y^e^"^ o^eTvov « yvcjoejLfx.^ Tvy^vovTQ^ cuwmg 
cog ilxhg iTrcinaztTO ftvrjftlw otj olct Jii 7n7rDiYi}(^Ti Ton Ji 'Gs^^aAA^o-af y^Kictv , TOictJTa, 
7niGi<Q\ vuZ vfmg Ji)(£f.ioi)g. 

dite vobis scientiae lumen. ,, Dum tempus liabetis , veritatis scientiam adquirite : 

aiite punitionis tempus, quantum fieri poterit, poenitentia redimite malorum perpes- 

sionem. " Quaerite Dominum, donec vobis veniant fruges iustitiae, ,, Omni cura 

id satagite ,quod Deo placet, ut vobis iustitiam lucrari contingat. " Cur dissimula- 

stis impietatem, et fructum eius vindemiastis, fallacem fructum comedistis? ,, Desi- 

nite facere qualia olim egistis , dissimulantes reticentesque in tanta quae fiebat im- 

pietate , cum contra ei irascendum fuisset , ex qua friictum errore ac nocumento 

plenum carpsistis. " Quia sperasti in curribus tuis , in exercituum tuorum multi- 

tudine ; ecce orietur perditio populo tuo , et omnes munitiones tuae destruentur. ,, 

Tu quidem existimabas sufficere tibi vires tuas ad hostile bellum ; sed omnia contra 

evenerunt, quia populum universum corripuit pernicies ; in tantum ut cunctae et- 

iam munitae civitates sint deletae. " Sicut vastatus fuit Salmana in domo Arbelis 

belli terapore , matre super filios allisa. Sic faciam vobis , domus Israhelis , a con- 

spectu malitiae vestrae. ,, Quale tunc pertulerunt illi excidium , gravi facta ruina 

ac bello , interfectis una cum liberis genitoribus ; tale nunc q^oque nunc experie- 

mini , o filii Israhells , congruum malitiae vestrae luentes supplicium. Videtur au- 

tem dicere insignem aliquam saevitiam per illud tempus ab illis.actam, de qua ipsis 

cognita, ut credendum est, facit mentionem: nempe dicens , qualem tunc perpetra- 

stis summam nequitiam, talem nunc ultipnem merito patiemini. 

(1) Animadvertamus praeclaram lectionem upfi.a.<Ti curribns, quam reapse requirit versiculi contextus 
et mos biblicus geminandi sententiam in bemistichiis. Confirmatur haec lectio curribus ab arabico inter- 
prete in polyglottis, uec non ab italica vetere, et a gn alex. et barber, apud SabateriUm. Attamen ipje 
codex celeber vat. 1209, cum. eius romana editione, et coramuni graeco textu, habent a^apW^acT^ peccats. 
Veteres autem versiones, atque ipse hebraicus textus, plus minus ad graecam communem lectionem aoce- 
dunt. Sed et aliam varietatem non reticebimus. Retro enim p. 44. v. ult. in textu bibhco erat o-xon^dy, p;out 
vulgo in editionibus graecis; at Mopsuestenus in commentarit) demonstrabat se legisse crtJxov /cwm, quam 
verissimara Mopsuesteni lectionera confirmant itala lat. vet. ficum, vulgata lat. prima poma ficulneae, 
et sic orientales variarum linguarum textus. 



52 THEODORI MOPSUESTEXI 

KEO. lA'. 



etTnppKpn ^ct(nX<£i(; 'lcrgptJiA. „ Ai;c^ op-S^py -Se^s oAiji)»' (pctviy%qy ilizt TizivaDjuSl/ni , o 
p. «0. /BoLcnAivg cu/i^v ma-ei^TOLi. " Aio'71 vmstjos 'lcrpctJiA, (^ g^ «yi^cra ttWTOK* (^ cJ^ Alyu-^n 
/MTiff^Mart auuThg , 8TW$ cf^vTO "^prt) 'Zd^ozottov fMOV cuavA irTiq EctctAlfJt, ^i^ov , ^ rolg 
yXv^olg idv/AACdv. ,, NriTnov KS^Kei t 'l<r^yiA "^ t ;^ rtw Kiyj-^ov hsj^^-, OTrluu^y^ 
'7wui<pxvct] 'Pt <^ '^ '^iJLiXeicu; n^^ctio ivy^veiv t^ ^eictg' lya ju^v ^ (p«oiv iodv j^ v^ 
^Ztr^TCjg ct^Ti aujjtgu^ a^^ct/LdpridV TtoKKlili imiyianftlw t ^ZD^voittJi; -y eog^ cuuihg tu c/x,- 
emacTztf -?? AiyuTTfa' ol 3 a,vct?^y>v r^ 'ZZ^ ajuihg ayjL7rv\ t6 ^ ^/^gAeja t lauTZ^TF im- 
cTti^aj/TO )(^x,ictv, iudvg "Svjv^VTig ifjCH^ ^ ^ctTikvTig ^ 70 ^aepv, ;^ /« ;fp^ toT^ g/cAy- 
V 3. A5i5 obTTaa-av r g/<pi ^zs^cmKna-a^ vmfJLa^Tig ajTaJ^ltv. " K«} Ij^a cruuui^miJ/crt t 'E^ppcuu,. „ 




V. i. 'QnyvmoLf /uuf t rO(r87wv az;7^e amiX^^cu/ia )(pLKO)V, «>c i^aXTn^a-cuv . " 'Ey ^(pdvoa, 
av\^Q^7m>v iiAKVCTU ojuThg, ov eha-/uifig ayi7n;(ncog fjL'6. „ Oyc/^' 07J kJ t vo//j?v dv^^- 
•mnv c^gtcp-S^ei pgc5^ /mXT^VTOj; Qj^icmacm iravTCLg atiTdg^ "^croppinug t^ a^^TTYi (wa-(!)'iy'^ajg 
T^ iixYi. " Ka/ iJDfMctf a>g potTn^cav ctv^^TTOv '^ t cncty>va. wur^. ,, Outw (^apeta^ au- 
TOig hioiaa lug 7iKv\ytg v^ lag TJ/x«e/a^ dv77 Tiig d(p^aujung TztoTHg, oocnrip «v /3(«pu k^ 
'Z^arcdTni Ji^^ (^i^ju^ojg 7^y\ytg. " 'ETn^Ae-vlo^cw 'c«>^$ ojutvv, <^ JhvYiaofjLajt ewnS. ,» 

P- 8C. Tpg4<^ ^ i/j(^VT0V qA5V gi5 TXfJUCdQJLOJP CWTif ^ hct ThTO) y OuZ yvoiri t!w \%wi T IftUJU. 

CAP. XL 

*' Mane abiecti sunt. ,, Valde velociter cadent. " Ceu inatutinum tempus abie- 
ctus fuit rex Israbelis. ,, Velut mane brevi apparens, et mox desinens, ita rex eo- 
rum cadet. *' Qwia puer Israbel, et ego dilexi eum. Ut ex Aegypto vocavi eos, sic 
abierunt a facie mea: ipsi Baalim immolabant, et sculptilibus adolebant. ,, Puerum 
appellat Israbelem , a tempore quo fuit in Aegypto , cum in populum excrescere coe- 
pit , et cura divina frui. Ego , inquit , statim et tunc primum incipientis conslstere 
multam gessi providentiam , ita ut etiam Aegypto extraxerim : illi autem aequalem 
amori meo ac patrocinio suam exprompserunt nequitiam , statim a me discedendo , 
et ad vitium declinando , totumque suum , quod mihi debebant , studium idoHs im- 
pendendo. " Et ego coUigavi Epbraimum. ,, Dispersos sub aerumnis per Aegyptum, 
ego cura mea in unum congregavi. " Suscepique eum in brachium meum. ,, Con- 
grua meae potentiae tutela dignatus sum. " Et non cognoverunt quod sanarem 
eos. ,, At ipsi me , qui tantis eos liberavi malis , agnoscere noluerunt. " In corru- 
yptela hominum traxi eos vinculis caritatis meae, ,, Quum lege hominum perituri 
fuissent, eripui ipsos omnes, arcano modo amori fneo copulans. " Eroque velut 
exalapans hominem in maxilla eius. ,, Tam graves illis imponam plagas et castiga- 
ti^nes prbpter banc insaniam, quam molestum est recipere in faciem inflictas ver- 
beVatioiies. " Respicjam ad eum, eique valebo. ,, Totu^m me convertam ad castiga- 
tionem eius, ut sic certe fortitudinem raeam cognoscat. 

(0 Be«8t ia bibliis »? «IgSMf. Attamen et intCTptmctio codicii, ^ comincntarius , ad biblia referunt. 



T. 8. 



IN OSEAM CAP. Xt. 53 

<PvytJ)ti 'Qh tIw Kiyj-^ov a,'mX(^aovrcU', oVoju^oi t^ darKg/iWV iVioJ^euveiY t €(poc/bv 
hvi\(ni(n q «c/^v «Ver^/V; kJ) to «^ci JhxouJu i(gL^KQ^.Ti\riicn iniVTaq axrmv cxeivoi. Jctvvx, 
Q WfTOV^ <^ 7j'; " ''Otj ovk YfdiXncrctv 'fhi^i-^cu. „ 'ETraJ^ a,v'ivJhroi /utA juS^v\)(gicny cv 
TVi \oLVTzSv }(gii(!ict^ fJi^QL^oKluj ^cfi fMCiv '^ThJ^a^cK^ctj (^ovAYidivTig. " Kou >i«d4y«<jgv cv ■». «. 
CiOfJU(pouaL ov T TroAioiv cumi^ (^ ^fptTiJTraucrgv ci/ r ^pcnv clviii. „ To/ytpav bJ^v l^va-Hoi 
fjl£f,yo fj^oi 'W^^i Cffir TrDhifJunq, iiefi Tivct TTctpi^iicn r ictvTcSv TroMai azdmQjLouv' l^ziret/ri 
TmvTct TDL "oTikoL.y (^ im.(nt 'z^^.cntdjY\ TroAifMKii a,rov(^ y^ 'S%<t(m (paveiTaif , dvn^z^^T- 
tovt(B^ fj^ ajurolq 6jU.S «^ T/ic' oujtcIv i(^y!iav , iTm^vr©^ J\ ajurolg 'Qh Ti[jiCi)ej.ct c^ 
ACsvQiHg. " KcLf <p(x,^VTOL] OK T $^^iiX\oov OJUTUV. „ T^h' oJ^^g/wv ^'6Xdj fj(ff.Tuy ^i^}\g.v- 
<rii(7i, 7i[jLCi)QAa,v \:mif^0VTic, d^ioLv. " Kct/ 6 ;\pt05 duni 'fkiKoi fJisL f^kv^^ c/sc -t^ ;^TO/;c/a^ "■ '• 
(xjupi. 5, O;) ;^ /ttgV807K o^ T^ olmcTcOi)^ TY\q lef^ictg, iefi dT(poLXig TV )fc/LroiKMTy\tJi-(^v 'i^acn ■ 
70 ojUTodj' iTreiJi) Trdvrct^ ojJThg wazno CKKoifieiq ovroi^ ., y^ ovJ\ fJUOLV i^vrct^ (Bdcnv , 
a-3-^oy cnjULiOLp7rd<rct^ dosueA©^ 2.'5 oLl^f^AcoaioLY dim^i. " Ka/ 6 -Sto; 'f^ tcl rhfjua^ v- »•-« 
(xjuni dvfjccodTicnroLj, (^ ov fjLV\ v^j/WTJi auuTov. 5, HoLV y) oh Trori tto^ djuitd lifjuov n ^pt/ 
aunethg a.^iov %t) cPbKet , tSto 6 diog d(poLvm ttJ' dvf.te^ tc^ olKA^iCf)' 03^ '^^g t i^drlu/ 
TstTnivcoTiv oL7rctvra4 dyiyetv. 

" T/ cn ^fgj^ *E(ppoufjL; \^rtajTid ra 'ifrgpewA; ,, 'AA/\5t ^ ti fn 'zs^a-^iciv 'Qh 

TOTii^iq (t 7JiAix«7Di5 )(g.}tolg SJ!3^<zd^^ol!^ ^z^i cri; jSonBTicroLf cwi a)g a/ fW)4goig cJ^iTzt- 

^OfJ^cd >(gL}tolg. " T/ oi «Jj/^dw ^E^^pcufjL; d)g kJttfJicii, ^ioy.aji ui if^ u>g l.i(Boa'f,L. ,, 

AAA OKetVH •y^ ii'A, ovtcl cn oL^iov TvyJiY (^qjlokc»)' ToujvctVTiov fjSp o'jiZ c/K T Tr^.^isr^y- 

tJ^CDY cflKCUaV iini^-ATOfAAvluJ CTOl TlfJUCdQjLOJV ^QJ.(mCdV , fJ T^JUJ l^g^qiO^plw "^JZSDfJLeiYeiOjg 

lufTni) ^oJbfj^^ T3 yj^ Y'ofj^^ y^ ^* kJ)af{cf. ^ 1il3oe]fx, ^ogc&^ tdts cruju'i(3i\. ,, MgTsgpa^;» 

" Habitavit Ephraiinus in Aegyplo , Assyrius ipse rex eius fuit. ,, Ipsi quiJem 
profugi ad Aegyptum ibunt, putantes se Assyriorum incursionem vitare, sed hilum 
noa proficient: etenim me volente , omnino iUis potlentur Assyrii, Cur vero palien- 
tur haec? " Quoniam noluerunt converti. ,, Quia firmiter in malitia sua perseve- 
rarunt, nuUam prae se ferre mutationem volentes. " Et debihtatus est gladio in 
civitatibus suis , et cessavit manibus suis. ,, Itaque pugnando cum hostibus nihil 
valebunt , neque ullam salutis partem civitatibus suis conferent: quia arma omnia 
omnisque apparatus bellicus , invalidus supervacuusque videbitur, me resistente ob 
eorum nequitiam, poenaeque causa adducente ipsis x\ssyrios. " Et comedent de co- 
gilationibus suis. ,, Consiliorum suorum fructum capient, digno adfecti suppHcio, 
" Et populus eius suspensus in incolalu suo, ,, Non enim manebunt in proprio in- 
colatu, neque tutum sibi habitaculum habebunt: quoniam eos omnes tamquam pen- 
dulos nullamque basim habentes, subito corripiens Assyrius in captivitatem abiget. 
" Et Deus super pretiosa eius irascetur, et non exaltabit eum. ,, Ouicquid apud euw 
pretiosum est , et affectu dignum videtur , hoc Deus furore suo destruet , donec ai 
extreraam miseriam cunctos redigat. 

" Quid tibi faciam, Ephraime? protegam te Israhel? ,^ Quid a me tibi feri 
oportet ob taha tantaque mala? Ferre ne opem in maximis maHs constituto? " (^uid 
tibi faciam, Ephraime? Sicut Adamae tibi faciam, et sicut Seboimo. ,, AuxiHo ;erte 
te dignum non iudico; contra vero dignum tibi impositum iri suppHcium cognosco, 
*i catastrophen illam patieris , quae Sodomae , Gomorrhae , et Adamae et Seboimo 

\ 



p. 84 



54 TIIEODORI MOPSUESTENI 

f/^ii' « fM\ ly}(^^x'i7m T dl^ctAet(pBliJuoLf r "EcppcufA,. ,, 'AAP^ ^ ^ a-Q^o^a, TauTni l>/u(3-<* 
ovrctg oL^tag Sj^an^m t^ nfjLCoe/a^ ? /u%Ta(ii^hv\fjLcJui rlw ^\o\av i<p vjuuv , ;(a]f aiw;rg7a- 
^'}'/tt«K05 ^5 tJj o-nJ.? 'T^ u^^^TSpo^ crjfjt,^o^g-y 'Zir^q /tMQ,jiViKeioLv %?\.}cofxcLf, co<pi fjui '^kro- 

p. 83. g-!wctj fAv T -dupScS^ /\9i/TO»'5 jM-M (lvi^(St^ Q ^ig^KiTTetv vjui^q a(^ctvia-fxc^ 7raA)r\e\ ^^^^J^- 
(hfhfAAva^i» " AiOTJ 3bo? I^ i\fM <t. ^}c av-&^7r©^ cv ao\\ ,, 0gO5 ytp g/ytu 6 TravTa Tg 
77?:70i«;«^y$ , ;^ imvTonv a; oizetcav m<^QfJ^^ ipyoov ngir kJiv vjmp^v '2z>^^77?i^a7(^ 
Tvtg ;cpf3"' vji{aig tz y^ cv vfMV qm^^of^voig. " '^AyiQ^ tCj ovk iiatXdjaofji,ciJi ilg tjvAiv. ,, 
Eyca ^ 0.717} K?\ff.yfjt,auf ri (^ V7npx,etfj(.cLj luxvmv t aK-S^g^o^rJKWv (Zs^yfJi$i.Twv inc cv Tih- 
Aioi Sfdy*>v ^ vof/jiv av-Sr^7TWv j iiJl Tuq ouuvidj Sf^^tfioig fA^ Vfll^ ilbia fJlkv^B-' TfOiet- 
^auf' o-^BV iiJ\ zotvcovcS t^ yvafjt^ng vfuv (^ ry\ i{g.%icL v\ av^y\v l(miiJ)x}(gun' toiwolvtiov yb 
(^ cT/^f^tW VTii')^^ fMKT^vrig Tif^cdpioLv.i a7nxh?\gL^eiv cT/' \a^l9>oXLv iKing g^ im^ovrct^ 
'zs^ctyifjbauf TauTHj. 

ir. 10. cc 'oTncrc» xfez« Tropdjaovrojf. ,, 'n? ^ r^ '2«?€>i>6«/t^v»7 t5' 3?« (pfi()v?j t gTraj^y^itf/ 

'37^(P^T115 ^TTOiwJ) TXVrlw , TVISTO 71 XiyCaV OTl %7nSrl^ /^ /^Pi^TOV ^Zt^aVK^I Tzf TVliirCi), 

^ iravTst (W^T^eiv v^ ro JhKHV tzS ^a laieg nfiipco n ovti (^ OtKctv^^Trcd <?<%/ y/^?. 
" '£1$ XiODV ip(^^iraufj }(^ c^fpiaovrauf viKVOL vJ)a.Ttev. ,, E* ^ «/^ to/bt»5 (C*^^%otf^ 
^ >' ictvTtg, J^ikLu AiovrQ^ Tivog (^o^ip^ Toig Krlunaiv -i cJ^oiai t oIwhclv tpcovlu/ 'fki Tnxvrotg 
, c/Keivagj «$ J^ikIu/ vcfitTWV vfjuv i/t^ td 7ikv\^og tt) oiKeiov iTr^nAvdorctc-i ilg iKgoLoiv imv- 
rcu; }(gLTa,<pjai tzj/ (pojSo) Ttf olx/i'iCf). " KoLf r\'^ovai cog opviov oJ^ hAyu^nfHi }tj u>g <z«%^96«£$« 
c/K ^g dcsuptcov }(^ '^iTrotic^f^aw ouuriig iig dhtr oiKng aim^v ^ Xiyl kvQjl'^. „ Y\ou>Ta.- 
P^^Ev •}ti uuriig iTTCLVoL^civ ^ TJis ;^T€p^«o>t5 d,7mA^^cLg oLi^f^Xcoaictg , }(^ rLg ri 'ZI^^^e. 

contigit. " Conversiim est cor meum, pariter conturbata est poenitudo mea: non 
agam secundum iram furoris mei, non sinam deleri Ephraimum. ,, Sed enim quam- 
quara vos apprime dignos poena huiusmodi esse comperio , meam de vohis senten- 
tiam muto; et conturhatus quodammodo a calamitate vestra, ad poenitentiam trahor, 
ut a furore deinceps desinam, neque vos sinam supremo exitio interire. " Quo- 
niam Deus ego sum, et non homo in medio tui. ,, Deus quippe sum omnium crea- 
tor, et rerum omnium tamquam mearum tutor: neque uUatenus vestri simihs et 
illorum qui inter vos versantur. " Sanctus , et non ingrediar civitatem. ,, Ego alie- 
nus sum huraanis cunctis rehus ac superior: non dego in urhihus humano more, 
neque iUie incolatum vobiscum tenere soleo. Quamohrem neque voluntatum vestra- 
rum sum particeps , neque malitiae in qua vivere salagitis. Nam contra potius , et^ 
iamsi dehitum suhituri eratis supplicium, per summam tamen misericordiam do 
operam ut id nequaquam patiamini. 

\ " Post Dominum amhulahunt. ,, Praedictae veluti Dei locutioni hoc suhtexit 
tdditamentum propheta , ita ferme dicens : oportere in posterum Deum sectari , 
si^que omnino agere secundum Dei heneplacitum tam erga vos clementis atque he- 
n\gni. " Quasi leo rugiet, et forraidahunt filii aquarum. ,, Si lales nosmet exhi- 
hu^rimus, ipse more leonis hestiis terrihilis , vocem suam eraittet contra illos om- 
nes, qui ritu aquarum raultitudine sua ingruunt, eosque attonitos omnes terrore 
suo Taciet. " Et venient quasi avis ex Aegypto , et quasi columha de terra Assyrio- 
rum: et collocaho eos in domihus suis, dicit Dominus. ,, Undique enim se eos re- 
dacturum, a captivitatis pressura Iiheros,tum qui apud Assyrios eranl captivrj tum 



, IN OSEAM CAP. XI. 55 

ciosueJoig (Liy^im^Xoo^ic, j TOjg ri Ci/ AlyuTrfct) t6 (puyiJ^ctg, J^IkLu oovim ''^{(^TztipKjiv 
TmvTCi^ iJg Tzt olx,€ieu o 'Sbc? VTnfryvexTOJi. " 'Ejcy;^cocrg /M« cv '^djJ^i ^E^^pcufjt,^ (^ cv v. 12. 
dcnj^etei olicog 'l(rg^«A i^ 'liicfk' vuv iyvoo oUDTaq diog' (^ ?^og aytog nM^cri^ 3^8. „ 
U^Ti^v fJJiV yO iTretJ^h '^s^g to -^iuJQ^ f(^ tIu) ^r^ g/V^Awv "^i^^iA/vajrg? d^^Tnictv 
cv dcnl^ace, Jin^pv OLTroLVTig, ovJivct r ^s^ IfM TnnajLSpoi ?^^v, oivstytcgiicag ouDTHg Toig 
^x/Tig 'Z^j^'^Aii}(gL c/Keivoig' /u^^^T^Q/ukvng q jCj 'u^g td K^etTlov^ lefhvTct^ ^ o\icei(a7iiy,cim 
a.7rcueTCtg' ihTO yip Xiyl to, 'iyvco auuTiig' (t oJ^ ojjtuv ifjsi (pcivyiTDVTcti 'rp f^*f^y fjiff.itdv 
ovTig, uTi toctLtxv y^ ^XiKn-mv dytduv <J^ tji$ ifjiiig a^iiju^oi ^or\^'iQj;' Toi juuiv J^ 

TTOLp' ifM^ TOtCtUTCt TTOfi^V gTCijM.©-» i^^it)' 71 Ji ; 

KE0. IB'. 

" 'O Q ^E^ppctifZ' Trovn^v 7rviu/LC$c. ,,'^lvct iiTrvi irpocuoiCTig juiQ^i^' Trviu/^ yt) tjvA- v. i. 
^^« ^Aa T 'Zi^^cupi^Tiv' cdg td, TryiUjbigLTi Tfcpvetctg i7ikcLVfi^(Tctv' * ^ Trviu/n^ iud^g * os. iv. 12. 
ly)(gLivmv cv Tolg iy)(^%ng ffd' * ^ XaXlQ r 'li(pov], <^ 'lwo-S$ t Kcluvi, oti l^^ridv ?"p^s^*L 12 
TTViu/n^ %Ti^v C4f ouuTtS *. " ^EJico^i j(ctuatovci, oXltu T VijLUipcty. „ ^imi:tcog ^ i7iiViA<l l?^.^- ^■^^- =^'- 
TOioLUToi,, OL }(c/L'uazt)v(^ J^IkLu AuiJcuvojodvhi Tolg KctpTnTig^ iTTuylv utiTolg /y) ojjtupk/h tIw 
<pdt^$LV. " KivoL (^ fJic/LTOUcL iTs^ti-^MJcti'. „ KoLf ttAm^v^ rJtoKcov y^TigYirrcLvro dLvco<p^c^v 
7rcut>T^oog (^ /S/\$t^>j5 fJJiyi<Pig a/Tioov. " Kct/ SJ^^kIw fj^ dosuQjicov Ji'id^TO, t^ "iXauov * ♦cod.sXcov. 
i\g KiyuTrlov cviTivpdjiTO. ,, EiTzt y^yuolg UTno thtoiv (U^^i^^^oo^ccng , TTCTk fJikv Ji d.osv- " 
£JLOOV , 7I0TZ 3 Ji ctlyuTrf loov yiATHt^iv d^"3"S Tivog T(£i^i(S^' }^ 'oD^g OKeu'ov fjSp (tHXlctc 
muudTiKct; iCiiAiTO TTOieiixJt^, ^^ Q THT^ avfjLfji^^ctv riT<l' ca^p^ei^TO q cjP dTrnvrtov tstoov 
hJiv. " Ka/ KQjicng tzS kuqjloo '^Ji^g ^lncfctv r OKJ^K^iaztf r "loLftO)^. „ 'O ^ ^.og ounhg v. 2. 

qui in Aegyptum profugerant: avium instar cunctos ad propria revocaturum pro- 
mittit Deus. *' Circumdedit me mendacio Ephraimus, et impietate doraus Israhelis 
ac ludae. Nunc novit eos Deus, et populus sanctus vocahitur Dei. ,, Antea quidem, 
(|uoniam ad falsitatem atque idolorum ohsequium impie omnes declinaverant , nul- 
lum mei respectum hahentes, necessario eos malis illis irretivi: sed nunc resipi- 
scentes , et meiioris frugis studiosos , familiares mihi omnes faciam. Id enim valet 
locutio iila, novi eos. Et quidem in numero esse meorum, facta ipsa docehunt, quo- 
niam tot tantaque hona me adiuvante adsequentur. Certe ad huiusmodi ipsis exhi- 
henda heneficia paratus sum. Quid porro? 

CAP. XII. 

" Ephraimus autem malus spiritus. ,, Mala nimirum voluntas: nam spiritum 
saepe appellat volunlatem; veluti: spiritus fornicationis decepit eos. Et spiritum 
rectum innova in viscerihus meis. Et Chaleh lephoni fihus , et lesus Navi, quo- 
niam spiritus alius fuit in illo. " Persecutus est aestum tota die. ,, Semper eniLi 
taiia agehat , quae more aestus frug.ihus noxii, adferre ipsis perniciem poterant. 
" Inania et vana muitiplicaverunt. ,, Magnum numerum idolorum constituerurt , 
inutilium prorsus , imrao maximi detrimenti causam praehentium. " Et foedus aim 
Assjriis inihat, et oleum in Aegypto mercahatur. ,, Deinde in haec mala coniectus, 
modo ah Assyriis modo ah Aegjpliis sperahat boni aliquid consequi: et cun illis 
quidem amicitiae foedus iungere volehat , ah his autem helli societatem petehat: 
sed niliil ab his omnihus est consecutus. " Et iudicium Domini cum luda, ut ul- 



T. 4 



T. 5 



S6 THEODORl MOPSUESTENl 

«W «^ i^ fS^y/m^TUV )ceji^V(rr!/U^Q^ '2^$ auTliq^ <t c^^Jmciy vx fjcri JiovTa<; oDrolg 
7n(S}t9^yjukvct' T 'leiza^ ^ ^v^u3a Aej^ -ro g-3-v©-' t 'iHcTa/ctfyj oTraa o'ju> (^ 'lctfui'^ 
^ 'lirg^wA OfcctXeiro v^ rlw t5 «zsr^oTraroo©^ ouritSv ovo/i^aictv ^ o); cv roJg dvcoii^ig 
iJ^et^dju^' c3?v hmyl. " KaTw to? OcTas cwW, pi^ i^ to '^iv\<^dj /i^Ta cam[ cLvmmc- 
J)i)ai ou/m. „ "^'ivct. giVjj otj i«ya.Asi5iJV uv rffouovaiv aurolg Irfa^i Tifjucoejtctv iiTzt ^^ iK^ 
V. 3. 'ti^^^dicnv tS ^zsyopTra^o^B^ t rH-n»v i^.iy')^ ^kiclv. " 'Ev rri eoiAiol t^^ffipvKn t dchA- 
p. 8G. (pov (wnf. „ 'O /u^v y6 (t ^uj^P '^ '^vhcncog h/iJeiKVvro fd %Aluig^7\ rhjj a.Tiurlw ^ jj^ 
r\<i yff/,^Mv dvTiTTCiyi^cn^ r^ 'Lse9^%ro'^ici)v. " Kctf cv x.07rcig oJUTii 'i^vcn ^s^g ^ov. ,, 
Kct/ TiDAXig vzsoju^nK^g TjQVng n (^ TikavcL;, 7* fZi^^g diov inc Iwi^iro iuvoici^ (yfc^Luctf, 
'' Koif cv\%vcn /uj} oiyfiAH, y^ viJwun^V. 55 Kct/ efij i^ tS dc/^?j(p« rlct/ 'fh^nKlw v<poQ^- 
/L^(^y o^^oLcnctc n^icd^ oiyfi^:^, 'Z«^5 ov Tmhcueiv cft)tci)Y axp^ JuvoLTvg' <^a, m ,-0^ 
o^ejKii' roioLVTzt' tk 3 t^twk TyJ 2>7rzj^j'Ce)j' t c^^v» 07ro;a; 

" ''Ez?ioLvcrcLi> }u iJ^endiKntv fjLH. ,, 'Ev cDz-^pvaiv aTroLvng ilcn ^ ehnoicjiv , aTraAA^i- 
ytu/ od^uZng 7^ i(^)tciv a/ 0/5 VTn^ r^ do^/Saa^ oJ^iTa^ovrdUf 7^ olwiiaA' 7m\ct^ ToJvmg:, 
'' 'Ev 7Z<r OiVw *£lv gu^v fJUi. „ rigp/ ;^ t t^ iiJtdKcdv n%oK9iwro -S^^pe^T^W, c* ovo- 
fjigt^cnct /lB{j 'Ti/^rig ifj^ri (Jfftr iiJlv cuurij '2s?^ot^;c«v o/«5 ts ovto^- «y? otiTOdi 3 Trapovm 

"n/UJ^nq i/Jii T « TTOpOVTZt' TV av, iV TTe} OliCCi) LlY iupOV /UA^ CtVTl T 0)g iiCet fjCi TTCLpOYVX, 

dC e).cntovTig' ov Ti/Lisi^c^ Trap amzdv ag d^ov i^uZ, Stw TZiT iJJ)i)Ka> 'defepov^v rlw Tt 
ovofJi^oiav n^ T rifjulw tS ^S. " Ka) c^et i?\stKndTi 'ctf^pg aujhg. „ Avivdj 3 rlw "STrv- 
(poboiv VTik^ ODV n(n^'dY iJl^avro Jnfj!icu!. " "O q ;cJe/05 -^05 Trac^S^t^Twp 1$w^ yOf»!- 
p. 87. fj^mjjjOY ojui^. „ 'AAAss ;^ ^t^Tmretroj rotov^tg oip' &v 'fhycoa^rcxjf t ovtw? .^bov, yt^- 
545-i<x/ n (tunf Bj^TTOvrog 1^«/ r/<x' /vinfjJjuj ^ %g Tivjninwt tb awrag, (^ ivn^yiTYiJCi iniv^n, 

ciscatur lacob. ,, Deus ipse venit, factis utique iudicium de illis peracturus, et quae 
praeter officium egerunt vindicaturus. Nam lacob hoc quoque loco dicit universam 
ludaeorum gentem, quae et lacob et Israhel appellabatur , de sui progenitoris no- 
mine, ut iam in superioribus diximus. Unde addit: iuxta vias eius , et iuxta adin- 
ventiones eius reddet ei. ,, Pro eo ac dicat: se congruam peccatis eorum poenam 
impositurura. Deinde et progenitoris exemplo, horum redarguit improbitatem. " In 
utero supplantavit fratrem suum. ,, Profecto ille ante etiam nativitatem portendit 
eo corporis motu fraudem, qua affectaturus erat primogeniti iura. " Et in laboribu» 
suis valuit erga Deum. ,, Multos perpessus labores ac fraudes , non sustinuit a Dei 
benivolentia recedere. " Et viribus valuit cum angelo (luctari), et potens fuit. ^y 
Fratris insidias suspicans , visione angeli dignatus fuit , cum quo luctari visus , po- 
tens apparuit. Ac res ilHus ita se habuerunt. Quid vero eius posteri? 

" Fleverunt, et me deprecati sunt. ,, In luctu omnes versantur , precibusque 
nituntur aerumnas avertere , quibus ob suam impietatem premuntur. Quaenam est 
laec? " In domo On invenerunt me. ,, Idolorum cultui vacabant, nomine meo co- 
lentes illa quae huic appellationi ius nullum habebant. Illic , inquam , quasi prae- 
seitem me colebant, qui aberam. Ergo dictio, in domo On me invenerunt, ponitur 
prc: quasi ibi me praesentem invenissent, quem coli ab ipsis tamquam Deum opor- 
tebat, interim idolo exhibebant appellationem simul et honorem Dei. " Et ibi facta 
»unt\verba ad eos. ,, Sententiam illic propter impie facta iustam audierunt. " Et 
dominus Deus omnipotens erit memoriale eius. ,, Sed enim in talia incidet , unde 
verum Deum cognoscere discet, eiusque maximam omni tempore memonam retr- 



V. 7. 



V. 9. 



IN OSEAM CAP. xir. 57 

ray J« yj^ vuv a.afl^n(ra,i'TCi.? TJztf^J^dja-ctg ^ tv Kf^avcv /tUi^l^ciXti k^ riw J^VLVcifMV t 
oWai'. " Kflt) aii cn ^cS cm ^^g^i-^v \mov (t y^^/Hff- (^'j?^osh- j^ 1>{i^s 'u^g t d^ov 
crov ^J^g^TTcLvivg. „ YvYiaicty TQivttv 'fkij^e^^^ojf rld) 'f)n ^ov jjaQil^oKIw , ^^ '6^juutkou (pi- 
Xouii^py>7hcu; <t. t J^y^ia' czzr^cAz^g q agi t^ -^ioT awjavoLi' <t t^ //$^j *zj%i Tbrov avrg^- 
fj^©- bi^7ri\cju;^ C7np c^peiXii^ tixotIcju avf^(3iCiiyji cPiy^icar,' 7* q /5%/ t» ilihii^ cnTn- 
Jiig a.7n^ju^j(B^ TrcLVTiKodq. ,, XoLVctrxv-) cv ^gi cw/7^ ^vpq ciJlix,icc^' }(^Ta,Jujuct^(^etv 
iiytTUicn. „ Elg <^cpi:petctv aurli^ Ji CJKetvodV c/)i.Hcii.Kicyzi jiAijoc, ^ hvc%JV(^i ■niiKw avrolt; r 
jCgLKictv cjvQlu^' dTTicDii^nTi ytfi (pnaiv i^Jiv IP^gL^xliijuS^oi t XcLvoLvcucovy «5 c/kQslKoov t^ 
/0>^cxj; dtog, Sj^. rlcu tu^^Zaztv oLUrolg ac^l^eicLV tb'(^ f(^Kiav , u/uicig avre^amyt'^' «7» 
^zs^g aJiKictv r< /3A£77cri^e, ^t f^ 7ioXkY,g i^ l^ft^etctg Qsir dS^iiqn^ti; r?y t 'S&^rfa- 
a-av vfiiv c«-S"A//3oKrg? Jvuua<piiav. 

" Ka) iiynv 'E^PfcufA,, TjKm 7n7JXh.TY\)(c/:.-, iJ^r^ ava-^u^^^uuii i/^VTi^. ,, E;to g| ach- r. n. 
Ktczj; avKKi^yav ;}^>f/t(^m, rch^ ^ tz/ 77?.8r«r, (^ </« x^ t o^ cmWV ^i7ro>^vcjiv rJ^etcw p- ss. 
>t^7rct/. " UctvTsg oi Tjivot cwnl' oo^ (^jpidTinovreii avrc^ Ji aJiKtct^ a; 'Y\jLvpnv. ,, Asov 
cLvaT^ycm^aj^ "ot% TnxvTOL c/V '^uTzt a fj(p 'Zi^^^vofJLOov aujLyiytyi tiqvoov -, ^$7roketTaJi TruvTO. 
UTnp/^ aJiKtct^ />w' Y\g auTii avujiiyt^u' iTretJ^ av diog t <A>J^vofjLrf^Ttt>v-, c* olg c^i- 
TaL<Cofj^jot Jii-vikQwu.^ JUctg anrsg il<rfnp^T\i^aj /BLKyiroLf. " ^Eyo q KuetQ^ o 3io; o-a 
cLvriyfpv cn 6k r^ Aiyj^nfH. ,, ''EcTV Ji (n Tmaiiq d^n^i^ dJiKicu; t^ vS^ t^j Tnvr/mv.f 
dva^Qyil^Of^ov ou cn cv JaXetct }(cf,^<^TOL TnKpd-, d^i(BaK9v i^ Alyj-^H. " Etj )(^70i- 
KiCo cn a/ amluucuig Jc^diog cv rif^pcx, iopivig. „ Kalf Jii i(^ oimcnv ani 7rap'i%ov-, 'iva UTrri 
•> ^g T^ iTrwyfiKictg tIuu '^ij7n?\ff.ucnv -, iODTa^etv cm ^uP^^odv cjv rv\ T^ ^^xj^a-yiyjvoTuv 
)^y\gLuai' To yd )(gLTDiKi0^j dvn Tii i(ctTU>Kiazt Xiyl-) rrj cvaKKayri tS y?ovou aufjii^g 

nebit, qui et ipsos creavit , et beneficiis contlnuis prosecutus est, et nunc etiam 
criminibus impiatos castigando nititur ad meliorem frugem convertere. " Et tu ad 
Deum converlere , misericordiam et iudicium custodi , et appropinqua Deo tuo 
i»emper. ,, Genuinam itaque ostende ad Deum conversionem: caritas erga homines, 
et iuslitia tibi curae sint: da operam ut semper cum Deo sis: cuius si cultum re- 
tinueris, merito fructum inde capies; ita tamen ut ab idolorum obsequio prorsus 
abstineas. " Chanaan , in manu eius statera iniquitatis; opprimere praepotenter di- 
lexit. ,, Postquam eos praedictis verbis ad conversionem invitaverat, rursus heic ma- 
liliam exprobrat. Nihilo meliores, inquit , apparuistis Chananaeis, quibus Deus re- 
gione ob ipsorum impietatem nequitiamque eiectis, vos illuc introduxit. Nihilomi- 
nus vos ad iniustitiam incumbitis, multoque studio infirmiores opprimitis, quos ve- 
slrae potentiae viribus male mulcatis. 

" Et dixit Epliraimus: verumtamen dives eftectus sum, inveni solamen mihi. ,, 
jVtqui ex iniuslitia congesta pecunia , gaudet divitiis suis , quarum dulcem usum 
existimat. " INuUus labor eius invenietur ipsi , propter iniquitates quas peccavit. ,, 
Atqui reputare debuerat, omnia haec quae iniustis coacervavit laboribus , peritura 
omnino fore , propter iniquitatem qua ea coUegerat : nempe cum Deus criminum , 
quorum illi sunt convicti, poenas sumere volet. " Et ego dominus Deus tuus eduxi 
te ex Aegypto. ,, Sane oportebat abstinere te ab opprimendis iniuste pauperibus, 
reputantem quod in amara servitute cum degeres, Aegypto te abegi. " Adhuc ha- 
bitare te faciam in tabernaculis , sicut in die sollemnitatis. ,, Quin etiam habitacu- 
lum tibi obtuli, id est promissae terrae iucundura usum, festalem tibi laetitiam 

8 



58 THEODORI MOPSUESTEM 



♦ Ps LIV. 17. 

V. la 



//^cm ^(iejicic chyry^aofictjy ^ ci7ni'yfi^.d , f(^ ilarticLaiTajj t^ (po)vr\q jW.eC /cctjf roi ^ td g/OTi- 

p. 89. 70, ;{^ 6 ;ct;e/©>' iloTjiCiicn fA^a^ Xiyl avn t ilcTTSbKhoiTctj' j^ oAcog y^ tioKv (t KA^fJ^ov 
Ci/ Tolg '^Ajufsfig 6fc tS ichcu/^Tf^ <sCe/c7;rgra/ r i/B^lxH' odiv J)^ ;^ Q^^Qt. Tolg 'Zi^- 
* is. Liii. 7. (pY\Tcug d>; iixhg tx> ouitv J^ ThTO iu^i 7J5 ctv a; OTav ^^iyri *, o); <u>^^ct%v ^ (r:pctylto 
y^^n^ dvTj 7« giVcTv d^riCJiTcif. 

\. 10. cc ^g^ l?^XYicm, ^ze^; G^ 'Z«?^(pJira^* ;{5^ g^ o^'-<j\g i7fkr\^va)tt^ iCj cv ^ocn 'Ziy^- 

(pmzJ^v Cf)/j(;)ico^Lu. ,, 'Eyco Ji) tot? (t 'W^a^mau; aviJei^ct., v^ OTifctcnc^v yi^ict)cnx. g^ tvtb 
Tiket^v, 7n)X\j^'o7mg Ti. l^(pcuvoju^Q^ Tolg TVTi cO;fptio<$, Mcau^ret Ti x!iyoo ;(^ 'lno-S tz/ 
Nctvyj (^ Tolg ;^r' dxetvag' ctTrcu/vz q ^UTa <3^£^Tfcif cdpH/j^Q^ '3>^^pw5, w^* eo^/ii) 

V. II. /u^/uvyiji^/joug-, d.ptcet^Srctj Tolg Jb^lcn, ftn /iij^ a.J)Kict^ oi(pcupii/j^ovi; Tct l-n^v. " E/ ttA 
Tct?\S^a,J ^v, a^ 4^^*=^^^ MfircM/ iv rctXytXgig. „ TaJTz» J^ (^-/icrtv' et /^ c/k TctX(ta.J^ 
v/MV V7ivp'^i f^ TctXytXcav , 'ivct ii-^vi oh. rp iiJii)Xcov, ii^v ctv tivcl *^A9><W v/juv tzz 
vvLu tny^-^o/jS^ct' et Ji fty\Ti 6x Tct?\gLctJ v/juv., ftiiTi c*: FctA^Acov, twtc^^v ei fth otc 
r iJct)Ko)v v/CiV "de^fryi^vi, vrcog « ^oS^Jii^^sv "oti rcS -^djJi "Ztf^gnyiKSf-Ti ; vtw r ixXy\- 
■daav ct<^'iVTig-, ^$7TV(fuVTig /jS^ r ivi^yiThi, vdjo-etVTig q '2*^5 cjir ch<^^y\KOTa^ iiJiv ilToe. 

p. 9(j. T^ro/5 /j(^ <7^ Trap v/AAV dp^VTrov Tw? dvaictg l^Ti?\9ittiTig' "^ctd y^ Tct?\ff.ctJ ^ TctX- 
ytXuDV Tct iiJh)?\gL Kiyi' uo; ;^ olvoot^^ (P«ot , ^w iicmo^<^iS\ ilg TctXytTsg:^ 'iva. iiyry} 
fty\ <s%t Tzt iiJ^?\5t i^Ti. "^TTo tQ TVurov Tu cv aVTolg ^^7rdjo/Apa ?!iyt>v' oliTtog ^ 

praebens in bonorum luorum usufructu. Namque liabilare faciam, posuit pro, ha- 
bitare feci , solita temporum enallage utens: quem morem esse quoque psalmorum, 
satis iam demonstravimus. Veluti est iliud: ego autem ad Deum clamavi , et IDo- 
minus exaudivit me. Quibus addit : vcspere et raane ac meridie narrabo et annun- 
ciabo, et vocem meam exaudiet. Atqui prius, exaudivit, subsequenti, exaudlet, non 
est consentaneum. Nam si factum est , cur fieri postulat? Sed enim prius illud , 
et Dominus exaudivit me , dicit potius pro exaudiet me. In summa, saepe passim- 
que hic hebraicus idiotismus occurrit. Ouare et apud prophetas , ut par est, rem 
eandem observare cuilibet Ucebit; veluti: ut ovis ad occisionem ductus est; pro , 
ducetur, 

" Et loculus sum ad prophetas , et ego visiones muUiplicavi, et in manibus 
prophetarum assimilatus sum. ,, Ego et prophetas tunc proluli, et visionibus plu- 
rimis illius temporis liomines dignatus sum , et multifariam iustis iliis apparui , 
Moysi inquam, et lesu filio Navi, et contemporaneis, Quae cum omnia libenter fe- 
cissem, oportebat sane horum memores, datis esse contentos, ncque per iniustitiam 
aliena rapere. " Si Galaad non est , ulique falsi fuerant in Galgalis. ,, Hoc dicit: si- 
quidem ex Galaad et GaigaUs vobis superesset, id est ex idolis , Iiaberent fortasse 
. defensionem aUquam vestra opera: sin vero neque ex Galaad neque ex Galgalis, id 
est si nihil ab idolis vobis accessit, quid ni sit exploratum vos rei falsae adhaesisse? 
Nunc veritatem deseruistis , a benefactore vestro recessistis , atque ad nihil profu- 
turos (deos) accessistis, quibus sacrificia cum principibus vestris offertis. jNam Ga- 
laad et Galgalorum noniiaibus idola dicit. Sicut et retro ait: ne abeatis in Galgala, 
id est ne ad idola accedatis ; a loco , cultos illic deos dicens. Heic pariter Galaad 



V. i:j. 



iw osEAM CAP. xn. ' 59 

h/^Z^ Yct>^gLk<^ lujifJLX\) ■lu ToL\yiAa>Vj cv oh ttcKXv tk; ii /zzrei tk gi'fiAyA5t ^^Tnict 
lyiviio' *^:70 ovk "iTP TOTnav rZtt' t iUi^Km G7]f^auvi di^Tn^ictv' tQto Kiyav ^ or, TOraTWK 
v/uuv v^Trap^oivmy Trap s//-^, c« q t t^axfj^vm f(^ tt// i}J)i)^cov iJ^ivoii ^^ a.7m7>i; ct^ 

*' Kajf 7» dvaia.<pie^^ avTzSv oo; ^iKcvvojj 'fri ^omv a^H. ,, Ef5«/ ^ vjuuv Uiv o(p?j(9^ 
i>i; '2%* OKeiya (^rtai ajiovJ^g, eTra//; aTravTX "^Zto, Travv^Od; aH^cwicri «J)^ t TrfKijuucov 
b ^oV iTretJii ^)^ ti ^Kmti cv ucfh-n iico^ c^jtzxcS^, cv ;>%'po"« Q Kn^pdiiazb Sj^^fpdiipi^ 
Tnivmg, t .^vaistpTeiwv' €/3«Ayid?i TZiT "{Imc^eiyjt^Ti rliv S/a(p^^v \:z^cfft^af. 

Kof irdMv zvi Tp ^zs^y^vm -ij^^^a^ cJ^eifcvvg auriiq dcnfioiwrcc; . " "Avi^priOiv *• 12, 
''la>cA-l3 i.<; TTtJ^iOV 2vplag-, <^ lcT^AdCcTgy 'la-^yiA c*' ^tiva/xi, <£ c* '^hvcuki \0<j?\gL^am. ,, 
'EiXiro /uB{j ^ cxej')''©^ cT/ dpirLi y^ rtw r/i 'ZS^%ro;am ij?^ytcu>.^ r olniicov (pvytg 
yi^vcog <zz%i r!cv IvQ^iouv g/Aci<^, ;^ '[jT^fJceivaji /lS^j t 'tz>^^ TZiT Ka^av JaK^av' fS^ v- 9r 
TOLKaiimi^aj^ q otAAj?; ;(a/ '2?^; ykfJicv iK^eiv yvuuaiKoq^ ivct ^w yaAioLvaiav dyty^raj 
<2>^ot. TO TZif Tra'^/ c/bx.BV ;f^ itarturlcju v/JUifjceiviv mAo/^eiav, cpuAp^Tio/W^ot^ to "^5)^)^ 
TO v6juufj(st' '17-' '^f^y>ycdv , ^ td thKCJuj ro^ ^d ywtJOU)(c/L dydy^^' 07np owu TnTioinjcAv 
b de!^^/'pO(; c/Keivn 'yavavcua4 dytyjfMpog -S)^^ 10 ^c^ n cPotcouZ (t roig y>viZa%. " Ka) 
o/ 'Ztr^:py]ryi dvriytyi Kvejt&^ t 'l(r^iiK c/y. ^5 ki^^hTrfH.^ (t cn 'Ztj^^pnrYi c!)iV'J/\gL^r,. „ 
^ETretJii Q /M.«r' Ofcetva 7iJvTzt- ;^t^Mu3bv gl§ ritt' A'/^777"ov, roazturluj t o^ c^ieiva ;6«- 
chfJioviav iTivircruro, oo<pt riri t 'Zi^<py\Tii McoCaicdg VTrapycL dvaytyeiv ri cLTnivrcL^ c/k t^ 
h]yu%fii-y (t K/ ri/) gp)i/<pv a;t>TO$ <J)^ <7^ ^^Aao^ (pv?\gJrajf 7* o/Wo^, ct;>^i t k^ g;$ t 
^^ iiauytyriv t^ l7ra)/gA/a^. " 'E-^VjU-wo^ fji% 'E(poa/|U. ;^ ^rrt^^rfp^crgv. ,, ToJO:/7WV 3 
yiy)v6rig 'ZD^y>ya)V ^ y^ roaaTwv Ji' oxeivovg Trap' ifjc^ nru^icorig dyt^v ^ ilg b^lw 

memorat et Galgala , in qnibus idolorum cultus frequentabalur : a locis, inquam, 
idolorum cultum denotat. Summa autem sermonis est, quod tantis a me acceptis 
beneficiis, nullis vero a daemonibus atque idolis , sequitur ut fraude illecli et fal- 
sitatis affectu , a me recesseritis, et illorum sacrificia frequentetis. " Et altaria eo- 
rura quasi testudines in solo campestri. ,, Nullum capietis vestri erga illa studii 
emolumentum , quia haec omnia manu bostium destruet Deus. Nam quia testudo 
sub aquis babitare solita , in sicco deprebensa prorsus perit; boc exemplo voluit al- 
tarium excidium designare. 

Sed ecce denuo ex maiorum comparatione demonstrans nepotes peccare " fu- 
git^ inquit , lacob in campum Syriae , et servivit Israbel ob uxorem , et in uxore 
fuit observans. ,, Maluit ille propter virtutem et primogenili benedictionem , domo 
profugus per Syriam vagari, et apud Labanum servitutem perferre : et cumgravi 
aerumna ad nuptias pervenire uxoris, ne cbananaeam duceret praeler patris sui vo- 
luntatem: tantamque aerumnam exanllavit , ut instituta maiorum servaret, et Dei 
circa uxorem ducendam placitum: quod contra fecerat frater eius, cbananaeis uxo- 
ribus ductis praeter Dei et parentum voluntatem. " Et per propbetam eduxit Do- 
minus Israbelem de terra Aegypti: et per propbetam servatus est. ,, Quoniam post 
illa omnia descenderat Israbel in Aegyptum , tantam posterorum eius tulelam Deus 
gessit , ut propbetae Moysis ministerio cunctos ex Aegypto reduxerit; quos ctiam 
in deserto providentia sua conservavit, donec in promissam terram induceret. " Ad 
iracundiam me provocavit Epbraimus et exacerbavit. ,, Tales cum fuerint proge- 
nitores, et illorum gratia tot bi a me bona sint consecuti, nibilominus iram mihi 



V. 2 



♦ P» €V. 37. 
V. 3. 



60 THEODO»! MOPSUESTEKI 

fAJi iig:.Ti<^(Ta.)/ 7^ei<rluj^ oiyvcajnpvig ju&p (t^ l/utk '^y:>voriq r rcaudTa ojuriig iu THTWirj- 
xavx,' (C^ Q rlw r iJJi^Acav '^cimvrii d^^Tnictv^ av iiJkv ii^.v!(pctai ^fkpJ^Q^. " Ka/ to 
«W/tcpt cami iTT ouwwv cx^^airctf. „ Toiyt^vuu Itt ojuivv ii vmp '^ <s^^vo[MnjL(^Tt^v 
p- w. ZoLTrncnraf TifA.u>e!t.(t. " Ka) (^ ovetch(r/j(^y cwrl dv^S^v^J^icri aim^ KuejiQ^ k^ (^ ^y)V 
Ecp^cMjtt. 5, Tifg Sj^lBoXyjg ric S0 '^ olx^ict^ acn^eict; ^Zef^ai^i^^ctro iz^ ^^&T, eTixa^ ojui^v 
iWfsre^^irnjf <hi(jSiLiajg y olvol7\9^v ofj i(pdiy'^oLro J(gt.r' avnf. 

KEd). ir'. 

▼• I- " Aii(^ct)[xotTa €A9t/Sg (^ 06^705 iv 7r<r *I(r^^A* (^ gOgTO owTa 7z<f BaaA (^ aTnQo-yg. „ 

Ag|tt^«Y'©-> ytp rt;t;Tc$ o« tQ vofjLOu Mcaucricag vxg Sfg^Tu^eig m 'ZB^TlaF 'ZD^cttjxoj' /t^ 
MJTOV:, ih (^ BfitaA 'S%/g?>;crgv ojmtrotQy rtw iju(p} '2«?^(7>j;c«oTty k^ voyttpK •S^g^m/atj' l-zsr* 
OKeivot fM^yLyiiV' umo m J^ dztvoLm 'Zifep^ivQ-' yty>viv lotuTtel'. " Ka) y^o; 'ZDgpcrg- 
<3?vro tS a./j^Tixvefv, (^ eTro/Jiirai' 6cturo7$ "^vdjiu. c/k ^utTtn ^ t a.pyuQjiii cLm^v i(gLr 
iiKovoL i}J):^Act)v , ipyt TiKTvvcav autinr^icrjiJi^ot cunvlg. ,, ^^mjuijt^pmfig^ai q t^ oLcn^eicL, 
Tzt /^ 6k ^ucri TK 3 (10 dp^p« iiJhi>P\sL ligQLcmi^ oL^rcLvng oLv^eS^^mvoug yiy^vOTcx, ^pchv 
iiTdt rvaaurlw ^z^ ^uTa 'fkiJeiicvwuram rlcv auouJluj ^ cjo<^ ti; " Auivi Aiynai ducrztn 
av^eS^TJOtg- y!o%Oi yd^ c^KiT^iTmcnv . ,, " 0.^^^ /u(^ 7roK}\g!,g duoicLg oig ^ t^" <i7\&yc»v 
'^!J^(jyTyty>v j ouK dpiCiiQivra^ ttjJ' Trkvi^i <j)f) ^jngLTuv c/Keivcdv ^ 6ti ;^ iig aLV^eJ^Trot^ 
f^QLSTJcrctf T^ ^aictg r '^')(^eipv\cnv' «tw <t 6 /u(gL}(gLQjL©^ ?\!iyl ^atuiJ' * v^ 'idua-ctK g^ 
^Hg cwmv ^ TOLg duyoLTipctg cwrt^v Txng Jcujuipvioig. " A<a. tStv iaov^ (x>; vi<^iXy\ 'Ss^iVw, 
p- 93. ^ cyj J^o(r(^ op-d^ej-Vii Twpdjoju^n ., lu ojg ctf^^M ^iTixjcpucrw iu^jY[ Xou>\ff.7n "^OT aAoJK©-, 
(C &)? clr/M)^ "^;to d;cei'^>'. 5» '' CloaJip yb vi<piAii Tig y\ JpO(r©^ iCjD^vv] Sj^?^u-^aau Trctv- 
TiXcii; aL<^a^'i^irajj ^ aLeg-^^vj li cv otAcavi j^g^digzeJazt tJzto avgpo(pyig aLVifJ^a-i (t (tltu t^ OLrjuug 

maximam commoverunt, ingratos mihi se praebentes tanto benefactori; atque ad 
idola potius conversi , a quibus nihil lucri perceperant. " Et sanguis eius super 
eum ef£undetur. ,, Ouapropter in ipsum recidet delictorum poena. " Et opprobrium 
eius restituet ei Dominus, iuxta Ephraimi sermonem. ,, Calumniae, quam impietate 
sua Deo aspersit , iustas luet poenas congruasque verbis quae contra eum iactayit. 

CAP. xiir. 

" lustificationes accepit et ipse in Israhele; sed eas apposuit Baali, et mor- 
tuus est. ,, Nam cum ipse ex lege Moysis religionis colendae ritus accepisset , ad 
Baalim cunctos transtulit, debitum mihi ex lege cultum in idola conferens: quo 
facto, mortem sibi indixit. " Et nunc addiderunt ad peccandum , et fecerunt sibi 
conflatilia ex auro argentoque suo in forma idolorum , quae sunt ab artificibus con- 
fecta opera. ,, Perseverarunt in impietate , idola aurea et argentea humanarum ma- 
nuum artificio fabricantes, Mox huiusmodi erga idola studium quousque tandem in- 
tenderunt? " Immolate , aiunt , homines , quia vituli defecerunt; ,, Ita ut post tot 
sacrificia quae ex brutis animalibus obtulerant , non contenti victimarum illarum 
multitudine , homines quoque sacrificiorum materiam effecerint. Sic etiam beatus 
ait David: et immolaverunt filios suos ac filias suas daemonibus. " Idcirco erunt 
quasi nubes malutina, et sicut ros antelucanus praeteriens, et quasi aranei lela tur- 
bine exsufflala de area, et sicut vapor a iocustis. ,, Sicut enim nebula aliqua aut ros 
matwtinus dissolutione prorsus disparent; et aranei tela quae forte in area sit, venti 



IN OSEAM CAP. Xlir. 61 

" 'E^ JIb jcueA^ ^oq <r«, ^^^eaTy ou^omv >(^ K-n^cov y!w- ov olj ^^«0^5 "iKTKrav t. «. 

clvy]yt^v oi c/K '^ hlyj^Mn' (C •^ioy ^^^t» i^S « j^wj-Ji- (^ aw^odv inc Ig? ttcldi^ iftZ. „ 
MctAifct <A' ^/ T Tjjttft)^iW g^TO/jr» * T 'Z!>^9)cet/tJ^lw cft^/a);, ot; 'Z&£^5 Ta «'/c/k^Ast vevdC- »cod. =« 
>atC "^«Wogzt? IjttS, 05 Tivmih; tjj aTravTzav o»', t tis ^t' «pacoy f(^ 7p ■k^ y^ •> 07r!w'i}(^ 
<n cJ^nyt^v -^ Alyu-^n, tzJ' TJkn^i (t tcJ fjutyi^i t^ bziv juijL^miv c/Keivm^ 7^ rg y^n- 
^iioVi ai.-naK?^^oiv (^sXexaj;.^ ^gj[ t X^^jutj iJchvct] J^tJhcntm <^'juu(t fjuv -> TrcL^iviy^movL cm- 
<pc^g iTipcd /u^ jM-nJVvi jU-M T// v^ ylw ftY] T }{gf.r «^oyov (pcagtj^v Vif/^v t!w ^S -a^gpcw- 
^eia^c, lytte Q /<pKOV OytcoAs^e^i' te (t iiJivot^ diov , 05 ;{^ oro^^jv ;^ a7mA?\gLT\etv t ^- 
x^etju^cov )(gt,fcav e^iWCLftcn /tl.cv©-', ctT? Tyi a.7rctVTU)V kvQji©^ vttclp^v (hg ctv ftn ?^y^ig p. 94. 
«]) )(^ ^Y]fj(stTit vo/uu'(^i]g ch^ vojuiciq cffftr l^ig, o^ 3 7^ oiAn-^eicc^ }(^ r/^ m^y/u^J.TUv 
avyKa/u^unc; cPjf^^icog. " ^Eyco iTtotf^cuYOV ai a/ t^ ipnftca, cv yvi aoimncd y(p ittq vojnag \. r>. 
ewizSv. „ ^E^ctytycuv Ji ai '^ Al')^'^^, ^ K^ t iprf/uiov tyi Ijli^vtS KHcPijuiovia, cPiiiyty^v \. e. 
c* oioixJiTCt) yri' )(^ cv ^] Jii vof^cu dnSACov ts tiaztv y^ ipTmtav , iiJ^ivog vTipii-d'ltZctj 'r]() 
avoLyy^iOdv ictTOji;. " Kot Ciii7jX'/i^y]aztv ilg 7Jky}Tjn$ivlw , (t v-^codrioztv al fcapJ^laji currtifv' 

'iVittiV THT<i l-Tri^Cf.^VTO fJI.H. „ E/TTX i]aiKy\\V^Tig g'$ T ylw r^ iTTWyfiKici^ , <t T0(r8TWV 

o^^ Traartv av^^^rlvlw iXmcht '^TrvKiKgLvxoTig aytdwv, jumytKQi Ti Tj^^ot Traui Tolg 
Y^ t!w oliCHju^lw cf^ci^ivTig a,vd-^%vig, Sf^, 'T%> 'zzfei cuuTHg cJ^ ifjuov yiy}\'QTU>v , oly^Ti 
fMiYiftluu if^v ifJtH t5 J\J)i)'dCTog ojuTug 'T/J TocToTWv ayi^v tIuu a<!^btv'iav. 



turbine abripitiir , itemque levis vapor brevi apparens abs locustarum volatu ; sic 
vos repente omnes ab ira mea destruemini. 

" Ego autem dominus Deus tuus , qui firmavi caelum , et terram condidi, cu- 
ius manus creaverunt omnem militiam caeli; quique hanc haud tibi ostendi ut am- 
bulares post eam; ego inquam eduxi le Aegypto ; tu vero nullum Deum praeter 
me habebis; neque qui te salvet , excepto me. ,, Supradictam quidem potissimum 
poenam tibi merito inferam, quia declinasti ad idola, deserto me; qui cum sim crea- 
tor omnium caelique et terrae , quo tempore te Aegypto eduxi, tanta cum miracu- 
lorum illorum multitudine ac magnitudine, servitutis pressura sublevans, et poten- 
tiae meae notitiam te docens , tunc inquam palam mandavi tibi , ut nuUi rei terre- 
stri nullique caelesti himinari appellationem Dei tribueres , meque solura confitere- 
ris ac scires esse Deum, qui et salvare et eripere ex instantibus malis , utpote om- 
nium dominus , solus queo. Ouamobrem cave ne veluti sermones quosdam ac verba 
existimes esse leges meas , sed potius rerum veritate recte concretas. " Ego pavi te 
in deserto, in terra inhabilabili , iuxta pascua eorum. ,, Postquam te Aegypto edu- 
xi, in deserto quoque providentia mea te sum comitatus, in terra habitatoribus cas- 
sa; ubi quum nihil aliud esset praeter ferarum et serpentium pascua , niliil tibi ne- 
cessarium deesse sivi. " Et saturati abunde sunt, et elevata sunt corda eorum, ideo- 
que raei sunt obliti. ,, Post haec promissam terram ingressi, tantisque praeter quara- 
Hbet humanam spem, bonis fruentes , et magnum prae ceteris mundi incohs no- 
raen adepti , propter mea circa ipsos opera , attamen mei memores non fuerunt , 
qui tantam iis bdnorum copiam contuleram. 



62 THEODORI MOPSUESTENI 

V. 7. " Kcw i^iA,0Lf ojjiolq od; TTciv^p (^ ojj TTclochtXiq Y^ t!w Ocfov dojue/cov. ,, ToiycipQv 

J^iaLu 'xdvdTipo; cuL/r^g (^ TrapJ^xMcaq ^ /u(j) TToKKyiq t^ h^uiv\%q cmZilScov te y^i "^n^toAAu?, 

V. ». nJzjTO rZtt' r/J ctari;^/^)' cLi^jn^Xcaaicuf i?Je.cm> '^dvTCtg. " ""ATrciifTyiTo^cii auTvlg o); ciptc©^ 

p.9b. "^oa/iSp')}. ,, KcLj JikIw ffy^Kn r^ ^^vwfJisl^^v ^^a^jcta; Tyj oIkaicov ^ y^ ^ ttoAAmj t^ 
l-za"' c««vo;5 ''^ej^ct^ tc?; ci^us-aAi-mTt ^.vfA.cuvo^Jy]r,j Tikct^v ^oawv dmzlv hyt-Toixctf (^ 
(povov. " Kcu Sfg^hpy^^oo cvyfiKeta-^Qv y.cLpJ'tct; cu/rdv. ,, Kal TrdvTa^ q g^ ^'T^ynryJtic, 
aiijmv ouq Trap lavTolg awui^VTig^ ju(^ ttoAAjTs Yiai/^ouju t^ S^^Acfo^, 'ZE^.Tiys ovra^ k^ 
/L(^Tcuiiq, (J^ T^ l7TO;ii>/^o')i5 afTD/g iXiy^co 7i{x,coej.a^. " Kctl (pct^v^ ojjTiiq ojcet cntvfjL.- 
yoi Jpvfjin^ f(^ ^eJct d^^ Sj^-axraai ojurHg. ,, Outto "Jb cuiTiig Tri iri; crnpayii; TroiKiXict 
)(^Tcu>akcoriicnv o/ 'TJoXi/Aioi, co(ravet XiovTz; Tjvi; 6sc J))vpLOu, y\ nva It^^ ^iz^^TJkiiaict 

V. 0. rihoig dnQ/a.i a-^^a Tolq oJScnv '^Tnaovnt ^ajja(j\iv acuravTO^' " T>i Sf3^(pd^ooi a-ov 
'ifT^^A, Tj$ (3c>ti2niai aoi; ,, AAAst ^ "^^ ToahTuv ^(p-det^/J^jo; te ;t) ''^TroXAuju^/jog 
il^yJcv-y Tiva 'jiv iu^i; /3oji-3"p/av; 

V. 10. " nS 6 ^aaiXdj; aa cffW', ^ ^acoazjuTio oi cv laraaaji; r ■^Agoj {TB* ^ x.6«vaTW 

V. n. ai, ov ilTroj; Jo; /Jjii (^aaikia (C ap^vTX' i(^ iefho^fj:, aoi ^aaiXia cv ooyvi fjt^a. ,, OvJl 
y6 c/K ^aaiXDtvi; 'fki/tJJiXeta^ Ji ^aTY^^^a^ '^^Troiai t/ kaoJ(^' h^ ^ v^ clSr a%v^^ il; 
^on^d^aav ^ avTi^s^^^riovT©^ ifin' kcu toi yi i/u(ol Jhito-jju y\yii/j^p'ov aa t Sa^ywA avJpot 
Ji;(c/Lfov , ^^ fl^ israaTi; dpiTvi; rlw n Uq^tujuIuj y^ tIw hyi/u^vetcuf J/iTiovTot tx As^ou, 

;). 96. 'oS'ap>i'^ct'^iB^ iraM-nXdg.i 'n^^7iky\aico; toI; }\9i7m; i^vioi (pyiactifTi; Jch gp^v ^acnXia^ 
og dpKioi 'oo^; Cfftr UTikp u/u^ TroXi/mpi^ toI; dk?\9^iot;' dX^ yt) y}K<l i(cfjje^;j cv co '^ 
d^nAiaj; al(^i]crt(di t^ oljaictg' ov ydp u o(pgA(^ 'nrapi^aaiv u/juv ol (iaaiAdjetv Ci/ v/uuv 
efh}tO'jjuT2; :i an Tmaav t cv hfjuv twMcov tJzjo /tjuct!f aTiwhetav TnanjuS^cov 8 %ivux> «Je 

" Eroque illis ut panthera, et sicut pardus in via Assyriorum. ,, Proplerea pan- 
therae more pardique , velociter admodura eos conteram perdamque , cunctos vide- 
licet in Assjriorum trahens captivitatem. " Occurram eis quasi ursa destituta ca- 
tulis, ,, Ursae more , cui sui sublati sint catuli, et ob grave illorum desiderium 
quotquot occurrerint discerpentis , ego quoque magnam eorum occidionem faciam. 
" Et disrmnpam conclusionem cordis eorum. ,, Et eorum omnes cogitationes , quas 
intra se continentes, studiose admodum peccabant, supervacuas ac vanas per in- 
flictam poenam coarguam. " Et devorabunt eos ibi catuli siivae , et bestiae agri di- 
scerpent eos. ,, Sic eos variis caedibus consuraent hostes; veluti leones de saltu, 
aut ahae huiusraodi ferae , subito irruentes dentibus omnes lacerarent. " Corru- 
ptioni tuae, Israhel , quis auxiliabitur? ,, Tantis fractus perditusque raaUs , quod- 
nara auxilium invenies? 

" Ubi hic rex tuus? Nunc salvet te in omnibus urbibus tuis. ludex esto tuus, 
de quo dixisti: da mihi regem et principera: dedique tibi regera in ira inea. ,, Ne- 
que enira ex regio aut inilitari regimine quicquam lucraberis: erit quippe et hoc 
invalidum ad defensionem, repugnante me. Nara cura raihi placuisset dare vobis prae- 
sidera Samuhelera, virura iustura et orani virtute praeditum, qui sacerdotium siraul 
et principatura populi administraret , vos eum omnino deposuistis; aeque ac reh- 
quas gentes , oportere vos habere regem dicentes , qui vobis usui esset ad bella 
contra alienigenas. Atqui tempus adest , quo inconsiderantiam vestrara agnoscetis : 
nihil enira vobis proderunt hi qui regnare apud vos videntur, siquidem vestrae ora- 
nes urbes una eaderaque ruina corruent. Nemo igitur tibi iudex erit, quasi imine- 



IN OSEAM CAP. XIH. 63 

775 ojjnlv KejLvd OT<, o)g fJi^rcLicu) ^^ rp iniKiiAm \7rctva.gtt(r.v 'usrs/U^JovTi, ;ccw Tiva, 
'jra^i^i (^ori-daav 'Qh T-J^gi;- WeiJ^i] tott) ■■z^p<i ccxr olx^ing roiq ^ctcnMOm \^(^ miieiy 
ilq tLv <j^ oichK^jud^cov (^Oil-^accc 7n>Xi/UiOi q o/ ywu 7iAo5oy otdv t/j /SaoiAtiOovTOV 0* 
C/uuv ovnq <^wuctTUTi^i' 07r!w'i>(c/:. 3 Vireiri oog Itt' oiyt-d^o^ M-^o/Ldpoi iQ jBctaiXico; rhv 
aoyjwj dvfA,bijtjSfiQ^ ^ r^ juic^ne^ot, 7^ yvc^un; 7^ v/tMri^cu;^ Ifjico; iTrt^i-^^a, /^gL^eiv (^ 
(^ctaiAict , d>; ctv pw avr\fnT^'^Q\v v/uuv to >^XXi<px, uTn^ ictvizifv ^^ZiT^^^o f^o\; Jh- 
xjoilu). " Ka) cLvi%ov cv Tu^^ dv[,td fjt,ou. 55 Qu[JiOv/i^ij(Q^ Q ;j^ vui7 ^' i? Ci!c«v)i ;^ r 
;(^di^yi; ^^vofjucu; v/u^-^ d,(p€i?\9v /u^j v/u^ t «//«iJx' cwfju/n^^ctv ilctart J\ vfjiff,; cJ^ 
ewjzfv fjfsf-^eiv t ens^y fj^^Ttov •> 7PJ<TCt> q oL[,(,cfvov vfiuv Iw vz^ rol; TTrtp' litQ 'Z*}^'^qjl^o- 
jud^oi; VTikp T^ Vf,ti7ipa4 cm^mQjictg ciyi^ Trav^n, w (3ct,cnAi}cyi TiK^dJew cturH; e^uvct<^ict. 

" 1v^o(pii ao^JKia^ 'E(ppa.if^ cv JCiKpufA,fj^yi afJ^rict dtn^' caJ^lvi; d); nKrhcn]; yirov- J|- ^"^- 
civ ajjnl. 5, Kai iTretJ^ Sfg^ ttavtwv ief^a^y^n (^7^0 yd t 'E^^ctip ilcad-oTw; 00; *^«to /tw- v. 13. 
gpt^ Ae^ TTJ TTaiv^ tjoXXIw tjvol t cwgpo(plco ^j r ^^ytteAcictv g^^^rgj t 7IDIk\,\ci}; dcnjSeiv 
Tg ^ a/6^Tizvay ii; IfA^, iv ju^Kirri n rri -/^ Sj^aoiolv ^v vfjuv tt) oLf^v^vav (^i^ro ^ 
iy}tAK^j(jLfj^jluj df^Tictv ^.iyi, TD TO -T^ '^'■^/S^ (i'>i.Xiu fjfstTct aJ^i)?\ff, rol; iKiv; vttocp^^v^ 
vynp J% riiTMv (p«ji roicturou; <ffi%/:?n;5-«^ TiftcdQjLou; ^ co<^ <^'ikIuj yufjcw^h; d)Jiv^cni; cy 
7&r Ti^CTav cnjuui^^.^ctj r rp i7nXy\Audvrcov vfjuv Vyj.yuiv ht^ujuaj.;. 5, Our^ \^6; <rov 
^^vifx,(^; „ ToLUTa 'm; auLicnco; vfl^ lit ipyt, 0/ ojk iiJ^ujuyjdTm ^k^voj^ 7iumv ^ 
•TO S^(po!^v ifiji n. dpiOTiav-, y^ 'czsh r 'o^fJUiKetctv u) rlui ifjuLju, m 'Zd^; to iiJho/\gL 
YiJetVj (^ T^lva.v7j'r* to7$ ifJioi cfhKHcriy '• AiCTi vCv « jU.:i vTivg-ri cv crujj^i^Yi rzKvcov djjni. ,, 
Toi^pSv '6'a.iJTa ^ouXt^cx^fjS^oi, cvzyKeiv ou ^uuuYicn^ t dTirjoXactv r olKAictv. EiTct t 
i(^KCt)v vTncr^^ou f^o; ;^9ty,- g/ca^-e t Kjcjiv , iTrdyi. " 'Ex p^^i a^cf^n pjJOfxoLf atir^d;, ^ 



rltam ab inimicis adgressionem patiaris ; neqne ullum in lioc rerum sfatu auxillum 
praeLebil: quamquam lioc potlsslme regum erga suos ofriclum est, ut Inlurlas eorum 
ulciscantur: nunc vero hostes mlrum quantum regibus vestris potcntiores sunt. Sed 
tamen cum petlstls , tamquam allquid bonl acceplurl , regls dlgnitatem , Indignans 
cgo licet vcstrae voluntatis Improbltatl , nlbllomlnus ut regem baberetis indulsl, ne 
forte viderer veslrae optimae debberatloni conlradicere : toleravl , Inquam , in ira 
mea. Et nunc parlter iratus tum iili veteri tum posterlorlbus vestris Inlquitatlbus^ 
meum vobis auxlllum subduxl: slvlque vos ex ipsls discere rebus, quanto mellus 
fuerat ab illls, quos ego pro vestra salute elegeram, semper gubernari, quam re- 
giae vos commlttere potestati. 

" Vortex iniquitatis Epbralmus , cum occulto peccato suo: dolores quasl par- 
turlentls venient ei. ,, Et quia In omiiIl)us demonstrastis ( namque Epbralml no- 
mine , more suo , lamquam, ex parte totum dlcit ) vebementem quendam Impetum 
ac sedulltatem multifarlam impie agendi peccandlque /idversus me , mentisque ve- 
strae cogltatio in dellcto tota deligltur ( lioc enim dlcit occultum peccatum , nem- 
pe quia animl deUberaliones ignotae externls sunt ) propterea, inquit, in tot tan- 
tasque incidetis poenas , ut quasl mulier in partu dolens , futurl sltis propter in- 
gruentium malorum cruciatus. " Hlccine fdlus tuus prudens? ,, Haeccine sapientiae 
vestrae opera , qul discernere nescivistis, quantum intersit inter gratiam meam ac 
tutelam, et declinatlonem ad idola atque ad opera voluntati meae conlraria? " Quam- 
obrem nunc non subsistet in contritione fdiorum suorum. ,, Propterea cum talia 
dellberaveritis , tolerare perditionem vestram non poteritls. Exln porro malorum , 



V. 14. 



64 THEODORl M0PSUE5TESI 

/). 98. 73/^ft)e/a, qJ^ cllt^ jMycpou r ^olvclih tiuvto^ t;/<a5 i^'i>^ct>fjuciuf <3)^^ Traa-ctv av^^TJivlw 

/ 'iKTTichL. " n5 M c/^i;^fj (T» ^VCtVi'^ '^H 70 KAV^OV CTS aJ^H ; „''^119« ffOi TOTg A2J//v cf^etVOLj 

TtivTi Tcx pyijL^Tu-, c^VTi T T TWiKiP^Qv otcetvov •dctvct(gv \iTayiy>VTUv (701 T -ny^ooeJ-^y 
My<l 'j T^ eicKTueJcav. " Wct^xMrTKi x^KpvTrfoL; "^o h(^^X/Jf/^ (th. ,, T(^^>j ;;^ <5>^flt- 
HXmcnooq '6^ ivlg TOcriiTDig ^jtolg, m yttD jl^ ctch]7^g ^' ozx T5«j, o-vj.'/ Q ojjtIuj qJ^ cw- 

TtSv TDTi r/J iZ!f^y/j(^7a>V. 

V. 15. '* A/07J G^ ava jiAjov cicJ^^fpav <J^^Ae?. ,, T/v«5 8753)5 Ci^o^^roi/ 077 t lcriociLnXnzSv 

y^TY^yfyi /lS^ ziq ctl-^/uistXodcncLV tclc, Jfe;^ (^vP^gj G?tr q t^ ^lovJhlx^ d,(pyifCi' tQto ^ ou 

Kp yvodfjLlui ylyjvi iz^ a.osv^a> , 05 ^ y^^hKyi^ tIJj T5 'lioiicra.xhiJL )(^ G^ -t^ 'iKc/kia? 

Ta o/t?'2t ^-d^eivo^' c^a)?\.vdr q tJJ J^wuJ^fjii tvi ^eict <t. T,yi tQ dyfiAii Tikr.yri' a><^ ovx, 

ojJTog cfjitgiiAiv, c^ yiJ^hXv]^ to //JyiS^^B^ 7^ '^Ticiv ilyrav 6 'ZD^(piiTVig -, hv olg cJ^iTzi- 

^ndovToLj ijz^ t5 dcKrv^ii Ay](pd^vTsg, iig "^T^c^et^iv m ou/Qlg d^og TTcipi^i , Tif^oipei^ 

//AXKodv v<^^v c/xeivag' WetS^li TtivvLU cLi^/^Ao^l^ig ajUTiig >^^m aaju£Z05 (^iKmexpiv 

ojuTovg rriJ^ j(giKeiGi cvoiKKrctg S^^(p'o^ig T07n)ig, d)g clv ^jlvi Ji d,KKv\7^ig 'srap'i'^v Tiva, 

p. 99. ^viiaivTo crvfJL/^^cty, fjL^ ^'^ 6?c avfjLCpoovictg 'S^i -t^ otc^^v d,7mX^y^g ^aKdjotVTO iTi' 

*Ps. cxLYi. 2. ouTa Q Kiyi '^ /t(p£;^6«(^ t:^civi^' * Ta$ ^anoo^g r 'la-^hK IfhimjuoLy' 'Iva, iiTrvi 

•Ps. CAi. ^. 077 chicarcLp/j^Hg cuLirlig ryjePi, '^yteicn-, iTrcLVct^ 'CD^^^ 'ur£<roLV iKihfht' (^ Vk^^ cfi' * 

ii7raTZ6(rav </}) ol KiKv^^oo/^oi "^jzso x,ve}ov, oD; iKv^^t^crttTo c% pk^£^$ '^^9^^:) K^ ^ "^ 

^£^v awjyiyf^ auriig "^^td olvoltoKcjSv (^ Jhcr/JI^ iCj (^oppoi t^ da/\ff,osiig. ,, AmAoTv oTmg 

vcrcLv TioKKcf^ov cfiiOiraLp/jSpoi' t57Z) J^ Kiyl ;^v^u3a ot» dMfr 6 Kct^cav v//igi.g cti-^/Jist- 

KcoQtg, ^ iig %^o^ictv ^^v diTaycLyodV , ilg TroKKovg TiODciKstg ef/icmetpi TOTiovg' a)g av 

ut solet, promittens solutionem, pergit dicere: " de manu inferni liberabo eos, de 
morte redimam eos. ,, lam vero post haec omnia , poena iam eruditos , ex ipsa pro- 
pemodum morte vos omnes eruam , praeter omnem bumanam spem. " Ubi ultio 
tua , mors? ubi stimulus tuus, inferne? ,, Tunc a te dici haec verba licebit, cum 
muhiformem illum interitum cernes hominum , qui tibi poenam intulerunt, nempe 
Assyriorum. " Consolatio abscondita est ab oculis suis. ,, Habebis cerle malorum 
tantorum solamen , quod nunc tibi adhuc ignotum est , sed ex ipsis demum rebus 
gestis innotescet. 

" Quia hic inter fratres dividet. ,, Nonnulli existimarunt , Assyrium abduxisse 
in captivitatem decem tribus , sed ludaeae incolas dimisisse. Atqui de hoc non co- 
gitavit Assyrius , qui immo voluit Hierosolymis et ludae incohs paria facere , sed 
divina potentia impeditus fuit et angeli clade. Non ergo ille divisit; sed propheta 
nihil aliud dicere vult quam malorum gravitatem , quibus exercebuntur capti ab As- 
sjrio ; vultque demonstrare cuiusmodi Deus dabit supplicia , quum suo tempore fa- 
ciet illorum castigationem. Etenim reapse Assyrius captivos Israhelitas hac illac di- 
spersit diversis locis , quominus uUum praestarent mutuum auxilium, neque collatis 
consiliis de reditu illinc cogitarent. Sic etiam beatus David ait: dispersiones Isra- 
helis congregabit; nempe ut dicat: dispersos eos hac et illac, praeter omnem spem 
adunabit. Et alibi: dicant qui redempti sunt.a Domino, quos redemit de manu ini- 
mici, et de regionibus congregavit eos , a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari; 
ita significans fuisse illos multis locis dispersos. Ergo heic quoque dicit: hic qui vos 
captivavit^ et in alienam regioneiti deportavit, multis variisque vos sparsit locis; ne 



IN OSEAM CAP. XIII. 65 

fji,r ^ lauTiiv rt-^^icr/u^oi 'us^x^inaiv i^v tivol Jhicoim^' 'fhreivoiTo J\ ju(oiX7^v v/uuv. 

«ttWk- 6 oiosveA^^) iimyi. " ^E7m^<l Kvejt.og avg^8 f^vazi>voi, ox, t^ lp)i/>t.« l;r' ot/Tov, ;f^ 
avflfc^M^va 7^5 <pAil3>ctg dunl-y kSH cv^^pw/^^yW "^? 77>i^5 aw«, (^ 7ra.V7a ot»!?/' to cntcs^n 
TO '6^dvfA,y]Tix.. 5, ^ETTa^i ^ aim^ 7n>>^i/uuov ^ Aiyi ''^ (^ W (^ct^vXmicov (SctaiAioL 05 
«(TTnp gx 7»r(^ Tivppcodiv )cetjtJ^i]g ^P^ ^ Ji:clcu oivif/^i^ }(cf,vazt>v^ ol^^ov iTn^^dtov-, 
o?\9v ouuTVV ci(poLViei JtoXn' rluj ti i\j(U^yia.v duni, y^ r 7^) 'Zi^(7DVTa)V dyt^v oi(pdt~ 
vioLV, ih iWfJLiOLV /(^'Qt^PKrctC' ^^ Tiu.VTaL J^ To, '^DepcovTzt ctum, }Cj 7iDXXy\g y\^i(aju8pix 7^ 
auaJ^q oi(poLViei )(^^ct7m^' 'Ze^g^? ^ 7r>, ttov *i Jhc» (m dzcvoLJi-, ttS 70 ttiv^^ov a-« a,Jh, 
iTnjiCTaLj' JiOTj G§M- dvaL /uAaov oiJi^(pc^v Sj^-^k^' h^ Tzt i^g' ax^ if) ^. ^<rov, 70 
^Sh^ditMcnq JOiKpv^oui ^)C70 o(p3z*A/e^ cov, J)i?^'MJrQ^ on •^r^criTOLi tQto vwu ajuTOtg 
oiJh?\gv ^ TTicoq. eTtk t ^ tv Kpei^vlov axmSv fJMgi^oXluu ilpnfcaig, Xiy^ ttolAiv t yuuu 
KgLdk^acTztv ajjrag nfJLCdojLaLV . 

KEd). lA'. 

" ^ A(poLVi^i]crtTOUi la/uigLpeiaL, 077 oLVTi^ 'Se^epe rlw ^ov ouurmg' cv pOfA^pcuoL mantuj- 
rouf, ^ 7a '[sm-nrdia, cuurrSv iJ)x.(pi^v\(Jov^ , j^ ou iv ytqn ouumv g%«ffa/ $^ppctyi]aov^ . „ 
ToVg juSifj «V (PmotV iKeivoL Tra^i^i 'S>^^ TraicTuv IhTnJh Toiq yi^vocnv ai-^fJt^Kcdroig' ^z&eg 
Jl yi iK^vcov ^(gL^^Xyi^^i^ vvv ouuriig aTmAetoL jSapuvxTyf, vyno S>v hoLVTioL ii?\9vro iz^ ^fif- 

TmXifJLH yt Cil mi^Ct. tfCIL^^gritTDV^ TnKePTZLia , ci)g pM^^ T gTJ yt?\gLKTO^O(pHfJ^COV TTOLfJicOV 

'iMov if) 7niKifJuo\g, yMn ^luj r ywucwccov t lyKVCov (t i7reiJ^7np ojuriig rvi fjuvyifjuvi rp 

in eadem statione adunati solamen aliquod liabere videremiiu; sed augeri vobis po- 
tius aerumnam voluit in diversitate locorum constitutis. 

lam vero liis dictis ob vim saevitiamque ostendendam , qua usi fuerunt adver- 
sus eos Assyrii, prosequitur. " Adducet Dominus urentem ventum ex deserto su- 
per ipsum , et siccabit venas eius , et fontes eius desolabit , atque omnia vasa eius 
desiderabilia. ,, Adducet ei hostem, dicit autein Babyloniorum regem, qui tamquam 
ex aliqua longinqua regione , in venti urentis similitudinem repente superveniens, 
universum Israbelem omnino delebit; eiusque prosperitatem , bonorumque affluen- 
tiam , in vastitatem convertet ; eiusdemque omnes facultates , et quicquid maiori 
pretio Labebatur , funditus destruet. Nam verbis , ubi ultio tua , mors ? ubi stimu- 
lus tuus, inferne? subiungitur: propterea hic inter fratres dividet, et reliqua; ita 
tamen ut intermedia sint verba illa: consolatio abscondita est ab oculis tuis; signi- 
ficante propbeta , eventurum illud quod eatenus latebat. Sed enim postquam ipso- 
rum in meliorem statum dixit conversionem , loquitur rursus de mox ■ correptura 
eosdem poenali calamitate. 

CAP. XIV. 

" Destruetur Samaria, quoniam in Deum suum rebeilavit. Gladio cadent; lum 
illorura lactentes solo allidentur; et foetae ipsorum scindentur. ,, Tunc ergo , in- 
quit, praedicta beneficia insperato conferet Dominus captivis. Sed ante illud tem- 
pus corripiel eos exitium gravissimum, propterea quod copitraria Deo fecerint: nam- 
que acerbissimum experientur bellum, in tantum ut ne lactentium quidem pnrvu- 



"Y. -2. 
p. JIW 



G6 TIIEODORI 3I0PSUESTEXI 

^(^'^^.'/^''lcjLS/jm' ajurag ;(^yu£y la-cs(^^vicnv oLUTct^stctiq :, ditoKH^iv r^ \7iuyy%ci lu^ ov roig 
dvcoTi^ig iTTomtTzx^ro :, T i^jTi/dplw cLUToiq kvoiv IT^ XxjTiYp^v fA,luJvcav , Wctyl. " 'ETn^pa- 
<p)i3j "la-^inX 'Z&^g ycv^iov (§) ^ov cra, cOot? h<^VY\(rcLg ca> r oLchKiouq (tov. ,, 'AAA^ ;^ 
vuXi </^7 ysi^ODK «^eyi^ps @ ^ov , ti^ m ctt/Tri^ cfhttouZ-m a.vct?\g-)4a-<x.juS^(^^ ^ vjnp oi>v roi- 
^etq^ ik 'oa-lw }(^Tlwi^n^, aSriveta^- <t ?\g.^m ttc^)' IkTiicfk <f^ ^zo^cmiTrfcjd^TCdy iigLftav 

■V. 3. tLo Xvaiv, '^/UiAeliQ^ct] aqitkiV cmsJk^i iQ 'Zt^cnizovT©^. " 'Aj^o-P^st/Sm /u$' ictvTziv 
/^yag, ^ 'fhgfictd^vm «^e^^g ave^ov t 3bo»' v/M^- iiTmi^ cwnS, J^ujuciaTq yraa-a^ oi(pcupeiv 
a/.^p-naif 07mg fM\ /\sll3yivi achKta^j (^ 'tvct ?\9!,^y\T£ dytdu. „ Toii^TVig Si] Ticn 'zs^t; dA- 
A)iA9t^ ^Y\aTX(B^ Tvig 7^y>tc,-, cfi\m vdJcm^ /j^ oAPi c/)' oXcov ^ct;^; 3ioV* ava,a(p//3oA9v 
3 gjgrg T ^'gjj' , tS 'Txrdcrcig dcpcupeiv v/^^ Totg d/ifpTtctg oujjtc^zctiq 'i^^v (^ ^ov , iiTnp 
«V y/<$tc /MQ./A/e?Q/^iic; 'Qh rrHc, avftf^cuvHaiv 'lcfbi tfciMolc,' «5 civ iJinitATt '^&^q a,aij2etaif 
vdJovn^ir, a(^^vov i^iTi T^p (iyctdwv <3x^9t dnou r pi^pnj^W* (^ "^cr^Zi^^STi Trctvng aA- 
AyiAst? chlujiiutq cLunS dhir 0/^014 k^ Jug su^e/gjit^ vyst^p 'r^^ vixrap^avmv v/juv ^^tto- . 
cfbuZoii n^K^v. 

V. 4 " 'AaT8p 00 jU.w aw(rj7 y\/{ff.g-i l^ 'iimoav ousc a.va,l3i\ao/ii^Uj ovkati ov ^y\ ii7ro/j5p, 

^ol h/i^ Tvlg ^ip^ig 'TY^^ "^^e^v M/^. „ Oun ;;^ 7^ tS dosuejtov ?\gi7rov chnaci/Aji^ ^on- 
i). 100. a. -deictg., dvwTzep^ ;^3?gwTg$ clurJ Sf^ rlw diictv tviiJ^/j^pviav htz 'i-Tnsrotg ^nazt/jS^poi viu- 
co/Bp 'Zi^g (puyliv- Trapigi yd b j3onBtov dzog' Tioppco^iv q iau/ndzt ^ 7^ 7fk(tvy\g Ofceivng 
?\9i7KiVy u)<^ Tu 'ura^ y/a^ ytvb/Mfjoc -^oy^ ovo/Jict^ew. " ''Ort cv ao) iKinai hp(pcLvbv. „ 
^lc.Tnf^iXeitSni Jl /^ tti^' zlg ^ov iuyvci)/j(pnijur\gj yjjf tjis s'e G^ <ho/j^ovg avfj.ini^itot;. 

V. 5. " ^ctao^ctii TTis }(ciJ'Qi:-i'icu; cttrcJv , ayci7iyiaw auT^g b/ns?!syji>g, otj d7nq>i'^iv y\ 6py/\ ^a 
ocTT aumv. „ E/ ;^ «/^ Totavvx Q^ncn Trcietg, aKsa-yi t 3?» ^UTa g7ra}/[gAA9/4^'8 t^ /5%« 

lorum miserturi sint liostes, neque mulierum gravidarum. Age vero postquam eos 
eventurorum malorum commemoratione satis ad modestiam composuit , nunc pro- 
missioni insistens quam in superioribus fecit , futuramque illis molestiarum solutio- 
nem portendens , ait. " Convertere, IsraViel, ad dominum Deum tuum, quoniam 
infirmatus es in iniquitatibus tuis. ,, Age iam , respice modo ad Deum; et volun- 
tatem eius considerans, in quantam veneris ob delicta tua infirmitatem cognosce: 
et cum insperato incumbentium malorum solutionem sis nactus, da operam ut de- 
bitis officiis in posterum defungaris. " Tollite vobiscum verba, et convertimini ad 
dominum Deum vestrum. Dicite ei: potes omne auferre peccalum: ut ita non assu- 
matis iniquitatem , sed capiatis bona. ,, IIos quodammodo sermones inter vos mu- 
tuo serite, quibus omnes per omnia ad Deum tendatis: certaque fide credatis posse 
Deum vestra omnia peccata delere , si certe vos paenitentes in conlingentibus vl- 
derit calamitatibus: atque iam omni impietate omissa, uberem impelrabitis bonorum 
a Deo largitionera, Simulque invicem exliortemini, ad perpetuos iili bjmnos et gra- 
tiarum actiones ob ea quae possidetis bona, attollendos. 

" Assur non salvabit nos: super equos non ascendemus: baud ultra dicemus 
opificiis nostris , dii nostri estis. ,, ISion enim Assyrii deinceps indigebimus auxi- 
lio , facti iam ei superiores ob divinum patrocinium.,Neque equis utentes ad fugam 
spectabimus: adest enim auxiliator Deus, Tum et ab illo errore procul postea eri- 
mus , eos quos ipsi feclmus , deos appellandi. " Quia in te miserebitur pupilli. ,, 
Date operam ut una cum benivolo sinceroque erga Deum affectu , egentium quo- 
que raisereamini. " Sanabo babitationes eorum: dibgam eos manifeste , quia aver- 



V. 7 
p. 101 



IN OSEAM CAP. XIV. 67 

crS y^ TiztowuT^' v^ ou "^ttoc/^io^ jl^j aci tIuj Trahouctv o)wy}aiv ^^ irig ajUTy,g oJ^iicncLg' 
'itrLu efl ri^ h/uio'ictv ^tt^z TmvTct; Phc^et^tTOui r abyiTrluu ^ oLTi 'TrcLa-cw hqytw oit^iAm a<p' 
v/L^^. " ^Eax>^ciu\ ct)>; JpOT^^ tzS Icr^wA. „ Ojto? ouutov c/KZi<pcav tyi 'zsrcip l^ou x/ne^i- 
yt/jjv/a, cocaJi^ « Spotr©^ 6ic^i(^m iicad^ d^ iccLpTTHC. " 'AvStjo^ 6); Kejivov. „ 'EtijJo^oi; 
gfw/ 'cZ)^5fc Traai. " Kou (^ctAai Tttc, pti^ctg cuml' wq h A//3a»'©^. ,, E.'$ 'mK\j'^y\^auv ^- 
cAacrl, <^'ix,!w c/Keivov r WcJpOi<; <^vo^pH/L^ov. " nop^aDVTai ol ttPicccfhi cwnf. „ 'Ektx- 
djjcjovTOif ^ T^^agDV «u^anj^j^a^ oi cf^ duni. " Kcu g^ «$ gAstia fc^ToticapTsrQ^ , ^^ i\ 
hr^^^ct cltm[ ch; hi^ctvov. „ Autd? ts «^ tii? iftv\q K/nePijutpvicig a,et duAAcov 'iquj td/? 
KOpTimq, <t Xi(iajva>TS J^ikIw v\cPb<; TrTiq djciiovcn vx, <tz%i dtrrJ oiytdu. " "ETiK^i-^ovcji jCj '• »- 

i^^-d^lOWUTOUj TJZeTO t/o/' CTTtiTrlcU CLVT^ , (^ ^y\7DVT0Lj j V^ (^QjL^lxJDVTOUf ^ CnTOd. „ 'E^^CW^J^&CVT^? 

"^Trv^lxTHCTi T oiKeicov , )(^ ^/uSfjovcn ajp-Snvov 'ir^ Kctpvriov i^VTig r^ g|U.?j HMcfi/mpvict t 
v)fl»j5^cM/. " Kot)' oJ^ctvdyiai m; ait7n?\3g tv /uivn/mprujuQv cwrkf' d)g olvQ^ AijScLvn' „ Outw; 
hefbg m (t "ZD^^crtwYig ivig h^cnv , oo; cLftynA^ -n clv-S^facra, (^ oJvQ-' 6 k^ to oo©-" t 
A</3av8 ^5^g^ iJcoBag. 

'^^ TftT 'EcppcwjLt, T7 tfWii gTi ^ iiJhT^ig', lya iTztTmvcocra. ox/tcv, ;^ lya j^c/LTi^vcm v. 9. 

OyTOV. „ OuJiJiTl ef^ CJOl KOlVCOvioAf OU Q /UUOLV ^Zlf^cmX/eV ii) 'Z&^g TCt ilefhi)?^, i^TXreiJ^ ftV\ 

<J\ efit\d^(rri Ti c/KeivoDv iya ^ vmp Tvig ^z^ c^KetvoL cmnef^g cn Tzfos-avchcri fs^/BoLAcov , 
Mji^/u^M^VTa 'f)n T^ -nu.Kaxcig ctvietei^a, iurw^yia^. " 'Clg cl^K(L<j(^ 'mjyjf.^ovuzt cJ^ 
iftH h 'KtiLpTiog (Ts ivpy\c7iT0Li. „ ETTefefh aetdztXig ^ td JivJpov tQto, Kiyi ctj o); OKetvo 

Sj^ TTUVlOg T OK T (pvAA&)V «^ KOftlw, bTWg iTnVTOUj (S: 8TU< efilWia//] T CtytdtOV i^VTig 

T ei^^v'icuf , m cujTvlg Sj^ 7^ IjttJi; xjn<h/jicv'ia.i; '$7ro?[gLvcng 'Zt^^^cn^' 'AzoXiidtog q Trdai p- »«2 
TfSTVig iTTiiyf^^u 'Zi^^^-iWAg. " T/$ OT^fiog, ;($£/ avj.-Aai TuuTct; >i 5iu.gTt!;, /^ p^cJcrgTa/ v. 10. 

sus est furor meus ab eis. ,, Si ita , inquit, te gesseris, audies Deum haec promit- 
lentem alque facientem, teque in antiquum habitaculum restituentem cum potestate 
eadem: aequalem denique similemque priori erga omnes ostendet amorem , quo- 
niam omnem iram suam a vobis avertit. " Ero quasi ros Israheh. ,, Sic illum mea 
cura nutriam, ceu ros fruges alere solet. " Florescet sicut hhum. ,, In lionore apud 
omnes erit. " Mittet radices suas quasi Libanus. ,, Excrescet in muUitudinem, 
haud secus quam ille cedris densatur. " Ibunt rami eius. ,, Dilatabitur prosperitas 
nepotum eius. " Et erit quasi olea fructifera , et odor eius quasi turis. ,, Ipse ob 
curam meam semper fructibus pulhilabit, et turis instar suavis erit audientibus pro- 
speritates eius. " Revertentur atque sedebunt sub umbra eius: vivent et roborabun- 
tur tritico. ,, Post reditum fruentur rebus suis , ac perseverabunt uberem habentes 
a mea providentia frugum largitionem. " Et efflorescet quasi vitis memoriale eius, 
et quasi vinum Libani. ,, Ita suavis erit et iucundus spectantibus , ceu vitis flo- 
rens , et ut vinum quod in Libano monte gigni solet. 

" Ephraimo , quid ei ulterius et idolis? Ego humiliavi eum , et ego roborabo 
eura. ,, TSullam iam tibi esse communionem cum idolis decet, quia nec illis prorsus 
indigebis. Ego vero , qui ob illorum studium le liumihaveram , postea paenitentem 
veteri prosperitati restitui. " Sicut iuniperus condensa, ita fructus tuus ex me in- 
venietur. ,, Quia haec arbor seraper virescit, ait: sicut illa seraper fohorum coma 
frondescit, sic et istos fore in perpetua bonorum ubertate , quorum usus eis a mea 
providentia continget. Consentanee vero his omnibus , addit propheta. " Quis sa- 
piens , et intelliget ista? quis inteUigens , et cognoscct Iiaec? quia rectae viae Do- 



68 THEODORI MOPSUESTENI 

wjTzt; 071 iu^eta^ aj ocfbi r KvejLHj (^ <^'ii(^oi 7n>^djar)vrauj hv ojjtouc. ,, 'AA/\i ^ ovto^ 
av 7J$ "^57ro(pcw voiTO OT^pcK (£' oz-MygTov if) (^ T iJpyjju^cov "i^VTa T 5^araij'5 ;f^ «a%i TaOTa 
lcmnefkia^tTX,:, a(p m oJ^iquj K/i^ejL^rjL^a^; ts axtTiiq t^ ^;cS ^ ajTacP'^ jUijiovTCLg tv f(^- 
?hv, cv ajmKAgryYi ^ t '^^vm-, o/ "^Tro/^c/Luai q f^^gavojj t^ Kpei^ovcov iTretJ^Tnp 
aTs-etvTU Tct 'Z?>^^ tQ ^oO <STi£$fcTlo'/^a , 6p'&CT>ir©-' ^jM,^ msAXrig, fA^ Y\q f(^ '^ouovcnv 
iTiuyl Tii^cdeji.cuif' Ttj ^'Q./ui7\9jL^iiq^ 'Z^aw(^etv o^gztTctj' eh^gLisc, n. "STirxpcuvoiw av Tig 
Gm' o/ THTVig ovTCig, ^ cJ^ l;^TEfl8 r«TTOV a^iXei^ctj o^^jL^ag' j^ azenpepvi^^eS^ J^ 
cv r TtfxcdejLcuq yivof^vnqr» ik '^t^eJ^'^'^^ Q a^iTV\g }\gLfjLl3avovTCLg -^ c« t^ ju/i^&iu/iKeioLg 
'ZiTe9^7*vo/A{JCOv ayidtov r "^/\gLvaJV' dai/Bilig cT' aiv '^^^rivonv j^ Travvx. /j^ ttcw^Icov 
d^iag f(c/L}icuv c/Ketvovg^ o/ i^ncfly i^vovaiv Ttna>v, t^ ^zs^g tv ^i^^v -sj^sibtii^cotbs pOTrvi y 
f(cf^ awuiivof SJ3L tQto ryi ^hovTtxv iiJiv o\oi tz ovng. 'EofjLluj^a, "0.01)1 tQ 'Szr^^pJiT». 

EPMHNETA LQHA TOY 11P04>HT0Y. 

p. 103. X M.e^KeiTOLi jiSp hfuv tQ /yt^KS^e/a 'lde)»A tQ 'Zt^/^riTii TVig artn^lujeictQ djmp^a^ajf vwu' 
'iTi 3 vzffodiaig (luni 'j^ T^yjnv^ Ttotvoog il^Tretv-y m /jptf iravTcev ^ 'dtf^(pnTwv , Tct fu^ (^ 
?\Stov ioujL^ja f^lwuetv icnTachtJiOTCxv ^ y(^ tIw ly^ojtd^lw djuToig <a%« t^td t dym 7rv<£j- 
fJig^T^ '^e^v 3>v d^^ f^ ')ky)Vi, ^ctbd ^^ 'u^Tiepv "i<^luj -i /t(^;^6«©^ Aaf/cT 
TraKojf f(^ '■s^TnxKaJi f(^ twXv <si^ 7^ <T)p fsresf^y fj(^TC6v Ofc^datcog dTrcwjct toc 'S^ (^ 
?[SIL0V ioof^a, n^ $J^(^ogHg f(g^plig iipnftCDg' to dwvo <t. <2^d r^ T^itiujv lytViTO <3^(p>7Tz/v 

TU TTOip C^etVci 'Z&eP TIOAACOV pH-JlVTOl Tp ^CyWV V<ne9^ Kiy>VTU)V^ <C 'ZlreS^ OUITri ^ TY} 

'rp fS^yfj(^Ttdv C4c^da\ ytw;cpS* cog dv o^S t» ^ 'u>e$ctpY\fj^oi>v ^jmfAAfjuvviaftoiiv aTrauf- 

mini, et iusti ambulabiint in eis. ,, Reapse exploratum est, illos esse sapientes atque 
intelligentes , qui praedictarum rerum scientiam habent, et earumdem studio tenen- 
tur ; quarum praesidio seiuncti a vitio , et virtutis participes , deteriora vitabunt, et 
fruentur melioribus. ISam cuncti Dei actus rectitudine multa redundant , qua diri- 
gente peccatoribus quoque poenam infert; et postea paenitentcs , salvare scit. lam 
vero iustos illos esse compertum est, qui hoc vilae genere sunt, et utrimque iuvari 
sciunt: qui modestiores a castigationibus facti , hortamentum sibi ad virtutem iudi- 
cant, bonorum post paenitentiam impetratorum usufructum. Impios autem esse con- 
stat omnino , et quibuslibet malis dignos illos , qui nihil horum cognoscere valent , 
* ob constantem suam ad vitium inclinationem; et propterea quicquam honestum ac 
debitum intelligendi haud compotes. Commentarius in Oseam prophetam (explicit, ) 

COMMENTARIUS IN lOHELExM PROPHETAM. 

Jr ropositum nobis est beati lohelis explanationem nunc exordiri. Est vero sermo- 
num eius argumentum , ut generaliter dicam , idem quod omnium. prophetarum , 
eventura populo praedicerc satagentium , pro collata ipsis hac in re sancti Spiritus 
gratia : quorum prophetarum primus , quemadraodum retro aiebam , beatus David 
olim , immo valde antiquitus , et multo ante rerum exitum , cuncta populo diversis 
temporibus eventura edixit: quod idem a reliquis etiam prophetis factum est, qui 
antiquiore adraodum tempore ab illo dicta , posterius adfirmarunt , paulo nimirum 
ante ipsarum rerum eventum: ut simul et de praedictis admonefacerent omnes , et 



IN lOIIELEM CAP. I. 69 

"Ssi K^ «^ ^«OTOv lahjudpoL Ai^vng-, r 'ZD^etpnju^cov fxLuuom r dAw-^-^o*'' «^cpog^v* 
cf^ ovTMV, ^ y^ Sj^^po^ag avulBoLvmv fc^pisg 6}cetvct)v, a TtS /n^fcsf-e^o) 'Zi^Siv ^Q^ctfj^ 
ilori(Q-oLi AaficT, a,vcty}(gLicag Tp '^!>^(py]7Zel'v 'ifcsf-TQ^ kJ) >"%) to jtAoVov c/Kmct (pctmTcLi 
Kiyav-i cav iy^vdiv i7r etimSv y\ iK^cicni i<h\HTX) (ZS^yMoi-i^V' aumTifov q \k tjvos aLHJO- p- '"*• 
A83/af ^ 7»T0 '^tf^ct^jL^Oiy }cgLi Jivct t /j^ ThTo ia:)jLSp'ci>v , ilpttju^jct S^T^voti )(^ m 
OJUTOL TC^ /AS-K^^J^^ ^ctvi^' 6 y HV lu(^Hff.Q/.0(; ^£icmi Ttt «s^^' Ti. T ^Ko<Tve!tcav K^ Bct(BV' 
KcjiViouv v^s^v '<2%i (^ ?\ghv iahjuS^oL Aiyi-, aztxpes^t^eiv aju%vq rri jutvv\fjLYi Ts-ae^juSl^jQ^ 
CJKeivcov Q 'l<i)MA jUAijuvyiTOLj ju^ '^ ouwrvq <j^ dtrrcSv ^ oLTi f(^ x^ (^ ouutov ngJie9V Taf 
^CLam yi^pvwq^ <t '•z^d 'f/; oumSv iiTretv j^ ritt' "^x^ro^^Af-vl/v t Trvdj/uiSLTiyJjuj '^^T^OLy.- 
ju^©^' '■s^^dTiai Jl fi^ TOL jui^ tIu/ ''Stiv Bct(3vXm©^ ijmvocfhv ivdug aju^lg yi^voTa' 
07r!uji}(gL aavdifcov ju8p g-<9"v(^ oiuJqIc, i7nKv\Kv^v , «TT^p «v o/ 'ZZ^i t Fo)^ cJ^rip^v , ao- 
J^ia/ a/Ts-oLVTa^; '^STroKiaztf (^ov?hjud^ov' ca^p^a-aA/ Ji oi incf^zioi r^ d^ia, avftjui^^ct Kpiii^oi^ 

OXiivCOV ii^yiTOL} Q }(Cfj /Z2%i TO7WV W /^^6^« AoLVleP' C4/ •^Kjmfiq. 

KEO. A'. 

" Ao^©^ ;ct;e/8 5 05 l5^«3>? •^<>£9$ 'la^iA t t Ba-S^awA. ,, FI^^ai^M 77? ^ (£' auiw v. 1. 
<3>^^73A>io7a)$ TZif 'iloTjg, chiAovazt OTJ cJ^ ''SvTvt^^Kv^^icog Tivog iyfiy^v-ijag ajujzJ'-, -d^etodiv 
Kiviiju^og Kiyi TVL i^yjg-, iig dx^iKeiciv awuTiivovtct t ?\gLH. " 'A;c8aaTg ^uTa 0/ 'Ziffia-^v- v. 2. 
T^^oi, (^ gvft)Tja7!tcd^ TravTig ol t^gLirjiKHVTig t ^wv, et y^y>vi TviavTzt Iv r hjLVipcug vjuf^. ,, 
'D,; av ^ctdv ,vj)T^e9^ S^fgLKetju^ag 'tj^i Tzi Xiy>iu^ct^ J)iye,ip£tv 7z«f (p6,56) t iJLlwvojuBfJCOV i>- i^'-'- 
TretegLTOLf ^ cog^ ^ 'Zt^otjuuov cujtu rjo ?QycjOV if) t a.ixreiXUju' ^zirepg aTxrctvrcti; di]-, (pnai-, 
G§u- r^6' -j/^ okSv^g 7)15 g7ra}/fgA/W ttoi^ixolj (^ Kg^v y^ 'zz^ ^ '^'' olXKoov ^ct^g 

ea iam in pioximo esse adsereiilcs, valiciiiiorum demoiisLrarenl verilalem. Quum- 
que varia essent , variisque contingentia temporibus , quae a Leato diximus praedi- 
cta Davide; necessario unumquemque prophetam plerumqiie ea dicere apparet, quo- 
rum sibi propinquior demonstrabatur exitus. Connectebant autem, consentanea qua- 
dam rei serie ad id deducti, nonnulla etiam posthinc futura , sed baec ipsa a beato 
Davide dicta. Beatus itaque Oseas quae ab x\ssjriis ac Babyloniis eventura poste- 
rius populo erant, dicit; emendare hunc connitens rerum iliarum mentione. lobel 
vero easdem ipse quoque res commemorat; quippe per idem tempus vivens quo 
Oseas, atque in eodem argumento versari spiritali revelatione permotus. Addit etiam 
quae post reditum Babylone statim ludaeis contigerunt , cum gcns scythica eis su- 
pervenit, cuius dux Gog erat, omnesque funditus extinguere volebat. Ceteroquin 
ludaei, Deo suppetias ferente , victores extiterunt: qua de re beatus quoque David 
in psalmis verba fecit. 

CAP. I. 

•• Verbum Doraini, quod factuni est ad lohelem Bathuhelis fdium. ,, Hic pa- 
riter titulus quidam est , aeque ac apud Oseara , demonstrans prophetam ex reve- 
latione ipsi oblata divinitus commotum , quae sequuntur dicere ad populi utilita- 
tem directa. " Audite boc senes , eL auribus percipite omnes habitatores terrae: si 
facta sunt taha in diebus vestris. ,, Quasi ad dicta audienda segniores , excitare 
praedictionis terrore conatur; quare el initium verborura suorum capit a minis. Ad 
omnes certe, inquit, terrae incolas praedicationis sermonem inslituo, in primis vero 



TIIEODORI MOPSUESTENI 



p. 105. 



G^ cv v/MV '^ir/Bwn^y.g , Kctf n j^ /tAsov ilefivetj Sf^ (^ MgcK^v h(pei>^VTCLt; ^ovov ^ et 

Ji 77 ^IOVTV yi^VO;-, « K^ @ VjU^&n^V )(CfJl^V ■y M kJ T T XJfAATi^V TIUTl^V '6^<^Sly 

' OTwict <h} vwu vfMv hr^\(T\ b^oq^ 'Qh fj(gL'/.od fj^ ufi^ eivct^Qfj^^ tssT ^ovcp-, aLviyo- 
/^p©^ Q fA,yiK%7ij Ittci iA,YiJ\v Vfjigiq c/k lii; AVi^ii(g.KicLg dxpiXnju^ng opa, ^wuct^f-nov fj&fj 
oiiZ ^ 'Ts^ytOTrfoyTO^ ^ ro ^l^v. " Uie). dujtfv %lig TEx.yo/5 vf^ <f^y\yyi(juSi j (t 7a 
'n-jcvct vfA^ %lg liicvoiq aumv ^ (^. to nkicvcL camSv ilg '^iotv i-ripcLi'. ,, T01S70 ^ J{j 7^ 
vifM im^^djJDfj^cov vfMv TO fuyiSQ^ ;(gi.}ia)V , co^ <Nlv vfj^gLg ^ t Sj^^Ji^v t oIk^cov 
ilg Gsiy fA.^Tc^TxrenoL ^as^Tiif^^^^.cLf t yvaxnv-y '/v' m Tp^ ts^yf^gi.TWV y^^vcmg rri acitOYi cm>- 
(p^vi^etv Jhvcujo ;(g,K^ivotg. 

'' T^';^Ta/\P<7ra 7115 ;(g.fA,7JVg ;^T4<pct^ w a>te/5' ^ tk f^gLTu^^siTm 'wg aLKQj.<^(^ 
i(cf.'rc(pcL'^ (3p^^©-" ngji tcl li^TtiTQma tQ fipi^x^ f(Sf'Ti(pcL'^ w IpyaijSw. ,, T^Tnjtaig 
jSisAiTOLj TCL iTr^Kv^TOL auKolg iiTrav i(g.Kcl' ^^ ong oiei^lig fji^ '^vtzl to 'Zef^Ti^ hn- 
TiiviTO' iKYiXvd^ fj^ ylo (^YicFi @iy?[SL(poL(7up OT ^ hosuQjicov (^oLaiXivg y 05 J^kIw )(g,fJL7mg 
HK oK\yt fApvi "^ 'Zi^aTDCOVTWv vfXAV iJ^i^axnv' /uiT Ofcetvov 1cLX[jLcwoLaTx.p coauio dx.g/5 
7ig Tikiov ''fkiviWA^tg icl vfd,Ti^' hsr Ofcnvotg ^ivvoL^pei f>L /3p8^« JiKtw 'koivqv a,(poLvt- 
(Tfnsv hiTxyav r <Jki(g. (pvXoug ^la-^nX' i^zir^i^Avdiv a>cnrip jig ipuai^v] 'uf^g 'Igig ^iTTolg b 
(2olCvXcovi(B^^ og (^ G^ tH; \iichLia4 ^^m t Hjotvov ojuivTCov t^ oAy^figLXoochajg TnTnjtvswc 
70 i(g.wov' iiTZL in (BiXiToLf ThTzov y\ {/.lujucng; '' 'E;cv)f\[A7? 0/ fA$uovTig cJ^ oiva avnSv :, 'd^ 
nhaLvcnx.ii inivng ot mvovTtg olvov itg fAA^luu' oti dl^ri^ToLf c/k <dfj(gLT©-> vf^ iu(p^miiyi 
}(^ r^^. 53 ^A7Jo^<d^ e^i] tIw fj(k^lw.i u(p' y]g i(gLTc^fj^oi vwu Sj^ tLv 'Zi^g 70 yjt^v 
^ottIw:, ovJ\ (jwjopoiv id^Xm 70 Jeov i(g^ itUTa.<piTi iig cfhKovoL i(gjf ^pmQug^ ii Trwg t^ 
fjL&Qf.fJi%KetcL T TmKajLcLv ^"S^mxTfA^-A^iTi fA^uv' iTraJh "^ ouiViTt ^'tpciv vfjigig ^ iixppcu- 

ad senlores , qui plura scir6 ob suam longaevitatem debent: rogo , inquam , ati par 
aliquiJ vel aetate veslra vel patrum vestrorum contigisse sciatis , quale nunc vobis 
Deus facturus est , qui longo quidem tempore vos sustinuit, sed iam diutius non 
tolerabit; quia niliilo vos meliores ob patientiam suam effectos videt, immo contra 
in deterius etlam rueiites. " Super boc fillis vestris narrate, et fiiii vestri filiis suis, 
et filii eorum generationi alteri. ,, Tanta enim est eventurorum nunc vobis maio- 
rum magnitudo , ut vos oporteat per successores vestros ad posteros notitlam trans- 
mittere , quo rerum gestarum novitas illos quoque modestiores possit efficere. 

" Residua erucae comedit locusta, et residua locustae comedlt brucbus , et re- 
sldua brucbi comedit rubigo. ,, Flgurate vult superventura ipsls dicere mala, et 
quod semper priora posterioribus augebuntur. Venit enim, inquit, Tbeglapbasar As- 
syrlorum rex , qui erucae instar non paucas rerum vestrarum partes pessumdedlt. 
Post illum Salmanasar, ceu quaedam locusta magis adbuc vestras opes depopula- 
^us est. Deinde Sennacberlmusquasi brucbus generale exltium decem tribubus in- 
tuUt. Postremus omniuin tamquam rublgo supervenit babylonius (Nabucbodonosor ) 
qui ludaeae quoque incolls captis, communem fecit captivitatis aerumnam. Porro 
quid slbl vult barum rerum denunclatlo? " Expergiscimlni ebrli ex vino vestro , et 
plorate omnes qul blbitls vinum ad ebrietatem: quia ablatum est ex ore vestro gau- 
dium et laetitia. ,, Pellite ebrietatem , qua nunc occupatij propter vestram ad vitla 
proclivltatem, quod factu opus est baud vultis conspicere: et ad lacrymas ploratum- 
que convertimlni , sl forte paenitentia antiquam abstergere poteritls ebrietatem. ISam 
quia gaudere vos ulterius atque laetari non slnunt casus , mebus est paenltentes 



IN lOHELEM CAP. !. 71 

Vi^ttj TO (TJiJu^ncrojt^ct ga, ai^etvov ilg /ui^ju^Aeiav TrtT ti •3-p>iv&) ^v\ott^aJi (t ivlg cDx- 
KpuaiVf coq aiy cvnudiv KOv(pi(rjmfiq 715 v/iuv '^uonv t/j tigjtoov' iivx, fxlwvcov vvAp otou 
-pxvTU-i (^mcnv, 

" "^077 \^v(^ avil2r\ 'fhi rtw yleZ fjLOV \%v^v ^ avcteJ-^^f^n^v' o\ oJ)ivTiq clunf-, v. e, 
AiovrQ^' ^^ ct^ ituKaui djunf, caq (mufji^vH dvnf. ,, "ETr^nXudacn yb rjj ;>&pa rvi \iA,Vi tto- 
)<ifjuo\ TToXy^i Ti f(^ J^wuctTvi^ 0) Movmv ouJiv acpeg^Afptoi , roiq ocTSoi t^ r y.u?,cug r 
oix.eicuq ;c5t^cr(paTlov7WV tb y^ ^(cf.rcmciXiaitovmv r x/mvc^v TCt ifJUTnTrfovitt-i biwg ci(^ctA/'i- p- «""• 
^ovTig Ti. yjj\ ^etpHjL^oi rvHq 'oTJkoig. " E^td rlu/ ctfXTnXov jM,« ih d^pctvnrjLisv ■, yjj\ Ta.q 
av)(^g ftou ilg cfvyH?^ct(rjL'J>v. ,, Uclvtx, (^ 'l<r£^«A, ov ajM.7nA« Jialw ^c^eivizv , <t SJB' 
TT15 '^[A,iA^ctg \yi(y.KKoii7h^cdv tti5 Ipw^? v\(^ctvicji Ti. f(^ oiTiZtjXicrc TrcjLvriXc^c, mjjj r o/ 
jJAiTta (nJKcug, a.g cjwJi^i-^iV aLTvkcroLg' oimilitQ^cti q ^HKiram <7^ cv ouvmg VTn^i^vrctg 

T^iirCO Ti }(^ JwVCtfJLi-i C>K tQ TO. TDlCtUTX JivJpCt UTTipC^ipetV 7]^ (^VTCttv TYig d.fA.7nX0U 

JoKetv. " 'EtfdCvfiJ^v cv^Mp^vncrgv ouurlui-, y^ gppi^vj/gv iKdji(^(Pi Tct yArjuictTtt auuTf\g. ■>■> 
X\ai(rajv auurlw OKfC^^^v «tw? dvicayacriv t5 (t ih al^^ji^Kcocnccv dTmyt'^ , ca; fj.Y\J\v 
dTTioiitAvauf THivrctg )tKr\jL(^Twv Ad6;^v^v7&)v Ti }(^ ^npav^VTttiv TravTeKcSg ^ ro rluj 
afjiTnKgv CJKcmaSrlwaui. " Qplufhcri '^fftP^ f^ UTno vufJLC^ltu ^c^.i^cda- jLdpuju artKKOV 'fki \. ». 
(^ avcfpa ojwmg t 7raLpdiviyJ)v. ,, Tot^ tm; ^s^^^vo/Mct^ al^YKJuvrctJj t^ olKCtct^, ;^ /j^ 
ju^ytKcov v<^a-ii(n 'ds^g u% ryj "S^plwcov dvazKaua-ju^oi toc cjVftfiilinyJiTa durvig i(gL>(gt' 
H^ JiT^ov y\ yvuur\ vicoii cnjjja/^^etcRx. 'Z&i^p? ytjuigv-, ilTct d-d^^ov "STivlBaKZcnt (g) avJpa, 
^ iSapuTi^v T> 7m-&(B^ 7J15 dt^cu^icncag ipyd(^irocj r o^UTy\;. " "E^^rauf ^cna (t azrovJ^ ^* ^^ 
c^ o1kou kuqJlou. ,, "EvQtvdtt 'Zt^JiiKcog tu. ^jzsv 'tp /BctCuKcovicov 'Zi^iavjeju^a auuTvHg 
fj,Luj<l f(^}(^' 7CT5 yb iimvactrv t\ cv tl^ vad t 3^S CMr%^iL^Y\ KetTnpylay o-wuvti^cf. tvv 
Ti olitov cjA-s^fy^cnv o (^ajBuKcoviog, (^ CT^ ^ ^ 7iiKioog al^ju(^KcoTiig iKgLJiiV dTravrotg, 

ploratu lacrymisque uti , ut liinc vobis levatio aliqua malorum contingat. Deinde 
significans quamobrem haec , pergit dicere. 

" Gens enim ascendit super terram meam fortis et innumerabilis : dentes eius , 
leonis; et molares eius, ut catuli leonis. ,, Supervenerunt regioni meae hostes multi 
ac vaUdi , a leonibus nihil differentes , qui dentibus suis molaribusque conterunt 
atque consumunt quaecumque obviam fiunt animaha. Sic nimirum hostes armis suis 
invadunt atque devastant. " Posuit vineam meara in dissipationem , et ficulneas in 
confractionem. ,, Universum Israhelem, quem quasi vitem colebam , meaque cura 
ornabam , destruxit funditusque perdidit, cum interpositis ficulneis, quas omnes 
confregit,. Vult autem innuere eminentiores inter Tsrahelitas divitiis atque potentia, 
quoniam hae arbores extolli supra vitis plantas videntur. " Scrutando scrutatus est 
illam , albos fecit pahnites eius. ,, Totam iilam invadens sic evulsit et in servitu- 
tem abduxit, ut captivi homines nequaquam differrent a pahnitibus albescentibus 
planeque exsiccatis postquam vitis subversa fuit. " Planget ad me plus quam sponsa 
sacco accincta super virum virginalem suum. ,, Tunc iniquitatis suae sensum per- 
cipient , et cum magnis ad me respicient gemitibus , quae ipsis evenerunt mala de- 
plorantes ; haud secus quam muher nuper nuptiis copulata , mox repente privata vi- 
ro , cui graviorem facit dolorem privationis celeritas. " Ablatum est sacrificium et 
libatio de domo Domini. ,, Heic manifeste eventura a Babyloniis mala significat: 
lunc enim desiit sohta fieri in Dei templo liturgia, cum et aediticium combussit 
Babylonius , et cives omnes captivavit. 



72 THEODORI MOPSUESTENI 



t. 10. 
T. II. 
V. 12. 



^Y^ o/V©^, cuXiya^ iXauov -, i(cii,rYi%iJuu^(rcLv yicop^r ^^lweiT^ KTYi/it^Ta, vmp "pwdh 
y^ Kex^g-, o-n *^Aft)A? '^u^ivg cJ^ d^S* « cLfjuTnk©^ c^«^k3>/, (^ ovkoji oXiyd^- 
(Tom' poict ^ (potvi'^ (t [A,yi?\9v n^ imvTa, Ttt ^v?^ tQ a^S Q^Y]^v^(Tctv. ,, ' hp/wjiim 

JL^ OuZ 70/5 U^T(^iiCn TZif dvi7lSL<piejt(f> ^plul©^ , OT» TJrCM/TEAM? 0,(^0^}^ K^Tl^ TDLg 

mcDictJ^a^, oi<p m lag Tt aL^n-cJLp^q ^ vxz chf(gLTioLg HjOJUuI^oju^oi, t^ OLVcLyngLim gJ^K 
tIw a(!^^v'iaA/' oL^^^^^m q «;;^ wflov ■&p!u/(^ }(^ r^ ^J; Tmj^TWK d(p»jfl>j/^>j t KctpTmv 
d)g (^ To75 ^(W^T/Scn t T//"/, olI^vLu' a/i^Zdzv t^ytyvi^Q^ctj , otj cfij 7n7Tovyi)(giai /uijLTlut' 
)(^ Tmcn efl rolg 'f^ tiis ^^p^t? Kivjjn^cnv ojnstiong, oTt jjlyi ts i^ "'^Tro y^g yyvoju^m y 
r- los». fjiYiTz ryj ov eJivcf^aai nKrojL^m iicmojLu^o/u^ov ti y(p tv zicddvq c^wuctihv iJ^av. " '''Oti 
j(g:,ryi^wuctv ^e$''^ ol ijo/ ryJ dvd^e^Tmv. ,, '^lvct iiTrvi otj fjLY\ehv) 'Zer^a?s7v a^popfjuvi tS 
^i^etv:, ct]%vuuoji^oig a fj^ii Tnv^nv 'fm Toa-ii^ig f(^ lyiAiKi/^ig f(gt.Jtolg' Sjs^ Trdvmv eAj 
7?^Twy oLKtitpmci, (Boipuiaryi j(ciLreiXy\(^^aui cfetKVUcn 'p^ ](r^Y\\nzSv rlw ^pctv, cog if) ch- 
'nkoiuJ Tv i(cf.wov' TioXijLum t? auwmg Sfg^Ti^vmv tol ')(Jte/-^-> KS^ i>J5 yili 7ra.(reuf aovti- 
cmju^Yig ryJ KopTrwv rlu/ (po^'y 77 owu '6^ TyTOig; 
r. 13. " U.iej('t^cidcnoL<Bi j(^ KOTmSi 0/ /gpefss -S^^^fm 01 XetTnp^wuTig dvcfioLgtieJ.q)' ilcjix- 

dm, VTTVcacroLTz cv (TttKitoig AetTnpyHVJig dictl' oti aL7ji%Y]KAV cJ^ o'ikou diou ujt/j^ ^cnau 
)(^ cmovJ)/]. ,, Ecp' oLTmcn q /uiJf.KtgcL 'Zt^iyivv v/uuv ivlg iig 'r li^ntilw 'ZEr^/3g/3A>j//5^'oj$ 

'ZZ^'3lBc8"fit/ /uS^ (TUKitOV-i iiK U^pCUepWUTCtC OLUTVV , 8T? 6» >(gL^ (^ cfblTi , «Tg fJLiW €i t!w A«- 

T^pytav 6}CTi?^iY\T^ T ^etcuf' ^oYwcd 3 'Zi^(rou;i'^v (t KOTnTijS-y vynp m aTmcra TnTmvroLf 

"^- "• w i(gLdTiiU)VTaig '^iTrvvijuioju^Y] TtS ^c^ ^^Txreta. " ' A^^ctaaTi VYi<^ictv. ,, "E-zxretcPii aytov 

\iyircu V) cJ^ou^i^v ^ T 'mihKcav i(A^e/-<^/^OY -y aytzcraT^ vY]<;^\av As^, avr. t ^zo^g 

p, no. Tuvrtw iauThg c«Ta^aT?, ;($£/ TmvTwv a(p>iju^oi t? ^ ^e/f&gVT^s 7rcmTi?^a)g ■, acpogiaaTS 

** Lngete , sacerdotes qui altari minlstratis , quoniam miserum est triticum , ex- 
siccatum vinum , imminutum oleum , confusi agricolae. Lugete praetjia propter tri- 
ticum et hordeum, quia periit messis agri, vitis exaruit, ficulneae sunt imminutae, 
arbor malogranata et palma et malus et omnia ligna agri exaruerunt, ,, Congruus 
sacerdotibus et altaris ministris luctus, quia generalis sterilitas campos tenet, unde 
primitias ac decimas percipientes, rei necessariae copiam habebant. Congruus haud 
minus luctus terrae quoque frugibus carenti, unde agricolis creatur confusio, quia 
frustra laboraverunt: pariterque cunctis lerrae praediis , quia nuUum terrae proven- 
tum, nullum arborum partum more solito collectum videre est. " Quoniam gau- 
dium confuderunt filii hominum. ,, Pro eo ut dicat; nemini adest laetandi occasio , 
pudenti scilicet liisi in talibus tantisque malis luctum agat. Per haec omnia demon- 
strat gravissimam sterilitatem Israhelitarum regioni contigisse , duplicemque aerum- 
nam fuisse ; hostibus scilicet eam pessime devastantibus , et ipsa terra frugum fer- 
tilitatem negante. Ouid ergo post haec? 

*' Accingite vos et plangite sacerdotes, lamentamini qui ministratis altari: in- 
gredimini, dormite in saccis dum in Dei ministerio versamini: quia recessit a domo 
Dei vestri sacrificium et libatio. ,, Prae omnibus decet vos potissimum, sacerdotio 
fungi sortitos , sacco vestiri, neque id umquam deponere , sive cubetis , sive etiam 
rem sacram peragatis; sed gemitibus luctuique indulgere; propterea quod qui rite 
Deo exhibebatur cultus omnino desiverit. ** Sanctificate ieiunium. ,, Quoniam san- 
ctum dicitur , quidquid e^t selectum et a multiludine separatuin , ideo sanctificate 



• IX lOHELEM CAP. I. 7? 

TTUcnv-i OTTwq av T avd^^Tretcov d^^i^^oi ^zir^y jutp^TtDV j r^ r •0'e»8 'zz^^o-cwgp^/gv di^- 
Tnia. " 2L/va^^t^Tg -zs^offr/SuT^pBg, TTUVTct^ t«; ^j^t^^ix-SvTa^ t ■5//«/ iU oIkcv d^s v/ul^, (^ 
yjiK^^oLTi 'Z&^g nv^iov iiCTivag, o/yt(p<, o)jnpi-, o'i/^oi iig yj^^pctv, ot» iyfvg yjjuj^ Kvoia. ,, 
Ktf^' TmvTctg J^ 'f)ri t^ t//^«T?'^a^ ^^°^ hyet^aui 'jj^ /\9i7mv d>g ihtog, Jioivyi jlS^j iicnK^etv 
g/5 T o/;wv €x«;^)iTg T ^«5 c* 0(r6) 77«^ t;/U<v ggiv ctd^etct t ncnivcti' ju(p 'mXXcav j olvol- 

(BoiiaUTi T f«Vflt^/^' 7»TD ^ Ag^, O^JUSI, oijLipi-y ol JU(S>1' iV^JU^Ot fJLY] ilq TTet^OLV iX^eiV 

Tiig yijLupct^ OKetvngy Iw ov Trcppct) crufJL^il^YWJiv Ijj k^ tIw a.7retKlw tIw -^^cw. " Ka/ ag 
TztXcuTnxe^oL coc TaXcuTnjOQjLctg V^i. ,, 'n$ av f^r hmXKYiT^Qig vjuuv ^r^Tncretv iy^yiroui 
Tug )(gL)io"ig. " '^Oti {(giTivctvn r b(pduXju^ vju^ ^^jm^jcx, c^)i^v3>;, }tj oJ^ otKH <9bS 

VJt^ iV(p^TUUL)Y\ H^ ^65^- 55 '^lVCL fJLY\ OJUTO^MclUI '^YI^ T^ i(CJL)tci)V OTCetVCOV t 071 TTCXXh 

fj^j 715 «^w/ ^ ju^yi^ Vp 'KO^irSjv v\ acpoe/oL- 'Zs^gg^^ffiTaJi q to y^ete^^v aimvTt^v t 
7m(Tcuv d<pyipYi^oui tS oIkh t -9?» t f^gLdTiKhscrztv ts )(c^^ o(pet?^iu^!w ttj^ ^c^ dieS^Tr^ctv, 
yj Tjhelgiig ocTvg iixp^P^^^^^ ^ KSM /^€^5 Tikyjflptjuj YiJ^uujaTO gsv' '^«^5 to Jiov qq^vtclc. 
" 'E(7JtipTy\ircLV cPttjuc^Aetg If^ r (paTVcug currtfv. ^, AvTOUf ju8p yb tJzto t^ ;^tie^8o>;5 
CAK^eiou; (mjL,i?\9LVU>oju^ouj 'zs^g to cmipTav Ti viva-acn (t Tag^TlgcS^, 'Jztra ^j t^ (^vcptcag 
tIw '^o<pluj '^^wT^ffa/, \2«ro q t ju,k! iTopavouj tv '^i^pov-, "ut^g aTuxflgv KtvHju^oui cmip- 
TJ1OTV. '' Eu£^77ac7? cnQJh-^ei^a "STrh r/J ^t^T/uigLTUv cwmv. ,, 'ETretJij g-S"©^ ^z^^ii^oLi 
TO OTTJ^ Ta5 '^TivdiiKct^ el(r(paX^ctg %vi)t/iv ^ iiK cvovtwv (pnoi '^'' ifJL^aK?9ju^a>v ■, iv^^Ta, 
h 'fki^iojudpog g|^ ^7195? 2>t t fjLYiJiv "STjvTid^^^ ^fpt^aTm^. " ^H^pa^itQ^yitrctv ^cmvooi. ,, 

riaS 7r)7r(^ OVTJVa J^TfOTi iWcfi^^OUI KOL^TTjV iJcodwg , 'Zt%ZTio$ gfC«/ , 8;c 0V7WV '1^'' ifA,- 

ieiunium dicit, id est ad hoc vos comparate , omissisque omnibus et prorsus seiun- 
cti, dedite vos ac disponite ad ieiunii observantiam. " Praedicate cultus officiura. ,, 
Indicite omnibus, ut humanis negotiis omissis , Dei cultui celebrando intersint. 
". Congregate senes , omnesque terrae incolas ad domum Dei vestri , et clamate ad 
Dominum vehementer: heu mihi! heu mihi! heu mihi in die ! quia prope dies Do- 
mini. ,, Et omnes, qui in regione vestra praecedere aliis ob aetatem debent, coadu- 
nantes , quos et rehquos sequi par est , gregatim Dei domum ingredi impelUte , 
quamdiu vobis adhuc ingrediendi copia est. Cum mullis autem clamate gemitibus; 
id enim praedicta locutio heu mihi, heu mihi, heu mihi, significat; orantes ne diem 
illam experiri cogamini , quap haud procul abest , iuxta divinam comminationem. 
" Et quasi miseria de miseria veniet. ,, Ne sine intercapedine malis corripiamini. 
" Quia ante oculos vestros alimenta exaruerunt , item de domo Dei vestri gaudium 
atque laetitia. ,, Ne spectatores malorum illorum sitis , quia multa erit immo ma- 
xima frugum sterilitas. Pessimus omnium accedet cumulus , cessatio omnimoda in 
Dei templo congrui debitique Deo cultus , qui gaudip plurimo atque laetitia re- 
plere poterat honesti studiosos. 

" Subsultaverunt iuvencae in praesepi]3us suis. ., Hae qUippe premente fame 
coactae , subsultare ac perturbari incipient , naturaliter alimoniam quaerentes ; qua 
negata, ad inconditas subsuhationes moventur. " Computruerunt horrea ab unctio- 
nibus suis. ,, Quia mos erat ungendi apothecas tritici , causa conservationis, si der 
ficiet quicquid illuc ingerendum erat, putrescet ilhtum lutum , quum nihil omnino 
sit intus repositum. ^' Destructi sunt thesauri. ,, Quilibet locus recipere fruges so- 
litus , supervacaneus erit, cum non sint quae reponi debeant. " Suffossa sunt torr 

JO 



V. 15. 



i>. ni. 



T. 17. 



f. 112. 
V. J9. 



7 i THEODORI MOPSUESTENI 

^(tKXi^aJi o^pay^gv-mv. " KaTgc;7t(i(pJi<ra{' Aia/oi. ,, Uiex^of ;^ ayra/ (pajvouAJraui ^ HePivog 
i}cmo/LA4<^oji^ii. " '"''Oti cJ^n^v^ OTT©^, 77 ^^^aD/^ idv^giq; „ 'A^ /a«p«5 t otto 
G^ TfdvTa^ iiweiv m/3«Am3>? KOpTriig' iig y6 (BifScucoatv 7^1 '^i^etptijtuvcov ihTo (^ovXirajf 
Ag>^v, OTJ -y KOpTWov 'zs-cmriXc^q aL^^n^njukvcov, 'ZZ%/'Tic$ 7j£e g$3^ tb-zst©^ J'&^^cti c^ 
KOpTTiig ilcodtog, ouk cvtzdv rp "^Ti-S^cS-ct/ jluA^^vtwv. " "^EKAai/cT? fiazoAict (Bom, ot» 
«ji^ t;77>if^;^ vo[^ri cLumv (^ to Tioif/xict t -e&i^p/SctTWV v\(S^aA)\^v\(TaJi> . ,, 'A(pmnra^ t ktviv^v 
M awLndTig Y^ ^^^ '^ocpw. " n^05 cr« ;ct>6«g ^onjoi^ajj oti Tivp avviAcocn to co^la, 7>i$ 
I gpJijU-«, ;f9t/ (pApJ dvji^s Tra-VTO m ^uAst tS' a;^«. ,, Koivij q Travre^ ^ td/^ K^ii-^^ovcn 
K^nolc, -©^^ (Tou 'ir^ Ty\kiKiiTte>v ){gi.Kc^v oLiTV^aojuSfj rluu Aucnv, ot? J^'ik!w TW^g amicyzt v\ 
^^ CPMJ Toig cviicn efivJ)>oig r\(pavi<piscf M^la, yb jyig l^nttH Xiyi CGir cv Tvig ooicn to- 
TTctg 'ce^g anip/uic/Lrcdv h^^^okIuj 'QjvmJeiovg ovrctg, ovg ilcoducrt KOivqS ?hyct> 0Q$7ri8j^ 
y^Keiv' 'iva, oiw iiTryi' ott img •wTTog ^ 7mv ^vKsy yi(poiVi^ ^ odc, tJzto Trv^g -nvog )(c/L^7n- 
y. 50. (pKiy/u^ct. '' Ktf) 7M Krwn r TnJin avi^Xi^^i Ttffog cn, otj f^n^vdfKrcti/ ad^icj^g vchtTUv. ,, 
' ATivXciroui (py]cn tzJ' cTi-^^l tu Krluuy], r 'rniycav c/k ^ a.yav dvoitjBelctg vJ)x)p ov Jvuuctjuut- 
vcav c/K7nft7»reiv' iljct rvi TJkoLrvTvnj J\]Kcd<Tctq <t^ )(ge.fick)V to ttAw-S"©-', i7m.y{ tcl "ojuiota. 
Tolg 'ZD^Keijt/jivoig. 

KE0. B'. 

V. I. " ^aK7ncruT2 actX-myfi cv ^im ■> xjyipo^an ct/ opi ayco fjca, ^ cnjuua^yiTaxroui/ (i) 

*ii3* '^'^'^^5 01 }(ciL%iitO'JUurig r yliZ' choTi impigiv « yijuk^ KvejLH' oti iyfvg vi y^juui^ anojgig (c 

yvo^pny h/ti^ vi^iKy]; }(^) o/M^Kag. ,, Tri toivvui cmfJi^cnct t^ cruKTn-yfQ^ k^ tx> vofju/uisy 

cularia. ,, Haec quoque videbuntur superflua, cum nemo quicquam adferat. " Quum 
arefactum sit triticum , quid nobis reponemus? ,, A parte , id est a tritico, cun- 
ctos vult denotare fructus. Namque ad antea dictorum confirmationem boc dicere 
vult , hempe quod frugibus cunctis ablatis , supervacuus erit omnis locus iis exci- 
piendis consueto more paratus , quum quod reponatur desit. " Fleverunt armenta 
boum, quia non erant eis pascua: et greges ovium disperierunt. ,, lumentorum con- 
sueta per agros alimenta defecerunt. " Ad te, Domine clamabo, quia ignis consum- 
psit speciosa deserti, et flamma cuncta ligna agri succendit. ,, Cuncti simul in tantis 
constituli malis , a te poscimus illorum solutionem , quia veiut igne universa regio 
cum suis arboribus vastata est. Nam deserti speciosa dicit locos in montibus se- 
minationi idoneos, qui vulgari loquela dici solent planitiae montanae. Vult ergo di- 
cere, omnem iocum omneque ligni genus tamquam igne fuisse inflammatum. " Sed 
et bestiae agri ad te suspexerunt , quoniam arefactae sunt aquarum scaturigines. ,, 
Pereunt, inquit, siti iumenta , fontibus iam , ob pluviae defectum , aquam emittere, 
non valentibus. Postquam igitur lato sermone exposuit malorum multitudinem , si- 
milia praedictis subtexit. 

* CAP. IT. 

" Clangite tuba in Sione , praedicate in monte sanclo meo , congregentur ora- 
nes habitatores terrae , quia adest dies Domini , quia prope est dies tenebrarum et 
caliginis , dies nebulae et turbinis. ,, Tubae itaque signo dato , iuxta ritum legiti- 

(1) Videmus pulcram lectionem (T-j-iay%r,T'^axv confirmatam a subsequeate comraentario, nee uon ia 
Se^t. var. graec. apud polyglott. , pro communi n^j^^yry^irvaat . 



IN lOHELEM CAP. I!. 75 

cfd^Sretf *i-9-©->' ouuTvdi «r «Agov aiiQvTig t •S"efov, iTretJ^ « sroppft) ot/jU.jfig/SwgJ' €?) t WTrer- 
M/u/ivluj v/uuv v\/uui^av ^zi^^ t» '^«, ?' crKO^t^ afTrtp^MI? ;^/ ^0(|>« TrdvTctg 7ikr\^^pviiu , w; 
c* vg^pgA^ TiVi <t OyU<;^A>j TrcLVTOL ;^vE?w7a o^av «;^ o/oJs rg ovrflt^- y^Kc^c, q ^ Sz&jv 
OflO$ >x.7rauiiTCu; ^tptAeT, c</ cS^rsp >^ tp fj.ci)azti >iQV g-3"(^ d^^TrdJ^ctf 'djaK.w lo ^ciov ca; 
ctv (^ GYtr "i?^^ Jij(^ d^vKc^v "^TzvM/^SiTTOTCLg /ukv r atnvdi tS -d^eta d^^Tretett', r Jk/^- 
A«OT Q ^x^ T^ 7« 'Igi2p/3aa^a '2j>^ircM/gp^vra^ avftf^iiXlui:, af^i^^yi- vwu ^vuuv tJjs fjicu^'ioL; 
'"^^^uvTctg c^eivfig-, ^oer^g to Sjwv o^©>^ /cTerv, ^ (^ tS' -sirafTD? xt^g/ov uuvj^ di^- 
7r<^i£rcti TiTctyfAvov -i /v' 8t<» ir^ 'Zs^irJhjico/uuivcov cuutdI; >(ct}tci>v ^,Sonv r Kvmv tQtv 
y) etyj f(ci^ ^ZD^a-yiyjvog l^ tS 'Eivvoc^^etft 'E^gxi« (ictaiKdjovT^^ t^ ^nJhcict/; rSlg /z«^ 
(^ 7o:7DV D^efvov 0/X8OTV, gj^i 715 «-v 'ZEfigpJ^Aa);. " 'n$ op-^p©^ ^BncTiTctf 'f)h rct oprt 
?^og TTcKvg i(^ l%y^<i' 'o/moi^ aim^ « ytyiviv ^dTro t§ oAm^' ^ ^r' aurov s -zj^^e- 
^criTOJi^ %U)q iJtSv ilg '^vio.g '^ic^v. ,, bJiydui ')ct^ o^-9'^^ kJ) (^ olKCiov vjj^^y anmcra^; p. in. 
TiKn^crajVT©-' r yluu , dvap^iS-ftynog ng iynKivcnTcti KgLOg rp TroKi/uucav ctTravTct 7rkr\^v 
Ta oon-, 00 ftrt -n yty>vi <zi^^7rK!r\mog 'cS^Ti^v, c^' 8«/^ g$w/ pcicf^icog. ,, Tct iffSs^iBiv r. 3. 
cttmf Twp avctKicTJtov-, y^ tu OTriaw cu/Hi av a7r% f^rt i^As^. ,, " kTrctVTzt kvx,Ks^^v S/a 7^ 
olicetct^ l^l3a<ncag a(petvtet , <J'ik!w Ttv^g. " '£lg 'O^^^J^cta-^ Tov^^rg ri ^ ifju^z^Snv 
ojtmi-y y^ Toc OTriaxjo duni 7n<J'iov a(pctvt<TftH. ,, Oug /ud^ y) nTrw TOTivtg iTrtKnKv^v, 'iJhi 
Tig av <7^!^J\'ia-ii ftrtJlv aTnoDtOTctg , td^ n ^rKri^Si ryj olttoujujav ., (t tz^ rp oljtoJhfjcn- 
fu(gt.TUV )(gcKK<l' (S^ayiy^vOT^^ q, aS^ov aTraa-etv OKetvluj ad^OLVt^o f^luj ^v ]<Jetv r 
ivTt^iTretav. " Kct} avaaw^ofj^j©^ bx \?iv Itt ojut^. ,, XaKiTioy y ovlu rm Sf^(pvye\v r 
opftlcu rluj ojcetva. 

«' '£lg G^aig 'iynircev-, n OQ^cng ewmv t(^ oog 'iim^^, ^tu >(e;t^Jia)^ovTcti' cog ^covh '• *• 

mum , cunctos ad Sionem montem congre^ate , ubi mihi cultum exhiberi mos est ; 
illic meam implorantes misericordiam , quia haud procul est quam Deus commina- 
tus est dies , quae cunctos tenebris atque caligine opplere potis est; adeo ut videre 
nihii possint, utpote rebus omnibus nebula ac turbine obvolutis. Recte autem ad 
Sionem montem omnes advocat , in quo lex mosaica coli Deum debere constituit. 
Quare et decem tribus derelicto loci eius divino cultu , iuvencis secundum Hie- 
roboami consilium , eundem detulerunt. Nunc itaque hortatur , ut ab insania illa 
recedentes, ad Sionem montem respiciant, et ad universalem dominum ibi coU ius- 
suin , ut sic ab imminentibus sibi raalis liberari impetrent. Revera hoc contigisse 
sub Sennacherimo , Ezecia regnante in ludaea, illius loci incolis comperire est, 
" Ouasi mane expandelur super montes populus multus et fortis : similis ei non 
fuit a saeculo , et post eum non adiicielur usque ad annos in generationes gene- 
rationum. ,, Ceu mane, quod suo tempore universam occupat terram , innumera- 
bilis quidam hostium populus superveniet , omnes occupans montes , cui neque si- 
miiis fuit antea , neque facile erit postea. '^ Ante faciem eius ignis vorans , et post 
eum exurens flamma. ,, Cuncta in circuitu ascensu suo destruet, velut ignis, " Quasi 
hortus voluptatis terra coram eo, et post eum campus desolatus. ,, Quos locos non- 
dum invasit , ii videntur haud horto dissimiles , tum incolarum multiludine , tum 
elegantia aedificiorum: verumtamen post illius adventum , totam illam statim amoe- 
nitatem deletam videre est. " Neque est qui sit incolumis ab eo. ,, Difficilc ergo 
est quemquaip illius impetura effugere. 



7G THEODORI MOPSCESTENI 

V. 5. a^^pcTwv bin Tug iio^v(pa.q ryj opmv Qj^ctT^wuTajj' /^ caq (^covy\ <^?^^g tw^q; ^^^Ti^i^cm^; 
if^?^>j.lw' ;^ ^y? ^oq TroKvg tf^ Ix^esi «s^^S^O/mV©^ ik TroM/u^v. „ To u>q ov kJ) 
> Ps, Lxxn. I. o/^icoaiv ^^iyi^ aX^ yt^ aL(pY\y\(nv' olov ^ to, oo; {i^ dytdig td^ "la-^v^K 6 ^og *, 
clvTJ r a^-Sc^v T^TD ^ c/V /fplv^^u^a Agj^* 077 TroKXliv i^Bp l^v ]c^m aimS 'ZL^(TH(Tav 
p. 115. T 'iimov' (po/Be^} Ji nvig ol ^ 'irK^ 'iTnffcov iAgi.yvovng k^ t ouovticov aCijLigt.Ta. t? cmW 
/TXeT^zz. a;^/ -^ u^i^'^''^!' T^sJ^f^^ ^ i(p6clhig' d7noiJ(gt,Cji tz iij\v TW^g ^vg/<p/^a 
f(c/LKsLfA,la; , HTCog aTravTou; l^ovT&g sg ^liKQVTaj tow.ix,' i\(Ti yd tfdKKqI Tivig ;^ ayctv av- 

V. 8. J):)eiOij TravTvg /ui^K7\9v iig 'noKi/u(^v ijrcLpicmdja^TfJ^Oi. " "Atjo 'Z5^(T7^'wh cumf irujJ^if^ii- 
iFOVTttf P\gLor imv 'Z&^araiTOV oog 'Zt^anav /^sf- ')^<^' 35 riAe/got? -y ovuu cog iiitog ^. •rns 
olKeictg opjM-Ms d(pctviovcnv' co<pi Jhioeiv clttoudtcu; (^(S^ '^smTn^^coKaTcu; cwttj^ ioinkvaji yj^ct 
^lzsh TW^g i^g^gMAiig^j jlB^v^' i(^ 'fhjuivcov id chnyei S^aui m f(^T awvov^ cog olv ^e\'Cpva. 

V. 7. Tiig aKOuovcnv cv-deiy] (^ <^o(iov. " 'CLg /ut^^Touf Jpa/AgwoTa^., y^^ oog oivJpig vioKi/ju^ 
ava^T/](T0VTajj Ifh m tci^. ,5 Msto TioKKvig /mv o'^vty\t(^ 'fki Txg /^^^04 ooftcSai' /j^ 
ttoKKh q t ^p^Tovg ^ td7; Tei^anv \7nKdj aovTctJi <vp TToKicov.^ hJ\ tIuj (yKelihnv v(po^- 

V. 8. /^oi (BKciI^Ico. " ^^E)(g!,<r(B^ a/ r?j co/n/ oJ^o^ Tro^iViTOui^ }(^ ov ^xy] c/KyJ\.'ivco(Ti lOLg "^i/Bng 

(Umi^ ^ 2^5"(^ "^^TTO T« OLehK(pOV CUTil' iiiC a,(pi^iTCtf. ,, 2lM;T5TO')//MivO/ iVt^^^luiTaJf T^ 

TToKifMCp^i iiJ^vog Ji^ict iJi doj.fyi^ OKnAiVQVT©^ TruTiOTi' c^^ (yKcJL^a /jXv t coQjitr /JUivlw 

T% i(^ TiTOUy/AJiVUjJ OLVVOVT^^ oJhv TUXVTtdV J\\ /Ji^ 7fOKKY\g TYig CW[A,(pC0v'lctg ^ T m)Ki/Ji$V 

p. iiG. tIcu o^ijulw TTOiii/Avcov. " Ka^^l^cLpwuo/j^oi cv ToHg oTikoig cwmfv twp^^oovtoui^ i^c/jj cv Tolg 
l^iKioiv ourizSv TncroujUTOLj ^ i(^ ov fJUY, owjTiKi^coaiv. ,, Miyi<^v t(cti T^%v 'uf^g ^'bTnJet^iV 
tQ "zs^g TToKi/j^v 7ra^iait(^ct^ajjj 70 ftyi J\ 7m>7roT& r^ "oTikoov \^oo ytvi^Q^ouf 'Pj/j oiKeicov 

T^TT) ^ Kiyi TT5, liTe. oJhlTrop^VTig '^^ind^VTOLj TO. OTlkct .^ Y]JtOV duTcSv OLVi^/J^Ol T /3a- 

" Quasi aspectus equorum, aspcctus eorum: et quasl equitatus, sic persequen- 
tur. Sicut sonitus curruum super vertices montium exsilient, et sicut sonitus fiam- 
mae ignis devorantis stipulam , et velut populus multus ac fortis iu acie instructus. ,, 
Particula, sicut, non similitudinis causa ponitur , sed narrative. Quale est illud: 
sicut ( quam ) bonus Israheli Deus, pro , bonus. Id enim etiam hoc loco dicit, mul- 
tum nempe conspici comitantem ei equitatum. Sunt autem ii terribiles qui equis 
insidentes irruunt in hostes. Currus item ei plurimi , usque ad sublimia decurren- 
tes. Nihil porro differunt ab igne stipulam depascenle: adeo cunctos quos volunt 
pervadunt locos. Plurimi sunt et strenui, alque apprime ad beilum instructi. " A 
• ' - facie ipsius conterentur populi: omnis vuUus quasi adustio ollae. ,, Plurimos ita- 

que , ut par est, impetu suo destruent; adeo ut cuncti sub eo cadentes visuri sint 
ollae ab igne tostae similes. Tum pergens adhuc de eo loqui, ut maiorem audien- 
tibus incutiat metum " ut bellatores , inquit, current; quasi viri pugnaces moenia 
conscendent, ,, Multa cum celeritate in proelia ruent; muha item cum audacia ur- 
bium muris insilient , spreto illinc damni periculo. " In sua quisque via graditur, 
neque a propria deflectit semita, nec a fratre suo discedit. ,, Ordinata utuntur acie, 
nemo dextrorsum aut sinistrorsum usquam declinat : sed singuli definitam impera- 
tamque terunt viam: omnes vero summa concordia ad proelium ruunt. " Armis 
suis gravati incedent , et in iacuhs suis cadent, et non linientur. ,, Hoc quoque 
plurimum interest ob demonstrandam ad bellum promptitudinem, si quis numquam 
extra proprla arma sit. Dicit enim : ne in itinere quidem armn deponunt, Hben- 

(1) Pace tua, Tlieodore, aro videri mihi lioc loco «Jj particulam admiraadi. 



V. t. 



IN lOIIELEM CAP. II. 77 

l>7^cdv ytyvovToui tP/T omawv* to ^ TnmujuTctiy dvTi iS oivctmcroujuTaji }(^ dvctiOKi^mvTauf 
hiyi' /3«;\5/mV^ giVeTv OTJ /C(J? 'i^'' o;5A«y ;(^ TW^djovTO^ }(^ oivci}ii\ivovTctj' cPih }(g:,Xc^q 

OTikoig Ti iicn f(ci^ TivM^j^ig. 

" Tiig TJvXicag J^Aw-vfoir^ , ^ ^ r^" TCf;^&)V cwWk J):>ct,vj)UJUTcti ■, 'Gh Twg oi;cia^ 
dvoL/Bt^avvTcti , f(cf^ ^ dveJic^v iloiAdj mVTOLi u>g yikiTrfc^. ,, Mstw 7wXXY>q /ukv i^ ^wjcl- 
fjuiCjdq '^^woTOUi lag TToAetg, «J^ avot^i-^v otcvSvTig /^ r^ otjXoov ^ Ta rgi;;^- gic7?A«- 
At;3cTg$ 3 aL7ni(rcu> ^fhvijuipVTOUi r 7jiAiV:> o)^ ^•3"' iKS^^ltc/ oIkiov '^ Sj^ ^^v ;^ (^ 
^ejiJhv ilaiiveti j ''Qri TZif 7ra.y7a dcpiXav ttx, cvovtw t5 ;^ «5 nAiTifoui -, tStts Agj^* cevT7 
t5 ^ tt/ TravTa d(p2A£fy ^f^t/ ^fAg^^' " ^^ 'Zi^cTWTrov JmtU cmy^^cnTctJi h yy\j )(^ v. 10. 
oret^ncnTaui «paco?, wAi(^ ;£^ w (nKlujv\ avcmoTctcriicn -i v^ tw acr^a J^jcmcn to !^iy^(^ v- uv. i:j 

mmSv. 5, ''Eoifti /uuiv -s&^cpjiTJis xs^^^oKiftcog Tct 7wX?\gj ^'^yiv, ilg [^etl^ovoL acT^n^iv t 
dxaovTwv iTreiJ^ OTivla, 7p:t ctv ^ tvl Xiy>/Spct-y XetTnTctj t ipycov cTJi^A©^ JV ^ ;^y- 
^C3a, « Ta s^i^^etot, Kiyjbv cjvy^eitQ^oui }(^ /uU^-il^^OLf ., <^ lijreiJ^ Tolg ci/ j(gi.}tolg cJ^i^ 
Tct^o/u^oig 'lcfiov ^ TK? ^jmAr-^eig 'zs^g t }(gLTi^oua-cLif ju8igzi(SroLi 7roK^'Aig oLVctyiclw 
T^io owu Myl-, 071 (pjy^a-icag ju^ t^h^ujutoli , I^ovtQ^ cwnl' Tct j(^^ ylw' Jhycet q Tolg 

CV TYI yVI TOtOLVTCL TTa^HCn TTCl^ (Urrl :, (t hi^CtVOg CJZtXdji^oUI -, '/^ «Ai©^, }^ W (7gA^)1, 

}(gjl Tct oLa-GaL fjcytfViii (pcuvavy lYi; t j(gL}iO}V (6aLpvTY\T^ a^^ou^a/uL^vng rp vniXovTwv r (^co^ 

T05 tIw cti^Yicnv. " Ka) ftuQjL©^ J)x(ji (^oovLu cturU 'Zt^ 'Zi^^azjoijrov Jwucctcecog cwvi' ou v. h. ' 

TroKXi] ^ a-(^'oJpoL r\ TroLpiftCoXh duni' oti \%v^aL 'i^yct ?Syci)V dtmf' cDoti fJLiycihY\ y\ Y\/uipoL 

T xt;e/«, /uL%yjLKy\ iOj '6h(^avY\g a-(p6JpaL' ^ Tig ^v mouvog oLurn', ,, "ETrKp^iy^iTOLj q lolg 

ytvo/uuivotg ^ 6 ^05, ^Tnp owu yvcof^tri '^vtoc Sfg^ t o\Keiav 7ret(7iS^ }(g.x!ictv' co<^ totis /tdv 

tius eorum pondus gerentes, quam se inermes spectantibus exbibentes : nam neque 
si forte pausam aliquam capiant, sine armis suis sunt. Etenim, cadent, posuit pro, 
proci-dent aut recumbent: dicere volens, quod armati et incedunt et recumbunt: 
ideoque pulcre addidit , et non finientur , id est nullnm fmem bellandi agnoscunt , 
in armis semper proeliisque versantur. 

" Urbem capient , et super moenia eius discurrent: domos conscendent, et 
per fenestras intrabunt quasi fures. ,, Magnis viribus urbes domant, neque non au- 
dent currere ad moenia cum armis , et per ianuas fenestrasque ingredi , ut quic- 
quid est intus auferant. " A facie eius confundetur terra , commovebitur caelum, 
sol et luna obtenebrabuntur, et stellae recondent splendorem suum. ,, Videtur pro- 
pheta hyperbolice multa dicere , ut maiore audientes pulset terrore. Nam. cuicui- 
modi sint haec verba , minora rebus sunt, Apparet autem hoc etiam loco prophe- 
tam haud ita loqui quasi elementa confundantur et transferantur , sed quia mos est 
eorum qui malis exercentur, mentis ideas ad suas praesentes saepe angustias trans- 
l"erre. Dicit igitur fore ut homines confusione repleantur , Domino in terram ad- 
ventante. Videtur ergo ilKs , qui talia a Deo in terra patiuntur, et caelum concuti, 
ct sol ac luna et sidera iam non relucere , malorum scihcet gravitate patiehtibus 
eripiente lucis sensum. " Et Dominus dabit vocem suam ante faciem exercitus sui: 
quia multa sunt nimis castra eius , quia fortia opera verborum eius : magnus enim 
dies Domini, magna et illustris valde , et quis sustinebit eam? ,, Loquetur praeter 
facta liaec ipse Dominus , cuius voluntate , haec propter vestram nequitiam patie- 



78 THEODOEI MOPSUESTENI 

' \j/mg!,(; yvm&Ji una-ajj aimi t fS)^^Ta^iv TctVTlev h^tolv-, sTnp ouZ nAKivmoui yvcdfjuYi' yvdvauf 

Q ^ l(n/\ ^ <rp 7\9y»>v cuml h <%u?, tiuAoui ju^v ilpy^HaT©^ ots Tno ynm^nlvi lolq My>- 

p. II». /u^voig' Z^opv cfi ajJTO, cJ^cI^ovtQ^ iig \ay>Vt }{^ thi^ctVT^^ otj 7mg ?\gy(^ carrJ' Ip^v 

^V ]'%V^V' 071 Tg «TW IJ.iytAn i(^ ^CpOfW? W T l^OVTWV VfMV ^^HMV VljuJ^' 7CT? g$r«/ 

K^ r yvwi^lw tLI -d-etaif^ &>; ^^yi q g?) Tjvcf t^wuaTvv ryJ toti yvouivm ii^ytUiV '\}zffD(pipeiv 
TO /i/J'}^-^^^' Jir\ynaziji^^ q r^ TroXifjum r (BapvTy]vx c^ T^^ig^ iTmyf. 
y. 12. cc Kg(J| yj^ ;^_g^ xJez©^ 6 dzog vju^ , ^fh(r^ct(py\Ti ^Sf^q juui cJ^ oAng tH; KO^Jia^ 

V. 13. v/uf^y cv vv\<^\ct ^ cv yJ^av^i^c^ tf^ cm ytOTPiTcS' n^ Sfyfpri^ctTZ Tug }capch'ctg v/Jl^^ f(ctj 
IJ,y} Ttt l/^Tict v/I^' }(^ <^(r^ct(pyiTi 'c«^5 Kvexov (^ diov v/u^' OTt iXiyifjLCov (t o/;ctjV 
fjum ^ , /(gi-ic^dvf^©^ yLj TToAviMog (^ /^'^voc^v ^ r ^c^txicw?. „ 'AAAfit ^^ ^ T»TWf 
8TW5 s^^KTWv, (pgpg cf^h TmvTig /uQcl^ctXco/^du T ASTifr^-tcpK 6k t ^et^vog ^^ to >cp«r- 
'Sv, ^f^tf ViV(JW/Sp aTrctvng oXoiihnpcd t^ Sf^^voict 'Z&^q ^ov -3 vrfWiaig Ti }(^ HActv&fji(^ 

(^ XCTmzJ' fC/i^y\/UVOr ^C/j f4.y\ Ttt \/{ff.TlCt TO, iCtVTtSv $j3f^Y\yViU)Tig :, JiOTnp g-9"®^ VfJUV 

ov'A c/H. $j^^(Tioog 7FoK?\ff,}Cig Tioietv Tctg }cctpJ)tctg J\ lctvTiSv ^J^^voiyjVTig ti }(^ yj/viag 

'^e^cra,y>VTig TZiT did' u); ctv tIw TmXcuobv '^STTobk/jdpoi ^>c/W, cT^iAPi ^«<£>t TY\g «g%/ 

auTov dvTi^/^oi yv(afA,y\g' 8 ^ aweiitog^ ayouj ovtu (piAdv-d-^Tiuv }(^ ttdXXvi rJ? dvi^i- 

p. 119. }(ciiK\cL «tt%i C^tr a,ftapTa,vovTctg }ti^y\/t4vov ^ /viQtyvcdvoJi f)n ToHg }(ct}tolg, olg iTmytyeiv 

V. u. u/wJv i^nKivcttTv. ,, Ti^ 0/c/^v « '^(T^i-^i ^ /liQiVohai ^ "^jzffoXei-^iTaui {i\ OTriaw ajjrl 

ivT^yau» ^cnctv y^ anovS^luD }cveACf> t&T d^iG^ ^/^'j •>■> E/ 'yb }u ftyi imaiv v/juv J^?\9v if) 

t5to avfJi,(^'i^Y\}(AV "^jz^ TY\g awjeiJyiatcog 7iky\T\o/j^oig Tng oliceiajg^ a,X?\gL a-(l^'oJpct y^ IJiva^ 

" 'Zs^aYinAV v\/^g-, a>g et fM^^%7^'\ //t^^ n }(^ vivazti ^ovAn-^ay\/j^j 'Zi^g cujtov :, lU^- 

mini: quamobrem tunc vos noveritis tolam hanc eius esse aciem, cuius voluntate 
movetur. Scietis etiam quanta sit verborum eius vis, olim loquentis, cum vos verbis 
non credebatis, quae postea in rem contulit; ostenditque, quemlibet sermonem eius 
perinde esse ac forte opus: quandoquidem adeo magna et illustris est supervenien- 
tium vobis malorum dies. Tunc res pro divina voluntate fiet, nec quisquam ma- 
lorum illorum ferre poterit molem. Quibus verbis postquam bostium graves vires 
exposuit , subiungit. 

" Et nunc dicit dominus Deus vester: convertimini ad me toto corde vestro , 
in ieiunio et in fletu et in planctu , et scindite corda vestra , et non vestimenta 
vestra: et convertimini ad dominum Deum vestrum, quia benignus et misericors 
est, et longanimis ac multae misericordiae , et flexibilis super iniquitatibus. ,, Sed 
enim quainquam res ita se babeant , agesis cuncti studla nostra a vitio ad virtu- 
tem convertamus , cuncti inquam tota mente ad Deum inclinemur, ieiuniis fletu 
et planctu occupati: neque vestes nostras scindamus, qui mos vester saepe est sine 
animi affectu ; sed corda vestra pandite , Deoque nuda exbibete ; ut vetere malitia 
deposita , vestram circa Deum mentem demonstretis. Neque enim est incredibile, 
quum sit valde benignus, et multa erga peccantes patientia uti solitus , fore ut mala 
retrabat quae vobis imponere cogitabat. " Quis novit , num convertatur, et paeni- 
teat , et relinquat post se benedictionem , sacrificium, et oblationem domino Deo 
vestro? ,, Quamquam haud vobis omnibus id exploratum esse contingit , qui con- 
scientia vestra vuhieramini, attamen apprime nobis constare oporteret, quod si con- 
vertamur atque ad eum declinare voluerimus , ipsum quoque paenitebit malorum 

(1) Cod. 1. mrnu CiroXri-lsrai , at ?. x,TrQ\il-\,sxai ^uae est ccmmuEis Jectio. 



V. Ifi, 



IN lOIIELEM CAP. II. " 70 

"^uTa ^ovcd tYJ olKeicov aytdwv rluu ^^nycu/- toto ^ ivP^gytctv (pjiOTv ^v ^tr^^^v yi/uty 
g^ yvcoejto'/^ 70 juLiQi?^^etv TVig cJ^acna^ rQ dvaia^ ii )(^ cmovJ)x.q cunzf v^ 70 ilcodzq 
'Z&^ori^v ivJ\\7\9v "^h on iuT^yav Ai^roj b diog-y tdS Toiq oJKaaig iUipyirm <^piaxg' 
©•^y y^ iuT^yiav t iniaurlw iikKhr\wi Jhoiav ilia, iTmyi. 

" SatATncTTtTe crrtATn^ c</ 2/0)^, a7<aaaTB vn^^iav , m^v^ai^ die^Treia^'-, awuayjL- 
•yiTi AstOK, aytacmT^ c/KzXnartav -, OKXi^aSi 'Sjfio-^uTi^Hg-, ouiuaytyiTi vviTna 3>?-?^^ovto 
/t^9-Ǥ* c^^jOiirw vv[A,(^iog 6k t ttoiTzSv^ ajujy-, (^ vv[x(^yt ok t Tra^si' octti?. ,, ToictUT*! 
■^P (p«ai (^ «7W (piAav-&^7rci) yfcofA^vi tS -S^S ;6g^;i//^«, t^ti) mmviov njuiv' tv Travra^ 
/u8p 'Qh t6 2.ici)v op©^ T T^ cmATn-yfcov (TWDaytydv ffv/i^cncug' d<poe}-(TCLf q ^ XAjpv^of p. m 
TM^eiflM' ^^ di^S^waoL tQ ^ein' aiwaytyeiv Ji aTravTa t Ae^ov, «? av clt9'gp/<^VTa^ iig 
c/KxXncnav OKTa^eictif iavTdg ''Qn rv) /jU^/ujiKe\ a, Tiig yvcofjnng' TrcLpovTwv /Aij t TiaXcuo- 
TiQ^v ;^-3"' nKiKioj^ y TrapovTwv 3 ;^ 'TK^ vnvncov a^i r^ dii?\gn^ovTte>v' ^ jt^Zx' t vswgi 
-^^|U.«^07WV d(p<5TX/te4v6)K 1115 yt/JUwHg iJ^^ePTuJjyig Sja r Tng /A^(giVOiou; 'fki/jAKeiav' «9« 
awjTOfjiCdg iiTreiv a7ni(rav yiKiKtav n^ Travm ovriva av c</ OTCe) /yjTroTZ :(gcd^guTa Trap^voJi 
rvi /JtAQn/JUiKeici', t^ Kqitidov d^^i/juivou; dmivTWV, " 'Ava /Aaov 7^ ;cpji:;7Jcr©^ (^ 7» 3v- v. it. 
(na^piex^ KKavaovroui 01 a^eig 01 KetT^pyJUUTzg KvejiCt)' e g^boj, (petarti KveM t 7l5t8 tr», 
^ fMi <^(^g T zKnes^o/Juoui^ <r« gig ovefcTii^, 76 jm-m ;^7ap^ct/ ctiWv 'g-^vw o^Tzy? jw-vi e'/77Ze)- 
cnv cv Tvtg 'i-&viai, ttov ^v 6 ^og oUmSvy ,, HavTig Jl 'cses tQ ^aia<^eJ-ov (pxvvtg 01 
'Stesi "^ '^ hes^awuyig 'ip^v ^Hfep/^i^Xyi/jAvoij (^ ilg r KeiTi^pyictv c/KTi^y/Avoi t ^etoLVt 
/S^ KKav^/A^ a\re\Ttd<raLV 'ZD^^ tS -^bS rhli i{y/g,KKff.yhj!j' cog av f^aaztf 7o'ts tS KslS -t 
olKetHj n^ fj,Yi TrojifTiKcSg oJUT^g o«cA)i« ryi t l-Srvctiv dl^aaiKx,, ^LtM 3 ^f^t^^Ai^TTi '<3>^5t 707? 
i-^viotv ovetJi^o/iUivoug., otj J^ /4^rluj '6^ r^ '^xjeS'^ ^^^ tn/^vvo/A^du olKeicaai' TbTVtg 

quae nobls se illaturum ostenJerat; nobisque potlus futuro tempore beneficia lar- • 
giturum: hanc enim dicit beneclictionem: quorum beneficiorum primum erit no- 
titia , quod copia nobis sit sacrificia ac libationes ei ritu solito offerendi. Perspi- 
cuum est enim Deum dici benedicere , quum suis donis bene alicui facit. Dein- 
de addit. 

" Clangite tuba in Sioiie , sanctificate ieiunium, praedicate cultum, congre- 
gate populum , sanctlficate ecclesiam , ebgite senes , congregate parvulos ubera su- 
gentes: egredlatur sponsus de cubiii suo , et sponsa de tbalamo suo. ,, Ouoniam 
Deus tam clemente sententia est , boc nobls faciendum sup^rest: tubarum nimirum 
signis cunctos ad Sionem montem convocare: decernere ac predicare ieiunium in 
honorem Dei: universum populum congregare , ut in ecclesia adunati ad paeniten- 
tiam mentis se comparent: adstantibus aetate grandioribus , adstantibus item par- 
vulis , usque ad ubera sugentes: nec non novis nuptis a conlugali gaudio ad pae- 
nilentiae studium conversls: uno verbo, omni aetatis gradu , et cuiusvis loci incola, 
accedente ad paenltentiam , reliquo omni praetermlsso negotio. " Inter vestibulum 
et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: parce Domlne populo tuo, 
et ne des hereditatem tuam in opprobrium , ne dominentur eis nationes ; ne inter 
gentes dicatur: ublnam est Deus eorum? ,, Cuncti ante altare consistentes , qui 
sacerdotii funguntur munere , et divinae Hturgiae sunt addicti , cum fletu poslulent 
a Deo propitiationem , ut tunc parcat populo suo , neque eum potestati nationum 
tradat, neque his irridendum pennittat, quasi inaniter Dei familiaritate gloriemur. 



80 THEODORI MOPSUESTENI ^ 

V. 18. iTiuyi. " Ka/ i^nKcoai tcuexQ^ r ylw cwnf-, f(^ ItpetcmTo tQ ^S oW. ,, Ou^ d)g v\J^ 

y^^vog fA,!wum ^ cJo^a tb Im/u^ov Kiyav ^v^Xcaai yO )(^ (pacnrou iiji^^-i (pnOTK, « /uU^- 

^?\9M^vsg Ti 'icfbi-, y^ tol 'Ztj^Ket ju^ol TioiHVTCL;' \vy\\?^ktcu q 6 ^ov(^ k^ to 1/2^1 fcov 

Jcficojn^-y avTi tS (peicnTcu to iCpeicjuTO g/^rovr©^' 'oTn^ oiw (^ "^tto 'i^'' '^K/i^S cv iTi^ig 

iefet^d/^' 'Zif^J)/]?\9v yoLp oti ou yi^voTst Myi-y oJ^ av /uip tIw fj^lwvcnv '^vtIw ainrfig 

iTHAriAudi Ta ;^;^. 

V. 19. " Kojf amKeJidTi KuexQ^ 't itTnv t^ >\g.c^ ojtml' lefii iyu> i^ctTiDgixXco vjuuv t ottck 

■V, 20. v^ (^ olvov ^ TV iKcuov v^ i\x.7ikv\^'v\cn^ dimj^v-, ffcfjf 8 c/)ycn&) vji(ag sjtiTj ilg ovetJ^ia-jui^v 

Ci/ Toig i^vicn' f(^ t "^^ /3oppa d^chco^co a(p' vjul^' ^ OKchco^co ojutvv ilg ylw avuJpov 

H^ d,(pttvicu Tv 'Zs^cmTPHv oufn^ ug t duKs^asctt' r 'Zi^ePTlw loj vx, omou djunf ilg r 3a- 

?\g,osaLV tIw i^a.Tlu>' <^ dvct^ricnTcti y\ oztTSrfict dvnl', j^ elva,l3y\cnTa>i o (BeSf^Q^ ajun^. ,, 

To OLTmceji^ Kvez-Q^ J^ iiTnv-i dvTi tS ^^iTroKejL^^^raJi (t l^eT, cvriXKgLyju^ii i^gLV^^u^ 

tQ ^ova' ^kXiTOJf ^ iiTreiv ou rlw Ti ^^ KcipTwi^v aL(p^v'ictv vfJuv /ijUi^^jUiiM^^eraiv "^bt)- 

• cPi^ai TiuvTwg , Gffir TPsXifMng tb ^OTmcnTOJi G^ v/tunes'^ ■> omp Sv f(^ Tivmmwe /u^ t 

p. 122. iTnivocfhv 6 ^og- Jicf.^ n^ 6 fJiciL^g^ejL'^ t^OLVit^ t iTriivothv tS ?\gM 'Z&eskiyoov , <we^rr^v 

^A^Ko^' ^" >^^ iiTnv * aoi 'Sjfi7r<l v/uw<^ o diog cjv 2<toK, (t ao) ''^Trvcfbdvo^Tcti iu^ cn 'lipaaztXrfi' 

)(ctj oLytQ^ vaog a-a-i duu/t^ghg cv (Sln(^oauiYi a-n'- efetKvvg on t? iTruvi^^djaovTetj iig vx, 

oiKetctj 7^ 077 t!w aujby\^ ^g^Trejav o/ tbsT vctoi TraAiv "^iTroJ^x^a-iiai W -S^af* /ui^ q t^to 

kTTayl' iTnoKi-^co tIw ylw-i ^ i/L/Jidva-ctg ojjtIw^ iTrkn-^vuuctj; tS T^Tviavui ojutIw' <t tol 

i^rig' t!w dcp-^Bviav Kiycav t tot^ 'Ze^epoioo/uuivluj ojuTvig' ^ ojutvv cfy\ Te^Tivv ;^y^G3a 

iJTTWV TVig iu^lwicLi T "^irocAjajy , Agj/"/ OTj 8;6 idoza v/j^g iJzro td7? \^via%v If) ovkati' to 

^ ov cf^aw v/L(^g cv Toig i-dvicnv HJtiTi ilg ovetJ)iaiuis>v-i t»to A?^* ciMa -^ <t efiKCtg Ati- 

His addit. " Et zelatus est Dominus terram suam , et pepercit populo suo. ,, Haud 
• hoc tamquam factum adfirmat, sed futurum dicit. Zelabitur enim, inquit, et parcet 
vobis , si paenitentes viderit , et supra dicta feceritis: est vero temporis enallage , 
cum idiotismo hebraico dicente propheta , pepercit , pro parcet; id quod imitatione 
psahnorum fieri , alibi ostendimus. Constat enim non de re acta dici, quandoqui- 
dem reapse mala iuxta praedictionem ipsis supervenerunt, 

" Et respondit Dominus , dixitque populo suo: ecce ego initto vobis frumen- 
tum et vinum et oleum, et replebimini eis: et non dabo vos ultra ad opprobrium 
in gentibus. Et eum qui ab aquilone est , procul faciam a vobis , et expellam eum 
in terram aquis carentem. Et disperdam faciem eius in mare primum, et posteriora 
eius in mare novissimum. Et ascendet putredo eius , et ascendet foetor eius. ,, 
Verba respondit Dominus et dixit, ponunlur pro respondebit et dicet, permutato 
heic quoque tempore. Dicere quippe vult, fore ut paenitentibus vobis abundantiam 
frugum sine dubio concedat, vestrpsque hostes in fugam coniiciat; quod revera post 
reditum Deus praestitit. Sicut eliam beatus David, populi reditum praedicens, pri- 
mo quidem ait: te decet hymnus , Deus , in Sion , et tibi reddetur votum in Hie- 
rusalem; et sanctum templum tuum , mirabile in aequitate tua; demonstrans re- 
dituros in propria , soUtumque Deo cultum in templo rursus reddituros. Et post 
haec , addit: visitasti terram, et inebriasti eam, multiplicasti locupletare eam, et 
^ reliqua; ubertatem dicens quae tunc illis obveniet. Eodem modo heic etiam, post- 

quam annonae copiam daturum §e dixit, ait: non sinam vos gentibus diutius sub- 
■ esse. N.am verba : non dab.o yos ^ationibus uherius ad opprobrium , hoc significant, 



• IN lOllKLEM CAP. 11. 81 

'lcuauj (p«OT '3)^5t' T iTT^yiXvbzTWV vjuuv-y i^n/MoL Tg OJUThg (^ d^poLvicTf^cS TTavnXet- ^z^^- 
ehJ^iiq- 'ZP^TOv ukv y^ Sj3^ ^ct^jKcovim Tif^copnmfjictf Aaji;e/«5' /u^t otceTvo q Bct/iuAa)- 
v'iQ'jq $f3- Usp^niv TravT^AoT? ''iTroXicfw Tvcmurla/ Jl oujtzJv i^yimfA,ctj rtu/ ciTizoAetctv -i cogi 
J^ikIw i^ '^iTizi^vncrnovTWv Ti n^ TmvnKalq vix,^'^juivci>v ■> rluf -n cm^^v ctirmv -/^ r jixm- 
J^ictv fjiy\Jivct Sjsf-Act^tiv' t ^ cxtczirpictv ^^ (^ ^^HQV^ Thro Xiyi^, a; 'fhvi^vTnitoTzav 
riJh K^ Yix,^v xa/ukvcov ro cfi ctyoLJ^yiCiracj-, otj Tmcnv d^ctKOU^Q^ gfw/ (^y\<n' t^twv Jl 
'TTctvTtev ctiTiov 7j; " OTi ifjLytAwidv tu 'ipyt caW. ,, Aej'^</ ^ r olKCtcov i^ycov td juk- p. 123. 
^•3"(^ 3505 cv rri /Ztfei ouut^^c; ■nfA.coe^ta.' ilTU ct)toA'd^g iTrcty^. 

" Qapcri yH-y ;^'P« ^ iuf^^ivn' oti l /u/iyaLKvuui KveiQ^ Tii Trcmaz^' ■&aLp(retTZ KrlwY\ v. 21. 

Th mJ^iii-, OTi (ii^^<P\Wi TBL TTiJ^ict 7»!$ lpWjte.8- 071 ^V>^V YWiyKA (^ KtiL^Tlhv OJJl^' OLftTn- v. 22. 

A©^ ;f^ aijyjy\ "iJ)xK^v r \%iJUo cwjtSv. ,, 'Ev iuO^TuLouq jukv ouZ itptf y\ yi{ l^ rd fJt^- 
yi^i ^ fS>^i^ Th '&eS yiy/ojujivcov-i aTretXiKp^joL rp 'KopTrcvv t oIk^cov rluj Oo^v iiJiv 
v\t\ov y^ tolt TnJ^in Kr!tc/r\ c/^z-vJ^Am Tvig vofJLyiq "i^vTa rlw '^cTroTsg.umv (£ 'zsiepg aTraoj y<i 
OTi f(^ 6k T^ iuKcov KOLpTrl^ c/k-vJ^AMS TroLpi^rcu Toig chojukvoig. " Kolj tdl t^kvol ^icov y- 23. 

yi/pgTE, '^ iV(pcUViS% 'Qh TZ^ KVtHdO dlO^ VJl^' OTJ 'iJh)t(AV V/A4V ^O^ fJi^Ttt ik cfi^^O- 

awjfjuj' }{gj[ j2p'i^<l vjuiv viTov 'S!^"iju(s>v <t o^^^iju^v f(^dzog ifjL^Zcr^Sriv f(^ 7iky\^Y\<Tovrc^ auf v. at. 
oLKcoviq oiTj^, }(^ "^fZ^iK^^^^Tovrouj cti ky]vo] oiva (^ iKouLn. ,, 'A y) cv To]q oivcoTi^ig n- 
Tnv ci<pYipyi(Qraui ^ "^vtvl vuv ""STrvcl^iJh^ Kiy<(' jravTiq yoLo (pncnv 01 (U^ to licov 0£p$ avX- 

Ki^pjudpoi TE, (t rluj )(gL^Kii(raJV TTef dffJeT 7^V\^WUTeq ^^gLmicLVt J^lKCUOl iliV OLV ilXppoU^ 

vi^auf-i T aL(p^vicuv li T^ KaLpTiaiv "^sWnAe^/SovT?? , Iw JiKauox; oujTvlg ju^^jujiX^A^etcnv vynp p. 124 

m YI/U^^^V 7rcip'i%Y\KAV ^OC,-^ ii^ 077 Tp ViTzSv CUiTOlC, iUi^C/Jj^V (£' OLVTUfjKil TraLpi^iraUf T 

^etou/' co<n y^ T^ ccc yy^q (pv'ojtj^cL t/J auip/j^aTav ■, (^ G^ dx ^uKcov Kcip^sriiq^ jU^ 710} - 

Kviq ouuTviq <3t>^<rytvi^oui T^ /zz^/^ffiof. " Kauf oLvisnmrjJ^d vfJuv a^vn t iTt^v cov y^rk^pct^ v. 25. 

Immo eliam poenas de adgressoribus vestris sumam , eosque vastilati supremoque 
exitio tradam. Nam primo per Babylonios puniam Assjrios: postea Babjlonios Per- 
sarum manu prorsus extinguam : tantumque illorum excidium faciam , ut ritu mo- 
rientium et occidione occisorum , sanies eorum ac foetor neminem lateat: nam pu- 
tredo et foetor hoc dicunt , tamquam nuper mortuorum et cadaverum proiectorum. 
Tum et verbum , ascendet , pro , audietur , dicit. Horum vero omniura quaenam 
causa est? " quia magnificata sunt opera tua. ,, Denionstrabit quippe Dominus ope- 
rum suorum magnitudinem hostium punitione. Dehinc consentanee ait. 

" Confide, terra; gaude et laetare , quoniam magnificavit Deus, ut faceret. Con- 
fidite iumenta campi , quia germinarunt prata deserti: quia lignum edidit fructum 
suura, vitis et ficulnea protulerunt vigorem suum. ,, Gaudio gestiet terra ob Dei 
operum magnitudinem , accepta ab eo frugum fecunditalc: neque secius iumenta 
carapi copiosam pascui habentia fruitionem ; praeterque haec omnia , ligni quoque 
fructus copiosus praebebitur indigentibus eo. " Et filii Sionis gaudete atque laeta- 
minl in domino Deo vestro , quia dedit vobis escas ad iustitiam , pluetque vobis im- 
brem matutinum ac serotinum, sicut antea. Et implebuntur areae frumento , et re- 
dundabunt torcularia vino et oleo. ,, Quae antea dixit ereptum iri , ea nunc danda 
adfirmat. Cuncti enim qui circa Sionem montem sunt congregati, et convenientem 
Deo cukum exhibent, laetari raerentur, frugum abundantia potiti, quam iuste ipsis 
deccatorum suorum paenilentibus Deus adtribuit; quibus etiam imbrium tempesti- 
vam sufficientemque usuram exhibebit ; adeo ut germinantia tellure seraina , et ligno- 

11 



82 



TflEOnORI MOPSUHSTENI 



p. 125 



V. 26. 93iAet ih i^M^i' KS^ (payiSi lc8-/ov7?5, yj^ IfjL-zikn^r^cnS^-» ^ ctmai-n td ovo/uig^ Kue^a tQ 
diov v/^J, og iTwiiiai /aS Vf^ ^v /U(ji.c7icf }(^ ou fA,v\ i(giTcu^ujj^Yi 6 ?\ff,oq fxov iJg (^ 

V. 27. ct/aTva- /fpt) '^ycdcnS^ oti h/ //Acrcd t 'WestriX lya il/ur ^ lyci) KvexG-' b d^og v/jf^ ^ <t 
Hic i^v i-n 7^'jjj if/Ai- n^ ov fXYi :igircu<yjjjj^y\ 6 ?\g!og f^ov in iJg (^ ctidvct. ,, ' Onhcnt 
Ttivtw iTnAnAv^cT^g ol 7n)>\i/M0\ r 'Z&^cw^covt&iv j^gL^vczAceirctv Sf^-(^'oe9^g t^ (^ Tn^iKt/Kcog' 
iuch\?\gv y6 ctj a>ce«c/)x (^ /3pS;^K ;^ l^ucn/S^f iu K^fA^Trnv "^VTct ^Ao* S^Ta v/juv '^tto- 
}ts/7&.^cm^ od<Pe. v/jigig TikMcnaM 'i^vrctg "r^u chJh/j^cov r '^77v?\gLucnv :, ocpetT^Q/j^ag "'StiziJ^i- 
Jovctj Ta ^a cfffir v/^Hg, VTiip a)V <H\ /MycxXodv f^ajf Buv/^gi^v Tnimmwiv ilg v/^g- d)g 
fA,v\K/iTl /M^ v/jigig ctl^vuii^cu^ g(p' o\g A(BoyidTnoi 'Sircip^ ifjin /up^r\f(gt,Ti, Toa-ov^ig ^s^m- 
Trfct^KOi^g fcgLKolg' aLnejL^n q ^ajuctSfouf v/j^gig cJ^ ctirTtfv 7^ ^sre^y/^TWv ?\g^(2etv tIw ^- 
yi/cocnv^ oti cw v/£iv i\/U' arz ^^ J\cmoTy\g v/a^ y^ XA\chfJi,CjOV /Jiov^ V7ra.p^^v. 

V. 28. " Ko/ g$fe«/ /A^ ^VTzt (ytc^cd '^^TTO tS '^viu/jtgtjvg f^n "Qn Tmcrctv cmpf(gt,' yjjf -^es^^- 

Tivjovcnv 01 xjoi-i yj^ ctf -^uytT^pig v/^S., iigjf ol -ZeJfia-lBuTieP^ v/^ o/vzs-vioig Ci/uTxrvict^Q-}^- 

V. 29. cwvTctf' }Cj 01 vicivicnioi v/^ opgtaig o-vfoj'^- y.au( yi ^ cfctr J^ii?9cg fA^a (t ^fhi lag ^J^ii^^g 

V. 30. fA^hi C4/ T r\/A^^cug c/tcavcug cjk^cS "^^70 t •zs-vdj/Jigi.Tog fj.ii, (d' 'Ztreg^pr^rdjcriicn' toj J)Lcm t4- 

V. 31. e^jrt ov Tz>/ ii^cJLva ^ ^ j^ yHg, cti/Ji^ n^ Tivp 7ij dr/juJk f(gL7rvbi' 6 rAiQ-> ^ti/i^^crZct- 
<pr\cnrctf ilg cmor^-y <^ v\ cnXrwn iig ct\/j(gL^ -zi^iv IX-^cnv tIou r\/AJiocu> x.uei« tIuj /JL^ycLXUu 

V. .32. ;^ ^Qnd^cjtAm' (^ g^ im,g %g av 'b^f(gLAicniTctf to ovo/^ icvej.ov-> owdficnTcti' on ov id %o{ 
1.mv ffctj cjj 'lipaaztAiifA. iqctf dvotawl^o/LS/j©^ , ;(gLdv7j ilvn Kveji.Q^' f(^ iucty^i}\\l!^o/j^oi 
Hg y.vejtQ-> -^^(jTfg/iAnTct/. ,, Uoipi^co J% imcn (pr\ch TAacncu; r fonJl/Jipvictv t ifA,lu'j' tQtv 
2^ A'iy<i To OK^c^ "^ tQ 'WViv/ngcTog jW-a* '^^ Im tjjs TmAouaig Sj^^jvrig -TATVio/jigt //S^ 

rum fructus multa cum exuberantla illis obveniant. " Et reddam vobis annos quos 
comedit locusta , bruchus , et rubigo, et enica: fortitudo mea magna quam misi ad 
vos. Et comedetis vescentes, et saturabimini, et laudabitis nomen Dei vestri, qui 
fecit mlrabilla vobiscuin: et non confundetur populus meus In sempiternum. Et co- 
gnoscetls quia in medio Israbelis ego sum : et ego dominus Deus vester, et non est 
alius praeter me. Et non confundetur ultra populus meus in sempiternum. ,, Quanta 
igitur de necessarils supervenientes bostes varie ac multlfariam consumpserint ( pa- 
tet enlm locustae nomlnibus , ac brucbi , et rubiglnls , et erucae , bostes djenotari ) 
totidem ego restltuam, ut sic vos lautum babentes datarum rerum usum, debitos 
retribuatis Deo bjmnos , propter grandia ac mlrabilla quae vestri causa palravlt. 
lamque vos diutius non erubescetis , quasl absque auxlllo a me destltutl, in elus- 
modi aerumnas incurrerltis: plenamque poteritls ex rebus ipsis notitlam capere, me 
inter vos versari , qul reapse dominus vester et tutor solus sum. 

" Et erlt post baec: effundam de Spiritu meo super omnem carnem: et pro- 
phetabunt fdli vestri et fdiae vestrae : senes vestrl somnia somniabunt, et iuve»es 
vestri vislones videbunt. Sed et super servos meos et ancillas meas in dlebus ilbs 
effundam de Spiritu meo. Et dabo prodigia in caelo et super terram , sangurnem et 
Ignem et vaporem fumi. Sol convertetur in tenebras et luna in sangulnem, ante 
quam veniat dles Doinini magnus et illustris. Et erit: omnis qui invocaverit nomen 
Domini , salvabitur; qula in monte Sione et in Hierusalem salvus erit, slcut dixit 
Dominus: et evangelizati quos Dominus vocaverit. ,, Praestabo cunctis, iiiquit , am- 
plam tutelam meam: id eniin denotant verba , effundam de Splritu meo. Ceteroqui 



IX lOIIELEM CAP. II. 83 

oiyiQv juiova,ePi)U>v cv vznv^^ai x/i^e^o'/^^'^ Tp Ap/ttoi', ^S n cv y^ c^ ^S sk ^jzst- 
/iSpcdV (l)' 'TTViVfj^gL oiytov }(^ Trdv on J)i tiutz to/87U, t '^exv ourjh y^ r itrehjuiQvioLv tc^ 
rldi Sf^^^mv li^X^^VTUv' o); y^ '^''•^^v or kv 'fki <S?5 )\.iyy\ ^ raq viO[/,lw'iccg ii/u^ )(^ tk p 120. 
(ju^QdTo, v/uf^ fM(ret w 4^;w' f^H' t S^dicnv yt) Myi ;^-d' L^j IfMoi 72x5 io^Tug- tdiStok 
^, 70 TTViu/nsi' <r« 70 cfc^dr:v bJ)i^ai /u/s t4/ yri iu-d^eta,- K/yiJh/^og yip jm,«, (Pmot, «^ 
TicX.^^yiv dytdzTYntt Tra^i^iq "Qtvvx' roiaTVV ^, td TrviJf^ct (m 70 oiytov fA.Y\ a-v^^viAiig 0.71 

ilAAi' hct il-^YI r 'tZ%i i/t/Je K/nJ\/L/J>victV /W-W d^Pi^^Yiq' }(^ OCTCL TViCtUTa. ■, 'iVA f^Y{ fA,Y\ycjiica /u^ 
iiq iiJiv JioV t!w ^CL(pluJ' 70i870 Jil Tl )(^V^vdzi ^«OTV, OTJ 0U7W TlXiiCnctV TOTi T KnJ^i- 

/mpvioLV xjfuv Tretpi^ct) tLu ifjulw^ o)^ a,7mvrcLg d^ta/LSfliig o^nfctcnm J^uuuct^auf n vJj^ ^zz^i 
^j laofAvcjdV ftluali^v lcp' ajmcn q bj ii^vcS n y^ ^ yy\q i^ytyofta^ bwj fj(gL<^ ^ (f)6vov 
iioKwu ^ cvotvncov-, tIuj n fcg^r oiuitSv tj ftct^ej ctv , ^^ Jii i(^ ar/MJu f(^7ryov r ■^eictv 
vmft(palvii(7ztv hpylw' /JtiS^-j^Mdyiovvraj Ji yjjf >7A<(^ iq oTiorQ^ ;^ ti (n.\lwn ilg aJ/Lcgc 
j^ rlw T^ h^vTtev '\jZt;r)VOictv' Iw Sj^, td /uJiyt^©^ 'tyj i^yivofAvcov ainvlg '^jzsvftJeViicn 
i(gM£6V' <t '^VTO, J^ '^YKnrcu 'c&es "^ y^MJi^cLg CJKeivYiq-, Iw lfh(poLvyi Bj^- '^^ ^P cjvctvncav 
iayct(7iTcu TifJLOoeAOu;' cv olq oLTmcn rdj^ovrcu 7^ owTVig/a^ o\ t ovo/ustcnctv '6h)(^Xs/uS^ot 

T ^etOLV of ^ ^ TO Qp(^ 1lci)V Ttj ^ T 'lioaarthYlfJL dvoLjBYKJVVrCU CTiCRjdCT/UAVOt' iTTeiJil 

'^vTzt iTmyf^^Tv Ti ^6$, <t ivcty(iKi(Ttt^ou JiJtt»iAV iKetvoig, OTWimg ilq rlw \7mv0Jhv p. 127. 

'Z!^(r/i}CXYIXJi TCtirlw Yl /UAY J^ 'ZS^^W^OS T^ ^.i^^iCOi; iVVOlO, OLVTH. 

sub vetere testamento nesciebant homlnes Spirilura sanctum in persona propria di- 
stinctum a ceteris , Dei Spiritum , et ex Deo : sed Spiritum Dei, et Spiritum san- 
ctum , et aliam quamlibet huiusmodi appellationem , pro Dei gratia et providentia 
atque affectu accipiebant: sicut animam quum ea de Deo dicitur; veluti, neome- 
nias vestras et sabbata vestra odit anima mea; videlicet (animam) pro affectu dicit, 
quo sollemnitates oderat. Tale est et illud : Spiritus tuus bonus deducet me in ter- 
ram rectam; curam quippe mei gerens, inquit, cum bonitate multa mihi haec prae- 
bebis. Item illud: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me : id est, ne tuam a rae 
providentiam submoveas: et quotquot sunt locutiones huiusmodi; ne scriptura nos- 
trum absque ulla utilitate producamus. Sic etiam hoc loco ait: tam amplara vobis 
exhibebo tutelam meam , ut omnes visionum facti compotes, significare aliquid de 
rebus futuris queant. Praeter haec omnia vero , in caelo et super terram mirabilia 
faciam , multara hostium occidionem ac punitionem: imrao et fumi vaporem , qui 
divinam praefigurat iram. Vertentur autera sol in tenebras, et luna in sanguinem, 
iuxta spectantiura phantasiara , quam ob malorum gravitatem experientur. Atque 
haec evenient ante diem illura , quera hostiura punitione reddet illustrem. Inter quae 
omnia , consequentur taraen salutem hi qui divinum nomen invocaverint : qui et 
in montem Sionem ac Hierusalem ascendent incolumes: quandoquidem haec Deus 
promisit , et nunciari concessit ilHs , quotquot ad hunc reditura vocavit, Atque hic 
est obvius locutionis huius sensus. 

♦ (I) Audacius dicere lioc videtur Mopsuestenus de Spiritu saricto , quasi ignoto prorsus cunctis sub 
lege Moysis hominibus; quamquain se aliquatenus niox corrigit, citata Pelri apostoli concione. Contro- 
versiain hanc theologicam mira eruditione more suo pertractat suminus Petavius de Trinitate lib. II. 7. 
prolatis in medium patrum plurimis testimoniis, quibus addendus videtur etiam losephus in hypomne- 
stico lib. 11. cap. 66. et 67. Nos vero de hac re iterum dieturi sunius ad Aggaeqm atque ad Zachariam, 
ubi liberiorem lianc sententiam suam Mopsuestenus repetet. ' 



84 THEODORI MOPSUESTENI 



* Act. II. 16. 



aya 'zrviv^rog f^dtj^ct)^ M^^ ilitoiwg' iTff-etcf^ otiiolv /ui^v ajTavTuv t yS^vmy gl%«v 
o \OfAs><o' mthfJ^viOA 3 6 ?\g}ig yi^istd Sf^ r '^" (pctvnavju^vcov ^zir^a-ibydictv ct/ tyi tQ </g- 
auoT>^ XezrS Trapaaia,' (t liZ tol jimv iTr OTtelvcav /umcp^ TravTa (t 0)g cv (mi£ yvo/Ji^ct' 
&)9« <t \^^oKiKOig ii^^ux ^SiKT^v % tw (nT^.yju^TTx il^v w 3 «l^ im/utkvctiv ab\y]-d^eicL 
r!u> iK^ctcnv i<^cuviTO '6^ rS chcmo^m MiA.^ctvov(Kt Xg/rS, 07r!wi}(g> TravTtt LZ /ujtyi?\g!, 
Kc^ <po^'d /J4^, K^vct Vi ovmg 'ZD^^JbJa, ;f^ TiXagov ojov Ka^f^cuvovTa t» iv vou,co 
yyvo^a^ct' wg ctJviy/^^g /J^ tm ^ t^ TmKcuctg S^^mg tu^iv im^v ^, dA-^-^eiag 3 
u) T i<^ r JiauoTh XeJ-^pS yvo//S/)cov tv /i^yidvg- HTzeg /j(^}^ejLog Myl Actvtcf" ^^ 
T ?\gLHj otJ «X. iyiigi,viXei(^^ r\ 4^^ "^ ^'? abJliv^ iJi yj cxzti^ ojjt^ iiJ\ Sj^(p^^v' 
oyn^ H)c 'Qh Tp (n^y/^Tz^v voeCS-ctf JuvctTvv, (^"St^poejntag 3 n%t vzsv^oXty^g Aiyf , 
OTi oJ^Yi^dTi ictvjiujov y\ ^'d^^pjtg' y\ J\ tQ mes^y/Ji^%g ct\y\^ict ^ i\m/d^odV vzzh tS 
p. 128. J^cmoTH JeiKVVTCu Xe/rS, OTe hti t 4%'^ '^^ }(ciL^Kei(^^lwc?jf yi^pvi ilg aJluu "^ttv- 
i{ffXgL<^<rctv Td (jtd/ig^Ti Sfg^ 7^ dvctgncnoog' htc td 0TO/t(^ Sf^d^^p^v tivol vzsv^wi/AkvnHJiV' 
cog fty\ yJovov ^ tS olicciii ftetvciuf %y\ /JigL%g ■> cm & J^ riTiKvjTy\WiV ■y cWa ^ %^ ilg d^Bu- 
vct%v (t oi(p-^ap%v /uui'Q.<pivcu (pucnv' cog g|) c/Ketvo /Bp ctivty/Jig.^ TH-n 3 ocKy\he^aji>' Jio- 
TTi^ i^yioruTO TYi (^cavvi }(^ /^}(g,eAog Ui^og, o); av rori /j^ }(gTu Tivct oLfnctv fJtA^- 
(poeAfcoJg iipy\/^yiy vwu 3 dKy\dri rltu i^cjBocaiv ivr duro^v ?\g^i(m, ^ asfe^y/jigirmv' a)<^ 
}(^ TToKKc^ T^iov Je\v TOig vwS m^vetv-i m Ton Idztv/^^ov c^avo. 

UoKKcov Ji TVio'JTWV qvtuv "Qn TW5 ^eta^ ^oL(pyig-, Trapo/ioiov 'Sire^JhKcog ^ }(^ tv 
-TroLpov /nv yb Jian'oTy\-, d^og y^ tIuu Tvn swjyi-d^etcLV ^laJcuiotg Sf^Ki-^p/jS^^o $^ tQ 

At enim beatus Petrus eam adhibuit ludaeos alloquens , de sancti Spiritus de- 
scensu , iure admodum: namque umbra futurarum omnium rerum lex fuit: tum et 
V populus Dei providentia dignus habebatur, propter evenluum expeclationem in Chri- 
sti domini adventu. Erantque res quidem illorum omnes exiguae , et tamquam in 
umbra contingentes , adeo ut quod ad illos adtinet , hyperbolice potius dicta fue- 
rint, quam re ipsa se haberent. Sed dictorum veritatem exitura suum habuisse com- 
pertum est in Christo , quo tempore grandia omnia , et terrore plena , vereque 
nova et inexpectata fuere , et mirum quantum superiora iis quae in lege facta sunt: 
adeo ut res veteris testamenti , aenigmatis locum teneant ; veritatis autem , rerum 
sub Christo actarum magnitudo. Sic-beatus David de populo dicit, quod derelicta 
non fuerit anima eius in inferno , neque caro eiusdem viderit corruptionem: quod 
in rerum natura cogitari non potest ; sed metaphorice sive hyperbolice dicit ere- 
ptura fuisse periculo corruptionis. Altaraen dictarum rerum veritas in Christo do- 
mino apparuit, cuius neque animae derelinqui contigit in inferno , revocatae nimi- 
rum in corpus propter resurrectionera: neque corpus corruptionera uUam exper- 
tum est: ita ut non solum propriam retinuerit figuram, in qua mortuura fuerat, 
sed etiara in immortalem incorruptibilemque naturam translatum sit: ita ut vetera 
illa sint aenigma , Christus autera veritas. Quamobrem ea locutione usus est etiara 
beatus Petrus , quasi olim quidem quamdara ob causam metaphorice dicta fuerit , 
nunc autem verum exitura in ipsis rebus nacta sit: ut multo raagis oi>orteat prae- 
sentibus credere , quara olim ea res admirationi erat. 

Cum vero multa huiusmodi in divina scriptura ferantur , consimile hoc quoque 
manifeste est. Nam dominus Deus secuudum veterem consuetudinem ludaeos pro- 



IN lOHELEM CAP. II. 85 

OV mu!wiV)(^/uS^ ZOTIOV' C/K^'i^Y\HJi 3 OLTmVTa fJ^ TTIS aLM^iicu; '^ 7« JicmoTii X6Z$"«* 
07J (^ «Ai05 0VTM5 iOKOTl^llj (^ CnKltjiv\ Q OWjt^ C/K^VCd- ytj fMyL?\g, f/kv Ci/ ii^vd-y TnK?^ 

Q Ci' T*j yri yiy>Yi ik^Tct' oLl/uigL n oLVi(poLvy] tS ehcmoTis Xg/g-S td ara-jne/ov >e^ ^rop k^ 
T^ iJieuf tQ (pom^rctv^Igg 7rviujL(^^g t cvi^yiav fxJcuuov, Hm^ ouv y^ oLT/uug 'Ze^nyetTO 

9(^7rVS, ilg i^.iy^V T^ /^^Am-v^/M^MS G^ (^ ^V^V TiTV\f^y]K0TCt4 Tlf^wejLCLq' TOTi Jil p. 1-2«. 

f^ojj iuuiTi%ov ATravTig t^ t5 ar^a 7rviu/u(^%g ^^e/^Ss ^/x/Aojv t4 ^ TioXhm ^6/(r/^- 
«ra^' d^tcodivng' Sv ol ju^ fZi^Y\y>gdjov to /Li/iX7\9V -, oi q Tfk&^qcL ocm )(^TetpytC^ovTS ilq 
Tngwaiv t? t» jLUiyidzLg t yvo/U^vcav :, yjjf iU iMy^v t^ Jt^yig 7* <tt%/ t JicwoTlui Xej.- 
^v ag ThTv el% To TraAct^ «T^ t 'Zt^QnpyjT^ jLVi^SL^poejtfc^g w \iz^^oXi}ta)g iJpij/u^vov, fO^y- 
/L^TUV T Jet^tv, M^ '^ K^ i?\9LTi^^oLi T (me^y /uigiTUiV (^ APJPV m /M^v ot/£i aiTia, 6'm 
TavTHs -T^ (pa)v«5, «m }{^ t P^iTmv, ovizicrctg i<p iveespv it^rj/^vacg -zj)^^ tp7$ -zsigp^pKrttf? , 
«i5 t/w) j^ (^ JiouoTlw XeJt.<rov cJ^i^^ff-lBov olxcvojuiav ol /L(g)(gL,piOi "^soT^Qi, toiclvtv\ Ttg 
OLV •>cmM<!^^e\Y[ * Ji^icag- ag oly <t h 'TT tot? (syes^y /j(J.Ttt>v /gog/ct (pcuvoiTO /ttw TnT^oL- ^cod. Xn<p9. 
<r/M«VM, ^f^ 'i?^'' VMxI Tv /juiyi^g OH. 'Uy^^bkaioig c/>cetvody iAiy^nv /{^AA9v JetKvvoiTv t% 
oLiceA^cSg ^ -navTuv -i oti \qz>ui /Av Tig c/y.etvcdv oJicetoTyig 'o&es^ igLUTUL' XetTriTajf J\ %fA,cog 
TrxTHTOv Tp 'zsrapoiTuv tdl 'E&^petAncpoTO , ootv cntiOLv XetTn^ajj cjwfj^gLT^^ avoLyfC4iy f(g.v 6» 
'^t^cmKetv ou/TtS 71 Jhitoiyf (l\ 'O Ji y^ '2EM£p(pJiT>i5 i^ziretJi] t '"iTih l^ct^uKcov^ iTmvoJhv p. 130. 
S^ T '^!^hpy]divTav i fjLWucnv ., TCi TE 'Z&eS<nao /j^oL kvJsig ^t' c/Ketvov t }(^e^v a,ytdu 
TiDiKiAcog., djcoAndo^joLj i^g iTmy^. 

phetae ore adloquens, suam abuiide praestiturum curam adfirmabat, et reliqua quo- 
modo antea explanavimus : evenerunt autem vere omnia in Chrislo domino , quia 
et sol obtenebratus fuit , et luna cum illo: et grandia in caelo , muhaque etiam in 
terra extiterunt prodigia : et salutaris sanguis Christi domini visus est: et ignis 
figura, advenientis Spiritus operationem significans, cui etiam praecessit fumi va- 
por , ob illam portendendam poenam quae audaces crucifixores correptura erat. 
Tunc sane participaverunt omnes sancti Spiritus gratiam, variis ac muhis charis- 
matibus digni sunt habiti: quorum ahi praedicebant futura , alii plurima patrabant , 
prodigia ob rerum gestarum confirmandam magniludinem , et gloriam Christi do- 
mini ostentandam. Quo fit ut hoc olim a propheta metaphorice aut hjperboUce di- 
ctum, nunc manifestam habeat rerum ostensionem, ita tamen ut verba a rebus su- 
perentur. Causa igitur , cur sive hanc locutionem , sive rehquas , quotquot de aliis 
subiectis apud prophetas dictae sunt , de Christi domini incarnati mysterio beati 
apostoh intellexerint , causa inquam haec merito existimari potest. Atque ita nec 
veterum rerum historiam constat esse confictam ; et praesentium magnitudo com- 
paratione iUarum magis arguitur: atque ex his omnibus accurate demonstratur , 
quamdam intercedere iUarum cum his necessitudinem ; sic tamen ut praeterita tan- 
tum a praesentibus superentur , quantum umbra a corpore debet , quamquam iUa 
huic aUquantum congruat. Age vero , propheta postquam a Babylone reditum prae- 
dictis verbis portendit, nec non varia eventura per iUud tempus IsraheHtis bona , 
consentanee admodum ita pergit dicere. 

(I) Dicit liaec cum didascalica dignitate Theodorus; quae tamen merito oranibus non placuenint, 
nempe quod prophetiae multae nounisi secundum effectum, xar iV.|3«oT/, ad res christianas speclaverint. 



86 TIIEODORI MOPSUESTENI 

KE$. r'. 



V. 2. 



r. " Otj le^s lyo cv ,r ri^pcug Ofceivcug }(c^ cv tzJ' }(^po^ OTcavco, ag oiv '^spi-^co r 

ctl^^Xcacnctv ^liiJk n^ 'li^iicm.AiifA., (ruuuct^co Travja tu, 'id^vti, <^ }(^Ta^co clutol iig rlw 
Jtoi^Jh lcacrct(pcLT' )(^ Sjsf^KeAdvovfxcti ^zi^g ojuirig 6k€1 vyn^ tS Asi« ju.« ^ t^ >thY\^vQ- 
fJACt^ ^« "la-^riX:, 0/ chiOJTclpmou^ i^ Tolg "i^vicn, }(^ tLju yiuf ^8 icgc^cDni^QVTO' ^ ^ 




OLTTCdXetctv m VTn^ r 'ToK{/.v\{A.ct%q '\}mju8pH(n t^to* i;7retet'^ oiv ytp (pn(7iv iTrcivcLyLya vju(gi<; 
if^ tLu 'li^ovaztXrifJt,, aiwiXiVcnTctj lud^ ttoK?^ ttdX^^^v \-^vr\ \(p v/u(gi,c,' }^iy\ \ oti 
jTUjuoL^co TTUvnt TK i-&vy] 5 «p/ 077 oujThig o/y^v j cJ^m' i7retJ% iicLU^ ouuTiiq tLu ^za^dicnv ilg 
i^y>v OKl^ctXetv r oiiceictv' iTjf^coprcraTV q tfhjci-^pn^f^TCtg tyi y^ 'T^ 'lcr^YiXntJ^v acvoJ^cp' 
(t m7iznyif(gt(n Ji^ ovJlv S>v i^i?\9vT0 ilg g^ "lacDxiovg, (^o^i^v q iivaL y^ «uj^IJ^^ok 
p. 131. 'Czi!iOjUi/u^Y\)(ct(n TYi tS dis poTTVi T TifjuooQjLctv' S^ ThTo ojUTvg cTUJUoLyiyetv imwct TU "i-^vn 
Myi' tQtv j2s?\g/^og ilTreiv, oti ilotcra, cuuTiig r^ /j^p^vipa, ictvTtSv '^cjtt^(jj\ yvcoftyi, ^ 
opfji,ricraf n^ r^ '^lipscmKr\ft, «j otv ojuiodj eDiKctc ouuTiig iKrtZtf^^ct/u^©^ , r^ ts 'zzfei (^ 
'coA.sxvroH. ?\ff}iv >i/neh/uigvictg ^ -^ ifjLOLVTS * <JuuuctfJtA(ag ''^TroeDet^iv <sy^^cofjLOLi Tmaiv. Elmiy y «y 
cnjuuoi^co uLvTct tcl i-^vn, iTmya,'^' )(^ }(ctTa^co aoTa ilg r Koi?\ffJ)x. ^lcacra^^oLT' Thiigiv 
c>xei auuTkig a^co iig tIuu " lipHcraKYifJi .^ -^ ojjto^ cocmip Tiva J^ivluu 'Zef^g ouuThg vtAp tS 
;\5t« T ifta (wyK^TYKrct^ TifJLcopYiaofJLciuf d/Kcucog, vynp cov i(gLT cturuv diieur^^ouuTO ^ aTroJv- 
"^X^ '^ OA^Tfafs ^ajreipobi ^aXYidivng , ^ ehi?^i^ciJf /u^ r ylu/ cv ^mp jl^ yvcofJLLu a^Kny 

CAP. III. 

" Quia ecce ego in diebus illis et ternpore illo , cum convertero captivitatem 
ludae et Hierusalem , congregabo omnes gentes f et deducam eas in vallem losa- 
phat: et disceptabo cum eis ibi super populo meo , et hereditate mea Israhele , qui 
dispersi sunt in nationibus , quae regionem meam diviserunt : et super populum 
meum miserunt sortes , et tradiderunt pueros meretricibus , et puellas vendebant 
pro vino ut biberent. ,, Significat quae IsraheUtis post reditum erant eventura , 
Gogique incursionem , quam cum ingenti multitudine adversus Hierusalem faciet , 
et cladem quam ob hanc audaciam erat experturus. Nam postquam , inquit , redu- 
xero vos Hierusalem , multae undique conspirabunt contra vos gentes. Dicit autem , 
congregabo omnes gentes, non quod ipse sit eas adducturus , sed quod iis permis- 
surus propositum proprium exsequi. Illt quidem illos puniit qui Israhelitarum re- 
ditui infesti fuerunt : neque tamen iili voluntati suae obsequi valuerunt contra lu- 
daeos , sed terribilem potius et insperatam a Dei viribus poenam retulerunt. Pro- 
pterea dicit se congregasse omnes gentes , nempe dicere volens , sivisse ut sua per- 
versa uterentur sententia , et contra Hierusalem impetum facerent , ut sumpto iliic 
de iis supplicio , et tutelae erga populum , et suae potentiae specimen exhiberet, 
lam postquam dixit, congregabo omnes gentes, addidit: et deducam eas in vallem 
losaphat, id est eo loco , inquit , agam eos adversus Hierusalem , ibidemque ultio- 
nem quasi concinnans pro populo meo, pro dignitate puniam, ob ipsorum lacmora, 
quod nempe illum quaqueversus spargere voluerint , regionemque parlin m qua 



IN lOIIELEM CAP. III. 87 

rlw iulu/ ijnpl fZD^arjKiia-etif' ehiXi^Hf q xAnpea ^ aifmg OKetvovg' TETOAjM.w;cpt07 >j 'Zi^g 
aTmcn k^ G^ c^ ou^nfv ilii "^cuetct^ iit^ ^ ito^oL; "^jTDcT/c/^c&af* w; ctv cf^ii OKeivav ilg 
Tihpvcu; Ti tIlu oliceiav a.m?\gL(nav c^.Tikn^liv -, y^ ttoXKIuu i^nv t* /Ui^<; tIuj a,(^^v'iajv' 
^um t'^ 'tt%i (^ Yary %vifciv i}pi]ZO)g, iTnxyi. 

" Kct) 77 i/tco/ ;^ li/uuv 1vp(^ *£' 1iJ}i)V y^ Tmcu VaXiXcua, clv^o^p Ja<»v ; ^/i avfetW- v. t. 
cA)/<5t Uju.ei'; avS^<:/^'cA)T^' H^i-> w iLMv\(ni(giKe\Ti vf/.eiq iTr ijnpi; o^icog ^ 7a;^(W5 avS- 
TJvJk^crw TV av^Wc/byt(pt U/t^ g/$ mi^cL?\gLc, vf^' dv-O"* <wv to dp;)v6/ov i?\gL^iTi , j^ tu v. 5. 
l?nA*;c7a ;f^ m ;^A5t ilcrlwiyf^giTi iic d^ vct«$ u/<^- ^ G?u- vliig 'iscfh k^ g^ ijfer? " «:,^ 
'l€PH(TaAyijM. a.7T^c/bt&? 7c7$ vjoT^ ■^^" lAA^'ft)V, o:;tw$ c^cocniTi ainhg c/k ly) oeACdv cumSv' 
/J^« iyoo d^iyi^ auiniig c/k tS tvtth, ov a,7ncfhSi auTiig OKei' }(^ av^.7foM>cim to "^^- v. :. 
c/b/^pt Wyt^ g/$ 'mg yui<^a?^g v/u^- yjjf ^^J)i)aofjLaJi d^ x^ohg v^ y^ jug ^ynk^cu; 
v/u^ ik X^P^ "^^^ 'l«c/k* (^ '^^cPtccJovTctJf ojuihg iig a/p/ytf^AwoicM', ilg i^vog /Jig.K^v v. ». 
airiyov-y m Kve^Q^ i?^Ayicnv. ,, 'E^uretJii -^ cstr ^2:^, (^ rwy ^cvro^ g&)£^;wTg5 t 
liObcTuKY]fjt, •, 'Xvexoi Ti }(^ 'Sidmioi TTuvTig Ti 01 fu^oiitoi T c^v^ocpfA^wv , ;^£pv gp^v <»»;- 
^croji) T» ';rtti'rW$ "^TTDMaztf g^ 'itTig^nA/ra^ , /AJvy\cn)(gLitoiJUUTiq cuAolg vynp m TivmKi- 
{jt,r>(gLcn Ti 7ioX?\gLy.ig •, y^ x^)ceS^iY\>(g.cnv ojjitdv ^ ty\; -^€104 pOTnigj tQtv Agp/</, VfA.ei'^ 3 

7?v(^ 'iViHJiV /A,Vr\Cnf(gLKOUJUTig-, (^ f(gJl^V iVeSVTig tQ TCL JhvAiVTZt ^^(^!e^'^Ct^aJI ■) TVlCtVTVt 

^v "^ ^/*^' ^^treocjTittovTteiv TiTvAfty\)(gtTi; '/giB yb OTJ 6|£&)$ u/iiv iTra^ft) T VTTip T^ yvcof^r\g 
^«^7115 77jM'a)6<«'^' 3 av-S"' «V aTravTa 7a 'Stf^auvTct ThTVi^ ^gtj^ovTig-, iig G^ vctlig iicmviy- 
->(gLTi (fstr VfJATies^' '^TJ ^ '^^ "H^' cuWv SJ^^7rtJdKv\c7rxvTig^ iXiii^Si tQ vravTCtg cuuThg 
•j^/j hejLOiv c/nl^ctKeiv tjj oiycetcov cov yrip owu v/u(^g iicr^tir^^OftoLi J^iicctg' acim,X>\g,^cd yb p- iss- 
ThToi; ^ ^Tgp^feC77j$ oJUThg avcLyK/r\g' ywu q ;^ KpeiT^ag ipyciaoitctj 7p noKifMCxJV &)9E ^ 

meo iuri obnoxia liabitabat, et ipsos simul incolas sortito dividere: per summum 
(lenique scelns illorum quoque pueros atque puellas in proslibulis ponere , ut suam 
explerent libidinem , multamque baberent pergraecandi copiam. His circa Gogum 
Jicti^ , pergit porro. 

> " Verum quid mihi et tibi ac toti alienigenarum Gablaeae? Numquid ultionem 
vos retribuetis mibi? aut iram in corde retinetis adversus me? Cito velociterque 
reddam vicissitudinem vobis super capita vestra; pro eo quod argentum meum au- 
rumque cepislis , et selecta quaeque ac pulcra in delubra vestra intubstis , et ludae 
llHos fdiosque Hierusalem vendidistis filiis Graecorum , ut eiiceretis eos de finibus 
suis. Ecce ego suscitabo eos de loco , in quo vendidistis eos: et convertam retri- 
butionem vestram in capita vestra : et vendam filios vestras ac filias vestras in ma- 
uus filiorum ludae: vendentque eos in captivitatem genti longinquae; quoniam Do- 
minus locutus cst. ,, Ouandoquidem Gogi exercituum adversus Hierusalem visa in- 
cursione, Tyrii Sidoniique et omnes finitimi'alienigenae, idoneum tempus oblatum 
sibi existimaverant perdendi funditus Israbelitas, quibus clam irascebantur , propter 
bella secum gesta , et illorum Deo adiuvante victorias; idcirco ait: vos autem cur 
irae tenaces , et occasionem nacti voluntatem vestram explendi, cur inquam contra 
mei iuris popuUim audaciam sumitis? Certe velim sciatis, me cito vestrum hoc con- 
siHum puniturum ; propterea quod illorum opes cunctas capientes , in templa ve- 
stra contulistis: insuper et ipsorum filios vendidistis, non sine spe populum uni- 
versum finibus suis expellendi: cuius facinoris mihi poenas dabitis: namque illos ex 
angustiarum suarum pressura expediam , immo et hostiuin nunc viclores efficiam : 



\ 



88 



THEODORl MOPStJESTENI 



V. 10 



r 



'A^oj; ct\xf^>^(^%^' K^ <^ ^ ')b7n)Jh^aj( JuuThig jt^ic^v 'zxrou, o^v ovJl JvtJucL-niv v/uuv 
ojJThq avcKmxmSra^ 277* "^vtu 'Z&^q g^ TveAOi; n (t. ^iJhviov; f(^ c§ir ^t^oiKouujTizg 
ct7m,VTct4 Trapiv^^igj d); ctv ng^T c/Keivov t }{^^v 'fkiWt^^^vjjTcu; avfjufa^^^tu TvHq au(l)i 
(^ Tcay l^ TV Ky 7^J 'lnchticav ATmXeici^ 'i^Tcu 7^ oiKeictg oLKoXii^ctg, }dj (p«t77. 
Y. 9. 'c Yi.y\^v^ctTi '^UTzt cv ivlg l-dvicnv a,yia,cnxTi tjvMju^v' cJ^iy^^Ti g^ M^^Tag- 

'ZSf^attyjbyiTi ;^ dva^l^cjuviTi TrdvTig a,vJ)iig TivAi/Ui^' ovyKO-^Ti tcc a^cu vfl^ iig 
pOft(paua^, (^ To, JpiTmva vju^ ilg av^ /uij/t,<^g' aLJvui>a,Tog Xiyiiw on 4%J&) iyca- cnui- 

▼■ n. cf&^i(^i(Bi f(^ ilcnropiUiSi TmvTzt tu, 'i-9^vn ;cuxAo3?v, (^ aujja^yjTi OKet' TSfa^B^ \<^ 
TJoXifM^g. ,, 'n.$ ^ il^mv oLvooTi^ 011 aujucc^co ojuT^g Sfs flta -z&^pm^eiaztv ctmctv t 
87za i(^v^u^ oog ctv cuiivg ouvTvig iy}c^£/'ot^og' a,7mvTig J^ (pwcny omaoi TttVTluu 'i^^ATi 
tIuu yvcofj.luj Y^ 'jyj ifio) 'Z^f^aiixcvTttiv :, f^ 7roX\Y\g fj^ aujua^t^Ti t^ auHJ^g' avyK^- 
p. 134. TYiaztTi Q 'u^g ouuTng TnjKifiov x^ Jy\ ^ Ttt Ti\g yiod^yictg op^^ttva, iig 'oT^cav f^TudiTi 
^yicnVi u>g ctv apTtovuuTU f,Sp i^m ttx 'oTJkct tcS TikY^^i ^ 'QnovTtov S^ TJkeiovoay iu- 
Jtoy\9v vfuv iiv\-> f^gidti, '?ef'^Y\py\(di , TTCLVTtdV i^yctoTt^cu ^ "la-^r^AiTZttv tIuu a,7PJ0\eictv. 

y- 12- EiTO t5 ^y^^cu 'u^g (^ TroMfJtpv aiiT^g r ouTictv Mycov. " ''^'^iyetoi^co <t ctvu^cu- 
ViTW TTavTct Tu i%VY\ i\g T itOi^Jhi \oi)act(^a.T -y 073 c^ei )(gL^c^ tS Sjsf-jceJivcu TravTu, Ttt 
\^VY\ x,vftAo^v. „ Uoicn -^^ vfuv k^ tcjlvtov outiK^etv (^aT^fJUivoig k^ t^ r 'lipaaukrfju 
OiXHVTUV -i '^^ki^iTTCo tSiv TJViet^v «5 ctv ojUTodi JiKctg Vftag iia-fSr^^aufJLluj t rg td AftYifta,- 
*55 <^ 'T^ '^"^^^Yicnco; TztVTH;-, uTmvTCtg Tmv^Sc^^v 7J0iKi7\9ig uviXcov duvuTOig. T< ouZ; 

" 'E^oLTjcg^i^Ti JpiTmvoL-, OTi 'Z3roLpiaTY\JCiv Zvy^ivg' iiojjoaiuicr^i^ TmTeiTt, J/on 
1^r\pY\g M kouuog, •Cz^^aTOLf tu vzsmALuioL' oti i73kY\-d'UJudii tu ^;^ atmSv. „ To(rovT©^ 

ut sic vos remunerer pro vestris adversus eos facinoribus; filiique vestri ac filiae 
in servitutem rapiantur , ac procul divendantur , unde eos recuperare sit vobis im- 
possibile. His veluti vaticicinio suo interpositis circa Tyrios ac Sidonios , cunctos- 
que finitimos , qui per illud tempus Gogo ad ludaeorum perniciem faverant , sei^- 
monis sni seriem prosequitur sic. 

" Praedicate haec in gentibus , sanctificate bellum , suscitate pugnatores, ac- 
cedite et ascendite omnes bellatores: concidite aratra vestra in gladios , et falces 
vestras in lanceas: infirmus dicat, fortis ego sum: congregemini et venite omnes 
gentes de circuitu , et illuc coacervemini : qui mansuetus erat , fiat bellator. ,, Si- 
cut antea dixerat , se illos ob praedic,tam causam collecturum , ita nunc more im- 
perantis idem eisdem dicit. Cuncti, inquit, qui bac mente estis adversus meos , 
multa cum festinatione congregemini , bellum contra hos conflate , et ipsa agricul- 
turae instrumenta ad armorum usum accommodate, ut sufficientem multitudini mi- 
litum armorum copiam habeatis. Sic aucto numero , facile vobis erit , prout vultis, 
Israhelitarum omnium excidium perpetrare. Deinde causam exponens , ob quam il- 
los ad bellum suscitaverit " consurgant , inquit , et ascendant omnes gentes in val- 
lem losaphat , quia ibi sedebo ut iudicem omnes gentes in circuitu. ,, Omnes vos , 
qui simul vultis adversus Hierusalem incolas proeliari, id ego ut agatis sinam; quia 
illic poenas de audacia et facinore isto sumam, omnes quaqueversus variis mortibus 
absumens. Quid ergo? 

" Mittite falces, quoniam adest vindemia : introite , calcate , quia plenum est 
torcular, redundant supposita solia. ,, Tanta erit illorum oecidio , tantaque strages 



IN lOHELKM CAP. III. $9 

yb gfw/ (por©^ cwrrSv x^ Ttativ^m TffcSaiq Tmvmv aimiSv H^IgLXKY\Xm QT^i^oiiB^m^ cogt 
rotg rluu ^lnchtiav olKHcnv v/uuv fjuy\ 7ioXi}Jt,H J^etv dv^a, yb oU^cli %vy^TXiv Tiva, rsrapetfai , 
C¥ a>7np J^nmvm ^eict 3 ^ t^ ■miJcwuTWv rlc/j hluuov-, ci>g av 6x.-^Ai(36jl&^(^ olvQ^ 
cxpiri' TviouTO y6 J^i^ 71 }(c^ vuZ ytyviTOLj' iTretJti y) 6 TroMfjt,^ tyi <^utjay4 )(^1^p^ovroLi 
Ip^, (i TTUVTig "iKKetv^ T (Tf^ayaug^ vjuiag ^in Trafovrctq o^av '^vyfnh! /u^ ef^Ulw a>cm'ia 
•nvcju; (Bo^vctg Ti/Mio/u^Hq Tij (^ iTT d^y\?^ig miifovraj; Ta7$ cra^ajyalg' ){g.^^ ojuioiOTY^Tct q 
/,lwhi 7ra7iiju^Y\g \i^^o/u^ov ih t ava,ip^jL^a)v ai/L(^' «twj cujTtSv rx )(^f(^ 7^v\^wtj- 
^airoLi, ^ T0cr2r©^ ctVTzSv b (p6v©^ ^/lasraf, h^ v/uI^ TioXi/uiCJUtJTtsy^ cAv^' c^H.eivodv iig 
oUyiAas •TO5 olKeictg '^iTJVvmv eh^ictg^ K^ ih JbKHv i/AS>^. E/ia <t ict i^rig aTtoKi^g ^'^yi- 
•" "^Hp^Oi Q^Yi^a-civ cv rri KOi^Ji tt)? J^iftnq, otj l-yfvg t\jUi^ KveJ^ cv tyi HjOiXaJi 

iJi? cT/^MJ^. „ (^O^i^) yOL^ t\^t TlVig C/K tQ 7lkT\dzt4 rp aVCUpSjLSffCOV '6^ 7W5 KOl?\&.<^'^ 

'jpjLiYiTovraui Tavinqj c*/ ^ 3 7k$ J^ikcl; ouuihq ila-tsr^^OftoLj 7h i(y.-d^ v/u^ TvXfxn/LC^r^B^' 
xot^Jh ^ cTj^wig rlw 7» 'loiau^par OKaAicnv, "S;^ 7^ TifjLcoejLctg iji? auufvdj fjLikT^vang 
\mLyi.S^aJ\ c^/Mvoig td^^* 7» ^ov. " 'O wA/©^ ;^ y\ atXluuy^ ovcntOTna-naj , ^ ol a<^pig 
J^jaaai to (piyfog currtSv. ,, ^AKoAhidwg UTnv-y otj Toig avaxpovjuikvoig ovk "iquf Q^dg' OTmg 
cAi ^UTK '^riaircLi cfiiKavy ivrayi. " 'O q Kvejtog avajcgpt^gTce/ ck licov avaKe^^irajt 
)(^ c/K 'lioii(m.XY\fJL J^ai <pci>vliv cwnl', (^ aet^hoircu s^cwog }(^ vi ^* q KVQjLog (piiai- 
rcu 7« AstS duii^' t(c^ cvt^vai Kve^©^ chy "C^ovg 'lo-gpexiA* ^ yvcoa^i^ on lya KVQjLog 
^og v/u^-i }(s^a}tlu>cSv cv licov a/ opi aytca fjuov. ,, hviog ya^ (pviaiv diog cv 'S.icov 
'zsy^auyi&cu t vojLUjnpv dio^Tretav vx^ctg iavrzkf, jLuyaLAlcv f^ctr dtntSv a,(pi\ai r (^covlw' 
a.(p Y\g Jyi fJUK^ (^ iipcu/og Jo^i avoseti^cu-, t^^^j y*j cx tS <zi^^^Jb^a rp yyvojuLivcov, ^ 
n^ TcoauTJj; a^^a^^mg «rsi» ^zi^^Jb^Cdg c^nXnjLtiVtig, !w Tiomairau ^0$, Ty) olKetcov ^etJii- 

hostium in mutuam caedem arma vertentium, ut vobis ludaeae incolis pugnare non 
sit necessarium: vindemiam quandam instare puletis , cui recidendae falcibus opus 
cst: item opus erit calcantibus torculare, ut expressum vinum effluat:nam et nunc 
simile quid fieri contingit. Quia enim belium potentia mea feliciter geritur,et om- 
nes caedibus contraduntur , vos quidem spectaculo adesse decet, spectanles tam- 
quam in vindemia racemorum instar veluti caesos , et mutuis stragibus humi pro- 
stratos , et quasi de torculari calcato effluentem occisorum sanguinem. Sic eorum 
mala curaulabuntur ; tantaque fiet ipsorum occidio , haud pugnantibus vobis , sed 
illis contra se mutuo dextras vertentibus. Deinde et rehqua consentaneo tenore 
prosequitur. 

" Sonitus exauditi sunt in valle iudicii , quia prope est dies Domini in valle 
iudicii. ,, Nam sonitus quidam terrlbiles ex occisoium in hac valle multitudine 
fient , in qua poenas ab eis reposcam sui contra vos ausus. Etenira iudicii vallem 
dicit losaphati vallem, a poena quae illic a Deo hostibus imponenda crat. " Sol et 
luna simul obscurabuntur , et stellae retrahent splendorem suum. ,, ISon incongrue 
dicit, occisis lumen defuturum. Quomodo autem haec fient declarans, ait: " Domi- 
nus autera de Sione clamabit: clamabit et ex Hierusalem dabit vocem suam: et cae- 
lum ac terra concutientur. Dominus autem parcet populo suo, et roborabit Domi- 
nus filios Israhelis. Et scielis quia ego dominus Deus vester , habitans in Sione in 
monte sancto meo. ,, Ipse , inquit , Pominus , qui slbi in Sione legitimum cultum 
exhiberi conslituit, magnam adversus hostes vocem emittet , a qua caelum ac terra 
quassari propemodum videbuntur , ob eventuum mirabihtatem , tantamque stragem 



f». v^. 



T. H. 



T. 17. 
p. 186. 



^O THEODORI xMOPSUESTEXI 

f^O%-i <Z /%l>p»$ hjT^q H^ T CVCU^TICOV "^cTf/XVuV CO; olv UTmOl '^OiTO J^/\gv , ItI OVTOIi 

G^ J^ ^og '^I aum.vmv , (^ x,vexog o cv tzj^ o^i id lim di^Tnui^cu iladwg. 

V. 18 <■<■ Ktfjf g^ 'l2^fecra.A«^ a.yict' (^ (^^o^^etg ou <hiXi\j(K>VTcu i^i ajjing huaii' h^ \qtci 

cv rri yi/M^oL OKeivyi ^b^mgu^^i tdc opn yKui^^tr fAS)V , ;^ o\ ^ovluq) pviiaovTcu yi/\gL' }(c^ 
■ TToicmf (^ oi(^icrlg lacDx, pviKJOVTcu vcfbtTzx,' (^ 7ni}ii cf^ o1k^ KvejLH cJ^iMvoiTOi, v^ vroTiei 
"^ ^M^ppovuj TyJ %o'iv(idv. 55 'H lutAV ^ 'l«p«(TaAM|U, OLyia, c^ djurdv (pcwy}cnrcu r ^s^y- 
f4Sf-iuy, ii<hvog 'Qn^ajLvew ouuryi dv^o^^in tvXjuIJSt(^ It)- a,7raai 3 'iHcfkioig ^ ^ yiig ol- 
Ksari ^ iimyfiAict^ 7roK\Y\ rtg «.(p^r/st r/J ctytdav 'i<pxfj ug )(^ jcl opYt f^ g^ ^owuiiq 
iCafTriig <^n 710 Wag Tiva,g (^ 7miKi7\9ig Trapi^^v ojuToig- tos 7mytibg n aioiMdwg 7^' olKeim 
p. 137. vtfbtTav TTctpi-^v T ttAStov, «y i-co-^\jcu c/K r vctH T ^ein ^pviyu^ cfh)picij-, ^ 7iyiyct^iv 
cK^^vov T a,yct^v t t^^^tov rolg oLUTodi n i^cnOcn, ^ to f(^dri)tovTix, TZef did T^yi^P^ 
icarncPtciiocn' Tctvrfw y^ Aiy^ ^mylcv d^ oIkh KveAOv cJ^iXdjcritSrt^' rcauviv] rig gf^«/ «96 

*• '9- ct^t y^ T TToppcodiv T (^iKgn/Mcuj ozreiviv. VJtx i\7rm 07i <^ " Kiyv^og ad^ctvi&YiCTirca., 
(t M ^I<^iifA,ala, 3 cwuo c^civr}, vtj^^ m Tn^me^yoLdi te ^g.^" v/uf^, )(^ 770AA85 v/u^ oiJ^i- 

%. 20. }ia)g d.v^?\9V' 55 iTTctyl. '-^ 'H q laj^cua, cv (BiCouco t^ oiKeioLg ivtwe^ytag g^ oIkh/Avvi 

T. 21. cj/ r>? 'li^affuAyifx, xzso Tp oIk^ojv. „ 0^5 '2j^S73>jc7i. " Kot} OK^ynhozo to cujL{ct clutzSv-, 
(^ oi; p« d,dzocoatO' v^ -/vejLog {(gLSccntlivuxji cv ^Eicov. ,, ''iva, iiTrYi, liig n 'ifh-^epuZretg 
71 )(gtr aUrmv m Ti[A,coej.cug iz^fiaLXoS r i^droug' S^/u^c^ n cv cuirolig J^etKVvg i/L(^v- 
rvv T /\5<7rS Sfg^ 711$ "^WcppjiTO >i^cP&/i{pvicc4 , Iw '^oKXJm/ twcl •^api^v djurolg iig t ^TreiTOL 
Sf^-TiKicrco p^ovor. 

tam inopinale editam , Dei opera , interim suis parcentis , fortesque in conspectu 
hostiuiQ ostendentis : ut omnibus manifestum fiat, ipsum vere Deum esse univer- 
salem , et dominum illum in Sione monte coli solitum. 

" Et erit Hierusalem sancta , et alienigenae non transibunt per eam amplius. 
Et erit die illa, stillabunt montes dulcedinera, et colles fluent lacte, et omnes emis- 
slones Tudae fluent aquis: et fons de domo Domini egredietur, et irrigabit torren- 
tem funiculorum. ,, Sanctam esse Hierusalem ex rebus ipsis gestis constabit, ne- 
mine abhinc alienigena ad illam ascendere audente. Cunctis autem ludaeis pro- 
missam terram incolentibus bonorum ubertas erit, quia et montes et colles mul- 
tos ipsis ac varios fructus praebebunt : fontes item consuetam aquarum suarum 
copiam suppeditabunt; solita dicens ex Dei templo dona erogari , et indidem ef- 
fluentes uberes bonorum divitias accedentibus illuc , et debita Deo officia com- 
plere satagentibus. Hi^c est enim qui a propheta dicitur de domo Domini fons egres- 
surus. Hic inquam tantus. erit, ut usque ad longinquos copiam suam extensurus sit. 
Mox postquam dixit: " et x^egyptus desolabitur, et Idumaea similiter ob sua con- 
tra V08 facinora , et propter muUos ex vobis c<>atra fas interfectos ,, addit: " et 
ludaea in sua firma felicitate habitabitur a propriis incolis in Hierusalem. ,, Quibus 
superaddit: " et requiram sanguinem eorum, quem inultum esse non sinara. F.t 
Dwninus habitabit in Sione. ,, Quasi dicat: quotquot adversus Israhelitas ahquid 
adgressi fuerint, supremis adficiam suppliciis. Et permanebo cum istis , praesen- 
tiaaa meam arcaua providentia demonstrans, quam copiosam in omne aevunt abhinc 
eisdjem praestaba. 



m iMosuM. 9t 

EPMHNEIA AMai TOY 1IP04>HT0Y. 

L l^efhMv ju)ev oiw 071 )(^ /^^9^0/.^ ' AfjLU)^, 'Zsr^(^tn7\g ^ ov i^fjL,lwcCetv diou ^^«te/Ti 
'Ztf^x.etTOLi vuju Yi/uuv-, ^s:^ ryj Tzf ?^d avfx^^jisD/^um ^ 7man% /uux.ps iti; 'Zi^(^nT^ccg p. ns, 
Xiyi, a. TE -u)^^ T^ oiaTve}-cav TeiyDVTOLf 'Z&^t^^v auj Ji)(gL (DvXcLf fj,lwva)v, yjj^ a <a%i 
tIu) 'hpaauXrif^ ^ t 'l«c/k (puA^*, ut ouZ G^ ?^i7rliq Gffir t^ ^dcnXeici^ OKetvng., •uzro 
'^ ^a,Q,vXm'\(ji)V yyvi^obj w^AAgv toto q Ap^v^ ^^ toTs -z&iep^pwTflu; ot;;:^ dvikc^g-, cji«' 
iTretJ^ Tracroi' tZx' /22%/ (^ ^ov ^/t^^Aaai' UTn^ t^ t5 J^cojoth XeATOv eTei^iceg diog 
iTroietTV, '6^ xatvri tvi yrttvmv oivQeS^Tmv owine/a k^ t oiKetov •^ncrOjL^iiq )(^^v' t^t» 
;^ 6^6»«^' it/TO5 <t. a(p&)£/a? T l'9'V'afK, (^ '2Z%/T0/^»j cAixe/vg, x^ o]}ceittv g^y 7roLficn1Xoe.cn 
^com, (t a.(pci)eJ.(rjLS/)Ct); cv T&f W W 2<wk ^- t^ vojutft^g Sj^^Tzi^ia)^ ^ tLu tz^ otvTvv 
'Zt^epaiTa^i TWtei^ouf ^oc/LTretcL^., W ok Tti^rmv r^ Tug ^zDep(pyt7i>tgi.i f^Luucrlg, ^ t avca- 
div ^ T^TOj? <t^ (^ /\gLOv ')A'^yijtJ^lw S^vx^iv-, (^aveiq cficuJOTVig Xe/^t»?, cf^?\sv 
aimcjtv ipytcniTaji tc7$ dv&£^77CJ5, 077 «;)^ L'9?eP'' iKSf^voTVftncnv d^og tIw arss-ctymv ay- 
^e^Tmv crwTYieJictv .^ c^* pivcadiv y^ 'Zi^ yt(ptx,g^v ryj ^ovcov tSto 'Z^ceQjLcrjijS^ov 70 t 
lu(Sf'}(gi,e/.ov Y\av?\9v * *i^v 'zsra^ iavTCif, o^iXi^aTO /uSp t ' h^oabafjL-, aujbi^pjcn q td o^ ' R»»- 1- 2- 
c^efK» ^05, '6^/udKeiom q coW /cp''^' ^v i]^v\i(c/i,/u^ TnTrolYiTcLi ^ottov W d^ dunSv vg^- 
e^v JiauoTY]; Xe/95$ to x^ crup)(gL ^ tJj •zirctVTWV av-^e^Trav (pcweig (TWTneia, «/^A©-» p- 139. 
•j;rA^p^>j kJ (^ avcodiv oeJL<r/npv 'Qh t oiKOVO/UiOLV 7rapi\yi\vd^g. 

'Tynp J^ ThTUY i(^ /uLiQnci^liZaji t T^ov t^ 7* at^^^^fu^gLXoicnajg Tra^iarn^ja^v oA5k, 
;i^ i7roLVY,yi'^ c0 cwTSfi' «5 i^nMTO, odv ynp ouZ riyetTO « 'l«c/ix (fvAw /tcpvA), « ■Troaa t 



IN AMOSUM PROPHETAM COMMENTARIUS. 



P 



rspicuum est , beatum quoque Amosum prophetam, ad quem interpretandum 
Deo favente nunc adgredimur, de futuris populi ( hebraei ) casibus per universam 
fere prophetiam loqui : ea scilicet innuere , quae primo ab Assyriis passurae eranl 
decem tribus mala ; tum etiam illa quae Hierosoljmis , ludaeque tribui , ceterisque 
regni eius partibus a Babyloniis eventura erant. De his autem rebus non sine causa 
prophetae verba faciebant , sed quia Deus curam eximiam popuU gerebat , propterea 
quod Christus dominus ad communem omnium hominum peragendam salutem suo 
tempore adventurus erat. Idcirco Hebraeos Deus ab ethnicis separavit, et circum- 
cisione distinxit , et propriam habere voluit regionem , seorsumque in Sion monte 
ex legitlma forma rehgiosum sibi ab eis cultum exhiberi mandavit. Sic enim fu- 
turum erat , ut secundum propheticas promissiones atque olim ordinatam conguen- 
ter his vaticiniis populi administrationem, Christus dominus in orbem veniens cun- 
ctos mortales certiores faceret, haud nuper demum de salute hominum procuranda 
Deum cogitavisse ; sed quum antiquitus longisque ante temporibus id apud se , te- 
ste beato Paulo , habuisset decretum , segregavisse sibi Abrahamum , ex eoque gen- 
lem conflasse; curamque huius sicuti iam dictum est , gessisse; ut ex hoc postea 
genere Christus dominus secundum carnem pro communi apparens salute , mani- 
feste videretur secundum vetera decreta ad redemptionis opus venisse. 

Propterea quoque popuium universum in captivitatem abducendum curavil 
Deus , ex eaque revocandam partem populi quam ipse voluit , cuius deind« prin- 



^2 THEODORl MOPSUESTENI 

^'^avocfbv eh^ctjiS/jyj , iTretAimp cJ^ aiiinq rnu/iXMv iivet(pcuvi(Q^itf tv li^ (7tip)(gi, o chcmo^m^ 
Xe/5^5' Vh AP/miy yL^ roi (^vXcSv a(p' \i(gi,<piq iTwjtj^oi TauTyi, awbcmK^v oAi^r 'tvct 
^ ^ 7* '}^'^nji^y\g cLl'^/u[gt.\cd(n ag ;f$t/ 7J1; momoJ^a tStov "S^TiXi^etcwg (^ '^'onov •, 
cTmAP; ^ojirtf/ T^ 'E^ (^ 7\^ov 'QnfMXeicu; cmOTJvg tS 3?S, v^p r d^aLvncaofj^ti yi c^ 
curmv ^ r^ -ZtrarTzyK dv-^pouTmv oryTiieia.j 'Ztrai''ra TnnvuiT©^' cd<^ J% fx,h ih ^tTwyvcocnv 
TTeLVTiXvi }(gi^^vTCi4 'fjn/LuyltZoJi Tolg 'i^vicn T aAy^iu(cf,K(jd(nav \:mfMiu^Y\woTcu; c/Kelvlw , 
^pav Q l^miTi fA.y\ Ti t!w iTravocfhv ''i^v, ^« rg (^ "^ -iP^ AP/':7Wj' l-S-voTv ;^6/(r/<pv, 
uvcodiv ^ja. T 'Z??^(pn7Zir>' ;f^ r oA-^ingLXcdcnax imjtMvlw ifjt.lwvi y^ r gVctvo=/b>' l;^-' c^eiV»)' 
iVflt r iXmcn ic^ThjuSpoi TauTcug, (^ /-^ r/lx' (W[^j2£(rctv ocl^jt^Acotnctv t i7ra.vo<hv a,va,- 
fAAVOtxnv riTnp ouZ }(^ yiy>vi f(pL-S' ov i(pafuv Ti '^ottok, f(^ vmp tig iJpy^;(^fj^ ocmctg. 
p. ue. Aia, tQto TraXcij jujiv f(^ -zs^wxXcu ttJ' juig^KSf.ej-Cd /^a.v^cP' ilprtTO ^Oto S^ tioXXc^v t^ 
•vfctA/^' iyfil^ovTOg 3 r }(^p5 r TD^yjLtgTWV:, (jm' 'a>i£9(pwrac aviJ^et^iv r\ -^act ^e^gy 

VUV fAJiV i(^igtoTtt 7)10 OUCX^VZJLCdV fX.U/JU0VTCi4 TOL }(Cf.i(9^-, oZ^g ^^ iTT iiceiviig TO «uxp^ /3^- 
.^vXcOVlCdV iOOfd^Ct A\X9'JtJUTCtg- i(p 0i7m.cn Ti Kiy>VTCtg T iTToivOcfbv , "iTi^, Ti OTfOCTTU, T^ 

^ @) K^^v Ofcavov yiy>voTt^v fjilwui^ou ^a^^cniftov Iw' iTrei Q ^ t 'Zij^Ti^v 'iK^acng 
ctJwA^Swj r 'W^ppncn^n yyvofViVT/] , ^S75 ^ ^ f^ ^VTct 'Z!>^eioy\fifivcdV te , j^ r ■ce^gpp- 
pr\cnv oog ilnog ioofjiivcov. 

■ "EvTivdiv a.7nivT&g Tct tz '©^^ 'ijJ (Bol^vAcovicov yiy)V0Tzi (^atcnv iTretJ^h f(giv « cDyj- 
^y^ftivctg TO5 i(p6cfhtg "^VTCtg yi^^py^^ca (njjji^n-i 'Zir^Ti^v fCiv dosuejLcov imXyiAvdvTUv-, 
(3a,CvXa)vicov q S^?^;/, t^ t& (Gs^y fJiai,Tuv i(cf^^g lig yiy>viv cv fiia-co, c^a fjuob.ye IZ 
v\ TTOLVT^Ag ct\y^fj(gi.Kci)(na, tip^aLfj^y\ fj^ *^o r aorue/wv 'tt%i Ta^ Ji}(g, (puXff,g, mpoucO' 
-^eicm cfi <ze%£ mj vzsPoKsiTwtg ., olj t^ ^loucfix. (SoLcnKactg iTvy^vov, ^ 7J15 l^oL^uKcovicov 

cipatum sola teiiuit Tudae tribus , quae, universa reditu digna fuit, quoniam ex ipsa 
orturus erat cum carne Christus dominus: nam de reliquis tribubus pauci e sin- 
gulis redierunt. Sic enim tum e captivitate tum e reditu hac ratione curato pate- 
faciendus erat divinae qirca populum providentiae scopus , haec omnia satagentis 
propter inde venturum universaHs salutis auctorem Christum. J^rgo ne ludaei ca- 
ptivitatem illam perpessi , spe omni deposita , confuuderentur gentibus; sibique pa- 
triam , aut reditum ad illam, haud iam superesse crederent; neve suae ab ethnicis 
secretionls obHviscerentur ; oh'm ore prophetarum tum futuram captivitatem signi- 
ficavit Deus, tum ex eadem postliminium : ut hac spe retenti, ubi accidisset capti- 
vitas , reditum expectarent , qui reapse eo quem diximus modo ac suprascriptam 
ob causam contigit. Quamobrem oHm et iamdiu haec a beato Davide compluribus 
in psalmis dicta fuerant: propinquante autem gerendarum rerum tempore prophe- 
tas misit divinus favor , nunc quidem impendentia ab Assyriis praecinentes mala , 
mox autem bc^bjlonicam superventuram ludaeis calamitatem significautes: post haec 
omnia tamen spondentes reditum ; nihilque eorum , quae per id tempus scire com- 
modum erat, reticentes, Porro rerum superiorura exitus prognosticis consentaneus , 
fidem faciebat fore ut postea quoque praedicta , sine dubio ad vaticinii normam 
evaderent. 

Hinc fit ut prophetae cuncti et res assyriacas et subsecutas mox babylonicas 

loquantur : nam etsi hae -diversae fuerunt incursiones , Assyriis primo , deinde Ba- 

C »1 ■: byloniis expeditionem faeientibus; hisque eventibus aHquantum temporis spatium 

interpositum fuit, nihilominus una fuit universalis captivitas, orsa ab Assyriis con- 



IN AMOSUM. 93 

ff^v T ^97« %oKIuj' Tiklu/ Lort ^^^ct « ttoAu ^ totwv a,7rcaira,(rjL/^oe, 'Z&^o^Ti^Bo-af p. ui. 
TOi? M^/J^uoig' TnTJvUKi Ji n Tt)i87r3 ^j^tjf Trapw ^Zt^^^mi^g, tIu/ /u^ 'Zo^(py\Teiaj\/ oLTni- 
ca» cv Tvig tt^ Ti (^ 'ir^yiA ;^ t 'IhcToj/ ioo^joig 'Sv^ rg aayufi/o)»' (^ ^aQvXco- 
ricav mTfoin^vQ-' '^tr^chiAcog' ct/ fi^^oi q k^ to ^Zt^oi/Uiov l^juvnSiig J^ t o<to rzE%i 
C^ ^r^oiKOt; 'mXhluj ToHg la-^nXiTeug r iTnipaaA', i/(^ (^ cudiov n/ueXAiv yiyvi^oji )(^- 
^v a>; a,v J^^sv Troii^aiiv, otj ovk a.(petJ^ia. nvi ^ ajitiAeta, (^ jui^fioXri yvoo^y\c, r Ti 
r^ aiayvQjLCdV }(^ r rp ^c/MvXcovicov OKclicfh^wi ovfA,(popa2g (^ ?\silov , iTrcwop^cm^cti Jt 
-aurafv laq a.a2j2^cig /38A9/W^©^* og yi }(ctj t^J (t^.oi>tc6V G?tr «/t^TH^tora^ iig ouuTiig k^ 
T cuuTvv i-nfji^cophartio ^ovov sk ccv TPSTi Jiaou; vmp thtwv ilcrfsr^^oLju^j©^ Ofc^vag-i « 
^M Tiketgov itva. thiwv iTroieiio (^ AgjPV cAm' c</ fjciv tyi t yiJ)ifiJHfC0Twv TJfjccoQ/.a, r n:^ 
Tii%u; iJeiKVV KtiJ^juioviccv ra q 'Zt%i ry^^t^ tf/^r»? /^/f^t Jy^Xog ^y>viv iTmyov -Ik dcpr:- 
J^la, Ti f(^ ijiZ^o^lia <t /uuoi, ci^' 'fhjU^Xeict Ti v^ azsJ^p^via-fjLC^ }(c^ J)io^^t;cri (^ Trj "f^n 
■V} Koei^^ov iTrava-^coy^' m y,iv oiuu ijziPod^cn; ccZti] tQ /3<€a/«. 

OuTW jxgv aTrccvia rtt <t^. r ^ov ilpviKOT©-' r '3s>^(Pmto, cv oXiy>ig q fjclujoovTog v- '«2. 
* ^ (^ 'f5^£PJ' ^ /tc^A/ga -CEN^ 'i^" BocjSuAcovicav ^z^ G^ a,<^yaTovctg rijUiAM ytyvi- 
^aui-i vynp m i\g cujTHg 7n7fkv\\JiyfJUeXY\KAa-aLv , Ji !w i<^la> oATiciV' TJOieiTOL} 3 ^f^t/ t '^^^(pn- 
TetoLV «X. cv 'lipiicra.}\.y\fjc clv^' cj/ Tr?7e -5?^ I-^-k^v 7^':7T3/5 7iXy\aiov t^ 'Ict^hA c*- Bcu^A t6 
TZiT /gpaT, gyda i/); rolg g.'c/^A9iS g:7?T^A9M-w oi t5 'itrg^twA tk? dvcnag' cv f^iv y^ tyi 'li- 
pncTztktifj, fSf^(py]Tdja)v, sk ctv lyiViTO cT^A©^, «rg TZif \<r^y\K «rg ttj?? T^iTmg i^vicnv, 
i(p olg Y\^iKXi Aiyiv '5%i cunzJv iTrei fjiA\ q ^,/ScMveij' 7^ "lipncrttXnft LZci^to Tig iKei- 

tra decem tribus; absoluta vero conlra reliquas, quae regnum ludae constituebant, 
a Babyloniis urbis expugnatoribus. Idcirco ceteri etiam prophetae baec portendunt, 
atque in his omnis eorum sermo versatur; si paucas aliquot res excipias , neque 
a praedictis valde discrepantes , quas obiter appinxerunt. Sic facit etiam hic , quem 
in manibus habemus , propheta , qui suum omne vaticinium ad mala ab Assyriis 
Babyloniisque IsraheU ludaeaque inferenda manifeste convertit : ita tamen ut bre- 
viter circa prohoemium quaedam etiam damna commemoret, quae a finitimis po- 
pulis sub idem tempus passuri erant Israhelilae. Sic autem Deus demonslrabat, haud 
se crudelitate aliqua vel incuria vel consilii volubihtate populum assjriaca ac bab)- 
lonica calamitate implicuisse ; sed quia hunc a sceleribus revocare studebat: quan- 
doquidem eliam finitimos , qui huic populo iniurii fuerant, eodem tempore poenae 
subiecit: in quos haudquaquam animadvertisset , nisi populum suum plurimi faceret. 
Quare Deus in peccantium supplicio declarat suam erga electos curam, quibus pla- 
gas imponit haud saevilia vel contemptu vel odio exstimulatus, sed providentiae 
causa et erudiendi emendandique studio , atque ut ad frugem meUorem revocet. 
Hoc est igitur libri argumentum. 

Atque ita omnia quae ad populum spectant dixit propheta , et breviter eliam 
significavit , quidnam adversi pruximis urbi popuUs Babylonii apprime imposituri ea- 
dem occasione essent , propter iUorum erga electos iniurias ; cuius rei iam causam 
diximus. Edit autem vaticiniura haud Hierosolymis sed in ethnicorum locis , circa 
fines IsraheUs prope BaetheUs fanum , ubi hostias idoUs IsraheUtae litabant. Nara 
si Hierosolymis vaticinatus esset , res neque Israheli innotuisset , neque popuUs re- 
Uquis , de quibus erat verba facturus ; quorum nemo Hierosolyma ventitare solebaf : 



94 TIIEODORI IWOPSUESTENI 

vm' C4I 3 T^Ki 'Z!>^ppii-d'eicn roTiviq r ^zif^d^wreictv 'm^iijuBfj^ -, dvctyKcucog t^ ti^ 'Io-^xiA 
i(^f^(pavY\<; luf }(^ Tvlg i-dviotv oi yt 7ikn<Tiov v\(rav' i(^ TioX^iciq c^c tJj? TnQj. to il<hi>?\g: 
^^'^etctg i7n/A4yvujUT0 d^ii?\9ig' cag ctv a.Trcwriq, Tne/- S>v riig ?^y^tg iTJVietrOy iiJ^etiV fi 
7a TriQ). cajTuv Xi^jiSfjct:, (^ 'Zd^ t '^s^yjnctTatv <h^cl/u^ot r '^<>^(piiracty, iyfud^v n 
IJovng T iKlBoLCTjy, fta^ovct r •m^v i^ny t^ cviqyHovg ov rolg '^^(pijrcug '^^roc, Betctg, 
To [jiiv Toi yi 'Os^ Tivcay Xi^/^jov oti 'O^tciv (^ jSctcnXioL ouk. yiAiy^ccv ol -20^- 
(pjjrtff roli T^ /g£a>JitJw5 ifi^tg ^^gpuXim, (^ «^ 'Qcvriw t "ctmcui \7mv^(roui> aTmvrn 
p. m. tQ '3J^(pnr(56'ejv , (r^oJ)ia ju^pt fjLV^ehq u) (pcuviroLj jL(aKX9V' m n yi> tQ 'OcTTig /3/^A(^ 

b7W5 'i"^' A57©^ }CVe}0V 05 I^Jl3>J 'Ze^5 'OoTtg (^ 7» BgJie} Cv VlfJLipcUg Ot^lH , f(^ TO, 

i^iig' 'Os^ 'HcruioL n tj^ 'Zi^^piirYi ouTag (piKTJV o^cng Iw ileDeV 'Uouictg vVog "hfJLOoq, 
lio il<h kJ t^ ^liiJhiag f(^ k^ 'li^-citTaXyif^ cv ^acnXeici '0^i«, (t vx. i^rig' y^ «jj^^^t v^'' 
va^ovTX Q 'Zt^(py\ryi Stw tpntnv ?\9y>i 'A^a); o/ 1^'oyro cv Kaejtaduej-iJL 6k Oatoui^ ovg 
iithv 'f)n 'lipy<7aXr\ft cv yifMi^eug O^ts (ia(j%XiCdg 'lac^* vrwg Sv oJoV n LZ bj r hfJLiocug 
'O^/oy 7T?7ra0c8"tf/ Tn; ^sD-ep^^nretct^ J(^r c/Ketvcov XQ^^py., OTjon >(^ ^Clcmi /fpt/ 'Ueroucig i(p}\ 
'AfjLCog cv r i^^a!^cug ryj oiKetcov /Si^Xcov J)/)?^vuurcu cv rfjLipoug "O^iou vnTioinfjLivot r 
'?i>es(pnreictv; -Zt^g rd }(^K^yo JnXQv If) oti arg k^ r 'ssry<^jn^TtKla/ "^J^ro^^tAu-vl^v IXiy- 
^cu WtkdJoiL^oi (^ ^O^iay, avi^a\?^vro av Tron ol 'Zi^^pnrcu, r ^etoug ""iimj^c/LKv-^icn 
Tretdvju^oi jL(^?i?9y, r (^ 7JX}if^ui?9'MJTst alJ^ouju^oi ^acnXia' fjLYt mv^KXJcn n 'Z&epg 
tSto ''^TTOJ^gtXv^^icog , oveJ^eig av fjLifjL^^curo ehiccucog, ovk 'fhwi^^^onicocn furest^y f^v fJLtt c^ 
'^7roi(gf,?\.V'^iCt)g ^etaug aurolg J^et^iVTj-, oi yi Sj^. TravTUV iico^etcmv r 7ry(^fj(gLT\K.aig "^tto- 
i^^Av-^icny iTPJ/uSpoi, i(gLT OKeivctg fAv i(^ Kiy^v "n i^ ftn ?\.iy^y' 'os-cip OKetvctg q fjLVi n 

praedictis contra in locis vaticinans , necessario tum Israheli tum finilimis ethnicis 
innotescebat , qui saepe ob idolorum cultum invicem frequentabant. Sic cuncti , 
quorum causa sermones serebat , et ea quae de se dicebantur resciebant; cogni- 
toque ante res gerendas vaticinio , moxque viso exitu , firmiorem fidem inspiranti 
prophetas divinae gratiae adhibituri erant. 

Age vero quod aiunt nonnulli, Oziam regem a prophetis reprehensum non fuisse 
cum sacerdotii munera obire ausus est ; atque ob eam cau»am propheticum spiri- 
tum cunctis esse subtractum; vahle id raihi fabulosum videtur. Nam et Oseae liber 
sic habet: verbum Domini quod factum est ad Oseam Beeri filium in diebus Oziae, 
et rehqua. Tum apud Isaiam prophetam sic dicitur: visio oblata Isaiae Amosi filio, 
quam contra ludam urbemque Hierosolymorum vidit , sub Ozia rege , et rehqua. 
Et praesenti in Ubro de^ique sic : sermones Amosi , qui facti, sunt in Cariatharim 
de Thecue, quos vidit super Hierosolymis in diebus Oziae ludae regis. Qui igitur 
fieri potest , ut in Oziae diebus divinandi vis prophetis erepta fuerit , quemadmo- 
dum istorum interpretura opinio fert ; siquidem et Oseas et Isaias et Amosus in 
suorum librorum tituhs , se in diebus Oziae prophetavisse declarant? Tum vero 
exploratum est , si divina forte revelatione prophetae iussi fuissent Oziam castigare , 
nequaquam id fuisse recusaturos , divino potius luraini obteinperantes , quam pec- 
catorem regem reverentes: sin autem de obiurgando rege haud divinitus fuerunt 
admoniti , nemo eos raerito vituperet, qui rem non attigerint, quam eis divina re- 
velatio non demonslraverit. Est enim prophetarum perpetuus mos spiritalibus reve- 
iationibus obsequendi, sive ex earum instinctu loquendum sit sive tacendum: ita ut 
praeter illas neque^ dicant quicquam neque reticeant , atque ab ii« ne latum qui- 



IN AMOSUM. 95 

Xiyiv f^» T€ aiya,v ouk av TTo-n tj, oj n fA,Yf n iiisretv i>^/uSpoi 'sraf c/k&vu/^' tQto fJLtv 
ouZ 'u^^ 7ro\y\9i<i {y\ OVH. oiJ^* 07mq (pi^jt^ov, )(^ (r(p6J)>oL jufsii Jh^aif ct/ccvncoq gp^y r 
T^ (^'iCXcov ^ct(pcu<;, (TicoTrh 'Zt^^^Jpctfjueiv ou )(gLX(^q g^v r.yi^crtLfjLlw tQ Jl (^iC?\.iou T>t5 
^Ztj^^Tnreict; imvToq Tnej. i^ (^ "la-^nX (^ t 'ihiJ^av v\%oXY\/ud^ii^ }t^ vx Th^ig tz >(^Ka- 
voii avfjijBctvTtt, foif^Ti^v ju^ tJzst) t aeKyveACOv, Tjzsro ^ctCuXcovicov v^^v, cv oXiyng q 
Yy 70 'ZtT^oifJuov juvyi[A,lu/ "i^VT^^ «iP/J ilg Cffir <tE%/.o;xot^ (rufjLJByimjij^cov ;^;^v, 'P^ ju^ 
Tne)- (^ ^\9^'^v ctmctv if) (pctjuuv-y Iw ^ 'Zd^n^v gi^«;fptyU^, VTn^ h 3 Trda-av \viifj^ 
oumS tIuj olKeiav K/v]iJijuiQv'iav ^05, ^ (^ c^ cttWv dvaJ^etKVU^ctf /WC'A7i5)/to to k^ 
oap^Cpt J\(m'oTlw XejL^v-, ^^ T>j 7mvitt)V (^avajuSpov CTwmQjL^t' 'Zd^P'^^^^^ ^ ^tyrav 
TO ^ei cJtr <zz%/oi;tot^ icm/uSija, ilg 'iMy^v 7« jm.« 3 tw ;^ (^ ?\gLCv d(peiJ^ia t •^eoi' 

:7«97D/«e9^' OTTH y^ (^ L/^^P T^ ik OULiTaq 'Sl^^VOJUiCt^ e^iKCt^ g/V/Z3T£^'T( STCt^ iT^^tg' d^Kl^OV 
Q 7« /3l^A/« A91770V g^VT(^ «TCe»?. 

KEO. A'. 



V. ♦. 



" Ai-jp/ ^AfJLCog, of i^^ppovTO ov KaejLadztejLfjL 6x. (diKO-Ji, oug nJkv o^ 'igpfeonAji/x, 
a/ iiju^pcug ^O^iov tS ^aaikicog 'loyc/k, '/^ ov y\jut^.ocug 'li^/^oaf^ tQ lcoag (iacnXicog 
'l«r^MA, (derep Ji>o iTzSv Thi (ricTftou. ,, ToOro ju^ ovub >(^^ )(^v Tolg T^iTioig ilpyjf(gijuS^ ■ p. u 
'Zt^^iiTOUg ^Zt^^a^pyig 77V05 tk^/v ivn^, JhXacmg n TTOTi fiiiXiTOLf w /3/^A©^, •^rstp' ot« 
TB ^ 7ne} Tivcov iipyiTOLi y^ :70TB* ^'j jm^gov Q kJVv, «' APJP/ ilTTiv ng ilJkv Ifh 'lipacpa- 
XY\fJL' }(gii TOi yi /u(aKKcov nJiK^va >!iy\v ottdW TnejL t Ij-^wA, t^t' igi 'ntg J\}(g^ yi- 
y>vi (puy\$Lg-i ;^ ^tj^ (^ me} (f^ ^^Arvoug h-^ mtIov clv^' oog av Kveji(&rov /udf) dimv- 

dem unguem discedere soleant. Hanc igitur opinionem, quae nescio cur multorum 
mentes pervasit , quaeque mihi sacris litteris magnopere adversari videtur , silentio 
praeterire haud aequum existimavi. lam universi huius vaticinii liber circa Israhe- 
lem et ludam vertitur , nempe circa utriusque adversitates , quae primo ab Assyriis 
deinde a Babyloniis contigerunt. Breviter etiam mentionem initio complectitur ma- 
lorum quae finitimos correptura erant. Et quidem cur hebraeo populo haec evene- 
rint, causam diximus in praecedentibus , Deo curam suam illi impendente , pro- 
pter eum , qui inde exorturus erat secundum carnem , Chrislum dominum, com- 
munis sahitis parentem. Praeponuntur autem reliquis res finilimis populis eventu- 
rae , ut palam fiat nihil Deum contra suum populum fecisse saevitia commotum; 
quandoquidem de iis , qui hunc adflixerant , poenas repoposcit. Sed iam initium fa- 
ciendum libri est , qui ita se habet. 

CAP. I. 

'* Sermones xAmosi , qui facti sunt in Cariatharim de Thecue , quos vidit su- 
per Hierosolymis , in diebus Oziae ludae regis , et in diebus Hieroboami loaso ge- 
niti , regis Israhelis, ante terrae motum biennio. ,, Verba haec, sicuti in celeris 
prophetis diximus , tituli cuiusdam vice funguntur , qui libri scopum et continen- 
tiam et auctorem aetatemque declarat. Neque est mirandum quod dixerit, sermo- 
nes quos vidit super Hierosolymis , etsi cxisus quoque narraturus erat Israheli, id 

(I) Hanc, quam reprehendit Theodorus opinionem, prae se ferunt Chrysostomus ad Isaiae eap. VI, 
Hieronj-mus epist. XVIII. I , et Procopius item in commentario ad praedictum Isaiae locum. Sane cbiur- 
gatum a sacerdotibus Oziani dicit sacer te.xtus, non a propbetis. 



96 THEODORI MOPSUESTEJfl 

Tuv v\yiijL^^ If) Ta kJ) T 'lgp«craAw/* , iiT owu (^ me)- ouutvv ^ov !w ^ G?^ k tS: 

■ ^liiJhL (pyAw, i(^^q cv Tolc, 'Zif^S^v i}pii)(^ju^' r^ ?Qi7mv q iJ^ oLitoXou^et^ M^p/u^cav 

71 (t yyvo^oDv </;' cneivov' iiiwg "^tiv tS KueAcoTz&Th t^ ^zs^^^YiTeici^ IJ^iAcocn r ctmojif' 

V. 3. aQ^-^fAfJ©^ fAAV TOl TY\g 'ZZ^CpMTeia^ 87W (PWOTK. '' Kue/©- ck SiOJV i(pdiy'^ctTO , n^ qJ^ 

'li^HotLKYifA, iJhojte (^cdvLju djuT^' (^ l7rtv^<rctv auj vofA.a^ Tyj Twifjt^ivcov ^ cJ^n^v^ t1 iCO- 
^v<^n iQ Kcip[X}]Xii. ,5 Qctu/L(^aico^Ta. cvTiudiv rio'^oLTO lii /\sy^' i*7retSi\ -^ iiK cv t^ 'ig- 
p8(7?5tA)ijM. 3 dAA' cy 6}c^voig i^pdiyfiTO Tolg itT^ig, of 7^ Ti i-^v(:^v Jiffjf 7115 ^ctaiKeiCLg tS 
lcre^y\A iTuyyoMov ovng, ilKCiwg 'Ze^oTE-3'ej«^ 70, Ik 2/&)i/ i(pdiy^a,TO-i (^ l^ 'lipaauXytfJi^ 
iJhoJOi (pcdvlcju duK' wq oiv fMi Tolg TTtejL (^ 'Tomv c/K^vov %mon<LofAvoic, (hLi/uisxnv ^- 
p. I4G. ^a,(petv fA,iX7^iiv 01 dKSOVTig ryj Kiy>fjLivoisv r ctmctv ilJ^efiv q oLTrcwTig 077 yvcldfjLYi 3?ou 
'Qlutu (p-&i'yfiTctj , og 7^1 ojTmvitov 7Wiiijy\g Ti (^ KuejiQ-> covj Ci/ TZif ^im op<i tIcu ;^3ii- 

KiKTZtV dum ■d^pyiOTietCtV tC^ tIcjU VOJUUkIuJ S^TCt^lV TJAnpSc&O/ 'oi>^cnTU^i' TH^ Ti 'Zt^^^pyiTVf 

YVLU iiTretv ^UTzx c/icTy?, ^f^t/ li^ K^e^v '^ ftLuuofji^ivcov t 'iKj3ctcnv ilg gp^v o^cpgg^v tx> 
Jl l^Tikv^crxv aui voftctj r/i Tioiftivcov , n^ o^«^V3'? w Jtopui^n tQ KoipftyiAii, hoL iiTs-Yi 07» 
0« 7115 "^^^cpao^ft)? 7)15 c/Ketva imvTig 75 0/ TnpJoiJiOi auL Tolg hynftivoig jm^griauvTou ilg 
Triv-d^Q^' (^ ftluu j(cti tQ \cre^y\\ cnw c/Ketvoig, oug JCopv(p!w cbvojL(^cnv tS KoipftriXou, atg. 
TnejL c/Keivov oJjcouiuTctg t tottov, j^ ilg iiJiv Jiov ty\ Xii^oyri wi^ftiviig' iiTOL jLue}^car 
(^ A9y>v dva. jttgp©^, TnejL ij(^(rii 7^ TnejLOiJtasv >^iy\. 
T. 3. " Ka/ iiirtv KvejQ^-, '^ r '^icnv oLcn^etoug Lctinc/LcnLii y^ 'Qh r TiosctpcTiv Cl^ hk 

')b!7rD<^oL(pYi<yofjLou ouutIw, avS' m i^sjfi^ov cv ^ioai cnJ^iefig vxg cv yta-^i iyhKrctg t yct- 
?\g.aJiTtSv ; ^ ^^jm^xd •viup ilg (^ oiJtov ^A^oLtiX, j(^ j(cfi^(^ctyi.TaL{ ^juuiKict ijou 'AJip' 



y. i 



est decem tribubus , nec non finitirnis populis, eventuros: sic enim egit, quia po- 
tissimas omnium res urbis Hierosoljmorura existiraabat , nempe eius populi , qui ex 
ludae tribu constabat, sicuti iara in superioribus diximus: quum interim cetero- 
rum ratio in praedicti gratiam haberetur. Sic ergo a principali re , vatieinii sui cau- 
sam ostendit, quod ita exorditur. " Dominus de Sion locutus est, ex Hierosolymis. 
vocem suam emisit. Luxerunt pascua pastorum; exaruit Carmeli cacumen. ,, Mire 
admodum his verbis loqui coepit: nam quia non Hierosoljmis , sed in iUis loque- 
batur locis , quos ethnici regnumque Israhelis occupabant, slatim prudenter addi- 
dit, de Sion locutus est, ex Hierosoljmis vocera suara emisit: ne forte auditores 
rerura a se dicendarura cultis per ea loca daemonibus causam imputarent: immo 
potiiis universi agnoscerent, se Dei voluntate verba illa facere ; qui quum omnium 
factor dominusque sit , congruam sibi religionem in Sione monte exhiberi legitimis 
ritibus iusserat: idemque prophetam ad haec dicenda nunc excitaverat, suoque tera- 
pore vaticinia in rem conlaturus erat. lam verba luxerunt pascua pastorum, eia- 
ruit CarmeU cacumen , significant fore ut cum praedictis finitimi omnes non sine 
suis ducibus ad hictum vcrtantur: et quidem etiam Israhel cum iUis, quos Car- 
raeli cacumen appeUavit , quia circa locura illum incolebant, ac praeter omne of- 
ficiqm superbia exultabant. Deinde subdiviso particulatim sermone, de singulis fini- 
timis pergit dicere. 

" Dixitque Dominus: super tribus sceleribus Damasci et super quatuor non aver- 
sabor eam? quia seri;is ferreis praegnantes galaaditidas dissecuerunt. Ignem immit- 

(1) Obseurus videbatur Hieronymo hic prophetae loeus epist. LIII. 8. Sed en Mopsuesteaus more 
Suo perspicue atque indubitaDter «xplanabit. 



Itr AMOSUM CAP. I. 97 ) 

xi)4<w (pv\LJu c^ obrJpc^v Xappav ^ odxH^^onTdj^cr^TaJi ?\sit.og 1.\j^ctA 'S-^aifin^q-, Xiy^ 
KVQjL^. 35 To ^ r "^/cn ;fptjf Tiosoipai Myl dvTi Th r ctycLV TiDXAouq- l^zs-etJ^ ^)^ o ju^ p- i«. 
T hoL <t Jio a,eA-^MS>i TTXn-d-iuiTHtog )(gLXmTaui ^l), '^/oi /uSp Xiyl r iroXKciuc,^ Tiosa^ai 
3 T 'Qn^cnv 7» TTAM-Sct^* (^i<AiTOii 3 g/V«F 07? TivXAff-i dcTijSetctg i^ b.cLfJigLany. TroLpei^ehv' 
Ifh/uSi/jovTa^ Q <^ '^ TiXa^Dy c/KTeivovTCt; r oicnfietcw, f^ii "^yzrocr^i^pi^roLi (t /uuo-etv, kocA-n 
JwuoLTov tiTci ii^QiXiTroov TXi ?\9t7mg cLurav ^ss^^vo/tAAO^, Tld iU G^ Itr^nknabQ •iS-ap 
(WTtSv 'yi^^mf^luJ Xiy^' a)g clv Jlei^etiv om )(gLV 7iDX/\gL yic7t(3yi)(^criv -, oiAA^ VTTep TtTwv 
/tj(^Xigzt ojuT^g TtfJLCopv\cPiTaui ^ S>v uoKkJjuu 7ioiei^a\ iaaiovJoLVA tIuj xJnJi/npvicLV' ih ouZ 7/1 
yL?\g.ct(hTtjSv -i c/K /L(JiQ$t4 ^'liKiTaui t ](r^v\KiTzSv iWetv iTretih tS Ictq^yiK ju^^Q^ Iw y\ 
YcL>\gLCLj' iTretcfii Toivvv, <py]cn, tocxolvtIw cJ^iTetvcttf ^r' cLmeSv r ^ss^vo/uuctv, a; <^ m? 
iyKvag ounzfv cnJh^lg -^sfiooi ^f^^Ti/mietv' 'ioitoi q tSto Kiy(v ik "^STwJet^iy 7^ &)/<pT)ir©^ 
aUrrtSvy Jl lui >iJ\ t lyKvcav i(^etJbvio^ ynvi 'Zefftocnv oVTwg ativzg n ^K^icnv dvoLTi/uvavTig 
TToMfjLH vofjLCd' OTTip owu iiTTiv Cj/ -zjj/^iOOT (7idi)^ig, ng f>Let(^ovoL iftcpcLoiy T yiVO/Lui^ii' vmp 
cAi ThTWV (pwoiv ouu^lg iim^cd G^ oL(petvi^0VTCtg y d>g i(^ 7a jSacnKetoL ourmv ^-^cu^idr- p. m, 
yauj' tQto yb Kiyl dtjiAKioL i]« ^AJip' Tiucretv Tg 7^ fJLrf^OTioKicog oLurtJv t!w l%tjui> a,OaupY\' 
•dluJoLi' OTnp J\\/\9i 7t» cxu^^^i^vJ/W /uipx^ovg AoL/L($Lcmov' y^ Jit yjjj TmvTCtc G^ c^ curmv 
d^powiO^, co<yi (t. ch^ c/K- '^ XcLppoLV TroLpoiKHVTCtg oJUTolg d^pcLvicjTtf , 7n>?^Kluj OJUTolg C/tC T^ 
oiyc^ctg JujuoL/Liicog ^^m^^djo/LS^ng Trapi-^v /Bo^-d^etctv' f(cfj ayuuTVfjLCog iiTreiv aTTctvTcu; c^ 
T^ jBoLOiK^ctg c/Ketv/\g, o\g I^haLu ovo/ut^ ^vCLa, oLlx/i^Xcocncx, 7rctVTi?^ei ^tiP^Jtijcm. 

tam in Azahelis ddmum, qui fundameDta filii Aderi consumet. Damasci vectes con- 
fringam , disperdam incolas agri , quorum etiam tribum succidam de viris Charran : 
captivus ahducetur populus Syriae nuncupatus , ait Dominus, ,, Dicit autem super 
tribus et quatuor , nempe pro multls. Nam quia numerus post unum et duo plu- 
rahs dicitur, verho tribus multos denotat, verho autem quatuor muUitudinem exag- 
gerat. Significat autem se multa Damasci scelera neglexisse : verumtamen cum eius 
cives in impietate perstarent eamque cumularent , iam fieri non posse quin eos a 
se repelleret atque odio prosequeretur. Exin ceteris eorum sceleribus omissis , illud 
commemorat quod adversus Israhelitas commiserant: nempe ut ostendat, etiamsi ho- 
stes multa peccaverint, tamen eos potissime se puniturum populi sui causa, de quo 
raagnopere sollicitus erat. Igltur galaaditidas feminas dicens , partem pro toto ap- 
pellat: pars enim Israhelis Galaad. Causa puniendi fuit , quod tantum adversus Is- 
rahelem scelus expromserant , ut ipsas populi huius praegnantes serris ferreis disse- 
cuerint. Videtur aulem hoc dicere ut hostium crudelitatem demonstret, qui ne gra- 
vidis quidem feminis pepercissent, sive eas reapse serris, sive gladiis more helli con- 
ciderint: ita ut locutio serris ferreis ad praegravandam facinoris emphasim adhibea- 
tur. Quamobrem , inquit, immittam eis hostes, a quibus cuncti ceu igne absumen- 
tur; et quidem regia quoque ipsorum sedes delebitur; hoc enim innuit dictio fun- 
damenta Ader: atque omne metropoleos eorum robur subtraham; id quod significat 
dictio vectes Damasci confringam. Ita demum eos omnes funditus destruam, \\\. fini- 
timos quoque Charran incolas simul deleam , quorum sciiicet vires Damasco vide- 
bantur validum praesidium exhibere. Ut breviter dicam , cunctos regni eius incQ- 
las , qui Syriae vocabulo indigitantur , servitio addicendos curabo. 

(f) Notissimurn est Graecos praeter singularem ac plurariTum, duali quoque uti uuraero. 



V. 7 



98 THEODORI MOPSUESTENI 

(T^cKpyj^fxctf oLurbtg, hifdv iS (tly^im^Kamvcram ojj-nic, auy^/uigt.Xcacncui^ 1.0^9 ju^^, iQ avy- 
nAciaztf iig rlu> 'it^nf^aua^-^ ,, To oujto Xiyl /^vS^-Sa, on 7rvK?\gt,g oicn^eict; ipyncrafA^i- 
vcf)v )(^ 'oTTJ^ovTixv TYi ^^'^v\e!icf' 7115 yvcof^ng, {•ix- abvV^OfjLOUj \ti' /u(Jf.\igzL Q cujTiig nfLOd- 
^«OD^Of^, VTrk^ oiv tS 2o7v5/^t(^ cti-^jt^Xcajvtg ?igf,^ovT©^ gSxt -t^ 'lcf^nfjLouct^ , )(^ 'Jsro 
rUl/ ryj ]iTe^Y\Knztfv TnTrowtOTQ^ ^hoicu/^ cog ^ Tikeisov auuriig '^ 7b7« ^fjueivoui tH 

%;Af^T^-t iTnKYiXu^Tiq 8TD< CfcCpfTPlSK TB rllll OtAy^im^KCiXnOLV OKeivlw 7rcXifA,0V VOfJLCd, y^ 

crw.!wciy}(gt.(rcu; ^ t 'lcf^nfxotlcut amK^eiv imKiv ^ ;^ ^c^vSt^^a 7ikv\fJ.fJLi\etat,v cu/Tt^v 
Ki-yl la) tz^ G^ ^ltreptyiAirctg i}pyi<rctt/rv ii ouZ; " Kolj cJ^UTPsg^AoS' two "Qh rd rii^ 
'■ - Taji?, (t )(c/^^.<^ctyiTat^ rot b^fMKict ajL)rv\g^ :Cj cJ^oK9-^p<^ cm )(gt,%iKCUJUTCtg d^ 'A^cant, 
^ cf^oip^cxiTOij (pvKrt o^ "AcmoLKcov©^:, Kj iTrd^co rluu yji^^ f^La '6^ ^Ayo^gce^Vj itj "^Wo- 
KQuuTOij 01 ^(gtru.KSiTrvi 7^1 (^o^pvKoov-, Kiyi Kve^og. ,, tIw cujtIw iTm^oo (^ r^rvig r\fJLOO- 
Ef-ctv (pnoT Twp y) )(^v^vdzt r T^Kijuipv Kiyi oo; a,v Zrmg ouiriig 'fhvi/uJi/uS^jov' og •Q^/.g- 
AeT /Mf) T^ Tct^ng rct reip^vi, c^ ^cL^^eS^v q oLTiZLcrctv otvcicnjaLu^ t iroKiv ^y a.(^ctitieii n cs^ 
y^%i)aj>jutJTCi.^ cujtIu) /Jt^ rp rlw n '' A^oo%v (t r ^AaactKoovoL olftouirwv «x u(p'i^ofJLajf "H 
«c/g 'tp C4/ " AiC}(cteSig' /AVY\/jjivdjiTajj yoi^ ry\g Tct^v\g cog cJ^ap^liarng 'r^ cv roig BMo(pvK9ig 
craL^a.7r£icov' K^ ftoivH Kiyf t nfJLooejLOV aLimcnv iTnKdjcn^ajf roig ckocpuAPiS' "o^v hmy^' 
}(c/ii '^iTroKdUJUTOuf ol )($LruK9i7roi t^ a.KK9(pvKoov-y Kiyi kvqx^^' ,, 'Ivol iiTrvi oti awjrvtccog 
oLTroLvrotjg a(pctvic^ cffftr (^o^pvKagj cocmip cv rolg dvcoriepig oLl^/n^KcoT(Ldr,(7i(^ 'i(^v\ imv- 
rct (^ A5tOK T iTJiKKwrvv Ivejictc. 

V. 9. " ToLeh Kiyi lciiejlQ^, i7l\ T "^IOIV 0.0^(^610^: TvpH ^ i7n T TiOSOipaiV iiiC '"iTTVrZoL- 

(^nso^Ojf cuutIcju, olv^^ U)v tJWjiKKeitrcuf ai-^^^/^Kcocnctv rS 2o/\9/^ iig rlw "lc^nfjLcUcu;, yu 

" Haec ait Dominus : super tribus Gazae sceleribus et super quatuor, non 
aversabor eos , proplerea quoJ ipsi mancipaverint captivitatem Salomonis , ut eam 
concluderent in Idumaeam? ,, Id ipsum lieic quoque dicit; nempe quod illos sce- 
leribus cumulandis deditos , atque in animi pravitate obfirmatos , iam diutius non 
feret: immo potissimum puniet, quia quum Salomon in captivitatem Idumaeos rede- 
gisset , atque Israbelis ditioni adiecisset , ita ut Idumaei diu in hac condilione per- 
manserint; illi supervenientes, caplivitatem illam iure belli dissolverint, liosque ite- 
rum in Idumaeam secedere iusserint. Nimirum hinc etiam propheta arguit hostium 
scelus adversus Israhelitas. Ouid ergo? " Immittam in moenia Gazae flammam, 
quae illam a fundamentis consumet : delebo Azoti cives : Ascalonis populum de- 
struam: Accaroni manus inferam: reliquiae alienigenarum peribunt, dicit Dominus. ,, 
Easdem his quoque poenas , inquit , imponam. Kam et hoc loco ignem pro bello 
dicit, quod scilicet hostes ceu flamma vorabit , Gazae moenibus exitium inferet, 
cunctamque urbem a fundamentis subruet, eiusque incolas perdet, cum Azoti Asca- 
lonisque civibus. Neque ipsi Accaroni , inquit , parcam. Memorata scilicet Gaza , 
quae satrapiarum exterarum princeps erat, generahter praedicit eventuram cunctis 
ahenigenis cladem. Quamobrem subdit: " alienigenarum reliquiae peribunt, ait 
Dorainus: ,, quo dicto breviter significat fore ut omnes exteri pereant; sicuti in 
superioribus populum universum , Syriae nomine nuncupatum, in servitutem reda- 
ctum iri praedixit etc. 

" Haec ait Dominus: super tribus Tyri sceleribus et super quatuor, non aver- 
sabor eam, propterea quod concluserunt captivitatem Salomonis in Idumaeam, et 



IN AMOSUM CAP. I. 99 

^K ijujfrKQ-hrav hjs-^mc, a.<h\<^c^vy <t c^ct7n)<^KoS ttCo im vx, rei^ Tup«, y^ jf^^^^payi- v. lo. 

c^ravovTwv t^ aak^exajv hk dv6^0fji,ai r oljcetav-i y^ jL(a.XigTX, yi Tnivmv oti rlw Ta 1o- 
^/u^rQ^ a,l^jL(^Xcoaiav iU rlw 'iJ^sf^cuav Tra^icniSjarav^ KiKOivav/iyJm; irig 'ZJ>^^vc- 
/uto^ laiiY^; rol<i ciMO(P'jA9i5* «5 ^^^^ /<«tA/^ "^TrvX^^Oj tstj TO/STCi ^em^za.S!t^^ iU 
/uui/Y\!xluu iXiiAvdvrctg ■^^" avuL>^>tO)V •, a,; o ts 1oA9ju)^ ^ o ^ttWv (^a,ai\<^(; vvn^ (piXiag 
i7roi'^auvro 'Zi^; cLwApt^, av ovJiva iJOiYiazli/uSsfjoi Apji^v, TojayTa ^'zs^^cn vt«>* u:^^ 
«V cA) K^ ytfWfjutw ifjt^luu iTnX^v 6 TroAg/tu©^, to relptj t? coWv 'sfeegAei, ;cpti T^ff^jav 
d^pavieT rttf ttcAiv. 

" TceJ^ Ag></ KVtJtQ^-> iTH ToCiq Zioiv d(7S/3ei'a/$ t^ ^lJ^nfjialaj; )(cf.] Im r T^aTtffCTiv v. ii. 
ovK ^$7ro(rZa,<pY\aofjt,au ojutIuj ., "ivitiAv tS xficS^cu ojjtov cai pOfA,(paloL (^ dJ^A^pov duTii' >^ 
i\vfJiiiivaro fA^riZctv im rluu yluu- jCj ^imaiv ik /u^Tveiov (^eAicluu iavrQ' (t V3 opf/,11^ 
djjvl i^v?\gL^iV ik v1kQ-> (i); „ riAg/o-Ta lczu hcn^nitorag cviyfcoiv , Im Tikiia-rov dai- 
(^oujuTav 8JC dv'i^0fjt,cu' (^ /L^^Aigtt yi iirrt^ m 7r6\i/u>sv j^ t ia-^YiAnvfv OKmaztv-» sek ■ 
rluu avyfivetctv ctl^wudivri; r 'zu^g auihq, )(cfA otj c^ d<hX(pcdv r.auv duroi rt y^ fcro/, 
0» /uSi^v 6/K tQ 'HoaD, o\ 3 0« 1?^^ 'laKO)^ fi^^&y^fj^or i^rv ^ itTn (^ d<AA(pov cumi' 
Tv Q iXvfjLYivaro ftYiZav ivn r y!af, Xiyf, dvn tS ^ria-^pa^av OLTravra^ <t ilg y^ Kff-r- 
Luiy}(^v' OTnp Iw iig rlw TiKhauv ojJThg fjLYi^ctv 7iky)fJ,jLii?\9UJUTWv i7retJ)i yt^ dJiX(povq p. lii. 
d)v6jL(^(7iv a>; c§ dJ^pc^v nTiy/u^Hq-, Avftluu ftyi^a^ cavo/L(stai r r d<hK(pdv dvcupioiv-, 
a>g aiv ilg r KOivluu ftnvi^ thtu) Kvfxyjvct/ud^cdv ttJ '^ottco' 7^710 ir,>(gLaj n (pnaiy iJg djJTng 
(pe,jl>ong /u^<^, 'ivoL fjuii^ova r /L^VJeJictv tyi; iavizSv eh/jJvirQ^ 'Zis^Xcovrcu Toig oe^ai' 

non sunt recordati foederis fratrum? Et immittam ignem in moenia Tyri , et de- 
vorabit fundamenta eius. ,, Quum liaec diu , inquit, patienter tulerim , iam diutius 
prolongantes impietatem suam non feram ; praesertim quia Salomonis captivos in 
Idumaeam transferendos curarunt, commune lioc scelus habentes cum alienigenis. 
Atqui captivis haec minime facere debuerunt , foederis memores , quod Salomon et 
illorum rex amicabiliter inter se contraxerant; cuius prorsus immemores, nunc ita 
se gesserunt: propter quod me volente bostis adveniens, moenia eorum subvertet, 
totamque urbem destruel. 

" Haec dicit Dominus : super tribus Idumaeae sceleribus et super quatuor, 
non aversabor eam, propterea quod ipsi persecuti sint gladio fratrem suum? Et vul- 
•vam bumi labefactavit , et rapuit in testimonium horrorem suum, et impetura ser- 
vavit usque ad victoriam. ,, Quum plurima peccantes tulerim , iam ulteriu^ delin- 
quentes non feram: praesertim quia bellum adversus Tsrahelitas commoverunt , ne- 
que cognationem cum illis reveriti sunt , et quod e.\ fratribus utrique progeniti es- 
sent, ex Esau videlicet atque lacob. Id enim denotat diclio fratrem suum. lam 
verba: vulvam humi labefactavit , dicit pro: intereraerunt oranes et humi prostra- 
Terunt: quod perinde erat atque in maternam vulvam peccare. Nam quia fratres 
nuncupavit, utpote ex fratribus natos , vulvae excidium appellavit fratrum occisio- 
nem, quasi isthoc modo in communein matrem peccassent. Patrarunt autem ad- 
versus ilios horribilia , quo maius testimonium crudelitatis suae spectantibus perhi- 
berent. Sed et impetu multo ac vehementi in eos irruerunt, odium suum ad finem 

(I) Nobis placeret magis lectio coniplutensis sT,' y£?xoj ad contenlhnem. 



V. 14. 

p. 152. 

V. 15. 



lt)0 THEODORI MOPSUESTENI 

H^ J^ (t o^i^Yi TFoXK^ Tiv) ^ (r(^oJpai }(^t clmSv i^yiauvTO, ap^i rikiiq tIuu ojutIw tS 

■s. 12. T«7WV 77; " Kojf Q^CtTFCg-^^cS TW^ ilq QoUjL(^V, ^ ^f^tS^P^^TOt ^/>tgA/a Ta^cov ajUTYig. 5, 

($iauL/uigLV r lJ^iifj.cucov Iw h '(2%i/SAg77?'©^ TihXiq' iTrci^co tvUwu ojUTVig (pyicn r TwMjiipv-i 
og T fAJty^rluJ ewTzSv <t jSctaiKixo^TUTLu t^Kiv imvtiXoSg a.(Lictvi{i^ c/h, 0aL^pcov ojutIw juP) 
tP Tet^v ctvctczuctcrctg. 
V. 13. " ToicDe Myl }cv^i(^- ^ Tcti^ "^icnv dcn/Betcug ^^o^v 'Afjuji^ ^ ^ ToCig Tiosapaiv 

OVK "^gpa^pyjcTOf^cti ajUTOvg, d,vd' &v dLVi%it^ov Tttg ot/ ytgpi 'f^^pva-ct^ i^ T ci?\gLctJ)tTzSv -i 
OTTwg ctv TikaTiJuucocn tu. 'oQjLct djjmv.^ n^ dvd^co two ''Qh HTt t&^ 'Vct^QoL' ^ K^^- 
(pcf^TOj Tu diju^Kict djwmg /C^ tc^v^g cv h/uk^ct TroAifjLHy (^ <7^c&«<T2Ta/ cv hjukoct owd- 
nXeictg duivig, ^ :ro^<$(;crgrct/ MiK^ft cv ctiy^iut^Xcdcnct -i ol Upeig dinv} )(^ ol ctq^vng 
ajJiuv Itii td duTX)-^ Xiyf Kvexog. ,, Ta o/^oia, J^ ^ ^zs^i Wtwk il-Tiaiv -, V7np T^m jl(^- 
XigvL dyavoLiCTetv Xiyi ;(^t curizdv ■) otj 'ryj 'lcr^ijXnr/v idg iyxvag avg^/^ov, tIiv efk? 
fi^axluJCtiv bf.t(jOTy]7u ■jLUftii/^or iKmJi tS '^TivKKveiv ju3p druyau& td g-S^v©^ ^> lYig iig 
Tztg lyKvag fSp^vofAAag' x^tu^olj Jl r c/Ketvcov ^pctVj cog oiv fjt^ei^ovoL r oim(nv Ipyd- 
a-ajtvrv r oiKetcLV \7rtKdjcnTajj J\i (pnaiv V7np rhrwv m^KijuuQ^j Tmvizt ju^ d(pzKcov t^ 
'Paj3Cd Tet^-i Yi fJLy]^07n)Kig duTtdv VTrdp'^' 0)c (id^^v q dvoLcmoSv r 7roKiv-y (^ ioo-htov 
if^dwfcov >(gLT djmSv (^ TiZiKijui^v •> cog d^po^incig Itji roig yivoju^oig rdg 7^ iniXovTZ^v 
oKQKvydg '^iTTOTiKet^auf' du7Y\ ju^ owu dTmKetav VZeroju^et TrcuJTiKn' td 3 iiJtaKdv ouJTzfv 
MiK^fA, ojTzo ^^s^oru^opdjo/Mfjov dim^yKTiTou aiyfj(d.Kcjorov j^^Kei^vo auju oLTraai Tolg Ti 
ii^T<^jiicn (^ Tolg cto-^HOi tQ Kgi'^. 



usque contra eos demonstrantes: nam servavit tisque ad victoriam, hunc sensum 
habet. Propter haec autem quid? ^*' Et iramittam ignem in Thaeman , et vorabit 
fundamenta moenium eius. ,, Thaeman Idumaeorum erat urbs' spectabilior. Addu- 
cam itaque illis bellum, quod maximam illorum et imperiosissimam urbem prorsus 
consumet, atque a fundamentis cum moenibus suis conveliet. 

" Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus filiorum Ammonis et super qua- 
tuor non aversabor eos, propterea quod dissecuerint praegnantes Galaaditarum , ut 
dilatarent terminos suos? Et succendam ignem super moenia Rabbae , et devorabit 
fundamenta eius cum ululatu in die belii » et conquassabitur in die consummatio- 
nis eius. Et ibit Melchom in captivitatem , sacerdotes eius principesque simul, dicit 
Dominus. ,, Paria de his quoque dicens , irasci tamen potissimum iUis dicit , quia 
Israhelitarum praegnantes dissecuerant , Damascenorum saevitiem imitali; speran- 
tes scilicet totara gentem perdere per hoc adversus foetas scelus: illorum insuper 
regionem possidere , ut latiorem incolatum haberent. Sed superveniet , inquit, ob 
haec hostis, qui Rabbae moenia destruetj quae erat illorum metropolis. Porro urbe 
a fundamentis pereunte , tantoque ardente bello , intolerabiles ob eam rem extol- 
lentur patientium uiulatus. Urbs itaque supremum exitium experietur: ipsorum au- 
tem idolum , Melchom appellatum , abducetur pariter captivum cum sacerdotibus 
cunctis ac principibus populi. . 



IN AMOSUM CAP. II. 10 1 

K£0. B'. 

<' TcfccA Xiyl Kvej-(^' Itti r %my doijSeicug* McoctfB i(^ i7n t Tiosctpcnv ouk "^- \. i. 
<r^ct(prtcn)fjiOLi ouutvv, aK-S"' m f(^ii}(^vcrcty o$zt ^ctaiXiCoq ie^ovf^cuctg g'5 }toncu/\ ,, '^Oti 
/lS^ 0'jZ Sjof' imvTUv <i^ ?^i7mv ^s^^vojutctg Xiyl r h-^vdv-, oig 7(^ Th "la-^.riX IjW-^^- 
vwVofTD, J^?\9V ou f^lw iiefi ci/^^vdu V^ 'Z!y^x,£tjLS/)Ct>v C4/a,X/\gL^ci^ axcXa^ictif j Itt' ok- p- ijs. 
cfiKioL tS (BctcnXicog '\<^HfA,alci4 iTTctylv ^Gto (pna^v 'og 'y^ i(^ "iJ^ovf^aloig to ojuioiot, cv 
Tvig avcori^ig riTreiAyjx^g cdirfcu' olK^K iTxraJ^i o jlS^Jj rp "lcf^^^if^cucov (^ctcnKivg i\^HKi\^ 
TTOTi "uf^g iiqiwlw 7(^ (^iXiaA/ vivcTcif 'Tp \<r^Y\?\.iiz^v j oiyc&vociCTyia-cwTig q im TTiTOig ol 
Mcootfiircu imqioLT<£i<rci4/ t5 k^ t^ "iJ^afAalcL; aLTn^^^eict 'T^ 'l^r^nAi-n^lv , i(^ vivifoyixaTig 
acnnp Tivct dixrictv iTnviKiov rolg i}J)i)?\9ig rolg oiKeioig iQ ^ctcnXicog t^ ^c^nf^cucu; -zi^g-' 
iiyt^v rliv cri^otylw, m (^ o?\9f(^v7ri)(rcti/Tig ojutvv Itjj ryi dvaioc- ihiv ouuu Xiyl to }(giT- 
i)(gLV(raJV o^ /BacnAicog ^lJ^HfjLolctg ilg itovictv., rltu 'ZD^aztycoyloD Aiycov (z t cnpctylw lcp' 
^Tiip oocoji^ o?^)(gLVTVuZrig OJUTVV ilg itoyiocv ojtmi tu oga, /LfjQi,(iiQK-ni(^cnv hpy^i^ou /uSp 
cuZ y(^ 'Tp Mcooc^iTcSv Xiylf vmp t^ ctmctg c/"/ lcv ctTn^cicz ryi ^zif^g crJtr ^lcr^y.Airctg 
TVffuvTLW iTTichi^ocvro >(gLTOL tS /SoccnAicog 'mg 'lcfouftctictg rlcJu hgyuju' vvnp q thtzov tj ; 
" "E^oLTro^Ko^ Tiup ivn McoocjS-, <t y^^^i;>a/yiTcu dijukAict tjj TroXicov cuml' y^ cnoLTrc- v. a. 
^ztviii^ cv oLJhvct/uuct Mcool(2 jU^ (pcavYig t^ /-^ K^vyijg attKmy^og- (^ oJ^o^sQ^pSj cm kdi- 
TOLg qJ^ aJtJT^:, (t '7ra.v'Qtg a.p^vrctg dtrj^ ^^TruKnvcS jumr ojuj^ , Aiyf KVQjLog. „ ^ETriXdj- v. j. 
(T^rcu yip (pna^v o 7ro?!i/uu(^.> TroLcrctg dunSv di^aLvil^cov Tocg TroKeig' cog iig i^ctrlw )(g.Tiv- v- •"*• 
i^ivrctg dSivetoLVj (^ jU-w q ctpiccjLorccg ^cd^g tv juuiyt^©^ t iTm^ju^cov djurolg >(gLH^Vy 
ju^ /ujey<pig Tivog (pcovHg rz (^ K^vyig r TioXifMitcov axthyny^cov ^vcltov '\}mjuLfivau' crwLi- 

CAP. II. 

" Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus Moab et super quatuor no^ 
aversabor eum, eo quod combusserit ossa regis Idumaeae usque ad cinerem? ,, 
Quod in reliquis cunctis dicat nationum iniqultates, quas contra Israbelem raoli- 
tae sunt , exploratum est. Et quidem boc item loco baud mutato sermonis tenore, 
ob \indicandum Idumae^e regem baec se adiungere ait; quuin tamen in superio- 
ribus paria interminatus Idumaeis videatur. Sed quia rex Idumaeae abquando vo- 
luit pacem amicitiamque cum Israbelitis componere , indignati ob id Moabitae bello 
appetiverunt Idumaeam odio Israbelitarum: et cum victores extitissent, ceu victo- 
riale quoddam sacrificium idolis suis regis Iduraaeae obtuierunt mactationem, immo 
ipsum et bolocaustum in ara fecerunt. Id enim valent verba: combusserunt ossa re- 
gis Iduraeae usque ad cinerera , oblationem dicens et caedem, in qua ipsum bor 
locausti ritu cremanles, ossa eius in cinerem redegerunt. Ait ergo Deus, indignari 
se Moabitis , quia odio Israbebtarum , tantam adversus Idumaeae regem iram exse- 
ruerunt. Quid inde porro? " Immitlam ignem in Moab , et devorabit fundamenta 
•iirbium eius. Et raorietur in virium infirmitate Moab cum clainore et clangore tu- 
bae. Et disperdam iudices ab eo , eiusdemque principes omnes interficiam cum 
ipso , dicit Dominus. ,, Adventabit enim, inquit, bostis cunctas eorum civitates 
vastaturus; adeo ut ad extremam redacti miseriam, neque ferendae inagnitudini in- 
flictorum malorum pares , cum clamore maximo inter bellicarum tubarum clango- 
rem mortem oppetituri sint. Atque ut summatirn dicam, tantum erit iilorum exi- 



i02 TIIEODORI MOPSUESTENr 

TVfMcag n ilTriiv , roa-s^g oAg-S-p©-» cumJ^v "i^ •, ag fA,v\ aeArlw ojm^v fji^y\ q old^vtdl ^z^- 
^et(p-^uZcu jM.jic/sva, tto^vtmv cwmfv "^^AwA^twv f(^Bu7rci^. 

ii^iuoc, 6 ^^^^Ymg-, "^iixrirou T^itjziv Im tu tc^ ^^ avfju^nTo/u^ci., e^etzvvg oti okuvoi 

75 VTTi^ T^ ih THTCt^ oicf)>aa4 YI^XP^QV TlfJLCO^iiSs^CU^ COq oiv ilg diOV Ct)7rip 'EJ>^a^)Cf1V CLUthg 

' aULi^CUVi tQtV 7^y\fi.fAA7\Q'JJtJTiC, TD^ '^OTTUi' ^TVl Ti » ^.^(^I^OVXOUL T TJ f^LOit^OLV AyVCO/J^Vig 

't&fei dzOV yiy>VOTiq' f/.'ijmiHrcU JU^l 70/ 'ZS^Ti^V T^ 7« l^cOr (^vXY\q d)g av JL(JtXl<pX, TlfJLO)- 

eACLt; oi^ic^v-) vm^ u>v fZ^ (^ votov Tvy^vovT^g tv diiov :, iid^vog «tIov v\cPi^oiw' Xiy^ q 
V. 4. iiTuq. " TrtcTg Xiy^ KVtX©^' ^ r '^mv dcnl3aicus yjcSv "loveht t^ 'Qh r Tiosoj^cnv ovk 
"^qioL^^naDf^a^ ojJTng; ,, 'Uc7i^r\KhTCLg (t ThTvv; TivXAgLKig /uu(reiv XiyofV, i^Txretcf^mp 2Qi- 
f^jL^fj»)(ciLat ryi icLVTtSv oLcrt^etct' iliu )(^ r olIticlv Xiycav c^ 77jU.ft)£ia? " \vi70iv tS dTm- 
p. 155. (m^a^ ouuT^g (^ vo/a_qv Kvej.ii-, (t tol ^z^^^y fjf^Tct ajuT^ sk i'^v?\ff.^cuiiTO' ji^ i7rXavY]cnv 
iOLVTiig Tct /u(gt.ruuLcL cuntov cL i7wtt\(retv , oig l^nttoXHd^^rav 01 inxTipig cwTtSv 07ncra> cwrzSv» „ 
Ktf) yt) ^ 5toi ryj /^ vof^cav (t t ^zd^gcLy/jigiTwv ^ I/j^ 8^va Aejpv Tiotei^oj^ y\^ov- 
y^vrO) r^ Q T ilJhiXcov 'Ze^(rcti'ei^v ^i^-ss-aa, oLyjoKa^ rolg iOLVTcSv ioya^o/j^oi im- 

V. 5. '^CtOT. Ti OU^i; " "^^OLTIC^Xa TW^ ^ 'loUcTcM', (^ ;^^(pcfc^TCt/ ^/JUiKtOL '\ipiiCFCLKY\fJL. ,, 

" k(pctvicd -i (pYicn^ Sj!g^ r TiuKi/ucov t»$ ts -7^ (BoLoiXetctc oLTrctvrojg (ynetVY^g-i (t r 'liDacrzLhyifL 
cruju ouuToig. Eu<r/^Apy «/fe otj ^zz^i "J^j (BoL^vXcavlcav tclvtcl (^Yicnv' ciceivoi y^ rlw Ti 'lipn- 
cmXrif/, }(g.TV\yaLy>v -i ^ g^ t^ 'lacOat (pvkY\g i^^ov ctl^/^Xa>TOtg' ;^i tb/ ^ ci/ Tolg /ji^ 
' '^VTCL TCL ilg (^ 'l(r£$fc;7A, g/V OW;^ Tzig Jit^gL (^v^g^ fj^twicov >(gLt(gL-, r/T oiojvejicov cog 
iiXjQg ^f)n/(ji/jixY\rcHj OiTnp otuu oujThig f(^ cLi^/^Xc^TOtg P^g^ovT^g cx,7niX^v cog J^7\gv tf) 

071 /UaUV TtVOL OLi-^/JlCfLXcdCnOUtf Yiytirctf r ^S^ (^ ?\ff,OV ^JZSD Ti OLOSVejLCdV yi^J^Yi/J^lw t(Cf^ 

tium , ut neque iudex eorum aliquis neque princeps superfuturus sit , cunctis eo- 
dem tempore occidione deletis. 

Sic autem narratis quae finitimls eventura erant ob ipsorum adversus Isralie- 

litas iniquitatem , convertit se mox proplieta ad res populo quoque suo eventuras ; 

demonstrans quod sicut illi puniendi erant ob suam contra populum pecuiiariter Deo 

addictum iniquitatem; ita etiam populus poenam non effugiet ingrati sui erga Deum 

animi. Meminit vero in primis tribus ludae , quam praeciptie poena dignam cen- 

set, propterea quod circa Dei teraplum habitans, nihilo tamen minus irreligiosa erat. 

Sic autem fatur. " Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus filiorum ludae et 

^ super quatuor non aversabor eos? ,, Peccantes hos saepenumero odisse se dicit , 

quia in impietate sua perseverarunt. Mox etiam poenae causam dicit: " propterea 

quod abiecerint legem Domini, et mandata eius non custodiverint. Et deceperunt 

eos vana ( idola ) sua quae fecerant, post quae abierant patres eorum. ,, ISamque 

■^ et hi nuUam mandatorum meorum rationem habere voluerunt, et idolorum cultui 

se addixerunt , consentanea patribus suis facientes. Quid ergo? " Immittam ignem 

in ludam, et Hierusalem fundamenta vorabit. ,, Perdam , inquit, hostium manu 

cunctos regni illius cives , et Hierusalem cum ipsis. ,, Exploratum est prophetam 

haec de Babyloniis dicere , qui Hierusalem demoliti sunt , et ludae tribum capti- 

vam transtulerunt. Ceterum in sequentibus, de Israhelis id est decem tribuum ma- 

lis loquens, Assyrios ut par est nominat, qui tribus illas abduxerunt captivas. Quam- 

obrem apparet unam veluti existimari a propheta populi captivitatem ab Assyriis 

ac Babyloniis peractam : quamquam reapse alii fuere qui decem tribus ceperunt , 



IM AMOSUM CAP. II. 103 

iBdCvAcovtoi J\ ol G^ Trie 'lovcfht ^^j^ovng (puA»?5* ;c$t/ tjs )(^ ^ov©^ cv /tAa-ca ^^^v^* 
iwetJyi rS TffovTvq A9^S t cu-^^^jufSf-Xcdaictv tQtvv <7Wbi(^y] TjXnp^^vajj r/T '^otiov aip^AjL^lu/ 
/u^ "^TTO TT^ cfi}(^, mgcucjd^ildctM Jl dg Cffir ^ 'lyc/^ (pyAw^* cf^OTTip ;f^ o/ 'Z«>^(|)«rct/ Tri 
'Zt^ (^ ^ov icn/u^ct oJ^cLy^iKT^vn^ i Trcvi ju8{j OKavcav, TTvri q jtjje/umlwTdu{ tl^twv, wg p. i5c. 
d,fx(poT^^v iU T ^ov (mjjn?\9'Jii^v -, '3?£P5 y^uac te jjvct t koivov t cd-^/ngLKciixndv a.vcL- 
cpi^juS^fjcov , >(Jiv d J)iyipy]jL^oi!; ymg yiy^vi TxTiq y^^lg. 

" Tctc/g Agj^ xuc«(^' ^i r '^iffjv ac7S/3aa^5 'Jj-^kA ;(^ '<fh r T^osctpcnv a^c "^^td- v. g. 
gpx(priaDfj(,{Li oujtvv, „ EiTo, ilmtag oti VTiip m 'ohTeTctju^odt; Yicn(3iiv "^xTra^pgcpg^ cfi}(gdcog, 

Kiyl f(^^^Y\q l(C^ Ttt ThTtt)V TlkWflJUAKY /i{gLTa 7lkCl<pt ^ OVT^. " Av-S"' S)V ClTncfbVTO ef^l' 

j(cfjOv oipyu^ii. „ Ai^ov ov (^ j(gLT dpiTlw ^kyi vuv, ckia. (^ a)7np o^ ^ KivajL^ng 
a,fA,(pi(rliy\TV\CTlcdq J^H(^ct ^eZf^crluu- 'ivct iiTni otj ^n/^Twv 'zs^icficfbcrctv GGV^ Tvlg ch)(c/LiOig 

Cd^^/jdpaq- (^ 6^T5/V&)V TD Xiy>/J^OV " y^ Tliv.lTZX, \vin/iV TJZjroc/^/^TMV r/J TmTZiUJUTUV 
^^ (@ PtP^ 'T^ y^ii' 55 "'''^^' ^ TV(TiiT^ (^-/m T Ctlo^cyjiPcf^'lCtV cJ^iTCIVCtV T IjtUTZirV, a>9E 
«ry^ ^^VWTWV ^Zlf^pcfic/hvOUI TV (^'if^gUjOV VTrip iUViXi^TWV XvifJU/JigLTtiiV' ThTO ^ d%?\g'i TO VZffV- 

cfh/^Ttav 7p TTaTvjLVTtev ijh T ')^'Juv n^ y^i' 'ovno lu) \XiyyJ^ cm(pyig tQ ftyiJiva, ?hy>v 

TlOlii^aUl tQ cf)i(g.lH-, €i y^ ^ iTT iVTiKiCn CUJTCt XYifJ^ /J(giCn i^lifun^^OVTO iJVjOKCjiC,. " Kflc]f V- 7- 

C9covcfbKil^ov ilg }t%(pct?\scg Trfco^Zv. „ T^efv cwWv Kiyl, oti ou /ipvov >ix, iTd^ijyjuuov ojjtxTk; 
ef^n^cf^a, ouItQctiv, aK^^ff, ^ ^zix^crcTiK.nTiov a,<^icdq' o3^v iirayi. " ^^ '^^^^ TtiTreivc^v c^i- 
kKivav. ,5 Ktf) 'jyj m^w^y/JiJivcdv aiJToic, (pyiaiv opdwg i^vTtov, fA/iVi^iTrov ilg thvcjuvtiov t v- i'>"- 
iu^cnv , obfAJiT^iujT^q cuTt^v S^ tIw Ta7reiv'oTy\Ttt. " Kct/ vjo? )(^ 7raTY]o cwnl iicnTPopiVOVTO v. s. . 
'2«ri£P$ T(2^ aJJTuuj Trouc^icmluj , oviwg ^i^YiKci^ozixn to ovo/jjt tQ di^ ou/rtfv ;^ Ta i/^Tict 

x\ssyril scilicet: Babjlonii autem, qui ludae tribuin abstulerunt: et quidem tempus 
aliquod intercessit: sic tamen universi populi contigit compleri captlvitatem , coe- 
ptam a decem tribubus , et in ludae tribu absolutam. Quare et prophetae eventu- 
ras populo res denunciantes , raodo illos modo bos memorant, quia arabo populum 
unum constituunt, atque ad unam coramuniter captivitatem traducti fuerunt; et- 
iamsi baec distinctis teraporibus contigit. 

" Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus Israbebs, et super quatuor non 
aversabor eum? Postquam dixit, se illos propter continuata peccata iusle aversari, 
narrat in scquentibus illorum iniquitates plurimas: " propterea quod vendiderint 
argento iustum. ,, lustum nunc non dicit hominem virtute ornatum , sed illum cui 
in litium , controversia ius aequum reddendum erat. Ait igitur propter pecuniam 
proditos fuisse horaines, quil)us aequitas iuris favebat, Intendensque adhuc verba ait: 
" et pauperera propter calcearaenta quae terrae pulverem calcant. ,, Usque adeo , 
inquit, turpe lucrum suum ampliaverunt, ut pauperura ius propter vilissiraa raunera 
venderent. Id enira valeant verba: propter calcearaenta, quae terrae pulverem cal- 
cant, quod sane indicium manifestum erat,.nullam aequi haberi rationem, si tam 
facile ob vilia raunuscula ita se gerebant. " Et pugno verberabant capita paupe- 
rum. ,, Loquitur de iisdem, aitque non solura defensos non fuisse ius petentes pau- 
peres, sed licenter etiam verberatos. Unde addit: " et viam humiliura declinabant. ,, 
Quumque illorum acta recte se haberent, contrariam sententiam tulerunt, despicatui 
habentes ipsorum hurailitatera. " Et fdius ac pater eius ingrediebantur ad eandem 
puellam, ut contaminarent nomen Dei sui. Et vestiraenta sua funiculis alligantes. 



m 



TIIEODORI MOPSUESTEM 



T. 9. 



V. II. 



ournJv Jla-fA.djovnq %omoiq Ti^^Trivxa- /uigt,Tct rminv lyo/u^tt r dv(7ici^Qji,H- ^ olvov c/k 
avii4)(pcLVTiav ivnvov cv Td o'lKCt> tQ 3?S otmtJv. 5, Ai' XiZ^/SoXlto oLOiXyiia^ HJiva, T^-^v 

««A TP T^ CpuO^CtJg TTOlii/uSpOl VOftCOV ■, TTZnyiP Tl i(^ l|05 OLchceq aWbl/MyVWUTV Tttiq OJUTCUg' 

TtauvTVig (i?\gLa-(py\/MOLg 'Zjj^^tiTjoi yivoju^oi Td ^oT, %v i^f(^A€i^aj iJ^KOvuu' <t Jh otiyi' 
vag qJ^ l/Li^cnm )(^^ayLdjct^ovTzq 7iky\cnQV tQ dvaioLgtfeJiii ^ (^ hJI tIw i-yfviywx, oi/Zi7ro- 
ju^oi Tyj ayicov -i tIw ts aLyto?^aiai,v cJ^iTjhli^wu tzivtIw (t ok r^ 'Jj) Tnvynuv \7n1pe1ctg 
ag TioAv^OTmg v\e^iitovuu -^ Io^tIw tivol /a^ juui^g iv tzS t?? ^S outijwv oi-Aoa. 

" 'E^ q cJ^vi^ (^ Ajuipppcuov 6k 'ZEr^awTrn cwr^v ov IZ f(^da>g i;^©^ k^J^h tv 

u-v]/©^ aWj (^ "iXv^g Iw cog Jpvg' }^ <^^^ t KOfTTov cwnl iTmvood^v, ;^ Tzig pi^ctg 

▼. 10. ttwj/ iJzsTJ^^TW-S^K* i(^ \yo oivnyi^v vjut^g 6/k y\g klyuwfn' ^ f!:^r\yty>v v/u(^g ov ryf 

l^Y\ftcd TiostJL^-itovTa iTV} ■, T i(giQLHXv\^voftv\arLj T yLv ^A/ipppouoov (^ 'i?\ff,l2ov C4C T ijary 

p. 158. v/^ ilg -Zt^^pnTCLg y <^ 6ic r/^ vioLviancov v/^ iig oLyioLa/fJv. ,, Krt/ ^uTa J)ifSf^TliS^ , 

TP iVioykOlcSv OV /LVi/AMY^/ViVOl T 2/^, «-O-' OTI (^ 'A/i^ppCUOV 87W5 /JlkytV Ti OVTU i(^ 

J^vuuctTov TraVTiXcJg i\(poLViatt, hJI X^-^vov cumf tj i^gc^^AfTrcov im t^ 5^5* acT' oti J^ov- 
xSovTOjg v/j(^g cJ^i/\yty)v cJ^ Alyu-^TH' «•3'' 077 k^ tIw 'i^r\/Jipv noj-afoLicovTu v/ji^g Itm 

ehi^pi-ldi TIOiKlACOg' a>^ T T ^ A/J(S>ppOUCiOV yltZ T H^V V/JUV 'ZD^CmKiiatLV iig K-maiV '23^^- 

%eiv' i(jj' oig oLTraai ^Ztf^^^Y^Tiitvig ts ^qjlt^ cvioig v/a^ lixr' co(pi?\.eia, 7» xoivs /^"^Ji- 
Jhoi(gL' ^ J^ lu Tivag 'rp cv v/Juv iTr^i^aftLu , cog av '^^fJtJiXi^pco t^ i^ KpeiT^ovi 'Ztf^a- 
avi^iiv (2'iCi), itoa-/jj)V avmat (pi^VT^g Toig ?^i7mg. Ka) iTretJi] l^vvx fZt^-h?^ Tiuaiv Iw y 
o/ipicog iiTmv '' fJLv\ ouk g?7 ^vtol ijo/ 'l(r£^wAj ?^iyi kvqjiQ^; ,, ov yLp J^woaTov v/luv 
(pY\aiv a^vei^ ^vto, iiTwg i^VTZt. *AiLoXiida>g Tolg dvcoviQpig iTmryl. '' Ka/ iViOTi^iTi THg 
hyiaa'/MViig o]v(iV' i^ Toig ^zi^^pvTcug ct/iT^AAiS^ Xiy>VTig, ov fti\ 'Ze^(pY\rdja}iTi. „ A/g- 

faciebant velamina iuxta altare: et vinum de calumniis bibebant in domo Dei sui. ,, 
Propter immanem libidinem, naturae leges pensi non habebant, paterque ac filius 
proterve iisdem feminis miscebantur: tantae se blaspbemiae apud Deum reos facien- 
tes , quem invocare videbantur. Quin etiam papiliones ex suis vestibus sibi apud 
altare tendebant , ne loci sancti quidem propinquitatem reverentes , ibique hanc li- 
bidinem explebant. Tum de pauperum damno , quos multiplici iniustitia vexabant, 
sollemnitatem sibi quodammodo non slne crapula intra Dei domum constituebant. 
" Et tamen ego sum qui exterminavi Amorrhaeum a facie eorum , cuius alti- 
tudo sicut cedri proceritas erat, et robur ut quercus : abstuHque fructum eius de- 
super, et radices eius subter. Ego sum qui vos de regione Aegypti eduxi, et quadra- 
ginta annis in deserto circumduxi , ut Amorrhaeorum regionem possideretis. As- 
sumpsique de lihis vestris in prophetas, et de iuvenibus vestris in sanctificationem. ,, 
Vos inquam talia patraslis beneficiorum meorum immemores: nec quod ego Amor- 
rhaeum talem tantumque ac potentem prorsus destruxerim , nullis eius relictis iii 
terra vestigiis : nec quod vos servituti mancipatos de Aegypto eduxerim: nec annis 
quadraginta mullifariam vos in deserto aluerim; donec Amorrhaeorum regionem 
nuUo humano iure ad vos pertinentem potestati vestrae tradidi. Praeter haec om- 
nia, nonnullos vestrum, publicae utilitatis causa, propheticae quoque gratiae feci 
participes : denique et ex vobis aliquos delegi , qui accuratiori meliorique vitae ge^ 
neri addicti , ornamento ceteris essent. Et quia haec omnibus perspicua erant , pa- 
riter addit: " numquid non ita est, filii Israhelis , dicit Dominus? ,, Profecto haec 
verissiraa , negari a vobis nequeunt. Tum superioribus consentanee addit. " At vojj 



y. 13, 

p. 1.V). 
V. li. 

V. 15. 



m AMOSUM CAP. 11. 105 

/AviTi yip '^t^JhXcog ilg rlw '^QXV o^vfieA^ovriq rlw iiA>Li, Tt^g n ^si^g aLiCQjL(i'i<^^y 
a.(pct)eA(rju.iVi^g (Biov dvctyj^gil^oviig oIyh fM-vir^v n^ Tp T^qittzvv otidowv ^ t iTTwyfi^^icw 
dm^^cLi \cmdj<hv t o/^t^/W, ^ G^ ^zx^^mctA ^Ts^^^Koiic, tccDXvovng iv "ip^v c/Kr^^v 
70 oJxefov \J7np J^n rnTwv n; 

" Aia. ThTv ]<^H iyjd x,v\'icd '^jzsoi^ci.TW vjuf^j ov '^'oTTOV KvXUrcti M oijn^^a, M yif^HCrCL 
;fpiA9tjU-M5* (t ''STTvActrcXJi (^vyy^ c^ Jpo/UACix;- tCj o ic^rcuoq ov [jch K^nia-yi t^ /%u(^ toW* 
^ 6 M$c^Ti)i ov fiv\ craxryi (^ 4^X.^ ^tW* k^ o ro^oiv\q ov [myi Tjsrog-^* jj^t/ 6 o^u^ TOis 
Tiocnv djuT^ 00 pw Sj3^c7Zt>-^vi- t(^ o iimivq ov fjur] cmcryj r ^v^lcv cLtmi' jtj b n^rcucg ov 
fzh ivori r!w KOpJ^lctv ctunl' cv <^wuct<pi\ouq. „ To/auro^ v^v iTTu^cd Taq Ti[j.coe/.ccg -, «9« v. ig. 
(^inlw a,ji(a^r\g oLycu; 7n,(^oon(rjujivr\q y^ ttoKxIw c/k t5 /3a'(£pt^ t 'fhneif^odv cv TZif 1A- 
Wi^ctJi T ^icrjusv "^TiXii^nic, mi^oiu^Hc, Vfjiac, Tt/ ^api <$ iig.Ko>v ^ oT^Xvycuq Ti. ^^ 
^vayfjjH^; ju^ TroXXnq wc^SroJi 'mq ^^ittcncaq' d); fjcli n TZtf 'zs^s Jpojuipv Y\icovY\/LSfjcd 
(^vuvarlw If) rlw "^ 'r^ i(^>to^v (^vyla) j jw-ji t? 3 '/t^^p*?^ "^5 <^^Hcnig if) rn J^uuuclfA^odr, 
o(peA©^, jww 7? 73«r «jz^ M9^X^ ^ TioXif^v TrapicntiLcKrfApcp (^vuuctrov u) ci/nud^v iv- 
piSraui -nvaL crtd-mtteiv avvTiv^^^Igv Jt e^ tv fisr^^-yf^ K^ '^ 'S^* rluij To^eict^f ifA,7reipa>' 
fjuh J\wa,<Qraji q j«,m J^ oJuthtj ttscP&v iUe^v\fj8^ov iupi^cti Tiva cmv/iej-ov' d\^a, fjcvi q i(p' 
/TJZJTWV i^uvefy iicPbTtt' Th'g te '^ /%J/* /«^«^ (pes^owurctg:, ftv\ q iuejLcntiv oTmg civ rri 
fjd^j^HcrYi ^YicrcuvTO ^vuuaifjci' "^Ztol ilg "^^cl^ei^iv tQ fi^yidcig r/J ^fta>v il^y\}ia)g, iTmyi. 
" ""O yufyU/cg (p^^iroLj cv OKeivvi rvi y\f^ipcij Xiyi '^veji©^. •yj^lvat iiTrvi oti 6 Tnvi^rQ^ p leo 
<t <^' \i3^l3oAlcu "iiTioef-ou; Ti v^ ivr^eictg, Hcfl cv ?\Qycd Toig P^imTig VTmp^v ^, G»^ /Ji^vog 

iupiTO OLV 7BT8 OWTYieJ-CU^ •> oifUXivTMV CWtJ -T^ crjAXr,"\.iCt)g , ^ T iUTiKeiCU) , T TroKifJLiCOV 

ilTzt 'o^TUJLictTrfi Toig i]^Y\f^Oig. 

sanctificatis viris vinum propinastis: et proplietis mantlastis dicentes: ne prophe- 
tetis. ,, Vos quidera in gratiam meara constanter iniurii fuistis , duin et homines 
vitae puriori deditos , participare vinura coegistis , nec non reliqua orania , a quibus 
secundura propositum suum abstinere volebant: denique eliam prophetas, quomi- 
nus opere suo fungerentur, prohibuistis. Quid inde porro? 

" Ouapropter ecce ego volvo siibter vos, quemadmodum volvitur plaustrum sti- 
pula plenum. Et peribit fuga a cursore: et fortis non possldebit vires suas : et pu- 
gnator non salvabit animam suam: et sagittarius non sustinebit: et velox pedibus 
suis non salvabitur: et eques non salvabit animam suam: et vahdus non inveniet 
cor suum in potentatibus, ,, Tales ego vobis poenas adducam , ut plaustri instar 
valde onusti, et propter grave onus impositum , dum trahitur , stridorem edentis, 
pressos vos malorum pondere , ululatibus ac gemitibus , multa cum vocis conten- 
tione , indulgere opus sit. TuAi neque expedito ad cursum fugere mala licebit , ne- 
que forti suae vires proderunt , neque ad pugnara bellumque paratus salutem con- 
sequi potis erit: sed et saglttandi peritus imposslbile negotium habebit: neque si 
quis pedum pernicitale valet, salutem consequetur: neque item equos agitare do- 
ctus: postremo ne il quidem qui suis viribus valde confldunt, rationem invenient 
qua haerentem sibi virtutera exserant. His ob malorum magnltudinem demonstran- 
dam dictls, perglt porro. " Ille qui nudus est die illa effugiet, dicit Domlnus. ,, 
Pro eo ac dicat: pauperHmus qulsque , et ob egestatem villtatemque suam nullo in 
pretio apud alios habitus, hic solus salute potletur, negligentibus eum comprehen-» 
dere vilitatis causa hoslibus. Mox ante dlctis sequentla connectit. 

44 



V. 2. 



106 THEODORI MOPSUESTEM 

KE$. r'. 

7nia7]g (puAw; «$ aLVY]yiy>v c/k ^ h.yjTrfa Kiyov t^JjJu v/u(ag "iyvm 6k fvaouv (puXJv t^ 
^;' c^ tSto c/KJiK//\aw l(p' vjui^q Tma-a^ Tag ^/Jfp-nag v/Jf^. ,, Uh Ji 'sroLpioyt (pnai 
TJZfiiaicBi ^VTK, J^ Ta /5^ v/^f ^'^7n^(ta-/RpcL o^^ to •3?5' WetJ^i o Tmvreig v/{^g 
rnq Ci/ Klyj^nfcd J^sXetcig aLTmXT^g^^cu; ^ cJ^cu^iTvv ts tdt^ 'Ji^^^t Trarrct^ c4j"&cde)77ct^ /3%i 
t^/^j^S r^ ;m?c/^/<PvW ^i^itei^^ci/^G^ , gEt cA^ (^ vio; "^(pa^v^rce/ S^m ^%i tJ/^J c/>- 
>ccwai/ d^^n-eiACfiv r 7i^&)e/cM/, tfTr^p «^' bTwe a^^/ft^/^pvg? <2%i (^' TOirSTiJF yiy>vctri ivioy- 
Y. 3. r^. " E< Tjvpdjaovre^ Jto ^ td ofTi^ i(cf.^'o?^v, laiv fjtM ycaeJtawaiv lctvTHq. „ E/$ jSg- 
^ouwcnv '7^ il^n/^cavj <t "^cTaJiv t5 ^m «; iTf^i^v g^^WfQ-o/ Ta ilpn/^ct, iTTctyi '^vri 

TGIHTO 71 XiyjdV C1 iy;}<e)^ei , (p«Cni , JOO J^ St^TDV /JlSf-X.o^V dvUOVTCLg 6c/(5v tJ)^ CT-aCTD? CtA- 

AwA5t« >tpi;-\|.a/ t^ CcTS r ctiTjctj', ;(p^ f^y\ zoivcoazt^d^cLj ictUTsq ^s^l TztU7y]g, <t J^i) Ka KCivyj 
p. Kii. ^a)jy.J7 T oc/biTJceicti' aLVuanj-, o/Ji^ircti f(^ Gm^ TfoXi/Mng fjch }(p yca[A.lco tS di^ iA-d-m 
Y. i. £<:p' v/..(_Qcg. " E/ ^^^^''^grtf/ Xicov c/k, tS JpUfJUii cwn^-, ^pctv ovk 'i^v ej J^ai ax'v/jm©-> 
i^Cdvlw clirni ^dvXn, ictv jU.}') apTrctTV] 7i. ,, Ei cvJi^^TOj (p;icrj XioVTzt vi 6k r^ /j^givSpau; 
^onarn 4> olmioug^i fA,r, ^ipctg 'i^vjct 'Zix^a-Jbicia^' ei y^ ico^KCTzt t? , pii apTmazu' }(^ 
^ f(^ a%VfAMOv imKiv (^ A/ovtcj Agj/^* «; or' av g/V^' Ji ^v av-3"£307r(^ , « ijo? atv- 

» P«. VIIl. r.. •3-^Vy *, a TOiVLtf '^UTK (PHOTV olov T5 ';p/ji& OUl ■) CvJi^TO^ ^ (^ TWXi/UOV T U^gTggpV 

V. 5. r^j g(p' U/t{^$ 6p|U.»j ;:^nWcS-c£f, jU,)i Trctvrci? «^'/tC^S «wczzrg^ TJVct (T!;AA5t|U/3aVovTa dTjpctv. " El 
yncrfncu ooviov ^^ t ^/a) ctvdO l^(£iih' a ya^-JaiTcu imyq '6^ t^ 5^5, avd6 t^ cn;A- 

?^^cTv 77. ,, "115 ;;^6 TTt 72 opViCt Cpjjaiv \^ l^duTCUg ?\^lJL^a.Vi^OU ilCodleV a^ T5 TTCtjicA^ 

CAP. III. 

" Audite verLum hoc , quod locutus est Dominus super vos , o domus Isra- 
lielis, et adversus omnem tribum quam Aegypto eduxi , dicens: verumtamen vos co- 
gnovi de cunctis tribubus terrae: idcirco ulciscar super vos omnia peccata vestra. ,, 
Neque perfunctorie haec aeslimetis a Deo de vobis pronunciata: nam qui vos om- 
nes de Aegypti servitute liberavit , singularem prae cunctis hominibus solHcitudi- 
nem veslri ostendens, idem nunc quoque ad vos loquitur iustam minitans poenam , 
eo quod ingrati benefactori tanlo extiteritis, " Si oranino ambulabunt duo pariter, 
quin inter se mutuo revelent? ,, Ad dictorum confirmationem , demonstrandum- 
que haud temere haec dicta fuisse , subnectit sequentia huiusmodi: si fieri potest, 
inquit, ut duo longam pariter emetientes viam , invicem celent profectionis cau- 
sam , neque hanc inter se communicent , ut coniuncta sententia iter absolvant; si 
hoc inquara fiet, tum etiam hostes absque Dei voluntate vos adgredientur, " Si ni- 
giet in silva leo, nisi habuerit praedam; si dabit catulus eius vocem suam omnino, 
nisi aliquid rapuerit. ,, Si fieri potest ut leo de spelunca sua claraet, nisi ferae ca- 
qiiendae immineat ; vel si aUquid videat , non rapiat. Nam etiam vocabulo catulus 
leouera denuo dicit : vehiti ubi dicitiir: quid est homo , aut fihus hoininis? Si ergo , 
inquit, haec fieri possint, tunc continget etiam , ut hostis vester adversus vos ira- 
petura faciat, quin siraul omnes vos tamquam praedam venaticam capiat. " Si cadet 
avis in terram absque aucupe; si demittetur laqueus in terra , quin ahquid com- 
prehendat. ,, Sicut enim , ipquit , aves ab auciJpibus capi solent; et laquei tunc 



p. 132. 



T. 10. 



IN AMOSUiM CAP. III. 107 

fjAivau T^ i(cf.yJlv avcLym-, t THiKifXicav Y^ yvvd^lju d^iccv d^ovtuv t? f(^^ mXP\ci.>xl^oivo- 
^i;c£iVt KSM '^ K^ ^'' ctiyjuisf-Xod^ncLV a.Tm,y>vit6v vjuji^;. «•' E< (pcavv^ai auKTny^ cv ttoA^, 
y^ ?\^og « yifon^cnrcn. „ E/ cvJi^rcti a,-d^ov cmK7ny(©^ cv Tiohi ^OY\cm.cmc,, fji,y\ Troiai 
Trfmaiv ky^ivi^cn Im r^ t yivOfLivcov d</KAia, cvePi^iroLi <$: v/u(^g et^p'jj3ci)g y^ ci^?\gL- 
/SaTg T^ 7n)Xi/A4)m; diciaztf cTuAmyfog. " E< g^ f^gmlct Ci/ TroAi ■, luj Kvejtog «;^ iTP^/Ucnv. ,, 
'il$ «/« ^i^TO oicl^vujafQv fj(,h ^-9"' ov g(p>i ^gc&cti '^o^v, farrwg a,^ixijcvvov yjj^ to ?ree/ t 

TTOAiK T VHUTi^V <PJ fJufillZ Ctl ^^ , jLtW -5?« iTJWyi^VT^ VJUUV. 

" AiOT» ^M 7rciii(rY] Kvpiog b dib; ^ts^y jt^S'' •> ^av jm.w '^J;ot;c^Av'n|.>i 7rajf<h'icm diml ^SB^g 
d^ (^iiAag curj^ GStr '^s^C^yirc^. ,, Ou TCij^L/v iiJi vifjLaq /l(qitIuj (pdiyCo/Uidzt^ ci^' OTiccrat 
^oq efiiDi)Z6v h/Juy il-^av o; <zs^ Tp (m^y /uigLTUv ^'dKirc^ t^i y\/J^ ftlwji^cij tu iTo- 
/L^ct^ (C a,7Hp ih TTztfcf^i^/cnv iTmyiv /ujiXXi t 1/'^t^^cw «j av iiJ^imTs rfi iTmyjju^cjav 
v/uuv y[g,)uiv t ctJjictv, Trap oth t^ (£ VTno m iTmy^&ctj /ueKKi. " Aicov ioiu^ircti ■, '^ 
715 ov (pol3r}d7i<nroiii kuoiQ^ o diog i/\gLAYi(n ■, (^ lig oi "Z&^^pnr^oi'-, „ Ovr «v Ag'ovr(9^ 
03i)/byu5^« /udyt-i J^uuoa.TOV y.y\ (po^co ?\sf.fJu^0LVi^aui tx icrtwn' dis n '^ttv^cuvo/u^h, bx 
g57V ^/t(5fc$ p»! /U^ J^^g vTmpiVitSfajj TvTig ojjm Jh-A^cnv. " ^ kmxy^e^P^-n ^fcug cv ^hosv- 
^Oig-i (t ^ TO5 ;^W^ ^ 7^ hiywnfii' y^ g/TniT?, aujuoL^iiTi ^ to opw Xa,/L^eictg ■, 
j(^ '/«At? 3z3ty/tt^5"a /TcAAgt c> /^'sVw otcivie, /f^tjf /f^t^^c/^wx^ctgTB/W cv ^tJj- ijpt/ 8;c gj^o) a 
g^ CiOCTJOV tf-t^iiis, Ag^ KVQ/.^. „ ^n? ^ 7ngzi)7nitj^Q-> ih i(^ yvc^jttLv dnn ftltL/jetv 
oLUTcTig TO im/uS^oL-i imvjig cfh (pn(nv olosjQjloi vi ^ oLi^^AJ^nftoi y\Km K^ t ^cL/jjLpetctv 
b^jj/uSpot y\X'iKVi K^ T a.^yi<^^v y^^lwrauf t>? <^iuja<fiict' iix, a,voL?\gyt^Oju^Qi ola, 7n\- p. igs, 
(jDyTOLf vTTfp TCTwr, hpytt^o/ud^ii j^sf^r dmtdv tQ di^' yvcocnSi yt on JjKcuctv oujicTig v7no 

excidere cum aliquld compreliensuri sunt; ita et vos tantum malorum perpeli ne- 
cesse erit , hostibus divina voluntate irruentibus et comprehendentibus , immo et in 
captivitatem vos abducentibus, " Si clanget tuba in civitate , et popuhis non ex- 
pavescet. ,, Si fieri potest ut tuba in civitate clangente , consternatio non accidat 
iis qui rei causam ignorant; tunc vos quoque poteritis intrepidi atque indemnes 
belHcam audire tubam. " Si erit aerumna in civitate , quam Dominus non effece- 
rit, ,, Sicut ista impossibile est non ante dicto modo fieri , ita impossibiie est et 
civitati vestrae quamlibet aerumnam accidere , nisi eam Deus vobis adduxerit. 

" Quamobrem non faciet Deus quicquam, nisi revelaverit disciplinam suam 
servis suis prophetis. ,, Itaque ne nos quidem temere apud vos loquimur, sed quae 
Deus nobis commisit dicenda; qui ante rerum eventum , vuU per nos significare 
futura, et quoe ad correptionem vestram acturus est; ut noscatis inflictorum ma- 
lorum causam, et quo auctore et quam ob rem eventura sint. " Leo rugiet , et 
quis non timebit? Dominus locutus est , et quis non prophetabit? Nec leone igitur 
magnam vocem edente , fieri potest ut bestiae non expavescant: neque Deo reve- 
lante , fieri potest quominus nos cum timore obsequamur voluntati eius, " Annun- 
tiate regionibus apud Assyrios , et provinciis in terra Aegjpti , et dicite : congre- 
gamini super montes Samariae , et videte mirabilia muUa in medio iUius , et op- 
pressionem in ea: et ignorat quae imminent coram ipsa , ait Dominus. ,, Quasi 
iam fidem impetrasset, se voluntate Dei populo significare futura; omnes, inquit , 
iVssjrii atque Aegyptii venite Samariam, et videte , quanta ibi sit infirmiorum op- 
pressio; dum non reputat fore ut iustam sibi propter sua facinora Deus poenam 



108 THEODORI MOPSUESIENI 

oov S^^s^^oVTOJi icicLvrlw iTTuyl T TifjLCdpia^- TnwsXiopHMitO'^^; ^ ajUTiiq oiosvpioi^ c^ 
)(c/^7n(p<^y>Taj; cJ^ cwitJv ^ r A^yuTri^ov, c^eiKicvcmv n c^ei^^v, }(^ l^oir' ajuiY\g Itj- 
♦ Os. IX. 8. ^a^rKravTO t^ klyuTrfn' &15 ^ 'Zzn^ tzS "Clarii (p«aiv *, oti Tro^^mvTOJi 6k Ta\ajt7mQxajg 
klyj^nfov-i ^ c/KJi^iTOJi ojUTiig MifjL(pig-, ii^ ^a^^ aJUTiiq yiay^fji^c,' ^ thto ouv ^ZD^q 
c/Ketvaq (pwOTv, odg oLv jm^-^eiv o(^et?\gvTa^ ^ TifA.odej.a/; dmtSv (^ a.majv. " O/ ^arztve^- 
^ovng aL(hy!iav ;^ jtLXaxTmQjiav cv r ^^oug amtfv. ,, HoAA^ ^ tjk/ ;(9tf afji.iZiiTCt) m- 
^lwTOj rri k^ 'iPJtr TnvriTWv dcDtcia-i Sfg^^^po^wg ojuriig 'Ze%//SaAA9vT?$ r iTmo^ajtg. 

y. 11. " Aia T§TO Tac/V Asj^ ;cJ£z©^ -S^o?. Tu^©^ (^ xu^^Ao-S^v r\ ^ (m iprificodTicnTaji, 

■ - «^ KSf-TTSL^i CAC (TH T /%'-/>y 0-8, }(^ S^^7m.yy\cjuvTai ct^ ^^a^ (m. ,, 'TTiko J^ t«twk (pnOTy 

iTmyi (^ aosuejiov vfMV 3io$, 0$ Tu^v ts /f^t/ imcrav (m r fSe^%e\f^luj ylw., 'Iva, 

iiTxryi uzLvra^ d^ ^z^outCJLura^ , i^^ftot^ i^ytairo^' ong fj,v\ Jl fjuoiv ikTncht fji,Y\ Ji cm 

p. m. cm>TV\ej.cLg vzsDA^a^p-d^Ojj \:zso TCxmTii Tfokio^ycafd^jCd itoKifliH' d^pctvia-ccg yb auTrajvTct tol t 

^i^jLOiitaiv -i aJTmtrav ii^ (Th (h a^rmy^g Tjvmcnraj t ^^ctv' wg fxy\Jlv ^z^Xet^p-d^Luct] 7^ 

V. 12. A97« 7mg ct^icov If) cfhzowuTtDV cv cjoi. 'EiTtt i(^ 7^ oLTnjdKeictg cwnSv Y\g '^lzffo^pjcwvTOLi tIuu 
(BoLpvTViTtt cmftajLvcov '•'• TOLeh Aiyi Kvejog-, ov '^o^TOV OT av d^auaa-ri b 7ioifji.lcv 6jc f^fJi^- 
T©-* AsovT©-» J{jo cntiXvi w Ap/3ov «tiou, outw? c^cma^iKToyroLi 01 ijoi 'l(re^y\X 0/ ;($tTOi- 
KOWUTig bti "loLf^eict }(c/i,VeVOLVTi (^vXvig b>.cifji^cjniiii. ,, Tocra,t>Tii ^ VfA^ d^vKn '^uncnraJi yi 
dTmAetoLj cog^ oLya^ oxiycov ^z^awdivTwv , fx,y\Jiv oL^riOivJtva^ tv (U^yf{c/t. ^zs^g^ctT^ A«- 
(p-^VT©^ TB '\jzso KiovT©^ (t }(strcLvaAcodiv%g ^ TDo-feTcv, «9« fioytg (^p^^.a tivol f/Jipti 
c^ cwrJ' Jvuun^lwoJi t 7ioifjd^')aL c/K7rt7if u^^tol t <^f^r©^ tS Asovt©^ ?^^etv' (^ '^vtol 
yi-, u)V \£Z^opa. m; a,(mpzct)v tc li^ "^s^g '^o(^Uju ovk '^TYiJiicov' t&td '^olo ^.iyf to Jio 
cntiKy^ Yi 7\Q^ov coTm' «tw5 oAi^i Tiv\g (^ iVTiKe\g cv tz^ ^ioKiftco 'Zi^K^j^^dTiaDvroLi riirco , 
6k T^S T 'Eafjc^petav oJKOtjunaiY it^TivcLVTi Tp LafJigLcrAlujc^v' «s Ofjisiicog icLVToig ^^KKV' 

talein imponat. Nam cum Assyrii eam obsederunt , illos etiam qui illinc ad Aegy- 
' plios profugerant, indidem retraxerunt, et apud ipsam Aegyptum puniverunt: sicut 
etiam apud Oseam dicitur , quod ex i^egypti calamitale procedent, et excipiet eos 
Mempliis, et eos Macbmas sepeliet. Propterea igitur ad eos loquitur , ut poenae 
suae causam cognoscant. " Oui tliesaurizant iniquitatem et miseriam in regionibus 
suis. ,, Multam enim et immodicam adversus pauperes iniquitatem exercuerunt, 
multimodis eos adficientes iniuriis. 

*' Propterea haec dicit Dominus: Tyrus , et in circuitu terra tua desolabitur, 
et detrabetur ex te forlitudo tua , et diripientur regiones tuae. ,, Ea propter , in- 
quit, adducet vobis Assyrium Deus , qui Tyrum , et universain tuam in circuitu 
terram , id est proximos omnes , in solitudinem rediget: in tantum, ut nulla spes 
tibi reliqua sabitis sit, taU tantoque boste obsidente ; qui post omnia finitimorum 
absumpta, tuam quoque regionem praedando depopulabitur , ut nibil tibi aestima- 
bile superfuturum sit. Deinde gravitatem quoque exitii quod patientur significat. 
" Haec dicit Dominus: quemadmodum si extrahat pastor de ore leonis duo crura 
aut extremum aurioulae , sic eruentur filii Israhehs, qui babitant Samariae, ex ad- 
verso tribiis Damasci. ,, Tanta , inquit, veslra fiet ruina , ut paucis admodum salva- 
tis , res nibil differre videatur, ac si ove a leone comprebensa et adeo consumpta , 
"vix exiguae eius partes a pastore possint ore leonis excidentes colligi: quas quidem 
is contemnit, utpote excarnificatas et alimoniae non idoneas. Hoc enim denotatur 
per duo crura et extremum auriculae. Sic nimirum pauci oppido et bumiles ex hoc 



V. 13. 
Y. U. 



IN AMOSUM CAP. III. 109 

T?^ oLOSveJ-oov i^lt^cd Sf^^^^vyeiv' ^ ^ gi;^y omW* ^^v to M^ji^ov ajrcLvmv cxeivm p. i«5. 
cv f^&i^oi fjuoiq chJ^iAooiio-n r aTO)Aeicty. 

" 'Igp£i5 ax.8craTE ^f^ty Ifh/e^iv^S^ it^ oiacd *lct)ca(B-, Xiyl kvqjl^ 6 ^1505 6 Trav- 
TVK^TWo' choTi cv TYi r^jujioet OT cLV c^KchKco dcnlBeta^ tQ Io-^yiK kTsr auuTov' }(^ oxcD- 
mcjta ^ To, dv(not,<pfeAoC' Ba/3^A' f(^ }(g^a%ct(pin(nTauj tk yJesf-Ta tQ dv^jictgveJa i(^ vn- 
(retraui '^tti t yliZ' >(c^ :njuf^i-^a) ^ TRiTu^ct) (^ oiJtov r Tnej.^TrfieS^ Ivn (^ oIkov t di- >• »5- 

ejLVOV ^ "^otA«V^ ol OlKOl oi iAi(^CtVTJVOl, V^ OL(^CtVi^Y\(JUV^ €TE£pi TTOKT^QI ^ hiyi KVpiOq. „ 

TauTO c/^ (p«cny ctxougTftjaav /ui^Xi^ imvrm oi r etcnlBri Tolg i}cfh)y\9ig TtknesvuuTiq liest- 
riictv' a)g a.v cvriudiv rJh /Jiji^iiv oti otwt ctv J^ikclc il(rf!3^J\y\Tcti <?* oicn/2eictg t ?\gLOV 
diog-, y^ To. dvaioLgyle/.ct TravTzt }(^^(ntct(^v\(nTaui iiJ^Xcdv-i ioppv tS TToAifta ytvo/uSpoL' 
TX) "^ Bcu^\ "Scro ju^eS^ «/S^A^^T^ kx, iiJh/\9L iiTreiv' td q }(g^a7taL<^y\(nTau\ tol }Uiesf-Tct t 
^aioL^^ej-fi:, }(^ Tn^reirauf Itij t y!w' 'Ivct on ivdv t6 fAAyi^©^ dun^Vt y^ ■Kaazt r\ /zz^/- • 
(poLvetoL Iw il^v 6k '^ ry^ AO^^ag -^py^aTavovrcov ojwnug ^^?j£i'a^5 a(pav;(^x;a?Tce/ Travri- 
AfiJs* ^ yC) J% }(^ G^ o1}toi4 oLtrmv }(cf,^Xo)-i cp«a7Kj c/k (Sxt-d^e^v (Z^yrfiepv ju^ ycip 
Kiyi T p^'/fc6«e/vov , wq f^^^i^KijiS^ov Tiav^^^dTiV S/g^ T tS Kpvng 'ZS^a-l^oXlw' (BiiXirouf p- "c 
Q ii^^etv m Tmvrctg Tmv^^^div oicpoLvic^ (f^ ol^tovg' dg {jLn ^ez-^^m f^vi '^u/ieJLV(^v f/Aaog 
cv auuToig (S^Ke\(^^lujaui' -^ G^ 'fkiJi^ag q cv auuioig t oi}ta)v 7m.VTiK.Ctig a,(poLvicS, t»to 
^p Kiyi G^ iXi^poLvnvovg-i o/ /^ TioKKcdv mg^v 7n(Jowuraui .^ an fA4a.g "S^^pd.a^cag k^ 
jmvrm Oic^iesf^^^^i ^-^^ra tQ -3^2. 



hello supererunt, de illls nempe qul Samariam incolunl ex adverso Damascenorum; 
quos perinde ac se , ab hoslibus mactari videbunt. Namque et Tyri antea et nunc 
Damasci meminit, ut magniludinem malorum ostendat; et quod nemo ne de lini- 
timis quldem in Assyriorum incursione evadet. Tunc enim evenit quod in prohbe- 
mio patefecerat , nempe omnium illorum exilmm. 

*' Sacerdotes , audite et contestamini in domo lacob , dicit dominus Deus om- 
nipotens: qula in die qua ulciscar inlquitates Israhelis super eum, ulciscar et su- 
per altaria Baethehs, et suffodientur cornua aharis , et hurai decident: et conte- 
ram atque percutiam domum pinnatam super domum aestivam: et peribunt doinus 
eburneae , aliaeque multae disslpabuntur , dlcit Domlnus. ,, Haec, inquit, ii prae- 
cipue audiant qui impio idolorum sacerdotio funguntur: ut hlnc iam discant, quod 
cum Deus a populo poenas Impletatis exiget, tunc omnia etiam idolorum altaria 
suffodlentur , belli ludibrium effecla. Nam verbo Baethel Idola dicere voluit, a parte 
totum. Dicit autem suffossum iri cornua altaris et humi casura , quia tota illorum 
magnitudo , et tota pompa , quam a sacrllegorum adorantium cura habebant, fun- 
ditus deslruetur. Nam et illorum , inqult, domos a fundamentls convellam. Porro 
pinnatam dicit pro hiemalem , qula de domo loqultur undique circumsepla pro- 
pter frlgorls externara vim. Vuk autem dlcere, ubique se demolilurum doraos , 
ita ut neque aestivae partes illarum remaneant neque hiemales. Immo eliam no- 
bihores apud eos aedes prorsus destruam ; id enlm innult vocabulum eburneae; 
quae item mullis cum e^iis corruent , eo quod unum adversus cunctas decretum 
Dei latum sit. 



V. 2 

▼. 3 



, 110 TUEODORI MOPSUESTENI 

KEO. A', 

V. I. " 'Ax.fe<7arg (^ A95PV rQrov (htfji^KGic, ^ BctortvmJ^Q-' ^ ouj iTn izu op^ ^ct/J^^ctg, 

aj{ n^Q.<^tjjJcL<^\Jiiawi T^odyHc,^ ^t i^^^^TmThaztf Tnvnrctg, j^ XiyHcmf rolg KvejLOiq ictvTzfv, 
iTnJbri r\^v OTmq Tnonju^, ,, 'Emu-S^y roi^Txri 'Z&^g Ta,g yvuucuKctg (^ /\9^v, ctj ^zi^g 
ctfSf^Krov ^ \<z^y\<l^aLVOV nvaztcrotJi (^iov, rag n Tnvnrctg «cT/^chk lic 7^ <z^iicmq J^ovct^rtiotg' 
THrcd cmywi^nyJivaf-, (^ /i^ 'lU >(gi,Tup-~)(^Hcmf r avJpdv r oiwcicov , ilg CTOvoytctv dtejpiTr^jv 
i^avro (m^yi^ctrcdv olov 77 <^ -zz)^^ 7^ ^\i(^cl^i\ i(pcuviro yi^vog, on b jiuv 'A^ajB 
T eivTJppniJiv vcf^^n T Nct(2ov-^ctj <h}(^'ictv ^ffztv M Q /Luctpd (^ GLvcuJei y^ <povi)cd Zo7rcf> 
^cOjt^n-» iiJ% obv^eiv coKvncri r Na/Sa-S^ot/, d>; clv d(pi?sno <urrl r oLfLTrtXcovct-, ov iiKh-n 
?hy(f> JiJbvctf HK Iwci^ro' ;^A« 3 cturctq thtjuioLKiq juS^ 7^ Bcttrcu/mJ^^ , oac, auv a.y^mv 

p. 167. /U(Jl,\iga ^ OLVnjUJi^V iiCJWV Tyj CV OJCaVCd TVd TVTTCd ^it^OfMjjCOV JufJf^KiOiiV ilpnfu^g Q T 

ih G^ TnvnrcLC cujTtSv oiJiKictt', iTmytyi td, of Kiyaarti rvig icvQjLoiq ioLVJt^v , iTnJhTi 
v\/uuv 07mg mco/udp' 'ivct iiTrvi otj ovJi td7$ ictvTcSv OLvJpctaiVr^ 8$ i^^ «5 nyii/u^aq ctl- 
J&^ouf S^ rLJu T^ (pocrtcog TU^iV, OKV^artf (zs^g r a.aiXyfcti' rlw ictvTzJv '^^TroK/e^^&aJi' 
fjsvov Ji iiic '^^Tavaattf ajuivlg olttcu/tu TiDim OTfoazi Tnp ctv ^zs^g rluj cwrcov oLakXy^our 
auLipyvi' Ti owu; " '0jujvv<i Kvti^ >t^ Vj^ oLytcov cwnfj Jion hjujipouf 'i^^vrajf i(p vfjLcigy 
(t XiT^vretf VfjLoig ov ^oTAoig' ^ G^ /M v/uf^ iig Xi/Snrctg vzzvi^cfjjOfJ^viig ifJL^oLKiiai' i^ 
cJ^iVi^nai<Q^ yj/uuvo), ywun K^ b dvnp itTnvavTi aXKnXcov n^ "STitppK^roiSi iig td oo(^ 
'ApfjLcu^a-, Xiyl icvQjL^. ,, ^ ATni^moLro (^nchv b ^og a, fj,h ^'^ juui^^oKluj Juuuoltov Ji^a- 
^auj' tQtv 'J^ tv o/juviii JtjKgli' oti Tra^iquj /f^t/^s c* & risniuv J^cPiT^ Jiiccug' iTr^djauvrajf 
^ v/uuv TFoKi/uuoi-i 0/ ^^'ovT^g vfjLoig al^/n^KcoToig , oLvnnA^ig if>c(3aX5at ;(^icoig-, cogt r^ 
"^VTov TmvTwv r/J (t^bvTwv vwu oLyoL^v yu/umcodivrct^-y hfjuii Tztg t6 roiOLVTot ipyoil^oju/i- 

CAP. IV. 

" Audite verbum hoc, vaccae Basanitidis , quae estis in monte Samariae, quae 
oppriraitis pauperes , et conculcatis egenos , quae dicilis dominis vestris: date nobis 
ut bibamus. ,, Abbinc ad mulieres convertit sermonera, quae inerti ac superbo yi- 
tae generi intentae, pauperibus iniurias faciebant praepotentia sua. Tali more uten- 
tes , et viris suis etiam dominantes , his abutebantur ad indigna patranda auxilia- 
ribus: quod factum a lezabele apparuit , cum Acbaabus contradictioncm reverilus 
est, utpote iustam, Nabutbis; iila autem scelesto et impudente cruentoque modo 

; utens, ne occidere quidem dubitavit Nabuthem, ut eius vineam usurparet, quam ille 
aequa de causa concedere recusaverat. Vocat autem ipsas vaccas Basanitidis , quia 

' feroces admodum saevaeque nutriebantur illo in loco vaccae. lam postquam dixit 
de iniquitate erga pauperes , addit : quae dicunt dominis suis , date nobis ut biba- 
mus, Nempe ut significet, illas ne viris quidem suis, quos ut rectores revereri na- 
lurae lege oportebat , verecundari ad luxuriam suam abuti: illis pvopemodum im- 
perantes omnia facere quae ipsarum libidini favebant. " lurat Dominus per san- 
ctos suos , quoniam dies veniunt super vos , et tollent vos in armis , et eos qui vo- 
biscum sunt in ollas succensas iniicient: et eiiciemini nudi , mulier atque vir, co- 
ram invicem: et proiiciemini in montem Armanam, dicit Dominus. ,, Decrevit Do- 
minus rem quae mutari non potest: hoc enim denotat verbum lurat; tempus adfore 
quo de his poeiias dabitis : supervenient enim vobis hostes , qui vos captivatos in- 



IN AMOSUM CAP. IV. 111 

vfltc ywucuKctg, yjjf G^ vTrypnTiijU^viig ouuTcug "u^q to roiadTo, ctvcfpa^t ctl^^/i^^arrot^ 

o^ rfw 7^ dosueAoov oltiw^^Iwciui ^^v ' hp/uisnva, yb tv 'Ap/L^icav cpl^ ;^Aef , om^ p- lus. 

njzjjo T dosu^cov ov iTjyyavi Ton ^cKnXactv. 

" E/a>;A-9?T5 ilq Bcu^A-, (^ lijuOfA.r,<7ziTi' Kj ih TaAyx,?\s/Lj ^ iTiXijdvvcLTi tQ aicn- •*■ *■ 
firiauf' (t IwiyKgLi^ fiS^\ dvcrioj; v/uf^^ ;^ iU rlw '^mfMej.ctv tu 'fhJi}(xf.TOL v/u^' }^ 
dviyvcoauv i^co vojnpVj ^ajf i7n}(^M(m.vro o/u(^?Syictv. ,, EvTOuSa ^ TneA ict iisDi)^ v. s.. 
djUTolg azraJ^uju ovc\<^i^i' Thro yC^ Aiyi tv iiq BcudyiX (^ ih TctXyci?\gL i^avXd^n' Ik T^m 
ilcadxircog r me^ ^a ilJh}?\gL ^ei/^Tnictv JV?AfiJ\" v^ /a^ TwXKrq /mv v\cnl^eiT& t^ 'EJ^^- 
/uuci^' 'Z&e^o^^*'^ azrBcT^j i(^ TTxg dvcjict^' to 3 ik tIw '^in/ue^ci^j w cS^ '^/oTv ri/u^e^v 
ilTrm (BovAirctfj ilq JiiXaxnv tS auLi^q r 'zses^y^yf^ T)^ ^(iim Tioiei^^Q^ctf' « '^otjzv 
-nvcL ;tpf3"' ov Tctc, dvtAag iTmiKdwu tvh Tvlg ilJh)y\9ig' ainvdj 3 € tk? Jiv^rou; fztfesoi- 
(pgtfgTE, <t. v'o/j(S)V Tiva, dvctyivaxTKiTi t V/A4V cPoioitJUjct' Tag awj^Kctg Itt' cujry 'ZtfeP9 tu, 
iiJh^gL TTDiii/^oi' (t avunvfjccag ilTrav ccTrctvTct Jii d 'ZcrepoTiKOV Llv v/jjig y(^ (^ v'o/j{$y t 
■^eiov ^^ T^ ""lipycpxXinfJt, "^7rD7ikr\e9'^ "^ ^w^ QZtcl cv ivig 'Z!>esppyi-&ei'aj rvTrcig £j /Ztfee 
Tst iicf}i}?\si. r^ /jufjcr\aiv 7^ l/Jioi Sj^-Ti^y^tSjjcov Trvi^vng' oTg ;^A<i)$ iTmyj. " 'ATmyfei- 
ySsiLi^ OTJ ^uw ryiTma-aji/ 01 ijoi 'l(r^/'.\, A«p/</ nupiog d^cg. ,, rgv'S:8"a) c^l^i Tjaca <pt^- 
<pac/)5 cwWk w -ttfei TO 7TJ/jtu7a ozr^c/^, «; tfK(^ y^r^p oto chJhccai J^iKct^j '^p/joiro Ji)7\9v' p- '«»• 
ri ytp; " Ka/ kylo J)^aw v/juv y>fjc(picta'/.'}v bcfhvTZeV cjj Tmartjg r TfuAioiv Uyt^, ^ gr- ^- '>• 
«r«cM/ AOTWV cv 7mai Tolg romjig v/H^r, (^ 8;c iTngpi-^ii^ 'cn^g fM., Asj^ KuejL^. ,, Koe]f 
^ ;yt) awj^i^hjj v/u^ io^^avfjictij 7ikei<^luj., v^ r'^ Tp dcv ctyi(gLi(jiV CJuSiia ^i^^fictXa' f(ctf 
iiJl If^ T^rct) azt>(ppovicdivTig vdjcrtri 'Ze^g /jia' yjff^^ict^r /f^v ^ odhvTwv' t ctytv avuJ^i- 
(iluj Kiyi' d); (^ '®^^ TZiT /^fcgLeJi^ AauicT to * , 6 .^505 g^ oc/ovto^ cuWv awJ^i^<j * Ps. lmi. 7. 

tolerandis irretient inalis : quia nempe cunctis simul spoliati bonis , cum pravi mo- 
ris mulieribus , et cum subservientibus ad peccandum viris , caplivi ad Assjriorum 
regionem ducemini. Armanam vero dicit montem Armeniorum, qui tunc in di- 
tione Assjriorum erat. 

" Introistis in Baethel , et impie egistis. In Galgala , et mulliplicaslis praevari- 
cationem. x\dtulistis mane victimas vestras, in triduum decimas vestras. Et legerunt 
deforis legem, et invocaverunt confessionem. ,, Hoc loco sedulitatem erga idola illis 
exprobrat: id enim valent verba , in Baethel atque Galgala introislis; ita idolorum 
cultum de more significans: et quidem alacriter admodum praevaricantes, sacrificia 
sedulo adtulistis. lam in triduum dicit, vel tres dies intelligens ob ostendendam 
frequentiam qua sacrificia offerebant: vel peculiarem aliquem modum , quo sacri- 
ficia apud idola peragebant. Illuc autem decimas quoque intiihstis, et legem quan- 
dam pro libito vestro legistis *, et foedera super hac apud idola fecistis : atque ut 
summatim dicam, omnia illa quae vos decebat secundum divinam legem Hieroso- 
lymis praestare Deo , haec in praedictis locis erga idola , ex institutionum mearum 
norma fecistis. Quibus praeclare subiungit. " Annunciate, quoniam haec dilexe- 
runt filii Israhelis , dicit Dominus. ,, Omnibus exploratum sit istorum erga idola 
studium , ut simul constet quamobrem poenas luerint. Quid vero? " Et ego dabo 
vobis stuporem dentium in cunctis urbibus vestris , et mdigentiam panum in om- 
nibus locis vestris; et non revertemini ad me , dicit Dominus. ^, Equidem multam 
faciara vestri contritionem , et plurima necessariarum rerum egestate premam ; ne- 
que tamen idcirco emendati ad me declinabitis. Nam dentium stuporem dicit , pro 



V. 7. 



V. 9. 



112 TriEODORI MOPSCESTEl^l 

^dXXHattv iiTrav awJ^i(Ble/j, a)g a^i t?^ hSvrcov Iodju^Iw ^ t ^y,<^icov. 

" Kctf lyo aLVi%ov cJ^ v^ (^ ^iTOV 'u^ "^idv y.ltjuc^v t bitlLiT^'^' <t. P>(i^cd "Qh 
TFoXiv fMCLV., 'Qn cf\ 7/oA/v fAActv ov /3pg|&)' fue)-i fjuct l3^;^cnT<ij- t(^ ju^e^i e^' lu> ov 
*coA <TVjJ' ?- ^P^J^' ^Y\e^v^cnTct\' -^ TWjoL^eSi^^^VTOUi * e/to f(^ '^ag 7ToX<lg iJg TFD.Kiv fJuctv T 7ne\v 

a%i<j&ry.i. vJh^, f(^ OV ftY] i^TJXn^O^ai' }(^ OVK lm<T^Ct(pyiTi 'Ze^g [ti , Xiyl KVeiQ^' ■>•> 'AcpeTPlSK 

Q vf^ (^ (^ tjgTDK, fa AKcLpmoL ^z^maetv j(W)4<ryi' 70 "^ 'uj^ 'Zidv fJitwC^V T r%ejt' 
cr^S, tSto Xiyi' iTretJ^ ii sx. '5^2 a;j^< reApt^ ><V0/t^gv« d(Bes^ct, ttuvt^yi /utkv ^ xctp- 

T^UV ipytt^iTOj (^ d(pCtVKr/^V y HTi OK^i^Pi^Ctj , HTi TflCUVi^aJl o'lCOV Ti OVTCOV' KCoKvi efi 

V- 170. ^ T 'fh-m^hictv Tolg Klwiat vofJt^fw dvciJ^icfbS^aj 6k t^ yHg' Ta q i^vig "^cto to g;a)3r;r©^ 
Ag></* i7reiJ% cv r ^^v dl^eS^^^ avfA,^ouvi tivol TroKXgLKig ytvi^auj avaZo^plw /uuKe^v 
T agp(^* ;^/ Tivct tjgTDV go/rgAw ^to tivqj; cPiyipii/L^viig yiyvi^au\ TVTroig' m «Jgv axpiXgg 
'Zir^g r avgctaiv ^ Tp KOLpTmv ov cfhdvoiroLj tvivuju v/Juv oLVTxpmig 'Z&es^ ^ ??J^'^^ "^ 
x^iTj^Sv v\ ^pnyicLj 6^oL (^est^ Ti K^ fti^(^ "^iiaiTOLi' cog t fAv JhKeTv (Bi€pi^cLi, rlw q 
;^^7JZi^ Tf) ^nes^v Tvig KOLpTnfig q o(^^og ok t^ ^eS-y^^cuc; ifci^yjoylng ^ZD^a-ytvi^ fJir\Jkv 
fjudXigrt q iJ^et^i r ol(B^^olv tcS ilTret^Vj on ^ TtvAetg ^ to tftiTD c/b'o rg j^c/jj Zfng m>A- 
?\cf,Kig '^o/MfjoLf a.7rtK<ijaovTaif i\g TOTrov cv aynp fjt,oLdtoai ivejiaKi^ouj img vcf^^p^ ov rlw 
' /^^^^ OLTmartv «cT' «ro) tto/M^o/jSpoi-y f^eS^-X^'^ '"*'°5 '^v^yinyiot^ "^TTO^^ptyovrsg o««- 
^y c^' iiJ\ c/K ThTcov icnSi ictvTtSv <pv\cri ^iKimg. '' 'ETTzi^^ct Vftoig cv mjpcoai t(^ cr 
iKTzpcp, (^ i7^v\^wuoLTi tS (tai(Briattf . ,, No'ot;$ t^^ag f!^i(^oLKgv TroiKfKcug., Vftag q 1:7^- 
r«vgrg r/6t' oia4(2eicLV. " Ou$ i7ikv\^wuoLTi wnTnn^ v/^}(^ aftTriKc^votj; v/j^ <t avKOiVou; 
v/HjS }(^ iKicSva^ v/j^ ^gjvia^cf^ v\ i(^ft7n\' ^ ovj^ ovrcog iTrigpi^^n -«s^^ps .*««, Kiy<[ 

gravi contrilione; sicul etiam apuJ beatuin DaviJem: Deus conteret Jentes eorum 
in ore ipsorum : nioias leonum confregit Dominus. Vult scilicet summam contri- 
tionem Jicere , et quasi aJ Jentium stuporem Jeventuram. 

" Et ego proliibui a vobis imbrera , cum aJbuc tres menses superessent ad 
messem. Et pluam super unam civitatem , et super alteram civitatem non pluam. 
Et convenient Juae civitates in civitatem unam ut bibant aquam, et non satiabun- 
tur. Et vos aJ me non eslis reversi, Jicit Dominus. ,, Subtraxi autem vobis imbrem, 
quamobrem in maximam steriHtatem inciJistis: nam locutio , tribus ante messem 
mensibus , hoc significat: etenim eo toto intervallo continuata siccitas , universalera 
frugum facit perniciem , quae neque ali neque pinguescere qneunt: probibet Jeni- 
que , quominus iJonea armentis pascua suppetant. Reliqua autem pro more contin-T- 
gente Jicit: quia in nimiis siccitatibus , aeris quoque saepe contingit aliquem fieri 
turbinem , et exiguam pluviam sparsis JeciJere locis , cuius tamen nulla est erga 
frugum incrementum utilitas. Non Jabitur ergo vobis usui sufficiens pluviarum co? 
pia , seJ vix tenuis particula erit , ut alius quiJem locus humectari viJeatur , alius 
omnino sit ariJus; nihil fruges iuvante hac exigua ministratione. EviJenter vero Je- 
fectum imbrium Jepinxit , Jum ait civitates simul Juas vel tres turmatim abituras 
in locum , ubi aquam inveniri JiJicerint: neque quantum sibi usui foret iilinc re- 
portaturas, breve iilic solamen expertas. Neque vos iJcirco meiiores fiemini. " Per-r 
cussi vos arJore et aurugine, et impietatem vestram muitiplicastis. ,, Variis vos mor^ 
tibus impiicui,vos vero impietatem auxistis. " Quos multiplicastis hortos vestros , 
et vineas vestras, et ficeta vestra , et qliveta vestra , devo.raYit eruca; et ne sic 



IN AMOSUM CAP. IV. 113 

ycve^oq. ,, naVra^ v/u^ yj^pctvtart tyi KSf-l^'^^ ^^? xtf^TraV fAAfj^Y^n^ri q o/ oyTOi (ii «r&)?. 
" 'E^a^TsWAst 2i§ UjU,cfc5 duvctTQv cv o<^a PCiyjirfii-y ^ a:^x.re<vat cv pofA^tpcuct G§ir vgctj//- v, uv 
C77i«5 6/^ ^ ctl^jLi$tXcaaice4 'iimcov crs- (t a,vi/\yi^v cv TwejL itLc, 7FaL^i^^o7\g.c, vjt^^ cv p. 171. 
Tri opyri jm<«, (^ «cT' «t6)5 iTnq^i-^Ti ^cs^^g jiu, Aiyl Kvejt-Q^. 5, Kojf ligL^^Tri^p^/^rcLg q 
tl^ag ^ T PCiyuTrfov \h7iiJ)t croDTV\(Jictg ^ cUnv^ ^[^(^ctKce dztvctTOig 7? ;^ (r(^5t^cir$* 'gTj 
<^ G^ 'tt%/A^jt*7ravo/M^«e c? t'//5ftl /o^ TTcLvTm <^ Tp 'Zi^csiiVTm auuTolq tJg ctl-^/t^Aco- 
aicLV aL7ra,yov' aLimv rg v/u^' td ;7?i>i-S"(^ cocmi^ Tivl TniQjL f(^Q.va,AicmQ)v t^ S/g^ 'p^ 7m- 

Xi/UUm VfMV iTmy^jU^VVj ill^COejOC' jU^^VOViCnTi Q iiJ^ TVTi. 

" KaWcipg^la Vf^ioig ;($tdwg fcgtTiq^i-^iv ^og ^6<fbjn^ jf^ Toyyppct' ^ i^j^itdi cog y. n- 
c^A95 c^iciuct(rju^v(^ c^ -^T^gpV K^ ov<^^ sTCog iTriir^i-^Ti ^zires^ M^-i ^iyi Jc^ye^Q^. 5, 
To TiKdjTOJLOV imvTiXyi t ipYi/AActv vjUAV iTHiytyiv 'ZO^^Tikvicncog 1.oJ^/Jioig ts y^ Yo/^Jh- 
poig' co<pc VfA,aig c^'ik!w cfhtAs }(gLQc7ri(pXiy/MVii 7n7We^^au( n y^ ^c^^ij^Kn^auf Tolg iTnz- 
^ei^cn f(gczoig' cIm' «c/I c« r^rm cra^^j'/<r,/t<.oV Tiva. J^J^vvi^ J)i^a^cu' Tvemvjtt ihnitwg, 
a>v iTm^ivrm ojUTvlg 8 yiyjvctcn /3?jt/«5j iTray^. " A/ct 7»ro HTCog Tnnncm cmi "la-e^viX' ^, 12. 
7:^lu) Q7t HTCog TiviYicTZe) ovi , iTvifj,ct^ii tQ 'fkiiictXei^au T ^ov ca IfT^wA* cfiOTi Us lya v. 13. 
^pic^v /BepyT^ ^ yAx^m TTViv/Jist:, v^ aL7my(iXXm ilg av^e^Twu; t p^isov (wm- 7nncSy 
opO^y (^ Q/jLi-^xluj :> ;(^ Ifh/Bcuvm '^ m U'\j/H 7^ yiig' tcvqjl©^ ^og., 6 Trcu^TVKpoiTwp v. m. 
"ovo/jfsf. cumS. ,, 'AAA' e< ;f$£y tvihtvi yiy^voLTi ^z^ ijU'?, aAA' l^ ^ //^ t ^r^fpcM' '^'' 
}(gL>cav c/Kiivm r> 'fm tv x.petT^ov /M^^cittf ^i^HAdjftOif m ^pt-S"' v/jigLg^ ii Tnp ouZ tvt€ 
C7w(pepvi<^e9i OK tP Tva-iiTte!V ')^y>vOTig }(ciL>tav VivercLf 'Zi^g ifjn /SaXyidiiyiTi' "^ tv di- 
Cjlov TTViu/A^ /^/\st}cov TZ ov }^ Sj^-AiAv/^ov ^vvov TS (^ a.pcuov TTUAjTiKcxg o^ too-Stok 
ova-^^i^peiv cfujuct/^Q^, &)9e ^ (^ c^^-^sv ^^TroTiXii/^ov itTVTiuv i^ (B^VTiig dvvTivi^v 

quidem reversi estis ad me , dicit Dominus. ,, Fructus ego omnes vestros eruca ab- 
sumpsit: vos tamen iidem qui antea mansistis. " Tmmisi vobis mortem in via Ae- 
gypti , occidique gladio iuvenes vestros , cum equorura vestrorum caplivitate : et tra- 
duxi ignem per castra vestra in ira mea; et ne sic quidem reversi estis ad me,dicit 
Dominus. ,, Profugos vos ad Aegyptum spe salutis, ilhc mortibus caedibusque im- 
plicabo: insuperque reliquos omnes ex vobis cum omni re sua familiari in capti- 
vitatem abducendos curabo: vestram omnem multitudinem igne veluti consumens, 
per hostilem perseculionem. Et ne tunc quidem resipiscetis. 

" Subverti vos , sicut subvertit Deus Sodoma et Gomorrha , et facti estis sicut 
torris erutus de igne ; et ne sic quidem conversi estis ad me, dicit Dominus. ,, 
Postremo generalem vobis vastitatem intuli aeque ac Sodomis et Gomorrhis; feci- 
que vos, torris instar ardentis, molestis implicari et exuri calamitatibus; sed neque 
ab his emendationem aliquam potuistis accipere. His dictis , quod nempe ob eos 
casus , non sint facti raeliores, addit. " Quapropter sic faciam tibi, Israhel: post- 
quam sic fecero tibi , praepara te ut invoces Deum tuum , Israhel. Quia ecce ego 
firraans tonitruum , et creans spiritum , et annuntians hominibus christum eorum: 
faciens mane et nebulam , et gradiens super eccelsa terrae , dominus Deus , no- 
men ei omnipotens. ,, Sed quamquam tales erga me fuistis, ego tamen postquam 
illa mala experti fueritis , res vestras in meliorem statum convertere cogito. Si ergo 
modestiores ab his mahs effecti , respicere ad me volueritis ; sicut aerius spiritus 
quum sit raoUis et resolutus , levis rarusque omnino , nihilominus adeo in turbi- 
nem convolvi potest, ut editus illinc tonitrui fragor terrae incolis fiat intolerabih^; 

U 



114 THEODORI MOPSCESTENI 

g?) vfig r^ jMj-i 6 hjioc, \ nffj^ Tp ^cpt-Q"' ^fA^% juji^^oxlut i^^^TOfxaui 7^ei<r!w^ c^ 'pjf^ 
aLViXm^pJOV vjluv awTV\ej.av ojcC^cuvm juuiyi<rlu9- fA^lwucd ik avi Kv^v r rispcTtiJv (ictaihka,-, 
oq Trap If/Jii '7Sf^'^Qx^v\(rtTaj S^ tSto, dx; clv TJkei^v oazt>v x^TJiira^, Avaiiv te vjuiy 

TU f(giTi^VTZ& K^KSf--, JU iTTO^iA-dav H^djoiiV g.'$ TO oJlceicf 6 ^ T Op-&^V Ip^^O^f^©-» 

6fc cmoioiq^ f(^ OfJuyXlusf mjjj\<;a^ au^ 'rk \cSv -, }^ \s^ Tncig OLVcLToXauq Sf^Kucov. iS ^Aiou, 
cv t'4'/ '^ ^ vm^avo) 7mv%vi rvy^vcay iri; p^s, o ayTDS Sj^^Kvazi) ju^ vjuuv wcarip li 
oTtorQ^ rag ovf/,(po^g' \ic(^avcd q hjtMq^oug t^iiclm tIlu If^ rolg oLyi^lg r.cfbvlur ttuo-cw ti 
oivTi<m^j\iia-a^' vfMV /StfpuiHTa acpgAwv, b^^JV/Jw «5)^ 7)15 ^sfec t!/yt(^j?5 yui/\J\fj($v'iot^ cRt^c^g 
jp. 173. lye^uTDK V7r«^;^gi/M^oj' r^ aTrayrwv ojve. tcvejL©^ tb ;f^ tto/htiis t ajmvrciov VTmp^v JV 
oXn Q o*: 'iT^^ i(cjL^\ii Tta^ ojjTH yiyvo/LdfjoDv '^gtoauTXi tol TrdipovToc. Ov ^vjmgL^^v q ei 
;^/5^v ;tl;«Aw?c^ t yJj^v •> ov g^ ivi^ia-/^iig /^vov ■, TmvTccg q cryir cJ^etMyju^ng oTm^ 

TTOTi TXVTyj if^Km iloidttig TVI (PCOVYI' «5 TD, jU-M aTlfiiQ^ T ;^/STOV |U,«, ^ c* Tu75 «ssf^cpM- 

Ps. civ. 5. TCW5 jW-« jttji 7TOV)ip^g«&%' "*" ^^T»? y^ c^^DSa « Wc^ia-ju^ng i(gihei t«5 <zz%i t 'A^^oLfty 
«5 Q c^ejAg-j^/M^y»? /<PK0V. 

KEO. E', 



V. I. 

V. 2. 



*« 'AxbtrrtT^ T Ap^v t^tdv, ov I^ ^fjcjBoLva) lcp' iz/tc^e •^■fl/dJov* oi>co5 'lcr^wA g^- 
crgv «xiTJ juJi -^&iepiS"»! T avcL<r!waui' Trap^v^B^ t 'Io-^mA lircpctAgv ^ 7^ 5^5 a/;T>i$* «x. 
'"igiv oLViTCdV ojjtIuj. 5, yJwua-au; 8j^ Tp <Zt>^K€ijLt^vcav r Auoiv t i(gLica)Vt OLTreikei trlMv 
i(gLdtog iicodz t Tiftcoe/a^' S0 txvth; jlS^ (^o^cSv t6 ;^ ozo(p^v\^cov , cT/ c^etvn q «^«^5 
fjUcTOLvoicu) c/Kiig.xif^og' ■^pLua Jiu (pncnv, «^/ot tk ^^-S"' t;/{^$" 7n'^coi(gi.Ti ^ J^ tk? 
oliceiajs fSp^vofAcu; 'nfc^/Jtsf' f^ypiv-i a.t^" ou fm q Auoiv svgSJV IXTnaztf i^gLvx, yt td /ti€- 

ita etiam ego maxiinam in vobis conversionem rerum faciam , ex insperato maxi- 
mam vobis salutem ostentans. Denuntio itaque tibi Cyrum Persarum regem, qui a 
me idcirco eligetur, ut maximo imperio potitus , finem malis vestris imponat, et re- 
ditum in propria imperet. Nam qui mane facio de tenebris , et nebulam conflari 
sino , quam ortu solis dissipo , sublimisque omnino supra terram resideo , idem ego 
vestras aerumnas quasi tenebras quasdam dissolvam, et quasi diem, prosperitatis vo- 
luptatem faciam illucescere: et quamlibet vobis molestam gravitatem dispellens , bau 
mea providentia palam me cunctis ^superiorem ostendam: sum etenim dominus fa- 
ctorque omnium. Sic igitur per universalia illa a se facta , praesentium fecit fidem. 
Non est autem mirandum, quod cbristum appellaverit Cjrum; quandoquidem non 
unctos tantummodo , sed electos quoslibet hoc indigitare vocabulo scriptura solet. 
Velut illud: nobte tangere cbristos meos, et in propbelis meis nolite malignari. 
Cbristos enim boc loco non unctos dicit, sed ipsum Abrabamum , qui electus tan- 
tummodo fuerat, 

CAP. V, 

" Audite verbum istud, quem ego sciHcet assumo super vos, planctum: domus 
Israbelis cecidit, non adiiciet amplius ut resurgat: virgo Israbelis proiecta est in 
terram suam , non est qui erigat eam. „ Significata in praecedentibus malorum so- 
liitione , minatur iterum more suo jSunitionem ; bac quidem terrens et ad mode- 
stiam componens, illa autem ad paenitentiam invitans. Fletu, inquit, dignae res ve- 
strae sunt: lapsu gravissimo propter vestras praevaricationes corruistis, unde suble- 



IN AMOSUM CAP. V. 1 f 5 

^'*-3'©^ T avfJi.^avmv. " Ai077 'm<h ?Ciyi xJe*(^, c« TroMcag c^ tig c/^iTrcoddovTO yj- v. .?. 
A]0/, TJzroAa(p.^^OTVTa/ i^^gL-nv }(^ cJ^ iig cJ^i7icp<L'ovTO i}(g:,Tvv^ •vJzjraA^^d^TSKrct/ c^ ttyr»; 
</«;^ Tuf o'/;c<i) 'lcr^gLyiX. ,, Toaa.t;7Vi ^ t;/^ ^MC76rtf/ Tjzji) r/' TTDMjuuav h o-cpa^j, &;96 
/<ciA<$ ju^ i)(gTVV "^^Tt) ;yA/6i)v //jsAi? Q Jfe;^ c^ i)(cf.TOV )(gL^^ i^i^f^lu) iveJ.c7}ci&aJi ttoAiv. p. m 
" AiQTi 7Wc/« Ag>^ xue/©-» "^z^eps @ 0/xov ^i(r^Y\\' c^^TniY^^Tztii /JA-, ^ ^yjoiSi- y^ pw V. i. 
ox/Mrem Ba/37;A, ;f^ «;$ TocAyt^ ^y\ iicmopdji^, y^ '^i to (pogctp t» Ofl;c« fM\ a,vaL- v. .-,. 
/Saiyg-n* 077 ToLAytAgL cLl^jtj(^Xct)T<£)0/^i} cti^jL(gt,Xci)T<LdTi(TiTcLj ■) ^ Bcu^tiA g^w/ o); «;;^ 
U7rao^8cra. ,, 2t;jU./3«Ad6'dtf TU/Vujf t^/t/uv /cTefv /W^ '2«?i£9$ gjW-g? *^7TV<rl(ZcLi q Bo/dT^A t^ ^ 
rctAytA(i)y ;{9t/ iQ (poictT^^ r ookh , cv oicarip cnjuu^i^n vuZ, iicPto^^st rg }(^ <J)ziju(fiycL^ 

dl^TrdJoVTtq CV TVi; TVTIVig OKeiVOiq-, iV ilJ^Tig d>g i^Y\/UUCt }(^ 'QcUTZt AYl^^iTCtf TrdvTtt juB^ 

v/u^. " 'E;cfw'WiCTW.r« (^ }cuej.ov , yj] t^Yicn^' 07mg pw oivctAoLft^yi a>; two oT;c©^ 7» '• »- 
'la)(7>)(p, (^ }(s(^(^a,yyi ouuTVVy }(^ «;c g$3«/ 6 (r/S2ar»K t o/«ov \cr^r\K. ,, 'AcpgyM^^o/ q t^- 
7»y , ^(5J '2j)£p(rcM'g;y5rg, w^ fth tIw TiftCdQjLctv r <3)^^ 7» ^ieoCI ^'iyJw ttv^; aixrctAfTCij; 
(jju(gi<; ;(pt^(pAg|ct/' oy ^ o]'ov Ti 'QcvTzt v/aav tfhTnftTrovTQ^ tS ^ia, ijpi-d-LcZaj (^ dpt;- 

10/ t^VLUOL/^OV. 

" 'O TTO/cirv g/5 54®" ^ti-HP"> K^ J^d^^ocjwjIw ik yled iBntcAv. „ OuJlfe "^ cLTngilv v. 7. 
t;/<a5 'E«?£po>5x« TJK/ T aTreiAn/j^cov y\ vTn^r^s/j^cov v/uv ^nyJ^ t 3?«* i7re\SY\ ^ik ^v 
6 KPj./j(^ (t ch}(^07uiluj ih t>\}/(^ rg Tivtclv }(^ ilg yltv Ti^eiq' 'ivcL iiTryi otj 8td$ K^iv 6 
aJ^iiCH/jSpoi; v/AAV 'czro t TrsXi/Mcav KeJvctj ePova/Sfj(^' (t TJ[J,copyicnx,Sr(_^ /jBjj dm' TccroLVTtt 
v/juv i7niy>VTCLg ;^;(pt, ePii^oLi q t J^y^OTuLlaj (t tLu KeJcnv, Iw vvnp v/jlI^ r^ 'f^ yiig p- ns 

0V7WV TTDiei^TOLj ., UAycLXluU Ti HCTCUJ t V^^Y^XluJ V^ TTCtVTV; yifJLii(TClV bztu /j(gLTO;. Kct) i\; ih- 

5W07V T dtm^Vy ijniyl TmAiv. " 'O tjvic^v luxvnt (^ fuQLCTA^^oL^cdv. „ Kct) ^ ^^^i) Ticmv 



V. 8. 



vatum iri nulla spes , quum tanta sit tristium casuum magnitudo. " Propterea liaec 
dicit Dominus: ex qua urbe egrediebantur mille , rellnquentur in ea centura: et ex 
qua egrediebantur cenlum, relinquentur in ea decem domui Israhelis. ,, Tanta 
enim vestri ab hostibus strages fiet , ut vix centum de mille, vix decem de centum 
in unaquaque urbe comperiendi sint. " Propterea baec dicit Dominus domui Isra- 
helis: quaerite me , et vivetis: et nolite quaerere Bethel , et in Galgala nolite in- 
trare , et ad puteum iuramenti ne ascendatis: quia Galgala captivata caplivabuntur : 
et Bethel erit quasi non existens. ,, Consulo igitur vobis ut ad me spectetis , absti- 
neatis a Bethel et GalgaUs et a puteo iuramenti , ad quae nunc concurritis , idola 
et daemones illis locis adoraturi: scitote enim, haec omnia vobiscum in solitudinem 
redactum iri. " Quaerite Dominum , et vivetis: ne losephi domus succendatur ut 
ignis, qui devoret eam; et non erit qui extinguat domum ( ardentem ) Israliehs. ,, 
Omissis illis, Deo adhaerete , ne punitio a Deo, quasi ignis, vos omnes comburat: 
neque , si Deus mala liaec vobis immiserit, invenire defensorem vobis licebit. 

" Qui facit in excelso iudicium , et iustitiam in terra posuit. ,, Haud decet 
vos quibuslibet Dei ad vos minis vel promissionibus fidem negare: ipse enim est qui 
iudicium atque iustitiam tum in excelso exercet , tum etiam in terra coUocavit. 
Nimirum dicit: hic est, qui vobis patientibus iniuriam ab iiostibus ius reddere po- 
test: et illos quidem punire qui tanta inferunt mala; demonstrare autem iustitiam 
atque iudicium, quod pro vobis regionis huius incohs exseret , magnum atque ex- 
celsum et omni mirabilitate plenum. Confirmansque dicta , ait: " qui facit omnia, 
ct transformat. ,, Revera enim et oinnia facere ex nihilo, et facta transmutare , ul 



116 THKODORI MOPSUliSTENI 

■aTrciVTX «>c oKTct, )(^ yiy)V0Ta iuSij3ot.\Aetv ilg o 77 ^ouXiTOj, J^vujctTauj paJ^/cog. " Ktfjr 
Ofc^iTmv ih To (os^l' miictv buvoimj (^ Yj/Aoctv iJg vvnTct c7Vcmovx,(^ct)v. ,, Our©-' ycivJi)- 
vag ^va.Tov iimyiVTctq ilg iu(^^7iwlw ?\ff.^(ur^v nvct (^ hJ^eicu; /uU^^ctXX^^v otJj'm.px//ig' 
G^ Ci/ ?\gLfA,^cs^TV\Ti Vc. if) dbito'JU)Tctg ■, cmOTCf) Sj^. 'r^v my.d^o^v (^^^ci.AX{v JiwcLTaj\ 
pocJicag' QaAiTOLj ^ ;(^y(^udzi c/k. t^j i{g^^K\i cwgricjTXf, qtj oujTuoiuig K^ Tci }(^t ojUThg 
d)g ^ouAiTctj ^^^acXetv y^ TJVji fMv c/k cnjf^(po^v ilg ijnfjnej-o^ /u^Taylv' TFOTi q qJ^ 
iuv],iuej'.cx4 ik <JV[j^q)o^g f(g!,djg-a.v . " 'O ^s>^9cntctA^/j>fi(B^ tc ■jJhp 7^ 3a^aj«$, )(^ 6k- 
^cdv avTV 'f}ri ^zs^cm^n-d ^ yA^i-) 'tc^ueJL©^ d^og^ b TrcfjTOKp^Tcap 'ovojut^ ou/TZtf. ,, OuTvg 
yj^ t6 '^ ^?ff,T\v\g vJh^ ctie^v Ti Sj^ r^ vi^^iAcSv (^ k^ irdcmg ok^cov ^ yijg, ojUTotp- 
n^g f(^ vitv T T^^ doj-uelcov q^ctTioLVj dsL?[gcTly]g /.Jiyi-d-©-> fjnfj.H /utkvluj ^^ scp' v/ui^g ^ -t^ 
V. 9. opy^g ix-^aui 7^ olKAiag, og t aTmviwv KUpiog m ODTttpmg to, cfhK^VTct TTCieTv. " 'O Sfg^i- 
^v cnjuf^ifj,//Jjv Itt Ixvtju, Ct TaKcuTitcej-civ 'Qh oyjj^/jigL iiray^v. ,, Out©- vf^ •3'A/4<k 

V. 176. T c^^ioyK-acrcJUi/ d^fg^Kvcdv :, iX^pag ocTn^yt^iTttj ;^ cjTtr ok i^yj }(^KCt)V y\<mvy\'>tOTCtg' tuKcu- 
TmejLctg Ti G^ ctyctv JbvjOWUTa^ /AAy&KgL Jvuoct^ctif d-d-epov TiKnefr og j2iiKn-&ag ;^) tu 
■}(gc-d'' v/^g /UT^l3ot,Ki t^ 6k tQ ycpajlovQ^ ''fm to ^lep^' K^ imKiv C4c t p^^^i'©^ iirt 
TD Kpii^^ov j2'sKy\-%U /t^^pctKeH pocJicog. 

V. 10. " E/Ma7\(rcm zv TwKcug iKiy^vvx.-) 'ttj ?\g^v ocnov i^J^Kv^oUh^. ,, Ap^.Tctf KgiT^v 

CDTiudiv Ttxg 'u^^vo/Mccg cttnzdv i^Yiyei'^' THg /nv sv 'u)^<pi\Tctg Iv JiopdwcTi Tug o^^- 
MO/Juctg cumSv iKiy^v fZif^^v^ii fjfkvag Ifjucromj' l/BJiKuTlovTV >^ (^ OTivcm Tnp 'iKi^v ujj- 
Tmg-i cwf^lBHKiuovtig ycdej-^i^cvf /m tI'J y^Ko^v :, ctipeic^cij q tvc KpetTlco' tv Jl bj TruKuug 
0U73e) t^ncJiiv 'i-d-Q^ luf To TmKoucv f(^ Ttxg Tp OLV ciyK^OTtycTCov fures^y /j(^Tti)v ^ou?\ff.g c^ 
TL^ TTciKiv cv r TWKcug WjmBcJUf yajf Tolg i^^^efig 'osfiT^djo/JAVoig ^s^ tjfoj, 'Ztj^g ajuT^g 

p. 177. Cij OKeivoig '$7ro}ce}vi:Q'ctj Tolg TOTiOig' }(c^ Ji) Mj Tttg y.e\'Q<ig Tp KCicncov cuuT^di Ttom^auf^y 

' voluerit , expeJite potest. " Qui convertit in mane tenebras mortis , et diem nocte 
obtenebrat. ,, Ipse potest mortalia pericula in splendidum iucundumque gaudium 
converlere ; et eos qui in splendore versari videntur , aerumnarum tenebris facile 
obruere. \ult eniin hoc loco ex generalibus concludere , -posse Deum res quoque 
illorum pro suo libito commutare ; et modo ex aerumnis in prosperitatem , modo 
contra ex prosperitate in aerumnam transferre, " Qui vocat aquam maris, et effun- 
dit super faciein terrae , dominus Deus, nomen ei omnipotens. ,, Ipse , qui maris 
aquam nubibus attollit, et per universam terram effundit , valet nunc etiam Assy- 
riorum exercitum , amplitudinem maris imitantem , contra vos ira sua effundere, 
cum sit dominus universalis, et quicquid sibi libuerit peragere valens. " Qui divi- 
dit contritionem super forlitudlnem, et miseriam super munitionem adducit. ,, Ipse 
pressuram molestam sublevans, validos reddit etiam illos , qui calamitatibus sunt de- 
bilitati : vlcissimque subita miseria compiet qui magnis viribus poUere videntur. Is 
cum voluit, res vestras a meliore statu transtulit ad -deteriorem: rursusque slquando 
voluerit , in meliorem facile revocablt. 

" Odio habuerunt in portis arguentem, et sermonem sanctum abominati sunt. ,, 
Abhinc rursus incipit iniquitates iilorum exponere. Prophetas quidem, peccata ipso- 
rum coarguere atque emendare a Deo iussos , oderant: et abominabantur quaecum- 
que hi apud eos concionabantur , hortando ad vitiorum fugam , et virtutis amorem. 
Dictio autem in portis, slc intelligenda. Mos priscus fuit, gravissimae cuiusque rei 
consultationes a civibus in portis uibis fieri: et hoslium etiam de re ahqua legatio- 



IN AMOSUM CAP. V. 117 

wg oiv aLTnim Tolg >^ t tiuXiv iiaiHai t^ <t cJ^iHm Ji ajuiyig )(gc&(^ctJi/yi yiyvoiro ru, (S^r- 

ro/jS^oL' Sj^ TO70 6 fu(Sf.>tSf-e^^ ^^yi ^ctv^J^, ov JC^TcuXvuj^aovTcLj OT a.v T^AoJot Ttig 

i^^lg cumSv ov TwKcug' * iTraJh ajUTvdj lag "^TroKpKyig vxg 'Zf^^g csir 'i^cod^v iTiDiivrct' » Ps. cxxvi. -,. 

(^ yiJhKi^HV )(cf.T g/^S o/ >csf,dTijL^oi cv ttuKyi' '^ ug aoTodj lug 7iXci<^ctg ilcd^^Tuv cum^v ^Ps.iavih. i.i. 

TiDia^^oLf awjoJhvg' (<^ ojJToy S\\ ^ottov Ci/^vdzt Cfftr cv TniXcw; iKi^y^vTcu; Kiyi' a>g a,y 

r^fi 'Z!>^!^r\TtSv ojJTvdi Ta k^ yvci)fA.lw dv'iav Kjytpvrieiv OLuroig icarHJuKOTWv "ivdzt eTii ;^ 

Trdaiv lyiviTO }(gL^(^ctt/t\ tol Kiy>judpcL:> ov rolig olwnoig /^ovovj cl^a ;^ Tro7$ 'i^cad^v, OTrojg 

TiDTi ilg T TToAiv a(^iKVii/tjS^oig' ilrzi <i-. }(^^i^g TO? lA^J^vofMcu; Mycov o^e/Va^, oig i(^ 

^TAf^^V i\pmi. " A/a THTO dv-S"' m )(gt,TlKOVe/hKi^iTZ Trfod^^V ^ f(^ Stis^ iKKiKTX gjg- V. n. 

^aeBi Tra^ ajJi^-) oittoig ^£$-«5 cf}cccfhiJt,r,aztTZy }(^ ou ^yj o^m^r^Ti a/ auuToig- aLfjLTPthdvcbg 
'iyhdvy.,iiTdg i^pvrdjcmvij f(^ ov fjLV] mYWi t olvov amuv, ,, EttciJ^i i7ri%'i(iiTi /uS^j Tolg 
vrfcd^ig TO )(cf.)(g^r> t^ /^AA/gu q rp Trap' cuuroig dV a^7ra^5 Tiviii/jS^oi., o^iftovg n ij- 
■^iTTiig c/K T^ dcT/JC» )(^/gL<rA.djcLaxtTi avX7^y\g^ (^ Ji) '/^ dy^tig /j^ 'miK\v\g cJ^etpyaazteBi 
T^ o^n/uaAcicLg^ iv '/^s oog '^tc, '^hTroTsg.^Jo^Ti t bTWs c^ achicictg <^t%/^5,ovoTw>' v/jIav' an ^ 

O^ T 0/W'V /jBpCiTi OrJiVCdV HTi ^oS^) (fsir W TOIHTWV cf^dv xnszJi^^i^ KCipTriig. 

'' '"''Otj 'iyvcov 7toK?\g.g aa^^cictg u/^J, ;^ '%'^P^ «) oL/,0pTiajj v/d\fJj )(gL^'/mT0'jujTeg v. i-j. 
TD J^i)(ajj0V:> /\cf.fjLj3a,vovTig ch.cty/,(^TCi, )(^ Tnviirctg a/ TivAoug o^othUovTic. ,, OuJl yto 

UA AsAm^^V TO TJAJi-^"©^ ^ TD /t^^-S-v^ ^ Ti OLa^^CiC^V 't(^ rp a/.^TiCt)V T V/l^Ti^V' 

h-3-' C7? TD J^i)(^ov a,VTV]X/\gLTiiS^ pi^y\/{J.TCt)V' a, ^ns^a, rp aJiitouujTixv )io/M^o/jS{jQi^ Ttkg p. ns. 
T TnvviTxv Koj.aig ilg to^jujclvtiov i~Ci7n.Ti T^ oLK.r\^ioug' ^(^v^^ddzt q to Ci/ TivXcug ^zD^a- 
idTinev, v^ Tv 'Ze^Siv iipy]/,^ov v\/Mv. " A/£t ThtTO avjjim cv tz^ vSJi':^^ <^'^'^^'^ aicoTr/,- v. (.3. 
a^TOJj' 071 y^^g 7rovvi^g ^. „ 'E7ra;^eja>75 TOivvuu Tng a.'weihov/S^Yig TiULooQjLctg v/jav-, 

nibus , ilsdem in locis respondere. Immo etiam maiora iudicia ibidem exercelSant, 
iit cunctis urbem ingredientibus vel egredienlibus tractata negotia. innotescerent, 
Propterea beatus dicit David : non confundentur , cum loquentur inimicis suis in 
portis:quia ibi responsiones exteris dabant. Item: et garriebant adversus me qui se- 
debant in porta ; utpote qui plerumque illlc coetus suos babere solebant. Pari nunc 
modo arguentes in portis dicit: quasi ibi curarent propbetae vobjntates Dei prae- 
dicare, ubi cunctis quae dicebantur manifesta fiebant, neque civibus tantum verum 
etiam exteris si quando ad urbem venirent, Deinde in sequentibus de iniquitatibus 
illis loquitur, quas et antea dixerat. " Idcirco , proeo quod pugno pauperem per- 
cutiebatis , et dona electa accepistls ab eo , domos laevigato lapide aedificastis , in 
eis non babitabitis: vineas desiderabiles plantastis , et vinum earum non bibetis, ,, 
Quoniam mala pauperibus inflixistis , et eorum quaeque optima diripuistis , aedes- 
que speciosas ex iniusta compilatione aedificastis , nec nou agros multa sedulitate 
excoluistis ; probe scitote vos bis cum iniustitia adquisitis non fruituros : nam nec 
in iUis domibus permanebitis , neque ex huiusmodi agris fruges percipietis. 

" Quia cognovi multa scelera vestra , et gravia peccata vestra : iustitiam vos 
€onculcantes , accipientes pacta pretia , pauperes in portis deprimentes. ,, Ilaud me 
latet multitudo ac magnitudo scelerum et peccatorum vestrorum , neque quod rau- 
nera cum iustitia commutastis, quibus acceptis , pauperum iudicia contra verita- 
tem praevaricati estis. Atque hic etiam portarum mentionem intuht , iuxta quod 
<intea diximus. " Ideo qui inteUigit, tempore illo tacebit, quia tempus malum est. ,, 
Ergo cum poena minaciter vobis praedicta advenerit , ii qui intelhgere prout par 



118 TIIEODORI MOPSUESTEjVI 

cLTi-avric, ol Tv J\ov awjnva\ oloi n ovng, wauip lycvri^^ikny/u^oi ^ Tt^ ^yt-^^l <^ ;^- 

}ta)yj d^tovoiv Yicw^av TrApetvajft (^ K^^v V7retXyi(poTig ^^-S"' ov 'iai&ctf "^ppcodiv /^f^ri- 

V. 14. vuTcLj '^•JTst. " 'E}C(^my]araTi 70 }(^/\gv f(^ f/^yi tv Tivvn^Vy 07mg 'C,Y\a7]Ti' <t \<^ fA&^ v/l^ 

V. 15. «7W5 X,vej.(^ diOg TrCtVTOK^ltelOj OV "^OTTZIV ilTJUTi fAHJUUohli^lU^ TOL 7IDVY\^' -i Ttj Yiyt- 

Ti^K^f-^ Tw K^?\ff.-> ii^ ''^f(g^'^<pi(mTi iv TilXajLq iceji-MSf'-} 07mg iMiia-yi kvqjl^ ^oq 6> 
TTCLV^Kes''"^^ crju- )(cilQ.7\917idi(; to 'lct)(ni^. ,, "AX/^gL yb cv ^otrcd lirH H^^S^i-) (^[^$<i^ivciy 
iracnv ''STivg-leZcu ^ t ;^/^v©^3 iXi^ q 70 K^ci^ov 87w ;^ v/uuv «zs^^ffi^ 'j^ ayt- 
^a.y « ')b7rD?\ff,ucng^ r di^ t oiKAiav Trctpi^vr©^ im<hin$v'iav-i VTrip m i?\9p^oi 7a ^(^t/^gt, 
a7n^a(pv\Ti to. ^i^S^' ^ 2''' T^ '^ TmAcuctv dv^a^ctvrig yi/ca^fw^ iv r Tivhcug k^ 70 iico^g 
Toig KQjLaig i^Mri 7iZ)tei(^ ch)(g:!uvgy r<C^iS^ 7^ diictg (piAav-d^e^^Tnctg (U^.cm>^iia7]q v/l^ 
p. 179. G§ir TJkei^ig' 'IwcttkP q cv^v^ Ta,g cfif(^ Xiyl <^v}\sLgj *^ 7^ w^«//5^«$ O/ ajurolg-, 7J15. 
7?^ E<^pcufA^ XiyOy 0; buu \:t^og r I(wa»(p. 

V. ic. t« Airt. tQto jacDi \iyi KVQjLog ^og Trctvrox^Twp' ov lucjxqg Tikareicug xcTmvg, 

^ a/ vmoTtfg r 0(Mg pn^airai -S-p^©^, aiaj, 8«/. ,, "ETreiJii q ov Tira>v v[mv ?9y(B->, 

' -dplwctiv }(cfjj woTnrc^v \(p(Ji /uuiqct Ttt n i(^ 710K1V (^ j(^ ;^p«^j "^ t^ TTXw-Sct? 7^ ^vo/fi- 

V- n. I y^5 -^Jzj;^ 'i^ TroXiijJicov (T^pctyfig. " KAM^'(7gTcw yici)py>g ilg 7nv-d(B^ }(^ iig Ko^rtrov j^ i\g 
ilcfbrct^ ^plcZov }(^ cv TJUcnsLig Ocfblg }t07m6g' ehon KhiXdJaofJicu Sf^. /udcrH cr^, Ae^ jcu- 
e/©^. 55 Ko/ yico^y)} q t ^tj 7^ a,(piju^oi i^yov-, '5%t ;wm7iy$ >£^ ^r^y^ /^9^ -^plwci^v 
a^oXv\^(JvvrajL ^ivnciXiaVj rbJu n (r^ctyUv rp wsMja^cov ^ t^ j/iis r dicapTnajv yCy '^vrov 
•drplcuouvTig' '^vra q ^riKJOvrcu -5?« <J^- ^;^ :7oAg^<«v i\g /cjiooig ouuiiig i\atovr<B^, (^ to7$ 

V. 18. TOcraro/5 (^ iviXiKiiTOtg 'ZZ%^/SaAA9VT©^ ^(^ftolg. " Ouce/ 0/ ^3v/<puXiTg5 t n/uuipcuv KvpiH' 
(^ iVct 77 LijU^Ty cti/Tii Y\ v\/L4Jie^ t5 KvejLH', }(^ auTH ^ CTfOT(^ /f^ ou (pc^g. „ 'ETTetJ^ y6 
^toAAs/ 'Z<?^5 to ^lesv TTctVT^c^g OKTiZoLpc/u^oi, oiastvei '\(£)cfh/u^cdv l(p' otg ifJuluiVOV 'T^ 

est sciunt, malorum veluti magnitudine attoniti , malent silentium tueri , tempus 
hoc esse putantes quo illa longe ante praedicta eventura erant. " Quaerlte bonum 
et non raalum , ut vivatis : et sic erit vobiscum dominus Deus omnipotens. Sicut 
dixistis, odite malum et diligite bonum, et restituite in portls iudicium: ut mise- 
reatur dominus Deus omnipotens reliquiarum losephi. ,, Verumtamen quamdiu tem- 
pus superest, consulo vobis omnibus ut a vitio recedatis, et virlntem amplectamini. 
Sic enim vobis continget prosperitate frui,Deo suam praestante tntelam , propterea 
quod lionesto studentes , a deteriore via resilistis. Et si velere mutata sententia m 
portis more solito iusta volu^ritis exercere iudicia , consequemini divinam clemen- 
tiam , quae plurimos vestrum salvabit. losepbum autem beic dicit decem tribus , 
a praecipua inter illas , Ephraimi dico , qui filius losepbi fuit. 

" Propterea dicit dominus Deus omnipotens: in omnibus plateis planctus, et in 
omnibus viis dicetur lamentatio , vae ! vae! ,, Sed quia praedictas monitiones pensi 
non habuistis , lamentationum ac plauctuum plena erit urbs et regio , propter edi- 
tae ab hostibus stragis magniludinem. " Vocabitur agricola ad luctum et planctum, 
et ad illos qui lamentari sciunt: et in cunctis viis planctus; quia transibo per me- 
dium tui, dicit Doininus. ,, Agricolae etiam omisso agresti opere , planctibus va- 
riis et luctibus et lamentationibus occupabuntur, editam simul lugentes ab hostibus 
stragem , et terrae infructuositatein. Haec autem patientur , Deo per medios ilios 
cuin exercitu hostili transeunte , et talibus tantisque malis obruenle. " Vae deside^ 
rautibus viam Domini! Cur vobis haec dies Domini? Ipsa quidem haud lux est 



l> I8lt. 



IN AMOSUM CAP. V. 119 

ozif^ipymJ^v •) iTvkjJLcav Ag^^K-, ot» IXdiTca J)i la, ^cpw^ a (^ct-n (^ f/,LuuiTi, et ctij 77$ dAii- 
-3-^ct 'Zt^ai^ Toig ?^y>iq v/ufjS' iQto ^iyi-, iMeivoTaTOi <p>iaJv I96 t «^^cm/ 6%eiv!w Ifh- 

l^r\TOVLVTiq, Iw 0\) Tn^VOVTii iK(^CnSrcU, O-^it^ xfj TPil^Ct, l^O(^i^V VfMV TcS 7lki\^i T^ 

Hffxaiv iTraryaa-civ ayLO%(,' iija )(^ x^csoJ^iiy /LigLH 10 iim^f^ov 'mgoiijLS^o:;. 

" *Ox %'o7Fov iAV c^vyri oLv&^7r(^ C/k 'Zi^^cjWTni tQ Movt©^, }(^ ifjuTna-ri ajunS v. lo. 
w fltpx©^" (^ ilazrr]J^a-yi iU t oixav , i{^ aiTnpeia-Yi izig ^lpci^ climi 'f)h r toI^v, v^ Jttn^ 
auTov o<p/5* «;^ cmOT©^ v\ hjuk^ r Kvpia, k^ (pc^g; ^ yvocpoq inc i^v (^iyfog ojUTYig; ,, v. »'. 
A/' \^cA/^/t(pjro5 ^ w/3«A«37j T^ Ji/^iflo^ t ^AgTTCTnm S^c/V/^£W «? ^ g'/ 775, (P^iot, 
^fpt-S-' oc/^jV yM^^ oLKiiaa^ XiovTOg ^i(poJhv , iih T WAik ){gLQtJpcL/uioi' iiA.7ri<Jwv Q afl;c&) k^ 
T TioAiv G^ ifjLTTiTrfovTCtg Xv /utg^iv /L/jivvi , iTH tIw oIkiolv ilcmyiJ^acLg T olwiicLv, Avcnv iV- 
pi^oLi moL TjJ >(^foxv iXTn^ri' iiTcx, 7mq iTTi Tivi ^e\cL it^ TOi')^^) 'zx^cpxyctyiiv T ;yj7^ 
T o\}Uiiajv, OL^^ov \2S0 'c^icdq Jii^ein , iiic avctyxA] tbsT TomTCp jui^ ToaztVTlw ttcT^v ti^- 
zaiv n^ dvpvl2ov Toa-biTOV, a,(puKTCt> ^s^TTc-^coicoTi T^ Tikyiyri r oi^icogj otiotI^ if) t m- 
^iq (^auvo/^hjj ri/JApa4'; hJI JiopoLV /d^vTOi Tp 7ra^ovTcov c/k lyj 6(p3aA/^ h^vn ^^ 
oiwiicov; «7w J^ f(^ vfJLeiq (^ncriv oLKiia-ai/ng /^ Trcti/^^div i^ tioM/Acov t i(poJhv '^ i>. isi. 

T TJOKiV iicnkdjcn^' COC Q Tii KC/.T CUJTlui dt^UJ^H Sj^-^^^iVTig , OV dvdyHJH 7^ TTOKi- 
/JUCdV i(pigWTWV yVi^OJ^ Cv OJJTYI, iiq G^ oiytOl^ iiCreXdjCn<B^ GZJV OlWHOVg, 'Z2%/2$W/ J% 
H^V iiJi C/K tJtH TlkiOV V /JUV , CJK T ftV^V T^ OUiObg ^ T OA-^/UfCtXcOCIia^ oJ^iKitOVTt^V . 

v/u(gig T 7io\i/Jucdv' Tmq J% Toig "QcuTzt 7iu%iiC7iv , ov cmo%g Ifj t f(g^^v OKmov dvayton; 
-iiTCL ih T -7^ /^o^np'ictg ajjjzSv ^^TrvJ^et^iv iTmyi. " Mi/Monfc^, dLTma-fjLOJf Tccg iopvxg v/u^, v. 21. 
j^ ov fth bacppca/dw cv t TravYiyj^cjxv v/uJ^, „ A;a Ji t tQ ZoTra /Jtp^yiQjtctv v/l^, i(jjf 

sed tenebrae. ,, Quoniam multi improbitati prorsus dediti , quasi falsa propbetae 
vaticinarentur , dicere audebant: veniant sane quae vos dicitis ac portenditis mala, 
si certe verbis vestris veritatis aliquid inest; ait nunc propbeta: miserabiles apprime 
estis , qui diem illam expetitis , quam venturam non credentes , experimento vide- 
bitis quantas vobis per malorum multitudinem adducet tenebras. Deinde similitu- 
dine eliam dictum suum confirmans ; 

" Quemadmodum, inquit, si fugiat homo a facie leonis , et occurrat ei ursa: 
•et festinet ingredi domum, et dum innititur manibus suis super parietem , mor- 
<leat eum coluber; numquid non tenebrae dies Domini , et non lux? et caligo et 
non splendor in ea? ,, Hac similitudine voluit diei illius terribilitatem ostendere. 
Veluti, inquit, si -quis in via audiens leonis incursum, urbem versus diffugiat: tum- 
<|ue in ursam , quaf^ circa urbem occurrentes laniabat, incidens , in domum suam 
spe mali vitandi properet ; moxque ibi necessitate aliqua parieti manura suam im- 
pingens , repente a colubro mordeatur ; nonne buic , post tantam malorum expe- 
rientiam tantumque periculum , inevitabili demum colubri morsu icto , diem illam , 
quae ceterls lux apparet, tenebras videri necesse est? ita ut nibil coram oblatura 
propter malorum angustias cernat, mortem vero propemodum oculis suis praesen- 
tera spectet? Sic omnino vos , inquit , audita bostium quaqueversus incursione , ad 
urbem vosmet recipietis: ibi vero tumultu turbati , quem fieri imrainentibus hosti- 
bus necesse est, doraos vestras introibitis , sed ne id quidera phis vobis proderit: 
€X anguhs enira aediura extractos abducent vos hostes in captivitatera ; iam vero ta- 
lia patientibus , quid ni tenebras diem illam videri necesse erit? Posthinc ob illo- 
ruiu improbitatem demonstrandam , addit " Odi, repuli festivitates vestras, et non 



V. 22. 



120 THEODORI MOPSUESTENI 

«' A/077 iav C4iiy)ui/\v& /i{pi o7\Q)(cf.U'Twibisf'TOL j^ dvoio^ v/uj^^ ou 'Zd^crJi^OfJLaui' ^ (ra>iv\QjLii 
'fkK^aveia^ w/^ ovk '^^(BAi-^fji.oLf. „ K<iv dvaiixc owu ri 0/\9}(^VTz^jL(^Ta 'Sz^rcpgfl^TB, t 
6k t^ '<fh^^a4/eict4 ^ Ifmq cwTV^eJtctv lX7n{!^0VTiq ^ i^mv Pipt/SeTv, «t? cfi^O[A,e£f ■, cU(' hsM 

V.23. '2;>epcrg|&) TJ?? ><vO/t4Joi5 oAw^' ri owu; " Mivi.<piaDV cltt \fjiM vi-^v acf^v (Th^ ^ «vj^A/^K 
o^^vct)»' fl-a 8;c aycHuof^ojf. ,, naDoTO/ «/^ ^ 7a$ c« t •vf^fcA/t^ coJ)i$ gV g/<pi TioiiijuS^poqy 
€7ret jM.*} Q T«TSs! yi(p; ?^oq. 

V. 24. " Ko) KvKi^Y\(nTCLf d)g vcfh)p xe//<ps5 ^ « ch)(^o(mLv\ wg ^jnjtppag afBeiTog. ,, rigj? 

p. 182. ;^ (^ /3/OV (pJIOiy 0£50V T VjCUTi^V:, J^ H^T OfC^VOV T xeioiV 1?^'' ^^-S-' t^/tf^e TTDliijuSl/JOg-:^ 

o^ Jij^^OTUTlcu VfA,lv i7ni^r\m/^!w r Tif^coejtdV , !u> }(^ iTroL^co Txracnv Vfjt^Hv, "^ji^hpov 

najoLQ^xovnx, iiv\ ov r^ epM/'*^, Oi>c(^ ^a-esf-yi^', :>•> 'On yb fjunJeig juipi ^(nc^v >hy©^ , 
CKetdiV jLfJtXigct iiJivojf 'Zt>eS(^^v luj v/ut^g, ad^ Sv 'Qh TiosapoiicovTzt lolg 'inai kJ^ tIu/ 
ipnjuipv, TVihTV ju>p ^^ T TraTEg^ov JjTTioTJt T f|t^gTigg^v «c/gv ojUTvg Q bmju^Keioui; cwruv 
V. 26. T 'Ze^ay\KHcrcw Tn^mjuSpog cf/mT^QUJU. " Ko/ avg-?\5ijSgT? t aiimlci tQ MoAp;*;^, ^t to a^pov 
V. 27. T« 3^8 6/^ 'l?if/.(poLV3 G^ iruirov; tig hromavLTi ictvmg' ^ iu/(gmcS vju^^g iTntceivot, Act- 
/tf^oTfcS, ^iyl x.vtlog 6 3?05, 6 Traviox.e^TWo ovofj(c/c currt^. ,, "AA^^gL ^ avKT^Qyi^i^ouf to 
c/^ov ou (ii^T^judpoi-, dva-ioug tu OKf^etAiTli^ouf '2<?^(rc/b;^TS , avc/Jbg? gjW.« /«^[y iiJiva TPOtii- 
ju^oi ?\gy>v, Tolg g/c/)yA9i5 Q 'Z«?^<ra*'g^v ianachittOTig- MoA9% >^ iiJ)4)?\9v Xiyi "noLp" au- 
Tolg ^pY\a}tdjojud^{jov' oTtYwlw q t» MoAp;^, 'iva ii-n-ri 'on ni^iTnTe, t gic/)i)A« (^ vaof, ;t^ 

<Zt^ T»TOV i^Vi' ^^ <H] ^ '2%/ a(r^OV dieS^TretCW d%OAef'^, ^S^OU '2£r^(7T7^eicM' cwW 

;>. 183. iU^TZ^^eDtOTig' (^acn efl (^ ga)(r(pogpy 8TCe> k^ t 'E^poucav )(gL\ei^auf yxd^^aw' i(^ S^ (t. 

odorajjor in coelibus vestris. ,, Propter morura veslrorum improLitalem, soilemni- 
tates etiam quas ad raei lionorem celebrare crcditis , odio habeo , neque eas excipio. 
" Quod si raihi obtuleritis holocausta et sacrificia vestra , non suscipiam , et salu- 
tare conspectus vestri non respiciam. ,, Etiamsi igitur sacrificia vel holocausta ob- 
tuleritis, salutera ex respectu raeo sperantes ob haec impetrare, non admittam, ne- 
que quicquid feceritis pensi habebo. Quid ergo? " Transfer a rae sonitura carmi- 
nura tuorura: psahnura organorura tuorum non audiara. ,, Desine psalmorum car- 
mina raihi coraponere , quoniara ne haec quidera mihi cordi sunt. 

" Et volvetur quasi aqua iudicium , et iustitia quasi torrens invius. ,, Dum 
vestram considero vitara, et secundum hanc iudiciura meura de vobis instituo , iu- 
stissiraafn video a rae vobis iinpositura iri punitionem , quam reapse vobis omnibus 
adducam , quasi torrentem amplitudine sua prorsus intransibilera. N ura hostias et 
sacrificia obtuhstis raihi in deserto quadraginta annis , o doimis Israhelis? ,, Quod 
nulli curae mihi victimae sint , inde vos potissimum poteratis cognoscere , quod 
quadraginta annis in deserto , nihil huiusmodi a patribus vestris exegi : et tamen 
ego perpetuam illorura curara gessi. " Et adraisistis tabernaculum Molochi, et si- 
dus Dei vestri Rheraphan, siraulacra quae vobis formastis. Et transferam vos ultra 
Damascum , dicit dominus Deus , cui nomen oranipotens. ,, Vos tamen de hone- 
state cogitare nolentes , sacrificiis delinire me speratis , qui ceteroqui nullam mei 
rationera habetis , sed idolis studiose adhaeretis. Molochura vero dicit adoratum ab 
eis idolum: tabernaculura vero Molochi , id est idoli templum, frequentatis , eique 
euram impenditis: imino et sideris cultui vacatis, cui Dei appellationem attribuistis. 



15 AMOSUM CAP. V. 121 

<t!%i ra. i}KOv'Kr/n^TU, a r ictuTtSv ^(cf.Ticnidjclarvn ^^cn^ i^ '^vto, r "Trcicrttv a/yiTi %o- 

?^!w' ilvx i]<^7\9i(; 'Ztf^a-ctvi^vTiq, ^ fx.nefivct T^ Ifirig ^^Tnia^ 'miHju^oi ?^y>v, c^iA.i' 

A/Tlgc9"rt/ /uui 'Zir^<rJh)(^vi r dvcncug, m ovd^v vfjilv '^YKTircLf o$gA(^- aTnz^riari^ yb 

€U^./Hce.XcJTVi ilg TV7n3t4 TwXv yi. Tp 'Zt%i v/uigiq aL<^i^rctg tottw to ^ [lctiuigLcntH tQto 

^iyi' 'Ivct ^^>7n> /u^png G^ ctyctv aTrcpKKJ-ju^ag iiTTYi tvtpsi^' o y ovuu /u^sf-K^QJLoq lii^^ctvog 

c* ? '2?^^«cn T OLyiCOv "^^TogxiAwy, 'Zif^q lne^cung r^ /ufpTveAct 'QtVTj\ •^crcifS^oc,^ ju^TVi- 

xie^ vjL(^g i7nx.€tvct Ba,lBvXc^v(B-> gtpw "*", CTffir cv^^vdu fttwvoju^ovq totivi^ cracpg^eg^y i\- * Act. vii. 43. 

^riKCDi (i). Kctji i7rei<H *c^ '^Oja r %o\lu) \%ov a^i^^ng 3i«, l-n-czyl^ 

" Ovc^ Totg cJ^adivsaj 2<a>y, f(^ Tolq Tnmiidvaiv '^ 70 op<^ l.ctfjtctpeictq, „ 'kX?\sf- v. 1, 
■^ iKieivoTOLTOi TTcivTtdV i<7i ol TV juSp licov ooog (^ (^ cv cunzi) ^m^aKdjojtdfOV TroLpn^ct- 
•^cdi diov TVi 'Ectju^eict Q }(^ Tvlg ojUTvdi iJpvju^oig 'Zi^ai^Ti tiJ)ci)7\9ig. " "k^m^vy^- 
a-av o^P^ycLg i^vav-y (^ ilariX^v ictvTvlg^ otzog tS ^Io-^yiK. „ Ovk oLvctT^yioziju^oi r]A'i;(^ 
;rrt/3«^gy vfA,iv, 05 d-^Ti t 2/wy opag ctTmaztv curm 'Zi^aziyioJt^ r \7ona7teictv 'Zct^gu^cu; p. m, 
^05* «cT' 077 Tikiigct oazt "i-dvn Ti )(^ G^ TOTwy olp^vtclc ^i^.ico^^a.^ ri (t a,(p^ci)v 7mv- 
TiKcSg, r cv ivlg OKeivcoY TVTWig ilaoJiv Ti ^ oim^nv 7rctp'i%iv VfjCiv ^ Jeiicvvg 7^ ^'la/g 
Jl^oiOLg IV jukyi^g OTivavv ^ " $f^^r\Ti TravTig <^ 'iJiTi iig Xct?\^v!w, y^ Jiik^Ti ofcet- v. 2. 
3iy ilg AldufjL r jLtiytxLu, (^ }(^Tu(^r\Ti d^es^dzv ilg ylw t c^o^t/Aoiy, Tctg tc^Ti^rcu; c/>c 
Tfoowy T ^otaiXetav liSTaiVi il TJkiiova ^ 7a oe/a c«Wy t VjUiTt^v ottcov. „ YliQjLiX- 

Hebraicae linguae periti aiunt hunc esse luciferuni. Quin adeo apud simnlacra 
etiam , quae vestris inanibus fabricastis, tempqs omne consumitis. laravero qui ido"» 
lis adhaeretis , et nullam religlonis meae sollicitudinem geritis , placare me tamen 
sacrificiis speratis , quae nihU certe vobis proderunt: abducemini enim in loca a 
vestris sedibus longe distantia; id enim vocabulo Damasci innuit; nempe a parte , 
quaehbet loca longinqua. Beatus ergo Stephanus in sanajtorum apostolorum acti- 
bus, testimonio hoc in sermone ad ludaeos utens , -Ijransferam vos ultra Babylonem, 
ait; loca heic designata apertius nominans. Et quia 4 Dpo apostatae circa idola tem- 
pus terebant , addit. 

CAP. VL 

" Vae contemnentibus Sionem, et confidentibus in monte Samariae! ,, Sed 
enira vos infehcissimi , qui Sionem montem et excultum in ipso Deum deseruistis; 
Samariae vero constitutisque ilHc idolis adtenditig! ^' Vindemiarunt primitias gen- 
tium , et ingressi sunt sibi ipsis , domus Israhel. ,, Non reputantes quanta vobis 
contuht ille qui in Sione monte omnem sibi exhiberi cultum iussit Deus: nec quod 
plurimas gentcs earumque principes caedens et omnino destruens, ingressum in 
ea loca vobis incolatumque concessit. " Transite in Chalanem, et. videte: et ite 
inde in Emath magnam: et descendite illinc in terram alienigenarum , et ad optima 
quaeque regni horum: si latiores terraini eqrum terminis vestris sunt. ,, Peragrate 

(1) Ita Stephanum cum Ainoso breviter ingenueque conQiliat Theodorus. Placet autem heic Grotius: 
« Lucas rem magis spectans quam verba, ultra Babylonem ait; recte, nam Assyria et Armenia, in quam 
• transportati fuerunt Israhelitae, ultra Damascum et Babylonem sunt. » Neque displicet Vatablus qui 
interpretatur hebraicum p\yDl^ nS^riQ in regionm a vestra remotissimam. Couf. etiam Siraon. lex. 

16 



V. 3. 
V. 4. 

V. T). 
p. 18."] 



V. 7. 
j). I8G 



122 , TIIEODORI MOPSUl-STENI 

'^g-ctg 'Tp cv ojUTvlg TihXicov IJhvnq-y JbM fj(cf.axtTi t^ ts ;^'p<^ t^ u/^Tepo^ td fAyi^^ 
i>Jj[ TD /TActr©^, yj^ J\\ '^ ^' ■dfc^vcov d>g oiv 6k 'iX^^dicncag yvomi %(rlw Vf^lv 'Zd^^ 
Travrcu; OKaviig slg oim^^v JiJhtm yxd, od; kv ju^ TwXXng Itt uvnig S/i^in Trig iupu- 

^ej-Ci^' iiJ^ TTCLXiV hvZ\J\^i lixg ajDTTOVg '©^^«5 CUJTOiq. 

" O/ Ip-^/L^oi iig Y\fjk<^v ^kIu), ol ly^i^ovng ^^ l^^cfnfo/u^oi an^QoLTUV -^dj- 
J&v ol iigL^vJhvTig 'f)n iiKivcdv iXi^pctvTtvcoVj «^ fc^Tctazrct^AcSvTig ^ r a-Zcd/uuniug ouj- 
Tdv ol icd^iovTig iejL^pag c/K Tivi/uvicov-, }(^ /jj^^ctejict c^ juJktov (BouxoKicov yt^djvoL- ol 
'fhycQ^TtwuTig 'ZD^g t <pu>vluj 'rp op^^vcdVt ag Irwm l/^gyicnxvTv ^ «^ o)g (^^y^vTOL' ol 
G. TnvovTig (^ JtuAKT/j^ov oivov, }(^ m fsse^rct f^u^ ^ioju^or i(^ oun *iTm%ov Im t^ 
cjwf^il^Yl tS 'l^yoTJcp. ,, 'AA^ ^ ufA^ei^g i\g tt^^v i\iUcn<Qfi t^ riftipctg c/>ceiVY\g^ y\ ^iygov 

UftiV lcr^ifSV iTTCtyl }(g.KMV ol TCt /lS^ OZcfiCctTCt /USTJiVCU 'ZZr^Cmoi^Si j SK iUaijBtici^ 'iVi- 

x^v, cAm' o)^ i]g ^^vofjcictv >(^Qi^ACtzt^cu TVi cioyict' t^Kiuj q oc^i ^ tiXivc^v /^ t^ 
c^ ojUTctig <r%ci)/uvy\g tok t& tjAStdv 'fkiJeiycvu/uSfOi ;^ tLju d,cnAy<locv , ok r^ ritT 7n\Y]Ttav 
a^oTniyiig, ge/(pa$ rg ;^ iBoct^ (^ TmvToict )(gcTi(r:pacTliTi ^(^ct' ooyivcov Ti (hJccig i^ K^p- 
TDig yji^^Y\/udpoi "^^e^v olvov Ti '^ir^cr^ipie&i J)uKia-f.civov cag kv Tikeiovo; uySiv if^Q^opei^ 
J^uvctTvv UTTct^yy]' ^ Jvi iUj (A,u^ig }(gi,^^ii<Bi iHAiycToig- }Cj 'QcvTct Jii /u^TY\e?Ti, Bj^-fJ^iviv 
vf/iv T "^THiP^giucnv cLUTzfv 'Zii^(rJh}icivTig, (^ nJi TmTroTi u/J^ "^TTvgTicn^Q^oLj' '^k, GLvctT^Qy- 
^o/j^poi t6 oictv Tivct u-mp tottov ^sm^ju^ei^Ti tLu Tifyccoejlccv cruuu^i^lw ^ t5 'lctXTYi^ ;(^v- 
'^udzt TTctXiv "^hv fJiipHg (7§ir TrctVTO^ Xiyl' 'ivct iiTryi qti ilg ivvoiccv ou /^gLfjLjSctviTi tLv 
vvlZ :7wf^i(3laj Iw U/S^p T^TStfV -^j^m/J^eiTi. " A/a t^td vvv cuy^/j^clXcdTOi i^JovTcx.] cltt Jp- 
V. 8. ^g JujJcL<^v (^ Q^a^^icPcTaj] ^i/UTiT/jQ^ 'iunrcdv cf^ E^p^ifA,' oti co/,(^cn xvqjlQ^ k^^* 

enim , inquit, alienigenarum et linitimorum omninm regionem: et postquam maxi- 
mas ipsorum urbes lustraveritis , aestimate vestrae regionis magnitudinem ac lati- 
tudinem prae illis : ut comparando noscatis , quantam vobis prae illis omnibus ad 
habitandum terram concesserit, ut in ea spatiose admodum vitam degeretis. Postea 
rursus improbos iliorum actus vituperat. 

" Venientes in diem malam , propinquantes et attingentes falsa sabbata : dor- 
mientes in lectis eburneis , et lascivientes in stratis suis : comedentes baedos de 
gregibus , et lactentes vitulos de medio armentorum : plaudentes ad vocem orga- 
norum, quasi stabiles res existimarunt et non fugaces: bibentes vinum defaecatum, 
et unguentis primis peruncti: et nibil patlebantur super losephi contritione. ,, Ve- 
rumtamen vos diem illam experiemini, quae maximum vobis malorum examen ad- 
ducet: qui sabbata observare simulatis , non rehgionis gratia, sed ut ad peccandum 
otio abutamini: mullum insuper in lectis eliam statisque luxum lasciviamque ex 
pauperum rapina ostentantes , haedorum quoque ac boum, et cuiusvis generis ani- 
maUum macellum instruitis: et inter organorum cantica et manuum plausus vinum 
apponitis defaecatum, quo bibere largius possitis: denique unguentis quoque sele- 
ctis ungimini. Haec aiitem faciebatis , sperantes constantem illorum usum, et num- 
quam vobis defuturum: nec reputare voluistis quahs et quanta vobis poena foret su- 
stinenda. Nam losephi contritionem heic quoque dicit partem pro Israhele toto: 
id est in mentem vobis non venit contritionis, quam nunc ea propter patimini. 
" Ideo nunc captivi erunt sub principatu dynastarum: et auferetur hinnitus equo- 
rum ex Ephraimo. Quia iuravit Dominus per semet ipsum dicens: dominus Deus 



IN AMOSUM CAP. VI. < 23 

iiuTO Xiycov KvexQ^ o dihg r/J ^VLfJcLfMm -> ehoji fBJ^i^uasof^aLj lya 7ra<rcui> tIu> u/Sg/f 
^loDUD^, (t Tag ^P^ tt</r</ u^/utaTi)(s(., ^ i^oi^ 7jv\iv suuu imai Tvlq )(gtTviKHaiv ajjiy)y. ,y 
^ETTetJ^ -^^ iiJivoL ?^^v T^ aLTTCiXH/uSpoiv 7niiei(Q\^ aurvi rY\ yni^ct yvcaatidi ^^ fjt^Iwjo- 
fjuivm T dAyi-^actV' oiTra^ria^Si yt) obTrcLvi^q aA')(^fj(cf,K(dTOi \:zso a^p^vmv J^hjuoljuav '^2%/.- 
I^i€x»juivct)v mXXJjjj' a)<n ru t liP^ayidjLUj v/luv t iFoKi fMyJj/j aiw rolg 'iTrnrotg dxcwi- 
^liZaui TTctVTiXcSg- iTretJh '^ Tma-av v/xl^ t 'ns^vojuictv (iJ^iKv-^iTajj ^05, Iw l^' vj^pi 
yt (WTi[ TikfiPHV ii)c OKvei^Ti, cki )(^ to$ TwXetq vf^ (t Taq ^^ctg 7^ aaijBeicig 7n7ikr\- 
^^aui '^'JTy\g, il^toTug aTma-ctg v/u^ aujj t "^^^cuq Tug Tiaheiq fjt^ r oI^couJjtwv ac^aviet' 
ilia ik "^J^et^tv TH ,wiyk^ig t^ i^nf^oocncog Myi, 

" Kcf) 2f5«/ iOLV '^TrvAeKpdwai eh)(^ avJpig cv oiKta /uao.^ "^Tro^davouZToLj' ^ 'csmXet- v. 9. 
(^^aovrOJi 0/ )(gi7uK9 17101, (t Xrj-^vroLi 01 olKei^oi cumifv' y^ 'ZB^^/Stc^VTaf t oJ^iViyKeiv m 
o<^ ajtmSv 6/)c tQ o^Ikh' <^ lp« Tvig 'ZD^^yj)ai t oiKH-i a in vTmo'^ cis^^ aor j^ ipet, t. 10. 
!3;c«7j* )cc^ ipei, cjxyL, \vi)(Av tS fJLy\ ovo/uigLtWJi ro ovo/ji^ Kvejtn. ,, £57 /xiv C4c 7^ i^|U,H- p. is?. 
veict; aaci^eia ^AAw avfJLmT^^iy/AAVY] rd pnTcf' )(^ TroipiODOi n ttS o» rjj Kvai-, 'ivdzt 
<zz%/, T auju^nciJv Myi-> oig Act/Soy n (^ 'la)co)(3 iTfDtna-avrv 'Ze^g c^wAet^ *, ^ TZiT t •Gen. xxx. 31. 
'Ztr^^oLTttiV TO, TiKTr)/j^a, Toi /JUcV tQtov to cT' c/Ketvov i^^v iTret )(^Keivo datt^pig ^sv 
^v cv TYi Ag^'/* 6 Q vtig '^ T^ ipfjLLuetctg Ji^roj r azL(p!tueioLi/' dvoLy)c/yi q ^ t^to (^ 
vo!/i3 dfc-^etvauj , dazt(pdg JhXa/jSfjov ov tvi Xi^i' ^HXirouj yt ilg '^TroJ^ei^iv 7^ )(gJ^Ayi4c- 
fjLivng ouuThg lon/juou; wg ayav aavg /^yt^g t^tzj itTretv' on 7ioK?\g.Ktg , (pjiaiv, o^- oisctaji; 
/^y^g m^Avavd^esoTTii /J^yg VT^Aet^pdiiauvTcu Ji)(^, r }\Qt7ru)V dvcuoidivTteiv cv rd' 7jz- 
KifJLOd 'mtKiKcog' otov ti iu cv Tvig avcoTies^g d^Yiaiv on c« jU-2v t i)(^Tvv, di)(cf. /jiifjHoiv' 

ii(i^TVV Q, 0« T ^X'lC0V' ilTSt (^HaiV ''^TIV-dctVOVTWY TCL aZO /l(Cf.Ta (^ ivJhv 'KeXfJLiVOOV cf^iviy- 

virtutum , abominor ego contumeliam lacobi , et regiones eiusdem odi , destruam- 
que urbem cum omnibus incolentibus ipsam. ,, Quia minas flocci facitis , experi- 
mento ipso agnoscetis praedictionum veritatem : abigemini enim captivi omnes sub 
principibus magna polestate praeditis: quare omnis vester apparatus bellicus cum 
equis prorsus disperibit. Nam quia vestram omnem nequitiam abominatur Deus , 
quam in eius contumeliam consummare non dubitatis , ita ut urbes aeque ac re- 
giones sceleribus his redundent , merlto urbes vestras omnes ac regiones cum in- 
colis vastabit. Deinde ob ostendendam solitudinis magnitudinem ait. " Et erit, si 
remanserint decem viri in una domo , morientur: et remanebunt reliqui: et sument 
domestici eorum: et conabuntur efferre domo ossa eorum: et dicet iis» qui prae- 
sunt domui , num adbuc apud te est? Et dicet: nequaquam. Et dicet: tace , ut 
non nomines nomen Domini. ,, Profecto his dictis inest obscuritas multa ad ex- 
planandum: videturque locus similis ilii in genesi ubi de conventione sermo est 
Labani et lacobi inter se , circa ovium partus , utros horum liic vel ille haberet: 
nam certe et illud laborat in verbis obscuritate , nec nisi interpretando , sensus eius 
deducitur ad claritatem. Oportet autem et praesentis dicti sensum expouere, obscura 
dictione nobis recitatum. Nimirum haec ait propheta, significare volens maximam 
fore vastitatem. Nam saepe, inquit, in ampla ac numerosa familia vix decem re- 
manebunt homines , ceteris belli multifariam interfectis: quomodo et in superiori- 
bus dixit, de centum decem superfuturos ; et de mille , centum. Tum mortuis in- 
quit ceteris , ii qui superfuerint , sedulam dabunt operam ut omnia extinctorum 
corpora quae intus iacent, efferant ac sepulturae tradant. Hoc autem ait, quia mul- 



V. f 



12 V TilEODORI MOPSUESTENI 

.TOlCtVTYl Q }(^Qi,gUGi l(Cf!l TIVCOV 7jJ T^ olKlCtg fM^V }{^Q.(m(d^iVCdV TZ }(^ TtlllfoVWdV Tolg 

j). 188. oza/n^ai' cDo (Ql tv 'Z£^^(3(avTou -UTrtv J^eiKVug on -G^^^fc/Sg^/acTju-jvoy }t^ «;c iu>to?\gv '^- 
"^poucn fZiT^yji^, TO azD^irx. awcLVTct ^ou^^ju^oi '^(pri 'Zis^^Jhwucu' ilTct Onaiv oLTrei- 

TjhvT^q 'ZS^g TO 'rp cJ^iVi^iVTtOV ^)1-&©«' Vi}C£^V j ?^^t4 cf^ TlVCt^ TIDlY^aOVTCU 'ZS^q 31«^- 

A9t5 S^ft(pi<rlBnT0UJUT2g' ei n ct^ TravTct cJ^ivLuiy^cTcu m ary/^ptia, « Te ^ 277 iiti }tii- 
p^jct a,Tcx,(pct' 'Zs^<pi}coTctg y6 •j^ ol-Kictg ojuThg cTffir \smAa(pdivTctg cJ^ ajmvTcav ^.'iyi t«5 
Ji}(ct' o\ov iiTreiv cog oiv 'zs^g cM^^iAet^ i^iWTCtg tz '^utw i7ret<f oiv yb atiTolg iy^inraJi 
vno% TmvTrt t5 6}c^ct\eiv }(^ Tit(pyi fas^cfbwucu tu oTy^TO, yvamvTcu fth ou^tiTi ovTctQ 
yg»p«$* o^VTig yCi r }(^T^^ii<raLV (^ oi}tov riav^ctv 'i)c Ti r Tikndvt^ 7^ '^bTroXcoT^Ttnv y^ 
i^ T olitowtJTWV ipY\/Ltia/;-y ctyxy iJzroAcpet^^vTwy o>!iycov cJ^ olKictg 7? TOcmuTvig (^ Tikndzvg 
^ o\}toiu>Twv oijtIuj' aioo7n\ Ji Ttvi }(gL^%i^VTig 'fhi TO<rouTOig }(^ TV\Xi}tovTOig yiy>vo(n 
i(^}tolg' ^ ^Jivov iiic a(pa>vict Ayi^pdivng Sj^ r r iTi^XnAudiTWv i(ff.}tct)V \a^(2oXlw^ ava- 
?\9yowuTctf Tvn J^ tP yi^voTwv TOffSTuv }tj T)i\\i}ciiTtov }(^}tav T amcuf }(^ otj v7no m 
di afJHiXeiCLi;. i%ov r Th KJiia <h^7niav, a7maztju)i/jot tb r ovojuistaiajv r luxvTtov ^cvois-, 
p. 18». 'Z^^ff-oygc^ov ilJ}i}?\9ig, "QcvTa J^ ojUTvlg iTT^yjAvdi tu, }(gc}(^j a}^jt^?^coaia tb , }(^ oi^cav 
}(cf,ju7Tfct)aig , v^ ttA^^S"©^ avcupid^VTt^v ^ (^ o\}towuTCov ion/uua' hrayi y owu coauip i\g /Sj- 
^cucoaiv «^ ii^njuyjcov. 

" A/OTj /cTy KVQjiQ^ cvviX?.iTaJi y (^ THiTu^i (^ o]}tov r /ujiyajtf ^?\gLa- /1^(^01.3 y^ r 
Oi}iov r jUiK^v py\yjuistcnv. ,, Llg yb r aivav As^v, di uo tvo-ht^ i^pxjf 7Tovog r Tat 
<jwjtj(^Ttt rp '^TTvSofovTCov cJ^iVi^iVTti 'Zis^Jb-&lwctf ^(f^ , ^zs^oiTtc^i (pwOTv 6 diog, (^ 
d^ T^TD jraym olttQV jtAjiyav n juuk^v, (^ /U^ fuez-KS^ii 'Zi^^Ji^ai ^?\sf.Coug' t&tz> ^ 

timodis in bello strages fiunt , et varie occisi in diversis aedium partibus iacent: 
acciditque interdum, ut hoc rerum statu partes quoque aedium nonnuUae convel- 
lantur et in corpora decidant. Tdeo etiam, conantur, dixit; ut slgnificet laboriosum 
nec facile habere negolium eos qui cadavera omnia mandare sepulturae voluerint. 
Deinde ait: lassitudine confecti ob elatorum cadaverum multitudinem , verba quae- 
dam facient, mutuo altercantes, num omnia exportata sint corpora, an adhuc ali- 
qua insepulta iaceant. Et quidem domui praesidentes denotat illos qui ex universo 
numero , decem remanserant. Quasi ergo mutuis sermonibus ita loquentes introdu- 
cit. Postquam vero cuncta efferre et sepelire cadavera potuerint, tum demum nul- 
lum iam remanere de extinctis cognoscent, dum altum aedium silentium videbunt, 
ob occisorum multitudinein et inquilinorura sohtudinem, paucis admodum relictis in 
tam magna domo*tantoque habitantium numero. Quare taciturni in talibus tantisque 
malis fient; ac prope amissa voce , propter aerumnae summam gravitatem, mente 
tum revolvent, quaenam tam diiwum malorum causa extiterit: quod nempe, divino 
cultu neglecto, contemptoque universahs Domini nomine , idolis se addixerint, id- 
circo haec sibi evenisse mala , captivitatem , aedium ruinam , interfectorum muhi- 
tudinem , habitantium solitudinem. Addit ergo quasi ad dictorum confirmationem. 
" Ideo ecce Dominus mandat , et percutiet domum magnam ruinis , et do- 
mum parvam scissionibus. ,, Quasi causam dicens , cur tantus futurus sit labor 
mortuorum corpora efferendi ac sepukurae tradendi , propterea Deus , inquit , do- 
«105 omnes seu magnas seu parvas , partim aUquo detriraento adficiet ; id enim de- 



IN AMOSUM CAP. VI. 125 

X^ )uSi{j jiuyaM •S-Aot^r^OT, (^ 3 /uuk^qv ptiyjuc^at Tnnaas^' 'd^' otj n-n fJUiyaj; oIkQ^ 

(iluJ' 01 Q, <^ )(^TiVi^M:POYTOLI TTCtVT^C^q' olcC J^ yiVi^ 7n<pUftiV Ct/ mXiy.Cd K^ TlvXiQOiClCt 

tfdAKyi. Kojf 70 T ilptiju^cov avcn/Ttppy]TVv J^etKVug iTnxyi. ** Ei choD^ov^ iv TTc^^cug 'tTrnroi. „ 
'AAA' «rg i-w»? 715 J^ 'ZPt^c^v i?\9Lcniv av, cit^' ev3a (jrLM^g^^^v (^ 7o'97cy cwfJi^ajLvi ttS 

efpOf/^Ci) 'iTFCffCOV «T* ttV VJUiV iTn^iTV) ^Dja , «' jU-M T ttlTlCLV OJLnVl TTCLfi^iTi tS TOlCtVVX 

TizidiiV. " Ei '©^^JMtfTnjaoyTa/ cv ^Acicug. ,, Ou /x^ iiJl cv fi.icrc») ^Xet&v 'i^TnsTOi yi- 
•y>v'orig-i y]uv^a;v dydyiiiv-, 'TroLpacmv 7^ Ji^a^a^ r c^ oUrmv opfjclto oicov Ti iicrav o)^ 

OUcti G^ TIoKi/UUiiq r\<TUyiCLV dyctyilv l(f>' VJUUV J^UJUOLTVVy T acpopjU.itt' <^ T^ 'ZD^^VO^iOf 

thcPCtiWCiTcov vju^ T TOiaDm ^g£d'ct/ xctf)' cuWV ilg ^/K,*$. " "^077 cf^igpi-\laLTi ilg dvjcfpv 
Kpijii^-y (^ xrtf/TOv <J)}(ctjocruly\g ilg THKeJ-OJV. ^, Nuv ;^, cpnaij', a(p' wv c/)g<sTi^^£t£&?, 7n't- 
C7i<d% TOioLUTct, iig hpyloj avyycivY\cravTig t ^sov, cots '^eJtvot^ Ti lu )(gL-^' u/ui^g' ^t. iTretJii 

<h)(gLlCUf otehv V<^i^OYTCtg T Tlf^COpicur , T TOOUVtLu i7W,yciyUV VfJclv 'T)jO )(^fCCiV T 'mKoJtCtV' 

xiyi Q TTaKtv <t. tol Trap' dunSv ou JiovTcag yivojuSpa,, V7np m J^ tol ^zt^ppndivTct iTn- 
KdjotTCU ajJToig }(^>(^. " O/ iv(^pouv'ojuSpot i^Tr ouJlvi KgyCf) dyjL^c^' ol K'iys>vTig, ouk 
cv r^ \%vt Yiju^ ^;^/"^ Ki^Ta; ,, Tcug jcSf "^^ Tp 'Zi^(piiTcfv (WfJ>(BouKa2g '^i^ai^v 
ouK id^KiTi 'u^/uijuu/yjcmovTCOv vjL(^g aLjLtJpTctvovTcu;-) i(^ iTravoLypvTcov 'f)ri tv Jiov ty\ ^ 

<ilWiiCt JvVOLfJLi K9'yi(m.JuSp0l 70 TraCV^Ti TTOLVTCOV X^K^TViyAVCU T i^^V, Ci/ BcAv; T a,7r<{' 

KhjuS^cov Ti^S^ T /3c«f JiHTa , oog oiv dpitouJJTig (t vuZ dvTiT^cu Tolg 7rsAifj,ioig' 77 ouZ; 

" A/073 icf^H kyco iTnyet^ l(p' v/L(§ig, oIk^ I<r^y]A, (^vkji Kuej-og ^og, spanolv 

^^vog' (t OK^Ki^^ncnv Vfj(^g t ju-ji i\cnK^eiv itg A\jA,d.-^i y^ %oog t '^ftappn t Jhcrju^. ,, 

notatur verbo scissionibus ; partim universali , nam verbum ruinis hoc dicit. Neque 
tamen divise dicit, domum magnam ruinis, parvam scissionibus percutiet; sed, ne- 
<jue magnam domum neque exiguam absque poena fore: ceterum diverse, alias qui- 
dem domos detriraent-um passuras , alias omnino fore prosternendas , prout in bello 
diuturnaque obsidione usuvenit. Et dictorum certitudinem ostendens, subdit. *' Si 
persequentur in petris equi. ,, Nemo certe equos per petras aget, sed illuc potius 
ubi locus favere equorum cursui potest. Sic ne vobis quidem haec conligissent , 
nisi causa patiendi ea per vos extitisset. " Si reticebunt ad feminas. ,, Neque pro- 
fecto in medio feminarura equi quiescent , praesentibus illis quae illorum impetura 
admittere possunt. Sic neqne hostes ad vos adgrediendum inertes erunt , vestris 
peccatis occasionem praebentibus ut ita contra vos se gerant. " Quia convcrtistis 
in furorem iudicium, et fructum iiistitiae in amaritudinem. ,, Nunc en , inquit, 
vestris digna factis haec paliemini , Deo ad iram commoto ut iudicio de vobis de- 
cernat: et quia vos poenara raeritos scit, hanc raalorura vobis inferet amaritudi- 
nem. Mox denuo inhoneste a^s iis acta recitat, quorum causa praedicta raala eve- 
nient. " Qui nullo bono verbo laetamini: qui dicitis , nonnc ex nostra fortitudine 
cornua habemus? ,, Prophetarum consiliis non vuUis auscultare, qui vos peccantes 
commonefaciunt , atq«e ad honestum revocant: sed vestris viribus semper tribuentes 
de hostibus cunctis victoriam , «ihili aestimatis minarum gravitatem , quasi nune 
quoque obsistere hostibus valeatis. Quid ergo? 

" Idcirco en ego suscito adversus vos , domus Israhehs , gentium exercitum, 
■qui V05 conterent, quominus ingrediamini in Aemath, et usque ad occidentis tor- 



VI. 



p. 19«. 



\. \Z. 



V. 14. 
p. 191. 



126 TFIEODORI MOPSUESTEIfl 

^TtA^ J^ TOUTHs vjul^ <p}ia) t^ yv(ay,r\q^ o Trkvrm r d.-TrcLi/Si-X^ t^wacLiz^v )cveAQ^, iTni' 
'yi^ei CGV' TiDMiA/taq Vfuv -i /LViyig-luj l^mrct^ovTct; 't^ }(cf.KCvV rlw '3s-eipcWj ux; ''^ A/jU.a-3' 

^ Xiyl Q TC/TOV OQJLCOV 'Zif^KetjU^OV T aJUTVtg f^Cf^cr^ltOVlWV ) tf'^/ 7ri^%q T OQjLCiOV vjul^ 

oLTTctvra^ fV^%m 70 tictKov Xiyl yiuv cv r (Bctcn?^^oug ^a^ 'li^^ooLf/, tQ 'lcooLq^ i(p' 
^TTi^ K^ 'S^^MTH? ytyiviv gEt MJTvq. ^ hTn^igLTigficn 70 'oe^ov ^l(re^Y]\ *^' imc^H kl- 
Ixv^fb ^^^ "^^^ '"'^ 3a;\pta3-Ji$ t^ 'S&€P5 icaJi^oLv *. 'ilg J^T^v Tf) on mes^vx. t?^'' la-e^y^Xm^tajv 
htlm lev la T 6vojLt$L(ncug eh^AiijL^oL '^vroug' /BiiXiroL} yb iiTretv otj ojcadiv oL^^aL/ud^ov 
70 }(gLyj)v imvrctg vjuisig imX<^(j^roLij d>g fjLv\<hvog J^ujundivrQ-» -^" TwAijuucov rvLg ^lpctg 
Sj^-^puyety , cJ^ ajjnSv Tf-i fme^y /uiff.Tcov oLi^ncnv v/^g P^gL^m , otj «t? ^zs^S'^^^ ri y^ t 
TioKif/ACjiiv tSiya, 7^ ^iou; \%V(m.i% poTnig' (^ vuv iv rvcmvryi TnipoL ^T65>rTE )(gDiO)V , iTriJ^ 
«T^ ojLmi (^ondiictg i^co yi^vcLT^' TiSTOtg '$7ro>(^Av'^iv '2&^s73>icny Iw ilcfiv '^t^(pnTy\g iig 
/Bi^oucocnv T^ il^nju^cov, 

KEO. Z'. 



1 

XIV 



V. I 

p. 192, 



Y. 3. 



" OuTwg \J^ei^i /t(pi KVQjL^' ^ 'M '^^vri AKe^J^v i^^ju^n icodivn, iu /cT» /SoS- 
V 2. p^©^ gi5, rojy /ioLcnKdjg' <t i^-> ioLV (nwriXia-yi r (poLyei^v t ^ptov t^ 5^5* ;i^ itTrov, 
xuQjLi KueMy 'iMcog ^S* 7i'$ ava?;fcn| T ^loLttco^-, 07J oAiji^goe ^; /M^^voMaoy xue/s ^ 
7»r<i)* ;{9t/ tS70 ou fjLn ^oiro, Agj/^/ x.Jg/(^. ,, Tg3iac&ce/ ^ d;ce/c/ii)V 7^ }(^ ^eS^^v 
Myi T^ri-^Q^, m 70 /^ (^ OLOSuejLOV -i 70 q t ^ol^uKcoviov lc/l^A», 0)5 av imXdjaO' 
ju^oov "n ^ aL^pcLVtowuroov UTrctvmj OLKeA^hg T6 ^ ^P^X^ J^'tKlaj' c^' «5 gJc/bF, (pnoi, 70 
^«•3"0$ oLurcLpKtg ov a.7rcLVT0L ei(pctvicrztf t c« -7^ 5^5 a.voL<hcfbju^ov KcLpTivv-, 'ZE^anicroov •> 
<pY\(nv-i >)7H£TO (rwy^voifiduj Jh-dlcuoLf ivig TrfouL^rfj^gLGi lolg hju^iies^g, oe^v ju^ rp "^bTroT^Q- 

renlem. ,, Ob has ergo cogitaliones vesLras , omnium quolquot uLique sunl polen- 
tium dominus, hostes vobis suscitabit, qui maximam vobis malorum vim adducent, 
ita ut ab Aemath (dicit autem locum terminalem finitimis illorum obiectum) usque 
ad finium vestrorum extremitatem , universalis futura sit calamitas. Ergo loquitur 
sub regnis Hieroboami loaso geniti, cuius reapse aetate hic ipse propheta vixil. 
*' Constituit ( Hieroboamus loasi filius ) fines Israhelis ab introitu Aemath, atque 
ad mare occidentale: ita ut constet fines israheliticos fuisse , qui his nominibus 
denotantur. Dicere autem vult, mala illinc initio ducto , vos quoque omnes corre- 
ptura, quia nemo hostium manus evadere poterit. Atque hinc ex rebus ipsis cogno- 
scetis , ne praeterito quidem terapore quicquam vos , absque Dei potentia , adver- 
sus hostes valuisse. Ecce enim nunc , subtracto illius auxilio , in tanta malorum 
pressura versamini. Hic subnectit propheta revelationem quara vidit, ad dictorum 
suorum confirmationem. 

CAP. VII. 

*' Haec ostendit raihi dominus Deus. Et ecce foetus locustarum, et ecce bru- 
chus unus, Gog rex. Et erit, si compleverit vorare foenum terrae. Etdixi: Domine , 
Domine, propitius esto. Quis suscitabit Jacobum? quoniam modicus est. Poeniteat 
te, Domine , super hoc. ,, Vidisse se ait locustarum bruchorumque muUitudinera: 
et illae quidem Assyrios , hi vero Babylonios denotabant : quia venturi erant , et 
omnia quasi locustae et bruchi consumpturi. Sed cuin vidi , inquit , raultitudinem 
talem omni terrae fructui vastando parera; procidens, inquit, veniam postulavi pe«- 



V. 4. 

V. h. 



V. 7. 
V. 8. 



IN AMOSUM CAP. Vlf. f2T 

^td(jm 7t) TT^lJi-^^^, Be^K 3 T^ 'ZJ]%/Aa^3^K7Be)V T OA/JPTHTO* CtVgA^TJgUK </« A9177DV W^K- 

JjSifjQ^ H^ T /UA/u^nxxiiziv T (TWTJieicM', £1 ^M 3^0? /A«&)5 TTJ/s a/u^vi^/nsf-ai yi^yoo; Toiq 

yfjLUTi^ig-, l^ 70 ^C^aTloV JUiQtl^ci?\9l TO. fB^y /UfSf-TO.' OUK IJi^CLTQ J'i j (^«01, rluu JiiYiaiV 

^vrltv diog^ i7retcf% jxal^ovct i^a-fjiii r a/J^TY^^vmv axfwiq iiyeiTV tv 7:kridzg' ov ^Yt 
3 duu/Li^^etv a ihn, Tci>y 6 /SotoiAgu?, iTretJ^ij ^ aosveloiq 'u^-n^v^ ;^ (ictCv\m'ioi-; 

/U/tT dxCtVO:, TTCAAP/ t(^ 'T^ OTlvdjfCOJV i-dvdv aVJJien^^OV ik (^ TIuM/JlpV' m TTio ouZ 

l^abcnKSjiv o Yccry^ hnp \/JUi/Y\/jJ)vdj(nv h-)^ to; ct^^^vr©^ t 77cAgp« tot^, ^6f^ ^o; 7c75 ap- 
>807 ovf^/jt$i.^'MJTOg* ov y^ aJhKQv oti (^ o dosvejLog 'ts^Ties^ i^vcov TToWc^v o*:^7^5 p, m 
iCj /JUiT c^ceTvov ^ct^v\0dvi(^' 85 oLTraA/rcu; /a^ t^ cm^ctTmv t oliceicov-, iir cjlu /3aaj- 
AfffiJ^v, «X aTraxhg lcZ <t. TrcLpciVcti j^ (WfJCfn^e^Tietv avTiig tzS TroKifJcu). Eiia iiaXtv iikpcuf 
'^i^y^gjKv^iv Kiy{. 

" Ou7W5 'iJei^i /jioi KvejL©^ ^oV (^ ''cT» oxaAgo^v T J'iic!w cv Tme} icuejcog-, (^ 
^CptTi^a^ T ac^vosov t TmKKlw^ }l, }(cf.Ti^ctyi t /u^iJa.' y^ iiTivVj kvoh JtOTmmv cTff, 775 
dv2t.9>Ta^ (^ 'lc£.;d<i)/3 07J oKt^gog ^ ; /M«T£tvo«3^y ^oyg/g ^ 7»V<m* £' t^to oy fth '^y^- \ a, 
Tci/, Kiyi Kve^^B^ ^og. „ ^E^occna,f/,!a> yi^ (pncrt iraKtv (^ 3iOv, K^T^-Juurct t J^ikIw 
ji^-3-' /t6/ aTTzr^ c/);^^e>v g'/a)3B 70/5 a.v^ep7nvoig-, /Ky a.Kej-(3etctg Ti <£ c/^g7ac7g«; iroKKyig 
Tct }{g^T auT^g olKOVOft^v iloodwg' c/KaKicn q oj/ '^6' ? iTraJn TVtocving Tiftooejtctg Y\yeijo 
T» Tnfjsresf-y/^ct' dcp' ou </i^, (p«07, 70 t 'l(r^MA/7Zirv 7^y[^(^ a^uosod TrapiotyJjg i(gJ^- 
vctKicmo/j^ov /c/^v, TnxKtv l/Scwoa ^y«c9"a/ 7j>'ct ftetotxnv cdTzJv tQ }(g.KH' a.7n<p)]v ctTO Jl 
'icnS-a.l Tiro ^o;. "AK^ (^ '^'irlw ''^^(g.Ku^^iv Kiy^. '^ Ourcog 'iJet^i /Jisi 'KuetQ^' yjjf 
iJ^H a.vY\o iipifc^g ^ ts/^:^ ctJbcftOAiTiVH- h^ cv r^ ^g) cZtTl/ a.J)zftctg' y^ iim Kuej-^ 
■izs-e^g f^' '^^ ^^ cvTJZOjOi) a.JJ.fJcccvTct cv //Ji(rct> Kff.ou fjcH "lcregliK' ii',UTi fth ^ZtreS!^'^ t^ 

catis nostris dari , cernens perditarum rerum numerositatem , et superstitum pau- 
citatem. Immo vero de reliquiarum quoque desperavi salute, nisi Deus peccatis no- 
stris propitiatus , rem in melius commutaret. Verumtamen non admisit precera hanc 
D^us , quia maiorem peccatorura nostrorum numerura existimavit , quam ut mise- 
ricordiam vellet impertiri. lam nemo miretur quod Gogura regera meraoret: etenim 
et antea Assvriis, et Babyloniis postea , multi de scythicis quoque populis auxilia- 
res belli erant: quorum rex erat Gogus; cuius facit mentionem non tamquara helli 
dacis, sed tamquam regnatorihus suppetias ferentis. Scimus autem Assyrium prius, 
et deinde Bahylonium, multis imperavisse popuHs : qu€s omnes cum satrapis suis 
seu regiis praefecturis , non est incredihile hello socios inlerfuisse. AHam rursus re- 
citat ahhinc revelationem. 

" Sic ostendit mihi dominus Deus. Et ecce vocavit iudicium in igne Domi- 
nus : et devoravit ahyssum multam: et devoravit partem. Et dixi: Domine desine 
raodo- Quis suscitahit lacob , quia modicus est? Poeniteat te , Domine , super hoc! 
At hoc non fiet , dicit dominus Deus. ,, Vidi , inquit , rursus Deura vocantera iu- 
dicium, quo res horaiuum iudicare solet: naraque horura orania severe et raulta 
cura inquisitione scrutandi mos ei est. Porro in igne vocavit, quia tali poena digna 
facta «xistiraavit. Quo igne Israhehtarum muititudinem ( quam ahysso comparat) 
cum ahsumi viderem , rursus exclamavi , deminutionem aliquam mali poslulans. Ni- 
hilominus Dcus non annuit. Sed iara tertiara quoque narrat revelationera. " Sic 
ostendit raihi Dorainus: ecce vir stans super murum adamantinum , et in manu 
eius adamas. Et dicit Dominus ad me: quid tu vides, Amos? Et dixi: adaraantem. 



128 THEOIJORI MOPSUESiraW 

V. 9. TrapiX-^etv aJUTov (^ d^itvi^yimyTcLi o/ ^ca/utsi tS ylAanog' ^ a/ ''"^^^«^ ^^<^^'^^ ipyff^co-- 
h 191- ^mvroJi' <t dvctgvf^l^ouj ^)h (^ o/xov 'li^l3oa,f/, cv pofi^fpcuct. „ "EeJ^et^i ytp jnpi nvoi, 
(pncrtYj ivr aJttf^cLVTiva Tii^iq h^Jtc, i^vTu 'ffh -t^ ;;^£P5 a.S)a.\JiU»'Ta' h q '^Zicl cmy^^ct 
tS g^ppav <^ olXvtov cJ^ivlcvi^cu kJ) ry^ "la-^ViXiTtJ^v ta^^ r 3ieS t "^T^^pacnv , oiTi tS 
aef^fjiciVT(^ rri gippOTMTi to ?^i7ra viftavrog' /U^ Tmcmg toUuju (pncji t^ ^igppoTHr©^ iTm^a) 
TJiT P^stoT 7a KJSf^K&^-i iiMTi ti^^^^iy^v avTiI' Tas «t&^^voyM/o^ oLvi^juSp©^' a,<^aJUi^Y\<T0VTaJi 
Q o/ ^od/i{$i TravTiq-, cv olg 'Qh tvi t ilJhiiKcdv d^^Tnia, r hthvlw c/KOjpTnjwuTO' (t tvclvtol 
J^ (^ncn awjTOfxcag i^rifMCL 'Zis^cJhdricnroLi 07n>crx vwu Trel^ cumSv 'f)ri ^mcmeict 'j^ t^cu- 
/msvcidv TJkn^uroJi' )(^ efh }(^ 7ra<rcLv tQ (^oLoiA^^ovrQ^ v/t^ vuu 'li^fiooLfJL aJ^ou^id tz/ 
Tnjy^ifiLCd T <ha>0L/uuv' ioiKA Q olitov 'li^fioafjL Cif^vdtt, T ^oLcnXetcuif cLuzKrctv Aiyivy C/K 

tS K^TOWUrQ^ OLTTCLV OtfLYiVa^ TO i^V^' J^AH Q^ OVtQ^ CHq CV 7d7$ yt^ (^ 'li^^OOLfl. 

♦cod. j^Vrwv. vovois r\ r^ * oiosueJi-cov "i^oJ^ yiy>vi }(p tQ 'itr^rf^.. 

y. 10. ToiaOia J^ tS -z&igpcpjiT^ /u^fA^lwvxh^g i7n?<.^<n^aJi tzjS \%vi tS ^la-^yt?<, VTnp m 

ricri^owu t2 ^ Trapivo^owu TroiKiAcov, K/umaioig o cv Ba«3>jA U^r<^ct>Y n^ r^ Tocrmjtviq 
dcnjBeicL^ tiyiiju^og TrcLVTi TZif ^oT, cnwiJ^v m ^f)n T^iov '^vto, <®^^ tS 'Zcr^cpHTO Ag- 

P- 195. ^ji^oL, OLfJUiXi<ri^ig ij) 'Zzfei T tQ ilJtiiXH dl^TTaCLP 'ZtS^CTTK^XtCri G^ TlketgOLg, OJTl 
7&r (pO|S<M <Zi}^>(^Tl^/uSpiiq T^ fjJjUUVOfJ^CaV 'ZD^^ 7» '2«^Cp)17«, Tret^rOLj /U^ djUTOV (^ 

(BoLcnAioL 'li^jBodfji, ^Qh t 'Zi>^(pvrLc/ Trapo^vvoLf, d)g 7Jket<;rt oow. ^tw rg cmW ^ TrdcTng 

dtn^ AgjpvTa 7J15 (^oLaiXeta^' ^ otj ju-ii 3 t dKofw olov n vTnviyKav tQ /Ltiyk^ig 7]u 

y- ^l- dTretXa/u^Odv \cn^oui rnrap coW* fduuvi ^ ^vaHsv /u^ tS ^oLcnP^icog, a,}^/n^Aca<nav q 

TTCLVIVg tQ AStS* Iw ^'^ TO <Je%d 7» jSoLCTtAiCOg 'ZD^J^lXcOg '^(^Jlg, iTT^ fJLYI J\ iipYITO 5r« 7J 

TOiOUTD 7r<r 'Ztf^(^Yirvi' TWjiTi^i^iy Jl Oftcog OJUTO rri <z<%i (^ ^ok "^TTO^patrf, cog a,y Thro) 

Et (lixit Dojninus ad nie: ecce ego impouo adamanlem in niedio populi mei Isra- 
helis ; nequaquam ultra addam ut pertranseam eum. Et destruentur arae risus , et 
initiationes Tsrahelis desolabuntur: et consurgam adversus domum Hieroboami cum 
gladio. ,, Demonstravit mihi quendam , inquit, super adamantino muro stantem , 
qui manu item adamantem tenebat. Porro haec erant indicia firmae atque insolu- 
bilis a Deo lata.e adversus Israhelitas sententiae , nimirum uti adamas duritie sua 
omnia superat. Cum omni igitur, inquit, firmitate adducam populo mala, nec diu- 
lius dissimulare peccata eius patiar. Destruentur autem arae omnes , apud quas 
idola colendo voluptatis fructum capiebant. Et omnia tit breviter dicam vastitati 
tradentur, quotquot nunc ab ipsis ob daemonum culturam fiunt. Quin et univer- 
sam regnantis nunc Hieroboami potentiam bello pessumdabo. Videtur autem heic 
domum Hieroboami dicere pro toto regno ; ex principe gentem totam significans. 
Porro exploratum est , HierDbpami temporibus evenisse Assyriorum expeditionem 
contra Israhelem. 

Cum haec propheta genti Israhelis eventura praedixisset , propter varias per- 
petratas impietates atque nequitias, Amesias qui apud Bethel sacerdos erat, et tanti 
sceleris populo universo dux ; animadvertens quod si ea ulterius propheta dicere 
pergeret , segniores in idolorum cultu plurimos faceret , quippe qui vaticiniorum pro- 
phetae iam tenebantur metu , conalus est regem Hieroboamum in prophetam con- 
citare , quasi plurima adversus ipsum totumque regnum dicentem : quarum mina- 
rum ne auditu quidem tolerari imraanitatem posse: praedicere enim regis mortem, 
pt universi populi captivitatem. Manifpgtum id tamen mendacium erat, ad regem 



IN AMOSCM CAP. VII. 120 

fu(uk7^v Trti^o^oviiV (^ l3ctai?\.ia,' ux, q «>c \%i t ^ctcnAict TridvjiS/jOv o 'AjUicnccgj Jei- 

(ravTzt 71 ti^ tQ ^zs^^J^Y^in Tiuiiiaztf :(^yj)v , aO cov lyvcdK,i ^uh^c/, tz *HA<0!; y^ 'E\iojaxo'j 

'3?^:p/jT(56o'iTr»v tb nJh ;^ yt-^s^voTUV <t. fj(Cf,X\<^ iTracfy] yvco[j,yi tS 'EAioscuk:, 'l«S (^ 

'^tf^Tiznv^ T lctvrQ W okJikicl r^ ^lil^ct^iX Ti ^ ^ k^^ct^ ^a^^c^vofXia^ TrapiXnXvdtTtt 

ilg r!w j3a.cn/\actv tiTn^io^ ri '^ ilg auuiiv Ia«A'j3ik "^tto 7^^ 'Ze^g ojcciVQV yi^^rijbS^jcov 

\iTay(iMc^v -rjN^ 7»' ^h' ojUTvg ?^i7riv tyi olwiict aju^J\'ict 'Zd^g (^ 'Ap«; 6 ^ kfAAcncL^ 

<py](nv. " 'O hf^jpv (3ccJ)l^i-, c^fc^pnJDV cpj ug ylu) "liiJkj (^ okci ;(5t^/3i«, ;tj oy.a ^ztr^- v. 12. 

(p«r<56'a^5* iU '^cu^K HJOeTi ^Zt^^ncriq tS ^Ztf^^pnTevcraj' oti cf^cta-fJisf. (BctajXico; 'i<p (t v. 13. 

q\k^ ^ l^ctaiXetctg. ,, El^vtftag apr] tv h^v iTretJ)/] y^ ovTwq c/Kct?\9iJUtJ (^ir 'Zi^- 

<piirctg-y ux; oJ^cupiTVtg jivccg c^etg ^r a/i^y^ctv diiav Ji '^bTrotf^Xv-^icog h^vrcx^' Aj^tda 

(^ 6* r (3ctajAaoug (pnaiv ■) otj t '^s^^nrUt/ c>KctX<l h ?\gL0g ifx^Zt^^Siv SAiTmv * i]^- > i. ri-. ix. ». 

vi)tag ilvn TD h^v avn r ^uto l/ra^/gAAp/^^^or ctvndi Jh cuTeudzv ilg r \iiJa. yltv^ 

o- \\ Ji\ ^pct 1^</ CDi 'QtVTa Xiy}fj^ct' Tp q cvQjJ^ TOTmv ^^bTro^a.^ iTraJ^ a(pooejt<^ 

TTCLVTtt Tw iv^Ji ry\ t& 'lcr^r,?. (ictcnXeict' y^ ov difMTov avi coc '^ ^lovJh. (pv\r,g ovn 

c*^u3a TTctfcucu Ti (^ Xiyfv Ta JoKHVTtt, S/sf-Q.^jieiv Tk T ^ctai7\e\av ara t tt&^' r\fiuv. 

W^g a J^) h 'Zij^^wmg y^ ^\av "^A^Au^liv aTPiytQJLvaTo {gAJTa. " Outs ^zd^^prjTYig v. u. 
rjf^tu/, «TB «zzT^p^pjjTO vjcg. ,, Out? y^ cag T^yvlw Tiva fu fjigi^iif^ Tctvrlw, «-O-' a)g fcAn^- 
VQfiuav fJ\^ctiJi!etf tSttj <ns^ tS Tm^og- iTraJr} ^oirvg ^ iv gpopv d^iccc , ^ «^ey^crji- 
vi^ olg av OJJTV 'Z^creiyciuf ^nXrQ ^og- " Hy.uf q alTJvXog iyca (t avy^fjuva •/.vi^cdv. „ 
^'\va iiTrn <^s%^ voftLu tb cti^v d%oA8/<^05, (c c^« >t^ K^ to ci/Ji^f^jov t ^iii^ ^6)^- 
^v av)(^fiiva fj&^p ^ dvTi. t or/^^pt As^* ;(^d&)S ^ f^)(gi.ex©^ /^avlJ (pnaiv * aW- *ps.lxxvii.47. 
Kraviv ov '^.^^J.^Yi T aiA.7n?9v cunztfv-, (^ Tri$ oij^ctfMvag cumSv cv rri 7m^yi''iuJ)i?\gv yb y. 197. 

quod adtinet; nihil enim eiusmodi propheta dixerat: verum Amesias id callide di- 
ctis de populo implicuit, ut regem magis exasperaret. Cum rem tamen regi nou 
persuaderet , timenti prophetam laedere , propter ea quae evenisse noverat sub pro- 
phetis nuperis Elia atque Elissaeo; praecipueque quia voluntate Elissaei leum avum 
suum oh ulciscendum lezahelis et Achaahi scelus , ad regnum adsumptum sciehat, 
quod usque ad se, iuxta factas illi a Deo promissiones , devenerat; post haec , in" 
quam, propria instinctus audacia ita ipse Amesias cum xlmoso expostulavit. '* vi- 
dens, perge, recede in regionem tuam, et ihi vive, et ihi prophetahis. Et in Bethel 
non adiicles ukra ut prophetes : quia sanctificatio regis est, et domus est regni. ,, 
Ironice dixit, o videns. Quia enim sic vocahant prophetas , utpote pecuhares quas- 
dam visiones , Deo per revelationem operante , videntes; sicut etiam in regum li- 
hris dicitur , a populo appellari prophetam , qui antea dicebatur videns ; ironice , 
inquam, dicit, o videns , pro , o qui haec nuncias, abi hinc in terram ludae , qua 
certe in reglone constahunt tibi quae dicis: modo ab his locis ahslstas , ubi omnia 
ad israheUtici regni ius pertinent : neque tibi fas est homini de tribu ludae heic 
diversari , et pro hhito loqui , nostrumque regnum conturhare. 

Ad quae propheta pro facta sibi divina revelatione respondit: " neque pro- 
pheta eram, neque prophetae filius. ,, Haud ego quasi artem quandam eam rem 
didiei, nec veluti hereditatem a patre accepi: nam divinae gratiae hoc negotium 
est, et ils quos Deus voluerit contingit. " Eram autem caprarius ego , et sycamina 
vellicans. ,, Id est pascendis capris occupatus, nec non terram pro facuhate coiens. . 
^jcamina pro ficuhus dicit: siput etiam beatus David: occidit grandlne vitem eorum, 

17 



"V. 10 



V. I, 

V. 2. 



130 ' TUEODORI MOPSUESTENI 

077 /Ay '^ OLI^TnXCdV OU GVl^JLUVCt 'dv^O, OV}(^q ^i^KCdX^VOJf \<^Y\hH' 'rt t/l Kv\^CidV O^vh tQ 

fV^aytctKXwv Aiyi ^ yio^p^yav m/BhAk-^ q ok jlu^l^ 'Pp cw)(ffcjui\a>v iJTr^v, oti tzS v£- 
^MV ctjyctg (^ fSt^(2civx, y^ *y'iCd^'y{iv 'zs^ga-etvet^^v aiet. 'AAAgt /W« ^ -ZtJ^/SctTWv, ^ricnv, 
^imankcrciq o 3?o; {^wc, c/^Aev u) ou to ctiiioX©^ iiTTev^ coq ctv -Xy ^utdV /jp^ ctlyitg -^ 
^zs^^ctja v'i[j>cov ) 'Z&^(pnriv<iv c/KiXdjdi (^ fx-lcuueiv oLimcn tol <u%t t ?\gLQv ijoju^ct Traf 
cluiil'- oLTnp ovfc iju^v lui ilJivctjj c^a tQ chcMffTtcvr©^ JHPVH 3?S, ilg yi ^^TrhJ^a^iv -t^ t 
ilpviju^cov aAnd^icu;. Azni <^n tcl 'Zt%i crctvTii' ajUTog juS^ yjLo juipi wiXiuetg '^im^rliZvajf t 
'dt)^(pY]rdjeiv Ci/^u^' 6); a,v jttM cTji/^c/t^ '^ t dK^ctcrtv rp toiovtwv cwXXiy>ijuu JiJh- 

V. 17, trnaXiav. ^l&i q TravTO, '^y\aoju8pa m pM^svTa TraLf I^h' iTi^hdjcrovTctJi yb ol TioXijuuoi^y 
o/ -^2^5 7ioK?\9ig iTi^ig oig Troma-ncn i(ctitolg-i (^ r^ <tyi ywucuzi p^hmvrctf jiUayi ri^ TroAi 
aTifJ^cog d^vj3e}l^ovTig ilg ajurlw ol c/k crS Te (r(pctyyiaovrcti irixvvig cjwj 7ToA?\9lg iVc^ig' v\ 
^Ztf^crovcrtt nk (joi p^l Ci/ fAJt^Cx) (U^^Sb^cPerci^ iTZ^ig Tolg /LViKXovai Tzt c^^Ji ;^tev/v. 
" Kc^ cru iv yn af(^duprcp Ti\djTY\aig. „ TgAdOfHffxl^ q ouuTog vra^ ciMotpuAp/? av^^iioig 

t>- '98- (^ 'a^^^yo/^p/g (^TXTr) ^ Ag></ a;cpi3a^r<jt),^ gj? 8$ /^ r^ ?\9i7mv a,l^jL(J[Act)rog a,7TU^y\(ryi 
TravTteiv ^uTa ilpYficcag-y r ^ T^TC/g «6tW^ J^ei^ei^a-ctv "^Trof^^Xv^^iv iiruyi. 

KEO. H'. 

" ^EJei^i yt^ jnpiy cpwoi, xJg^©^* (^ /J^a c4}fo5 1^(LtS' f(^ il^n Kvejtog 'za^? ^, 
•77 cjv /SXi^Ziretg "Afx^co';; }(^ UTrov-y ay^(B^ i^^jtQ. ,, ^E<^y\?^ov Ji y\ 'cy^ig oti JikIw opvicu 
]^(Lth AM(p3?'vr(^ '^iya^-i aTrojg 6 \a-es^Y\K tJzto tt^" TioXijLUCdv avKXY\(pd^}g aAy^iu(^Ku>rog 
ctim^mircL! , ^cfevog cujtov t^J f^gcTi^VTWV ci(pcupei^cLf dlov Ti ovr(^' acunp ouuu iiJi to 
KYi(pdiv 'vzso tQ i^S a^H^ov "^tjot^ol] (J^uitoLTov KstmYj iTraJ^h Trctvihg i^S Juuuolwti^v 

et sycaminos eorum pruina. ,, Patet autera , cum vitibus non sycamina sed ficus 
periiss«, ab eo dici. Vocabulum item vellicans, pro sarriens dicit et opera excolens. 
Voluit autem particulari hac sycaminorum mentione dicere se pascendis capris et 
ovibus et agriculturae deditum semper fuisse. Verumtamen Deus me ab ovibus , in- 
tfuit, abstractum ( unde constat, eum pariter capras ovesque pavisse ) prophetare 
iussit , et omnibus significare , quae populo imminebant a Deo: quae quidem non 
mearum erat virium ut scirem , sed solius docentis Dei, ob demonstrandam oracu- 
lorum veritatem. Nunc audi , quae ad te attinent: tu quidem mihi mandas ut a 
prophetando his in locis abstineam , ne plebem ad . has audiendas doctrinas congre- 
gem. Sed scias velim , cuncta a me dicta exitum habitura. Venient hostes , qui 
praeter multa alia quae patrabunt mala, tua quoque abutentur uxore in media urbe, 
inhoneste eam violantes: nati tui occidentur omnes cum aliis muhis : et ager tuus 
funiculo divisus tradetur aliis qui loca aMa posse^suri sunt. " Tuque in terra im- 
munda morieris. ,, Tu ipse morieris apud extraneos homines «t scelestos ( id enira 
valent verba , in terra immunda) adl quos cum reliquis omnibus captivus duceris. 
His dictis , revelationem quoque his de rebus acceptam subiungit. 

CAR VIII. 

'* Ostendlt enim mihi Dominus: et ecce vas aucupis. Et dixit Dominus mihi: 
quid tu vides , iVmos? Et dixi: vas aucupis. ,, lam vero significabat visio , fore ut 
instar avis aucupii arte captae , universus Israhel compreheusus atque captivus ab- 
<luceretur, quin ahquis eum de manu tenentium possit eripere: quod si captus a 



ly AMOSUM CAP. vin. 13f 

r 7^ ifhovTuv eJ^iwct^^ia, y^^^i t6 aiiT^q <t. ik t (tl^/n^Xcacricttr aTm^i' iTrayi y ouZ. 
*' Ka) U7nv KvejLog ^z&^i JU6' wx«/ td Txipctg ^ (^ ^ov f^n ^\<r^Tn\' intkii fM\ ^zo^&a \. -.'.. 
T TTOLpiA-^dv axtitv i(^ oT^Xv^i ra (^ctrvcd/ufstitL 7» vaS. ,, 'Xtw ^ lyj J^ei^ivmv iJTTi 
JbYctjMV mi Ttivvuf (^y\cnv 6 f(^^g <9t-3"' ov rvi T%fjucid^\ct <z^^Jh^f}mvTai ^ms* (t 7mu- 
cnroLi Q /tur c/Keivcdv )(^ r aai^eict^ )(^ rj 'niq acn^ciob; v^ h r^ "uP^-vofMct; 'QniuuiKiia, 
■x-ctaiH' ov ^ g7J dvi^oitdj ^^^1^^^'i')^'^ cumSv m ^tpt^gtj (^ a,ViK<^'nty\Ta ^iavTtt ovto gav 
ai^^vrcti juS^ tx>i )(^ tQ vcti tx) )(^kov -i iTreiJ^ti cwj tJj Travmv ATmXeict Twe). ^ss^cfh^- 
oira^ (^ 05cav(^* cTwAsv J"fe ^v, o 7PsA?\^Kig \<p!w , oti c* t>} i^twvai '^^ )(^)to)V ^ >(^v 
roL 'a%i (^ ^\a-^r\X XiyYi , ck' IfhTwuaTTfi )(^ la i^ 'lou'c/)z (puAw^ ^ Trjb (^aCvAcovia>v «. u^i». 
iijo/ud^a-i OTi <^Y\ (t T '\ipiicmXi\iM aKcSvaui itj t yaov ift-srpiKQ^LucJLi aiuji^.. *' 'Ev o««v>r 
T« WyMfpa, Agj/^ x^e/^, TToXvq o TTtTifcoyJoq' Of ^rcwTJ 'toV&) i^pp<4ct> cncdTrluu. „ Toti 
cTm (p>j!7T 770A1/5 /^ a^TflW^Sp^^S ^«atra/ SaVct^S?, (t ctva^^it^v\TO[ TfJ Tn^ffovTtsv "iaovrcti 
aui (npayctj, '^ juS^j a,vy\py\/>^cov ., t q al^jLc$i.Acorci)v Ay\(pdivrcov' ojcoTr/] Jl tJsjo -^ a')^cM' 
lp«yuia< )(^^i^<l TO TTctVTCL' iiia TraXiv ^jzeijuvnaiv t '^is^^vojtMC^v cav iTmiAiiV Ttziei^rcti.. 

" ^AKoiiawn Jy\ ^UTa 0/ c«-3'A//3ovt?$ 2/5 to -z^ie^/' ■^t^vmto, ;(9^ ^cpt^cTt^ot^^JovTS? v. 4. 
'nifcd^v "^(CTO T^ 5^$' 0/ AgjpvTEg, TTOTi J)iK(^cnraJi ituv, (t ift7n>Ayi(7Djuapi v^ ?707? v\z,i V. 5. 
Ta £7zt/S^a7a, k^ dvo/^o/o^j dnartvpsg, tQ Troiriaxtf fMv,^v ro /AJi^ov , <t fAAyctKxjuoa^ gztS^ 
Vtt<ov, ^ TTVirazti }!^vy>v ctJi)tJ0V , t KTix^cti cv d.pyuejLCx} 'Mco^^aq, )(^ iztTreivov dv-S" tjzztc- ^. c. 
ehijL(^rcov , (t "^Wo 7rctay\q (SJ^aicog ift7n}p<£io/LL€du; ,, TaD^a cTji, <p;i57, jujc,Ai<^ Travrcov 
ilpri^cti 'ot^q v/u(^q vojuuawn , 0/ <^ Trcwrog /uSp r aJi)toiq ^Vi-^f^oi J^vuua^lcug iig 
T 'T^ 7nvr\rcov OLchKiouv-, OLVct/jyjovTiq Q iKd'^^ ftlu/og T av ft7Tkr\ ^cooiv ^Qh TC^ Tac, -S)^^- 

visco passer aufugere iam non poterit , ita quum visco valldlor sit adgredienlium 
potentia , comprehendet Israhelitas et in servitium deportahit. " Et dixit Dominus 
mihi : venit finis super populum meum Israhelem : non adiiciam ultra ut pertran- 
seam eum: et ululahunt lacunaria templi. ,, Demonstratarum sihi rerum vim dicit. 
Venit ergo , ait , tempus quo de omnihus poenae sumentur , et eorum cessahit li- 
hertas atque potentia: simulque desinet ipsorum impietas , et omne irreligiositalis 
ac peccati studium : non enim iam patiar dissimulare illorum nequitiam, neque 
haec inulta sinam. Templum quoque attinget calamitas, quia et ipsum in communi 
exitio igne inflammahitur. Porro apparet, quod iam saepe dixi , in praedictione ma- 
lorum , etiamsi de Israhele sit sermo, attamen a propheta connecti eliam ea quae 
tribui ludae a Bahyloniis imminehant , quo tempore et Hierusalem capi et incendi 
templum contigit. " IUa die, dicit Dominus, muhi cadentes. In omni loco proiiclam 
silentium. ,, Tunc , ait, uhique erit mors, et innumerae cadentium erunt caedes , 
partim occlsorum partim in captivitatem ahductorum. Silentium denique propter 
summam solitudinem omnia occupahit. Deinde rursus iniquitatum , quas frequen- 
tahant , facit menlionem. 

" Audite haec qui conteritis mane pauperes , et opprimitis in terra egenum: 
qul dicitis: quandonam transihit mensis, et negotiahimur? Quandonam venient sah- 
hata , aperiemusque thesauros, ut faciamus mensuram parsam , et augeamus pon- 
dus , faciamusque stateram iniustam , ut possideamus pecunia paupercs , et egenum 
pro calceamentis , et omni venditionis genere negotiemur? ,, Haec vohis maxime 
dicta existimale , qui iniustis semper oppressionihus pauperes atteritis , expeclantes 
cuiusque mensis finem oh exigendos iniquos usurarum veslrarum quaestus: qui 



p. -200. 



V. -9. 



132 TIIKOnORI MOPSUESTEM 

vo^t4 W o]^JCdv (^CLveiG-ju^Tm l^ytaiou; avXXi^ctj- a.yct/j^iri q ;^ Ta cna'/3^cfcTa, «y 
■lyci "m)' ^ai io^Tacmn cv ouuivlgj civ^' ivct t ii^TfDQjLav J)x.'\i^i<^ctctv TrvincmSTi-, ''iTro'^^- 
cjzL/^joi id n^^4 "^ 'io^-mg, dTKrctvpiig n lctVTolg aL<^'iiCHq avXAi^YiTij yA^^ct n (^ ^^juuct 
fMK^ /^ fMyi^^gL TniiouvTic;, m; ctv I^W^^? '^i^g t lu.uTZtl^v VA-^fAjjoi i^.7n\Xc\cva ^ 
GvKXi^Ti a,^yuexov c/k ^g Tp 7nv\\Tm dcf)i>cictg, XY\\Ju/uigt.Tm ju^ ovJi "T^ iJViXigztTixv 
OLTTt^ /MiJOi' tQto yd Aiy4 to av-S"' iJzroJ^/t^aTWV 'Stiz) -zrca/ivg q aiujoL\?Ji.y/^T&f ayto- 
TiZiWUT^g Ti v/Mv 'T^r^tr^naiTOJi tt^^J^og' tQto yi Xiyf td, 'ottv Tmayig f^D^oicog ifjuTDodj- 
(mfAA^. KaTO S^) (gJjTVig v/^ -t^ V7r^^n(^ttA>'i(tg ( \£?^i](pctv'ictv ^ ovo/^(^<l t ilg Gfftr vn- 
nTCtg aJ)}iicLv-i hjj ii^yct^ovTv ^Y\ avX7\9yi'C,o/^oi tQ di^ t cf^iKluf^ "^TTv^pctaiv o^lwiym 
(^iCcuctf b d^og (t aLfAATOLTrfcjingv' tv ^ o/tvu^l icv^iog-, tQto cPh?\sfi, oog ov -^^^s/iacr^ Aw9>? 
TTCLVTiXcog Tct TTCL^ dtjmv yvo/dpct' /Jstvov Q b'p^ Tw.(rajv avy}Civri(rctg r yltu , ^triiTVig ty\ 
T TTDXi/MCdv iXocPcf) ^^jt^AAet TU^? }(gLitolg-, o)^ 7nv^<i }(gLTi^o^aj\ TraivTCiA^ 'f^ t^ /u- 
yi^i T^ iTnX-^iang ajjToig avfi<^o^g' <^'i}c!w y) t5 }(ctT kiywnfov TroTttyJs 'TiXtiftftvpHVTog 
Ti (t. TTctXiv "^lzn^^^^tjuJTog :, i^nAdjo^Tctj T5 v/AAV 7foXi/juQ-> ocTra^fTCLg v/^qcg "^xotAAJs* 
(^ </^ «^ Xg^cdv OAyjJigcXcdTVtg 6^ t olvj&iav avrct^i ^pou;. ToVg cA), cpnaiv, 6 /j^ yjXiog 
f). 201. oy Tj^ /.i/eartjTctrc/> Tii? h/^ji^cu; d^pctfyig if) (Ji^<l Tvlg iv avcty;(gufg ifjL^gtaa^' omot^^ J\ 

V. 10. aTroLvraug crjtr o^ ^ y/\g Jl^i ;^t?^k, <5^ iv /^yi-dog 7^ i{^}ui)V. K^i) Tztg /j8p f^^p^- 
vo/jjiig io^Tag cacpsvTeg, tcsT ^iiv^i ^zo^ai^iri' olvti q t Tra7\g.idv a,(r/jictTUv -dpltucp opji- 
oiidl TToXXd' oivn Q -T^ /jigL?\g.yJvig iSiY\%g-i ariiDtov ^(^ji^ai^ If^ tzj^ 7r<v^i t Trctpov- 
Ttdv :(gL'/M)V' Th Q iraXatov nccritH ^ XA^paXfig d/tiXYKrcwng-i t a<pcupiaiv 'P^^ '^i^v ■> ^5 
ov ^rsTOig v/uv ii^/.io(^eiv oUcnSi Tvlg )(gLito]g' ooTravT^g re omiTvij^cog iiTreiv ag ^ 7nv^<l 
/jiQVO^^Hg tJS Y\ya7n\/^H ^Ti}s!iairi vzsv t^ }(gLTi-)(Lay]g ocPvujYig, '^ ^c^i^vTCeiv lctVTh^g 

V. u. )(gc}ta>y -d-pLaoiwng td /uyi-drog' }(^ Tst k^g q ^ t^td^s ioo/jd^joc-i a>g ^a^vriQ^ J\iXc^v 

item expectatis sahbata, non ut Deo per liaec feriemini, sed ut utiliorem mercaturam 
faciatis , abutentes festali tempore: atque ut iniustos tliesauros vobis coacervetis , et 
mensuras atque stateras parvas magnasque faciatis , ut utrisque in nundinis vestris 
utamini: quo pecuniam ex pauperum oppressione corradatis, ne a vilissimis quidem 
muneribus abstinentes; id enim d^fenotat dictio, pro calceamentis: atque ex qualibet 
mercatura aiiquid lucrari curantes. Id quippe valent verba: omni venditionis ge- 
nere negotiemur. lam adversus hanc vestram superbiam ( superbiam enim nominat 
iniustitiam contra pauperes , quam perpetrabant , de Dei vindicta non cogitantes ) 
firmum tulit Deus decretum atq^ue immutabile. Nam dictio , iurat Dominus, Iioc 
significat , quod omnino oblivioni non tradet facta illorum: immo toto veluti ter- 
rarum orbe commoto , tantis eos per liostlum incurslonem obruet malls , ut omnes 
in luetu futuri sint, magnitudine pressi calamitatls. More enlm aegjptiaci flumi- 
nis inundantls et mox recedentis, invadet vos hostis generahter vastans , compre- 
liendensque captivos ad suam regionera asportablt. Tunc vero , inqult , sol meri- 
dle obscuratus vldebltur iis qui in arjguslils ver^antur; tenebrisque omnes se teneri 
putabunt propter malorum magnitudlnem. Tunc omissis vitiosis sollemnitatlbus, lu- 
ctui vacabltls : et pro antiquls canticls , largo fletui indulgebitls : pro molli veste , 
sacco induemlnl praesentium malorum indice: et yetere capitls ornatu omlsso, calvi- 
> . tiem malls vestrls congruam esse putabltls. Cuncti, ut sumraatim dlcam, tamquam 
in luctu dllecti unigeniti propter excruclantem dolorem degetls , incumbentlum vo- 
bis malorum magnitudinem complorantes. Tum et alia praeter haec eventura, gra- 



IN AMOSUM CAP. VIII. V 133 

h 'Ztf^tpnivig' TrcipiaovroLi yi^ (^jiotv yi^^^(tf^ cv etlg sk cvcttia, '^o^prig rg ;^ th^tS fL^.m- 
<raSi /iiovov, (^oc y6 tIuj ^a^vmrfw ivJ^eicu/ '^lm/LSfieiri, ou q juuoi'; (^avyig a,^io'u/uS^oi 
-S^ia^, T^ Sfg. 'z&^'^y\Tdv i\u)%\\iij; yviS^ ^Qn '^vydLyaycL t cv J^avolg ^-^gwTwv :Kiyl 
Q TO (^ '3)^^ T&T /L{gL}{^ej-U) p«d?>' Vlmi 7z«f '2«)^(pjir>}- * 077 f(^^(JDvroii 01 ^oi 'la-^y^A * os. m. i. 
«J6 ofT©-' /SctcnAgft)?, 8</^ ov^S^ a^p^ovro^, ««A 8071$ dvcnetg, nJi ovrog dvcnoLgveJi^-, sJl 
U^raag, kiJl Si]ha>v, cv olg cmf^auivi ro ^ r auy^fJicf.Kwcnav rlw cv Ba./3uAcSvi "^oju^- p. k-i. 
vlw aTTCWTa oLUTtfv d(poupi-&lwoLi "QoiTa' ro ouiro </« (^ vtw 6 'Z&^oiwn; J\i?\9i , on «Zt^^^- 
Jo^oiSi rrHg }(^ySig' ron Gffu" 'Zt^^rirci^ (^(^y^rfin u>v vwu oijLLiKeiri' (^ '^dvf^ivng 
/Hg-&ei'v « 77^» fjUi^^oKlui 'f)fi ro x^tfflov Ji^irAf vz ;(gi,3' vjLc^g. " SaAdO^cTg^ ^p , v. i-i. 
^y\(7i-i TCL vJhTOL "^Tn ^TtKotojyfg 'icog ^tL?\stosyig ^ i^ *^>cto /2oppoL 'icog a.vaAsKm (^^J^ayjkv- 
ra^ ^y^Tivng (^ }\sy>v KveJtn, (^ ov fxii iu^caatv ojvrov. ,, "ivao iiTrvi on yrav ro TiXyi-dog 
oxetvo iS 'iff-^wA ro oLTreiepv TPSiKihcog Sf^-vxe^-^^yicnrou oLTruAfQLy^i ■> ^yirsv TTd ng -tj^- 
(^yrmg (^ajiietra^ k^ yvcof^Lu dzn fjLlwuuiv ajuroig tol im/u^oL' ovTHp owv ou r<^'^ovroLf ron. 
EIto (^yiaiv aL(^aJi/i^'y\crcrcu TravriKc^g -Trav o 77 ^AA/sov vf£iv (^ouvirou yuv f(^ cmouJiig v, rs. 
a^tov ^^^Ahv^ jl^ ^ o/ /^ TTvAXyig ''QnfAJiKetcu; vuJu Trajp^vdjOfBpoLL tto^ Vf^iv "^tttn 
?\QuZrau 3 (t 01 ^ viOTViTi f^Ktgzt dztuf^^ofS/jof TracriSi q ^uto VTn^ nvog; " O/ v. n. 
ofu/uovng xj iS l?[siL(rf^H ^EafifpacLg-, ^ Kiy^vng /^rr o ^og Aav, k^ l^ri o d^'og a-a Bia- 
aa^ii' (^ TTiaowlJroUj f(^ ov fjLri dvoLgwaiv iJi. „ 'TTnp m a^^ivng d^ov (^ ihi '^cuvroq 
KueJ-OVo TOL cv loLfj^etct iiJixiKsL die^Tr/Jav iarr(£iJov , yj^ ^utol c/kolKqujv ^oug' uvnp 
ThTWY Tnauuvraj. Tjfc^f^ dJ)'opdtt)TVv TrenfnKag' iiTct TraKiv ^^^^A-j^J^k iTipav Kiyf. 

viora adliuc significans propheta , venient inquit dies , quibus non penuria tantum 
cibi potusque laborabitis , sed et gravissimam aliam patiemini penuriam , quia nempe 
nullum impetrabitis divinum oraculum , ex eorum numero quae per propbetas fieri 
solebant, ad aerumnosorum solatium. Ait nimirum, quod etiam apud beatum Oseam 
prophetam dicitur: sedebunt filii Israhelis sine rege , sine magistralu , sine sacrifi- 
cio , sine altari , sine sacerdotio , sine ofaculis : quibus verbis significat cuncta haec 
captivitatis babylonicae tempore fuisse sublata. Idem vero nunc propheta nunciat, 
nempe : aerumnis trademini, et tunc prophetas expetetis , quos nunc neghgitis; 
scire cupientes num aliqua in meHus commutatio vos maneat. " Coramovebuntur 
aquae a mari usque ad mare: a borea ad orientem discurrent quaerentes verbum 
Domini, neque id invenient. „ Id est omnis iila Israhelis innumera multitudo spar- 
5im ubique agitabilur , quaerens an uspiam propheta aliquis appareat, Dei volun- 
tate nuncians sibi eventura ; quem tamen tunc non invenient. Deinde , peribit ait 
funditus quicquid nunc praestantissimum vobis vi<]etur et desiderabile : peribunt 
vestrae nunc omni cura custoditae virgines: peribunt etiam formosissimi iuvenes. 
Haec autera quam ob causam patiemini? " Qui iurant per propitiationera Sama- 
riae , dicuntque: vivit Deus Dan ; et vivit Deus tuus , Bersabea: et cadcnt , et non 
resurgent. ,, Quia derelicto Deo omnium domino , Samariae idola venerari studue- 
runt, eaque deorum nominibus appellaverunt ; ideo corruent lapsu prorsus irrepa- 
rabilL Deinde aliam recitat revelationem. 



134 TIIEODORI MOPSUESTENI 

KEC). 0*. 

V. r. " Etdhv T Kvexov lcpgsTOTO ^ tS dvcnagve/ii' ^ iiTny 7ram|ov ^ to l?^<pjejLov ^ 

p. 303. ^ aiSrnatrcu vk 'Ze^TW?^' ^ Sf^Jta-^v ilq wi(^ct>^q iravmv' j^ Gsir ngL^T^iTiDv; oumSv 

a/ po{x,<pcuoL '^bmycTivcd' ov f/.ri Sj3-(pvyyi cJ^ cufmfv (^ivyav <t ov ^y\ (tw^vi cJ^ ctiim^v dvcc- 

077 T§ CV 'li^HffZlAni^' Aiy>VTtt eh fiiOl T^ri^CU TO \?\9/p\ejL0V -i iVCt giV»J 'TO ^(JlCt<^QjLOV' 

\?\&.^e^ov ^ cujTO f(gt,\ei ag ^ \?\ff.(r /msic, ^ dvcno^v ^di^cm^ju^vcov' ov Jl to yviXdj- 
^luuax TmTct^cu (^ '2e^(pMr/t«/ , cnifjuetov tS TJkm^^cn^ te outo (t micn^' Ixayl ^vu/ 
y^ (r\^Y\(nTcu Tcc ^Stxes^^^t '^^ol 6k ju^^S^ ^'^"^^ O"" olttclc o vctog Sj^crctX<^^(nTcu oijn^ 
T^ Tiknyyj TavTYi' iTn^Tri^ oivoLym Iw ytoivmm ^ (2?[gL€y]g t 3vcna57?ei« (^ oIkov oA9v 
cmf^eToL 716, (pJicnv, ivdig i\vct r OLTTctVTUiY tt%(paLAcug ., «$ clv ilt\ yvcopia-jnge. t oi/rivdiv r^-h)- 
i(^^(T^(n/)ju(jLV^ca 'TTctvrcju;^ u>q 'ZtP^c^^cm/AvHg fjkv t^ oLTiuXeicL-, ovthvoq Ji ^tp^^C/^o- 
/i/kvov (^ KivJ^utioY Ofcetvov «5 ^ c* tJ; Alyu-^ca cmfjieiov JiJhxA ro ^ 'i^ (pKicSv rS 
etijngcrogj ilg «J^;ce/OTK t n ''^Wvju^vcdv ^i^ t awi^ojiAvcov ■, iiTtog ctnttZ^ n^Xdji cm- 
f/^etov ajUTOY Jt ^Qh 7^ Jc%(poLXYig 7^ a^^divmv Troivicmji rC^ t ^^OTvy^gLXv^^y t ^^W, iig "^jcto- 
V. 2. Jet^iv tQ TTOLVTCLg '^A^a.JiiJ^^ou irJ' ^ctvctrcd' amp 'ZB^g jBiCaucocnv iTTOLy^^ otj f(^v ilg 
V. 3. (^ oijla/ }(_gLTivi^odcitv , dx^div ojLtTiig civiXzo)' f(Jiv ilg t «^vok dviA^cnv, dxet ojUTSg 
)(^7ctyu>' f(giv itg Tug ^'JuG^g KpvjSc^^n iQ Kap[A,r]Xov, (^'Iva, iiixrvi <^ o^^v , c/k juji^S^ 
x!iyjdv 70 Trav ) aLVf)(vdj(rcti; ojuTtig TTUvrctf tsj^^ctc/^yar» r^ al^jutgLXctxnct' )(giv <Qi 70 /3a- 
- •&(^ dmXdtixn T^ 3a;\5taT«55 <^ ^:?^'' ofcei^div ojuiiig '^AoT 3>jeia)v ^ ju^ tv 7ikyi-^(B^ 
Jl TyJ i(gL}tci)Y m 7rei(TDvroui Tinvng ilg aX'^fj(cf.)\Mchav aTra^iVTig^ cxei }(p t ovioKltL t 
Ifjt^lw '^vn>?\9wijT0Lj oog ilitog' olg iTmyi, 

CAP. IX. 

*' Vidi Dominum stantem super altare. Et dixit: percute super propitiatorium , 
et comraovebuntur vestibula. Et dixitrincide in capita omnium; et reliquos ex ipsis 
gladio occidam, non effugiet ex eis, qui fugerit; neque salvabitur ex eis, qui inco- 
lumis evaserit. ,, Vidi, inquit , stantem super altarc Deum; super illud videlicel 
quod Hierosolymis erat ; et mandantem mihi ut propitiatorium percuterem , quod 
pro altari dicit; propitiatorium nempe appellatum, quia ibi sacrificia fiebant ad pro- 
pitiandum. Quod autem iubetur propbeta illud percutere , indicium erat fore ul 
reapse percuteretur et caderet. jVddit ergo : et commovebuntur vestibula , ut nomi- 
nata parte dicat totum templum quassatum iri bac percussione : necesse enim erat 
ut altaris detrimentum universo templo commune fieret. Et signa , inquit , in om- 
nium capitibus pone , ut indicia sint, iam abbinc omnes signatos esse , ut exitio 
tradantur, quin periculum illud quisquam effugiat. Sicut enim in Aegypto signuin 
Deus dedit sanguinem postibus domorum illitum , ob distinguendos neci addictos 
a salvandis ; ita nunc mandat propbetae ut signum quoddam in capite omnium im- 
primat, iuxta divinam revelationem , ut cunctos morti traditum iri demonstret, 
Quod ut confirmet , addit : etiamsi usque ad infernum descenderint , inde eos edu- 
cam: et si ascenderint usque in caelum, inde eos detrabam: et si iii cavernis ab- 
scondantur Carmeli ( id est montium , partem dicens pro universitate ) ego eos ve- 
fitigans captivitati tradam: et si in maris profunditatem abierint, beluis ibi lalen- 



V. 7. 



!N AMOSUM CAP. IX. 135 

-nsf^a^^v ajuTolg, «^ 0)96 TJV05 ouwmq dyt-O"» /u^Ta.JhujuoLi , d^ co^ ih Travroiuv ojjihq 
}(^^sv<7nf Trei^pav >ccf,>t^v' iTretcHfTnp tviLtuv kctuiQg a^»; <J^ 'TYJ 'ipyov OLTnp^yajv r 01- 
jaicov' \gi yto-, (pnai-y dio; t TrcwTvg 'TOiWjyis te ^ xl/^zC^, 0$ ojnia-ctv /lS^ ajJittoKviq y. &- 
attXivcroLi t ^itt^ <J^ /CC<?Vw5 clcpMS* 7t) ajJTX) q 7«td ;f9^ 7* "^A^q ip^^ctaiTctj Tat-THS, "^^l^ao^ 
TjFi 7W.a-wv ojjrlw cjrtK^m ^ ^zij^c, imfJucvf tidWIlu >(^djgztg-i ag TTiv^^i TTUvrctg }(^ra- 
^i^luuajf Gsiy olitomJrou; ojjrluj' iTretct}] <^'iicluj t ;^r' KiyuTrfov TroQLfJ^H iTnX^v ojuTViq 
TroXifJUoq TToKXlig a,vi\et -y (^ fS^^^av^cu; ilg t ccl^/n^Xcoaiav aW^</ cfffir A9<7r8$' Jto p. 206 
2/5 ^i^oucdcnv "^ i\pY\/uS^cov '^ oJitocfhjul^ ilg (^ «^cM/ov T dvoLjSctaiv djun^-) (^ T iTra*)^- v. e. 
^A/W at/n/ ^ T^ yiig d^/UiKiav. ,, Ot^ro? (pnOTj' o TravTorg //«J^ cy ^pavd <^ciKVujuSfiog^ 
ouTnp cLvetcn tb a€/ i(cfj Sj^yi^ 'jrctvrcov \jz^Ket fjS^©^ , a.7ra4>7zt q (^iCcudv OTnxizt m^ av 
S^ y*ig miietv i7ra.j^iAKnraj Trkvrcdg' our(^ o tti /<5^ u^/^p t^ 3a/\52<3kr«5 ?\gLfj,(3clva)V ri 
(t '^Tn yHg 6/k^cov ct7raay)g' ro odtv q y^ yuZ Sj^^^n^c^rlofj^og, to t liosueAov du^^stosri 
'Zt^oioiichTa rc^ 7^y\^i iimyLym ry\ yil)i ry\ Ufjmripct' rcturoL ^ i^yoL, -^oD 7« Trctvrtnv 
Kuejlii tb i(^ 7roit]r5' ilra (^aP^g/j^og r dyvcoftaiju^luj oumJv c/k t^ «s:%i ojjrHg '6^J^ei^oLf 
yvo)fj,tig tQ diHj iTTciy^. 

" Ou-^ a>g i]o/ AidjOTmv Ufj,etg I96 /ttp/ ijOi 'l<r^«A, Ag></ ^c^e^os; „ Ou «^^^/tAw- 
OTOus A/.dio4«v i^fj.!w up(^q i/L(^urref; 0U5 ^ ouc/1 (^ouvofj^cjuf n veifj^ccg c^oLipiTvv lyca. 
*' Ou (^ 'lo-^^A a,vr\yiy>v 6k yyig klyJTrfa; ,, OuJ^ ^ oocuTi^ v/ui^g 'ottv 7* kiyj^^a 
>\g.^ci>v y T^ 'rt (^aKetou; ctTivKAsf-^oL Ty\g TnK^s^g c/Keivng-> i(c^ y^9 a.7n(pyivcL rvcraun/]g n i(^ 
rvioLuvig KuejLOug c^ ou ^z<>^a7]K0'jaTig ujLUV j oura> /« n <it%i Ki^OTroji; axp-dltu TnTroiy^iccog. 

tibus consumam. Et post tot quae passi fuerint mala, turmatim omnes in captivi- 
tatem abducti, illic meo iussu merito peribunt. Ilis addit. 

" Et obfirmabo oculos meos super illos in mala , et non in bona. ,, Pro eo ae 
si dicat: perseverabo illis instare , nec boni aliquid impertiar , sed eos omne malo- 
rum genus faciam experiri; quandoquidem horum se dignos operibus suis compro- 
barunt. Est enim Deus creator omninm ac dominus , qui universum potest vel solo 
tactu quassare orbem terrarum. Atque boc idem Imic quoque regioni faciet , de- 
creto quodam totam concutiens , atque in vastam soHtudinem redigens , ita ut eius 
incolae omnes luctii corripiantur. Nam instar fluvii aegyptiaci, invadens eos hostis, 
multos interficiet, et reliquos vi pertrahens in captivitatem abiget. Tum dicta con- 
firmans: " qui aedificat in caelo ascensionem suam , et promissionem suam super 
lerram fundat. „ Hic , ait , qui semper in caelo se ostendit , quo ascetidit ibique 
degit , cunctis supereminens , omnia coniirmans qiaaecumque in terra se omnino 
facturum promiserit: hic qui aquam de mari extoUIt et in universam terram effun- 
-dit: idem nunc quoque agit, dum iVssyrium, multltudine sua mare exaequantem 
in reglonem vestram immiltit. Sunt enim haec Dei opera domini universalis et crea- 
toris. Deinceps , ut ex hac Dei sententia vecordiam Israhelitarum coarguat, addit. 

" Numquid ut filii Aethiopum vos ^tis mihi, filii Israhelis? ,, Num similes 
filiis Aethiopum apud me vos constitui ; quibus ego q-uidem nihil peculiare contu- 
Jisse videor. " Nonne Israhelem de terra Aegypti eduxi? ,, Neque enim, sicuti vos 
-de x\egypto sumens , acerbo illo servilio exemi , talisque ac tantae et nihil ad vos 
|)ertinentis regionis dominos feci; ita par aliquid x\ethiopibus fecisse visus sum. 
"" Et alienigenas de Cappadocia, et Sjros de Bothro? ,, Bothrum nonnuUi aiun* 



136 TIIEODOKI MOPSUESTENI 

" Kct/ G^" cU^ocpuAst? OK Y^ctTnffctSbx/icLg^ ^^ g^ luoi^g 6fc Bo-^oov fi')', ,5 To ju^ c/ic 

p. 200. Bo6p8 7JV25 g(pc6(rcM/ Ag^cS^ , T^Tgg/K gx Kcz^ftTK (2) T^ vuv 87M A^^jU^yjg, mvi 3 Xappav 

(T^iMuj Q oDff-o»' T a^tit-^oT^ya^; lavTlw a(p£=/5, 7z</^ ju-yic/^v «««^eps to v'oy]jl(^ cn/jjr&Xeiv y 

, ogjg 7K>in cLV 6 i/V;A«/^(^ ttitt©^ ci/ tjsto/? m, to a7]fA.cuv'ojuS^ov ^^ tS 7rap'ovr(B^ \^' 

ov y) T&ro My{ 077 G^ dM0(p'v7\9ig avriytyiv c/k Y^ctTmctSbydicu;^ ;^ G^ 2i^p8? g*c Bc- 

^08* 70 y) Ci/CM/TJOV jSsAirct] cP^aKVWUCtf j 071 «d^V TOiSrO 7r(X^'l^Y\VJi.V ITc^ig-i 0\0V ePil Tb'- 

TOI5 3 <^?nj fjueil^ovci ^^ 'rz^^^ Tyrcov r ivyvcojuipTUuilu/ iig olutvv ^s>^^ Trctvrcu; ^yivcL] (pv- 
?\SfMi^aui' J^i^H yi ovr^^ ;^0.toitvs, d)g iiynp a,v ctyLyJov Iw y^ Iri^ig 'n>^^7ikY\cnu>g Th-' 
roig, TTctvTCeig ctv Tivct if^ ^off^voictv iXi^yi /Ze^ ajuT^g yi^^fi^ctiy />^ r (^ t^ ^ssr^voicig t 
cmoijhv ivyvcagov oLTrctcnv if)' iTrei n^ (W/ \(r^y\K ap^ oLTikcdg oLVYiyctyi t^ AAyjTrfov-, c^' 
&)96 $0 TwkXvig eiytyoY t^ 'QnjumX^ajgy l^TYiJ^etov i^ytaa,^ '^Sf^g td OTcei^diY r ctTTctv- 
rcov (pctvlwca cjWTYiejLc^ ■> (^ cPiau^orlw Xezgov. 

T< Quju ^ (pwo?; ,uiTzt<^(rig TiKeic^ yy^vctcn c^ totiwv iig roTioig' oiov cTm n ^jj 
li^^ T Qappct tS Tm^og t ji^fistejLH yy^viv 'AlB^oLf^, ci^gA^VT©^ ju^ 6/k y^g XctA- 
cfkicovy iknkv^vrQ^ q ilg Xctppcivj iiTzt TiTiXdjTY^iihrog ojuTodj' o3iv c^yi :{^ jLLiTzt^ruvaz 
yy>Yi ?\9i7ihv T 'A(3^aft ^ t TlcLkcu^vlw hk ctJ\\7\9v q Ǥ ^fpt^ o /uigJH^e^'^ \a.)icc^ 
p- 207. fS^^avrodv r ^^^^anKcvTzov ajmS 'Qn t A^iyw^ov jLViVigJi' rocrsro cTw 77 yiy>vi (t ^3:%/ 
iTipag ag ilnog' icoLf wig i>c KoLTfnroLcfhicictg cpftco/j^oiy 'f^h t«s TOTrag t d^oa^^vKujv jiaaQ.- 
gTSLvngy lyiigLrijuuyY^traji/ d^etvoig ^ y^pvacnv cwrz^v juvipog' c/k Bo-3"tf8 Ti Trcixiv ilg 2u^8$ 
g7iE£pi jLi^Tct^VTig t TroLp" ajUToHg Ti Jiifjceivcw j (^ T '^-h/uu^icLV iJi^cLvro T '2<7€P5 (^Jcetvag' 
^nMju^©^ roivwu iiTretv ^og o-n fJCYiehv) roiOLVTzi ehJ)^^Y\rou-i oiroloL 7np cuuro^ig-i iiTn 

dicipro iis quae nunc appellantur Carae, alias vero Charran. Ego vero hac superflua 
disquisitione omissa, quae nihil sensui intelligendo prodest, quicumque demum heic 
denotetur locus , praesentis textus significatum exponam. Quippe haud dicit: alie- 
nigenas ex Cappadocia eduxi, et Sjros ex Bothro; sed contrarium potius adfirmat, 
se nempe nullum eiusmodi heneficium ahis contuHsse , cuiusmodi Israhelitis; ita 
ut hos oportuisset gratiorem prae ceteris animum erga Deum conservare. Namque 
et illud exploratum est , quod si forte etiam illos pari modo in libertatem vindi- 
casset, omnino providentiam quandam circa eosdem adhibuisse diceret, cuius provi- 
dentiae scopus cunctis facile esset compertus. Sed enim Israhelem, non simpliciter 
tantum ex Aegypto eduxit , sed multa cura illi adstitit , quo idoneum redderpt, ut 
ex ipso salus universaHs appareret Christus dominus. 

Ergo quid demum dicit? Migrationes multae de locis in alia loca fuerunt; ve- 
luti Tharrae , qui beati Abrahami pater fuit , quique de regione Chaldaeorum egres- 
sus, in Charran migravit, atque ibi deinde mortuus est. Unde et contigit ut postea 
Abrahamus transiret in Palaestinam. Constat etiam beatum lacob cum universa pro- 
genie in Aegjptum incolatum suum transtulisse. Simil^ quiddam et aliis contigit , ut 
credibile est: et qyidam de Cappadocia egressi , et ad loca alienigenarum migran- 
tes , mixti sunt illis , parsque eorum evaserunt. Ex Bothro item ad Sjros alii trans- 
gressi, apud eos manserunt, et cum ipsis coaluerunt. Volens itaque Deus dicere ne- 

(1) BoSpcv lieic intelliirere videtur nomen proprinni Tlieodorus prohal^ilius fortnsse, qmm Hieronr- 
mus, qul a|ip('llativuni apud l.XX. iudicabat in comni. ad Jiuuc locum. ILn verba: pro Cyrene , Aquila 
et quinta editio ipsum verbum hebraicum posueriint CIR: septuaginta Joveam, id est ^cSgoy : Thco- 
dotio parietem : Symrnachus Cyrenem , quem et nos in hoc loco sequuti sumus. 

^?) Videlicet ex hebraico •^ip. 



V. 8. 



V. 9. 



IN AMOSUM CAP. IX. 137 

jUAy 071 «X cv 7a^</ g%ov v/j^g AldiOTrav, ox, M^^tg tu i^&vn (^H^^/u^oq aTravnt ilTetv 
<^ on fzyfJiva, t oimav oL^iaxrct^ a>7rfcu Tjoik' avY^ytyiv y) (^ncnv v/iigig /t^vag ok r^ Alyu- 
'Bh^ /J^' TwXXav /AAV bttv /j(^Tu>v ■> TTvAAri; q ^ss^^cfh^bTTonccg' Yiyt^v rs ilg ylw Toamj- 
rlw }^ ty\Ki)(9^vtIuj ^ vg v/^i itm<pyivcL KVQjLHq ii^v v/Siv 'Zt^^cmich.cnii' ov [A,la/ ovJl fig 
iuvtIw htw; lAjiAudttT?, a)cn7ip ol c^ocpfAP/ c« KoLTrnToJhKictg 'Qn/iA/AAry/Mvoi^ Jj c/x. Bo- 
•9"fl« To7$ 2u^/5" iMTOLgka^^; ^ Tivas \:zsr:> /jl^ /df)y\i{^(nv oy.ei^voi, nJev iyjicrcLq iz^^cfh^ov , 
iiji Tivct Iftlw cJ^cupiTOv 'fki/A\eictv JaKvua-a^ ^a^ ojjt^ g' 'Ze^; ttj^ ^ cai 'StrgpojiAuTWV 
Tci^i Sfdyiv ojUT^g, Trap olg 7np iJaiv v/^g q Jii?\9v /^ /jff o<7Zi)v cJ^i^ct?\9v <$ ^v- 
/j(cf.TU)V' oTmg q c/)fn'yt^v t gp«//jjv, OTmg q iicmyfpv ilg t ylw r^ iTniyfi^Jctg , ocm; q ^. sos. 
v/{oig yiig 7[vm'iY\}{g^ KV^ag^ auTravTCtg Gffir sV ofTfi? 'Ztf^n^v ovtcl^ oiviXcov' oang 3 it^ 
JiiT^Aiort /u^JiJiiq v/juv 'fki/JUiKtictg -u^J^ TmvTctg dv-^^Tiztg' vyAp m ctyccv 6(pei>9v- 
Tig ctiJS) /JLGi vifteiv 77va, iiJivoc Ae^v 'ir^ dJ^ iftn yi^^n/^^c^v iig v/jigig ^6^JiJeiy/j^oi 

(poUVi^' T\ OUVj 

" 'iJs 01 6(pOaAyfc(p/ KveJ^n T -SiS ^ T (^oLcnAeictv t cl/MPtwtJqv j^ cJ^ct^ olutIw 
^CTO 'ZEt^cmiTni t^ >ii5' ^^ otj gi5 teAo^ oi^ /u-w c^ol^ t Oi;«5V 'l£t;«^i.'/S , As^ Kvpiog. ,, 
'Ttt^p //$^ 0'xu TttvTY\g TY\g ciyjco/jjtjuuing d^iXco tb t;^,t{^$ lyig yfig, if^ ilg oLl^^/^Acecnctv 

(tTra^Q) T «TW TTCVM^V ^CtCTlKeiOiV' OV [tlw (ivi^OftOLI TTCU/T^X? T (t^^Ctfir/^V V/A^ OLVPif- 

yoLcn^oui-i /u/JUVY\/j^(B^ Trig yvcoftyig TYig iftvig /xff Y\g TvauvTbjj gva/f^ tIw ^fki/MKeiauf, 
" Aio'ti \Jii iyco cvTiXT^jtouj ^ (^ KiKftr\att) q oJkov la^i]\ cv 7m.at Tci; i-^viaiv-, ov %'c,- 
7I0V KiK/Ji^Taui cv Tz/ XiKftc^' f(^ ov ftY\ Tikavt azjuu^ift/^ Ifki tIw yluj. „ A/;t/tf ^ Tyj 
KiKftcovTtev olKoovol Ji^ ^eJ-^ovTCov tQ a,^f)ii T cnTDV, 'Ss^J^azo /Ajj v/ji^g ilg ctl^/^- 

mini se tanta beneficia largitum , quanta Israhelitis , primo ait se eos haud illo or- 
dine apud se habuisse , quo Aetbiopes , a parte scilicet cunctas gentes denotans: 
tum dicere pergit se uuUius parem umquam curam gessisse : solos enim vos Aegy- 
pto eduxi multis cum miracuhs et insperato prorsus agendi modo: deduxique in 
talem tantamque regionem , cuius vos dominos feci quamquam nuUo iure ad vos 
pertinentis. Neque tamen ad praedictam terram eo modo pervenistis , quo alienige- 
nae ex Cappadocia miscelU, vel Syri de Bothro, venerunt: etenim bi migrationes 
quasdam fecerunt, nihil mirabile habentes, neque ullum meum prae se ferentes pe- 
culiarem favorem: praeter quam quod isti in proselytorum ordine sunt apud illos , 
quibuscum versantur. At enim vos quantis ego prodigiis liberaverim, notissimum est: 
quomodo per desertum deduxerim , quomodo in promissam terram introduxerim , 
et quantae vos possessores regionis fecerim , omnibus qui illam antea incolebant 
peremptis: quantam denique vobis prae cunctis hominibus et quam constantem cu- 
ram impenderim. Quorum omnium causa, cum eximium mihi deberetis obsequium, 
nulium tamen beneficiorum erga vos meorum respectum ostendistis. Quid ergo? 

" Ecce ocuU domini Dei super regnum peccans , et auferam iUud a facie ter- 
rae: verumtamen non in finem auferam domum lacob , dicit Dominus. ,, Propter 
hunc sane ingratum animum, auferam vos de terra, et in captivitatem expeUam tam 
nequam regnum: non tamen patiar plenum vestri consummari exitium, memor 
voluntatis meae , qua tantam vobis curam impendi. *' En ego praecipiam , et venti- 
labo domum IsralieUs , quemadmodum ventilatur in ventilabro , et non cadet frag- 
mentum super terram. ,, Ritu ventilantium in area, et secernenlium a palea tri- 
ticum , tradam vos gentibus in captivitatem: haud vero absolutam vestri perniciem 

i 18 



138 THEODORl MOPSUESTENI 

Xaxnctv Tolg i-^vicn' TretifT^kti eh v/u^ (^ d^pavior/^v ouk Ipy^mf^i^ctf, ^s^aw^av oug a.Y 

y. 10. dj<»$ JhKijLig^azo r t^ owTTieia^. TauTns iv^eiv. " 'Ev pof^(pcuoc T^i^TYi^raoi TinvTig kjt^- 

p. 209. TwAP/ T ^S jM.8, 0/ Xiy)VTiq ov fM\ iyfto-yi iiJ% fjuvi gA-S-*; \<p fi/{^q To, >csf^' 3j ^A<pcu/ie^ 

y) Tzf TroAg^Ct) CTZjtr 'zz?€^$ to ^i^v vivovTct4, }(^ ouk oloju^ovg r^ Tag 7^ 'zs^(pY\TcSv 

ftcwucrig i7nX(£)(n^aJi tj 77J Xvtivujutwv cunhg. OvTtd ^Jcf. Tuivmiv 7a iTr^djoo/u^ct ttj^ 

?\ff,(^ fdiuva-cju; ;CP^;^\ ai? <©^^ t aajL/gia)!' 'Z«^ to$ iA';^^ avfn^cuv^v y\fj^Ki <f>u/\5t$5 

aT^ 'is^^^c. 'ir^ j3ci€uAcovici)v u<n^v ih G^ A9i^«?> fj^lwvi ;(^ r ^ to xpeiT?©»' oumJ^v 

(MT Ofcetvo ju^l^oXlw., (^ (pv\(nY, 

▼. II. " Ev TVi H^pa dzetVYi aLVct<^crw t cmrwlcu AeimJ^ t 5T«?i7&);ci|flM'5 ;fpt^ dvoiJCOcfbfjt^iicrco 

ojvtIw fcst^i tfj h^^ouf 7$ a/£ifv©^* o:7z»5 c^c^mthWot /M« 0/ f(gt.Ta?\9i7ivi «i^ aj^^-g^Troy, 

;^ Travm to g-S^K^j l(p a 'b'hxi)thY\Taji to hvo/uigc fj^ou Xtt ax)Ttt.i Xiyl xJfe/^ TroiaTj' 

TmvTzt TctuTa. ,, kX?\gL y6 /t^ t t^ KuTm^v Trei^pctv /u^Ta(3ctAcS ■ndvTct ^ to x.tferT- 

V. 12. TDj', ;j£(t/ aKS^/gg^ T ActulJ^ T OT777(i);ci|oM' (BctoiAetcti'' (^ TrdXiv c^ ^Tiig ^T/^a/^t^ov cZ&aw 

TTCtfTI TZeT AfiS'?'' ^? /^^ ,^'voy TiiTWV G^ TJzOTAe/CP^ByTa^, cAv^a ^ ^ TTokXiiq T Ci/CWTIWV 

•uzjTO T>i5 '^vof^oDV OKTi^y^^icog Kivaju^ouq ^ov o/jj)y\9y\crcLi (^ t« TrocTr)? 7wiy\tIw t? ^j^^ 
jci;6ioy (^uTa y5 "'STnxpcuviTcti i(^ ^Se^g TTipctg ol^cov ajuTtt ^og' ci/Tttudu /Av onv Ta 
j^ T \7m,vo<hv T "^KOT Ba/SyAofy©-' As^, ^ti J^ (ictcnXia c/tc t§ AawcT ovTa (^ Zogp- 
p. 210. ^aQ>iK iTTctviovTig 'fh Ta oiKeia v\fA^X?9v oLTrajiiTiq '^^^' /*^'^ "^' ^ /i^K9^eJi-©^ ^lotfuo- 
Act. XV. 16. /3©-» Q/ T 'Z«)ie^£ga7 T/) dylcov ''^TTvgoAcov * ^Qh t ehazroTH Xe/5"5 (pcuviTctf TVi (^ODvvi cruy- 
iVi^y\/^v©^ TaL/Tjj, aTis ^ t iK^ctcjiv d,Ar\dri ?\^lBii(ry\ toti ot!w'i)(^ ovTCog y\ ^ctcnXeict 
TnTffcoKXjO, tQ b.a.uiJ' dvi^pi-^ (^ Tma-av "STivlSoLXscra arz-d^cnv 64/ Ti\eiony\Ti i(gLTi<pi' tot^ 
J% (t T jBiCcucocnv iiXwf^iv y\ [2>ctcnXeia, -t^ tS ActmJ" Sj^^Jh^g:, <u)^^7iXy\cna,Y r t cclc^vog 
r/ukpauLg^ otz "Mp c* chlu/iKei r cTvgaaiv ii^v }(^ /uikv ^ to t '^yYCoaiv tIuj diioJY ly- 

faciam, conservans illos quos hanc impetrandi salutem dignos iudicabo. " Gladio 
morientur omnes peccatores populi mei, qui dicunt: non appropinquabunt neque 
venient super nos mala. ,, Bello enim eos perdam , qui improbitati sunt dediti , et 
non credunt fore ut iuxta prophetarum vaticinia triste aliquid sibi eveniat. Postquam 
sic hactenus , eventura populo mala propheta praedixit , tum quae ab Assyriis de- 
cem tribus passurae erant , tum quae postea reliqui a Babjloniis , praedicit etiam 
ipsorum post illa in melius conversionem , aitque. 

" Die illa suscitabo tabernaculum Davidis quod cecidit, et reaedificabo illud 
sicut dies saeculi: ut exquirant me reliqui hominum , et gentes omnes , super qui- 
bus invocatum est nomen meum, dicit Dominus qui haec omnia facit. ,, Age vero 
post molestiarum perpessionem, omnia in melius mutabo, et prostratum Davidis re- 
gnum excitabo : rursusque ex ipso dabo ducem universo populo : ita ut non hi so- 
lum ruinae superstites , sed alii multi de numero contrariorum , rerum harum stu- 
pore perculsi , Deum confessuri sint universi mundi factorem ac dominum. Quippe 
haec palam decernit is qui eadem ad exitum perducet Deus. Heic igitur res circa 
reditum Babylone agendas dicit; et quod regem Davide oriundum Zorobabelem 
omnes in propria reduces habituri sint. Beatum quin etiam lacobum in sanctorum 
apostolorum actibus de Christo domino hanc eandem locutionem usurpasse appa- 
ret, quoniam ea verum exitum tunc habuerat cum reapse collapsum Davidis re- 
gnum resurrexit, omnique vetere corruptela abiecta , perfectum statum recuperavit. 
Tunc enimvero cepit regnum posterorum Davidis firmitatem, parem diebus aeter- 



IN AMOSCM CAP. IX. 139 

/<5K7wy 70 cfcAw3i5* <w^ ii^viSFajf ji/kv 'zzv^ 7» 'ZJ>€p(p«7« t (pcavlw to, i(^ r iTrdvoJhv icD- 
/^a, fx,!ivvovr(^ te&)5* to q 'ir^ iJptfjiAvcov oiAt]dig ^ jSiCcuov i(^ a.uvixdjiov ''Qn tQ eh- 
(moTH Xe/r» J^eiicvvjuSpov 71 ^f^c) oi/fcty J)}cauav iJXn^^iraj dtc tQ jutsf-Hsf.QjLa ^lcuca/Bou Trii 
(pcovHi tIu/ ^ticnv (i). 

EiTa n^ }(gL^XH ijclwvcdv tcl toi^ ainvtg ^c^.iaoju^cL )(gc^y ^ss^^Tihiiaicag rolq y^gi- 
TFoiq 'Zi>^(piiTcug Myi tv }(^ rp KctpTmv tIw a,(p^v'ictv awmq ^zit^aicnSl^aJi TravriKcSq^ u>q 
G^ cJ^ a,Aa)vQ^ (wKMy^/ukvaq KopTTsg Sj!^cfi^(Q-oLi r "^vyfw , coejLfJt^cdv fAv cuwmq "^- 
J^icfb/coivcov r KOpTmVy /^vov q «^ ;^ t o^v (z 'P/j ^avcSv TroXXlw ojUTolg Trapi^VTCov r- ^n- 
T d^p^vW, 7ik€i<^ 71 "oart c/K.(^vovrav )(^?\J.' ^ 'T ji^v cu-^^juigcXooaictv Xvaio^ (pnaiv^ t&T 
XgLC^y co^ ?\gL(^'ovTa4 t\ aJ^etav-i )(^ yiyivOTCtg cv rolg olMioig, <^ rug oMcLg kJ tv 7ra- 
AfluoK dvopdtoauf X^M^-> K^ "^ 7^ ng,Ti^ya.cra,fAAv ovg (^ o^ aDri\g }to/uul!^i^aj KapTWV 
cv ^iQcuco Ti avTiig f^g^^azo t^ oix^ictg 5^5* 7»7D ^ Aiyl ro i(gLQc(pvTivaw ojUThg cv tyi 
yri oumSv^ yjjf «x iaaza 7^ oix/iiaj; i^co '^iiQ-ctf ^^ctc in, r\ani^ ouZ auThg KveJ.Hg a,7n- 
(priYct r OLoylui' nx) yb ov fth dxcoToc^c^aiv hkati "^tto t* >*t5 dimi^v «5 iJh}}(gL ojUTvlg, rhiv 
«AjTlpT* 'Ivoc iiTrri on ov '^riavvTaj ajurvig in Trcppco- cog^ t^ a,i^jL(gcXcoaict coaffip nv) i(cf.T-. 
i^juSpoi oTiiTryi, fjLti Q o^av ehbua^ r oiit/cictv ylw' ^vrct cfi (^yiojv, ^^Trii^aaig tI (^ g^^y 
dibi rS TPSinrQ n imvrcov (t kvqxH' 



nis , quia perpetuum statum obtinuit. Praeterea et Dei quoque notitiam apud re- 
liquos homines cunctasque gentes diffundendam fuisse , res ipsae gestae verum de- 
monstrarunt. Quamobrem prophetae quidem vox res post reditum eventuras ha- 
ctenus dixit: attamen dictorum veritas , et firmitas , et immohilitas , ac perpetui- 
tas , in Christo domino ostensa et consistens , iustam heati lacobi dicto auctorita- 
tem praebuit. 

Deinde et generaliter praedicens quae tunc Israhelitis eventurae erant prospe- 
ritates, ceterorum ritu prophetarum dicit, adfore illis omnimodam frugum copiam, 
ita ut coacervatas areae fruges exceptura sit vindemia , maturis semper concessis 
fructihus ; et ipsis propemodum montibus coUibusque copiam suppeditantibus , et 
omni re bona affluentibus. Captivitatem populi dissolvam , ut securi sint , et post- 
liminio fruantur , et suas urbes in antiquam formam restaurent , et agricolae terrae 
a se cultae fructus percipiant. Firmiter eos in sua patria stabiliam; id enim sonat 
dictio: et plantaho eos in terra eorum; et non sinam ulterius extra patriam regio- 
nem fieri , cuius ipsos ah initio dominos feci. Nam verba , et non evellentur ultra 
de terra sua , quam eis dedi , hoc sigaificant ; id est procul illa non amandabun- 
tur , prout tunc evenerat quum propria captivitate tamquam velamine impediti , ne 
aspicere quidem patriam suam poterant. Hoc est, inquit, decretum opusque Dei 
rerum omnium creatoris ac domini. 



(I) Heic, et alibi, et praesertlm in prologo ad lonam, videmus Theodorum nostrum haud ita low 
Sai6(p^ova esse, ut quibusdam interdum visus fuit, sed prophetarum de Christo vaticinia agnoscere et 
explicare. 



140 THEODOIU M0P3UESTENI 

EPMHNEIA ABAIOY TOY nP04>IiT0Y. 



ix: 



jiS^Oi T a,7rwXeicLV-i 6 ^ r ^ZD^^ryiyifo/ukvcug auToiq i\J^jij^Qi oz^^cpopais, oo^ ^ oi/ju.- 

p. 212. fs^^^eiv 'ZD^g ajnxvTx Tolg "^^ovaiv cLUTolq-, yiJ)j TtOTi v^ ^ictv avy^PM(nv ov Tretpcx, 

;(^digvLVTO :(cf,)ia)V' ')^^vicrztv yb 'lcr^nAircLi lukv c/k tS "lctjta^ ^Tu^vng tv ^©^j 

'lcl^iiftcuoi Q OK T 'UcTud-i acT^jcpol Q ricTztv ^roi ijo/ t ^laztctK' (^ iTretJ^ i/(p d^ioLV Kejtaiv 

r/J (n^^%rQy!im 'Qri (^ \ct}tci>^ /tunXnXvdi^Twv -, Sj^. /Udcrotg n il^v atnhv o 'Uauv , 

(^ dviXei^v K^^ ?\gL^Q/u8pQg yilSiiXirOj fu^^aycdjct^i fAjiV t ^Yctita)^ lig t Xctppaj' aLTnX- 

&£iv Y[ i^Yitii]^-, cog ctv Tivppca yi^vor©^ Acdnpnaiiv w opyn t 'Uauv' ^ Jii'f(^ d^ict^ 'Z?>^- 

voictg oi^icodiig o 'la;£<a»/3 TravTiXc^g cf)i(()vyi tQ a,chA(ps r ^?\&&luj' /UiTiKtiXudii q oftcog 

ih cStr c^ oiurcdv h \^^' <hifji,etvcLv ti oi c^ th 'Yiauv i(gLTuy:>vTig td ^'(^ 'lcP^nftcuoi 

TFoXifMCidg 'ZD^g G^ "la^TnXirc^ gp^ms c/jc r ^IctKCe>(3 t^c^^^jidpHg-i wg \(pluu wJ^* TiDi- 

KiAcog Tvivwu -r J(^r ountJv i^pctv o^cf^ettcvv/u^oi-, kid^v riTiov t ouurlet/ imef^^^curw yvw- 

s [tLv ^ v^ (^ KSH^v 'Ofcetvov-, ^-S"' ov aosveJ.-<ig Vt iV^MAircws, <t. fioLCvAcovikig i<^^v 

T»j Ti 'lipncjuAhfA' f(^ Toig T^ 'l«c/k (^vXvig IvPik^etv cnjUyij3ij' co<7i, (t TiXetgu coa ^' te t 

'lovcf^cucov oiTizoXefa, Toig ^oLCvXcovioig avftfSf^^ctj- ovTiv^v o fJigL^^^^ Acfci//cr tol k^ 

'Ps.cxxxvi.i. Ba^vXc^voL «zsr^cpnrdC^fwy ?Ciy<l juSp' * 'f)n t tiotuji^ Ba(BvXc^vQ-> c/nei c^ca^auju^ (t 

, 6K?\SiLVaujLSfjj ^g^ Ttt i^iig' ch^ m icfkiKVV Tu K^ r al^j^c^AcoaiOv c/Keiv!w avivig avitj3i- 

' H\^^^- ^nwoTtt )(g,)(gi' i7retJ% q (^ t ^ to ^cparloj' cwWv ju^^^oKIw rift^Ai fttwuetv :, hmryl' * 

fA^/r\^Y\n icvQM rp ■C^oSv ^Ecfbof^ r ri/Uipav 'lipaauAnfty r XiyjVTcov OK-^iVHTi ojcKiv^TZ %cog 

T ^jmXicov auTvig' iv<h\7^v yO oti i]»5 'Ecf}i)ft g^ \<^Hftcuiig Xiy^-i aft(^OTipcag Tuvroug 



COMMENTARIUS IN ABDIAM PROPHETAM. 



I 



-i> 



almici iaradiu Israhelitarum Idumaei erant , valdeque hi optahant illorum exci- 
dium, atque eorumdem adversis casibus laetabantur: immo cum ipsorum quoque 
hostibus perpetuo conspirabant , postquam Deo permittente Israhelitae variis cladi- 
bus adfici coeperant. Porro Israhelitae a lacob genus trahebant , Idumaei ab Esau , 
qui fratres erant Isaaco geniti. lara quia divino iudicio ius natu maioris ad lacob 
transierat , atque ob id invisura habebat lacobura Esau , euraque interficere , si oc- 
casio tulisset , moliebatur , dedit operam mater ut lacob Charras peregrinaretur , 
dum interim eo subraoto quiesceret Esau furor. Et lacob quidera divina providen- 
tia tectus plane vitavit impendens a germano exitiura; sed taraen manavit in po- 
steros horum odium: retinueruntque Esau progenies Idumaei hostiles animos ad- 
versum Israhelitas de lacob , ut dixi , progenitos. Quuraque multifariam iam prodi- 
dissent simultatera illara, tum etiam mentem suam aperuerunt quo terapore Assyrii 
contra Hierosolyma ludaeque tribum, expeditionem fecerunt. Tunc sane plurima 
ad ludaeorum perniciem fecerunt , cum Babyloniis conspirantes. Quare et beatus 
David res babylonicas praedibens ait : super fiumina Babylonis , illic flevimus ; et re- 
liqua. Quibus verbis mala per illam captivitatem ludaeis eventura significavit. Ve- 
rumtamen quia meliorem quoque rerum ordinera restituendura dicturus erat, ad- 
didit: memento Domine filiorum Edomi, qui in die Hierosolyraorum aiebant, exi- 



IN ABblAtf. lil 

vilov c« T^ T ^ctaiXeiav lgoej.av oii ^kfuaictg hraTct^i t 'EcAajw, h TivKifjLCt)' uto, a.Tri'- 

9-«Af /iBp 'z&^q (^ 'iff-^wA (^AcnKiA i^ TPsMjuiov ojUTvv c/K}(gL\li/u8p'^' Q vfBejt^itcaig 

'"STntx.pivaijudpoq Ttfoq ajuTvv, iitrfog Tvlg T^nmq (^ t^to (Pwot* * im.Ta^cLg iimTzt^iq t 'lcTa- viv. Reg. xiv. 

Lcoucof' <^ «VJjpg (72 « icapJict (TH h ^apetct' 8$ c* ro7$ avooiles^q it) to 'EcAyp g^pM, 'lcTa- 

fjLouag cv TO70/5 UTmv juvn^im txhvwu (^ncJi t IcT^jM-cuwy, o^ToVcfc c^ ^-S"' «/(^ 7n7ro/«- 

i(pL(nv , of (^ K^e^v T^ ovfjL^oe^q T^ ^/tfcgWtfO^, 'Z«?^(I)otcny Tjfg lctuTwv I^TOiiiVacTO ;(5sx<a?* 

w^ td7$ STT^AMAy-^ccnv MyU^v cnjjjiTn^vm j et 7mq oLTtacrctv c/tc ^ct-^e^v avctcmctcxicjuv t!w 

710 Atv, y^ jt<t«Jfe Aei-^vov auwm'; 7i }{y^>!t7rotiv «tc (^ hvayi' * dvytTV]^ Ba/SuA^vo^ « *ps.cx3[xvi.8. 

TaAaiTTwp©^, ju(^}(^ej-©^ 05 dv7am;c/)yc7^ <roi 70 avTCLTfoih /utcf, <Tii, b av7a:T«c/iy;ca^ ^/wlv p. 21*. 

tf^etKVvg 071 707^ «/^ (^ ^le^ai^aloig vmp t^ yvcofA,Yig cy^etVYig l7ra^</ T-Tii^caej-ctv 3i6s* 6:777- 

vi;(pt cT^ T /M^ /3ct^uA&)v<6e)v }(c^cmaLcr\ J^wuag^tctv , t ^acnXdjojLB^luj iroKtv cwmv a/u(gL 

Tt^ Ti ^acnXei (^ 7w,cn ivlg oiKiicnv cujtIuu -©^^0^85 7^75 Uipcjztfg *, ^^ ^ 7ra'S"efv ^ap' ♦ Sub cyro. 

cumJv QxeivoL a,7np oiiii K^ '^ 'lipi^oTzXyifyt, TnTroiYiWirav y\Jii\' 'itrg^^Aira? q t^ /^T^^bowj 

arr[aK>\g]zaA ct]-)(jj(sthcdcna4 iig t oJx^ioc ;><^p^ i^n-avaytyvi iniKtY. 

'LTretJ^ roivwtJ 7ioKKff,icig Sfcj. r 'zs^^y^tz^v ^og la i^g^KY^-^jQju^a (Tstr 'lo-g^^iAi- 
to? 1(Pm i(g,i(gL-y 'S?£97?^v /x^ iJztra aojue/dyv, iJsrD (^aCvKcovicov q ;tt«r c^eivo, on te 
ct]y^ju(ctKcdTog aTTOjg 'itresf-^K tQivv aTm^YjcriTObj t '^o^ttov ttoKkIuu q, «s ecp/tf j ^^ t 
y^e^v OKeivcov tLu oiiceiouv iTnJet^ctVTv autipyiov 'iJnfA^ouoi, ^<2ov 'fkny^c^etov i]Kr(pivcti 
YOfJU^retVTig iig 70 TravcoKi-^e). TmvTCug ''imKiavuf c^ ok t^ ]<re$tY]Krn>Uiig coPfiYijudpag cpjy- 
'^eiaug' 'oTrbp liZ dicf TioKi/JisvJUTtiiv 'Zsr^J^Kcogj og ivv tb "laKOjl^ irig t/j 'nr^^TVKicov 

uanite exinanite a fundamentis uibem. Perspicuum est fiiios Edomi a Davide in- 
telligi Idumaeos , qui utraque appellatione utebantur , ut saepenumero ex divina / 

scriptura cognoscere licet; et quidem ex regnorum libris historicis. Quarta enim 
bistoria dicit ab Amesia caesum fuisse in acie Edomum; deinde missam ab eo le- 
gationem ad Israbelis regem, ut ad proelium eum provocaret: bunc autem cum sto- 
macbo respondisse illi inter cetera : extulit te superbia cordis tui, propterea quod 
clade adfeceris Idumaeam. Quos in superioribus dixit Edomi filios , nunc Idumaeos 
dicit bistoria. Itaque David memento, ait, quanta Idumaei contra nos fecerint, qui 
calamitatis nostrae tempore abusi sunt tamquam ansa ad suam expromendam ma- 
litiam ; quique hostibus nostris vires addiderunt , ut universam a fundamentis erue- 
rent urbem , nihilque in ea rehquum esse paterentur. Addiditque : filia Babylonis 
misera! felix qui reddet tibi retributionem quam nobis retribuisti! significans fore 
ut eodem tempore Idumaeis quoque ob huiusmodi ipsorum mentem poenas Deus 
imponeret: nimirum quo tempore Deus Babyloniorum imperium eversurus erat, 
regiamque horum urbem cum rege cunctisque incohs , Persarum potestati traditu- 
rus , ut ab his eo iure tractarentur , quod ipsi pridem contra Hierosolyma exer- 
cuerant: expeditis inlerim captivitate Israhelitis atque in patriam restitutis. 

Quandoquidem ergo Deus correptura Israhelitas mala prophetarum ore saepe 
praedixerat , primo quidem ab Assyriis imponenda , iterum a Babyloniis cum uni- 
versus Israhel migrare patria iussus est; et quia valde , ut dixi , per id tempus Idu- 
maei cum hostibus consenserunt, dum idoneam nacti occasionem se crederent per- 
dendi funditus omnes quicumque de israhelitica stirpe essent (qua in re etldumaei 
sine dubio Deo adversabantur , qui lacobum raaioris natu privilegio dignatus fuerat, 



142 THEODORl MOPSUESTEin 

Vl^iciXTtV iuT^yiO^-i ^ TJZtVTOV T CKeid^y IfS^^pjU^m TrohXtw TIVOL }(C^ cJ^OUOiTOV mTFDl' 
JL^Og ^TVTiXiKA T ^^AffW oidv[^eiv TB ^ TitTOig il)tog !w r85 "ifl-e^MAlTa^, il C/Kr 

p. 215. tQ t gyAej^^ tF '^t^^TOKicidv x^ <S?/W KOfAAauju^n '\y\(^ov i(gi!^^jt^oi, TOicLVvx iva- 
%o\iV 'Uy^^ r C9C r '^o^TmTO^Q^ oiKan t^ guA9><a^ "^WTj/SAwdEj^Twv t^ ^iW* ava^^/o)? 
@ /«<P«^6«ov 'Ztf^f^mlw ^k^Jictv H^ 7«rw JViKmJCiv diog, d)g oiv S^ im.mg (Wii^ m 
'Zt^ppi^cmog T n^^M^^ojt^tuj 'lcf^ii[/,ou'iig [itwvaiiv Ti[A,copioiV' 07rlwi;(^ oiv ^ tt) KoetiloY 
fAmttytyCiv la \(r^v\KiTtSv cfhKt/^(n^ •Siof, iTmvocytyov Te ofTO? o;c t^ aA^^fjf^Kcidcnct^ 
K^ r^ ^P9^ 7raA/v ^^mthc^iig r^ oiKetcCj co^ (^ t 'lipHffuAlifA, dvoi)iOcfbit.'^crcLf , y^ t vaoK 
0/ oyrJi j(^L(mdjoL(Trxji, cv S cPij fASLKigcL 'Zt^^^jvjtAV ouuTiig (ruuLHivaui TraAiv, t ^^^Kncmv 
c^ ^ vofMwiig Sj^^vk^ioog "^jro^MpSvro^ ouuivdi TCtf d^cj^ ■&0yicnteiav' vvv te ^ ou /mk^y 
ri Thitov fA^twvaig t -^v^yoyiOLV Trctpet^TO Tolg oL<hKiijuSpoig' f(^ ju^ t t^ [tlwvdivTuy 
^KJBoLcxtv-, 'i-n jL(^A?\9v iTrei^VTO n» yvMftyj d^ov TruAoif n SLDto iipYiSrajf )(^ '■s^^g "ioyyY 

t/^BgpV CK^iCviKkvOUlj OLTrt^ Iw aLfA,(^Cd T^ (V^ OUUThg mthjuipviou^ 'ihiy^©^ T 3^8* fe HK: 

aJh?^v ij) 071 'W^fAn^ict i» AstS ^ tccvtLu iTwieiTO t fjLlwv^nv ov J^ tioAaLju vmo 7^ 
orei-wieiflt^ 5 «5 7n>X?[3uc(g l<^lcuj iTjoieiTO t ^/^«A«ar 6 ^0$. 
T. 1. " '^0^(ng 'Al3cf)iQv. ,, 0«;c/lv J(JJ tIu/ <hu/oLjU4V ^AAgtTl/ 7»ro, 7« hsyf^ KveJn' 

p. 216. Ap;^ov ytp Tg xue/« r^ Cfg^^etav ovojL($L<^<i tQ ^S, ;tpf3"' ^ r^ 7rv<£>ju(gi,7iKYi "^QMi m? 

^XOT^CptAu-NJ.etg 0/ 'ZD^^prJTOLf r/J iCJOJiB^COV iefi^VTO' (£' Og^CTJV 71» OfTO cTm T^ro )(cthei tIw 

*^57C^'Au^f<v T ^/ctv, ^-S"' i^ c</g^'gro ouuToig 7^ licPriAcov ^y^^oji t ^visrOTV iTretJ^h 
y6 (^ dicoQjtctg TivoLg ^^bm^iiTcog Sj!gi. 7^ 7rV(£ijL(^Ti)c^g cvi^yeioLg ^ 7^ 4^;^ IJi^VTO ivig 

OIK&OU; 01 'Ztf^p(pv\TClUf , ^ T chehLOKOLKioi^V <l^ iQ^JU^COV COg '2>^^' 7/V©^ /\ff.7\9VUUT(^ VTHl- 

x«ov, )(J) T l}/|1yo/M^'it«' auJTolg cvipylctv •uzto t irvdj /Ji^Tog t aj<8* ^. 7»ro (^ ogjtoi»' 

cunctosque huius posteros peculiari magnaque cura complectebatur ; et ipsos Isra- 
helitas magnopere moerere par erat , quia posteri eius qui divino decreto priraoge- 
niti tulerat benedictionem , haec patiebantur ab iis qui cum suo parente benedi- 
ctione divina exciderant) ob haec, inquam, necessario Deus beatum prophetam ex- 
citavit Abdiam, qui universo suo vaticinio eventuram Idumaeis poenam significaret, 
quum Deo aliquando visum foret res Israhelitarum in pristinam prosperitatem vin- 
dicare; a servitio scilicet expedire , suaeque patriae reddere , ut Hierosolyma instau- 
rarent templumque reficerent: in quo maxime decebat iterum congregari eos , ut 
ibi legitimis erga Deum religionibus operarentur. Et quidem nunc haud exiguo 
raoerentibus solatio erat horum eventuum praedictio: tum vero post vaticiniorum 
exitum multo magis credituri erant , haec olim Dei voluntate praedicta , et deinde 
verba in rem collata fuisse. Quae res utraque comprobabat Dei erga eos providen- 
tiam; certioresque eosdem faciebat, haec a Deo vaticinia fuisse edita gentis gratia, 
de cuius incolumitate magnam, ut saepe dixi, curam gerebat. 

" Visio Abdiae. ,, Nihil huius vocabuli vis differt a dictione : sermo Domini. 
Quippe sermonem scriptura appellat eam virtutem, per quam spiritali munere no- 
titiam rerum futurarum prophetae excipiebant. Visionem scilicet dicit pro divina 
revelatione , cuius ope illis contingebat , ut arcanorum scientiam consequerentur. 
Nam quia et theorias quasdam inenarrabiliter spiritali opera in animam excipiebant 
prophetae, tum etiam doctrinam futurarum rerum tamquam ab aliquo loquente au- 
diebant, pro sancti Spiritus agente in iis virtute; idcirco et visionem dicit scri- 
ptura et sermonem Domini; immo etiam, ut mihi videtur, auditum: propterea quod 



IN ABDIAM. 143 

cfcLnri )(^ ?^y>v KVQjLS t(gt.\ei' ^ Axalcu q d;g ilxhg^ are tji^ Trvdj/m^Tixm^i J)iJkcntcLK\a/q •, 

coauip oixori wi, Ji^ju^jcov r y»(Saxv' o-S^v <t o iu(c/Li{g.Qjioq 'UcTztia^ o ^zi^^pinng (pncn' * ♦ is. lui. i. 
xie/e 71$ ^5"<i6a8 Tri oLKcyi r/u^', 'ivct {Ittvi tyi yvaxji 7^ J^a^ivmv r/uuv, i(^ S>v lcO- 
f^-^Yifj^ ^ao^v aKoXsdv^Tvt 3^0 /tc^^'6^©^ riaJA©^ lavrlw n diiicag t (pcovlw 
iTnjyi'^' * agpt ji yn^g cJ^ dytorig-y h q a.xo« <J^ pt^jn^rQ^ d^H' eJ^eix,vvg oti «x aWcog * Rom. x. n. 
^iwcvvay t rcjictVTlcu aiijohjj 'tsr^cryvi^aj^ roig 'ZS^^^Yircugt dj^ « <^ 7*15 7« a7<8 7rV(^- 
jmgt,r(^ a/ipyeia4' ^ /i^)(J>eiQ^ ef^ (pyioi ActviJ^' * kXivc^ i\g 'S^^^o\lw 10 ovg fjun-y ♦ ps. xLviii. 5, 
aivoi^cd cv ']^\'meJcc 70 fZ&^^KYifJiff, f^n' ivct iiTrri 077 '\jm^]g t olkxjIw ^ «A^ayU^©- 
^eio^v T 5^6^(77^, Sf^TTOD^^fJLdJcjid Toig av^^Tioig T ^!?£$^;wv7i5e)V T J)iJkcmcL\'iajv' >(giv- 
^03a TTJivtu' iwetJ^ iiTnv ^o^cng 'A/ScT/S, b "Ztf^^p^a/pii ng 'ZtS^c/LTikyiaicog ivig ?\9i7rug liZ p. 217. 
7» (Bi^Xia J^Xcocnv \^vrog § tjvos ^^ Tzi Xi^ju^ay IjTTCog tz t TOiaCiTz» Asp^v ehiuuajuuv 
il\n<p'or(^, ap^roLf t?^" t^ «zjT^cpwTeia^ pY\/u(aTU>v siwg, 

" TacA Ag^ KvejLog diog rvi ^lJnjm^ia, „ AnKc^v <5fe« wv ^ '2&^^nr«a yyvircti. 
*' ' AkjqIw Yiickxm. tt^^ tS KvejLa. „ T^v q lcjo/j^m-i (pno? , kj t 'iJnf^cuetv aJiiXcov 
ju^ ovTwv av^^Tioig-, jui^ TroXiw q lao^//t^'a)v t ^ovov-, ^oS^^ t -S?» JichyiJLOJi t c/)c/^- 
<ntaX'nLV' ilvx. 775 a>w>?; " K«) f^^oylub lig 7» e-^VM cJ^aTii^retXi. „ ng£/o%'^ As^ 70 
kvkXco 71 «tz^/g^^v, o/ov reT^s w 7/ 7CiS70' «te» As^ 70, 7/$ aTm^i f/A iJg TfoAiv t^o- 
^g *; 'Iva iiTryi ilg TroXiv Tireiyia-f^luu ^ Thni^ (U^i^fj^lw to^ rftp^? kvkXco' Tavrlw ♦ Ps. cvu. 11. 
CULJU cpyicnv YiKHcra t aKolwv-, 07» oocmip -nva ((^Aoyhju t6 ^s^gay fJisf' cJ^a7ii<retXi 70 Oi- 
x«ov ilg Tzt IGvM ^o?, aTrttvrctg ouuT^g cv kvkKco y^ ^ ^lJnfjLajLcug auK>!iyjdv. " 'Avct- 
STfTE ^ cJ^ava^fj^ iTT aurlw iig TioXifHSV. ,, KctTa "^:7t)a7ft):7>/cnv 7t> Ag^v voefVtf^, iW 
^ H^ 't§e/-oyluu ilg ici '«•^■vm c^a^m^etkiv ^^iycov -i ava^-vi (^ c^ava<^fj8p iTr auurluu iig 

spiritalis doctrinae notitiam, auditionis cuiusdam instar, recipiebant. Quare beatus 
quoque Isaias propheta ait: Domine quis credidit auditui nostro? nempe notitiae 
rerum nobis demonstratarum , et quas divinitus edocti sumus. Convenientissime 
item beatus Paulus hanc divinitus protulit locutionem : fides ex auditu , auditus 
autem per verbum Dei: significans , haud aliter accidere posse prophetis auditio- 
nem huiusmodi, nisi a sancli virtute Spiritus. Tura etiam beatus David ait: incli- 
nabo ad parabolam aurem meam, aperiam in psaltcrio propositionem meam: nempe 
quam aure praebita divinitus hausero cognitionem , eam mox ad homines Jterferam, 
ut officiorum fiat disciplina. Igitur quod heic dicitur " visio Abdiae ,, is est qui- 
dam ( ut in ceteris prophetis usuvenit ) titulus hbri , qui nomen eius prae se fert 
a quo ista dicuntur, simulque innuit quanam auctor virtute loquendi imbutus, ver- 
borum propheticorum hoc initium faciat. 

" Haec dicil dominus Deus Idumaeae. „ Significantur ii, de quibus prophetia ' 

fit. " Auditionem audivi a Domino. ,, Adversos Idumaeae casus, arcanos adhuc ho- 
minibus , sed tamen post diutinum tempus eventuros , a Deo edoctus sum. lam quae 
res audita? " Et septum inter gentes misit. ,, Septum dicit quo aHquid circumclu- 
ditur , murum puta , aut aliquid huiusmodi. Sic ait scriptura : quis deducet me m 
urbem septi, id est in urbem munitam, seu muro circumdatam. Ergo hanc, ait, 
audivi auditionem, a Deo scilicet missum praeceptum eius, septi instar, ad cunctas 
orbiculatim gentes contra Idumaeam congregandas. " Surgite et consistamus contra 
cam beUigerantes. ,, Sub reticentia intelligitur "" dicens ,,: nempe septum inter 
gentes misit, dicens: surgite et consistamus contra eam beUigerantes. Tamquam si 



y. 3. 



14i TlIEODORl MOPSrESTE?ri 

J>. 218. TJVXiJUiQV' aXTCtV^ T 3^8 ^UTO AgJPVTDS TE , (^ Wi\<L'oVTOq -y (^ TTfltf^^^^^V g;?-' OAlTi^tt; Tzi 
i^VY\ Ot^AAS^VT©^* ^^ cOkl ^f^ CT^CfmyeiV OLUTOtq ^iXT^VT©^ CV TOig y(^ T^ ^lJ^iif^CUCt^ 970- 

Ag/<;i<5* olov 71 f(^ /ttpi;($66«©^ Actvic!^- Tig ATm^i fA/t slg TiiXiv -ttfeeo;^;; ti^ liq o<h,~ 
yi](r\ fM \odc, T^ 'lef^oufMcuctg; ov^ av o dnog o OLTmcraif^^ ^fA^^'^ '/vo- 2/V^j otj o '9?05 
imsi i\c, Qyir kJ) t^ 'lcTa^a/a^ ^ctTYiyyjai "miXi/^ig- IJ^iCdfji^ q t5td ;^ <2>^^ TZif fJisn^- 
v - e/6) ^obvlt^ iv^i Tig ccv K^ "^TTVcnci^TTrcnv ovi^cuvi^aj tv Xiycov n Psi^vng n ti tviovtv 

* Ps. II. I. olov ^ TO "*5 'ivc& T1 i(pi>vct'^cif i-^vri iOj ^oi if^^iTY^cntv i ol ^ctcnKeig t^ jii?, (t ol ot,p^v~ 
Tic cruju^^ncmv ^ ih outv i{^ t KveJa ^ kJ t ^iTOv cmW* Sj^ppn^ct>fj^ g^ eh(rfji.lig 
eWTzSvy ^ *^pp<4a)/t£^ a(p' w/^ ^ ^v^v oumSv /^ ^ ;f5tv^[/3a k^ "^TTOcncoTrycnv tv 
Xi^vng voetruui-i iig JMXcoaiv t^ yvcofA^ng fM ks r 'Zi>^^vo/(pj' OKeivlu) ihyi^ovTO <m^- 

•PS. CXIX. l. ^<V roi^krOV ^ ^ TO *5 -2?^$ KVtlLOV bf TtS ^>Sl^i^aUj fJUi C^iK^^Ct-i (t iicmiCiiak fA,S' 

KVQjLi puaztf r ■^vyluj [a^h ^"Sttv ^Mcov abJiitcov i(^ "^iTiv yXojosng Jhhicu;- v^ "tTrvaicoTiraiv 

^ ^(ptV^t/Sa (PM07 TO KiyCOV-i JVCt if, '2«?£^5 KVpiOV CV TZiT '3"Ai/3££S"C£/ ^ C^igX.^^6t Ag^V, 

p. 219. >cye/g pDffw/ T -^v^lw i^a *^57D ^As^jJV a.J'iK/j>v ^ "^jto -j/Aa^arMj c/bAioc* tt) ;^ i\(jv\Kv.cji 
^8, J^ ;6t«(r« K^ avTa^TDc/baiv iipnrcti t Tmvrog' 8tw5 «v /^plv^y^a As^* oti cTLo/sAg^gv 
'^505 Tw €-3"V)i5 coani^ tivi (^odvn TzS o^Tctyfjf^Ti Trtf olKa(t) cf)iyef^v auThig i\q t k^ 
T^ ^jafjucuctg TroKifnsv' iiTct d)g t TwMfipv cfhAcoorct^, iTTuyj 'Z^og t "ijnfjucuctv awmv. 

V. 2. «c 'lcTS oAiJPgOV ehehi)i(gi. Crg Q' ToTs g-3"VgOTV « TljLtW/^^ ©-• 2i (7^ (r(p6c!))Ct. ,, rioAA^J 

cra (pnOT «^ T TToXifuodv T (Td^cLylw \pyiaTtfjSp'^-i i\g oX'iy>v; cr« fc^^azo ro g-3"v©^* 
«9? TniVTWV i^T^ovctg u) (z cv aTifJuci j^gtd^gTivoL} ttdAA^* «$ ikio itoKKcSv Ti TnTToXioo- 
Wi\fJ^ov ;(^ fAVCiOig (t^l2Xy]d4vTzt :(gLitolg' iiTct Tig y\ obiTiaL'^ " ^H 'us^pjicpavicf. t^ ;6tff- 
cTio^ (r« iTTVi^i (n. n^/LcnduulkvTa cv r OTtcCig ti^ Tn^c^v •, v^^c^v r >csff^\KioLv ctvn/* Aiycov 

Deus haec diceret iuberetque, et undique contra Idumaeam gentes colligeret, immo- 
Lelli gerendi ducem se fore reciperet. Veluti etiam beatus David: quis me trans- 
feret in urbem septi? quis me deducet usque in Idumaeam? nonne tu , Deus , qui 
nos repulisti? Nempe ait, Deum sibi ducem futurum bellorum contra Idumaeam. 
Hunc loquendi modum observare licet apud beatum eundem Davidem , cum per 
reticentiam intelligitur, dicens vel dicentes, aut locutio eiusmodi. Veluti: quare fre- 
muerunt gentes , et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae , et prin- 
cipes convenerunt in unum adversus dominum et adversus Cbristum eius. Dirum- 
paraus vincula eorum, et proiiciamus a nobis iugum ipsorum. Nam et beic per re- 
ticentiam vox dicentes intelligitur , ad consilii patefactionem, quo impium illud su- 
sceperunt facinus. Simile et illud : ad Dominum cum tribularer clamavi , et exau- 
divit me. Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa. Ileic 
quoque sub reticentia innuitur " dicens, ,, Nimirum, ad Dominum cum tribularer 
clamavi, dicens; Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa. 
Nam quod medium interponitur exaudivit me , id utrique membro responsionem 
facit. Sic igitur hoc loco dicit , coiigregavisse Deum gentes , ceu voce quadam , 
praecepto suo , easque ad bellum Idumaeae inferendum concitavisse. Deinde bello 
veluti indicto , pergit loqui contra Idumaeam. 

*' Ecce minimam dedi te in gentibus; vehementer comtempta es. ,, Magna 
tui, inquit, caede edita, ad modicam te gentem redlgam, ita ut omniuin minima 
fias, multaque ignominia noteris; hostium numero oppressa, atque innumeris mahs 
pbruta. Quaenam porro rei causa fuit? " Superbia cordis 'tui te extuUt incolentem 



IX ABDIAM. i45 

c# T?| KOpJ^lei (wr^t iii IU6 i(^vk^i 'f)ri tIw ylw', ,, ^ETreiJ^yi yb opaov wkovuj ^^v ol 

'icf^cjfjLouoi, fjuaiX?QV tQto Xiyi on A^^^caq iTrrifi^g t Sj^voia.v , Iv iicfQ.Ju(n(n /u^ ol>ia>v 

TTt^cSvy TroXhluj Ji (TH f(^ /LOiytg-lu/ <W5 <J)« m7ioniftA)g t o1)vn(nv (t <^n h^j\ o]'oiuS^(^ ouk 

av mii 'i(j^£raji r Juju(x,ju^ov cn t^ ^^D^a-H^mg okIBccXcTv iUfSf^yia^' vvnp m Jn Trcim 

-m, ilpyj/L^oL, 'ivct olI^yi f^oLrlw olojL^(^ if) tj d^ictg (ivTt^^!T^ilii(7yig (^nXyig. " 'E(xv /uui- jy. ni*. 

TicaeAo^rii; <»5 agTo?, f(^ iOLV d,vct ju^(tov ryj ciqicov -^^; voosidv crou-, OKCtd^v i(gLVz'^a) cn v. i. 

Ag></ KveA^' 55 "lI^ k^v cfcSTO JikIw ilq v-^Q^ ap-^rig, og ttdXv <r^ o^^y \sSp\71f ct^ oji 

d,pi(jicpii «2«^^^? "^ J^ujvoLjUiV T IfJLtw, %T OLV (H i(^^(ma.y idiAco. 

" Ei nKi^ffom ilcniXdtv 'te^g cn, ej A)i$w/ vuKTvg-, tth ctv elmppi(pyig; hk olv litAi-^v v. 5. 
Tu iKcufoL oLUTvlg; i(^ ei ^vyy^Tcuf ilaiiAdvv 'u^g cn-> sk ctv vTnKiTrovTO ^(pvAA/«/^; ttw; v. «. 
Q^ipdjvv\^ 'HtTztO, ngjf /^tsAm^P^t? ca/n/ Tct ttiKpuf/^ju^a,; ,, Ei juS^ ouJb ithiTrfaJi Tivig ol 
AgAM'&07W5 cv T vv^i AJi<r<^€tv ilcadvTig ih T OiKetcLV iTretaiiXdvv tIuj crlw -y^^e^^oL tivol 

?\Cf.^'oVTiqr, TV^V (^^nAdoV OLV OV Q OVK aV dTTippKpiig 7115 olKtCt^-, iTTeiJ^ ^ oliCi1cndi>g ffg 

'^TTV^tpetv oi ^ Xv]<reicu^ tu 'Zi^^^^VTa a,(pi/\9ju^ot hk yiJuuuclvtv' (^ ^ "^vylw q Tivig 
iiq dLfJLTnXava g/V^jnAu-S^TE?, ttcvtw? av Ttva KOpTrov iiffjkXtirov cv Tvlg dfJL7d?\9ig' tv Ji 
y^ vuju (jvi crjfjL(3Yim'ju^ov ov tviStvv g$w/- iTnAdjcmvTOLi .^ vioKifJUOt of tvcthtvv (th i(^^-: 

K^-TACyiiCJlV -i C0<^ OLTrOLVTOL Q^i^^^/VYIcrcU/Tiq TDL 'Z^OVVTtt OQi , jW-M Q Tp H^KpVfJL^uSpCaV dni- 

pouov dcpetvauf ti <i>^^ cjvi' kSTO) thivtdl fjzsv r l^Hcnouv iqctf t iKetvcav, (^ TravTzt JhKHVTu, p. 221. 
d7riXdjaovT(XJf A.*/3ovte5* UTtt i\c, iXiy^v riig ifhTVLcncog tS i(gLKH' " %cog Tyj cejtcov (TOU v. 7. 
i^a^7n<ret^v cn TmvTig oi avJpiq t^ ^^img cm' dvTi<pfcru,v (roi, hJhvY\^(rav 'Ze^g ai. „ 

rupium specu§ , iii sublimi liabitaculo stantem , aniraoque tuo volutantem, quis rae 
in terram detrahet? ,, Quandoquidem Idumaei montana in regione degebant, hoc 
lere dicit: ingentes admodum spiritus geris , quia scopulorum recessus qccupas, ibi- 
que spatiosam ac maximam , ut certe arbitraris , stationem tenes: et sane neminem 
lore credis qui te pr^esenti prosperitate deiicere queat. Quamobrem quae dicta 
sunt, patieris ; ut sentias frustra temet aliquid esse putasse , inyita Dei voluntate. 
*' Etiamsi aquilae instar aUa petai , et si mediis in astris nidum statuas , iUinc ego 
te detraham, dicit Dominus. ,, Sublimis feraris licet , aquilae more quae montes 
supervolare procul solet ; in mediis quamvis sideribus glori^e tuae magnitudo te 
collocet, viribus meis miniine obsistes, statim ac te deturbare voluero. 

" Si fures ad te venissent ^iocturnive latrones, ubinam proiecta fuisses? nonne 
furati essent sufficientia sibi? Et si vindemiatores ad te ingressi fuissent, nonne 
tibi racemum reliquissent? Quomodo lustratus est Esau , deprehensaque sunt oc- 
culta eius! ,, Si fures aliqui , clam noctu furari soliti in domum tuam inrupissent, 
paucis direptis fortasse discessissent ; tu tamen haudquaquam aedibus pulsus fuis- 
ses ; tuis enim te layibus ii qui furto tumultuario aliquid diripiunt spoliare non 
possent. Item siqui vindemiae causavineam introissent, nihilominus partem aliquam 
fructus in vite reliquissent. Verumtamen rei nunc tibi eventurae alia ratio est: su- 
pervenient enim hostes , qui tantopere tui potientur, ut omnia tua scrutati, nihil 
tibi, reconditum licet, incolume esse sinant. Adeo cuncta in eorura potestatem de- 
venient , qui quidquid libitum fuerit depopulati , tum dejnum abscedent. Deinde 
ob mali gravitatem declarandam ait: " usque ad terminos tuos dimiserunt te viri 
omnes foederis tui; obsisterunt tibi; vires suas contra te intenderunt. ,, Qui iure 

19 



V. 8. 



14-6 ' THEODORI MOPSUESTENI 

KoLf ^ (^ 01 ^so^n^v cTvuj^KCLg ^iXictg rk y^ (pj^/uicf.')(icu; i^vng '3^5 o4, 3^oi,cru/uSlfjoi 
CTH T^ (7Vfjt,(po(^; To jusyi-d'^^ -y 87TO T^ T^ Ci/cLtfncav imvrctf juifiipct^j a><ri cn aul) Ofceivoig 
Travmv cJ^cti-d^lujcti t oQjLCdV r acovj ')^Qjiti t TwAijuucdv ^^ t ctl^jn^Xct^aico' cadvuvTct^' 
of (^ oivTi^TH^VTctf aoi-i }u (^uuuYiOovTOui Tolg TToKifMOig av^fn^Qc/LTiovTzg Tug aoig' yu to cuuto 
imKiv iTcQopg Myav' " civJpi; iipLuiitoi (m ol awji^'io\Tig aoi^ \^kcw \viJpci \:miiJ,TU 
0-8* ohyt ^ avlid^aiq cv cu/m. ,, O/ (^iX'ictv OLcaTct^oju^oi 'u^g ai y^ otXc^v aoi kciyco- 
vQvT^g^, auuTo'i aoi ?\9^tg vcpavSaiv, ih oLTmXeictv a,y:vT2g, iTretJ^ c/)' \£^Qa,?^Xii<mv a.voiobv 
6'J Q S/^^KejLvetv (fsu" ovTOJg (^'t/\gtg '^gziaztf r^ i^^v. 

" 'Ev c/Ketvvi TYi Y/LVi^^ct, Xiyi Kvej-og ''^bTToXa acx^iig c^ t^ ^lJHfjLouou;, <t auiioiv c^ 

V, 9. Q^i^ 'YiattV' (t TjfoyidriaDVTOL} Ol JLC^L^TOLf 0"8 6fC QcUjL(^V-, 'oTTldg cJ^ap^Yl OLV^^TT^B^ c^ 

V. 10. ogpt^ 'HcTOUj SJ3, T aa^ayld) ^ r daijSc-toLv r ilg (^ dc/^Acpov 0-8 "loL^tci)^' /f^t) ^(^tAu^'/ 
p. 222. cn ol]%vuuy\ , ^ ciJ^apdTKrv ilg (^ (uma. „ ^ kiroT^uuuTajf Jv\ TRivTig o\ hv v/uuv 'zz^i tx 
TioXifJUitciL aod^ot TE ^ Juuuorm nvig ouD-^vuuvcg if)' 0/ ts /^i^ (p^vovumg 'f)ri r /ui^yaug 
cv 0iw/<^v, M jUi-^d^pi rp TToMcav if) cfbicei ryJ vjuiri^v' vtfvndivTzg rt^ (po/3&) ^ iTn,- 
KwKv^Tuv f(^>ca)V iig TFfmaiv f(gL^gyiaovTaJi (^ JetAiav TtauvTy\ r/J av^^Trcdv aidoKe^cL 
'^'naiTOLi Tyf u^t^Ts^v, VTiip m cuuto) Cfftr clJ^A(p«s ar^ U^iag ox, t 'loLfta/^ f(giToty)v- 
Toug TO ^005, og a,J)sK(pog liZ t v/iAJi.TipH 'Zs^y^vH, ^a^^vojmsig 6/>iJiJix>f(gLTi r atpayoug' 

V. n. ijyiip J^ TiiTUiv al^wuri n ^z^jSKn^ayi, (^ TmvnXn r oLTizoXetaLV \:mfBpeig. " 'A(p' ms 
Yi/Lt^pctg dvTigvg c^ a/av77C£^ cv y^jUjtpa, al^jn^KcoT^^ovrwv ciMo^ftlV JwuajMV (uml' f(^ 
(^o^toi ilafiAdtv iig TruKajg currJ, ^ 'lioiicruKrifj, i(ia7\9v fiKv\^Lg-, f(^ av ^g wg iJg c^ 
ajUTtSv. ,, Tc^v J\ imKdjoo/LB^jcdv aot f{gLftccv c^ c^etvov JiJi^aui r ^Sm(^aaiv , cJ^ovi 7np 
ToiavToc, Kp r^ dJ\K(pc^v TiToKfA,yix.ctg r/J oifteioov Qn jlS^ ckdZiot aiiTbg a]^jngt.KcoTDig 

amiciliae mutuique praesidii tecum antea copulati erant, statim ac calamitatis tuae 
gravitatem senserint , acl hostium partes transibunt ; cumque his conspirantes fini- 
bus tuis te propellent, dum hostibus gratificantur, atque in captivitatem extrudent. 
Hi totis viribus adversabuntur , atque hostibus suppetias ferent. Id ipsum alibi de- 
nuo dicit: " homines tui pacifici , qui tecum epulis accumbebant, insidias tibi col- 
locaverunt. Nulla est prudentia eius. ,, Qui tecurA amicitia iuncti, communi mensa 
utebantur, machinationes tibi struxerunt quae in perniciem ducerent: quia pro 
tua summa stultitia ne germanos quidem amicos ab inimicis discernere nosti. 

" Illa die, inquit Dominus, pessum dabo sapientes in Idumaea, intellectum in 
monte Esau; cadent bellatores tui e Thaeman, ita ut exterminetur homo ex monte 
Esau, propter caedem atque nequitiam quam in lacob fratrem tuum exseruisti: igno- 
minia oppleberis , atque in aeternum deleberis. ,, Leto occumbent quicumque apud ^ 
vos rei bellicae periti feruntur vel fortitudinem iactant: quique proehis in Thae- 
man pugnatis gloriantur, quae maxima videtur urbium vestrarura; hi metu instan- 
tiura malorum fracti , animos ultro despondebunt. Tanta fiet civium vestrorum cla- 
<des ! propterea quod ipsi fratres vestros , ex lacob progenitos , qui vestri progeni- 
toris germanus fuit , immeritis cladibus adfecistis. Idcirco , inquam , probro suffun- 
^ demini, supremumque exitium adibitis: " Ex quo die adversarius constitisti: quo 
die alienigenae in captivitatem redigebant potentiam eius; extraneique ingredieban- 
tur portas eius , superque Hierosolyma sortes raittebant; tu quoque eras tamquam 
vmus ex illis. ,, Eventurorum tibi malorum eo tempore causam tibi conciliasti, ex 
quo adversus fratres tuos talia facere ausus es: cum extranei servitio eos raancipa- 



V. IJ. 

p: 2iJ. 



y. 11. 



•IN ABI)IA.M. 147 

\^fjil^ct\'Q\ •> av Q dvTi^i l| ivoLV-nctC' 'ivet uttvi, \v tvi t i^^^ifv "i-m^ctg ouvtov tupidi' ^ 
c^o;)^a5 jL^ oumifv iig -n tos A9i7ra$ TnjActe il<rmauv, ^ -srphg r ?^i7rcug, t^ t 'lim^srU' 
ArifA,' (^ cTk <^ KXnQCjti TO ivovm J^ava/^VTO TmvTX' av 3 iKOivcovetq Tolg toixvtu ToKi^c^cnv. 
" Ka) jU,») ^^cTjj^ r./uui^v clcT^jcpS (ra c^ W/M«^a clv^o'^ift)>'* (^ ^^ 'f)n-)(ajL^i ^Qh tUc, iJk^ 
'l««/^ Ik «/tt«pa OLTmXcicu; oamSv (^ jw<« /M*^A9^»i/tC9>'«<r>?5 Iv «/t^^pflj. OAi^gw; cam^v fjcnA 
g)c7?'A-&W5 6K TrvXag ?^dv cv hji/J^a, twvoov ajmSv ^ f/>ri ^^<^v\c, ^ cw ^ t oujDctyjdyluj 

WtmSv CV htUiPCL oKi^OH CWWV.y fJtM Q (JWJiTn^l^ 'S^ T JhvctfJUV OJJIUV cv hukpct ATmXeloLQ 

(XjtmSv fJiY\ Q 'fki<rriq ^f}h lug cfiiK^o?\gLg cumSv k^oT^Q^ivaxtj t«5 avoLcmi^o/u^iig l| cumSv, 
jjLij Q avy>t?^a(rrig Tnq (pdJyjVTCtq dtmSv cv y]/u(jipct ^x\-\icoq. ,, To judp i^J^yig a,vri t 'Ivol 

fJLY\ g<f!«cS'>j$ Myi-, 'ivoL fJl>V\ TZtVTZt (^ncn TJOl^i' OLKOXii^q yb TtHq OLVCOTi^iq ilW&V ^SXiTOLj, 

0T> V7np TS^TMV Jtoaii J^ixAW j <t T fJLYWvoju^YW "^jzsD/u^eiq 'nfJLCooicLV' iTreiJ^ iTnyjau^iq r t 
dJ)i?^(^S avft(poocug' )(^-d'^ ov OKavoi }{^^v r \Jz«rJ ^i> ckf^o^^icov VTnjU^ov ot,7rc^Aacti/' (^ cv 

etVOLyi(^g OUmSv i^i^^OJU^COV i(pd^yfU pjH^CTU oIoL ilKOg 'f^ TYI CUmSv Y\JojU^Oq aLTnjdXilCt' 

Tc ^ iuuiycL7^^r\insvv\(TY\c, toto >!iyi' <t, cv aLVoiyy^t; ovmv c/jceivcov i}<ri^eig ;^ ojVTvg ilg t 
vroXiv /U^ T T^iictv,, TU ivJiyofJ^oL }(c/l)(^ Sf^^awv auT^q' )(gLV ii nvig q oumSv Sj^L^pvyav 

TTIOC, YfJtvitVTD, T craiJipW T5^T&) 7J0^'i{^i^ -Z^OO-JbKC^VTiq-i ^ T^^^St^ ''$7T0A?\.VeiV iCOJiiJh^ig, 

cv?.?\gLftl3ctv'oju^6i Ti THg (piu^VTCtg l^ oumSv (^ 'S^^JiJ^iiq TifjLoo^ict' ihTV ^ Ag^ to fxh 
'fh^rm ^ TOS chiic^o?^q cumSv i^oXQ^^ivartf THq av aLact)'C,o /lS^hc, I| cumlv -y fjuin q avyH?\.ei- p- 22*- 

a->?5 T«e <pgUpf>VT<:i4 CuWk iV Y\JU(Ji^Ct ^?.\-\iCO(i' J^l OXCOV l^ii?^JU^JOq ilTTetV 071 V7np COV Wc9"»)$ 

2^ TY\ T 'l(r^wA/7Ziry aTmKact dJ^^^poiv ovtuiv awv , (^ cT^ <^ toTs TwXijuuoig aufA^nT^^ig 
j(^T cumSv, ^ ?i«8-«5 ^i to?? cmWk K^^Kolg, Sfg^^tc^ig tz ojUThg (^ ouvTvq v^ t oliceia^ Jiivajuuv 
■ri^(^i€?^t\KCtg Tvlq i(gLKcigi vTiip ThTCeiv Jh T /L^KK'6(r(Ui xzsof^eiq Ti[jLCi)piaAf' odiv ijrayi. 

bant , tu ex adverso constiteras , id est te in hostium partes conieceras. Utique alie- 
nigenae cunctas urbes, atque in his Hierosolyma , occupaverunt ; manubiasque sor- 
tibus diviserunt; tu vero talia audentium particeps eras. 

*' Neque despicias fratris tui diem, in die ahenigenarum ; neque laeteris super 
ludae filiis in die ferali eorum; neque superbe loquaris in die calamitatis eorum; 
neque ingrediaris portas populorum in die cladis eorum; neque despicias congre- 
gationem eorum in die quo interibunt ; neque inveharis in potentiam eorum in die 
quo peribunt; neque steteris in exitibus eorum, ut evadentes perdas; neque fugam 
eorum impedias in die calamitoso eorum. ,, Verbum despicias pro ne delecteris usur- 
pat, idest cave talia facias. Superioribus enim consonans dictis , significat fore ut 
poenas pro his maleficiis des, praedictamque animadversionem perferas: quia lae- 
tatus es fratrum tuorum adversis casibus, quo tempore hi ab hostibus vastabantur: 
dumque angustiis vexarentur, verba effutiebas, quae solent ii qui aheno exitio gau- 
dent. IIoc enim significat superbe loqui. iVtque in eorum pressuris tu urbem cum 
hostibus ingrediebaris , ut fratrura cladem augeres. Quod si qui forte viam fugae 
nanciscerentur, in qua unice spem salutis collocabant, hos tu quoque perdere sata- 
gebas ; capiens nimirum profugos , ac punientibus tradens. Hoc enim significat , ne- 
que steteris in exitibus eorum, ut evadentes perdas , neque fugam eorum impedias 
in die calamitatis eorum. xltque horum dictorum generalis sententia haec est: quia 
fratrum tuorum Israhehtarum exitio laetatus es; quia suppetias hostibus contra il- 
los tiilisti; mahsque eoruradem gavisus es; atque eos pro facultate tua detrimentis 
adfecisti ; idcirco paratum tibi lues supphcium. Quare addit. 



148 THEODORt MOPSUESTEM 

V. 15. <-^ A/077 lyfvg Vj^J^ KvejLn "Qh TjnvTzi tu ?Ovm* ov Zottdv iTromiTct;^ «tz» h^ aor ih 

- av^QcTihJh/uisi (Th a.v^7n)cfb^G^rauf aoi ilg m(pctXlw o"8. „ '"''Hx,</ y6 o ^^g K^^^ ov dLTrav' 

roA /-^> TifJyCopricnTCLj GcJtr otjcT/j^t^ Tn^w^^Tct; ilg ouni.ig-i /j(^Xtgzt Ji Tvaviuv ^oj^eiav 

i7m,^<l mi tIco TiiA.coQjL(iv -i a,va,?\9yiv axn rlw ovf^^o^v limyav olg m7n)ir})cctg ;^t' cwTtfv. 

V. IC. <« A/OTJ hv ^OTIOV iTDig ^^ TV OpOq fMH TO oiyiOV ^ TnOVTOJj TfUVTX, TU iBvYI OtVOV TnOVTCLj ^ 

X avcL^YiaovTaui-, )(^ icyovTctj ^dti)g ovy^ vTmo^VTig. ,, Auto-; ts yb vmp m ilg to op©^ to 
i/u^sv G^ olzoujUTctg cv ajum ivictvTzt T^ToXf^nKctg , Jieh^aui r tj fx,copictt>' ol JtCivcdvn^juvTzg 
Ti aoi T^ yvcofji^m TztviYig (t r (ts^^^ziodv -, oog iiTtog itoivcovY^a-nm t^ TifjucoQjictc , TnxvnXet Am- 
i>. 2a5. <p3^vT5$ OLTrcoXelct:, a>g pnc^V d^Tnoiy^voj r f^gLdttTm^ inc ovtwv to juSp yb iynig (^ mov- 
' -^ Pi. Lxxiv. 9. 7^5 rlw TjfjicoQxctv A}?^! T cLWwlg Tg rnw^^im /u^Iw j^ Toig P^gimTig' ag to "*" m^ihpiov cv 
^^ ^cup/^, oh'd uK^Tyy Tiknpig Wt^a-fJigLT^' <t i)0\[Viv c/h, THThi iig t^to' 7iklu> o Zv- 
ya>g djuT^ inc oJ^H/ivco^t]' TnovTctj TmvTig ol a/^Tw7i9/ t^ yfi;' to q If^ to opQ^ fjiou to 
ayiov -y ivct iiTryi-, vtjId cav i\g ro o^g ro i/^ov iig tz gsu' olitotjZra^ cv oujtzu Tviavnx. Tf- 

V. IV. ToXfJiY\)(gun r, Jieh^ct>i T Tfjttwgiav " ol aoivcovYiauvTig ri aoi -t^ yvcof^Yig TauTVis (^ t <5j^'- 
^i^y-y ^i iiithg Ttoivcovnanai t Tifjt^coeAct^ ■> imvTiXei AYi^p^vng aTmXeta,. " 'Ev q tzS 'opi 
Itcov \<pq Y\ aziOTAejLa^ d^ iqwf aytov-, itj ;($e,Ta,>iXn^vo[j,nahsaiv o oikQ^ "Iolk^o;^ G^ jiAy]- 
^vofJi^YiaovTctg auThg. ^, Ylio} ju^ owu Vf^oig n }(^ G?tr K^)toivcovYi)iorctg vfMV t^ yi>U)fjL,Y\g^ 
TctvTO, '^unoiToui' (Z^.aa)^avv^ q (^ imang avay^t^g i^co '^naovTOUj cv TZiT opi n^ 'Etcov 
^ZeT^n^v 7iuM}JiY]^vrig' ag^ ovTotg duro ^^ t^ t^twv (^on-d^et^/,; a)40V i^avlujotf Itt^ ^ 
imvrcte; G^ ^SD^n^v avmv ttiK^mitOTctg vzuo-^Q/ag 'i^naiv oi "^^jpvo/ tS 'lafcaij^-, ng 
iTroXifJuetn 'ivdiv VfA,eig //^ rp T^timv. 

V. 18. _ • cc Y^^ '^^ Q o/;c©^ "la^^fB Tiv^j K^ ot>cQo "lcocjTi^p cpAP^ 3 o Q o/jc©-» 'Ucxttu iig 

" Quia prope est dies D6mini super oranes gentes. Quae aliis fecisti, eadem 
tibi fient: retributio tua retribuetur in caput tuum. ,, Adest enim tempus quo Deus 
puniet omnes qui aliquando Israbelitis male fecerunt. Et quidem tibi prae ceteris 
gravem imponet poenam, paremque maleficiis quae in fratres tuos commisisti, " Quia 
quemadmodum bibisti super montem sanctum meum, sic bibent omnes populi vi- 
num: bibent et ascendent; eruntque sicut non existentes, ,, Nam et ipse propterea 
quod contra montem meum incolasque eius invectus es, supplicio non carebis. Qui 
sententiae tuae factorumque participes fuerint, iidem poenae quoque socii erunt, 
internecivo traditi exitio ., ita ut ab iis non differant qui nulli sunt. Nam verba bi- 
bisti et bibent, animadversionem significant in Idumaeam aliosque bostes expromen- 
. , , ' dam. Veluti , calix in manu Domini plenus misto. Et inclinavit ex hoc in hoc; ve- 

rumtamen faex eius non est exinanita: bibent omnes peccatores terrae. Meraorat 
» autem montem sanctum suum, significans fore ut proptef crimina adversus eum 

montem incolasque eius patrata , poenae obnoxii fiant Idumaei : et qui cum eorum 
consiliis rebusque gestis conspiraverunt, iidem ad supphcii societatem vocentur, ca- 
pitalique vindicta puniantur. " In Sion autera monte salus erit et sanctitas, et pos- 
sidebit lacob qui se possederant. ,, Vobis itaque sociisque consiiiorura vestrorum 
' Iiaec accident, Incoluraes autem erunt , atque omni adversitate carebunt in raonte 
Sion qui antea belhs appetebantur: atque ita mons ihe propter horum securitatem 
sanctus videbitur: immo vero cunctis dorainabuntur, qui se antea devicerant, lacob 
posteri; quibus nirairum vos nuper vestrique socii molesti arrais fuistis. 

" Et erit domus lacob ignis, et domus loseph flamma; et domus Esau stipula: 



IN ABIJIAM. 149 

aTrnvToiv 0/ 'lcrgptMA/J) t *lef^iifA.cua)V -y W9e <^t)cLu TW^g i(gL?\ff,i^!w avciKianiovTOq amavTcu; 
out-nig d^poLviaztf tc^ x.^t</ 7« TroAg/Aou. " Ka/ oux, f^ ^^(^0'^©^ t&T o/>c<^ 'Hoa-jj '671 
.'x.Jez©-' lA^tAMO^v. 55 'ETreicTH ^p «(?« (^ 'Ict^mA icn^cti tcJ' 'Ucmu axrel ixrctVTOU^ ctv 
auTiiq dvctAicmav ju^A^svTtt toS 'mKi\tU) , ^ ThTo ouk i^ 7Wp(p6p(^ (pjiffi tt^ oiKtd 
*H(7ttu* d.vTi iQ s-^^g \<^ cv auuTvHq og Sf^^^exvaui ti J^uuut^cjiTctf Gcir "la-^y^knctg f(giJtov' 
•dA/\5t 'Sir« OTVTctf ju^ 'zs-ap^ ettrnJv ou tw tv^vtix' aftvuuoui q ictvTolqj n Trciriaxq ti 'Zi^g 
^?\J,Qlw c^.civoov-, ov J^wuiicfovTcti }(sf,du.7m^ iiehv ct J^ TmvTct '^yicTiTcti TravTwe, iTretJ^ 
^og l^v "^Tiv^pvivoLju^Q^ '^ui(^cti' ^ i7retJ))7re^ cv TvHg dva)Ti^ig i<pyi on }(^^hM^' 
vof^rKTHcnv o1k(B^ 'lct>coij3 G^ }(gL^K?KY\^voftY\anVTCLi; ouuTiig, TikctTUTZ^v dtnv (3ii?^ju^- 
vog giVefv, Aiyi otj ol ju^ cv Na;ji/3 "la-^nXiTctj }(^^}i?\M^voi^Yicriicn dr^ 'Z^^^crnitovTctg y. 1», 
TOTTOtg TZif 'HcTaD* o\ ov 1i(py\Xa, q gs^ t\o Bmo<PuAci)V' ko/jaovuutoui q v^ t olKeictv ^pctv 
cdg ii)thq' 01 ju^ T 'E(ppa/'^ to t^ 'l.oL/u^etct; TnePiov t raT^acTiTJV q 6 BgvictyUiv t^ tb 
juf/i^iKictg aim^v ^ ^ 7a o/xefa, a^;>*? /«^ ofTD/s ^mTOf w Scfpg^p^MV ;^'^' tsA(^ 
'^ « ^E<l)^$tdzt' (iiKiTajj Q e<V«V otj TmvTO^ t Xcf.vo^cwfWK dhs^ cv ju^crct) i(gL^hicn TVTiotg-, v. 20. 

S$ ^p Sk (^ 'Z(^TZ^V it^V «TT» Q K^ TUg Cv Na^/3 77cAa$ gCtl/TZirV TJZroc/sf OVTCt^ CfcTJa- p. 227. 

o-o^ a,7rctvTeg cwuuTVfta)g itTretv ol TrS licov op<l 'ZD^oTDtovTig , (£ t oJUTvdi TZiT d^c^ 'Zt^o'- 
v\Kiicrajv ^pv\cmeiUJV OKT^VTzg' diiTvi t? Tmcmg TdJ^^ovTOUf cTWTV^^ctg' (^ pm-yt^rlw txvou Tvlg t 
'^Hcjztu T TifjiCOQjLcui iTm^acnv-, av-S"' «v TrSTrov^aa^v ^rtf' auTtdV' 0/$ 1:77;^^ anucnv c/j ▼. 21. 
coW twiJLTn^vctg T '2«>€pcpMTejC£.f. '' Kcv gfwy Ti&r Kv^icp i, fBamKeta. „ '''ivct siV^, otj Sfg^ 
TnivTtxiv m tb tu Trd^aaiv 'l(r^y\Ki^ yJj m \:m jLS^acn ,y J^iKctg cfiJdvvig 0/ 'Sj^^^vivoitr]- 
tiOTzg ilg djuThg^ (pavetTajj (3acnAdOg d?.y\^g ^0$, 6 ^cugz©^ ts (^ TiDinTng r dirdvTwv ^ 
)(^r ol^iicria^ a ^hXitouj (C^ ti (J^ oiKitng <t. tz^ G^ dxy^iag If) JbKHVTa^ vwicSv. 

et succendentur in eis , vorabuntque eos. ,, Sic, inquit , Idumaeos omnes supera- 
bunt Israhelitae , ut instar ignis stipulam absumentis , eosdem belli vi deleturi sint. 
*' Et iwn erit fl>ammiger in Esau domo, quia Dominu§ locutus est. ,, Quoniam ignem 
dixit Israheleiai Esau fore , veluti si omnes eius opes bello esset consumplurus , id- 
circo non erit, inquit, flammiger in Esau domorid est nemini Idumaeo hcebit male 
facere Israhelitis; sed illi quidem ab his quaehbet perpetientur, quin tamen iniurias 
ulcisci queant, vel quicquam ad illorum perniciem mohri. Haec adamussim omnia 
fi^nt; Dei enim oraculo futura esse dicuntur. Et quoniam in superioribus dixit, fore 
ut domus lacob eos possideat , qui se possederant ; exphcatius iam id dicere volens 
ait , IsraheUtas Nagebi incolas hereditatis iure capturos proximos Esau locos; Si- 
phelae item cives Israhelitas , regionem alienigenarum occupaturos : praeter quam 
quod patriam quoque regionem, uti par est, obtincbunt; nempe Ephraimitae Sama- • 
riae planitiem , Beniamitae Galaaditidem. lamvero posthminii eorum initium regio 
Sareptae erit, finis Ephratha. Nempe ait possessuros eos intermediam omnem Chana- 
naeorum regionem. Cunctas item finitimas Nagebi urbes recuperabunt omnes hi , ut 
summalim dicam , qui Sion monti sunt proximi , ibique legitimam persolvunt Deo 
religionem. Atque hi summam salutem adepti, maximas ab^Esau posteris iniuriarum 
veterum reposcent poenas. Quibus omnibus addit prophetiae clausulam: " et erit 
Domino regnum. ,, Videlicet tum Israhelitarum prosperitate , tum impiorum hostium 
supplicio , Deus vere rex comprobabitur , dominusque et creator omnium , qui seu 
fiuorum, seu etiam illorum, qui videntur alieni, pro suae voluntatis arbitrio, vitam 
fortunasque temperat. ' 



150 THEODORI MOPSCESTENI 

EPMHNEIA mNA TOY nPOMTOY. 

3-j7g j(^ ouuTvg t^ te Tmkcuaiq Ji^jf victg Sf^^tmg VTrai^^y ^oq o ehcarcfmi (t Troimng 
T/J aTTu^vmy.i ^zi^g %yct oKOTniV o^v, tx te i(piT c/Keivluu CDKOvbiA^nai (^ Ta ^t' olutIw' 
p. 228. TTctXcLi fjSp i^v ^i^ov\(^juSpov TTcif idVJtS 10 T fAAXKiia-av OKC^^^vctj j(^Ta<pzcnv , Y\(mi^ 
T cLf^yJjuij c^ TV\ Y^ (^ ^cojotIw ILQjLf^v oivicl^et^iv oIkcvojuuol' AvayKouov 3 vofjucrau;, cv 
TztVTri JS) TYi 7rcLpH<rri Ag^, 'Zt^Ti^y hjm^g '^uiSrcui-, J-Q-' v^^v eh c/Keivlw juui^^rliZctf 
SfoL T^ o« viK^v oivct<paicncag' a)g oiv 6tc ^tis^dicricdg /u(^X7\9y yvomjuSp ly) te J^ei^ncm- 
/u^cdv To /u^yi-dQ^ oiyLdav ii-d^ cog olv tQto *^Y\Tcti «/FApv, ^ f^vi h^voy ti vo/jul^ono 

vg^^Y ^i^nXiV^OUI TE J^ JiJhKi/J(SLJ{AVOUI (Z^ yiJU^j Sja^ TIoKKC^y /J^) riAl ^ iTipCOy CfOL- 

' yAdiTO Toig oLv^^Tioig to thcojoiii XejL<rov t ■^oLpacnctY ■, «96 TrcLvTObc; ^laJ^ouag Troppcodiv 

dmKefi^^OLj TaVTlw' HehvOg Q Yi^^OV 'iK 71 Tp Y^ (^ ' K^^OLfJL J(^ T ActvlJ^ ii^yi(pOf 

tSto, 'Ze^g «5 iTmyfikictg iTiomcmTO, t /^j otj C4/dj?\9yn^(JiT0Lj cv t&T cwip/^Ti djLrri 

TTCLVTZt TOL \^m' ^ \-> OTI fhluUY^KJA 7rOLpi^<l Tolg cJ^ cumf T ^OLCTlXeiOLV' oimp OULV TCtT /J^ 

JbKetv (^ ?\g})v ifjcluuvi t l(p' H7no ^um 7ikY\p^ctf Yi/ukAiv w q 'T^ (SJ^y/^Ttoy oikYi- 
^etoL '6^ rp Y^ (^ (hauoTlw Xe/yov oljtoyofJLvi^VTCov iJ^eiKVVto ^^gLfiicm to Tri^oug-, lcp' 

HTno J(^ 10 OV<£i79y^^luijOUI TU i-d^VYI yi^ViV clA«-3'<&r$, (^ JiluUiXJVI Q J(^ OLOZLXijTOy u) 

TzS (m'iD/j(gt,T\ T ^oLcnXexoLX' S^ 3 t^to (^ y\ 'sfet (^ /\5tov '^/AxetoL tQ ^h tioKXyi 715 

p. 229. y^y^viv 5 iijreiJ^Yi ixrctvTeg ""Qh r iTrwyfikicug (pv?\sLTi6/j^oi r Bm/^aug , tIw '^D^otrc/bxw- 

/jS^Iw TroLpovcnouv OLyi/j^ov tS ehcmoTii XQjt^TOV' cAwa y6 Tctvmg 'iviJtAV T^ oLmoug 7ikei<^ 

OCTDL ^ T^ TlukUJLoig Sj^Sf-^K/Vig K^ ThTOY (i>K0v6fJLY\cn T '^O^TTSV , C^S aV J(^ Tolg TOTB /«^Ji- 



COMMENTARIUS IN lONAM PROPHETAM. 



U. 



nus ideraque veteris ac novi testamenti Deus, dominus et creator omnium, uno 
scopo sibi proposito 5 illius pariter atque huius temporis curam gessit: olim quidem 
habens firmum apud se propositum futurum rerum statum ad exitum perducendi; 
cuius initium Christi domini incarnatione fecit: necessarium tamen iudicavit, prae- 
sentem antea conditionem nos experiri , tum ad futuram transferri per resurrectio- 
nem a mortuis : nempe ut ex comparatione magis nobis innotesceret promissorum 
magnitudo bonorum. Deinde quo id consilium palam fieret , neque aliquid novi ex- 
cogitatum postea decretumque videretur, aliis quoque permultis indiciis Christi do- 
mini adventum hominibus portenderat , ita ut ludaei omnes hunc iamdiu expecta- 
rent. Neque id minus ex oraculis Abrahamo Davidique editis conficiebatur , qui- 
bus promiserat ; illi quidem , fore ut omnes gentes in semine eius benedicerentur ; 
huic autem , fore ut posteris eius perpetuum regnum attribueretur. Quae itaque 
secundum populi existimationem significabant illum, cuius causa hae res efficien- 
dae erant, ea reapse in Christi domini incarnatione comperta sunt exitum ha- 
bere : in quo etiam gentibus vere contigit benedici , et perpetuum inconcussumque 
generis regnum fieri. Propterea etiam Dei providentia circa populum muitafuit, 
quoniam omnes promissionum dictarum memores , exoptatum Christi domini prae- 
stolabantur adventum. Atque haec causa fuit, cur plurima in vetere testamento 
Deus secundum eiusmodi administraverit rationem: ita ut gesta illa tum eius tem- 



m lONAM. 151 

'^lw TOL yvoju^ct Tretpi^iTO r axpiXetaVy (^ fjiliLvmv two. t (Z^^y /n^iav \'^ r v^^v 

<pcu>ii(n^etf ova-av' fue/oKiro te kJ) Throv (^ '^ottov tvV©- 775 to TiziAeua, 'i^j" i/9e£pv, 
I^^VTO /U^' Tivct juufjLncnv 'u^g '^via^ f^ r^ K^ ?sJ^°^ ^ '"'^^ oiK^oig Tretpi^^eLf ^j^t^- 
«^/s* J\]K>iju^aL Q c^ atWv -^^ (Sr^y jLi^TUV OTToaov h^^^eavraui '^utol. 

*E^i]yoLyi ju^ oiw ^^ AtyC-^ii r 'l^rg^wA 6 d^og (t Tmemg t^ mK^^ c^etvTi\q oltitjX- 

AiTZifv -tt^/g^a? TravTgAaf^' a^p 0!/>5 ;fpt/ (niix,ac») cf)iKej-Vi 'Z&es'^ '^ l^v\J\v <z^^^7fkv\(nov 
Tolg oilywnfioiq Tnx^etv leZ q t5to « ^ t (^Atav tQ cti/L($LTQ^ ^'^"5* ^«>7a q iniKKluj 
/u^ Tvlg 'lcr^wAircas j^vow^ct totb Treipei^TO r e^iAetetv rolg ^ (^ c* "^S^roAsti^cW tO'^- 
7WV )(ciLdiguju^oig' fZifepicnifieuyiTO Ji Tmq ooq cv rl^miiq ro <t. (^ ehcmoTLu Xe/.ghv ^ruq 
r\fjLOLq a(p6wpJia?(^ ov 7^ Alyu^^n JaXetou;^ 6m^cl t^ rg t 3aya7« (^ 7^ OL/i^ricL^' oLTnp Sv p. m 
»t/U<v 7rrtpg%s r>j ^^icnj r oLi/n^TOq r oiKetn' mro yb v7no oLTravruv c/K^cuq ^ (c r 3ava- 
rov XTtTogug r VTnp i\/Ltf^, iioyetauTO Ti r viK^^v r olv OLgetaiv -, (^ TroLpi^iv oLTnxcnv r/uuv 
ro Trdemg t^ cv^^vdu JnXetoug ajTaKT^gjyeimv ^ a,7nKcfi^(^ 7^ n adztvaaictg ^ 7^ a(p9tfp- 
eifetg ^ 7^ a,va/L^Tif](nctg r^^STzvP^vcnv /M m ou yuZ iTmyfiKicL^ oiK/i^ao/u^j d>g ojceivoi, 
ciw' cv TYi r He^vav lao/uue^ ^aenXetot' hmaov 3 totwv 'ZeMgp? l^ceTvo ro SfdOoepv •> (t ctj 
IwiiveaV /uS^ iTT oAi^y 1^'gro ro yJioJhg, riirwv q /t^gpjswv rg ovtwv (^ ttoAAcJV <hv\vimg 
h a/piKetoL roig ^^hoiv -z^ocn^uf, l^ AyzzJv oLTraai JS\?\9v f(^t^gvfCi r fsres^-y/^roov &r&> 

<^ T»$ i^^CUKOTCtg T 'iff-g^wA/TZirv TtfJLCde^CUg iTli/^aXiV ^Qh r> ip^fjLH' COg OLV "iV nai TVTTDig 

TTOLfJivcov v\fJLa.g Jiehuvtvauf r a.f^-na.v ,, wg lj(^vlcu Ti 5aztv rolg ^iepojv v\ftaig ^t^lBcLXeiv. 

poris hominibus maximam praeberent utilitatem, tum etiam significationem habe- 
rent gerendarum postea rerum : praeter quam quod excellentia simul quam plurima 
novi prae vetere testamento apparitura erat. Compertum est igitur hoc modo , ve- 
tera esse tjpum quemdam posteriorum , non sine aliqua eorumdem imitatione , et- 
cum idoneo suis temporibus usu: sed tamen re ipsa demonstrantia , quantopere illa 
praesentibus minora fuerint. 

Deus igitur ex Aegypto Israhelem eduxit , omnique illa acerba servitute expe- 
divit: editaque ingenti primogenitorum caede , hinc rem israheliticam integrae sa- 
luti restituit: quos populos miraculo etiam discriminavit , dum Hebraeos nihil simile 
Aegyptiis pati voluit: id quod accidit ob cruoris in postibus aspersionem. Haec , 
inquam , multum eius aetatis Israhelitis emolumentum exhibuerunt , quibus eius- 
modi bono frui datum fuit. Id autem portendebat, typi scilicet instar, fore ut Chri- 
stus dominus liberaret nos haud ex Aegypti servitio, sed mortis atque peccati: quod 
quidem nobis Christus praestitit proprii sanguinis aspersione. Hoc enim ille pro 
omnibus fuso, et nece pro nobis obita , mortuorum resurrectionem patravit: fecit- 
que ut nos omni hac servitute soluti, immortalitatis et incorruptibihtatis et im- 
peccantiae bonum reciperemus: quo impetrato, haud iam promissam terram, ut illi, 
incoleremus , sed in regno versaremur caelorum. lam quantum haec ab illis diffe- 
runtltsrahelitae ad breve temporis spatium bona illa consequebantur; nos haec, 
quae multa sunt et maxima , cum aeterna utilitate tenemus : id quod ex omni re- 
rum ipsarum natura compertum est. Sic etiam peccantes in eremo Israhelitas poe- 
me subiecit Deus , ut bis veluti exemplaribus peccatorum formidinem nobis incu- 
teret , quorum causa in deteriorem solemus conditionem incidere. 



152 TnEODORI MOPSUESTENI 

* I. cor. X. II. T«TO Q /uisf-KSi''^'^^ (h]7\9i riaCA©^ Agp^av * ^via q TravT» to:to/ avutji^cuvoy c«ef- 

vo/5* l^a,(pii Q '2Z^e?$ V83?cnay W/«^, «;$ 01)5 tw t^Am 'i?^'' aJtovwy ^^Xi^tt^Tyic^v. Ouro) ^ 

T^ V0yW.i;^»i5 ^vx^icog, r te dvaicug }(^ tzS clijli^ti 't^ oip^syav (^cocov 'ivx^iv d)^iAef^ctf 

p. 231. G§tr ^cojL^ag' iV 0« ^z^^diaicog yijuuv tv 7n<rdjeiv [^et^ovcog 'Zi^^crYi, oti ^iytgwv oLyL- 

' Hebr. IX. I3. dwV CV TZef CtljUlff.Tl xdj^OJUUi^ T (haOJOT^ Xg/rS' 0'S?J' 6 JU(^)(gLejLOq Xiyl UoCVAQ^' * « 

^ 70 al/^pt ^u^v k} '^a^y ^ cmoJ^g cfhLjuf^Kicoq pctvnl^bazx, c^ ttittoivcoju^sg 0Lyta,t^i 
'Zif^g T -T^ (rctpx})g :(giduQpTy\Tzt , Trccrw /j^uKT^v to ctiju^gL tS Xe^rS, o; J^ TmCim^r^ 
cticoviov cbfjLcojuiQV ictvTvv 'Zi^crlujiywi tz^ ^a-i ^(^duQjLei t awjeicl^icnv fijul^ "h^ vac^v 
\pyavi C9C y6 i^ r cPicmoTii Xe/fS <5^^og^5 'c&€p$ tz* oLT^yt ^cSct-, AoKHVTOig hjuigig ^- 

fWOTtTO, OTJ TTDXXC^ Tl^iOV W/<^5 T^TOif 'Z«?;epOW6g 7nsnEU«V J) 1;?-' C/}CeiVOig '6^<ptV0V 01 •WTi' 

}(^ Ky T 'iPYijLfsv Q 'T^ "la-^YiXiTcSv ch' dTref-detoif r 'T^ o(piCt>v ''iTinXXvjiSfjcov 7ikY\yougy 

c/tciXdjoiv ^og 7zS ingLi(gQjLCjd Ma)(r^ ^Akowu <i7iipyiazt(SroLi o<^iV, cog av gW* oujtvv 

''STTD^AiTrovTig ol 7ikr\T\'ojtjS^oi '^ (B?\gi,€ng 'rp ^AyitIovtxv pocJ^ictv Ji^ivTv t Xvaiv J^ujuol-^ 

ju^s jud^ tS diov }(gj T 7ikY\T\iSFajj TraJVTiXag i^co TnsiiiaTtf, yi iTiocuf yKJuD Tivct ivpi^ouf 

' -T^ 7ikviyyig loL^eicu)' (BaXndivTQ^ q cv a,7rei)iovia/L(gTi 'r^ 7ikni\ovTwv t^ (i^Qvig Ji^Srauf 

, ojJTiig T Kvaiv \vct fjun o-(poc/Jba. ^v juig^co ju^ ei Td ■d^cwoLrct) tS ePiauoTh XeATOv Avcov 

p. 232. (^ dztvoLTVv '9^05 5 ct^avaTOV yi/^iv Sfg^ Ttig ctvoLgucncog Trapi^Tcti rluj <^co!w' o3iv i(^ o 

• loii. iri. 14. TcvQjL©^ <pncn' * }(^ ^(gidzog Mcoaiig v-^cdoi (^ o(p;v cv rri iqnjjLCd^y ovTug v^^co^lujctj e^H t 

ijov TH oLV^^Tra, 'ivoL img o ^ng^vcav Itt ovtvv fJLn "^TroXnroLj , aX?C i^ri t^coluj alcoviov' 

ef^eiKvvg otj ov Tnp ^otwv Tvn 'fp /tXmtiovtwv t^ jLUfjLnjL(gL rluj '^^tto riig 7ikny[g iaro (i^-. 

^lwy (^ auTvv J)i ^OTiov }(gj vvuu 6 navrctq av^^TTOvg 'Qnvijui^/u^©^ ^varog-, 'Gh th. 

(hcojoTH Xqjltov yiy^vcog^ ovk cum) /Jtsvov -i ctAAst ;^ K^ imaiv av^^Trcig rS ^OMaTa 

'yj \\ ^ ' 
TroLfi^i T Xvaiv. 

IJ quod beatus (locet Paulus dum ait: hae.c omnia illis in imagine continge-. 
bant; scripta autem sunt ad eruditionem nostram, in quos termini saeculorum de- 
venerunt. Atque ita legalibus institutis curavit, ut illi cum fructu victimis et bru- 
torum animantium sanguine uterentur: atque ut eo exemplo fldes nostra robora- 
retur , fore nimirum ut bona maxima per Christi domini sanguinem consequeremur. 
Quare beatus ait Paulus: si enim sanguis taurorum et hircorum, et cinis vitulae 
aspersus , qui eo utuntur sanctificat ad carnis emundationem ; quanto magis san- 
guis Christi, qui per aeternum spiritum Deo se obtulit immaculatum, conscien- 
tiam nostram a mortuis operibus perpurgabit? Nam Deus per Christi domini a bru- 
tis animantibus differentiam satis nos facit certiores , multo nos raagis novis his 
debere confidere , quam illi veteribus confidebant. lam quum Israhelitae in eremo 
propter suam incredulitatem colubrorum morsibus interirent, mandavit Deus beato 
Moysi , ut aeneum conflaret colubrum ; quem qui vulnerati respicerent , damni sui 
medicinam facilem recepturi erant. Atqui quum Deo liceret vel IsraheHtas a mor- 
sibus omnino defendere , vel aliam quamlibet suppeditare ictus medelam ; nihilomi- 
nus eas voluit a mordentium imagine remedium referre: quo minime miraremur, 
si morte Christi domini Deus mortem destruens, immortalem nobis per corporum 
^ resurrectionem compararet vitam. Quare et Dominus ait: sicuti Moyses exaltavit ser-t 

- pentem in solitudine , ita exaltari oportet filium hominis , ut omnis qui credit; in 
illum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quibus verbis docet, sicut olim rixor- 
dentium imago damnum vulneris persanabat , sic nunc mortem , quae omnes homi^ 



IN lONAM. 



15^ 



Tuv d 'Ztx^oii^aJi TO$ 'Zit^i^YiTeicti; hk l3?7i5V7wrj Ifh to 6-3"vji /UiTih^&cTv '^etpicmiua.civ 
b diog' ilvx S/g^ '^iav te Y\fJUi^v y^ vuktzJ^v ^ss^^(Jl)^cog ^ tQ K/yircc^ ojutvv Sfg^aztxra^ ■, 
tiytyi T6 ilg r twMv t ^uQjim TikTnpn y^itc^v' y^ Trapicmiuctcn fvyipu^cu/vz r /(UTtivQiccv y 
cmTYieictg oLTTUcn 7o7f oulito^ 'Ztf^^ivov '^i^oLj' /V G^ c^^^^^cncoq ftM oiTngoiyijb^, ei jC 
JicmoTy]; X6/sr»5 <^ Tr ^(^y KSH€S^^ a.Sf3'.(pdt^g (^u^^sf-^cig^ j^ c/k viK^y aya^o.?, cv 
oiduyoLTCf) ^coYi KOivluu oLTTUcn Tvlg \^vi(n-i i(^ ^Dto y. ctTra^vujuTaiv ^louJcucov , r ox. 't^ 

/U4TVtyoict^ TTOLpi^TOUf (7tt)Ty\ejLCtV' od^V ^ KUQJLOg TTU^i JUiV <^V\CnV' * OOCOJi^ ^ 6 'lCi>Voig OV • Matth. XU. I». 

T>j KOiKict tS x/nTOv; Zetq v\/ukpcLg i7niir\cn ;^ '^etq vutCTOtg , «tw Jei (g) ijov to av^^TrH p. 233. 
c^ T>i Ko^JicL T^ ^5 7nny\arti Zetg h/uApojg (^ 'S'et'$ vu^cto^' ttoti Ji' * otvefpig viviuiTom uvaL- » v. 4i. 
^avvTOUi j^ ^^xe/vSa7 r '^uiocv '^urluf-, ou macrttv r fvnpuyji^^g ^lcovoi' (^ /cT» T^aov 
^lcova, coJ\' Jy\}\9v OTJ ^ /^^y 715 /UA[jcy\cng 'rp <sn&t'yjL(^Ttov ■, ttoKv ^ 70 S/jL(po^v Thrttiv 
ti^g orSwoL' (^ 077 <!^^a7^r\(ncog fjuiv 87Ci to?? totb "hiJouLOig dTng-svng ^M^Scn, Ji^iTcuf 

Q 7a 1'S"V« T 0« 7» )VV\QUyjU^T^ CrtJ6n/\o}.0LV . 'ETxi </)ll 7^7TJi$ cra(pfil$ /mciLiig^QJLOg 'Zl^l^i- 

€Xr\TOLj ^lcovoig' ouJi y^ a.v 'Ze^(prnY\g ourug \fjLQ\viv ocTra^g tzJ' dico, cog y.y\ iAiS^ocf 77 

TTDiricrcLf 7p i]py\fJUivcov aimS' ;fpt/ 'Q.uTzt 'f)ii owry\£}.ci ^ rocriiruiv TVtfJi^^m /j^og cLv%^7mv' 

cAm' iiJ\ ctTra^fwuijTtt Tret^^lwouf TniVTCog ryj k^ r ^/^sf-ilocv Iw avoLyK/yj }{ct.',ui)V' co<^ ^ 

lfju^Xy\^lLJuaJf K>\T<I., ^ iTT * tt<W ^iz^^Ji^cog ato^lwajf -, Ttj 'Ss^Jh^cn^v %ti r ozeid^v '"'*^"''-' """ 

a,vaJhaiv '\jz^fJieivouf' JuuuajujiVH ^ 7^ ^h in^g qkvoujuvx ^ a,7ret^wuTct r 'Zt^tj^nrluj 

^ TO Jiov iyetpoLj' coauip ouv olutov ^ Ti 7» Mcocncog iyifcoju^ * ttoiouvtu OKVOujuTog *Exod. 11. 11. 

nes (lepascebatur , postquam ea Cliristo domiuo accidit, pon Imic solum sed cun- 
ctis liominibus mortis remedium esse allaturam, 

Sic etiam contigit beato propbctae lonae , quem ludaeis incredulis, neque eiws 
oracula recipientibus , ad gentes transgredi iussit Deus: deinde tribus diebus toti- 
demque noctibus mirabiliter intra cetum conservavit incolumem, perduxitque in 
urbem innumeris sceleribus redundantem: nempe ut is paenitentiam praedicans , 
€onciliator salutis incolis fieret; nos autem hoc exemplo eruditi minime negaremus, 
Christum dominum pari temporis spatio sine corruptione servatum; qui mox e mor- 
luis ad immortalem vitam revocatus , communem cunctis ethnicis ( ludaeis interim 
increduiitatem retinentibus ) paenitentiae raerito salutem exhibuit. Unde et Domi- 
nus aliquando dixit: sicut enim lonas in ventre ceti tres dies totidemque noctes 
transegit; ita oportet filium hominis tres dies in corde terrae totidemque nocles 
manere. x\liquando vero: viri ninivitae consurgent, et generationem hanc condem- 
nabunt; propterea quod ipsi pronas aures praedicanti lonae praebuerunt: ecce au- 
tem plus quam lonas heic est. Porro rerum imitatio evidenter constat; quamquam 
multa est priscarum a novis discrepantia. Profecto ludaei praesentes, haud sccus 
quam illi veteres, in incredulitate perseverant; dum salutarem gentes recipiunt prac- 
dicationem. His evidenter de causis beati lonae persona excitata est. iVHoqui enim 
non tam incredulus Deo perstitisset propheta , ut nihil eorum faceret quae iube- 
batur, praesertim quum ad tot hominum curandam salutem milteretur. Sed neque 
ita incredulum experiri eum opus erat marinam illam calamitatem , ceto nimirum 
obiici, prodigiose intra hunc servari, multo vero prodigiosius illinc exitum nancisci. 
Quippe Deo licebat aliter ad officium cogere renuentem incredulumque prophe- 
tam: sicut ab eo factitatum novimus, quo tempore Moyses apostolatus ministerium 

20 



iu 



THEODORI MOPSUESTENI 



Hier. I. fi. •Z3/'05 T VTTdpyiCtf T^ "^TrogDkfig' H^ Tg T 'li^i/Mid * (J^iU^V%q OjUlplO)g icdiCCiyii T^ VTri-Q^^iCt^ 

:i(^eAOV 'lcovAV dytyciv i^HXYi^.i iTretctii TVTrov aurov r Ky r (hanorluj Xg/go^' m^^jAsv 
^^^TPS^^alvetV 'Cdi QiVTn; %YiKAv T^ 0,17104 Sj^ ToaroLVTv\g ATn^ra tigufvoTYirog cvi^ag-, oi^iCTngog 
•^om-i lii TVcrHT^ (OT^^y fJts^Tog (^ TuTrov c/K(!^auLvodv iy oumS. 

U^nyaju^luj /^ h t v^ r /ui^iic^e^ov 'lcovav «tw? 'zo^^cfi^cov yt^voTUv '^orlu; 
a.mwp 217101 Tig ctv iTJV/Mijlw q yJi^KCivlw &k tQ TVTra r oLayJxu ?\gL^i(rcLV' ddv[>t>etv y6 
■ov^ te$ iTV^v aLvctym dhy 'Z&eS<^r\rcLg Iw <, oti auui^g 'zs^g (^ ^ov 'ZS)^^ tQ ^ov 

"mf/^TTDjU^Ol-i if/.LoVOV Ti.OUUTOig TOC iOTi^CL^ (^ Trt^ i7m^Y\(J0/U^CU; TlfJl.a>ejL<^ V\7rei?^UJJ' 

t^ TTZivTa J^ w "Se^g chopdtecnv cwnJv awuViXQvToc jUy TToWiig Jh^ziTe^T^ovTO -7^ cmnJ^g' 
lojvov Q Ti^iov ovJiv, T^ 7^ "lo-esf-inXiTrSv n^y!\aL4 dvTs^ZD^jlovaTig ry\ <5^ 7^" 'Zt)^(py\TzJ'v 
'fkiju/iXeici 'ZD^^ tQ -^8 -sfei ojDT^g yvojiS^Jii' ci(p ov J\\ (t 'ZZ^/t^ok cDg ilttog wovro (^ 

iCLVTsSv if) TTOVOV f(^ J*\ <£ '2«?£9? '^bTTOyVCamV TmvnXij rp dv-d^pCOTreiCOV i^eS^JUU '37^'^- 

/jfJcTt^v cdg ir^ JL^ 1-d'vcJv 'cs^g to ')(e\es'^ ocTm^ vivovTcov ^ t JokjOwvtuiv q 'iig t yv(^cny 
#). 235. c^^^eiAiy^cLi T ■&e'icLV, iiJiv i?\gt,vii/uvcov rv\ t2 atPc^eictt >u rv\ r Z'o7Jwv juio^y\e}.(t otcei- 
vcov feiw cT/i Sj^y.e^ fAvdg diJTk^g -^l^v^yooyiiazLf (^n^gju^og b ^og, b ttoAaIw /ukv iravTCov 
dv-^e^7n:e)v ''Qn/AkKe\cjcv Troiov/^og-y cJ^cupiTov Ji tivcl v'ifJucov Tolg dur^ rlw mJi/Jj>vicLV -, 
7rziX?[gL}cig /uv UnKcocnv duTolg r ^ 7^ Jei^icog tS Jicm^OTH Xez5"« 'f^v^ao /JUivluu /jut^L- 
^oXlw T dv^eS^^Tre^oov <u^y /j(^Tuy -y on Jy\ TmvTzg v\/viK?\Qv cac t^ yJ\es^og ^e\cb -yd.- 

^Ti viveiv if^ TD KpeiTiov TV TiK^/jrCUOV Q (^ T 'ZS^^^Jb^OV TCLVrlw ipyia^CLV ^fd. T Y^ 

T '^t^cpMTttf \covdv 7Pt7rciv\rcLi j ilg JiJttav.aLK\av n (^ '^v^ycoyicm/ TmvTcov t 'Zires(pv\Ttel'v 
c/)' d)v \py>ig iTretdiv ouvTiig, cog dKv\'^ /M^ gfza^/ to >^ t Jian'or!w X6<?o^'" ^ oti imv- 
T?5 0LV-^e9^7nn ^iia, ^Qjlti tovl fMr^iuaovrccj ^zs^g tv J\ov vwu /jd^ 'laJcucov dvivJbTCog 

devitabat ; itidemque cum Hieremias eiusdem operis magnitudinem extimescebat. 
Plane igitur con>stat , libitum fuisse Deo tam insolitis tamque miris casibus lonam 
exercere , quo typum eum exhibeiiet gerendarum in Christo domino rerum: ita ut 
hanc ob causam per tam incredibilem novitatem deductus, dignus fide evaderet, pro- 
pterea quod tanti operis figuram in semet ipso gerebat. 

Praecipuam itaque prodigiorum, quae beato lonae acciderunt , causam lianc 
dicere licet : proximam alteram , quae de tjpo similiter manat. Necesse enim erat 
haud mediocriter animum despondere prophetas , qui continenter ad populum a 
Deo missi futura canebant, imponendasque poenas minitabantur , et quidquid de- 
mum emendandis moribus conduceret, magna sedulitate praestabant: ceteroqui nihil 
proficiebant, obnitente Israhelitarum maHlia adversus ea studia prophetarum, quos 
Deus illorum causa excitaverat. Quamobrem hi merito iam inutilem existimabant 
laborem suum, ac de rebus humanis prorsus desperabant: nempe , quia ethnici qui- 
dem in vitia constanter ruerent; ille autem populus , qui ad divinam videbatur de- 
lectus scientiam , impietate et morum colluvie haud ethnicis cederet. Maestos ita- 
que Deus prophetas ut recrearet, qui omnium utique hominum multam gerit cu- 
'ram, peculiarem tamen providentiam electis impendit, saepenumero significavit illis 
futuram in Christi domini adventu conversionem humanorum morum: quo tempore 
omnes divinae gratiae instinctu a vitio ad virtutem respecturi erant. Tum ad extre- 
liium hoc quoque admirabile in propheta lona patravit opus ad omnium propheta- 
rum eruditionem atque solatium : quos re ipsa certiores fecit de indubio Christi 



IX lONAM. 155 

i^vTUv 'Z*re« T T^ ^i^voi; cti^iojv-, Sf^ Tv avy^^eiv htw (^ diov-, ilq 'iKiy^v t^ ofcK- 

oIk^ojv ^iiKTnraJi ef^etKVWuaJi ^6^v dioi;-, atrivtcov oiv-d^Q^Tmv 7]^ Sfg^yreti/TOg 'Z&^5 aai- 

/3</af vivovTcav ■) t c^ to xpeTTlov ?\gLfji.^cjLv'ovTCOv poTrcw m; ^ ji(^}(g[,piog UctvT^gg (pn:ny * * Rom. xi\ :{& 

OTi c7WA»g;tAai7?v « '^^aL(^Y\ TU TTctvni tJz?d a.juWpnctv -^ 'iva, c/k vn^cog cf)if(^6i)dwjb^- J^eticviig, p. -iziw 

OTi c/K r '38^£iA«(poTa)V t If^ to ^l^P^ t civ-^^7m:v iTrztfchv^jL^ poTrlw, 'Ivct ju^J;,^- 

fSp on diictg '^£/705 J^iO^uidzt ^vd^g to Sj^-yvc^voj^ te ^ 'Z&^%e\vaJ{ TrctVTCdv to Koet^ov. 

T«7isr yi ^$7nJe\^iv ai/Tttpm yrctpi^iTv imq '^y^(t)Y\Tcug tol TrapovTct , iv irflq v^ (^ , 
^lcovoiv jL(Ji,Kigct iQio ^tujajj t^ei^luJOJi vojuu^cov' og tutidv cv ictvTzS nva, rp '2%i t ch- 
ouotIuj i(jojuS^U)y 7rapi%i t Xe/^ov '^Tro^KKq juS^ ^ oujTOy iig NivdOw t ttoAiv ju^yi- 
kIuj scmv (^ TPoKvctv-d^^TmvxTltu , (^ t c<' ctorup/oi? jictcnKiJh ivy^ViicTuy' cv yi TrctvTig 
<Zer^g da^f^etciv t6 Io)o^y ., ^ /jj)^yjpoo 'Zt^^cmvet^v (Siict)', '^v^pcug t2 )(^ avicncji rCj ctxa- 
?\gLoicug y^ TroLcryi av^odvTig 'U^^^vofMct' mXi^i q t t^ TroXiCdg fj.iwuacLi {(gL-d^cupioiv., ei 
fjLYi YivaioLV -Zt^g to Jiov iiTct Trapiuytdjcta^ TravTcu; CAcetvovg ct^^ov (^cdVYig ctK/yiKOOTctg 

T 'Z&^(pYnh , OV S^ Cgjg lcZ YITn^YTO^ cU^' kiJi jU^ dcLVJLiSLTUV (pomiVTCt iiJhVj CO<Pi iKTlhil- 

^iv twnl' TivoL ?^lietv' ovTiud^v jui^^ju^ag TVig ^Ze^c^v yvcoftyig "^tzv /J^VYig liig aiTreiXiig 
'Z&^g TD ^cpetriov IJ^etv -, i^viKHg te "ovtcu; (^ iiJ\v chJcLaKGLhlct^ iiJ^Q^ ilg d^oa^fBetctv yikh- 
ang 'Ztf^pTi^v chJetyju^ng' cog ctv J^iKcoaiiv c/k t TrapovTtoY , 077 v^ tStoy t Zottov ^ p. 237. 

T^ tS ehoOJOl^ XQjL<rOV TTOpiHCnCU; OLTTOUJTCt TDL i-d^VYI TVI olKetCt ^Qjt-TJ ViVattf 'ZS^^^OKi^JOLai 

'Z&^g 70 Koetiiov ., yjiv oL-n-ei^etv l^Kcoaiv 'lnJ^aToi tyi ^ iuaifieictg cfichtaKoL\'ict, 

advenlu , et de ojuuium liommujn per id tempus ad bonam frugera reditu : ludaeis 
interim valde ad vitia incumbentibus •, Deo ita permittente ob demonstrandum men- 
tis humanae liberum arbitrium ac fragilitatem : sed denique sub Christi adventum, 
quo tempore suam Deus gratiam patefacturus erat, cuncti homines, qui nunc pror- 
sus impietati dediti erant , ad virtutem cursum directuri erant. Quare etiam beatus 
Paulus ait , conclusisse Deum omnia sub peccato , ut fide iustificemur: significans 
quemadmodum a maioribus nostris ad sectanda vitia inclinati fuerimus ; quo sci- 
licet cognosceremus gralia nobis opus esse ad discernendam atque anteponendam 
cuivis rei virtutem. 

Quarum rerum idoneam in praesenti demonstrationem prophetis exhibuit, eam 
sciUcet quam in lonae praecipue casibus exprimendam curavit, qui quamdam re- 
rum in Christo domino efficiendarum imaginem in se ipso gestavit, Mittit enim 
eum Deus in magnam urbem J^iniven, populo copiosissimam , Assyriorum regiam 
sedem; cuius cuncti cives non sine religionis contemptu pravum vitae genus agi- 
tabant, otio , luxuria, intemperantia , atque omnimodis vitiis diffluentes: iubetque 
ut urbis excidium nunciet , nisi incolae ad officium convertantur. Exin curavit 
Deus , ut ii repente omnes audita proplietae voce ( quem antea minime noverant , 
neque nunc prodigiis communitum cernebant , ita ut eius admiratione aliqua per- 
cellerentur) curavit, inquam , Deus ut priore ingenio mutato , minarumque vi im- 
pulsi, ad saniora consiha mentem intenderent; quantumvis ethnici, et qui nullam 
verae pietatis speciem hactenus prae se tulerant. Res ergo praesens docebat, fore 
ul eadem ratione circa domini Christi adventum populi omnes , vi graliae eius , de 
virtutis studio cogitarent; ludaels licet obstinata incredulitate doctrinam pietatis 
respuentibus. 



156 THEODOni MOPSCESTENI 

^ictvouMTAj 7iiA.ct)eja4 'lnel^cuoi, CK T0{7au7>J5 eficfUaTtctAictg fjuy\<h/uucuv <h^cLjuS(poi J/opdwcnv, 
d vivdAra^ ob(n^^ct av^avvig ^ (r^i(p'oju^oi , a,-&^ov d^ fjclwvcncdq /L/jiVYig jUJi^dijLS^oi 
/pcuvoiVTv 'i&^g 70 Kpetjlov' ^ on t^twv J\i -^p? ^^Tivefei^iv yyi/oju^oov 'r^ j^ (^ eh- 
eoJorLjo lcm/Mpm Xpigov, 7r> avro q 7^70 TioKK^ Tikiov crjfji^lBi^cxi^, OTror av Tct juSl/j i-^vn 
T^ d^ia. ]{gLXHjL^cL ^Qjlti piTrri '^d^g t iua^l^etiiv^ lovefaxoi q /j^coatv a^srci-^eig ^ u,h 
xh^ju^Qi T J\an'or!w Xp/gov, ov t f^liLucnv }(^ t JiJhaytaKiaji; olvco^v (^i^/uvluu il^v 
'?rap iavToHg' on tb ci/Tivdiv xKy\^vo/jisii /^v ^^TnxpavdTiaovraj 7^' jSaaiXactg r iioaAicSv 01 
TnxvTW^ y^g olttowuT^g av^^Troi , c^cdSnftaovrajj q t^ c/iypga^ Tctu^mg ij^ r olwtiav ayrei- 
-^etay 7? (^ aail3eiay 'laefcuoi, Kctf roi yi cfb^avT^g ov roaztvryi cficDx.aKaAia, t xpetTfovof 
'^^iiiS^, ava^jcoiws fidvfA,<i, Tikv^ug a^iov. Tmv^^div og^v ro (m^y/Jt^t <t. owjaKyav 
¥■ 238- /B^ "laJ^cuoig iliWTtag-, ToiiiToig ts §01 (^ roauvTct /JUiKKiiai-^ \:zso/d^e\v' oJh^/jS^©^ q ej 
«j^ vt«; o^ T^ 'ir/i Vivdjm^v ^u^^^^cnrjog^ 7if/,coejta,g a^ioi (pcuvoivro' j^ yt^ t5to ^ Trojv- 
tsAm t ''im^oKlw 'Czsti/S^oiiv ■) -z&^^t^lff^ 'ir^ 75 aTravivLy^ yf\g ovmv l-d^vdv-i ^ 'Zt^a- 
liVOJi rvi T^ gyff?/3efa^ /LiKT^vmv ehJ)aaTia\'ict' « ^ /Jignig^^og WavXog oJh^irdUf ojjrtSv 
^t>7n)l2oKlw , ^fpjf T l^ctriii; "i^paaxi Tif/,coejLctv "C^m/^yeiv Yi/icog-, cogt Tiroig ^cs^giv Jiov 
IJhvrct^ -, fjuv\ T roaztvrltu iTT ojurolg *)^'^Y\/(jivluj Ifh/i^Keiav 'us^ t 3^S ^z^^lw "^bra- 
Rom, IX. I. (p^vtf^* aAMG«ai/ ^ Ag-j^ci) c*' Xeji^cd *, ou 'vf.g JcA)^rt/ , cnjft/if/invpovavg /n^i t^ autieiJijaicog 
fjuH cv TTViv/igcn ayco^ 071 Auttti ^i ^ n^yzAii f(cf^ a^XciTrrog oJuuuyi tyi acJLpJict fjuH' 
Yiv-^fjLlw ^ a,va^/j(gL ijj oJUTvg iyta '^tzv t X6T« VTiif) t a,J)sA(pc^v fjua 't^ avyfivci^v f^a 
7(^ crct^Hg.-i 6mv'ig iiaiv 'l^r^nXiraj' m vi ^Q^cha ^ n Jb^a ^ ri ^^m if^ yi vo/j^s- 

Quamobrem beatus propheta ex praesenti re cognoscebat , fore ut extremo ti- 
derentur supplicio digni ludaei , qui tanto a magisterio nuUam vitae emendationem 
contraxerant; dum interim Ninivitae omni quondam improbitate polluti ac volutan- 
tes , statim solo praedicationis terrore ad meliorem frugem traducti fuissent. Quum- 
que haec intelligeret fieri, ob ea significanda quae circa Christi domini adventum 
futura erant ; rem multo graviorem eventuram videbat , quum ethnici divina gratia 
vocati ad pietatem confluerent; ludaeis nihilominus incredulitatem suam retinen- 
tibus , neque Christum dominum recipientibus , cuius ceteroqui significationem at- 
que doctrinam caelitus immissam apud se habebant: atque hinc regni caelestis he- 
redes declaratum iri homines, qui ubique terrarum habitarent; exclusum autem iri 
ab hac donatione propter suam incredulitatem impietatemque ludaeos , qui tamen 
videbantur in tam inclyto virtutis magisterio versari. Haec necessario prophetae ani- 
mum torquebant, luctuosum usquequaque negotium cernentis , vicemque ludaeo- 
rum ut par erat dolentis, qui tanta dignitate quum essent, in talia ruituri erant. 
Rursus propheta maerebat, quia praesenti ISinivitarum comparatione digniores poena 
I fiebant ludaei: tum in posterum districto repudio dimittendi erant , prae rehquis 

ubique terrarum existentibus populis ad religionis verae doctrinam accessuris. Nam 
si beatus Paulus luget eorum reiectionem , ac supremo se occursurum suppHcio li- 
benter eorum causa ait, ut his ad officium revocatis efficeret non inutilem tantam 
Dei providentiam ; vere enim in Christo dico , non mentior , testimonium perhi- 
bente mihi conscientia mea in Spiritu sancto , quoniam tristitia est mihi magna et 
continuus dolor cordi meo. Optabam enim ego i°pse anathema esse a Christo pro 
fratribus meis , qui sunt cognati mei secundum carnem , qui sunt Israhelitae ; quo- 



IN lONAM. 157 

<ldv ^ TravTwv -3105 iv?^yijTvg ik C^ alavctg aifjutw' Tjwg « ^zi^ifh^sv otj t ojutIu, i^y- 
TE$ )(^ ol ^Zt^^pyJTcti yvcdfjutw , oiJii^VK) m Ifh riaTOig if^ \%^owd ; et tz r •vaii "yiyvo- 
juuivcov %vi}Oiv-, ^ Ti }(0J\ T^ y^twvo^jivcdv icn^ctf v^^v. 

'Tmp ^ T^T» )(^ T (pvylw 'ZO^^pkvng IttAiTO, olojl^Q^ Sj!a,(piV^i^Ctj Ti T 'uf^i 

Gsir viv^iTOu; fjilwvcnV', }(^ KoiKvaiv tx cvTiv^v lao/u^ct-i a,(p m J^ (m.(^c^c, i\ ^ 'ja- p. 2J9. 
J^oucav iTPiJaKVVTV ){^v!ia,' ^Kiy^^^ q Tp ilpnji^cov to /^ TavTOL' viv^Lnam jh o/ ye^ 

TXi(7VLVTV\q iTOl/Ui^^mT©^ T ^ TD iC^^^lloV JV^OCJlSijOI /^%Q,fioXlw -y i7n^a,r4j(rCLV Ti jtUT OU 

TroAv Tolg 'lcr^Y\X'iTOuq:, n^ Gffu* ^^gi-^ovg cu-^/u^gLKoimi^ Ast/SovTS^, Tikei^rlw "i^ov jf^ tol 

'^li^(JO\VJU(St' TIVpdTicXttf cmovjlw' vmp m Ji) }(pj\ TlfJLOd^CtV ieh^CtVTV <3>^^ tS diov juuty- 
^lw-i !w NoLOVfJL 'S&^(p'v\Tlf\q JULifJLlwVKCDq tf^TUAi^^QlTnV Cv ^lQXlOiq' OO^ T lU^ tQ ^lcovS. 
^Stf^^PY^TetCW-, i(^ TDL T0T6 <t«%i G^ VlvJjiTH^ ^^VOTO, fJLLoVCTlV T^ dilCt^ ^CjI-tQ^ itVCtf , 

;cpf3-' lct/ 8TZ» poLJictv T K^ Tv KoeiTiov jLaTufioAltu ieh^avro Travnq' r 3 t» Nocovf/, cHf- 
Xcocnv 'i^^v TYig cu/rtlv ok^vcov jns>^iie^^-> OL(p «s ^x«p^^«;C$tai ti Toa-ovTvig ^(^zolg, ^ 
Ti^wetcty v7no aTTZzvTwv iJi^oLVTv T d|/ay ;!^ TauTa /W^y c^ (x.7mvTwv 'j^ ^^ r /u(^- 
i(^piov 'iftjvav yiy>voTCiv ts ■'2j?^Tipov ^ iipti/Avcoy, v<^q$v ^ t^ ^fptfVH? c^3^;wj$, ;c^3a 
'Z&^£&iv iJeiKvv/j^ , iiKOTcag yvom iig olv vx Ji yi tct? yty^voTa Tt (^ Sj^ 7^ t (iiC\'ni 
Jii\ii/^oL (wyf^^prii oL Jif (^ y(^ (^ K^^v OKeivov /AAyt<rluj ToHg toti ri// ti (h^piXeioLV 
TrapiXiTO y^ ^^*''' ^ caWv g/OT/tt63a "ir/; )^ /«*i^©^5 ^»' ^n^ OLfcw ^ '^ ipfjLlw^a; 
d-^/^t^du 3^58 JiJ^vtQ^. 

rum adoptio est in filios , et gloria et testamentum et legislatio et cultus et promis- 
siones; quorum patres , et ex quibus est Cliristus secundum carnem, qui est super 
omnia Deus benedictus in saecula , amen. Nonne hinc constat , prophetas quoque 
eadem animi adfectione praeditos , ingemuis§e super his atque luxisse , sive ob ea 
quae evenerant, sive ob ea quae portendebantur? 

Propter hoc fugam quoque propheta maturavit, sperans se necessitatem vitatu- 
rum faciendae ad Ninivitas praedictionis , atque hinc impediturum quominus ea con- 
tingerent, quae manifestam iudaicae malitiae patefactionem allatura erant. lam quae 
consecuta sunt, dictis meis suffragium addunt. Namque Ninivitae, qui tanta ala- 
critate ad virtutera mentem converterant , bellicam expeditionem adversus Israhe- 
litas paulo post susceperunt; rehquisque etiam in captivitatem abactis, summa vi 
vastitatem Hierosoljmis ipsis inferre conati sunt: quam ob rem poenas quoque ma- 
ximas Deo luerunt , quas qui praedixerat Nahumus propheta scriptis quoque com- 
mendavit. Igitur lonae prophetia , nec non ea quae per id tempus Ninivitis acci- 
dorunt, significationes divinae gratiae fuerunt, cuius impulsu tam proclivem cuncti 
ad virtutem conversionem experti sunt. Nahumi vero prophetia demonstrat eorum- 
dem Ninivitarum improbitatem , cuius instinctu tanta mala capessiverunt , iustasque 
demum scelerum omnium poenas sustinuerunt. Atque haec , quae beato lonae olim 
acciderunt , vel de eodem dicta sunt , ea inquam omnia in novo postea testamento 
instaurata , sicuti iam dixi, iure meritoque videre est. Age vero res illas, quae tunc 
gestae libelloque commendatae fuerunt, et quae ei tempori plurimum emolumentum 
•atque usum exhibuerunt , «x eisdem singillatim cognoscemus , quarum iam inter- 
pretationem Deo auspice adgredicmur. 



158 THEODORI MCPSUESTENI 

KE$, A'. 



p. 240. 
T. I. 
T. 2. 



" Kctj l^^iTO ApT'©^ KvejLH 'zs^q 'l<wvc6K (^ tS ^A/lc^^ Xiyav oivoi<;Jidi ^ ^ogu- 
aunSv 'W^q fAJi. ,5 'ATTO^c^tAu-vl/v •S'etav Ul^ocro, (pYia^v , 'imoig o 'Zi^(^r\iv\q ik Niy<56M t 

:70A/V ObTT^eiv Tg K^ HAjpU^OLJ CV OIIT^ , Cdq //^yt^ ^ CmWv ^S^^^VOJUISWUTCdV -, (t TOlOLVTSt 

oiot Ikojvol tz^ /u^yi-d^q (wyKivriazti t d^ov /Myi<rlw q ouycLv scrctv r twKiv >(^ tJzsto 7^r\- 
dvig fyivo^pn/M/jlcu-, ii^ rp cv oLOsveA-Oiq a.-imazdv tdtb fu^(^aA>ig{^v houv , elvoLy>couov 
Iw cJ^ oLHjom TD^5 y(y T ^IhJ^ouolv iyifa^ajj' %dvif J% ^ coq if^ yvcoejf^^ ojj-vov ^'iim^AKKi 
TroK^v -, atg inc o^? yi %' olkqyi /^vov ojjtIuj g<V^Ta* ci/7a03a jud^ ouZ tQtv juJvov ^vicnv 

OTJ tmpU^OV CV OJJTYl' J^?\9V Q <»$ '^^ THTOi) y^ iTnfJLTmO '^^n IZ^ H^ T J^giTUt^O^pliV aTTet- 

Xriaztf TVi TToXii }(^ vn^TyiaTtf <j^ olttowuTctg oLTmvTO^ 'J€?£P5 juirdvoiav Uei^v, toq ovTCd 
yi jtjipcfkvowuTctg T^ "ZiroXiCdq T >(cf.TaL<^o(pluj' TJ15 ^'ictg ')^ct(^y\q Tct m)K?\ff. awwn/m/etv ilcd- 
•9'i|'a^, QT ctv Tolg oLVOLyvcdaKOuai Ttt aKoAoudu avAT^gyi^iiQ^oLi J^wuolivv uTmo-^ri' oun ^ 
iTretJii cvTCLudu iivn Jtiipu^ov cv ajUTyi, a,7n^iM t 'Ztf^S^^T^ '^'^ jujvov ilymv o diogy 
p. 241. }^ ov JiJu^ug 71 TJOTi mpu^oLj ^ZtfepafiKov leZ aJUTvv n-d^ OT oLV Aiyvi m Zeig njukpaufy 
}(^ Niv<£ir\ }(^Tuayta(pr\a^Taj( -i c^etvo jupvov iiTreiv o 'Z*^(pv\'rr\q OKiKdj^rij dAA' «^e TVf 
fjutwvai T^ ;^7a5po(pw5 /SgATiova^ oujiyq oLTnpyoLau^oJi' iXmJtt ?\gi,(^ovTctg tQ , ei /LUiTU- 
jLUiXn-d^eiiVy WtpJuvojf T oLTretXlw' iTrei (^ <z^t\ov lcZ oLTrethetv r f(stTu<^o(plti/ , ei '^i&ojf 
Tmvmg ojjtIw l^lwj h^v t^ OLTretKriq jii^J'Q^' co^ r\ fjmTu^aT^ju^nq yjwij H^pJbLVoui t 
TJjM-weiotv, r\ f4,r\ jLUTU^a^^juSjjH^ Jif^c/Licoi ojjtIw ijni^eitTuv 'ss^^ d^ c/k t^ cwrtSv Jti- 
x.vv^aJi ;(siLKictg. 

CAP. I. 

*' Et factum est verbum Domini ad lonam Amathi filium dicens: surge et vade 
Niniven in urbem magnam , atque ibi praedica , quod eius scelerum clamor ad me 
usque conscenderit. ,, Oraculum, inquit, divinum lonas propheta accepit, ut abiret 
in urbem Niniven , ibique praedicaret ; cuius cives tantopcre tamque graviter pec- 
cabant, ut Dei iracundiam commoverint. lam quum illa urbs maxima esset et po- 
pulo confertissima , atque assyriacarum omnium illustrissima , necesse erat eam fama 
ludaeis innotuisse: quare et Deus prophetam veluti ad cognitam urbem mittit, 
haud visu tamen sed auditu tantummodo notam. Heic autem unum hoc dicit, nem- 
pe ut in ea praedicet. Atqui insuper constat missum eum fuisse ad minitandum 
quoque urbi excidium, admonendosque incolas omnes , ut de paenitentia cogita- 
rent , ceu si hoc pacto urbis eversio*em vitaturi essent. Solent enim divinae scri- 
pturae muka congestim dicere , quotiescumque legentibus ratiocinio coUigere con- 
sequentia hcet. Neque sane cum in praesenti dixit, praedica , hoc uno verbo pro- 
phetam instructum misit Deus , quin simul doceret , quaenam ab eo posthinc prae- 
' dicanda essent. Neque cum dixit, tres adhuc dies , et INinive subvertetur, id tan- 
tummodo propheta dicere iussus fuit, sed dare operam ut praedictione excidii ad 
saniorem eos mentem revocaret; spe oblata, si ipsos paeniteret, fore ut minas ir- 
ritas redderent. Ahoqui inutile fuisset minitari exitium, si id necessario eventurum 
erat. Hic erat ergo minarum fructus, nempe ut vel paenitentes uhionem effugerent, 
vel pertinaces cognoscerent iufite inflictas a Deo poenas ob hanc ipsam iilorum im- 
probitatem. 



IN lONAM CAP. I. 150 

■doLj^ 0)g oiv ^lwvaiiV /UiOVOV iOVJL^OV TV TCO-bTr» >(Sf,)chv, «diVO? im/L^a f^^duTfU^ /3gA770- 

v^ cvTivdiv. QcLpcreig q o< /W^ i<pa,(rctv Kiyt^^oLj t Tapcrov, "^ lYig k^ tIuj 6}c^coviiaiv 

iyfvTy^T©-» a)g "ioim TJhcWY^divng. Tapavg ju^ y) <s^^^?\gLOs'ia TrcKig ovk 'igiv tIw Jl 

'Zt^cry^y^QjLetv ittVTlw ilq J^Xcoaiv *s:^^^Bu?\gLOSiCeiv TToAicov itoodiv h ditoL Kiylv ^octpYi' 

wg -ZD^^t 7z«r lu(cf.){gL^(ji) Actu/cT td, c*' Trviv/uigLTi ^iouct) awJ^i-^ag Tikola Qotpa-ctg' * 'o7no * Ps. xlvii. s. 

oiw ^ ilB^ t^ f^;^^pa^>\g.os'iH * TroMcag <t 7rap>' ojjtIuj i^kmig igwTX m Tikoia. Kiyi^ f-Z^^^h • 

JwuaTvv ^ ^ Q T> a7rct)iCi(rju^Y\g ootv ^rfep w Tttpcwg a^^i^art (pcuviTOf t^ 3aA9tar>j?, 00»- «ou.Atsupraia. 

JhfjLcSg ap/fj>Tlov 'ii^^i q t 'PocAjv i(paa-ouv' <^ lya ^ Tma-av t aKQ^^oy^yav TavTlw 

fS^T^lu) "if) ts^g 70 '3?^;cgi//^ov vojLul^ca-y aTt li v^ t <zi>^<pi\T!w c/)»ip^/t<^T©-' gppw- 

^-feVot; cA) 7ra)TW5 o^c/<we, /I^ Tjva cAi ^tct? ei ng u) \o/lu^oi t TxroXiv 'fhcmfjLavTiov Ji 

C/Kcuo jlc^AKqv , %Ti 8X. ihnv 'iCf^v^ c/K tQ 3^S, aAA c« 'Zd^az^Tn^ tcvojLH' ov ^ '3?ov 

(pivylv '2£r^(pynH5 6)g7t), 7raVT(WV ttfTOV ehcUJQTlw i(^ TfDinTLUJ U) VOJLul^COV , <t ^rOVTX/yJi 

Trapei^vaLi Tn^vcov iTretJ^ q ^^ iQ ^icov o^s^ aTraa-av olut^ 'W^azfy^^ajf tIuj ?\g^etuv 
'Zd^akTa^iv '^05, vz«rovo<af ^lnJaiOig cvTi-^ei)io)g wg ojUTvdj ^ }(^ oIk^v (^ t H^^pct- 
vejoi' 7iDiijt>^©^ T o;;cefai'* /f^tf a}ilwcojL($c q tS -^S (^ Tavrlw r amav r\ n TroAig 'Ig- 
piiauKy\fjL IXiyiTV^i ^ ^ >♦? Tracra t^ grm^^gAefo^, «5 av ci/ aTraa-vi 7? o/;coLe>tJr©^ 7« 
3?« ;f^ imazLv ojutIuj it^o^VT©^' Sfg, iQto ok 'Zt^acown tQ 'jCvejLH 'm(pdj';^ajj Aiyl (^ 
'Ze^^iiTlw , T T^' ^P<^ c^etvy\g cv yiTnp l^ivieiTQ r oliceiav Ifh^paveiaM o ^og o«/3av7a, 
ilg iVe^v Tiva (^ a^n-coiCiajuAvlw ^^v aTi-^-^eiv Z>Tto cPhAc^v tQto y) b 'Ze^^pcpMTH? l7rei</* 
cag ap^i jl/S^ Ci/ ojcetvii JiY^yi rji ycopcL 'fki^pouvoju^a imvnog ojmt) r ^h <t. chiy ei^v%g p. 243. 
ajUTvv i(p TTSp i/3ovAfro* er q 77Cpp&) ^ooiro, T^gtfcTaivwv r/^y Ci/o^AJioiv OKeivluj' cog av 

Harura , iriquit, rerum proplieta gnarus , fugiebat a facie Domini in Tharsis. 
Porro id omnino non factitavisset , si exitium sine dubio futurum nosset, et si 
unice ad calamitatem nunciandam missus fuisset , ita ut nihil boni consequeretur. ! 

lam Tharsis nonnuUi aiunt significare Tarsum , nominis propinquitate ut videtur 
decepti. Tarsus enim haud est marltima urbs: iilo autem nomine maritimas urbes 
designare scriptura solet, veluti apud beatum Davidem: vento valido conteres naves 
Tharsis: id quod de maritima urbe naves apud se habente dici potest; remotae au- 
tem , ceu Tarsus est , a mari non congruit. Alii Rhodum intelhgunt. Ego vero om- 
nem hanc curiositatem existimo supervacaneam , ac prophetae historiam aeque fir- 
mam , quamhbet quisque civitatem cogitet. IUud potius animadversione dignum est, 
quod non dixerit fugit a Deo , sed a facie Domini. TSeque enim propheta se a Deo 
fugere opinabatur, quem omnium dominum creatoremque sciebat, atque ubique 
praeseTitem credebat. Sed quoniam in Sion monte universum sibi cultum adhiberi 
Deus iusserat, opinione quadam ludaeis immissa, quasi ibi incoleret, suumque ibi- 
dem aspectum revelaret ( quare et Hierosolyma et regio omnis promissa dicebatur 
ob eam causam tentorium Dei, ceu si hanc universam occuparet incolatu suo Deus, 
eamdemque oculis perlustraret ) ; idcirco a facie Domini fugisse prophetam ait scri- 
ptura, qui excesserat ea regione , in qua semet Deus revelabat. Nempe his verbis 
in aliam quamvis remotam terram secessisse propheta dicitur: qui reapse ita se ges- 
serat , ceu si in iudaica regione manenti appariturus omnino Deus esset , seque ad . 
iussa facienda excitaturus: contra si procul fieret, cariturum se molestia sperabat: 



160 THEODORI MOPSUESTENl 

CLy> fAAvlw -, O); TO ^ l^(pcUVi<^Ctl Td7? dx,ei TVTJUig^ fM Q M^^OLf TU OJUTvdl ilg T CU/Til' 

'T^npnjt^ct Ti^uju oivi^juiVii' J^Xoq <A LZ 'S&^cpMTJf? 'ZS^CP? 70 tm^y/uisi' okvc^v , Sj^ TO 
autiopav fMV cdg S^ tioik ojjtov '^mn<pi,KKi imvmg p^n^g \K7hcnv' sk a,v Q/e ^^ «Ai /wj- 
vng 7n[A.'^a4 ojutvv ^Cpt^fpocpJie , ei fjt^ri ti (^ dytdvv cvnvdTtv oiitQvoiA^eiv l^iiKiro' r ayctv 
Q aT^^TMv I?) vofjucraji; ei ^tJS^TOV av-d^^TPSig 6(pBetg Tvig ou 'Z&^ti^v outov ^Qn^iuiyoig^ 
iudv Tivog •^ius'ii K^ auaTicSv©^ dTnviyaono Ji^av tSio q (^ ojUTog cv Tolg /cuTiTretTzc 
S^ 7^ olwiicov JMXoSv (pctiviTcti pn/^Tixv. 

KaiilByi /ukv oiw ilg r 'IotiutIcu 'S>^(pY\'n\g ^inY\g gvg^cpt 7^ ama4' ojUTodi q TiXoliov 

^Qh &ctpareig aTnov iv^v^ tov te /UiiO^ov ehJhowi -t^ "^TtJvo/a^, )(^ l^^ag jU^ 7^ ?\gi7mv 

.p. 244. ^ Qapaiig o^tTiki' ag av ouuTodi r Ci>o^\iicnv [j.'iAXct>v OTcHAivetv r -^etcuf, ook 'fhf^ai- 

VOfjdiVa TE ciuifT^ CV (^O^^lOig TOTTDtg Thi "^iS, (^ iTTiiy^VTOg 'Qh TO 'ZD^XAi/uSpOV dTTiA-detV 
' ita cod. iyretef^ Ji K^ T duP\SIL¥aV i^^ilO TJkiCdV , J^?\9V OJUTOV oloV * 6 3^05 OTI ^S^T^i^ TJVfifc ^ 

V- 4- iu(£i^iav VTnju^i Tluf (pvylu), <r(^oJ)ibv Trviv/n^ Kivyirct; -, Toa-yjov '^ t^ 3a/\^aTw$ ilpyiL- 
ortTO (^ xXvckova-i a><^ n^ truju^t^lcZciui KivJvuuduetv to Tfkolov ov dji^v ^ kvjl(Jctuv t 

V. s. ^'lav (po/3©^ c^ tj/to G§ir c</ cttTZeT ilAntpiV o)g iinhg' g^$-(^ t^ «zs^c ov w^7t? ^oy , 
^ &7Pi^ ^^Y\(ntdjeiv iioii^i i rJj (pctfvJj ^g^^JijW-gV©^ dwcLK?^yluj ^n 7^ TrapovTQ^ '^i^ctf 
KivJwuH' 'fhTetvofJLiva q t xAvefh)v(^, (^ Ta cvovTzt Td Tfkoice) k^ td g'(i)^? TD?^ ;:j^/t($t- 
^oju^fjoig dTnppi^^av iig t ^aAp^ojaf, « Tra? >cou(p/c&iy i/3^(pvy>i (^ kivJujuov tv vikolov. 
TsToig iimyi. " \cdvdg 3 )(guTi^y\ iig r xjo'tk!w r 77X0/« , itj OKa^djchv iKei (^ 'ipiy^v. „ 
Oi;;;^ oti /mJ^ to o^^Va ^goS^ s'5 to Tikdliov Jc^T^dwv OKa^djthv ^T^/oy ^ €i' '(k^')^^ 

quasi nimirura aliis in locis Deus semet revelare non pateretur, Atque ita ludaei 
dum captivi detinerentur , victimarum quoque vel cuiusvis religionis Deo exliiben- 
dae nullum fructum esse putabant: ceu si Deus illis in locis neque apparere neque 
honorem religiosum sibi adhibitum soleret admittere. Perspicuum porro est prophe- 
tapi ad id negotium torpuisse , propterea quod eura Deus quidem non sine prae- 
» clara spe mittebat; ( neque enim unius excidii causa nunciandi misisset , nisi liinc 

quoque boni aliquid moliretur extundere;) sed tamen ipse valde absurdum puta- 
bat , si forte homo subito superveniens his qui se antea non noverant, continuo 
nebulonis cuiusdam et circulatoris famam contraheret: id quod ipsemet in conse- 
quentibus mox sermonjbus satis ostendit. 

Hac de causa descendit loppen propheta , deprehensaque navi Tharsis versus 
tendente , nauhim exsolvit contumaciae suae , et cum rehqua turba conscendens 
Tharsis navigabat, ceu si ibi divina molestia liber esset fulurus , quia Deus alienis 
in regionibus minime sibi occursurus esset, neque necessitatem certi Ipci adeundi 
impositurus, lam ubi in altum progressus fuit , declaravit illi Deus quam inutilem 
quamque stultam fugam capessivisset: graviorem enim commovens ventum, tantam 
in mari conflavit procellam, ut infringi navis periclitaretur, quae vim fluctuum non 
ferebat. Hinc pavor navigantes, ut par erat, corripuit; et apud suum quisque cre- 
ditum deum , quem patria religione colebat , praesens vitae discrimen elatis clamo- 
ribus deprecabatur, Tum se intendente procella , sarcinas quoque quotquot impo- 
sitae fuerant de more in mare iaciebant, si forte onere levata navis periculum eva- 
deret. His addit scriptura. " lonas autem in sentinam navis descenderat, ibique dor- 



V. 8. 
p. 2SG. 



IN lONAM C.AP. I. 161 

TOOTauiJt; '^oju^vtg (^ ttuvtwv <z^ t^ cmiy^^ictg icivcfhv(^0V7a)V t^ olfCiictg, ilg S^ov Iolutvv 

J^vci <hv\y\(rtLiLB^y\ -, Sg^^ov \71y\y1uy, to -.d^^ t ^ocpwTS^ ^fptr' «xefKOv '^'joju^ct t Jigujoov v- ^i 
OTJ 7? -zs^pgu; &>; ci/ rctpa^ii Tcoaurji ;^^d6c/bv7a (^ 'Zi}^(t)y\rluj iJ^etv ATnXyi^^udtog, 
cfivyfpi n ainhv-, ^ \^\j /uist-^iv 077 Tvcrimi ytvojt^ov )(^Kij fXY.J^i/Liictv ctiSrY\(nv \^i <j^ 
/(SC-n^vTzev ojuihi )(^}taiv, civ^' ag dehlci tivX^.^ ^cptSsucT»/ t^ ^ P^y^' ^Tr^jM/iciiyiemi q at;roK 
oivct(^vTct T '^iov t(gLXeiv t 'i<J)ov, a tiwc, vtt dimi y^v 6^<7a>d{iiV' oJy q 6 //^' ^o(p>i7»i5 
fc!</^y c/ifg^ZtTe^^^T^STt)- tc/Stc (T^paAg^v €?) vojluI^cov chiicrng -zijfocmylv Tircp ou Tnp TTKpivyl. 

""ETimiviTO Jl tS kXvJttiv^ ro ^(gfthv' iJbKijuigLiTCLV T^ivihv liAli^ct) (S^yvavctj (^ r v. -. 
"^rapovrQ^ ctiTjov f^giKH' iQro q I^/^A» jm^w hjoivov v^ 7m.(jy\<i 3aA5tAT»i5 ^ t ')^jui^ct, cka 
I2%i ot/ro ^ fjisvov ro TiXolov rtw cruft7ni(rctv ^^yjxv KiveiS^cti' u(p ov Tnq ol cv dmtS 
?\9yi^ojtjS^jOi T olIticlv-, KAyipct) Sfg^yycacmeiv (^ ctinov \(iH?^9vro lyj }(gL}iCe)V' tv^v yjj{ t» 
JicmoTei ^ov 'Qf.vrlui auroii; Ift^i&Mitor^ r S^voictv-, coq av 0,00 xi^g la Ap/Tm yi 
(O^-^^eiy^' ol ju^J ;^ i^y\(rctvro rolg x?\.y\^ig' iJ\'iKVvro 3 6 ju(gc)(g.eJ(^ 'lcovoig r ^jp- 
V07WV oLiTiQ^' i(p w J}\ }(gji ^v /u(gL(TCLViiq ol voLvnfioi T^iTjhv , et %iHro ri Trt^ur^yjuuivov 
ajjTZ^ Tvy^voi cog^ y^ %<THrov ^ovmotx/ }(gL}tbv-> fJi^ (r(poJ))oLg 7^ 'fhTi{A^y\(Jicoq (^ juipvovn^ 
Jt}(gL^KcS ^QiTrov }(A^y\jLLiYOi rd %^/t($t77, cur, oLV 'Ztf^g av^^TTOV }(g,Ta.JiJ]i}(gLa-jLSpov y\J\j 
rd }i>a\qci 8J3^Kiy> jlB^oi -i aL7rv\%WL> juigLdiiv oit Tno olutcJ 7n<Zi}T^yjtB/jov iiy\-, t% Jl y^ 
^fhiY\J(dj jufSf' f^T"^i-i odiv Vi ip^iTVj ^ 07roi TTip^ 0L7rei(7JV ■, chc 7iZ)ictg TB hqjuigiroui ^((^pcc^, 
^gjf a> Tivt \^vi 'Zir^aijjci 'vyu oLV^^^mv ^c&^g ng crzt(^coq aTn-KeJviTV " c/^«A©^ kvqjlov 
iyct) iijuu, y^ •Kve/.ov r -Jiov t apctvii iyco cnfiOfMti, og i7roiy\(n, t ^/\gLOjav © t ^wp^v. „ 

miens stertebat. ,-, Non quod post commotam tempestatem in inferiora navis dor- 
mitum descenderit: esset enim ridiculum , si tanta perturbatione coorta , cunctis- 
que de salute periclitantibus , ipse somno se tradidisset: verumtamen id egerat sta- 
tim ac navim conscendit; at scriptura postquam procellam narravit , postremo loco 
dixit , quae propheta priore tempore fecerat. Pergit porr-o dicere , ut gubernator ad 
prophetam videndum venerit, qui in tanta omnium trepidatione dormiebat; eum- 
que excitaverit, miratusque fuerit, quod in eo procinctu nullum ipse ingruentium 
malorum sensum perciperet; sed veluti profunda securitate stertens dormiret. Ergo 
illum admonuit, ut expergiscens Deum suum invocaret, si forte ab eo servarentur. 
Sed enim quum propheta nihil eiusmodi ageret, quia intutum existimabat pre- 
cibus eum obtundere a cjuo fugiebat; quumque vis tempestatis augesceret; deere- 
verunt nautae , quisnam esset eius mali auctor , sortito exquirere, Hinc satis intel- 
ligimus haud generalem fuisse toto mari procellam , sed circa illud unum navigium 
undarum strepitum desaevisse: qua re ad suspicandam causam commoti nautae , ca- 
lamitatis eius reum sibi discernendum sortibus putaverunt: domino fortasse Deo 
hanc illis cogitationem ingerente , ut consequenter reliqua peragerentur. Ergo cjuum 
nautae sortes iecissent, beatus lonas praesentis adversitatis causa demonstratus est. 
Id quod deinde nautae mirantes, quodnam scilicet ille tam grave facinus admisis- 
set , ut tanti mali auctor existeret, et iam vehementi obiurgatione ac prope iudiciali 
formula utentes , atque hominem ceu iam sorte damnatum arguentes; cerliores fieri 
volebant, quidnam ipse patrasset, quam artem profiteretur, unde digrederetur , quo- 
nam tenderet , qua patria oriundus esset , vel cui hominum genti adfinis. Quibus 
ille aperte respondit : " servus Domini ego sum , dominum Deum caeli colo, qui 

21 



16^ TllEODORI MOPSUESTENI 

'^flg ^ OKeivcov «2i%i ilJho^^gi l^VTOty^ ajJTtg td t^ olwiioLg ■&pyio%eict^ d^ctif^STQV iJ^Aaxny 
iiTmv 07J cToDA©^ €<« 7» <&B0t', 7iJt8S7 cp^K77c/k g;^K 7rd(Toiv '^ di^Tnictg ifhiu^Xet<Q-cLi 
T^ fo/il/' ou ^ J)t!i ;^ 70 ;wiV0K g/7Jt J^QA©^ , ;(5f3"' o ^ g^ vauTCLg bZ a.va.yim ^aT^u; 
e?) T ^58 u;r' cot» yi,y>v'oTaj;' itja (t to ISj^l^ov Ai^yev t ^iS ov iBpiicnciVi, t t 7ra(/7Z)? 
(pWOT TromTliJU iya <7i(^o[A,ctj ■> o; ^^ iipctvH 7^ yrig )(^ du^osng }tj TrdvTZtiv 7roiY\TV\g ^v. 

v. 10. "'Ec^o^n^^rctv ol oLvJpig Am^oi^g '^vju ^ cog aiv t tuxvtuv TrvimS }(^t canzJv t(AMVv\' 

juS^jii' o3?v ^ T '^s^^p^Tlof h^TOdV 71 tQto iTioUcrcu; ; iC) i7rei<H]7np 'iyvctiaraji/ ainvv cac t 

3^3 Tn^S^iV^aJi t Tj2ro/W«a7v c/KiOKivovm t o^ef^v, g/Ta tz^T Tra^ovTi auxj ojUTolg ^s^Tn- 

p. 247. Trfcowivajj K^iU^-i ^' '^^ yvom TroLvQiy^i TrapovTzt t? t ^ov, ^^ o/u(S)'icog a.Trctv^'^ tk Jh- 

V. n. fcowuTx, ipyK^ojiS^oy , /(^t/ pw 3 o;ov ts e^ (^vyCiv r toiQtov 'Z&^g ojjtov J^ T^ittov (^ 
'^D^^pyjTluj (pacnv' " tj' od/ TromuojLSf^ ^ itOTmcri y\ ^?\gL&sct oio M//5J(i'; ,, c*: ^ t g/pn- 
fMvm Ttt <a:^ dii^Tov iyvcoKongj (^ 07J 6mipiTy\g tb (^ 'z<^(py\TY\g ^ t 'SbS, (^ J^ ;f^ tk 
(UT^yfJigL^TCJt GUJjctibVTaL Toig Xiyj/tAvoig iyvcotiong-, tto^ co/tW /bistdilv i^akvi^crctv 1% J^ 
'Zij^ariwiv aiiTdg ^<w^-\a^aj^ ;^ a.7niX?\ff,ylujctii tS TrapovTog JigLHii. Ka) iTrdyl " 07i w 
du?\gLoscc iTTopiViTO if^ cJ^y\yipi /u(Ji?^7^v ^v<hiiVct' „ cTef^cvus '6tj 'Zij^^mluj de; tk t« 
^/t^!'©^ iePi^TO, d}g cty ^y\ iv d/iAAXeici 01 K^ to tiKoIov dfnv to "^ivoju^oy ilizt (py\cri. 

V, 12. " Ka/ gmv "lcovdg '^og ojjiiig' oL^Ti (^ l^a/SctAgTe /W^ «i^ t^ du^^gosctv , (^ KCimai y\ du- 
?\g.osa> dip v/u^' cfiou iyvco>(gc iyoo otj c/)' l/Ak k?\.vJ)j)V <^Sr 6 /Jtkyccg ^v I0' v/Jt^g. „ 

'E^^ /fc««V ;^ Cpjicn Ti^TiMV CtlTl©^ V/MV ii/M Ty) fCgLK^V OVfJ^lSiiAiVCO Q V/JUV jOi^Ct/ /tt€ ilg T 

Bu?\stosci4/ , cog av iyjo Jhiy\y J^tKctg VTiip ai y\/^Toy i\g 3^ov, ojjToi tz Avojv t ;^Tg^vTTOV 

V. 13. ?\gLl3oiTZ }(ciL}to)V' cW' c/>ceiVQt y (T(pctAi^v Ij) vo/d^ovTig abvJpct %(rovTX)v }(^ -S^aF 'Zif^(r/\- 

}covTct iig ^?\gLT\a^ a,7ikdg cJKQ^Trfeiv-, i(pi?^vi}iowu « 7rcog olov t^ ^ t yliZ i^^ai^iXdvV' 

mare et aridam fecit. ,, Nam quia illi idololatrae erant, peculiarem ipse religionem 
suam declaravit, dum se Dei servum dixit; studiosum nempe summopere cultus , 
qui eum decebat, praestandi. Neque enim generali quadam ratione se dixit ser- 
vum , cuiusmodi alios quoque nautas opus erat Dei esse servos , a quo fuerant 
creati. Deinde et singularem notionem edidit eius Dei cui erat devotus; nimirum 
ait se colere Deum a quo caelum , terra, mare , resque omnes creatae fuerunt. 

Quo audito , expaverunt homines , quod nimirum universae naturae conditor 
contra se commotus fuisset. Quamobrem prophetam sciscitabantur , quodnam cri- 
men patravisset. Mox ubi hunc fugere a Deo cognoverunt, atque ab eius admo- 
nitionibus <lecHnare ; ideoque in praesentem cum ipsis calamitatem incurrisse , ut 
cognosceret Deum ubique interesse , nulloque loco non sua placita facere , neque 
fieri posse, ut mortahs quisquam ab eius potestate discedat; prophetam deinde nau- 
tae rogabant: " quid tibi faciemus ut mare nobis sedetur? ,, Nam ex dictis cognita 
hominis persona, nempe quod famulus et propheta Dei esset; quum facta quoque 
verbis consentanea comperissent , ab eo discere voluerunt , quid a se fieri oporteret 
-ob impetrandam praesentis mali fugam. Porro addit scriptura , mare vehementius 
ferbuisse , fluctusque maiores extulisse ; tempestatis sciHcet incrementum signifi- 
cans, cuius causa rem negligere nautae non poterant. Deinde addit: " dixitque 
eis lonas, tolHte me et iacite in mare , quod ilico vobls sedabitur: novi enim pro- 
ceUam ingentem hanc mei causa vobis excitatam. ,, Ego, inquit, horum vobis origo 
malorum sum : quare suadeo ut me in profundum mergatis , quo poenas dem cul- 
pae raeae in Deum, vosque necis laqueo expediamini. Verumtamen iUi periculosum 



W lONAM CAP. I. 163 

vou(37?e ainvlg (^ '^fA^OL tm; ^aAst^^ie? ^^y^y\artiu8^oi tlS ^d V7np ou cTii (Sy^iletv 

YllU/iX?^V-i H7W T>i 3aAi^>) @ 'ZI^^^^Y^tIw Cvi^Ct?QV . 

/M/g3zt Ivg^^SV T^ 4^^;^? '^ oivd-^TTtl T^Thf (t f^Yl <^CdY\t; i(p ri/U(^C, al/Li^ t^t}(^OV' cOoTJ CW 

KVQjii ov ZoTivv g/3«A8 Tn^/MJca^. 5, M« ^ JV (pjioi TifJyCoe}civ hfSiV iTraytyYiq w^ av cTi- 
;^ov /u^tIw pf^nm ilg ^^osour, \7ri<H] h/uuv /lS^ Iw ^zz^/ ^.eiV« aza^luuaif t IvJjiet' 
ov yt^vi 3 7«T0, £e)5 go<;^i croi jm.m cfbKOwu, a,(p' m ^^reivo//)^©^ o ^tXvJhv Tiviet^v r\/jt^q 

Ttt iU <JWTy\ejLCtV tS abV^^TrH OVK iict' 0L/7W 7? ^ ^b^TWV ^iTmT^yAOTt /t^Ot TlS -uBaT «P^" V. 15. 

py\/^Ta)V, cvi^ct7\Qv T 'l&)vav g<$ t^ ^J\gL0sctv' <t ivdtg b HXvJhv aLTrcu; iinxvcnxTO' ou^ 
)(^ (po^Ct) /uuiyobXco i(_gL^^i^lu)OU{ G^ oivJjictg, dictartju^in; t cJ^iiaiav r 7rav7av KveAH, v. ic. 
oc (^ oujbiKmai r ^?\gtosctv cdc, i^nXiTO-i (^ /S^AjjSag cuutIuu iudv j^ -©^^^Ji/^ Trda-cLV 
iiq yiXvwluu iu^TTi<pi(nv' ilTct iTrdyi' " oti tC^ 'i^a-av ttS Kve^cd (t y\v^cti/TO ihya.c,' „ «p/ 
071 'Zt>^^ at»7a ''i^crcui/ tc^ kv^w Mycov' ov ^^ ^ t 77Aoi« dvcnctg y\/a^\?qv '^TzAeTv,, 
cHm' /va g/V« 071 T iiJ^KcdV TrauiiTiKac, "^ttostxvtes 3 oividKrat/ ouuTbg tyi t 3?« ?\^e\ct, (^ p. 249. 
UTsri^ovTTJ 7» A9/77-« T^ otT?/ J^nXeioug dvd^^i^OLj, cumJ' Ti (t Trkq f^gLdnKiia-ctg ^Zt^Ta^etv 
dvcnct^' tStv ^)^ K-^yi TO YW^CLVTV iV^^q. 

KEO. B'. 

'O /jBp ouv ^lcovoig 'f)h 7ikei<^v ^ i^ ^?^osY\q i(pipiTd' 'Zi^criTu^i J\ d^oq mTi \. i. 
/JUiyctXcd 'f)ri t^ ^^osY\q (^i^/jd^ov f^sf.^Qi.Tneiv t 'lcovclv, isTno cv tyi itoi\'ict %etq Y\/A^cLg 
7^ yjj yvKTCtg TTiTivimiV aS^(pdr}^@-' wcti/TcAc^q ^Se^(l)r\Tn;' 0)^ (t oujThv ^v /j(jK.a-avTOL , 

exislimantes talem virum Deique familiarem in mare temere abiicere , flabant stre- 
nue operam, si fieri posset ut ad litus navira appellentes, prophetam exponerent. Sed 
quum id adsequi nequivissent , graviorque maris aestus fieret , praefati apud Deum 
rei, quam acturi erant , excusationem , ita demum proplietam in mare deiecerunt. 
Ouippe ait ^criptura: " exclamaverunt ad Dominum: ne pereamus, Doraine, ob 
huius hominis vitam, neque sanguinem innocuum nobis imputes: quia tu, Domine, 
prout tibi libitum fuit rem gessisti. ,, Ne poenas, inquiunt , de nobis sumas, quasi 
hominem iustum sine causa in mare iecerimus : nobis enim raagnopere in votis erat 
hominem conservare : sed aliter tibi visum inde constat , quod aucta procella , haud 
nos sivisti saluti hominis consulere. His pro se apud Deum peroratis , lonam mari 
merserunt: atque ilico procellae omnis fervor quievit: unde et gravi terrore correpti 
sunt vectores , supremi Domini potentia agnita , qui mare pro libito commoverat, 
eodemque mox Hbito quietum praestiterat. Exin additur , quod " et Domino sacri- 
ficaverint, et vota conceperint. ,, Non quod ibi statim Domino sacra fecerint; ne- 
que enim in navi hostias oblaturi erant: sed scriptura significat, vectores illos plane 
ab idolis defecisse , seque Dei cultui addixisse ; fide data , se deinceps in eius fa- 
jrmlatu futuros , debitasque victimas immolaturos. Id enim significat vota concipere. 

CAP. II. 

Porro lonas mari perdiu iactabatur, donec Deus ceto grandi mandavit, ut 
naufragum devoraret: cuius in ventre tres dies mansit tresque noctes incorruptus 
plane propheta; ita ut ipse mirans suam intra cetum incolumitatem et integrita- 



V. 3 



V. i 



p. 250 



V. 7. 



164 TfiBODORI MOPSUESTENI 

OT» 'TTi^ a^?\gL^y]q ^ r ^MiTCt^ 7ri(pu?\gL}CT0Lj ^ oiSfJ.(p^pQ^ Trcwn^cig n d)g ct> oiyiicmcd nvi 
2. /^ 77oAA>?$ Ti/^^yovm 7* dfir(pctA«a^, ^' 'zs^a-djyjw '^ctTrluiaJi -, lu> cac '^ vuoihliaut; Tht 
migt^ avi7rifA.7n w^ ^a' tk q t^ ^zs^a-dj^g pw/tf^tTa -t^ttjv g^ (^ '^o^tcv. " 'T^^onart 
zsfog }Cvpiov T -Sbov [^a, ^ iicniy,iiai jm.«- I>c Ttoikia^ aJ^a Kpctuy^g jtt« yiKaiTci^, (^mrig jU-a. „ 
'Ev jSctpuTclTyi ■^Ai"\'<l ivy^vcov (t cv cwnS. yi tt^ aJ^yi yiy)Vcog tvi r i^^fOMV ^'^TTDyvcuai , 
l^oyiazL Ti "Sef^g o4 ^ ot;>& dTnTV^v rfi ctmcPcoov. " 'ATT^ppi^ja^ /u^ ilg (Bd-^yi napcJ^ictg 
du?\si,osyig, n^ TToQnfA^i fjui OKViihcda-ctv' TtavTig ol ju^iicoQjKrjuipi cra (^ to KVjLcgcTa a-n i-n-^ 
IfM J)iyiXdvv. „ 'A7ru<pv^v7tt yb t v^rtspyicty r a-lw, i^7na-e\v t? tJj 3a^Tf>? "^g/TC/M^caf , 
;^ TruAAov nvhg 'Ziret^^luiciJi tQ hXvJ^V^' v(p ov cTm a^v '^^ilojL^yig 'mg ^?\gri{y\g 
Tio^fA^j^ ^'liduj cvTivd^v Ivn^i fJisi T)^ KV fj(Jf,rt*)v Ta vchuTa, " Ka) \ya liTrov a.7ma-^aj{ 
qJ^ 6(p^ztA/L^j a-H' ct^ 'Zif^^naw tQ lfh^Ai"\^ctj ^zi^g vctov (w) ciytov (r«; ,, 'Ttjv ^vuj 
T^ 'T^j }(c/L)tci)V d[A.ii^victg c/)clBiC\Yi^ciu\ T^ 'ZtJ^voiotg a)[A.luj t^ 0775, t(^ ov<hfJuctv it^v lA- 
THcDz }\9i7T0V T '^OjuSpog O/ ttJ vctd (T» TZiT dyct) T ;(gcdv>ciiauv "^TTOTiaaf aoi ^maTteioLV'- 

OLTl TTOppCO TZ cluT^ TVy^VCdV , <Z ^OpVTaTDig ^t^.igOi^O- fJ^^B^ i(gLKmg. " YliQJLi'^^ fJigi 

Vfhijp %cog '^v^g [tov. ,, Autjis [^ov Tvig -^v^g jfc/L^aiTo 'fp ^c^wiyj fBpcuv yi ttx^;^. 
" "A/Svot©^ &K.VK?\.coa% fJL^ i%ctTV\. ,, To TiKdjTauiov V7r ojJTiig )(cf.Ti7io^lw r^ df^vosov. 
" '''EJh y\ tti(poLKyi p» iig %ia-fJig!.g opicov. ,, AictA?\gLTletv n hJIv iJhitowv ifJigLVTz^ % hv 
Sf^i^ioiaiv opicov jBapvTii.Tcug XvKpdivTog^ iiTot t opicov 'Qh '^vtvv awjiXyiKv^Ttdv j scDt- 
fjuauii "i^f^vy^g ivQjLayiovTi ?Qi7iov ihTTjJk. '' ')^olt^^!w iig yfw^ vig 01 fJl^x^^ ouu^nig >(J,tv- 
^i otlcoviOi. „ EiTct oscei^v chiJi^ctTo [jui to mT^B^ , ^ ylw tivol olitiiv lefbJtoujUj oJ^ yig 
"^TTO^pvyfiv rd }(gLTi^fj^co J^ujuoLTvv iij)x,[tcj^g vTTTip^iv oilS/xgL^yig fj^ ''ivJbv tvi d^iot -z^j^- 
voiot (pvKg,T\ofj^Q^ , T OKetdiv n 'iKJbaiv viTig av ^oiTO s^ iUQjtoTccov. 

tem , dum ibi ceu in domuncula quadara tute degit , conversus ad preces est , quas 
ex ceti ventre ad Deum fudit: quarum precum haec verba sunt. " Clamavi ad do- 
rainum Deura raeura, qui rae exaudivit: emissam de ventre inferi clamoris mei vo- 
cem auscultasti. ,, Gravissima pressura irretitus , atque in ipsis inferis , desperatis 
sciiicet malis, versans , clamavi ad te ; neque irrita fuit postulatio mea. " Proiecisti 
me in profundura maris cor , undaeque me concluserunt ; oranes aestus tui fluctus- 
que super rae transierunt. ,, Qui perfuga erara ab obedientia tua, curasti ut in 
mare inciderem, ibique ingentem experirer procellam: qua dum mare , flurainis in- 
star, agitatur, ego quidem aquarum vorticibus quaqueversus obruebar. " Et ego 
dixi, reiectus sum procul oculis tuis. Num denuo videbo templura sanctura tuura? ,, 
His rae malis quura expedire nequirera, exclusum rae reputabara a providentia tua; 
nullaraque praeterea spera fovebara , fore ut in terapiura tuura reversus legitiraa 
perfungerer religione. Ouippe iliinc longissime aberara, gravissimis implicitus cala- 
mitatibus. " Offusae mihi sunt aquae usque ad animara. ,, Circumstantium raalo- 
rum terrores ad ipsam animam penetraverunt. " Ima me vallavit abjssus. ,, Deni- 
que gurgite absorptus sum. " Caput raeuin in fissuras montium demissum est. ,, 
Nihil mihi differre videbar ab iis qui in cavernis raontiura altissimis detinentur, 
ita ut coeuntibus in se montibus, nulla spes evadendi reliqua sit. " Desccndi infra 
humum, cuius vectes aeterna retinacula sunt. ,, Tura ibi rae excepit cetus , intra 
quera terrara quandara videbar incolere , unde evadere detento horaini prorsus non 
licebat. Ceteroqui incolumis intus divino nutu servor, quaraquam exitum nuflum 
nanciscor. 



rs' loxAM c\v. II. 165 

T>)5 (7>t5 ^ J^wudjuieog t^ v^^^iXy^fx^/u^m ouurvdi '^dv^g aLim,K?\g]^aJi [xov r ^calw. " 'Ev ^- « 
TaT iKheiTreiv OLTr IfJUH t 4^%^ jw-»} 1« x.fei» ijUi/rnQluj. „ M/;c^S ^ cl^pia^ t^ "STrvejtoL 
r '^v^v , T oriv ^rav /So«9^cm/. " Kct) gA3t;i -zs/Jog crg m 'Sffo^nv^ fjt^n iJg yclov oLytov cm. „ 
At>T05 Ts jtt» c/^^^«f T ^^s^a-djylub cv tzS vclco i(g.^<^c, tzs/ oJmict), ndiv cm t^ $^<pk(nco<; 
«i^ tdWv a,[A,wuetv juipi KaKvHcmg. " OuAst^O/^^o' /m^Tiuct <t 4<^'«^5 sAgov cwWk I^- r. ». 
;^teA/770v. „ Oi ^a$^ ^ t vclvtikIw /iwnovm i^yitncti/, Kctj roi ^ g/cAyA9i$ 'ZC^cTgp^v- 
T«$, ^' «s^ T oLTrarlw c/Keivlui y\%oKii\ jtAfjOi -i Yi^aAyidTiaziv fA^n nva, TrDtyicnx^ (petcf&' Vh 
x^divng q vtsv Tyj ^cpt^c^v, t^ yvcofjmg a,7i^^(mv (^eivvig-, o^vng sk cv ojjr(ng /S/wtuv, 
ej jttM T^ I^/jDtwt©"* ajmiK?^yiliv t^ IjM'»i?. " 'E^^ q /^ (p^yvws ctmcncag j^ c^0/t<pA9>*i- v. lo. 
a?ft)$ 3voTt) cTOi, cort yiv^d[jt,luj "^«/iaor» (70i gi$ ar»T)ie/ov TZif ^cugict). ,, 'AAA^ ;^ TravTa- 
p^o^BV ,<<pv>) T^ ^e/rt T?i (T^j (pv?\gL^eigj f(^ t obTmX^^ylw t -SavaT?^ y^gL^m -i v/umng li 
yjjl iltydLtf-^cu: ^imrKTU) troi, ti^p «v tJ; 'Zd^voici Sf^^ui^TtixrfjLaJi r^ ctyi. Ta ju^ J^ -v^ gt;- 

;^$ T 'Zef^(py\Tit p/t(^Ta ^UT?»' TB cfl KYjTOg TTvdjlHgLTX ^lCd T ^lCOVOLV ^ T ^MgpiV W/tM- 

CTSv, ;tpt3re)5 lc/^x</ TXTO ^gc&ce/ TZir dio^' TY\g y^ l%cLiy\g ^v oLVOioug ^(TOvttxv 'Tp n^ v. u. 
ai>Tcv 'Z«>^^c/^|^5 '^'^voroiv j n(^ /ui^Ki<px, y^ Travrwv ^ a/ rt^ ymri cmTy\QjLctgy r 6k r v- 152. 
yM^ig 'i^ocfbv 7n)?.vfZffT^y/j[s>vetv t 'ZD^tphni ■, T^ytcrfjLCfi te oii^cxjf }(gL7ci?\gLfjL^ctveiv avQpop- 
Tnvuij }(^ d^. (pcdvyig TY,g y^/uiripctg Aiyiv OTiwg l^^uiTV. 

KEO. r'. 



Miv rvi yi diog 'Qh ^ ^vi^g ^jpvoti tzs/ 'Zt^(py]ryi TmAiv dTr^S^etv iig t Nivivy\ x^- 
h^ji^ (^ Kiipv^ctj cT^ ozetvct a, 'Zt^^iv cwm iionrv Tra^ ajJTH' aL(^ ou J^ /<^'Ai?w. a%i- 

'• Utiiiam se emergat a corruplioiie vita mea ad te domine Deus meus ! ,, 
Tuae profecto tantummodo virtutis est , a tenaci illo exitio eripere animam meam. 
" Quum iam me desereret spiritus meus , Domini memor fui. ,, Quum iam in an- 
gustiis animam agerem , tuam poposci opem. *' Veniat utinam ad te in templum 
tuum oratio mea! ,, Ipse excepisti preces meas tuo in templo residens; nihil te lo- 
corum distantia , quominus raihi ferres opem , proliibuit. " Qui vanitatibus dant 
operam atque mendaciis , misericordiam dereliquerunt. ,, Hi qui nauticam vitam 
exercent et idola observant , atque eiusmodi fraudulentiis vacant , optarunt quidem 
mihi quodaramodo parcere: verumtamen adversitate victi , de sententia sua deces- 
serunt ; certiores facti haud sibi vitara superfuturara , nisi a mea se vicinia seiun- 
gerent. " Ego vero cura voce laudis atque praeconii sacrificabo tibi: quaecuraque 
vovi solvam , pro salute recepta , tibi Domine. ,, Equidera tua sola gratia servatus 
et morte ereptus , hyranos tibi et gratiarura actiones reddara , qui curae tuae salu- 
tem acceptam fero. Atque haec fuit prophetae oratio. Cetus autem a sancto Spi- 
ritu instinctus lonara in litore evomuit, sicuti Deo visura erat ut fieret. Summae 
enim insaniae foret , post tot circa lonara patrata miracula , praecipueque post re- 
tentara intra ceti viscera vitara , prophetae deraum eodem ex ceto exitum humano 
ingenio inteUigibilem , aut nostra voce explicabilem , reputare. 

CxiP. III. 

lam ubi in litore propheta stetit, rursum Deus praecepit illi ut Niniven iret, 
ddque ibi praedicaret quod eidem antea in mandatis dederat. Unde potissimura de- 



V. I. 

V. 2. 



166 THEODOm MOPSUESTENI 

xvu^ OTj Hy^ oLTikat; zlvnv airm wyipuT^etv " 277 '^etg rijt/JpoLf, (^ Nmuri )(g^(r^ci(^incn'^' ,y 
€1 ^ jUp '7wj% jiuaj^ OJUTV Xiyiv «7z»$ Yi diia JhKet ^ct(pM' cIm' a)9B j^ J)iXdcraf 071 oiTref- 
A« ^UTa ai'jM./3w'(7«(S^ 5 ei f^^ /tA/^/UA\Y\^iiv ^^imi^vnq t5 ^i^vo^' c/)o (pyicriv '' mpv^ov 
a/ oLUTYi y^ 70 mpvy/Li^ tv g^^zzj^^v Ij^ i?\ff.\Y\(xrt ^c&^g ai' ,, aTnxcra^ cttTZif (TTj- 
yt^^ivo)!' T chJ)sLcntcLXictv lcu iTPtToJiiv cv %lq Tsfo<&iv cwm 'ziTfio<; G^u" vivivWctc mii^cm^. 

V. 3. 'O /M^ «Aj 'Z«J£p(f>Ji''jJi5 i^T^ T?; TT^ipo- Ap/TTOV cm(p^viS^ig YiTmy^To 'Zi^g TTipct^ cbyiyCiv izt 
-29^^ T 3^8 'Z«?£95Tx;:^^gv7a* As^ q otj m TToXtg leZ ju^ylgti 7^ ^d' hct ilTrri 071 rri diict 
<zi^vo'\cL iig ju^yi-^Q^ aju'^yidii(m' «5 efiJ)x,^mv ctv v\juigiq fJLViJiv oiiSrt^ <^vuuol7vv e?) >^ t 
p. 253. /S/OK 7Q70V iiq <z^(pctveietv }(^^(rliJuciu{ t fMi 3^8 TTci^i^vrog T o/Wav ;t*jc/Vyt<pviav. " "^Hv 
Q (pwcnv «fl"ei ^ ^petct ocOS rijLn^v '^idv. 55 O"^^ t^ f^mog awmg %<rHTov if) As^v, cAm' 
^5 %(rH7a)v Yiju/i^v J^ojuSpa t imcroLV aJUTiw c/tcfC^iX^iv t6 c^ ycvKAct) )(^ )(^7iehliv dict 

V. 4. 71$ ^y (^H^sjLSpii ari(pcSg' iTmyi ^wu. " Kct/ vi^^ctTO ^lcovag tQ ilanoftivi^auj ilg t m\iv 
^tre) TTOpetOf vijLtJipoL^ /uuoig' „ iva. giV»; otj iicr^yiXv^g ilg t TroAiV 'Z&eP^^^T^S? ^ ^CptTa 

77V©^ juJ^ig OL^^OLJU^Q^ T^ TTVAiCOg OKt^^Yii 7i OJJtDj •, ^ «(TeJ ylt/aV Yl/UUi^V TTiTlOtfDU 

}c/yipv7\ct)v n t&f Kiyav •> 071 i7t '^etg yiju^ooLf f(^ Niv<56« }(^^qioL(^ricnTOLf' )(^ tz* A9i/ra cT^ 
o^cTO A2^v OfTiiv ^ist^^C^^^v jcUpQ^ ^ TTOAiCOg «37^5 GffU" TrctpovTO^ ^ J)cDxtmoL\'iaL T 
axBOVTzav el)toAHda>g cvlw. 
V. 5. T«T0i5 i7Ta,yi' '' ;f$t/ ''Qri<T^craLV 0/ c«vc//bg$ Nivd6« T^ir ^iiJeT* ,, cTetxvvc 071 6k t /M«- 

flous T^ TToAicog ap^oLjuJvov tQ '2&^(p«T» Tioiei^aui 70 )iJtipvyjL(^ , ilg oLimvTOLg Ti AP^©^ 
(hiJh^ fJ^ ttoXXh tS 70L^t4' (^ Jri Trav^ig aLvoLfJL(^i(io?^v ^ %lg Xiy^jctkvoig t yvcoftlu/ 
eh^oLjudpoi ^ ttoWh t (^0/3« 'SiC Xiy>fJ^oig iTret^vTO' JViKVvm "j ^ to '^^(^djcrcui/ ol 
avJ)iig NiVciOw tt/ 'S^aT 071 h^ aTihc^g 7S70 juipvov eAg^ otj %7i '^etg rifitkpcLi )(^ NivdCn' 

inoiistratur , haiid simpliciter lonae Deum mandavisse ut praedicaret '* adhuc tres 
dies, et Ninive subvertetur; ,, (quamquam id breviter sic videtur scriptura dicere); 
verum etiam ut minaciter quae eventura erant significaret , nisi paenitentes cives a 
vitiis recederent. Idcirco ait: " praedica ibi praedicalionem , de qua tecum antea 
locutus sum. ,, Quibus verbis universam illi doctrinam innuit , qua superiore ser- 
mone praeceperat ut Ninivitas imbueret. Porro autem propheta experientia rerum 
iam eruditus festiuabat ut Dei iussis obtemperaret. Ait vero scriptura " urbem il- 
lam fuisse maximam coram Deo: ,, nempe significat, eam divina providentia fuisse 
auctam: atque ita nos docet, quominus humanum quicquam putemus in gloriam 
venire posse , nisi id Deus cura sua dignetur. " Erat autem, inquit, veluti iter 
trium dierum: ,, haud sane intelligens tantam eius fuisse longitudinem ; sed quod 
tot diebus opus esset ad eam circumeundam, atque ad eiusdem speciem, si quis veDet, 
curiose observandam. Subdit ergo : " coepitque lonas progredi intra urbem quasi 
itinere unius diei. ,, ISfarrat scihcet, prophetam urbem ingressum, atque in eiusdem 
parte quadam praedfcare orsum , circumisse tamdiu , donec unam veluti insumsit 
diem praedicans atque dicens: " adhuc tres dies, et Ninive subvertetur; ,, et reliqua 
quaecumque ab eo dici par erat in singulis urbis partibus ad civium eruditionem. 
His addit: " et crediderunt incolae Ninivitae Deo. ,, Coepta per prophetam in 
quadam urbis parte praedicatione , celeriter admodum inter omnes diditus serma 
significatur; ita ut vulgo homines certam ex dictis suscipientes sententiam, con- 
sternati magnopere monitis obtemperaverint. Praeterea, quod Ninivitae cives Deo 
crediderint, id satis indicat, haud simpUciter dixisse prophetam " adhuc tres dies 



IN lONAM CAP. III. 167 

-j^gt^^qict^pncnTai' ov ^ ^^ro ^QVng lauiTis i^ (pcovyig 7n?^vetv il^v Tq^ di(^^ oivJphg ^ha (^ p. 254, 
dyvooTOU ojwmq 'TrawiXdc, r }^^gpo(plw ^^ oi7rei?\9ujUTog , 'Zt^^gjdivTog q «</]py, «cT* u(p' 
OTS^ 7np d,7n<^X/j^oq ih cficfkcTKOVTog G^ olkhovtou;' 6^ iuchT^Qv ou (J^ ^ou ijuJe/uvvnv 
tH iTavmv KveAn-» ^ oL^rt^A-d^etj sAg^ •Trtfp' corn/- ;(^ iv yt/A^uyimgt, I^Tciefro 7^ n^^<^0'- 
(p«$5 'zsrgp? /um^^jtAKeicLV auThg 6jc}(^Xou/u^Q^' aiv yn^ ovtZ J^i^clju^oi r c/)c/)za>caA/ai/, 
iiKOiiug 7n<^vetv lAgjpvTO t^ ^cS' ov tIw •Ve. "^Tnj^pctcnv <z t <h<S)sLaY.ct>^iCLv eh^oiju^ot k^ 
T T 'ZS^^Pmto (pmlw 'S^g td xflerTloy g/c/bv ojf? ;f$^ ttcXaIu/ txvcl (^ auX^Svov t jujitTX- 
/lAKetcw ^^J)ii^cL^OLj' VYiWtctv -^b a,va, r Trohtv c^ipv^ctv cog (pyjcn, (st cmKKOi^ Tmvng oti^ 
Jhcraju^ot fJUK^'i tz ^ ju^yi?^t ^iv^Kt^ ia^yjju^ot tzJ' Xrijm^Ti, 'iXico ';p/ji&aJi t ^ov 
auuToligd^riTOWu' i7r<lJi} 3 (^ a^i tS (SacnXicog lA«Au3w5 Ae*)/©^, «c/^ oy.etvQ^ a/uiA- v. e. 
Xvicrou; (pauviTajj t im^yfJi^T^' 6^a /uuk^ t ^acnXtKH (p^vii(Tou; a^icoju(^TQ-> , tov n 
9^'vov ^lcpejs T oIx^Tov, (^ T ^acnXtKlui <^\!w "^^ppi-NJ/O^ , cmKKov (^ at/7ri$ 'ZZ%/3i'//5^05 , 
o^ emoJhi }(cf,^^o/u^og JtiTiXi' ^z!>^<px.y /u^gLid tz i^g -©^^ rg t (BacnAicog (s: t ;^t' v. 7. 
ajUTiw appfOVTUv i^in^ t f^t^n Tsg av^^Twtg /nsvov , o^a (£ la -zsfog v^nj^iaioLV auTOig * ita cod. 
Ti^^yjiS/ja ^da 7raLV%'ictj; rg %o<^y\g t(^ ^tctQ ^/iBpetv ojcivg' (t ov /u4^i Tiiitdv i<picnu.v 
T ju/^ju^AetaVj cii^a ;^ ^ 'i^ trlKoji ^gLKcijg auToig (z:T^T\o^ivaiv "^imgdvTig, imcmg Ti 
T^ i]g m'^t5 aJiKioug ^Q^cmVTig ojUThg, cr(p'oJpa yi avi/u^ov td (^ t -S^ov i<p olg aTri- 
(pyivaTO ^r' curnJv juU^yvovToc Xvcjztf t cJ^iVi^ei^cmv "^TrocpctOTv TrctmAaTs* 71$ ^'p (pJia7v v, 9. 
ilJiV e/ /u^voy]Cji (^ <a^^)t?\.y\byi(PiTOui d^og, (^ "^NjTogpg^^ "^^ op^5 3V|U,5 atrv, i^ ov 
jjiA] ^S7roXo)juuidzt; aTnp oum «^ olov n Kiyiv ojuihg fjt,n ok r r -izf^^pyn^ JiJiJityjt^S^ng 
(pcovc^v tStv Ji] (t y^^^yitQ^cuj (pMoiv ^Zt^^ttnit^g' }(^ i7retJi]7nq ilJiv ouuThg diog "^^tto- v. io. 
^VTCuq ju^ Tj^ "^^vcov, viva-oLVTcu; Q '22^5 TO K^Gt^^ov -, iAvcri }(^ ajUTvg T "^Trixpacnv Im 

Tnp OVtZ cJ^ivluUO'^ }(gLT atM^v. 

et Ninive subvertetur. ,, Neque enim ob hanc unam voculam credere Deo pote- 
rant , si homo peregrinus ipsisque prorsus incognitus exitinm minatus esset, nihil 
autem praeterea addidisset: neque docuisset auditores , quo mittente venisset. wSed 
enim exploratum est, prophetam et Dei meminisse omnium domini, et se missum 
ab eo confirmavisse : et praeconium exitii fecisse , atque ad paenitentiam esse ad- 
hortatum: quarum rerum notitia imbuti, merito dicti sunt credidisse Deo; cuius 
decretum magisteriumque excipientes , prophetae voce nunciatum , ad virtutem re- 
sipuerunt, ita ut muhae vehementisque paenitentiae signa ediderint. leiunium enim 
per civitatem, ut ait , indixerunt , saccumque omnis aetas induit, lugubri habitu 
Dei clementiam implorantes. Quumque ad ipsum usque regem sermo devenisset, 
ne is quidem rem parvi fecit; sed regia spreta dignitate , throno relicto , regalique 
veste abiecta , saccum et ipse induit, atque in cinere sedit: scriptumque a rege edi- 
ctum est et a civitatis principibus, ut non solum horaines verum etiara iumenta il- 
:lorum servitio addicta omni pabulo potuque carerent. Neque hactenus illorum pae- 
fnitentia stetit; sed omni ante actae vitae maleficio omisso, mutuisque imposito in- 
iuriis fine , magnopere sperabant , fore ut ipse quoque Deus paenitens perlatum de- 
cretum funditus antiquaret. " Quis enim, inquit scriptura, novit num forte immu- 
tetur mitigeturque Deus , atque ab aestu furoris sui recedat, nobis incolumibus? ,, 
Quae sane dici ab eis non potuerunt, nisi propheticis vocihus fuissent edocti: id 
•quod reapse factum propheta dicit. lam postquam eos cognovit Deus vitiis omissi* 
4id virtutera tendere, decretum ipse quoque quod in eos tulerat abrogavit. 



168 THEODGRl MOPSUESTEM 

KEO. A'. 

/uS^ ii<m ^ic^v v)/utJi^v v\7rei\v\<nv 'icnS^cLf r i(g^(^o(plw' i^^iTO q «c/Iv itTa ^ 'uf^g r 
tStxj '2Er£plcp^aaia t (pv^lv ilq Qapareig-i cOoti g^wv oti oi iXiY\fjt,afv er ^ o/^cTjp^wv, /t<pt- 

KQQ^fJUOq i(^ TWKViXi©^ ^ /UUi^VOcSv ^ T ^X/CU$. ,, 2^(^0)5 ^ iSi^XoOCPiV OTJ t5td ;t^ 

p. 256. T^ cpu^s caW yiyiViv ctiTiov, ih iiJivajj oti (^iAav-d^^Trog mv^ et ^^/S«3t/\9/M5^8$ '/c/b/, 

T "^CTOCpotOlV TiaVTW^ ObK^^i T oIkjHCLV' OTl Ti CVTwd^V CUTlxS iU^i<^ 7t) '\iV<^ii TJVO$ ^ 

V. 3. aTraTEftTv©^ c/^^cM' ?\^l3eiv Trap^ ojuTvtg' od^v iirdyi. " Koj) yui!; JicmoTa KVQjLi /^gcjBi t 
•nJ/Li^^^^ jM.8 d^' Ijt^S, 0T7 ;^A9V /(p/ To "STzv^ctvetY fAJi fji^KT^v w ^^v fAA. ,, A/o, Q ti/t«, 

CPMOI, (^ dtLVaf^V Cfc/^gTWTE^V KQjLVC^ T /^ c/K£)l5 ^iaVTVig ^m 'ZZ>^^ 'S^e CtV-S-e^OTTO/?* 

/M$iu ouZ dihg (^ 'Z«>€p5 G^ fM^voovJjxaj^ (piKgLV^^yrQ^ <t Tolg olwiioig v\fAJi^og ayav, 

T. 4. cv^i^^Dtag 'fkiTifAl^ TT^ -zifpo^pyirYi (pno7V " ei (r(p6Jpa KiKvTmerctf; „ 'Avtj t iOiKctg ddi>-, 

fjueiv %criTaiv cnTtiia-fj^cov' <Nov dvTicn\}couv t>? tJzotAm^V t^ (xztviQ t TravTwv artfT>i£/6M', 

'^ alpiTWTi^v vofAA^etv djuTvv cn. ^iHTOv TjzroAji(P'&^t/c<^, Jj '5o"8Tr»v dvmXeicuf yi^^^n^ojf. 

V. 5. 'O Q <^!)^(pYiTy\g cJ^iKnKvdwg t^ TroMcogj OKadi^iTo ^fptTOVTj^cpf , <mv\vlu> lavTcJ' ma- 

vicra^, ^ vzsh tccvtLu ^yujv -i a^ig 'lcfbi t\ mTi a^ ^o/td 7i>K.iov <Zt%i t noKiV t^ y> 

aTretKvig to fAyi^^ dvaKQyi^ofj^og vTnKff-l^l^a^i t/ to 7v;:^v (^ "icn^ctii /jip ^vtv ilvx, 

V. 6. fdtf^cnTd^iv ^og i(/37^H.vutj^aJv d^Qpov C9c(pvet(rctv-, aimcrav rlw cmnvluj cv ^vnp Iw b 

p. 257. '^^(^wmg 7ikv\^ciaj{ cmiag' cog f(^ djurov cJhH/fiv o/x-io^ tjvo? cmWlw g^^v TZif 7^v]^<i 'rp 

CAP. IV. 

" His gestls , pergit scriptura dicere, magnum contraxit lonas maerorem, ei- 
qlie animus perturbatus est. ,, Neque immerito. Timebat enim ne vani et menda- 
cis opinionem apud Ninivitas acquireret: quandoquidem ipse quidem futurum mi- 
natus erat intra tres dies excidium; nihil autem inde consecutum est. Mox Deum 
suspiciens aiebat: " nonne hic erat sermo meus, dum adhuc in patria regione ver- 
sarer? ideoque fugam in Tharsis maturaveram; quia te clementem noveram et mi- 
sericordem , patientem admodum et indulgentem , atque obliviscendis iniuriis faci- 
lem. ,, Perspicue demonstrat hanc sibi fugae causam fuisse , quia mutatum iri de- 
cretum noverat, si Deus clementissimus immutari vidisset homines; se vero fallacis 
hominis ac deceptoris famam aucupaturum. Quare ait: '* nunc, potens Domine, spl- 
ritum mihi eripe , quia mori mihi quara vivere satius est. ,, OptabiHor enim mihi , 
inquit, mors est, quam in hac hominum opinione versari. Tum Deus paenitentium 
amator, suisque admodum mitis, pudorem lonae incutiens, increpuit dicens: " num 
tibi magnopere dolet animus? ,, Neinpe maerere videris,quod tanta hominum mul- 
titudo conservata sit. Atqui deberes communem salutem aequi bonique consulere 
prae fama tua; tuique nominis raaculam, quam tot hominum exitium, malle. 

Tunc urbe propheta egressus , corara resedit , tuguriolo ibi constructo : in quo 
manens , numquid praeterea civitati fieret , observabat : minarum enim gravitatem 
secum reputans, existimabat hinc aliquid consecuturum. Mox iussit Deus ut cu- 
purbita repente nata tugurium totum , in quo propheta versabatur , umbra obtege-^ 



IX lONAM CAP. IV. i^ 

(puAAa)v }(^ Jii (^ 'T icapTfvy Trctv^^^v a^eJov c«x^g/t{pt/^Jo»' , 7ike\^lw tivol 'Trapi^v 

dzcLC )(aJi T^ X^^'^ '^ yi^v'oT(^' Cdq J\ mwluj 'fm tiJ' (nr^y/ijf^Ti r v\Jhvlu> s%s, }(^ 
dpKSa-cu/ -nvcL )co/u.i(^i^oLj t '^v^yufyiciv cvnOd^v lJii(,i^ d-d^^ov 7ra\iv 'fkndy /ufsf-n ■&«/&) v. 7. 
£7X&)Aw| iy(iy'VO)c; 7i«r (poW aTTfiM' it-^^ov djJTX> dLVv\Xcd(nv TB ;(5tf cJ^ii^emv TTcwnXcSg' tv 
yb <mt»)Xv\Ki ico^vvi Xiyi^ 'ivct il^^r^ oti 'icodiv 'Zt)^<ptyjL($cTi ^iCf> cmcoAyt^ aQ^ov ojicpua^ 
'f)h tS (pujS d^^^mctviv cLTmv u»^ dvctTii^^VT^^ t )iA/« (r^poJpOTUTluu au/rrS t v\Kiolkh 
ff^vcTWvQ-' 'c^Tna-eiv r dicnvot,, '*^ As^ joitt) oti 'ZE^e^crgTa^gv 6 ^og Trviujc^pcTi ^(^'jc^voq y. ». 
avy>(gsfiovTi, n^ iTidia^iv (^ t HA^paAliv 'la)va, (^ «A/^iP^i^';:^ 5 ^ dTnXi^^To t 4^^^;;^^ 
ttwW* ,, JeiKVvq OTi ov y^ ih ilco^g «Jl 6 ng.\)<mv V^iTO-, civ^o. ^zo^t^dy imgL-n ^\cb /3a- 
ovvxtIuu ojJizS T (pXoyt "imfj^-^iv •, ax; ctv ftei^ovct rks cTVftlSctVTQ^ t olI^v\<7iv ^^&cov "i-n 
/<aAA9v dXynaiiv ^TZt^^pv^TV^g ■> juakoh ysv dtpiivcLij r '^u^v \2i7o t ^f^uowvo; >civc/bv«t;&)v 
7«7D ydp ^v 70 ;($Ljf a^A«'^TD tIw -^v^^Jjuj iluni. E(p.v\ 'ZD^g (wj diov " AC$tA9K /t<pi to 
"^bTD-^fiWeTv w (^^v. ,5 T0JS70 71 Ag^^v 071 '^v^yaytciv nvct iyj awji^vTtev idb^ct i(g^}ta)V p. 259, 
gyfv 70 (pyTCV JTa d-3"^ov 7^ jt^ d7nXv\Avdiv lyco <h r?} /jj>^v\ejtci Tv\g tjztoAki^s^S 

<Zt^CnK'mOTllJ.lw 7« )(gLVatt)v(B^ T jSctpVV^TZt ^^ (^ CA/OyT^lW^VX KlvJwUOV O/^^tivBV :7W$ 

0'xt» ov 7» (^^y /3gA7J0V 7r) '^■3-a<'£iv, « ^a-Hioig /tMKT^i/tM ■miXaum ;^;w7$; 

A/o c/^ (pMoi 'Z«^5 (ity7t)v ^oV " ^. a-^oJpct X^uTmattf 'fki t« tcoT^KVv^ri -, ,, T87« v. 9. 
■j giTTOVT©-", g<i)5 ■^ojif ATi! XvTTei^^etf' itrmg cwrtS i(^ iP^a-jLUOv iJei^i tv (pv-piv '3^o$, ^ 
T 'f)ri TYi d7itt)\eict Th (pviQ KvttIw ojji^ fJM^Covct 7iV7n)\,v\}UiV ly^i^cjj^^ 'f)n thJ" ^^-- 
dioi fj^eil^ovcog cojnf t!u> ^ t>? owTJlfiia t^ 7whici>g KvttIuu iKiy^ctj }*gLK\gzt yi^^Yt fAvlcv , 
ETrayi' " iiTzt aii yttev, (p»jcn, %q-irwv v^p 't^ }to7s9KVv^g v)Kyn<rstg.i iiJivct }{^fj^%y ii% v. lo. 

ret: quare lonas putabat quandam se domum habere d^nsitate foliornm circumse- 
ptam. Et quidem poma quoque adfatim undique dependentia maximam animo prac' 
bebant oblectationem. His, inquam, proplieta magnopere laetabatur. Sed enim dum 
eo miraculo , reique aspectu atque usu fruitur , dum multa ob id voluptate perfun- 
ditur , atque hac sibi recreatione Leatus videtur; divino repente nutu vermiculus 
plantae innatus , hanc confestim corrupit atque exsiccavit. lam hunc vermicuhira 
scriptura matutinum vocat , ut significet genus serpentis matutino tempore Deo vo- 
lente in arbore geniti, hanc penitus exsiccavisse : ita ut orto mox sole , vehemens 
in lonam solaris flammae inciderit radius. Pergit scriptura dicere: " praecepit Deus 
spiritui calido urenti ut saeviret in lonae caput ; qui animo concidens , iam vitam 
respuebat. ,, Ita vero intelligimus haud consuetura hunc fuisse calorem , sed flam- 
raam gravissimam divino consilio immissam; cuius causa maiorem solito patiens 
propheta sensum , vehementius angebatur , parumque aberat , quin vitam amitteret 
vi caloris. Hoc enim significat " vitam respuebat. ,, iVit igitur Deo: " melius mihi 
mori quam vivere. ,, Quibus verbis hoc quodammodo aiebat: malorum mihi sola- 
men haec planta fuit ; sed eadem mox defecit. Ego vero praeter famam pessimam , 
caloris quoque molestiam et discrimen patior. Quid t\\ igitur mori malim quam vi- 
vere , qui tantis obtundor malis ? 

Quamobrem ait iili Deus: " num tu magnopere maeres propter cucurbitam? „ 
quo respondente , se mortiferis angi doloribus; ( adeo iucundam fecerat prophetae 
arborem Deus , idemque tantam de illius exitio tristitiam creaverat; ut hoc exem- 
plo maerorem hominis de civitatis salute iniustissimum coargueret;) subdit Deus: 

22 



170 THEODORI MOPSURSTENI 

T avgttaiv ■ouuing ila^viytcojv ; cv vvkti y) d-S^^OK yi^vxJJA, d,-SrQpov cv vukti ^^ r a.7TW- 

V. IT. X£MIV Jicl^KTCtf' I/Uipi 3 TTUiq OU T^etOVCt OL0/U(S>^0V (^CiJ)^ ^IV(Ly\ -7* TlvAiCag '^'^(iv, ^ 0U7W 

/««^'^T^Sj <^^ cf}:ocPi}(c/L [xvoKtcP^ctg ojurlw oltcei^v dvB^Tmv hk iyvcdytOTUV eh^ia, ri a,pi<^^; ,, 
/W2iV»J vyiTiicov %iknvtg ^ ^k iyvcoJtOTCtc <h^ioi M c6e/9^(£$e Agp^, Gffir c5)^' ywTnoTTjTa «x 
a,KeJ-f^yi '^" (^3^y fJiff.ntdv ^:^.Ke^(nv "i^VTCu;, U% cv a/M^ijoig ^tb «5 ^^voVa^, a7? 7^ 
/j. ■i.w. tiAiKicLg 01) cfl^jU^VYig tQto- Xiy^ /lAv y^ ojjto ilg ^'Sme^ei^iv tQ T^^ridtt; t^j oIicoujutwv t 
TToAiv 'ivdrt y6 %cr^TO rp vmicdv IZ t6 TikYi^c,^ ttooov cAj to t T^Aerwv av^eS^Tirjov hZ; 
Gs^ Ji yi ?\9i7riig an-oA^ra^ ^t^^KiTmv ^oq, (g) ^ vvimcov il-mv aeji^/uiov' 0/ o/msi- 
T^yHfj^cnc, i(pcuvovTo, sx, oVTig a^ioi r tj ii^Kov Tm-^etv-, an [xyfefi i]/u^TY\woviq 7/ T^wg* 
o<j yb ef^ ^yioiv iiTroig av oti ^ ^o-outov aej.-^/^v VYiTncov h^v ri/t^TttKOTwv ''Sm^i^ouf 
^z&^cjVi^itQV luj' &)9e ii^v « [m r T^etcov (^etePte, ^uii t VYiTncov fAjiviSrlZaJi /ui^.KT^v i^lw , 
^ TzJ' fjLv\J\v ii^ttov T TJoXiv Tm-Seiv. UepcndTiPti q 70 " ;^ ktywh 7n}A/\gc' ,, Mg a,v (q: 
T^TWV a^?^^dv (pu/^ijlioJoti o(pet?^VTWV J))igL'ta>g Tolg ^ 7)15 TroMcdg ^are^oju^voig 'r^ 
av^eSf^Tmv. 

EPMHNEIA MIXAIOY TOY nP04>HT0Y. 

KEO. A'. 

3. SictpcfnkYicnct %lg <t^ Ve \l(mi j^ "hf^cog (t G^ /\9t7rHg 07r'oaoi '^vtol ThTOtg 'ZD^i^pyi- 
rdjcraM^ J^K^ ^ (^ 6 fJignf^e^^ 'ZD^^^yit^ucov Mi^ictg' vx, ;^ /zz^i t ?[gLOV Wo/u^ou 

•©^^ 7? 'T^ aO^VejLOiV J(C^ T (^Ot^vKCtiVtCOV Trvdj/Ut^TtKY) JClVii/LSp©^ TY\ ^CtTl y^ OJDTVg 

'• tune tantopere cncurLilae causa maeres , qui eidem excolendae nullum laborem 
impendisti? una cnim nocte repenle nata, ilico una nocte interitum passa est; me 
vero cur magis non decuit miserari Niniveh , tanti populi civitatem , ut duodecim 
ibi sint rayriades liominum, qui laevam a dextera non dlscernunt? ,, Pueri nimi- 
rum infantes intelligendi sunt, qui reapse laevae dextraeque discrimen nullum agno- 
scunt: quique ob aetatis infirmitatem nulla de re iudicare queunt; ideoque ne cul- 
pae quidem obnoxii fuerunt , aetate nondum patiente. Sic autem Deus locutus est 
ob declarandam incolarum copiam. Ubi enim infantium tantus erat numerus, quan- 
tus deraum adultorum cogitandus est? lam ceteris praetermissis, Deus lactentium 
memoravit numerum , quorum sine dubio propter innocentiam nullum erat poenae 
raeritum. Nemo certe dixerit siraplicium parvulorum tantam multitudinem aequo 
iure fuisse perdendam. Ouamobrem etiamsi forte adultorum nulla fuisset miseratio , 
puellorum utique mcminisse oportuit , quo niliil mali urbi fieret. Adiecit Deus, 
" et iumenta multa; ,, ceu si merito baec quoque servari incolumia debuissent , 
ob civium , quibus erat parcitum , comraoditatem. 

COMMENTARIUS IN MICHAEAM PROPHETAM. 

CAP. I. 

CJimilia Oseae et Amoso et reliquis, quotquot bis paria propbetaverunt , apparet 
beatum quoque vaticinari Micbaeam. Etenim eventura popuio ab Assjriis atque 



IN MICHAEAM CAP. I. 171 

(^ ?\S^v-, "^p T6 cH)igi, Kiya (pyAJv, «k t 1ct/i(J(,^e\cLV oJ^ct^-^v ovjui^cuvi^ <t r efijo m 
Tno owu H 'li^aanXiftf/; Y\yi'm' (pcuviTctf 3 <t kJ) g^ axir^^q K^pk •^^^'pimvcov c^eivotgy 

r v/u^pcug yi^fipn^aji 7\9y>v Kve}ov (Pmot -s^? M;;^W (^ ^^o^'idjTLu- ,, 7«T6'?7y c^gp- 
^/a< T5TdC/;^«ivtfy '^B/a^- tiv©^ 'ivijav; " uTnp ^k s/V« /5:%/ lct^clci^ ^oj ^^ 'hpov- 
cmAiifX' 5, hct ilTryi TrctVTvg 7» W^YiKmiCii M^-^ '^ Ti (^ctaiAciag t^j Ji)(^ (puXrlv, ^ ^ 
r Jiio oov Tno hyii^ouf r 'l8c/k (njuuiScuvi (pvkluj-, r 6>c tQ /<^;^^/8 ActvlcP' v^ r <S7^t; 
ODiov ^t^fpr^iL^ljJJ i7ra-y(iXicLV ^cttnKdjovTUiv ainyig' vynp /j^ Thittiv yjjf <j^ /13%« ouu-niq 
iTD/uS^jOdv cvipy.'ict diict tIw *^;fptAU'v(/v ch^ct^Q^ Mi^ict^ Aiyf ^vTa, a,7na ouZ 
ilTretv ^ T^ "^^fptAu^s^; lchcf^cf^^n t^ -^/a^, a^^ct/Mp(B^ «tw?. " 'A^acrarg «^^stoi ymj'- v. 2. 
7^5 Ksy>t(;- 35 'AttoiKiidwg 70 A910/ yravTS^, /^^ot g/x)i 7m$ 6 lcr^nA r Joo /3ctcnKacuq 
tsfocmiccDV' odiv iTJTiytyi' " T^ -s^oai^TW yj yii (t TTavng 0/ cn olutyi' „ T^n^^v n lcr^n- 
Xmm W(£$t TmcrcL' g/V «v 0/ '^utIw oiK^vng-^ ctvca^v c/k t^ "^i^g Gm" TTznipct^ iTiuy- 
yiXictg t5 diou ehJh/J^ng ojutvIc. " Kct) ?$?5«/ Kvei^ ^og iv vfjuv ilg ju^prvejLOv. ,, p. 261. 
AictAiyiTouj cfl (pncnv vjuav c/)' w,,«^ ^ieog, <^/^7fe/W Tiva ^sr^ t-^ imju^cov ttzhov- 
/jSI/j©-^- i7retJ)n TToA^Ktg iijuuv rtt '3?epo7l>tov7a Sjcf'Xiy§etg, ouJl fj.ictv fjJ^^oXlJj ch^ct- 
fApng ^Qh 70 xp«"t!ov gT/ev o)? av (^cjj.votro f/AV iravnt ra ^sj^g vfx%npcvu TnjmtnKcijg 
d)(p'iAetaji/ , Vfji^cig 3 ^Jlv diKrKravTig ictvrc^v •^i^oj /SsAt»»?, i^piKicvcjztfj^oi q fjj^vov i(p 
ictvTiig rci if^K9" " KJg/©^ c^ 0/'>c8 a^ov cttr^. ,, KvctyKgnct ri '?*^§^Y,m' iTrcicfii ^ 
'c&^g aimvTctg iioivyi S^^-MyiTa^ , TJvAAri q i^ ^ «tz^i tk iiJknKgi t^P Ji}(^ ^vXcSv -b^e^- 
Tnictj l(|)' Y\ K^ oiKOtj; y^Tioy.djciauvTig-, cog d^ng $ia. rp iicPaKcov Z^eS^Tnuetv i-n-etQ^vio 

Babjloniis, spiritali permotus gratia ipse quoque praedicere nititur, statim ab exor- 
dio communem de universo Israliele sermonem instiluens', de tribul)us inquam de- 
cem , quarum regni caput erat Samaria, et de duabus quarura metropolls Hieru- 
salem. Patet autera iisdein quibus superiores prophetavisse temporibus, id est die- 
bus loathami, Achaazi , et Ezeciae regum Tudae ; etenim " his diebus ait factum 
esse vcrbum Domini ad Michaeain moraithitem ,, id est se divinam expertum esse 
operationem. Cur? " Ob ea quae vidit de Samaria et Hierusalem ,, de universo 
scilicet israhelitico populo , seu de decem tribuum regno , et de duabus quarum 
principatum tenebat ipsa ludae tribus , beati Davidis posteris iuxta Dei promissum 
in ea regnantibus: de quibus eorumque rebus , accepta divinitus revelatione Mi- 
chaeas haec dicit, quae Deo ut diximus revelante didicerat, sic cxordiens. " Audite 
verba , populi omnes. ,j Consentanee , populi omnes, ut univcrsum Israhelem deno- 
tet qui ad regna duo pertinebat. Quamobrcm addidit: " altendatque terra , et om- 
nes qui in ea sunt ,, id est isralielitica tota reglo , sive eius incolae, quorum illa 
patribus divino promisso tradita fuit. " Et erit dominus Deus vobis in testimo- 
nium. ,, Loquitur vobis per nos Deus, testimonium quoddam rebus futuris dans: 
ex quo vos saepe ad honesta adhortatus , nullam in melius conversionem pcrspexit 
Quare apparet illum quidem nihil vestrae utihtatis causa non molitum , vos vcro 
nihilo meliores fieri voluisse , sed mala in vos tantummodo provocasse. " Dominas 
de domo sancta sua. ,, Necessarium additamentum sancta;nara quia generatim om- 
nes alloquitur , multus autem erat apud decem tribus idolorum cultus , cuius causa 
fanis eliam constructis, daemones horioribus divinis colcndos curabant, recte dixit: 



V. 3. 
V. i 



172 ■ THEbiiOlU MOPSDiEST^Kl 

Gfftr Jkip&y&^, j0tAa)$ "Zi^cnBiitti tt Kvejtog cJ^ oIkh a.y{n ojuni' (hiKm on y/nvvi <^j£p$ 
auTmvrttJ^ TTOietTOLj Gsv" AejPt^, <74>^^' diov 'Qt.vTzx. il^uretv aLTn^Kfjdv^ tS o/ 'lipouara^ 
Awp '^ oiftov i^vrQ^ (^ icOov ov }(c^ oiytov S/^ 7)15 hipyiia^ aLm^^YiVi TV^q olx^ietc, 

" AwTj /</« KvejL^ cxmfpiuirajj 6z tQ TOTra ou/n^- }(^ ^^Qtl^YiaiTOui /jpt/ IfhlSricnTOil 

Ifh TO, V-^Y] T^ J^ir }(^ OUXdj^cnTOUI TOL O^A VZUDf^gLTwdlV aumi' ^ OUj KOt?\Cf.<hq TZt)C^(XDV' 

p. 262. TO^ cut; m^<i *^ 'ZQ^crw^^ii ^e);, /fpt^ «5 vchi)^ >(gi!Qc(pi^ju^ov cv ^c^^^^aai. ,, H^lm 
'^ OTc tQ ogpt? c/Keivn (py\mv o 3ieo$, -t* oimcnufq t^ oltciiaj; tvtjvv ti-m^pyiviv -, oLTmayx; jukv 
)(gLQi,ic^TY\ai T^ >^e T^ la-^YiKmmq Myav, <:^i utj 6 AP>©^ coW* c* roLpoL-^^vi q g^ 
cw/ ooT»; }(gL^<Pi(ji (^vmjoLTnq' TH^t^ y> o^w ^ to vtxnpi^^v >(ciL\ii -, }(^ cfstr ASi-srou^ Jl 
aLTmvrct;' ^toi^^J^ca; yb g^ ^yretvoTi^t^ ovo/j(^^i' J^ikIu; x^pS -^Tt/ei 'zo^aw fjuXYi^ihr^ 
}(^^voLX\a}tcdV cuLiTtig' Ji)KH ^ ovro5 07i «;c c^etvag juJv atLKiVi^am Kiyl, Tttq }toi?\ff.J'ctq 
Q TiliiVi^auj, cAua k^ td Uicojt^ td i/3^l}tov , o 7roK?\s(,Ktg iTTiehi^oLjuSp-, K^ Sjg^pioiv Ag- 
^v TD ;to/vov, 077 TTavrm; }(^ JwuoLT^g ^ (^ Kqittov Jiijujiv iTnXdja^raui h op;^ Ji -S^/ct, 
artXivnatt Tg rtAiTy^ ;|^ a(pctv/<^ouaa JikIw }vy]pov Tjve)- 'ZSfoawjuuXv\}tor©^' '^^cmaiai t? 
^T«5 iiq TJjW-ctfg/fitv , J'iKluj vJhr^^ <r(poc^S rg ;{^ pa^cA«/8 o^ v^l^t^ ^^ Ta }(ciLTwri^ 
V. r.. (pggpyt^ya- j^ Q TbfTzav a/77a '•'■ Ji oLcyi^etoLV 'loL}ta)(^ TravTa ^UTa, ;f^ cA' a/IfpTtoLv qIkh 
'l(rg$t«A. ,, E/7a i7nry\. " T/5 M aiail^etoL loL^tO)^', ovy^ vi ^ctji^petoL', }(^ riq y\ olju^tiol 
oIkh 'ifcJk; «p^ « 'Igp^oaAw^; ,> 'E;w/v«v t^ ^ m oLai/BetoL J)iA.n cv 'S.OLjutfpeict avXXiy>- 
fj^ucav ^ rJj T/J iiJ^Xodv digptm/a, ou «/^ fj(C(.X\<^ g^ ^ T5^r6) }(gLTicrK<LoLc-/j^ovg 

il^V VOLisi' (t ThTtiV Q h 'tt^^VOJLiiOL ii^ ^TIOV J)^XVI, 0/ T 'liDHaTtXYIfJL 'i^VTig CV iOLVTolq 
p. 2G3. Sc/^ (^ VOLOV cd^WUOJU^Ol -7^ T ilJt^XoOV OLTni^VTO di^TZiio^' itVX. TUq TJ[JLCi)QjlCLg oiTm- 

Dominus de domo sancta sua: demonstrans se ad omnes communiter verba facere, 
ob id a Deo missus qui Hierosolymis domum habet suam, quam sanctam propter 
insitara ei virlulem definit. Postea pergit dicere. 

Quia ecce ])ominus egreditur de loco suo : et descendet atque ascendet super 
excelsa terrae. Et commovebuntur montes subter eum , et valles liquescent sicut 
cera a facie ignis , et sicut aqua quae decurrit in praeceps. ,, Procedens enim ex 
illo , inquit, monte Deus, habitationis suae locum ostendit, eumque universae Is- 
rahelitarum regioni dominari dicit, quam propheta alloquitur. Conturbabit autem 
proceres eius; hos enim montes ob suam eminentiam appellat ; nec non et rehquos 
omnes: nam valles classem hominum bumiliorum nominat. Patet autem haud di- 
visim dlcere montes commotos et liquefactas valles , sed hebraico idiotismo quem 
saepe docuimus , per diaeresim dicit commune , quod nempe omnes proceres reli- 
quaraque plebem divina ira corripiet , commovens destruensque cerae more igni 
admotae : pertrahetque ad poenam instar aquae vehementis impetuose ex alto ad in- 
\feriora ruentis. Horum autem causa est: " propter scelus lacob haec omnia, et 
propter peccatum domus Israhehs. ^, Mox addit: " quodnam scelus lacob? nonne 
Samaria? Et quodnam peccatum domus ludae? nonne Hierusalem? ,, Illorum qui- 
d?m manifesta erat impietas qui Samariae congregabantur ad idolorum cultum , 
cuius praecipue cau«a illic aedificata fana habebant. Sed et horum iniquitas haud 
minus constabat , qui Hierosolymis templum apud se habentes , hoc despecto , ab 
idolorum cultu nou abstinebant. Deinde punitiones enumerans; 



iN miciia^xm cxp. I. i73 

</fe '^ct/n^o&av th tpliucoaiv TToKXluj-y «96 ^pU4 J^iKiw ^a)^^7c9"ot/ , milwa,q n iTr akrn\i 
dilvaLi "fm <pv?\gLKyi Tyj KOfTJUv a<^avia yb atJTv\q lag olKoJh/Lc^q TroAmXcSq 6k (iaL^^v 
ouuTag dvoLcma(ra4' oi(p^ ov Jii Tmvmg %-\rraJi n^icma. " Ka) trivtu. m yKvTifa avTi\i v. 7. 
f^gi^^xh^^ncn. ,, ToT? cTm ^fp^f '^'^ /lc^toucov ttovcov iavTzSv o-^vtolj t aTmXeiov, }(£f.-doupH- 
/bSl/ja ^jzsi) r/) TToKifJuodv h^vnc, a }(cf.'ncniiva<Tav ilcfhiKgt.. " Kctj TmvTct tcl juu^co/u(siLTtt 
aunrii ifA.-Sfpticmcnv cv TrvejL. ,, UavTct (^ KOtr/npv t <ti^x^i/u^ov '67? Ti i}ef^?\9i9 }(^ ivlg 
voLolg d<pctviov(nv cv TrvejL-^ ov acaxi^ Ttva /uu^ov hiKgvut ^k; (hcifAscn. " Kctf TravTO to 
iiJu)>\g. ouvmg dTKJOftoLf ilg d<pcLVi(r/uiQV' cT/otj 6k /uu^co/^twv 7to^vY\c, awjY\ytyi,-i 7^ 6k /uu- 
c&dy/^^TWv TTOpvng cnjuuiqn^^i. ,, Uopvix,'^ yt) ^ncru/u^oi yvcoftv}, 7(^ "^TXDfavTS? y"^ 2/^«, 
viV(reti>Tig q 'Z«^€?5 to «i'c/)yP^, /uu^c^/^tzl tivol t^ iavTzSv (t-3^K^0VTiq Tjopveta^, ^zi^^n- 
<pi^v OKQtva TYi 't^ ihDiiAcov di^mict, a J^ Tmvjct k^ 'Qcvitv d<^avi(^. " '^EviX^y tot« v. ». 
}to-\iTciui }(^ ■&plu>r\oi, TropivcriTOLi dvv7i'cJ\T©^ <t yv/umy\. ,, 'Ev ^^luuoiq i^ t^ zoTmvlg p. aei. 
al^/^Acoaict 'S^^Jh^lcm /JUty<^y\' ihTo ^ Aiyl tv yj/mir. ^ dvvTiuJiTi^ , oti ovTcog 
a}^/j(^Aci)T^ dTm^^a^iToui , Trcurrvf d<pcupidiiati Th 'Ztr^aoVToq duTVi ^tctrfta. " Uon^atTOLi v. 9. 
'9t07nTvv d)g JpaycxjvTtov -i }(^ Tikv^©^ diq dvytTi^v aiplcucov otj }(^TZ'A^TY\aiv h TjKviy^ 
dirniq' JiOTi wA3?v 'icoq^lovJisLj ^ y^^^olto %cog Wa>i$ P^ou f^LH 'icog 'lipaaztXiifx,. „ To ^g 
Jpa}tovTtt)v >(ffj\ aipluucov Kiyi Ky tv f>Lvdc?\gyov/j^ov Ts-oLp' o/ioig' t^td (iov?&/J^j(^ ii- 
^efv, OTJ c/K^vct Ji) TCL oii fjLV^cp -Zt)^^ "ir^ TToXXc^v Kiy>/j^a, iTs-' dumv \:m/jSpovai 
nyj 'ipycov, tzS ^ficyeiW duToiq hm^liZvoui tto^ iftov r 7^r\y!u/, ymg '^^tiv TYsq '^a/x^^ci^ 
■d^a/BpY\ ^ (^ 'lovJav fUTiMvoiTOLj aTrfo/^Yi }(^ Ty\g 'lipovanXnfJL' i^srei }(gi}t/iivluf ■ 
vg^^v i\?9v ^aCvXcoviOi. 

" Et ponam Saraariam quasi pomorum custodiam, et quasi plantationem vi- 
neae: et detraliam in voraginem lapides eius , et fundamenta eius revelabo. ,, Con- 
stituam Samariam in solitudinem vastam , ita ut campi instar in ea agricoletur , et 
tuguria ibi iiant ob pomorum custodiam: etenim ego aedificia eius omnia destruam 
a lundamentis evertens ; ex quo illa omnia sequentur. " Et omnia sculptilia eius 
concidentur. ,, Tunc etiam vanorum opificiorum suorum excidium cernent, deleta 
scilicet cernent ab hostibus quae fabricaverant idola. " Et omnes mercedes eius 
igne coraburentur. ,, Exuretur igne ornatus omnis idolis oircumpositus atque tem- 
'pHs , quem illi quasi mercedem quandaiii daemonibus persolvebant. " Et omuia idola 
eius ponam in perditionem: quia ex mercedibus meretricis congregavit, et ex mer- 
cedibus meretricis convertit. ,, Meretricia mente a me recedentes, et ad idola ac- 
cedentes, raercedes quasdam ex ipsorum coacervantes fornicatione , idolorum cultui 
offerebant: quae ego omnia simul disperdam. ,, Propter hoc planget et lamentabi- 
tur , ibit discalceata et nuda. ,, In lamentis erit et luctibus captivitali maximae tra- 
-dita ; id enim significant verba , nuda et discalceata ; nempe quod hoc modo captiva 
abducetur, omni suo ornamento spoliata. " Faciet planctum quasi draconum, et 
<}uctum quasi filiarum sirenarum. „ Verba quasi draconum et sirenarum , ait secun- 
•dum nonnulloinim fabulas; dicere volens fore ut illa quae in fabulis apud multos 
iactantur , ipsi re vera sustineant, dum ego gravem iis poenam impx)nam, quae a 
•Samaria incipiens , ad ludam perveniet , et ipsam attinget Hierusalem; quoniam el 
ihanc postremo Babylonii ceperunt 



V. II 

p. 265 



I 

V. 12 



V. 1£ 



17 i TMKODOHl MOPSLKSTICM 

" O/ cv Yi^ i/^Yi ^yiAwuiSi, (^ ol cv ^hKeifjL fA>h oivoixacfh/Ltfm cJ^ oIkh <$£^^'- 

g(pfi, «^s 7^>i o/^TO Toig \(r^Y\k\Tcuq 7rei(Jo/iA}jodV uara t a,osupia)v ngLWiivoiiV' oi Tvivwu, (pn- 
ojv, Ci> OKCtvouii r TToXicn fA,Yi /Lnyt/^gL (^^vetTi, izcg thtmv o^vTig av[jL(po^i-i {jlyi q tps- 
Xwu iTT ojuTvig g^/psTe ^A&)TO. '^ Tiu) i(^Q.auaazL<Q^ 2/$ .^^^AcwTa. ,, 'koiuiQ^ov ^ 
V/tuv i(c^7m.crcta^aui xhviv ■> V7np wv iTi^iq icnSi yiAcog' 'mhc, (^ Tjvct t Zottov; " KctTni- 
x.80>j$ itff.xdc,', ^gL^Kd Tag Troketq ainvig. „ '''OTTros yb ctv vo/uucmvc iu vxg 7r6.\cig oliceiv 
Txg iJ^ictg cdg cv d.(r(^ctXei j^gLdigw-ng, o^^iS^ thktwv t ^(st^uipicnv. " Ouk J^mA-^? ifgvai- 
kSozl AlvoLV xh^^it^ otKOv i^/j^ov auTY\g. ,, 'AX/\gt }(^wiivoi^ (pncTiV, hfi^vTeg iK yiTtvcov 
ovTctg G^ 'l(r^yiK.iTct^, (^ %iHTOig ^i^jLiriTifcdHJOTCu; i{gMoig., «)c i^HXY[^(Tcv^ '^t^^i^.dvvTig 
T^j lcf^icov^ itoivcoviioTtf tQ Tiivdvig iWToig., Y]Jh/u^oi q ^ r cnjf^<popcug oum^v chiTiT^wu. 
}(g,}mvoi. Ti ovLVj " Aw^^^ cv^ i^/t^ TjhYiyltv o<^wuY\g. ,, 'AAA' iTretJ^ Tolig 'd\AoZioig ou 
awjY\kyv\anctTi i^gDCoig-, ouwm 7ikY\yluj 6JhvY\^v eh^oL/udpoi., Jixluu JtdcitTi t^ /uioy^Y^o^g yifo)- 
fjLY\c c^ciVY\g, )(gL-^' Iw Tolg ^o^^ioig i(^Y\J)icBi i^gmoig. " T/$ y\p^oLTO iJg dya,du )(gLTDiKii(rrt' 
bJwuce4; ,, KoLf ^ ^Ji Oiov Ti d,yct-&^ Tivog /u^Tie-^v cfffir cv oJwucug oliWJLUTa^ -y J^ to 

yt^Q/C^r^ -;?// iTnVi^^^iVTWV djUTvig )(C/MO}V ilTOL iig "STTvJei^iV tQ pYldivTOg. " "^OtJ )(Sf.Tif^YI 

)(c/L)(gL cjN^ jcvexi^ ^ TiuKcug 'lipHouXYifA,, -^^ocpog (ipjL(aTiev }(^ iTnffdjovTZov. ,, 'XoaxtvTY\ 

, ^p cpwtr/v ^ TiavTaj; g^ ^ o^j/^i t5 •^8, «gTg jm.m q t^ ^ \ip^cmKY,fji, iVTi '^i^Souj (paJ)^ 

KV)tK.ii/j^Y\g '\jzim Ti aL^/u(ctTU>v )(^ 'iimcdv ^ Tmang '^ TToKi/Luct; ^^$. 

i>. 26C. E/Ta t7ro(^i(pi (^ Ap^v ^ T Act^? ;7-oA/y «(Toj/ t^ 'louJtt f^oLoiKcicug )(^ ttoKKc^v 

. fv^^vofXi^v fA^g-luJ-y )(^ (pY\oJV. " KoLTViK^azt Aa^e, ^9^y><i oL/t^Tict^ olvtv\ ^ Tiji dv- 

■ ^*^/ 2/dyv 077 cv avi ivpidiicrctv ouj d,ai^eioui t 'l(r^Y\K. ,, Ic&/ Ji) ^ ol, (1)y\07 , tol ovfJL- 

^Y\(Jv/u^oL avi )(c/i.)(gt-i y\ tyi '\ipovaztKY\fjL (^dvyiTi^ ^p 2/a)V tolvtIuj 6vojh^^<I ^ Y\yifjLd>v 

*' Qcii in Geth, nolile magnificari; et qui in Acim, nolite reaedifi(;are ex domo 
in risum. ,, Finitimos populos hic respicit sermo , de quibus etiam beatus Oseas 
aiehat, fore ut paria Israhehtis ii quoque ab Assyriis paterentur. Qui ergo , inquit, 
in urbibus illis versamini , ne superhiatis dum Israhehtarum aeruranas spectatis , 
neque aUum cachinnum super his extollatis. " Terra aspergij;e derisionera vestram. ,y 
Congruum vobis aspergite pulverem , quia ceteris risui eritis. Cur, aut quomodo? 
" Destruam civitates eius , quae bene habitat. ,, Qui bene creditis civitates vestras 
habitare , quasi tuto in loco constituli , harum omnium destructionem videbitis. 
" Non est egressa habitatrix iVenan , deplorare domum proximam sibi. ,, llli quidem 
videntes propinquos suos Israhelitas, tantis mahs mersos, his gratulantes perstabant. 
Quid ergo? " Accipietis ex vobis plagam doloris. ,, Sed quia alienis non condo- 
iuistis mahs , ipsi quoque acerbam accipientes plagam , poenas improbae iilius men- 
tis dabitis , qua alieni gavisi estis malis. " Quis faciet bonorum initium, si habitet 
in doloribus? ,, Profecto •fieri nequit , ut ii aliquo bono fruantur , qui in doloribus 
versantur , incumbente ipsis malorum mole. Mox dicta confirmans: " quia descen- 
derunt mala a Domino in portas Hierusalera , strepitus curruum et equitatus. ,, 
\Tanta , inquit , ingruet in omnes ira Dei , ut ne Hierosolymis quidem parcendum 
at, curribus et equilatu et orani hostili vi obsessis. 

\ Postea sermonem convertit ad Lachis urbem regni ludae, peccatorum multitu- 
ditve redundantem, aitque. " Quae habitas Lachis , princeps peccati haec est filiae 
6iom§; quia in te inventa sunt scelera IsraheUs. „ Scito et lu , inquit , quae tibi 



V. 15. 



IN- IMICIIAEAM CAI». I. 175 

■tStv cfhoffiq c^£t:TO?^AA9/MV«$ 2«$ Hhy^eoyofMo^ Yi^j qIkcv; f^Talac,' olnci fJigiTcdm ilg 
wivov l^ovTO Tolg (Ba,(7tMucnv 'lo-^^A. ,, 'Tmp Jn Thiuv t olutIw cLi-^/i^Xcacnctv TJzsnj- 
juSlfjag f^ cjv' TV '}6 Jhlcrig o^ot77C9eAA9/^«5 5 Myi ^v^ t *^9tbAAo5 iig ctl-^jn^Acotnaji/, 
Qp lctva^g TO ouuTo, ju^ Tcaoxif^w Tolg T Ti-^ okScnv, 7ra,VTre)v Ji cnsi r/J Itt oLcn^act 
if^Tkcntdjacr f^cdv oiytcdv Sf^^p^ei^fj^jcav IvTn^ Jh "^ottov ^^ ol k^ t :Ectf^^eiav Jn- 
(pdapy\(rcw olxci r iMXcov. " '"''£0)5 ch^ \ikii\^vofA9t(, aytyjd (m. „ 'Tuof^ac, J\\ SCm 
iuuH G^ TroKifJuaq ay>VTog, o'i T^ awv ayt^v icJOVTaf n^n^vof^i. " KaToiK^azt Kci- 
;^$, nM^vofAa ^cag 'OJhX?\g^ wj^, JoIol t^ dvyt^^o^ 2<w. „ Oi^ (^ t Act;;^? jctiiotv- 
Ttf/, ;if9tf oi^tg 'OJhX^^g^f/. t HM^VQfJuav c/kt^vhcti t olmiov 'iva UTni 7ra(7ztv fc^di^aai 
T ^^ T^ g7ra}{gA/^- '^e^eP? OK ^ w ^fkiJh^og I^ cfh>CHcru Sja (^ cv atJTri yaov An(p37i- v- 2C7. 
<reTce/ « 'lipacmXiift. 

Tivig Q g(pctc7ay 'c&e^5 t Aa-^g Xiyiv '^VTzt (^ 'ZZ>£f(pMT^, <W5 t 'A/M«ay/ay avsAS- 
anv T ^acnXia' iTretJn tSto -sr^Tnv gToAjaJi37^ ■^rctp atiTvlg to o]imov aviXeiv ^acnXia- 
'Zir^Ti^v ^ o/ T^ T Jii{g!, (pfA/aTv ^acjiXeict ThT^ yiy>voTog 7roK}\ff.Mg' ig; q vrav^p^o^^v 
^u-^cv ^ 'nkacTfJig!, t6 pM^v /dA7v, r\hpv\f^iov "^ t t -zif^^m^Kluj ov vivov\HXiTtev (pcdvlw' 
iiTi ;^ ^Af^osia^ tff^Tog ok r '^ "iLJhL ^acnX^LcmvTwv tpuAw? o^ ^/3«A>i$ avjjtf*^, 
'iwa^ tS' TmZog atrc^ ^z&^tc^v dvoupidivTog hTcog, a>g h W (^acnAeic^v IsoQjLa Jh^^gl As- 
yncjzt' * OTJ iivi<pi(rav 01 Jks?^i r ^lc^ag^, ^ iTroUtrav cnjuu<h(r f^v ^ iCj cnjutj^ct^/ Itt oujtvv , oo'7" ^®°' ^"' 
x^ iTTUTai^av ouuTvv «5 7np owu (^ 'A^ATict^ 7^7« i]o$ 7ra.p^3wv «/5 T iSaaiAciav iiXiv 
i/g^^pv, T (povov c/>cJ)Kav t imZog t olwiiii' <s%« ou ;f^ cot» (pnoi* * <^ l^ogTO w^ c/k^- * cap. xiv. &. 
ToucodTj Y\ fiacnAaa cv t^ ;j^e/ 'AyM^aji«, iTramJs G§tr TrcuJa^ am^ g^ Traia^WTO^ 

ovenienl mala , quae malitiae dux fuisti urbi Hierusalem ( nam filiam Sionis lianc 
nominat , ) nihil differens a Samaria mentis tuae perversitate. " Propterea dabis 
emissarios super hereditatem Geth, domos vanas: domus vanorum in vacuum factae 
sunt regibus Israhelis. ,, Ea propter tu quoque captivitatem sustines : nam dabis 
emissarios dicit pro , mittis in captivitatem, tui causa paria incolis Geth passura, 
cunctis quae ad impietatem struxisti aedificiis tibi pereuntibus ; quemadmodum 
apud Samariam quoque deiecta sunt fana idolorum. " TJsque ad heredes luos te 
adducam. ,, Haec pateris, me tibi hostes adducente, qui tui erunt heredes. " Quae 
habitas Lachis , hereditas usque ad Odollam veniet , gloria filiae Sionis. ,, Hi La- 
chis ipsam tenebunt, et usque ad Odollam extendent hereditatem suam: id est to- 
tam occupabunt promissam regionem. Et super haec, illa ctiam gloriosa propter 
conditum in ea templum , capietur Hierusalem. 

NonnuUi dixerunt , haec loqui prophetam contra Lachis , quia regem Ames- 
siam occiderat: nam primo eiusmodi in iila urbe facinus fuit prgprii regis occi- 
dendi; quum apud decem tribuum regnum id saepe iam accidisset. Atqui hoc to- 
tum fabulosum falsumque videre est , ab iis excogitatum qui prophetica verba non 
intellexerunt. Nam nec primus ludae tribus regum Amessias proditione fuit inte- 
remptus; nam loasus pat-er eius antea hoc modo fuerat extinctus, ut regum histo- 
ria tradit, dicens : insurrexerunt servi loasi , et coniuralione in eum structa, pei^ 
cusserunt eum : quos quidem ipse iVmessias , illius fiiius , regno potitus postea c^;- 
pit, patrem suum ulciscens: de quo ipso ait scriptura: et factum est , postquam 
regnum in Amessiae manu confirmalum fuit , percussit servos suos qui plrem ipsius 



176 TiiHODoar mopsui.steki 

(^ TTun^ oJUT^' ^ T 'Amos'icty q «p^ o/ o/ Aa;;^? 0LVi>hvTiq (pouvovTe^' As^- ^ 87W5' 

p. 268. TwottK «t»TOV 0^«- (^ ^gP^v ^ T 'limov •, )(^ iTti^pM cv ' li^iiattKY\fji,' au^pcSq ehiAaxrct^ 'cm 
i7ravi<pioztv aim^ wk ^ 'T^ 'lipovemArifX'-, of f(gL7U(pu^vTa, ilg rlcv \aMg *<^^i^vTig, 
dvetMv tStt) jtSp ouv- ctVTiK^vg (pouviTeti 7ik(L(r /u(ct' TXr^g q t Aar^g o ^s^^pYmg TroietTOf 
(^ 7h^v-> cJ^ c/Keivm ^i "^ A^ept^ TO 'zzfei t 'IouJ^ ^ctaiK^etv (TVfM/BrKKfjb^et, Aiyiov' 
%v 7no owu ^OTTov )(^ TO <s%< ^etjLigi.^eictv ilTnv d)g VTn^ Uft^pOT^^V (^ l«^^5 ;{^ As- 
j^v, ;c9t3a TD 'Zir^oijuiov \<^in\ov (rajpdq' '«5^6^$ «^ ax^yAowSwv 6 'm^^pvmg iaaoTC^ (pyjcn^ 
'Evpy\auf ^^ wd^aui 2^ to T«x.ya o-« Ta ^v^piQpt^ if^TjhaTwuov t ^vpnatv a-n ag diTog-, 
%n Yi^jLi^XcoTiv^aztv "^ «rou. „ n«F^7K ^^^ ao( (ptjary d^/u^^ov t ct}^ji(^?\.ct>aictv 'Pju 
aalv' ol 'Ztf^Ti^v ju^ coq cv oiwimg fJS^ mKK^g thvs^pv 7? '^v^pvig-y vuZ q <^ 7? a\yjL{gi.~ 
Xcdcnaj; 7rei^bv\aov^ i(cf.yMV' to q TikctTUMOV t ^vpyiariv as a>g uiTvg, Kiyl iTriii] aTm-VTz» 
kJ) /f^sfgpj' '^bm^a.KXetv ihti to o^v^v Ta olx/^a M^^atoj 7^«^* glTrt x^ Ae^ kJ). ra ilcobhg. 



V. 10. 'C 



V. I. 



"^ f(gi,}cav T ct/Tjay. 



KE<I>. B. 



" 'E^^ovto >9yi^o/u^oi ftOTrovg^ j^guj ipyt^ojuSpoi ^cpt^ cv r wonaxq ajJTtuv ^ ajt^ 

jj. 269. rvi rijukoet oujuiTiKQwu ojJTtt. " 'Avti t cfliiTiKiiV %iaLVTOLg cv ictvTolg avsfi(povTig cUvoia^y 

0L(p m TiiTOtc, iauuToig a-m^vviartv G^ xxjTroigi avaTVTTOwuvig ju^ 'fhi 7^ }toiTy\g t^ It^icu; 

T oLroymv T i^yt(jioLV yijuk^aj; q '^oju^vg, Tnpcu; Toig /mp^^^vi^ig ewrzSv ^Tj3?me /3«- 

V 2. Kiv/j(^ai. " Aio^TJ 8;c «£p«v 'Zir^g (^ -^ov ^Hpctg aumv <t. iTndv/jowu a^«?, ^f^t/ c/)^'c- 

Tia^ov oq(pa^iigj (t oixtOig ^TSaTuA^^dOov , y^ efiiipTRii^ov avefpoL, Te^ t oIkov djJT^-, avJpa. 

percusserant. Praeterea Amessiam non videntur Lachis cives occidisse. Sic eniin 
scriptum est: et revoluta est contritio adversus Amessiam in Hierusalem, qui fugit 
in Lachis. Missique sunt post eum homines ad Lachis , qui ipsum ibi interfece- 
runt , suhlatumque in equo , Hierosolymis sepelierunt. Ex quo manifeste ostenditur 
consurrexisse advei^sus eum quosdam de Hierosoljmis, fugientemque in Lachis mis- 
sis hominihus occidisse. Sic ergo evidens fabula convicta est. Porro Lachis pro- 
pheta alloquitur , in eius nomine , tamquam in parte , res ludae regno evenluras 
narrans: quemadmodum et de Samaria locutus est; utpote qui de utroque simul 
regno et visionem viderat et loquebatur, sicut vaticinii exordium perspicue ostendit. 
lam de Lachis sic pergit propheta dicere : " decalvator et tondetor super filios de- 
licatos tuos : dilata calvitium tuum , sicut aquila , quoniam captivi abducti sunt ex 
te. ,, Lugere enim te oportet captivitatem tuorum, qui antea tamquam in patria 
delicate vivebant, nunc vero captivitatis mala gustabunt. lam, dilata calvitium tuum 
ut aquila , aii quia haec avis certo tempore cunctas suas abiicere traditur pennas. 
Deinceps more suo causam malorum recitat. 

CAP. 11. 

" Facti sunt cogitantes labores, et operantefi mala in cubifibus suis , et luce 

latutina consummabant ea. ,, Id est , has animo versabant cogitationes , unde ipsls 

I\i parti sunt labores , imaginantes in lecto suo protervos actus, et mox illucescente 

d\e consilia improba in rem conferentibus. "■ Quoniam non extulerunt ad Deura 

mauus suas, et concupiebant agros, et diripiebant virum ac domum eius, vlrum 



15 Mir.n.\rAM r,.\p. u. 17Y 

vrap clun[ v^vojuiO^iTtiJi^ctiv TroiaSram' tt^. q rag ryj '^6^\m i^dvjuict; y\%o7\9ijlu-w ^ ^ 
«iPjir a-^4>^5WOTa5TOK }(^ mvnTtav cPdn^TniC^ov tu Kimji^Tzit-, ik cnoTrov t^ ictviz/v f($t7ziK/i- 
P^yijlSI/joi J^wuctWtci. " Aiflt Thio tuA ?^<eyi KveJ-©^' 'i(^ov \ya P^yi^Ofjutti ^ r (puxtuj 
Tuirlw K^K^-, o^ ^v ou f^h Aptnn g^ "^ct^^stg uju^-, (t ov fx.r\ 7ro^<£)^,n o^^r l^al- 
<pKW5, 071 Hc/Ji(^(i Trcvn^g <^v. „ 'Tvn^ Jii totwv u/H^ t n ^HKdj fjtsiiuy <t r (^^^'^icoy 
THdvrlw ufJuv iTPOiarw Tif/,Ct)ejiajy , oi(p rig ovJl oivafiucrrtf v/Mv gfw/ Jwuctwv h^^fj^-iivi 
\ avynjiiig^liif^oi TmvnXoS^; ^ t^^TCd vivov-ng "cm tS ju^yi^ig TyJ "fkiKctf^m if^HMv. 
" 'Ev xv\ nf^oa, c/Ketvvi ArKpd^atrctf l(p' vf^g 'ZS^^t/SoAM ;^ ■^^Lun^.aiTctj ■d-^lwogy 
ci' /MgA^ AgjpvTwv TaL}\ff,\r7mej.ct iTaKcumJt^p^oTtji^ , /t^ej-i -AstS f^n )(gLVifM^Y\^ cv %oi- 
vio)' 1(^1 -SK Iw KOdKv(juv ouuTvv r ^^TToqA-^obj' 01 cl^o} ufAJ^ J)ifM^'y]^cnxv . ,, jQn </^ 
^oliZ©-' ufuv oJwL)Y\e9<i apf^Qcji' rv yb o/ fjJihi i^ro Aiyl, ov Tromcn^ t ioLUTzSv -dpy^- 
vowuTig TOLXcuTTWpioLV , oe^vjig T f/^picfbt T olftiiocv , T^Tisi T ufttv 'Zif^(7Ji'^Hcra,v ylw TJsrO' 
aKK9%icdv i(g:,Ti^fJ^!w Ti ;^ S^i^nfAJivtw , ovAvog ovr©^ tQ icaXvetv '^vto, ytyvofjSija, 
J'jjjafMVH, lig 75 d^iig ufl^ «$ c/k Ttkiovi^icu; :(gi,Ti%y\fcstn , oe^VTzq uf^ fjuiv d^pcupa- 
fAvag, cv S^vofJiYi q Its^k '5)^^c/);c/b/fct«)'8$- ilTu iTrayi. " A/ct tsto hk iqctj avi /3aA- 
A<wv %oiviov }iKr\pa>. „ 'ETrercTw ro ^oiviov ^ «t^ ^-fi/i^y^criooc, iico^ ^iyiv, "Stto iPfJ' cv 

7&r LU^^V r %oivOiq XA^V\f>dvOdV' 0)^ 'oT kv XiyVI *, ^Olvict imTTKJOV fipi CV ^lq iCec/LTl- 
5015' 'ivOt iiTTVl 071 cDi/uJ^il^ fiCl (^ iTji/^Sf-^^V Cv }Os.Y\^Cd TO y^XXl^OV fl^pog T^ y^jg'- ThTO 

Xiyl 071 o^^iSi Tjx vfjkT^eS^ '^^^CS^ M^y ?\g!,fA.(ioivovTcu; (t ^fjJ^iVTot^., vfUT^eP^ q qj^ 
a,7ra.v7ZDV uttup^v ovJiv cv vfjuv ovuu ovJ)cig iqcij fj/^Ctlv , ovJi H.KY\e$v ^aKKcov i7r€iJ% 

TraVTO, fJ^J Ufxl^ Ct(p0UpY\d7]CnT0ij , i^ Q iTiecfiV (^ Vfuig fS^J iiC TroXXC^V KTVif^TTDV lo^r 

inquam el hereditatem eius. ,, Namque ad Deum respicere nolebant, neque uUam 
mandatorum eius rationem habebant , et alienae rei ihhiabant , et pauperum ac pa- 
trocinio carentium facultates diripiebant , potentia sua ad iniquitatem abutentes. 
" Propterea haec dicit Dominus: ecce ego cogito super tribum istam mala, ex qui- 
bus non auferetis colia vestra , et non ambulabitis erecti subito: quia malum tem- 
pus est. ,, Propter vestra haec consiha et actus , talem vobis poenam edicam , ex- 
qua respirare vobis non licebit: sed curvi omnino manebitis et humo proni sub in- 
cumbentium malorum pondere. 

" lUa die sumetur super vos parabola, et planctus plangetur in cantico , dicen- 
do: miseria miseri facti sumus: pars populi mei funiculo dimensa est, et non erat 
qui prohiberet eum ut averteretur. Agri vestri divisi fuerunt. ,, Tunc vos acerba 
lamentatio decebit: nam canticum id denotat, quod cantabitis vestram deplorantes 
miseriam , portionem vestram videntes , id est vestri iuris regionem , ab ahenis oc- 
cupatam atque divisam , nemine id prohibere valente ; et agros quos praepotenter 
obtinueratis, vobis ereptos cernentes, et aUos dominos vestra sibi partientes. Deinde 
addit. " Ideo non erit vobis iaciens in hereditate funiculum. ,, Ouoniam funiculus 
in dimensione dici solet, quia illo utuntur homines ad dimetiendum; velut ait psal- 
mista: funiculi mihi ceciderunt in optimis; ac si dicat : dimensum mihi fuit, e: 
optima terrae pars hereditati obligit ; idcirco ait: bona vcstra cernetis ab aliis caDi 
atque distribui ; vobis autem nihii esse reliquum. Sic igitur nemo inter vos erit qui 
dimetiatur vel sortem iaciat , quia vestra omnia auferentur , et aliena fient. Vos , in- 
quam, ex tot opibus nuUius rei possessionem retinebitis, sed omnia in aliorum 

23 



V. 1. 

p. 271). 



Ps. XV. 6. 



V. G. 

V. 7. 



\, 8. 



178 TIIF.ODOIU MOPSCESTKXI 

p. 271. eSn x,ueAOi ojefevcg' 0'^i<Bi ^ ouutu ^jzsh r rik^m ^yvo/S^cL eficaxoTilcuf ;fpt) iveo^t^ ^t* 

" 'Ev OKltPinaia, KVQJLH y>Y\ cfktX,pUiTi cf)x.H,pU(7tV ^ fJt.V\<h cfhtiCpviTairm' 'Qh TilTOiq' ou yd 

ATmaiTOJi hveiihj Myav olnog 'loL!iCt)j3, Trctpco^yiotv ir-viviui^ KveJm. ,, Mh %\vytx> cywjiov- 
Tig J)xKpvai Ji^^yiSi ov fJUi^.uAXoiaj;-, cit^' aA;^'xt3TS5 f^v ''Qri ttjS jtw^-d^i "^' GVuj^iCn- 

KhlWY VfMV f(^K^V' ^OTTDV Ji TlVCt iU CtiTlCtCnV 'Zi^azi')PVTiq TzS ^ioT, (^ Xi^VTig QTi SK 

v\fjL,etq /ujvov ^ov '^apoD^yiTztju^ j iJl -^ap' r/^ fJjivoav tu aTOTiu, Trtezs^KTOUj' tJ Ji]7roT 

OuZ', ^TiQpl fAAV TO, cPoKOUJUVX TfClQaiV ik y^M^i-y hflfiq Q TTci^OJU^ /UiS>VOV', «Jl ^ "iqctf 1\ 
<^y\mv C/K IhTWV T ^YlJUlStTWV 0(pgA©^ VfMV-i OU Q C« -7* CtmaLOiCOq TOCVTDg Sj3^(piV^i<Qi jUJeV 

7^6' i^no>v r Tni^av, TmvcnSi q ^ ^lg avi^^iCnxhaiv ov£iJ)^6ju^ot >C9^xalq' '^vnx, ^h 
0'JLAJ (p^ioi //'W Tioi&^Ti' 71 c/l ; " E/ ^ura 'fhiv^ehvfisf-vx. cuni '^v , 8;y o\ T^yji cwr^ )(gL- 
Api iiai fJUiT iwnl'-, (^ op^i TriTfDpnjutTOLf 'y ,, 'EKe?vo 3 /<$fcAA9v "^/SAg-vfitrg , oti 6 '^cvvx 
iTTOLyov vfjuv 3^0?, ovtf/ev -©^^tAsA^i/T^ t «AokTWv c^ct ;{9iji ?hy>iq i^y\aztTV Tolg ■zd^oY)- 
Knai 'u^g Vfji^g' yjj iJ^icfa^^iv vf^-g TJuX^-iCig a Jft Troieiv' (t tvi fjLlujuai t^ fJUeKKo\jav\g 
TiLtcoejLctg "^'piaTu^ -t^ >(gLKQ^sie^yia^ vf(ag y^^aAridv' vfuig 3 ovk id^KmavTig- ^zd^aiyiv 
4). 272. ^'ig Aiy>fjLivoig , 'fp T diH ?syav T 6^3i!TJiTa ;(^ T Ji^OKejLaiay iTnAi^aTi oBupc^g, of 
^z&epT^ePV psv v/jc^g fiihTiovu/ y\^ov7\9VTO tvi ^lwvai, i7retefy\ q ovk imi^t]Ti, av cty}[^i(i>g 
vfuv ov fti^fytiM-drei^ai r aKn^eictv imcfei^av r olfaictv, 

EItk >(^ c^Teivcav rlu/ f(gLTy\y)e^<w. " Ka^ if^^w^S^v Kstog ^ov ik 'i^pcu; avvt<pi 
i(^Tivou>Ti T^ i]p!wy\g ojtji^. ,, 'TfJt^eig 3 avoi^v i^^^^av ma i(^ jroKifJuav ycofjLluj iiM<Q% 
'ZD^g ifJUi, Tnid^Si f^ To7e Xi^pf^oig ouk idbKgvng, TioKif^oujuTig 3 r^ olKeitx. ilplwrt 
,f{ff,X7^v y\mp iTiptco' '^ ynv a7re\^ctg 7* iauTzSv y^pcfog iiAy](^aTi, r TrapcvTa TroMfJifiv. 

dominatum transire videbilis: alios, inquam , pro suo quaesito iure , bona vestra 
inter se Iribuere. 

" In ecclesia Domini nolite flere lacrymis , neque lacrymentur super his: non 
enim abiiciet opprobria qui dicit: domus lacob ad iram provocavit spiritum Do- 
mini. ,, Nolite ergo in coetibus vestris lacrjmari sine paenitentia, sed dolentes tan- 
tummodo de malorum vestrorum gravitate : et cum Deo propemodum expostulando , 
dicentes: non nos soli Deum irritavimus , neque nos tantum prave nos gessimus. 
Quid? Ceteri quidem pro libito nos vexant, nos vero soli passivi? Atqui ex his 
verbis nuliam vos utihtatem capietis: neque ob hanc querelam vitabitis malorum 
experimentum , atque a maledicendo ob supervenientia mala cessabitis. Haee , in- 
quit, nohte facere. " Si hae sunt ordinationes eius,nonne boni sunt sermones eius 
. eum ipso , rectique procedunt? ,, lUud potius considerate , Deum qui taha vobis 
intuht, nihii debitum omisisse; sed et idoneis verbis vos esse aUocutum, et saepe 
officium docuisse, et futurae poenae praediclione a maleficiis vos retrahere voluisse. 
At vos dictis auscukare renuentes, verborum Dei rectitudinem et aequitatem ma- 
inifeste comprobastis , qui primo quidem emendare vos voluit praedictionibus ; sed 
)Ostquam non obtemperastis , necessario vobis non paenitentibus veritatem dicto- 
itum suorum comprobavit. 

Deinde amphans invectionem , ait. '* Et antea popuhis meus cum inimicitia 
reUitit contra pacem suam. ,, Sed vos iam oUm inimicitiara quandam, hostilem- 
quc adversus me sententiam suscepistis , obedire dictis noluistis , vestraeque pacis 
magis , quara alterius cuiuslibet , adversarii extitistis. Ergo vestrae contumaciae lu- 



/- V. !). 
10. 



IX Mir.IIAEAM CAP. II, I71T 

*« l^lci cfh^V cWrl QJ^iJ^etpciV, T^ oi<^iXi<Srelf IXTncht, OlAif^lfJ^juJ/V TTD/.ifJUOV. ,, YlctVTX TO 

<z^6v7U roiq TTivyKTiv ot,(pyif}eiSi , ;^ Tracrov cunruv a.yt^lu) c^g^coTjTgTE 'i\7nJh' V7np m 
</« TO TrapovTQ^ 7roXiy.ov t awJ^i(i!w ;c^-&' sstuTz/v ;t«x/i'n';^Te' 77^75 ;{a/ 77i£t t '^oTycv; 
" A<a tStd 0/ Y\yiijuSf)Oi ih A5t« jU-ou ^^ppKpriyuiTCLj c/k 'lyi or/.ic^v pj^>i; oiairSv ^ ^j^ tcl 
7rovY\^ 'fknv\<h\Jfjt£/iTti cltmSv of^OdxFmartv . ,, "^ATniVTgs -yti ol c^ct^^^v JhtiouJjTig ^a rlw 
<^xjuucjL<pi\(iv cv n^ >\g.4 ^^^ '^ ih G^ 7nvY\Teiq dchKia^ ,' df^ciy^yiJDVTctj r o/Wv oTg cvi- 

Zv(pC0V-i TtAStdV OfC Tyj 7nVY\TWV GvKM^VTeq ^«g^V o\ (^ <^'iiCCt^ T^ fAS^')^'^^^^ ''it^e^'^iCC<; /'.273. 

J)i)irHcn, Tv 'i^(i> '^i^auf Tt.nrc6v cticmoTaca;, a, ^^gcxcZ^ 'Zi^spiKVf^TovT&uf. T/ otty; " ^^yf'- ^. 
CTTtTE opgoiv a,'caviotg. ,, 'Avapr^i ^^^t/ ';7opd6«, ot» «;c €57 mi olvty^ avairavcnc, ivijav ai{^~ *. 
■dapcna^- c/>g(p3apH7t (p^^a* ^T^cT/wp^Mrg , ovcflivog (DuatovT©^. ,, Ou;^ ^nsnKiKetTffoji 
Tdivvv vfJuv ovJ\ nd^^i "^t^i C^ TioM/AAsg 'zs^!pct(ng ■) vz^ diov ^!:[s^^ehcfd/Avoig Sf^ 
tIu) /np^fie^oLv T o'.)t/i'ia,v aTHTi Ji ?^ Ta oe^ct 'fp 7n:Ki/utii)v , oi ^rcppcadiv vfjuv y^uZU 
^ncnv 3bo5, ux; ctv fS^ oLi-^^^/Jisi^KcocncLg o]iiOiY\Ti cv ajuivlg' tv^Iv ytp cn 'm; cvTctddzt 
avctnavcncoq-, r^' oLj^vLUctTwv iTracf^ VTikp m OLi^^a^cnct cmjui^Ti TroAKyi ;^to' n tIw 
oLcri^eictv t n^Toi n tLv t (nre^^mv fJlsy^y^oJ-^^' ■> tyi Tp ^ioKifMcav J^Z^^^^a TrotpiJddTin 
iic, luf mujiKgLvviSi, ovk av^Q^Tiuv Vfjf^q anmy>VTti6V -i aK/\cf, ^h li tIw rifj^coeJcuif ce}- 
<ra.VT^ "^vtLu vfAAV. 

Kct/ T oLl-nav Ki^yav t^ t Tn-syfo/yf^cov oujTvtg ^^(p^o^^g '^'^ TrviZfj^gL i^cn. -^ijJig' ,, *. 
yiyvi Ji mt (pyfcn iruvmv ai-nov to 7n<7^'jeiv rri t '^djJh-T^^^YiTcSv a,-/mTYi. " 'Efc^A^t^s 
OD/ ilg ohov }(^ fiidva-fjC$L. ,, "LxaIvqv y6 a7n,grl?\gL^i ot/ ^•jrloj] tLu -ny.cooj.civ ^ ci(p' ri; 
juSvqvtQ^ ehivLvo-^^j^ iiJiv, TYi 7fot>ciK'ict <z^iay> fj^^B^ 'r]o n^itojv iJ\'i^afjS^j q (Jr m 
esP'^ on T olvoY 'f^ <^ 'nfJLcaQjicu; Kiy(, ^^ KoLf iqcvi c/k -t^ <^yvor, t Kff,d ToTO (rjj^cty) 



crum cepistis praesens bellum. " Pellem eius excoriaverunt , ut spem eriperent, 
contritionem belli. ,, Quicquid fuit apud pauperes eripuistis , omnemque illorum 
bonam spem praecidistis: quam ob causam belli buius contritionem adversus vos 
concitastis. Cur, vel quomodo? " Propterea duces populi mei eiicientur ex aedi- 
bus deliciarum suarum: propter malas adinventiones suas eiecti sunt. ,, Cuncti 
qui principari videntur sua in populum«dominatione, et in pauperes iniquitate, eii- 
cientur domibus in quibus deliciabantur , ubi plurimas paupcrum opes coacervave- 
rant; et banc nequitiae suae poenam luent, quod earum rerum possessu excident, 
quas iniuste oblinuerant. Quid ergo? " Propinquate montibus aeternis. ,, Surge et 
proficiscere , quia non heic tibi requies propter immunditiam : corrupti estis putre- 
dine: fugistis, nemine persequente. Vobis itaque ne pugnandi quidem adversus lio- 
stes praelextus supererit, quoniam his a Deo ob nequitiam vestram traditi fuislis. 
Proficiscimini ergo ad hostium fmes , quos multo antea vobis paravit Deus, ut illic 
captivi incolatis: nam le hoc loco diutius quiescere, impossibile est; quandoquldem 
propter vitae vestrae irapuritatem sive irrebgiose sive improbe agendo , hostibus ve- 
stris ad perniciem traditi estis , ad quam ducemini; haud hominibus vos trahenti- 
bus , sed ipso Deo qui hanc vobis poenam decrevit. 

Tum causam corruptelae illorum dicens : " spiritus , inquit , statult mcnda- 
cium. ,, Causa tibi horum omniuin fuit, fidem adhibuisse falsorum prophetaruai 
fraudi. " StiUavit tibi in vinum et ebrielatem. ,, Ex illo tibi instillavit hanc puni- 
tionem , qua factus es ebrio simihs , malorum variorura multitudine circumaclus. 
Et quidem ahbi nos ostendimus , vinum dici a scriptura inlerdum pro punitione. 



p. 274. 
V. \.Z. 



(80 TIIKODORI MOPSUi:STENI 

.juS^^fjoq cwubct^ricriTctj ^lctKci(B (Tuiu Tmaiv. „ 'E« q muTJi? t^ iigi.}tceq Vfjuv ly^o /utkvAq a.im' 

•^7k V/IAAV JhvctlVV. " ^EycJi^ fApOq OTcJi^OfMtj G^ iigiQtT^^TlZtjg T 'lo-£^«A, ^ TO ttt>7r) 

2r>i-jV(ji.ctj T ''^Tivgpo^plw cumSv. „ " hTroLvrcu; rcnu/j v^q^ liq n ^^xj^t^^v Xv\<p^vrctjg ^jzso 
<r^v a.osveJ.(av -, >(g^ c^ u<yi^Vy avct/L^a rri %aztvrYi 'ZtS^J)iJhjLSi/tbg T>,a.a)gia, ilg Iw 
v^ '^VTOV T TiTmv ct(]^cupy]divrig t olmtcov, "^TmqictcpiicnS^ ilg ct\'^/uicf.Koi(kajv oLimy^/tj^oi, 
" '£lg 'ZD^^ctTCJL cv GA;4</5 ag Troijuvict a/ juJ(rct) xciTVig carnSv i^ctXnv^ i^ av^^Trwv. „ 
Too"87r) y^ v/uuv ifjLTi^cnlirct] Jiog ojc -^ i<pcJ^H t twM/^cov^ cogi ftviJlv vjngcg dTTcOiK^vctf 
•-Zt^^ciTtov ., a, t^^vJhvTCt d-d^^ov '6^gttvr(^ Xvkov, ilg ra^cf^^lw n ng!,^crrctiiraJi }(gj 

-v. 13. J)iQ^ , 'G%1 -7^ (mTYieJa4 dyoviav dvayx^^Ofd^ct t^ o\wiiaj;. " ^ kvct^v\^ ^ -nig KOTiyig 
'zs^ 'di^^awTr^ ■cttmSv J^izo^^ctv ^ J)yi?\.dzv TivKUu ^ (t c^wA-Scv <Jl ojUTvig- x^ c^v)Kdiv 
^a7iK(£jg cWTtSv ^s^ 'W^cra>7ni cwmv. „ ETretJ^ ^ ol Ba/SuAwvioi ^ ttoKv t 'Uoh- 

4,. 27.-,. (rttKv\fJL TrcKiopTCJOVtZng -^ jt^^^vi^/uigtcn t tioKiv )\gtl3ovrig J^/ivi/^ipv tv re^^(B-> , htu> n rlio 
iig T TToKiv iicj:>Jhv ictvrrfig <Zif^y/JigcriV(7zi/^oiy ayrctvrctg /j(^ r ^ctaiKioog ^ t^ 7rvKr\g 
'<f^ T al^/>tgcKco(nai> cJ^y.yt^v-, tSto Myi' avi^ Ji\ (inch ^ o^ td ret^g cra Sf^rirfjLY\- 
/jS/jov, Sfcf.x!o'\ctvrig ot TivKi/uoi /j($crcuctv aoi rlw "^jmiTrf djo /^hju cvnvdzv da-(pctKeiaji; 
7Pt7roih}(ctcnv' a,7rajvrcti; y6 g^ cv rri 'mXi /i^ t 'fp Tr^irfoomTtov dvcupioJVy Sj^ t^ :to- 
Awe, hl) ctvdylv 8x g/SaAg^, Ast/SojTSs ctl^)(jng,KcoTvtg c^mA^v, 'Zt>^v\yH/d^H t^ at"^/^- 
Acocnctg t jSccatAivetv ctvmv 'z&^nQpv Jhzoi/Zr(^. Kce) "^5$ ^yTZJt Tioinattf J^wunavvra,) ol 
TToXi/Juoi', " 'O Q Kveji-og hyf^airajf twiuv ,, l^reiJ^ diog duTolg ov to7$ ;^-S"' v/jlI^ crZa,- 
TV\yei TroXi/uotg. EJtk (^ u?7i^ dSv ^utz». TT^/Jovrce^ TraKtv Kjiyav. 



*' Et erit, de stilla populi huius, congregatione congregabitur lacob cum omnibus. ,, 
Ob hanc autem male vobis insinuatam a falsis prophetis fraudem , cuncti simul ad 
hanc adacti poenam fuistis , quam non licet effugere. " Suscipiendo suscipiam re- 
liquos Israhelis , in id ipsum ponam aversionem eorum. „ Cunctos ergo vos tum 
antea captos ab .Assyriis , tum postea , expectabo tali poenae contraditos , ad quain 
propriis avulsi sedibus avertemini , in captivitatem abrepti. " Sicut oves in tribu- 
latione , quasi greges in medio cubilis sui, exsihent ex hominibus. ,, Tantus vobis 
ingruet pavor ab hostium incursu , ut haud dissimiles futuri sitis ovium quae dor- 
mientes , irruente repente iupo , tumultu et consternatione turbantur , de salute 
sua trepidare coactae. " Ascende per divisionem ante faciem eorum: diviserunt et 
transierunt portam , et per eam excesserunt: et rex eorum exivit ante ipsos. ,, 
Postquam Babylonii Hierusalem diu obsederunt , expugnataque demum urbe ma- 
chinis moenia diviserunt , atque ingressu sibi patefacto , cunctos una cum rege per 
portam in captivitatem expulerunt ; hoc ait : ascende , vide murum tuum divisum , 
quem hostes demohentes vanam tibi speratam ab hoc salutera effecerunt. Omnibus 
enim in urbe superstitibus , post occisorum stragem captivatis, per portam quam 
'eserare noluistis , exierunt , praeeunte in captivitatem illo qui antea rex eorum esse 
ddebatur. At enim quomodo haec hostes patrare poterunt? " Dominus dux illorura 
etit. ,, Dominus imperatoris vice fungitur apud inimicos vestros. Deinde cur haec 
j^dtiantur, rursus ait. 



IN MICIfAEAM CAP. III. 181 

KE0. r'. 



p. 270. 
V. 2. 



v/uuv ^ w ^yaTKrty tt» xei/<^; 5> Sujtt-sj^'^ ^ (p«07 ^c^t^' u/^ to7$ TnXijLuoiq, '&utu4 
vjuiv ittg ctmoug iTrctyjOVj y^ -zj^eps aLTreLvra^ ihi n cJ^ct^^vra^ c* vfMv <t G^- >^i7rHq 
Xiycv, 077 Trdvmv /tigcAi^ v/^i ^^^ S/sf-Kejivav 70 J^ov, (^ *^<^i(pi(taf /u^ 70 ;^7- 
gpv-, ctloei^eti Q TT) ^co^tIov, ar£ ctTrcLyndv /uS^ 7»td Trtfp Ijw-S <h<hJ)a.yfAvm Sfa. n 7^ 
vo)tu«ii$ <^7a|gft)$ <^ T^'' A9*^y, OTroazt S^ "Zi^g tSto m^/M^ 7iDX?\gLKic,' 'Qn Thrci) q 
(^ T ap^ovTWV fh 'T cJ^acnav 7ra^iXr\Xv^it6V TOLvrluu. " Oi cT' g7j juuoowuriq vx )(y.^-, 
y^ KmvuZn^ TTt 7Tovr]^-, aoTs-oL^ovng tcl J\^img^Ttt ajumv aTxr dumv -> '^ 7^5 (jxt^Kaj; 
djimlv "^ ^ osTOv ojJTt^v. „ O/ Q ^rjLhaM-nov m icPicfit^yfn Sf^^u^^^nQ^ y '^<r^i<p6- 
juSlfjoi /uuiv 7» iig.>\k-> lp^C°/"^°' b "^ ;t5'€^' 'f^ Ti-ao-^M' iiq G^ TTivwraq 'n ^ gyrgAg- 
9B£ft5 a<hK\ajv ^cTejxvUyM^Oi tz/ ^r^tVTa 7» ^zif^aivTzt ajJTolq a,(paj,^ei^ctj TwiKiAcoq. Ti 
o«>£; " "^Ov ZoTTDV >(gjTi<pcty)V Ta,g azipKctg r ;\5t» ^0-8,(^7» Ji^/^Tzt cuTtt^v a7r cumSv v. 3. 
c>^gcr«paf, (^ la oga, cWTtSv awji^>\g.(Tav ■> n^ \/Mexa-av ag azt^KO^ ilg Xi/Binzt, ;f$jjf «$ 
Koia ilg ^^^-^ «''w? ;d«x,£^|ovTct/ '2Z?ep$ xue/ov, (^ «;c iiaztKiicr^ra} cujnSv, )(c^ "^gpg^V v. 4. 
71) 'Z??€^^''^y <"^ ^"^' oumJv cv Tz/ ^f^^ftT c«eJv«, dv-S"' aiv iTrovM^gtKracro cy ro75 ifh- 
-v^i^dj fj^gLoiv cu/rtSv i7r aiirolg. ,, 'E^retJ^ ytp (^Yiaiv vfA^etg imvitt to, t TnvYiitsv aL(pri2^€\- 
S^, TiDiKiXm ouuiiiq dehKOWung t(^ ay^vrig ^ aTJjb<^i(Bovriq, «J^ 7^70 7^ i^poJ^a r vroAi- 
juucov yiyvQju^ng ngMcTiTi /uav "uzeTo t^ aivctymg @) «^^ov, oo q fAAoiq q nv^iSi 7^ c^eT- 
-^v ^on^eia^g' ^Smol /utkv «' |w-)i q 'Zs^a-I^XiTretv vfMV ctl^iif^joq-, Travr^cSg q 7r7? ;(g.r2yii- 
mv iK(h<^Hg ng^woig, iWc^/ TvtctvTzt arvim (t tcotxutjis achKict^ ^f«. Tn-^sfa^ai autioicPiv s- 27- 
ty/oJv iipyizc^g ^'^ ol n g^zjrg^tTfov, (^ a t^/OTvra/ utt^V t^twyj rxng t «vf^iOc/b-^z^^ptpjiTZirv 77?- 
7n7d6xorg5 Ae^iP/Sj l^' rtA»7?<5 TraAiV cfyir 'v}/(56c/b'ZD£p(I>Kfrci4 '^eW (^ Ap;^ov, (^ (|)Jia7. 

CAP. IIT. 

*' Et dicet: audite principes lacob , et reliqui domus Isralielis: iiumquid non , 
vestrum est cognoscere iudiciura? ,, iVuxiliabitur , inquit, vestris hostibus, bas vobis 
obiiciens causas , et cunctis principibus vestris , et reliquis , dicens debuisse vos ap- 
prime officium vestrum discernere , vitium aversari , virtutem amplecti , qUoniam 
haec omnia ego vos docueram tum legis constitutione , tum aliis quae saepe ob hunc 
finem edixi. " Vos autem odio habetis bonum , et appetitis malum, diripitis eorum 
pelles desuper eis , et carnes ex ossibus eorum. ,, Vos vero contrarium doctrinae 
acceptae facitis , aversantes bonum , perpetrantes mala , totamque vestram in pau- 
peres hurailioresque exercentes iniquitatem , cunctas eorum multimodis diripiendo 
facultates. Quid ergo? " Sicut populi mei carnes comederunt, et pelles ei detra- 
xerunt , et ossa comrainuerunt , et conciderunt sicut carnes in lebete , et sicut car- 
nem in oUa; sic ad Dominum clamabunt , qui non exaudiet eos , avertetque faciem 
5uam ab ipsis tempore illo , quoniam nequiter egerunt in adinventionibus suis. „ 
Quia vos , inquit , omnia pauperibus eripuistis , varie illos fraudantes , opprimentfs 
atque conterentes , ideo facta hostium incursione invocabitis quidem necessitate pre- 
mente Deum , nullum tamen impetrabitis ab eo auxilium: immo ne respicere ([•ui- 
dem vos volet , et instantibus omnino malis contradet , propterea quod tam indi- 
^na, tamque plena iniustitiae operari vos cognovit. lam postquam dixit quae fece- 



V. /. 

p. ^78. 



182 TIIEODOIU MOPSLESTENI 

Ta4 a/ Tolii hJ^Hcnv aujmv-y (t. xmpCajovTCtc iTr' cujTolg iipmlw f(^ ouk \cfh^7) ilg ih gi>jL^ 
eu/Ttfv. ,, TctDm eti (p*icn t^ r/J '^(£/Jb'Zt^(pyntifv Myf ^og, of Sj£f'(po^g r lctvTtSv. 
OLTrdTcuq cf^a,y^>VTig to 'Zi^^cmK.ovTQ-' (^ M-ov, juiovovov^ JcgLiii^iov auuiiiq ojjtoI J)' m 
gAgjpK 'Pc (^ e<ZiJ^Tiov, ^ ^VTzt ouuT^q c/>c}{giXijuSpoi vmp a)v t %<m.VTtwj rijiit}\./\9v Ji- 
^i^oLf Ti[Jt,copiav' chiT^^^wu ^6 i'pmlw auTolq iTmy^iKT^juSpoi-) (t a>g sJ\v vmp m aju^- 
TDLVHm miaovTCLj ^;wk, k^ m prtju(^Ttt rp 'tt^^pnTrfv ^ura q ou x^ y/cdijulw r \y,lti 
i7n)yfih?\9VT0 iipmtw, lui ov ichcttf^vtcrav Myiv Trap l^ov. 'A(p' m Ji\ ti THTiom^i^cnv y 
" ''Hyiaauv Itt dmtSv 'TroKijm^v. „ 'E7my{i?^?\9j(^ot ^ iip^vicu, TroAijuiov ojJToiq iTty^yl-^ 
^y, ov a^plidQjLuxtv iig tv f(^T oUnwv '^:i(Q'ctj. " A/d tQto vv^ vjuuv \^ cJ^ o^aricog, 
^ OTcOTia, vjuuv «$w/ G« fJtc/LVTeiou;' (t cft/(TiTOLf riXiog ^Qh cmr 'Zi}^(pv\Ta/; , yCj cTVOKOTwa^: 
iTr' ouuThg m riju^^' }(^ }(ef.TOU%y^(70VTaJi ol h^^vng Tct cvVTTVia-i n^ )(gL^yi?\ff.^Y\aovTOUf 
01 /tt^vWcj ^ ;^^A9tAw(r«ar. ;^r' oujtuv imvng a/JTor chon inc iquj o iTraiCHOov dxm^v. ,, 
'TTrep J\\ riraiv cav opav Ti }(^ fj,avT(^i^ajf ^Sef^crmctoujuTO r P^oy ctTref^ms, onoTioL 
ojjTot Ti y^ ol Tret^/j^Oi (t^^kn^cmvTaJi TtavTig' cogt ajjioig fj,Y\ q r mA/ov (palvetv do- 

ttAiv \ZSO T JUUiy^V; rp JCgmoJv iCntOTl<r JU^ Oig' OJJTOI Ti ^ o\ TO %iaVTtt Opdv Ti ^ZD^tJ-- 

TTOiovju^oi ii^ ^^iyiv-, ai^wuvi /Zt^/iSAji^OTvrtf^, rp (ur^y /ui^rcdv hAiOM-noi^ o\g \<pacncov 
defKVUju^vo)V' yiXcog Ti TioAvg iyr' auToig <rA^^ Tmvrwv '^yicriTcti, ««Avo^ «J^ ^m^crr^^v 
'f)n %lg TTOLp djJTtSv M^juUvotg g3iEA9vr(^, ^ to tvj Tnipct jL(gi,d{iv ocmy a/j.Toig Sf^- r^ 
oLimrmg i^ idictg yiy^vamv aiTioi >(g,>tav. 

" 'AA;\^ ftriv iyo o/i-^iicBluu /%l'©^ ci/ TrvcfJ jL^gcu kvqjls, (^ Ke}jL(gLT^ ^ dwoa- 
g^ictg tS d7my(iiXct{ raS 'la;d^y/S dcn^AcLg dirri-i (^ rtS \cr^y\K djt^iiotg duni. ,, ^Eyu 

rint, et quae sint propterea passuri, quia falsorum prophetarum verbis crediderunt, 
contra ipsos denuo falsos prophetas sermonem convertit, et ait. 

" Haec dicit Dominus super prophetas , qui seducunt populum meum , qui 

mordent dentibus suis , et praedicant eis pacem: atqui haec tradita non est ori 

eorum. ,, Haec de faisis prophetis dicit Deus , qui multifariam fraudibus populum 

ab honesto abducentes , eum propemcwlum vorant fabulationibus suis et actibus , ad 

ea illos provocantes quorum causa punitioni fient obnoxii. Constanter autem pacem 

iliis nunciabant , et quod peccatorum suorum causa nihil mali forent passuri , iuxta 

verba prophetarum. Sed enim haud sincera mente loquentes, pacem meam nuncia- 

bant, quam promittere edocti a me non fuerant. XJnde quid confecerunt? " Sancti^ 

ficaverunt super eos bellum. ,, Dum pacem nunciant, bellum ipsi concitarunt, quod 

contra eos fieri definierunt. " Propterea nox vobis ex visione erit , et tenebrae vo-' 

bis erunt ex divinatione: et occumbet sol super prophetas , et obtenebrabitur su- 

per eos dies. Et confundentur qui vident somnia , et risui erunt arioli , et obtre- 

ctabunt iis omnes; quia non erit qui illos audiat. ,, Pro eo quod se videre et di- 

\yinare , populum decipientes, simulabant, tenebris- ipsi et eis credentes cuncti ob- 

ruentur : adeo ut ne sol quidem splendere eis visurus sit magnitudine malorum ob- 

t?nebratis : et hi qui eas visiones videre et narrare simulant , pudore suffundentur , 

rebus contra illorum adfirmationem testantibus: tum et multus de iis risus existet , 

ne\nine iam verbis eorum praebere aurem volente ; postquam experimento didice- 

ruik , quantarum eis aerumnarum , fraude sua , causa extiterint. 

Y Verumtamen ego repletus sum fortitudine in spiritu Domini , et iudicio ac 



V. 9. 
JJ. 279. 



IN MtCHAEAM CAP. llf. 183 

Q TTcia-etv OKeivlw r a,7mrlcu a<p«$, 7rv<5C;/<pfcT05 oi,ytH TAv^ng Q^jpvct)?, Sjsf-KejLVCiv li ?^- 
gvLf^ajj 70 JioV', (^ /^ ttoAAms t^ /%t;©^ ;(9tf t^ Trappwoiac 'Z!f^a,y,fA,ciui ^ t ;\gtOK u:T?fl «k 
.«/«^Tg Te ^ )icr«/S»icrgv lAs-j/^v, «/c/)y$ 67J Thiv auToiq XvaiTiXvai /u^^KT^v iiq aztXp^vi- 
<yMsy-i T»i Tg /uLVV^Yi t a/j^tv^diviwv ^ tJ; oiTretX^ r imjUivcov-i '^»^g to J^ov cn/a^cQ-tff 
J\wa/uL%voic,. " ^hKOvaztii J^ ^cCth oj Y\yov/M/joi o1kov 'laxo^, )(^ oi t(^Tu?^i7izn oIkh 
'itrgjtyiA. 55 'Ttt^p </)^ Si^Ta TfcT?^ (pncn xaivov 'S^i n c5u- yiyov/uvag tf^ csir A9/^a5 
aTracTO^ TfDihfxaJi <t Asjpv^ ovefcTi^wy u^v m s^^srig^T/yMiva- TniTa </^ Si^Tw; " O/ /SJV- 

KVKTO/U^Ol KQjLfmff., TmVTX TOL Opdu ^(T^'l(^OVTi(,. 55 O/ TD /<$^ KiK^lfMiVag Sf^yiVCOOKetV 

6k t ;t9tx.8 70 xpeTTloy "^ctotp^^O/M^oj^ !> Sf^^oXri q Tid^/L^oi <^ tu tto^ It4q^v My>- 
/jSpa TS K^ fzst^iloju^a, iig J\ov :> co^ }(^ rolg ^y«^ '3^£?(f)i7wv a.Tridi^iv ?^^ig. " O/ o/'- v. lo. 
KOcfbjuiowuTig 2/&V ci' ai /uisf,(ji -i (^ 'igp^cnaAyjjtfc c«/ dcf)iKiazg. ,5 Ui7jhy}^)(^ri imcrav aurlw 
Q^ovodv (^ £tJ)>c/af. " Oi v\yii/u^oi ajL)TY\g /j^ cAyg^v "iKe^vov , (^ oi /g^ef? 007115 /<J? ytticS-S v. 11. 
d7n;c£/vovT0 5 ;ip!^ ol 'Z&^(piiTa,j ajjrvg /Ay a^yje!tii ifj,afrivovro, (^ °^ (^ >ci/e^ov iTras/i- 
imvovro Xiy>vrig, ^iyt Kvexog cv r/AAV '^v; ov fjih iTnX^ri i(p vi/uigig K&-Kd- •>•> Oi /l^ 
i^ cJ^oLQ^vng iJiva, t JifcgLia ynnaS-ai ?^y>v i^XQvng, ^«/{^twv cv r KejLtJicnv S/TBy- 
Xsuju 70 cfitf^ov ol 3 cj/ 7Z«r lies/LTivm )(c/.^gwrig, oJ^ aehKia^ -^/j^gLTtt rv\ 'zz^tpao^ 
T^ iie$/Lnictg, wcmio Tivag /ju^iig cwKXiylv iTreie^vro' ^ fJi.luj 7^ oi ■\<£/Jh'3Ere^(pv\raJi Tvig 
.^)j^ f4Cf,cnv v\Jb/jd^oi '2&£95 7d Wt^^^eAQ^JLSpov Tolg Trapi-^acn vxg i^avnia^ ivrsiowuro' iirct 
TvauvTcx, ipya,^'c/j^oi ^KS^-i 'Zt^^o^TTOiOwXiTO TCef ^c^ iavThg Ifh^^iTraVy ^ov cv iauroig p. 280 
Ip^v Ai^vng' <t ^x ^'°^ '^ W '^'^'^*' n^ica/u^ng-i wete^-^leZcLj r y^ yi>a>fJLuv ^S ^tfp' 
r//^ fjLlwvo/j^cov j{cf.KO)V. Ti olm); 

" Aia 7:570 c/)' V/tj^g 2ia)v w; ay^og aes^ta^cnraJi, ;j^ 'igpouoaAJijU. g/; oimes^''' 



V. la. 



potestate, tit annuntiem lacob impietates eius , et Isralieli peccata eius. ,, Ego vero 
omni illa frauJe exclusa , spiritu divino plenus , discernere lionestum valeo , mul- 
toque cum robore ac llducia pergo populum de peccatis atque impietatibus coar- 
guere; sciens id ilHs ad emendationem profuturum, quia peccatorum memoria et 
futuri comminatione ad bonam frugem perduci poterunt. " Audite baec, duces do- 
mus lacob, et reliqui domus Israbelis. .,, De boc, inquit , communem orationem ad 
duces rebquosque omnes habeo, facta vestra vobis exprobrans. Quaenam vero baec? 
" Qui abominamini iudicium , et omnia recta pervertitis. ,, Qui a malo bonum di- 
stinguere^ recusatis , calumniantes insuper aEorum recte dicta et facta , usque adeo 
ut ne nostris quidem, qui propbetae sumus, verbis credatis. " Qui aedificatis Sio- 
nem in sanguinibus , et Hierusalem in iniquitatibus. ,, Qui eam replestis caedibus 
et iniustitia. " Principes eius cum muneribus iudicabant; et sacerdotes eius cum 
mercede respondebant; et propbetae eius cum argento divinabant , et super Domi- 
num requiescebant dicentes : nonne Dominus in nobis est? non venient super nos 
mala. ,, Principes nullam aequi iuris rationem babere volentes, vendebant id in iu- 
diciis. Tum et sacerdotes , pecuniam iniustam , sacerdotii praetextu , ceu mercedef 
quasdam colligere nitebantur. Denique falsi etiam propbetae , pecunia delectati , ai 
gratiam vaticinia edebant donantibus. Talibus vero ac tantis onerati peccatis, simn- 
labant se Deo addictos, Deumque in se babere : nec iieri posse aiebant ut tarlo 
Dei munere praediti, mala illa experirentur umquam, quae a nobis prophetis ;>or- 
tenduntur. Quid.ergo? 

^' Ideo , vestri causa, Sion quasi ager arabitur, et Hieru^alem quasi custxwlia 



184 TIIEODORI MOPSUESTENI 

?\i,Kiov ^quf-i '^ To Od©^ T 0^»« 2/5 aAo-Q^ Jpvi^H. ,, 'E7retJ)i toiywu viiq juuiv ti/U^it^ig 
^Ttei^eiTi ?\s^oig K^ yvoi>iJt>lw 3e« yiyvo/ujivoii-i roHq '\djJh'Zi>^<pY\Teug q 'Sf^ak^VTiq TO(r- 
ttUTCL; daijSeiOjg Ti ^ ti^^vojutct^ <9f^' ii(i'^^ ATra^Tiq vi/4^^clv ^rgAerVgj Sfg^ t^to 
iitnSi 'Pjo hpuivi^v T^yav r oiXii^eta^, f(^ oti ToauvTti t»5 i^ti/Lua, ^^TaA^-NJ^ra/ TOTg 

1.160V OpQ^ (^ T Itt' djUTil' TIDKIV ^ Cdq 70 y««>' CfcJ^S «//X^f ^W^^/cS-tf/ , T Q mtlu/viq <^A- 

^*tI«k jt*wc/^v '^ OTm^v <pu?^Kri f(^Ticni<^ct<rjU^viig , 'fp oi)toef6fA.njn^'mv cujTyj TrcLt/TTx.- 
, •- ^d^iv 9(ciLTippifj^fjt>ivcav -, TTav Ti (JUJUTVfMCog ii^cxretv 70 op(^ Ci) a)7n^ b tQ diov oIkQ^ ^v, 

hJIv ef)lOUji TVTrH OVfJO^pVTH, ^(TiiTMV OK <7^ IpW/M^O^ OLVCtMOfJLiVCav OlfTodl (pUTIifv. 'AA^ 

yb a^i T^in Txq iTmy^fJ^ivctg auuTolg cwf4,(po^g iJ^iifcojg-, Aiy<{ }\9i7ihv ^ ofa tu /5%i 

auuT^q jup tIw aActxnv 'iqocj' 'otrlw Ti 1^7 t ^ 70 xpefriov fivrct^oXluj' 07np oilv iJcodig 

»>. m. cv V3ig T^iTimg '^/^(pMrcw?, <t ttcT /u(S''KSf-Q/-V AoluiJ TnX^Kig iAi^oLjtj^^ 70 f/.!u/uctv ju(^ 

T 'f^^ ^XiTJZvV Tnl^CLV TCt vdioL, itTU TmAlV My^V T» KUTty^, 'tVOL TYI OUJUi^ict T^ /UUfri- 

fjLYtg e/>' afjL(poTi^v ojuThg Trztfchtjcocn, <jw<p^vi^0VTig ju^ tyi jmiiif^yi «i^ KuTm^v :> 'Zd^- 
^iTFo juS^iJOi Q TVi fju!u/U(ji 't^ ^tfgoii^v T^ lATncr©-» dm;^o9"a/ 7^ ^E/a^' Myf Tvivuju, 

KE0. A'. 

V. i. " Kctj g$z«/ ex' l^aTTOV tK' «A^e^»' if^<pctvh ir) opQ^ rt oIkou Kuexa, 'iwtjuiov ^ 

Ta5 itopu(pa,g 7^ opicov, f(^ /uuiTiCt)pi^Y\atTaJi \a^aMco r)^ ^owucSv <t caTiuasaiv iTr ojjtv 

V. 2. Asto/, ;^ TWpi^aiToLi l-dvn ttoK^' ^ I^Sai, c/^Dte x^ avct^dfj^ ilg 70 o^©-> xi/e/^j ^ 
iig T oTxov T§^ 3iS 'lax^f^' n^ ehi^Hoiv hjuuv T 6c/Sv coT?/, (^ Tropdjoo juui^ a/ r ZijSoig 

V- 3- c«W* 077 6k l.tcov cJ^iXiuaira^ v6^©^, ^ As^C^ xugi» c^ ^li^nactKinfju' ^ xg/Ke? ctva' 
/M«jov A5«<i''^' ^roAAafv, ;c9£Jf iXiy^^i i-^vn i%f^ «a»5 ju(stK^v. ,, 'AAAsfc 'J^ jU^ r TrCipaj» 

pomarii erit, et mons templi quasi lucus in saltu. ,, Quoniam itaque nostris di- 
screditis verbis , quae ex Dei sententia protulimus , et falsis prophetis auscultantes , 
tot iniquitates ac praevaricationes quotidie committitis ; propterea nostrorum ver- 
borum veritatem cognoscetis ; quia tanta tunc in Sione monte et in imposita ei ci- 
vitate solitudo fiet; ut ille quidem agri instar arandus sit, haec autem haud dissi- 
milis futura sit tugurio custodiendis pomis erecto; urbanis nempe aediliciis ubique 
prostratis : atque ut compendio dicam , mons in quo domus Dei est, nihil a plan- 
tato loco differet, tot illis propter solitudmem pullulantibus plantis. lam vero nar- 
ratis hactenus inflictis Israhelitis poenis; dicit deinceps res eorum post capturam 
futuras; nimirum quantam habituri sint in melius conversionem. Quem morem 
fuisse reliquorum prophetarum, nominatimque beati Davidis, saepe ostendimus: ni- 
mirum praedicendi post aerumnarum cruciatum iucunda: deinde rursus tristia di- 
cendi, ut hac continua memoria , utroque modo eos erudirent, corripientes tri- 
stium mentione , hortantes autem nuncio reruin benigniorum , spem erga Deum 



\fovere. Dicit ergo. 



CAP. IV. 



*' Et erit novissimis diebus conspicuus mons domus Domini, praeparatus in 
veVticibus montium , et sublimis super coUes. Et prorperabunt ad eum populi , per- 
gentque gentes multae , et dicent: venite , ascendamus in montem Domini, et ad 
doiuim Dei lacob. Et demonstrabunt nobis viam eius , et ibimus in semitis eius: 
quia de Sione egredietur lex , et verbum Domini de Hierusalem. Et iudicabit inter 



IN MICHAEAM CAP. IV. 185 

'T^ )(c^)tcoy cv VTn^ '^tjcTovTcij 'Z^ti^v ju^ /"iJarD 'Aosupiav ctJ^/Li^XcoTiS^vTiq^ 'Jsro Bci- 
Cv\ciov'k*>v efi vg^^v -i TvcrztvTy] jlutuIBoAyi ^s%< (^ lOTrov '^vncnTctf totbv, &j9b 'Z^cpcufig 
aLTTaai 70 o^'^ '^iS'0Lf, o/ cpmp olicciv imiAyiTrfa^ ^505 5 attzivtuv 7? \i^yuii jiBpov cTa- 
'^luuaj{ T^ ojjicev (^ TiXetgov ojov \/^ou^v Tmvvx, i^h opji, 77-avra^ q jSowusgj t^ t c>« 

T^ 3l5/flt^ imeh/UlS>v'KX4 OV (Wm yVOlJffivlw cfb^CW' OmiCt^iiaOVTCtl Q TTOh?^) 7IvX?\gi^d^V }(^ 

T^ '(^LQ^mV iTTef^JuSlJOl TOTD c/^ Th diH i^gLlZt^^^eiV 70 0^0$ , Cv C^TIlP o}>C€tV Jh^a^iTCtl p. 282. 

diog- C4f7au^u 7i Tntft^dCi-d-itvcti ov J^ ZoTJVv "Ztf^crrx^v ojuihq TroKiTivi^^ 'oviwq ts jS/oxt) 
K^ 70 </^ov W9e vo/^^y if) <^ 7o75 iTi^^ T Cj/Tau3a x^7r)t>eXiTa vo/<pv, (pft)vw$ Te ^'tou; 
JhyAiv AKiieiv oLTTcwTcti; d(p y\q ^Ze^aTiJtiv Tolg 'lipaauXtif^' TroXmvi^oJi vofxi/npig' TwJitt q 
ommvTOJi c/);cpti«5, o^vTi; tQ 3ieS t J^vuuct/uuv Iw '^^^'i^iTctf , ^AA85 l^ ;cpt;c<55 ^rg- 
■&et)tOTrt>v hjbi^q tJzsto t jcgiajv a^v t o/Woj', IXiy^v Ti <t G^ ouyom u) Sovjoiujtoji; 
l^vpovi;, i(^v d TJoppcodzv e?) JhKoiiv, vmp av ilg y^M.^9 'm7iki/\iJL/uiXYH(c/L(n .^ ^^ J^ -^ 

7tfJiC0ej.CtV OJUTtig iTTCtyjOV Tp 7iT0AlA>y]Jt^'60V a|iW. 

'E^aJ/<ptaa Jt g^ iJoyizoTcc^ XiAi^oLi /udp TztVToc iz^ 'dD^(pyiTyi '^ rp ^t^ CTffir 
^l(rpptyiX'iTCLg ioo/L^cav^ i'7Ti& av iTrcLva/^Sit^ /^AAwtTi t^ Ba^L/AoTvo?, (^yi^rctVTa^ q tt^^tov 

OfTTi TlVa /fptf TT^" y^ (^ ehcarOTLu g^V Xe/?OV 85 077 /^V T C^ Ba^uAaV©^ iTTCtVOcfov 

T AsiS (mfJL&lviiQ^oii \(pct(rcLV cv Tyivig, oaq ;^AA/cra ^ iipyDtCTCtg iTrauvd' ojt q t^^^^tov 77vc6 

T'/^ >V (^ cfiCBJQTlw i"^ XejLSVV , tiK oleht ^OTZWg 'ZS^yj^yKTCti/ iiTTiiv , cf^jAn ^i OVtQ-> COg 
CLTTCt^ TV'^(B^ /UAfJLyiCnV gp^ TJVCt '2er£9$ C^efvO ^TIiP XiyiTOLI 7V7r(^' 70 Q G« lim Q^iXiV- 
<7i^0LI YO/VipV-y ^ APJPV iCVeA-OV cJ^ 'liPHaZtXyifJL , TIOKV ^ a.(pi^WiV '^ tS XQjLTi^ ^Tci- />. 283. 

^£«5, 05 «rajpftfs iimi/i. "zsfog r Sa/^err/v * 7n<nvi /uipi yvvoui, otj ^p^J) ^^Jgc* org arg c// ♦ loh. iv. 21. 
\ii^aoKu/Hpig, iiTi cv tc^' op<i TbTC*) <zB^cncvvncnTi Tz^ im^r (^ t otiTiav Asyyvj Trvivjnc/L. 

populos multos , et arguet gentes fortes usque iii longlnquum. ,, Verumlamen post- 
quam inala perpessi fuerint, primo quidem ab Assyriis captivati, deinde a Baby- 
loniis; tanta fiet hoc in loco rerum conversio , ut conspicuus Gmnibus futurus sit 
mons, in quo Deus habitare elegit, et cunctis subliinior montibus plurimumque 
lios excedens , omnesque colles , propter manifestatam divinae tutelae in eo gloriam. 
Multi quoque extranei muhis ex locis concurrent ad hunc Dei montem, in quo 
videlicet liabitare Deus creditur: ut hinc doceantur quomodo eos componere mo- 
res oporteat, et ex norma honestatis vivere: ita ut lex iiat etiam extraneis, illa quae 
lifoc loco regnat lex ; putentque oinnes se Dei vocem audire , qua iubentur secun- 
dum instituta civitatis Hierusalem vivere. Sic autem merito existimabunt , spectan- 
tes evidentem Dei potentiam, dum multos ex iis qui male nobis fecerunt ad suum 
iudicium pertrahit, arguitque validissimos etlam, quantumvis procul abesse videan- 
tur , ob illatas nobis iniurias ; poenasque illls imponlt facinoribus ipsorum dlgnam. 
Miror autem eos qul adfirmarunt , dicta haec a proplieta de rebus Israhelitis 
eventuris, postquam Babylone reversl fuissent; addentes etiam, typum quendam eas 
fuisse rerum sub Christo domino gerendarum. Atqui hos ego , quatenus popuK re- 
ditum Babylone his verbis designari aiunt;, ceu optime dicentes laudo. Quod autem 
typus quidam in iisdem lateat rerum Christl doinini, haud scio quomodo id adfir- 
mare animuin Induxerint: constat enim lypum imitationem esse quandam eius rel , 
cuius esse dlcitur typus; dictlo autem: de Sione egredietur lex, et verbum Domini 
de Hierusalem, multum abest a Christi propositlone , qul dlsertis verbls Samarlta- 
flae dixit: muller, crede mlhi, quia venit hora, quando neque Hierosolymis , neque 

24 



V. i. 



186 THEODORI MOPSUESTENI 

y6 aL7n(phva>T0 ;($i.TztAvB7i(n^ctj tIw <2%i (^ vdtidv a.Kej-^o?^^civ TmvTiKcSq, ^Jjf jXY\Jiv(t 
P\9y>v i(n^eti T cv 'lt}pii(m.Xri[^ /<^AA9v yi iTi^di 'Zi^(ntvuueiv' iTretJ^ oLTmvTig 7rztfeJ^<^- 
divTig oiawjbt^Tov Tf) td -^Tov, /ul^ ivietVTy^g cum^ 'ZZr^aTttwetv fji,iXXovai -t^ ^vo'\ctA' ^ 

OTTii 7JVT (tV aJUTO Sfd^^Zir^^CaVTCtl ■, OVeflv 'd^OlOTi^V TIDlOuZTig' 'Z^ JIMV Jii T^ iimvocf^ov 

-T^ "^^TO Bet^vXavog a^/mpiiovTug Xi^no oiv c/k lim dl^iMvcriTctf vOjW.©-', ^ ?Syog ycvejLH 
qJ^ 'lipii(xa,Xyi[jLy WaJ^Tnp aTncfidveJztv 'lcrgpe«Airctf TOTi TZef TOTret) t&T lim, o)^ )ty t 

V0/U4KUV (^m^iV, t!u/ ^TiTOUyftivluJ -^pYKTX,^ (tV OVTodl TlkneS^ ■> ^ gTEg^dl ^i OVTig 

' Tiknepujv ovK yjcfujuctVTO' ag ^ Kiyiv ^Qh t^ B^t/SfAoTv©^ ovTct^, vmg ctcjo/u^ t (hj^lejj 
*ps.cxxxvi.4. KVQAa '6^ yHg (^0^104 *; iVTrov cTfe yt Tmg ctv i^i 'Zi^g tx tS chcajoi^ Xej-<r^-, hthp w 
S/g^Ta^ig o/utsicog kimvTayJk ttAmpSc&o/ t ^ictv /BaMTctf P^gt^etctv, ^QTrco )(^ ov TVTrci) ^- 
p. 284. KQjivofJt^ivcov TyJ iv Ti }(^ ^^£P^ outIw Tiknes^'^^ 5 

'AAA' % yt '2&^(P«TI15 TYI 'Ztf^ppYJ^pi T 'Z^OKetfJC^iVCOV lfhaWJlX.':ffci>V lUeDi, (Photv " %7l 

)(£lL70LXX)^ii(ji Txig /^^ipctg ctujzSv ilg aep^(t, H^ to c^^w (wn^v ilg c/JbgTrcwa, <t aftiTi 
ov fjLYi /Lc$(dtt}cn TioXifJLetv. „ A«;cvt}$ 071 iravcriTeti /u9p aTrcu; TnjKifju^, ilplwYi q Tmvm 
;^-5i|</* Q)<^ (^ m TToXifJUit^ ^ooyetjvct ilg r TJ^ y^copytx/iiv em^dv "^.(^v %i7retv T^itiov , 
cocwip «tIov jiSfjovTcov Tp ^ToKi/uuitcov 5 TTiTmv/u^ii tS ^JoXifMn , T^ yicaq-^ot^ Q ^5 C^ il- 
plujri K^^Tetv o(petXov(mg' ilvx ?^iyi on " }(^ avajmv^nTOUf 1^5"©^ \^;(5t7W afjwmhov 
oun^, v^ %}(cii.<r^ xzffO}(gi,Tze eRDvHg djun^' (t aK \gttf o c/K(po^oSv. ,, lYifJutivcov oti ^raVTig 
"^TTvPi^lKracn rp olx^icov ^tdvcov, otg cv ilplu/ri «cAvog ovt©^ tQ (pojSetv ojuiag ^ c/KTsce^T- 
Tetv ef^tuuoLju^ii ?\9i7rov, i(ffj[ /u^di(^VT©^ rp lOTmv t o<W&)v. Ko/ iTretcf}} ^n^^Jh^ct tol 
Kiyj/L^cL hZ, j(sf.KC6g iTrnycL'^' ^^ tv yb go/L(^ KVQjLa ^ravTOKeJ^TOpog \?\g.KY\(n. touto* ,, 

in monte hoc adorabitis patrem. Tum causam adsignans: spiritus, inquit, est Deus, 
et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare: perspicue docens so- 
lutum iri omnino loci eius scrupulosam observantiam ; nullique in posterum curae 
fore utrum Hierosolymis potius quam alibi adoretur; quia omnes incorporeum esse 
Deum edocti, tali eum cum mente adoraturi sunt; et quicquid ubivis fecerint, 
perinde alienum non fore. Verumtamen de reditu quidem Babylone convenienter 
dici potuit: de Sione egredietur lex , et verbum Domini de Hierusalem; quia tunc 
restituti fuerunt Israbelitae in Sionis stationem , ut ibi legalia instituta et praescri- 
ptum cultum complerent, quem alibi positi factitare non poterant: unde et Baby- 
lone degentes aiebant: quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quo- 
modo autem baec , inquam , figura sint rerum Cbristi domini , cuius institutio pari 
ubique ratione Dei adorationem fieri vult; modo tantum , non loco , differentibus 
invicem qui bene vel secus id officii praestant? 

Porro autem propbeta supradictae praedictioni aliam subndctit , nempe : " et 
concident gladios suos in vomeres , et hastas suas in falces , et non discent ultra 
belligerare: ,, demonstrans scilicet omne bellum desiturum , et pacem ubique fore: 
quamobrem etiam bellica instrumenta in rustica utensilia conversum iri deinceps , 
bellico illorum usu cessante , quia finitis bellis, agricultura pacis comes ubique re- 
gnabit. Mox ait: " et sedebit unusquisque sub vite sua , et unusquisque sub ficu 
sua; et non erit qui terreat : ,, significans , cunctos laboribus suis fruituros, ne- 
mine ut in pace usuvenit eos terrere aut perturbare iam valente , et patriis locis 
abatrahere. Tum quia paradoxa dicta haec erant, recte addidit: " os Domini om- 



IN MICHAEAM CAP. IV. 187 

het UTTVi 071 TOum a,7n(privaLio 3io$ ^gcS^, ^ ^gire^ TraVTwj. " ^On TrdvTig o/ AflW/ v. 5. 
TfooiianvTajf «^cptr©^ t oJhv aimi' vff^etg 3 ^^(^a0/«^3a cv OYO/t^-n x.ve!tH ^S «ytSftf «5 p, 235 
T aiaTvcfc ^ g^;c«vct. „ UoLVTig /t^ y6 ^ cv iJplcvri )(gLdigwTiq m 'E«>e9a>?xov7rfc ajUTolq 
"i^yt S^t^tf^^ovTOf T^iTTOV oj ju.gK ^' ^ft)^><ai'5 0/ q 2^ 3aA5tT?«p>/a<' '^gTro/^o/, oi 
Q i(p lufTivct J^TTOTi Ti-^lw ^ Iw cLv 1;^5"^ fiwncov vjy^vri' KOIVOV Q oLTraAfng 'i^o/uSifj 
'iay>v Tv K^ Tv cfbxowu Tz/ dio^ TTohiTiVi^tiui ?stm)V ilg aTTavTzx, (^ I^W5 ;^oVoy. Ka]f <Q7- 
fiiQaicSv oJUTa vmMv xiyi' 

" 'Ev r yf/utpcug OKavcug A«^ Kvpiog, cwuuct^a) r aiwn^tfjL/uS^Iw-, «^ t oLTmcr /lB^Iuj v. c. 
iia-Ji^Of^OJi , }(^ «5 aLTmartfjulw (^ ^aofjLOJj r (7WjTi^ifA>/u^Ujt/ ilg '\jz^K€tfJi./u^^ jCj t cI^to)- v. 7. 
(r/uS^luj iig \^v(^ ix^J^V' <t (BdojMuori kvqjl©^ Itt oJJiiig cv op<l liav, "^m iQ vwu v^ 
^icog ilg (^ ctidvct. „ T07? J^ cpwoi gsv" vzsh tp /u^ylgwv :(^fuov auL^t^iVTctg , ;cptf t^ rg 

fZiT^VOlCLg T^ ifJLY\g ^ 'iP^ rnTrtOV "^TTO^VTCtg T iJicOV, iTTCtVci^Ci) TTCtAtV iig G^ i^gL^TtOVTCtg 

TSTTDijg' )(^ crcir /t^ 'Zer^Ti^v crujuTi^ifjL/iS/jiig «7W Tri i/ngcvTQ Sj^a^^pv^^co 'Zt^voict, «96 
aTrcuf 70 ^©^ TD ic^nMTiKOV cJ^ cwTrJv aju^yi-&luj'aji 7raL\tv' tSto ^ Xiyi ^^^zsoXetft/ufsf 
JwuaTrotk^ig Ti tioKXc^v ^^Tio^pa^co g^ JY a.<B{vetcuf vjuu rp TOTmv '^^^M^vtou; ^ 
oixjiicov Sj3^/u^ei Ti d^og 'Qh tS "o^vg t ^tm, 7t) k^t^ 'fhJiicvv /u^og to oiitetov Sfo/L p. •m. 
'Tvig ^s^ G^ CfODtowuTctg >unJi/u(j)victg , 7^ n TiftcoejLctg Iw iTrdylv /u4hKi Tolg TioKifjLetv 
i^Kncnv ojuTolg' 70 ^ ^ 'icog iig r a,icSva,, ivJ)i?\gv 071 c/)' oA« 70 /^^t TioKAi Aiyi' 
ov ^ OL-h?^v cog iJk^cwTO /uSff Tiva. TToLAtv 'Qh T MoLK:(gtj3ou'cov /uUQlI^oxIuj ^ /u^^yt^^lw q 
^ cfcc/)op3r»7r)v TrajVTiXcSg 07? k^ t» JicmoTn X6<r« TitoXfjLvwjOTig r tJzto 'PcofjLcucov vm- 
fjLewajv cjLty^fJigi.Kcoaxav 'jravTiXdg, 7^ tb j^iis cJ^oeji^VTig 7^ o/^^/a^, ;^ c^ JnKeict ;^3?- 
iSTWTg$ fj(_gLV.pci' fJLip^t Q 7b7« T "^^TO Ba^vAft)yo5 l;rctVoc/^y Ag^ t ?\gLH, tcl 71 ;(^7-' c««- 

nipotentis haec locutum est: ,, scilicet haec Deus decrevit fieri , fientque omnino. 
*' Quia omnes populi ambulabunt unusquisque in via sua: nos autem ambulabimus 
in nomine domini Dei nostri in aeternum et ultra. „ Omnes , utpote in pace con- 
stituti, congrua sibi opera facient, alii ad agri culturam, alii ad maritimam nego- 
tiationem conversi , alii ad quamlibet artem , quam quisque profitendam delegerit: 
commune tamen opus cuncti deinceps habebimus , secundum Dei praescripta in 
omne aevum futurum vivere. Atque haec confirmans ait: 

" Diebus illis dicit Dominus , congregabo eam quae contrita est, et eam quae 
eiecta fuerat suscipiara, nec non quos repuleram. Et ponam contritam in residuum, 
et repulsam in gentem vaHdam. Et regnabit Dominus super eos in monte Sion , 
abhinc et usque in aeternum. ,, Tunc sane., inquit, maximis malis attritos, atque 
a providentia mea propriisque sedibus submotos , rursus in pertinentem ad eos re- 
^ionem reducam: et eos qui antea pessumdati erant, tutela mea sic custodiam, 
,ut ex his israhehticum totum genus propagandum denuo sit. H©c enim dicit resi- 
duum; potentioresque prae mullis ostendam, qui ob suam nunc infirmitalem patria 
sqnt extorres. Permanebitque Deus in monte Sion , potentiam suam demonstrans 
incolarum tutaraine , nec non poena quam eis inferre bellum volentibus impositu- 
rus est. Nam quod ait in aeternum, patet totum aevum dicere pro valde diu. Neque 
enim ignoramus , rursus eos sub Maccabaeis eversionem quandam expertos , maxi- 
mam vero et prorsus irreparabilem postquam, ob suum adversus Christum domi- 
num facinus , a Romanis pertulerunt captivitatem , patria pulsi , et in diutina servi* 
tute constituti. Hactenus quidem reditum Babylone narrat popuH, et quae per illud 



18^ THEODORI MOPSUESTENI 

juv^fMcvj TO$ i7nh.djaofjt,ivct; ojwmg (WfJL(^o^g chv\yiijuS^^' odtv J^ '2&€P$ t 'lipsTtLAhf^ 

V. 8. cLurluj "^TTvgjii^pcov (^ Xo^Vy ouTW (prfoi. " Kfity av "^py^B^ Tici/umtii^ ajw^f^wJ^^q ^yoLTV^q 

Ikov. ,5 "^Oti dv^aLiYi^ Xio)v r 'hpoucra.\h[Jt' hvojuigi^i', ef^Mv, awji^g ^^ ryO -ziffod^nTi^v 

Ps. IX, 15. ^ T /uf^K^tiH ^ctvit^ hiag cwrluj i(cf.7\QvuLfr^' a>q ^or av Kiyv}' * 'oTmc, a,v cJ^dyfaAci) 

7ra,a-ctg laq ctlviaig a-a, cv r TwXcug t^ dvyi^og Xicov d>g d,vctfji,(pilBo?\9v TT) ih fjih ^Se^g 

SgiAx/W, Tivig OVK oteP'' OTiz/dg (indna^ctv-, 'Ztf^g Q r 'lipaaztAiift ^^TrD^i^^ovrtt Tmiet^aif 

p. 287. (^ 7<9y>v o/dueh T 'SD^cpYirtuj' tcv dvytik^ 2i«v K^ tv ilcodvg TxrfoeiTmv ■, iiKOTwg twp- 

yv ovojL(^^<! tQ ttoijuu^Ih' am Travmv 'tyj \a-^y]KntSv cJ^i^aa-cttf , y^ TravTwv Itt aurlw 

ii^Tct^i^VTtdv j (^ Tg T 6%vikiiju^!w ojuTvdj TzJ' d^oo di^Tniov , ^ T jSo«-S'«ai' ng JlA- 

TH^ov c/Ketdiv -Tvy^veiv-, o)g c/Kei ^yiv V7retAnfA,j(^H tS 3?S* oti^fA^coJh Jfe ajurlw ovet- 

J^il^cov (Pmotv, a)g Miclw axjyjfji.ov rv\ da^jSeict awji^fA^ivlw f(^ J^ TretvTi t^' 7TDijuuiia> t^ 

"^^vcov ii^Tctpyjicxttv •, Jiov ov Tvlg Kpa^vloa^v viyCiSfaJi. " ^Em ai v^^i, n^ ilcnXivcnrcti h 

dp^ « 't«T^7>t ^ctatXetct 6k BctCuXctivQ^ -, rrj dvysi!^} 'lipovaztXvtfjt,. ,, 'TTnp ;^ '?p ov 

J^ovmv cv av) tts^^ofjiivcov , l7n?^(^(nrajf avi (^aaiMvg juuiyi<^^ jf^ ctyetv J^vLJLtctivg 6 t^ 

Ba^uA^v©^, og Sj^f^^ai cn olct itifhg J^vuuctivv i^nXmXv^vx. 7roietv ^aaiXia. 

V. 9. " KoLf vvuu ivct 77 iyvcog ;c^^; ftii ^ctatXivg itK leZ avi; n vi ^hKy] o-h d.7rzt)hiro; 'on 

}(0.Ti}c^Ty\auv a-ov aJ^mg cog nKTiiaiig. ,, 'AA^ yb VTn^ oiis (pnaiv iig Tvauvrlcu ^(^zciiv 

f(gLrlaJi^ng Tnl^v ; vi y^ ^ (BoLOiXict otciKTViav gpctn/^yetv cv Tvtg vmo <r« 7n>Xijnfiig J^wu- 

CLJuBfOV OV ^^ iTT OJJTZS yi ii^^H ThrCt) tt^^^y^a-^Cif^iVVt (^ ^p^V '^ti^ if^OV Ti^yftiVOV 

vju^' )(^ cv avuuiai q 'Zff^nuovrct; c/K.iK^mav Tiket gvig cog coou' Tmg owb TJzzrD ihA/xoutkwv 

'S%<«A«4^ K9^V :> ^^" ^V WiK^TV\fJtfiVY\ ^K>\ffJ^etg iiJiv ^ TVK&Jl^ yWUGUKOg Q)JiVQV- 

tempus obvenerunt ei prosperitates. Posthinc vero rursus molestiarum facit mentio- 
nem, futuras alias enumerans calamitates. Quamobrem ad Hierusalem orationem 
convertens , sic ait. " Et tu , turris gregis , squalens fiiia Sionis. ,, Quod filiam 
Sionis Hierusalem nominet , exploratum est , sic eam perpetuo prophetis ac beato 
Davide appellantibus ; veluti cum hic dicit: ut annuntiem omnes laudationes tuas 
in portis fiHae Sionis. Quamobrem indubium est, non ad Sedeciam, quod nonnuUi 
nescio cur sibi persuaserunt , sed ad Hierusalem converti heic a propheta sermo- 
nem; quam cum filiam Sionis de more dixisset, merito turrim gregis nuncupat , 
utpote inter omnes israheHticas urbes celsiorem, et propter omnium ad eam con- 
cursum , sive ob iUic exercendum Dei cultum , sive ob auxilium quod inde spera- 
bant, quia Deus iUic habitare praesumebatur. Squalentem contumeliose dicit, velut 
peccati paedore obsitam, et gregi ad vitium factam exemplar, cum contra oporte- 
ret ad virtutem praeire. " Contra te veniet , et ingredietur, principatus primus , 
regnum Babylonis , o filia Hierusalem. ,, Propter deUcta apud te patrata , superve- 
niet tibi maxiraus valdeque potens rex Babylonis, qui tibi taHa inferet mala quaHa 
a potentis regis adventu fieri par est. 

. " Et nunc cur in maHs versaris? nonne tibi rex tuus erat? Aut consiHum tuum 
periit, quoniam te occuparunt dolores quasi parturientis? ,, lam vero cur tu in 
mala tanta prolapsa es? Equidem et regem habebas, qui tibi dux beUi defensorque 
esset; quem et idcirco oHm elegeras , deposito ( Samuhele ) quem ego tibi domi- 
nari constitueram. Tum etiam plurimos apud te babere putabas prudentia praestan- 
tes viros. Quomodo ergo in mala tanta incurristi , quibus correpta nihil differs a 



IN SIICHAEAM CAP. IV. 189 

CT)5' m iiK cLV 77STE Tiii^v ilAii(peii 5 €1 71)7$ vo/Ui^iq ImHchL^l^iq %m^aji Toig lju(/ig' omp p- ^^- 
iTretJi) fjii\ 7n7n>iY]Kctg , " coJivir> KSH o.v Jp'\^o\J ■> <t. iyft^i dvymp lim d)g yi TiKiiiau. „ v. lo. 
^TTihjtMfi To.q 'i^icaijJvctg d)Jlivc(4i }(^ cv ajuTztiq ^'Kopik^i JikIw TiKTiatig 'Zi^cnyfi- 
^aatt r c/K i^ tjktciv ucf^ivcug. " A<077 vjlZ cJ^iAivcni 6k TtvAicog^ f(^ f^^^^ax^fjfjcodig cv 
mJ^icfii '^ ri^etg "icog BcthuXc^v(^. ,, Uipctg y6 iihvi^pi la k^ ai, ^ AjKp^o-^j fxh ok t^ 
TTuKicog iig ct]-^/u(stXaicnetV' OLimy) fJ^Y\ Ji ik G^ TV^vTctg tcttcj^, ippifjujiS/jvy] ^^^ig, 
oict iixhg £t/^^(^A&)T©^ iTniyj juS^yi -i oL^ig aiv iig cl/jtIw 'j^oio tIo/ Bcl^vXc^vo, , cv vimp 
S/gi.ylv am, jj^ tyi; avfJ^(^o^g avctyim i^ oltaictg' iiTzt t TifjLCdQjLctv iioYiKcogj TmXiv Myl r 
Xvaiv. " ^EySi^v pvaiTOLj crg, ^ OKeid^v Xv%coaiTciui oi kvqaQ^ o ^og aov 6k ^^g 
i^^v CH. 5, 'AAA' iTraJ ctv iig c/nexvHg oA-^/JiciLKcdT^ dcpiKyi Ci^ wTnng-y d(p' m hJ\ 
juuct aui Xvoicog iKTng ^jzffv^pcuviTcti , 'is^^Jb^ov T6U^>j •mg dvicu; /BoY^^ict^ Ji j(^ t oJjtiiav 
Jwictjuiv, T^ 72 ai^ju(^Xcocna4 (^ "i^ 7^ ii^^viyovmv aLirciX>^^v\ oi JvuL)ct<yiia4. 

" Ktf) VUM ifh7WjCt^Y]CriT(tJl 'fhl ai i-^VYl ^TCAAfit, J^ ^o) Xi*)PVT^g '^^OiiJUA^' ^ ^- "• 
STTO^^VTCtf ^ ^ICOV oi O^^dztKjUpi YljuS^. ,3 TOTi J^ i-^VYl a7lvdlf(gL THlX?^ Ti }(^ a.VY)JUiOCt P- 289. 

(Kiyl Q G§ir <s)%i (^ To)^) t iiKtxri^yaji' ov (^i^vTig ;^ t liravoJhv r a-luj^ ImKiv- 
aovT&uj auii jU(^KgL 'Zej^a^JbK^VTig pciJicog ict JhKOwuTct ictVTolg ^ aui ^(gLTaf^stSf-^ct^aui 
i(ciL)(gL. " Kct) ouiici «x \y\fcoactv (^ Ksya-jusv kvQjlh-, )(gjj ov auLv\)(gLV t (^hXIuj cwrl, oti ^' "• 
aujuYjyx,'^ ojJi^gy co; Jf)ayju(gLTx akcov©^. ,, UiTiviltuTa] Ji r i<^oJbv tdS Ti 7ikY\^i t^gjf 
TVi Jujuctfjii tJj oiiViict duppouZTig, ^ HK iiJ&Tig iS Yf/UiTi^a '3^5 T yvcofjiluj' 05 SfgL tQto 
awui^pYiOiv ojjtoig ^ (^ TwKi/nsv tQtov (BHKYidiiaiv c^gAOeTv, 'Iva rlw Ti /zz^i vjugig 
IfhJei^^ri x/nJijusivictv , (^ t o/Wav iig auuTtig iKiy^vi Jtvajutv :> JiKlw d^pil^ofji^ivcov Jpay- 
/u^gcruv f(^ iig aKcovct ^'^m-n^ju^cov ., TmvTO^ ouui^g r a(^a.yctig <jy} vfMri^v "^Q^v cx- 

muliere in parlu dolente? quae numquara experta fuisses , si legem meam obser- 
vandam curasses. Quod cum non feceris, audi: " dole , et viriliter age , et appro- 
pinqua , filia Sionis, sicut parturiens. ,, Perfer ingruentes dolores, in iisque con- 
stanter age quasi parturiens , propinquantibus partus doloribus. " Quia nunc egre- 
dieris de civitate , et habitabis in cainpo', et venies usque Babylonem. ,, Finis re- 
rum tuarum est, et ex urbe in captivitatem deportaberis : abducta vero in quae- 
libet loca , proiecta iacebis , ut captivae conditio fert, donec ad ipsam usque Ba- 
bylonem perveneris, in qua te habitare calamitate tua obrutam necesse est. Tum 
post narratam poenam, eiusdem solutionem connectit. " Inde te liberabit , inde te 
redimet dominus Deus tuus de manu inimicorum tuorum. ,, Sed postea quam ca- 
ptiva in ea loca deveneris , unde tibi evadendi nulla spes affulgebit , mirabile expe- 
rieris ultra vires tuas Dei auxilium; id est ille vi propria te servitio et oppresso- 
rum expediet dominatione. 

" Et nunc congregabuntur super te gentes multae populique , dicentes : insul- 
temus; respiciant in Sionem oculi nostri. ,, Tunc scythicae gentes numerosae et 
saevae ( dicit vero Gogum ) prosperitatem tuam reditumque aequo animo non fe- 
rentes , invadent te , valde sperantes facile se quas voluerint tibi aerumnas impo- 
nere posse. " Et ipsi non cognoverunt cogitationem Domini , neque intellexerunt 
consilium eius, quod nempe adunaverit eos quasi manipulos areae. ,, Expeditionem 
fecerunt numero viribusque suis confidentes, sed Dei nostri sententiam nescientes; 
qui eos idcirco sivit hoc cupide bellum contra vos suscipere , ut providentiam erga 
vos suam ostenderet , et vires proprias exsereret , deraessorum instar manipulorum 



V. 2. 



190 TIIEODORI MOPSUESTENI 

V. 13. chJ^ovg' ^ a)g TOTW ^ TmvTwg lar>[A,iveo ^ppav, Myi «3^5 G^ \(r^Y\XiTct;. " 'Ava- 

tS diov, TiuvTCLg oifT^g eag cv oLKmi <^(f>o^/s cwJ^i-^ov i^ i{^(,v ctKoioxiy Tttig (r^cf^a.lig, 
" '''Oti to ;^g^Ta <r8 3>iioz>jM.a/ cnJ)i^, ;^ Ta^ 6/7?y,cts trou ^(rof^oji ^A;^'?. 55 AiJhi)^ 
ylp coi (hjuocLfJuv 8p(^ ^tIov (j%i\\^v KA^Tav, oif^tuJi^obi (^^ cvctvTioig a.pic^(rxv -i <t 7ia- 
/>. 290. Tefv /^AAev w 055^0/$ tIs ^A;^7$ ^co/^^ Ttjnnaiiv aiv. " Kd/ J(cf^Ty\^^^ ^ ajJTcug 
g'3'>'M5 x} Xiirfwu&ig A9t«5 ^AA«$* ^ dvaLdrKjig irf x.vQjLCd to ^T^tJj-S'^^ ewrtSv ^ <t t <^t/v 
cuWv W xueift) 7raOTi5 'T^ 5^$. 55 TctUT)} cO^ tJ? «Zt^^^t. T 3?« (TOi ;:^5>^>i>'«/W^>/ poTT^ Trav- 
TO? ouiiiig oi<^ctvietg yrctVTiAag-, 7i^ei(p>tg yi oVTCLg, )(^ TretVTvg tQ s^Aji-^tc^ ouuitJv t ctW- 
A«cM' A9><^ TZiT ^iB^aT, 05 ayrd.cnig Kvpiog cov t^ j^s, a.7nxa-aLv twit^v k^ to JhiCQwu oLt^omiei 
T <%w^* g'/Ta T '^'' c*cM/7ja)V ^;^ipjtoiy A«^y vtA^ Y\g J% ra. pdevTa xzsDju^iienY. 

KE$. E'. 

V. I. c« NttS ifJ^^^yio^^ dvyLTy^p cv (p^y^e^' awjoylub iTct^iv i<p v/ij(gig' pa.(Bcl^ct> 7ra- 

la^natv "^ aiaL^pvoL Txg <pv?^g iS ^la-^nX. ,, Toictura q TniaovTOLi (pnaiv vynp ^v tt/ 
T? tjAw-S"/ ^ T?j J^wvaLfjui ^ttfipowSTig T^ olK/iiet imXmXv^ai-i ^^(p^T^ovTig v/ui^g ^ 
it^(Ba.X?\9VTig ooauip nvi ep^yfte^ to^ Tikn^i TCtT o/x^ifi^, U)g a,v awui^VTig a,pJ^luj a7m~ 
. APiSV oiTmvTetC' t(^ /n^vov ovx, iTr^ ojvTag vfMV tbc? CTotjpyo^ t^ lotuTZJsTv ^wjcLfjmeiQg iTTct- 
^VTig Trig ttAm^s* SiTa ;cpi/ (^ «"yy^/^ov t» 7PD?\!ifji,ov (p«c77y, <w« ctv <hi^eiiv oti '^vtol 
'^tienTOj Sfi' TO a^;;^^K cuWv (^ ^j^dyp»! 3ioD 'Z&ep^ t»to riyjt^ov. " Kct) ov Bw-S^Aggjtt 
olic<^ tQ 'E(pgpt3a, ^« oAijpgr»? ^ r tj) ci/ ^Xietaiv 'l«c/)at* o« <rS /uipi d^iXivaiTOLf tQ 
Jt) i]g oip^YTa. cv tz/ 'ifT^wA* ;^ auf "i^oJhi oUmi aL-zxr d^^g c^ ri/Ui^v oacSv^^. ,, - 

et in area repositorum, universos illos vestrarum manuum caedi contradens. Atque 
hac re sine dubio eventura laetatus, dicit Israhelitis. " Surge et tritura eos, filia 
Sion. ,, Hos tibi virtute Dei subiectos, tamquam in area variis contere et consume 
caedibus. " Nam cornua tua ponam ferrea, et ungulas tuas ponam aereas. ,, Con- 
tuli tibi haud minorem cornibus ferreis vim , qua propulsare adversarios valeas , 
eosque magis conculcare quam si quis ungulis aereis praeditus esset. " Et his con- 
tabefacies conteresque populos multos; et Deo consecrabis multitudinem illorum , 
et fortitudinem eorundem Domino universae terrae. ,, His tibi a Deo concessis vi- 
ribus hostes omnes prorsus disperdes, quamquam plurimo numero; et universae eius 
inultitudinis excidium Deo imputabis , qui cum totius terrae sit dominus , totam 
illorum pro suo libito fortitudinem exsufflabit. Deinde hostium adgressionem nar- , 
rans , cuius causa quae supra sunt dicta patientur , ait : 

CAP. V. 

*' Nunc sepimento sepietur filia: obsidionem posuerunt vobis: virga percutient 
in maxilla tribus Israhelis. ,, Haec patientur, inquit, qviia numero viribusque suis 
fidentes venerunt , sepientes vos et circumdantes ceu quadam sepe multitudine sua , 
ut comprehensos omnes funditus perdant; ac propemodum maxiUis vestris poten- 
tiae suae verbera infligentes. Mox etiam belli ducera dicit , ut ostendat haec esse 
eventura, propterea quod eis imperabit ille qui voluntate Dei ad id officium est 
promotus. " Et tu Bethleem domus Ephrathae , nequaquam minima es , ut sis in 
.millibus ludae: ex te mihi exiet qui sit princeps in Israhele: et egressiones eius 



IN MICDAEAM CAP. V. 191 

""O ;^ G« T^ Bn-^Agg/u- YuJu ^a,cnX<£a)v vjufjf^-, Kgiv ivuejf^f^mvi 7»vg$ f?) JhKomi 'zs^g^ p. 291. 
G?u- TnsMjuuHi, tJ; IpJj ^ pOTr») t? ;^ J^VLUcLfi^i ^ /Cf^^Aflt Q^ '3>eP5 ^ t o/ctVTiwv 7roXijuu)V 
TroAAaTv T6 0V7WV ^c^tf J^vjjojtz^v a.DWia^' iTretehtTnp ctvcodiv ojtmi t!w fZtj^lBo^lejv tuvtIu/ 
Tnrt^oii aviJt^^i^v^wiV' oJ^OTi mp 'ZZ?€P5 @ Aati/cT l77»}/f«AetT0 3^05 otj td7$ c^ a«W kJ) 
Sj^Jh^lw (pv?\gL^<l T (BctaiA^ctv cJ^ oy.avYig A i(^ cEt 7^ i7my(i\\ctq ^sif^^i^Xy\ jl^^^ 
ik T ^ctaiXeictv^ a^Wioi 'Ztf^q to /^^•3'^ 'i?^'' Trapovmv n^K^dV Xiyf q t Zo^^ctQiX- 
(^k yb LZ b TOTE ^rtuiXdjCidv Tf \cr^v\Km^v-i 6k tQ AauicT pf^tSjp/^©^, 07r!wi)(^ « 
Tt (>« Ba^fAftTv©-' iTTOLvoJ^B^ iyviTO^ y^ ol 'jz^t (^ T^ijy td?^ )^ t 'lipnaztAyifju iTnX- 
•S-eTv i7np(itpyjaTctv. 

A)iA8 ^« ovt(^ c^ejvoL', oTi ;^v ^2*%/ tS To^^ctCiK 6k i^ ryJ 'Zt^H.etf^Livcov a,KO- 
KH^ctg ilot\Tcti Txvvz:, 6fc "^ tS ActvtJ^ }(g&y>[Jt>iVii Sj^cfh^g, 'd\^oL tv yi aA«3s$ <?ij il- 
pnfjLivm TTipctg tIw iic^ctaiv ilKY\(piv Ifh tS eDcemoTii Xex^ov' iTTei t(^ TToiart « 'Z&^q (^ 
Aotu/cT iTmyfiKict <tt%i tQ (ioLaiX^^aiv G^ c§ oW ^OiU-evji, c/));c^ fjCiv k^ 'Z&^tov 
Asppv cni/t£^iveiv GStr j^ Sj^^hylw cJ^ dtmf 'yi^voTctg l^ctaiXiag r 'l(rg^.wA* t>5 aAMvCiat 
Q T ehanoTlw Xe/?ov To x^ aup}(^ fjt.lw'oi , 0$ 0« 7* t ^ctv)J^ Sf^Jh^i; yi^vcog, aXndyi p- 232- 
;f5tf a,fC^^attXdjTOv "i^ r/J OLTrctvvuiv t ^ctaiKeictv f(^ tQto ^ "^^ro 7» o-j/c/^nxorou ;(9^ 
hyJha •v|atA|U,S oTtcpgsne^v ^i^oin tj'$ ctv, gv3a c/^ anjn^ivi judsjj 70 vxg ^aunheicL^ iTrayfi- 
xicL^ Tolg c^ ctvnf 'y(p Sj^^Jh^v laoju^oig 'Zif^aJiKetv <zj%t Sv J^ (p»?cnv " ioLV iy}(g^\i- 
Titjdaiv oi i]oi tttm/' (^ yb/<cv juh, <t To7e K^/uigLai ftn fth 'mpdj^at, ^ tk Jii^gjfCd/ui^ra 
fjLH ^iCnXonatoai , ;^ xa$ cvTO^g ftov fth (^vP^sf-^coaiv , l^aTti^^fjLOj cv poL/BJ^o) vkq dvo- 
/uuctg oLUTzSvt )(^ cv /t($tSJ^i Ta5 d.JiKictg ajjnSv ttj c/l^ gAgo'^ fJLOv ov fjuv\ ^oKiJ^xaw diTr 
twTtSv. „ ToLVToL yt) ivJ\]7\9v 011 Tolg }(^di^ng "^Jjtu t^ C^olv^J" ^(^'Qiy^ju^oig Ti /udiXKovai 
(ioLaik<£etv T ^la^riX dpMpaiiv oiv, sg TmjJiviv jlS^ djt^TdvovTctg vTna^aTOLj, ov ftlu/ / 

ab initio, a diebus aeternitatis. ,, Nam qui nunc Bethleem oriundus rex vester est, 
eliamsi vos exiguus videmini numerus prae illo bostium , meo tamen favore et viri- 
bus , contra hostium bellum, multorum licet atque potentium, abunde sufficiet; 
quandoquidem caelitus ei haec electio obvenit , iam inde ab eo tempore , quo Davidi 
Deus promisit fore ut successoribus eius regnum conservet. Quare et hic ab ea 
promissione in regnum provectus , par erit praesentium malorum sustinendae moli. 
Loquitur scilicet de Zorobabele: hic enim tunc erat Israhelitarum rex, Davide 
oriundus , per tempus reditus Babylone , et Gogi adversus Hierusalem expeditionis. 
Sed tamen illud quoque manifestum est , quod etiamsi de Zorobabele , secun- 
dum praecedentium tenorem , dicta sint haec , qui de Davidis posteris erat , nihi- 
lominus verus dictorum terminus in Christo domino exitum habuerit: quia et tota 
Davidi facta promissio de regni continuatione , videtur priore significatu successo- 
res eius denotare in regno Israhelis; re tamen vera Christum dominum incarna- 
tum portendit , qui de Davidis successoribus ortus , Verum et immutabile regnum 
tenet. Atque lioc ex octogesimo praesertim octavo psalmo cognoscere quivis mani- 
fesle potest; ubi adfirmat , regni promissiones ad ipsius posteros successores perti- 
nere. De quibus tamen dicit: " si dereliquerint fiUi eius legem meam, et in iu- 
diciis meis non ambulaverint , et iustitias meas profanaverint, et raandata mea non 
custodierint ; visitabo in virga iniquitates eorum, et in verberibus peccata eorum: 
misericordiam autem meam non dispergam ab eis. ,, Certe patet convenire haec 
Davidis successoribus Israhelis regibus futuris; quos quidem peccantes puniturum 



192 TIIEODORI MOPSUESTENI 

' 501' 5 i'p' HTn^ T i7nt'yfi?\.iav r oiKctcov dAndlg 'iJ^et^i to Tnoa^ h ^oq' tv y6 ^^ dvmfji^oif 

ilq 'ryJ cdavct iQ a,lav(^^ tv ani^insf' cwj^, (t (^ ■d^vov aimf ag to$ yiju^pa^ r Hpauirkj 
H^ TO azrgp/^pt ewnf ilg (^ aMva ju^i, <t h ■d'^v^ axm^ oog o JiA/©^ cvomtiov jw-a, (^ 
«5 V] cnXuvY\ ligjm^cr /id^-A iig t OAma. „ 'Zef^Ai?\9v ^; Itt iiehvog fjuiv r Sj^g^cfii^y %^<l' 

p. •i-id. ^octv Kiy^fSpcL' craLa^ag q to chcmoT^ Xg/rS J\i-Avvai t (^ctcnKelav cP/lwiKJyi ti <t acm- 
AdOTOV, fJi^ 7ioK>(y\g fj^ t^ J^aucLfjUiooq.i mX\Y\g q t^ ^^gLfx.^z&^^mrog , iig t 'iTrinx ^yui- 
vov ouTO ^ T Tretpsa-cttf fjLapTVQjLctv dpju(}vov(rctv ftlv k^ tv aXndig y^ dvctvnppnTvv t^j 
* Luc. I. :52. (ur^y fji^rtdv 1cfbt Tig ctv ^ t ehauom XQjig-s v^ r cv Tvtg ivayfiXioig (pcovlw' * My>- 
fjikvcov o% tQ Aav]{^ /BacnAicov Th 'l<r^«A Sfgi t i7niyfiX'tcL¥ t -^^/W' o3?k J^ ;^ yui!) 
6 'ZD'^(piny\g ^ t5' Zo^/3a^gA ojutLu o^etM^^iv iiitOTteg' iTretef^ '^ tu f/^ r iTroivocfbv 
^iAiyi r "^CTO Ba^uAoTv©^, ;f9t/ t i(pocfhv TyJ ts^ (^ r<w)/, r^ t2 iTnvg^^^^efVcM/ auTolg 
Ti^^ T 3iS 7ifji,ci)ej.a4> ., dzoAii^g fjuif^nTcLf ^ T ;^t' iTmyfiKtav diiav ok r^ r Aavlef' 
Sj^i^^cfb^g tIuu do^^^luj clumv Tvn TnmT^^fJUiva.y a>g av ef^ei^eiiv yjjj izt «^ 7^7« ^s^ 70 
%-dv©^ ^TO^^^VTa, <^ T JjcT^ ^^JijU.gv^ '2e>€^5 (^ Aau/cT i7niy(i?\iav rQ diov tIw 
]%vuu ilXn<pivaf' od-zy ^ g/mv 70 " a/ %^ocfhi cumf dir ap^g cf^ nfJiA^v cttc^v^' „ 1va 
iiwn OTJ 7» avco^v ilpnftiva Tg (c ivni^yfiKfJuiva., 'Zi^^^ iQ ^ov 'ZD^i^dXiiv' tQtov itg r 
dp^^^luj J^vuun^luuaui n TnTroinK^ roiavTo.' iiTO, iTTuyl. 
V. 3. <« Aid tSto cftocri duTiig %oog ^pS TiKTiicnig ik'^iTam. ,, '^J^ivetv (^ 7{>cTetv 7roK/\gLKig 

p. 2i»4. n diia Xiyi ^a(p!ev tx> cv fAcrcjb r J^etvoSv ^c^^^St^oy r b^iaiv dvad^axvi^aii ^on^etav 

is. XXVI. 18. 87W Kiy{ 70 * " <^ T (po/3oK cr« ;ci;^/g Iv yt^/ i^^ofjSp ^ y^ aJ^ivncrztfj^ , (t zratofj^ 

7rvivfj(st awm^ieig iiioiniTou; ^ 7^ ^$* ,, /Va giVj? oti vyn^ m i<po^iifjt^dd 02, avuj^d' 

se spondet, non tamen regno omnino exclusurum. Pergit autem denotare Christum 
dominum incarnatum , in quo promissionum suarum veritatem exitupi liabuisse 
ostendit Deus. Nam verba : " ponam in saeculum saeculi semen eius ; et tbronum 
eius sicut dies caeli ; et semen eius manebit in aeternum ; et thronus eius sicut sol 
in conspectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum ,, notissimum est de nemine 
successorum Davidis dici potuisse : perspicue autem Chrisli domini regnum perpe- 
tuum ostendere, et immobile multa cura virtute multoque splendore in posterum 
tempus perseveraturum. Atque ita praesens testimonium, conveniens quidem se- 
cundum veritatem atque evidentiam actarum rerum comperiemus in Christo do- 
mino, iuxta evangehcum textum: sed tamen dici etiam de posteris Davidis, qui per 
tempora secundum Dei promissionem reges Israhelis extiterunt: unde nunc etiam 
propheta de Zorobabeie merito intellexit. Nam cum de rebus post reditum Baby- 
lone loquatur, et de Gogi incursione , consentanee meminit et illius de Davidis 
stirpe hominis, cui tunc principatus traditus erat; ut ostendat , quaecumque hic ad 
salutem gentis fecerit , ea er Dei ad Davidem promissione vim accepisse. Unde 
et dixit: " egressiones eius ab initio , a diebus aeternitatis : ,, quibus verbis signifi- 
cat, quod supra dictum fuit atque promissum , id Deum reapse pronunciavisse , at- 
que ab initio ut fieri posset, constituisse. Postea addit: 

" Propterea dabit eos usque ad tempus , quo pariens pariet. ,, Parturire et pa- 

rere saepe dicit divina scriptura , cum in mediis calamitatibus divinum insperato 

auxilium affulget. Sic ait: propter timorem tui , Domine , in ventre concepimus, 

' et parturivimus ac peperimus spiritum salutis quem in terra fecisti; ut dicat: quia 



. IN MICHAEAM CAP. V. 193 

f^o/uS^ cv ouwmg r "^ppTcv trov ^ej-v-, a,(p v\q S^ miWcSv eaj^ivcav cv t&T /u/t^^^i r 
i(^zciv awmeAoi' W//MV OLmTi-^^n 'ZS^^Jh^og- j^giv^^vdzt tdivwu a>g av t^ 'igoaaaAwjM. av^- 
P\gt/Soya>ie 71 o« T^ ^ict^ ^ezr©^ ;^ t J^ypgav *^7?;cot;c7TT$ tuvtIcu:, d<p' tig auTvt rg 
fU^zao:^(Tcu/ j ^imvT^\Y\ r d,7mAeictv iefi^ctvTV ol tidMjuuoi , tQtv Xiyi oit d^ ovctv- 
Tiag ts^^cf^ai dTmA^a,-, iTretJ^ rri 'igpKtraA^jU. /^ TToXKav co^'ivm oig V7rifA.<iviv cv rY\ 

'T^ TTOXifMOdV i<pOc^a} dTIiTi^i^ T dlS JhpiOL. " Ko/ 01 l^?^l7n>t T dJ\X(!^(^V (WTi^ ^- 

a-^i^^nmv ^ G^ ij«5 'lcr^^tiiA. „ Torg ^ J^ Travrgg o/ "^«to t^ ctiy^imgi.X(jiicnaj; iiTXxviX- 

btVTig-i KOIVOV Y\y/\aVVTClU{ ^CLCnKiCt (^ Zo^^OL^iX' 8K«7J /cT/flt ^,«5^ OL^^^fMfJUiV T^ Ji)(^ 

(p-jAafv, T^ Q 'loucDx. ins)yy\g fS^ '^ Bivia/uuv (jffir c/k tQ /!:iOLv}J^ ^oLotXioug k^ 70 ^zi^Siv 

hyiiaTigj cWcfc TmvTUV 'ivoL ^ot^aiKioL (^ Zo^^ct^iX hya/u^cdv KQiTrav sro) ;^ 6 /m^ng.- 

QjLog 'fiawg Ag'>^* * j(^ aujuoL^y\avvTCL] 0/ vjoi lacfk (^ 0/ i|0< 'lcr^wA Ifh ih ouutzi^ h^ p. 295. 

^aovTOLi ioLVTolg aL^ylw /uuoLV. Koejf 6 jms^y^QjL^g q lH^ctviJ'' * /c/^« cTjii 77' ;(ptA9K ^f^t) 7i 7ip- -ps.cxxxii. i. 

TTJoy, civ(' n 70 ;ic^TO<;cm' d<hK(plig ^ 70 owto; t 6^t{pyo/av cwWv t ioo/j^lw k^ ^ 7^ 

iTmVoJ^OV y^^QpV CV ThTCp OVfJLCUVCdV -i luu OLTnaW^OV V(p iVt TT^ ^CLCnKdjOVTX ngL^^Tig 

APi773v* o/no\cdg ouu JigvTOLV^ "Zd^^pinTng Kiy^ 077 " ng] o\ T^iTim Tr^ d,JiK(pcdv ,, 'ivoL 
ylTTVj 07» TrdvTig (^ ol T^ 'l8c/k (pvKrig c^rog awjoL(p^aovTOLj roig KQiTizlg ijo7$ r I(r^«A, 
gvct ji^ (^ ofTOv Y\yii/uSpoi lioLai?^iaL. " Ktf]i ^piaiToLj (^ o-vl/gTO/, ^f^t^r m>i/L(^vet TO Tnji/juiiov v. *. 
cu/T?/ o/ /^L»/ ;cue/©^* ;{9t^ Ci/ T^ c/K^») ov6yt(ptT05 ;cf6/« 7« .Siou ^uWv VTm,^iicnv' thon 
vwu iLtiyx.Kwu^(nTOLi ^cog olk^v t^ y*ig. „ Efzii/ q (pjiaiv 6 «li;^ 7^ TOTi ^oLcnKdu ovt(^ 
oL7mvTei4 tJj oix^ia tmJi/msivict Tioiftouvcov 3^6$, 6$ ;^ l^cfh^ag ujUThg «^ t 6vo/<$tOTctv 
lfl^(T?Tce/ T o/;c«av Sf^/u^ei n k^ TracT»? 7^ 5^$ /-^ ttoKKh r d7tv/ng.Tog dvv/m/ii/U^og, 
i^^ olg TooTtvTzt )(g\ Ty\Kif(gLVTa 7n7ron/\Ki ^a^z GiJU" r djLfm /Lutjovtcc^ ovo/LcstaioLv , Kiyo 
J^ G^ ij«5 ^la-^nK' vuv juSjj dtiThg c/k Tvig cLiy/b($LKcoaia,g -jj^^^* Tmauv iimvctycov IA- 

t€ timulmus , conceplmus In nobls ineffabilera gratiam tuam , a qua per multos do- 
lores in malis maximis salus nobis mirabiliter parta est. Igitur hoc quoque loco , 
quasi Hierusalem ex divina gratla concepisset , atque hoc donum peperisset, cuius 
beneficio ipsi salvi extitissent, hostes contra funditus perlissent , ait se inimicos exi- 
lio tradilurum , quoniam urbi Hierusalem post dolores multos quos pertuHt in ho- 
stium incurs^ , mirabile partum est Dei donum. " Et rellqui fratres eius conver- 
tentur ad fillos Israhelis. ,, Tunc omnes a captivitate reduces , communem existi- 
mabunt regem Zorobabelem: haud diutius seorsum decem tribubus sub regno con- 
stitutis , solis vero ludae ac Beniamini tribubus reges de Davidis stirpe ut antea 
habentibus; sed cunctis unum regem Zorobabelem abhinc agnoscentlbus. Sic eliam 
beatus Oseas alebat: et congregabuntur filii ludae et filii IsraheHs in id ipsum, 
constituentque sibl regnum unum. Tum et beatus David: ecce quam bonum et quam 
iucundum habitare fratres in id ipsum! concordlam ipsorum futuram circa reditus 
teinpus his verbis significans , quam conservabant sub uno rege constituti delnceps. ~ 
Hoc itaque pariter loco propheta ait: " et rehqui fratres; ,, pro eo ac dicat: cuncti 
qui exlra ludae tribum sunt, coniungentur cum rellquls Israhelis filiis, unum eun- 
demque regem habentes. " Et stabit et videbit et pascet gregem suum cum forti- 
tudine Dominus: et in gloria nomlnis domlni Dei sui erunt; quia nunc magnifi- 
cabltur usque ad terminos terrae. ,, Erlt, Inquit , per eius temporis regem propria 
cura pascens Deus, qui et lUos illustres nomine suo efficlet: constanterque per uni- 
^^rsam terram multa cum admlratione laudabltur.^ quia tot tantaque pro iis fecit, 

25 



194 THEODORI MOPSUESTENI 

7nJ)x,' jtur c/Ketvo Jt cv oXi^ig avwig vitctu/ }(^^fS^^o/uS^(B^ ouutIuj^ aJ^ m$ dvcLpiS'' 
p. 29G. jM-HTOj' 71 T^vi^q ippcoju^cov a,vJ)icSv , (^ g/$ TnXifMyJju) ipLTret^tctv 7r(ip)iaTidjcL(r iidpodv , ^ 

rp iVTiAaV IhTWV il^ iVCLejl.^fJt^y^TWV imVTiXC^g K^ T oiwiictV ZoTmCXiTCtl (^lWCLfMV. 

" kK>\ff. yti ouiu la f{^ T ')b7n> Bct/BuXdvog iimvoJbv vTmp^ovvx, ainvlg ilpnitag ■> a, tQ 
Zo^jSa^gA ^r' iimyfiXictf d^H 6k tS Actv^cf' currtJv (^ciaiKi^ovrog ^s^^^iiQ-ctj Tmvmg 
rtljL^Aiv ouurolg, iTriJ^ r i7my(iXicug r oJwiicug 'Zt^o^^VTO r diov o 'Zt)^(pY\'mg i^nKn^m 

•cod.auTo'. ePii^OLj, TIoKKlub Tolg Y^ TO OJUTZ^ ^ yt JhHJQUtZ ytJVO/U^Oig TTOLpi^VTa T iXVLU, ^$^(^€1^ 
Tolg K^ T Zo^^CtQiK ^nOTJi/uSfOg' iefiai 3 /Ap TTOKV TCtVTOL yiViiSroLI, m T? T^ i^^CLVOcf^H 

Kiyi) T^ "^ibro BoL^vKcj^vogj ^^ Ttt /j(^ t ijmvocfhv OKetvLw ilg d^ c^ t Tayy yiy^voTOL' 
/uui/uuvmciui T^ lyfvg k^ /lut ov ttoKv t 'iK(BoLaiv KstpLlBcwovTwv , Kiya J^ t^ ^u^ d^ 
aLOSVQjLng '6^ tQ 'E^iKiov avpLl^oLVTaiv, /V 6k t/j iyfvd^v }(^ (mt ov ttoKv ytvoju^odv^ 
T^ jul^ /uigcKpovg iao/u^cdv G§u" ^o^'»? ^a>^%v\TOui t vngiv ivJ\]K9v y6 oti TOom -a^- 
wjppdOgj' 'ZS^cpwTH?, o)g yi (^iCKog JhKsi^ a/ rijLti^cug 'lcooL^pc ^ ^^^ K^ ^E^iKiov' 
cdtpt ov Tichpco^y n 'Zef^ppyiaig Iw Tyj v(p t 'E^iKictv' c^a yb ifjLlwvi tct? (^ <z«)^^ tto- 

* ita cod. J^a.g iKff^fJL^OLVi T iKjBoLaiV TVaVTtOV , 01 * ^Z&^ T (^JS^y fJiaTtdV T^ "^Xy^t^^-AT it OU; 'iTV^V Ji- 
►cod. SsSsty. Jiy/uS^Ol * (^OOvlwV -y i^yfvdlV O^VTWV T iK^OLaiV iV »7W J^i^Yi T K^ (^ 'E^iKlCLV iyfv- 

d^v ovTwv, '2?>€P$ TCL T, Zo^jSoLCiK /ui^ TtoKvuj T ^ovov ioo/L^OL, tLv ouy^etouv' J^Kqv 
Ti Jt oifJL(poT^^v JiDtmvi Twan Tig Iw TYig i7my(iKicL4 h l%yg TY\g diict^' oi(p m ov tdtb 
fjisvov (otb) Twv^wi,v ^\<r^y\K nynfj^ov tQ Zo^^ctQiK, ^ol if^ 'Z&^Ti^v otb Tno 
h ^E^iKicLC ouuTtSv i^a^cnKivi, kJ t iim-yfiKicuf t diictu f(c^ ajUThg i]g t ol^x^ TroipiKdtov , 
qpoLTOTnJ^n fAAV i7riKv\Kv^T0g tbo-oJt« t»j 'lipnauKiipL, dvvauf 3 J^ujundivr(^ sJivf $^ 
TD T ^iajv 'Zi^(retvoLj poTrldi t&T kj) t iimyfiKiav t di^ t (SoLoiK^ctv *i^VTi t 'lcr^y\K' 

qul illlus nomen participant; qui sunt Israhelis filii: quos nunc quidem de captivi- 
tate praeter omnein spem reduxit: postea vero victoriam pauco iliorum numero pa- 
trabit, qua inhumerabilem fortium virorum multitudinem , per hos humiles paucos- 
que , sua virtute omnino profligabit. 

Sic autem cum ea dixisset, quae post reditum Babjlone futura erant, quae ni- 
mirum sub Zorobabele, Davidis stirpe orto, iuxta Dei promissionem regnante, ipsis 
sine dubio contingerent , promissis propriis fidelem Deum volens propheta osten- 
dere , et multam iis , quae secundum eiusdem benepiacitum fiunt, robur praeben- 
tem, rerum Zorobabehs exemplo utitur. Ceterum quia multo serius haec eventura 
* videbantur, scilicet a Babylone reditus, et Gogi post ilhim reditum expeditio; com- 
memorat propiora , et quae haud remotum exitum habitura erant , res nempe As- 
syriorum sub Ezecia ; ut ex proximis , seu non multo post futuris , fidem iis con- 
ciliaret quae longa post tempora forent. Constat autem haec praedixisse prophetam , 
ut Hber ostendit , diebus loathami , et Achazi , et Ezeciae ; ita ut vaticinium prope 
absit ab Ezeciae rebus. Sed tamen tunc portendebat, et quasi ante pedes propo- 
nebat exitum omnium, coram iis qui cum ante rem gestam excepissent prophetiae 
vocem, eventum quasi proximum aspiciebant: ut sic ostenderet rerum Ezeciae pro- 
ximarum, cum illis Zorobabehs multo post futuris, cognationem; atque ex utrisque 
palam faceret, quanta esset divinarum promissionum vis. Unde non tunc tantum- 
modo cum habebant Israhehtae Zorobabelem ducem , sed antea quoque cum Eze- 
cias ipsis dominaretur, ex Dei promissione ipse pariter principatum adsecutus, tan- 
tus exercitus adversus Hierusalem veniens nihil valuit efficere , quia divinum ade- 



IN MICHAEAM CAP. V. 195 

0/ yt^ rlw }(giT OKetvcov vmLo i7nM?^vdxiTii rri 'lipHartArfjC^ fMyt^plw 6k ^ tS dyfiAn 
TJkyiytig iJi^aMTX) t TifJt^caeiav' (pauvirajf y) ^ o/ o«eivo/$ Agj^yy 6 -^os, otj \£^ctcanoS ^ 
TTvAicog TVLVTV^g c//' gpg ;t9t) ^ AotficT t cTSTipv ju,8* ef^eiKVug on 'Pji! i7Tuy(iXicSv t -zj^^? 
OKei^vov /tu/min/uiYog, ^ to yu£i otiTD? ^e^Q^^ira\^ aitiuipycov tz^ i^t\ t ^(tmX^ajf g^vT» 
t5 \a-^y\\^ Kiya J^ Tt^ ^El^iicioL. 

EiovKag to\viw tx k^ (^ Zo^j2ct€iX wg i(plw Tivppcod^v ovto, a,va,y)(gLicog Sfg- t "T^ 
<ar^y /ui^Twv avy^eiaVj i]g t tQ ^z!^x.et/Avou avgztaiv, juui/umY\raJi lyj )^ (^ aosvQjLov 
^ T "ht^ixfiii yi^voTOiV' (^ (pMOJV. " Kct/ €$w/ ^TTi « iipluuy] ■> or a,v licsupiog iTziA^rf p- 29». 
2^ T "j/^ u/u^-> K^ or oLV "^570/3^ ^ T ^^^oc U/i^. „ TouTO ;^ cT^ (p«ajv o^p tote 
Sfs^ tQ Zo^^ctQiX TtVTnliYWJiv 6 ^og , TTUuaag ju^v TvaouTvv 7r'o\i/uis>v , ilprtvLu Jl i%u^v 
J)tJh}}cci}g Toig oiKetoig' tQto J^ (^ >(^t OKetvov i^yaairajf t y^^v fAJir ou mXu ^v\ao- 
/u^ov ^ 07r!tuif(^ civ dosuQj.©^ lyrtX^Vi rvi 'lipaattKinfjL' itn y6 J^ ^z^^^Jb^cog [jiiv ro 
roc-KTO ZoTTciiairaj Trkri-^Q^' 'Zis^Jh^ov q rolg olKetoig Trapi^i r ii^mluj, 'E^gx/8 jSctai- 
A<i6'ovT©^ c/K r^ tQ I\ctu)J Sf^Jh^g yl^ r iTTa^yfiXictv t diietv. E/to Xiycov 7a iao/iSfjct. 
'' Ka) iTre^y^p^aovraj iTr ouurov i^nfct TTOijUiVig-, i^ okiu) J\\y/mgi,Ta d.v^^7iwv' tfs^ TTOi- v. s. 
fjictfOoj T 'Aar8fl cv poftcpoucty j^ t yitu tQ Ni/^^J ov tyi Ta(ppco dirryig. ,, To i^^d TTOi- 

ftiVig J(^ OKTU Ji\yjL(^TOt dv&^TTaV , fyUudwJi^^V TlVig ViVQr\}(gi,aiV' ijrfd fJt,iV 7T0ifA,iVCtg ^ 

'Zir^fpiirctg dpi^fjiHvrig i-^d' oktw q J%y/mcf.Tct, "E^iKictv /U^ t UTmpiTHfA^iVCjOv cwtzS 'zs^g 
T ^oLaiXeiajv^ >^iy>vrig' «s ouJ^ o'i nvig iiaiv oi oktu JiJvLvlwraJi Aiylv, '^TTO^pdai q (^ 
/\gy>v l^gwacufro (^ o/^ceTov e» q Cffir u^TnpiT^ftivag rri (ia^aiXeict rig Xiyiv idi?\9i, H^ 
TToXKc^ TTkeiHg t OKTtd ';^'i&a{ Jvuuiiaovraj' cUct TTiTToirDii r Trkdvluj roig isrto viVOYiKoaiy p, m. 

rat auxilium ei qui ex Dei promissione regnum Israhelis tenebat. Quamquam vero 
iidem hostes decem tribuum regnum tam facile subiugaverant , nihilorainus cum 
post illam victoriam Hierusalem adgressi essent , ab angelo cladem passi sunt. Ex- 
ploratum est enim tunc quoque dixisse Deum: urbem hanc et propter me et pro- 
pter Davidem servum meum defendam ; demonstrans , quod promissorum Davidi 
memor, nunc quoque idem praestabit, opem praebens regnum Israhelis tenenti, 
id est Ezeciae. 

Postquam itaque dixisset res Zorobabelis adhuc sua aetate remotas , necessario 
t)b eventuum cognationem , ad propositionis confirmationem , memorat expeditionem 
Assyriorum sub Ezecia, aitque: " et erit haec pax, quando Assyrius venerit in 
terram vestram, et quando ascenderit in regionem vestram. ,, Quod aliquando fa- 
ciet Dominus per Zorobabelem, tantum sedans bellum, validamque pacem suis con- 
cedens; id ipsum illo tempore nobis propinquo faciet, quando Assyrius veniet con- 
tra Hierusalera: tunc enim mirabiliter tantam profligabit multitudinem: insperatam 
autem suis concedet pacem , Ezecia regnante , ex Davidis successoribus , secundum 
divinam promissionem. Mox futura dicens: " et consurgent adversus eum septem 
pastores , et octo morsus hominum. Et pascent Assyrium in gladio , et terram Ne- 
brodi in fovea eius. ,, Septem pastores , et octo rursus hominum, fabulosius non- 
nulU intellexerunt, dum septem pastores , septem numerant prophetas; octo autem 
morsus, Ezeciam cum suis regni administris esse aientes: nam nec qui sint hi octo, 
dicere potuerunt, solaque adfirmatione sermoni suo fidem fecerunt. Quod si revera 
cle regni administris cogitare quis velit, muho plures quam octo esse poterunt. Sed 



196 



THEODORI MOPSUESTENI 



» Gen. IV. 15. 



*'€ccle. XI. 2. 



Matth. XVIII, 

21. 



TO jitM <T^g ro IJ^icojn^ T^ dsio^ ^oLnpYig dTnJ^ei^v-i aLVcty}(^^lt£oui q ii/Tiud^v fjiv^i^ a.vcc* 
TJkAarcLf '^cLOiJ^iq-i 'ivct i\ cfh^coai Aiylv iJ)lci)jLt^ Ji ^ liig ^'la^ ^cKprig to (^ 'nAetor 
oieA-^MPV cvioji i(cf.\m iirfcL' to q VTikii 7»ro, dv'3'' 'Ojzj^/SoAJie /^sf-f^l^oLveiv iTracfii ^ c# 
g^ ri/u^pcug hioma^v 6 3^05 t «pof.ov ^ t.^^j.t^ 3 i^JhfjLvi }(cf,Ti7mvcnv (cd^ <t: oLoyetv 
'l8c/)ati»$ TO azi^^ctTov S^ ^vtIw t ctmetv^ aTTCtg Ti t^ «^gg^v ae/"^/t{P$ ciJ' "^ €7J7cl 

'^VTCUq OLVCtKVHXiiSSt^ g'/a)3^ , TraVTBeJV OL^^JU^CdV JU^ "^:^ 'Z^lg^TllS , Ag^^VTWV Q gi^ T ijS- 

J^ijlIuj, /<^ q t lj3J})f/^viv, ctvdig ^ t 'sr^TUv ctvot^g^vTwv c^ tolvtIw h ^eict ^ct(pyi 

T ctmetJi/-, i^nfct fJ^ tv TiAeiov f(^ cLTnipTicrju^ov }(gLAet j oktt» 3 ^5 g/^rov t \iZ^j2o\Lo<, 

Oy7W5 -3^05 Ag^ Tv *, IttT"* tKchKiiju&iJct 'ZD^^Auo^* /va SiV»; 071 6 dvcu^v ojutvv 

V7np oivrjm^v iifcaiTiufctitdv .^ ju^yt^fw tivol (^ oLm^pTia^juSplw ojmS TifjLCjoQjLOLV '^ycetju^tu/ 

iVpid^a^TCtj XVCOV TVIHTOV ^ ^ ^ZE^^ T^ CyK^y\(nct<ri) "JC *, Jhc, fMQj.J)ct Tolg iTrfoL, KClf 

yi Tviq OKTW' 'IvoL iiTrvi , (^i7\9TifjLcoq cTicTa 70/5 J^ojLS^poiq-i fJLn 3 'Cjz^jioXvi «zz^i totd ;^>i- 

^OJl <S^^lTii JU^Oq' CVViVdlV /U(Sti(SteAOq i<^V\ D^i^©^' * TIOtTUKlC , iOLV OLJU(gipTri i]q i/Ui 

ciJ>iA(pog fJLH, oL<pY)aio cjUmSt %cog i^nfoLKiq', d)g d.^}tQ'juurQ^ (^ i^^^etov ilymv dex-S^MPV ov 
p. 300. ^i^^lujaji Ky ttoKKIw <t^iiaieiv ^nT^Qjudpog o Kv^tog, iTDiyny^ tv, ov Aiy*) avi \cog iiffct- 
Ktg-, dAA' %cog i^JhfjLviitovTdKtg i^nfd' toiQto J^ ti ^(^v^QLvdTt (^ncfiv iTnXnXvdvTa ^ (^ 
dosvetov ju(^ T ^OLTOTiiJa iQ oIk^h, fAAydM jlB{j tiv) ^ (Sot^vTdryi, Sf^- r^ VTrap^yaj; t 
dy(iXii 'Zi%//3g^AwK«v 6 ^og rvi TifjLcopia,' TroKXm q dvoufpi^vmv ■, iig (pvyluj tb i^dTni- 
G-oji/ o\ TQtiioi-i <t. rolg i(y TVTivig ivctXcoroi ji^vong Tiket^ oart TTiTrovdztcnv cv Sjg^^poQpig 
j(^ 'tD^^ <^-(po'e^v, r/J a>g oiv (pivycoai ju^ 7rvKXY\g 'Movrwv t^ ivf^etau; (t gSit ifjLTn- 
TrfovTCtg dvouesuMT^v' tv TiXdjTcuov Q fi^ TToKf^g T^ dTifJucu; o ^oLcnXdjcov M/rtSv ilg t 
^pctv dmKnXvdzog r oiKetcufy \:m t v^c^v dv^^i^ t IJicov cog (^cuvi^ct} tIw uftcoQxcw 

enim error his qui ita cogitarunt, ideo obrepsit, quia non considerato divinae scri- 
pturae idiotismo, coacti sunt fabulas confingere aniles, ut aliquid dicere viderentur. 
Est autem divinae scripturae idiotismus, perfectum numerum interdum appellare 
seplenarium; quidquid autem ultra septenarium est, pro excessu habere. Nam quia 
sex diebus fecit Deus caelum et terram , et septimo requievit ( quare et ludaei hanc 
ob causam in sabbato otiantur ) ; totus autem dierum numerus intra hoc septenarium 
revolvi solet, cunctis a primo incipientibus , et in septimum desinentibus; et post 
hebdomadam denuo ad primum recurrentibus ; hac de causa divina scriptura, se- 
ptem appellat id quod est perfectum et absolutum; octo autem, ut dixi, excessum. 
Ita Deus ait: septem vindictas exsolvet. Ut dicat;qui occiderit illum ob summa 
crimina , maximam aliquam plenamque ipsi impositam comperietur poenam persol- 
vere. Simile quid apud Ecclesiastem : da partem septem, immo et octo. Ut dicat: 
abunde tribue indigentibus, et ne renuas hac in re excedere. Hinc beatus Petrus: 
quoties in me peccabit frater meus , et dimittam illi , num usque septies? septena- 
rium dicens numerum ut sufficientem. Quem ab eo magnopere superari volens Do- 
minus, subdidit: non dico tibi usque septies , sed usque septuagies septies. Consi- 
mile quiddam heic quoque dicit. Namque Assyrium cum exercitu suo advenientem, 
magna atque gravissima angeli ministerio irretivit Deus punitione: multis enim in- 
terfectis, in fugam se rehqui coniecerunt; et locorum incoHs facilis praeda effecti , 
sexcenta passi sunt multifariam mala atque a multis , dum fugientes facile admo- 
dum adorirentur, et deprehensos occiderent. Postremo multa cum ignominia rex 
eorum ad propriam ditionem reversus, a Hfeeris suis interemptus fuit: ut explora- 



TN MICHAKAM CAP. \\ 197 

tuuTolg i7m^et<rem '^^ tQ ■SisS QoLpvTaTluf, ou /<pyov Sfff. r Vzro t a)/[gAa Tikrf^uTUV 

;y^ :70/;c/A«5 ot^vcuQidTtVTay <^jl av q (^ 6 /t(pt^'e/oe Actt^icT •* , 077 ^770^5 «xfTO? rftTrOK, * Ps. xx. 13. 
c* 'S^e 'ZE%/Ap<77C<5 (TOU lTOijL{$tcrii Tv 'ZQ^cmTjLv oLirmv' i;hTO <hiXav oti '^a^OTVToM //^ 
a^rowTE^ «i$ (^'jyluj^ jcmai 3 t o^-^^it/ t o^Keteiv <i: -Ky r '[jzsvMXeti^jt^cdv dioq- tSto p. 301. 
'^ivttw o^^a/g I^LXiTctj Aiyiv:, iiifk /u^ Troi/tAvcu; iTnyip^cn^^ Xiyav' 'iva, thXcoa-Vi '^ 
diict^ 'nfjtcoe/nt^ T ^a^vTnvz^ Iw 'nKeicw vi t(^ oiTni^TKrf/^ivlcu Sfg^ '^ tQ oL-yfiXov 7rkv\yiq 
iTniyt'^ auTolg diog. 

'OxTw 3 J^yj^se-vx, oiv-&^7mv -, 1vct tIu/ \a^l3oXlw itTryi rp Jic/L^Xvi-^fA^ivcov cujihg 
H^Kc^v /u^ T OKCidiv (puylu/-i <^(po'g^5 'jy^ Ti ^ TVTTOV dv^Q^Tmv yjji T 'ZJ^e^? ajJTYi y^ 
{wnSv TYi '^(CdgcL )(gt.d^git)'Ttt>v j Tiiq ts (^i^yyvTCtg ^kToXhvuuTav , (^ Gm' cv ro?? TOTrcig )($(.- 
TztTn^pdj^ojf cPbKOwuTctg '57$ \<^'ioiq- /uB' a>v oivcupi-^lujAf yjjf (^ (BctaiAict \jzso rp ifftfv 
(njcjui/3n Tyj lcf^icov ;^^ f(gs.Ac^g av^^Tmv iiTn Si]y /ut^vx -, avTiSf^^XKcdv ojjtu, tyi Sfa 
tQ ayfiAa 'nfccoeJtoc' ilra iTmyi. " Kojf TiDif/^ctvsaj (^ 'kosii^ cv pOfA,(pcuex, y^ t ylcZ r 

Ng/3^(/* CA/ TYI TZl(ppCt) aUJTVi;. ,, "^lPct S/Vm OTI ^Kpi TB }(^TCtt/OLXCt)^(nTOLI oiojvejLOg, JCj 

T yluj T oJiceictv o^^to/ (^nfjuivluj ■> %7rio oiw ^ TnTtovdiv oJzro t Ba^uAwy/^yy u9Bg^y 

•)//ay ;^ tS Nil^e^J' ojcavla/ ovo/uicl^i ., ag ct/ OKetvoig '^lg TOTrzig t Ng/S^^scT yi^voT^^, 

T7X, (BoLcnAeta, tu 'i^v%g c/k^vcov, 05 /tt^^o^ i(pouviTO 'us^^ d^ tots avSg^o^Tot? ^' c/bv- 

«jt^^ (p^vcSv «Tw ^ w T^ >cT»'a?a)5 l^i^Aog (^yjcAv * G§M* ^^ Ti^Q/o^ Kvvn^g cvotvhov kvdih' " Gen. x. 9. 

<^ t5to lp«(77v u>g Ng^g^cT pi-j/o^ Kwu}iy>g cvolvtiov tQ diH' (^ l^gTO « ctp^ T^ /Saoz- 

A«'af otT?/ BolCvAcov iyretJii %ivwu c^ C/Ketvn fMycL l(p£pvoi«v Oi dosveAoi oog /UAycl?^i 

T e^uJja/UiV ObTi C/K %liiTli 1(Cl^y>/U^0l-, %IHT0 %i 'ZO^^^inTVig ilyraV YllBii.\yidv, OTJ M T 

JbKouAJTwy oLVcfpeicov Tf) ;^^5 irucTtt cv ToHg olKeioig TVTiuig '\jzsh TPsAi/uucoy oivoupidvcn^ , 

tum slt, punitionem iliis infllctam a Deo gravissimam: nec illis solum ab angelo 
circa Hierusalem percussis , sed reliquls etiam qui gravi timore correpti indidem 
fuglebant. De quibus eliam beatus dicit David : poues eos dorsum; In rellquiis tuis 
praeparabis vultum eorum. Hoc significans, fore ut omnes in fugam convertantur ; 
commoveatque iram suam etiam in superstites Deus. Hoc igitur vult boc loco di- 
cere , dum septem pastores suscitatum Iri ait; declarat scilicet divinae punitionls 
gravltatem, quam perfectam plenamque per angeli cladem adduxlt illis Deus. 

Octo bominum morsus dicit, ut cumulum incublturorum post fugam illinc ma- 
lorum denotet, multls per ea loca bominibus, utpote qui in sedlbus proprlis persta- 
bant, fugientes perdentibus ; nec non et illos qui in patrlam se putabant evasisse , 
quibuscum regem quoque a suis llberis Interlmi conliglt: quam rem elegante voca- 
bulo dixlt bominum morsus, ut ab angeli punitione dlstlngueret. Postea dlcere per- 
git: " et pascent Assyrium in gladlo , et terram Nebrodl in fovea elus. ,, Ut dicat 
gladlo consumendum Assyrlum, qui propriam quoque regionem cernet vastatam: 
quod reapse malum passus postea a Babyloniis est. lam terram Nebrodi iilam nun- 
cupat, quia illls fuit in locis Nebrodus gigas, qui reglam dignitatem apud ipsos ob- 
tinuit , magnusque visus est apud eius temporis bomines , vlrlum suarum consclen- 
tla elatus. SIc enim alt creationls llber: iiic fuit gigas venator coram Deo. Propterea 
dicent: sicut Nebrodus glgas venator coram Deo: fuitque caput regni elus Babylon. 
Quia igitur liuius causa superbiebant Assyrii , ceu magnls praestantes viribus , ut- 
pote a tali viro progeniti , hoc fere dicere voluit propbeta , quod quae fortium viro- 



V. 7. 



■p. 303. 



198 TITEODORI MOPSCESTENI 

iiJ\v 'Jzro T^ l%vo<; dxp^XnjuJiym t^ oiicaa^ i(p w yJyt \(p^vowtj^ ^ t h^ylw t ^eiou/, 
'A;wA«-9t»5 ftsv TOi 7^ '^7$ ilpii[j(.ivoig 'Zif^<pyrmg *' ^ pvcnTOf at (pv\mv c/k tS 'Aayap, 

E/TO gua)/jlA/aa/^05 '^7$ 'itrg^^A/Ta^s 70 ^v\<hv vzro tS dart;fl/« Treiai^aJi Jfc/Litbv-, 
iirdyi, " Ka) g$w/ ro vzd\et^/u^ t ^oDtei)^ cv %lg i^vioiv cv /uka-co ?\ff.dv noKXdv oog 
J))'o(r(^ «Zt)^^ KveJiOV "^Tn^^^acm. , ^ a>g ctpvig Itt ct^co^v, 07mg fj,ii awuct^yi jw-ncTe)?, 
jM-M Q '^jmcrri cv ijo7$ OLv^^Tmv. 5, O/ ;^ c« t *I(r^«A \Iz«idA^(P3bvtb5 ^ 7^ 'lac/ix/a^:, 
g'/ t' oiu) T^ 'igpaoTtAMjM., TOTwy ^^VOTWK, edehcnjmpi (petv^VTetj Tmcn Toig c«7c$, ^ ^A- 
Aw$ a|/o/ azr8<::/^5, ^^ wtIov »1 Jpoa-^ ^ ^-S^ftvw 7r)7$ yicapy^^lg r^ n^^v ngiQ/pi^ f^v\ 
(^ o;xefov cDoia-acn t6 8c^v 'ZtJigp/SstTwv oL^cogiv vi/t^^ju^cov , ovToig aTrcLVTOL T^ "^broAo)- 
A57W 7^ ;{ptf 7n(pgy^7t3e/y '^ovng tzx ?^(pv^' wg j^ <hog oLTruajv iy^i^oLj 'mg dv-d^- 

TIDlj iQ fjt^nefivct TfOTi l^^pricTTtf TCj^ Hg.T OJJTtiiV 7rDkifX>Cd. " Kctf 2$W/ 70 ^^mXeifJI^JH^ T§' 

'jjt;d^i,'/S c// tp7s i^vicnv cv jiA<rCf> ^oov ^AA&fv, «yg Aectfv cy 71)7$ Krlwicn tS c/Jbt/jttS, ^j^t) 
«5 cmv/uJvQ^ cv TFOi/iiVioig 'Zd^^oltuiV' ov '^ottov ot av JnX^vi f(^ S/g^^iActg aoTRicryij <t 
jM.ii »7 6 cJ^cUQii/uSpog' v-^cdbiiCTirctn v\ ^i^ crn ^ cjir ^Xi^ovroLg crs, ;^ 7ray7?5 o/ i^^'i 

a-H cJ^O^^d-d^p^dTKPOVrOLj. ,, Kct) c/)0/CrgT8 <p»jcnv «Jl^V AgOVT©^ (pO^gpoC 7c75 XT^gOIV 0&7W5 

oLTTucn •mg c^o^^/o/s ovt^s (po^i^) A9/:^v, c^ T ^^7$ ctayygio/g vtt^p t;/.^ 'fki^^tpo/iB^jluj 
7ikv\y!w' ag yb oLV ei ng Aicov {^cmv/jui/ov ;^ vraA/v tt» ati7r) Ag></, to t AgovT©^ '^vr\/j(^ 
cjiiTtd }{^Km\ 7ioi/JUi»y 'Zt)^lBoL7WV oi-&^ov ifJLTnawv y OTJoart ^LXirouj cJ^ aitmSv }(p T l%wu 
aoTma-vi r oiKeicLV, «7i»5 td75 i^^Hg ^g vju^Ti^ig ef^wuoLTaTi^t vo[jLi^y\aiSi tQ T^qittov, 
oLT% TotoLVTYig onmKetou; iTTtVi^eicnig ^Tig 'i^XA^pyiicocnv v/uuv iTnK-dav. 

ToLVTzt fs^icn^ojf Toig 'lff"^«A/Ttte5 Sja/. ^ ^ dLosvQjLcov 7i^Y\yvig iimita^g o '2&^(pJi- 

rum videbatur esse patria , ea tota ab hostlbus pessumdabitur , nihil ei suis viribus 
profuturis quibus superbiebat , propter divinam iram. Consentanee demum praedi- 
ctis propheta " Hberabitque te , inquit, ab Assyrio cum venerit in terram vestram, 
et cum ad fines vestros ascenderit. 

JDeinde gratum nuncium Israhelitis canens , fore ut nihil mall ab Assyriis pa- 
tiantur, addit. " Et erunt reliquiae lacob in gentibus in medio populorum mul- 
torum , quasi ros a Domino cadens , et quasi agni super gramen, ut non congre- 
getur quispiam , neque subsistat in filiis hominum. ,, Etenim qui relicti fuerint in 
ludaea sive Hierusalem , venerabiles extraneis ciinctis videbuntur , multoque digni 
studio , haud secus quam agricolis gratus est ros tempore proprio decidens : simi- 
lesque apparebunt ovibus depascentibus gramen; sic enim pereuntium atque fugien- 
tium carpent exuvias: ex quo timor fiet cunctis hominibus , quominus eos bello 
quatere velint. " Et erunt lacob reliquiae in gentibus in medio populorum mul- 
torum, ut leo in iumentis silvae et ut catulus leonis in gregibus pecorum, qui cum 
transierit et dividens rapiat, non est qui eruat. Exaltabitur manus mea super tri- 
bulantes te , et omnes iniraici tui interibunt. ,, Haud dissimiles leoni eritis bestiis 
tremendo: adeo cunctis extraneis posthinc terribiles, propter cladem Assyriis vestri 
causa inlatam. Nam sicut leo ( catulum autem rursus dicit eundem, leonis natum 
slc appellans ) gregi ovium repente incideils , quotquot ex his vohierit pro suis vi- 
ribus rapit, ita vos fortiores hostibus vestris abhinc esse reputabimini , quoniam 
tanta pernicies adgressoribus vestris obvenit. 

Postquam haec IsraheUtis eventura , plagae causa Assyriis impositae , propheta 



IN MICIIAEAM CAP. V. 199 

•ttf;^ i(piivii K^ T 1(^T Ctmzfv tP^" dayueicOV TJ^COejLCLV %Aa7VT?(£pV Ag^* kJ) ^ o«6tVo»' 
<^ (S) ^£9^' ^^^" TvLvraj; liig t^ /7raj-«$ ;^ to oLp/n^TO. d,(pitviei' hct uttvi t OTiXmKla/ p- w*. 
'Zis^(m<£>lw a^yf^v "STrv^^dvei Tfa^rav "STrv^et <h (rov rag TToAetg aTraira?, ^fptv « 77V€5 v. lo. 
i^upct/ -n ^ jU^ TivKKnq Tira^(r/u^ctJi r^ ixr^pctKei cu; cv ajjiaiq u) Jhxmiv nujctTioXiai v. ii. 
■j> ajJTctiq (^ TmvTO o-jyccTTt m^ Sf^- -t^ <^ajtjnpviyjyt(i fA/irmg * •^Ee^tTn/o^- ra ^ d^a^fji^iiff. 
CTH TOTO Agj^, /va 8/V») TK.$ i7r(ticf)a.q n^ G^ oict>vi(r(J^sg, (C OTTcera </^ ^iavTo, "i-dog lev 
ytvi^ai TTop' ainviq' ov ^ivwu ovJt c^ '^(pd^y^ojLSpng i^rig \ti g^ r ^avniatg }(^ 
^r\(r/u(fiq }(A^v\/u^iiq' iTT^J^ <t TVL iisf(i}^ (Tii imvTtt ^ Tuq ^(} Kct^ aL<pajfi(rf/,(^ TravrtX^ 
'Zd^^J^ixri' m f/^Yi Q /38A9/«W o^< J^wuaivv it) tu atirct rvlq ^cd^^^v Tromv (z 'ZD^itku- 
v«V rvlg gp;^/5 'P^tJ p^g^v t U/M^Tgg^v OPcitOTniairctj q ^ to aAcnj cv otg vxq ^qy\aTieia4 
ifhTiK^n vxg oix«a?, iztg ti 77rA«5 u/^ ojnicrct; d(pavid' }(^ cmjuTVfA^cag ilweiv o^yvi v. 15. 
(t. ^fJLC^ ^Yiau/u^og /utAyt^luu ;(^ ^a^vTarlw u/uuv rLu n TifA^coeJa» imiicrw (^ t aTrw- 

c > «• V ' ' d^ C ' ' '/5\'q_ Pj'». il*'-^'^' 




.^ov T Aejpv, c* ^t^t/floT vwi; /u(d\ign r ayvoo/uisiTWjluj amuv iKiy^v U7r<l AiKpco;' n^ ef^h 



(^ KeMvej-oy 71 ;^3i^(i)y ^^i^^pyiTVig 'iirru) cpjicnv. 

KEO. 5-'. 

" 'Ava?7j3j KeJt^Ti 'dt^g id oon' ^ dKHcmTairav (Bavoi (pcovLu a-n' aKbaTtTi ^avo) 
T KejLoiv tQ KveAH K^ ctf a^de^y^ig di/tuAia 7* yiig-) oti KejLoig n^ Kueico 'Zi^g t ?\gL6v 
twn^ <t. /ui^' tQ 'l(rec/LY\K cPnAiy^rcriTaj. ,, 'AAA' iTretcf^ri roiiircov cpHoi 7^ '2>^^ -S^S ^- 

edixit, deinde eorundem Assjriorum poenam lalius narrat. ISiamque illo tempore , 
ait, cunctos equos currusque destruet Dominus; ut dicat: universum bellicum ap- 
paratum praestabit inutilem: cunctasque tuas urbes perdet, quamquam ex his ali- 
quae satis firmae multoque munitae praesidio esse videantur: cum iisque peribunt 
quotquot tu daemoniaco cultu prosequebaris: nam vocabulo veneficia id denotat; 
nempe incantationes , auguria , et quaecumque huiusmodi apud eos fieri consueta. 
Ergo ne respondentes quidem per oracula erunt , sive divinationibus oraculisque 
utentes: quia idola tua omnia titulosque supremo tradet exitio: ita ut ne si volueris 
quidem , veteres ritus tuos frequentare valeas , et opificia manuum vestrarum ado- 
rare. Excidentur etiam luci , in quibus superstitiones vestras agitis : civitates de- 
nique omnes destruam. Atque ut summatim dicam , ira ac furore commotus ma- 
ximam gravissimamque vobis poenam imponam atque perniciem , quia mea nolui- 
stis abstinere terra; sed hanc quoque praeter beneplacitum meum depopulari vo- 
luistis. lam ubi de futura poena Assyriorum dicendi finem fecit, propter illorum 
adversus Hierusalem ausum , ad populum verba convertit , nunc opportune ingra- 
tum iiUus animum reprehendere adgrediens. Quin adeo tribunal quoddam statuens 
propheta , sic ait. 

CAP. VI. 

" Surge et iudicio discepta cum moutibus , et audiant colles vocem tuam. 
Audite coUes iudicium Domini , nec non vaUes fundamenta terrae ; quia iudicium 
Domino cum populo suo , et cum Israhele disceptabit. ,, Sed quia tot tantisque 



V. 12. 

*COd.^.:TI£/s 



V. 13. 



V. 14. 



p. 305. 



V. I. 
V. 2. 



200 THEODOni MOPSUESTEjri 

c/K Boi,€v?\.avog ^sm^^naiv ctl-^/uigi.Kcoaiciv -, vief^igzL a,v KQjiaiv 7rDiY\(m\fji,Lv tS tz 'SibS yJi,KAi- 

vcov H!^ c/^'|ojW-a/ ycQjLTaq to te opm ^ g^ ^owung ;^ to5 (pd^yfci^, a ^zt^ii^v ^iv 

iJi^nTO 7t> aLvcteJi^i/.Y\TOV (y)ceivo t^ aosuexcov Tikri-^Q^ iTnXyjXvdvg tyj 'li^ovauXYifjt, f(^ 

, xj Travro^ CTffir gl^y^&gK cfjicarapf^ivov ivTrDtQ- ad^ ov <^y\ ^ cp6/3^ '5/$ )^ t ttoA/v ws 

gl;605 iTnKeiTO TJ^lcT?-©^, gim a-S-gpOV Vg)Cg^ TO 'So^yW cm/^ja "i^iV CV iCtVTOiq ihjilfJtr- 
fJUiVCL 'ry) 'Ze!^ I^^^Og /Uiyt?\gL (P^VOWUTCOV ci^lOTngol ^ OVTOI ^clf^q T KQjLCnV "iOOVTaUf 

tslvtIuj, ol (^ dzcLTctf 'T]^^ yi^voTCOv il-^' «5 oiv ice^TY\QjLov ng.^craj^ (t J^ii 'Zt^(fii?sv 'T^ 
'l(r£pt}iA/7Ziry T dyvcojnpautjluf 7roiY\(rcu; '\jzsd KQX^ntiq Tolg <i: /^pivcn t *^y>vofcov ^^ iicruyl 

B^aoe' ^^'^ov cjk (t^Hcncu; t ^ov Aiy>VTZt '2S^5 oLUTiiq' " P^6$ jm,8, tj' iTToin^m, cn^ yi ri Trctp' 

lu>co^Xn(m 00/; ,, 'AA/\9^ ^ to /*gy j^ (^ aosie^ov cTJtP^ cpMoiy OTra? 1%gv, 'oa-lw tb 

TE T^ )OYi<hjmpvia4 fjua t^ <tt%i t;/-<^5 Trapi^YiTi t "^TToJet^iv l^^iTzzi) q t'//t7i' Xiy^v, et n 

. jbUices^ n ju^yt TmTroTi X^v7iyi<Q\ TroLp IfJUH,) ei Tn^mmK^ n (^Xai^Mcdv v/uigig^ ej >^7n\iigi, 

i{ff^Tva^-) « (pofiTixhg iv ncnv axp^Lu vjt/AV gi-S"' d)g af iiJ\ ^zi^g '^vrct pcovlw i^vrcav , 

" '^bTTOTC^i^-n jm9i ,, (pnoiv ivct iiTrYi X.i'}^, ei 71 i-^g' Ji^ofjuauf yC), av dAn^t^cov Aiyvig, 

eT-3-' m$ (Xi(nco7J7i)cc7wv )(^du7ni^ SfJ^ t c!WjetJ\\(nv , <t. Sjsf- to fjunJlv 'i^v 'T^ ihn/u^^cov 

V. 4. •jJsTO TO ^8 iXiy^v -^(LJig, iTTciy^. " /^;6ti avnyocyiv ^n cjk y\g hlyuTrfa •> ^ o^ o'/;c« 

JnXeictg ihv^cdcrcLfJulcju cn' )(^ d^a7n<rei?\9L ^oires '^f^a^Tni t Mcotrlu) (^ " ha^^v i^ Mat- 

ezo-jM'. „ 'AAP\p^ p« 7«to /<pi, 077 cn 'S^^ 7Tna-av iXTnJct 7>is ot;7W 7nx.e^g a7n]K?\ff.^aL 

JnKeiou;, Mwo-^ re k^ kaQ^v (^ MapiajW. v^m^iTcug tb ;{^ 'Ztf^nysjuS/Joig t^ c/^pgas ;^w- 

V- 5- (mjuSfog 'Qtv'mg. " Aotoe jm.« /Lwn^mi ti i^iiX(£j(jztTO x^ o-S BitA5t>c ^acnKtCg Mcoaj^' )(c^ 

7j' d7f^;cei3;t caW BaKctafji, i]6$ t Bg&)p *^^ ■^p/-^ ^oivwv 1<i)5 i« rotAytA, o:7&j$ j^wcS'^ 

i). 307. n Ji)(0Jio7Wjn iQ xfej««. ,, "hK?^ j^ '^jzffo/JMn^mi ^ ^ v^ ^ Ba^;c t MojotjSiTZirv jSat- 

in eos collatis a Deo beneficiis, ingratum nihilominus animum retinent, cuius cau- 
sa etiam babylonicam pertulerunt captivitatem , sane perlibenter iudicium instituam 
inter Deum et illos : sumamque iudices montes et coUes valiesque , quae antea in- 
numerabilem illam exceperunt Assyriorum multitudinem Hierusalem adgredientium , 
per omnes extra locos dispersam: unde plurimus urbis incolas timor inceSsit; dein 
repente tot habuerunt circa se proiecta cadavera hominum tanta nuper superbla ela- 
torum. Digni certe fide testes hi erunt in iudicio , qui et spectatores fuerunt. Mox 
tamquam pro tribunali sedens ■, et iam convicta Israhelitarum vecordia , coram iu- 
dicibus rerumque testibus , introducit postea dicis causa Deum ipsum eis dicen- 
tem: popule meus , quid feci tibi , aut in quo molestus tibi fui? ,, Profecto res as- 
syriaca quae fuerit, constat, et qualis vos providentiae meae demonstratio extitistls, 
Superest ut mihi dicatis , num parum vel multum a me contristati fueritis , num 
aliquando nocuerim , aut omnino molestus vel gravis visus vobls fuerim. Mox , quasi 
nihil contra haec hiscere audentibus " responde mihi ,, inquit, quasi dicat , fare 
age si quid habes; admittam enim , si vera ioqueris. Tum ceu illis prorsus sllen- 
tibus conscientia sua convictls , et Dei verba nullatenus falsitatis arguere valenti- 
bus, pergit dicere. " Quia eduxi te de terra Aegypti , et de domo servltutis redemi 
te; et misi ante faciem tuam Moysem et Aaronem et Mariam. ,, Num ergo haec 
mlhi retribuis , quia te insperato tam acerba liberavi servitute , Moyse , Aarone , ac 
Maria ministris ac ducibus tanti beneficii utens? " Popule meus memento , quid 
cogitaverit contra te rex moabita , et quid responderit ei Balac Moabltarum rex ; et 



V. 8. 



IN MICHAEAM CAP. VI; 20! 

t\U?^(n Xj) 70 lyl(p< 7« JhKOUUi' UX^ ^ TraKTWK gUcAjAPV U/iJy g?) 077 ««70 ctil(^OV 

vm^ v/u^ OKmtm r^ t dehKei^v v/t^g tfh-^^^TOiv, Tmvrctg -n ounhq y^ TroXXYtg i-n- 
fA,Ci>pr<pa,[zujU T^ oi(pet<:^tet4. 

Kfit) (-Tretetii jw-xi c/lfe /uuav dvTjppwOTV IJi^TO 7U il^y]judpct^ d>g etv (mjuvt^^a mog Ttt^iv v. e. 
Tr/ AstoT 7^Y\^v 'Z^<pv\vi\g Ijc t lx«v&)y 'Ztf^atoTrn Tvideh (proTiv. " 'Ev tjk/ Kg^^^^^oo 
T xi/e/ov; oLviihYi-^iiaJi -31« ^« t^-vjiV»; sj '^? ^ '^ A5f« '^'^ Ag;^yr(^, oyTz» (Photv , 
07J i7re\<tv\ Sj^ iTUVTUV iMy^f^Af ^ TfoXKajLg r ivipyicrlaig AyvwfjLcav yi^vcog, 77 JV 
/*/-« TTDiricntf 'Zir^arfUv, 'ivet vuZ y>uZ l^P^^/Bcof^oLi iQ ^5, iiTnp i/ucstVTvv S^ T^ %'o7rwv 
e^ejLoa, 'T^ otKacav; ^ tt&JIj (pavd r ajjrt^ efbKOUjJTwv OLvn^jud^og; " E< )(gL^XYi-\ofjLaJi v. 7. 
a/;7ov c* 6Ao^t/7w'/(p6OTV c^^ /us%Oig ct/tctvcnotgi « '2«?;ep<rJ^|gra/ xu^i05 c^ ^Kiacn Koidv, 
r cv fjivotaai "^^/ns^^v Tnovcov; « efbaca <ts^TOTO)(g:. [ta V7n^ dcn^actg p«, KoLpTrcv KOt- 
Xia^ [Ji^ii vtAo kju^ixau; A^v^g |tt«; „ 'Clg yb ^Tro^ayTCdv dtmSv 71 (^ 7rDtY\aTtf 'Ej^o-- 
y\HAV awnig '6m dtQpLTrelct t^ ^aztvTHg ayvod/m$7UxjY\g-i 'inta (pY\aiv' c^tXgLcrofjLaji (pY\cny ojutvv p. aos. 
«t^5 ei 'Zi^^gcuyt^t/uu 0?\9J(sis.vTW/L(ptTa, /{p%a)V cvtoLvaicov ■, n ^Xtacflctg i(^ fjLveAaJ\ot^ 
KQAcSv Ti oumS ^tv^auyoLy^t/uu (^ -zs^i^/SaTwv, >i £i 7a fuj^TOTOt^g, r/j' i/L^S ^oy«/<^7wv 
flM/7B(/'' ^z^atLyLyja -i cog a,v t^ 4'^;^$ a^piXoi) t a/u^Ttctv t^ Iftwg; 0^$ q tslvtIw tQ /\gLH 
T ^^^ejietv "^^KQjivo/u^og 'Z^(pY\Tt}g (pnaiv. " 'A:;7>»)/|2A« cra/ av-S-g^^ 7J ^^APv, (^ 71 
KVtt.og OK{!^Y\Tei -©^^ crS, cii^' >i 7« ^ieTv KQji/mgL-i (t a,yi7ra.v iXiov, }(ctj %Totfuj)v If) tQ 
7rop<^'i^oLf cn bmaw Kvtta t «diS (r«; ,, Ilapgs <A) (p>ia7v oA9^y7w/<^7a (^ dvaicSv 7iXy\- 
■^og (^ 'Zi^ie^jSTO^wyy 'Ztf^Q-KO/uut^lui' «' JV' (TOi (p^VTis dl^t/\giLan^cLf to -S-efov, OKetvoc S/g^- 

quiJ responderlt ei Balaam filius Beori, de Schoenls usque ad Galgala, ut agno- 
scatur iustitia Domini. ,, lam tu fac memineris Balaci quoque regis Moabitarum , 
qui ad se contra vos vocavit Balaamum ; hic autem primo quidem ire noluit , man- 
dato meo : postea profectus , nullatenus maledixit , sed prout ego volui benedixit. 
Quibus ex omnibus compertum vobis est , me rectum ius pro vobis semper perse- 
cutum conlra adversantes vobis Iniuste , quos omnes absque ulla venia punivi. 

Et quia nullam contradictionem verba baec patiebantur , patroni veluti perso- 
nam pro populo propheta sumens, haec alt. " In quo apprehendam Dominum? su- 
scipiam Deum excelsum? „ Tamquam populo hoc dicente, sic ait: quoniam muhis 
beneficiis ingratus fui, quid nunc me facere oportet, ut Deum mihi recuperera, 
a quo moribus meis me seiunxi? Et quomodo placitorum eius iam studiosus vi- 
debor? " ISfum apprehendam Dominum holocaustis, et vitulis annicuHs? Num su- 
scipiet Dominus mille arietes, vel decem milia pinguium hlrcorrun? Num dabo pri- 
mogenita mea pro impietate mea, fructum ventris mei pro peccato raeo? ,, Quasi 
ambigentibus ipsis quld agere deceret ob vecordiae tantae remedium , sic ait: num 
illum placavero , si holocausta vitulorum anniculorum obtulero , vel milia aut decem 
milia arietum ei adferam atque ovium? Et si primogenita generationum mearum 
ei exhlbeam , num ex anima mea peccatum delevero ? Huic vero populi dubitationi 
respondens propheta ait: " nuntiatura ne tibi fuit, o horao , quid sit bonura, et 
quid Dominus requlrat a te , nisi ut facias iudicium , et dlligas misericordiara , et 
paratus sis ambulare post dominum Deum tuum? ,, Omitte, inqult, holocausta et 
victlraarum multitudinem, et primogenltorum oblatlonem. Quod si tibi curae est 

26 



202 THEODORl MOPSUESTENI 

(m^^ctj aTnp a.yct)div aui 'Zif^aiTct^iv <^ iQ MaxTicog Troieiv 6 «^6$* thhcl <^h ^C/to; /V 
op-^itu lcp' tiTmvTCov TWi^ T KQjiaiv j(^ T cfhK.ijn^cnctv ■> ^-3' Itu c^Ag^v 6<petAetg "^cro tQ 
^i^v(^ TO KpetT^ov, i{^ 'Ivct Tma-cLV r t^WDcLTluu aoi (pikav^Q^mouv ti h^ ovfJUTnl^eieur 
l^J^etKVujL^og ilg G^ Tnkctg Jj^tisA^;, ^ 'ivct Trctpicntdjcta- /uS^og vi iig to ttclvtx %07rci) 
m cfhKOUJUTzt ju^TiiVoLj dicj^' A2^ Q owjTOfA^cag iiTreiv to a.yt7nic7ig kvsjlov (^ diov trs cJ^ 
oA«5 -T^ KctpJ^ictg cr8, ^ c^ oAng t^ Sj^g^voictg (r«, (^ c^ oA«5 t^ 4^;^5 o'«> }^ acytTnjaig 
p. 309. (^ ^«a/ov aov wg aictVTOV ocmq iipinv TniAcLi S^ Mcacncog- "QcvTzt cf^yi ju^ndi-i (pncn -, 

'W^TlJLiPTi^ dvaiC^V OVTZL dnd. 

V. 9. " C^covY] KVoiH TVi 77o'A</ 'fhicXn^aiTajj ^ t^ atoai (^o^n/t^ng ro ovo/mct caml. „ E; yb 

J^r, '^VTCL (f))jOT Troioing^ (pcovy} rig 3^8 (^c^fYiOiTouf w jniXig la c^khvtcl ctuw TWiSazL^ 'ipyct) 
Tg (^ vojuipy l^e^etKVvazt r ■d-ei'ov:, co^ (^ 'fki TrctVTOg KiVcJ^t/JUif t^ diictg d^mju&^Hg xm- 
cPijiipvictg G^ cv oujTri }(gs.dis^Ta4 -^ fLHehvog AuTWpS efi^^ouf Treipuv' iiTcx, Ti^cttviTDCo^g 

V. 10. TTuAiV 'Zir^(pinyig %i7ri 'Zgf^g outThg (^ Asjok. " '^ AKai (puAw, Tig jcoa-f^iytai TToAiK; ^m 
TTvp }^ 01 k(^ dvofjca ^craveA^cdv dm^vpng dvo/jiptg /^^ jU^ v/3picog cicf)Kiocgj ,, Ootz ^ 
^fl oVov Tg iioa-fLyiattf TroXiV' T^vctvnov ^ olutIw a,(pat'i(^<i' ovTi ^ 'ZD^^^vojm.©^ ctv^p ^ 
/-^ TioXhyig i^ '6hfJciXeiobg r ti^^^vo/Luoiv l^yi^ojtj^oq, }(^ tioXKyi /u^ i^/Sp</, tioAX^ Jt 
occhKicL av^c^y ^ tnpcf^ctvei r TifjccoeJictv' d,(pctviHai ^^ ov^ ^tIov TW^g oi '^iOTOi r TtoXiv o> 

V. II. tcovutJVig. *' Ei (hji^co^atTOUf cv /SpcnTPjffco gxL^/LUoc c/^A«; c^ m (^ t^Qtov cwTtSv pcai- 

V. 12. ^eia^ cviTfhyKTcLv -y f(^ cwoncoujuTzg oujtLu i?^?\9wu '^^Lcf^, f(ctf yi yXc^osa, curmv v-^co^ 
cv Tz^ ^o/biff-Ti fluWv; ,, 'Clg yC) ov^ oiov te cv dvco/Lc^Acp tb )(^ dviaco ^vyc^ (pctvltuoLf 

TO J^in^OV-) Y\ <^^fMCL chcfbXOO/LBfJCL (^ ^it^OLfJt, f^ CL iVtTS^cfiKTZL '^itQ^aLf , iirmg Hff Oi 

p. 310. (^ T^ovTov (^ oIk&^ov (>k 'S^^o.v fMcSv aZ^ovTig "^SmP^vaztjf J^wuyiaoyTOLf t^ 'Zt^jovmv ' 
TTaVTig yt) ol 'IgiHTOi ttoAiv olKovuuTig 4<^«^^ '^ avt^oSvTzg i(^ \a^y\(pcLyco K/c^y\/u^oi «^- 

Deum placandi, illa fac quae tibi olira facere mandavit per Moysem Deus. Quae- 
nam haec? Rectum in omnibus exercere iudicium et discrimen , ut bonum malo 
praeferas: quantam poteris benignitatem et misericordiam in proximos tuos expro- 
mere : paratum te esse ut omnimode Dei voluntatem sequaris. Dicit in summa : di- 
liges dominum Deum tuum toto corde tuo , et tota mente tua, et tota anima tua; 
et diliges proximum tuum sicut te ipsum: quae quidem dicta fuerant antiquitus 
per Moysem. Haec facito , inquit, quae Deus prae victimis aestimat. 

" Vox Domini civitati acclamabitur , salvabitque timentes nomen eius. ,, Haec 
si fecerit, vox quaedam Dei esse videbitur civitas, beneplacita eius faciens, et opere 
divinam legem demonstrans: quo fiet ut in quovis periculo cives eius divina tutela 
protecti, nullam molestiam capiant. Exin adhortando, rursus verba ad populum con- 
vertit propheta. " Audi , o tribus : et quis ornabit civitatem? Num ignis et domus 
iniqui thesaurizans thesauros iniquos , et contumeliae iniurias? ,, Neque ignis or- 
nare urbem valet, quam potius destruit: neque impius vir multo cum studio pec- 
cans , contumeUose et inique vivens , vitabit punitionem. Pessumdant enim , liaud 
secus quam ignis, homines huiusmodi civitatem. " Num iustificabitur in statera in- 
iustus, et in saccello pondera dolosa? de quibus divitias suas impietatis impleve- 
runt, et habitantes in ea loquebantur mendacia, et lingua eorum exaltata est in 
ore ipsorum? ,, Sicut enim in anomala et inaequali statera iustum cerni nequit, 
neque pondera fraudulenta et vitiata recipi; ita nec illi qui opes suas ex iniquita- 
tibus augent frui his poterunt. Nam isti omnes civitatis incolae , cum fallacia vi- 



IN MICHAEAM CAP. VI. 203 



" Ketf iyo a^^Of/>OLi r Tmvx^eLf oi' ai(pctvioi vji^i cu/ r oi/£f/:>Ttcug cumSv. „ ToictvTzi "■• «a. 
yb TTOiowuTct^ TYi TifJLOdejLct Ttkin^cL; t?j I/a^, a.TTctvra^ v/ui^<; avaT^Q^y r a/SJp-ncuq ""^bTivXcS 
r vjuutripcuq. " lli (^a/^axtf '^ ^ ov ftr\ ifA.7ikn^vi(;. ,, Ett oA/jpv ^ t 'Z&^pijovTwy ^- ^- "• 
7a%a)V, «X 6/5 T6A(^ ?^er$ cu/TZiiv t ')bm?^\jcnv -> ct<^cu^ii/j^(^ oumSv <J^ t^ TiftcoejLa^. 
" Ka/ (TVffjfOTOa^ o/ (7or ^fpt^ o«v<56cr<i$, h^ ou jw.») <^ary"3'Jj$. ,, 'H? mtorcd ^ «a%//SA«- 
3;/(r>j t^ TTtfp' gjtfcS Tiftcopict' ^ (^nT^/S^fjoq kyzhivew r >(gLKol)V r Tretpctv^ nJkiJiC^q Jhvv[a-y\. 
" Ka/ ooDi av Sf^^cm^cnv •> ilg pofA><pouctv •©^^c/bd^oDVTct/. ,, Kav ^ '^*^^ (^&^-^ "^5 
Sj!g^<pdJylv cfi^yi<; rri r tiuM/mcov T»ju,ft)giat, /c^^AM^dj^tr*? Tmvraq. "' 2u (2Z7gp«$ iAcuav, *• «^- 
^ ot; jM,« aAe»4?' «Aouov >i^ 'nomoiq ohov-i x^ ov [^n Tnyig otvov. ,, 'TTnsmcrav ^uJu tyj 
<r<payri rQ TwXifta, iicfl rp ttovcov "^^roP^ucnjs ^; ititoq r oljceicov, iTretJ^ ■nkvraj^ ouuihq p. »n. 
d(paviOV(nv o)g ilxcg ol 'm>Ki/Juor Thrv y^ /SouAgTct/ cO oAou Agj^v. " Kct/ d(pavi^ricnTOLf v. le, 
vo/AAjmsf' /\5t« |M.«, (^ imvTct \pyt oUh 'A^a/3- ;«^ iTPspdJ^Ti o/ r (^aXoug cwrdv , 07mg 
^ss^J& CTi ilg d(pavi(r/^v ■, (^ G^ i^ctToiitouujTa^ cujtIuj itg (jveAy/<}iv, j^ ovetJh ?\s^s ftn 
AM-v/ovTct/. „ ToT? yiuZ amuvTzt a 'fhi tyi r iJcfhoAcov -^pyicmetoL vo/Ai/^ scpu^T^gTS, /u- 
fjLii/j^oi rd 'Ss^^ Ti tQ 'A^a/S (t t >(^t c^etvov jBacxiAicov, iTr^jaujua^iVTzt u/juy d<pa- 
viSryicnTctj cruxi v/juv co^ aTniVTOLg Gffir i^codiv he^VTCtg v/d^ r aTmhiav cwej.yf^d wi- 
^*i<^ dav/^^ovTct^ r %<m.vT!w v/jl^ ''Qh td ^i^S^ fMQtl^oXluj , ovetJi^iv n v/Jutv lcp' 
Oie VTnp T^ 'uP^vo/iiAcug myrov^T^ t^ oiyceia^' cv J^ Throig t^ i7m^ii<J0/j^yig djuTvlg ti- 
fjLcoQjLOu; r dTretXlw iipt\}ta>g-, i^rig TraAiv x^ to iicodvg Xiyl tzx? alTtoug r hmyi^ajf /JUiK- 
ApvTWV djLnoig-i cv %Y\/j{gi,Tt ^pfwa r d<pv\yy\<Ttv dtnxSv Troiii/j&^og' iTrei (t (r<poJpa wo/<pT?gy 



ventes , et superba utentes mente , nuUamque Dei rationem habentes, necessario 
clivinam vindictara experientur. 

" Et ego incipiam te percutere: delebo vos in peccatis vestris. ,, Qui ita vi- 
vitis, ego castigatione mea percutiens congruo peceatis vestris modo omnes pessum- 
dabo. " Tu comedes, et non saturaberis. ,, Brevi enim partas opes tempore tenens, 
baud usque in finem iis frueris, quia tibi poenae causa eripientur. " Fientque tibi 
tenebrae , et declinabis , et non salvaberis. ,, Caligine veluti obrueris ultione mea , 
cuius vim declinare volens , non poteris. " Et quicumque salvati fuerint, gladio 
tradentur. ,, Etiamsi brevi fortasse tempore evadere videaris hostium uitionem , at- 
tamen omnino capieris. " Tu seres oleam, et oleo non ungeris: vinum cultura pa- 
rabis, et non bibes vinum, ,, Belli stragi succumbens , ne laboribus quidem tuis , 
ut par est, frueris; quos omnes ab hostibus vastari consentaneum est. " Et dele- 
buntur legitima populi mei , et omnia opera domus Acliaabi. Et ambulastis in vo- 
luntatibus eorum , ut darem te in perditionem , et omnes habitantes in ea in sibi- 
lum, et opprobria populi mei accipient. ,, Tunc omnia colendorum idolorura legi- 
tima quae observabatis , iraitantes Achaabi et aequalium illi regum exempla; coa- 
cervata destruentur, et vos cum illis: quo fiet ut exteri omnes vestrum exitiura 
spectantes exsibilent , et mirentur tantam vestrae fortunae conversionem , vobis- 
que exprobrent quod peccatorura vestrorura causa haec patimini. Atque ita even- 
luram illis uhionem minatus , exin more suo dicit causas futurorum eventuum , 
sub lainenti figura narrationem instituens: decebat enim apprime prophetam sub 



201- THEODOBI MOPSUESTENI 

hc/hpjufjS Tv X^M^' "^^ ^^ ^MOTv; 

KE$. Z'. 



V. r. 



^' C/yttpi 077 i-^ii^&lw ooq cnjjtjauyuv >(^^fji,tw cv a.^i\ra>i (t a/g 2^(pvAA«e/^ cv Zv- 
y^T€f> ii^ vTRipy^VT^ ^o^uoq' tQ (^ctym <sr^Tvy>VA i7ndC{M>t(rtv « -4^^' jW'». >5 'AAA^ 

p. 312. y) ^dui^v 'iTrefot /uipi ^ouvtIw t ^ 70 ^iQS^ pOTrla/ fBAiTtovn T A9t»> «; fAr\Jkv(t th- 
)(^07uLv\q 641 ojwmq a,va,(^cuvi^aji KOpTrov "SiSto y>iuj 7» 7iu%etv itt airmq *z^a.y>fji>aj , 
o7ov av et Tig Tm^i yicop^qy w Cf KJ^^cS d^ejta-fjis TramAo? 'tyu jcapTmv "^S^AwAptwv , 
3(gi.?^fjuluj nva. avn ^ary/ufJtTuiv «ut^Am avhXiyiv oivay)(^^ojL^Q^ ^ ti cv t t/^ KopTmv 
iv^oQjiazg c/tcmiflew ilad^ ryj cfpay/t^Twv h ^^uy^iS TrapovTQ^ ^Ci^vaf /u^ ov^ gvgi- 
ffiteov, ©^(puAA/cTo^ J^ •pva^ ^€^^'^01^ mK>!iyav hret <t. vujj r )CSH^^ f^ ^CTtvrlu/ xa\- 
J^/uipv'ia,v 'n ^ '^juiXetav t -Ze)^^ t 3^8 ^^W/fcWFia/ g/5 ajuThqy avayKajcog 7^ t8 -^o- 
(n(ieia4 ^^ 7^ dpiiyig d^ KopTrovg 'fki^Y\TovutjT©-' , avavil^ov cv ainKTiv auwmg TmvnXcSg 
iveJ.<nLCi> TO ^AeV* iiJ\ ^wu dTrapyljj nvd, cv auuTvlg dva(^ajvo/u(kvlu> ^v IJ^m' ^^- 
/uia <fi /mpi Tikei^ ;^3i?>fx« 7»7» 'votOrmv \J^v' iTretJ^ y^ 6k '}^ Tp Kop-^v TgA«07)i70$ 
Ps. ctv. 36. tid^a/u^ dTTop-^g ^^fJujBdv^lv ^ tSto cfi l^ (^ id -ZtrfcotoTOtiy.' ^o^v /u(s/,Hff.ptog AaviJ' * 
(t iTiuTu^s Trdv *ss^TVTO)cov cv yi^ klyu^Ma-) d^n-apyjw TmvTog ttovh (WJtSv cv '57« oxji- 
vcu/Jt^di Xdfj,' tSto l^iiMTaj fiTretv otj ^ t 'uze^/SoA/t^ 7^ dKopma^ l^dv//Aa /ul% ^t- 
i%iv ivpeiv 77 ci/ ojUTvtg, dTrof^g rd^iv im^^v JxjjjdfJ^ov. 

i).^3i3. Ktf) '^ju^oiv '^lg befh^jujtg' " o'//t{p/ 4^;^ 077 *)xTo\a>Xiv iii^^hg '^^ro 7^ 5^5, ^ 

;Cpt7cp3&i>' c</ dv^QopTtoig 8;^ vttu^' 7m,VTig iig atjuc^iTzt c/i^^OKTd/ , %)cgt.TQ^ t tjAjioiok 

V. 3. ca;7^ OK^hi^ncnv OK^At/Bri' ^' 70 ^;«)v 7a$ ^'tpa^ ojnxSv iTDt/t^^a^nv S,^^v alrety 

gemituum forma , condolenlem nimirum patientibus , et eorum sibi peccata sumen- 
tem. Ouid ergo ait? 

CAP. VII. 

" Vae railii! quia factus sum ut qui stipulam in messe coUigit, et racemulos- 
in vindemia, cum non sit botrus. Primitiva comedere desideravit anima mea. ,, 
En mihi lugere subit, tantam populi ad malum inclinationem videnti, ut nuUus 
apud eos iustitiae fructus appareat. Perinde igitur ego patior atque agricola, si mes- 
sis tempore cunctae illi fruges depereant, vilemque stipulam loco manipulorum co- 
gatur colligere: vel certe in fructuum abundantia, raanipulorum penuria laboretr 
vel vinderaia instante , botros nullos comperiat sed vix breves racemulos coUigat, 
Sane boc tempore , post tantam a Deo his impensam c\iram ac sedulitatem , neces- 
sario demum pietatis alque virtutis fructus expectans, rara apud ipsos omnino com- 
perio bona opera: nam nec primitias aUquas apud eos videre est, quaraquam id 
maxirae optabara. Etenira sicut ex maturis fructibus primitias solemus suraere , id 
est priraitivos ; unde et beatus David: et percussit orane primogenitum in terra Ae- 
gypti , priraitias omnis laboris eorum in tabernaculis Chami ; hoc dicere propheta 
vult: in magna sterilitate, cupiditas me incessit inveniendi aliquid apud ipsos, quod 
primitiarura loco esset. 

Et ploratibus insistens " vae mihi, anima, quia periit pius de terra, et qui 
emendate agat in hominibus non est: omnes de sanguinibus iudicio contendunt. 



V. 4. 



IN MICUAEAM CAP. Vlt. 205 

^ Komtq iloltviKiiq >hy>t4 i?^?^n(n, )(e^^fA40v AfV^i djJt^ ^. „ UcSq jh ov ^^lwetv 
oe^iov, 071 (po/So? /uSJu 3bS TTtff)' ett/7o75 iiefkfjt,^; odiv HeH ^K ewpeiy (^ )fki/iuKei^aJi tS 
'Zi;^ff7ixavTog l^i^KTW vravTa q MJ-wiq «5%i (povdtfK '^vjujvcLt^traJi tu l^^xAwytcptTa , 8)c ayg- 
'^/uS^oiq fJUK^ TifajLew ^ cAi^' d;!^* (pOKMV 7a$ yfi^a^ c/KxewovTUiv 7»? /cTjo^* l^^t?-©^ -n 
twnh ux, a.v \yy\ J\jva./uuct><; bj^juuaxi ^ oiva,y}(c/ijfg 'ZS%//3aAAefv t iyfvg Tnvrwx. Trei^Tajf, 
7rApi<nttva,<r jutJivot te 't^ r r t^gtft^v ilenv \oyiGiav' itTa, ^ 7^x015 ^v c// ^csT app^v 
j(^-&gsry5, oLiuuiKc^v t '3>^aw>60VT0$ ^«/<^7a <^wr«, (^ 7H7r)<$ ^K^iiTa\ t it/-^7av6v7wv 
7a$ a,chKioL;' 6 q t Kejtvetv g<A>t(pft)§ t c^^otcm', a(pe»$ 70 Juf^ov oe/^erv, ^^Tr^LiiKoiq 
iU^v\TaJi pr\/ic^aiv' d>g oiv ^. t^twv Itty^ZtT tt%/770/Jicr|«v 0Lch)(^ y^i^J)i, 'Z&^q ct J\} mzt- 
fjpov "i"^ (^ A9><(r/t(9V T^ 4^;^5. " Kflt) Q^i\'Hfjt,aJi 7a d^3a cumSv ^ ag ay\g OK^ayyay 
^ ^ctJit^m 'f^ Kojvovog cv v/Luoiug oTtomcig o-«. " 'Tmp <Aj 7«7wv c*' TTctVTiXei ai j^gf,- p- su. 
Tagfiao) r^J aytdtyy cvJ^ct, JikIw ainhg-, ^ T^ 7roM/Lua>v Tmv oi<pctifi^cov tj ^^ApV 
^v Ci/ cToi' ^g y6 b avg cv kcuvovi ^uA« yi^vcog, oJa (ioLJi^cov, olttco/ ojutv ;^7?£9"iV ^ 
0Lva.xitmi r K^ /uuiP^ S^^pdtpcug, stt» Ky fJUK^v ojTratAjTtt v/u^ d(piAc^ tdl oLyt^rct' r^ 
(^ K^^v cv ea J}\ Tv /^i^-S"©- ^^^oKOTnjarcx^ ryj a^iyi/^Twv v/LUiTi^v-, aLva.?^y>v 
iTtu^ca Tvig fO^T^o/u^oig r TifJLcopieuv . " Ovauf Hajf iKcfifunaig <r« r\)(^ai' vuv ioov^ >t?\.ctv^- 
/uji cujTtSv. „ UcLf)a,yiy>viv h y\/LUi^ rS efhujuoui at Jixlw rp 7i^Y\fA,fjLiXv\ji(_QiTu>v ■, vTn^ cov 
J\\ vuXi ai ^zt^cjmA (htKovcroui Sj^ r^ i7my>/L^cov )($L}t^v a,l(Qrcu/'oju^ov , ottooov iXvfjLcuva 
artvTiit tJj /tz%i tv ^I^y poTT^. 

KoLf J^etKvvg r^ iTnXdjao fJ^cov ajuroig )(ff.)tci>v 70 fAy,%^^ " fJLY\ n^^7n<rdjiri cv v. 5. 
<PiA9/?, f^h Q lA777^g7? '^ y^ynfj^oig' ""Stjo t^ avytcoiiy cra (^v?\gi.^ajj rQ oLvaLdi^ tx auTri' 
Jion ij6$ a.Tif^l^<i TTU,ri^-i ^u^TTip i7rctvi<^itJiv ^ r fJLt\re^ auii\g-> vvfjL(^Y\ 'f^ r ^y- *• ^- 

unusquisque proximum suum pressura premit, ad malum manus suas parat. Prin- 
ceps poscit , iuJex pacifica verba loquitur, desiderium animae eius esL ,, Quid ni 
digne plorandum sit, siquidera nullus Dei timor apud eos usquam est? quo fit , ut 
nemo qui officium sequi veiit invenialur. Cuncta horura crimina in caedibus ver- 
santur, quia non sustinent levia peccare, sed ad homicidia manus intendunt: unus- 
quisque pro viribus , doloribus angustiisque proximos sibi pauperes irretire cona- 
tur , et ad patranda scelera aiacres sunt. Praeterea princeps aequitatis immemor , 
pecuniam poscit , atque ob hanc dissimulat peccantium iniquitates : iudex autem , 
oraissa iuris dictione , blandis utitur serraonibus , ut his iniusta sibi lucra conci- 
liet , ad quae anirai cogitationem intentara habet. " Et auferam bona eorum , quasi 
tinea comedens , et ambulans super regulam in die speculationis suae. ,, Ob haec 
in absoluta te constituam bonorum cgestate , more tineae , hostium manu quicquid 
est apud te praeclarum destruens. Nam sicut tinea in ligni trabecula existens, via 
gradiens totam illam vorat atque consurait , particulatim corrumpens , sic ego pau- / 

latim bona vestra auferam; et postea, secundum tempus quo magnitudinem pec- 
catorum vestrorum speculatus fuero, congruum factis suppHcium inferam. " Vae 
vae! ultiones tuae venerunt; nunc erunt fletus eorum. ,, Venit dies , quo tu pec- 
eatorum poenas des; quorum causa nunc te flere decet, quia ex inlatis malis sentis 
quantura tibi nocueris tuo in vitium lapsu. 

Et futurorum raalorum magnitudinem demonstrans: nolite credere, inquit, ami- 
cis; neque speretis a ducibus: ei , quae tecum cubat, cave quicquam concredere: 
quia filius contumeliam facit palri , et filia consurgit adversus matrem suam , nurus 



206 niEODORI MOPSDESTENI 

^g^K oDTiii' 'i^poi avJpog TnxYTzq ol oivJpiq ol cv rc^ oiKCd dimi. „ Ov q /iMct J^ii <^y\cnv 
HJiv) •Trap iiJiYoq g^ to-w v\ (Bori-detcf ov (piAw 'Ss^ (p/A», 8x oip^ju^ua) 'Ss^ ^P^V' 
p. 315. rogj HK dvJpt ^Sts^^ ywucuitog y a^ -{^d Ct)^^ Tm^og, ou f^nZi 'S:^^ ^yj^oq, ot5 viifJL<pvi 
'2«)^56 Tnv^^q' ri y6 \iz^^oKr\ t ;^>tS 'tz^i t^ /cT/a^ %f(gLs^v d,vcty)(^^H(nt dyavioiv au- 
Ty\exa4, avctyiccucoi Tmvrctq i^PHg (^^riXcov ''SmeP'etKVVcnv ^ fcJVvos to t&T TnAo^ ^viaijiJipv 
oTtOTretv t^vutJct/jSfjii-i S^ ro jiuytgvv i\y^lit&oLj ■, ei iOLVJt^ tivol 'Z^Tnn^aiiv azit^mQj.eur' ilict 
M^ r ryJ >(gt.}tct)V fjulwvaiv ivo^yfiMl^Oju^og imMv aujuyidteg t ^ ro ycpei^^tlov ^"^/SoA^, 
V. 7. cc 2ya> Q ai TZif xuezw '^^xi^^oiioui ■) 'fhjiS^c^ ^ TrtT -Si^ 7z«r aiOTYI^ p«* iTTatciiairrLi 
f^n b ^og jtA«. 3, 'AAA^t ^ ^ 'So'«7wv ovtwv ;^ tyiKhchtuv rYJ {(gLKcov, hk "^^zivyvcotPSfjcat^ 
T 'SbS t KMJijtApvioM' jtj^cS Q '2S?£95 aA»Toy 0£^Vj ^ TTrtp' dimi T arwTJipiai' a,vot>jtj^oi)v .^ lu/ 
j^ TTOL^i^i ju($t TRLVTwg cv T oiva(y)(^g c^eivoug^ olItvuZtQ^ dutJT^ t /Boyi^deietv uKiiactg, 

V. 8. ^cc jy[^ i^^cupi fJiSi « 6;^e^ /W'«3 071 TTlTlfoOH^ (^ OLVOL^'(JOfX,0UI' choTl iat,V ^ THJpciOdw 

c# 7?/ ajtOT<i , KvejiOg (pcoTiei fJist. 55 'E^g$z</ cTm /^ci tote ^ '2&€?5 (J^ 2f*«5 5 J<^ jtJiJtKigv. 
yi TfdvToiv 'tt^g G^ ^lJ^nfjuuHg Kiyivj o)g ^z^tIov vfJuv to g(pn'«A^ jtJipi TnaiirYi' OLVct- 
^aofjt,a>i ^ T '^cojL($i,Tog t^ poTTri tJj •S^eia* &)9i6 « (^ <^'ik!w aKoitvg cv jUAsacd TnTjhp^fjLam 
V. 9. ';^'' }(gi,HO)V, cAwa (pa)TD5 /tcoi ^^SLfjL^zi^TipoL '^yiatTO^ tQ diH ri I^Oil-dretoL. " "Opytw KveJiov 
p. 316.' TJ2«70i*a), OTJ rijti^Ttiv dxraS-i 'icog cfli)(g^coirYi t J^ikIu/ fjLn^ (^ Tiomcrvi 70 KejLfASf- ]"'«* ^ o^a- 
l^ u% ilg 70 (^0)5, (^ o^^fjLOLf T J)f(0:jjocrujiluf cwnl. 5j Tm^ /^u ^ op>ii$ cum/ (^ 'rp Cl/TgCi- 
•Siv KvTme^v dag r\ji^Ty\}tcog iTretesf-^lw' Trot^i^i Ji juipi t <fh 70 ^cpefrioy jLte^j^oXlw , au- 
Tig /jst J^xJ.(rou; vinp ouv Tnyrovdu is^^ TTuvTrov t i^^cuvovitov cietijccog, ^ J^ri 7^ ""^(Tro- 
vetfJLot^ ji{pi 70 J^'ii(^ov cv T^ KoJiai' ovito li jui^ cv rri P^gLfJLnsr^TY^Ti t^ olKeioov )(gL^gag 
aytdwv, ci)<7i 'Zi^JhKdv Ti ^ d,voLfJL(p'i^o7^v jnpi '^i^ouj T yvcofjLuv 7» .SiS, ^-S"' Iw r 
JiKouov cp^KTiVa^, i/utk Ti r^ ^^i^VTCov oLTniK^^i )(g,)ta>v , )(gj\ G^ riJ))i/r\)t6rctg (aa 

adversus socrum suara: et inimici hominis, cuncti domestici eius. ,, Nemo tunc al- 
teri auxiliabitur , non amicus amico , non princeps subdito , non vir uxori , non 
fdio pater, non matri filia, non nurui socrus: nam calamitatis magnitudo de sua 
quemque salute anxium esse cogens , necessario cunctos inimicitia inter se com- 
mittit, nemine de alterius utilitate cogitante , dum unusquisque plurimi facit salu- 
tem suam. Deinde rursus post aernmnarum praedictionem , more solito conversio- 
nem in melius nuncians " ego autem , inquit, ad Dominum aspiciam , expeciabo 
Deum salvatorem meum : audiet me Deus meus. ,, Sed quamvis tales tantaeque 
' sint calamitates , de Dei patrocinio non desperabo: constanter ad ipsum respiciam , 

salutem inde expectans, quam etiam mihi sine dubio praebebit; eum , qui in huius- 
modi calamitatibus petit auxilium , exaudiens. 

*' Ne laeteris , inimica mea , super me , quia si cecidi , consurgam: si ambula- 
vero in tenebris , Dominus illuminabit me. ,, Licebit mihi aliquando ad inimicos 
meos , praecipueque ad Idumaeos dicere: vanum est de lapsu meo vos laetari: sur- 
gam de casu, Deo adiuvante: et si quasi per medias tenebras in raalis gradiar, luce 
mihi splendidius affulgebit Dei auxihum. *' Iram Dei portabo , quoniam peccavi ei , 
donec causam meam iudicet, et peragat iudicium meum. Educet me in lucem, vi- 
debo iustitiam eius. ,, Iram eius , et molestias inde manantes propter peccata ex- 
pertus sum. Concedet tamen mihi conversionem in mehus , ipse milii ius reddens 
de iis quae a cunctis inimicis meis pertuli inique , mihique quod aequum est adiu- 
dicabit : meque adeo in propriorum bonorum splendore collocabit , ut manifesta at- 



IN MICHAEAM CAP. VII. 207 

/uiff,T!w l-nuoooY^mvrr) chxmodq' tQtv ^ Ae^ 70 o-^f^oui r cfif(^07iuuLu cttm/. '' Ka) o^iTOLf v. 10. 
M 6;^£9fc /tta, v^ JC^A^^ cudtIlu clI%uju]i, « Kiyovtm. ^zi^g ^, ttS xL/gz©^ diog (m. ,, 
To't8 cAt ct]%wu^(Tt^ eV OK «wvelcOfg /<pi, «5 fc</l ytwag 7f7/p^vov7i t^ 'U^^ t 3iS /3o)i- 
•&eta4 , og^v otTO T^ '5%i f/f^^ joyichjuiovia^ 7X3 "^TrDppmvv. " Oi o(pdzt\jL(pi ^jua l-no-iavTam 
ojjtIw. ,, Ou yb oJWToq ju(S)VOV ai7niX?\cii,yii<7VfJuoui 7)1!) i(c/i.fuiv-i <^a. ^ (^ 7^5 t i^pcuvovTzev 
/uioi -nfjLCdejLo^ o-^fjuoui. " NLtXl «$r«/ g/5 ;^^7ra,7}l/<$e «5 77>f7i55 c* r 6cA)75' )f\fAocL a.7^i(^y\c, v. 11. 
tjA/v-^»} o§aAefvf«5 cr« Ji v\/ud^ Ofcetvn. ,, KaS7ra7>id^o->j ^ tJzto ';r^ TrvAijutcov ttjiAoO 
«T/xio/ Ci' oc/b7? 7i iJsTO :^w^t^ 'i?^'* o<:fhi7rv^ujuTwv 7raTy//^«, /fpj) ^ ;5A/v^y g^^ffia 
8j^ imgt.7\g.^o jL^jou TroiKiAcog, omp ouZ ^lg to. %ia.vTzt Ipyi^ofMfOiq g-S'©^ 'fki 7ikei<^v p. 317. 
:toi«>, o)? av XiOJi^^eiq ^ziT^q t ^m^yue\ /t^luu l^TV\(^etOTi^Q^ '^ono ^eiav' %ia.vTy} kolj 
(Tii (p«aj f(gLT OKetvov t li^Qpv oJ^a.Xei']^^ 2f«/3 totbsjk »7W5 c^aAeiip^^rri TJZera t ^ov- 
7WV ot; tpsMjuucov, TWiKtAaig ;^^7raT8V7zi)V Ti (n <t (njuJ^i^ovTCdv ju^ 7roKXY\q 7^ a.(pi<^'icu; . 
" 'ATmcr^TOLi vofMfJigt. crov r\ Y\fA^ c^e\vv\. ,, 'Epy\[jLCt)cnv cpnoiv vzro/^^^eT? Trai^TgAJi- 
'tStv /^ rAiAp) T vofJUfJLCxJV ti ci^aj.pi(nq' iTretct}] imcmq 7wAiT€ta4 ^ ou^^q (7ijuuiga>cry\q |Lt.gv, 
ava-j^x^ TOL vofxtfjtgc K^TetVy oJcwip owu ilcoBttcnv' ol }(cf.T ojjtIuu jc^^yi^cL}' lpv\fuctq Ji 
<t ai-)(juigL\cdcjicu; )(gS^?\g(.j^ii(7vq , ad^ajvi^i&oJi t^j yofjucov dvoiyyjy] t Tajiv iTmyi y oulu. 
*' Ka) cuf TivXetg a-a y\^ji€nv ilg (JvyAXetcrfJ^v (^ Sf^ /u^U-^r f^v ac^veJ.oov. ,, llcu ^ ama^ v. 12. 
T^ «i?^ vofjuftcov <x,(^aipicrici)g eh?\9i iipy\fco)g 077 claTug^Oi ^^KHcn te tk? 7ioXetq-i <t. S^- 
fjui^iovuiTciui kJ) 7c cfhzoujtj iavmq. " Ktf) «} TroXetq (TH cjui 6;:^y^ct/ go^vrct/ gi? Sf^ftAeA(rfj}v 
'^^bTih Tvpa "icoq tS TTS^fJLH Ivttcu;, ^ "^^ 3aA5t^«5 «ctJS ^?\ff.osY\q-i K^ "^^ t op«5 ^ooq 
7« cp85. ,, '^Ivo. iiTrvi OTi TTavTcav TiiTcov x.esf'Ty\(rii(nv Oi aOSVQjLOi Tp TroKicov ThlV 3 K^ 
6 '2;?^(pw7>i5 ^Afjucoq J\\?\gi * , tvu ^(c^Xvi-^fJ^a, \zffo t aosvejLoov i(gL)(g. Cfftr (C^oiKOiq ^ .\mos vin. 1-2. 

que indubia appareat Dei voluntas , qua de iuris aequltate sollicitus , ab incumben- 
tibus malis me sublevavit, et qui mibi temere iniuriam faciebant iusle puuivit; id 
enim denotant verba: videbo iustitiam eius, " Et aspiclet inimica mea , et operie- 
tur confusione , quae dicit mibi: ubi est dominus Deus tuus? ,, Tunc eam pude- 
bit , quod mibi exprobraverit , nullura me babere a Deo auxilium , dum videbit ar- 
canum eius erga me patrocinium. " Oculi mei spectabunt illud. ,, Ego enim non 
aerumnis solum liberabor, sed etiam inimicorum meorum suppKciura videbo. " Nunc 
erit in conculcationem ut lutum viarum. Dies liturae lateris: deletio tua dies illa. ,, 
Conculcaberis ab bostibus luti ritu in viis quod a turba itinerantium calcatur , et 
ad usum lateris varie mollitur, quemadraodum ii plerumque faciunt qui eam artem 
exercent , ut mitigata materia ad usum illum sit aptior. Talis tui quoque erit per 
illud tempus deletio , id est deleberis ab bostibus varie conculcantibus te , et cru- 
debter admodum conterentlbus. 

" Expellet legitima tua , dies iila. ,, Solitudinem, inquit, universalem patieris. 
Id enim denotat legitimorum ablatio : nam quamdlu durat politia aliqua et princi- 
patus , necesse est legitima quoque perseverare , quibus ii uti splent qui in ea re- 
publlca sunt: verum facta captivitate, legum ordinem tolli necesse est. Addit igitur: 
*' Et urbes tuae venient in conclusionem divisionemque xYssyrlorum. ,, Auferen- 
dorum causam legitimorum dicit , quod Assyrii delebunt urbes , et pro libito suo 
partientur. " Et urbes tuae munitae partitionem patientur a Tyro usque ad Syriae 
flumen , et a mari ad mare , et a monte ad montem. ,, Id est cunctis istis potien- 
tur Assyrii urbibus. Hoc etiam propbeta Amosus significat , dum mala quae ab As- 



208 THEODORI MOPSCESTENI 

V. 13. AgjztfV " 'H/te«g5e uefix,Tog (^ dvftv^H (i)* (t 'igty tt >i} ik oi(pewKr/j(iv fJ^ r f(sf.rDUcowuTafV 

p. 318. ojUTluf^ *>m> KctpTmv ''^'v/\(S'dj /nff.Tm ojjnSv. „ 'E^wAcjC otrct/ ^ u/iJv •zikvi^Q'; TfoM/uucav, 

'ef^tKLjU ucfkTOg I^JiAu^ov oLTrcofTCLgy oi<p smp oJUToi n :toAA«5 7^v\^^(n«Q\ t^ rapoL^g' 

<t TravTzz Q TO u/MTiQpi awj u/luv oi(petvi^iiaiTaji -, iTreiefh t «z^g^TlojM.gKwy v/^uv TifjicaQjLcw 

tclutIw u(pi^ir& J^tKoucLV ilpnH^g q «i^ i^pcuvovTcav aujroiq Tro^u^^OTmg n ouuiiq MXuTnt- 

. KOTCOV cv rhroiq r nf^^caeieiVi ^iTri y^iTrov ^zif^Pi (^ Afitov t P\sy>v. 

V. 14. « Uoi[A,ouvi (^ Afltov o^ c* pctlBefa) cpuAw? (T», '2&€P/3ct7a ithm^vo/iAou; (r«, ^(gtSo^i- 

vhTctg kJ /^9va^ efpv/^v. „ 'AA^et ;^ cru, (pwcny, a^TTfAAst^jM-svo? /te«r dvMcov ^ S^^- 
^5 ;(P^ 7n)Xi{ji>cav, cv ilplwri q TV^^yft»', >^ 70 /iioy cfc>^y cmHefhi^i cntuTOV' iTreteffi oi 
y,rY\(J%v oiKeictv 7\9yt(ju/^©^ 6 ^05 acpefAg t^ 1?/^ ttoM/jucov, i(^ «e^^exo-jtAgya^ amaVTCdv 

y. 15. <^\)duj 'Ztf^^ctTcav (jwj aeS^eict vi/^e^oLj JithaxAv cv ^lg olKetotg. " 'Ey /«itr^i) t KtfpjM-JiA» 
vi[jt,ii(70VT0L] r '&ct(raAf'mv (t r Ta^^ctJ^mv t(y Tz&g h/jUpctg rQ aucSv®^' )(^ x^ to? yi//^pcLg 
i^ dl^OefioLg cra 6k yHg Alyu^^n efet^co ojuroHg duu/^^tcnot. ,, 'A^roAjfvloyTtf/ ^mot Gfftr ro- 
Tntg G?tr ok^a?, ;cpt3a ^ to 'zsj^r^^v (^i^v^udvTig n^ AlyC-jrfH /^ ttoAAm? ;cp^T5%ok 
ttt»T»5 T^ efwua,<piictg' ou y6 \?\s/J^ov rp rort (^ yttXi a^ioL dztu/^Tog g$w/ 7a '5%t at»T»5 

V. 16. T^vo/B^cL TTop IjttoD. <' ''0'\iT(XJ[ \^vv\ ^ ctl^wtJ^cnTouf c/K TTZKmg T^ <%u©^ cuntSv. ,, 

p. 319. 'l^toyct ;^ gfs«/ rot fc^ ouiriig yivo/j^a , y^ gSu* 77oAgjtA«y «t«>€P''^€P*' ««''"'^? lyvcaKOTct^ 

iig TtoXXJjub ^(^jL^aKeiv al^wtjlw, o^VTObg tvi ^eict Kv\<h/Ji9vict %azturv\g i7ret\y\fJt>/jSpoug 

J^wuoLfjLicag. " ^ETn^a-Hoi ^lpctg tf^ tv so/^ eu/rrSv. „ 0auyt{^^oyTB5 '^ rcJ' ttA^^k^i 

^ yivo/Bpcjdv. '' Ta SiTOL cwtxSv *^7ro>cco(p^<nTOLi. „ Ou q ax<?^ (pioeiv efhvi\aov^ r ytyvo^ 

V. 17. /j^cav To /i^yi-^Q^. " A«^«OT ^uiJ «5 o(pi$ ayg^yTe? ylu/. ,, 'Ayu«y Jlfe ^ ^lg ^s^ 
u/^g ytvo/j^oig <fwu(jL/j^oi T^iov «/fey, o(pia>v efiKLu ilg ylw TnaowuTOLi <afet "SlutLu il- 

syriis finilimi patientur dicit. " Dies aquae ac tumultus. Eritque terra in destru- 
ctionem cum habitatoribus suis, qui erunt fructus adinventionura eorum. ,, Super- 
veniet vobis hostium multitudo , aquae instar cunctos inundans : unde vos multa 
perturbatione implebimini, et vestra omnia vobiscum destruentur, quia factorum 
vestrorum iustam hanc poenara luetis. lam postquam hactenus dixit inimicorura va- 
rieque eos excruciantium poenam , convertit in sequentibus ad populum yerba. 

" Pasce populum tuum virga tua, oves hereditatis tuae , solitatim habitantes 
in saltu. ,, Sed iam tu , inquit a tumultu , perturbatione et hostibus liber, et in 
pace versans , da operam ut honeste te geras; quoniam te Deus possessionem suam 
reputans , eruit ex hostibus , et seorsum ab omnibus , quasi oves cum securitate 
pasci concessit in patria. " In medio Carraeli pascentur Basanitidera et Galaditi- 
dem , secundum dies saeculi: et secundum dies egressionis tuae de terra Aegypti 
ostendam eis mirabilia. ,, Recuperabunt loca propria , sicut olim Aegypto egressi 
multa cum potentia obtinuerunt. Neque enira priscis rainora erunt , quae nunc mi- 
rabUia ipsorum causa operabor. " Videbunt gentes , et confundentur super omni 
fortitudine sua. ,, Quae horum gratia fient, incutiendo pudori idonea erunt iilis 
qui antea bellum inferre voluerant, quia hos a divino patrocinio tanta vi raumtos 
videbunt. " Imponent manum ori suo. ,, Mirantes scilicet gestarum rerum magni- 
tudinem. " Aures eorum obsurdescent. ,, Ne auditu quidera tolerare poterunt re- 
rum ut dixi gestarum raagnitudinera. " Lingent pulverem sicut serpentes qui ter- 

(1) Animadvertamus apud Mopsuestenum trium praecedentium verborum biblicum additamentam , 
quod agnoscit etiam interpres arabicus in polyglottis. 



IN MICHAEAM CAP. VII. 209 

Xiiii^oi. " ^v%i^(P3VTaJi cv <jvyK\ei<riJLe^ ajmSv. „ 'yTro/u^iiai awbo-^lw ov t tv^h^tcu^, 
tnjyHAetovTCev ajuTag ilg <r(^aLyuju TtoKifJuuiv. " Eth kvcjlci) tcS ^a r/ul^ OK^cmvTaj^ }(^ 
(pol2i]droovTOLi "^^TO 0"«. 5, 'Eth yip %i rq^ y.v^^i 7]^ <«>^^ tS din yvoju^m ilg ^iKgvL- 
oiv TivoL TnTrfamh^nq-i (po/3gd8e ^ vjuiiiq ^ittov vo/LUovat ^aztvTng r^ico/j^ng 7^ <is^ tQ 
d^H 'Ztr^voia/;. 

E/TO /t^ T fJLUjuvaiv r 'ZU^cnaofJLivcov eajTotg oLyeLdwv-y cog iv^ejL<^ajv tivol cJ^ oltiuv- 
7tt)v 'Zif^a^y^ TSL l|w? TZeT d^Cj^. " tU ■Sbos &)(2zrgp «71/, qJ^cu^v clc/)xia^5 ;f^ "Ca^^ouYOOV ▼. is. 
a,ai(2dct^ ^lg ;C^S^i^i5 "T^ KXrQ^vo/uuct; duj^', „ Nui) g'/7n!p ^te oLKT^vi. c^ aimSv efi- 
J^et^oLi T em^yimgLTtdv , ye^-j^a^ 3i0$ etwuoLfjL<l tb ^ (piActi/S^^TnoL TmvTcL^ vi^tc^v , ;«^ Au&)v p. sao. 
/ttiv oL/u^im/ULSLTtt^ 'S^^TrifJLTro /u^^ q oLai(BetcLg^ iig J\ c^ \:m7^\7rcijg n^ olKetcav t 
^i^^Tj/utcLV IfhJ^eiKYv/u^og t olKeiav. " Ot; awji^iv ilg /i^nvejiov h^ylw ajuT^^ 077 -d^Aji- 
1)15 i^iovg ^v. „ Ot;«/6 ^ r^ boylw luj <hMUOLV il^ ;c$f9"' M/C^, ;^W^y ^^ TjAeTgov 
i^^^gTT), Xfit/ 'S' ^ JiKcucog civ OJUTyj ^rart/u^j^' iTreief^ TruA^JtKig /uuiv Ytjuuv chijui^iv- 
^TOj <t<%4 Mv J^ TretavjLtidu '^cuovng^ iiJbifjLCeg 3 tb/ cmcp^vicrfjLCp 'tp oLTretKav 'Zj^o'- 
i%r,K^/u^p' 7Z«r €Ag6) Q oLTTctVTOL viv^HA^KA u^ oiKeiCt), cv Ipjpv amzS TravTMv xa^TidivoLi 
TmvTOTi. " Av7r)$ ^gpe-vj/*/ ^ oixr^pra^ y\/ui^g' )(^^cf{jai lag ajLiJpTtct^ y^ju^^ K^ "^^Tup- v. i». 
pi<pyiaovTOL] ilg tol j2oL-&yt t^ 3a^'a57ie Tmaztf olj oL/u^Tiajf ytju^. „ 'O y^ "^TTvmfJ^ctg h/^g 
iig T oLly^/ui^Xodaictv j olKeico TraAiv gA«&) ^y\an/u^ogj rjLc^g iTrctvryf^y Trou/TiXc^g it/t^ 
A(tctv'i(rctg 7a$ ajLtfpTjctg ^ t(^ wcaiip ilg tivol /^vdzv OJUTag K^^ppi^^ci^, oL(p ovTnp auTOLg 
oLvcti/ivatti Ti K^ ]%vaxtf /^-S"' vt/u^ ovK ivisi tS ^tTTOv. KoLf t!w oLmoJv OLTravTCdv Kiyav 
" Jcejo^g dAr-^etoLv (Th tzj^ 'loLzalS, iAiOV TZtf 'A/S^ajW., KSt^Trip cojuioa-ctg ^lg Tm^oLoiv 
^M^^ kJ} tos y\/uui^otg tks gjtt-z&e^^v. ,5 " kTroMTv. ^ '^tvl (pwcTj 'mmotytKoug t ^ iTmyft- t- 321. 

• 
ram attrahunt. ,, Nihil autem rebus vestris iam adversari valentes , in terram cor- 
ruent raore serpentium qui circa illam volvuntur. " Tenebuntur in conclusione 
sua. ,, Non modicas anguslias patientur, hostibus eos in caedem concludentibus. 
'* In domino Deo nostro obstupescent , et a te formidabunt. ,, Magnitudine rerum 
vestri causa a Deo patratarum, extasim quandam patientur, pavore concidentes, 
et vos in posterum non dubitabunt nonnisi a Deo talem adeptos esse providentiam. 

Deinde post praedictionem eventurorum ipsi.s bonorum , gratiarum quandam 
actionem ob haec omnia in sequentibus Deo exsequitur. " Quis Deus ut tu , qui 
aufers iniquitatem, et transis peccata reliquiarum hereditatis tuae? ,, Nunc cum 
maxime, a rebus ipsis deraonstratum est, et magnum te Deum esse, et cunctos be- 
nignitate superare , et peccata dimittere , et dissimulare impietates , et erga tuorum 
reliquias Hberalitatem tuam expromere. " Et non retinuit in teslimonium iram suam , 
quoniam volens misericordiam est. ,, Neque enim iustam quam habebat adversus 
vos irara diu retinere passus est , quaraquam ea iure optimo uti potuit: etenim 
saepe nobis contestatus fuerat quae passuri ob peccata nostra essemus; quaraquam 
uos rainarum admonitionem pensi non habuimus. Verumtamen ille cuncta vicit mi- 
sericordia sua, quam super omnia exaltare solet. " Ipse convertetur et miserebitur 
nostri, et proiicientur in profundum maris omnia peccata nostra. ,, Nam qui nos 
in captivitatem abegit , sua denuo misericordia utens , nos reduxit , delens omnino 
peccata nostra , et veluti in abyssum quandara ea proiiciens , unde illa exsurgere 
et adversus nos praevalere numquam poterunt. Denique horum oraniura causam re- 
citans " dabis, inquit, veritatera tuam lacob, misericordiam Abrahamo, sicut iu- 

37 



^IO THEODORI MOPSUESTENI 



EPMHNEIA NAOYM TOY nPOOHTOY. 



H 



Mi, / o_. / -»»<?•/ /5'^ '' '/ /A<"'^> 

T o/ aosvexoiq imEjL(poLVi<^TV\ TTaauv-i ci/ ri Ttt Tz [ictcnAeict iivy^viv ovtu-, <si r ctcT' 
cnjQicov (BoLoiMvg jug 7^et'<^cLg iTrviehv Sfg^i^cig' (^ol ^ Stc/, Xiya q g^ oIkouZtcu; t 
NivdOwj l3ii?^[ji,ivii fiiv Td dii c^ olicetctg '^qjlt©^ TrciyKTzt^oLj t '^ttdcP^I^iv , }(ct^g «xacpg- 
<r«£pv ^ 'T^ T« /ms-iiS-QJ-^ 'lcovoi 'ZD^^ptjTeictg i(p^/u8p g/VovTs^s "^^jto ^vvig a7ret?\.tig nJzro 
dyvcog-H '^OfA^ivng dvJpogy ^o-iiTCi) fc^Ti^idricrciv in^ Jg^, wgis ^'TwWti t Tct^t? iuaQ.- 
(BXrjdivTig 'u^g td xpeTT/ov /cTerv 17^0/»^' c/V c^chcfbowiv ojJTvlg diog r ^zi^oLioicnv 'fh- 

J^a^CUj T oiiCeiOLV-i %(TUVTYI fJLiV i^YKTZtVTO JJ^^^nQJLOt yV(jdfJLV\g-y %(rCtVTl/\ Q cdfj^rmx (^ %67ni 

p. 322. }(cticiot.i cd<^ TmvTCtg fjuiv G^ t cfi)(gL (^uXcSv ^fhqiOLTdJcxztvng oLl-^fJtctKodTag ^^eiv Tiop- 
dTicmvTig Ti ou/TtJv Tjxe 77-o'Ae/55 (t Tct '^k^^dvTct oLUToig cOi' aoTm^g Tromcnt/uBpoi ttzivto, 
opfjLyjcTtti Q jfpt^ i'^^'^' "^ 'lipacxztXiifjL, luj (t ctiipy\aiv icmdjJhv-, iichjuuctv olIcPS) tQ Tg vaou 
^ T^ ouiTodj yvofjLivng tQ d^ov ?\cf,fjL^civovTig ^^Treiojg. 

Y^oui 71 yky^vif <s>^ciL7iky\cnov %lg cv hlyjwfco Truvc yi^vocnv, oTg ^a^cS n (ioLcn^ 
XdjCdV cv oivTolg, (^ imvvig 3 0/ oLiyj^Mioi ^jo- cmiiJ^g ii^v tvv tb ^IoLfco}^ ^ t ^lcocjyi^Py 
(^ TiZivTctg G^ <Z€)^cm>tQVTOLg ajUTvtg k^ ^o©"^, oi^i 'QlvtIuj ouuThg ^ocml^etv t yvcofJLlw 
woLpicr/y£ioLl^iy ^og' uog q i7riMJ)x)itAV ju^ iig -^n^©^ AstoSs iTref^v 0"^ cJ^ocl^ii 

rasti patribns nostris, iuxta dies priores. ,, Cuncta haec, inquit, fecisti memor pro- 
missionum tuarum, quas patribus nostris , temporibus priscis pro tua constante li- 
beralitate fecisti: promissiones inquam illas tunc eis fecisti , quae nunc erga nos 
illorum posteros a te in rem collatae fuerunt. 



COMMENTARIUS IN NAHUMUM PROPHETAM. 



N: 



iniv« nrbs magna fuit , populi numero abundans , et assyriacarum omnium il- 
lustrissima, ubi regia palatia erant, rexque Assyriorum plurimo anni tempore ver- 
sabatur. Porro buius tirbis cives, volente Deo suae gratiae ostensionem facere , si- 
cuti iam planius diximus dum ad beati lonae propbetiam commentaremur , ISini- 
vitae inquam ob unius ignoti hominis minas , adeo metu correpti fuerunt, ut cele- 
riter admodum resipiscentes , ad virtutem spectaverint. Postquam vero indulsit eis 
Deus , quominus propositum suum exsequeretur , tanta usi sunt pravitate animi, 
tanta crudelitate et malitia morum , ut suscepta bellica contra decem tribus expe- 
ditione , omnes in captivitatem abduxerint: vastatisque barum urbibus et opibus 
ubique direptis , adusque Hierosolyma propinquaverint , quam urbem capere nite- 
bantur, sine uUa vel templi vel religionis , qua ibidem Deus colebatur, reverentia. 

Tunc simile quid contigit atque olim in Aegypto versantibus, ubi principio qui- 
dem Pharao rex omnesque Aegyptii studio impenso lacob et losephum cunctam- 
que horum cognationem fovebant, quoad eis Deus hanc mentem conservavit. Sed 



IN NAHUMDM. 211 

Mojv-, cog^ (^ ima-v} '^Ytatt^aJi ot-kcT»; -navTcu; axniiq cl^J^Iuu av?jav acpopjM-Jj q SyT>j ^n- 

aztjuSifJoq ioag ouu-niq «Jm^O?'-' o -^05 'T^ Klyj^fn' tSto ^«y o jL{^;(gcpiog Xiycov /iictute^ *, •?». civ. 20. 

a.7n<fiXi (icKnKivq (^mcn (t iP^vaiv ouitvv-, ctp^v 7i$t« f(^ d,<pyiK^v ojutvv Jic/LTYi^PKnv ojutvv 

Kvej^ov TO oIkh dun^-i ^ ap^vja Tmcmq -t^ x^Ttiaicog auiii' tS TrttfePevaztf TmvTotg g^ olo- 

^VTOu; ojunl d>g ioLvitv-y ^ G^ -Sffia-jSvA^tg ojLrnl (Jo<p'tcrttj' Xiyl q t ^t^. (^ 'l«c77i(p 

Tif^Lu li tCj coihJ^Iw \7ffo tQ Oolq^co yi^vxjeLV' olg iTmyi' (t iKryiK^v 'lo-^JiA iig Alyu- p- 3.2.3. 

tJTov, ^ 'laW'/3 7roip(f)K4iaiv cv yri XoLfA,' i(^ nv^Yjcn (^ Pygtov aimi <r(p'oJpoL^ ^^ 6x.^- 

TOLtaxnv OJUTVV v-mp g^ ^^9^^ dunf' (t iTretJ^ ;^ t§ "loLfiO)^ ilTn t iiavcfbv j y^ OTivaov 

iig TiXyi-^Q^ 'bhJ\J)i»(^cnv 01 7« ?\9lov TravTSc, iTrayi' " jU^Ti^i-^i r KCLpJ^totv curnl' tQ 

fJU(TY[awf (^ ?\g^ov ojurJ-i t» JhXiiiSrauf cv ^Hg J^nT^ig cwnl. ,, AwApj' 07? t -3?« ci/c/bVr©-» 

ju^nlBAridTia-ctv 0/ cLlyv-jTfioi auju tzJ' ^oLoiXei TTOLVTig, U)<pe, y^ J^ jLUToig i^v Gffir 'l(r- 

^wAirci^, ^(c^ ^iki^auf wajVTiXc^g ouuTiig aviheiv' o\g tk TY\g q^oJ^h T^qitjvv /u^)(^eAog 

iTiuyi Actvtcf". 

Tov OJUTVV Ji) ZoTTDV ^j^v^^O^a 'Ztt^ji^v ju&fj T^ otKetctg ^eJTog ^c/V^'v notHfJ^og 
^og-i aL^eBCU» t§ t& ^oLOiXicog T^ aLosvoJicdv }(^ TroLvmv J^ r k^ r Niv<£in t l^ td 
Koajlov ju/i^Qc^oXlw '^iSrauf TnmiUwi' fuuiT ov itoXxj Jt cvJovg ojuivlg t otKeiou/ OK^rivoLf 
>(^icictf, iictai %ioLVTa 'ZZ^i G^ 'lo-^MA/ro^ TroLp cwTtlv '^vi^ocfj a,(p cov i^^opdnauv Tg 
lag Ji}(gi. <pv?^g-i i(^ iTi^gpoLTi^aaji) tvi 'lipaaztXiiftj /u^ TToXXrig opfxna-a^Tig ^ ')>7ivvoictg^ 
cog (^ ouun^ y% /uuKps TivMfJLnaovTig tzs/ d^d' c^a ^ ivdi/ /cSp ^afVTaTiw oujTvig Sfs^ 7« 
d-yfiXs T TAyiylw i7ir,yjL'^ 3^05, Zi"\>a^ q crjir ?\9i7riig itg Ovylw 7n)Kv%'o7n)tg ^u^.^i- 
QKyik^ ^lg ^(gjcolg' (^ tv TiKcCTcuov ^ t^ oliceictg ^pctg y^^pvcog /^ 7iuXK.Y\g 7^ aLTt/uuajg v- 321. 

postquam in multitudinem excrevit populus , instabatque demigrandi tempus , Pha- 
raonem sivit Deus atque Aegyptios suam expromere contra Hebraeos malitiam, ita 
ut omni vi niterentur eos funditus extinguere: qua occasione Deus utens Israhe- 
litas Aegypto eduxit. Rem his verbis beatus narrat David: " misit rex, inquit , et 
solvit eum; princeps' populi, et dimisit eum. Constituit eum dominum domus suae, 
et principem omnis possessionis suae. Ut erudiret principes eius sicut se ipsum, 
et senes eius prudentiam doceret. ,, Loquitur scilicet de losepho , deque honorifl- 
centia et officiis quibus eum prosecutus est Pharao. Post haec addit: " et intravit 
Israhel in Aegyptum , et lacob accola fuit in terra Chami. Et auxit populum suum 
vehementer , roboravitque eum prae inimicis eius. ,, lam ubi propheta narravit 
lacob ingressum , quantumque in numerum populus universus crevisset, subdit: 
" convertit cor illius ad odio habendum populum suum , insidiasque struendas ser- 
vis suis. ,, Significans , Deo permittente , immutatos animos Aegyptiorum cum rege 
suo , qui lam deinceps oderant Israhehtas , eosque internecioni destinabant. Exin 
vero demigrationem narrat beatus David. 

Nunc quoque Deus pariter primo quidem gratiae suae edidit luculentam de- 
monstrationem , dum Assyriorum regem cunctosque Ninives incolas ad meliora con- 
vertit: haud multo post autem, quum iis concessisset ut suam mahtiam declararent, 
sivit eos arma contra Israhelitas commovere , ita ut decem tribus vastaverint, et 
Hierosolyma obsederint, tanta insania ruentes quasi ipsi Deo bellum quodammodo 
inferrent. Sed enim hic statim illis gravissimam manu angeli plagam imposuit; ver- 
sosque in fugam reliquos variis irretivit calamitatibus: quoad in ditionem suam cum 



212 THEODORI MOPSUESTENI 

l.mci^^etf^ lOTi i^ oLOsveicav (^oLcn\<^g r 'cm r IJ^icov ijfiJV vm[Ji,ijtj^iiK/i <r(petyLu' 
il-S^' v<n^v (t TrouvTiXcSq cwnSv r ^ctaiXetojv ^-^eTAgv, $fof, t fictCuXcavicev TwXio^x/MdH- 
vetf 'TTdij^ cumSv 'Ss^emiuoLfrct; r Niv<£ih, &)9B r TroXuctv^Qcp-^TDCTlw (^ /z^^pctVYi ^ /SofcOT- 
Aic^5 ct\'^lu(sl.XcidV3v jz '^i^ (^ iU ipnjuuctif ^^^i^Kce/ xa^r?j»i (iV a>g ^^6 cv TVig 'Z&^- 
ik^ig-i oLTn^ /uistKSl^QJ-oq ^lcovag o 'Zt^^pynvig cfjnyetTcti y lii; ^e^Tog t IfhJ^et^iv o diog 
iTiomcPATO T^ oiKei(ju;-i ajmvTctg auwKg a.-&^ov /uU^^eig '0h to ycoetiiov-i itiwg a/^udu r 
fCgLKicti/ '6h(^<i^ctju^Hg t^ oljtitcuf, /tuyis^i^ Tjvi ^ (po/3g^a ^s^fBi^XnJCi rJj 7jji*&)^ia* eOr' ct^- 

(pOTipCOV OLTmVTCtg TlZtfJ^iUOOV CtvOg^OTT^g, «5 aV (^ 70 7* ^plTOg coWyO^^GoS ilJViiV OTrOT 

oiv idiXyi /Ztfei G?ir av0p«7r8$ t oIk^olv '^J^eiKVuSft^ (piT^QTi/uuoLV , (^ t^ nijioopictg r <p6/3oy 
ot' ay St^TJis a^/«5 e^ V0/M^^>j cjtr ac/)6^Sw70K ^ ^ziT Tttcuetv 'i^VTctg r yvafjLlw. 

^Eicei^vou ju^ ouZ ^loovoig o 'E&€p!pW7JJ5 <Aj/\97* ^wti q o Na«ji<., t TtfJt^ooeAoLv T^iyav r 

"TroiKiXoog ojuToig iTm/}^Srciui fjLiXXaaztv ■, ump oov ^(TiiTCt) (pg^vM/tc^tTJ ^cptTa 7? t 'lo-gpejiAi- 

ji. 825. TZiTy l^iiaaKTO ^ t^ '"ip^oztAMjM., T 7? ci' ofr»; dieSi^7r<£ioju^H r o\oov 3?S* c/)' «y aTJO- 

OTV iytviTO J^?\9v, 071 8r' av c/K&ivcL im.^m awji^piKn TTOLp' oxnxSv G^ 'itr^nAiro^j (i 

fJLYI tS %lObUTa. Tm^eiv cO' S>V iOi^OUJU OJUTO} 7rCl^'i%0V iOLUC^ Cfc|/«^* ;f^ gTreicA) TT^TTOV- 

3zifcOTV 8T0/ Tu Trap OKetvoov ouuTolg hm^iVTOL (^ t obl-^/uistKooeTxoLV 'Cz^fjLijiSfjiucgt.cnv ofcei- 
vlu/y J^iKOLQ -T^ oLai^etoLg Jiefivng t^ olKactg^y a;coA»9w5 6 diog ^ <7ffir ^ioLUJot Tivnoiin- 
XJOTOLg jLceTay^ r hpylw Ttftoo^ajuSpog ojUTiig-, UTnp oov fJip^^^YiejLct yvoofjLng TrtTioiri^^gLOi tb (^ 
rvToXf^ii^ai nciLTzt n r 3?« <c t oujm 'ZifepoiizovTtav' (^ir /u^ yb 'la^poLviKiTOu; oog oL^iag 
'5i«Trav ump m iai/Bouju vc ^^ yi/^^tch/ov iiou im^etVi d^ q o« t^ olK^ctg /j^^yfe^ccg 

summa ignominia regressus Sennacherimus , Assyriorum iila aetate rex, necem a 
propriis liberis perpessus est. Deinde gentis quoque imperium funditus delevit Deus , 
qui per Babylonios obsidendam Niniven vastandamque curavit: adeo ut innumera- 
bili populo frequens civitas et nobilissima atque regina , captiva fuerit ac desertis- 
simae solitudini tradita. Nam sicuti priore tempore , de quo beatus lonas propheta 
loquitur, suae gratiae indicium Deus fecit, dum repente Assyrios omnes ad virtu- 
tem convertit; ita nunc eosdem sceleribus iterum deditos, maximo et horrendo ul- 
tionis genere adfecit: utraque re generatim homines erudiens, ut et gratiae eius 
magnitudinem noscant, siquando vult suam in homines benivolentiam expromere; 
et vindictae terrorem, siquando hac dignos existimat, qui pervicacem peccandi sen- 
tentiam retinent. 

Illud igitur lonas propheta declarat , hoc Nahumus , uhionem vaticinans mul- 
tifariam in eos exserendam, qui tanta superbia adversus IsraheUtas ac Hierosolyma 
usi fuerant , nec non contra universalem , qui colebatur ibidem , Deum. Unde om- 
nibus claruit , haud permissurum Deum fuisse haec Israhelitis mala ab Assyriis ac- 
cidere , nisi haec perpeti ob suam impietatem dignos se praebuissent. Age vero post- 
quam Hebraei passi sunt mala ab Assyriis impacta , illamque pertulerunt captivita- 
tem , dum impietatis suae poenas penderent ; consequenter Deus ad eos , qui cala- 
mitates illas conflaverant, iram suam transtulit, consilii vesaniam puniens, quo ausi 
fuerant contra Deum eiusque familiares arma capere. Igitur Israhelitas quidem, ceu 

(1) Ninives a Babyloniis capturam et destructionem narrat Diodorus siculus lib. II. 24. et 28;, prae- 
dixerat sanctus Tobias cap. XIV. 6. Aetate demum nostra enormes illius ruinae ac monumenta effodiuatur 
Gallorum sumptibus et iiidustria. 



IN NAHCMUM. 215 

%i<tvTn )(gLT ou/TtJv TnTwmKOTO^ -, avctyKcucog vm\'y^ tvi Tifjicoejta,, t^'nca4 aJUThg iKTtnr^T' 
lojuSfj©^^ vm^ m "^bmvoiei t? h^ AtP;^i6«V y^H'^^ i?^/^oi 'Zi^g %(rovTvv cJ^coKet^ojv 
oicnlBetu^-, a><Tt ^ ^ @ ^ov ac^^eti ttoM/u^pv tv yt Itt cunvig' coaiTip ^ 6 'A/3c/>« t 
xj) T 'iJ^sf^ouav Xiyi Tjf^caeia^ , Iw ilsro/^av f\^X7\9v y^ie^v /t^ t "^ Ba^uAaTK©-» 

iTlZLVoJhv Th A5t«5 ^^^ <^'' 7rt^«/*p2A»i;C€(ra(/ g/5 r^ 'lg^0Li(7rtAM|U< g'/$ T? G^ olTtOMJTO^ 

ojutIw kJ ^ ^ipffepv' c^ftVov, cTJiAe»' T?i fjilwvai tio^cSv oti j^ yoojxlw ^3 m 'tt^i a-e^T»? 
'^rKnTOi TPTg, «7W5 /i(^>(gie^og Na^jW. ^ t^ (Bi^Aa "Qiv^mg t Inw^^n^ji^lw Tvlg aia-' 
avejLOig <3>^5t 7» ^» ufjicoeAoLV (prfoiVi Ilu 7np ouZ (^ <^ (^oc^vAcavicov vm[^<lvoLv v^^epv p. sae. 
«AjAofy «^ (it/TO? 071 K^ yvcofjilw ^S ;(ptjf 7ra-^«y St^ia 0/ 'lff"£p««AiTtf/ <^ t oik^olv ouaj- 
i^pY]Byi(mv aail^etabv' ^ oiosveAOi yi i^ ""^voucc t^ lavTzSv k^ K^es^ dvctAPj/iy o\g th- 
73^[jLfji,iXr]K^(rajv ekdcncn (^ikIw' to fJ^ J^ T^ '{Im^cncag tQ (^tCAiou ^vizf ^z^criKiioY 

KEO. A'. 

'« AHfzjt^ Niyc56«, (3i€^.iov oe^oicog NcLiifjL t lA;W(ra<«. ,, Taro /m5^* ottS y\ ilco-d^xjo, y. i. 
^^^a,(pr 'T^ '?!f^(pr]Ti)t^v' tS KvfJL/utsf-T^ q (m(p!wiauf 'Z&eparjK^l r ^voiav iv jlS{j '^ 
Iw Tv TTVivjuicf, 70 ayov -, ^ig r %iismv v]^tcoju8poig t olKaav Trapet^TO ^),aeAV )(gidwg 
/utsf-iigL^iog UoLvXog (pY]<nv * 'i^vng 3 0070 TTMvjmsi^ 7^ inf^cdg v^ tt) 'yi^oLfA,fA,ivov '^- * 11. cor. iv. i». 
<pdjau.-, <ho (t. i^MavL' nc^ hfjuetg Tntr^djojuSfj-, <ho (t ^KHfMp' J^etKVvg oti ^ ajuTvig tQ 
ajytn TTViu fJigLTog ^piTog oi 7? TraXoui juL%Tei^v, ^ 01 rd t^ H^vrig 8J3^^mg 'yj^v^T^ jiS^ot 
fJLvsfie}^' Sj!3^(poept Q ^ctre^g TV J(cf.Ti7r^y>v t^ ^^'^ iinT^T^QujuTV ciui Cii'i^yiaj\' Sf^t^ioig y6 
(pMoi ^pt<rjL(g,Ta)V ilaii to q ojuto TTVivju^gL' * ^(poe^ jS^j If) TO. (hcfhju^a Kiyav , gy q •!. Cor. xii. 5. 

poenae obnoxios ob irapietatem et peccata sua, sic adfligi permisit; Assyrios au- 
tem qui crimine proprio Hebraeis molesti fuerant , necessario punivit ac ultus est , 
propterea quod animi vesania ac pravitate ducti , in tantum sceleris venerant , ut 
quantum in ipsis erat bellum Deo indixerint. lam sicuti Abdias Idumaeis canit pu- 
nitionem, quam deinde passuri erant, post hebraei populi Babylone reditum, ob ea 
quae adversus Hierosoljma eorumque incolas antea deliquerant; significans omnino 
fore , ut haec a Dei voluntale illis eveniant ; ita beatus hoc libro Nahumus super- 
venturas Assyriis a Deo poenas recitat , quas reapse a Babyloniis perpessi sunt po- 
stea: ipse pariter ostendens , quemadmodum Dei nutu et haec contingere Israhe- 
litis permissum fuerit; et ipsi demum Assjrii scelera sua tempore idoneo suppli- 
ciis expiaturi essent. Et libri quidem argumentum eiusmodi est. Nunc ad singula 
explananda incumbendum est. 

CAP. I. 

" Lemma ( assumptio ) Ninives, liber visionis Nahumi elcesaei. ,, Hic quidem 
consuetus librorum propheticorum titulus est: vocabuli tamen lemma notionem enu- 
cleare , pretium operae erit. Unus erat sanctus Spiritus , qui horum munerum di- 
gnis suam gratiam suppeditabat , teste beato Paulo : habentes autem eundem Spiri- 
tum fidei, sicuti scriptum est: credidi, propterea locutus sum; et nos quia credi- 
mus , idcirco loquimur. Quibus verbis significat , eadem sancti Spiritus gratia tum 
veteres illos potitos , tum etiam recentiores qui novi testamenti mysterio operam 
suam locaverunt. Diversae vero pro instantia operis praestabantur facultates : divi- 



214 THEODORI MOPSUESTENI 

TO Trape^v oiTravm TrviO/^' ilTjwv yiuJu ^ (^ 7^ •^e/-'^ fJtJ.Tuy ^mAejpv, & ju^ ^ 
Sf0- tS ttv dj iu(gi.T^ J^icfhrctj ?\gyog ao(pictg, obWct> q T^yoq yycooicog k^ ro oiito Trviv/n^, 

p. 327. <t TOL cf^fig , iTTOiyl' ^UT» Q TTCfcVTO Cfgp^ei TO gK ;i^ <iyrO TTViVfACIL ^\^UX) lcf^iCt, ifCgi^Cf) 

f(gL^tt)g (^nAiTOLj' J^etKvug oii \j(p ivog tS a^ytn TTvgU/tcptr©^ a.7roLVTa ci/y^pyetTV' TroXv^OTmi 

3 ^ X^ T ^^'l(tV CiiiyVOVTV a/JTvlg CVipyioLI-, iC^-d'' oig r "STTOf^JcXv-^^tV iJi^VTO 'ryj CLVCLy- 

Koucov OK^ai ji^ ouZ oLTrciVTig a>g ilftog 7jJ "^x^ppMTOTEgjoj' icfi^vTV T yyo^aiv-, iTreiTno 
cvlw ojjiiig r cvvoioug Twhpct) ttov t^ Trotpacnjg f(guQi.gu(7iCi)g y^^^pvOTctg , 87z» ef^ujun-d^lwoLj t^ 
'fp (^etKVVfjJivcov d^coejLa, 'Zfx^iravi^^v /jjvri' e/ '^ w/<^$ «p^ olov ts axe^^n ^u^^ t Trojf- 
^djovTtdv cfi^^ T jL(^d7jcn.v, et fJt^h iravTWV iobVTng "^Troaua^rctVTig aui aKpilBeia, ttoAAjj 
^Zt^cji^t/j^ ^lg M^pbivotg, ri Trn yi TOLg iirrce (po(ii^g li (^ "^JToppwTot^ ^coejicL; Jiiva- 
Tov Lw auToig ^jzmJt^^oii j yA] tzJ' ?^yt(rfjt.c^ 'zu^jz^v k^ t t^ ^ooQjLCLg n^^v 6J^i<^-- 
fjLivoig Tp TrapovTzov; «tw t /t{^;^ezov Xiyl Yli^ov cv OKguai yiy^voTtL r aivcPi^va ]<^etv 
C4C tS iipa^H nc^(^i^iJt.ivlw' iTretJii m t TrviujLc^TQ^ ^S/-<i 'Ztr^ii^v duni tIco S^voiaif 
^^bTrocmacrtt Tp TrapovTcov, Ton 'zsr^trctvi^v t>? d^coejta TroLpiojiivaai. 'fyj c^etKVvyAvcov ■> 'iv 
coaxnp 'i^co t^ TrdLpimtg "^dVOjuSpoi :(^Tztgztaicog ;^-3"' vTrvag t '^imtigLXv^Ofjbivcov cfi^f^idzt 
T dict)Qjiav , HTCO TPxg Tri fA/eTCL<^ai T^ d^voioLg "yjzso T^ T aytn 7rveVjng.TQ^ )(gcd%<^/j^ot. 

^eJl-TQ^y 'ryJ cf'et}CVVfJl.iVCOV '^JZSOcfi^lVTO tIw diCOQjLaV. 

p. 328. 'AAA5t y^ cv %iavTYi ngLQigaai yiVOfJiivoig ouuTolg TroTi fjCiv (giavTlw tivol TroLpa^TO 

tIw JlicfbcaTtaAicui/ tQ aym Trviu jmgT©^ h "^^exg-i oo<7i cfhtcetv ainhg ooanip Tivog ?^?\9wuT0g 

aKsetv Ti (^ TTOLfJivi^aJi' STCt) Ti cfi^^af 'P/J avayjcaJcov tIw yvcdaiv coauip owu ^g^ o 

Act. X. 13. fLaifgmg WiZog 5^ t^ aivJ^vog d^cjovvig aKMv iJh)ci KiyliaTng 'Ze^g ojutvv *, dva^g Ui^i 

siones enim, inquit, gratiarum sunt, idem tamen Spiritus. Diversa dona ait, unum 
nihilominus , qui omnia suppeditat, Spiritum. Immo et gratiarum catalogum recitat: 
alii quidem per Spiritum datur sermo sapientiae , alii sermo sc^entiae iuxta eun- 
dem Spiritum. Tum reliqua subdit: haec autem omnia operatur unus et idem Spi- 
ritus dividens seorsum singulis prout vult. Omnia scilicet ab uno Spiritu fieri con- 
firmat; ceterum varias , prout res postulat, facultates dari, quarum ope gravissima- 
rum rerum notitiam excipiebant prophetae. Itaque extasi quidem omnes , ut credi- 
bile est, ad sublimiorum rerum cognilionem comparabantur. Oportebat enim eorum 
mentes a praesenti natura procul abesse , ut uni possent reveiatarum rerum con- 
templationi vacare. Nam si fieri nequit, ut nos accurate a praeceptoribus imbua- 
mur doctrina aliqua, nisi animis ab omni evagatione cohibitis, sedulo dictis mentem 
intendamus: num prophetae terrificas adeo atque inenarrabiles visiones percipere 
potuissent, nisi mentem antea, nempe sub ipsum visionis tempus , abahenatam ter- 
renis habuissent? Sic beatum Petrum scriptura dicit in extasi positum vidisse sin- 
donem de caelo demissam. Spiritus enim gratia mentem eius primo abstraxit ter- 
restribus, tum ipsum idoneum reddidit demonstratarum rerum intuitui. Ac veluti 
in somno dum tantisper a praesenti corporis conditione degredimur , revelationum 
imaglnes animo recipimus; sic prophetae migratione qqadam mentis sub sancti Spi- 
ritus constituti gratia , oblatas mox res contemplabantiir. 

lam vero in hac po^itis conditione interdum quidem tale exhibebat magiste- 
riuin sancti Spiritus gratia, ut sibi viderentur audire quodammodo aliquem loquen- 
tem eosque erudientem; eoque pacto imbuebantur rerum quae opus erant cogni- 
tione. Sicuti revera beatus Petrus animadversa sindone , audire insuper existimabat 



IN NAUUMUM CAP. I. 215 

■^ODV )(^ (petyt' * cvTivdiV ^ 6 'Zi>^(p^TV\g 'Hcrouct^ (pnatv kvqjh -ng fk{<^djcn tJj aLKOvi * is. liii. i. 
M/^; aiitotw }(ff.Ki<rcu; t 'Z&^^t^g-S^eTfrcM/ "^^jptAu-vf/v dmro -deio-^v, iTreietii coaznp iivog 
?\.iy>vroq d.x.^etv IJ^ai' i^ q otb xo/ nva oTrfctaictv c^VTeg fMT OKeivy^q maov t Agj^- 
juS^cdV ax; ote fJiSf-K^'^^^ 0«'^©-' 6p« (S^ t cnvcfbvct ioo^ i(^ Trj6 Aiy>fA,iva)v 'Zi^q avihv 

iefi^TV tIw J^lchLCmctK^iCLV' i(C^ fJl,lcv ^ /^)($iex(^ 'HtTCUCL^ OT? Agp/</ pW iCd^iVivaJI T 

3?ov, ;fptf m cn^(p}f^, yiKiH q ^ tK^ 'ZS'ieP5 ^rcv yivof/^ivcav (pcovav * Sfs^ toto ttdtb |a.gy • is. vi. 2. 
Myl, A^o$ xt;e/« 05 l^gTO 'Ze^? rovc/V ji tov«A , A9;^v )(gcXc^v tIuj cvi^yioLV-i i(c^ lui 

lcfbK<l (pcOVti Tiy< ch<hL(rHOfdpOg TrctfehviS-OUI TO JioV TPST^ efiy o^cxiv lui ilefkv OcfH W Oefk, 

tIw ')b7n)>(^Kv']^v HTte ;^A^y, /c^-S"' Iw ooav n cfbz^v iTrctfefiviro to ^dt^^oiiKOV to ojuto 

(JtffJiOUVrl j f(^V i^^iTO iTT ifJLi ^}p KVeAH KiyVl' }(^ yb ;(J,VTZlLudtL ^l^^ Xf£/« tIuj Cl/i^- p. 329. 

yleLv tQ oLyiii 7rvivju(gLT(^ ovofjf^^i' ^CP^-S"' lu) wojji^ l^paLTrfof^ivYi t^ t» '2«7£p(pjiT?# Sf^voicug 
rtw cficfdcmoLXiouf ouuTYi TTctpei^TO 'rp dvoLyKalcov %iLto cfii n ^ovKiTOLj ^ to Xvift/uigL' 
6K7ikr,'^icoq yip t7 yijuipv •m>K?^}cig '^jzavj^et^ajf %lg 'ZEr^^pyircug ^nT^jLSpog h dwg, u-d^epoLv , 

cu/TtJv T^ Sfg^voioLg tIuj juuTzlguuiv iTroietTO, &)$ av oijL($L rri %iolvtyi ;^^5^o^ ja^ ftei^ovog 
tQ (po/^a T/J fJCAKT^vitov efi^ivro tIw yidcnv KY]f/.ju(Sf, owj tQtv j^gLKei , l-^etcfij tS Trviv- 
jl(^t(^ J7 yoLQjig ooajJip oL-^eS^v <^?\sLfjLj2cLV0fjLivn T^ Thi 'Zt^cpriTh ^J^^voiajg «sz^gp? rlw "^^tu- 
)(^Kv-\^v ojurlw ju$i<^ 't^ cfetK,vvfjLivct)V ro auro 3 ^v^o3a <pv\ai' Kr\fJLju(st NiVdG^i, ^i- 
^Kiov o^aicag NccHfjL tQ iKwta-auLa' 'tvoL ilTrri oti 7rvivjL(c)Lr©^ ^ejirog a-S^^ov ri t ^St^ep- 

p'iT^ Kn(pdfl<7U, S^VOIOL <te^g rlw ^COQJLOLV OfceiVCOV JUATi<P1 , cO' U>V TOL r^ NivdGw ovf^fBn- 
C^/j^OL JU($LdwVy tIw C/K ^ cfet^iVTWV CWTtil cficftLaTtOLhicLV TrOLfei^TV %fig OLKiiQVai' Sfi- 

vocem sibi dicentem: consiirgens Petre caede et manduca. Hinc etiam Esaias pro- 
pbeta ait: Domine quis credidit auditui nostro? auditus nomine appellans exLibi- 
tam sibi divinitus revelationem : siquidem ceu loquentem aliquem auscultare se ar- 
bitrabatur. Interdnm etiam post aliquam visionem sibi oblatam, loquentis vocem 
exaudiebant. Veluli beatus Petrus sindonem simul ceriiebat, et rerum, quae sibi 
dicebantur, doctrinam excipiebat. Quin adeo beatus quoque Esaias , cum aiebat se 
Deum seraphimqne videre, voces pariter ad se missas audiebat. Propterea scriptura 
modo ait: sermo Domini qui factus est huic vel illi; sermonem appellans eam vim, 
qua ille qui erudiebatur , putabat se a voce quadam necessariis notionibus infor- 
mari. Modo eadem scriptura dicit: visio , quam vidit hic vel ille ; revektionem hac 
appellatione designans , secundum quam propheta spectare ahquid credens, id quod 
sibi opus erat discebat. Idem significat locutio: et fuit manus Domini super me. 
Nara heic etiam manus Doriiini dicitur pro sancti Spiritus virttite ; qua Deus ve- 
luti atlingens prophetae mentera, doctrinam ei tradebat necessariam. Eiusmodi quid 
significat etiam vox lemma ( assumptio ). Nainque admirabile aliquid saepenumero 
demonstrare prophetis voletis Deus , subitam eis mentis faciebat conversionem, ut 
hoc animi hahitu adfecti, maiore cum reverentia futurorum scientiam acciperent. 
Assumptionem itaque hanc dicit; qui Sprritus sancti gratia tamquam repente corri- 
piens prophetae mentem, convertit eam ad rei demonstratae contemplationem. Pari 
ratione heic quoqtie dicittir: assumptio Ninives, liber visionis Nahumi elcesaei. Nem- 
pe intelligitur prophetae metis a saticti Spiritus gratia repente correpta , atque ad 
contemplationem rei revelatae conversa; unde cognitis futuris Ninives casibus , scien- 
tiae oblatae nuncium propheta audientibus iinpertivit. Idcirco autem assumptionem 
$imul et visionem ait , ut priore nimirum vocabulo declaret modum quo Spirilus 



V. 3. 



216 THEODORI MOPSUESTENI 

ThTV ^ kmi^jutgi i&l o^aiv n^mtteaq-i tvcL TZti fji,iv t Gomv 7* ovipyeictg r ctyiH Trvivjm^ro^ 

V. 2. " Qioq ^yiAci)Thg (^ 6/KJ)iKoiv icv^iog^ ^ c/K<h}tav Kv^iog /^ dvftbiy t^ c^ehiuuv Kve^og 

chr VTnvctvnag curr^, n^ cJ^cuessv ajuivg d^ 8;^p«e tti/n/. s? Z)i/\9v ^A^ tQ d^ov rlw 

p. 3w. 6fiylu/.y Iw ^ %lg oLyLv oLTOTmg yivo/t^oig Trctpo^vLvoju^og Ji^rctj y^ t oLcn^ovuitTwv' 
ovTwg Xiyl tt), iichv Kvpi©^ (^ i^yjXcacnv, }^ TTcLpco^vvByi ^ ooylw tjafy ojut^ kclj dvyi- 
* Deat. xxxii. '^^cov * iigLV^Qcv^ %'ivvv i7r<iJ^ bpylw Yif/,^M Xiylv -©^^ -3^5 np r Nivivm^v Mvvfd^ei- 
(xuv-i ilr ovtZ rp aiasveAcav' cv y6 r^ ^ctcnkdjii^nii Tihxi to \^vog ojmv <hi?\9l' vmp m 
aL<Pt^etct Ti j^ <ss^vo/AAa, T^^g-vi ^Y\<m/u8poi-i %aviVTct /u^ (^ TnXingLVTct j(gL}(gs. S7oAA«5 
Ti iTzeptg cf)ii^)(ciLV, ^ -3^5 ojmcn yi GW \(recf.v\KiroLg' iTnXviXv^Tig Jl }(^ rvi "Igpa- 
ffaA»)jM., /UiKpov yt 'zses^ ouurov ries^VTV 7wM/uipv (^ diov >(g,xdg cvTivd^v M^^aTO, ^og 
^iiAcoTrig Xiycov, avn t (r(^oJ)ict Trapopyi^nQ^etf ^ r oi(^(Betcug ilJiijg, (^ /j[^ TToAXrig /tAp 
OKchftav T^ opyig 7a$ -Zt)^^ r av-d^^JiTmv '"fkn^/u^cLi; aa?/3«a^, imvrajg q qs^ ^^eS^^V 
(t ovavTiav ^m^s^ ojurov yvcofjt^fw oujpH/LS^fjng TifJLOdpH/uSpog Tg ^ TravTiXc^g a(pav'i^a>v itTct 
iTretJSi vuv 'QtVTct (^v\(jt tioKKIuj t ^« (pi?\gLvBe^7nav t^ ajUTt:g '6^J\<^<lyfji/ivii, Q7rluj'i}(ct 
Ttj^ Th /L($L}(gLejiOv \cdva }mpvy/uL9LTi TretSiVTig 'z&es^ /Lf^Tcivotav itJbv. '^ Koe/og /mgLKes- 
dvf^^i ^ /MyaXvi Y\ \%vg curnf' j^gjf a^cocdv sk a-&o)(^ai Kvei©^. „ ''Q.cmip y6, (pn(Jiv, 
avi^i}(gLKeiv oiJkv ^ Trapopav a/u^Ttl/b(gLrcov t6 kolj acn(By\/L(g,roov ^^Aji-^os, iTretJ^ av Viu- 

p. 331. ouvrotg iJri 'zs^g (UL^f^ihiav , Hrcog aoKStmv '^^JeiKVvrajj r iavrS JijLuajuuv tz^ jutiyi- 
^i T^ i^fjLooej.a4 :> iTriJ"^ oLV OL /u/iTttv oviTct 'Mcuovrotg iJ^ri ^ «ee^epg aKepv auifieict? iM?\ff.- 
}t6rag, hig ovk d7mX?\gLT^<l >?}) iy}iXv\/u(gLrcov , hJI 'T^ '^ %lg df^p^m/mgLoi TtfJLOoejiag .^ olti 

CAL T^ OiKetOOV ^S^eS^^iCOV }(^^KeJI.VOfJLiViig. 

sancti vis se prodit; posteriore autem visionis vocabulo , demonstratorum oraculo- 
rum intuitum significet. Incipit autem sic. 

" Deus zelator et ultor Dominus , iracundus ultor Dominus , de inimicis suis 
ultionem exigit Dominus, eosque de medio tollit. ,, Zeli nomine appellat iram quam 
Deus vesanis hominum actibus exacerbatus concipit adversus impios. Sic dicitur: 
vidit Dominus , zeloque excanduit , propter iram ad quam eum provocaverunt filii 
, sui et filiae. Par est nunc quoque scripturae locutio , dum iram Dei recitatura est 
contra Ninivitas sive Assjrios commotam ( namque in urbe dominatrice universam 
gentem disignat ) quia summa impietate ac scelere usi , tot tantaque mala tum aliis 
multis intulerant populis , tum denique etiam Israbelitis: quin adeo Hierosolyma 
adorti, ipsum propemodum Deum bello lacessiverant. Quamobrem praeclarum fecit 
initium propheta appellans Deum zelatorem: nempe ut diceret, qui magnopere ira- 
sci criminibus solet , multaque irae vi quae patrantur ab hominibus scelera vindi- 
care ; atque eos omnes qui hostili et adverso in eum animo sunt , poenis irretitos 
' exitio addicere. Deinde qui haec nuper dixerat , item multam a Deo benivolentiam 
erga Assyrios adhibitam ait, quo tempore beato lonae concionanti adsentientes re- 
sipuerunt. " Dominus patiens; magnum robur eius. Absolvendo non absolvet Do- 
minus. ,, Quantum enim, inquit, patienter ferre et dissimulare peccata ac scelera 
novit , siquando homines ad meliora converti viderit , tantundem demonstrat vires 
suas in poenae magnitudine , siquando sine paenitentiae spe lapsos senserit , atque 
in malitiam summam provectos. Nimirum eos neque a criminatione liberat , neque 
a culparum poena; quippe qui iam suisraet actibus d^mnati sunt. 



;>. 332. 



IN NAIir.MUM CAP. I. 217 

}(^\€i 7» •3?« T 'Zt^^iV TO a-c/TO Q 7«7r) ;f$t)r ^ rjt; oLV^^-nwv (pMcn HOK^^M^t' Oi", 70, 

•^iivcdcmi KvCiog Tag ocf^Hq r]^ ay,cofA.m' * cu/($D37z ou/) 7^70 (pinmv on viti) t^to ^sy^T?av -ps.xxxvi. is. 

crticrt^, TTctfTEAM 3 v/iCiv \imytyeiv r aTTCvAcictv. " Ka/ vg^pgAct/ Jtovio^Tvg 7n>cf&v ctuni. ,, 
"AzoAhdtog 7Z«r 6c/S? iiTreTv-, iTiyiyiyi. vi^iActj Koviopivg tjvJ^v dt^' iTrcicTy) yd 'iTnrcti tzS 
/A^ 7ToK\Y\q opfjLcSvn T^ KivncTicog tv zoviopivv ^ct(^'i^ovTct >civc\v, tj/tj^ a^YliJt itOVlOpTVg 7W- 
J^v ctf Ve^iActj' ivct iiTryi oti Ofi/^/S l(p' v/^q T cii^ TiuvTU ;^6' v/^ (Tvgpi(^<l. " 'Att^- 
Xcuv ^y\ff.osYi }(^j\ ^y^pcuvcov ouitIw, (£' inzvTct^ g^ Tro^i/^Hg cJ^ipn/I^. ,, Avictomg q k^ v. 4. 
fjsvvs <^u>vy\ ^?\gL0sctv 7? ^yj^yo^ K^ TTvQiftbig awi C/fcdvYI, J\lKC^V OTI iic^Ciq TWV^ JjJItu 
70 v/AJkT^^v av<^/jiff, ^ TO 7JXyf&og ro Trap o/Juv oiviXeiv (^aAyidivn. Eitu ;{^ t yvo/j^'ii 
T "^JCTDJ^a^/K TTctpi^/j^oq " coXiyjo^ y\ BoLcraviTtg y^ o Kap^JiA©-', (t TmvTct Tct o^cm- 

^WUTCt T Al(icLVii cJ^'iKl7nV' TO. OflH \(r€i^y\ OLTT duTii, }^ 01 l20'JJJ0i i(raLKiV^(rcUr ^ OLVi- 

guM h yyi "^>C70 'Zt^awTrn h (jvfjLinxcrtt ^ }(^ imvTig o/ }(^TDi}to'JUi)Tig ov olutyi. „ Ka) yo ^ 
O/TCiTTX (^vicriv v/^ ipytl^o/^jcov i7Ta%ov 01 'lcr^yiXiTot^ , y(^ r cumf yvcufjLluu iyiviTO' o; 
^igLTiyvcoitcog cwTtSv Sfgj r dcri^actv, iictcnv atniig Tni^eiv oLTnp auu-wig iiTctylv ifBiiXiSi' 
cog^ «^ v/^iipctg efujuoL/j^cog Lu iicf^ c/x.eivct, clv^a yvcoi^yfg ipyt t^ ^eict^' <^ S^ tStu iti 
h Bcttrctvmg (^ o Kapp^Ao$ (^ tdl cn/juvoL r Aifictvii 'zs^g oL7njo?\4ctv iiJ^iv, opyi Tg y^ (^avoi 
/juap^ awbi^civyj^^rctp imvTig' (^ cnjuuTOfjLCog iiTreiv oLTmcroLV r^ 'Ztt^ro-^icog t^ olyceicLg dcpet'- 
Aiv tIuu yluj c/Keivlui (juju %lg OiKii(nv ojutIuj, /A.icmrot^ cwTiig 8J3' r ct(72j3acty. 

" n^ ^zi^crwTrH opyng ciurd Tig \}zs7)^ai^ ; (^ rig ctvTi<pia^Tcij cv o^yh ^yJii, cwni; 
dv,ci})g ctW 7ii>c^ "^P^S? ^' TTi^a^ Jii-^pvl^yKrcLV a.7r JjJVd. „ ''E^Ti ^ivvuu c^ ci^eivcov 

Ouaenam porro est harum rerum demonstratio? ^^ In consummatlone et in 
commotione via eius. ,, Viam dicit Dei actum; quam locutionem de liominibus quo- 
que saepe usurpat scriptura; veluti, novit Dominus viam immaculatorum. Hoc loco 
ait, sibi id nunc propositum esse, atque idcirco in vos ruere, ut vestra omnia usque- 
quaque commoveat , vobisque exitium inferat. " Nebulae pulvis pedum eius. ,, 
Consequenter , quia viam dixerat , addit, nebulae pulvis pedum eius. Nam sicuti 
accidit ut is qui multo cum impetu currit , pulverem in incessu excitet; ita divir^ 
norum, inquit, pedum pulvis nebulae sunt. Nempe significat a Deo in vos irruente 
nniversum aerem contra vosmet convolvi. " Minitans mari , iiludque exsiccans, et 
flumina cuncta devastans. ,, Qui potest scilicet unius ope vocis mare fluviosque pa- 
riter exsiccare, Quibus verbis Deus declarat perfacile silii csse vestrum populum 
quantumllbet numero ingentem exscindere , siquando voluerit. Deinde rei gestae 
demonstrationem proferens: " imminuta est , ait , Basanitis et Carmelus, et omnis 
Libani flos defecit: montes a Deo concussi fuerunt coliesque commoti: tellus coram 
eo cum colonis suis inhibita est. ,, Enimvero quidquid, inquit, vestris manibus 
passi sunt IsraheUtae , eius id omne voluntate contigit, qui illorum sceleri infen- 
sus sivit eos pati, quaecumque vobis patrare collibuit: quare haud vestrarum vi- 
rium illa fuerunt, sed divini consiiii opera. Proptereaque et Basanitis et Carmeius 
et Libani decor cxitio dati fuerunt, montesque propemodum et colles simul omnes 
commoti sunt. Atque ut summatim dicam , cunctam ab aspectu suo terram iliam 
cum incolis eius submovit Deus , vitia illorum abominans. 

" A facie irae eius quis sustinebit? furori irae eius quis resistet? Furor eius 

28 



2IS ■ TJIEODOIU MOrStJESTENI 

rlw '^TTDc^ei^iv y OTi «c^tj$ 6 aydjgu<Q-cij J^uuujU^og tyi ooyri tvi diia,-, ajjvkpK^q i^vn (J^ 
C^ cv fJAyiKaic, Jbvci^^eicuq-, (t. G^ cn 72Aa5">) ;^5ifwV(r/^ i^uV Sfg^-d-puf^eiv t^ yJ, ttum-' 
viXc^c, a(^cLv'i'(^av . Kct) TO 'o/uioict Tp 'Zt^^v Xiy^v " ^»i?o; KVQjiogj -^jZtm^Sfacnv o/jtvv 
p. 3S3. Ci/ y pjipcL ^}^i-\iw.(;-i }(c^ yyvcocmm ch^ ib?\ff,Q)ii/u8^Hq cujtov. ,, £57 fM^ yt^ (pncnv ciyav 
^i?\gLV^^7r©^ (t ayctv ilJt^c, iJi^ycTeiv G^-^ '2<?i£$'$ ojjtov c^VTCtg, yjj^ t a.7ri^Klu) cwni 

A-- 8- ehJhctdiTa^. " Ka) c-;/ i(^^ithv(Tf^c^ Twpeica; awjTeKcicLv TiOincnTcLj- g^ <^%iyi^fJ^v'<iq (^ 

. cf^^ ^P^p^^ cmW J)<JdriTciJi cmoTQ-'. ,5 'ETTCtJ obv Q 'Z«^^$ opylw viva-ri, ^uth; t;^'»? 2t/- 

fl«;£^y5 £«0«55 H^gLQinKvcr pc/v t\vcl ^ ^ o^fjSig i7my<( 7^ olKetccg, J)t' ^$ iravTiXYi /j8p io- 

yi(^iTctj (^ ci(pctvi(Tjns>v T /Jio^n^v' ajnxvTcu; 3 cT^iir l-imvigttjt^uaq aun^ <t. ToXfj^TOjq 

odjm 71 l2'eiAi(Srctj ci/ctvTiov, cmoTCo ^c^fictWi (C '^Tro^ct ttoKKyi tcS /uuy^i ^o i-fray>- 

"^- 9- 'judpodv ojuToig y^yJiv. " T/ 7\QyZ,i^ 'fh t kvqjlov, ,, '0//j?/£tv %\viuj (^vicnv 'i^Ti -tz^i 
caW tLo 'ivvoiccv; Ji |t.tyi v'0/^(^m Jwocltov v/mv u) 7wXifA,eiv tc^ ^iiiTO)j a(p' 0'j cfn u^ 
'c??i£9TS£pv iTT^yiKvdui^ TYi ' li^ncTSLKnfL , HTtt) Ti (i?\ff.(r(py\f^oi^ ih T d^ov cJ^iTcivccTi ?syig. 
" ^iuniKeioLV OJUTog TWi^iai, }(^ ioc c^cchnviai J]g ^ td ojuto cv •3"A/'\}.</. ,, Aox//<p:cra^ 
■^ U/t^ TravrsAw irovAcrvji t dcpav/cr/^pv , bTM^ d-d^Qpov tv JhySiv cujm ^tSt-S"' 6^«/^" a.77»^- 
yb^iTOj, co<^ [xn aiyi^lwciui cTdC-TS^v ouutov TiXnylw iTHViyyMv , a,-&^ctv q vjuuv ^Sctz) t^ 

V. 10. fss^Ty]'; TiXyiyiig tIuj (i7ict)A€ioLV ly^i^ouj. ^^ '^Oti %cog d^juiAXi'd ewrcSv ^pcizt>^'imvTa,j. ,, 

j\ 334. ''^fig^ iiq TravTiKr, j^gt^g-louoj iravTCL tcl Tra^ vfjAV iyAfMcLV. '' Kct/ ong (rfju?\ff.^ 'Zi^TiXitco- 

fAfjn jSfi^d-yi-TovTOui , (t cog i{^>\cf,^'A ^Ji^oiW firt^^. ,, hIkIuu q cJKCivvig 7^ (BoTctvAg '^ %ig 

dj^yfjislg ^^j.7^^.iyjo\j!iVAg -i iiJct iJzjrr) TravTXV "i^p 'Z&^aniaovTcov a.v a.Kia%o^iVAg y/vluuc^v -i 

. i{^IgLV ciKfjj^cn^ TfdvTig '^jzsh TToKifjjcov ;(g/\fffLAg Ti. J^i>c!u> ^A^g cog \:zso TW^g dcpavh 

^ycnS'^ 7P 'fhovTXV vfMv iiJht[J,cog apKCtv ^Zer^g tIcu 'ipoJhv cwtojv oloi rg ovTig. 

(Jlssolvit principatus, petrae ab eo conleruntur. Hinc enimvero voLis constat, ne- 
minem posse poteslati Dei resistere , qui cjuidem par est conterendis imperiis ma- 
ximis ac potentissimis , iisque funditus destruendis. Tum similia priorum dicens: 
" bonus Dominus expectantibus eum in die tribulationis : novit ipse qui se pie co- 
lunt. ,, Est , inquit , clemens admodum et valde beneficus erga illos qui spem suam 
in eo collocaverunt , feiusque minas reverentur. " In diluvio transeunte consumma- 
tionem faciet. Qui eum irritaverint atque oderint, persequentur eos tenebrae. ,, 
Verumtamen ubi ad iram spectaverit , dignosque hac aliquos nactus fuerit , dilu- 
vium nescio quod impetu suo convehet, quo summam cladem improborum edet: 
cunctosque sibi adversantes , sibique resistere audentes , tenebris multisque angu- 
stiis circumvehiet per impositarum magnitudinem calamitatum. " Quid cogitatls con- 
tra Dorainum? ,, Quaenam, inqult , consiha in eum molimini? Num bellum adver- 
sus Deum geri posse putatis? Sane ex quo primum Hierosolyma oppugnare coe- 
pistis, his Deum blasphemiis lacessistis. " Consummationem ipse faciet; non vindi- 
cabit bis rem eandem in tribulatione. ,, Decreta quippe suprema pernicie vestra , 
adeo violenter suam in vos voluntatem exsequetur , ut. opus ei non sit iterato ictu 
ferire: subitum enim vel prima plaga interitum vobis pariet. " Quoniam usque ad 
fundamentum vastabuntur ,, ita ut omnia apud vos sohtudo fiant. " Tortllis more 
^milacis devorabuntur , et sicut calamus ariditate occupatus. ,, Eius instar herbae 
<]uae saepibus circumplicatur , atque ab obviis quibusque beluis consumitur, cuncti 
ab hostibus absumemini: aridique ritu calami, adgressorum vestrorum tamquam igne 
destrueraini, quorum incursibus sustinendis pares non eritis. 



IN NAUUMUM CAP. I. 219 

" 'E;c fl-S oJ^iXiUCTiTaJi y^Q^^r jj^q y^ r >cue/», TPsyy]^ ^aX^LojL^jog c^ctvnct. ,, Yavx, \. ir. 

ttoA^ Txj T vaoy lyJiTVi t -S^froy; 87» ti 'cjJigp^gpv c^o^crar aurlw ctvsAay «; «Jiv Tjzjt) 
T 5?« |So«^tTc&^ ^vcji\Ji!i\ljJ\ Ti Sy; " twcA Ag></ ;ct;e/05 ;(5tTa^;^v hc^ciiuv TroKhc^v. ,, v. u. 
''A;c8g %'ivviu cLTivct vvn^ tQ ^KfjLr.piscrQ^ OKavn nw '^^(pa.iViroj dio; o TnivTwv }cv(j.og 
T Ky y''ju l-^vc^v ThTv ;^6 Agp^ Tv vcPutz^v ticX^c^v. '' Kce) «twj Sfg^^AnTovrcui. ,, 'ilg 
^ av a 77?, (PM57V, uJ^p l^ ucfkro; \v 77vi 707r<i) (jvvi^i /^ :toAAm5 J];^5>;a^2v T^ iU/^~ 
petctq-, HTCt) ivavmv v/ui^q ct(poQjL€t Tyj Ii9"v^v 6 d^og ^si^^^cf^a; a,7mXtict, " Ka} ai,KOr\ hk 
Ci/ctKH^rricnrcLi "in- ,, «? it'A7iATi cra ftri q d,xa!ct> u) r Tmvr^Ciiq "iTivXoiT^Qroq. " Kct) vOv ^. \z. 
owJ^i-^co rlw pa/Scfbv <wt^ "^tw crS, }(^ G^ eha-^ig (m J^ppw|iw- jj Uctvvx, yt^ as vx 
(ntY\7rf^, (^ T ^ctcTiKeictv Iw l-^v lc/6x,eT$, (wyjco-^co' ^c^ 7ra.cmv rLo e^iLUct^reictv luj kJ} p- 335. 
'^?^'' TJzzro^ei^f^v 2^;yfc53 wazrjp 7701 Jicr/uiolg auT^q rvi of^iiCTict (c^.^ctKXctJV rij oltcet^x,, irav- 
TiKo&g ^TilJLCd^ ocTi fS^ '^ a7WdXl\ctg lui \:zsoyAvc\g Trctcmc, (m 7^ ^ctcnXactg ;^ 7^ ;i^'. 
'St^ ;($tf -T^ c^8a7cfc$ /ct) )(gL-d' iTc^v il^g co; intog ccc^ctvi^oitivvig. " Kc^^ cvnAencLi ^z^ ^- »*- 
«roD xuV<©~* ,, TdVTo, yb (Z^ o-S ^^^s^&ct/ ziKiK(£iKAv •Sboj. " Ot; azrct^yjcnrcti c/k tS 
ovo/Li^rvg o-« iji. ,, 'eW^^ oi tJzto (^ctcnXeictg ovng icodztcnv 'fki c^sir (ictcnXictr a,7mvTct 
dvct(^'ipetv j ii^ c/>c '^ OKCivcdv >(^Ket^cti 'ZEt^cm^e^ctg , cag "uz^ra t d^acncty ovT^g t Ci^ti- 
vwv, 8;c ?TJ (ra (p>iaiy m ovo/n^cnct iichtftH (pctvncTiroLi TmvnXc^g "^jTuAAupgvy. '^ 'e^ o/^t» 
3^8 0-« cJ^oKQ^pdJcTOi yKvnfct^ ngj^ ycdv djTc/, ^avfj,cLi "^nplcj ctHj oti viTiftcodng. ,, :Eujuct- 

CpctVlC^ ytp ffOl }^ TU il:fti}/\st-} Oh TIvKKlaJ OLTlivifJmg T TlftluJy OLTTt^ CDCnTi^ Tig ^(p^ (TVl 
'f^Y\cn'^ (TJVaTJVKKvjU^OL (t aVVOLC^OLVl^O/U^pOL,, V^ /J^VOVH^ (TJV^OLTlfQ/^aL rY\ (XTlftlit rri (TYl. 

" AiOTJ /cT» ^ TCL "opY\ TTCehg iJcty^iKt^o/^QV a^ a.Tiay^iKTQvr©^ ilprvLu. ,, To7^ cfyi v. r. 
(py\criv 'iTovroLi 71VKK9} ol avct tvl opn t^ 'ispfe^craAMjU. dvoL^i^VTig y^ rlw OLTrccKcicLV ijcty- 

" Ex te egressa cst macliinatio contra Dominum; improba atque hostilia con- 
silia animo volvisti. ,, Ausus es haec facinora mente agitare et agere contra Do- 
minum, armis urbem adoriens divino templo praeJitam: eamque facile tc capturum 
existiraasti, quasi nihil a Deo iuvanda foret. Quid ergo? " Haec ait Dominus re- 
ctor aquarum multarum. ,, Audi porro quasnam ausibus illis nunc poenas decernat 
Deus cunctorum in orbc populorum dominus. Ut enim cuilibet, inquit, licet con- 
gregatas alicubi aquas facillime separare; sic vos ab omnibus genlibus discernet 
Deus quum exitio tradet. " Neque audietur diutius auditio. ,, Ita ut ne famam 
quidem eius qui periit iam sis auditurus. " Et nunc contritam avertam virgam eius 
a te , et vincula lua dirumpam. ,, Cuncta enim sceptra et imperium, quod habere 
videbaris, comminuam: universam potentiam tuam quam in subditos exercebas, et 
qua ceu vincuhs popuhim hunc in tua ditione retinebas , omnino praecidam : omni 
scilicet ditione spoliaberis: vires atque potestas , quam in ahas gentes exercebas , 
iam merito evanescent. " E.t praecipict de te Dominus. ,, Haec fieri mandavit Deus. 
" Haud seretur de tuo diutius nomine. ,, Quoniam regum subditi solent ad reges 
suos omnia referre , atque ab illorum vocitari nominibus, quorum ditioni parent; 
haud diutius, inquit, nomen tui funditus pereuntis extabit. " De domo Dei tui 
eiiciam sculptiha, ponamque conflatiha sepulcrum tuum , quia dehonestatus es. ,, 
])estruam tecum idola , quibus multum tribuebas honorem: atque haec , inquam, 
fient tamquara turaulus tibi, tecum scilicet perdita atque deslructa, ac properaodum 
ignominiae tuae conturaulata. " Quamobrem ecce in montibus pedes laeta nuu- 



220 TIIEODORI MOPSUESTE.M 



V. 2. 



V. 8. 



V. 4. 



Tug eopTug (r«5 clttoJ^©^ tcS dic^ Tac, iv^g 0"«, Jio-n ov fjt.v\ 'Zo^^oSaiv 'iTj tS chiX-d-en 
f. vic ilq rraXalamv. ,, Eots Ji\ tC^ av P^iticv ov hcfhvcug, (^ jug f^g^^njci^trft^ iOOTag "rk ^ i^^y^g 
TTjS ^4 f^ TraffJig c^TThrpa t^ (mnJ^g Trdvv ^ ^Y^odv oog hk. clv i7n?^dvnv \ti ^ ttjS 
71 ^^(^^^paui T 'Z!y^a7)}tJ0V'mv vfJuv '^TW/^co^f^g oLTra^. A/o iTrctyl, 

KEO. B'. 

«« ^VVTVPiXiqttf ^ cJ^yjpTCt]. „ ^ll(pcLVl<^ ytP (pnOlV 'QcVTO, %>^/t^. " 'Avg/^M ifl(pv- 

mldv ilg 'Zs^awTrov cufnl' cJ^cu^ov/j^og 6k ■d^Ai-^icog. ,, Qeta, yip Tig o^yi\ coavip iy,^vur\'- 

p^Tl Tiv) 'ZffCLVTiXag OJJTOV ^iCr^iOi ;($fc-3"' V/^ i^CL^^QJU^OV' &)9? trg jM,W Q JUUCtV "^Xl^^LV 

■cvTivdiv '\jzffO'nfivm T^iTfov ^VTOL d>g ^zs^g (^ ^lLJ^a^ i]py\}tci)g, iopTu^etv b(p^?svT% ''Qh 
TV) Th %icLVTa TiTohf/>y]yJ>Tog i(gLT ojjmv aL7ru)Keict, "^iTri J^ 7\9i7wv "Zt^g Cfftr N/v<$6ira^ 
T 7^y>v. " 1.ico7r(£iaov oJ6v. „ '^O^ Jh (py\at CffU' '6^ivc^ aoi judK7\gvTitj;. " K^tjjoov 
hcr(puog. „ ^var(pi^ov 'S^og IsazLVTVW ^(poJbv ej Jt>vYi aztvTvv. ^'■''AvJpiazLf r^ J^o/ a-<^oJpcL. ,, 
NuXi 0-8 T /uuiy^klw c/Keiv!w tf^J^ei^cLj J^xxjool fxiv . " AiOTJ aLTriqpi-^iv Kvejt.©^ rlw v^qjlv 
'lcLitco^-i ;^3w5 i^/36zv 7X 'itT^wA. ,, hK?\c(, y6 ov J^ujucltvv aoi tu Ifhyvoju^a. )(cl)(^ 
Sfa(^vyeiv -i irreiJh a 7n7n>ty\)CCLg i\g (^ 'lcrg^.yjA, iig r )t^(paAlw iZi-^i tIuj a^lw o d^og. 
" AiOTJ c/K.TivaosovTig d^iTiva^cLV oyTO^, ^ tu )i?\.y\jL(^Ta ou/rtfv J)i(p^etpeuf, oTJka J^vuu- 
p. 337. a^'icLg duT^ cJ^ av^^TTOdv. ,5 TocrauTH ^ iqtti y^ o-h Tp 7PsMjuuct>v y\ J^uuoafjug.^ 0)9« 
CTB J^liclw Tp CJCTivaTlovTatv gcQ^JiTa, T^ a^/o^ "S^l^aAeiy t^ oix.eictg, "^TroXiaztf Ti aTTOJV- 
tcl; g(p' 0/5 ctf; i{jiKV)tAct))tcai cn (^ /52%/ t d^^Treiav y\%oXY\/uS^oig t o-^t' /^/g^ i(p^vetg' 
(^ aujuToi/.cog ilTreiv 7racroLV 0"^ t TroKijiAAKlw ifLweiti.cLV tfjj 7ra<ra^ t J^vuua/juv c^ aTrav- 

clantis, pacemque praedicantis. ,, Tunc, ait,niulti per Hierosolymorum montes di- 
scurrent, cladem tuam palam nunciantes, suamque inde consecuturam pacem. " Age, 
luda , sollemnitates tuas , redde Deo vota tua ; quia iam nemo in posternm res tuas 
antiquabit. ,, Esto et tu deinceps in deliciis, legitimasque sollemnitates ac vota Deo 
persolve cum omnimoda soJlemnitate ac laetitia : neque enim amplius supervenient 
qui res tuas pessumdent, quandoquidem illi iam perierunt. Quare addit. 

CAP. ll.L 

" Consummatus est atque sublatus. ,, Destructus est, inquit, qui haec ausus 
fuerat. " Ascendit qui insufflet in faciem eius, qui de calamitate eripiat. ,, Divina, 
inquit, ira ceu flatu quodam prorsus illum extinxit, qui contra vos accensus fuerat: 
quare iam nuUam hinc cladem suspicari poteritis. His ludam verhis allocutus , qui- 
hu8 eum iussit festum agere propter adversarii sui perniciem, sermonem deinceps 
ad Ninivitas convertit. " Ohserva viam. ,, Videsis quinam tibi superveniant. " Lum- 
hos rohora. ,, Ad eiusmodi incursionem, si vales , sustinendam praecingitor. " Vi- 
riUter admodum age. ,, Nunc tuas illas ingentes ostende vires, " Quoniam avertit 
Dominus contumeliam lacoh , sicut contumellam Israhehs. ,, Profecto haud potes 
eventura mala vitare ; nam quae tu Israheli fecisti , eadem Deus in caput tuum re- 
torsit. " Quare excutiendo excutierunt eos, et palmltes eorum corruperunt, arma 
potentiae eius ex hominihus. ,, Tantae , inquit , erunt adversum te hostium vires, 
ut ritu eorum qui vestem excutiunt , dignitate tua proterrendus sis; atque ©mnia 
amissurus, qulhus tu olim stipatus ac veluti famuHtlo cultus superblehas. Prorsus 



IN NAMUMUM CL\P. II. 221 

•»»y ''imXia-Hm i^ ay^^TmT liitt <t t iniKaxay twnSv c^Ti^^rctf e^wua/uuy ^mp hk ik 
^QY i^ioruuvn-i a>g ovJtv cuuThg dy(pfA>jVfc<7wy ov tz^ TrapiyTi i(^peS. " ** AvJpiq chuictTDi 
iLCTntf^ovng Of •meA. „ ^Tpas mt? (PmotV o/ cO' \i^^oXlw t%vog sJi •mj^g ngL&ToXftav 
■OKVOwuTiq. " A/ Ztfc-ici/ T a^/JiaTtdv avmv cai r/Lu^et \TOifJigi,maA axm^ ^ o/ \7me\c, 3tpt;- v. 5. 
(Bn^oovTOi cv r cJhlg. ,, Oj /M^yt g(p' 'iTmoiq i? (p^voiuJT^g ^ a^jn^aiv, a </« Tra^Ta 
vuXi t^/ttlK a;:|^«5U (paveTTctf c*' ;^ 73/ ^p<» ^-^' ov Trafnmiiva^ 'S^^ din Ta 7* ti- 
ucoeJag vjuiv, <&cpu/3©^ )(^ ra, ap/i^Ta (^ G^ iTmetg K^^^i-, ov^v ^^rr^AeTy Sja, 70 
J^©o ))? TToXifJum oioijg ti ovra^. " ^vy^^J',cnrai tu a^/n^Ta, ^ avf/,7ikaK/i)aovrai cv 
r T^ar^aig. ,, Fle^s <pvylw yb (p'v(nv CDfA.n(rov(7J TravTig' &^ \:m> TY\g t(^Ti-^ovuTig ouuThg 
"^eia^j cAMKAe/e awPs;? cvfL^^i-njof^Mg ^mes '^ i^poJ^a 'n^ iroXifMOiV Ish/to^ "^AAuejy. 
" 'H og^cns cuWv a>e P^ju,5ra<Ae ■jroeP?? ^ «^? aq^a-mi) (^'^g;i^fe£TW/. ,, El^covixag ^ p. 33». 
~^J!gi^pfio^ TiiTo Myi' x.ctf %i yi (pyicnv ovJlv aLqtaTmv ;f$t/ m;£o$ (^AAiflftv cvofJLi^i<^ 
69c?\gi[X7rovTig ts T6.75 c:^o<$ ;^ /t^ ^toAAm? -t^ o-cpoc/Jbc-niT©^ ^ovtes '5/'e a/avnoig. 

" Kctii fJuvv\irr\aovTaJi 0/ /M*><?avge, ^ (piv^ovrof Yif^^a?, (^ ;c£$tW8cnv c* t^ "^eif ^- «• 
.«uWV (^ azrguo-ycnv ^ tk ret^i i^ iTOi fj(sf.<ni(ji vxg 'Z!>es^^^W ai^v. ,, Ta /W^ /i^ 
T^ «>^^OTtdO)ie t/uJv oxeivM^, /fpt/ t^ J^ujuctfjiicog ^z^Tia '^Yiuirauj TravTa' to 7ioXifA,e\v q 
atpgvTg^, (pt^5 Kvi-^i^ fjLvrtfJiLu' <t ovJl '^vrvi ^cofjSpoi td^ JpCfJiCjd ^ r \^^oKIuj t 
^xff/U$^8 c/V8$ T TfoXifJUCOv vfjuv avaJ^pafJ.&^ Jii Ksivrov ^ tu rei^-, t /^j ttcAj- 
./<pv <J)^ TroKXluj ""^Tiiyodaw a(p'iVTzg-i rlw dJ^ OKeivav q ^zoes^^^^^^vng %^ety aa-(^aXe\av -y 
-^ J^ ^ 'ij^ rag g/dy&ijo^ 'f)h 'T^j ret^v (pv?^>{gLg Traaav "i^iVe. r a^oA/av j^, to Jfi 
fji^Fov. " riuActy T TToKiCjdV J)!woi^naav , y^ to, /SaaiXeia J'n7n,ai, ^ ^ \:mgaatg avn- v. 7. 
■^Xv(^d7]' ^ ctUTJj avi^cuvi, )(aj oui Jov?\xtf ajuTY\g ti^VTV, j(^dzt)g n^^^ct} (^^y^cf^auf 

ut verba ad compendium conferam , bellica omnis peritia tua cunctaque vis ex in- 
colatu hominum exterminabitur. Deinde veterem eorundera potentiam memorat , 
<juae ab illis contra fes exercita , nihil in praesenti profutura erat. " Viri strenui 
•ignem ludibrio habentes. ,, Vos quondam, ait, tantis viribus pollebatis, ut ipsi flam- 
mae certare non dubitaretis. " Habenae curruura illorum, in die praeparationis eius; 
equites turbabuntur in viis, ,, Equis olira curribusque lidistis , qui nunc inutiles 
sunt. Nam quo tempore Deo visum fuerit poenam vobis infligere , trepidatio currus 
et equites occupabit, ita ut metu hostium nihil agere queant. " Confundentur cur- 
rus , et in plateis coUidentur. „ In fugam , inquit , se coniicient : hac autem trepi- 
datione inter se colHsi , ante hostium adv^ntum pessum ibunt. " Aspectus eorum 
ut lampades igneae , ut fulgura discurrentia. ,, Ironice id dicit: nempe vos nihii 
iulgure differre vosmet putavistis, qui lucentibus armis praediti, vehementi impetu 
in liostes ferebaniini. 

" Fugae interdiu m-emores erunt optimatfss; in trepidatione sua festinabunt 
moenia tenere; propugnacula sua praeparabunt. „ Vester ille apparatus atque ar- 
matuFa in cassum fiet. Itaque omisso proelio fugam meditabimini: neque hac ipsa 
-cxpedite ulemini ; sed cum ingenti consternatione currentes ob ingruentem ho- ' 
stium metum , ad moenia , quae sola reliqua erunt, festinabitis , pugna ob despe- 
rationem omissa: atque hinc tutelam expeclabitis , et ad consuetam murorum cu- 
stodiam studio omni incumbelis. Quod vero gravius est " portae urbium patuerunt, 
regia palatia conciderunt, opes revelatae sunt. Ipsa ascendit , et ancillae eius prae- 
•cedebant , ceu columbae loquentes in corde suo. ,, Sed enim ne perfugii quidem 



222 THEODORI MOPSUESTENI 

ov KOfcf^ioi, iOAJin^Sv. 5, 'AAAfit 'y^ ouJl t^ ^2»%/ Ta ret^ cmHj^q o^iKoq ri yi^viv vjuuv 

p. 339. )C^TV\(J"dCn ^ T^ TIoKiCaq 01 TTOAi/UAOl-, ^ c^ ^ T TWACtiV JtAJ) 7niX\v\q iloiAiVaVVTOLI l^ 

oLjeicL^' TOL (BoLcnKeict ik TrojVTiXcoq obC^aviicn' Tmcrctv Tg (TH tIu> VTroip^iv ^^ Tvavrctg cjir 
tz^ovTct^ ODi ^ouvpiig c/)' a,p7myiig tjvmctu/l^oi , ;(giL^(pccvti imcnv IpyijvvTctjf, (^ ja Tia- 
*cod. dvx§yjavi, Kctj oDi Sf^ 7ioK\v\g T£ ovm (^v^mg (t x/&>CQU(p^aj cfbKHVTct. Kct) axjTr, ju^ avi/Bcuvi. * „ 
U^g T NiVdOJi 3 6 'Zt/^fpynvjg (priaiv-, olvtx t avcti&na-ri tv dvi/BouviV iiTmv-, f(gt.dzi); ovcth- 
i ^'xieiv ilcodi (^ ^ovov avocj^rKrvi yx^ (pwOT»', ^ (^ T^ TToKifMOdv a.^pjL/^f] ^acnKia 

d>g OAy^fj^KciDT^ Hcrct T^qitiov' (t Tmcnaf Ji (m ctf vTmKOoi vroKetg v& ^ ^Pclj 3 JovKcu; 
^ "(gdjTajg m'ofJi^l!^i-i jui^ic^ yai^exv iiTrovcnif r^ 'Ztf^imcrv} aoi 'Zi^^gTi^v (BacnKeia, ^ 
T al^jL(^Kct>(Tiav d^ticmvTObi ■nuazti avuu aoi ^t ivvoiov ^i^^o^g Jiicluj jug iauTttfv •vt 
<k. (tS gtva(!^iiCTtLi Ti y^ oJh^jLSpoLi cjvf^(po^g. 

ETto T TRlKouaV iVcSt^yOAI cWTtSv (p«OTj «^/g^V iig '^VTCL (^ KQ^V >(^ TiOTi, f^ 
CV oioig Q^iTSL^y\aiTOUj t(^)C0lg chJhoTtCaV ^ TTOTi Q T TmKoLj ^Z&^a-HQ-OLV OJUTvlg OfCTldifj^Og 

JhvaWiccv «5 av (^ ThtTca ih avf^(2cuvov olutvi im^og aju^yjoiiv, ei "^^^tto ^ihtoiv ilg %iavTcc 

V. 8. d(piKvet^ouf fAKK^. '* Ktf) N/VciOij cog zoKvfA>l3y]-&^ vJcctQ^ m vJhtTo, dunv\g' ;^ cuutvI 

(pivy>VTig Hic 'i^artv, f(^ ovk !w 'fhf^^KiTmv. ,, UaKoLf f/S^ ^ }coKvfj.^y\^potg fuyi<THg 

p. 340. Jiy\K/\ff.T\ov ovJlv \£Sp')(^ofB^y\g tcS vJun Tmvigc^^v , ^^ iroKKovg cv iavTVi Zi(povay\g 

l^vctg' «7W ttdKKh fjSp '^fjcaazt 7^y\^ig oiKetn' TioKKHg q c*j t TwKifjccov al-^f^^LKcimig 

%^iiazt Tretp iavTvi' yuiJ q ilg tQto i(gLn<^auv TctKouTrKQjiOLg .y a>g fA>y\ 3 (B^joTztTvv g-luJouf 

"^t^g crjtr TfoKifJUng Jhvafj^ot-, 'uj^g d^vylutj IJetv iVQjLOKiTO q sJeig %)g %a-HTVig 1(^0- 

f V. 9. g^y ii^tung-i w Tiva Jioqbcoatv doTvlg iTrdyov. " Atyipimt^ov tv dpyuQxov-, chmjm^ov w 

^vcnov. „ '^ hTmvTct J^ K9i7rov Ji dpTm^^fig 01 TroKifJUOi tu Trctp duTvlg iTrotHVTV " Ka/ 

«X LZ Tiipctg tQ Jtoa^fjiou djuTiig. „ " kvaQjL^fJLViTVv Tiva 7d^^v dumv d^^aupov fj^ot ■> cpTi^p- 

ad muros ulla vobis utilitas est: potientur enim civitate hostes, perque portas mulla 
cum securitate ingredientur ; regias domos a fundamentis evertent; opes tuas omnes 
atque thesauros dum diripiunt , publicos facient ; quaecumque sciHcet dihgenti oHm 
et arcana custodia servabas. " Et ipsa ascendit. ,, Ninivem scihcet dicit propheta. 
( Pro ascendes ait ascendit , more suo tempora commutans. .) Ascendes , inquit , ad 
inimicum regera deducta , captiva deinde mansura: cunctaeque tibi subditae urbes 
atque pagi ( his enim ancillarura nomina facit ) muhum valere iubentes pristinum 
imperium tuum , servitio tecum addicentur; tacita cogitatione , columbae more , 
^ 8uam pariter atque tuam maerentes calamitatem. 

Deinde pristinam feUcitatem dicit, sic distributo sermone, ut modo mala qui- 
bus illa cruciabitur narret, modo veterem commemoret dignitatem: nimirum ut in- 
cidens infortunium ideo gravius fiat, quod taHs urbs ad taHa devenerit. " Ninive, 
, ut aquae piscina aquae eius. Ipsi arrepta fuga nusquam substiterunt; nec erat qui 
aspiceret. ,, OHm quidem a piscina maxima non differebant, aquis undique affusis, 
multitudine piscium ibidem aHta. Sic videlicet Ninive muUitudine popuH redun- 
dabat ; muhos quoque beUo captos homines apud se habens. ISunc vero tanta ad- 
versitate sunt oppressi, ut ne brevissime quidem contra hostes in acie sleterint, 
quominus se fugae statim committerent. Porro autem nemo inventus est, qui his 
maUs mentem intenderet, aut iisdem medicinam aUquam faceret. *' Diripuerunt ar-" 
gentum, diripuerunt aurum. ,, Cunctas horum opes praedae habuerunt hostes. 
*' Neque erat finis ornamentorura eius. ,, Innumeras divitias eripuerunt, quibus 



IN NAllCMUM CAP. II. 223 

■C^0(rju(QWUTO 71) 'Zif^Sw. " 'BiCa.^wuTcLf vTii^ TffctvTcL itL (7Y.iVY\ oiwvAc, TOL '^dvfA,ma, ,, 

WoXKIuj y>wu /t(^'A/5U tIui ana^luj iTPSiouvTO m JhttovuuTct TifJUcL I?), ^ ^ /^ ttoAAw^ 

g%ov T^ c^dvjuucLg oi(piXi^ctj TTOf oumSv' TV ^)^ (Bi€ci^vuJTaj j o/jj}i'ov l^ T Ci/ r (ictcn- 

Xeiouq^ i^ctpijutjdy] o TroAiixog ^ Sa^A *, 'ivct iiTryi oti )(c/lt c/Ke\vo 70 f^i^^ ivnKeiVTO *i-R«%xxxi. 

/j(J/lKi<^ 01 TToKifJuoi' bTW ;^v^u3a TD fSiiCoipvv^ A?^, /va €i77->j OTi Ti^eicav «Zt%« c^ej>a 

^ QzracAi ^lg TwMjLuoig lyiyviTo. 

" 'ExTiva^ytco^ <t AvciTivciyjuiQg, OKJB^ir/Jj^g if^ Kcipcf^ictc ■d-^var/Jsg^ Jfc^ "C^zsoXucng v. hk 
yavoLTUiV ^ <t chJ^lvig ''Qri Trctcrav ocriJ^vv ^ (t to 'Zi^cjWTrov oumJ^v ag 'Ze^OTtoLV/^ ^*^^* 55 
BHXiTOLi ilTreTv cti TromT^iq 6k t TvoM^/Mm (^.^X-a^^oovtoh ^lg y^x/fig c/n-nvctT^o/j^joi p. mi. 
yjjf c/Kf^^^o/jS^or wq TmvTiXcJg /j8p ojwmg ^ Sfg^voictc (r^i^liZcLf t ?&y(r/(^v' cjkMXv- 
/4u«$ Q tJzjjt) t cDtag f^Y\ 3 <rlwajf e^vuuaL&cvj pctJ^icog, cv bcf\jujcug ti TCOivoug airavTCLg if)' 
<t (njuiTDfJucdg iiTretv ^iHToig c/k i^ t >(^fcaiv '^bmejLCu; «^, wg f^nJiv liTTioiwivcLi wi}(^VfjLiVAg 
yj^cug Tjzro TW^g. Kct)' TraAiv 'f^ t /jui/Yifjiluu aycov cujTiig -t^ TmKcuoLg cf^vuuct^eiOLg. " IloD v. 11. 
^ TT) ii^Toimine^ov T^ KiovTCdv ^ M vo\juY\ Y\ oucTU 'Iglg crnv/ivoig', " 'AA/\5t ^ o1p(iTOLf Q 
tbUTzfv n^ v\ vOfjLY\ TToiazt' }(^ y6 (TKVfJiMOig TD ouuTo Myl^ T^Tcgi cr?jtr AsovTas* jSovAiTOLf q 
€iVav OTJ TroLKajf /j^ ql t NiVdGw ^Trj/xfeVT^s, Asovtwv (^iKlui y\ti Tracn %lg KgiTTOig (po- 

/3g^i, (^ TCt TmV^^^^V 6k T 7r0Ki[/,O)V P^f^fictVOVTig il^Q^i^iTl TTCtp iOLVToig' VWtJ Q (^ 

Niv<s6^ 10 :(gujoimTY\eAOV Vfl^ ol^TOLf^ (t ^OLVTCt crwu kuTYi OTTCXrCt Ti Y\-^e9^(r/^0L TTAp 
iOLVToig To ■-c&^TzeS^ il^Ti. " U5 iTTDpiv^n Kicov -, T ilcriK-^etv ; ,, 1<poJpaL ^(Tupwtcog' 
-ag ^ c* TToKi/jioig ou/itSv TroLviOTi oviwv-i f(^ ocei tth tktiv 'i^ovtcov cog ^^ tivol ^(Opsv, 
TTOu Ji} <P'/]ai vr/XJ amKiiKvd^v k^tijSv v/^', '^ Troiav a.7rcKY\Kvd^ dn^vi 'ivoL UTrri 
0T7 7n7m,VTciJj tQ vroKifJLm -i oLTndno r cJ^naioLV i(^ t J^vuuol/juv t ^zd^Siv. p- 34::. 

AiO iTTOLyl. *' 'Exa (TKV/jUIIOI KiOVTtaV , ^ iiK ItU OK^pO^CtiV KiCOV «pTmcrg TK If^gLva, 



V. 12. 



antea ornabatur. " i\.ggravati sunt super omnem suppellectilem eius desiderabilem. ,, 
\eliementi studio ad pretiosa quaeque ruerunt, multamque diripiendi eam cupidi- 
tatem prae se tulerunt. ISam dictio aggravati sunt, idem significat atque in regno- 
rum libris aggravatum est proelium contra Saulem; «t denotetur, illa potissimum 
parte vires bostium sese intendisse. Ita beic etiam aggravati sunt dicitur, ut intel- 
ligamus , potissimum bostium studium circa opes esse versatum. 

" Excussio et rediscussio , et ebuUitio , et cordis confractio , et genuum disso- 
lutio, et dolores omnium renum, et facies eorum ut adustio ollae. ,, Significat fore 
ut eos inimici variis adficiant malis , crebro excutientes , et eiicientes, ita ut uni- 
versum iis extinguatur mentis ratiocinitim. Timore autem en-erves ne stare quidem 
facile poterunt, et communibus quatientur angoribus: atque ut breviter dicam, tan- 
tis ob bas clades prementur angustiis , ut ferventis ab igne oUae baud dissimiles 
visuri sint. " Ubinara est leonum babitaculum, et pascua catuloruin? ,, Periit leo- 
num habitaculum , et omnia pascua eorum. Nam catuli iidem sunt atque leones. 
Significat autem , Ninives olim incolas leonum instar cunctis popuHs fuisse terri- 
Liles, et undequaque bellis ^ibi opes parasse. TSunc vero etiam Ninive , inquit, ha- 
bitaculum vestrum periit, simulque quidquid opum illic antea congesta habuistis, 
" Quo abiit leo , ut ingrederetur? ,, Valde boc irridenter. Nam quia Assyrii per- 
petuis in beliis versati fuerant ^ semperque aliquos veluti venando persecuuti; quo- 
nam , inquit, dux vester abiit? in quam venationem profectus est? Utique dicit 
finem bellandi factum , et potentiam vimque jpristinam fuisse depositam. 



* IV. Reg. 
XVIIl. 28. 



22 i THEODORI MOPSUESTENI 

'57« cntvfAMQtq oum, ^ oLmyrvi^i Totg ^inmv ojun^-i ;^ iTjKtKTt ^accj; vc^iobv djuj^^ yu iv 
)(gi,Tx>im'me/'Ov (ami d^7ra>>j5. „ UQpnepv J^ y^ KiovTtdv <^'ikIw \7ry\etTi imm^ <t (po/So^ 
i>^4£? T {gictUTx& TTVietv iTret^v ad^etg' di upTiuy^g q m m^&)v Truinjuo^oi , tiXhtvv ictvTotg 
awjiMyiTi TiXetgov, oujia^m^ii^ ^lg c§ vji>^ ik "^P^sf.vaiv , dveu^ujUTig t4 (^ ovpTrv/- 
^VTig iTggpt^, <W(2crg^ TJKa 3;^pai/ '37$ ^vys/mcf^ai owjiT^i^yiT^ %lg Qltcdoig, cJ^ oLOirayng <^ 
V. 13. fzi^^vo^oi^ (^ tsXStov ctujovrg? t oiKetov. l'i ouZ; " Ktf/ /cT» g^ g^ (^g, Ae^ Kvejtog 
TretVTVK^TixD' ;0j OKfc^vcrca cv iiff.^TTV^ T^^og (r«, <t G§u- AgovTa? (r« ^S^a^ro/ /^'- 
-^cu^* (^ cJ^o?\9^^ivcm> c^ T^ >4is T 3>fpai' (r«' ;fj « ^m ax«c9-?i stj m gpyt 0*«. ,, 'Tvnf 
J% irw/Ttdv c/Kewm ATiKpvivotTO^ k^ <rov vwH diog, oti cv twqjl /udp oivoLAco^cnTot^ n^ 
c^vo^exct TiXeiTyi To Tikn^Q^ cov csir 3 a/ am JhxcuJuTcug t?) <^vu>aLTiig dvi\Zaiv ol m- 
KifMOt' dc^cLVKQ^tiai^ 3 TRivTct OTnJazi awjiXi^a^ )(g:,fca!gy a>g Tm.a-ouif ju^ 0:« ^(gJ^AvBliVoui t 

JivOLJUUV, oiKii^iivOLf Q 'Zt^ O-Q f^tlWiV [^ndlV , COg Tt mTWtYIKOTVg (t *^Aa>A^rO$ i(gL^7W.^. 

KEO. rV 

p.^343. - ^Jrj^ "^ TI[A,a)ejiCt4f itTTUdV, OVetJ^i^<l TTOLKiV T )(g.KtOUff' " "^CL TTOXig OLljtl^TlXV oAw 4^^' 

J^g, dcfiKtctg Tikiipttg. ,, UiiaiS^ J^ '^vvx, (^vicriv , vm^ m tt%l d^ovovg ounna-cuv li^vc r 
^oXlw, <t 710 Wng 'vJ/gvcT^ Vt iC^ dTroLTVj jap^yf.t^oi oLJiKeiv Wi^^ m oLVYiwsgtL' oTov ti 
'^cL-^mg * ^ '^ 'lipnaoLKyif/, i7io'ti vuo^iaiaiv a,yx,dwv ajUThg l^oLyLyetv ^nMjuSpog. 
" Ov '\Y\?^9L!pv\^a%^ ^Ties^. „ '^lvct iiTrvi oti ^iJOiTi dii^otg %^etg ;f$t/epv, <t tioKTs&j ^r^-maaug 
ovK ]%yaig Tt ^'Z3^|ac9'ct/- %tHTOv , c/>c jLtiTOL(po^g ajUTO 7^ ^QrifjLiXc^g 77 '\y\?^(p'ta, ^n- 
ToujuTaVs ilpr\,fc<»g' ^ ti; " (^cavh /^^yav, j^ ipcovy^ aiafjLH '^o^v, t^ iTrsra J^ooKovTOg, 

Idcirco addit: '^ ibi catuli leonum erant, nemine territante: leo venabatur ca- 
tulis suis alimoniam, et catulorum suorum gratia suffocabat: venatione nidum suum 
complevit, cubile suum rapinis. ,, Antea quidem, ait, leonum more passim vim fa- 
ciebatis , nullusque vos ab ea violentia deterrebat metus. Direptis aliepis , ingentes 
vobis opes comparavistis , quibus vestri quoque liberi fruerentur. Occidistis, suffo- 
castis populos , atque hos praedae instar soboli vestrae utendos obiecistis: rapina 
et scelere divitias vestras exaggeravistis. Quid porro? " En ait tibi Dominus om- 
nipotens: incendam fumo multitudinem tuam; leones tuos gladius ^bsumet; vena- 
tionem tuam exterminabo ; et non audientur ultra opera tua. ,, Ob ea scelera om- 
nia, de te nunc ita edixit Deus , flammis atque pressuris plurimis consumptum iri 
populum tuum; fortissimum quemque civium tuorum ab hostibus caesum iri; quae- 
cumque improbe coacervasti, vastatum iri: destructum iri denique dominatum tuum, 
nullamque tui mentionem deinceps futuram, quasi homini^ qui aliquid fecerit, idem- 
que mox funditus perierit. 

CAP. m. 

Deinde punitione dicta, malitiam rursum obiurgat. '^ O sanguinaria civitas , 
tota mendax, iniquitate plena! ,, Patiemini haec, inquit, quia semper caedibus iii- 
dulsistis , multosque mortales per fraudem atque mendacium iniustis necibus irre- 
tire conati estis ; veluti Rhapsaces falsis promissionibus nisus est Hierosolymorum 
cives urbe deducere. " Non contrectabitur venatio. ,, Nempe haud amphus venandi 
occasio suppetet; multaque moliens , nihil efficere poteris. Idque ait sumpta meta- 
phora ab iis qui curiosa aliquid contrectatione vestigant. Cur? " Vox verberum ct 



IN NAHCMUM CAP. III. 225 

(t olc/uc^tQ^ dvetlS^ocrovT^B^ •, limiwq '^(Ivvovt(^ ^ (^ giX^acn^q ^Ofx(^cuctg^ n^jf oJ^ctspct- v. s. 
'nfovTtdV "oT^cov^ J^ TJkiidzt^ '^ctv/^ptTJoTK , y^ ^ct^eiou; wfuxncoc,- ,, 5«^7a ^^ W/tc*? a^vn- 
cxavcov Sj^^Jii^iTOJf (pMcn, /to^?7^5, ^ KiVTrQ^ '^o^v j ti^ \inzm \?^<xicl^ y^ ap/ucp^/mv 
•&cflt»/S(^ TTvXug, i(^ lyniTicov J^ico^ig, <t |/(pM ^ r^ ^giTmv ottXcov (pof^i^ y^ IJ^eh rri 
^[gLfjt^-Ze^^nmTi TVi olKact' a(p' &v J^ 7roK7\9i /^ 7ikv\yy\(T0VTc^ -, TioAvg q ^avar©- gf^ 7^ 
dvcupa/^cov. " Kojf «;c Lv ^lg l^vicnv ouu-mg. ,, Kcejr t.Ji <pi<nTctf '5/5 v^^ichoit; ouuTVt; m 
H^Digi.-, cIAA' aet 77 70 <ut^tov \vi^v ^Ji^iTcuf }{gLycnv. ,, Ktfjf aSivyiirovcnv iv %lq crw- 
/mg^cnv ewirSv "^ot ^tA^i-O"^^ Tropvela^. „ YloXKc^v Ji (pncnv dvcu^ii^t^cov, iig oA/pj^st^ oiyctif p. :m4. 
ctunSv b ciejt-d^juiog <t^<Pi(TiTCU' tStv ^ Aiyi td ccSiyyKracnv cv (aiq aw/mgt.cnv cumSv , 'Ivct 
iiTrri 07J oXiyt ft^XeKp^iicnTcLj cm/^Tcx.' )(^ tIw cuticlv As^v, ^^ttv TiXridtti iro^veicu;' 
"^VTtt y6 'miaovTaui (pxjoiv vtAo m 7i^et<^v o(jov cJ^i^ct7ni(rciv tS d^ou- }(^ thti (m^^^eiv 

Ct^tOV Tjt/ JhfCOlWTWV aJJTtO. 

EiTzt bvtiJi^cov iTTcty^. " Ilopvn ;^Aw }(^ ^^e/? hya/uSpy] (pctp /tj(st}tct)V . ,, 1u Jii v. 4. 
(pjic77v r\Srct r r 'Ztr^cAiTtovToq c/KT^ct^jL^Y\-i ivT^iinic, /^ ictvTVji (^ouvof^Yi Sj^ r 'ZZ^S- 
attv Jux)ct<^ictv -i tf^^etg Q Sja. G§tr "Qiv^mg 'ivinkv cn d^^Tnueiv iazriiJhticoTctc , ^ cTw 

^ XaVTWV 2^<^y©^ 'T -T^ dcTZlSiiCt^ idwV iTi^ig iyiyVH. " 'H TTOdX^cm. i^VVi CV TYI TTCp^ 

velct aLbTY\g-> (t (pv?\stg cv ^lg <^ctp/^}coig oLwmg. •,-> '0/\g'/J\v^ ^ 'i-^VY\ (^ (pv?\ff.g oAo^ tyi 
c^acrict }(gL^}{A^Y\/J^y\ tyj oiKact-, iig t cujtIcv coi cjvfxfM-in^^^g (tcnj2eta.v ■, ^ TraLrmv Jy\ 
T <Ztrei 7rt %tctvnx anaJluj. " "iJov lyco ^ crs , Aiyi Kvex©^ 6 '&^o$ 6 TravTOK^Tcop' v. 5. 
;{^ '^b7n>}(gLXv'\co tx o-mcFW <ni c^ to ^Ztr^crcoTtov cn' (t J^ii^co g-Sygoiv t olI^vvIuj cr«, x^ 
^ctaiKaoug tIuj auTi/Motv (Tov ■, (^ H^pp/'\|/6) ^ OB l2JiXvy/Jj?v , }(^ Tug ac){g%a^ckcL; (m' 
}(Se,Sri<JOfta!j cn ih fSjJ^Jety/j(cf,. ,, ^otyajpovu) lyco crvij (pnTJV 6 diog, acvaTsQ-^v r %iav- v. g. 
ra/5 auTDTiioug iTrai^co t!w TiftcoQjLa.v' f^^^OLXd yip o^ (pjiaiv ocl^ujuyi TmvTsict, cocojip oly p- 315. 

vox commotarum rotarum , et equi persequentis , currusque ferventis, equitis agi- 
tautis , gladii splendidi , et armorum luce micantium , muititudinis vulneratae , gra- 
visque ruinae. ,, Haec vos , ait , pro superiore forluna manent , verbera, et rotarum 
sonitus, et equorum persequutio , et enses, cum ceteris armis vel ipso splendore 
terribilibus; unde multi caedeutur, multaque interfectorum funera erunt. " Et non 
erat ( llnis ) gentibus eius. ,, Subditorum eius mala non interquiescent , sed aliud 
ex alio consequetur. " Tnfirmabuntur in corporibus suis a multitudine fornicatio- 
nnm. ,, Multis interfectis , ad paucos admodum redlgetur illorum numerus. Hic 
enim significatus est verborum infirmabuntur in corporibus suis. Pauca , inquit, 
supererunt corpora ; causamque rei tradit multitudinem fornicationum. Haec , ait , 
patientur, quia mirum quantum a Deo recesserunt. Atque haec Dei placita me- 
rito ad exitum deducenda sunt. 

Deinde eonvicians ait: " mcretrix pulc]n*a et gratiosa, dux veneficiorura. ,, Tu, 
inquit , illa es quae ab officio recessisti , quaeque speciosa tibi ob imperium vide- 
baris , gratiosa propter eos qui dominatus tui causa te colere certabant; et quidem 
ceteris quoque impiorum morum auctrix fuisti. " Quae vendis gentes fornicatione 
tua , et tribus pbarmacis tuis. ,, Gentes integras tribusque totas, potestate tua abu- 
tens , ad impietatis tuae socielatem pellexisti. " Ecce ego- super te , ait, dominus 
Deus omnipotens; revelabo posteriora tua super faciem tuam: ostendam gentibus 
i^ominiam tuam , regibus probrura tuum , iaciamque super te abominationem et 
immunditlam tuam; slatuam te in exemplum. ,, Quamobrem , ait Deus , congruas 

29 



/ 

y. 1. 



<% 



V. 8. 



rS26 TIIEODORI MOPSUESTENI 

ii-nq oAKil^i&aJi TJVoL fjnXXav, oi(^i^ct)v t l^rnu ^ot to ■'ZH^awTniV \XKvaiiV aTnKrctv^ ag 

a,l%PC/LV JL^) U) T^ yj/umCiO(TlCOg T ^BCM/, THiC^CILV 3 T CtlKKrfX>H T '2&^(rcA)X,/a* • 'S%/-/3g^An- 
/^--05 3 T^ lcS">171 Tt) f^S^dWTrOV-i \M\ Q cDopoiv TO, 'Zir^Ket JU^Ct t^VUiCt^OJl' «7W <:A) CpWOTl' 

auTrajffja (th (^ Korjuipv acpgAwv, gi? a^Tijuuew )(gLQi<pi&-ci4 r l^ctrlw^ tyi t ttdM/uucov c/k- 
J)x)<jw iifA,ci>QjLct' co^ TTUcn ju^ %lq oLTTctvQiyH (Z^(pavri (r« tIw cli^iwIw f^ t OLTi/uuav 
^gc9^3 ^J^XvktIuj Ji cn (t ^ ^. oLitOYig airam (pouvi^ctf jutpvng, VTn^ m ilg %cTttvr!w 
iUTiketav }(cf.TivluJi^cLii' TWjm/u^ TE ^^vtjct. "n-ctvmv ^ 'n^^Je\y/u^ t^ i^aivfg aTi/Juct^ 
'"STroJci^eiazt rri 'Cjz^jSoA'^ t T^gDtciv. " Ka)f gfzz/ 'Tra.g o h^v crg, ^^(Byiairouf "^xto <rS, 
;{^ Ip^, Je^Koua, Niv<£>ri lig <^vct^i W ajjrluj-) wo^v ^mrATW 'u(^^^k?\.v\(jiv ajur^; ,, o/ 
ctri ^VTzt ?\$i7rov o^vng, ^ t 'Ztr^trSa-cuf aoi 'ze^^Biv i\jea!^yia,v ilJhng au(pc^g-, "^^sra- 
gtlvTig T^ x^mKvi-^icag cxavng rg ii^v 'Z<%i crS, «i$ gAgov td k^ g-ov /u^<pi<riiai /ju(r(^' 
ThTo yb Xiyi Tv )(^'^(3raiTctf '^^tw o-3, ci)g^ ^ lAgeTv cn t/j >(^Ti^VTZe)V j(^>ccSv-y avX?\9' 
y^oju^ovg cog 8ts JvuuctTov Tivd iTra^icog oJ^^Sft^ t <fhyi^v\ja,v aoi avfJu(po^v-i cW' «</^ 
p. 346, '5)^^;«Aji<77V TivcL <^ di^TTeiav iv^i^lcZctij olov n Tp %criiTuv i(gL)ta)V. 

'' ^'^ Ap/npartf ^pj)^v y iTvi/L(^aztf /uip^ ^Afx,fx,a)v, Ji^ToiKQcrzt cti TmgcfJioig-i vJh)p kvkKco 
ojutyI;' ri an ap^ du?\c/LOsa, f(^ vJh)p la t?/;^^ ojUTVig. ,, Ttvig 'AfJLfjLcov 'i(pa,atcv ovQcv^ 
Kiyi^ T ovo/uigc^o/ud^luj vvuu " AKi^ctvJpeioLV 'f)n t^ hiyo^Mii' kcJ, toi y^ Jr\7^v oti iyfug 
yra /u^ Ti^a,KoaiaL \tv\ t^ 'Zsr^(pr\Tet ctg ^uths 'AAg^ctVc^©^ 6 t^ Max^Jhvia^ yc^pvi (iaai- 
xSg^ og auju 7n>X7\Qig iT^^ig )(c/LVi%r\)ici)g t^ Aiyj^nfnj i7mvv/u($v iavTrJ' t " AXi^ctvJpetctv 
TPiTicinwiV' et fJLr\ a^. Tig c/Ke\vo Xi^t oti y^ ^zs^ THTii TroKig LZ auTobi " AfJUfjLcov Agjp- 
/uSpr\j ^z^ r\g tol viuJ 6 <zir^(pr\Tr\g (pr\criv' a,K/\ct ^, o 7jr)X?\ff,Ktg g(p/tf , fd^iiluj if) <r)p 
%iiiTa)v r\yH{A,ou T ax£//SoA95^av, o-^ot olv [^r\Jlv ilg (pavi^atv t^ 'ZEr^Kei/u^ng TWuViKn 

liuic vesaniae poenas imponam: cooperiam , inquit, te ignominia omnimoda: veluli 
cum quis aliquem excruciaturus detractam ei vestem in vultum congerit univer- 
sam , ut turpe sit nuditatis spectaculum , amara autem cruciatuum expectatio; qui 
quidem capite vestibus obvoluto , ne rem quidem praesentem cernere potesl. Pror- 
sus ita , ait, detracto omni ornatu tuo, in extrema te ignominia constitutam, ho- 
fitibus puniendam tradam. Sic omni genti probrum tuum ac turpitudo exploratis- 
sima fiet: tuique norainis vel 5ola auditio cunctis erit abominabilis , postquam in 
tantam vilitatem deciderls , proculcata ab omnibus , exccssuque malorum ad sum 
mae ignominiae exemplum proposita. " Et erit, quicumque viderit, descendet a te, 
■dicetque : ISinive infelix, quis illi ingemiscet? quo<lnam ei solamen conquiram? ,, 
Qui haec in posterum viderint, ac superioris gloriae tuae probe meminerint, omissa 
illa de te aestimatione , odium misericordia commutabunt; id enim aiunt verba de- 
scendet a te ; tuaque mala miserabuntur , mente reputantes (ieri non posse ut di- 
gne quis inflictam tibi calamitatem deploret, aut solamen aliquod vel remedium 
excogllet. 

" Apta cbordam , compara te pars iimmon , quae incolis flumina: aqua iii cir- 
cuitu eius ; initium eius raare , aqua moenia eius. ,, Nonnulli dixerunt Ammonem 
heic appellari Alexandriam Aegypti. Atqui compertum est, quadringentis circiter 
post hanc prophetiam annis iVlexandrum Macedonum regem extitisse, qui occupata 
■cum aliis mukis regionibus Aegypto , cognominem sibi Alexandriam condidit. Quod 
si quis dicat, ante hunc quoque extitisse in eo loco urbem nomine Ammonein, 
deque hac modo prophetam loqui; profecto, quod saepe iam mo^ui, supervacaneam 



IN NAIIUMUM CAP. III, 227 

Sj^-voiOA' cd<^ >(af '^cf^ei^iv Tiva, kavIw u) t <t«%£ tu %ictU7tt a,KejL^o7^yictv ■, Iva /^' cfb- 

itaxn Gsir ac^A9T^p«5 ? ovojii$i.cncui i^fxlwiuciv TX>7Wt4' fx,v^ePi(^^y q 'Itj to Trap' oujtzSv 

M-p/uSpov 011 T^ 'AXi^ctvJ)>^ctg r a,-7m>Aetav o '^st^^pmng Xiy^' ui-; av eh'i^mv on [>iyiefiv 

Buujbi^S^Vj e» (^ c^ T N;v<^w ti ^jpvs ^i^tt}' « ^ -vj.u^^^Tv ci/ '^7$ A9^/$ 6 -^?- 

(p«TM5 Tret^Tcti tIui NiVdCji* '\|.up^5^>ia^ q 4^ 70 Ivi^v ov[^ipOi^g /u^iuLvyi^c^j «5 av c/k 

'^uTY\q 7nm>vdti)g tt^^)(gL7\9iT0' ilc^dujiSf/ ^uZ det gg^ Tnv^ujJTctg tvi ju^KfjLYi "©^^- p. ui:. 

^ytAeTv 'T^^ oju^picov-, ooc, ctv fjt^ii ayav d^juioliv -, tc^vov tj vz ^t aui^g vojuu^ovTi-, T?)' 

ThvctiiTiov judp ouv Sf^ Travmv cffiA©^ i^v 6 'Ze!^(pmY]g Tyi y.lwui vp 'Zej^incni/u^cdv ty) 

^ivdjv) )(stft<2v, r imKaiav ouniig aujuciTT^cov iu^s^yav ^ a(p rg cTm jL(i;cAigzt to (7vy.(Bouvov 

OJUTYI )(^itov ajj^avi^cL\ ^ifMKKiv civ^a ^ 'Q/lutol f^ c/k ^^jLOumcu; iJpyiiQrca' q voug 7^ 

f>Y\TtSv 8TD5 ^v ilcT^Y^Ku^v oL^i T^ hlyj^Mn aojupioq , TiKei^ <t G§ir auuivdi ^.7J^<$ 

}(^)(gL' cogt (^ crjtr 6yc7n(p(£i^TCLg r "lcr^YiKnzSv <t ajUTvdi ^yjVTcu; juAy^^ujc, ^sfe^t/S*- 

Keiv erv{x>(popcug-, a)g o 'Ze7^$MT*i5 Jii)ivu(7iv "Clcmi' * ^ tQto IJ^s TPspiuauv^ o^ TuKcUTm- ♦ Os. ix. e. 

pictg AlyuTrfn-, (^ c/)cJi^iTcti ojjThg MgjU,(pi?, ;f^ 3a4^ ^'^V ^^XM^''' ^-^^ ^^P "^^ 

T a.a7up<&)V giCTgAMAu-^rJTzav gi$ t AlyuTrfov Tra^etv Y\fuK?\9v ol iTT outLuu ^^^(pdGj^T^g 

'l^ "lcr^YiKnzSv cocmi^ %'ivwu cv ^Hg ctvcoTi^tg Ttt ^(^lgLKYS'^ f^ct gJu- aosuQjLHg Kiycov 

)(gi)(^-> ^ T ^liichtv avnqii^^i T ?\9y>v j iopTul^etv cwToJ Jc^Kiucov cag cv il^lwYi )(^d^gwTi 

7\9l7dv, TZ^ T iTT^Ku^TOL OJJTY] TTOKi/UiOV avi^^.^' iiTtO )(giv^udtt ''Qn T 'A^jM-WV TwKtv 

Ho-av T^ Alyjwfa '^iTri t ?9y>v -, <t (pncriv, " ^ Ava?\^^i '^i^ztpav ;^ />^ wjKKyig 'T^ mcA)v>)5 

c^^^^cmivacjTti Sfd '^uTHe ? ^'"^^•^' acT^v t aTmKqctVj crS q t ilpmlw' « ^rcwTa^^v yc/kTi 

'T^fBiCKtJjU^H du?\SiTlYI T2 OO^pCOJuS^llYI <t TTOigL /Lifig -, 0VY}!7ttf OK ThTCOV «c/lv, iTT^yiKvdvTOg p.-Hii. 

T dATL/tf/8* vwij ju^ %i yi Tvadtt T^ c/KiWd )(cpcictq KiKuTaLj (jOI yi 'czsi)yoia' iiTtt limyl. 

esse arbitror super his rebus curio.sitatein ; si quidem nihil ea confert ad rei pro- 
positae intelligentiam. Quarc subtilior de his disputatio, vana est ostentatio homi- 
num , qui videri volunt incertiorum locorum nomina interpretari. Illud est apud 
eos fabulosius , cum aiunt de Alexandriae exitio prophetam loqui , ut ostendat nil 
mirum esse , si idem quoque T^^inivae acciderit. Neque enim solari verbis Niniven 
propheta vult. Porro ad solamen pertinet, ahenae calamitatis comraemoratio , quasi 
liaec malis exercitum recreet. Revera maestos consolari solemus mentione paria pa- 
tientium , ne plus aequo animis concidant, quasi aliquld inusitali ipsis acciderit. 
Contra omnino exploratum' est , prophetam eventuris Niniva^ malls veterem iHius 
fehcitatem adiungere, qua calamltas eius comparatione gravior evadebat. Sed haec 
superfluitate quadam sermonis dicta sunto. Loci vero sententia est: venit usque in 
Aegyptum Assyrius , multa ibi quoque mala patravit; et quidem profugos illuc Isra- 
helitas ibidemque degentes maximis incommodis adfecit , ut Oseas propheta demon- 
strat: propterea ecce fuglent ab adversitate Aegypti, recipiet eos Memphis, sepeHet 
eos Maclunas. Significat quae ab Asayriis Aegyptum ingressis perpessuri erant pro- 
-fugi Israhelitae. Sicuti ergo in superioribus , postquam coiTeptura Assyrios mahi reci- 
tavit, ad ludae tribum verba convertit , iubens eara festum agere, et pace in poste- 
rum frui, quandoquidem adgressori eius extingui contigerat; ita et nunc ad Ammo- 
nem Aegypli urbem loquela conversa ait: sume citliaram, muUoque cum gaudio para 
te ad canendum lidlbus Assyrii exltium tuamque pacem; tu quae aquis undique 
cincta, mari fluviisquc vallata, nihil inde protecta fueras ab Assyrli incurslone; nunc 
demum unlversa llbi maleficli ab eo patiendi forraido sublata est. Deinde addlt: 



Y. 9. 

V. 10. 



228 THEODORI MOPSUESTENI 

i^^ovTV jZofidti ajuiiig' j^ cuwm ih /u^TOiJtAaiav TW^ivcn^ eil^/^Xci>TOg ^ (^ to viimoi, canyj; 
iJht(piQijiy Itt oip^cug 'p\/^ oJiSv oMTiig. „ Kct} ^^ (c ouroi ^motv AidiOTng Tk ;^ Ai^viq y^ 
TTctvTiq Jii m TrtTnninf/^ctj /uminfx^luu ^ avft/m^^a^ g^vro Ti^oq cn cv aTmaztjjg (^on-^av iTmy- 
y^?^/j^ot GOi r a.va,y}(^g' &)(p*A«cna/ q «c/k "^ttd totwv «Jkv, 'Zt^/ (^vyluu tz a<^oX^\tivY\ 
(t ct]yi/U(Ji,kciOTOq r r TToAi/iMcov anwpf^ivvi ^pa^v -, of 8c/l r mTnm 'Pju 'zo^^ ao) (petJ^ 
'Trowazl/LSpoi ihpKpctaiv awm viK^ y^ Traaw/ o<hv TtoKv^ouoig ^smfiay^QVTig a-(paycug' iu- 
■ JV,^9v Q 071 AJdiOTTct? ov (jm^ Wpp(» TTH a^^cdKio-fA.iVHq (^«07^, <^^a G^ 'oootg o/u(s>Qpv; Tt) 
aujuilBcuviv Alywnfioiq. " Ka)^ Travm, Ta ivcfh^a, ouuTyig /3a^.Qaiv }Lhy\^t^j tC^ TravTig ol 
/u/iyt<p!tvig auwmg ehbhaov^ "^jii^pTriJ^ctfg' ,, " Airavja ftiv ^ nx, -z*?^^ aot Tifjuct ei(pi?\svT€g 
01 mXi/uuoi Jiivei/uistVTo TtXvi^ig' ^ cjffU' //kyct q r^ cv ao) JviaaSfcui vo/uu^Ofjuivsg ^^- 

V- "• mJkig iftl3a?^VTig 'Qh t a.]')(^fj{gi.Koi>aiav iiKiUQV, " K«Jf av /uui^^y\a-y\. ,, 'Ett^JJ^ t olvov 
'6^ TifJucoejLcu; ?\gi,ft8oLvetv ilco^, ^apvTaTlw (pncnv 'C:ziiOftiv<lg r Tiftcoexav ug^ Jiiclw fiB- 
vovT^ TViJk KaKei^ai ^c^avThm^ctj ^lg >(^)tolg. " Ka) 'icrri 7rcLpicd^ftivy\. ,, Aoyog Ji 
QJiv] '^naiTctf r kJ) a?, " Kce) ai ^yniiaig aiavTVi <^aiv cJ^ l^^v a-n. ,, ^ETndvftyiaig 
Q Tiva avioiv tP^J i(c/i)tci>v P^sL^av , OTfoau J^ aoi ^uP^ t WiKi/ULmv x^ (^ K^^v OKetvov 

\. 12. sTJZz^^ctf fjL.'iXxi. " UavTzt Ta o^^/u(gLTiu, aov oog av. ,, Ka^^Kv^yiaiTOJi ^ -jz^^^tt^lm- 
cn(W$ OT/ 'rravTct OTroatt Jy\ 'o&^g aa(pa?\.etctv oIkaiov ^zs^Ti^v ii^g^ " Kolj oTtowiig 'i^aai 
lav attXdj^at.) ^ TncrowuTOUi ilg <^/List i^'iOVTog. „ Uet^cryi J^ ^ noXXc^v ^^TrooTiOTr^v 
Ta iao/B{ia-> iyretJ^ ctv t^ Trapaatctg r TroAif^icov Ji^vi r anoLv' oi q ovyiaaai crg QJiv 
c/K^aTTiVTig ^ ^ onTiTaX/^oov TnaovLUTOii '\lm ^lg TroXi/MOtg. 

V. 13. " "iJii K&,og an oo; yuvouwig c</ aoi' lilg l^^lg cra a,voiy>/j^oLf avoi^naoYTOLf ywXaj 

, " Aethiopla atque Aegjptus fortitudo eius. Non est terminus fugae tuae. Phut 
et Lihes auxiliares eius sunt. Ipsa in deportationem ibit captiva. Parvulos ipsius solo 
allident in viarum eius capitihus. ,, Nam et hi, inquit, Aethiopes et Lihes , cete-' 
rique quorum mentionem feci, foedera tecum inierant , seque tihi in omni helHca 
necessitate adfuturos receperant. Verumtamen nihil opis hinc retulisti; dumque fu- 
gara maturares, capta es hostium manihus et ahducta: qui sane ne parvulorum qui- 
dem tuorum miserti , exanimes abiicient passim in compitis , vario caedium genere 
enecatos. Conslat autem heic Aethiopas dici non illos longe dissitos , sed qui Ae- 
gyptiis sunt finitimi. " Super praeclara quaeque eius mittent sortes , cunctique opti- 
mates eius manicis vincientur. ,, Omnia tihi pretiosa eripientes hostes , sorte inter 
se diviserunt , cunctosque qui apud te potentatu pollehant manicis iniectis in ca- 
ptivitatem ahduxerunt. " Et tu inehriaheris. ,, Quia vino significare punitionem 
scriptura solet, gravissimam iili ait inflictum iri poenam , ut ebrii instar hinc inde 
ohruatur adversitatihus. " Et despicieris. ,, Nulla tui ratio hahehitur. " Et tu quae- 
res tibi requiem ah inimicis tuis. ,, Optahis levamine aliquo malorum potiri, quae 
tibi eo tempore ab hostihus tuis accident. " Omnes munitiones tuae sicut tu. ,, 
Aeque ac tu corruent omnia quae olim tutelae tuae gratia tenehas. " Etiamsi spe- 
culatores hahent , uihilominus quassatae corruent in os vorantis. ,, Conaheris qui- 
dem muhis exploratoribus ventura praenoscere , statim ac propinquantem hostem 
audieris: sed tamen custodum nullus fructus erit: namque ah imperatis stationibus 
deiecti in hostium potestatem incident. 

" Ecce populus tuus tamquam feminae apud te. Hostibus tuis patefient portae 



IN NAIICMLM CAP. III. 229 

*^ y*ig (m, (^ ^^^(pai^^^rou tjv^ c^ /u^^Xtig <r«. „ UdvTig (m <^v\cnv ol J^ t ttoAiv vm^ 
■icooi yxwtUKuy J^'ix,!w cv o?QX\jyauq '^Y\<mvTaui ^ A{' iTretef'^ oiv vxg ju^ -TriKoLg tJzsti» t 
7iD\iu/Kav 'iJhaiv dvoiyeicrct;' Jti)c^Tnf\jL^luj 3 vt^ cwmiv tIw ttoXiy 7ra.aTig t^ '^&^pTsg^v 
^Tti cfhKiiotig a,(Ti^ctXeicL4 'ZSf^(reivauj (hg ijzro TTVQpg d-d^e^ov dvctXcodilcmg. " '''xJiyp ^z^o- p- f^- 
^g l^cmacrctf <noLVTri:> <t t^c^K^^^-m^J^v ^ oyji^ fj(Cf.Tuv (m. ,, WoKT^Qig \^og ^ 'Z&^ 
T Ter;:^y Tacpg^t^ Ipn^^gtS^ juiyt<r£tg^ 7^ s^n^^wu '^utcu; vJkTog-, (^; f^h pacT/W ^ m 
7?/;^ 7^75 TroAifj^iag tf) r ^^ctcnv tQto «v Aiyl i(ji.v^v^' m i(piXKV(7tti r Ix, t vcht- 
tQ^ (^OY}-d'etaM , (t K^l^ctAi liTCd 70 Tei^^g tv olaei^ov-, Ji^ Travmv t i\g da-^paXetav ccti 
H^TicmdjaSat^ JbKiivmv, tjdXxIw TwUutti t 'QnitiXiav ^ ei Trn 71 Ik TiiTtdv '(^'^og Ji^cuo' 
Xiyi 3 OJUTU ii^viiueg $^avpct)V-i d>g iohvi jSon^ei'^ }(^t iKeivov t h^^ov o'ia)v rs 'ovmv. 
^Eyrayi ybiv. " "Efx.^y]^ iig Tm^hvi (t avfJuirwm^Ti h d^^ig- j^gi^K^-maov V7np Tfkiv- v. 15. 
3rv c«« ^'^^(^ayiTctf ai -tw^, i^o?\9^^(^ai oi jt^^cu^- (^ ;^S?a^Tcu ai m aKttg-, 
<t. l2apuju^(ryi cog ^q^x^' ^^^•S"u>fa^ IffncQjia^ aa V7np 'vct a<^a tQ «^iwS. „ 'AAA' v, le. 
■ovcflv 1fz«/ aoi "zs^g cmrm^av fA,ii^viiju^ TVTi- i^vavTiov foiv owb^ coazn^ iig nvct 7ni?sv 
i[/,7nayj , to ju^yi-d^^ Tp ^^v ef^iKlca d^^v iffmmai tj^iv^v avfJuTnniijLdpov tz yjj\ 
aujueti/a(pv^juS(fjov 7z«f TmXd cv aTmai %lg 707? (pv^ftivoig f(^Kolg <^ ouwwg' dvccXcoai fjuiv 
yoLo cn J^IkIw Tw^g TwXijuuog' d^avi<Q-ri(rYi q (r^^ayarg TiDiKiXoug' (i^ix^ '^ ^ dKpiJ^og 
<^'tKlw iTnXdjoiTOU aoi 7^ TroXifj^ficov to ;^w-3"(^, i(gLQi,vaK'iaKOVTig ug -^ /Sapd^av cJ^ip- p. 351. 
•ytl^oiL^pi aoi T^ }(^}tci)V r Tnlpcw' dfZs^KTQ^ efi coi img ttXSt©-" c/Keivog '^inaiTctf, 
ov avuiiXi^cti; coccaipei %lg agpoig djuuXXcoju^^ tQ h^cuih. 

" Bpou;;^©^ copfj(,v\a^ }(^ c^i7mu,^r\-i qI^y[?^to cng d^riiXgL^Q^ cruf^ujLUKivg a-ov-, a>g v. 17. 
aKeJig '^lii^Y\K\\oL 'Qh (p^yjc(}>v cv Y\juji2^ct Traiyii' mA/(^ dviTetXi-y tCj d(pY\?\gLTOj (^ im, 
lyvaxQ^Y) tvttQ^ ojuTng. 3? UoLVTig (pY\(Jiv ol VTnptooi an »5 TrcXXgL^div aujAyoLy^g oLv^cdv 

regionis tuae; ignis aduret vectes tuos. ,, Omnes qui dicto tuo obtemperabant per 
url^em cives, feminarum rilu ululatibus indulgebunt atque formitlini, statim ac por- 
tas bostibus patentes viderint , captamque ab bis urbem , cuius vetus omnis muni- 
tio tamquam igne subito evanescet. " Aquam obsidionis attrabe tibi , obtine pro- 
pugnacula tua. ,, •Mullorum raos est prae moenibus foveas maximas effodere eas- 
<]ue aquis complere , ne sit expeditus bostibus ad inoenia accessus. Id utique nunc 
ait: pete ab aqua praesidium , atque bac circumda murum tuum; nibilque eorum 
praetermitte quae tutelae prodesse videntur; si forte binc aliquid opis impetrare 
queas. Loquitur vero ironice et subsannans, quoniam Itaec nulli usui per id tempus 
futura erant. Ergo addit: " ingredere lutum, conculcare in paleis , roborare super 
laterem : ibi vorabit te flamma , perdet te gladius , comedet te quasi locusta , grava- 
beris ut brucbms. Multiplicasti negotiationes tuas super astra Cxieli. ,, V^erumtamen 
nulla tunc tibi ad salutem macbinatio proderit. Immo vero ceu in quoddam lutum 
in raalorum barathrum incides. Palearum instar coniicies tu quoque laterem con- 
"Culcatum atque concretum luto , nempe cunctis lunc baerentibus raalis. Quippe 
ignis instar absumet te hostis; caedibus variis peribis: brucbi et locustae more su- 
perveniet tibi hostium agmen , qui te consument , aoerbumque tibi malorum sen- 
sum efficient: otiosae tibi erunt opes illae , qnarum numerum stelbs caelestibus 
parem congesseras. 

" Bruchus irruit et evolavit: exiliit, quasi attelabus, commixtus tuus: ut locu- 
sta quae insedit saepem in die gelu. Ortus est sol , et illa avolavit; neque cognitus 



230 ' THEODORI MOPSUESTENI 

a>g a>H r ^iujcifMV icwn^' tStc ^ Xiyl avfJu/uuKTOv &caTip 775 (^P^X^ dmTjfn (Tei Trwi;- 

TiAaq-i f(^ Q^Z7njJ)f\(nv a-rlgAfit/Sa J^'ikIw' i/UAfjbiiauTX) Tt dKejLcfk a/ '^dycp, 'i^l^i€nK\jew 

(p^yfA^dj Yi oi>civnTQ^ 6% iQ tcejLnq ^ '^ gticncdq ju^Hatt 7^ o/Wo^, mA/8 (^ewiVT©^ li 

^ K^ t^AucrcMTO? (^ Trdy^v-i OL^eS^^y 7^ '^ricncog 7^ oiwtloig 0L7reihr\<^\J^ct t <^vuuct/uuv a.<j^'i- 

'0ctTciuf-i ovJlv iyv©^ ^ gdcncaq awmg ^^A/TroOcra 7^ ^zd^nepv htw ^ (p^o) ;^ ovtci 

'Ze^Tze^v jiSp "^jzsh am f(^d-2gtiJCi(rciv tzS Jii' }(gL^?\gL^Hai/]q cfi at '^ avft(po^q^ coazrip cv 

ihdj^QAct Tiv) yi^vcmq^ (^ 6k a-ov )iCi>QjLa-//})V dysLTryjanaiv oLTrctvViq. EItzx. ■&p!wy]7i>caq 

V. 18. Icp' oLinxaiv «2??€p(p)mi5 Myi' " «ai ojuwlq' cvvgtt^ccv 01 TioijLSpiq a-n' jSaaiAivg dosupiog 

p. 352. c/tcdifMO^ G^ J^wuoL^ctg a-ov. ,, Qplcovcov cpjiaJv d^ioi TrctvT^g Vfjceig' 01 jlS^ ^ nyH/M^oi 

COaUip VTTVCp Tiv) TVl TllA^COejLCt >(gLTiVi^iVTig 7n7rfcO)(gLai' %lQroy Q ?S7 ^ TT) '«N^ TZ^ /u^gi.- 
Ps. LXXV. 7. ^e/&) AoLvlJ^, CvVgCt^CUf 01 '6^^i^Y\>tOTig 'tTnffHg' * Q ^OLOlKiVg V/U^TipQ^ OJTmX^OL 

<tJ^^UjJ\s>^ig awjoLTrzo.Kiatv iocvTCif' 'zs-ocvTctg g^ 'ura^ dxmS cflvujoLo-TivovTccg -Ze^^T^^v. 

'' "ATrvipiv ?\5Cog o"8 ^^ to opm, >(gj ovx, lcZ 6kJ\^/uB{j©^. ,, 11^5 (Iivylcu ocTrctvTig 

V. 19. iJJhv ?^i7rov, iTret [A,yiJ^€tg ItZ iBoyt-d^efv ef^wud/u^©^ ^lg ^rapovai >(g,>toig. " Ov>c istv 

'tocaig 7^ awj^i(Byig. 55 Udaa ^ bie^7n'ioc t2 ^ c/)tOfl9&)OTs t otyV dt^yipyQ )(g,>cciiy. " 'E^pA?-)/- 

. , /ngcviv h 7^Y\y^ <r8. ,, Hu^wSt; ^p o-ou to >(g.>ibv-, u><pe >(gj[ fjJiveiv dvioLTVv. " Yldvng 01 

^ , d>CHaoLVVig t dy^iXiav (r« KepTyia-Hoi ^l^ccg 'fki o?, cOotj ^ TJvct ou;c I^TJ^A^iV Ji >(gKioc 

' 0"« (J^ ^^oi^Toe; ,, 'AAAfit ^ o' TravTap^^S t «a^i oi >(g,>cav J\.^d/u^oi r d>iom n^naov^y 

7z«r KQ^TCd <rp "^e^v T oixjiicov '^J^eiKVV/uS{J0i 7^ OTi$ a:^Ae/a^ r^fy ncfbvlw' WetJ^ yb 

' XjOiVQy 'cifesi oLTrctVTctg yipn (^ 7roAi/(^v ^ >(gj 'irdvTzt ov tivol ovlv ^xdTrlew (^ >(g>cowu k^ 

r tJuJjctfJuv icardjSig t o\>i^'iOLv ^ Sf^ tSto xjotvlw ocima^v hJovLu c/k t^ d^rcoKetojg '^iSjt^ 

aiwi/Bn T^ aiig. 

est lociis eius. ,, Omnes, inquit, subditi tui, quos raultis e locis contraxeras , in- 
crementum , ut arbitrabaris , virium tuarum ( id enim significat vox commixtus ) 
brnchi ritu avolaverunt quaquaversus , diffugeruntque instar attelabi. Imitati sunt 
locustam quae hora gelida saepem insidet: haec enim nianet in statione immobilis 
a frigore , donec orto sole geluque resoruto , vim volandi recuperans , exiHt, nuilo 
sui vestigio relicto. Dicit autem: hi pariter qui tibi antea metus causa obtempe- 
rabant , mox ubi adversa fortuna laboraveris, tamquam Hbertate recepta , cuncti a 
te ovantes recedent. Deinde lugubriter generatimque propheta exclamat: " vae ilHs! 
dormitaverunt pastores tui; rex assyrius consopivit potentes tuos. ,, Flebiles , ait , 
' \ vos omnes: nam duces, ceu sopore quodam, punitione correpti occubuerunt. Tale 

est iUud apud beatuin Davidem: dormitaverunt qui ascendebant equos. Porro rege 
vestro neci tradito commortui sunt omnes qui apud eum dignitate praestabant. 
" Diffugit ad montes populus tuus , neque erat qui eum exciperet. ,, Cuncti iam 
ad fugam spectabant , quoniam nemo reHquus erat qui praesenti malo suppetias 
ferret. " Non est confractionis medela. ,, Cura omnis atque emendatio malorum 
tuorum sublata est. " Vulnus tuum intumuit. ,, Crevit calamitas tua , iamque est 
insanabiHs. " Onnies qui rei nuncium audient, manibus plaudent super te. Ad 
quem enim non devenerat perpetua maHtia tua? ,, Profecto populos omnes faina 
cladium tuarum oblectabit, hique manuum plausu quantopere pernicie tua laeten- 
tur significabunt. Tu enim beUum adversus omnes susceperas , neminemque pro 
viribus molestia ac detrimento non adficiebas. Hinc tuus interitus commune gau- 
dium omnibus adtulit. 



IN IIABA<:OCUM. 231 

EPMHNEIA ABBAKOYM TOY IIPO<I>HTOY. 

;^'£pt»', l7n?^t}XvdvTQ^ Q Tri 'ig^yeraAMjW., )(^ r (po/Sgg^v c/Keivlw Sfg. iS AyfiAn Tiknyluf 
J^^ctfjLiva j ju^ TwAXrig «5 iltiog cvTivbiv t^ aiifuucLg TJzrogpg-vfctVT©^ iig ja oiVeTa, jl(^- 
}(gt.piQ^ 'Af^^ctKHfj, * ^ T^ 'l8c/kia^ T '^«^(pJiT^/av Tnnmaui "^vtIw^ ilg Jio fJUeQjL^odv t ^sV""'"^ 
T^yiV -, iig Tg t ctmctcTiv t ci/ W ^^st^aT JiwcLTdjovTuv ti ^f^t) x,e/vo'v7re)v , 0/^ vioKKouq tCj 
<^(poep<5 '^XcuTraeJ.cuq G^ •mvmTou; ^t;^.i(^ctA?\9v ^ vmp m J)li jt^Ai^ iTizi^yfai^ tol 
-®^^ ^ ^a&vKmim aua-mg /umYi/m^viM Hff^iff.- ^^ m t etmzfv t (Ba,QvXmim ^ptTHj^- 
e^aj' 0)$ ;cfx^T>i;eiTOV ju^ -t^ 'igfl^oaAwjt/^, ou^c 2/5 ^ov q TZiT }c^t<I p^ncretju^m .> ttdX- 
kIuu 3 T aLfj(A^\ttv T^ d)fJiciY]TQg >(cfT duTtdv ^fki<hJe\yf^m' vTn^ m J^ ^ Tiiioig Ti[/,ct}- 
^M3^c7?cS-rt^ Kiyl' o)gt ;^to ^ t S^i^im "^vtIw ioix^voui t^ ivcLTU) -^xK^d JhwCiv dimJ' 
rlu/ 'Ztf^(py]Tiieti/ ., 05 ^' fj^ iiq Tz/ aQjL-d^fA^d '6^ 7^ iKKlwimq otci^mi^cncog ., Jiio q ^^ 
•T^ 'E^pcii&jv yKca^T^y^g-i Uiav ij^gLiipov r '\jzuvdicnv €^vr(^* ag rS f^ 'Zt^viqov dqylw 
fS^fj if) To., cJ^of^Ksy^c^iJUtj (jvi KvejLi cv 'oKyi yuoLpJici ^ov-, cDn^^iiaD 1^,0^1 TmvTct to dztv- 
fj(J.(nct a-n' mpctg Q 75, >(giTU<piaov iCVQjLi vofJio^Tluu ouuTvlg, yvLmoirajv i^VYi oti olv^^- 

'TtOl ilcn' tS cTc^GTEpOU cfl dp^CU/ fJt,iV 70, /VCt 7J 7CVQM a,(pi<P1>CCi^ f{^}C^dlV ', 'CiZ^Opdg a> p. 354. 

evf(cf^eJ-ou^ ^ ■^Ki^^icni, t^A©-» Q5 't iivifj^^cnctv -t^ KOipJlct^ djjmv ^Z!^cri%i tb ovg cr«, • 
xejivoui 6p(pctvcj^ }(c^ '^TTeivc^, 1voc jLtw 'Zt^opc&Jj 277 T^ fuytK^tv^iv a,v-^eS^7r(^ ^ 7^ yfjg. 
T«7wv Q c*/ ^gv ^575 'Ze^TB^is G^ (U^o^iag aA-noT)^ Kiya q Cffir 'Zt%-toi;tot^ , <»$ ttoAAJ? 
rJj ;c5tr' cttWv cofS^mTi ^nrru^^vag , vvn^ m J^ j(^ TifA^caeAccv ainolg iTni^aj Kiy<( ^^ 

iQ 3iS* Ctl Q '5/5 -J^djTieSi<i-> G^ 01/ T&T AetfiT Taf TB T^HTCd }(^ TVI JvUUOL^ict iTT OLih- ■ , 

COMMEINTARIUS IN HABACUCUM PROPHETAM. 

m1 ostquam iam decem tribus Assyrius in suam regionem captivas abduxerat , et 
deinde expeditione adversiis Hierjisalera suscepta , terribilem illam ab angelo cla- 
dem acceperat , multaque ut par erat cum ignominia illinc in patriara regressus 
fiierat; beatus Habacucus hoc edidit de ludaea vaticiniura, diviso in partes duas 
sermone ; quarum priore principes iudicesque incusat, qui multi« variisque aerum- 
nis pauperes implicuerant; quam ob rem praecipue eventura illis a Babyloniis mala 
memorat: altera vero pars Babjloniorum ipsorum increpalionem continet, qui Hie- 
rusalem potiti, baud recte victoria usi erant, «ed multum crudelitatis excessum ad- 
versus ludaeos exprompserant ; ouius caivsa punitum iri dicit. Quare secundum 
hanc divisionem, videtur prophetia haec nono similis psalnio, qui unus est in grae- 
ca interpretatione , duo autem in hebraea lingua , cura «uo quisque arguraento. Et 
prioris quidem initiura est: confitebor tibi , Domine , in toto corde meo; narrabo 
omnia mirabiiia tua. Finis autem: constitue, Domine, legislatorem eis; sciant gentes 
quoniam homines sunt. Alterius vero psalrai initium est : ut quid , Domine , reces- 
sisti longe , despicis in opportunitatibus , in tribulationibus ? Finis^ pr*ieparationi 
cordis eorum adtendit auris tua, iudicare pupillo et humili , ut non apponat uUra 
magnificare se homo super lerram. lam vero in priore psalmo alienigenas increpat , 
id est finitiraos , qui magnopere contra ludaeos saevierant , ac propterea poenam 



232 ' THEODORI MOPSUESTEM 

i(n&(ii <^y]cn. l^oiHTO yt^ ii <t vvuu o ji^^ei(^ 'AjM./3a;c«jW. 6 'Z&^(py\'mq Tfoiei , fueJit^odv 
(^ T^syjv iiq TB Q^ TTor) ouixHq Itt oLchxfict 'jyj TPiViiTTXV T^ 'Zt^cTiiarri mp^nf^ivaq J^wu- 
ctsi6ia' THTVt^ yi Ci/ ^giq 'Z&igpTg^/g oe,mcC(mj(j^(B^y Xiyl ;(^ r i7ia^ofj(,iv!w ojUTvig ump 
T«T» Tif^coejioLV' )(^ ilq csir BoL^v Xcoving , m (^ ctunJv TiXeigct lazt «J^Tj-S-a^WTWv fcgL^c^ 
T ^oy i7m^n<yofxiv!uj v^eP^ Tif/^coejiuv fji,lwvi' cAwa ^ liictviyig tivos iiar\q r^ 'i^mdicncog 

T T ^Zt^^pmH pHJLC^TWV-, TCt >Cj/ /Ui^ii^ onOTThTiOV T^IHOV ^S&^KetTCtj f^iV OWU V\ HCd^JXJ^ClL 
^Zt^eP^a^^H T» /S]^Aia TO A)i^/t(pt O ileAv " kfJi^CLKiifJL O ^Zef^^^^ing' OLO^TdUj Q HTlXq. 

KEO. A'. 

V. I. ct '^^a>q livQ^ KveM JHKe^L^of^OLf^ ^ ov fjLYi ilcmKOOtrng; j3oyfoz>fjLetf 'ss^e oi oLchKOv- 

p. 355. juSpoq-i (^ ov pw oryo-fjs; ,, Ou;;^ «$ a/75acr»i/ iiva tc^ b^ 'Ze^rmytfv o -^e^^p^THs ^um 

(PmotVj dj^ct ;C5''^? g-O"©^ ajjToiq '^ rp tivol Sf^Twmcnv I^vtwv, ^f ;^ oiycu/cLKTy\cnv ki- 

V0WUT06V chKOUCLV ^ IT^ TWIOWUTC^V ■, CV OATlOLllKcS Xiy^V %y\JUi9CTt T (WeSf^^^OfJLiVCOV T aTO- 

♦Ps. X. r. mav' iiJce ;(^vduch (pyicnv' coazn^ ovuu (^ o /mcf^ii^Qioq Aiy<( ^ocvicf^ tt» *, /va ti ^cupig d^pg- 

57;>ca^ /t(5t;cgp5^v 5 '^sSpo^aig cv iV)(gLjejtcug cv ■&Ai'^6aiV; cv fcf XiS^yi^^ctviVitQ^oLj t oiai^Yi-, 

If/.mejt.^ira^ 'ffco^g' (c tol i^yig' ov y6 ^ dnov alvco/j^Q-' 'S^vjzt ?^iyi-, ayavaKiriov 

Q kJJ T ^iavTX miiiiVTaiVj (^ 'nva '^otiov Sj^Tioe^Vj av-S"' ot» fj,yr e^iKctq chcf^aaiv o^icog- 

»Ps. Lxxm. I, inrco f(^ c^otp^S* * ha u o ^og aTmazo iig rgA©-", chpyi^y} o dvjmpg crov 'Qn '7tres(3aTa 

vof^yig <r«; Sf^TToe^v ^ ^ TZif /u^yi-d^l 't^ yiy^vo-ruv ilg (§) ;\5tov, ;(ptvSu3a (^nai' f(^ 

*Hier. XII. I. TwK?^ cfi ^iavTOL ivepi 'hg av cocuTip owu ^ jt^}t^ejiQ-> 'lipijuuctg a^Yiai' * TJ 077 oJhg 

, .acrSjSaTv ivoJ^ovTOf^ nv-&Luy](rav TmvTig oi adifvwuTig adi^mjiiSLTzt -y ovJ% ^ «cT' cEt (^ 

ipsis a Deo inflictam dicit: in altero populi ditiores ac principes obiurgat, qui pau^- 
peres iniquitate , detrimentis , iniuriisque vexabant ; atque bos etiam haud poenam 
evasuros ait. Idem fere nunc agit beatus Habacucus propheta, bipartito sermone , 
primo quidem adversus eos qui pauperes iniusta vi oppriraebant: his enim apprimc 
increpitis, eventuram delicto poenam praedicit: deinde in Babylonios convertitur, 
qui cum innumera mala populo iudaico intulissent, punitionem ipsis impositum iri 
praedicit. Nunc postquam verborum prophetae argumentum exposuimus , sequitur 
ut partes singulas consideremus. Praeit solitus Hbello titulus: a^sumptio quam vidit 
Habacucus propheta. Sic autem exorditur. 

CAP. I. 

" Usqueqno, Domine , clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim pa- 
tiens, et non salvabis? ,, Non tamquam expostulans , haec ait propheta , sed more 
illorum , qui in re aliqua anxii , vel etiam iusta indignatione commoti , figurato ad 
expostulationem sermone de rerum actarum iniquitate queruntur. Ita scilicet hoc 
se loco gerit propheta. Sicut ergo beatus etiam ait David: ut quid , Domine, re- 
/ cessisli longe , despicis in opportunitatibus in tribulationibus? Dum extollitur im- 

pius, incenditur pauper, et reliquaj^^haud Deum oulpans ita loquitur, sed iliis ira- 
scens qui taha agunt , et quodammodo exaestuans , quod non cito poenas debitas 
luerint. Ita et alibi: cur, Deus, repulisti in finem? iratus est furor tuu& adversus 
oves pascui tui? etenim magnitudine malorum populo inlatorum attonitus, sic etiam 
hoc loco loquitur. Velut etiam beatus Hieremias dicit: cur via impiorum prospe- 



IN IIABACUCUM CAP. I. 233 

^ov cimcoju^Q^ Ag></5 a.yavciKTuv q l(p' oT$ 'ifS!^Tiov oti jm>m Ji(ha,cn J^iKti^' rtmimp 
oi 'Si^^priTcti TroLvnq o^icog Y\(rctv TnTraa-^or c/Kmo J^ td «cd^^ 7» fJi^ngLQjLH h,ci'j]<^ 

KiytfJ^iOV * KVejLi CV TaeT H^OVCfi TO iXlOC, OTSj M AAri-^etOL (TS %Ct)q T Vi^^iKC^V .y Yl Jlif^O- ' ''^- XXXY. 6. 

cmin (m co; opti •^sS, la K^Ajn^Ta <r« ct(iuGsQ^ ttoAAw a77?^ olo^ g(p« y^ t (piXcw-d^- 

TTlCtV OKTlXfl^OJL^©^ tQ -^S ^5 a/O^^^MTOV «(TCM', (^ T c/>>ca^'« T (p^VncPa. 071 TICXKIiV yi /». :J5G. 

TiDietTObi 'ScvtIw' civi<piKTVV Q «1) Ag^K 7» 3^ou T JbKif^cnciv /^ T KeJiajv ^ ^-S"' ^ «x; 
oJffVt^ iTraj^ *5'i'$ 'nfctiacn luq Tjf^coeAct^ , AvctfictXXiTcLf q ofTO? 7roK?^Kic,j ko^ toi yt cv 
av^e^TToic TwKXc^v Tia^ovmv tcstfccog' r ainhv J% "^oirov d: o 'Zt^(pi^'mg ov^v^ (Dnc^v, 
dyctJPaKTwv ^ Tri acfiKia, ryj cv tzS ?\ff.cfi J^uxict^djovToav -> ^gj{ tioKkIiv Ttva (^ ttoKu^o- 
Tiov ^lg TiivmcJi tIuj ivni^etav iimy^VTCOv' }(^ cr(poJpa. fAv iJcfii^g, ag TjfjLcoeJictg a^ict vx. 
fts^ilof^a-, advfjLC^v 3 oti tIw TifjLCdeJ.ctv ctva^ctKKdf^vn tQ dzH, ttoKKyi 'ng h i/(y 'T^ 
Tnvi^Twv yvi^ aJiKia' Sf^ tSto cog av 7wK?\gi,Kig ctin^crctg r d^H t Tiftcoe/ctv iTnvi^lcucti 
^lg sTZt) Sf3^(Sf^T\ofj^oig >cgi.>cc^g, avvcrctg q TiKiov 8</^k, 'icog -nvQ^ (pyicri kv^m xjiK^^o- 
fjLctJf }f^ ov fth itcra,KH(rYig, (^oiicrvfxcti 'ur^g cn ctcfiKOVf^Q^ (^ ov fjLyj cma-yigj avaKg,^odv 
yb TV 7^ dchKHf^cov '■SJ^(jtt>7rov htm cpjiffiy, oti ol^i 7jy(^ cv 'ivLKcuTrcoejLcug TroKKcug 
Q^iTctlp fA^j^ /Soaf f^ alizefv T crlto /3o*)-9"«a{' , ov Tuy^vco Q Tctviyig; 

" '^lvoL 77 f^i iJet^cu; taymtjg k^ Trovng 'Qn^KiTrew ^ 'PtK(U7iioejLctv <t dcrif^eicuf ; „ v. ;j. 
Ovefiv ^puv "gTg^pK >c$fd'' i}igL<r!w YifAji^ctv og^^, aAA* Y\ 7I0V0V }(^ (ruub^i^lcv ^ Iw 01 cfwu- 
etgivovng doil^ei rJ? yvcofJLVi %lg 7PiVY\cnv iTmylv Tre^Q^v^. " ^'L^ivctvnou; fjLn yty^vi KeJ.- v. 1. 
oig^ yj^ KeJL-mg KgLf^^^^i' ^ t^t-o cfncrAchL^ vcfA^Q^^ ^ ov chi^cf^TOUi iig liKQ^ i>. 357. 
KejifJigi,. ,, kmc^ftojf ^wu a, 7roK/\gLKig ilJbv^ on J^iK^g crvyKepTiifJ^/iyig 'srapoe^Touj fjSp 
iruvT^c^g Tv Jii(^ov :, -zire^g %w/<^7a QOg^i' 6 Jt](^^g ThTCf) tv Tiipctg 7roi(nTai 7^ Ji>ci^g, 

ratur, beate agunt oranes reprobantes reprobrationes ? Nam ne iste quidem Deum 
accusans sic loquitur, sed indignans potius'quod delictorum poenas non pertule- 
rint. Pari enim prophetae omnes animo erant. Quin et illud apud beatum Davidem 
dictum: Domine , in caelo misericordia tua , et veritas tua usque ad nubes: iustitia 
tua , sicut montes Dei: iudicia tua abyssus multa: quae niiTiirum dicit, benignita- 
tem Dei demirans erga homines tamquam infuiitam, et quod multam de viro iusto 
gerat sollicitudinem : imperscrutabile dicens Dei examen et iudicinm, quo seras 
peccantibus poenas imponit , quas saepe differt, quamquam multa inter homines 
mala ver.sentur. Eodem prorsus modo heic quoque dicit propheta, iniquitati irascens 
principum popuU , qui muUam variamque pauperibus iniuriam faciebant: maguo- 
pere quidem cognoscens digna esse suppliciis ea quae fiebant , dolens autem quod 
Deo ultionem differpnte, multa adversus pauperes vigeret iniustitia. Propterea , ceu 
qui saepe expetiverat vindictam de iis capi tam prave agentibus , nihil vero impe- 
traverat; usquequo , inquit , Domine clamabo , et non exaudies? Nam sumpta sihi 
patientium iniuste persona dicit: quousque tandem miseriis multis exercitus clamo 
tuum exposcens auxiUum , neque tamen id impetro? 

" Quare mihi ostendisti labores et dolores , videre miserlam et impietatem? ,, 
Nil aliud quotidie video nisi laborem atque pressuram, quam mala mente principes 
pauperibus inferre conantur. " Contra me faclum est iudlcium, et iudex accipll. 
Propterea dissipata est lex , et non deducitur ad finem iudlcium. ,, Queror itaque 
quod saepe vidi , nempe iudicio instltuto , ius omnino contemni , sed respicientem 
personas iudicem, hunc sibi proponere senlentiae suae scopum, cumulando scilicet 

30 



234 THEODORI MOPSUESTENI 

iTmu^odv TTjif rcPifonjLJ^O) tIui ^?^^lw cvTiudiv ^wu vyJzknTOJi juSp r/J VOfJL,m T aZ6V h. 
ct^ceijSefct, (^ ?\9y^ Thiav s-d^eig sehvi' J^ix^ q «c^ juioL Ti^pccg eh^TOLj ^yis^v, a\>C 
ilq ot.J)i)cictv ^^J)n?\9v ngLTU^TO,. " "Oti o aaijBhg ^g^<^vuucL<;i\ji t <^ii(gjiov. ,, O/ ^itjj 
a,(Ji^eia, ov^cSvTiq )(gj Tyj <mv vojuufA^cov iiJivoL TWiiiju^oi ?hy>v ^ Trav iiJ^Q^ iTmpeicu; y^ 
T o]KA\aJD ^wua/piicLv iimynai 'Igig Tnvoji^oig- J^i^gjov ^^ oiiQlu^ t a^hvMjiAiJOv Tnvinzt 
jfptAa, wg ehxmcu; yi t^ OKcfiKictf T(£i^oju^ov. " ^^EviTCiv Thia Q^iMucnTOJi ro KeJji^ 
ehigpoLf^ju^ov. „ ''EvTiudiv iiJ\ -zz»^^ T ic^iiii yivojuS^ov 71 fjuYi ^it^oLfjijujivov HJhi Tiq av 
iTretJii }(g,Jtfiv©^ dju^Xc^v tQ cfiKcua 'Zd^g (^ J^uua^uovTct r Tmattv g^ poTrltl' ilvx, 
T T^ (Sj^tIqju^vcov amacm ju5p©^ aTomav cv ThTVig, iTmy^ ?9i7iz)V t Tificoejtav' eag av 
ju^ T \vTdj^iv ^ 'Ze^^p; (^ ^ov cJ^ ''^7Td)(gi,Xu'^ia)g diictg iyvcd)ta)g te ojutIuj (^ fjiltuucov 
^- »• aTmcn xf^iKoucog. " "iJiTi ol )(gL^<p^vnTOLj (^ H^/SAs-vjiX.T? , j^ dztuji(JiaztTi' lu ^iePiTi duu- 
/uictaxa^ (^ ad^ctvi^YiTi.' c/)otj \^v iya ipyt^Oftoj^ cv t v\jiAptug vju^^ o ou fth TnTiutTHTt 
p. 3r.8. lctv 775 C4cJ)v\yv\Tctf. ,, " k?^?\gL ^ 8>c ilg TJ3 imvTiAig vjutv Q^i(p^ TOiauTct TWietv T^ xgi- 
crg&)$ ;(g^(p^v5cn t^ '&5/a^- o^s^ ;^ duuji(^<^!tu Tiva TiftcdQjiav hmy^jukvlw v/uuv-i f^gjf 
'zs^g oc,(pavKrjuJ}v dpjcovaztv TraVT^Aw, i7retJi\ Toiauvx. v/tMV iTra^^ diog' ThTO yap ?!iyi-, 
*ioy>v iyo ioyat^oftoJi-, o i^gjf a7n<^v ctv c/k /jjvng ehnyf^cncog 'ppom fVif^ t^ Tnipcug' nmov 

THTO ?!iyi)V. 

V. 6. > 't A/6t> iyo iyii^ G^sir Xa?.Jouiig to i^^v©^ to tiik^v ^gjf to Tct^vov-y to Ttopdjo- 
jlS^ov ^ TCL TzAcfci» T^ j^$, tQ ;(gLTztH?.ii^vo[A,ricm,i aKLticojngcTzt sk ojut^. ,, "ETm^ca ^ 
vjuuv GW' (^oL^uAcoviag ^ ToartuTV\g uju^ %viK/iv ^s^^^vojLUctg, \^v©^ ^ju^tzltov,^ ^gjf ju^ 
ttoXXh tQ Tzt^ig '^Ti?\9uju a j^iiKiTaJi^i o imaztv ^ t ^^D^a-^aztv cuma JwuajUAV /uuk^ 
y, iTTiXiucriTaLi r ylw-, cog av ^z^l^d^gno KTYtaiv-, t fty\cPit//Jdiv oumS 'Zo^ahKnaztv ftv\- 

V. 7. cfbtfjL^g. " ^oj3i.^g )(gj 'fhtpoLving ^ „ 7PsA?J^ yiftcov tQ (pojBa }(gj\ >(gLTzt<pavrig aTmaiv 6k 

oppressi detrimentuin. Ilinc legum tuarum observantia negligitur, nuUaque harum 
ralio habetur: nullius iudicii honus est exitus , sed manifesta iniquitate laborat. 
" Ouia inipius praevalet adversus iustum. ,, Qui igitur impie vivunt, et legitima 
tua pensi non habent , iniuriarura omne genus pro sua praepotentia iii egenos con- 
ferunt. Nam iustum hoc loco dicit pro oppresso paupere , qui iustam impetrandi de- 
fensionem dignus erat. " Propterea egredietur iudicium perversum. ,, Hinc nihil 
ne a iiidice quidem nisi perversum fieri quisquam videat: nam et iste , aequitate 
omissa , ad potentem toto sui pondere inclinat. Deinde hanc operum scaevitatem 
vituperans , poenain mox subdit , quasi hanc in tractatu cum Deo revelatione su- 
perna novisset, eamque merito cunctis portenderet. " Videte , contemptores , et res- 
picite , et admiramini, et spectate mirabilia , et disperdimini : quia opus ego operor 
in diebus vestris , quod non crederetis si quis narraret. ,, Veruintamen haud per- 
petuo haec a vobis fieri poterunt divini iudicii contemptoribus : videbitis enim mi- 
ram quandam punitionem vobis impactam, et omnimodo exitio parem: namque ita 
Deus vobiscum aget: quippe ita valent verba: opus ego operabor , quod incredibile 
narratu videbitur, ante huius experimentum. Quod quale sit , dicit. 

" Quia ego Chaldaeos suscito , gentem acerbam et velocem, quae ambulat su- 
per lalitudines terrae , ut possideat tabernacula non sua. ,, Adducam contra vos 
Babylonios, propter tantum scelus vestrum, gentem saevissimam, et ad id quod vo- 
luerit exsequendum expeditissimam , quae viribus quibus poUet universam ferme ter- 
ram occupabit, ut ea sibi subiiciat, quae nullatenus ad se pertinebant. " Terri- 



V. H. 



V. II. 

p. 360. 



IN UABACCCUM CAP. I. 235 

Aivcnrcii. „ Ou-^^v t^ It^^» ehof^©^ avi^/uisf-^^cL^ ^ '6^ ouu-wg olwiict zvi e!^uju(tf^<l TroLVTa 
Sfa.fi!t^'T\o/u^(^ ■) «96 <^ xgyiKaK ;^ >(gLTciic^Teiv m l^iiAiTctj, d-d-^ov -n !/m aiv sS^A^ 
Ti^coeJtoLv iTToty^v cujToiq. '' Ka/ o^ciT^QwuTctJf VTnp TTctpcDzAeig ol 'iTniroi d/jnl-) (t hhjTi^i 
vTn^ G^ Avxavg '^ 'A^/Sio^, ;^ cJ^iTns-d^jovTctf o/ /TTaroi cttW, (^ 6p|W.MV807 /^K^div /».359 
(^ 73tTOc&>jOTVTci/ &); dgTO? 'c«r^3t/jM<©-> ^ TD (|)a')/£f>'. 5, 'linffiHXJV /uuiv tlmtS 'n-aptmtdjOL- 

(TfJLiVOV ^ 'olf^q HoKifJ^QV -i 7rclpJ)x.\iCdV T5 ;^^ lyj y(^ T "k^^ioLV KVHMV O^VTi^V 01 3 
ITimiVOVTiq TVcmVTYi '2&i£?5 Tt) TloXi^m }(A^lwTCtJI TYI <Z(^^ jUiCt ^ Cd^ duppHVTCti; ^^ ylw 

iP^vveiv Tivppcadiv Ka/^Lv^ i(^ ysvov hk ii^i^nfcL^ctf %iq Trsppcad^v cuunSv oL7rCf>KKr/^oig 
cfhKavt aLiiQ <^'ikIuj 'f^ ^^ctv iioifjLii. 

" 1.wuTiXeiaL iTT dcTiSeiq ji^</ dvdignKOTCtg ^^Xf^TWTTCjb cwmv oJ^ a/cLvncLC. ,, Ootvi v. ». 
TfdvTou; G^ cv TtS /\9t^3 T Ky rp TnvnTtav dcri^eicLv 'fhJ^^Kvvfj^nq TravviKcSq '^imki- 
cTHcnv-i iiJ\ 'ce^q Tv ^^yoTOLTOV dvT\^>li7riv ajuTolgj h (iv^<psL(St^ TvK/^TOL^. " Y^ouj ayjj- v. lo. 
a^^ wq cifJL/Jiov OLiy^/icf.KodcncJtAj' n^ aiuToq cv j3a,aiAiucny af^v(pr\ai, (^ TvpcLVvQ^ TrauyvioL 
dunf' (^ ojUTv; ilg imv hyo^/Jigi iy.7rciUL^iTciL\^ j^ ^OLKei "^/{gt..^ v^ K^iiiai ctunf. ,, IloA- 

A85 //JiV OWU CLl-^/^KcOTVtg ipyjLOiTOUf^ dvcipi^lJl,Y\TVtC, H-y^ wd^OV M oi[JL^Qg' OJUTVg Q T IJ^icLV 

r\Jbvld> oju^riaiiv tzJ' TivK^g ^^G^jeTy (^oLOiKacLg' m t d^poAna- /.{pv ov /H^ m)KKii t ^k«, 
cog oLV Tiztfl^cov 3 TwmaiTcuf pctcf^icog' /ji^ TivKKrig q '^ iv/Mpeiag ;(c^ 'ryj ctycuf d^^/Avcov 
TivKicoy ■n (^ (p^aeicov x^tjio^, ^/^ t? iyiip^v /a^ TToKKrig 7^' iVKoKicLg, ngjf y^gL^coJcSv 
imv ei Te T?7p/©^ «'/•S'' iTZ^g Tizvg r}<r(poLK'i)Srobf cfbKCJju. " ToTg //jiTaj^oLKei tv Trviv/JigL 
dxrri^ T^ cPiiKivaiTOjf , (^ Q^i/\ff.a^Tajf. ,, 'AK?\g. ^ /^yc^lw t iim^eta-cuf TifxcoQicLf/ lcftav 

b dlOgy OLTi <ZiP^ TViiiTZOV f(^ 8TW ^Kei/JJtVUJV i7my)/Avl(0 dvJpC^V, /AJeTa^OLKei /JUiV T 

Lilis et illustris est ,, multumque terrorem adferens , notaque omnibus ob poten- 
tiae suae magnitudinem. " Ex ipsa iridicium eius erit , et assumptio eius ex ipsa 
egredietur. ,, NuUius auxilio indigens , sed suapte potentia cuncta exsequens, ita 
ut et decemat, et quod vuU obtineat , subitamque pro suo libito poenam bostibus 
impingat. " Et exilient plus quam pardi equi eius , et velociores lupis Arabiae. 
Et equitabunt equites eius , et de longinquo irruent, et volabunt quasi aquila ad 
vorandum percita. ,, Equitatus est ilii ad bellum paratus , pardis et Arabiae lupis 
velocior. Tantus vero est equitum ad bellandum impetus, ut ad longlnquas regio- 
nes alacriter discurrant, ac volare propemodum videantur iis qui procul habitant, 
aquilae instar quae in praedam insilit. 

" Consummatio in impios veniet resistentes faciei ipsorum ex adverso. ,, Hi 
cunctos de populo, qui adversus pauperes iniqui fuerunt, funditus perdent: nam 
ne brevissimo quidem tempore ex adverso intueri bostes aut iis obsistere audebunt. 
'* Et congregabit quasi arenam captivitatem. Et ipse de regibus delicias capiet , et 
ty\'annus ludibria eius: et ipse cuilibet munitioni illudet; et struet aggerem , et ca- 
piet illam. ,, Multos itaque faciet captivos, immo innumerabiles quantum arena est. 
Ipse vero vohiptatem suam cumulabit multorum regnorum deslructione , qyam sine 
labore multo et quasi ludens patrabit: atque eadem faciiitate munitissimas quoque 
urbes arcesque oblinebit, struens expeditlssime aggeres, atque omnia subruens sive 
moenia sive aHud quidvis tutamen videtur. " Tunc mutabit spiritum, et pertran- 
sibit, et propitiabitur. ,, Verumtamen maximam hanc punitionem inspiciens Deus, 
ct quidem a lalibus taUque animo praedilis infliclam hominibus, suam adversus nos 



p. 361. 



^36 THEODORI MOPSUESTENI 

;^-3-' y\/A^ o^yluj' (MWip 3 ^k M^o^t; rjL($ii ryi meh/u(pyict 'zsrapiXBwv ■> cnjy^vcdfjulw julv 
VTiip TyiJ TnxAcLi Tri^PJkyifji^ju^Xyi/uivm eftixjij Kixii q t '^KetjuivLt/ hjuuv ^ TzxOm nfjLco' 
V. 12. ejLCLV. " ASth w i^t5 TZir '&E<5«J' ]"■«• oiy;vi ot/ ct^' ^p;^? icveAi ^05 jM.oy 6 ayi^ ; ;{^ ow 
jw.w "^TrodtLVCOjuSij. ,, TouTo ^ T^ aiig J^wuclju/icog tv i^^v, omp ctvcad^v '^JiJ^ei^ctj tz^. 
v\/uiff.c, ajyi^-" m^ }(^ ivkvmv \s^y/ti /Bp^ Tp ovmv, vyn^ «k q (^ l^viai^etf f^!>^crJh- 
;ta)jiAij, Avdiiavg kjuuv t^ 'nfjt.coejictg. " Kygzg ilg ice^MSf' iiicf/ou; cuutv^ }(^ \71kctcxk jum 
tQ iXiy^v Trauj^itJLV duT^. ,, ^'Avcodiv yi^ ju/i ouuTvg ilg r r^ a./u^rcivovTriiv cDiTikcttrctg 
KejLoiv ag oiv n^ 7mjehvoi/uu c^ T lAiy^v aviiiqy i^co r^ tS TJkyifjc/u^Aetv ;(gL^^(Q-cti 

V. 13. dehict^' ilvx, 'oifeS^i OUJTVV "^TIVqii^^Ct; (^ ^OV T PlPJPV " ^Cgf&cyOg 6(p3r6A/<P5 <r« T fJLyf 

hpoiv TTDVVies^r, ^ ^/3A«7r£fv ^ 7:roV85 ov J^wuyicrvi. „ FIoAAji (p^VTie aui tS chKoua' odiv 
ovJi (BXi-^etv dvi^fi G^ id mvyie^ i^yct^o/^Avag , ttovcov tk <t cnjuJ^ij^yig iike^ig )(^^ga- 
H- jukvovg ctniovg. '' T/ 'fki(i\i7re\g ^ i(c^(pesvovuuTa^', 'S^^cncoynicn^ cv it^ i^g^vxTnv e\v 
dcn^yi T J^iy^ov ^ Troiyiaig ch^ aLVx^e^irot^ a)g cJtr l^vag t^ Sz!t;\5tay«$ , ^ w; ipTn-m 
ovx. 'i^vTvt yiyov/uS^ov. ,, Ou TC/vta» oLVi-^^vi ^copeiv Gffir }(gt,vx,(p^vyic7i Ty\<i oy\<i UftcoeAag 
iviavTOL S^^TAre^^^ojujiVdgy i<efi ^n^^TikfJCTn^oJi t tvartvrlw dcfiKiav-y ^9B cfiKcuag /m^vov- 
a-^it i(gjT0L7nvi^an lizro aoi^dv (paviiiuedot. yb l^vcov li (^ i^^nrztfv sk l^vmv rydjuSlfiov 
$fg^X?\ff.^ovng iiefivj « fjcyi rvi nfjucoejLct rvi <rri JSiXog ^oio, l^^psLTnfv Tg yijuuv ^ imaztv 
d^ivxaiv dKpi^Yi T dv^eS^7nicov Tnnd/j^Q^ (Zi^y/ji^^mv. 

Tauja 3 oLTTUvnt -zz^i i^ (BaCvAcovicov iJ^yiitag, a>g ■^AAJj j^ to ^ou t^ d<p<t<^ict 

^yiatt/AJiVcov-, ehyiyiiraJi ?^i7rov cttmf (^ t J^uuua/AAV^ m ;:^a)yM$^05, CTroToig av idi?^i fjcv- 

, V. 15. e/'oi5 i(cf.nolg (^^^aKxi pctJ^icog. " luuuTzXetav cv dyKK^co dviauaaiv durvv-, i(^ iiAKV- 

•cod. awayu- a^y ouurov cv dfji.(pi^XyigpCi) dtmi' i(^ awjy\ycty/j ojutov cv r azty^vcug * duj^' 'ivauiv ihTii 

"^*'^ V. 16. eycpe^vSTifc^ra/ ;^ ^pyiairo]' %vii(Jev t^tjs; ^ai rri aotylujvi wuvJ' ^ ^/judai ti^ dfjct^i- 

iraiii omittet: et per meJios nos , ut ita dicam, providentia sua transibit, veniam* 
priscis peccatis indulgebit, et impositam horum causa poenam remittet. " Haec est 
iortituJo Deo meo. Nonne tu a principio Domine Deus sancte meus? Et non mo- 
riemur? ,, Hoc est potentiae opus , quod desuper pro nobis ostendit ille qui sanr 
ctus est , et omni rei existenli superior: quamobrem vivere quoque speramus, post 
poenae depulsionem. " Domine ad iudicium rem banc constituisli; et formjivit me 
ut arguam disciplinam eius, ,, Nempe ut erudiam correptione mea reliquos bomi- 
nes, ne securi peccent. Deinde ad ipsum Deum convertit sermonem: " purus ocu- 
lus tuus , ne mala videat, et contemplari molestias non poteris. ,, Multa tibi aequi 
iuris cura est: quare male agentes spectare non sustinebis, et qui molestiarum aliis 
et contritionis auctores sunt. " Cur aspicis contemptores? Tacebis ne, dum iustuin 
devorat impius? Et facies homines quasi pisces maris , et quasi reptilia non baben- 
tia ducem? ,, Non ergo spectare patieris eos qui punitionis tuae contemptu haec 
agunt; neque tantam iniquitatem dissimulabis , ut iusti ab impiis propemodum de- 
vorentur. Alioqui videbimur a piscibus atque reptilibus duce carentibus nihil dif- 
ferre , nisi tu punitionis tuae demonstratione , palam fias ceu praeses noster et 
actuum omnium humanorum scrutator accuratus. 

Postquam haec omnia de Babyloniis dixit , qui saeve admodum populum tra- 
ctaverant; exponit deinceps hostis eiusdem potentiam, cuius ope quotquot vuU ma- 
lis innumeris facile irretit. " Hamo sustulit illum ad consummationem , traxitque 
eum reti suo, et in sagenis suis adunavit. Propterea laetabitur et gaudebit; pro- 



p. :m. 



IN nABAClCUM CAP. I. 237 

^XYia>u> dm^' 5> »5 y> aLyKi^cd wt tc^ afju(pifiKY\<^oi> rri oixAict ^wuctfjii Tikeis^t^ omtg 
■<z;^l3oLXci)V ilg TravTeAw '©^^cT/c/^ycny uTmAeictv' Z.^m th aLTmvTOLq tJzto t o^HcncLV ctQ^/- 
^V T oiWav, W9t riA<^0Li /u^ ^ TOig gp^ie td?; icT/o/?, Kivcf^wuivetv q &)c av tiv/ viftT 
T>j ol^sia t^iwdf^i P^yit^i^oLf t^' Trrtp' taW yivojt^cov tv juiyi-dQ^' tv ^ Ovc7t| t>j oa- 
yLuri, n^ dujiuctoi TZef cifji^i^An<^-, tQtv Myl ox. f^TU(po^g t cv tviq loii^ig r iV'- 
')fiLeA<^cw '^bTmivvwtjrcdv TZiT ^cS' ^'aXirajf owu ii-n-eiv on /n^vovs^ dis <^\)duu (!>aui/rtt^ircxj{ 
-J^viict^ajf Travm k^ to Jhxovuu ictvrcS nomv' ^ t ctmoLv Xiyav' " oti c^/ ai/TOVs IA/- 
TTOi^gy /uuittcht (Xtmf, (t tcl ^^/u^gLTct dvn^ OKAiKVx. 35 T?i ^ j«(^J'/ t^ oJ;c€/a Xsyn^ircLi 

"PJO ^^IWD^JU^COV TO /M^^-S-C^j dcp COV cf^ 'Ze^fl-Q^JPVgV CwW (^ TS^tOUTCV ao|»]C7Ta/ T 

o/xetbv T»70 ;^ As^^ tt? ihiTravi /m^eJichL ewnf' ctmvdiv 3 (p«ai ^ TravTwv </jii 'i^'' Jb;c/- 

ftCOV TB ^CptJ C/kMkTcSv rfw *^^Vm i"^' OTn^ '^ TV y^ TCL /3g^/<^7a clirj^ C/KXiKTZL, 

" A/a T^TD dftp^ctXei td dft(pi(3Xngpov cwnf, (^ ^TTctMroc, "^ycTiivetv IQvw 8 (p«'a«J). „ v. n, 
'Ek 3 aiy ^Tw^3r»<76 7roX^\gLKiq 3appafv Iti tJj o/;t«/a ^rira^ cfwudfti , (^ TruAijuifitg ^co- 
/lSI/j(^ dTmvsoig, TToXwu d(petJixig t ift7n%fovTwv ipyt^iroLf t (povov ilprixo^g q tk <3>^^ 
t5 ^ctCvXo»viov yivo/u^ct, ;(^ «j^ TravTwv otW t^ g/5 (^ Afitoj' "Ci^^^vo/Lucm du^mct;-, 
iTmyi XSiTiov* 

KEO. B'. 



V. I. 



" ^"Em -T^ ^vXgLHmq ftn ^(TOfteti, ^ l^^iiaoftctf ^ ^^«'^a//. ,, 'E;c /M«7a(po^e t c# 
■miXifto) i(^ TroXiopKict rltu rQ ni^tg ^ioa/uSpodv (pvXgLKlw, ^ 7^ (pvXgDmg (pnaiv lyi 
<p/\aoft(ti[ 7* gjtAMS, ^vot 2/'''>i OTJ T g/t(p/ '^trepcnix/ivrog hk OK^aoftauf, cH^ct yb izoftojf Thi^, p- 363, 
cv d(r^ctXetct yt 7jhei<ryi J^^t^i^vctf vo/luI^cov ii tvlZtol jroioilw (t {m(pi<ri^v iroic^v xiy^ 
'" n^ cmoTnvau t5 icNiv 71 ?\ff.Xi(ji cv l/msi, i(^ ii '^^kqjl^ ^ (^ iXiy^v fta, ,, 

pterea immolabit sagenae suae , et turificabit reti suo. ,, Quasi hamo aliquo ac reti 
plurimos potentia sua circumveniens , supremo tradet exitio. Sic autem in potesta- 
tem suam cunctos rediget , ut et operibus suis gavisurus sit , ac propemodum quasi 
Deo aliquo viribus suis propriorum gestorum magnitudinem tributurus. Nam verba , 
immolabit sagenae , et turificabit reti , dicit sumpta metaphora ab iis , qui in casu 
ciusmodi, gratias Deo referunt. Vult ergo dicere, illum Dei instar imaginari omnia 
posse pro suo libito efficere. Causamque exponens " quia in ipsis, inquit, incras- 
savit partem suam: et cibi eius electi. ,, Propriis viribus rerum bene gestarum mag- 
nitudinem tribuit, unde iili opum cumulus accessit. Sic enim valent verba: par- . 
tem suam incrassavit. Hinc , inquit , rei omnis bonae et electae fructum consecu- 
tus est; namque ita verba , cibi eius elecli , intelligenda sunt. " Idcirco extendet 
rete suum, et caedi populorum numquam parcet. ,, Repetitis successibus elatus po- 
tentiam suam exercebit , perpetuisque bellis indulgens , multam crudeliter devicto- 
Tum stragem edet. lam vero Babylonii gestis narratis eiusque per omnia adversus 
iudaicum populum scelere exaggerato , pergit dicere. 

CAP. II. 

" Super custodia mea stabo , et supra petram ascendam. ,, Metaphora sumpta 
•ab iis qui belli tempore et obsidionis custodiendi muri vices sibi distribuunt, su- 
per custodia, inquit, mea stabo; pro eo ut dicat , officio meo non deero , sed illud 
observabo: etenim valde tutum me existimabo, si ita me geram. Alque adhuc aper- 



V. 2. 



V. 3. 



V. 4. 



238 THEODOR£ MOPSUESTENI 

B«Agrtf/ ilTret^v oti gpjpv iijoil^ '^s^i t dihv a,(pQpa,v , ^^ la, cxetdiv yvo/J/jet tb (^ J^a^ 
Kvuju^c/. Ji^^' cvTivd^v jap juipi (^ d,(r(pciXict 7ik^^ 'Zif^cn^' S^f^jtd^jod toivvlu (py\aiv 

a,(pO^V 11 TTDTi a^ 'ZZ^ T yVOJU^COV "STTO^poUViTOLi d^O',' a)g CtV TCtVTa JH^^V '^SmKQjL' 

vcofyccu (^ ojUTvg Tci <^i}cvvjud^ct tt^ ?^a dg iMy^v Tt axfmv l^rig' ODonip 3 cv Toiq olvco- 
Ti^ig T^ 01/ Tz^ ?\ff,c^ Tug 7:^r][JLj(uAeictg ilvmv, o); oJ^ "^TWf^gL^v-^icog lyvcofcag diictg rltu 
iTnx^noDju^tw ojUTvlg $0^ <t^ (ictQvXcavicov TifJLCoejicw (pnoiv, «tw Ji^VTttv^ tS j^aQvXco- 
vis Tzig ^s^^vojuua^ i]pnfict)g, Xiyi ju^ avaju^etv 'ZE^^ t d^s /uigc-^iv^ oti TiOTi ^ «tt%i 
TiiTWV "^Tnxpcuyircu' iTrayi q i^iig rlw l^ tott)/? "STrvf^gLAv-^v cwttj} yiy>v\\av' cOo (py]cn 
" KcLj ctTnKpidni 'Ze^g (JUc icvpiogj (^ iiTii' ya-^v o^cnv cm(pc^g ilg Trv^ioVy OTmg chcoKr} 
avctyivcocmcov auTa. 5, "kvaju^etv yO iipnfcag jn^diiv a, tivol <5%i t^twv "^(pcuvircu 
3io$, TauTO J^ "^TJVHAKeJt^cu *zif^g OJJTOV (pyiOT T ^ov ttiXivattf juSp oamS a>g cv o^(ri 
diia, ilg Tw^iov ^ct^^cu Ttt e^eticvvju^ct^ 'tva ttuoiv ^ azt(pii te f(^ J^?[5f. '?&^g cLvayvumv 
p. 364. TO itpYtiid^ct Ti yjji yty^a^tf^cL' Kiy\ 3 Tzt ^zz%/ g^ (^ct^v^^ioviag icjvju^a, aTn^ i^rig 
(p«OTV ilTzt i7my{. " AiOT; stj o^cng iig }(cf^(^v ju^^K^v^i ;^ oivaTiKei iig mpag ^ ax. 
ilg jc/ivov. „ Ta jut^v ^ J^a^iVTO, ov tx^^vTingL (yK^ncnrou.) <^a, luaTu tivoc ^j^ovov, o? 
a<pi<;yiKJi vuv, 'itptj q TravTcog if^ Kri^^irou Tripcu;' iTret [j.h J\ /u(^rlw JiJ^eiKrcu, clv^' a)g 
^ imju^a TTavTwg. " 'Eav ty^B^wo"»;, "^mfx^civov ajUTvv-, on i^^ju^Q^ ri^<i (t ov jm.^ 
^ovia-Yi. ,5 '^Cl<P6 el kolj Tig vmp^cJtg Jh^eizv t jjlIujv^vtcov yiviiQ^oLij ricog ava/MtvaTt 
TnivTcog ajuTu,t iTretS^ amp oog ioo/u^a ri(t iK(Lav/LdfjoL /.t^^jLluuvrc^ ., TttvTCL J% r^q ri 
^ '^icjiroui 7rav7w$, ov fjLltu ilg VTnpdzaiv ii^mcmraLi xofT^Aw. " Eav vzffv^iXnroLi y 
ovK iucfbKei y] "\'Vp(Vi fJLn iTT dun^' Q J^i^^og c/K Tngicog fjLOV l^ricyiraLi. „ '^5 ei koui ng 

tius locfuens " et contemplabor , inquit, ut videam quid in me loquatur, et quid 
respondeam ad correptionem meam. ,, Dicere vult, officii esse nostri ad Deum re- 
spicere, et quae inde accidunt et ostenduntur, excipere. Hinc enim mihi plurimum 
tutamen erit. Perseverabo itaque spectans , quid forte Deus aliquando de rerum 
eventu revelet: ut lioc cognito , renunciem ego quoque populo ostenta mihi ad il- 
lius futuram correptionem. Sicut autem in superioribus , postquam populi peccata 
recitavit, tamquam divina revelatione illusti-atus , imponendam populo poenam dixit; 
ita etiam hoc ioco , dictis Babylonii sceleribus , ait se expectare a Deo monitionem , 
quid ahquando de his quoque patefacturus sit. Mox addit, quam super his acce- 
perat revelationem. Idcirco ait: " et respondit mihi Dominus dixitque : scribe ma- 
nifeste visa in buxo , ut persequatur qui legit ea. ,, Postquam dixit expectare se a 
Deo moneri, quale de his oraculum reddat; haec sibi a Deo responsa dicit: ius- 
sisse videlicet tamquam ex divina visione in buxo scribere quae ostensa fuerant, 
Ut omnibus perspicua fierent ac patentia legentibus quae dicta erant et scripla ; 
nempe ea quae a Babyloniis eventura erant, et a se inferius dicenda. Tum addit: 
" quia adhuc visio in longum tempus , et orietur in finem , et non in vacuum. ,, 
Etenim quae ostensa sunt, haud statim exitum habebunt , sed post aliquod tem- 
pus, quod nunc abest; sed tamen omnino erit, ac finem accipiet: non enim haec 
frustra revelata sunt , sed prorsus ut eventura. " Si moram fecerit, expecta illum , 
quia veniens veniet , et non tardabit. ,, Quare etiamsi dilatio forte aliqua eorum 
quae praedicta sunt, fieri videbitur , constanter interim expectate ; siquidem quae 
futura eventuraque praedicta sunt, ea inquam evenient fientque prorsus , neque in 
perpetuam dilationem incurrent. " Si se subtraxerit, non bene placebit animae meae 



V. 6. 



IN IIABACUCLM CAP. II. 239 

OKviicnnv «sfee t •mstv rp \aniu^a>v-i ^ a,f/.<^i^a,^.Xa>v ei '^riaircLi TravToig, (r<p'oePpct /mpi 
^ fMtmv; ^y mST(^- iTrejJ^ cT/^f^ov \yjdyi oeii^o/Ltcqi t Tn^evovTO t^ td?^ l^}/gA- 
yU^o;$5 >(^ r cJ^ ou/TtSv xo/uu^oju&fjov ca^iAeicuf. 

T^iTihv iimyov tx t^ h^a^cdq «tw (Pmotv. " 'O q fcgLTvioji^og (t ^(s&^POvmYig ctvJi^ dAfl^- 

^a)V Ovd^V OV fMtl TTi^VVl. ,5 Ev y?^ TCiVtO» (PJ107V TOTOV/ (^ 7n>><!i/LU0V T Uyt^TE^V , AgJ^^ 

Q ^ ^aiCvKmiov , t d/iA^Ui td^ o]i\/uisf.'n ka^v\k^ov j(^ ^7a,(^^votJUJTa. t^ (lvi^i)(gLKia4 p. m. 
i^ ^io^, jfpt) c* r iTi^v a>\gZ,ovdj'oiL^ov ehi(Ttwt^yicu(; ■> iiK ilg TTt^ctg /u^ owu to ^ 
T^ ietwQ ^ixjjcf^ioug ^i (po/Sgg^v c/^ TJva tj7 ciTretXYi rri diici r /tAATCL^oXuv \:zsojS^owurtaL. 
" *Os l7Z?iaTU>t»g ;cpt3r»$ 6 ah\g rlw '^v^Jw avj^, j(^ ainvg wg Bttvctr^ iiK iftmitTihdL' 
/uSifjog' v^ 'fkiTUJud^y ^z&^g ojutov iWMTtt ra \^vv\-, ^ OKcH^irtLf ^ur^g ojJihv Tvavrou; (j^ 
^ng. ,, 'O ^ J^'ik!w acTou k^ wavTWV c/KTiivctg ictVThv-, yj^ 'Trctvra^ /^ oivcu^v ■> x^ 
/utfA,t\(jiY Q -detvoLTii Kh^v T^ oLVcu^ii/L^cov HK "i^v ■> "^^L/L^og ri Tikeisoi^^ ^ G^ TTaif- 
Tttyo^v lizro t oliuictv a/yav i^ncrtctv, (po^i^v tivcl t jhatx.^okIw Sja/. ^ bp'}^^ "^jzsD/u^et 

■^ dlictg. " Ov^ TWJTZt TTOLVTTt ^U^0L^oX!w )(gLr aW Aw-N^VTO/, (^ 'c«^/3AWyt(^ giS c/)f- V. e. 

v\yY\cnv oj/nl^', k^ IpSajv, 8a]i 6 ^T^Ji-S-u/idyv ioLVTD^ tol hk ovtol ojut^j 'icag iivog (^ jBoipuJjcoy 
(^ ;tAojoy ow?/ sjf^ct^g. „ '''A7ra</TB5 c^ /\9/77cv o/ TravTOLyov t ;^t' at/Tov /umTtt^oXlw 
69c7ikY\^'o/uS^oi cog cv ^ss^^^oXyi , •^T-avT^g gpownv Sf^ie\v'oTar(^ J% 'TrctVTWv o to. iri^v 
d(patpouyW$^(^, }(^ (^ o^Keiov av^cov ^Stdv, o (Sapvg Toig vmjjtooig S^ r "Cz^lBoAlev t^ 
o)/u(PTY]r(^' ThTO ^ ^'i^yl To jSapuLcov (^ itXoiov cwry gif^a^ag' ov ^ ilg td 'zsroAfTiXig 
<^ujui\(nrauf'Ta ToioLVTzt Twietv iSro ^ Agj^ ro "icog 77V©^, o ^ /^«crot; Ket/u^ovy 'os^g p. aee. 
OLTraJVTct ^^TToJiJhrcu-, 'ivct iiTryi, otj «x g<$ tc Trai^TsAg^ '^ncnrcti toi^Q^, /u^Ta^oXlw r 
i(gLr OUUTOV eh^O/j^COV , SfgL T i7niy>/^v!w OUJTzS -ZD^^ Tb' 3?« Tiftca^ov. 

super eum ; iustus autem ex fide mea vivit. ,, Si quis ad fidem futuris rebus prae- 
Lendam torpuerit, et ancipiti animo erit, hic raihi valde est invisus: ego enim iu- 
stum illum esse definio , qui promissionibus credit , et utilitatem ex eis capit. 

His circa revelationem dictis , atque ad credendum ostensis hortatus , deinceps 
visionem evolvens ait: " vir autem praesumptiosus et contemptor atque superbus, 
nihil perducet ad finem. ,, Probe ergo cognoscite liunc hostem vestrum , Babylo- 
nium designans, immodica arrogantia elatum, divinaeque patieutiae contemptorem, 
€t ahorum calamitatibus exuhantem, hunc inquam dominationis suae negotium fe- 
lici exitu non conclusurum, sed terribilem quandam a divina vindicta conversio- 
nem experturum. " Qui dilatavit sicut infernus animam suam, et mortis instar est 
insatiabilis ; qui adunabit sibi omnes gentes , et cunctos populos ad se recipiet. ,, 
Qui quasi infernus adversus omnes vim suam extendit, passim interficiens, et mor- 
lis imitator nuUam occisorum satietatem cepit , captivans plurimos , et -ubique om- 
nes sub suam potestatem redigens, hic formidabilem quandam abs divina ira sub- 
versionem patietur. " Nonne haec omnia parabolam adversus eum sument, et pro- 
blema de ipso narrabunt? dicentque: vae qui sibi non sua muhiplicat! Quousque 
collare suum adgravabit vehementer? ,, Cuncti postea quotquot ubique sunt, rerum 
eius eonversione attoniti, lamquam in parabola, dicent: miserrimus ille omnium qui 
alienae rei rapina suas opes augel, qui gravis subdilis fit ob suae saevitatis pondus: 
id enim significat dictio , collare suum graviter adgravans. Profecto haud poterit ad 
extremura usque haec agere: nam(|ue id denotatur vocabulo quousque, quod in me- 



240 THEODORI MOPSUESTENI 

V. 7. ' ETia ^5 ^ TJVfit ^ '^OTJDV Xiyav " oti <i^cei(py«$ cJ^avctgyKWVTcti cfdKVOVTig ojJToVf 
^ oxvii^^iicnv 01 '^(3ii?\gi <r8, ^ gcrj7 ouuTvig ilg Sj3^p7myLv. „ ^Avct(pa^iiouvTaLf ^ 'Zd^^* 
'zs-oia-ett' lATncDx. TroM/LUOi, Xiyl <h chr Uioara^, of coaxnp Jiiy/^ffi r i(pocfhtg r olxAicug 
S^OJTcKriiai (m r eP^uuuct/Luv (^ r c^acricLV-i /ui^ TroAXyig /Av t^ l^/UiX^ctg to, -Ze^g (i^- 

V. 8. ^lw (tIw i^yjL^OjiBpoi' c/>' a.p7my*ig 3 i(^"Ta, croi <zs^mv7ct Ti^i/udpoi "n-avTci. " A/677 av 
i(jv.vKdjfraji; gQy« iroKT^^-, cmuAiva-acn os Travng ol ^lmMKetf^jtuvoi KgLo) «/)' cti/ufsf-va dv- 
•S-g^^zrwv, j(^ dcpt^eicu; yifg (^ Twhioog }(ctf Trdvmv ^ }(^Tvi)toujuTWv ojjtIw' „ "Ovvno yb 

ZoTIDV OJUTVg 'fklOdV d(pYlfiii 7U iTi^V, (^ djUTVV J^ ZoTJVV d<pcU^i^(TtTOU (^. TCL Olil -S^iT- 

ovia, «ZD^^ rp ilg nfJi.caeJiav (tIu/ )(sf.TctAiXetfjt,ju^veav' V7np wv dvetMg ri Ttket^^ijg r t&T 
d-id 'Ztr^ffHHOVTaiv ■) j(cfji Yi(ji^r](rctg iig Ti t yluf t ^iav © t ttoAivj j^ ixrdvTou; J^ GSir 
o}xcujuT<X4 ojutIuj, Kiyl Q 'C%i 7? T^ 'igpaffBtAMjW. ^fpj) T ^cptr' ojutIu/ dTrctvrm, Ei-S'' o); av 
iTTifJL^ouvoov cwm J)}ccucog TnTWvdvn TVtavTot, Xiy<( idg ^s^^vofjucu; VTiip &v t Tviav- 

^- ^- tIuJ efiehKTCU TlfJLCOQjLOV " *fl 6 T^iOViKTcSv TlXiOVi^ictV )(Cf,Klu/ TCsT oIkO) duT^-, TU^CU i\g 

V. 10. 1^-^©^ yoosidv (Wjy, T c/icana^luJax coc p^e^5 ngi.)ui)V' i^nKivazjo ai^wutw toS oikco £r«, 
(jwji7npavag Kff-lig TioKKiigt (t i^rt/^TiV rt -^v^ cm. ,, At>TD5 ^i^a, (pncny, 6 dtui(^(jo Wi- 
'^yjju^Yog TVi TiXiovi^tct ''Qh TtJ' T TikbTOv av^etv t olwdov ooc t ciMo^^/ajy ;^;£^>Ji', v-\y\K^juIj 
Ti T^ olKetctg ^acnKetctg "^^TOcTgT^ot/ t avgacnv itTZ TOum /«/5^ Imjietg-, 'oTmg if av <Jiuj- 
nd^iicrytg t iTrajP/M^v^v <ro/ j^gLJcav dTiuKKstylcif iv^i^ Tivd, awjtJViv ov J\Jwuyi(Jitf' B^d 
^ TioKKiig dJifcav ^s^^c/i^vo/Ltf^ Ti iig aTravTctg dJiC^gt ov t^ovtov -i a>g mv, ai^wulw q 
oog yi iK^a(7ig J\J\iKooha t^ otKOo awjnyiyig 73/ auvTy' v-mp ydp dTmvToiv m ^(j^Tn.' 
iur^yf/AV^ «vj/ct/, T TifjLcoexajf JkJtoKctg '^vtIw. 

V. H. «' AiOTj Kt-^Q^ 6k loi-^n ^oy\aiTaui-i ;^ ^(gLV^etpog 6% ^vKa (pdiy^iTOLj duTU. „ Toi- 

dio positum , ad omnia refertur: quasi dicatur: haud in perpetuum lioc statu erit , 
sed conversionem res eius patientur , propter infligendam ipsi a Deo poenam. 

Deinde qualiter quomodoque ea fient dicit: " quia subito consurgent qui mor- 
deant eum, et vigilabunt insidiatores tui , et eris in rapinam eis. ,, Emergent prae- 
ter omnem expectationem hosles , damnis tuis intenti , bona tua omnia diripientes, 
" Quia tu spoliasti gentes muhas, spoliahunt te omnes reliqui populi , propter sangui- 
nem hominum, et impietatem regionis ac civitatis, et cunctorum incolarum eius. ,, 
Quemadmodum ipse irapelu facto ahena rapuisti , ila vicissim tua diripientur ab 
iis qui puniendi tui causa relicti sunt: quia tu nempe plurimos Dei famulos inter- 
fecisli, et adversus Dei regionem ac civitatem impie egisti , contra omnes denique 
ihius incolas , Hierusalem scihcet , et quicquid ad eam pertinebat. Posthinc quasi 
ei iuste insuhans taha passo, scelera recitat, quorum causa poenam huiusmodi luit. 
*' O qui amphat avaritiam malam domui suae , ut ponat in exeelso nidum suum, 
ut eruatur de manu malorum! Cogitasti confusionem domui tuae, consumpsisti po- 
pulos raultos , et peccavit aniraa~tua. ,, Tu , inquit , immodica habendi cupiditate 
percitus , ob opes tuas ex ahenis damnis augendas, sublimeraque regni tui condi- 
tionera ostentandam ; dum haec ageres , haud tamen potuisti discernere quomodo 
imponendorum tibi malorum pondus vitares: sed multos interim laedens, alque in 
omnes secure peccans ; haud divitias , ut credebas , sed ignominiam , ut reapse exi- 
tus ostendit, domui tuae concihasti: nara ob haec omnia quae fecisse te constat, 
^anc poenam persolvisti. - 

" Qui?i lapis de pariete clamabit , et scarabeus de ligno loquetur ea, ,, Igitux 



IN HABACUCUM CAP. 11. 241 

yapowu coc to /tw^^u; t'^ >(^>t<»v ^ <t otc rp oinodo^cov ctq >(cfLHO)q ctvy\ycioou; aLVciTnfji,- 
TWVTOLj axmipei (p&)va/ Tive? ;(^TJi^pSaw/ (th t ^T^govg^/oi/, r^ 7? A/3mv /^cvovol/;^ ^mluu 
a(p/gv7wv Ky <r« TOiavrlw, ;(df r/> (modKYistctiV 'j oiu/ ouuTvig OT^tj^iu; cv /ukartiq r t A/3ztfV 
T5 ^c^t) 7??Ln'3wv a^//^i?')'ar$ ifA.(^ct)Mvm g-S"©^, vi n^ cv ^aoiq 7P:iK?\g.yA(, ivQjL(mi^a^ Tvig 
^v?\9ig' ^v-^cipoY "^ cvTOLv^u Xiyi la iv Vc. ^v7\Qiq iv^cmo/t^cL-y iv n Wi^ig cv /iA(rcd p. 3cs. 
'^' T^ivdrov ilcod^TOig ifjL^pcdXivetv-, d>g ctv Tig ilTWi <^ci)'v(pnt n ^ (mcoKmou; Stz»? ovo/u(a,- 
^cov j cdg av itOiVVi tolvtyi ^ZE^av^y^Qjict i(gLXov/ukvcov ojnxvmv Tp TCioi/TWv 25? <^. 'nvct cv 
Ttig )(^jztycu'oig ilcodzTzt /L(aA?^v cv fA^roo 7* V07ic/b$ ivoKmi^aui a, x,etvBit^J^ctg i(^X5en' 
Tivig 3 g(p£Krac (^ cw^v 7mosct?\Qv Myiv cJ^' avoMTDV 2'/« av oupivrct^ 7^ i^poue^^^ rLu 
(pcovlcu ;f^-3"' <5x' 6 '2?>^(p^7H5 i(pdiy^oLro, ItZ tt^o otuu v\/luv ^j^ '^ oJKetctg ipfjij/jvetoLg cra^w 
^^TE^Tjo-of aLVef)iig ijBJhfty^KOVTctj Jhici/uioi TB ^ <txeji.(^<Jog T^ yXavng 'fhgri/L(s>vig c/Keivy\g-, 
c^pct) «^sr^iTg^v jUiTzi^iCAvyJiTi T ijSpcucov ilg rlw (jv(3opv itTzt 7n}X?\gLicig TD 'nfoucr/ij(^ w 
o<W7ov, vo/<.9v /3aAM-^v77 -S^eTvoy (pwvJie, 0$ Jbx.£i //jji, jt^w !7Lm;«$ 77 Tron Aiy!, t ;£ptv- 
^apov TTctvv yi ilcodzTrt ifjL^pcoAiveiv rtig TOf^ig tv TroLOSctK©^ Ti-d^eittivoji , 'ivcc cfbxSj tivol 
TD Xiy^/u^ov oL)U)?\.ovSriav 'i'^v }coLf Tvt yi. nsroLOjaXQv c/tc ^vKov ^^yji^ai\ divciiCoKoudzv 
a.yeu" iTraJ^ ox. Tot^a /^«v, cv<hyo/id^ov c/x, ^uAou J^, ovvuiTt' ov ^ cocwip c/?c Xidwv 
crujJTi^rcLj Tol^og-, 87W? ck TmosaAcov ^uAsv. 

Ov juiv Tot yi. 'Zif^^pY^Tng iTretcPyi }(^ c/k t^j toi^v et ti TyJ cviovTuv avTolg i(pn r!w .. 
y^TV\')pe/-^ ')4Vi^oLi i(a.r (wrii-, }(c/LX(^g iTriiyf^v. " Ovcu olnoeJh/u^^ ttoKiv cv OLi/u^gLtn^ v. n. 

7U iTOl /U(Cf.^COV TroKlV CV dcfiDcicUg- OV TCtVTCt ^ -C?^^ iCVQjlii 7roU>TOKPC/LTr)CiOg' (t d^iKlTlOV V. 13. 

"^ \ c y . \ NVq. %^^'% \ ' '■/-.Cl.' c.^^ P \\ P- 360. 

?^0V IKCU/OV C*' TIVQjL-i K^ i\JVy] TTVAAgL CO /^iyj-^V ^CPiV 07J 7lAy]cJy\cnT0Uf y\ yy\ TH 'yVCelVOU\ T V. 14. 

Jo^cw JCVPiH^ o)g vJh)^ 7JvKv y^Ttti^gLXv^^ctf ^?\cf.osa^. ,, Ovtc ctv cri ^^lwna^iv c/k (povcov 

ex eumulo malorum , nec non ex aedificiis quae contra fas struxisli, voces velutl 
quaedam mittuntur quae tuam avaritiam accusant, saxis ipsis propemodum sic con- 
tra te clamantibus, nec non et vermibus quotquot in raediis saxis laterumque iun- 
cturis latitare solent , et intra ligna saepe comperiri. Etenim scarabaeum lioc loco 
appellat animal.cula quae in lignis occurnmt, et in muris intra lapidcs lateresve 
cubitant, quasi inquam Iioc nomine dicat animalcula quaevis et vermes, ceu si om- 
nia communi Iiac appellatione vocitentur. Sunt etiam subterranea quaedam in me- 
dia praecipue rubigine inveniri solita , quas cantliaridas vocant. Nonnulli vero di- 
xerunt, apud syrum interpretem paxillum legi. Atqui stultum est omissa IiePjraica 
lingua, qua propbeta locutus est , cuius vocabulum propria interpretatlone septua- 
ginta viri nobis declararunt, probatl nimirum iili et eius linguae accurate periti, 
syro adtendere qui Iiebraicum scriptum ad Syroruni sermonem transtulit: qui saepe 
errorem suum , pro linguae rcgula vult obtrudere , quantum mihi videtur , quid di- 
cat minlme intelligens: ilaque pro scarabaeo passim in muris cubitare solito , paxil- 
lum posuit , ut quandam sermonis sequelam retinere vlderetur. Atqul paxillum ex 
llgno loqui, non est consentaneum: nam si cx muro potest, ex ligno nequaquam: 
non enim sicut ex lapidibus murus conficitur, ita ex paxillis lignum. 

Ergo proplieta, quandoquidem ex murls ct cx liaerentlbus illic anlmalculis ac- 
cusationem fieri conlra Babylonium dixit , praeclare addidit: " vae qui aedlficat ci- 
vitatem in sangulnibus , et praeparat urbem in iniqultatibus! Non sunt haec a Do- 
mlno omnipotente. Et defecerunt populi multl in igne , et gentes multae animo 
Gonciderunt. Ouia replebitur terra, ul cognoscat gloriam Domini: quasl aqna multa 

31 



^i2 THEODORI MOPSUKSTEiM 

}(^ acfiziav }(^Tzitcnc(Cct/^ovToe> ^A??; ov ^ awuiMpct^ ajivct vTno li^mv iTnvi^riOiTc^ avi 
-©^^ tS d^S- dv^ct 7roAA«$ jllsv Tivctg }(^ dfxud^Tvig wauio Twex tyi anviQ }(^Q,vctKu>a-a^ 
oijLio^mn' TroKhaq 'j "^&^q ouuTO tv teA(^ yiyty^g tQ /S/« r dvvizigoig avf^^popcug' v-mp cov 
J^ tuZtzl vwu Tjzro/^eTf, wcpe aLTrctVTaj; cTffir k^ yluj av^^TTcig <fhyvc^V(tj 'p ^iccg oltto- 
yofMCLc; To fMyi^^ roictvToi, lpyt(!^o/Avyig' outw 7g avi 7?/ ToauvTot <^wuy]diVTt <t vriTtoiYi- 
Tt^Ti-i (po^ip^v iTxroL^^pvTi T TifJiCdejLou; ^ ^^ '!S}f'i7Tiicm,v yi TzS 7rkY\^i ^ yi/(^Ty\jueycov VZ3Z) 

>. 15. crov. Ktt/ TTctXiv ovcicP/gi^toJg Kiyjov '•'• Oi vroTil^cav r Tikijcnov ajLml obvctZoTrlw dvM^v r, 
(^ /Mvcmcdv 07mg '^h/^MTryj'^ nx, cnTrikcuct currtJv. ,, EtTrov 7roA/\gix,ig cti (^ olvov jf^ 
TX> Tnvm ouuTov 'Qn tolc, croy.Q^o^c, Kiy^- cru owb^ (pjialv, Mc8"a 'TffaLcnv av^^Txroic, vro/LisL 
^XcSehq f^iT^aztyjdv -, /uSvaitetv t5 (^ dvoL^^iTrav t TrivoYTOL cfuvoLju^ov TrctVT^c^g' 'Ivol iiTryi, 
TifJLCoejictv fiaLpvTaTlw ajraaiv iTrayav TttvTct Ji (pyjai k^ziroieig T^ 'dMoZicov '6hdv/J^j ti^ 

p. r,7o. cfoxr ^artvpiig G^tr (h.o^^i^g avip(Lvco/u^og (^ attvTS Troietv l^Xcov. 

y. iG. " l~\Ky]a-/usvlio aTtfMOj; iK JS^ng irti v^ av- ^capcficL aoLMvdriTt, ^ a-ei^yiTt. „ ''A Toi- 

rwu TnTToinficiLg iTz^tg^ Jin^^og ctv iUg Tnzditv /V d^ aTrctatig OK,£ivv\g 7^ J'o^y\g aTtfJuag 
TrkYi^^etg^i Sj^LcrtkdjOf^og te ;^ ii^TctTrtirf tov cog "[jzffo Ttvog f/Jdrg Tri 7^ TifjLCOQjLctg ^- 
fuvoig "CiH^l^okvi. '' Ey.v;tkcoaiv '^ oi TroTnej-ov eh^toig jcvQjLH-i f(^ awuYi^n aTtfJua 'Qh 
T Jb^cti/ aou. ,, 'ETnjytyi ytp aoi to oiKeiOV ttotvi^ov dwg^ 'iva iiTrvi r c/k ^:^ oiicetag 
'tm<^ctaico'; TtfjLcoeJctv , «96 aoi t cD^^aif ilg ctTifAAav Tiketcr^ TravTa^div a-d^^t(^ofMvla/ 

V. 47. o^ oi fMTu(iiQhy\Srajj KgiTrov. " A<07i dail3eta tQ Ki^ctva i(ciLKv-\et crg, }(^ "^XcUTnoej-ct 
dr.Qjicov TrfoY^ai 03, J)' ctifJisf-Tct dv-&^7rEt)v •> 7^ da^^etcL^ yy\g (t Trdvrcov r }(gLTVi}iatJUJTz^v 
olutIw. ,, 'Q,g y) itg (g) ?\gLOV y\a^/2y\a-ctg ^^ vwu d%aig <JiiLiw cT/^co/^f, oodUia "^jzso tivcov 
dTie/cov T^j 'fkiovToov aot TroKifucov ilg Oo(iov -/^ TciKou7noeJ.av )(^TOL<pia-^ iroKKluu' vTno 

operiens maria. ,, Quls te iion defleat urljes caedibus et iniquitatibus aedificantem? 
Neque enim cernis quaenam libi huius rei causa a Deo inferentur maia. Tu qui- 
deni multos , quot nemo recitabit , quasi igne crudelilate tua consumpsisti: multos 
ad vitae exitum intolerandis aerumnis deduxisti: quamobrem nunc baec sustines: 
ut ita omnes per orbem terrarum bomines agnoscant magnam Dei providentiam ta- 
lia operantem, tibique ob facinora tantam poenam imponenti, peccatorum tuorum 
multitudini convenientem. Rursusque cum exprobratione. " O qui propinat, inquit, 
proximo suo subversionem turbidam, et inebriat ut inspiciat in speluncas eorum! ,, 
Dixi iam saepe , vinum et ipsam polationem pro aerumnis dici. Tu ergo es , qui 
universis bominibus turbidum potum propinas , inebriare ac subvertere potanles 
omnino valentem: id est gravissimum supplicium cunclis infers. Haec faciebas , in- 
quit , dum aliena concupisceres , et alienos tbesauros scrutareris , ut in rem tuam 
sevocares. 

" Saturitatem ignominiae de gloria bibe et tu: cor commovetor et concutitor. ,, 
Quae igitur abis fecisli , dignus ipse pati es ; ut post omnem illam gloriam igno- 
minia obrulus , nutans et concidens , quasi crapula quadam, a magnitudine puni- 
tionis fias, " Circumdedit te calix dexterae Domini, et aggesta est ignominia super 
gloriam tuam. ,, Adduxit tibi calicem suum Deus , pro eo ut dicat decretam a se 
poenam , ut gloria tua in ignominiam pbarimam undique in te congestam dein- 
ceps convertatur. " Quia impietas Libani operiet te , et miseria bestiarum terrebit 
te , propter sanguines bominum , et impietates terrae et urbis eiusque incolarum. ,, 
Sicut enim adversus populum impie egisti , nunc poenam lues, bostibus ferarum 



V. 18. 



IN HABACUCUM CAP. II. 243 

a>v ilveiMg ts d-^^cpTmv k^ t 'ls^«ffa.AMjU., (^ viai/Betg iig tb t yteZ r ^ictv (£' t ttoKiv., 
ov Jl fM(i» ^ oIko'MJTi»v oi/rLi (peiJ^ Troiet^etf (3ou?\gju^(B^. Ka]f iTretJ^tiTno ezurzJ' r iig 
(^ ?\S(LOV yjj\ T 'n-oXiv y^ (^ vctov covetJ^KJiv iv Ti^vig 7:Xii^/U^A<lca', dKo^.ovdrag iTmyl. 
'* T< axpiXei yKvTifov^ oti iyXv^cu/ ouutv; iTJhctcrcu/ cujto "^cov ^j fJicf- d^auinacncui/ •\[.56J^, 
OT» TriTroi^v 6 T^cKTOA 'if)n lo 7ikoL(T/m^ duT^ TFoiyiiTzLf iicfh)/\s/L yMQ^ct. „ 'AA.?^ ^ v^fjji- 
Actg juS{j-> (pwoiy, to qvt(^ ^oif ^^ iTJkny.jt/JiXeiq dchag iig m cwnJ' yt 'ZD^mitQVTa' p. avr. 
vzsh 3 T iicPtti?^m dxpi^^n^/cn^ajf cda' o r dv^^mvcug zhyauor /l&^ov ^poiv cv d,7nny\Aii 
Tjvi (baLVTCLOict di^TPivetv iaj[Tdj<hq-) d)(piAy]d7icn(^ctf ti oiojLSpog "^o ilcftaAcov d(pcovct)v dv- 
^^Triict 7ikct(^VTC6v ^ei- 

Eiia d)toXiiBci)g iTTuy^. " Ovctj o Mycov tdS ^uAw, hcvyi-^v , i^iyiq^YiTi' (t tz^ AiO^), 
v-\d>^Ti' xgjf CLUTO ^ (LctVTZtcnct' ThTO Ji l^v i?\gLcrj(^ 6% ^J(nii (t. dpyuejiii:, K^ Trdv v. i». 
'uoViv fJtcf, oujc igiv Ci/ curn^' o q kv^jlQ^ cv vctc^ dyco duni' iu?\gL(^et^cd ^'Stto ^?s>^7W7rov v. 20. 
djjv^ imazt Y\ yv\. ,, Ylc^g owu inc lAseivomr©-' iii/]g dv d)g i^y}^^Ti Tt^ ^t;A« ^^Ki-p- 
fjSpog^ H^ ^OYi-^etetv d)g dJ^ tK|/»jA» ^nitSv t6' ilcDi)A^j o (pctvTd^<l fuS^ (^ h^vTct f/j)vov 
d)g oJ^ vkng }{^Ti(jyLdjcta- fS^ov Ttfuctg-y i^v\fJts>v q ^cdTimg Tvdmg ^ J^uuud/umg' tidXXc^ 
y6 ItZ IfjLCtvov ovty T^TZdv fJ^i f(gt.Tu(p^veiv ^^ fJLinJ^ivct Ap^pv durcSv iiviet^df^ dvct?syi- ^ 
^i^ttf Q Th: diou To fjjiyi^og-, g^^T©^ fj^ (^OfSi^v '/Jjf '&rDpp7cy vctov 70 'T^ oupcwc^v 
oim^meJLov-, y^KTY^fjS^a q vctov ;^ o^ yiig ^ t i^p dv^e^Tnov ^eictv 'ctfes'^ o>' o'^ crg 
fJLQvov-, cAv^* H^J\ TmvTctg G^ y^ yldu dvbe^TFoig d(lioe^vrctg ^ fj^ 7iD?.Xa '2^(w^oy LZ t 
Jiag y^ r ivvoictv i-^v cw ictuToig t OKetvd. 'Ev fS<p Jii TeiTOig awuiTAe^vi 'tp '3«?^e?pM- 
fjAvcdv Y\fjuv T 'Zt^XyiTeioLV fy^JigL&tog 'A^,5a/c«|i/-. , Tp t^ cv ttj^ ?\ff.d ;(cf.TuJ^uuuct^<£;'ov- p. ^ii. 
TC6V G^ 7rhvy\TCtq ^(c/L^-^A^/u^og-, 'jj^ t i7m^y\GZ)fuyltu duToig J^ 7^ ^ct^u?.cdy\cdv i^poJ^a 

ritu libi ingruentibiis , atque in miseria multa constitueris; propter hoiriines a te 
Hierosolymis interfeclos, et quia sceleste contra Dei regionem urbemque eglsti, ne- 
mini parcens incolarum eius. Tam postquam iili peccala adversus populum tempkim- 
que exprobravit^ consequenter subdit: " quid prodest sculplile , quia sculpserunt 
illud? Feccrunt illiud canilatile , vanum simulacrum: quoniam coniidit fictor in fig- 
mento suo, muta f^cerejidola. ,, Tu quidem verum Deum negligebas: peccaba« se- 
cure contra res vel boiiiines ad eum pertinentes: ab idolis te adiutum iri putabas: 
quod bumanae manus vano simulamento formaverant tu adorare studebas , iuvari 
te ab idolis mutis et bumana manu formatis sperans. 

Postea consenlaneo sermone prosequitur. " Vae qui dicit ligno: expergiscere , 
surge; et lapidi , extollere: nibil vero aliud quam pbantasia est; id est auri argen- 
tive lamiiia , iiullusque in eo spiritus est. Dominus autem in templo sancto suo: re- 
vereatur a facie eius universa terra. ,, Quid ni ergo miserrimus sis , qui lapidem 
ceu vigilanlem alloqueris; et auxilium, quasi ex alto, ab idolo exposcis; quod pban- 
tasiam tantummodo spectanli obiicit , ceu pretiosa materia constans , scd tamen vi 
omni vitali caret. Multo tibi melius erat, baec contemnere ac flocci facere; et co- 
gitare potius de Dei magniludine, qui tremendum arcanumque habet in caelo ha- 
bitaculum, et in terris quoquc templum possidet bominum usui accommodatum: 
ad quera non te solum , sed et omnes per orbem bomines respicere multa cum re- 
verentia oporteret, eiusque memoriam mente tenere. Atque iii his conclusit illam 
de qua nos bactenus egimus propbetiam beatus Habacucus; principes simul qui 
pauperes opprimebant increpans, simulque inferendam illis a Babylonlis poenam 



S44 



THEODORI 3I0PSUKSTENI 



^c^ T? dhr 7^171 aq (c t ' IgpacTzt Amjm. i pj^yicrztVTO Tyg t5 olitovuijTOu; clut!w-, 07mg te )(^}cei'- 
voi J^izctg -7^ olKe/ccg ^tStkHigLcn ^^^vojuucu;. 



nPOSETXH AMBAKOTM. 



T, 



f Ps. XLVII. 5. 



p. 373. 



. V. I. '2t%i (^ ;\5iov imjuSfioL fj.!wvodv dytBzi' a^^TCJUi q ovTCtig. " Kufi/g i\<m.K/y\XjOcL rr d)colu/ 

o"«3 ;<^ i(pol2y]-&Lu. „ "AjcoIw Myi t I-j/^^^oo/^^k^ «twzei -^^^^ t .^bS '^>:713;c^'^^4*^' <^^s? 

is. Liii. I. ^ 6 fj.oLf(^piog 'U(rcusi.g * tb, T15 ^9Bfa? t oljcoIw «//^; (^ fjLci}(^piog AocvlJ^ *, y.Xivix 

i]g ^u^C^I^oKIuj TO 8^ jU-y * «yK Tno^OVU) f(^ CV rolg dvCOVepOig TnTFOlYiUidu /UVVlfJ^luf' t^g^V- 

Ttcvdu Tvivwu TiiTO (^ncnv OTi eh'^oi,/j^og (m r "^x^^fpt AL"v|.tF , Ji v\g iyvcoQjL^rocg -i oTizog /ukv 
TifJ.copyia-yi gW" cv ttS ?\c/lc^ o^^^vojuiSiiJuoTCLg SJol ^acCvKcovicov ■> 07mg q ttolXiv Toig (3a.Cv- 
Acovioig (ivoL?^^v oig TriTd^^YifJL/u/iXy^K^cmv iira^eig t Tifj.co^j.ocv -, (po/3« Troig iT^n^^ltv il- 
xoTag. " KvQjii i(cf.T<6V0Y\crzt tu ipyz tra (^ d^ig-Cuj. 3, ^ Avoc^iSyicru/j^og y6 oanc TiDiKikcog 
^J3^(Zir^T\v] «tt^/ G^ a.v^Qop>smug oivi^tf(gf,Kia, ti tvi ehncrYi 7Vi^y\iuiAV©->-, }(^ dcPiOp^^Twg 
■pjfcuovTccg fJ^ T^yti t 'ZtJ^OTUWvro^ TifjccooiijiM^og, ilg acgucnv iAnAvdn S^ tt/ duv/u^Ti 
T 8TW5 "^TivppnTtog 'uyJ^ T^ (jyig olzovof/^nju^cov Go(pictg. " 'Ev /utkcrco eJ\jo ^wcov yco^mvi. ,, 
'lcTy ^ ;(9J^ vj/Xl «ozrgp cv J\jo ^cooig Txfig Tg o/ tzcT /\5t<?s' 7^Y\fjciuui\Qcn (t Tvig ^aCvXcavioig 
fJUiT iKetvag-y c^ wv ^n^ if^^T^^i^ 7n.7roiy\KCLg , tLuu ti JvuuoLfJuv y^ t cro(picLv (^ tIw 'Zz%« 
TD ef'if(of^ov 'fhfJUiXeicu; iyvcoez-iyoug ctuvtQ. " 'Ev TZiT i-yftl^eiv tu iTV\ <fhyi>co<Snia-ri , cv TZtf 
TTcLpeivoc} T i(cfyf^v d,voLct'ei^y\(ryi. ,, NtuJ //i^ ^ Of Ta c/)' "^^^Au-xj/gwg }(^T{<picrccg .y\/JLiv 

dicens. Postea Babyloniorum ipsorum narravit saeviliam , quam et in ceteros et 
contra Hierusalem eiusque cives exprompserant, et quo paclo et isti nequitiae suac 
poenas meritas dederint. 



ORATIO HABACUCI. 



c 



onvertit deinde ad orationem verba proplieta , et sub orantis specie eventura po- 
pulo a Deo bona praedicit. Sic autem incipit. " Domine , audivi auditionem tuam, 
et timui. ,, Auditionem dicit factam sibi a Deo revelationem; sicut etiam apud bea- 
tum Isaiam: quis credidit auditioni nostrae? Item beatus David: inclinabo in pa- 
rabolam aurem mcam: cuius rei in superioribus quoque mentionem fecimus. Hoc 
igitur etiam loco ait: accepta ego revelatione tua , qua me docuisti, quomodo pu- 
niturus sis Babyloniorum manu peccantes in populo ; et quomodo vicisslm Babylo- 
niis congruam delictis eorum poenam sis impositurus ; pavore sum repletus , et me- 
rito. " Domine , consideravi opera tua , et obstupui. ,, Considerans quanta multi- 
fariam feceris erga bomines idonea patientia utens, et eos qui sine paenitentia pro- 
lapsi sunt conveniente ratione puniens , stupore sum correptus, arcanae tuae pro- 
videntiae sapientiam admirans. " In medio duorum animalium cognosceris. ,, Ecce 
enim et nunc , quasi in duobus animalibus , id est populi peccatoribus , et mox m 
Babyloniis, ex iis quae circa utrosque fecisti, potentiam tuam atque sapientiam lu- 
stitiaeque curam ostendisti. " Cum appropinquaverint anni, cognosceris; cum tem- 
pus aderit, demonstraberis. ,, Nunc baec nola nobis revelando fecisti: sed adve- 



nlente tempore , quo ea oportet te volente exitum liabere , maiorem ac manifestio- 
rem potentiae ac sapientiae tuae operibus ipsis facies clemonstration.era. " Cum lui*- 
bata fuerit anima mea , tu in ira misericordiae recordaberis. ,, Tunc summa tua 
apparebit benignitas erga ludaeae incolas , cum eos , propter inflictam peccatorum 
poenam , turbatos animis et vix sui compotes, misericordiae tuae memor, aerumnis 
subtrabes , et praeter omnem bumanam spem postUminio in patriam restitues. 

" Deus de Tbaeman veniet, sanctus de monte umbroso. ,, Thaeman dicit Idu- 
maeae metropolim: montem autem umbrosum , illum in quo Hierusalem , utpote 
Dei protectionem undique sortitum. Tunc ergo apparebis de Thaeraan Idumaeo- 
rum veniens , quos propter suas erga nos iniurias iam puniveris ; de sancto autem 
Sionis monte , qua"tenus eum reditu nostro clarisslmum cunctis feceris. " Operuit 
caelos virtus eius, et laudis eius plena est terra. ,, Operum suorum magnitudine 
«aelum terramque repl^bit , in tantum ut cuncti ad hymnum convertantur, sapien- 
iiam ac magnhudinem gestorum ab ipso admirantes. INam boc etiam loco quod 
commune est per diaeresim dicit, quem non infrequentem divinae scripturae idio- 
tismum esse ostendirau«. Scilicet caelos terramque ait virtute Dei opertos, ut omnia 
dicat: laudemque eius propter res gestas ab omnibus cumulari oportere. *' Splen- 
dor eius quasi lux erit. ,, Adventu suo , inquit, cuncta lumine implebit. " Cornua 
in manibus eius. ,, Ost-endet habere se idoneas ad suos defendendos vires, ct his 
infestos domandos: metaphoram porro ab animahbus quae cornibus decertant, sum- 
psit. " Et posuit dilcctionem robustam fortitudinis suae. ,, Haec nimirum faciet. 



p. 374. 



IN riABACtCt GRAtlONFJr. / ^45 

yi(}>^(T/j(C(.' ■■u^^'^0 f^-ti 3 TO )(c/ui^ouj ^•3"' '^tt^cmitiv ojjto, k^ to cfbito^jutj aoi Tiioou; 
?\gLQav, fj^eii^ova, te ^ cm^pi^pcLV ainviq i^y^iq t^ olKact^ J^wuoLju^cog f(^ mfpioLgj t o^- 
cTtj^/v TTomTYi. " 'Ev TZtT Ta^^^^lwctJf r "^^yjj^ ju-du, h) o^y\ lAiovg /uvno^yja-yi. ,, Tot? 
Cewr.aiTa^ (tj. ^ ^ (pi^^cwS^^Tna^ y\ xa^f^oXr] ^zz^t dhir r^ "laJ^cuct^, cov iJzd? -T^ opyiig t^' 
aiig t* -Tg Ivni^etcnjg ainvig V7np m 7n.7ikv\>^ fAAXv^y^cTi nijcco^ictg Sj^^-TZTzt^fxju^cov r -^u- 
yluu <t. ««/^ cv icLVToig ovTwy, /uviif^uti T^ (ptP^gLV^&^Tna^ t^ oiKeictg 77c<«a7z//^vo$, a^miK- 
^^etg -n ojutiU t i{cf.ytcev , (^ hmvoL^ttc, o^ tcl olKeict 'UyJ^ TtwrcLV dv^^TiJvlw IXmJk. 

" ""O -&50? ^"Stto QauL /u(Cf.v w^'/, 6 a^io? c^ o^u, }(^TucniHi. ,, Qaxfj(cf.v fj^ r fx,y\Zo- v. 3, 
TfziXtv Kiyl T^ "iJ^ovf^cuojg' otf©-» J\ y^.T!xcntiov to t* 'igpou^raAJtjU', cdcaiip TrctVTztyo^v '^ 
diictg h^icofMflov av}t7m(,' tct^ o^jm (pcwyKrvf "^jto Scu/j(Ji,v t? t^ "iJ^nftauctg ip^f,S^jog-, oy^ 
Tif/,ci)py\(j-yi VTPtp T^ ug y\fJigcg TfkAfHfJL^Kesag, yji^ ok Thi ctyf<i o^ig r ^tcov ^fjt^^zs^v Sici, 
T^ iTroLvoJii Tmaiv IpyicrYi 7^ y\fAATi(o^g. " "'^i^clKv^iV oupctviig y\ dpny) curr^:, ;^ 7^ oAvi- 
<7icog (Luni TiXyipng m yii. ,, Ta y>vuij f/A^^i t ttoj^ ajuT^ yivofjSpcov <s: '^pctvov 7!hy\^ai 
}(^ yhZ' co<7<i ATmvTotg -s^g vfn/ov ^i^n^-ajf 7^i7iov , ^v /jtd^ovTCLg tIw t? (jO(p\ctv (^ to 
fAy^^og '5?/J Ti-ap axrnl yvo/^oov^ y^ Sf^^^p^i^v ^ i^giVTViV^ td itQivov Kiyf, omp ouZ 
o^ THiXActh i<^€i^ctfjd^ y]eh\ ]J'icofj(Cf, ^ -^actg VTrapyov ^a,^y\g' ^ yb i(^ ^^viig j^ ylw 
'^yjiiig.Kvp^cxJ/ Myl rY\ a,piTY\ t -^S, 'tva, ilTrvi tv avfJLTmv (^ t ctiyicnv cwnf t yi^voTUV 
iViKiv '5>^A TTavTvg ^lwcti 7iky\^ov£rctf mm. " Kclj (^iyfog cumi cog (^g g^. „ T>i fj^j v. 4. 
«K 'fh(pctv€i(^ rij OiKeict (tiv\cnv aTiuvTa 7^y\^ai (^coTog. '* Ks^tz» cv ^(^pcriv djuiii VTm.p'^ 
curm. ,, Aci|</ cfi ojUTov a,piCOwuTCe)g \yovTaL afwujew /j^j to7? oiKeiOigj yipov^auf Ji cfstr 
4^pcuvav Mj-mg ^fh^^^wlJTctg' cjk f^TctH^o^g t/j Tolg id^cn /^^/^jcov ^(jOoov ovTcog 
ilymv. " HojI s^^td d,yct7m(nv k^tcuclv i%u^ cwi^' ,, a.7np owu Sj^-^zff^^iToLj S^ ih p. 375 

^fJjSJi^YI TVl l^ «/<^5 OLytTTYI iCi^yi^CLj, " rig^ 'Zt^aWTrH aiui^ VIVOiViTCtl ?hyOg' 5 5 'cS^ 



V. 5. 



25-6 THEODOIU MOPSUESTENI * 

fAA^i owu "ryJ ^sf^y/^TZitv -i ^$m<^cuviTaJi td im/j^ovj omo oiw Travivn Sfg^ t 'Zi^^pmztl^v 
Ttoidv, «% «tIov (£■ vuZ TTtTniinJCi cA' Ifjt^Q. " Kcij i^^iuoi^ ilg mJUf<hictv x^ Trochtq dvnf. „ 
" ATtoKn-^ei Q ;f9i]f TC i^y>v •> ci)^ cOt' oi^^poTi^v C^ auv^^mu; TroLjehvi^ctj Tv chov Ji 
m Ti rsex^^pyiTouj Tv iai/uSpov^ <^ iiq 'ip^v 6K.j2i€y]x^v v<^^v. 
V. 6. " ''E<p1j }(^ iauA<^^ Yi yv\. ,5 '^ctveiq /utsvov cmX(^i t ytw' o)g td, 6 dnog i<pi cv 

Ps. Lxxxn. cnjihciyayvi * dio^v hcL il^ziryi oti axpdn ci/ jiu(rct> ounzJv. " 'ETra/SAg^^s K^ iTum i^vv]'^ 
J)n^pv^y\ TO 'o^Y\ (3ict, (£' iTato^cTztv (iiivoi alcovioi Tro^eictt; odcoviag uumi. „ " kTnJ^v q /^vov 

^■^VVl Ti ""^T^XhVCJlV OAetj K^ Op« ^ (BoiWkig S^^^V^^i C/K TTOKXOV yc aWji^VOUj Ky r^ 

\%vuu JbitouuoTtt T oliceictv' iTretJ^ oivcodiv dint^ tviolvtix Sj^tus^^^i^ spjpv, ^ <^ toi8- 

V. 7. 7WV gp5^V T^ Oi;WKO/M4a5 T TTO^eiOLV <fhJ^et}CVV(Q'OLI T^ 0<X.«'cfc5. " 'AvTI Q itOTmV iiJhv 7KY\- 

vcojui^Tct AidiOTizev-, TifoYi^cTov^ (ntluuoui yiig MoLchctit. ,, Ko) ^ TmKouj tD^npov 07rlcju'i)(ct 
K^ T KiyuTffov yIju^ cr«A(56'ovT5$ 5 07^ /SaAw-S^a^ u7niK/\st^oLg Yi/^g t^ C';?-' AiywTrfioig Jei- 
Ae/ctg, «Tc/bv Ipw/i<;it5 Tzts oiKviaig Aid^oymv t^, ;^^ MoLchLuouoov ^ Trcivmy yi. OTroTOi t 

V. 8. g^^^v ^^^'«^'J^ 'J^'^ "^^ ^-3"' w/^. " Mw cv -n-OTDL/ifiq oo^^^viq KvejLi-y r\ Ci/ ■n-OTa/jJh 
'6 dv/ipg (Tii-, w Cii du?\gL0svi w opfti\/^ cra; ,, ''E-&(^ aoi y(p TTOTct/^^ v^ ^Agtoj^? t 
oi^yluu i^Jii}CVV(Q'ouj t oiKetoLV iv yb f^h Ci> Tro^^/ipigj dvn tQ ovk ci/ TroTct/nfig d 3a- 
^Vgioyj? TTavTOTS t ooylut ^ t dv/^pv ifhJiJ^i^oLi (BsM-^eig t OixeTov iTmyl ynv. " '''Oti. 
^^h^YiiTVi 'fh Gm' 'tyiarng cr«, ^ m liiUTOLcnoL cth awTVlpioL. ,, yOr' av y5 /SaAw-O"»}?? (^Mcnv, 
> ' ojazrgp g'<p' 'iinffCjDV twc^v 'oh^auvcjiiv r oLO^TVig ^^ KetTHpyiKcug J^uvcL/i^aiv ^fhTu^etg' oi 

Q TmvTOLg /uv oL^^cdg Ttftcaji^VTeL} crjir ct/oLVTmg' att)TY\eJiaL q 'a/Tcv^v '^yivi^ Tolg aolg. 

V. 9. " ^EvTetvcov ct/Tivetg tv to^ov a-a 'Qh tu aKnwT qc/l ^ K.iy( Kupt(^. ,, ^wui^ai q t tiuco- 

magnitutline suae erga nos dileclionis utens. " Ante facicm eius ibit veibum. ,, 

Rebus ipsis praeit futuri revelatio, quae quum omnibus a Deo propbetis facta fue- 

rit, nunc mihi quoque baud secius oblata fuit. " Et egredietur ad correptionem per 

vestigia eius. ,, Subsequitur vero opus ipsum; ita ut utroque modo erudiantur ad 

, officium bomines. Quae res futurae sunt praedictae, eae postea nactae sunt exitum. 

" Stetit; et commota est terra. ,, Tantum apparens , terram commovet. Veluti 

est illud: Deus sletit in sjnagoga deorum; id est in medio eorum apparuit. " Aspe- 

xit, et extabuerunt gentes : contriti sunt violenter montes, tabuerunt colles aeterni 

» a gressibus aetcrnis eius. ,, \el solo aspectu gentes omnes pessum dat , et montes 

coilesque conterit , qui tanto tempore vi propria videbantur perstare. INamque baec 

caelitus facere mos eius est, et bis operibus regiminis sui cursum demonstrare solet. 

" Pro laboribus vidi tabernacula Aetbiopum, pavebunt tentoria terrae Madiam. ,, 

Namque et olim cum in Aegjpto serviremus , postea quam tibi libuit nos ex illo 

servitio expedire, deserta vidimus et babitationes Aetbiopum, ac Madianitarum , et 

quotquot tunc inlmiciliam adversus nos susceperunt. " jNura fluminibus iialus es , 

Domine , num ( inquam ) adversus flumina furor tuus, et contra mare irapetus 

tuus? ,, Mos tibl est adversus flumina et mare iram tuam demonstrare: id est con- 

tra innumerabiles populos soles iratus potentiam tuam ostendere. Nam locutio num 

fluminibus , ponitur pro non fluminibus atque mari iram semper furoremque tuuni 

vis demonstvare. Addit itaque: " quia ascendes super equos tuos; et equllatio tua , 

salvatio. ,, Nara cura volueris , inqult , tamquara equos quosdam conscendens , invi- 

sibilibus ministrisque virtutibus imperas: bae vero cunctos subito puniunt adversa- 

rios: atque binc popuk) tuo salus creatur. " Intendens intendes arcum tuiim super 



IN HABACUCI ORATIONEM. 25-7 

Etcug n^Taitovn^GKi G^ ^ fictcnA^a, i{^ <^WL)(i<pbia. >(^^gv,vcti JoKcwuvsLq. " Y\ora,/u(S)i<i 
payiiaiTeti yi yy\. 5-> "^H^^ t Trom/H^ tL/j avcupicnv c/k t^ hpyy^q dS-^ov ytvoju&fJlu/ t^ cxfig 
Sfsf-hpriPoLi T yliZ' i-d^og ^ Thiv rri yri f^cicodivmv xmTo/L&ljetv 'tyj vJhtiztiv *^)Wo t^ iTmTCO- 
AouhouoTi; ^r^yTYiTQ^ Zgi^v. " '^O-^VTctf cng ^' co^vncnicn ?\gLo'i. ,, 'Ei' oe^wucug ^mvTOUj v. lo, 
tsAoVd'» 0'^<^6 t '2??^'jtJ'v|/v cviyx.eiv J^wundivng t (TiXt'. " ^Kopm^cov vchLTct Trop^ctg. ,, p. s-7. 
' A(^av'i^tig yd lSiiXyi-&eig oLTma-av vcfhrog cf)ii^ocfhv. " Ecfisofdv v\ a.(^vos©-> (^cdvluj auDri\g-> 
v^^og (J^cLvmmoj^ ouwmg. ,, Tot? <^ }(^ a^vosog cocwip iwa (^oavluj Ky td juJiyi-&og a(pricri 

TO 0'XefoV > TZeT ViV/^Tl K^OVHf^Jn TTJ^ <TC6. ^' 'E^TJip^»? >)Ai05, "^ >1 (TiXlwtl g^ Ci/ T?i y. II. 

TO^</ ^J7>i?. ,, 'E^rffJ^ c/b'£iy Ag></ (^ wAiOV to7$ c* avay^^g^ c^Tuv^a tQ-w ^HXiTOUi ii- 
yreiv j otj ivig <zs>^^ (tS cv iv(!s^ytct }(^^<p^fj^voig (pcoTetva k^ t oifciiav (pvaiv (pcu/eTTOf 
wAio'? Ti f(^ VI (n\lajy\. " Ei$ (poT? /2oAicA$ (r« Tw^dJcrovTaJi' ,, (^^(^avcSc (^ /^ Tio^KYig 
-7^ A^tjtfzs^^niTOS iTTU^eig lag Tiknyag -wig cvcmnoic. " E<$ (^i^yfog d^aTnig ot^Xcov (m. ,, 
^Aq>a7n;g J^ikIcu 6^^ix,-\i a-n Tct oTika, 'iva ii-^yj >i v^ t TrvAijuucov l%vg. " 'Ev dTriXvi v. 12. 
(T^ bXiycocjig yliZ ^ (t cv dvf/,0^ f(^Tzt^etg 'i-d^vyi. ,, Y\d(rcw t ')'i^ yt^ t ol)coujUTti)v djUTltu 
opyicdiig "^Tzv^pdcri jujvyi TrajvnKodg "^TToAAua^. 

" E^^iA^JB? g/$ azoTy^picu/ r ^a (rbS:, r azoanui rag ^i^rag «ra. ,, hTravroL yb <7iT^T- v. 13. 
retg ^ aziOTyiQjLCL tS o<xet« A^^S aT? c^etXiyju^ucov 'Zis^^ (TOu' ^tgovg ^ ci/Tstvdzt g^ 
i^ikiyju^vHg Aiyl, ov (j^ jup^icrjUivag' cog jw-ct/fptpiog Acfcv/cT * /2«%/ t? t ' Afi^afjt, ^ * Ps- civ. 15. 
7» 'iffa^zjc (£^ tS "laza^-i Mycov fJLVi aTfficBi r ^iswv [jLHt y^ a/ roig ^^!)^(^y\Tcug fjt^a fA,h 
7iovvip(^i^' ^^T^S iiX ^^ fCA^iar/^vag, cl*^' d/g c^eiMyju^yng djurig ilpYittcog. " '^EfBaAig v- 373. 
i\g KA(pa?\cf.g dvofxcov r^vctTcv. ,, "TTnp t^t?^ ^vcLtco ^s^fBaAetg cryir (i^/avTi«$. '' 'E^w- 
5^p25 cfiG-f^hg %cog Za^An iig rihog. ,, Kc*} <h(rjuLiiig durHg yiiitidivTctg ''^Troi^avetg. " A/g- 



V. 14. 



sceplra , dicit Dominus. ,, Perpetuis castigalionibus pulsas eos qui in regno ac po- 
leslate constituti videntur. " Fluminibus scindetur terra. ,, Jluminibus repente ab 
ira tua extinctis , terra scindetur. Mos enim est ut hoc terra patiatur , imminutis 
aquis et corisequente mox siccitate. " Yidebunt te , et dolebunt populi. ,, Plurimi 
doloribus corripientur , neque ferre poterunt aspectum luum. " Dispergens aquas 
itineris. ,, Praecludis , si forte volueris , omnem aquae exitura. " Dedit abjssus vo- 
•cem suam, altitudo phantasiae eius. ,, Tunc quidem abjssus etiam vocem quandam 
pro sua magnitudine edet, nutu tuo concussa. " Elevatus est sol , et luna stetit in 
ordine suo. ,, Quoniam sol occidere dicitur augustiatis , nunc vult dicere , fore ut 
illis , quos tu in prosperitate constituisti , sol et luna secundum propriam naturara 
splendidi appareant. " In luce iacula tua ibunt. ,, Splendide multaque cum clari- 
tat« plagas adversariis tuis impones. " In splendore coruscationis armorum tuorum. ,, 
Fttlguris instar splendebunt arma tua , id est contra hostes fortitudo. " In com- 
minatione tua imminues terram , et in furore tuo detrahes gentes. ,, Universam ter- 
raui cum incolis suis cum iratus fueris uno decreto pessum das. 

" Egressus es in salutem populi tui , ad salvandos chrislos tuos. ,, Omnia pro 
salute proprii populi agis , qui constat ex electis tuis : christos enim heic electos ap- 
pellat, non vero unctos. Sicut beatus David de Abrahamo , Isaaco ,~et lacobo lo- 
quens, nolite inquit tangere christos meos , et in prophetis meis nohte malignari; 
cliristos videlicet eos appellans , non quia unctos , sed quia electos. " Misisti in 
capit-a iniquorum mortem, ,, Propterea adversarios morte occupabis. " Suscitasti 
vinciala usque ad collum , in finein. ,, Superatos a te , vinctos etiam ostentabi^. 



248 THEODORI MOPSUESTENI 

(r(^Qjpc^q «hiTi/Li/ic,-, co^ aLTmmv iy^iS^ ^v/ngc. " ^et^yioDV^ cv ajjrvi. 55 ^ciMvo/tApot 
Tifx,eaeAot" " Aicivo't'^ovcn ^Xivovg camJv wq 1^'icav 'fffca^q y\sf-d^^. ,, A/avo7|cty td ^O/t^ 
cUrrav ilg TnTmppyicncta-jt/Jvlcu ov ToX^Yi^rncn ?\9LKictv' (^[iclw q Tnvyirog ;^g;dAo(poT©^ ti y^ 

V. 15. ?\g^^pcuc»>g i&iovrog a)g ctv pM olXcS ^ /Ap ttoAKov (pdiy^ovrctf iQ J^nq. " K^- iTnl^iCct^rct^. 
G?ru' 'iTnxTHg (m 'fki t SaT^arctv Tct^osovrct^ vchtTct 7roX>\g. „ 'E7ra(pwx.a^ toj olop^tou; 

V. 16. <i^wuciiJt,etg n^ 7ikv\^i r tjoMjlucov, ju^yt<rlu/ ouwmg izi^^lu/ cvipyctl^o/A^vctg. " 'E(pu7i$i- 
^ctfjt.!w 5 (^ l^nfoY]^ Yi Ka^J^id fjm '^^ctv (^covvig 'SChepfTdG;^; p^Ag^yK fA^- }(^ ilcm'^^ %QfJu©-> 
iig Ta ogit fjLOVj }(^ 'Czsoifjf.^fcddkv fJi^ov iTct^^n •/} %^ig ftov. ,, \loK?^ig ^'jju '^m rolg 
fZSTC^jlo/UiVOig f^gLKolg r vicnj^ctv \?^/u^og ciyctyilv r^ 'ZA^^a-djyjl^ ^Yiazl/u^og , (^ ^s^ t 
fuX^hvmy cvTivdTeV "^TrvicgcAv-^v ?\gtf^cov, (^o^cp n i^gLTi^i^^lu/ rlw 8J3'V0\ctv-i yJj Zofju!^ 
p. 379. oApv /m c/)' oA» }iffJTi%iv. " "hvctTmvaofJLctJi cv vi/LViQci ^xi-^icog r oLVct^lwaJi ilg ?g.ov Trctp- 
OiKictg fjL'd. ,, Kctf ^}^ idztv/Lc$c,l^ov /n^dwv (Zif^y/it$c ct7n<^v lao/LSpov rn J^vuuctfjLi rri cr^- 
073 ojc TocmvTYig •S'A/'\}/ga)$ }tj tzjo-htwv ^ftav , cv oig Sfg. t^ cii-^/m^Kcdcnctq Qj^YiTct^Qluj ., cm 
dvoLinzvcTi Ti %(jof/.aui (^ 0L7m.X?\gyvi T^ cf^etvdv ^^ e^ )^ ^ t TrapoiKictv rlw M/M^te^v 
avi?^djcrofjLaJi /J^ tQ ?\3Lh r otitetii. 

V. 17. " AiOTi avivvi ov Ka^TJZXpopnaiy (^ hk i<^ '^vi fJisf-TCL cv r aLfJL7n?9ig' -^i^lairaui 'ic^or 

iXcuctg' (t Tct TnJ^iot, ov ^roiviai ^^cnv cJ^iAiTnv ')>7w ^^oicog ^z*^j3ci7tt^ ;u ou^ vTmp- 
yjiaiv (Boig ^ <pcirvcug. ,, '^Eco^v yctp (^vkji (t. rlw v^ ^p cvolvtioov bpylto (^o^i^v nvct 
Hottv , d(f>' vig ov To, 6k 7YJ 7ioXifMcov ouuThg /j^vov cnjuuei'^ K^K9^ ■> c^mo. ^ j^ 'cm oiKOLp- 
7ncu; i(gLrei^VTO ttovttsAS^, ov>c 6k '^yi /mc/LTObv ■) hk c/k ^vAcov KopTrov ko/luou^clj oToi Tg 

V. 18, ovT^g' ^?t^azL7ro?^iiJ0vrcjLj 3 ^ to icrlujYi TravTO, ipyijLUcL vofJAig Tg icrij (^^ /u(a,TC6v . " 'E^ 

Q CV TZeT KVQJLCO OLyctKKiCtCJO^am-i -^OLpYKJO^aul 'f^ TZ^ ^C^ 77«r OZOTnQjL fJLQV. ,, Kct) Tlt fJUiV 

" Praecidisti in slupore capita principum. ,, Eos qui antea dominabantur , tam ve- 
Iiementer ira tua concidisti, ut omnibus stupor fuerit. " Relaxabant frena sua, sicut 
pauper comedens in absconso. ,, Resolvere ora sua ad liberum sermonem non au- 
^ebunt; sed more pauperis , qui subfuratus aliquid latenter comedit , ne forte dc- 
prebendatur, multo cum timore loquentur. " Et superduxisti in mare cquos tuos, 
turbantes aquas multas. ,, Immisisti invisibiles potestates tuas adversus boslium mul- 
titudinem , multara illis turbationem commoventes. " Custodivi, et expavit venter 
meus a voce orationis labiorum meorum , et ingressus est tremor in ossa mea , et 
subter me conturbata est babitudo mea. ,, Saepe igitur circa mala quae agebantar' 
silentiuin tenere malens , et orationi vacare , futurorum eventuum revelatione acce- 
pta , timor mentem meam occupavit, et toto corpore contremui. " Requiescam in 
die tribulationis , ut ascendam ad populum incolatus mei. ,, Miratus sum audita 
incredibili pjer potentiam tuam re futura; quod nempe ex tali tribulatione tantis- 
que malis,quibus in captivitate exercitus fui,requiem consequar et molestiarum 
depulsionem: quin etiam ad incolatus nostri locum pergam cum proprio populo. 

" Ouoniam ficus non fructificabit , et non erunt «germina in vitib.us, mentietur 
opus olivae , ct arva non afferent escam : destituit esca oves , et non sunt boves in 
praesepibus. ,, Videbam , inquit , iram quoque adversus contumaces terribilem , ob 
quam illos non hostili tantum calamitas corripuit , sed etiam steribtate omnimoda 
occupati fuerunt, nullum de germinibus lignisve carpere fructum valentes. Peri- 
^qnt insuper iumenta omnit^ , pa§cui et alimoniae defectu. " Ego autem in Damino 



• Ps. Cl. 2. 



IN IIABACUCI ORATIONEM. 249 

/Zt%i OKeivaq \^ TtioLVTtt' v\/uuv 3 tyi <rn ^Qv\^\ct YiJbvri Ti 'z^ciiqr^i kc^ «raTneia* tv ^ 

i-ui) Q, 6k ^z^otoTra tS olKetn <s%« tS xaiVH ^.iyi As^oy, oth^ ouZ g-^©^ TiDX^^yH vTig 

f^zi^^pyiTcug TTOieiv' ux; j^ /utSf-K^tt-©^ ^ctvicP' Tztg ctmicfig oh, 'Ze^(7Z07rii tS cumJv ttois- p- 38o. 

/uSifjog (pouviTOLj' ag or av Aiyri' * ^ od) xJ^/s gATXiaa, p^ >(gi,TcuX^v^Uv iJg r cticSvct' ♦ ps. xxx. 7, 

y^ Kvm ilcFUiCiiaov t^ tiffiociv^g fta, (t ri k^v^ f^n 'Ze^g cn IX^tw * TciVTct yi 6k r 

xoiva Myi T ^ T^ ctl^/^Xcocnotg ovtwv, «5 ocv i;(^<^ii a.^/^e^icag rri (pcov'^ p^nartjL^a 

'ScvTii' (^ ttWTOK c/^ ZoTTOV (^ vt«) 'Zs^d^Yii^Yig wg "^ 7» ^doivot; Kiyi 'QcvTa-i iTretJ^ H^ 

/zjfei T TTsT xoivftf 'zxx^cnoof^oDV ^>^iyiTa\. " Ku^i05 6 -S^os /*«, c/Wa^s ^y* C^ toJ^ 

G^ Tw^g fxa a)irei i?\gL(pii' (^ If^ ra v-\^yi?\sf, '^(^iCoi fxi, r nmtjtLi Iv ty\ (hJ^ri cltmi. „ 

A^To? ytp ^y orcv ocTnKTJ chJja/AAV //j?i ^ejtl^o/^og' 05 dcp^^ /^ h/^g /^ tjdXXh 

T Tctycig ^ aL]-)(^/Ji^Xo3(jicug , <^'ikIcv Ipygt^pwv o^eiav r c^ef-d^v ava;^p«OTV min/Apiig' v^w- 

^^ri^ig J\ r,/j{^g Tiavmv ^^7iv(pcuv<l , od<Pc fJ^nJh Ite^v ii/^v ap^Tlc-iv ASiTTcv, J? to Cj/ 

/wc/^aTs /^ v/^oig If) Tmg o(pet?s^<j^oig rd b\c^' vmp a>v tLc/ k^ t^^ h^^v r Y\/AATi^y 

v'ikIui '®^^ 7t5,(raju av^^ihvluj iKihiht J\J)xiWiv h/Mv. 



EPMHNEIA S0tI>0xNI0Y TOY npO^HTOY. 



o, 



'w ^Toppw ra /^KctQjiii ^Afjc^aKafjL ttS ^ovcd r 'Z!j^(pY\Teiav Tztvrlw /j(StK^QAog "m-r 
m'iY\Tai{ 1.o(pov'iajg' ''Qh y^ 'lcoaid r ^ctaiXicag 7^ 'laJ^ccictg , f(cf.dwg y\ ^'i^7\9g (h7\glj ^di>^- 
<pY\Td!/i Toc TrapovTa' /jff ov (B^^og JnKv\Kv^r©^ ?;^^^^-> i7nKv\Kv^(h tz rri 'lipaoTt- p. zsi. 
KYift 01 fiaQvKmioi, ^ 7ike\<^ "oatt -/^ r 'iBc/a Sjs^^ivng (pvhlujj ^ TroXKag /j^ dvg- 

exultabo, laetabor in Deo salvatore meo. ,, Et res quidem illorum ita se habebunt; 
nobis autem , te suppetias ferente , voluptas erit atque salus. Nam pronomen ego , 
dicit in propria persona de universo populo ; qui mos propbetarum perfrequens est. 
Sicut etiam beatum Davidem preces pro communi populi persona facientem vide- 
mus; veluti cum ait: in te Domine speravi , non confundar in aeternum. Item: 
Domine cxaudi orationem meam, et clamor meus ad te veniat. ,, Haec enim ex 
commuiii dicit captivorum persona; ita ut singuli prece hac commode uti queant. 
Eodem nunc modo propheta tamquam ex communi persona loquitur , quandoqui- 
dem et de communi utiiitate agit. " Dominus Deus, virtus mea: et ponet pedes 
meos quasi cervi , et ad excelsa me deducit, ut vincara in cantico ipsius. ,, Is mihi 
in omnibus vires suppeditat; qui nos celeriter admodum captivitati subducet: nam 
inore cervorum celerem inde faciemus reditum. Subiimes autem nos prae omni- 
bus ostendet; ita ut nobis nihil aliud supersit, quam canticis atque hymnis Deum 
celebrare : quandoquidem victoriam nobis de hostibus , praeter omnem humanam 
spem , concessit. 



COMMENTARIUS IN SOPHONIAM PRQPHETAM. 



H 



.aud procul beati Habacuci tempore prophetiam hanc beatus fecit Sophonias: 
nam sub losia rege ludaeae , sicut liber demonstrat , praesentia vaticinatur. Post 
quem bravi interposito spatio , expeditioncm fecerunt adversus Hierusalem Babylo- 
fiii , plurimisque cladibus ludae tribum adfecerunt , interfectis multis , plurirais ip 

n 



250 THEODORl MOPSUESTENI 

(t TTveA T^v Ti vctbv (^ -dei^ov yC) rp r^ 7ihXiCt>q olitoJh^Yijiji^TCdV tol }fJ.KXi<px, )(gLTi(^Ai^etv 
aLTroLVTtt' iTi }(^ Tv liiyj^ ainri; TrctvTzAc^g )(g^di?\gvTzq ■, ag ^v\ Ji a(r(^ct?\.e\ttv^ iivat, ccv' 
cvoiKoiwni';^ itTPi^ ouv nviq '^dvjLipiiv 7^7«, (^'Mjct^aui i^v otZvf] /u^i oiti) y\ awji!\^q 

'Z!f^^Ct(pi1 Td ^lQhU. 

KEO. A'. 



V. I. 



" K6y(^ Kuexa 05 l^'gTi3 ^Zt^g 1o(povictv r r X^ot, ^oy roe/^A/», tQ 'A/^/ou, t 
^E^nciH', cv r/(upcug ^lcajia vjoO 'AfJ^cog (BctaiMcag ^lacDx' „ o/ olg cheH^XcoKA (^ t^ 'Zix^- 
Q^vnluu og ug ^ ^ odiv ;^^5P/m5^©^ }(^ h nvi }(g^^oo TPSietreti r '2&iep(p»jTBW* olp^toui 

V. 2. Q T^ T l(JDJ(S>l)Ci)V '3?^pp«ff?«5 87W$. " ^EitkCf^i iJthlTPlTU TRtYTCL ""StZV -ZS^igpOW^ra 7* 5^5 , 
Xiyi KVe^Q^' 53 rg^^KgCTflM' ^M)^ y6 Ctl^/L(J^?.COTX)l TTCtVTiXcSg O/ /fe/Jgt (pvActf' K^Ke^Ty^iCOTig 

J\ OKeivcov dosueJ-Oi iTniXdtv /tSp <t t?? '^li^aaztAyift d); cupYKJOvvig f(^ Tttvrlw 6i>; q rlu/ 
(po^ie^v c/Keivlw iJk^cLvro $^ t d^y^iAa 7iky\y!wj /^ ^toAAS ju^ t Jiag iicfbv ol ?9i7PSi 
'zsesi Ovyfw OTTOc^i yt t^ S^ tQ dby^iAn Tifjucdej.cLg yi^vnrav c/tcng' cv iJpLvvi q /3oe.'&£i'a. 
p. 382. m >^ T 'lipaaztAyjfju yiyiViV c/k. 7feT«' «V«J^ ^ivwu (j^ t^ 'l«c/)5t (puAwf 7«e 71 t '!«- 
pii(xcihy\fju olxoiujTOj; .) ov 7^ TifJt^caeJiotg ty^ dosveicov 70 /tfg^-S^os iaaxpesvf^v, ov t «/^;c$t 
(pvAc^v i(po^v\(Jiv y\ aA^^^^j^st^^cdcrtaL -y ju/ijL^y\}(c/L(7i Jl ovdiv \>\3s^ov OKetvcov-y 'Zis^vofJLioL Tg 
(^ a(7g/3«a (Jv^cSvTig j(^ ovtvi^ dvctyKcucog cvTivdiv y\p^ctTO t^to Xiycov-, 077 dvat,yKV\ i^ 
Gsv' vzffo?^'i7n!tg ittAimlv tQ ?^ov, d,(pcu^idivra4 jukv ^ yijg t^ iira^yfiAictg ^ dnw^^ivrou; 
Q itg od^^^^jtjistKcocnouv' iTreiJ^ }(^ htoi /uijv^t\}tciig-i ovJiv ok^vcov 'i?[Sti\ov cl/pdTKretv dcn- 
(^owung' }(gLKcSg q ;^ o/ '^Tro^^ctai rlw fjLlcvvatv TWiet^roj' oog olv JetKvvg ox> tj/twv d^iag 

captivitatem abductis , ipsa vastata Hierusalem , templo divino inflammato , et pul- 
cherrimis urbis aedificiis igne crematis: denique moenibus etiam funditus dirutis, 
ne quod munimen incolae , si forte aliqui vellent, habere possent. Sequitur vero 
consuetus libri titulus. 

CAP. I. 

' Graece yiJiMjw. *' Verbum Domini , quod faclum est ad Sophoniam filium Chusi, filii * Godo- 

liae, fihi Amariae , filii Ezeciae , in diebus losiae fihi Araosi regis ludae. ,, Ex his 
demonstratur quis fuerit propheta et a quibus stirpem ducat, et quo tempore pro- 
phetiam faciat. Exorditur autem futurorum praedictionem sic. " Defectione defi- 
ciant omnia a facie terrae, dicit Dominus. ,, Captivae iam cunctae erant decem 
tribus; victores autem illarum Assyrii adgressi sunt etiam Hierusalem, ceu hanc 
pariter capturi. Postquam autem terribilem illam experti sunt ab angelo ciadem , 
reliqui cum ingenti raetu , quotquot extra angeli animadversionem fuerunt , in fu- 
gam conversi sunt. Exin aUa in pace fuit Hierusalem. Quoniam itaque ludae tri- 
bum et Hierusalem cives magnitudo poenae Assyriis impositae non emendavit, 
nec decem tribuum captivitas terrefecit, perstiteruntque haud minus illis iniu- 
ste impieque viventes , hinc necessario exorsus est dicens , necesse fore ut reliqua 
etiam populi pars deficiat , de terra promissionis abrepta , et in captivitatem tradu- 
cta : quandoquidem hi etiam qui illic remanserant , haud minus iUis visi sunt pec- 
catores. Egregie autem cum absoluta sententia facit praedictionem , ut ostendat, di- 
gnos ilios semet malis his, per ea quae gesserant, effecisse; unde et Deus talia de 






V. 1. 



V. i. 



IN SOPHONIAM CAP. I. 251 

ioLVThq Ji a)v «'ZPe^rloy mTiziiyiic^aiv' o-^ij' J^ (^ "^^TrD^privctiQt^ ^zj%i ainzJv vjioZtsl '2&ep<r- 
JiiCTflef •Stos* uvx, )(s/LdnAi}Cceg itTrwv OK^^iTnTU TTUvTa-, iTrayi x^ ju^pog' " 'E^AmTW av- v. 3, 
•d^TTog, (t ktIwh o^AmTTO, to 9T«r£iKa r «pac5 jf^t/ 01 l^viq i^ 3aA^ar>j5* k^ aicdivri' 
o-aajv ol a.<np)Ci<;' <t cJ^apc^ c^ dvojuiot; '^ttv ^zi^owTni r^ 5^5, Xiyl Kuejiog. „ 'T;np- 
l3oM}ta>g fjuiv ivlg oLV^^Tniig jf^ Tvlg HTlwicn la ts ynTetvct (^ c^ l^uoj; awjYi^iv' m 
i(^ ZoTniteiig )(^^g iladiv Aej^v 'ivct ynTetvcL /u^v i)7r'/i Qjtr (^vujcKretct^ VTnpcu^ji/JvoLg 
'T^ ?^i7mv , 1^004 Q Gvir ov itS <A)jt*&) 8ja. vxTrewo-vimt 'i^VTCu; tidKKIuj' jfcf^ t ctiTiW 
Q iTraj^K " <t oitBivria-iicnv ol aenfietg-t n^ cJ^a^a g^ oivo/^ctg "^:^ 'Zif^awTrov '^ yijgj 
Xiyi Kvoiog. ,, Oj ^ do^/Seta (^ avo/uuci crjH^cSvTig-, ilg ttclvt'^ JC^Ta^vKrncnv dSivetcw-y p. 383. 
" itDKifJum TnTifcdytovig ')^eJ-' ol ?\9i7ivi "n aL\y^imcf.X(jiicncL A^Kp^d^m?, (i(paipi^' 
»j$, Lu Traf ifjLii ^^fiovng ju[^ TioXXyjg }(g.T^'^v 7^ '3>^^vo/^a^. 
eIto if^t/ 'Z«%i 77va)y Ae^ oa^pg^ee^iK TTo/aTy " ^j^tf c*:TEy<if t ;;^;;er^ pou ^' 'loucToj' 
;jpt)' ?^' Tnivra^ G?-ir ^^TO/^wttCrac 'igp^onAMjtt. ,, KaTO te t^ (puA>?$, ;^7a t5 7115 tiu- 
Xioag iim^etv iipnxojg tIw vfA,ct)ejLctv , livcfyKcucog J\ ;fptf idg 7^ v)cztvv/\g VftcoQj.cLg Aiyov 
ctma^. " Kctj cJ^cLpc^ 6k t5 tox» to 6vo/t{p£TO "^ BctctXlpL, (£ to ovo/mgLTa to t /g^v 
/>^ i^ iioicdv -i Ho] G^ 'ZSr^paTtiuuowLiTctg 'Qh la cht)jL(^Ta rJj (^ctvS, t5 oypcwS, ^ g^ 
o/ucvvovTcu; 7(p 'm iLVQjLHj (z G^ O/Wuovra^ k^ t MgA^/A, ;f9tf G?ru- OKKAivovTctg i>7ro t v. e. 
xvei«3 ^ G^tr ^Ji ^«Tctw^rci^ (^ xi^e/ov, ^t^^f G^tr jw-w dvn^ji^iig vQ kvqXh. ,, 'A(piAc^ 
^ Trayr^aT? t to^t» t^t?^ , g^ /uh ty\ (r(pcty^ , G?rtr q r^ oLl-yjL(^Acocricz , aiujoL(poLvl(^cov 
ojuvHg (^ 7a ilcftt)?\gL Tmvvx-i tLv t^ sV duvilg ^eS^vnlctVj /.{^' 'rjc' liesf-vcveiv djuvTig Jh- 
TioujuTzgv, 'zs^g oLimcTi te g^ '^ T^ Jh /jiff^Ttov chir }(gLT ^^avov (pcogtjpct^ '9?^7T%y(?fy 
iauiiJkxcTci^' ctjKcuav ;^ /;; jLcp^Ai^ sjoi Ji^ovTOLj t v[^coeJ.av-i 01 ^zs^i -r vaov oIkouju- 
Tig (^ «/'CPy «>t oLi^wuovTOL] (tSs} T 'T^ ilJ)i)Aeov d%oKiiju8poi dieS"-'^''^' ^^ ^'^ /^*' P- 3*^- 

iis decernere adductus sit. lam postquam generaliter dixit, deficiant omnia, pergit 
dicere particulatim. *' Deficiat homo , et iumenta deficiant, nec non caeli volucres, 
et maris pisces: et infirmabuntur impii, et auferam iniquos a facie terrae, dicit Do- 
minus. ,, Hyperbolice quidem hominibus ac iumentis volucres quoque et pisces co- 
pulavit: vel etiam tropice, ceu solet loqui; ita ut volucres dicat illos qui principatu 
inter celeros homines eminent , pisces vero plebeios qui valde humiliter repunt. 
Mox et causam addens " et infirmabuntur , inquit, impii, et auferam iniquos de 
facie terrae , dicit Dominus. ,, Qui impie iniusteque vivunt, ad extremam deducen- 
tur infirmilatem, quia sub hostilis manus ictu cadent: reliqui vero mancipio capti, 
abducentur a regione , quam a me acceptam^non sine multis sceleribus retinebant. 
Deinde de quibus haec dicat , clarius explanans " extendam, inquit , manum 
meam super ludam, et super omnes Hierusalem incolas. ,, Postquam de tribu et 
urbe capturum se poenas dixit, necessario tantae animadversionis causas recitat. 
" Et auferam de loco isto nomina Baalim, et uomina deiubrorum cum sacerdotibus , 
et qui adorant super tecta exercitura caeli , et qui iurant per Dominum , et qui 
iurant per Melchomum, et qui declinant a Domino, et qui Dominum nou quae- 
runt, et qui non retinent Dominum. ,, Eiciam omnino de loco hoc , partim caedi 
tradens , partim captivitati ; idola simul omnia destruens , et illorum cuhuram , cum 
iis qui sacerdotes eorundem videbantur; postremo illos qui super tecta luminari- 
bus caeli cultum exhibere studebant. Sed iustam apprime ii patientur poenam, qui 
circa temphim meum versantes, non erubescunt idolorum cultui vacare: sed modo 



252 THEODORI MOPSUESTEIVI 

T^ gjttite o/J^eiKViuJTctj di^gLTnia^ (p^vrt^eiv ot oiv avmg ojuvvetv }(^t ifjiod Jhm-, Tfuik 
J\ Y^ ryJ iMXcov h/uLvvovcn' MiXpfCf^ -^ tv ilJho^Qv Xiyl' /v' cl(p' ivog^ }c^dti>g iicodiv-, 
a-^CLVPX, iiTTYi TU iiJ)x?\gL. 

'AAA^ ^ TwXAscg fMV o\<ht y.v^T^yiaj; Trofilq t -zo^g G^ ^Ev^ig xA^YivoTxVy a)g 
kv f^rt (pAvap/ftTv Jhitollw l^^mf^T^av r dzia^ ^acp^* c</ K^pd q vvy cvojuuart Sja. TiiTii 
7roiY\(JuSr-a^ /jxhl^luj^ ilg 'iMy^v ei 'tz tS vuZ ov J^ovtto? Trap' ctmSv M^fxiva, et t6 ^ 
j^Jci .^^gtTmVj oL Xi^pvmv amuv 7rafYi)(gL cOr' luj itptw amav Xiyovai y^ oti MiX^fJt, cu- 
'Qtv^ (^ jBaaiAio, (B^MTa^ iiTreiv' MiK^fJt, ^ tQ /BaaiXicog M^jtiivii k^ t Xv^v i(^ 
'E^^aJcov ^'AftTTJcM/, T^^a^tidivTog d^ i^fA.lwiV(raVTa^ , dvTi t (BaaiAicog , MiX^fx, ijTrav, 
<imp "^v To iiJh>?^v' oS$ ip^ted ^zt^ TravTwv OKeivo auLiS^eiv oti k^ /u)iv t!u> 'E(Boa!ict>y 
yXaTiav iipyiTOj tdl t^ ^iojg ^a(^yig, yipf^lwivTaj 3 ^Dm ilg M^v t Sug^y Trap' ot» J^- 

TTOT^ {^OvJl ^ iyVCOtptf f^Ji^i '^ lii/Ui^V 097$ 7707^ G^ ^V ) iig Q T ^EXXlwCOV i/Bcfb- 

fji,y\itovTzt fMTivlwo^atv avJpig 'Sffitr^VTi^i t ?^h, lfh<pt/U!j)Vig /ukv aKQjL^cSg t^ yAcoT^yig 
-7^ oiWa^, '^<f^/U$Vig Q <t. ^y^ diiicov ^cK^c^v, vzni Ti 7» li^ioog n^ -TravTog tS l(r^y\Ki~ 

|). 385. TliCOV ?\^ii cfhKt/U^STiVT^g, «$ aV TTUVTtOV /^pjAifW. 'Zef^g tIw ipfJuLueSCtV a^lOr OOV tIuu Ti 

i^fA.!weiou; (t T 'iKcfhatv j(^ ol /<pt;^'e/o/ "ot^^Kqi eh'^a/u^oi a^axvovTOJf 'z&^S^Kcog, ol j^ 
TrTig "^^ro i^vcSv TnTn^^itoatv ii<f oKcog 'Ze^ai^Hoi ^StJ^vt^v Toig r^ TmKcuag Sfg^dititng, 
TretfiefhoKcu/ TO5 d^iictg ^a(^ag ^ t^ 'EKKIwcov Kei/uivctg yKa)T\yig y^ t t ijSJhfjLYDtovTst 
ipf^lweicu;' -zxra^ cov Jl }(^ tt^^^^^gtl^ovTig auTix.g vwu \^/u^ awcu/Tig ol c^ g-9"vfiJV t^ 
<hcayoTYi TnTn^^^/KCTig Xejig-ij^, 'iv Ti r OKiiKyiaioug oivayivcoaTtovTig (^ ;(gLT oikov 'g^ms* 
TT^g ouZ iiK dvoyiivv vo/ui^etv on ol /ukv i^JhfmwovTci j(^ TOtr^i ^ tviZtvi j^ htco ehJh^ 
Ki/mgLtr/uAvoi cfiHa-(paKKovTo <2^ Ki^iv, of (^ «s&^ Tmcmg ipfjt^fwetou; y]<h<Tajv Travitog tv C¥ 

quidem, cultus mei se memores ostendentes, per me iurantrmodo autem per idola 
quoque iurant : etenim Melcliomum idolum nominat , ut ex uno , prout solet , cun- 
«ta denotet idola. 

Multas memini me praetermittere fabulas eorum qui ad syriacam interpreta- 
tionem respiciunt, ne ineptiis viderer divinam implere scripturam. Nunc vero op- 
portune existimo rei liuius facere mentionem , ob coarguendum tum id quod ab 
ipsis nunc incongrue dicitur , tum etiam cetera buiusmodi, quae ab iisdem dicta , 
ego tamen ob eam quam retuli causam praetermisi. Dicunt igitur vocabulum Mel- 
chomum hoc loco regem significare ; quia Melchom rex dicitur in Syrorum atque 
Hebraeorum lingua; sed interpretes errore deceptos, pro rege Melchomum dixisse, 
quod est idolum. Atqui illud in primis oportebat considerare , divinam scripturam 
hebraico sermone fuisse dictatam , ad Syrorum autem usum translatam fuisse abs 
quoHbet homine ( neque enim ad hunc usque diem quis ille fuerit rescitum est. ) 
In Graecorum autem linguam septuaginta viri converterunt , seniores de popuio , 
peritissimi linguae propriae , periti pariter divinarum scripturarum, a pontifice cun- 
ctoque popiUo israhelitico probati, ceu prae ceteris omnibus interpretando idonei: 
quorum interpretationem atque editionem beatos quoque apostolos receptam habuisse 
apparet; qui etiam accedentibus ad fidem ex ethnicis, et vetus antea testamentum 
prorsus ignorantibus , divinas tradiderunt scripturas , Graecorum lingua expressas , 
secundum septuaginta virorum interpretationem: a quibus eas acceptas nunc oranes 
tenemus, qui ex ethnicis in Christi partes concessiraus; easque et in ecclesiis le- 
gimus, et domi habemus. Quid ni ergo insanum sit existimare, septuaginta viros 



iN sopnoNiAM c-\p. I. 253 

-mv iKavm V7r<lAY\(p-^0Lf ^zi^ayiK^v 'iva, tivol a(^cmY\ ik t Xv^v yKd^aun fJUiQ&i^MytOTZL 

-^TS/O^ ttWTfc:5 6 ■&B05 CtmoiTCtj CV ThTViq $^ tS 'ZtT^Oini^' <t iTTet^tj /5%e (^ VCtOV T ^'iOV 
0V7?5 TaictVTU J^li<Zi^T\oVlX) ^ T^Tt) OJJTolq l^^Jift<piTOLI j 07J ^ T 7« Va« •d^OV •S^^^T^y^V 

icfbxouju-, Th-nsJ (^ T» 'Tca'Tr»5 x-ue/oy, ;^ t^ «i^ iicfi^Xm «;c aTrei^vTo di^Tniaq' iQ 

Q ilJ^Kn t«'t« /ui/uwYiTOi^ ^ /n^i(gtejS^ 'A/xa)5 o t&iopcpJiTMS «5 vzro 'AjM<jM,ai/i7wv -SEgpt* p. .w. 

5rd6oyM^«5 Ag^^tfV «7W5' ^ TrDQiviTOUf MiA^fJi, cv cLiy^fJi^KoiiaicL ^ 01 hpeig cwnf, f(^ o/ ap- 

^VTBS cuWv ^ To ttim), Kiyi KVQjLog' tQtv Kiyt>V }^ TroKT^gLyjei (pcUViTOij $0 T -©^ 

(p«7Zifv g/pM/U^iuov, 071 Ji )^ 0^}/^ oiov iimy>iu^if\ 7ifLCoe}.a. vfiq <)M^o(pv?\9ig ol^i tP^" iiJ^- 

hm (^ ^ lie^T(L6vTa)v ainoig i^iiimTO. '^Oti q oLTma-av r <t<%i Tct ilJto?^ die^TnioAf 

6/K T 'tD^^' td7$ *^EAA*icn ^pv\cjKdjo/i^m ^cu/j^vm ilKKVoroLV o\ ''\cre^Y['KiTcxj{.y J%?Qv ctf^; 

/LC^fc^e^S^ Kiyi AauicT* * (t hn/JLiyAo-a^ cv Tolg id-vicn, ;^ ifJigi^v to, \^yt cwrtSv , ♦ Ps. cv. 35. 

yjj\ i^ovKdjTouv -mg yKv^olg cumSv t^etKVvg oti r OK^vm hancta-aMTo iiJh)Kg/\gL^etajif' 

o>g (^ ai^TBV (^ojLVi^ctj 'psTTFOY )(c^ tIju /Zt%/ TO iiJt&Kgv, MiK^fji okolK^to, di^Tnictf 

atiTHg Troiet^ojf. 

'O /uuiv Toi yi 'Zd^(pv\Tf\g Tvtg ii^v\/L^oig 8tw5 hmyi' " Kct/ G^ c^KKKivovTctg "^^ t 
KveJiii-, ^ cm' iJLyj ^Y^TOutZTOj; (^ KvejLOV-i )(^ G^ fJLV) oLVTi'^ fd^ng tS Kvein' 55 BouAS" 
/uSifjQ^ ilmHv 071 "^CTO ts/tbb>v J^KQig iavT^g i(gL^<^(nv aLTmKKQ^m/j^ovg TS-avTiKc^g ^mg 

IfJLYig iVVoia^, )(gjj fJLYlJiva, AP^V i^KgVTCtg ifJLH Ti ^ rp i/Jlfil (fbTCOlWTUV TrOtet^OLj' 'Ztf^- 

o^Aev ;^ «5 T^ ifjLvig yvcoateag avTi^/j^oi yvvicncag, sk olv TfUTi 'Zs^cri%ov ilJioKsig' im- 

tales tantosque adeoque probatos, errasse in vocabulo; qui et ante quamlibet inter- 
pretationem probe sciebant quid esset in divina scriptura, et utrum regem ea di- 
ceret an idolumPNam maiore fide dignum,prae ceteris cunctis, iudicare oporteret, 
unum quemlibet obscurum hominem qui in Syrorum linguam convertit hebraicum 
textum , ut aiunt. Praeter quam quod illud etiam patet , nempe de idolorum cultu 
Deum Israhelitas hoc loco accusare per prophetam. Et quia circa divinum templum 
incolentes , haec agebant ; hoc illis exprobrat , quod quum templi Deum venerari 
viderentur , id est universi mundi dominum , ab idolorum tamen non abstinebant 
obsequio. Porro huius idoli beatus quoque meminit Amosus propheta , ceu ab Am- 
manitis adorati. Dicit enim : et vadit Melchom in captivitatem , eiusque sacerdotes , 
et principes populi simul , dicit Dominus. Hoc dicens , quod saepenumero apud 
prophetas legere est , quod nempe qualibet ex indignatione , imponenda alienigenis 
poena, usque ad idola horumque sacerdotes deveniet. Quod autem omnem idolorum 
superstitionem , a cultis apud ethnicos daemonibus Isralielitae contraxerint , explo- 
ratum est, dicente beato Davide: et commixti sunt inter gentes, et didicerunt opera 
eorum , et servierunt sculptilibus eorum; quibus verbis demonstrat , idololatriam 
suam Israhelitas ab ethnicis condidicisse. Pari ergo modo apparet eos circa idolum, 
quod Melchom nuncupabatur , superstitionem exercuisse. 

Age vero propheta post superiora ita pergit dicere. *' Et eos qui declinant a 
Domino , et qui non quaerunt Dominum, et qui non retinent Dominum. ,, Signi- 
ficans nimirum, eos ita agendo , manifeste ostendere se omnino alienos ab amore 
Dei , nuUamque Imius , et praeceptorum eiusdem habere rationem. Perspicuum est 
enira , quod si fideliter scientiam mei retinerent , nequaquam idolis adhaererent. 



25i THEODORI MOPSUESTENI 

V. 7. }ta)q Q cfiKoucti T^ TifAcaQjLou; rag ctma^-i bmyi. " EC^^gt/SefcQ* "^570 'm^awTrou Kve}ou i^ 

p. 387. '&50U5 c/io7j 1)^5 hm^ KveJtou' 071 yjTvi/Li^ai KveiQ^ r dvaictv ain^r> hyiciKA g^ )ii\n- 

lihq aUrni. „ 'AAA' iTretJ^ af^t^^ag (t^ tv ^lov i^yi;(^Ti, yvuu ytvutj vtt oLOTiig 7^ dvcty- 

K^g (po(3yf^(nSt T tS TTOVTVi KVQjiov f OTi T TijU-wg^W vjuuv oi^ia^ limyi 'j^ Tnkyif^ju^Ayj- 

/mff.Ttdv «c/l ^ aL<^'i^vAV 6 }(^^g OKet^vQ^^ aAP\i ;(^ fA^h9. yt iyfv^v ^v, a/ amp- 

Ita heic cod. V/H^q TVI T TtoKifMm 'SS^^<Mai dvoicty «$ olKAlCd 'ZtJ^gxiy /Uf^Tl aL(pC0pl(Av Tl ^ )tk}lky\KAV 

^ Wt6)* toto ^ Agj/^ 70 hyoLcrt "*■ g^ K?\ynig dvrh, Ivct iiTryi ov oi(pa>ej.<rjiuviig 'i^^ 

G^tr iJg tIui ^cncLV '^vtIw }C/i)t?\.yt f^vovg, xiyi q g^ TiDM/uuagj 0'} ^(gc^dva-Haiv v/m^g. 

y. 8. " Ktfjf 1$^«/ ci/ «/t«pa ^VOTOf x-fgz», ^ c/KJi}maw * ^ g^ ap^VTCi^, }(^ if^ ^ oi}tov 

x-naiv. ^ ^daiXicog, Ttj '6^ TmvTCLg Tiig IvJiJh/fdpag hckijtJisf-Tct d^o^ioL' (t iKcfi^t/yl^aw ^ Travro^ 

ifjb(pcmcSg ^Qh 7» 'zo^mi^ cv dKeivri Tri. nyJ^ct, Gfftr 72Aw^w£ira^ t oT;tOK t» -^iS ocuizSv 

da^j^etct? <i: JiXn. ,, 'Ek C9c&vct> cf^ ti^ n^^4 "^^5 ap^v cj/ UyoJj' c/i)xSvra^ 7ifA,copyimf^ct}'- 

ajJTOv Ti TTctiiT^cSg oi(petvicio t (SocaiAicog t Oixey, arg '6«^5 cd^jL($cAci)aictv ojmyt^Qt^ /l/Xk- 

p. 388, A9Vr©-» T Torg ^otaiXivetv vjui^ JhKOWuTog' ^ TmvTOtg q ^OaTjra^ Tifjccopyiaofjcwj g^ «tw- 

-25?^$ T iKXyiviKlw jLUfA,yiaiv iocvT^g d^JiJhjcojug , ag ^ -^j^ ijl(^ticov l^yi?mJu t ;|^«w t 

T&f vOjM.^) /ti«y otTni^^ivjLiivLuy Tolg \^viai 3 abp/j^JioLV' 7mvvx.g J^ (^yiai (^^(^cvuc^g Tif^co- 

pyjODf^OLl -Ze^ej» T T VaS 'ZCM^p-^g^K , 2/5 OK yiOi^HV , iJoiOVTig /UUeV TC^ (Jb}mv iig IfJcfMJ di^- 

Tnioun-i /uB^ 'usDKpiaicog Jl (^ c/^A« TTDm^aJi t ilauJbv ToAjul^Tig, ^ yt '^ juJiv iuai^eioLg 
iidivot ?^y>v i(iii?9VT0 Tioiet&ajj, ToHg iU^xT^Qig Ji (we^vavet^v auaj^yj. 
V. 10. " Kcejf i^ cv c^eivy] tvi yi/Apct-y Xiy^ KvejL©^-> (^coyyi Kes/Lvyvig *>W TwXvig "^««v- 

TDuJjTCoyy (^ h?QKvy/j}g ^^tto t^ cT^^Tg^s? ^ awS^ifJLfjpg juJtytg "M t jSowucIv. „ Tor& 
J^ (^o^ie^ /ukv 775 '^'AOiTOj ^covyi "^^ -^^ 'TjvAyig ?\ff.^lkact t oLp-^lwj Sj^. j^p i]ai'ovTtov 'A 

lam postquam dixit iustae animadversionis causam , prosequitur. " Timete a facie 
domini Dei , quia prope est dies domini Dei , quia paravit Dominus hostiam suam , 
et sanctificavit vocatos suos. ,, Sed quoniam Deum neglexistis, necessario nunc ti- 
mebitis universalem Dominum , cum dignam poenam peccatis vestris imponet. Non 
enim abest tempus illud , immo proximum est, quo vos hostibus quasi victimas tra- 
det: quos ille hostes proprio mandato ad hoc elegit vocavitque. Id enim significant 
verba , sanctificavit vocatos suos , quasi dicat habere se iam, delectos , quos ad hanc 
hostiam mactandam vocavit ; hostes nimirum intelligens , qyi et vos immolabunt. 
" Et erit in die hostiae Domini, et ulciscar super principes, et super domum re- 
gis, et super omnes qui induli sunt veste peregrina. Et ulciscar manifeste super 
vestibula in die illa, qui complent domum Dei sui impietate ac dolo. ,, Tempore 
illo puniam eos qui principes vestri videntur , ipsamque regis domum funditus de- 
struam, quia in captivitatem abducendus est is qui tunc rex vester videbitur: at- 
que in omnes prorsus animadvertam , qui tantopere imitationi ethnicorum semet 
tradiderunt, ut etiam vestium illarum usum affectaverint , quae a lege vetitae , gen- 
tibus congruunt. Cunctos , inquam ante vestibula templi puniam , contra quod ira- 
pie egerunt; dum illuc ingrederentur quidem ob siraulandum cultum meum, sed 
nonnisi cum hypocrisi et dolo introire illuc auderent : siquidem nullara verae reli- 
gionis rationem habere voluerunt, sed idolis potius studiose adhaerere. 

" Et erit die illa, dicit Dominus, vox clamoris a porta caedentium, et ulula- 
tus a secunda, et contritio magna a collibus. ,, Tunc sane vox quaedam terribilis 
exaudietur , a porta incipiens , propter hostes irrumpentes multamque occjdionern 



V. II. 



IN SOPIIONIAM CAP. I. 255 

'710. \i juim' •> (^ TrcXiu) i^yi'(^oju^oiiY (^ (povov S^Ji^irct^ q t (^mliJu c/Keivlw o^Xuy^ tj; 

T^ik^iq TCTTcig iXTiiJ^ (pv^g i^^^^i^vTuiv ^ toto "yi Myf (iowudv^ ou jujivov oucftv axpi- 
Xei&ajf t^vuuitju^cov Ci^TgOv^v, 'd^a. j^^^t t \%a.r!w J\^^i^m HfjicoeAciv o7g oi)toAii^g 
iTmyi-. " &pLutiTi ol ^TOiJtouvTig tIw i(^^KAytQy./^lw, ,, 'Ev^03a «A7 <pin(n ^^lwetv 
aTrojvTGu; a^iov cm' ol)tO'juiTctg tIw 'li^b:cnt?\ii[^y lu) Sj!^fpoeSP<i ^ '^P oIkovlvtwv fcsf^^KO- 
-^am ol TrvKi/juoi j rag n o:JtocfhjLtfig ouwrng ^^TijuunovTig^ <t G^ }(^txjikhvtou; ^(r(tcLT- 
rrovTig. " A<077 * a/u^tco^ 7mg ^og ^a/fcLOJV ^ ^ODT^^^iu^trct» TravTig ol iTxrYipju^ot ♦cod.5»aJ t/. 
doyuQjLCt). ,, ^ETreicPii y6 t Xavcivcucov IfxifjLyKrctvio t "^ottdv, SJ^ t^to 'Ss^^Tihiiaicog c/ku- p. asa. 
TOi$ (^ T TificdoietJi/ iJi^avTO "^Xhu/u^oi TTct^/T^G^g, ov mp J% '^OTrov oL-Tmy^vTO ;(^Keivot 
hwlwiiig:. %lg 'lcr^nAWcug TrapiJiJn t ylw diog- axjuua^pcunSrriaovTc^ y6 Jii Tmvng %lg 
y^iTrolg ^ 01 fAycL (p^voujuTig ^ t^ovtc^ dnco^wuTig ioLVTng, ^-^Jiv 6k viig iVTJvejtctg 
jtipJQ^ ^j^ovTctg- %'ja)cvi)T\ov ju^ owu cv tvi a^oupioi t oik^cov ^ss^^y^rKnoi yiy>vOTig 
^ig TretVTiXag Tnvoju^oig. 

" Kojf "i^ cv TYi yijLUiPct OKeivri cJ^ipi£>vyiazo t 'lipaauXyiy. /^ ^.vyv^- ?? 'E7r<lJii ^lg y, 12. 
Tu Ci/JoStTCJt f(^ cmoTCO uwg }(^TetAyi[jL^JU^cL (^mhajv, 'i-^Q^ Au;^6) K/i^^c^ n*f^g oLKeA- 
(iigkpouv "ic^^ivaji! t^ '^K^KovfyLju^cov, T^TC Xiyl o-n jui^ TruXXrig 7^ ciKejtfi^a^ c^i^djvn- 
^roiTOLf TmvTot tk t^ 'lipaauXyifL, wg [jLyiJlv 'T^ cvovtuv J;^A9t3?7y cffftr TroAi/Mng' om^ 
aKoAiidzog imiyt'^ 70 cJ^co^g-^oivdTia-av TmvTig ol iTrvipMvoi d.^yue!tco' JeiKVvg oti «tm 

TmVTO, 'i?^' iVTTVe^V oi<p0Upi^C7iT0Lf VZ CVTTX, OU^VO? ?\ff.^lV T TPiKi/AACOV T i^t^VOV JuUU- 

a/JtAv'<i. " KaJ c/KJiKMcm ^ g^ avJ)ictg cj^ ns&Q^pQViiVTOt^ ^ to <!^v?\&.y /j^^to. cwrtSy 
(JStr Asjpvra^ oi> r KOipJicug ouurzSv, ov ^vi ayt^Troira-yi KvejtQ^-) ovJ% pii )(gL}uoa-n. ,, 
TifjLcapnaofJLoui ytp (^yiai TiiTct^, ot 7^^ yXv ^sjes^yi^'^^ ^ ^^l^ ^ '^? die^^mia^ KSf-r- v- 3»o. 

iacientes. Exciplet vero vocem illam ululatus intolerabilis hominum per domos con- 
Iritorum varieque pereuntium; insuperque eorum qui ad celsiora loca spe evadendi 
confugient ( id enim dicit vocabulum collibus ) neque tamen quicquam opls inve- 
nient, sed extremum supplicium perferent. Quibus consentanee subdit. " Plangite 
qui habitatis concisam. ,, Nunc , inquit , lamentari dignum est habitatores Hierusa- 
lem, quam varia caede incolarum hostes concident, eiusque aedilicia perfringent, 
€t inquihnos trucidabunt. " Quia universus populus assimilatus est Chanaani, dispe- 
rierunt omnes qui elati erant argento. ,, Quandoquidem Chananaeorum mores imi- 
tati sunt, ideo par illis sustinuere suppUcium, pessura dati; quemadmodura scilicet ' 

et illi perierunt cum regionem Israhelitis tradidit Deus. Simul peribunt cum reli- 
quis, illi qui superbiebant , divitiis se fultos cernentes: nullum a suis opibus emolu- 
mentum habebunt: sed contra omnino bonis suis spohati, pauperrimis similes fient. 
" Et erit in die illa, scrutabor Hierusalem cum lucerna, ,, Quoniam eorum, 
qui intima et in tenebris condita quacrunt , mos est lucema uti ad accuratiorem 
latentium rerum vestigationem , idcirco sic loquitur, fore nempe ut multa cum se- 
dulitate vestigentur res omnes Hierusalem , ut nihil opum eius hostes lateat. Quo 
fit ut consentanee subiungat, disperierunt omnes elati argento; significans fore ut 
cuncti divitum thesauri diripiantur , cum nihil hostium vestigationera vitaturum sit 
*' Et ulciscar super viros , qui contemnunt custodias suas , qui dicunt in cordibus 
suis, utique ne faciat bene Dominus, et non faciat male. ,, Hos inquit puniam qui 
praecepta mea cultumque omnino aspernantur, ^uibus custodiri ac servari ab omni 



V. 17. 



^56 THEODORI MOPSUESTEN! 

iTm^eia^' S^^Ke\/LV6VHq Ji OH ftW ofov TB TI J(gt,Khv OUJTolq iTnVi^leZoJl ^ldVTU ^ZlS^VOfJUH- 

ojv 70 ;^ ou jit-M dyidzTwiiKrri KVQXoq-^ Y^ "{jzijiiKejLatv a.vcLyvc»><piov •, avn tS ay/LdvTromai. 

V. 13. " Ktf) €$w/ yi J^ujuctjuug ctmtSv ilg Sfsf^pTmylw ^ ^^ ol olitoi aiuitSv ih oL<pctvi(r/As>v' (t olito- 
cfb[Jiv\(rii(nv oIkiou;^ ;^ ov jM.m i{gL%iKi\(mcnv cv aurcuq' (t >(^Q/pvr<^(rs(nv aLftTnXmoj;-, iv^ 

V. 14. « YA\ Tncticn t olvov dmtSv "orx iy^g vi/u^^ Kvpia ri fMyLKY\^ iy(vg (^ To.^lict <r(p'oJ)ioL. „ 
US/ra, fAkv ouZ dunSv vi JujuajU4i vzsh rp thsMjluoov ^t^cupi^cnroLf' oipa,vi^ri(Jovrajj efi 
X^ Trams tumSv ol otKor <t «te rp oIhmv '"S^^vcmcnv -i «§ /u^ ttoKXv^c, oiitoJoy.ma^Ti^; 
^o^fuKeioLg-, im Ty^ yioopyidv t oimiodv AM^ovTct/ t Kou^mv l^^etJ^ Tnipsgjv f(^ 7fkr\(hcdv 
aycLv ^v v\/u^^ tQ 3^5, ^^-S"' lu) c/K^incnraJi TmvTz aTHp. ouZ; ""imm^pa^rajj ^r' dtmSv 
^oq. " $&)VM Yi/UJipa^ KVQjLn THK^ f(^ okM^ TiTaKrauj. „ MifjuLovroui yb f(^^g 7* 

T. 15. "iimxpdcncog t^ d^ictg 7ToKKY\g THKejiag Tk <t '^a^TVirog ^fjoodv. " AuvaTVj v^/ua^ op^g. „ 
'l^ftfoe dyai/ -2^ Y\juipctg iKeivv\g o dv/^g. " 'H y]juj^^ iK^VYi, Y\/u!i^ ^Ki-^icog (^ dvay- 
mgy v\/uk^ dcoQjLag (^ d<pctvi(rfA^^j Y\fAk^ oKO%tjg j^ yvo^pnj v\juk^ vipiKv\g j^ o fMyMg t 

^'Si ^l^^^ (mKmyfog ^ K^avyijg 'Qn TO5 TihKig Tztg o^^^^dg^ k^ 'Qh to^ yoviag tos v^^viKdg' ,, 
Tori '^ dvdyxjYi t6 ;^ -dKi^^ig 'iipxf twKKyIj <^ ^dvaroi do^i Tyj cv vviTnct arpal^o- 
/ukvcdv rvi YiKiKtct' d<pavta-/j(^g n dy^^imv 'mKvg^ dg oi/TiV^v aTniVTag dbx/ilv o%6ra> 
yvo<pa> Yi Tivi vipiKvi *z^}ti^^ (^ o/uyKvi' 'yi n ^ TioKifMKM oTtKTny^, £j n /i^ TctVTVig 
<pcov^ Ty^ TioKi/MCiiV /u^i^v Yi^oi 'Ztr^GTifjiauviiau T n \%v^v TioKicov iiffJi 7^1 tviygoov 
oiKic^v T f(^^cu^i(nv. '*^ Kct) c^SAi^w g^ dv-d-^TTDtg ■) <^ Tjo^ivijovraui dg TupKslj, on tz^ 
KVOtCf) i^YijuJproV' <t. c/K^a Tv ai/^ dtmov cdg ^(«v, Y^ TOS adp^g dtnrcSv cog (BoKCito,. „ 
T>) /uv ^ \£!^^oKvi T^ '^K't'\icog ehota^n^n TV<pK06v ovJiy ovJi to, ^Sef^ 7JoJa>v opclv olot 
Ti ovng' mmvroj q dTrcwTa. awjTOf^cog itTreiVt iTreidiiTn^ ctyav hcn^YKrouf il^ ^qv, vmp- 

detrimento poterant: contraque existimant fieri non posse ut mali aliquid eis acci- 
dat talia peccantibus. Nam dictio ne bene faciat, figurate legenda est pro , bene 
faciet. " Et erit fortitudo eorum in direptionem, et domus eorum in dissipationem: 
et aedificabunt domos , et non habitabunt in eis ; et plantabunt vineas , et uoa bi- 
bent vinum earum: quia iuxta est dies Domini magna, iuxta est et velox nimis. ,, 
Universa, inquit, eorum fortitudo ab hostibus extinguetur, destruentur cunctae dor- 
mus eorum: neque aedificiis fruentur quae sedula cura extruxerant, neque de arvis 
suis fructum carpent. Quoniam adest propeque est Dei dies , quo cuncta evenient 
quae de illis decrevit Deus. " Vox diei Domini amara et dura posita est. ,, Praedi- 
citur tempus divini decreti amaritudine multa et asperitate plenum. " Potens dies 
irae. ,, Validus admodum diei illius furor. " Dies illa, dies tribulationis et angustiae, 
dies intempestivitatis et exitii, dies tenebrarum et caliglnis , dies nebulae et tur- 
binis , dies tubae et clamoris super urbes munitas et super angulgs excelsos. ,, 

Tunc enim angustiae erunt, et tribulatio multa, et immaturae mortes in tenera 
occisorum aetate, caedes hominum multa, ita ut abhinc videantur oranes tenebris, 
caligine , et nebula quadam ac turbine circumfundi. Tsam et bellica tuba , et hanc 
subsecutus hostium clamor altissime resonabit , raunitarum urbium ac palatiorum 
exitiura portendens. " Et tribulabo homines, et ambulabunt ut caeci, quia Domino 
peccaverunt: et effundam sanguinem eorum sicut pulverem, et carnes eorum sicut 
stercora boum. ,, Tribulationis excessu, non erunt caecis dissimiles , ne illa qui- 
flem quae ante pedes sunt videre valentes. Atque ut summatim dicara nihil noi> 



V. I. 
V. 2. 



IN SOPHONIAM CAP. I. 257 

dia^pcov ju^ovTav r dvcu^a/^^cov ^ cixrei fch^zif^g 715 xj) ttcwtos pKp^atTctj TOTra. " Kct) 70 v. is. 
^^^'e^oj' ;f9tf TD ^uoTOV ctyTzJK ot' jM.« e^vuun^vi Q^iKi^auf ouuThig ov hju^poe, opy^g kvqjlou, 
}(^ c* TwejL ^iiAn duTii j^gcTOVctAcodTicnTcti imaxt n yri- cT/oti (JiWTi\eiajv (^ ann^lw TiDircri, 
^ TfavTct^ d^ ^Cgi^TViKOWuTctg t ylu). ,, '^Ovvjcng ajUToHg ^eDijuua, ihi T^ouia '^ncnTaLj ov 
mjjjY\yiy>v dJ^ifccag, \7re1Ji] ^uto Tmvvx, v^ (^ K^^v c/Keivov J^iv-np^ ^ opyy\g 'iqvq 7^ p. 39-i. 
•S"«a^, M 771/^5 t^ticuju Tmcrcui /u8>p ^(^'QcvctAaai t ^)/^, ivLvTCJug q g^ c^o/^cSvra^ ojjtIuu 
ju^ 7roK\H yi '^y^Mcri r Tst^t^* iiTU ju^ t ^luuuaiv r fcgctcav, iVikTnJ^ctg omn^g ^^gcdtog 
ucodiv 'Ztf^(p'r\TV\g TTOiCtiv i liTayi, 

KEO. B'. 

" '^wuai'^y\r<c <t. crujUcf\'ndTiTi to 'iS^vQ^ to a.'7rcu,<5^djrov 'zs^ r '^'i<Q'cti v/u^^g oog av- 
•S'©; 'S^^^c/LTfopdjoju^ov v\j(Apctg, <zs^ t Iti^K^Iv lcp' vjui^g bpyltu ^^u-S KVQjta. „ 'AA/\5t 
^ a^Tromrig vfjuiig 01 M^"^ r ehv^ r r ^^j^amtcvrzov ou ePi^oc/j^oi Trctfehicu^-, vuv ysv 
crujuiXdhvTig^ zoivocg rag ehviaig rq^ -^ftf ^?x:^crttyjbyin -, d)g oiv fj,y\ <^'ikIuj civdztg ac^^ov 
^(pouviiSrivT©^ 7rcLvrzKY\ r oLTrwXetoLv vzsvju^ivywi ■, b?\9TiAag Id^ vjuigig a/i^eicmg riig bp^^g 
T^ diiocg- " Znii\aztT2 r kvqjlov TmvTig "^Treivoi yng. ,, Kcj/ 0/ 'S)^^^ TravTctg g^ r yLZ 
olitovuuTctg r iTrtvi^aazLig vjmv avfju^omig rtQcTreivcdfjS^oi-i '^^juuiXnbkvng liig ivoi^eioLgy 
(^ 'iKiOV aLlrY\atin r ^iov. " Ke^/t(pi i^ylazt^ (t ^n^maztn ehy^OTWulcu. ,, Nuv bpdti 
rQ '?tx^ai^itovT©^ '^^'oju^oi KejLrccj-, n^ BJ3'K^vovTig c/k t ^\^v©^ to K^ei^d.ov 'fhiu^' 
Xet^ r ehKcuH. " Zv\rY\aztn ^ctornrct ^ "^jro^cp/vs^d^ ouura-, 'oTHog cmiTrci^nn ci/ hjuipct 
bpyfig KvejLov. ,5 ^L^meiKeiov ImS^ j(^ oivi^if^gLKicty , av-Q"' ng <zs^n^v v^ Tyj 7nvi<pc^v 

patientur, qyla gravlter in Deum peccaverunt. Ea propter et sangulnis effusio, tam- 
quam multae occislonis erit, et occlsorum carnes , Insepultis mortuis manentibus , 
quasi funus quidam omni loco iactabuntur. " Et argentum aurumque eorum non 
poterit liberare eos In dle Irae Domini , et Igne zell eius consumetur universa ter- 
ra: quia consummatlonem et festlnatlonem faciet super omnes terrae habltatores. ,, 
Nlbll ipsis proderunt divitiae quas iniuste coacervaverunt: quia baec omnla tem- 
pore illo divinae cedent irae , quae Ignis instar universam consumet terram , cun- 
ctos autem liabltatores eius multa cum festlnatlone nessum dablt. Deinde post ma- 
lorum praedictlonem , in spem IIIos pro raore suo propbeta erlgens , perglt dicere. 

CAP. II. 

" Congregamlnl , simulque orate , gens inerudlta , ante quam fiatis ut flos per- 
transiens diurnus , ante quam veniat super vos ira furorls Dominl. ,, Agesls enim 
omnes qui hactenus officli vestri digciplinam non exceplstls , nunc congregatl com- 
munes Deo preces extollite , ne forte florls Instar vepente marcescentls , supremum 
exitium patiamlnl, tota In vos Irruente divina ira. " Ouaerlte Domlnum cunctl bu- 
miles terrae. ,, Vos qui prae ceterls terrae Incolls , calamitatibus inflictls bumillati 
fulstls, nunc resumpto verae pletatis studio , mlserlcordiam implorate divinam. " lu- 
diclum operamini et iustitiam quaerlte. ,, Nunc facti lustl debitae bonestatls m- 
dices, dlscernentesque a deteriore meiius, iustltlae date operam. " Quaerlte man- 
suetudlnem , et respondete ea , ut protegamini In dle irae Doraini. ,, Mansuetudl- 
wem ellgite et patientiam , secns ac olim inlustae pauperum oppressioni operam dc'- 

33 



Y. &. 
Y. 6. 



P.S. CIV 



258 TTIFODdRI MOP.SUESTENI 

^'$7rOKQjivi<Q^ ODTa-) Wq CtV ^Z&^a-^^OlTO VJUUV CV TZkT H^^C^ '^ TlfJUCdQjicK; TVyJiv HVOq -Ze)^^ 

T ^H (ion^ictq' eiTix Myi Tctg k^ t c^mo^icov rii^capictq vTno t^ iU ciwThg dcDictctg gTra^- 
c&rt/ /u^AAaaztg wg ctv fJUetlJfivct t^ (^^jl cujihg fcyiehju^pvictg t diov miY\<TcuTO t '^bTroe^ei^tv. 

' T. 4. " AiOTJ Yct^ct <hy\P7ni<r/u^Yi e^, h^ ^ kcmctKodv i\g oL(pctvt(r/u(pv ^ (^ A^cor©^ ju^cmfj,- 

/Sgict? c/nQjL(^v\(nTciL\ -i ^^ ^ kiLv,ajp(Sv <>Kei^co^i(nTctj. ,, YloLVTig ^ oi a,K?\9(pvJ\9iy vvnp m 
Hcf.^^ v/u^ 7n'7TotY\)(cf,(n , TiftcoQ^cu Ji^ovTctj ov T nvyovtraLV to ^ juimift(BejLctg k^ KOtvov 
' Kiyi dvTi Thi '^it^chiAcog, tdg ftyidivct td 7<vo//«$^ov Ast-S^efv* a ^ <r^X \)(ciL<^g Xiy^ t ^- 
A?«!)v, et 7i TaCvig ei t5 AcmctAcovog, ei Ti r ?\9t7mv, K^ ttoiVH <2%i Tniauv Kiy\ c/)^«v 
TreT "KQycit^ ^3r»5 gyaj^S?* (^iiKiTcti ^ ifos-etv oti Tmerttf t c^ocpoAwv al TroKetg cPtapTmyfi- 
cnvTaJi TTC ;f^ a(pccvic&n'rovTct^, /^ t^ o',Kitctg iu^sr^ylctg ^^7rvppt(peieroLf TmvTiKii efi^ovTcu r 
aTnxKactv. '' Ouai o/ ;£ptT0i;«?xtiT?5 iv ^(^oivttrjLi^ ttjj ^aAs''^^^ Tnx^tnoi ¥.dy\tc:Sv' ?^y^ 
xup/» liip' u/<^e Xctvctfxv ^ c^o^puAc^v ;t} '^SttoKc^ vju^ag cac it^TOt)c!tctg' (^ gfz«/ KpjiTH vo^ji 
7r:iifj.viCt}Vj (^ jLfJcvJpct <5^/$aTz»v, ,, "ETretJii 'Ss^^Kiag u) Tixg TiDXeig cnjuii(2cuvi ■, %o'tvt- 

p. 39i. (Tytc^t du?J.osrjg ai/Tug KAHKjiJt^Vy aig o ji^)(^ptQ^ ?^iy<l Actvle^ Kiycov * cm c/iyow t yfw 
XctvaoLV-, %ptvt(riL{gL k?\v,qovo/uucu; vju^' 'Ivct iiTry} otj Si5 JCiii^nv vjuuv a.(^opicS t Xavctvcucov 

ylw^ OK. fAAQj!^O^g T %(JtV(£> JUA^^VTWV TfJ T5 cT/Og/^OVTTOV T ^iSie;' OUTTO$ OuZ fC^V^^vdtL 

Kiyl To %otvia-ju(ct r^ du?\£tosy\g, avTt tQ ol rluj 'Z^^^Oa^TliOV oticouoTig ju^^^ht' rb q 
TTu^iitOi KpwTZeTv Asj^, I^Tftc^' Ttvig l)c K^nT»i5 iigLT ifjL7n)piav aDToQt <zs^^yi^voTig ug iig 
• Anioj I. *. 'tD^^3aA5f^'«5 TioXig-, olKetv itKQvro Trap oJUToig' a>g (t cd^^ n^ ^hfjLoog Xiy<l' * ks/l^- 
yjdA^oi) a^DXhji) i^ oLvJpcev Xctp^av -, 'Zt%/ r iTcetdiv r^ Actjucg.m(^ TrapoiitiiVTtttv Kiycov HTug 
■y6 i-^ Ci/^^udzt 'cxrctfoiicotg KpJiTz/v i(g.Xei , 1vct iinss-ri (j^ ixrap' ajUTVtg oJtcouvTCtg KpriTzJ^v 

distls: qiiin adeo spondete , morum horum fore vos studiosos: id enim valet dictio , 
respondete ea ; ut tempore punitionis consequamini aliquam a l)eo opera, Postea 
recitat inferendas alienigenis castigationes , propter illorum adversus Israbelitas inl- 
quitalem , ut sic maiorem Dei erga hos tutelam demonstret. 

" QuIaGaza dlripietur , et Ascalon in desolatlonem, et iVzolus meridie proll- 
cietur, et Accaron eradicabltur. ,, Alienigenae omn.es, propter ea quae adversus vos 
egerunt, non vulgare supplicium perferent. lam meridie, commune aliis vocabulum, 
. diclt pro manifeste , ita ut res neminem lateat: nam quae de singulis dicit urbl- 
bus , sive Ascalone , slve reliquis , communiter de omnibus dicit, etsi diviso ser- 
mone , ut solet. Vult enim dicere , cunctas alienigenarum urbes dlreptum destru- 
ctumque iri , et omni sua proprietate deieclas supremum excidium passuras. " Vae 
qui habitatls funiculum maris, advenae Cretenses! Verbum Domlni super vos, terra 
Chanaan. Et perdam vos de habitatlone. Et erlt Cretrf pascua gregum , et ovlle pe- 
corum. ,, Qula maritlmae urbes illae erant, ideo funlculum maris eas appellavlt , 
slcut etlam beatus David ait his verbls : dabo tlbi terram Chanaan , funiculum he- 
reditatis vestrae : pro eo ut dlcat: possessloni vestrae addlcam Chananaeorum re- 
gionem, sumpta metaphora ab iis qui funiculis metiuntur ac divldunt terras. Ita 
nunc etiam funlculum maris diclt, pro maritimae partls incolis. Denique advenas 
Cretenses dicit , qula nonnulll ex Creta mercaturae causa illuc progressi utpote 
ad urbes maritlmas , ibi habllare mahierunt. Slcut etlam apud Amosum dicitur: 
, concidam tribum ex virls Cliarran , loquens scillcet de illius regionis advenis circa 

Damascurn incolentibus. Sic nunc quoque Cretensium advenas dicit, pro ea parte 



IJC SOPHOXIAM CAP. II. 259 

(^ouXiTOLj ouv ilTretv 07J ai-&AiCi>7aT0i Trdvmv TrdvTig Vfjuetg ol r 'zs^^^^jim olKCvuuTsg: 

jU/tejLcfk fA^ H^ Vf^ TTC^lOiKiiVTUV V/ULIV Yl^YIJzSv '^dTOm^^ClVTCLI ^^ kJ 7rZiyTtt)V Vjuf^ '350; 

<T^ olKOwuTav T Xcwctvuictv aK7\9(puK(av' oti 6/t(^5 -n '^TnXicri TmvTiAc^g^ jf^ r ojc r 
Kpymafv Tretp' vfMV olKOV/iSplw ^^v , vof/.'A 7i Ttoi/uuilcav }(^ olK^aig '3?^/3a7wv, S/g^ 7i\g 
imfJuaA Ti^^Ojel^eao^ t^ TioWYi^;. 

" Kce/ g^ 70 %o/vicr/t(p6 t^ ^aA^^arjis 70/5 )(cf^7\9l7iziq oiKa 'liicftL- iTr ouuThig vifA.y!- v. 7; 
orfVTdf cv ^lg oixoig 'AaxaA^yKog, aiiXyi'; t^^LQiXvcniai "^^ttt) ^Zef^cTZOTrn r/J ^c^y 'l8c/ix, oti 
iTncntiTrfoJi auurhg KveA^ ^og currdv-, ^ am^i-^i t ctl^jLc^tAcocncty cuW»'. ,, Oi ^ p. 30-,. 
(:^cru>^6ju^oi (^naiv 6k -^ tQ 'lac/k (pfAMj, TraoTi; crili 7^ 'Z9^^3a^Ti/« ;^^^8a7 /«/?€/- 
^©^3 ^ yraicmv ajUTlci d>g olwiictv Vif/^iiaovTcLi ^e^v-y u>g tb G?tr 7^ 'AOTfaA&)y(^* /38- 
AgTtf/ «/i^ OK yU^a? 77X5 oAo^ «^r^" a,K7\9<^uXoi>Y TroAetg iiTretv-, f(gL^g iico-Jiv ^Svtv /ukepig to 
"oTsv )i^X(Sv ^ v:popco/u^'iig t vJoTk 'l«c/k t /%t«!', yt^ TiohKii T c/lae "5/5 olKAioig ^yiv 
TO *^o c/^iA«5 i(^QtKv(rovcn^ rQio Aiy^' iTreiJ^ yd tv jui<7Jift[2>e},ctg iixy\(^iv 'oih Td. 'zo^S- 
(^ctvag^ 70 JViKvig i?\ff,^iv 'f)n iQ Jing' u>g '^ T^v^vovto^v ^djy>VTtov ju&^ t Y]/uuejLvhv 
i(^Q9^-i ^ 3 (^ icmiQjLOV f^^^c^i^^v ilco^TCov ihTnJ^t 7» ?\^^etv' 'QcvTot Q (^yjmv 'gfzz/, 
iTTetJ'' ttv '^^mi-^/u^og o diog g^ t^ 'l8c/k (f)yA)i$ a.TmK7\^^eiiv Ti ojUThg t^ ct]y^/u(^- 
KoocTKJu;^ <t. 'csses'^ '^ olnetct TTctAiv /U^ t^ iJ^ictg iiniv ciy!ty>i ^oyidiictg. 

Eivx "^ijTD T d\^o(pvXcov g(p m^t^ /M«7a^y t ?[9y>v. " Hxaaa ovefJicriJLiig Mwa/S, v. 8. 
(^ MVclhMcrfJUiig ^c^v ^hfJL/u^ cv otg covetJi^ov t 7^'ov fx^n-, t^ iju^ytAwuo'>To 'Qn, tcl "oqjlcl 
durJ' Sfg^ tStj ^cS lyo T^^yi Kvpiog r Jwucttmcov o d^og 'l(r^<iA 07i McodjB o); ^'oJb/ic^ v. 9. 
«^, }(^ x^o/ ^hfjLftm u>g ro/{pppa. ,, Kct/ Ta tx^^a Mcoct^iTtSv (t ' kft/j(gt,vncSv iig cfm^ 
ifjLiig yiv'o/u8^jct ico^^v , are iXiy>v ouuToig oveiJt^ovTig cog i.J\v c/k /^ Ifiyig uxpiXov/u^Joig p. 390. 
'35^:T4;a<, lcm, rk cuuTolg y^ t Jitust/uiy t o^mictv Xin.y^v ){^n^' ci)<^ ^ /^' \£^^ct7.- 

incolarum quae Creta erat oriunda. Vult ergo dicere : ipfelicissimi omnium cuncti 
vos, qui maritimam partem habitatis cum Cretensibus advenis. Decrevit conlra vos 
omnes Deus, o Chananaeam habitantes alienigenae , perditurum se vos omnino , 
nec ncn a Cretensibus apud vos habitatam regionem ( quae pascuum fiet gregum , 
et statio ovinin ) in solitudinem vastam rediget. 

" Et erit funiculus maris rehquis de domo ludae: super ipsos pascentur in 
domibus Ascalonis, ad vesperam requiescent a facie filiorum ludae, quia visitat eos 
dominus Deus eorum, et avertit captivitatem ipsorum. ,, Nam qui servali fuerint, 
inquit , de ludae tribu , totam tenebunt maritimam partem , iilamque omnem quasi 
suam incolent regionem usque Ascalonem. Vult autem ex una cunctas alienigena- 
rum urbes dicere , more suo a parte totum significans, timenles filiorum ludae for- 
titudmem , multo cum pavore in proprio solo degentes. jSam dictio, ad vesperam 
requiescent , hoc significat. Sicut enim meridie dixit pro manifeste, ita vesperani 
pro limore: quasi ii qui latere stiident diurnum tempus vjtent, vespertlno autem 
Jiscurrere soleant, latitandi spe. Haec , inquit , erunt cum Deus ludae tribum vi- 
sitans avertet eos a captivitale, atque in patriam rursus auxiho suo restituet. 

Deinde ab alienigenis ad alios sermonem transferens , ait. " Audivi opprobria 
Muab , et contumelias fihorum Ammon , quibus exprobrabant populo meo , et ma- 
gnificabantur super terminos eius. Propterea , vivo ego dicit Dominus, quia Moab 
sieut Sodoma erit , et filii Ammon quasi Gomorrha. ,, Moabitarum quoque et Am- 
inanitarum adversus meos videbam facinora , et quod eis CQnviciantes dicerent, nul- 



, 260 THEODORI MOPSUESTENI 

AfcOTj^ '^ /Myi.7\ff.'j')icu; t oe}.ct)v i^potTTJ^i^cti r l/ul^-, wg av ciuTolg 'Zif^mKetv o<pet?\9yTz^v 
?\9i7rov' VTn^ a>v J)i loJbi^cdv te y^ To,i/oppa)v /uuf^YiaDVTcti t ipnjuuctv. " Kolj ActjLc^cmhg 
c/fcMXcii/.^Ti] «5 dni^covioi olXcov©^ h^ Y\!!;>cLvia-ju8pY\ ik @ ctlavcf (^ ol )(^Jtt?9imi >^h 
jM,8 cPiApTmvrt^ ouuTiig-i }(^ ol ;^TOA9//ro/ 'i^VHq f^a K?\.ti^vofJLii<rh(nv auui^g. ,, Ka/ w Aa- 
fjl^cn/Log Q a^ntnv -i ong kv ^f^coviot cv xXcovi awj^il^etcm d^poLViS^in, ifmg a.(poLvyig '^ncri^ 
c§ oy^cH fAAiy<p\i ff^jj Xiz^yKpoLvictg ?7oAA«e ilg 'ScTretvoTvna, J^^^S^^eicm juc^yi^lev fe cfffir 
"xjzmXifjLTmvoju^iig Tyj l/t^ (^ 7^ iTmvoJ^ii tv^vtclc, cv chetpTniyyi Te m>i«Wc9"rt/ TrctVTaj; 

V. 10. af'7?^$ (^ XT>1<77F iJ^/aK ^eTv Tzi Ofceivcov. " Autti ouuToig avn 7^ 5/3^20)5 dim^v -> cOotj «vel- 
cOcTOV ;{9t^ I^^ALM^^T^cra.j' ^^ (^ ^^^coK xugza 7ra.VTo;cg^TO^©^. „ TctUTa ^p (Pwot Tret- 
(70VT0UI VTjip &v i7oKfA.Y\<m,v ilg d^ov-i ^ c^v(3e}.l^eiv bveic^i^ovTig ^lg \/m$ig ^V l/mpl ngLT- 
iTrctf^ju^oi dmtidv o); civ cv cruijLOopoug "ovtjxv l^ctTcug, 

>■• II. «t "ETiK^ctvvig i<^ ;tu£/©^ iTr cWT^ig^ f(^ c^oP^-d^piCoi TTcivTctg G^ ding t i-&VC^V 

p. 397. Ti^ig <^g' ^^ 'Zt>^aKuuuy](rHCiv cwTt^ e^r©^ c/>c TVTrii dx/rJ' Tmcrttf ctf yviaoi r]^ l^&vc^v. ,, 
UieA(pcufYi %ivuuu TToiYjcriTOLi T oiKiictf 6/H.(hy!\civ diog, co^ TJZLVTctg Gsir clAAp'^/«$ juj} t^ 
Trap' aJUTvlg ■^pncm<£/ojL^cov ''ScroXiarq ^itxv a,7rcu/Tag te CTffir TrctvTctyov T^iTioy dv^Qcp- 
Tsoic,^ et Ti cv TioXicnv et tz cv vfimig, ttoKKIlv 'Qn ^Hg ^a>^^ t ^h y^vof^otg t \-A7iKY\- 
^iv ?\ff,l36vTa.c j TtoivLv dmTt) t 'Zi^aztjujy^ajv ^^TrochJbvct}, cv %'lg IJ^ioig \yjii<^ii TOTjoig Ofjip- 

\. 12. ?^y>vuuTo