(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Nova scriptorum ac monumentorum partim rarissimorum, partim ineditorum collectio opus ad ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A pubHc domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 




/ 



n 



--^ 



NON 
CIRCUUnNC 



* '. •^ ■J I-- 

NOVA 

SCRIPTORUM 

AC 

MONUMENTORUM 

PARTIM RARISSIMORUM* 

PARTIM INEDITORUM 

COLLECTIO 

OPUS AD ILLUSTRANDAM HIST CIVILEM, 

EGCLESIASTICAM, LTrrERARIAM, NBC NON JURISPRUDeNTIAM 

rUBUCAM ET PRIVATAM GUM MAXIME 

COMPARATUM* 

TOMUS l 
PRiETCR AUA SiECULI XVLMOMUMENTA 

SAM. GUICHENONI 

BIBLIOTHECAM SEBt/SIANAM 

BT 

PARIDIS DE CRASSIS 

DIARIUM CUR ROM. 

COMPlBXOS. 

RECENSUIT 

ChRIST. GoDOFREDUS HOFPMANNUSy 

JCT. REG. BOR. MAJ. CONSIL. INTIMUS ET ORDIK. 
JUKIDia IN ACAD. FRANCOP. OKDDtMUL 

L 1 V S I JE 

Sumptibtts HiERED. LANGKISIANORUM^ 
MOCCXXXt 



♦ ■• 



* IP' ?■' 






J -i* "--,. t*. 



.^I«( 



i 






• / V V ^ 



1 » 



V . 1 . V 



«»^ k 



.M: ■ 



} ' :. ' 



• ..» ^» 



" ' tr 



,s^-- •■- 



-«>-• • r 



/..-.»:,. • •. 



I 



nLUSTtHSSIMO ATQffB^XCElLElfTISSlflO 

" DdMINb 

LUDOVICO OTTONI, 

NOBILI DOMINO 

DE PLOTHO, 

S. REGIJE MAJESTATIS PRUSSKyE 

ADMINISTRO STAl!t7S INTIHO, $&*!« 

MORUM TRIBUNAUUM PRi^^DI, pY|lASTi^lN 2/^i^lli} 
GERBSTiEDT, REESEN, GUTTER ET ILENBll|^G 

• \ ■ ■ '^'.}C^ERA, 'i 



*. i s ^ 



PATRONQMfROMOrORl SUO 

SUBMlSlSb tlONORIS CULTU '■ 

PEBJ^I^^^EM FEI-IciTAT^JI. { 



liLLUStRISSIME DOMmfi^ 



c- 



^O i 






•^ r^m' 



-— T-f -^ 




i . c 



.) . 



D qum fotius teth 
deret fnjefensfcrU 
piarnfn a^ mmu- 

^am ad TE, PQMINE ILLUSTRIS^ 

' quihus vel femel henefici Tui aUoquii bo- 



nore 



5LV 



fi^ejfki, v€ljplendi^0ntam i^frajiaroii^ 

J^fharum IHmrum ac OjAkmh eopia dbun^ 

ikmtem Billiotbecam ininife Bcuity quity 

m iniprelfmm neque dc ttumufcriptorti^ 

ijperum fretiojim exhibet thefaurumi ita 

de Sluftriffimi Poflef&ris fa^t^ore & aM- 

fonda in oifme Jcientictrultk ^enits prApen^ 

Jhf^ HMtif^Umpnehei tijiimonium. Q^ 

jujrgiathni majori ac^nceriorijludio am- 

hiretj tenuie. boc opufiitlntny quam commUr 

hif Ihentrum Patroniy quim ad tuendas 

& excitandos Dtemtoruni conatus aeque 

j^&num ^ptocltvem ontnes experUmtury ac 

4eqt^pimtim rerum hafum jiidice^ atque 

arhitrum^ a ^jti/iufk itlii pfethm fta- 

fui ^aty inteUfgufity ii^uiinprie- 

JhBttni atqiie ttittia^feiHt^iiecumpne' 

J^titjefuH iHfidii^ cetii^misy mus^e 

^itttn: liee ^fiimisTmMidtem m- 

4»^ ^ y^jMhmcilr^^^ 



(ionJpeSuiJj^kere mfusfim^ a cuJ^ (puh 
4mmdo UVexare aueant: nolui tamen ad 
iUffseonfu^ereexcufatimesy quascumalits 
cmmunes habeo, . cwn graviores ^ plufe^f^ 
TKffhif^ns /^njf^i^,, ^quasj^ritio/^rceterjr^ 
jjfaudperndttitpietasy ^^TfM,B(>MIN4 
ILLUSTRISSIME, n^^\firi^u^ ^g^ 
teor. Vix emmin i&/w- r^^^A^^ i<^^ 
mia LipJkn/i'delaiusyquem,ahfensB tan-^ ' 
tufnfavor.em imm^rens, i^notus Patronum 
^^Prmotprem eocpertus eran^yJamMcecma\ 
temWProte^premhemgnwhatquecertum 
deprehendij quigmtia/uaffavoreycommeff-r 
datione^ nwnitis ac con/tliiSj qi^antim res 
m^asprmoveritynunquamgrati animime' 
mor1d excidet, verumpotius- me indies, ado^\ 
7?r^W/^lLLaSTRISSIMW^ TUtlM 
NOMEN ma^ts ma^isque incitdbit. Pa\ 
tefe^ "tSitur JNpULdENTiS§I^4l| p^^ 
j^IIf^, ut^hocmihlicum meam Tt^pieta-' 



fhibmnentmprdjiet^quod^ quafmiiJi^ 

ckm^JivetfHaxmehiferior'^^ 
[TtyE exquifitisjimce fcrims ohtinen^ilH 
iid^if-at: Mibiveroiqu^e^tllKeJtUfighh 
Wintdn^ardUlisbfimahitasp hcum mter % 
los relinqueSf qui ontni pietate & dh/ervan" 
fiaf^acendiqueJfH^RdGrttiiatnacFhtor^ 
TiXiMdemersfiy adhiiuntuf. £^o nuh^ 
^^iam aiilhfrufh %ecedamJ6vietateyquthdh 
fantum confunmatam iUahi'pmdentiani% 
vigilemfedulitatem^ intemer^tamjidemy 
"quafidblimeht dijjicilem TI"fiI 

PQiTENlTS^IMI R^^rS^ NOSTRI 
gratiay Perfonamimpofuit^tot annosjam 
Jii/linui/lij pio animo venerantur: verum 
etiam henignitatem iUam&henevolentiam^ 
qua litterarumjiudiajiheraliaqueingenia^ 
quanm bonos & gratia boc Jeculo pasjim 
yacejpinmuiiioprorjiisfaiorejuhlevas^ eri- 




fij^iic^kjji^ , ^mpf:^ ifffs Jine, wtSt- 

cesfikm^n;mf^mm^^ 

:4apre€ibm^ utptMicis fifm^*m ^ 

MCi(Us cm a,dmm^li TQQ a^m f:^A 

ti^mfirnmvei^mquefi^^ Q&t- 
f^pfpuxmii TUl j^eui^ehm!9^ 

m-V^T]5USSIMI AT(^ EXC?EL: 
LECT55IMI TWI NC^MWi^; i 



- • I 



CMlmm (K C&imm 

,0<KFr«a«>£t*Vlaartm. . pn^tm 

. " €HR]ST.GODOF.HOFFMAKK4l|y^ 

LECTQ. 



'I 




LECTORI BENEVOLO 



^'.f'^'M:> 



& P. D. 




Uhi jn prbducendisi 
praBteriti aevi mo'- 
aumentis,iisquej)af- 
tiiti reiovaridi^jqtiafe 
raritate fua pluriurii 
ufui fe ftbditteranti 




ex privatis carceribus , 
Inclufa delituerant haaenus inedita, 
emitteridis certatim qUafi occujpahtur 
Tiri omnis rei fiterarib promoVendi 

b ftudi- 



AD LECTOREM. 



ftudiofi : vitio mihi Verti haud poterit, 
i quod taih illuftribus exemplis excita- 
tus, colleftionum illarum^ quae refti- 
*tuehdis, conferandis ac publicandis 
praeteriti aevi monumentis inferviunt, 
nUmauhi augere coiiiHtiiferijEn. Ne- 
que mihi exctrf^tione^> aut commen- 
d^tione operis indigere videor : illa 
certe in inftituto j (judaXitefatbruiii 
^aculojam 4udum approb^tum, rion 
ppus eft : de hac autem minime folli- 
jcitus fiim, cum jiidicium fit penes 
iasqiios rerum jUaruhi asftimatores & 
udj^ ac dignitas , fc^iptorum pixr 
[iknti colie£Hohecpntentprum, exillq- 
rum infpeftione, ac evolutionere6tius 
!|)ateat, quam editoris ftudio, accon- 
quifitis rationibus doceri pofiit. Prs- 



tcrca. 



AD LECTOREM. 



terea , qu^ de fingulis operis hiiju^ 
(criptis monenda aut r^ferenda fue* 
runt, indifcuffibus, qubsfuolocbpra^^ 
mifi, legi poterunt, niihique ih pr«- 
fend otium feciunt. 

Nihil igitur reftat, Iquam ut paucis 
exponam , quid deJGifceptacoIleftio* 
neimpofteruiTipbUicerihabeam. Du- 
plicis generis funt lcripta, quadin hoc^, 
& fi J5eus vitam viresquelarg^tusfue- 
rit, ftiturfe voluminibus exhiberecon:- 
ititui: aliajameditaproftant^aliapu- 
blicam ha&enus lucem noiiduin yide- 
runt. Major in eruendis ineditis cura 
erit, quorumaliquacopiaadmanuseft, 
digna fbrte ex illis nonnuUa, <ptx alio* 
rum quoque ufui communicentur. Et 
quamvis tnateriam formandbrum ali^ 

b 2 quoc 



AD LECTOREAL 



quot faiciculorum mibi non defutu- 
ram certtQim^ gonfidam ; operas ta* 
men pretiulne^eeredo, nonnunquam 
opufcula, qusBJamjam prelum exper- 
ta junt, inferere, c)am& ^a>fiisiyentu 
fint dif&cilia^ in pumero manufcripto- 
liimh^beiiiqueant, & fa^piusutilitate 
^c ^ig|)i^t€hiupercnt multos ineditos 
Codices, quosfere nihil» quam novi- 
I4tkjiij^^;pfa&judicium>6cprimae edl- 
tipnis lui)rica fama commendat. It^ 
pleraque primi hujus voluminis folja 
SAMUefclS GYICHENONIl 
BibltinhecaSehu/iamqQCXJ^^ opus^ 
quod in noftris terris rariflupe oepur!!' 
rit, adilkftrationem autemveterislta* 
lid, atqiie Burgundici regni> commu^ 
DicatQ. i^ntiquiflimormn r dlocun^ento- 

fum 



AD LSCTOREM. 



rum eximio apparatuy egregie fadt 

£x ineditis hoc volumine eminet P Ar 

RIDIS DE CKASSIS iragfmnr 

tum diarii curi^ Romana^, ifM^ L^o- 

ne X. Pontifice ceremoniafUQilnaub 

Romana arbiter erat Scriptumhoc 

tantamacquifivitai^t^fitatem^utetiajEn 

iii^pius in publids^ de ptaerogativa fesr 

iionis & ordinis controva:fiis, adilludi 

provocatam fuerit, unde Ibrte enatus 

fuitilleerror^quodPARlSDECRAS- 

SlSlibrum quendam fub dtulo Ch-e- 

mmialis /^z^/^i compofuerit^Romas 

typis^ exicriptum. Hdsc enim fine 

fiiadamento ail0ri>siiqpe editipniQS libri 

nunquam imprefli lalfiffime narrari^ 

in difi^rtatione Qpu&ulppi^aeimi^ lu- 

SpIejD*er pjrgbatpm dipdi., . ., 

bj In 



AB ZECTOKEM. 



In difpofitione autem fcriptorum, 
c^ftd meordini adftringere, haud ne- 
ceflarium effe duxL iCum enim opu- 
fcub, quas in hanc colleftionemcpn- 
f e^re ftatuerim, plerumque nuUapror- 
fiis connexione fe invicem attingant^ 
Bbertati, qua aliiante me incongeren- 
dfe fimiHbus ifcriptis ufi funt^ non re- 
riundandum efle credidi. Hinc ne- 
queaBtatis,negue materiarum ratiofol- 
ildtctenendaerit^ fedproutfeobtu- 
ferint, ac prelo parari CommodiflTme 
poteruHt,inIudBm]pn)dibunt. Hane 
folam mihiftatui Ieg;em j ne admitte* 
irem alia j qiiaYn Kffloififl&cum prbfanaft 
tum ecclefiafticas, nec non juris pu- 
blici, ac privati germanici illuftrationi 
infervientia, rK>hpenitusexcIufiSi,jqu2^ 

hifto- 



j4D LECTOREM, 



hiftorias literarias lucem aliquam infer- 
re poflint. £t ita iion t^tum ftrk' 
pta hiftorica, dipbmata^ iaHaque^ viete^ 
m inprimis asvi qionumenta recenie- 
bo; ve^im etiam juris patrii prifiire- 
Jiquias, do^lcmimque ViroruminiU^ 
commentationes^ esdubebo^ quibus 
etiamlitera^ VirorumCIaromm, acMife 
eorum geftis & vidL relaidottes immi- 
fcentur ; nihilque intermittam , quo 
opus varietate, atque utilitate fecom- 
mendare poflit Indic€S,inftruftifli- 
mos addi, quHfita fieri ppt^rit atten- 
tione curabo, cum illorum adminicu- 
lo faciliorufbspateat,. atqneineditio- 
iie talium fcriptorum , nihil Le£lori 
gratius prasftari poflit, quam fi evol- 
vendi facilitati ac commoditati accu- 

rato 



AD LECTOREM 



rato reram & materiarum indicecon- 
&iattir;: Hascque praemittenda cen- 
fiii ; Nihil addq , quam alterum colie- 
^ionis. Yoiumen proxime infecutur 
ram.efle:,fi hoc qualecunque inftitui 
turaTuo, L;B. favore acapprobatione 
digtrani exiftimaveri§r: Vale. Dar 
bam i?rancQf.iad Viadrum d. X. Mart, 
AnnbMDCCXXXL 

' .,.,.. ■ '-. ■ 




rv«»-ti r 



BIBLI. 



BIBLIOTHECA 

S EBUSIAN A, 

SEU 

VAMARUM CHARTAkUM, DIPLO* 

MATUM,TUKDATIONUM,PRIVIL£GIORUM, 

bONATIONUM ET IMMVNITATUM A SUMMIS 

PONTIFICIBUS, iMPBRATOHIBDS» KBGIBUS BTCL 

CONCESSARUM fiCCLeSliS MONASTjBRIIS STALIIS 

lOClS ST PERSONI« MISCBCLA CENTURIA DUA- 

£X ARCHIVIS REOIIS, 7ABULARIIS ET CODlCl. ' 

SUS MANU5CRIPTIS COLLECTA NOTISQTS 

• i ILLUSTRATiB 

SAMUELE GVICHENON. 

ZUGDVNt 

APUDBARBIER ANNO MDCLX 

EDJTIO NOVA 

CUM PR^FATIONB 

DE VJTA AC SCRIPTISSAM.GVICHENONlJi 
HUJUSQyE COLLECTIONIS VT^LITATE. 



*''■',' . ' . 



t ' 



I X 



.., . 1 




0ISSE KT ATIO 



PP. 



ViITA ET SCRIPTIS 

SAMUELIS G ViCHENONII, 

HUJUSqUE COtLECTIONIS UTILITATE. 



X 




[Rimiim tn prcTeatt colledieQel^ctimni^ 
rtdjmo opufcuio ^ quod iodijftri^c SAn 
MUELIS GVICHENONH ilebe- 
muf^ Qptimo |ure dediimif • In^nent 
inc er fuperioris (eculi Hiftoricoi nadus 
er ac fatBam cekberriflliis Edicor , cu)ui| 
conimeocaril }iiAorici pretiofiffimaiii 
thefaurum documentomm contiucn^ 
magna cum fide coUedorumi ntquemifioricum |udicio din 
l^onim. Natus txAMatifcm^^ urbe inDucjKu BurgundiacL 
non ignobiH i capice cradus MaciKonenfis, qui olinvpropriot. 
habuic Comices. Bargi^ civitasein Bre^Eccomicacu» Adyo^ 
caci tnunerc fimgebacnr. Non tamen ica ficm ftudiis fe man-; 
ciporTerat » quin aliis elegancioribus fc pofteritaci exhiberc 
pocueric , cgj^ £sii|iam dignicacemqttc fiiamauxiti coque pro« 
doxity ut a Reglc OaHiae Dctceque Sabaudix mi^ omarcCQr 
iidnoribusVqulex cituloyquem fi^riptisfiiispnefigerefolebaty 
paccnt. Hic enim docet, fuitfe cum DwmimiP^mef^^ 

A a Rep 



^. ttlSSERTATIQ DE VtTA 

. Magi Fraf$ciaji conjiliis^ Franti^^ SiAaudi^ ff Dmbarum Hifio^ . 

' mgraphumfTi EpMem aurmum ^CbfiMm Palatinum, Sacr£ Re-^ ' j 
iigipnis: S. S^Mauriiii ff Lazari militem. Echiiotrinibusdi- 

r gnum fe c&cerat immortalibus fcriptis patriacfua&hiftoriam. 
iUuftrintibus,, quibus^ cum ea mecliodo elaborata eflent^. ut 
narratis probationef ex: cartulariis & archivis fiibje^' lcge-^ , 
f cntiir» lucem fane egrcgiam antiquitati & hiAoriar inddii aevi 
accendit^earationencmtantum depatria^ fedvtdnisetiamre« 
^ohibul^imo^unive^ibliceraEo orbc egreg^emeritus;. ^ri-' 
mum quidem opus^ quod ab Autore noftra prodiiflc nobis 
confiat^ confecratuq:i erat ecdeGir BeUic^enfiy Arcjbiepifcopo' 
Bifbntino fubjedicil ' Excttfurix (utt P^arifiisr anna 164Z. apu^l 
DuPuis^ w^V^tf^ltMmiquehabctr EflSCOPORUNf 
BELUCENSIUM <:HR0M0L0GICA SERIES.' 
Acccrfit Catahgus Prtorum Charitatis ad Ligerim/xtein^Prso^ 
ratuum (fa£arumeccJkfiarum^ ex ea depenimium. Majprt ^^ 
patfttuf riiflfc^iaite Coin^^ B^effieiifi», Heugt^x^^ eoo^ 
i^St^ztcffxilkg/ibmz^^ Ht^temttm duobus vbfuminibui 
annoi65o. in foliopubtlcam in rucem cmi6t, (ubtitutb: fS^ 
ficire de Brejfe fi Bugey, Gex fi Vair^n^j, CQmenant ce qms^ifi, 
fafSdtmemrahtifius JesRomamfs Sjri^dkBourgognefS^tAr^ 
ti}^'EmpereurK^Sir^ ie Seaugf, Gime:f f$ Ducs de Savqyie-af 
Jtais ms^htetifnMjusqft iaf Pedumgr dk Marquifitt de ^fucesi 
eroee Is fondation des" jMdt^s^r Prieures, Chartreufis (f egEfis 
iiOegiakr^ ofigine desnMesy eiateaux, Sli^nntrier^ Fiefs f$ Ge^ 
nea^i^s^y, ie ioutes hrfakiUes nohlessfj^^sparprtmtesaul^ 
tbeMipsefJ Qttj^^ihi boc opere cemcineamr yetcxadduk ^ 
Aoconftarepotefit titnlb; €6mpIedttQrhiflk>riamnobiIi9*' 
ti^narumprovinciarttm»^ ^iatolim partem REGNI AR& 



t "1 1 



iirSC^m HENRlCUhS iV, (f CAROLUM EMJiUaELMM Sd*. 
kdwUs Di^am ^ a^mo fipemrif fitiiUfrim^ ItfAttf dii ff. fttmMtik emu* 
feh^Kiffu^atof9^foinmn { 



;• 



ETSCRIPttS R GVlCHEMQWin $ 

L'A7ENSIS confiitucbanr» coquc nomine aqq exiguam 
qdKtatem in vicilficudi^ibus^ T^gni huj|us inTeiliga&dis pra^ 
bct. Epitomctt vafti jppcris dcdit GERMANUS GVI- 
CHENON^ Lugdumanno 1709. in o£faw.. Ccnforcm^ 
autcmnaau&eftPHItlBERTUM COLL£TUM,Medi-^^ 
com DiviQpciifem>cu|UfLvcraopusiia<3eQuslatuii;, fbrtc nui^-*^ 
^ffojx^ proditunxm^ cum ^utor npUlitaten^ atquc antiquita-^] 
tem nonnalt^um Eodie florentium ^miliarum in dubiuuib; 
voeaiTe perhibcatun. Succeftu temporis ad fcribendam hW 
Itomm SERENISSIMiE pomu» SABAUDICiE fe 
ci^vertit^ ezcitatus ]nSix CHRISTINi£» Magni HEN^ 
RlCf ly* filiar'^ quar matrimonio jnnaa erat VICTO*, 
RI AM^A b E O^ Hujufr ctiam Duciftk vitam pecuTtari kti^] 
ptojde&ieaviti quodautcmevu^^tumefrc^ non rcpcrimiis;» 
Regjhim&magriificumQpusefty quod dc SERENISSI- 
MA Ooma SABAUDICA con£^ty cui etiaim ratioftc. 
ibtnaiar externa: nibit deefteyxdetur^ quodad fprendorem rc- 
ijuirr^terar» Titulus opcris eft : HISTOIRB GENE^ 
ALOGIQV E PE LA ROYALE MAISON DE SAp 
VOYE9 ^fiifiiepar titfesj fondati&nsdemonafieres^mani^ 
fcrtfts^anaensinwtmteMs^hifioiTi^ 

niricUes de^fhfieurs fmtaitSj Jiit^ monmyes^J^tdtures (^ 
4mnomes ifc^ a LYON chez,GuiUlaume^Barhier^Impriweur 
anHnaire du Roy f$ deS.A.S. de Savoye a la place de Qmfort^^ 
mma rdifa. infoUa. Rcclufit in fiocopere inatftimabilem pf or- 
Ips ^be&DXQm motmmemorum & dipIoRiacumy^ quae cjus/ 
fiadia m iuceta protradta ihexbaaftuttt ufum Hiftoria; medii^ 
^i prxbent.. Dotcndam mfodo, opus hoc predoiidimumi» 
mvcnttt<v^^^^^^^"^^^^^^t ^^319 it> pauctifimis compak 
Mrc Bili^lfotheds y cn jaff rarkatts canfaiii aliqui eam darc vo- 
luii^i. quodoperif^fampttbus Ducali&.qs^fmprei£; diftvibutio 
9 ^ocs^ cpiQqifie henefido & K^raliut^ idcpenderit, dequo. 
^ipijceytfim^l&reirciioiipofiumus^ idcertifl&fnttme%rarius 

a j i» 



"^-' 



DISSERTATIO D1E VITA 



mndllris regtonibas invenirii quo cuam fadum, ut/qui 

fplendidiilimt operis copiam habuerunt ^ non dubitarint ^r 

iUo integra diplomata 'defcribere , atquo >ei|)ublic« literi» 

tix tanquam ex archiyis & manufcriptis novidime de^rom«' 

pta commendare. Quantum alias tn nobilifltnio hoq ope- 

re prxiliterit ^ teftantur honbrifica dogia) quac viri dodii- 

fimi illi tribuere non dubitaruni;. . Cmerum nihil otid^* 

(it^ qubd ad honorem SERENISSlMie DOMUS 

dici poterat, quamvts etiam aliquando afie^ui indulfifTe vi- 

deatur , quorfum forte ca referenda funt, qux ad InfirmaiUi^ 

dum nexum feudalem Ducis Sabaudix cum JmperatoreGer* 

manorum Tmo primoj pagina Si* dilTeruit: quo loco ha« 

magii obiigationem cum tituto & jure VICARIt GENE« 

K.ALIS non fub(i(lere polTe argumentsitur^ ratiocinio, ia. 

quo vim concltidendi defiderari, facileperfpidmos. Yerba 

GUICHEKONII addocamus. Onpourroit dire, ifue^^ 

gniti de Vicaire perfetuel du St, Bffpire efi mompafMe avet 

P honrmage, que les Ducs de Savoye rendent a V Bmpereur, car' 

ilfaut necejfairement 9 que celuy , qui porte la qualitide Vicaire 

tA de Ueuterumty nefoitpoint feudataire de celuy^ de qst il efi 

lieutenanf, a caufe qne lapmjfance ahfol&e^ que fe Vicaire re^ 

foit ne peut/idfifier enfemble avec lafubmiJjSmy qu^il eft tenu de 

faire, autrementilfe porrouit rendreles devoirs aefoy fi fhom^ 

mage a foi inhne, ce quiferoit une grdnde ahfurdttll. CertCp* 

quae in hunc fenfum proferuntur, ignorantiaoA, (ed^ ni firlli* 

mur, finmlatami St^itus Imperii Romano-Germanici (Were 

Videntur. Graviorera cenfuram expertus eft GVICrlE* 

NOKIUS aVARILCASIO * qui eum plagU reum egir, 

cum ipfi deprehen£is ftierit pleraque io Sabaudiae hiftoria 

de iiltimis Ducibus addufta verbotenus ex ' B APTISTjfi 

K AN I Hiftoria defcripfifTe , nulla Scriptorif ItaBQl fadb 

mentionei Caeteruin inter Hiftotlcos nihil firequentias aCci« 

- ' dere 
^'^ VAKllLAS IfrffMltUrmii^fbipwtMher^k. BJTIB UOkmiirh 



£T SCRIPTI^ S. gVICHEKONrt 7 

4ere KoleCi quam ut ab uno fcrtbaniur )am ab altero an^ 
iiomtai,.€uineandem fcribendi materknn habeane, & gCf 
fia iadlaque recenfenda non eic ingento y . fed €k ado-* 
rom vera ferie fint depromenda. Neque hde VARILL A« 
SII )udicium exiftimationi prxfta6nti(itmi huju» optrii alit 
ipud detraidty cui atquum femper ftatuerunt 'prettum Hifto^ 
fise amatores^ ^ut in illullrem hunc Scriptorem laudesinge* 
nui atque eMdiflfuni-Hiftorici commoni quafi.applaufu con-it 
flme non dubitarunt. Quod reUquutii) nuUafortealia ope^ 
^ adodiffima GVICHENONII manu lucem publicam 
9fpex«runt» Hiftoria traaus DOMBARUM a GVt 
GHENONIO duobus voluminibus inclufa memoratur 
^uidem a^LB LONGIO in Bibliotheca hiftorica Fran^ 
ox Num. 15107« fed ea sque ac HISXORIA DQMUS 
VIENN£NSIS,aGVINEMAUDO,MedicinaeDoaorc» 
priraumconfeaa^aGVICHENONIOmoaufta&cmen* 
data) intra priiratos adhuc deHtefcit parietas^ Tot £imds« 
que monuinentis inclaruit G V I CH £N O N I U S, qoi anno 
1664. odava menfis Septembris vivere defiit. De Religione 
€)usvariacirciiiDferuntur.}udicia. BiCLIUS;) ex teftimonio 
JOANN1S LEGERI, celebjns Autoris Hiftoriac Vakkn^ 
fium eccUfiarum, eum prima attate. Reformatorum fidei ad^ 
^t&um fuifre^ poftea vero ad Catholicorum facra tranfiiife 
probaty cotttraAutores diarii Trivultiani^ qut nieofe Januarii 
aiMO 170}. QuichfpQnittm ab. hac imputatioilf Uberane un^ 
taninCt .»• • ' - * • • 

E^ hxc tvAt^ ^m ^e Vita k ^trifm cefebrisi Jmjtts Hi'^ 
' Aond repertre atque adduc^ere^potuinHis. Jam de ejus BI^ 
J^LiOTHECA SEBUSIAl^A^ cujos liovam editiooeoi 
^iubemuSy.ctHa^amdicenda etiinii Prodiit Opus Lugduni. 
a86o 1660. ^pd Barhieri in.qutrtO) InfiEription^di libri^ 
quodammodo Qbfturam reliqua tituli verba explteant^ quas 
contCRt? ^fmt acnplii&ai^xeceAie&tt Diiju diplonatum 

' " , ccmo* 



8 PmERrATIO DB yiTA 

centurias comi^edkiir haec biUiodieca, inde, fi humeruai ie 
contCTtorum dignitatem Ipe^es, majni «ftimanda. Cs* 
terum libelhis inprimis in his terris vixconJpiciebatur, & ut 
G V,I C n £ N O N i I fcripta omnia, proptnr ftimmam rariti- 
tem, vix<pr^ Tedimf pdTant, ita etiam hoc mole fua «m« 
^uumopMsnonlkcilecompataripotuit. Hccmecemmi»* 
▼efe potuerjiiit, «t de opufcidi nora editione cogjitarem« 
Confilium hoc promovlt conHderatio utilieatis , qnam excol- 
ledione hac «xquiOtiflima capere polTunt hiftoriariim fiii- 
dtofi, in <}ua certe non vulgariai, tion trlta, nonotic^a, fedie* 
leAa & curiotbrfim Indaga^one digna com^arent. A^utn 
agerem, fi de librotcini hujus generis ufu & pretio niiilta dk^ 
lerere veilem. Vivimus «mm-in eo jam feculo, «luod anti- 
ijuas membi^as atque diartas fitmmacqmirc^ioimdinecoa* 
«[uirit, &didicimus itun|am lnnumerispene«xemplis,^u;m« 
tum fnraefi<fii Hiftoria^M«tetiti aevi lex. his momtmqsfis cape« 
tt poflSt.. His tanqaam fads cogmtis non imtBoitibimtir: 
ca atdngenda vero pauds limt , tquae ad pEsfenris libelli oom- 
mendatiooem proxime ipe^nt. Primo quidcm ex operis 
perluftratione paeet, ufum col|eftorum docuoMntorum fines 
agri Sebufiaat mulettm «gredi. Mulea cmm repernimur ia 
hoc ubro,^XT4»Sabaudia;,Pedea30ttiii, Mondsferrati, D^W 
phinatus , ^Tineix, aliaromqutf regloaum concernmit. 
Cumque aommUa doeanMnta ad antiquiffimatempora Bur- 
gundici & Arvlatenfis regm alfttrgant, varia«x IHis in bbfca* 
ra hachiftoriaeperiodoiiluftvaripQtemnt. IpfeGVICHE* 
KO N m <quTbatdam not» ufum hi]^»coUea3bni$ oftendit. 
In invenies <2f»A l msm. XXfX Genealo^m Comitum 
Juxeafitim , cx quibos aliqoi Navarrae Hejgcs prodierunt , ea- 
dem Cmmia n. XXXI L «riginem Comitom Genevenfiunr 
«.Z. Regum Lufitantae gencalogitm v. LIL natales Vicc- 
comiram Poliniacorum vmu LXVIIL ftemma Comitnm 
Ci^bencnfiMia) «. LXXL Capiarionim^enteffl j», ^XXK 

' ' ' aomiam 



ET SCRIPTIS S. GVICH ENONIir 9 

noridani de comiribus Metenfibus n. LXXXIIL Adelramii 
Monasfermenfis Marchionis familiain rCENTURlA IL 
nrnn.i. (ingularia de Comitibus Matisconenfibus num.LIL 
qusdam de Alingiorum IzxxxXx^^num.LXIV. nonnpUa deDu- 
ceZeringenfif fiim. LXXXV. GeneailogistmTurrenfium, ob ib« 
&itcatn obfervationum genealogicarum materiam, ex fub- 
(cripcionibus nominum petendam. Qui HISTORI>£ ET 
]URIS PUBLICI fubfidia in hac colledione quxfiverit, 
cam noh firuftraneo conatu pertuftrabit. Ut quacdam fpeci« 
fflma exhibeaauis> jam fuccurrunt, quac ad COLONIENSIS < 
k RCHI-EPISCOPI eancellariatum Italiae referri pofiunt, 
Cent. I.num. LXXIV. num.LXXXIIL C. Cent.IL n. IL ^LXXV. 
LXXyilL num. LXXX LXXXVIIL Non contemnenda funt^ 
qox de ofBctis Ecclefiafticorum ;aulicis Buticulariii Conftabu* 
farii & Camerarii Cent.L n.XXXVL deComicum Capellanis 
&CanceUariiS| n.XLlX. de advocattisecclefiarum n.LXVIL 
^LXXl. Cem.ILnum:LXXX. deArchicancellariatu inregno 
Burgundiae Cenul. num. LXXXI. de Epifcepo Spirenfi Archi*^ 
cancellario iil»9f.A'C//. de ArcHiepifcopo Ebroduncfnfi^ S»R.L 
Trifcamcrario Cent. II. n. XXXL de Burggravio Magdebur* 
genfi, Magiftro curiat imperialis^ 'Miem deEpifcopo Ratisbo- 
Acnfi Cancellario num.LXXXIV. dc iEymaro Comite Pifta- 
vienfi^Vicario Imperii^ num.LXXXVIL obfervari potcrunt, 
Afiimadverfione porro dignum homagium Narboncnfis Du« 
dSf Archicpifcopo Ecdefiar Ebrcdunenfis prarftitum) Cent.L 
num. XXXI. promiffio protedionis, aLUDOVICOR. Fran^ 
dxPrioraui Amberti fafta, num.XXXVI. ercAio Comitatus 
Matisconcnfis in Pariatum^ num. LXXIL oblationem Comi* 
tatus Ebrcdunenfis, Archiepi&opo Ebrcdunenfi fafta , mm. 
LXXVIIL Donatio Marchiohatus MontisferratenfiS|faAa per 
iavcftituram cum baculo^ num.LXXXVL Venditio infulc 
Crctcnfis & dvitads Thefialonicae cum reftitatione > num.^ 
LXXXIXm £rideridlLdonatio€aftcllorttmquonmdam,Gui« 

B lidmo 



lo DISSERTATIO DE VITA 

lielmo,MarchioBi JMontisferratenii, h{kz^n.XCIL concedio re-: 
galiuoi abHenrico Imperatore^BonifacioMarchioni Monti|- 
^rratenfiannoiipi h&z^.XCVI InvcftitUraCpmitatus ForcaU 
cherti dc a. 1164. CenuII. n.IL BuUaCaroiiiy. pro Archiepk 
fco^b Ebredunenft, Cmu IL n. XXXL confirmatio |urium Epi« 
fcopiGenevenfiSftanquamPrincipisImperix^ aFriderico L aa. 
115}, (a^a;n.AX¥K appelIadoPnncipisImperii,Epi(copo Va» 
lentino tx\h\xtz^n. LXXXVL Quae omnia amplilfimum di((e- 
rendi campum aperirent, (i id pncfens jam ferret tnftitutum,. 
cum nobis jam fufficiat primaria obfervationum capita per 
indicem quafi indicafle. Non defimt quoque, iHuftrationi 
JURISPRUDENTIifi FEUDALIS infervientia. Hoc 
fiicit CenuLn.XXVIIL qui exemplum inveftltura^ rerum ak 
lodialium praebet Num. XXXII L fiormuram hdn»gii in feu* 
do ecclefiaftico exhibec> n.XXXVIL docetfeudum fuperiori 
non ofFerendum : Num. XLIIL formulam feudi ab ecclefia 
concefli continet. Num.LIV. refervationem l>anni & juris*- 
didionis criminalis' rccenfet. Num. LXXXIV. inveftituraml 
per terram&ramum arborisoftendit.Oii/.//.if.A!Ki. liberuas 
&francumallodium9 atque (ingularis obftagii fpectes» ^Mir»' 
XI.VH. videmus Vafallos in homagiis exciperc potuiife aliof 
dominos, Num. HV. folennis fciidi oblati formula deprc» 
henditur n. IJJ, hominis l^ii , feodi & ca(amenti ligii men* 
tionem ^cit. Num. XCIV. confenfum Domini dire^i in tfor 
nationem dcctarat, & n.XCIX diredi domioii meminic Ne* 
que ftailem hanc colle^onem invenimus ijuoad jURIS 
C A NO N I C I doArinas ubcrins explicandas. Ita Ccnt. I. 
tkXLV. antiquum u(um tituli: DEI GRATIA abEpifcopis 
»furf ati oftcndit. Num.LXIL confccrationem&dotationem 
Ecclefiaerecenleu Num.IJOCXV.mK\mnaxy&^ Nmu 

XCIV^ iai:erdidumClericis,necrimiiiaIem jurisdidionem i^ 
fedent^ Num. XCVIIL divifioncm:eccIe(jac. Cenu IL m, Z, 
Archipraibytjeri honorcs. NunhXXyi ibrmulam Ttengae» 
' . Num^ 



. ET SCRIPTIS S, GVICHEMQNIL ii 

Nmm.XXXVU fenceatiam privatoriam contra^ EcclefiamBaU 
tneniem lataiti. Mm. AX/.Canohicorum obligarionem bona 
propria relinquendi. Num.XLVm. prohibitionem, nepro 
bfficiis ecdefiafticts aliquid folvatur. Num* LVL privilegtum 
-tnonetanditmonaflttrlo conceflfum^ Num. LXXIIL Epiftblam 
PttriarchatHierofolymkant ad capitulum FruduarjjCfitc datam. 
Deiiiqae JURIS PRI VATI difcipifna,inpriaijf quatenusad 
oi^neslegum &confuetudinumiafi:endit| VarU jnyeniejt ob« 
fervatbne digna. Ita prxllarut formula reperitur A^. XXin^ 
Cent.L D(do)te,qus:^ribfr^appdlabatiir, loqaiturif.^A7. 
VocsybulMm £onfuetudinis onera & pneftationes cjuandoque 
dcnatare|docefif.AX)u^ Graves execrationes donationibus 
snilcAas recenfet ff.AZ. Venditionem fecjiuHbim Ipgem Salicam 
fiidami n. LX^L ufos jab tffiifVu^ dQFerenjiani 9 n. LXIX. for« 
> mulam-anttqui teftamenti nnncupatiifi» aano 12 34« «ondidf 
iib/^XOrAfingulariade|ureiniervpii,jurisdidione» |nj»:iffl]s 
difoentem jurium diverforum jufom deprehendimus Nnmp 
LxXXJlKfyxodAc^tmj^geromana t^fp^/^quemadmodumiSSM^ 
' XC/FJiiv«nimus,aUos^^^>^^ 
^bmuXCVlJL Confilium jurispei^rum dean.ia44. exhibet 
IhTenimus Cmt. 11. n. XK jtransai^Qnem ;de ^oo ^alp^s tollen- 
do n.xyiIL f riviiegium immfiil^tatis ab if^uifiticmes ^uolo^* 
co edamtittilus Proieflbrumf uris Civilis occurrit : In n. XIX^ 
lingttlaria ProiceffuSy&^fJIXTeftigiaufusjurisroaiani, j^ tnns* 
adionibus» fubdkttrionibps,donadon[ibMinter vivos, Inv 
turaperannulum9pofitisflPianibus,& intervenijentjeofculofoa* 
i^tdmus. Num. XLIV. memonbile expnjpl^m fcvQf^tx dar 
jiationis^ n.XLVI. fervitioram def i^dils^prrftandortun ileter<i 
jninationem. Num. LXI. pecu!i«tm formulam iide}u(Iionib 
Aivi^.jyaPf/i:t^amentumEnmefi.nd^ NmlUXXXniL |n- 
^fition^m & Procetifafli (finnilattm. Nm* XCVL claufulas 
cmtio.nis& vendiuonis notabiles memorant, &quK funt jilia 
Buitaii qux fe (jponte Leftori induftrio ac curiofo objident. 

^ B 2 ' Hakftt 






» DBSERT. DE VITA Et SCRIPTIS S.GUrrH. 
Habebttot etiam^ qui invehigaodis mcdii xvi vetbis operara 

' navant,«qBod ex hoc opufculo vd difcant, vel ad confirman- 
das harum^vocum interpretationes annotcnt. Huc rcfer» 
vocabula, quorum frequens fit mcnrio: Alotum^AhdhPort^ 

. ioK diplomattmt, Aldumis» A/dLey Portinaticttm, Palificatura, Tho- 
Jonium, Ripatictm, Navium iigatura, Sacri Palatiifcriptor, Bee- 
xbaria, Verpitio» Cmdamina,Pedaticum^Coneambium,MombulM, 
Dotaittta^ & fimilia, quae augendo Gloffario juris antiqui iDfer- - 

, vire egr^e potcrunt. , . 

r /?*""* ^*"** «ngratam rtruro faarum stftimatoribus 
nos fcciffe, pcrfuafi fumus, cwn rariffimum hoc opu&ulum 
4)rimQ,collcAionis noftrx loco pofuimui. -Speramu$,fore^t. 
cx addudo indicc rerum, quas obiter tantum obfervavimus 
urilitasoperisconftarcpoffit,de Ct^jus raritate mulri haac- 
,iius conqucfti funt. Praefercndae mulris modis nobis vidoK- 
tur eju»modicollcaioncs vaftiffimis compilationibusScripi»- 
mm Hiftoricorumquc mcdii atvi, in quibus fxpius intdgra 
. volumina pervolvenda cflc dcprchcndimus, antcqdaip unam 
. aut alteram obfervationem attenrione dignam invcnire liceat. 
.Et cum pleraqucab anciptti privatorum, rudiorumquc Mo-* 
-nachorum fidcprivata depcndcant, in publicis his documen- • 
tis mgenuaircrum geftarum probatrbifts&certrflima publici 
. pnvatique juris vcftigirdctcgimus. Egrcgic de hiftoria re- 
quc htcraria merentur, qui vindicandis ab intcritu preriofii. 
fimis his anriquitatis monumenris pperam fuam impcndunt • 
- neque minori laude maaandi funt, qui iilis cxplicandis in- 
fiidant, rerumquc harum ufum ampliflimum doccnt. Adic 
' cit nom Editor brcvc»; fed accuratas, mnltaque dodrina «- ' 
. fcrtas. Pinguior adhuc meflis rclida eft, cui vcro nes im> 
mitterc, tempttris alioruntque ncgotiorum raria 
haud permifit. 



BIBLIO* 



BIBLlOTfiECA 

S EB U S I A N A, 

SIVE 

VARIARUM CHARTARUM. DIPLO- 

KiATUMtFUNDATtONUM^PRlVILEGlORUM, 
PONATIONUM ET IMMUNIXAT^M, A SUMMIS 
PONTIFICiBUS. IMPERATORIBUS, REGPflUS» DUCI- 
BUS, MARCHIONIBUS, CqMITIBUS, €T PROCERIBUS; 
ECCLESIIS, MONASTERIIS £T ALIIS LOC|S/AUT ; 
FERSONIS CONCESSARUM, 

NUSSJJIAM ANTEA EDITARUM 

MlSCELLJE CENTURIiE IL 

BX ARCHiyiS REGIIS, MONASTERIORUM 

TABULARIIS, ET CODICIBUS MMSS. AD HISTO- 

RI^LUCEM COLLEGtT, ET AD LQCORUM EXPLICA- 

TlONEM, ET FAMILIARUM ILLUSTRIUM COGNI- 

TION£M, NOTIS ILLUSTRAVIT 

SAMUEL GVICHENON, 

bOMINUS DE PAINESSUYT, 

REGI A CONSILIIS, FRANCIiE, SABAUDIiE, ET* DUM- 

BARUM HISTORIOGRAPHUS, EQUES AURaTUS, ET 

COMES PALATINUS, SACRiS RELIGIONIS 

SS. MAURITII ET LAZARI MILE& 






AmICO LECTblll. 






^Ui Scriptonim notiufnentis aliquam spud 
pofterbs famam comparare ftodetit, ad ar^ 
gjumcnta numquam tencata, anTmum meo 
[ judicib applicare debent. Ex alienis (iqui- 
dem vigiliis gloriam aucupari odiofumper' 
inde cft ac iniquumf 8c ut omni prorius 
laude indignus eflTetYquisquisafienos fibi labores adfcriberet, 
ita nuUa Reipublica: utilitas, fi jam vulgata at<i|ue ab aliis du-- 
daoi authoribus tradlata proferret Pauca ha^tenus edidi, 
(ediinea} jamnovuntOpustibioffcro^ anttquitate vcntran- 
dnm, fide liiic orant controverfia coromendandumy & amde« 
na rerum Tarietate non injuciffidum» Quodque^ ni fsMoVf 
non exigiiam Hiilorix lucem afFeret. Id ante me nuUus, 
quod fciam, ^ggreflus eft. Si unum cxcipias apud Belgat 
erodid/Iimum Aubertum Mpr^m^ ic apud noftratcs num- 
quam (atis laudatum R. P. Philifpum LABBCt e fyeh- 
tdte ^ejk^ mz^no rci literariar emolumcnto & oraamcntou 
Utinanri c (ingulis Regni Provinciis proditent plures^ ^qui hu- 
juscemodi Hiftoriae rudera c tenebris eruerent. Meum in*. 
tcrim hac in rc auc confiliumi aut cxcmflum, aequi bontque 
Ledoc confuIc> &tibi qualkcun^ucbaDcOpi^afiarriferiry 
Bia|orcm cxpedar 



BIBLIO^ 



i5- BlBLIOTHECiB SEBUSTANig _ 

BIBLIOTHECiE SEBUSIAN^ 

CENTURIiE X; 

CAPITUM S^ERIES. 

Fundado Patemiaci Monafterii ^ Cap.L 

Fundatio Abbatiae GoUianx IL 

Donatio MonafterioAgaunenfi IIL 

, - - Prioradfs de Cotidominio IV; 

Prhrilegiuai Ecdefi^ Durboncnfis V« 

Donatio a Guileimo Comite Pontivi V^ 

Homagiam Caftri de Bracon Itder^ AgaQn# VIL 

FuQdatio CarthufixRepaufatorii VIIL 

Homagium Bernardi djcTurre IX. 

Confirmatio Donatipnis EccleH Cluniac* X 

DonatioCotiT^di RegisMonafterioClun« XL 
€k>nfirmat)o J)onatioDum Abb^tis S.Lod a Dofnipo 

de Sinemuro Xlf. 

Fondatio Abbatiat&^ftorisGenevenfis XIIL 

Donatto Roflelini yicecomitts Coenomancnn XIV. 
<- ^ SpinxdeCbronaDomtniaLudovicoRegeFrancXV. 

Formula antiqua manumiffionis XVi. 

Bulla Aurea Conradt Roman. Regis XVIL 

Litera protedtionis Modafter. Liuncelli X VI fL 

AUud Privilegium ejusdem Monafterii XIX. 
Concordia inter Ccclefias No valicenfem 8c Contamineof. XX. 

Donatio Rodolphi de Thoria Cartbufis Vatonis XXL 

Donatio Ecdefis Cluniac. a Jofleranno Groflb XXlL 
ConceflSb in feudum AJberico ComitirMatiscon. 

aMonafterioAgaundifi XXIIt. 

PromtfliQ Guildmi 8c Roftagni de Sabrano . XXI V» 

DonatioMonafterioSaviniacenfi ' XXV. 

~ - ' Motitia 



CENTURIA L 



17 



Cap. XXVI. 

. XXVII. 

3eCViII. 

XXDC: 

XXXi 



XXXL 
XXXlt 



Motkia Verpidonis Monailer; Gigniaoi 

. •' Super m<Hte PHoris de, Cufl^ ^ > 

- - Comitiflfae ValentinenG» . . 
Donatio Monafterio de Six 
. m.1 -'^. Odonis, Duci$ Burgtmdiac 
Hoinagiuni AnaalficrNarboiix Ducis Arcliicpi^opo 

Ebrcdurtcnfi 
Docvado Eldcgardis, Comitifr. GebemienC ^ 
BendipraEftattoAmedciDominideGexMoaafteiio ^ 

S.Jurenfis , XXXIH.- 

PHvilegiiun Carthufiat Sellionis XXXIV) 

Donatio Monafterio Caflanis XXXV; 

Lttera Lndovici Regis, qua Prioratum Ambertc fub - > 

poteftatefiia ponit 3C}0CVt 

Donado Ecclefix Ynimontis " XXXVII.^ 

DoBatio Monafterio biantuaci XXXV|||i 

. . Artaldi, Comitis Lugdunen0s XXXDC' 

- - Ecclefiac Peloniaci ' . XU 
Canaqtt«damdei>f^;ifif£f« -XU. 
VcQditio a Domino Naatonis IhriontiU S. f^ 

' • de Belna - 
PKxftatio £eudr a Donnno deTurre Eccle£ Lu^4aq^ 
Rcatceptum Rodulphi Regis de Talvefi» 
Carta Raynaldi, Archiep.Lugdun. pro EcclCIuii.' 
Donatio Guilelnai GebenncnCComitts 
Verpiiio Ecclef. Cluniac. a Comite Matisooft 
Pri^^g. Miinaftcf . Portarum 
Fundatio Prioratus Campi-Mufiiti . -^ ^ 

C 



i i 



XLUL 

XLIV. 

XLV. 

XLVL 

KLWL 

XLVHL 

3 xLlX.' 

Doiu<f 



« 



BIBLIOTHECiB SEBUSIAN^ 



P^natip Mojiaft. CIu». ab Hog. DiSc. Biirgund, Cap;L; 

■■ . - * Monaft.SavifiiaC.aCoiniceFor)efii '- (LI. 
- - -' ^<:clc(Vt Brivatenfi aDalmatid Vice-Comite LIL 

poiQCordia Monafter. MiratoHi & Gigaiaci . LUL: 

HbtitiaAr<iutii,Epircop. Gdbcottenn UV. 

PraKcptum Rodttiphi Rtg. pro Monaft. aun. LV; 

Carta ProtcAion. Carthufiae Majorevi LVL 

Pccret^m Conradi Regi prd J&cdef. Saviryac ' LVII. 

Donat. Monafter.: Saviniac a Gau!fl&edo Comitc LVIIL 

CaitaComitisNivcrnenfisprpEccJcCClun. . LIX 

I>onat.Monaft.Saviniac.a^ComiteForefii LX.. 

CartxDominiBrancedun.proEcder.CIun.. LXL 

Conrecraiao S. PiMifi de Bo^villa ' LXIL 

Dbnat.DompiCarthufiaeS.Crttcif. XXIIL 
C6Qfirmat. MviLMonafter.S. R3gnii>erti . LXIvr, 

L^^.EcclCIun.aX^omitiflaNivernen^ LXV. 

CartaRjiynaudi,£pirc.AiatiscOn. IXVl» 

Donat.EccIef.Clun. aCoinit. Clartmonris . LXVIL 

., - •; - Monaft. Talveriarum a Comit. Gebenn. LXVIII, ' 
Teftament. JrIaaibeiti,I>of9tni Monds Injjdli ; , LXIX. 

Car'tiComit.Matircon. proEccLCIun. LXX^ 

L&eraCom^Gt. intcrComit:Afallse0a.&Eccle£ , 

; ' Cluniacenfem : . . 'LXXL 

Scei*l|oComitatusMatiscon. inpariatUffl ' LXXII. 

Donat; Monafter. Clun. a Cpmit; Monftrolienf. LXXIIL 

Dpn^&^enrici ly. J^p^ Monafter. f ruAuarienC LXXIV. 

.Jrt '.^rCComitisMetenfisjMon«ft.&Bcnigni LXXV.'. 

Pidnii9e< Civ^ Savonac : ; ti^Vt 

Oona>o 



.J 



CENTURIA I. 



i9 



Donado Lcptaldi,Comit.Matiscon. < Cap.LXXyU. 

PaAumimerAndrcamDelfinmiiVijsimcnfem&ArcIii* - 

cpifcop Ebrcdtin. ' LXXVm. 

jCartaJoanmsjComitisCabiloncnf. ^ : ^LXXIX. 

bonat.Robcrti,Frahcor«mp.?g« - . ^ , i-X^^C, 

LitcraProtcdiomaFridcricolBapcr. ^ L3CXXIr 

DDnat.Epifc'Gebchnenf.Monaft.S.Eugcndi LXXXIL 

- - Hugpnis&LothariikaliaeR^gum : UCXXIIL 
. . - Monaftcrio Noyali«n(i l.XXXiy. 

.NoridafiindationisAbhatiasIntttrniontiuitt ; LXXXV. 
DOnatMarchipJiatusMondsfcniiti athcod.PalcoI. LXXXVi. 

- - Odionis m.,Imp. EpifcTaurincnC LXXXVIL 
Dpnat.Guygoni8,Comit.Alboncnfis , 
yoadido InfiJae Crctcnfis Dnfi V«n«tvu» 
Immttnitas Pcdagii CatthufiKDurboni» 
Donat. Monaftcr. S3cnigni Difionenf. 



LXXXVUI. 
UXXIX. 

XCL 



Fridcrid 11. Impcrat. QuiLMjrch. Moiids& Xdl. 



Catta Conradi Imp. pro Epift. Taunnwrf» 
DonatMonaftcr.Graffatji , 

Doflat. GuUclma Archiep. Ebrcdiiii. 
Conceffio Hcnrid Imp. Bonifiic»March.MDi«is6 
Nodda Fundat. Abbatte Grandisyallil. 
Charta de fiibmimonc Afebatiae Oran^v^lL 
Donat. confirmatio MonaftCr. Carilocl - 
Charta ^crcngarii & Adalbcrd Italix R^m pw 
Momfta^deAnBo 



XCIU. 

XCIV. 

XCV. 

KCVI» 

XCVH. 

XQvm. 

XQX. 



C: 



BIBLIO. 



«p 



BIBLIOTHECiE SBBUSIANiE 



BI3LIQTHECiE SEBUSIANiE 
Centuria II. 



• 1 



^ 



'bonatio Vuidonis^ Epi(cGeneven(! Monaft. S. Eogendi Cap. I. 

inveftitura Comic^tusFbrcalcherienn a Frid. i€nobarbo 1L 

'DonatOtthonis Comitis; Arduinl Italias Regis filiii B(cl 

S. Sy^i PapienGs . . ,. / 

^ - Leolaldt, Comitis Matisconenfis 
'Notitia<k>nradi| Burgtmdiae Regis 
'Dohat. Ogerif^ Epifcop. Ep6f«dienfis 
•Vdrpitid Eecter Mat^Con. a Bernardo Groflfb ^^ 

X>onat* ficcler Ghmt ac. a Comit. Borgund. 

Lttera Aymonis, Comitis Matiscon. 

iDmiat. Ardoini kaliac Regis, EccK PapienC 
^l^nat. Guidonis DoiAihi dt Serceyp * ^ 
> -' • Humberti,EpifcopiGebenncn£ 

IFufldatio Oirtluifiac Porverii 

Oontiirmatio fundai^onisPomerii 
^Cart^Guiielmi^Lugdun. Decani 
•l[)Onat. Stephani Dorninl tJe Villari 

**Ca^ra Hugohis Duci^fiurgun4 

Privtleg. Humberti Datpbmi Vi^nhetif. 
'Hatmk Verpitioiiis 0otf)$TOrutti^ufefacl & CaftelSor 

- - ^ nis juriuniomiii4^<5fer * ' -■ ■ ' j ,- 

Donat.Sfe()liatii)Dofnini deVlllars&Seiinardt 

-^ » - Conradi)Burgund.Reg^%lOiia(l.dikn.* 

Transadio inter Humbcrtum Ualphihum ViennenC & 

Pt|ilippum de Vienna XXIL 

•r»:. /'- : J*. Donatio 



m. 

IV. 

- V. 

VJ- 

va. 

VIIL 

IX. 

X. 

^XI. 

XIL 
XIIL 
XtV. 

xv. 

XVf. 

xva 

XVOT. 

m. 

XX 

XXL 



CENTHRIA It 



21 



DonatioHttmbcrti.DalplMniVienncDf. Cap.XXIII. 

Obediciiti«,pwtftafi««.PrioriflfaBrocria^ .. XXIY. 

CartalTreufaru^ inter Dbminncn de Thoirc-&=de ' . 

Villars,~& fribrcm Naiiaiaci XXV. 

ConceffioAbbatisAmbrQniaci XXVI. 

Donat. Guildm.AKhicpifc. Bifuntini ■ ■. XXVII. 

Wundatio Abbatiae de Sijt f - XXVHI. 

-CartaOdonisDucisfiufgundiae _, XXIX. 

Donat. Otthonis Guilclmi Coroitis Monafterio S.Bcnign! 

Iro^iianenC ' ^^^* 

iBttlla A. Carolr IVv Im|JCiWoris iii gratiata Epifcopi 

Ebredunenfis XXXL 

Donatio Leotaldi,Comiti8 Matiscon. XXXII. 

Gonfirmatio Alexandri Papae Privilcgiorum Ab>atiac 



S.Bcnigni Frn^naricnf. 
Sentcntia Dclegatorum Bap« 
ConfirroarioTridcriciiEnobarbi Imp. 
CartaHumberri Bifiintin. Atchicp; 

Doilat.Ferrandi eaftelleRcgis 
PriviJeg. Domini AnUion. Ordini 

-' - Hcnrici Imper. Mbntft. ^ruABar. 
Doiiat.Matildis,ComitiflacNiwncnas , 

Privilcgium Leonis Pap»- 
Donauo Hugonis, DndsBurgundiac 
- - Hugonis deCalomontc- .y 
w - Marildis,Comkiflr«Tomodorl;: 
Immunitas Pcdagii Girardi,C«mit, Matiscoo. 

C3 



XJCXIU. 
XXXIV. 

xxxy. 
xxxyi. 

XXXVII. 

XXXVIII. 

XXXIX. 

XL. 

XLI. 

XUL 

' XUH. 

, XLLV. 

XLV. 

Dona* 



BIBLlOTHBCiE SEBUSIANiU 



Domrcio ^ymonis Comitis GenevenC - Cap.XLVI. 
Convent|loner& Padaincer Epifcdpum Genevc;n£& 

' Dominumde Oiot ~ iLLVJL 

CartaGuilelmi&GirardiCom&MatiicoiL ' XLVIli. 

BuUaOekftini m. confirmatoria. - . XLIX^ 

CartaRaymundi,ConHti$$.Egidii i. 

PaftaintetHugonemAbbat.Ciun.&c. J4. 

ConcedloAmedeiyComicisGeneTenC LIL 

CompofitiointerEccleCCiuniac. &Jo(reranfk LIII. 

Pada inter Girinum Abbatep & Steph. de Villart LI V. 

Conceffio Utrid de Villi^cs, Decani Lugduii. Ly. 

. Privilcg.Bcatric. CbmitiffieCabilon. LVL 

Compofitio inteir Gartufiam Postarum &e. LVU. 

CartaHttmbertr,DominiMoatislupelli&c LVII{< 
PaftuminterEccIeCClun.&DominamBi:iincedttni LIX. 

Impignoratlo Caftri dc Roccatailla lX^ 

Homagium Ecdefix Bi^ndi^x jj^ 

Pafta inter Raynaldum BaugiadDynaftamj^Ajrmo» 

nem-Epircop.Matticoa. -LXII. 

SententiaAmedei)Lugdun.Arehiep. • LXlU. 

Litera Bertholdi^ Zeringiaf Duci* L5ilV, 

Carta Joannis, Coml^ Burgundiie IXV, 

Donatio Hugonii} Cbmi(ts Vienns LXVL 

Teftunent.Errae(ind«,Comiti(]&eMd^oril LXVIf. • 

DonatioEcdeCStephaniBifiintini&e. LXVIIL 

Dofiat.£cdefiaeLeinenciaComiteGeneKnli LXIX* 

' .- . ' ■ Utcf» 



^ 



CfiNTURlA, IL 2) 



Litera Regis Amgonum Vicario & Cintad Mai&« .. 

lietifi fcripta Cap.LXX. 

Carta Bofooit Riegis Monafterio^Caritoei / LXXL 

I>onatio Monafterk) Fruduar. ab Otthime Wildmo,, 

Burgundiae Comice UCXIL 

EpiftolaPatriarchatHierofolymitanijAbbatiFrudiia' . 

ricnfx ' LXXffl. 

Canfirmatid Ftivilegiorum & Donationum MoBaftcrii V 

^ S.Benigni Fruduar. ab Henrico U. Inip. LXXIV. 
Privilcgium Conradi Imp.Monafterio Fru^uarienfi LXXV. ' 
Donado Henrici IV. Romanorum Regts, Monafterio 

Fruanaricnfi LXXVL 

Epiftoia^gnetis Imperatrids Abbati FruAuarienfi LXXVII. 
PrivilcgiumHcnrici Imperat. Monaftfqo S. Beni- 

gniFruftuarienfi tXXVIIL 

. CaitaLingonenfisEpi(copi>quaMonaftcriumFruAua« . 

rien(e ab ejus fubjedHone liberat LX3QX. 

Ptivilegtum Fridcrici, ^omanorum Regis, Monafterio 

Patcmiaci LXXX. 

Pmnntatfo inter Wiliclmnm Abbatem S.Bemgni pi- 

vionenfis, &:Oerardum Comitcffl LJCSCXL 

Donario Conradi Regis Burgundiae , MoiiaftcrioPater- 

niaci LXXXIL 

DtMiatio Monafterio Paterniacia Bertolfo Zerfng. 

Duce , ^XXXIIL ^ 

fe>i^ma.FridericiImp.proMonafter.Patasuaci -LXXXIV. 

Motida Prioratus Inimontis LXXkv. 

'' Litcn 



14 BIBLIOTH. SEBUSIAMA;CENT. II. 

Licera Henrici Rdmanorum Regis ^ quo Aymarum 
a PiAavia^ Comitem Vatenttn^nfem ^ Vica* 
rium Imperil conftituic in Regnis Arela« 
tenfi &.Vieo&eii6 LXXXVL 

Donado Otthonis Imp. ATmofi. Comid LXXXViL 

DtplomaearoKRoma6.Regis ^ LXXXVIIL 

Donatio Oihonts Imp.Manfredo Marchioni LXXXIX. 

Donatio.Arduiof Regis, Ecclef. VercellenH XQ 

BiiUa Adriani Papae confirmatoria Privileg* & Jurium 

. Moiuifter. Agaunenf. " XCL 

Pnvileg. a Coniite Forefii Monall:. CalTan. C6iiceflum XCII. 
Verpitio Hugonis deThoria, EccL Matiscon. XCIIL 

ChartaPrattumdeThoriaEcckCMatiscon^v XCIV< 

EpiftolaHugonrsDominiBaugiaci XCV. 

Venditio Pomini Montislupelli| Abbatix Infulae Barl?ane XC VL 
Immunitas PedagH 8c Leydae a Domino de Villars XCVIL 
Ijitera Compromi0I inter Priorem Nantuaci &^Ste- 

" phan. Dominum dc Thoirc XCVIII^ 

Utera Guilekni Palatini MiUtis XCJx! 

Litcra Concordix injter Priprem Nantuacl 8f Hum« 

bertumDominumilcThoirc&deViUaif C 



BIBLIO. 



rr, ._^^ 



^^^W» ^^^W^ ^^K» ^^^^ ^^^v ^^C^ ^^^^^^^^ ^^^» ^^^v ^^^^ 9^v ^^^5^ ^^^s ^^^* ^^^^ ^^^^ ^^R? ^B* ^^^ ^^^ 1^^^ ^^^5^ ^^^v ^3^7^ 

BIBLIOTHEGiE SEBUSIANiE 

c:enturia.l 

Tundatio Patermaci MonaJlerU^ a BES.TA 

Reghm Burgundi£M 
Et Tttdlo Ecdcto Pfttem* Cutulari^» 
f , . \ . .. . ' '. " 

^UndiiTane confiderandbus patet^ quod itaAAftoCiuifii 
Dd difpenfatio quibu5.qae divitibus confii* * - ^* 
lit 9 ut ex rebus cranficoriis | quac po(tiden<f ^ '^ 
tur, fi eis bene utatttQr^^^inper manfiua 
praemia valejant pron^reri; quod videlicet^ 
aivinus (eroio pofiibile o^endensji atquc 
ad iioc omnino fuccedens dicic: Diviciae Viri^ redemptio ani« 
nue tip$ i quod tgo B E R T H A> (a) dono Dei Reginaj foUc^ 
cice petpendensi ac propciae faluti» dum lickum eft, provide^ 
fecttptensi ratum, imo peroeceflarium duxt| ut ex rdius.^ 
^ qux temporaliter mihi coUatx funt| ad emolumencum ani^ 
mx mer aliquantulum impertia(rt quippe qusD adeo in.hii 
videor excrevilfey ne forcafiis tomm ad curam corporui sa 
lii^emo redasguar expen^iffi^ quinp ocius cnin fiipremafors 
cunda rapueriti^ quiddam mihi gaudeam refenraflc Quc 
ftilicet caufii nuUa fpecie vdi modo congraeotibits pofie fieri 
lademri nifi ut juxca praeceptum ad cempus ^^ fed condAue 
pcragacur , monaftica profeffionc congregatos tx proprib 

tunH 

■ ^ . • ■ ■ ■ ■ I ■ ■■! I P II II . I J ll I ^ ^ ■■. 

(i) BmbAy d^mo Dei Regmd} tunc Vidaa Jlodolphi 11» ButguAdiaii 
Al€iiiaDiat,Pmfinci«lc Itali» Rm ft iorchKdi AicHnniti 
DudsfiUiu • - 




V 



\ 



/fomtibus ruftcQtem^ca (tquidcm fide^ea fpCy ur^quamvis ^fa 
ccmtemnwc fteqacam j tamen cum mijndi conteroptoroi, 
cjuosjuftoscrcdo^ fufccpcrimj jirftorum mercedem^ acdpiam. 
Igttur ommbtfsittunrtatc fidei yire4Qb|u$^ ChtiOifii mliCc- 
ricordiam praeftiaJantibgs^^QCum Ac,x]uod>pb amorcm Dei&' 
Salvatoris JEfu ehriftr, Irft jutis md, Sandte Mariae vidcliccr^ 
& Sanfto Pctro, & Sando Joinni ^ & Sando Mauritio, cum 
, fo^m fiiiS])4c ilHs *3andis, q«i in jfto ioco cofiquiefcuut^^ui 
diciturPATERT^l ACA, (b) & confentlentlbus filiis mcis, 
CONV.ADO ^lorip/fs/mo Rege^ nec non & B,ODOLPHO (c) 
Duce y dc ptbpria ' trado domiriation? , Ipfum oppidum 
P. A^T E RN I A C UJMj cum omnibus. j;chus ad ipfum pcrtl- 
fieritit>us , mancipiik utfiu^ue.rexus , ciim prjrdlis fuis^ c|ik>-^ 
rucn nomin^ liic tencntur fcripta (excepto' urK) prato ait 4^« 
'hiufti Petn}caihph, pratis, fylyis, aqiiis^ aquarum dccurfibui,. 
Yarin^rtif, cxhibift & rc^re(^busi , cultis & inctilris^wiEtfm Ctr 
^ctefiatn aH Xarc^ferciTl dlfm^apFi^^^^^^ &aiiam Sttb^ti 

*a(J'i^JliacumVter^m^^ adPib^irfin^cum orpni'» 

'hu&^ilhic perdnen/ibuii &'fa1c.pracLdium> ^iiate ^cq[uifit/i ffi 
^Phiottej & VociHnoi^ 8^ Iti^fiUii^a^ & filiis ejlis , fcumomrii intt5* 
'Jritafc/ ' Dono SitiAaeMari* & fupra^ di(^is Sahi^rs r EA 
VERYH A,^r/7///^ fiftRe^hia^ Vrimurn pro''an)rfre'bdr/Dtf- 
^ini3e pro anima Dtonimci. Beatif RODtrLPHl *1?^^^^ & 
^ • . . 'pro 

- -^ypdftrfiUtifiA^o 'l^f^,--€iiljsVHfeIvciko rcm Wiotismb 
i: 'i viocdiDi&i^^ttiBQrrdota^^Frttiiff^ ,-..,) 

• • ^^iiu^lfcrtpteliBtc 'K^dfdfhiiMM\^fi iltcr^«o*ilphi H. R»gis |t 

• " ^ Befthjfc li bcrps non adftrib qnt Nullam cnim dc co fecit mcn- 

:*^offertr^TT^hr^^ >. a^yuratillT- 

' mtisan^JtJiirrcrft)t^f}\(cd:q^^ iWPrific?as fuctit *a(ftus»' 






t^BNTUKIA l ' ^ 



l^^attim^ Filii nieifiUKCHARJ>I (c^ Epi£copi,&ec»nini 
^prwn debicores £am9y.SfOTBOmMt^gioiii<^i0m. 
^if^nuj\m.fra atiitp» Btifc meKyR^imADUBLW(>At3a 
fliorDm mcoiiutn C O ^ R.A D Iferetti^t Regfs, (f ) & RQf 
l^QL^li i.ii^M^/^&prQ taeipfiiy&pro faiuice^Miiinaniaiirai- 
ftiarGin^^ ^rppraini & omi^iuoi, qiai pnoptec amcncepi Do* 
miai t£bQ4. t^tpplum Dei gttbemaire «uc tn^e' vobMi, pm 
ftacu.^iaiii & iiitegritace Cacbollc» Retigioniaien. iiJi^ddetti 
doaoffnorev utin lionore San^ae MaHae & rupradiftoruol 
Sandoram-.MfHi^lfierium fegukre con^uatur) i^i^ueMmitt 
dn^UiRegtUani.BmiB^diSi ^fhentes- cQn%r9^im'^ v^ 
jp(4$ ces pcrenni tetnpore pQflideant) tfineftnc, h^eanc, a*i> 
S^ ordin^^t; ita dunuxac, u^.ibi vener^^ile onttioatft^ip* 
miciUmiv ^ptis ac fi^ppllcgtioQibus .fideliter fireqittntetnr» 
^(ttiver&itio^ ffd»^ efQRi. de(id<^o ft ardore intimopci^ 
^iiira^..^ exp)c<leti»r i: /^(Hik6 '^o^i^ ofttioiie», pol^^ 
AMatfuei^bfefrationes Domkio dirigantuirf tam pro.«<% 
(|uam<.prp«jomi^M'>ikut eorum mcmorift fiipraid^eaa eft| 
Sm«pie ipA M^n;^], cum omnibui p? Kfccipti» tdwi j», &b pci< 
ldlve&4fMi^ti9P<L^AIOLI.(gy,/^^^<ilie, iqtti, ii)uam«Oii 
jaa^em^ ^^nd.aoti^ruiH» {(Mre4( ppife.eis fegoiancer prcft- 
jtoit, Bofi dj^ce^um verQ.^jui, h«bc»nt iidemiMonachi pof 
j^ftj^em &. jTci/eAEiam qi>aiiiciin<iue fiii Ondinis^, fecundiim 

•• .•.-•^'••^:-. ■'■■■ = '• '■ ^ ^ P^ «^ 

^ (d) fi//rfj&;<rJf/^iXr(!^|J fpW Lau6ncnRs^ &poftea Archicpii^ 

* (t) Owonfs glomjt^m ttegls'^ ejus gencrU <jui (ccun^s iiupti^i 
Atf^tiAttni cjii^cni Reginic Berthic fitidin, Locharii Regli Itali|B 
c , vy^kokr fiU cMfomttrat» o^ A<)e)ai4ts proxime tnesnintt. 
(V) &«^if^/limr^S^Ai^Jeoignoik^^ 
99). iepriats Agauoi 
. /g) tf^joti^'AlA4^\ Gtoniaceniisy^afllJRQFffeRttacan! Mooaft^i 

*L.: (j. A»c^^ vixcrci AbbatibiM CloniaccnfibBi per omiitt fubtfiiiL 



> 



; 



^v 



ig BIBUOTHECiE SBBUSTANie 

flacicaai Dei ajtque|leguraixi Sandi B<:Dedi^ promutgatamy 
Vigere malacrint Abbatem aifC|ue hrdoreiti ^ ita, ut itec all» 
ttiju^ tx>teftads contradi^iione contra reltgiofam diAioneoi 
knpecBaDtwv per quinquennium autem Romse X. folidds a4 
Umina ApoAblorum ad concinnanda luminariiBi pratfati Mq^ 
flachi perfoltant; ha^eantquetuidonemrpfornm Apoftole* . 
fomt atque Romani Pomiftcfe defcnfionem^ & ipfi Monathi 
oorde & animo pleno ptarlibatum locum ]pro foff% & nofle 
ftto aedificent. Volomus^ etiamf ut no(his fucceflbrumque 
po^mtn temporibus, prouc €>pportiinitaf atque pOJfRbtlitat 
ejjusdcm loci fefe dederitt quotidie mffericordiat opera pau^ 
peribusy indigefitibus, advenis, peregrihantibus fumma in« 
tentionc ibidetpexhibeamur! Plactiit etiam huic teftamentd 
inferi^ & ab hac cfie noftfo^ nec parentum' noftrorum, nec 
'fiiftibtti regiac magnftudinis^ nec cujjtislibet terrenar poteftatis 
jogo ftib|iciantttr Monachi ibJdem congregad» Nec aliquis 
fi^cipmft fecuiariuift ^ npn Comes quisquam ^ hee Epifco» 
pusquibbett nec Pomifex fupfa iK^ Sedis Romanar^ per 
jbeum & in Deutn, omnesque SanAos ejus^ 8c tremencfi Jti* 
dicii dtem CMtefttor, deprecori ihvadat res Spfbrum , Dei lei<» 
TOrum nctt diftrahat, noci minuaf, non prxeambtar^non be- 
.aeiiciet alicQiy non aiiqutm Ptelatum fuper eos contra eo» 
fymvo)untaremconftiruat^& ut hoc ne^s ottinibus tcme- 
'fariisacimprobisarAiusinhibeaturi adhuc idem inctilcans 
fubjungo, & hoc obfecro v6$, o Sian^li.ApoftQli & gtorioli 
Principes terrtc, Petre & Paule^& te>omi&x Pontificum 
Apoftolics SediS) u^ per audoritatem Canpnicam & ApoQo« 
licap, quam a Domino accepifti^ alienes a confortio San<lhe 
Dei Ecclc£L2&fempicerme yits f^aedoMSi & invftfares atque 
.diftra^ores harum rerum » quas San^ Mariae &(prsediftis 
^anftis hilari mente prolntaque voluntate dono, fidsque tu« 
torcf & defenfoFes jam di^i toci ratemiaci^ & fetvorum Dei 
Jibi cofnnoraatiimi 7 ac cinasiiiieitdam ^ harum qupquc 
.1^: ni.il ii^-.: '.^ ^ ■'.: : ur . . .^.w - ..: ^.. . .. ^ ,. ^- -'omni^ 



CBNTURIA h i9 



mnnittfn facultatinn proptcr^lcemorynam & demcndam ac 
mifericofdiam piiffimt Red^mptbris nofh^f } i! i|uia Sont^ 
(qiio^ abfit;|& qood perDeimirericordsam & patrociqiaApo* ' 
^tonim cvcdire non aeftimo) vel ez prd|^<)uis ant cKtra-^ * 
aeis^ vel exqiiafibei comlitionc vel poteftate, qnalicuniqu^ 
calliditate contra hoc tcftamcntum ^ quod pro Dei amore ^ 
Mnnipotentis, ac venerationc SaiiAk Marise Matris pomini 
&pr«lidorum (anftorum fieri fancivi, aUquam concu(Ii6« 
Aem infcrretentaverit: Primum quidcm iram Dei omniptf» 
tendstncurrat, aufcratque Deus partcm illius de terra viven- 
tium^ fiatque pars illius cum his^ qui dixerunt Domino DeOi 
tccede a nbbis, & cum Datban 8c Abyron^ quos terra apcrto 
tfre deghitivity & vivos infenius abforbuit) pcrpctuath incup» 
rat damnationcm : Socius quoque Judar,Domini prodttoiii^i 
cffcdus, «tcrnis cruciattbus rctrufus teneatur, & ncci ia 
prarfenti&culo.hbmanisoculisimpunc tranfire videatur} in 
corpore quidcm proprio futurar damnationis tormenta cxpc*' 
riatut^ A>rtittis dupUcem dircptioncttt cum Hcnodoro& An«^ 
tlocho, quortmt alter acris mberibus coercitus, vix femiyi«^> 
VBs cvaGt, akcr vero fitpcrtto n«to percofrus, putreicentibus 
mcmbris, & ftasentibns vermibus mifcrrime intcritt ^ aete* 
.ns€{ue (acriicgis \ qui arrariuni domus Dei tcmerare prs- 
iumpfenm(> partjbucpt exiftat^ haheatque, nili rcfipueriti Ar* 
chiktt^ aottuis Monarchis EccIcfiaruiEn^ )unfto fibi SatiAo 
fzviOy obftitorem^ & amenl Htadifi aditus contradtAorem, 
quos fi veHtt babere, ^erat per ie piiffimos tniercefToresi 
fecttndum mundialcm vcra legcm his^quibus intukrit ca- 
lumniam, centum auri libras, cogente judiciaria poceftatCi 
compnlfus ^folVat y & congrcflB6 ' illius frtaftratt nttlluni 
omhino obtineat eftc;dtitfi| fcd hu)us iirniitas tcftamenti 
omni authoritate fuffulta fempcr inviolata ac ihconcufla pcr- 
snancat, cum omni ftipulatione (ubnixa. Si^um Domin^ 
BERTH^ Regi]», quae banc traditionem cum inanibus 

D } ' . filio- 



-^ BIBLIOTHRCA^^B^lANiE 

fiUonimr"foom^, C QN ft»A D L Mfgir,. ac.il.6. D O UPSt 
Duck^C\ibt»si'c(»ifirwyk^ SignufS GO'NRAOI<(h) (llHi 
Rcgw.. Signum »ENR.ICl Cmitis. Signuta ELEARDI^ 
StgnumGA-US^S^N/. Signam ABO. Signuna Vf^AHw 
]&AI»RXGJ.-^igilttro:A:?ZONiIS. Signuro BI,YOHl&. 
Sigmun J$ URi£l9^ALD L Sifmim E NG £3 C A LD Ir $:., 
gttumMERfjlK SigAumR^UDOLPIU Comim. Signum^ 
ANSHELMI. Sigaum ADELGlS)H£IL Signum WORADS.. 
»gpum30R,N0. 

Ego SU NFH ARDUS hanc cartswn ad..vicen[i POM^ 
t H b N JL Canccllarii fcr tp(r. Daca m die Martis Kal. A^iUsi 
Anoo (i) XXIV. rcgnantc C O N R A D O Rege. Adlum vc- 
roXA.USON4(^) Civitatc, .; T ' 

-^) Signum Conradi Filii Re^is] incognitusprorfusHfifltoficisnbftra 
fuit ConradiRegis ^ic fiUusy qui tamcn jam provefta etat sta- 
tei tam bui!c Tdbnhe (ignom appofuerit Obiter lifcnotafi^ 
dcrm eff, g^afvfier haflHciriafos fcriplore^ qni Rod^^lpho It. Re^ 
gi & Bertli^ Regiriaf Bosofnem fii^ioi, Arelatsnftfii .ComiteuH 
- tribiiant;:laffl|us:J^i«de0^iic^ 

memiAiSei^ 

' (i) 4m^ XXtr. TignMN CamAii^kegi\ fdeft, AinaCbrifttpMl 
^> iiceteil&oRx)4utphof it ejtisBitevofaMaJtAii^ 
K '?' oifiRtr. moi JRegtu Copradiial^, «liw-tiintwi fiur|^dijr tsani^ 
,. -* » q!aU)»:po|][cfii0«ie cooipiit^fltusi ^uod AocM) jQ9«evfioifc, refti;* 
luto ei j^Jb Ocbpne tm^a^urei tororiQ ^ ftur|,uodiie R^gAOi^ijuQ^ 
prius occuj^drat. ^ . 

> '^ i^494'0vi$^f\ Tapftpaipv iyt«us, liodie dvicat Latpb^y 

HEun (iveVau4ei^r|iun capur» ubi Epi^palis fedes Berncnfijbuf 

, ian;i (iibcft» quae iQlim Screnilllmo^ Sabaudlas Duces tanquacn 

rrincipcs fuoi ^novit. Epiiibopus FnbHrgi Helvetiorum degi^ 

cujus OQminattoacqi S^abducGri^ux kucuscjtic fibi veodicavit» 



CENTimrA T. ^ «• ' «fsi 



'€k A«t^mpho1£ctk|Hfe AbufidaaM; quem Aobls pexiiiiiDuiftiivrtXiittntft 

Prio;-, ;-..., 

i iCl^i^t teropuis -npn<|u^in sft. ftabj^e ^ fc<J rerpper .^efliiit , tta ii«f • 
^ quoqpc cimi ipfo tjempptc tcmporalla fluuntV&dcduatjit 
vailicJnes i| ergo hc lab^tur culn tcnipQrc, quod modo gef itui% 
. confirmari dcbet & voce tcftiuip, & tellimonioiitcrarum. 
Sciant.er^a pradT^nt^s &.j}6ftenj quod ego GALCHtRUS (i) 
Salhien^s.£>ofninus,^ laifcdatxte M.ORA (B) Matremea Cofnitijfa, 
jid CQf^&x\JiRtdpLV[i,J^^^ in quo pfciu^ cr^t 

.Prioratus, qui modo BeWkciis (c>dicitur \ concefli Detf & 
pomviiAfm&Mtiie (d) pro rcdemptiQneinima mcxjc t^rac- 
.dcceiforiim meorum. vijcul|jim\iilum.| qui Villare a)?pclla* 
"tur, cum omni^us afycriditiis ruis.& pcrtperftiis.libei;e & (TnJB 
*X)mm-tallia,&eMftiQnCj,&ir.deij)nitate,iipc tantljm nvRiih 

(a) ^Mlcberu4^Sdlmen}!sJ>orhi«M6] Rlius Girar^di^ don\ii:is Vicnna 
A: Matisconenfis, Salinaram Domini^ cujos^Aliniver&Simrfli 

I^ . Monaftcrio Abundanti* ad 11.^^ cdcbratiir. 

(b) Lamiantt Mora^iMatrt wiedCmitiffk^ ^^ )MK0(ft«O i\fl^ine 
' " <fibi^«jr4iybdib€tiir/Filia 6tHecres Galthetii idva Galcberii, Sa« 

f ftneofis Dyhafta^r Jpiu#9icfi* «£b nvperrftDetfubliflaTit erndt- . 

tiffimii^a. P.FfiTRUS ;FaANasCU6 ^CHiFFiJB^W^^^ 
caetflte .Jcfo» m>Di4rnhaiAia.«^ Ai^^erjyVtf; (7^^ 

futti quae hedie (^ffi^ nurtcApatiir, Vli%n Nifh^Da^de GoiUe^ 

• ' in Dteecefi ffifuffTtifFi Ohff bis Divi AuguftiniyTumSaiini o^ 

• "'-paiiml ^ ' - •;*-'^ <--V •> ^-*M .v;i/'. •..■;> 
' ^iy^Dimiii^iitM^affffaYMhtii^li 

^' ' tfaiii-PltiWulnVo1ifn€anotircoii'*^ 

^"' '-^V(p«tt J*' Ai*bafri -HMtrfi 'S^Maorirli A^oridlfrf- «ll^endcns, 
imnc Coogrcgadonis Juiicnfis. * o^^ * 



•■ ■■■ / 

31 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiB 

practaxaci Villaris tlonadonc rectnut) quod (i quU in memo- 
rato Villari refidcns in aliquocnprnii delifto reprehcnfus 
fiieriCi videiicct in pi^odiiionc ¥cl liomicidio, £go in corporp 
ifus iild>ebo prQ juftitia facienda i pecu&ia vcro^ fi q^a fiipcr- 
fueritf tota in jusAbbads & frdtram ibidem rcfidentium ce- 
dct; Abbas vero Abundantix dc confilio fratrum fuorum 
conccfiit Abbatiae atdificandaty quicquid circa Caftrum/^nr^fn^ 
fe(€) babcbac in redditibiis, 8c vineisi & ^tdiRcilSj & quibus- 
cumqucaliisi hoctantum cxcepto, quod tres Bullloncs ad 
lifiim Domus Abundantix fin|uUs annis percipiendos fine 
omni impenTa^ mi(fione>aliiiua| innnnfo NicokiVernel fibt 
rctinuit^in Burgo videlicctlmperatoris} hujus rci tcftesfunt: 
Uff^Gakberm;, Salinenfis| ScMora mater mea Comitifiai/^^^r- 
rius Pomtnus dc Munnct ^ Humirrtu/ de Laix 8c Petrus firater 
ty^Sj RichardusdeUfy/, Prarpofitus SaIiniS| Dei filius mercv 
toti Bbfvo Serjitnty Arduhms Kttot^ Sibuns filius Bercngaril 
^x parte Fratrum Abundanti«r> teftcsfunt WiUelfnuf hh\f2^ 
^Wiklmus Prior Uc JPclUonajri Humbmus ^/ P^i]^Canonicul| 
Hugo de Sabinis Canonicus, Stephanus Serjant Prcsbytcr ^ Wh^ 
klmusfMSxi^ liutricuI»riu;$.$.Anatholii; f^^Ma^ftcrde 

III. Di- 

< >jj II ■ ■■ > ■■ ■ 'wi. ^ I I ■ 1 ■ I, , 

(e)' (iMpmu JuirinfeX Caftrum ile Joinc» apndSt^nos. 

ANDRBAS QUEflCE TANUS l* j Csft^, PmtA 
Oif.ft.h^i/hr.fiwxMp.iACQB. CHIFFLEl lUS ia 
F{/9i«r ; virttotp orote potiilicniN^oii^ Abbafiain GoUianaiM 
iuad^m futflTc a (S4kieroS$ii0tn&DomioOy Aiuio 1119, i}uod 
jftace fu^n poteft » Ciiiltelaius fi^utdcm Abbas Abun^antiat» di 
Cttjus ^nimfit hop aduoi ^, yixit ab Anno 1198» us^ue ti^ 
AiUHlni iti8* quo obiit, IJL Suqceirpimi )iabui.t Albertiim. H^ 
Cdn.^egtd.M.f. CMpss.n.p. GaU. Sbrifi. Itaque fuudatio 
haec refer/i |i;ece(Iarip deb<^ pociuf ad Aiumm nig. quam a4 
Aunum U19. .G AJBRI£t f jENNOTUS eam maleAnn^ 
noo, »4faibit| ^ SAMMA&THANI/him/ peqpemm Anae 



CENTURIA L 3J 



IIL 

DmatwMpnafterio^gaun^ 

* BurgftndU Rege. 
Bie CtncdiUri» AjB!«iiiien& 

In Nomine Sandbc & indivKiuae trmitatis. 

130DULPHUSREX.(a) MaximtamRegninoftriaugerecror 99tt 
^^dimusmunimentum^ (i conceflicnis noAnie munificentia 
S.5.EccleG22dibu$ aUquid concedimuS|atque£ccle(iafticam in- . 
digentiam noftrap opis prbpejifius fiugamusjiuxilio, plurimum 
nobis ad aeternambeattiiidinem, Regniqu? nqfiri fiabUitatera 
prodelTe con^dimusi & ad commodum prociil dubio credi^ 
mus: Omnium icaque ndelium opftronimitam pr^fcntium^ 
quam futiirorum certitudo compvijit^ quoniam V)enei;abil{S 
Archiepifcopus Lugdunenfis| qui efl: Agaunefi^s A^atut (b) 
Prxpoutusy noftrum adiens prjofpo!luffl rogayitfupplicit<»v 
ut pro anlma Serenlsjbm Vatris no^riCOU R A D I, ficut iitm, 
diftribuerat ^ futtiacum (c) Vijlam in cadem Abbatia Deo: 
lamttlantibus> per pncepmm coomleremusi^quod in modi-j 
_ , • . B '^ / '' -co^ 

(§) ReJsilfbm Rfxl^ fiarguodix Xr^^<><FU«oc ejutnominis terdiiit 
iffnavas ab pmaibm Hiftoriw (o^omioafiis^ Conradi Regli 
Wi|is, 

(b) jlgdmfivfisBcckfid jpfifcfitm} ArpHicptfcopus LugduneDfis» d« < 
quo Uiartti loquitar ; 3ttrcbardns -eft H^iblphl tL Regii jGlins: 
qoi & Agaunwfis Ealefi» Pijl^ppfinis jw^^ Eft auteni^/4»- 
9um Monaftei^um ^jekbfici^umf ^ta Bliodamim In oonfinlo 
Chablarii^ fuK$eduD(ehG £pifibDpO|.?uigo& Ji/4f(mf m CkfdHdsi 
i>fdfrr#m^« Dc^uoplursiiU^rM 

<c) pMOidsmml Vkm fft 4i VaaiuMibM ad LapnnLpMaumtfvl^ 



f«. 



34 BIBLIOTHECiE SEBOSIANiB 

, I il . i I — ' ..1 , . ■ " ■ 

co juflimus adnbtare in jam diAa Vilia, qux dare potuima^ 
. jufte 8c Icgalitcr, cum fuis Qninibus appenditiis^ regia& prir* 
cepti autharitacc\$^.^0ri/^;> fux kgix:^m &Caitofiicis»emi|- 
}iter diftributa cojrbborandp confirniavimus ^ bt autem ne- 
mo futuris temporibus irnmutare poifit ullo modo hoc prx-^ 
ceptum erga Eccleliam &:.Caiionicos pro divtnas remunera^ 
tionisamdre^&aoimaepatris noftri redcmptioiie^Jnfuper ct« 
iam 9 ut atternam iibi vigbris firmitatem defendat, & a costis 
Sandat Dei Eccledc inviolabiliter conferveturi hoc donatir 
vumfummar pietatis^ratia peraAuth,faanc pratccpralem ficri 
praecepimus fcfipturam, & manu propria corroboravimuS| 
hoc & addens, ut, quicumque hoc invioIabiUtcr ccnfervarc 
ftbduerit^ bencdiftionem 8c gratiam confequi mereatun Si 
qms autcm irt^ pejus mutarc tentaverit, divinum incurrat pe* 
f iculum 9 in dijc judidi a Chrifto alienus habeatun Signum 
Sareniffimi Dotnini iioftri Kegis. . ' ' 

•| ' rJP-.^W$feLM(lS,;aImiMauritir&Domini Rc&is Can- 
ietiariui, Uniiis nocas iroplevlt Annb Incarnationis Oomini 
DCCCC %XXXXm. regni vero jpomini Regis 1. (d) Afta 
io\$y44J(?prW.'Ka!:Apfa. • ' •' 



<d)^ I^ni9ei(0 Dmini Jtegis 7.] Sj Anous, Doniint.ysi}. qoo dd- 
natto hxc fubfcripU «ft\ primtis fiierit Regni RodnlphillT. ii| 
nh .* «ot» Pif «* » .S5Rfl|t^NNy& CONTR^^eTUS &, QUIK- 
,.,)i:.^ CElVllifMS» i»0pm.iSj^BiirgJikak */*f igra«ilcr «y raraiit» 
■ : • .^i Conxadamae^sm, RodiMphi ^ajo» patrem, iiienobiifl«^ 
* ttano $94. CcripferiM , ^iti jajh «odolphus <jt($ iFlfJu/regna. ' 

•'"•-^Awiii9#eic<nd«Mlfc'- -"^ •^.-'**^«f*** 



GENTURIA L- ' . is 

. -^ IV- ' . ' •. , :. 

Donaffo Prforatus de Cqndomimo Ahhdti . 

Guniacehfi. ^ 

Ex Ctrtnlario EcciefiK Ouniacenfis. '' 

'UlbO, (a) Dd gratia GcncircniSs Epifcbpui, vcricrabiU wif# 
t Domino&atnico noftro PONTIO, ' Cluniofi Abbati, 
ejusque fuccefforibus in perpefuum Ecclefiam de^Condomir 
nioy (b) cum omhibus appenditiis fuis, pro anima mea& prg 
lanimabus antccefforum nieorum,EccldfiaqCluniac\c6ticcd(r 
mus, laudamus & confirmamus; ea tamen con^rtionCi ut 
'Rodulfus\^ipo% meus^ &illi, qui habuerint principalcm ^ 
ininationem in Caftro Fulciniaci^ fcmper h^beant Adooc0^ 
tiam (c) Condvminii 8c rcrum pertinentium ad eami & (i pra 
qaalicumqucinjuria^ controvcrfi» cxor^a fucrit inter l;ionpii* 
nes illius^ qui fuerit Dominus dz.Fu/niaco,Sc Monachomm 
kabitantittm h&mines apud Condomlniumt damor non ad 
tShm qualcmcumquepcrfonam fatcularcm dcfcrator, nifi adl 
Pominum dc Fuloiaco^ & ad Priorcni Cpndomitiii^ ka ut 
Juftitia iiat ajmd Fulniaaim, aut aptid Condomkxium. Hanc 
dpnadonem facio Deo & Ian(%is Apoftolis Petr^ &PaulQ, 8c . 
Cluniacenfi Monafterio/pro anima l^atris meiZoa&iiV^ &Avi 
mtiErmerardiy & Wdebni Fratris mei, & Filiorum ejus Rodulfi, . , 
Lodoci, Raymondi, & Epifcoporum Get-frdi Laufanenfis^ 8c 
Amedei Maarianenfis NcpotuAl.meorum; & Alatris coram 
Utili^j &Matris Tetbergay &omnium, quinati funt, vel nafci* 

E 2 , turi 



(a) GJda <3tn€venfis EfifeopmY^fvxkT&vi Fulciniaca, vulgo de 
.; foocignyariuadiis, quon raTTRUSf venerMhiRs Abbas Ctunid^ 

^nfis. Uh.Lde MimuL^^»s. nlaghar, iitifutfl^i^cundum 
focuIumNobUitactf» 

(b) Bcclefijimde Cdndominio] alifs^ Coo(aimniit d^ Cgntiiiiioc^ 
tn pago Gebeoneofi )uzca Anram fluvium* 

(c) Jdpocaiiam} id cft| pcotcdiaii«m 9c d«foifionf m» 



y6 BIBLIOTHECiE SEBUSIANifi 

turi de tioftra' progenie & generacione S.Aymohify Comitis 
Geocvenfi^5'. ^i^^ijFiliieius. S\WiklmiDarde&m,S.Gau^ 
ieranm, Canoaici, S. Richardi, Vicedomini Militts, coniervan* 
tibusharc,paxcon(erveturattema> G quis autem, quod abfit^ 
contra hanc noftrat conftttunonis paginam iciens teniere ve* 
Dice tentaverit j donec ad fatisfadionetn veniati alienus a 
corpore 8c (anguine Dojpiini fiat« Feci autem hoc donunii 
.tgo GUIDO; Epi(cd{>usGenevenfis,publice in CivitatftGc- 
benna, in Clauftro B* Petri, aftantibus & collaudantijjus Ca« 
lionicis meiis Alkerico, DecanOi & Wilherto^ Priore deCOndo* 
tcAmo^itToniio, Capellanp, nec non WiUlmoy ejusque filio^ 
' JRuiiolphoj Girardo , Laufanenfi Epifcopo , 8f. Amedeo Mauria* 
nenfi EpilcopOi & multis, aliis tam Clericis quam Laicis. Prsb- 
fente quoque Domino Catalaunenfi Epifcopa, qui cum prae^ 
dido Abbate^ pro pace Reghi & Sacerdbtii ad Dominum Irn* 
N jpcratorem HENRICUM proficin:ebantur. Kftom Anw 
pominicieJncarnationiiM.O^ menfis SeftenArk. 

;, ■,:■[: [ '■v.--' ' ^ '■• ■■ 

Ttirvilegi/mBeckfitThaicitmifs. 

:Ex t^nalano porbonenfi n^Us * CUritfau Vir$t Dtmin» JO. BDUCHETO. 
: ' '' tnnMnfiiiia. .: -i*. * 

M|r. pGoTAlLLAFERS,(a) Vicnncnfimn & AlbonenCutn 
'■-' Cojrics, (b)^ pro retnedid animx meac, & pro animabus 
%aevieccfforurn & ftircntam (heorum, doho &laudo Deo^ 

■ ' i^'.\ '"'■''' '' " '"' ' " ' ' ' \ '^« ^ 

; (a) 75/fl«/iw] filius RaymondifDiidi NatlioiU^ Coantis tholo&/ 
- , A. Copftaau^ « Fraooa , : qut iiiit & Egidii Coacs. vid 

(b) Vienntnfitm efJlhne^^CmejJqxt^e qai Biiatrici, Albo- 
»:.. . laenftkn- «6 Vitftiwnfiom 'ComitiiTx nupfeiair, ex qii»&iJli 
liberi. ' • .. ♦ • 



CENTURIA L 37 



B. Mari£, ^ S. 'Joanni^ Baptifia i£ Durbonenfibui firambm, (c) 
tam pfxfcntibus^iuain fxicurisy pafctia animalibus eorum^ li* 
bcrum tranfitum & u(aticum> &omne pedaticum, ut imrnu* 
Bcs ab exadione eanti& redeanc per totam teriam meam & 
aquam^ ncc aliquid ab eis omnino prorfus exigatur. ^t in« 
(upcr confirmo Stgillum & Eleemofynami quam Paccr meuf 
RAYMONDUS , Diix Narhma., Cmes Uotofa^ AUrchio pro- 
mncue, etsdeni fratribus conceAit} hanc aucem donationem . 
ficri apud Vijf/ise(d) Caftrum^ in prsfentia Dommi Chabertij 
Vnot\^deI^b6nesAnmDomimM.C.LXXXIII. Tettc$Gui4o 
dePodio Bofoms ScQ^ 

DofMtionemhanciJtyepotmhmtumtatuprivil^^ ek^ 

ikm Monachk co^firmavit Raymondus, Dux Narbona, Comes 

Thbhfe^ Marchio Frovincia, i^Dominus QratianopoUs Gvitati, 

fine£ef^ConJitUj^^uemPatrfmTaiUaferrifit^icorfuifie^ vid. 

CartuL Durbon^ 

\ ,...•;• ,vy .... ■ VI.. ■ .. • 

Donatso a Gmlelmo ComitePmirvi, Monafterio 

jigoHmnJu 

• lxC!ai>«eIlimA|ainienfi* 

EGo 'GvSMmtU', Comes Vvmim & Monfirolii, (a) notiitn '»«* 
' faido omnibas, tam futaris, qaatn przfentibus, quocl. 
ego ob remediom animx meae, Patris & Manis mese, &. Alae- 
iif uxoris m^, & Marta fillae mtx , & Przdeceflbrum mco- 
' rnmV edntuii in perpetuum in Bleemdrynam Caiionicis 

. , ■ :. .-., , .j. -. ..,. -■£•♦. S.Mau' 

J . ,. . . ' -. ^ - . - . ' * 

■■■■■ i% ■'■ ' i t i ' ii j i' i j 1 1> > r* '■■" * - ^ *^ ■ ■ p>' . y . i »» < ■* «■■ ■I — ■ ■ ^* ■ ■ - " iM 

^. Oij I^bi>nerifibmfratribus^Six\^ic>Durbcn^Qn%&tt\ 

Cartbufienfis in Dioeccfi Vapineenff % fnttmm babait Anne in6« 
L inftantc Donl'^io deBeaudtfricr. 

l : ^y fi;i0d Cafirunf] ^VifUei toetqmnn Caftram inDelphioatiifOOii 

\ -..« .Ibnge aGr«tiancipoliCfvilate#:' 

i (•) Comet Ponthi (f Ah^firMl^ CoMtes dcJPmitiea tc de ISoa* 

L ftttglio^icard* 



3« BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE . 

^ 6*. Aiauraii deChablais tredecim libras Parinenfiutii^ ad Guiha* 
lamineamm AbbatHhVUla, (b) qutsqms eam tenuerit) an- 
jiuatim fccipiendos in Nundinis Trecaram, fflenfe Julio^ con* 

' ftitutas, ad emendas vigintt ulnas fcartats, ad uinam de Pru- 
nisf ad facienda Capuciai <)ux prasdii^i Canotrici in iignum 
Martjrrii t>eatoni<m Martyrutn,' Mauritii Spcionfmque ejuS| 
jt&rq ordinis & coiiltiet^idiiiis in Ecdefit gefiare ruhea (c) di* 
gnoicuntur. Concefli «tiam Gahonicis pnefati lod oAo fo* 

, lidosceoruales, in Abbatli-Villa aimuatim accipiendos a^tr- 
mifio de ^ernapbnt 9 fiuFgetife meo , & ab hxredibus qus de 
c^\xztt\x!:>r StallU Carnificum^ i]iue pracdi<5tu$ Firminus de meo 
tenebat } & ut hsc firma & ificoncufi& permaneatit, praeTens 
ftriptum figillimei muniimne robbravi. Aduih hoc eft Atmt 
0b incarnatione Powini MCCX. menfi Manioj, 

Vlt 
HomAffum Caftri de Bracon, EccUfuji^MmenJi 

frdftitum^ 

■^ Cx eadem C^cellaria AgiMiienli. - ^ 

In Nominje Sandae & individui^ Trinitatis« 
tf4& If^O^ JOANNBS , . Coffj Burgkn^i^, & Dpmkms ie SoJm^ 
^^ in pracfGnpa Nxibilium Virprjum^f»^/^ CpmitisSa- 
baudix , ^ Hdrmawii de H^^berg^ Nantelino , Dei gratta Ab- 
t)ati Agaunenii) pro i^xidodcBracon^z) hom^gium liigiutxi 
fecimui, co modo^ q^uo aliqui de Pomiiiis de i^)wi ^ Pi^ti^ 
EcdeGae Agaunenfis, meli^s & fictelius aniea fecerunt) &, fide^ 
litatera in faada mami qus, licut DoflEiitoo ei promifimuH 

(b) Abbdtu-yiUa] AbbeyiiLe vulgo^ in^adcm rrovincia. 
^) ff^ft4u^£ fubeal a4httc h(oA\c Caoolii^^i & Mauritii Agaon«& 
I Capucia rubea geftant ez aod^b oixUnfi inltituto, fedCoiiii* 

lisPoativiJiliicrajicit^ a m^lds atsfli» non gaudent. 

'(l) 9ra€on\ CaikumcftinScquanis, juxtaSalUHoppMuia» 



_^ 5 



CEN TURIA 1 j^ 

rccognovioius autem &m«uitCeftavimus ip(i coram cmin>biis> 

2ai adcrant^ ccnef e ab £cclefia Agatmenli omnes iltas terra» 
i pofleffiones» quas GALCHElUiS, Dgminm de Satiw , olim 
Domino GUNTHERO, Abkati SMauriui Agaunenfis^ Prat:- 
4cceSbri Aio recognovcrat,' & recordacu» fuerat^ fed tcnerc 
ab Ecckfiai Bracon cum pmnibus appenditiis, & oipnibiis, ^uar 
percinest ad e)u» pominium, VaUem de A&egef^ (b> Arefcbe, 
Chatnhlaciunh fuper hoc prsdi^lus Abbasapponebit in eodqni 
feudo Chalme de AxHe f^ Hufie\ cum appenditii» fuisi & ci« 
chum iilud/quod dicitdr Cafirum &,Mauriui cenfuales & 
PomarKe^ (icut in fuis Privikgiis erat. Nos tamciv non nc^ 
gamus> neca£rmamtts> ficut fvx^iAm Gakherius prxdiAa 
Gunfher^^noti negaverai hec afiirmarat, ^xo his omnibus effisr ^ 
Jebcnms homp ligius Ecclefix Abbatt & cjus rucceflbribui^ 
& ficut Domino devotum iili obfequium impjsndeFe.r Quair- 
da vcro placuerit Abl>att» ut ifcniat ^ACafiellum deBracojt^ic) 
honorifice deiemus eum fif/cipere^ (^clavef Ca/IeUi ei re^dderc, . i^ 
ipfif detet portario commendare. Nos autemD^mM Abbati de« 
Vcmus in expenfis & fociis fuis regularibus honorifice provi* 

— ■ i ■* I ^ i . I ■ ■ . % ■.■■... ti ., .. .— 

(b) TJBkmdiMiigeSiAneJcbe'^ Ibca (unt m Comitatti BurgtmdiKft 

qoae olim a Caftfo de Bracon , ficut&Cliamblaciiim depcflde^ 

bant Icifli & 6aftsa dcAffaiy, Ufie «c Poofiirlic^ dc i^uibw 

« Caiiftalo^iicufii i . . > v • ^ ' 

.fc) C^mmde Mf^aHn dooanitt fulr a«S^$ditnit)b Itegc in fufl!: 

. * , dauoQ(^ A^ai^^ii «/^aunc|ii«s «iqte^ .'poAerj&fe lioinagicP 

^ M<^neijiu8yp9po(itu&5»Mauj^tiiy Albcriso Mfftijiscprtenii Co"^' 

mid tradidit, uc fuo; loca yidebitmr , cujus ^aftrl aliasumqu^ %t^ 

rom feudallum aE c6 movi»itium^ hofii^i^iuixi pc;^^iteruut-va^. 

/ '*• liis temporrtm.' ;GaLbtrw,y DominOT Salloenfis» Anno lioj^ 

--" ' tbtyniMm de CiHIbr «c !^///V ejus CoHjnl fti^/ 0/*i,Cb- 

/ *? »es Bureimdis^ f^ilstms & pomtna deSaluis j^0{, ff^jAMfU^ 

\ '"nTarrciatA^Nafarrat Regina^ Cofiutiflir fiurgja^diap> pjiliitiaa fc 

« X>»0ttG^S(lifienfiSi 



ii5t. 



49 BIBLIOTHEC^ SEBUSIANiE ; 

'0 u. ■ ■ M ■ , ■ ^ ■ ^ ' m 

dcfre. Recognofeimus enfm & proteftamur pro recipiefido 
^usmodi feudo & ufagio faciendo ^ Nos & quemlibet aliunii 
adquem fpedaverit receptio feudi| ad Augonenfem Eccle- 
Gim perjonaiuer accedere^ de )ure teneri^ & in Ecdefia Augo- 
nenfifeudum reciperc^ fecundum ejusdem Ecclefiae confu^ 
cudines; recognofdmus etiam, didum feudum hac vice eic« 
cnEcclefiam Augonenfem ex gratia contuliiTei de his omni- 
bus prxcepimusi ut charta fierety & figillo nofiro roborarc- 
tur. Teftes hujus rei fiierunt Cmo Pnrpofitus, JirtlelmutThc^ 
tsLuntmSf ^acdlfus de Grelliaco, Stephanus, Prior de Luftriaco^ 
Stephmus^ Monachus Luftriacenfis^ WileA?m de BelfmiWtUl- 
fnmdeEfiavayiyGuygo def^onte vir^rOfConradus^AdvocuusVd* 
burgenfiSf Hugo de Gijjyij Dominus petrus de AUngio^ Aym§ 
deBknay miUtes, BofoAkjorde Monteky EmerictU deMirHel^ 
Petrm dePalatio^ Petrm dfi S. SigUmundo, CanonidAgauncn* 
fes, &multi alti* Adum ih Do^mo Epifcopali Lai^eofii 
Arnio ab Incamatione Domin}^ M CC^VL^. feriaptfif^lunt 
ieaHMchaeBproximap 

VIIL 

TmdathCartu/URepmJatorU» 

Ex Tat>ul»rio ci«s4!em JEccldup. . 

Iii Nomine DoniifH JEfii Chrifti. 

NOcam fit omoibiis, & genmtipnibus piae(endbiis & fo^ 
turis, i|uod Ego.AYMO D^FULCINIACp, ta) 
«Dlttm <lefi|iariiim« & pjromtatn 'yaax jt. mulro tempoVe ha« 
bens voluntaiem, ^uateous pro ^mvM^ mpsb ialuce,omt)isque 
mec poftericads U fiiccc0ipms, Dommd (fi fieri poflet) Car* 
thufienfis Ordinis in meo iaedificarem Sc conftmerem territo- 
fio} tandem 4 pomino ezjiuditHSy eu|us benigniifima auris» 



(a) 4fmo de Fidtim*c9\ fiUus Ro4ol^ Doaum 4« Fonqpijr, ^ul 
obiit fipc libwis. 



CENTURIA I. 



foft tnultos labores, quus pio liaC rc obtiDcnda luianui, & 
preces, quas crga Domino$ & Pacref Carthiincnics pcr mc 8t 
aibicos obtttli^adoptatum iiujus rei eJfFc^lutn pervcni ; unid^ 
divina gratia adminiftrantC) fupradidi DominiCarthuficnicf^ 
meae petitioni afrcnfiim praebentes, ad hunc locum poilidcn* 
dum, & inhabitandum, ut ipfa a mediu dcfiderata&qQsefitl 
Domnsin mco sdificaretur patrimonio. Joannrm^qiictt^ 
dam Vcncrabilcm Virum & Rcligiofiimf pro Priore, ciim qut« 
busdam fratribus in cadcm Rcligionc f Viris prxclariflimisi 

^ quorumifia funt notijina: PctrusMonachus,RobeftuS)Pon« 
siaS| Girardusf V7JielmuS| alius PctrusMichacl convcrfi^dixc^ 
runt, qui ad iocum pcrvcnicntcs^ qui antca Beolvoabztur^ 
& cum aptum & honcftumi & iccundum ordincm & pro^ 
pofitQmOrthuficnfc invcnicn^csi ci nomcn aliud| vidcficct 
R^aujatoriuffi , (b) impofuerunt ; qucm locum ficut diil 
optavcrami devoto aftc&U| & cfFcAu rccundum corum con» 
fiUum & voluntatcmi & corum omniumi qui ad cos mifli 
(ueraat, conciliandosi iUis in pcrpetuum tradidi poflidcA^ 
dumi&cxomnipartC| ut mc1iqspotui| &jntcHcxcrunt & 
pcticrant hbcrum ab oihni conditionc Bc exadione fcrviU^ 
dcinceps remotuto &aUcnumi &| juxta bonos knorcS'& con* 
fuccu^cs Carthuficnfiumi otiini firmitatc & ftabiUtatc fim* 
4amm &fancitumi quas confiietudincsi nc ab aliquo mcc 
poftcritatis & fiiccdfionis corhimpantui-| per aUquani igno^ 
nndam &pratfumptioncmj (quod omhibus ajodis prohibe# 
atquc ^lefcndo.) Vqload mcmoriampofterorumi quatitum 
in praefentiarum audivi & didid a fupra diAis fratrifous^ cai ' 
fcriptas& figiUatim^ dcnotatas trans mittere ^ & ut iUa^ diU^ 
genti(iGimc& irrefiragabititer cuftodirc pro.anim« mear & co^ 

. rum falutc ftudcanti mando & adjuro per Dominum JEfumi 

* quL 

., ^ — i : -— \ L. , 

(^b) RffM/di^riMm} vulgo lc Repofoiri Carthufia «ft ia fiHRaui 
Fulctaiact moatibusi ioco afpero* 



r. 



41 BrftLIOfrfECM SlEBU SIANife 

qut judex venturus eit vivorucn & itiQituorum^ ad cujus ad^ 
veotttcn omtief homincs refurgere habent cum eorj^oribai 
futS).& redldituri funtde fkftis prc^riis rationem. Habent 
enim fequent^s terminos pofltos & determinatos, extf a quos 
nil pofTeffionis accipiant, a reptentrionali parte ad radices 
mobds, intra planum de Valle ^iAi loci Rep«aifi^torii/ ten- 
ikndo inde verfus occidentctni (tciit terra pendet inplanum^ 
ad rivulumy qui vocatur Bemety afcen.dendo per ipCUm rivu^ 
lum in fummitatem montis^ qui dicitur Randiez^ profpiciens 
Kepauiatorium, S( indc re^e per crepidihem montium ve^ 
nientes usque ad coUum , revertuntur ad mendiem per cr» 
pidinem ^ Fiermes usque ad faream de Vlatuysy unde verfus 
orientem tendunt t in adverfun; 4isque ad Fenefirattesy & ad 
paflum de la Leziere zAlrefiam deVerluys^ & defcendendo 
ad fontem de crucCi & ad fontem de palude, dcinde tendeo» 
do ad ^r^txxxsL Cucuamum y &ad nemus de Canali^ Sc per ]o« 
Cum, qu^m appejlant Balmam Rojfam} ad ^xxAi&vm Foroii 
regrediunturibidem^ ab orientali parte fluvii exitum acci^ 
pientes^ ubi ab occidentaU fumpferunt initium ^ intra quos 
iiulla prsda a me, nec ab aliquo nunquam debet.trahsduci^ 
quodfiaUqua affoganda vel ignoranda patratum audaciter 
fiieritfptatda ad integrum reddatur& reHituatdr^ & digna. 
fiitisfa^ipne emeDdetur) nui)c|uam ibi aves capi, nec aUqua 
venattb ab aUquo de feris debet fieri} per viam^quaquis in« 
grcditur iUuc^ pef eam egrediatur^ arma beUica nunquant 
intra terminos debent portari^ unumquemqiie proppfitum 
veniendi Habentem ad locum hunc^ tn quo incepcrit iter 
«undi^ donec fit rcvcrfus, fecufum efle: Omnes utique, qui*. 
cunque ibi ad refugiuni cohfiigerint, pro quocunque reatu 
vel metu^ falvos & tutos, quanto tempore ibi manferit^ efle^ 
.&permanere) univerfosettamexomnTmeapntedate^ tarii 
Clericos quam Laicos^ qui tbi fefe ad habitum reUgionis trariS- 
ferre> & ad Dei fmitium donare voiuerint^ Uberos a me & 

iipo- 



CENTURIAL 45 



a pdftem mcis forc, &de fe fuaquc fubftantiaj fccundum itiy 
ftitutafui ordinis, libercagcrci Imbcnt ctiam c«ra tcrmi- 
iips^quos incolcndps ihhabitani:, alios t^minos pafcixalcs^ ad 
alenda vcl hycmanda pccora, in quibus folummodp pafcua 
obtinciif, q[ui dctcrminati fant a PontcdcMarnax, furfum 
verfiis,pcr omncm mcam potcibtcni.5cadyocadonem,us|^ue 
ad jFiumec^ & nc circumycniantur & infcftencur minis, Sc- 
eonftringantur dcinc^ps a nullis) ftajbitio^ laudo &dohp| ut 
nulla unquam iE<.eIigionis clotnus a^dificctur a nuliis pcrfonis, 
" zrivoy qui dicitur Bornai ficut Arva determinat furfum ver*^ 
fus^ per cunft^m mcam ditioncm 8c fubjedioncm ^ftDmincr 
opcrarios, qui ad ipforum opcra vcncrinti fimilitcr ftabiiiai 
quamdiu apud ip(bs opcrdbunturi utacquaquam ciir^ ca« 
gantiir, & ad mea irej & omne etiam commendatum^ fco 
depofitum^ auo4 ibl ad cuftodiam commpndatum fiierit ab 
altquo^ fecunduhfVV0iuntatem & d^i^ofitioncm Cdmmetida« 
torif^ &iIlorum ^delc propofitum & inftitiyituffl ordinctur; 
Gvc in ffiorte fit illeCommendator^ fivcin yita» merccnarias 
- edam iplbr^m cum omni re fua, quantp tcmpore cum eis*^ 
obfequendo manferint in univerfa mca poteftatCi falvos 8c 
/ccuros c(Sb^ fi quis furtum intra terminMcprum wtl de iirp-'' 
rom rc, vel aKorum pcrpc^avcritf fcu per vini iiui(e aHqafs 
r^pucri^ y fivc homincffl ibi pro aiiquibu» inintucitiis capcra 
ppefun^m, lut^i^que vidclicct, fiir& i^aptoX) quando invcnti 
fui^idat & dcprehoiifi, jtali pflrna jnu]l]i$cntur , vt & ipfi corrif 
gahtur, & caetcri timeant , ne ulterius talia agerc praefiaaantt 
Hanc Itbertatem iUis & omnibus fucccfibribus donavii ^ df- 
nando firmavii cx hcyc nunc jSc nsquc in jccuhim , nc ab zU^ 
quo pofteror^m meorum de taU re moleftcntutf & contra 
bonoft (uos mordft fe coniiiQtudincsagcr^, & deviail^, (quo4 
omnipo proHibea & defendo) cogajitur, & ut Deus ptnni^ 
potcns^ pro cujus amore hoc ^ccrcvi & dclib.cravi9 animam 
mcamV & omnis mcse poftcritdtis 8c fucccffionis fccun^dum 

. f 2 fuani 



44 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE 

^ fiiatxi gratuicam gratiam & mifcricordiam libcras & cxpertef 
reddet, &eruat a poena &, (uppliciis extcrnis. Dc hbc tcftes 
^mS^oannes j(c) cjusdcm Priorcum fuis fratribus, qujtioc 
donum a me a^ccperunt» QthmannusicBorM Cwnver(iCar« 
thufixy Ardfitius GebcDnends Epifcopus , frater mcus, & R<h 
dulphmAlamandij (d) (imiiiter fracer metis Upgrinus^ Copver^ 

^ fiis Portarum# I^trm de Bu^es^yerrudmus de Tofimo>Fonnui 

Manfredm , Sanfo de Meljinge, Fetrm Gaudinm de Alarnax^ 

Ciroldm de Bofirem. Adtum Xf. KaL Februar. Domino An- 

. telmo (e) Priore Domm Carthufiae^ fedente anno Domim 

M. C U. 

IX. ' . 

Homagium Bemardi Domini de^ Turrt^ ^ 

^ , Ahhate Cluniacenfi. 

' , Ix Gnmalaria aunkcenfi^ iiobi$ a Ri^.PfinJTMnci/hChifii^^ iStkusm 
Jffih edito. ' ^ ^ 

|X9'« TikTOmDfi iit omntbujs, tani futuris, quam prarfcnubus , quod 

^ J-^ Ego EEtRN ARDUS deTURREi fequens vel^igia An- 

' \: ■ -' , ' ■ teccs- 
.^ ^ ^ ^..i — 

' ii^) J^ohneSy ejmdem Dmm Prior'] iQgnoinentoHifpanus,({Uomaal 
Hi(pania Qriundus «ra^ , prius Eremita; pof^ea Carthufianusj^ 
Vir fanAitatc & miraculia clarus ; cujus oifa illuftriffimus & 
RcverendirtJmus CAROLUS AUGUSTUS DE SALES» 
Epifiopus & frinceps Gcbennenfis^ lcvari curavit^ ut piecole» 
rentur. - 

' (d) Kniulpbm jlldmdndi^ Frdter mem'] alibi Tbeufonicm cognbmi- 
natur; Pofteri ejus, Alamanni nomine rctento, primitivum 
^creliquerunt. Ab eis Domint Valioncfii^ Albohae Sc CopeU« 
magnc apud Sabaudos. & 2>elplmia(cs autkoricatisf dorivati 
funt. ^ ^ 

:(c) Jneelmo] ^ui poftca Epifcopua fiiit Belliccnfis» 6c intcr IXvos 



r 



— CENTURIA L 45 

tecciTomra ineoruni, Bertranm i^) ?ztti$ nici, & GuUielmi ^ 
Patrui^ quj intuitu Dcff & pro rcmedio animarum fuaruniy 
mera donationc dedcrit Dco , & beatis Apoftolis Petro & 
Paulo:, & Abbati Cluniacehfi Dominium CaftelH deTurre^{h^ 
Domino Hugoni) Abbati Climtacenfiy tncmbratum feodum 
recognovi^ &hoiMinium pro ipfo illi ficri 2c fideliiatem ju« 
rayi, in pfacfcntia Dluftris Rcgis PJiilippi ^ & multbrum Ba« 
ronum, fub tali cooditione^ ut in pofterum, £go & fuc^ 
ccirores mei C^ftellunfi didlum & tutelam Domus de San3^ 
Pardidphoy (c). ^ de Camis\vL^im & non malitiorani ab Ab- 
batc Cluniacenfi habcamus & tcncamus 9 ^^^i^^^^^o^u^. 
pra^fati Antcceffores mei, Betrandus & Guilelmus,, legitimc 
tcnuerant^ tali conditione & modo, ut jus iftud & Domi- 
iiium jam didum ad nullam aliquam Abbas Cluniaci transferac 
Derfonani^ q^uocun^uc alienationis titulo} quod ut ratum & 
firmum , huic Cartx figillum meum ^apponi fcci« A£lum 
Anno Incamati Verbi upu 

F } X.CQfh. 

- (•) lUrtranm F4irk mei} Hinc patet, Q^nSi Vinim CHRISTO-' 
PHdftUM JtJSTEtLUM, »/?. ^iwr». /^^^^^ 
ioTarriana GeBcalpgiay qui Ddminuin de Turre circa annun 
lljit. viventem Geraudum vocat ; cui patrem>G u idoncm ^le- > 
dUttCitnr titulorum fidem; Bernardus fiqiiidem Dominui de 
. Tttnr^9 de ^o faac in Carta> Batxamdnm jpatrcm habuic & ^ 
Patruum Gnilelmnm/ 

(b) CdfieUi d^ turre} in Arvemia. 

(c) De S.Iar^bil^o] vufgo&PardoRlf^tnadeaProviacia^ 



PIBLfOTHECifi SEBUSIANJE 



-!f— r- 



Iponfirmath Don^mii Ecclefif Omimnfif 

\, In Nomine Santl^ & inclividu« Trinitatls. 

/ m2^ auteni).difpc^?nti&Dpo,>lonac4\usCIuniaceiUis,quQd 
ukinfiis Ec^efiac Cluniaci dcili ^ prxferiti C^rtuU .figillo^ea 
niunita^ CQi!f obforo & Qonfirtno \ vidclicct , jut ,4e vifla mca, 
9UX cft in Anjlia ^ & ^oqttur Fob^ges^ annua^tim finc ulUun 
contradi(llioacycldimitiilUonc.trjidanttir praeidi<^x Ecdefijp 
^cccnj jibrac AnglicacOTonctac, fcfi}jix dcjccm cjusdem mo- 
netac l^cclefiac dc .^umili^co, jqqam & ^ego xum aliia JJxore 
fntqa, (b) dqdi >]qnachis Cluniaci^ hoc^A ^o fujlachfus 
in nvahuBernardi^^ PriorisCkiniacl, publkc apud^iir^//i^^i<jf»^ 
4f»m yerbi Incamati M.CXXV. laudantc, fimulque coctSD- 
^nte tSV^i&^m^ (c) Comite fionoiuenfi , cui h^creditatcna * 
xncam cum Matiidi^iXx^mt^AciX^ qut &lioc donumlauda- 
vit atqiic cbnQrmayit praefecuibus «nittlta^ <qHOMQi iwmi«a 
ilHit rhxc : $. Etifiacbih qui hoc fecic, S. Stepham,C<Hvk\% Bo# 
npniX| j^ui kudayiti !A^/i4&r <^^ 

nardi 

■■ ■ ■ ' ; ^ ■ ■ II I III I . 11 t • ^ ■ ■ . .■■ ■ 

4^) JOxwemej^ omncs.Haft<>rtci, quid«Gbmkeeibftadiiorermo<r 

,_ nem habueriiiit,.iinicam uxorem, fciltaetMARIAM, MMcolmi^ 

^otonim Kegis^ Fili^m^i tribuuQt; attamen'con(irm.atio baec 

dteram eum habuifie, &ti$ indicat, ^ajus nom^n .& Familia 

ignpnmtpr. '..^Sv - ^ ; -v ,.. 

^(^ StefhtMComite Monome^^ xpX^ Y^im^p^^ 

(chU Coinitts filiam & hacre^iem , in uxorem fibi CQnjuMiiTctt 
STEPHAMUS ^LESgNSIS Mo^tagnu Comes vocibaturi is 
cft I )t|i poft^ amt$ U3 ;« dfigjlia^tbtx inaugoratiM fiik^ ^ 



CENTURIA L 47 



& Almtri^ B^dmni de Chsfol^ tViklmi de Edinot, Clgramhaudi 
de Ttberona, Baldwini CanftabulafiS| JSi^-^^fi Dapifcfi, UJreS 
fiBCCfM & £i^4^i de Fmkir 

xt ■ 

Z)<>i/4//tf CO^^RA t>i %^ Monajlerh 
ClmMemJu 

ti Tatutario Ecdefi» GIiinia:cenfisr ^ Aiiiiliore C3iiAiadi Tilb;* , 

In Nomtne Dci itcrm. 

CHUR ANS, (a> tiDtn Dci Rcx j qtfi«c|iic pro tfei atfiore iirt- 9««r 
pmdere aliqoKi cti>ra?crit| meiitum fibi in futuro confi- 
dat ; qtfapropter notum (it oiinnfbm fidelibu^ noftris prsrcti<« 
tibos & futnris, qualrtcr pro Dei amore^ atque r«medio.ani« 
mat noftrat, A D E L A N I^ (b) videli eet Rcginar)& hfantiim 
mfirariimy (c) rcs Aoftras, quat ftint fita in Pag(^ Morienfe, 
tidcMcet locum , qm votztckv Croatns ^ cumf onmi apf^dttiai 
ttnacunvMolendinoad Mofraftcritinf S. ^ctH Cluoiacenfis 
&Monachoruni ruoram^perprxccptumconcedimus) quod 
& Jibcntcf fecimbs ; yolumus naftique, U firmitf r per fidc 
.noftrum pracccptuin deccrfiiftiuSy ut S< i^etrus, vel MoAachi 
jp(ius (amulantes^ cHBHcto obtincant vigorcm^pcrpctualiter, 

_ ; ■ abs^ ^ . , 

(t) Ctmrdnsyxitnt eft» ^upd Conradusy Rcx B^rj^uodfx tranf« 
juranaf; 

(b) JdfUnid i(egi04^yi^ui cfat lo^^afii Fiegis j Orbonit AW 
inannOrum Ragis Sbf or> & Conf adi Regi^ Uxof . 

(c) ^/ftflXMteiia/^^^i^] A^QU^^ 

li^. 2 r^ 24. in Hegis Conrikli profapia quia^ue lib^eros nu- 
- • flkcrat r quetf M«i)ldi Rtgiofltf/ ie€iin<fo Confa<{i ntotiy adT^nbitt 
ntkUomihus abqups eiAddatd^ pfioia wor4 fiircepifle^.qno* 
jRim )ue QKiiiio fit.e» hae.csfui v^^ ^r 9H0s tameoCoB: 
f^ua alitftlr Mn d<;fignaivit .;. . : 



4» BIBLIOTHEC^ SEBUSIANiB 

absque ulld pbfiftentq^ vel contradicente} ut autem hoc no« 
ftrund pntceptum ab omntbiis obfervetur)' Scz uemineun* 
quaip »ioletdr,manu.noftra firmavimus^ & de Sigillo noftro 
rigillari juffimus. Data X. Kal. Aprilk^^anuo XXVL ngnanti 
COt^KADO Rege^(d)f(BliciferAmen. 

.,. .' ■ XIL :. , '\ . 

QtnfirnMt/oDonatfonumfat^ 

, a Domino de Simmuro. 
Ex Cattulttio Abbaric Septmfonttum, 

M<9« p^Go MARIA, (a) SerorDuck Burgundie^^ notum (acia 
^ pntfefitibus & futuris, quod Dominus Simon ^' &nemu- 
ro, Qd) maritus meuf ^ teftamentum fuum faciens, recogno- 
vit fe promifilTe Petro, quoiidam Abbati & fratribus SdnSf^ 
Loci^ic) quod nihil mali faceretrebuseorum^ fed potius ia 
pmnibus locis,, pro pofle (uo» bona (ide cuftodiret 9 & prac« 
cipue Domum & Cellarium, quod habent apud Borboniun^ 
iu ut) quicunque fe vel res fuas, ibi repo^erent, tanquam ia 
' ^ Eccle* 

(d) XXrL regMnte Ontdib JUge] anno fcilicet falutis refKtutl^ 
9tf6.'quia Cooradus regnare traocjuiile in Butgundia tranijurami 
tantum anno 939. coepit^ «iti jam cltf. t. diirimus. 

' (a) Marid^ Soror Ducis BttrgunJid'] fcilicet Eodonis HT. & Hugo^ 
nis III. Dacis Burgundiae, tc Adelaidis Lfibdringid Fdia^ cujas 
iion meminerat A. QUERCETANUS, inHlfl Burgund.eap.j. 
tam c tenebris primi inter Hiftoricos noftros eruerunt hujuice 
cartc auxitio CUriffimiSAMMAKTHANl/rarrej. Hifi. Gen. 
FrdHc. Lit. fg. CMp 7. 

(b) SimondeSinemuro'] Dominus de Semur &:de LasyJ illulbi 
apud Burgundos gene^e. 

{c) San£H Loct] olim ita nomlnsbatttv Mooaftetiura , quod hodie 
Scptem-Fontfumy viitgo Sept Fms^ in Borboneofi Provincia 
Ordinis Cfl<M:ciaifis,&;Dioecefis AuguftoduoeiiGs. vid. CASP. 
• JONGELLIN. - . 



CCNTUIWA I. , 49 



E€cleGaliberie(&nc; exccprir videlket bomtcidjii & mceii- 
di^iiis* Quando autem vimim ven<iU ibi force «ontigiflet^ 
tam tlle Simon, quam honftines Rd^ legicima vadimbnia mit^ 
terent) quae videlicet plus valendo tertiain partem prttjA cx- 
cederoit^ iuajautemy fipoft^adragtata dieS|redem^anbf& , . 
eflenty cxteroratn vero poft quatuordeciop dies licicie& libcre 
vendi pottiiflfent» Quidquid autem Domus fahdi lod in ter« 
riS| in nemoriiius, iii planis, in aquis fuis habebat, quando 
faacc promiflio fada eft, totum liberam eidem Domui dediCTe 
& conceffifle} & qitani talem prom^ffioneth credo cSc pro» 
limiram, tamanims Domini Simonis^ qqam meac ; itniver(« r 
quae rupradidafunt, laudo,^concedo 8c dono, 4c me fidelttec 
teaenda promitto. Prasterea Dominus Simon dedit eisdeot 
Monachis in nutnfo Affuiamofijiiiuos (blidp$ debitales, &alios 
duos folidos in manfo ^cofenis^ de Marcilly^ 8t In manli» 
J^mpardmrs, duddecim 4etiarios th fefto ianftiNazarii per« 
loivendos, inmanfo Adenet de Marciil/, duosfolidosintefta 
landi Naaarii, &alios diios foiidos in Carnisprivio, inmanfo 
AfquUbanideDiofepsemqtnrtasavenae,innftanfoA(hdian4^^ . 
tis feptem quartas avenat, perfol venda^ aQmiatim , in cu)us r (|| ^ 
con&niatjonem &tefthnonit2m^ pi^entem canul^^^ 
taaeinixinimineffoboravlL AS.bocefihocamogratkil/LCC^^X!^ 

XIIL 
Fundatio AhhattA S<Vt&oris Cenevmjis, ab ii&f^ 

, ' ' , gone Genevenfi Antifiite* ! 
ExCirtuhrio Qimiac€ii& C<Bn€bii, ab Avttum 

UNictiique mortalium pro falute animac rationabiliter tra-^ f^i^ 
. dareeft nCceflfariumj Domino & indubitanter acceptum X 
Qgapropter Ego indigntis nominp H U G O, Genevenfis £c* 
defiae Praeful, peccatorum mebrum obliteraijonem Dep an» 
auente promerendcfidenmsj %c mecttm tacituS| ^equen- 

Q tcr ' 



50 BIBLIOTHECiE SlfeBUSIANiC 

tcr ethm cum S^ndre(z) RODULPHQ, cactcrisque ami- 
.dstraftaredirpdfui) quarationeloca^in noftra Dioecefi pofitai 
icddnoRTX fedis locum pertinentia, in meliorem ftatum rcr. 
panirentur, noftra indiiftria) & eorum proteAione aflSdua* 
iHaec autem iarpifSme traftante accidit ut bonae memoriac 
ADALHhlDiCb} hnpframx Augu^a, noftri Pontificatusi 
Urbem tngreffa^ Ecclefiam beatiffimi ViAoris Martyris Chr)- 
dfHoratndi gratia intraretfquat^omnibus, propter quse venerat^ 
ritcperadis, eundem locum Monafticx difciplinac &^reIigio- 
«iscongrui fore profpexit, & ut id omqino peragerem, con^ 
liliumdedit, {lonfnulto poft tempore, ejusdem beati Marty-. 
ris memtH*a inytmire nos contigit, argenteo loculo diligen- 
«iffime recondita, quac hai^enus per plurima tempora Jiomi- 
ntim afpedibus fuerant occultata; his autem^fan<ftifIioiis 
taenibrilabhiimp,<AiaB diulatuerantcautifitmelevatis^&ftre- 
il&tflltne> ut dptirtftoftt, procuratisi in FeftivitateipGus Mar- 
tjnt ^Seniore mflro Rbl>U'LPHO, tkmna quoque Regina 
EGILDRUDE, (c) maximo etiatn conventu Epifcopo- 
fmtl, Comitnin & aliorum Religioforum ic Nobilium Vifo- . 
rUKn Cimgregato commnni confilio , ftatuimus eadem pra:« 
l^ Martyris lAembra, fub ara ipfius Bafilkac efle locanda. 
<;ui&.elgo cHkptUfki opus devota mente com^leviftemus , co- 
gltare mecum coepi frequentiusy ut prxdiftum locum ampli- 
ficareminmelius^ ftatuendo fcilicetillucMonafticsreligib- 

nis 



V. * ' t < 



(a) Sim$ri.2 ideft|Domino»in£mxLatinitalisIoqaen(liformttla. 

(b) jiddlbeid} Vxtit Imperdtoris OTHONIS, cujns^tamfanai- 
. date&virtutibas corufcamdefctipiit ODILO cimUjueiifis At^ 

riii, ejus contemporaneus» ^. 

-\ i^} -^^^^^ EgiUrude^ hinc coUige Rodulphupi IIL Bafgondiae 
tcansjuraoktlegcmi plures habuiifeuxorest hanc (cilicet i%i£» 
dniknn anuiUs Hiftcmcis nlemoratanrfc Rermengardam vel 

<- Jir4i^j»iS«wr^VEiLCETAN0 »fi.Mitrffmd.lik.4.€.2s. 



CENTURIA t \ 51 



nisviros, qui eundeixi lociim religions exoraarenc cuicibus;^ 
icioordini co&gnuscircuaifirQerent'habitaculis} quia vero t<( 
eQdemloco nonerattanca facultas pofieifionis^ ut aliquis ibi 
potuiiTet ordinari loco Abbatis 9 memorandum ClunienRs 
Coctiobii Abbatem) Odilonem, ad hoc perageftdumevocavi,~& 
permifSone Domini Rpdtslphi Itegls^ conrehfu etiain fratris 
e)us Burchardh(d) LugdunenfisArchiepifcopi, carterorumque 
Comitum & Nobilium.Virorum hortatu, pratdiAum k>cum 
fan^i Martyris Vidoris ejus Ordinationi comm^rfi, ut ipfi^ 
/uiqQe fuccefibres praelibatum locum,prout potuerint^ in ole^ 
liuslludeant reparare, & no^rdrum rucceuorum authcmta- 
te, deinceps in perpetuum pbflideant. Hanc autem conQi- 
tutionemnonideoftatuimus, ut a^poteftate noftrae Eccledc 
aliquid (quod abfit) detrahere velimus i fed tali hoc geri« 
mus diipoficione^ ut pradidlus locus in piorpetua valeat ma- 
nere religione, 8c inter noftros fucceirQreii.C^uiiienfi^qcK 
Coendbii Abbatesy charicas exccUentiffima firmetur, &apuil 
illos noftra memoria fpecialitcr obfervetur i.SucceiTorum pnof 

G 2 cer<» 

[d) BurcbardiLugdunetfPs Ar^biepifccpii] AdvetteiuosSurcbar^s 
Lugdcinciifcs Archiepifcopos fuifle» qaofum frimus Roiiilfbi it. 
tnrgundix Regis& Bena Rcgioae £lfus fuit 1 ut ex fuodatiottc 
Monafterii Pateroiaci patet Aher vem Cmrsdi Fa^ci&kvLtf 
& f^olfbi ieriH, Regis Burgttndiae Prater» de.quo htc («cmo;at 
ik* V9Ciliaiites & errantcs PARADINUM dc SEyEA* 
TViAiu Ar€biv.JLugd./Ub Barcbard. fubkvamus, ^iesduoK 
bas Barchardis aaicumcbnflarunti licet di\^rib tempore vixBi- 
ffiot« ObiternotaetiamDAVIDEM BLONDELLUM 
in GenedUg.Franc. deceptumimflre» quiBurchardum lecuddu^i 
Archtepi(toptun Litgduneofem Aymcnis Qtuefenlii Comitis fiU« 
ttmfoifle «t. v« Tabul. CmdAs Gen. 

Blaamfi fimdationis hiqtMGvca fibo ^ fc Cm^leiiMiiinloMiinttf 
con^cere fadle eft, eam drca Ani 1019. (biptinB fuifici quia tuuc 
Hugo Genevenfis PtaBriiiJlodolpfaps gfc cog n oawttQ a^i* 
gcQs^fc 0^0 AbtMf Cluaiacc&fia vivcbut. 






^ BmiOT»ECii SEBUSfANifi 

tcrea hprtor & obfecro (inceriflaBaffl ckaritateaiy noftraro 
iKj^entur &a con&rmatione ftabSire devodoncnit <}^tn fia^ 
tueire ciipio preptev (akttem aniKiainstn Sttcceflforuaa no- 
ftrorum IL Eegis &CHUQMRADI Regky pro ftabUi- 
tate qup(iuc Ecckfiat m>bis a Dominc connni(&>, conceden- 
ibfdticei: Clttffienfis C^obii Reaoribus^ <Mrif^^ 
pore oidinattQn^m pradibttd. loci ViAocts.Mart)rris Chriftii: ur 
in eodem loco nEiemoria& rdi^a perpetuo valeat obferyaFii. 
& ip(i de ccdifQrtio Religioibrum VirorumdiutiuspofEntgrar^ 

nafietio CluniacK 
Kr eod«m CamiKirio Cltiniacenfi.. 

<i?^ /^lHandbqciidem iti' multts terrarum partibus bcneficium 
V^ Clunienfis Ecclcff* innotuit, ROSSELINUS (a)J^ 
'^Come^ Cenmamu 8c fanAat Su^nac^ in remiffibnem pec« 
catorum &orum & AntecefIbFunvdedic> & in perpetupnicoBK 
ceffit.Eccrefix Cluniacenfi Bafilicam deFonte^ovox cnoL Ci« 
meteriisr & Qmnibus^ appenditiis^ qu»fita eftrfuprai^n^, {b> 
juxtaCaftruin Bellimoaos, (c) ita(cilicet,tttomnes kominet 
MonachorujBaibiaccipianromne fervitium Cbriftianitatis^tam 
in vita^ quam in nsorte, ibique iepdi^tur aon folum ifti, fej 
^mhe» illi> qut gratiam beatorum Apoftolorum l^. & P: in quo* 
tum hoiiore Rmdat^ eft Bafilica, petierint, &ibi fe contulb- 
finti cof!ctl&namqneMoiiachisGIuniacenfibiis^bidbniDea> 
ferviemibus, Decimati\ omniumreddituum Caftri BeIlimon« 
- tiis & tot;iusCaftellanii£,.& duos Fumosj^qpbs in codem Ca-^ 

ftra 

- ............ ■ .. ■ — - ■- . ^ > _ 

(a) flt^ffwt/p^Ja)».} TO^lbltoitt.iiM^f^inAgtyrffm^nifftyifL 
(bXfi«>«'nw] flimiueftb^'aft«. 
' (e) MwttftuX dmmatf, Difym kodxei 



r« 



CEKTURIA l 5> 

jftro habd>ac> ita Mbynros^ qood.ecitisterminis per anaummi* 
Biftro» miitare pocenint ) & de tribus Fertis^ quat^ apud Pott» 
tem-Novutn iii fofeanitacibu» Apofblorum P. & P* fimt ^ & 
luai» libefam& immimem illam. videKcet de morte & atia» 
nim duanim medietatem, & decimiam omnium reddituijyKi 
jfiMrumde Anglia, atque quandam medietatem terrs apu4 
locum - « «> - ita ut & qms ex fupra di<^is>rebus aliquid snde 
Mouad» aufenrety tantumdem Jfoftitis Vice-Cbmes ipfis B^ 
ceret, ac fi de fuo aliquis raperet > & fiquis Baronum fuorum 
eerramiiiam vel vinea», (eu aedificia fi») auc atiquid afiud 
praefatat Ecclefiat in deemofyHain darc voiuerit, hoc idenv 
Kce-Cams Rojfelmm, (^ Rkkardus^lms^t]v^ 
ae fore vohittunt ; & quidquid in feodo tUorum jufte ac* 
qmrerepoterunt, coram Deo & Apoftolis P. & Pi, & omnib^ 
Cmdis le fervaturosi^tam ea, quam castera omnia^ c^ae adprat* 
dvEtsm Ecclefiampertinent, promiferunt Burgenfes^ feu bo* 
mims Monachomm Pontk-Nwr^ pro millo toik hSto alicui 
4Qo4^ faetaht» nifi in CuriaPrioris) &fi qiifd deConfucn 
tnitinibus Vice-Comidi retinuerint, vel aliud aliquod deli-* 
Attmfiscerint^ nihti ampUus quam XJL nummos profori» 
£i&o^ Vice*Comtci aut ejus^finiftroreddant) fitd ftliomici- 
^umab aliquo pracdidosum hominmn perpetratum fiterit 
^cubi| qitamvis in Ciuia Prioris ad jus veniant, tamen de 
hoc folo Vice*Comes medictatem habebit , & Prior ^Kam t 
Si ver^ afius homo undecttmqueveniat» & fimile^opus pero» 
geriti aoc etiam majus ifto, etiam infra Cimeterium fupradi» 
Aum incrare potuerit ^ aut fiib cuftocKa PHoris ejosdem Foci|^ 
de tbta terra yice*Comttii fanus & incolumis exire Scebir» 
Burgpn£b autem^ & homineiPrioris^ ita liberc^ 8c immufie» 
concefifit^ ut in nuOo negotio fucr peragant) pramr caufa^hel- 
1, «oc cau(a perdendf Caftruffl,. aut catifir cuftodiendit Cat^ 
llnim Bellimoims : St hdmines defint^ tantum hoc faccre 
ilebeat ^. ot idem Vice^Comps aut Seaeli^hidlttt ejus Priofi 



.54 BIBLIOTHECifi SEBUSIANifi 

PonusNovi^ luprr liac re fupphctccr pccendu rogaret. Hanc 
Cartam CONSTANTIA yki^-Cdnmifa precibi|s Domini 
STEPHANI,(d; Abhatis Clumaeefi/is UudMt^ & cum libe* 
rp fuis concciriCi & ne obliyioni tradatur. Ego R O S S E L 1« 
N US Vicc-Comes. Sigilli mei caradcremuniri ftci« 

V • XV. 

Donatio SfinA de Corona Dominh a B. Ludavic^ 

Rege^ Monafierio Agaunenji* , 

Ex Ctnceliaria AgauneniL 
i26f. T UDOV I C US, Dei gratta Franc&rum Re^. DfleAis fib| 
A^inChrifto Priori&.Conventui S. MaQritii Agwnenfisi 
falutem & dileAionem finccram. De pretiofis Bcatorum 
Martyrum Agapncnfium corporibus, qux nobis per Venera*» 
bilem Abbacem & Concanonicos noftros> ac Nuntium no« 
ftruifirveftra liberaUtas venirabilitcr defttnavitvcharitatem 
' veftram dignis profequimur adlionibus gratiarum. Mittimui: 
autem vobss per ipfum AbbatemSfacro-fanSa Corim^ Domimc^ 
ffmam unam^ quam propter redemptoris reverentiam /peti* 
mui^ a vobis dcvDtiflimc faMiorari, & ut 90S& noftroS) veftris 
orationibus habcatis fpecialitcr comm^ulatos. Adlilm Fd^ 
rifiisj^ znno Domtni M. CC. LXL menfeFebruarii. 

XVI. 

Formtda mtiqua ManumiJJionis. 

" . Ex CartularioCarthuiixMoijtis-Mcriila. 

1861. Tp Go H li M B E R T U S dc Afncriis^ (a) DomiccIIus, hotunci 
^facio univerfis, quod Ego pjo me, & hacrcdibus meis , & 

., fuc- 



; (4) StjPfkaniAbbAti^ qu) vivebat Anno 1173. quo temp^re nodtia 
h^ecfcriptafuit y^Bibliotbec, Clumac. 
(a) S^nam uffamji extat aiUiuc faodic in Ecckna Agaunenfi, uU 

' pie colitur» 
(a) Buf9ibeftusd9 TlfnerHt.l Domiow S; Juliam fupra Rcyflbuaan 
'V flttvium in Sfbufi^t . ' 



r ■ __ 



CENTURIA t B 



fucceiroribus xn perpcnium , recepta fiquidem tertia farte, ut 
tnark <b) cft, bomrutn Wl L E L M I, tilii quondam Fetri Ch/f- 
valet de Montefantet, didum inquam Wtlefmum 8c haercdcs 
fuos mcrae Kbertati dono & trado, ipruncrquc & fuos quitio 
pcnitas, & conccdo Domui & fratribus Aiontmierufij (c) Car- 
Uiu(icnfis prdiniS) perpetUQlibere poffidendos^lin^aliquain- 
terpellatione^fcurequifitione a me de ca^terofaciendai tn 
prx&to Wilelmo^ SucceflToribusque & rebus fuis, &promitt09 
sne^praeftitGk}uramento &{kipulatione (oiemni, omnia prac- 
icripta bona fide obfervamrum) ncc & vcnire contra v^rba 
jrd fado, & renuntio omAi auxilio Juris Canonici & QviliS) 
|iec mori & con(uetudini, per quam poflcm contrayenirCf Sc 
Ipecialiter legi dicenti manumilfiohem fervorum irritari potle, 
&fervos gkbae^ad priftinamfcrvitutem reduci poife. In cu- 
jusTci teftimonium praefentes litcras eidem /^. tradidi. Si- 
giOo HUM BERTI Capellani noftri S. Julianingillatas, qm^ 
mam ego careo figillo proprio^ ($ voh , qttod iUudfigtUum pro au^ 
shentici habeatur^ i^ robur obtineat f^ SigiUi authentici firmita- 
lem. Datu m Anno Doviini M» CC LXL die Jovis pofi quinde^ 
pam Vafiha. 

xm 



(b) Ib mms eft\ T^t^xyx Svffii prorfus eft confuetndo iilay qna 
Dominus/quifervum, £ntTMiUdbUem aut Manus • mortuae 
bomincar ( ut apud noftrates Scbulianos loquimur ) maDumit- 
terevellet tcrtiam bonorum lcrvi partem, rctinebat in pretium 
libertatis concei&t qnam confoctudincm (ecuti (nnt C ARO« 
LUS VL FrancorumKex^ cdidox4C2«& Scrcniffimus EMA' 
NUEL FHIUBERTUS, ^4^4/k^4 DuX| Edidomanumifrorjo, 
ann\i56i. ' ^ 

|c) Montis lierula] Carthufia cft, apnd Scbufianos olim Valli^ & 
SteiAani diaa, vnlgo MlQntmerkf juxta Rfyilbvizs fbamm^ & S» 
JttlMniOppiduau 



f((J BIBLlOTHECiC SEBUSIAt^iE. 

II' ■ ■ I I i T ■ ■ P I t I 

xvir. _ 
BuUa/iure^i CONRADI Rofiumonm RegU. 

^ pro EcclsfiaEkrcdunenfi. 

£x Tabttkrio ficdcfie fibiseduseofiSi 

txK Ndmbe Sands & ifidmduat Trmitads, 

ti^y. ^f^ONRADUS, Dei gratia Rimanorum Rex 11. ^ileimo^ 

^ \X^\s Ebredunenfis (z) Arcfiicpifcopo, ejusque Cmtstis 

Oero & populoi gradam (liam & bonam voltmtatcm« Antt* 

qua confuetudo celebris^ & Imperaconim (nftituta) Regum 

^ Romanoram ^ difcrctionem follicttant} quatenns Ecclefia- 

rumutiiit^ibusftudeantproviderei Clericosdefendereibona 

illarum ad laudem & gloriam nomini Clirifti iilibata bbferva- 

rCi &nealiqua impiorum tyranoideaflSigantofi maxtmcope« 

ramdare: Siquaetiameisdem damna cruculenter inlerancurt 

pie^S: mtfericorditer rcformandoi eadem refarcire i imperialit 

. Itaque decreta non deferenteS| Antcc^orum dementiam imi* 

tando^ Tibi vencrabilis prxtaxats urbis Wilelmo Archiepi- 

fcopo I & per tCi Ecdefiae tuae& Succ^oribuis tuiS| Ebreduneii- 

fis urbis votO| noftra Regalia concedimus juftiti^y Monetami 

- fedagtumyUtraqueftratdteUufkf$fiuminisDuranti£} concc« 

dimus etiam tibi quaccunque in Regno hoftro Praedecefrorum 

noftrorum authoritas, vel quorumlibet ptetas Prlncipum Ec- 

clefiac tua^ & anteceflroribus cuis charitatis ftudio conceflQt \ 

verumtameni ut donatioifta firma &ftabilis poftcris tuts xeer- 

nalitefpermaneati paginampncfcntcmSigillono(li:oinfignt« 

rijuflnmus. Si quavero improborum t^meritas confirina* 

tionem iftam pratfumeretinqnictarei Banno Rcgalifubjaceat. 

Hujus 

(a) Ebredunenfis\ valgo Ambrum^ A^om maritimaram Metropa* 
list tunc in rcgno Ardat^Bnfi fita« , Ideo Romanorum Rcgei. dc 
Imperacpres, <]ui (c Rf gcs etiam Arelstenics praedicabanti Civiti^ 
t^|n'illai«lt£c€lcGan varixs dcc<Nraruntfrl^ 



CE^TURIA !/ 



Hu}us donationi^ teftcs eiTc. ^plumus EpifcopoS| OrMium 
.BaiUieprptnf Biirehv4umj^xgznxig^m^,B^^ Qixmii^ioXtsn^ 
ArnulphumyC^vict\\xr\\im Conftantiehfem, ^^j/^/w^wElichc- 
riam, Archic^aconom, Jiogeriunh Sc aliosmultos.' Annp ak /«« 
camatiane Domini M. CXLyj[I. .anno yjaro X. Rcgni €juj, 

LiVtfrrf Prot(Bionis Immmitatis y MonafterfO 

tiuncelli a Vuildmo Corniu Valentino cencejfa. * ^ 

VU.I L E L M U« (a) Pidivienfis ^ Dei grmta Valmtmui d- %!%%: 
mesy G* Abbati .& f ratribus liuncelii,. (b) jlki pctrpetuumi 
Nobilitatis inG^nc indicium «ft, ^toue^ljtdii Aoilri ^po(ctc 
Attthoritas, pupiUos ^ 'Viduas d^^endiCCCt jc^ftodire^ yadiciuBi « 
faccrci juftitiam in neceflStatihiti ^is jpauperib.tts mihiftnrc; 
' Hoc atteitdens & diligcns Ego IKtiiieL EiSavienfis cognomiiie$ 
OJ/icio (c) ycro Valentinus Comcs^ (k dhriiia ordinationc, fraH . 
(rcs Liunccili (ub prQtcSionis noftrae juTcipio numine, 3c per. 
jtotam ien:am noftram imuniniss a Pedagiis ^ <.& oom) yioiea» 
tia & a^Sliofi^ , atque liheros cooilituo , eorunnique me craMb . 
fcrvitiO) quatcnus corum clccmofynis & orationibus a pco 
* catis mcis mcrcarTcdimi» acPeo p^inipotentii Domino oiieQ;^ 
pcr cjus mifcricordiam Tcconcilijtri* 

H 5CIK. 

(a) JFilelmus'] Ademari Comitis Valeatini £fiu$| jat ex (cqucsti 
patetcarta.. 

(b) Liufuelli] vulgo J^rf /, Monaftenum ordiois Ciftctdtnfisj ifi 
Dioecefi Valcntina Bona^V^lis^lii. • ^ . ; 

(c) Offido Comes] titnius Comitis Valentint taoliim etat tonc ^ - 
gnicatis & officii nomieb, non patrimonii. 

G» Abbas LiunceUi, qui hoc donvtn Tccepiti vivebat An&o 
^ xi8}« ideo hujoscc litcra dau ad hunc anniim rcferri.dcbct. 



/ 



5S BIBUOTHECiB SEBttSUNA 



mU 



xix; 

emejfim sA endm Cmkt Valeu^ 

VUiLELMU^ Ca) Pidavienfk^Cbiiiei Vafentimis^caiii- 
verfis Calkellsmis (va% & BmjuH^ atque homiciU>us majo^ 
^fibwii & tttitfoftbust (aluteflfi ft debitdth amorent. Notum 
iic otfinibu^^ 111« DofyiQm LiuncelR^ & omnes, res ejus mobi- 
itt & iitiifiobiles, m fecuri^re mea & proteAione^ atque 
j^^rWi» (iifcep^ pro hoe magnam mercedemapud 

ItortunuikivJEfum Cnriftum ft e)us Micrcmianfliffimami in 
^)us honorc proedi^Domtti fundata dignofcitur, promere* 
rri. ^Aiidifi quidem^ qtkDdTqQtdam peftilcntesi & etiam de 
.Tiemi mea & Ffttris mei Domififi Ademari, Uttncel}en(ibm 
Jnjurkri nonnietttUttr, & bMM eorum rapere, & violcnter 
alidacerc iton^iorniidant., Nfando igiturVobis, &firmiter 
^frsecipio , ^ut ttemo veArum mantim miitat de caitero in 
^Mxdi^hif fervos Beatar VirgfniS| vel res eorum i & pratcipuc 
sn Ahlos, qutbus in.montanarum dcgentes anguftiis, nbi fua 
•mnja neeefTaria habentfimo^quantumpoterttis, eos abaHo« 
wn\ in)uria , &. inqttictatione indebita^ defendatiso Si qui 
verQ vcftrum de eis juftc cotiqoefti fuerint,. LiunceHenfcs fe 
Bare )udiciD noftro prpmiferunt. Quisquis meorum homi* 
jMim Mandatum ifttid transgreftus ftterir, (ciat fe iram meam 
|lt odium incurriiTe. 

— — 1 ^ - ^ ■ /■ . . 

. fz) M^niirctipcutquidamCodex» loqveiTs dcWifeltnoPi&afvienfi^ 

Cbmite Valentinot ifujus uxorem FhyippinTn quandamX^UER- 

* CETANUV fiiiflb fuTpicatus cft. Ait eum tiupfifle Con(k^0ae 

Diend, quae cirol Mnuili n%o. Rsm^udi Bauciam,.A»uficani 

Erincipisf arhafc etarfie. Hujns Cartae meminenuit dariiluni 



IJNI 



CEWTOltlAt ^ S9 



Cdneordia inter Bcclefias l^lwaUcef^em ^ ConfA^ 

£x Cjutnlario auflMpenfi. 

Cttz & f ert Gt omnlbu» (ignificatio, quod «baororeiCa» f ijw. 
cvM^EccklCwThie/ti SiCaJliah»^ 
i^ ^ & fiEpe inter NovaSc^f^O») 8c Cmtmmiacerfimi<^ 
«venaiatafutt af^rfMr^BremetenGAbbate, taocPrioieM0f»> 
liceofi, &A»gmzmfOwM»ccnBCimer9no, mat VnotpCott^ 
taoiinK, fic in pace ffrminata ftetit: Placuit Uv^Sfffhm 
dafii Abfeati^ (d) qui |udex & coociliatoc tuji»acp>tu.ab 
Mga» ^x^ conftitutiis crat^ tc Bemmh Afabati fiKdidaFft 
coinmuiuapit»lol4o¥aHcciifi&A«»rtW^ 
attonim locotum Confratrii>un n abAngtttuoeiPrioleCon^ 
tan^fue, miUe quingentot Iblido» fecufienlct^ eo paAo & te* 
tiore ftccipeicoti uc prft&ta. contfipvedia lo peipctsio. delM» 
&fcript»i«ceret: ConcanuniaceniG>4iutem,prniiA»»'Bcd0- 
fias4 tum bcnoficiis&appcndiiiii fuis, firna» & perpenukpa# 
J^cep» luberct & poffideitt, quod laftum fi«Mm & confit- 
matuin R»it , ex confcofu & volufttate omnium praediaaruil 
otrqam. Et AtiMii Gebenneofis Epifiwpi,^ & Apimut RA» 
Iriacefl&i <»m Adw>catu»lmju»rei m»fM€.£,mimai>»t» 
^uHmDtmm, fridaico IraperatortrfegnaMe, & gueiw 
^cnmMedioUooifibusagitante. |i fimttefte» f^ Cope» 
'^ ' H % Wnti- 

"^nttJii&C^if^y yuIjgoTbief:& Chaftiiio»» vici «rPooM 

/. N •r^^^yi^ «ilebrc Mooafteiium Ofdiois !^ 

monti» Cineffiraaicet, juiuSqfit oppidom, No»*lefe, ^ 
/ \ cmtMthMtttfeml Goott«M<fc*riw»ttw inPag» CdycMttiifii 4e 

fla»fopt»fcnnon«»l»ko»»W' 
.^, J^^jf» ji*4«3 SJ^cli«ctt4«airfa, inPiiadfawPede^^ 

^(«)-»m«r«^toJgoBiWi»AF»M«^®^«^ ;■ 



l«wi 



^o BIBLlOTHECiE SEBUSIANiE 

Mauriancftfis, A. Fulciniacenfis, R. cjus Filiusy G. de Vtvlfci- 
nO| jff. Pfior Aquae-beUas; & feVe^ odines Farochianl Thiefiif 

Donatio Rodolphi de ^oria CarthufiA 
-' -' ^ Valonis. ■ 

fo e}usd[ciri CarrhufiW Autograpfio » hofiS ai fLP. Compain Socictatis 
. . Jtfii eidiibita: 

ECjO Rodo/phta de Thorta^ (a) pro rcmcdia anfmi mcac, & 
prb^anirna Patris mci^ Raymundi de Fu/cifttacoy {h) dcdi 
&conc:e(fi uhdQf caballatam vini'puri> in vinca mea dcMour- 
vant, Dbmtii de Vatorte (c) annitatitti perfblvendam , ut indc 
ctlcbrentur MifTaeinDomo Valonis; ABum anm Tktnmi 

' •;.,^"';!;.:y:r : XXII. . ;.•.•"";■ '• 

'" '~ Ex Gartolario Monaftcrifa«niacenfi$, abAuthorcCIimla» vifo. 

J074. %6lfefanus,. cpgtibmehto Grofiif, (a) annb Pomini M LXXI V. 
jI* a^havit Ecclefix Cluniacenii Ecclenam S. Laureniii < pro- 

■ ^.• , , •. ■ ' w 

-• I (il) tMnlfhui dif-Tk^s] cujas Nobiiit pc^eritis adbuc bodie du- 
-''s;i. ^^ ^ 4gr«jPufci<kii^enfi, i^ Dyn^fiis de,B$ugy^ 4e BtlUcgmbe 
. |..f, ^\'^ £^tuze$uer.,'i .f «^. - ,^ 

C^ Rjymunai de fyla^ corniptelam feculi^ cum Filius 

nlioffoititnedcfignetur, quam pflCcrQOj Filit aamqae ditio* 

si mtA fuarum ut plutimdm aomina uiurpabant. ^ . 

(c) Valone] Carthuiia eft in Montibus Fufciniaecniibiis, volgo Va- 
fc) .:V ion^ unitaCarthuIuedeKtpdliay ad Lacoar Lemanom , |oafta 

Tbonom oppidunt 
* (a):6i»'0^]* BraYiccdanit UsceMafOiti &aUorQm locorum in Pago 
Matisconcnfi Domiuus^ qm tnter Bui]^ndiie Proceres locum 
iisre primQm teoebaty five ob geacris aittiqaitatem, five ob di« 
tioBttm^plitoduiinu - .: ^* . ., _ . 



.•1 H 



CENTURIA I. ii 



. pe Matkconems (b) ultra ilumen Sagons, & quosdam Man(b|| 
cum hominibus & pertiiientiis fuis, Gcos in diver(is lociiin 
Matiscoiicfio ) nihil penitusiibi in praediAiSi vel (uis reti* 
ficndo. " , ^ 

^ : x:x:ur; . 

ComeJJio mfeudum Alkvrico^ MatisconenfiComitif 

a Monafterio Agaunenfim 
Ex Cinceltarit S. Maurltii Agaunenfis» 

^n^nomtn^ Dci «ternf* 

QUicunque res Ccclense fubulu (^eneficii acquirere de(i« 90» 
derat ^ a^ ejusdera Re<^ribus Ecclefiae fuf&agium & 
tuitionem petat, quorum videntur fubefTe dominatL Qua« 
propter omnibus Chriftianis notum eiTc volumus ; Quod 
nos Fratres de Coogregatioxie ^^Mauritii Agaunenns Mona- 
fierii^Meynerius videlicetPrzpofitus^ fcu & cxteri Fratresy 
inibi Domijno faipulantes , qivliter tu Alhrke^ (a> Comcs 
petiifti humiliter, & quasdam fcs nofl:raS| qua^ (itae funt in 
J^ag9 Warafcufn^ (l^) in Camtatu Scadif^ium , (c) fcilicet Ec« 
dcfiam, qua^ e^ condirudla in hoiiore S.Petri in C^cArl^- 
.canaycum om^ibus appenditUs, quac ibi afpiccrc vicifnturt 

. ■/'.-.• H> • . .- . : • 

^ (b) Prcpi MjnfcofimyS.Lznnniii vlcus, hodic eft in sgro Scbtt- 
fiano jtiktd Araris Pontetfr, qnafi in Matisconcnfi fiibuxbio^licet 
a Matiscenenit Provincia mmimc depcndeaCr 
(^\MH€9 Cme's\ aHbi vocatur Alberim M4$iu$netifis Comcs» 
qucffl de-Narbona cognominalum fuifTe Sepenius (^Swjulid* 
nm pcrperam fcripfcrunt. in Efifc^f. MattH. f, 64. in Amiqn. 

^(b) bi f4go mufafium\ ea pacs Comitatos fiuigundiae, qux Scb]}- 
, i lianis ^onm-otina ^ft^ olim vof;abatnr Pagus Vardfcut^ five Co* 
jsiitatus iF^r^/!:^. , . - ,. 

> ^ Jn Omitftu ScpJingum'] VfiUh ea eft , ia qaa Salinanim Offu 
ivm% viilgo Sabntf aSafinis ita ^diuiii 



<2 BIBLIOTRECifi SCBliSIAKie 

FifcumFnuiciQmiCumippeoditiisfm^^ medietaton deFt^ 
fiingfi, &qindqtod9dtpfiilmmcdieta^^ peitiiiett 0nurk4- 
f$m Fifcum^ oim onmiDt» ippenditiis fius, Brgctnm, & quid- 
quid in (aliciis habere vidttur ex fupia dida re , cuiir omfii» 
bus aq^pcQdiciiSi poteftatem ilnrm^ cumEcclefiatKAIf/m/f» 
sum 4^B(mis^& oowibiu appeii^i^^^ Altarif Ecctah 

liam S^ Mamini in CamMa0a« cuhl poteftate ipfa &deci- 
inis, & onmibiu appen^tiis fuis ^ & aliis 10 has poteftates 
infertis , ubicanque acquirere poteft. DeTuim vero i^* 
teQfei fcilicet (hMOi^ 8c quidquid in has partes pertinere 
yidetur, dbi & filiis tuis Leutoldo & Him^berto/poft; tuum 

fxceUentijSbmRej^e, coacedere dbboremiiSiqiwd &iufedmii^, 
cavo^ncione, iit annis (ihgidis ad feftivitatemS.Manritii, 
c^nliim perlblvatis adfraereSf fbfidos fnginti & feptemi ad 
Secretarium XIL ft>|idoS| a Ttirma Jurenfe , foKdos duos; de 
unaquaque Ecctetia fblidos XVI & de* ipfb cenfu n^li|entes 
non appareatisi & fi negtigentesln uno «nno foertdsi in alio 
dupliim (omponatss^ & hocfiiperihlbtumi alienarepotefta^ 
tem |i9!n )i^catxS| ied poft veftnim c&ceflum omnis tntegri* 
tisKS.emdioratai quandoquideml>omihiis-volttertt| adnos fe« 
vertatUTi & h«c Vrdsfiurii (d) firma & ftabiiis peraianeati 
cum ftipulaiianc fubnixa. Meynerm, Praspofitus 1 confeafit 
& fub^pfit). M^SAmm JLevit^ pmlenfit &.fob(cn^pfiL Ckuoeh 
rsdusljcviUyi.eiuAefyim,ljc^^ 

Ego ffewicMsGynk, Motailus | hanc Pntftariam fcri|>fi| 
datam die Dominico^ anno V. (e) rc^ante ChuonradOt 
pomino Rue« 

^ ^ XXIV. 

(d) Pfd/lMrLi] idMT eft, «{optf $ffui Feudiflas BfncSdttin, diciibiu 
nos infeudstioaeiD , five in icudum concetiionMii * 

Ce) Anno rJ} aim^ V. ft^nill^ Cwtadi cadk 19 aomm Gkii* 
ftiW* 



«BMTURIAt 4i 



XXIV. 
^rmiJSo Cmliehfii ^lSjipmm di Sdrano» aHor 

.rmipii Comitsm Praviifcue ^ounm, Rtymmth 

BerengiirutOnimtgrdumif^ 

JtAidihPBtcgte AqMa& 

AHno ftb Inctrmlmne 0mm MCLVI. iixroegoCuiSeUnf \u$t 
ikSanma» tibi RAYMUNDO BERENGARU, Comtd . 
Barchtoonenfi, & Nepoti mo (a> Rtymffidt Berengarii, Fifio 
f ratris t» Berengarii Rayitiundi , qood fi SKeplnt/tsg (hj uiof 
MajHmnA 'tU Baiui» & /ftr^tf Filins ejitf , & Gutfelmitf , & Bert 
tnnchU) & Gisberttis , comcnoti pef voi, auf per unum oun*' 
tbmy ve) nuntios veftros, oni ex vobis vei ambobut y{c)0$»_ 
fhrttm 4t Trencatattia» €ttm omnibas fortifodiitibus fois, finc 
vcftro BtffMM non redderent : Ego Gtukhm tk SiAfane jani 
didua, veoi^m in poteftateoi veib^m, vel nepotis vefiri, vel 
yioram, qoi loeom veftrum tencbant sid decem <ftel , es q[uc» 
avobis^vclveftriscommonftusfaeroyTeiiUudrcieroMro/i^ . 
Ivicu Cd) Infokt , ficut uodique drcumclaadifiir Rfaodiano} 
2u tamen, qood ibi fccurus fim a vobb peir oinnia^ |»net<f 
€fimicmn ttncndum» fine vcftro Engatm, HfioA indc a^ud 

iHodb 

(a^ iy^sytM'/iM] 0>tmti Proviiid«y^tdR«ymt)BdtwBercngariiJif« 
jiior tocabatiir. , 

(^ Siefkoual iteor Raymiin^, "Oomva a Saucio, & CilSerti Af^ 
fiflt<U.<k>mitis filia % quidquid iik (.ontrarJom rcriDferim Hiito' 
rid noftri, qur SfephaoisePaCFem ajuut fttide ^mfrfgM, qtiletB' 
dam Provin' is < emitem. Alfbnfi Tbolofant, Gomitis, 4» 
Fay(ii<iz> Comitiflsit Frorinciai^Aiant (jaoi omni iie caiel. 

,(c} Cifrtmdif TroKjfiat^l vulgo Trin^uetail^ jozta R&o(£»dBD^ 

fat vtctni» Aretatenfis civiUtiK 
(3) yttuhick lnfiehl dkitut hodie f^aSah^rguef, taSiii ^mtllm' 
dao^Ot ooiTloogeaTlunafcoiM^ * ' 



tWi%, 



64 BIBUOTDCC^ SEBUStANjE 

,11111 > i I 1 ■ ■ ■ I I ■ I 1 

modo non egrediar, doned fu|»ra di&i Stephanig, Vgo filtus 
ejus , & GuikhnusjlicB^rfrmihtSj 8c G/sberm, rjcd4fint vol^s 
dccem milli^ toYido% Melgoriefi/ts mone/a, finc vt&to Engartndi 
& infuper convenip yobis ^ quod ex quo Stcphania fupra df« 
jfta, & Vgo filius cjus, & Bertrandus, &<jisb^ttus commonif 
ti pcr V0J5, vei pcr veftroS:, CaftcUum de Trexicatallia vobis 
fine Vfikro £^gacino ;;ipd€{f re Boluerinjt, exinde adtolleodum / 
yobis Caftrum de Trcopatallia, aut ^c gucrra, quam propter 
hoc facerent yobis, eis adjutor non ero, neque yobis nocebo 
ullQjngcniOi nec aliquis homo 4c tota jerra jri^eji ^is a^jutor 
crit^ ^eo confiiio^ sifcjmco mandato, nec mca jrqt^^^^ 
gratuita^ hcque vobis nocebit ullo ingenia, quod hoc tbtun^ 
ad intelledu^ veftrumiinc veftro Enganno, ficut fuperius 
(criptum,^, ita ^enebo jk attcndami^c^ ^uilelfHus de.Sabnh 
fW« 2dcm.^ui:averuntiisdem fere verbis: Rofi^nmJe Sabra^ 
M9 Raymundus Ropjifkildi de J^QCcamaura^ Stephanus de S. Egidio^ 
Guilebnus de S. Stephano, Petrus de Serra^ B^rtrandm de iMudun, 
Cuikbiiut de Roccamaura, Bernardus Ademofi 8c Bert^andus 
Rabinetj,k funt iidejufrores projftis fupra 4i<^is, fcilicet Gui^- 
wanhsJe.S^ma9^txA}X^^^ £t 

Comes Nlclgprienus B. Feleti^ per duo millia & quingentof 
fo)idos, & Bertrandus de Armadioricis per duo milUa & quih- 
j;entos folidos. Signum Guilelmi Petri, Scribse. 

xxy. - 

J^onath Monafterio SaviniMenJi^^ 

Epifcopo Maurianenfi.^ 
^x Caitulario Af ooafterli Saviniaceqds, nobis a D^mido A £«^9«r/»fr> Infula 
Barbars Prspoflco fabininiftratQ, 

EGoinDiinomi^e Eurardus (a) fndignus, gratiatamenDci 
Pi:sful faii(ft£ Aiatris Ecdefias Mauriana^ (b) cum confi- 
• -- ^lio 

(a) EHrardMd\ alias Lborardus, vel Hurardus, (juianno X015. Cqji* 
cilio Auiae intcrf uic. dron, EctUf. Ped. cap. ff. 

(b) Mamanal voigo S« Jcaa dc Maurieiiae. 



CBt^TlHlIA f. tf 






lio amicoram meorum) pro remedio animae mese, 8c Senioru 
MriCONRADIi?<^j^>Ktiiqtte ejus ROOULPHI Regis, 
fiec ' ink edwi Patris mei, & Matris , & omnhiin PareQtuni 
aneorum, doBO fanAae Ecclefix S. Martini Saviniacenfis (c) 
liloaaaeriii nbi DoiAinus Ditrannm (d) Abbas» oimgrefe 
Monachoram habitarevidctur^EccIefiamlanAiVeranniyquc 
eftfJiVittaiqcisvulgovocatur £rk»/>)utta ripam ^^(k^ 
minia,€um fu# Prcsbyteratu, &oivimbus adiacentiisfuis,quat 
kifra teminos fubtitulatos fitaefunt. Sunt auton pr«tiit« 
rcifitat in PagoGradanopoli/»^^ro^irv^j<^^(c) & termiiiatt^ 
tar a noane ViUisM^ini, a fero terra Vorni , a mcridie Ifaii|| 
Y#lvamiiafepCQatri<Ki6veroMoncetnBenediAum9 &in»U« 
locoio viHatquae dicitur Ba&igcus mBnfuqfi iimimt & quantunk 
ad qpfum adfpicic usque in exqoifitum} tali igitnr tenofft do« 
IH> pt«diAas res Deo & fando Manino^ ut ab hodiemo die 
lubnnjt Seniprvs eiusdem loa in Tuo Doimimcatu ,. 6i mM 
ii^iS) in feftivitate beati Andfeae, ad Altare beati Jo- 
anttir fimSae* Mams ficcMiaB Minijmiff decem foltdt*- 
taacerstperlUvant} S.Ettradi Prarfiill'^ qui lioc donom 
feci^&fitmarerogavit} S. Riculfiquiconfenfit^ S. Leocardl ^ 
l^ksettoflltiyAybert], Adalberri, Defideriii Franconis&Defideric 
fiUo^mEQrardl Data IILKalMfef^ILannoXmreifi 

. i yacfh 

' (<) Siblntnce9^s Monafierii*] Abbatia ds Savigny, in pago Liigda« 
' iiletifi,t>rdin]s Divi Beoedidi. 
|(d) baitAtJNUS AHds.] InCartutarioSaviniacenlii;^4MM 
* - ' vocatur» ^ui anno 1007. cleAus fuit dc Barcluirdi Lugcliuwiifii*< 
Arcbiepifcapi confcnfaf A: confiiio Odilonis Abbatia C^ania* 
cenfis, Raynaldi Abbadf Athanaccnfisi Bcrnardi Abbatia loSJim 
'*' Barbars, Ac Wijgonis Abbatis fanAi Thciaderii, Domiiio Ro« 
^ dolphoR^geiucMiffimcfe^bcntei hatcfuntverbiCvtiilarii 
SaTioiaccnfis. , r 

(e) Sao0^enjr] ideftSabandienfi. Anno XVEL Rqpi Ro^kilf Ito>» 
ps» hoc cl^ajmoChiiftiiost. 



^ BIBLIOTHECJrSCTHSIANNK 

. XXVL 
NafftM.Pfrpitiofih Moffafierii Gigmaci,f4^a 4 

CoTitite Berttardo. 

Ikt CSaiopfiylac» dratni Coin^ufofiia fari&olii ciifa Cdtii&ili! Doriiliu timi- 
dHMruM enuHl(.fipM« 

ANno ab Ittcstfiiatiotte Dolnini VCCCLXXXXVIir. 
Indid. VIIL Curti cdnvtniflenf Ermetfgatdtf (a) Rcgintf^ 
k. ciliiaiPrinci^(b)LUDOVICI///irBOSONISt itt 
locd, <{ul dteieor Varettmitt ad placitum $ acctffleninf ad ejtts 
fnefeatiam Monachi de Gigttiaco (c> Monafterio, ifliffff^ (d^ 
Vide^ee Abba^, aliique fub e)us regimiflepoficit cotf(]iiereflH 
m, it mottaehali humilifate conclamances, quod Bemar^ 
diu, (e) ejusdem Regin« Vafaltu^ , eorum res injufto ordinif 
ihivadaido pofredifl*ec.' Hoc eft Bahnam CeUant, quam olim a 
irODULFHO (0 Rese f«r prsfccepcam acquifieranci 

j|uo(i 

, (a) Brwungf^rdis R^mA} filia budovici U, ImpcrattcU ^ -^gi^ 
^ Provinciae, fiofonb ProvtnCiae Regts uxor. «« 

(K) Princif/s^ id c(l,| I^rocercs Regni. f ljy^i»piVJmiiBo(biiis,qtt2 

pdftea fuit In[i[5erat6r&: Prpvinciac Reif, cognomcnto ccsectis. 
Xc) 0igfrisc0 2 Monafteriufn cft infignc ifl Scqmnk, Onlinis C{ania« 

ccnfis, non loogcab Andeloto CaftrOf vufgo Gigmy^ 
iiyjiemo'} ex Comite» Ab&as Gfgniaccnfis Ccioobii a ie ftindatif 

«t; ut Authof eft StGEBERTUS, //> ci/wi. oJm /y/ . (ffu.'tx 

ooflo Avi^CdroIti(&i conftruxitCluniacuBiCcenobiooi in Ccl- 
. Ig^ Gingiaccniem ea conditione, ut Ecclefia CIuoivccDfis ao- 

AUatimrolveret Ecclefke Gigniacenfi cendim duodecim detia* 

riorum. tiodie tamen Gigniacum a Cluaiaco dep^iNict 
" {jt^ terndfim'^ furpicor) oecvanacrit cpitjedunitBernar^um hone 

fuiircComitcm Plantapilofam cqgnomioe^ f^x co temporc vi« 

ycbat} cujus dittoocs io Burgundiam uiram^ue proceode* 

Tbintuf. ' * 
^()^oJuIfJ;0 k^e.J e)iis nomiois L Biirgoo^iaBTrwsjuraoae, lcili- 

<fC ttti jam fUpra dijkimus^ . 



C&NTV&tAi, 






^od tam bcnigni(Iiaia^& ypopr^bilis Regina^ qoam omnjts urr 
jiecyflDyque co&fl^Qptium locorum Principci dili^eoter Atten- 
4?iM:^9 dilsgcptiiisqu^ au^icnt^ , piaedt(^uipque Ikrn^dui» 
in medium vecay^riu^t» &.cur ca^^cm rc> iienerert initerroga: 
jrcn^it. Xpl^vaujt^n^ xe(poiidi{ » per dpnum tiidovici pr^di; 
iSbs ro ie cencri^ ^rpdcrc , ^ujujs jpfponfionibus iicc Regina 
jcox^SpoGf^ nec aUicpnicnjtijrf digiium forc djjudi^9irerun.t, fic 
-tonc igrf per j^o%^ i^'n;!^|^ di^qm k).cum inpracreti;^ 
^^aomf^JMnAflVCipivfC^ 4^M»ltr;(;jesasdi»n re^ Aon jnyadore^ 
^|K>lj^ooait. Tun^c^ his ijta !explctis^ ^KHt Dominatr^ JEtegine^ 
jam Abbatibus, guamfratribusca^cri^i jhinc frmijtatis jfcrib^ 
/Itpf^vmp i4^u^od<:ince|^.contradiFe^tP^^^^^ lo^ 

^m i|uicco tf^ncmiC ff^^^. ,^^ juthxc nptitia jtnaneiip 
vjleat^rm» j|ec najiioxsm t^p^;^ curricula^ manu pro- 
pria»manibiistam£pi{c9porum,)quam Pro.cer^m, undique 
jcottflueimiimi ftrmayit, afiirmarigye rogayit, &Bernardi, qiu 
invcrpiraram illam fecit« 5* JBrmcngardis Reginpt , qux lieij 
)uffit9 & firmari rogavit. S. j^qfi.agm^ Archlepifcopus Are- 
htpfLh%j^^^.4n^raJt(s^ Canifix CabilweQns EcdeAsp £pifco« 
pus, S^T^t (S-atianopolicenlrs Epifcopus. Richardmr(%) 
gloriofusComcs,firmavit. Km^oComesfirmavit. ^^e^Co- 
mes firmavit. Rattrrm Comcsfirmavjit. Teuham CpmfP 
firmivit; 'JBf^^/i^^iey ComesfirmavijC^ 

I>!otitia ConcordU. fuper morte Prioris de Cujsji^ 

Cum Abbate 0urenji. 
Ex MsiHrfcripto Codicc Camerc Cooifiitoroiii PaidiC f^vi liber Xrfac^iiiii. voqk 

EfhkBUtuca^ ComitiflaTreoenfis Pa/atinay nomm (acioonif 
vcrfis, pncfentcs literas infpedluris, quod dilofti & fiddes 
^ I 2 /ffieit 

• ^'iHttrduenGs, &DtaBurgandi«. ScApociDsRicardus Rolliliionis 
Comcs, Abbati;iram Vcxelkcf A: PoicAine fimditw; QUliR* 
CEl.i9$ttifi.MHrffind.Uk.:i^€rIL * ' 



^ BIBLIOtHEC:£ SEBfelSIANiE 

ftiei) LucardtftaLamberti de Barro^ & Petrus fihus ejus , iH 
pracfentiainea conftituti, creahraverunt| & fidudaVicrunt) ft 
Viegios dederunt Joannem Brebant/&Petrum.deNfa(rey»'^ 
quodSimohinusdeBarrOf Fitms praeiati Lttcxyfuper foris fiil 
Aoillo> quod ei imponitur de morte Prions de CuiTy^ ftabft 
arbitrio & Ordinationi Venerabilium Virorum ^ //. Trecmjk 
(a) Epifeopi G. (b) Abbaris Ckiniacenfis', & Fratris Haymardi 
NTcmplarii) videlicet de poetficentil (aci6nda, & de ratisf^ionfc 
exhibendaDeo& (c)EccIe(iari &ipeciaHter£cdefiatJurenfi>ft 
Cpifcopo Beilicenfi^ pratdidae Ecclefiac Abbati. (d) Sctchdum dk 
autem,quod iftudfa^um eftdeaflenfu &volttntatepraefatiE^^ 
fcopiBellicenfis^&B. deMontefandaeGermanar, & fi. S.PetA 
cte Barro, Priorum) qui cum prae&td Epifeopo coiram me, cunfi 
hocfieret) affuerunt. ^oEpif<!opusBellicehTh, cumhocfM^ 
Td^ affiiii & fadumiftud conceffi & laudavi; &SigiDui(i 
meum appofui in teftimoninm hujus rei. Aduim anno Do- 
mini MCCXV.menfeNovembri;' 

xxyiii. 

NotitU Comitiffk VaUntinmJis^ fro Abhdie 
UmceUi. 

£x Cartulano Ltuacellaoo, 

NOs FLOTTA (a) Domina de RGtonu^ us^r quondiSjiiii 
Nobilis Viri^ V^ilelmi de Pidavia, & Mater Nobilis Viri 

Ademari 

(a) H* Trtcenfis Epifefi'} Hervaei. 

(b) G. Aktstis OMidc.} GiulelmL 

(c) EccUfitJurmfi'] MooaftmuineftiaafiiEQgtmltJiSfei^, apad 
Sequanos aodquiflinium & cekbarinuim Ordiak S. Beiiodidi, 
volgo Sainft Claude. 

(d) ^M^/i] BernardifcilicttaThoria, qui, dcpoCds Epifcopatoi 
infulis,ez Epifcopo BcUiceQfiele&js fbit, iandi Eogendi Jonnw 
fis Akbas^ retento (emper Epifcopi Bcllicenfis nogiio^iait tn A!- 
florid StknfiMA P4r/. z. in Ef. Bellic^ monuimus. 

(a) liQihiDmkkidfJtaiMij} lifcfiiii naor WileimiPidiritnfis, & 



eSNTUIUA f. 



Adcmari de Pidavia» Comitis Valentinenfis. Nocum Bicir 
ixius miiveitis ^ prxfeiiiibus pariter & fu(i|ris ,, quod , cum di- 
lcordia vmetetur iowr Religiofum Virum^ Dominura An^ 
d«eai&t AbhtM» Lmn^MkDotxixiSj nomiiup dfdbe Domus ei 
«oa parte, & Petrum Sahioci fuper hoc^ quod diAus Abbaji 
^iicebac; quod prsrdi^i homines poffidebant & diu poflede* 
nnti quaedam prata ad Tertium , quc funt de dominiodiA^ 
^omttk^candmi partibns comf^omktentibm in nos tanquam 
in amkttin ottEnmunem, vifis ^ auditis, quae panes proponci» 
te volnenint i diicordiam taliter concordamus : videlicet]) 
^aod homines fi^ra difti & eorum Succeflbres poffideanc 
•eadem praca^ fuhannuo cenfu ^piinquaginta folidorumVien- 
nenfium» ih figaiim dominii^ &;de novo invelliant difta 
^ata) '& fm inveftitura folvant dido Domino Abbati de- 
cem libras Vientienfes, Adqm in Caftro de Grannaj^' arw 
Mcarnai.D(nmk4lMCQl^m.mfnfe^mH^ 

XXIX 

Dorutth Moru^erio Jt S$x. 

Ex veteri Codicc M.8. 

AYfncy Dominus de FoHcigniaco ^ univer fis praefentem pa* x 126. 
ginam infpedurist setemam ia Domino falutcKQ- No- 
yerit univerfitas veftra, qood Dominus Stephanos Miles de 

I 5 Rou^ 

flMtcr Adcmari Comitis Valeiitinenfis » ejus nominif IL quod 
Iracusqiie incogoitus Hiftoricis npfttis» itSfUt fi i/..£ CaJici^ 
dt^fufrs €4f.2S. kcmfimm^ fides adhibenda lity Wilel* 
imim Pidavie&(em prioiis nuptiis Comitifla Dicnlt nupfifle 
aeccfie efti a qua nullos habucrit libcros. Catcrum l>)rna- 
ftiim W^ Atfiif ^ apod Ddphinates eiTc in Valcntinc^fi Comi- 
tata* ohiter Doumdum cft» a qua dcpendent jptf«/ Raidni^ 
ekMiertnm & S. Nszdriui, Stemma Domus Roist^aBt ut tt 
figiUo bttk carts afjiefifi» patsti JUUatum fcutum cft^cum fim- 
tata corpnidct 



yo ' BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE 



Romys, renunciatis feculiim, & regulariutn Canociicarum xe- 
gularem habitum m manu Domini JacolM, Ecdefis Ac Sis. 
Abbatisi fiirciptens, deditDeo,& beattMarias&Strvitortbut 
^ccledae de Six^ pro falute ^nimac fi», & AoaGcflbium ftvi^ 
rum, quidquid decimanim habebat in Parrochia^^ Mymry |/ 
Geneveydon, ie Granneche, & tenemencum <^us» cum vinea^ 
qux prsdifttis Geneveyim facicbat tn perpetutim. Nos veix^ 
qui fam di^m domum, & ejtu poflfefliones, fanquam^PatrOr 
fius & Dominus, ab bmntbos dc;fetidere tenennir 5 ksmc gIcqp- 
mofynam volumus, & promittimtis con(ervare4 & ut ilU 
donatio firmiter habeatur, & magts intcgra ad preces utriut- 
que^ fcilicet memorati Abbatis de Six, & praedidsi Stephani^ 
pratfentem cartulam iigtUi noftri dusdmusmtniiminoiioborai^ 
dam. Hu}us ret tx^t% funt, fordofm, Capdlattus de Gsftfll» 
lione. Roitdphus de Taloire. Wtklmm de Boege. jNS^ 
telmm de GraiUii{z) Milites ^ & mtiki alii» Amio Domiitf 
MCXXVI. 

XXX. 

(a) Namebnui de GraiUif^ e Graltiorum familia Nobili ortu«> cfttflfc 
spudGcnos noftros (Baillage dc Gex) ici pago G^benncnfi (e* 
dem habety ubi a^uc Caftrum de CrdtUy ( (tve patrio idtoo^a* 
te» GrdiUy ) vifitur. # Hinc prodsuot Domint deVJIe U GraMd 
9cie Vtygti^ qoi iotcr Nobiies Sa^^fidc; noa ukimimi Jacoi^ 
tenent$ & oliiti prodiit Dominiis deGraUfyf Milcs« Aqmtanix 
Scne(ca]kis » circa annum 1300. qui rebus pro Eduardo &ege 
Angliae ftrenue & fortiter gcftis, Vicecomitatum Benaugii & 
Caftellionis)iabiiit,^filiumque reiliqutt e}tiidem oomiois » qut 
StMCd Ftijera^ Comitis Fuxi fiirae^ nupfit» e ^u^ Pefrum Domt- 
num de Grailly , Vicecomttcm Benau^, Sc Captalem Bucbi, 
Jtr^Ai^r^/irPctragoricenfTsmaritnm^iirfcepit; konim unicui 
filius Arcemidldmy Dominus dc Orailty, Benai^ii & Caftcilio- 
nis VicccomcSf & CaptaKs Budii» IfabtUamgaxiam^CAiiVDlvi- 
tusFuxiifaanredBm» tncoremfaabttir, #nnoi38i« Ia4ft«<|ma 
Bohna Bofbonia^ Cottittfii SabMdia^, CaftMnim Greilliaci, 

Vill» 



CENTURIA I, '. 71 



XXX. 

DonatioOdonifDucuBurgmdUy Monaflem 

San&i Andochih 
£x e|usdcfii Monafterli originali Mtuti. 

ipGo ODO, Dux Burgundi^ ^ notum facio praerentibuJ & ^W* 
•■^futuriji c^odRegnaldus, Viarius meus Eduenfis,(a) ad vo- 

-lanta-' 

— - - -• ' - 1 - II ' ■* ,1 

ViUs 6c Rctoli inveftituramf Petro de Metitagne Domiccllotf 
€|iis nQfitio» mfdiante, ij.Stfpumbris anisoi^yi accepit^ quO"« 
nun pofteritas afltimpto fuxi cogDomin^, Comitei Fuxen(eS| 
Lautrecios» Candallcos» t^urionios; Fle^nfcs & Meillenies, 
Bcn^arni Principes, & Navarrx Rcges, aliquot /lupehdo even* 
tu gloriofe protuiit ) hujiis tei vcntas» quac nulli hiftoricdrum 
noftrdfum miiocnit) ttt6 pafet^ quod anno 1447. die 14« 
Atfgufti , GuiMmu^ A AHngloyHouAttst Dynafta^ tanquam^ 
Francilcss a VeitoetoMarituSj ilbftfi Joatfinj a Fuxo Cafteliio*'. 
8ts Vicecomitif Grailliaci) Vflt« magnx & Romli Doniin^ 
^NidQm pmftitit pto quiiiuadam rebii5| a CaftrO Rololf mo^ 
tentibtis. Qui quidem Joannes Faxuar Mal|^retaeSuftblcienfi| 
Candalat in Anglia Comttiflkt matrimonio fe junxit^ ied cum 
ia pugaa, Anglorum partes fecotus , a Regiis copiis jure belU 
eaptusTfuiftet & detenios; Gdft$ Fuxus» l^us Patett LongiviN 
IkComeSt MetUiae in Arag^oia, Gra^liaci» ViUae magoae & 
Rotuli DominQs, ot filium a carcere liberaret, MargareCae Can« 
daUacComitiirae» ejus uxor! fubveniret^ & fe erga creditofes Ara« 
gonios magno aere exonetarett manddtum dedit Peiro de 
CrMiOf^ Domicello & Arnaodo fionin, Amanttend fiio, dic 
^Maji 1455. ut caftra GrdiBdci^ YiM magnae & \kouAi ven- 
ierQit, qtii.hu}us mandati ylrtute Qrailliaci Caftrum» cpm 
omiM jutisdidiofle, de LudovJci Sabaudi^ Ducis confenfii» 
Ludovicb Bonnivardi Confiliario, CambcilanOf & Ducalis 
hoffntis Magiftm, in Geouenfi Civit^tc 27. Augufti cjusdem 
anni vendid^rtinf. 
(a) Vurim mtue EAteKtfijy iiem et^ aptid EduenfeS, quod Divionc 
Vicecomcs Majori vulgo Mairc. Viaiii dignitas olira iBduas 

futro- 



BTBtlOrHtCiC SBBUSIAN^ 



luntatem & inftanciam meam, (pontanca etiam voluntate> 
gu er pivit & donavit Deo & Ecdenae SMnSi Andoclui EJuenfisyi^) 
Gaknum Goifioy Sc hxredes ejus^ in perpetuum pacifice pofll- 
dendos* . Prseterea notum fieri yolo^ quod quid^uid habe- 
b«m in Alherto de laCoruee, & in haeredibus ejus, pro redem* 
ptipne anims meaci & PraedecciTorum meorum, przfatx ec* 
clefix dono & concedo: Decernens igitur, & volens^ utram- 
que donationem firmam & ilabilem io pofteram permane- 
re, figilli mei impreflionem fed pnfentt cartulae in teftimo- 
nium apponi : Huic fado interfuit Venerabilis Gakerm, 
Eduenfis Epifcopus % qui ad inftantiam meam & ad preces 
Adelinae, & fanftimonialium Sanfti Andochii, pnefentem 
cartulam figtlli fui mimimine roboravit. 'Huius rei teftes 
funt Dominus Guido» Prior San&i Symphoriani^ Hugo 
Eduenfis , Pracpofims. Seguinm , Dominus Caftri cantnL 
ifuo, Miles de Edua. Regnaldus, Viarius Edueofis. Regnal- 
dmdcBelna, cognatus eyut. AAa luec funt Sdk£ apud vi- 
cum San^ loannis, io domo R<^ialdiVicarii. Amt^ verH 
Jncamati M.CLXXXXV. 



XXXI. 



fupremiMsgiftrattis nomen erat, qm jas vit«Ac acds in Civei 
habcbsCt Fergobretum vocabant, nunc dcpravato nomioe Vi«f{ 
dicitur, ut nobis plena manu cfftindct VencrabiJis & ClarilG« 
mus Dominus THOMAS, Canior^CdnemcmBditeffJis^inXvaL 
Educnli Hiftoria. 

(b), SduaiAndocbHBdmnfit] MonaftcriumViipnam eft ia^tvitaCe 
EduenG, Of dbis Sandi Bentdidi, (bli fcdi Romame fubditumi 
quod oiim Sanaie Maric appcUabatiir, poftea Sando Ando- 
diio dicatnm, a Bruncchilde^ Franconim Rcgina^ fiiadatum , ut 
« eptftol,S. Gregocii oaagni Itfuct 



XXXl 

'''^feMitrerlfi)ar^6ie0op«:^' 

Ut^hrwiis^ ad (fiios ^rcreivi fcrlpiani i>er»eiieic^'iXMAp '^ 

ltiMm:|iii4<idrt»it^«)Iudii 1i:ini«bfitttn^f>^tt»i(Mle(eiit{liftliK' 
Bocefittttqtttid £go feiciifi40ytati!»»4renet]^li Ifetri & Ootiii^ 
fldnofl^ fienpatj^} BbreduttjDiid AMftiepiftiipo^^ <oni!ftlb«»' 
iHlK^i^i&lialKo In 0r«4Mii«ff Cmttte, JfiA iaMil^A69 

tSlStiMt StiAttk, ' ia «i^us pA ^teftinuM^mi ^rtfftlifeslitcera^ 
aitt^%}tt«M4«f!tttiiw|tie2!l«riidmTi ^'Afttfi» »t«tf;/liite> 
ik^.^aMVitfp^iCiiinM^M^^Ocmlii^^f^Q^^ fe^ 

'(Jb)'fiuiirieis] vulgo-Oiorgest^DifleccfiEhttduneQfi. 

(c>*f|rcA^rr<l,i4flfc4otis5 oUm«irinpMobrog^,<ui)(|b»,i&tfii 
fas«' iii dotem jnuHenb^s datM, Vetdierias pj^ rennoae io- 
a^aM,ua&c dote(n,Ver^e|pi|n appelhnint. ^,. . 

^j^^IiBiiQaHffiffi^mj^esl jfteatrix Delphina ea fuit,<njuf 
flutec ^tnx, iEUinerii a Sabirano, Domini de Caftcllar, /k Gaf 

. fend«,Conatif&Forcaldiedwifi5. filia. QUERC ET^NUS 
, , . mJH^^ptlfb. ^, ,<: 4c ftatres S AMMARTH ANI , hI^. Ge»» 

' .fr))wr.)^4natnpoipiUO:Ania^rict<cuin Beatiice Delphina;!^ contta 
;.v,^\. hn^e tabnht^d^ «^itactisu qu|ia)W» «F «« »*««« ^ 



74 BIBLtOTHIgyjrSggaSIANig 

" XXXIl — — 

Mx AcCliivoCMmCairiwtortttCcfflbattBlls. 

fm^ CAoolai)^ ^cete(isi« ae Domui DdH qiue ih h,ohore btfait 
»-? J?€trl, AfoftpU Cfariftj. fita vWctuit<appd VjilJiaj ^Atfi»fc«* 
^>j^!4») <|9tt'«ft'mpagp£<|lieftiico4:. £g9ri)W$lefi(i,ELDiCf 
G A StlD IS , CQgicaiM Deutn & falutein Pomkii !U)DtILPHt 
tkgU.naftHi ac remedium animae )u^lis mei, quqo^ambor 
QIB reCN-dati^Ms, Ajtiemih) Comiijii, ku pro abfcUucio^ 
Bcfaciawrtioi m«ftrvim>.4( refi^fip. ParcetiHg i}Qjftn»niiikVi 
fiWBpGt mi|ki"?(0(lttiitas;, iK aH<ii^.t)ffliecbus mcisffcytjiA vd 
9iancipiir, <|UK ipfe bonie memoriie.cip.ifai tklegavic, ftmtr 
moriale ruum^ i|ttem ipfe ii^ volutitatem haMifat, poft fe 
coi»fl^«t«rf|r^rS0ere jMffit» HC a4 ipAMyi' lQ€»i|X.faoilHm^ 

ifa:^ ^ dono } ita^ue ad ipfum altare & fepulK^irfiQi i^giiv 
qui »3ii eaidate res del^avit-, ubi & ego tumulari opto. 
l^tifiun iluaii «udiuilinicantai m pnt di fta .Tilla fttmatit, 
cMm «miii 4P0 ibi atpkiafice,- pntoicrliocj cpiodwiCguhacoicm 
Fehcuu» habete Tideor; Similiter dono ibi idiltt res In i^fo 
• .•> i .': . .rf- . • , . .■ :. pagb, 

n t I I r ■ t M i i w T- 1 i ijt I II II I Mn i ■ i > r • -^^ 

(i) Sdtimdiii'} hodic iiAt^ l^trfiyi in G<fii Batlivata, ad taCM 
• Uwani ripam. 

(b) 4r^ij&^^/) lcilicet .CeWfitsenlis^ a quo anttqua Cotniftim 
^ 6en^<rf)fittiii tabiila GMcalogica, quie io Gctacvenfis Civks^ 

miiia, in cujuieotnmcndationcm & liiudein pltira deinceps da- 
turi rumua^ iblas fupcrftes eft SOttlinjfmm & Excelletingimm 
' '^» Ifeiii/W, ALBEHTUS EUGENfUS A GEVJEVA^ 
'tMhn fSt Pdntdlerii hidrebip, OreUMs immim P^irgi^is J£- 
ks^ SdkduJU Equitdtm frdfeRm^ rcrum liiiHkriuiU gi^iia, A: 
pluribua Lcgation^ua daniia 



« I^gqiJiT^ m yiiiai Q^r^e,tivk Maafuni i^domioieatuni, cvpx 
Bcdefia JQ Itonpit, l^ejidifimx VirgtoU ^wxt.fmniifa»^9 
ppfOiditMs.iU^i iirpicicop^a^ffiuiepro ino,'$)uo44o vMh cjpe* 

. cr ^becfir. . lode mpigr^/r vi^a fimilicc;!- dQi|o, 0|DAet 
ros, quatitu pp<64ere videor^tam Mapnini indomiAic9(uip, 

Sod St jUlud fub jam dido pago. Dooo c^iam ibi aU»s liet 
> iplb pago, & in villa Fflgerm» quidqifid ibi ^pid^^ ifd 
r»d me pertinet } pr«^^ fipF <^iiod .in GoHot^o M>erp Kifkiy y 
,.bpc eft , am t^iips qiuiQ jgp^i caialibuf/fum xdificiis, (^ 
;,indaimaicatiS| qjiam':^ iocolinijdf, cpm i^^is /k uiKQrjybfis 
jsonim» qui if fas Colmcat proiervire Videntur, vioeii , pratis 
& Qrlvis, rivik, fontibus, alpibus, jirbonbi^^poniiferis, & ii|i- 
. foimiSp^ c«J|is ^ ifulultl^ omnibos ad ipias ref pei^nentt. 
' bop^pmfiii & in ocnnibus, lid ijp&mflocum £io<^ni, vel li^ii 
Red<^busdono, l<^i$c |T9n$nindo,'|lc ref^o m>hi lenrunif 
iSi^ViOveontWolieriftm, cnm nxore fu»; uTum vero ^ fr|i- 
dum de ipfis rd>us, vel fervitium de ipfis mancipiis diebus 
Oat mec miM relerv^ . iS^on^o tamen annis fingulis ad 
fij^^sH^m.^MAi P^ in cpnfum Slplido^ V. adCaaontCDs 
'^arai' l^tttuefieviii Civitatis , ob memodam & refrig^riuni 
annHum ipfinji defunAi. SimiKter poi): me 0uianc'annit 
finguUs, qui ipTum locum regendi priore^ fuoiint, ad ter- 
^.«ninamiBftiixitum: fiibje^oneta vero ac patrociniom, vd 
niam dc6pnfionnm ad iam di^Mn Ecdefiamt^evcnfem» 
«olo fr dacemo, ac eonftituo, obi DotHhm RICULPHUSCc) 
Pontif<» & JLedor adpfie videtur omni tempore, abcque dl- 
-4kiȣpntvadiftiaciei & fi ulaoimpoKC vttinim & confticudo^ 
. ato iftam Infringere tentaverit, ant in beneficium, vtXfrf" 
fyfrkm cwcwnque ;diqnis voloeric tr^nsfymp: Qyia Blepmo- 

K 2 fynamj 

I . . j ■■ . ' ' 

^ Jfkiifpht fontijw} cujm mciqjinit j^tniM&am Geiie»a^iiin_ 
Epifcopo|mn otaloguj , ia ^b f mjJwgefiiaiu j^tiqim in «c* 
41«« f oiaitdci '.,_ 



■^6 BlBLl^filteTg^ggfcUSt ANiE 



fyhafflf pcnrcrtere vifus fuerit, fa^ant PontificDm aikhoiili> 

- farte propttifiiMores pafentcs rioftri iir Afcs prrprJds ipfas t^s, 

'^ ftuHictpSiE reirocaildf. . ^ne (i ^uts vett^, k)uocI fieri rtdn 

' acilo^ vEgdy «ut mius meb* de meis hanredibm;'Vcf iqu^li^ 

•'perfona, 'cafithk'haiic ceffiotfeiiil meam, ad ipfiim Idcimi^h' 

Hnta fa^m, vemmdari, auc eam infringerr tentaverit, nqn 

takac evfndieareiittod reoeeit, &, fic Redofihus ejusdan loti 

-'tfb^^ilisf, &;itrip!eniros aiiplam cairtum, qaod ipfas.rds^- 

'^ratasy vel eadcin mandpis mib^ffficaca fiierint, & iticeflio 

niea firma permarieat, (tipulatidtte fabritxa & ElDEGARDiS 

^ Comitiflaey ^u» faanc ceffidnem poft votum&'fidef?omm&« 

'fiim-lugalisfoi feci, &firmarirogavi. . '; ■' v ' 

* , . . Egd in Pci noii|ine , M^iuf LeUta, ai^^tcem VMrifi 

Arciri-C^nc^aHi, & pHtfente atquedif^ hai^ crfli6- 

nem fcripfij SLdatumdieVenerirXIQiLMattiij AttnoJiXIV.(iy 

regmne Domim nofiiy KOD\iL?ilO Sege. ' 

. ' ^t. ■:_y.:-'xxx-iii/-- -'■■• ^^ :^^^ 

j rio S. Eugendi jfufenjis, , ^^ , 

Cx qasdem Bcdclife moaaacadb 

»a$, jpiCki AMiEDjE^S fi» |AS, (a) nocum ^Kioiiiiivet&^ad. 
-"-^ q«09 praHcntes. littQrc pdrvcneriM, cpiad egade co^- 
ieofuj& volimcace Matfis ineae, & bommom^tMorom, dona- 
.vi&conceffiOeo&£ccJefiaeSaf^£ugeodi,in alodio feodum 
de J^wma, (b> .ficiic {kiantio» de Diyooa a me ccnet, &i«jt- 
■• ■••■• ••■••: . . I.- lan 

'^''{i) AnwXriP, tegudnte] c\im RODUlPHI I. iSurgundisc tMns- 
' ' - juranar Rcgis, regnum ab anno %%%. ifKcpcrir^ ur omnes Hifto* 
— ^rtd convenitiftt, anntf» regAreju» 24.airiftf naii cft icon "• 
■pi) Amcdeus ^ominpi ie J4t'\ AfnedeU^nevaf bomim deCc3^ 
- fliug,^^«»w///. ComiiirGlbenncnKsrrcpos, ' ; 
(b) /)ira/u3 Cafitufti eflifi Gcili BalIiYatO|?uJ]^oDivoniie# 



^ _ ^.•l*^!.^.?l?!^^^t^l?£\'l?_l: 'fr 

!■ II»- ■- .i.ii.i z , ''' , '^r' ' ■ ' T I r t 7; i ''" ,i ' "" i ■■i T ^*^ * , ■ ^ 

lam de Sovemiaco, 8c n]fyfmm dc^CtuJa, quod ipfius erat, ini« 

hi mjkotbm concef^t^ & centutn viginct quiQmxe. libfsis Ge- 

benhenfes dohavic^, pro quibut omnibus ego idem C<^cle(]ae 

iiomioium fect^ falvd fiddiratelComitisGebennenfis) ad hoc 

faciendum hatrcd^ mebs^^in perpetuum bbligavii ita ^uod 

*illede4iarre9ibusmeis, qpiC^ffrwn^^^^pof^ T. • 

' feoiMjgium egc f<cci)E€ck&»y ule cSdem ipfe ^Kiet, & fuprir- 

-idiftam feodani tatisblt^ nlc Sgo^ taAis focft>&fi(3ift reliqaii|y 

"^uravii idehritem didem^licckfitf me perpeiuo fervatpruo!») 

neeuflc^AA aliqu(c> temporevel podo me contravemaruni* 

A^mannogvatiarMOCXXV^iiicn£b|ania« i 

Prinjilegikm CarthujpA 'SeSionis\ a DoniiHii \ 

/^ ,,<:.V^%^\.L\ cowejfum. ' \ . ' ; 
' Cx clasdem EccfefieAvtogApfuK» ^ ^ 

Otum ntomnibus^|>i^ftnfet1ittera« inTpeduriSi quod ttiq* 
cjjp pf£himinmafijellij(z)^ &Bugp djleftusi^filiusmeifs^ 
dedimus & cohceffimus in puram & perpetuanr ^eemofy- 
nam, tott Ordini Carthufienfi, & fpecialiter Donuii SeHio^ 
ffir>(b) pedagiumi & omh^ confuetudines & tyAjS^nts per 
tocam tensuD noftram^ & praccipimus fidelibns ndftris, quod, 
quandb per <bi ttMliefint ^ ebi tueaator ft dcfendamcJ Da^ 
UMmmfDommMCCX:OL 

m^ ^ ■ I ■ ■ II ■ ■ ■ ■ I I , „ 

^aj P' Dominus Cui/dli'] id cft Fonti u»» O ppidi Cuifelli in patrii 
nKever&montJsBominus^ 3Tcunf XStpfMU^ qni Laurtlitia; Milonil 

de quo hic fimho, CWfyMZrOynaftani. & tre9 fi&s ftiicepiflrc lc^ 
. : ^tiiif> jqB4ni£D pTipr ^rifi Pomipg deGqr ,- 1. Hugm Albat* 
Spinae Domino, &}. Sromondof Doinino deTrafficlaycotfocaj-' 
tar funt. yy - ,.,.., . ..•;..■ 

(b) SiOii^nis^ Catldtifia eff projpe loiusn Seliufia<roii)n > vnlg» 
Seiiloii. ' ^" ' '. / • v' 



N' 



ttm 



" " ■II , , .. ' . . 1 1.1 ,i f 

XXXV. 

S» TrhmiiJjomno^, ■ •, .- i 

Bx Ctttulario ^dMi ¥o«*fteril. 

NOverinc prdeiitet^Epefteri, qnod GMlUOdf S. Tme" 
rio (a) dedit Oeo & Fracrii»as de Cagmm (b> \m.fitt' 
petuo, quidqukl itmt lubeiMC 'm ttm»nQ de fayifim,^^ 
^piidqiiid juns JuMat ia firflsus |brttblM («tib, qiw erai^lh 
truQi de ViUa, quK dvd^Prmtti (c) ca)«flwaam vevo, qywp 
in6vd>at pro terra de 8«»»', fn-orTui reliqttil « Iubc oc^oia fliii 
qusdem Gtudotm, fhigo videlicet, Guido 8c Gtngo iaudaverunt. 
Fidejuflbres pacis runt, ;f///«^yMi«f'Ooniinus de^lars, Gmk 

filil ejus, teftes Urfredtis (d) Abbas, qui hoic oonum rccepit, 
& VTicardus Sub.pri0r. Aam amo M'.C LXXVIL 



. 14« . i,. 



XXX¥L 
Litterd Li$dovici RegiSy qua PriorMHni ^m^erh 

Jui piffeflate Jua fonit. 

Ex Carodirio M«ptfterii Cliicaaceiilb, $^K.Pm PetnFrsmifi^ Chiffla^,» Stcir 
tMt€ Ji/kf nbbis edico. 

In Momin« San^ & individiiaB Trinittdt $ ApkfS^ > 
%i(9t ThGo LUDOVICUS, Rex Franevrmm, onmibusin pcq»- 
«^ cuum: RegixMagoificcntixopusefledignordtury non 
I fpluni 

. (a) Gmib de S. Tri^eri^] « Sancriverionim famUit» apud Oombca' 
fi:sNobiiisAunU<)iia: oUm CbsieH vocabanmr^ 

(b) C^m] AbbaciaeftOrdkib Giihrcita& iii SdMi& 
Cbiflagn«. 

(e) IhHi\ Victis eft in DombcnfiPriadpfts. 

((Q O/rri&r] prifflas CaflanmAbbi^ ' ^ -' 



Ibluni Ecdefiis Regni be^e|lciis anfpliajre» ireram 8c brachia 
defenfionir ampleAi y. jk ne a dignitate Xoronx it\ manus 
alienas irriceffu tfenipofrii'^TOhnti^^ Nocutn ita« 

que facimus iiniverfisi tam-futuYi^, qiiam ^fentibus, quod 
rogattt amici&fidetis noffri, venerisibilisTirff ST£PHANI| 
CIuniacen/£r AkbafiF , & totws £cdefift^ quaer magnum e)us 
Rc^^ff^fmbi^PfPiifliftKy ^cu)irs R^Iigipqfif^STiioftri 
Qp^ Cff^itztiSf i^jb^bn^^iQfnplvms crqbrai etian^.f ^tkiohc 
dikiti ii famiUaru ooftri, ArtaMi > Prioris de Ambert^, (a> 
tandem Ccctdiam) videlicet^^mwr^ cum omnibus ap« 
. pesiduiis fui^ it> manu & pi^otediooe noftra fulcipimusy doi 
ccroenteS) m l^cclclia ^f^^anfi^ fust unimfo in p^ip&i 
tnum fub Regi^ periBai>eaBt. ciofiiipio & protc^ionc, authot 
fieatc etiaiii ^^ia prohibentes, njC alicui hpminiun noftroj 
fum^ aut alii unquam iiomiiu, liceat cam aliqtio modo aa 
aliam. tranyferr^ poteftafan« Qgod.iit fatum inifiofteranv 
|e imiiK^Hi finpiiK^e f)A^ix«m notari^ 

9i fi^tUi a«ftri autib^v^ c^fir^mri.piiipepimus. ^ Mtmi 
falfh^ <9t$d Fmmbhauiki^anno Verbi Ineamati M C LXX!i(L 
lUgmveto yi^iXXXUl/pHiUPPI, filunoftri, nativiute5% 
Subtos ctiam in^ip^ ioqu|)is noftri caradlcrc 9,.aftantira« 
10 Palaiio noftrO} .%^r#S¥ i?PPP^^^/unt sotpina;: S.Guidonii; 
Butknlarii, S* Mathai Camerarii^ S.Radulphi Conftabula* 
fi]. Daca per manum Hngonis CanceUarii ^ & Epifcopl 
Suesfionis. 

\;:- • . :\ XXXVfL 

.', .^ .1 1 . 

ify Ambmd] Pttoratic«MirJiafcNfiii<dci^^ Osdiftis.Qii- 
iiiacfBfiii 






b 



eo - BI8LI01H€OiB'S!8ittSIAN>E 

; xxxm • _ '• •; - • ; ' 

c lo NomiDcStndr &-iMliti(huB Tomeatii. . 

tMs. CGoALBERTUS»(a)DdmifMisdeTQfre) hiSMftilifi^ 
i-^ um¥etfis, pnkfences littefsls ihf^edurltV m^ ^rid» abH^ 
tarnatipne D6min}l«i;CC if. In fnanu'DonMni AMNftii^Cih^ 
hiacenns, qupnd^m^Abt^is Radingenfis^-ilectifleDdmai M> 
imntit» (b) pro omnifous injuriis Eec|efic 31t, ft aliis niicmtl 
bris Ecc1^fisClaMa<enfil*ffiai^<poird^^ 
fia&m» (t> qaam mieram % {yalfem miSadl ^MtrnkriiodeiS 
Croy int^e &-finea1i^a tretfcmacioBe in^pii^e^rirpoffi' 
dendamfibere&qttiet^vcxcepto Di>mftrio p9Stn6^m'yH 
fimtUter 4edi eident DcvnuUpud Sarrariat, C#| tocuni ^Xkt^ 
numV& iquam fu1l3nibas Aei£M1aairmV'fiMiftr & ctai^iil 
firt» illa via, quc diicit ib EceAfia iilMmy qnitHUiB |iiril 
iUic ]iabebam,& pro damiHisame Itlads hominibosfnteiofK 
tis , dedi dsdem liomin|bus iSe Eccieilc , ut in villa raea de- 
tMyst (e) ab emni iSr^>'<|nanttttilitf md^ ^'^^i^Mftuuih ^ 
immunesjhac cottdloonc, utlj»fi iKmitttrcnti^iiAibi omiieiii^ 

r " " '.' .^ , i . " ■' ■ ■vJ t ? — : — M r :j ; :: ' ^ . " * ' \ .n 

(a) JUiertmt bmitnu Je Turre] i3 eft, de Turre-Pitii , in l>eji{riuna<» 
' ' - iHfnon de Tarre in Arvernia, /icae male opinatus eft Ciariidi-'' 
l^. iiiurVif.CHRlSTOPHQRUS lUyTELLUS^ JnNi/l. Arvem. 
iik.f. €.p. 

-^ goYnimont. . , 

(c) Neyridtmn] Vicus efl tion ignobiils adRkodanum, non lonjge 
a Grole2 Caftro , Neyrieu. 

(d) djcrr^iM/] vulgoSerricres»juxuRhodaniiiibinBiigcfici^Pro« 
▼incia. 

(e) Dys] Callrun^ftpropeiVoMMMv. 



l # ■ I ■■■ NH WI. ■ I l U IMI . ■ 1 1 ■■ ■ i 

jii|aijflto <& tcanjci3iriciii : .ftecognimNetuini «in pcatnomaiafiL 
ilM!tfM^>.&4ft^ Portarum^a&.^ariiin pluranionit» 

fnSgmitfmcindamoj ^Ua,& x.ebiis ykifnMM, nu1)aoi >gar«^ 
.4afii9 4oatiQiiimtMC.cQnfu.Q^^ jioc 

MQ^ea jrttettto, iqiMid!i«ci:^iti9 iifiajtao vpoffit^mshi tiocere 
ImpdAenimy^fipQireiil^dttarj&i^^ aliquid 

fht .ddwfeilubece dopmii peLfi^ii: Hqq ^utem totum ia- 
perpictiHim^ boM .fide Jbryj|tui]um ^ xnA &^ incos ^ Jis 
<|iipd.miHMii :pc.cl)4ic yiumontis £Acef!em. jfqarisim^ xw^ 

.ego fif» tenerer fiiper Jiac dah;itione <vd juraaneQeo^ ii do« 
masTaim6otis..ali^ucMl;doiQiniumi9el jG^ tribueret alwt 
oAfttConxJuptrfe /fobili vd potentiyXi.^ forte ifiiper ,hoc m ttu 
poflet damnum ^aliquotd .evcrnuce. ' ;$'iiper liac aut^m paiSTione 
Ad^er ^cdfdTervaima y «Konftitui iDqminQs Ijugduoenfem jSe 
yi«iUien&m , Arcthiepifcopos , & Cuper >eorum iCapituIa ^de- ^ 
}ul|^^^ '^^ jufiitia iContra mc facienda« ii .;i praefirripds 
poSbfiSbriift ^c amem^mnia ^fiy^i&iptajura" 

wk^Mmfim ffiBiiSdtneig ^ &lMna£de4npGflpittm ierratu- 
sttm%\4Bff!ei4Hief aiitm TeoognitiSne & ijaramento 

meo fefia funt hlantelinmVtyolt\ Am> de Bnitffd, Guigo de 
MerejldJi f>og€rmm ie Lgngesy iSc alti, «gur, fiiper liornm 
omnium.confe(fione:& jttmiiieatoi&ifto M^ii^ixAop fimili: 

•: XXXV in. 

DonatmMmaJlerjoNantmchaSim Jom- 

viBa^^j^Lf&netai^Sex^ 
?Bs ArdiHra .^tisaem MoniftttfL 

N6s Siimn ie fomDtUe^ (a) ^Mifes , Dominus de Says^ Sc «^* 
. / ; NOS ^ 

^i^ amn 4e ViattBfJ altcrius mninuOt^ma^tdtJoiAmt, Cam- 

■ :- ..p)iik^SMeftlaittV4p^>^^ ^^' 



99 BIBLIOTHISCie Smi$!ANifi 

HosLeawUf^ (b) «xor c|us^ potiima Jefiffjisy notwaokthitm 
inus aniverfijf pmTcntibus & futuris^.quod NbbUb V.t/lm^ 
dcus, ^ondam Etocninus ds^Sy Pater dHGtm Leonet^e, bofi«^ 
memorott dedit& li(l%nari ju(Ct Prtoratui.4S^jMmriuf^f(e^ 
tn ^eamoGfnsim pefpemaffi fujnque floreiios^.aonuattm pfsw 
iblvendos^ pro remtdio animz fux &^Antecc{rorum fuorwiii 
& didi floreni nunqttam fuerunt foluti d.do Prioratui^ niefi 
etiam.affignaiii. Mos.volentes ipHus uitimwi vd^unratemi 
prput piehus pofrufflus&debemus^ adiihplierei ittos qtiitique 
lorenot aflSgoamus in pedagio de^s^t^» & pnxjptmuS) tm 
qutsquis pedagium emcrit^five teouerit^ ilto&qiitnqiieflore«« 
nos foivat dido PrioraJtui, vel e)us mandatOy in fefto Bene-4 

- . / ■ . . . ; , ^idi 

• • V ^ - . ) , 

ndy» filiusjl0iiiy^//> Doaiini deJoinville»S^nerchaliidqmp^oia|| 

". & Gi^r^^dc Joinville, Dbxhbi dcVaucoulcufs fratef, ud.^ 

f eudi pfd <^:aftrd de Mdrn^i noftfb Simbne dc Joirtville,pd- 

minb^ddGeic, JoaiimC6Ts^\ Surgundia;, SaKmenfi pomiilo^ 

Sc Avuhctild ft»b, pneftatitot fanA» mehfe Nbvem^ii*!!^^^ 

. oDflftflttitti. pattcm* nii^rem & friittes wmiiiit. QradUgfib^ 

f . ravit CLAUD. MENARfi« infk^Jemvdkmmm^fni^ m 

No^.4dvitamSlMA>vUi. 

} r (b) Leentfd] uniea iilia & luercs Azhcdei Domim de Gez, & Bea- 

•*». . . *f*5^I^^W^^f» iJRSprioag mtorif» . : 

(c) iJar.tud\ infignc Monaftcrium cft Ordinis CluBiactnfis.io B»^ 
gcfia ^ CUJU9 fundack>ftem Sando Amando Trajedcnfi £pt(co- 
po« & confpcratioiiem Sando GregominHiftaKSehtifiana^m 
peram mc ttibuifte doAilEmus & R. P. GODEFRIDUS 
HENSCHENIUS, Socie$atis JefutheoiogUi, in fua ATm- 
jtRenfi Epifcfrftam DyurfbAf .aei)uo pani^iranimo fcripfic^ con- 
Jra Martyrologii & vatiorum cjusdem Monaftcrii tituiorujpi 

" ' Hiftoricorumque fidenf. Quoniam Epiftdla Gngorii Af^m, 
«tati CbiiderifiRegis^ qui fundationem cohfirmavit, npn con- 
vcnit» qiviai idco Safptdm^ diikqf vcrtiisj^novimttSi 4c tao* 
qiiam inteipolalap ad jtak«IOiiqpe^in(Wj«i|^^ 
(ciiBuii ot bcnigftus ^or jidtfc potedt» 



CEOTURIA^ I. 83 



diAi Midia^fis Archangeli aiinuatldi} promJttentfs boHna fi- 
dc«'<{uod contm^tttdidam elcemofjnam & adignarioncA 
iioti veftiebat lo fwurum* (t Nos ^ames^ 9t\ov de NaA- 
tiiacO)4i ^tiquid ret^om faerit de did;a Eleemofyna contfa 
voluntatemMftatoris, vel minus ^lene folutum, vel etiam,(i 
pratdidlus AmedeuS| quondam Dominus defaysy in vita fua 
aliquid de rebus noftris, per fe> vel per alium, minus jufte ce- 
-pcrit) vd habucriti jiHud remittimus & quittamus, th cujus 
m tdlimonium qos prflediftus Simon, Dominus def^ysy & 
Noi Ijetmeta^ uxor cfus, & Nos^^Prior de Nantuaco, praefenti- 
«iiof ^ttcris figiila duaeiiniis imponenda/ * AtSutn in oSava Na- 
thmatk a. UAU&Virgini, anno Dmm U QCLXXVL ' 

XXXIX. 

J)on4twArtalSComitis^Aiona]l^^ 

E^ Cartulario ejus^em Ecci^riji^. 

la Dei Nomiiic. 

EGoAnMui^) Comcs^ GerabU^ (b) quondam nobilis ab Aimo^g^. 
Viiit & Gr«r^^iiffiUu6,reiiifnifcensiiialorum omniumi**'^'^"?* 
OfaaLtMi fco acqQifitiontf^ quanyetiam pro defenfione fa^- 
«ori& mol, Aoncrd Det prtccpta t^s pavef<^0 Dei judicia, 
pro his mctttcnft aeteirna pei^eti rupplicia; verum quia lon« 
ganimis eft Aiper me Dominr patientia, non differo diutius 
-poenitemiat fiibire remedia. Nuper itaque Sacerdotum ac 
Miniftromta Da. adiiConlilittmi quaercns ab eis (alubfc <&K- 

L 2 filiumt 

(a) Artddm Camts^ Logduocofis fcilicet A Porenfis, Hiftoricis 
LugdMotnflbiis ft j^nemiano notus. Henim Comitum ple« 
morcm expeAamus Htftoriam ab eniditi^Smo Domikio de la 
JVI U R E V Ecckfia Mfatukhrifimf CMeffOta Canenico (fSdffiJU 
dign^ffirna., 

Q^XGtrsidil cu^us patcr fiictat alM^^UMiGoiilcs.^ 



14 BrBLIOTHEC^Kl^9tlSIAN)^ 

fiUunri qui dij^a((i€anfc»tee'£kui«dn^ SimdoftifA CMonfMH 
fftacuta, hsc: inter ca^er«»iAihi^ifidiii3emiftiiaoo«^ 
futr levius^ me» folvi peccaca:' Hir faliittiiltws ^rtft^^iis fBq^ 
situsi confideran^r cjiiae & quanta^ etga^ SaiQ^ Manim Moni- 
. fteriom^, quod vocatur Savif$aim9i y (c> cottnniTerim maL «i' 
depraed^ndo villas^ e}uS|. ac; ditvaftandt> a^ost* prmwi/if^ 
Bm^ Mamno alkiuid en rebui» mci^ ^ol^onir tribuo!. l^ 
tur ^^Art^ddm dono de ha^edirate rtiea EfcIeriaE;^<$ M^<- 
univ quaixf regi« Dbmkius^^^^ H UGO> (d> utfft tiHttfigrv* 
ge fibi confB^di Eft auteoaf if^Ta hcredias (itir in ^igp 
Lugdunenfivin^<»Gogniiicenfi', fupor ffuvittmr AiMritKi, «c 
yiila Tbriifiicoy tec^, vinWindomifacatai; cOfti cufcilia^vt^ 
ridariisy cam^s, praCis^ fylvisv a^uii»^ aquaruniqtie decorfibusy 
fervii etiam & ancillisy^ quaOtumcunque in ipfa? vilta vifus^ 
ium habere, & in vifla Cajbcco dian&m^ oniim^ cuoc omtoiBtis 
appenditii» fuisy id e(l|r curtifis, campis^ pratist ^ylvisy&quidt- 
quid ibi vifus (^m habere haeredltatis, & quidquui itv.^^'* 
fiaco & in MotavxAtor Kabefey^ id ^, portum cum pifcatio- 
nibu», terrat cultas & iAcokas^ fcr^os & andllt$ licriuftqtte 

^ lexus^ quidquid ego in iifaedi^ villis^^ & a;uvttla Margfim 
lisqiic irr Ronnencum. vifu» Cum hafeere totunffiaieiittcgrttfli, 

. usq^e in cxqojfitumy i^f^Q Sanfio MartiMrr & MotiaOccio 
Savini^cenf» ac^ (lipendium fratrum^ 0eo ibi ii^etviencittflp» 
pro emendaiione m^lifaAiy pra abfolotioDcr oitonkim pec- 
catorum meorum, & ofluiiiim parentum nieernmr; taisve- 

. fo rationr hanc: eleemoffnattiin dotiakionem^iiers jolB,» ur 

c '. a die 

: (c) Savinut€wn\ )am fuptaf diiiai«scfieM6Bafte0iuQ) OrdijiUS|indi 
«. fien^di Ar , Divo Marcin^ dicatttJif , m pago Lugdttiien(i> non 
r. : . fongB:aJyf?|jpidofaBtefer,; = , 

* \jSy Mh4$ ttuj^y^\ efeeh» fiiTfanncr 9J4. rndiflf. t. conrenttenrc 
Conrado Kege> & Burchardo^ Areiuefifcopa LuRdunen(i» vid. 
CsriHkJatfdngt, 



'efirNTWR^lAt : ' i -; ^ 



K>a<x, 



adis pfaefeiu» fitftiiA^nim io. <ioi»if4p & potdlate SanOi 
Hxtix^^QtfBmitm^f: . ^tmi/e homi^unr Uoeacab bodiot 
•Os^ftV &^ d(»MP|«» qtii<i^^tiA:.4? ifll^ ttb^s zb ipfaEc^lefifc 
•,«ii£drte'&4ti9ii^i4^ei otc mibAyn^c-alicui (^areatumraeoi- 
fudif.TeI ftfQpiiiqppi^vuBjvAec Epi?eop<^aec Abf^r» nulli in» 
^tanfpotsiiisi. : S:4fft^Ui .QotiBAm,^ &uxor)s ejus Theo4e^ 
kergut., (t^ tjfik ittt ^& $rii)»re rogamtint» «f. fhikiafffii 
y^uttti^ i4imftt1krwiiT[lh ^iiltetimBeraMit Mtekm, Leuder 
gtm, Djtfa: ^pef Ifiainilni Gerherini^ ittenfi^Mfrm, reffianu 

Jififyif^EQ^fiA.i^etoniasj i aMoierfoi Genevenjt 

0isfi$eifiyh pforfu^betharo» 
Ik Atciuvo' Abi>«tu6 AImn<kntt«; ,^ 

^Acrbi&nrt» &ctd(i« pcfpetu» Vivgiiiis Mari«> & Satldf lotp^vef 
^*^ VcT^hiirj & Sism^i Atidres Apoftoli', & iltis reliqaiif^ qu« 
m iffa Bc^lefia cotfiTnfuht) <{i^cft coi^ftru^a in pago Gene^ 
lenfcy &in vilisr de FeJMaco/^zy donit ROBERTUS Co^ 
(ncs (b) ^ahto (uoyhoc cft^ Tcrrati^ dominatem itf |^ge 
*6cncvcnjfe>^in vtlFa^dc Pelonitfco manfoiXIL icLunaticum 
tmmnf) & ifios Gafaii^qiios in Pcloniaco habcbanr^ 8c iit Bro- 
fiaca inanfb^ It & in lCumbiattfs nianfum L & Lunaticum 

L 3^ unuM 

(c) T^M/if^fr^w} alibi TctWgiaf vowfur.^ 

(f) Regnante CoffraJo AtgeJ annushic dtcflfi: fed cumr Wugo Si* 

^ viniacenfisAbbas vizerit abanndpg^ usque aid annum iOoV. 

& CoDiiadof moftau^ fit anmtf 995^ uti jaitr ftip^/' jndicavi* 

itiu^t necefle' eft,f iUud' evenifie ab anna 984« us^e ad anoum' 

f («) Pchnidiol vuigo PeU$onex\ \n picece^ Cebenneo^, 

(b) R^terfm CvmKs} vidclicet Gebennerifis r hio notki tref Comi* 
caoi Geb.OneDfiiini' generatiiones, Conr^dmt neoipe» iftius Rap 
hrti patrem i & altetum Conrdium^ RQberdfiliaiiir * 



96 BIBLIorHECiSlt^SmiAMifi 



unumi & imer pratos, & citti^d«, & NMit<«iiaiiroi ILJj^Pdr* 
loniacoi iri Loy^ manfos^fiiMr Fefifliltttf^ap^ 
tnanibf lU. in Mar(bki|iLiioitti€iimufitwfi|'i^ oia» 
fum L in Sevemikts m«nfu*i i. a Avalfftco deetoiaai^de uno 
lunattcoy a Prefcnnio decinvKn dc 0/01^0, i|uat Roberm fii^ 
ad Maciiiaco Cafalem umim cum vittea in(iniut tcncreintfr 
BrefenatU & Acifia & Eftabulo mianfos fepiiapi 9^Sem)^ 
manfum L a Pebniaco mannare L a Fleiinio mamiareLX 
Iftam terram tenent Canonid fex in beoeficiuvH^i in iffiiai 
locum fervitium faciunt, & donat Robertus de itiluft CIu^ 
Ecclefiam de Paciaco , Sc vineajsi indominlcataixi uoam me- 
^ietatem, & Contamtneam indpmioic^afn ui^m.medieU' 
tem, &Bo(co indominicatb\tnam .medietat^^ ^iilirf jtemk- 
fum eft, &4e alia terra, quam Robertus pro Akto tenet man« 
fos XX. in ipfa Valle, in ipfa Ecdefia, qufac Magiftratmn tenec 
ix^ (ex Canonicis, unam medieiaficiQ Jbgb^n lg«i^a^,n|« 
daco in ante; ipfam terram dgnat ^o||iri;|isii(/Ccynqiuua 
de intus Clufks, excepto un^m aif di^tatcKi d« E^lefia de l^* 
ciacO) qium Magifter teoet per deoe0ii|n^//ii;^df9^ ^/g^s^i^ 
^don^ Robeitus Comes iftam terrami ficu,c io ij^ Cfls^sf^ 
memorat pro Dei amore & bona vojunute, p^ aiiifn^.^p^ 
(copi Geroktiy (c) qui locum conftruxit> & prp fLX^yffiZ^^Xf^ 
fui Co9rad//^^ozti\jmx ipfa RQberti^ qqi li^am ^lefipoix* 
fiam fedty & pro anima filii fui Conradi, & pro anima Hugo^ 
nk Clerici, parentls Rfibertif & donat Robertus adUi^ria tn 
S^elpniaco n^ianfum L in Marfolatis manfumjE. ad tecl^utn re- 
parandums & donat Robertus iftam terram de inttisClufas^ 
quac ifta Qirta commcmorat in communia^ in tjili iciominu-' 
' _^ . nia^ 

(c) Gerpldf\ is.erat <}ebe&neflfis Epifcopus, cujus antic)uu)ii Ecclc* 
fiae Geoenenfis fabuiariui)!!» 1n <)uo Epilcbporum Geoevi»n]fium 
Cats^ogtts reperitur, meminie his verbis : Girardm wt^irt^ui^ 
pd Ecclffidm dtFttii^nex fitndsvit^ ^uod iiuic Cart« optioie 
«oqfiTuit. . . 



M»t tit<wfiiMt^eDf;Mi iomo (^ usque-adpri* 

inMni.Uina ffnl^df^^ fnS^r & per tni Fcftivf tatesSandtf 
Maeae, & fcAueei SMufite Antbntf & feftum SaodU VcraaDi^ & 
(eft«0i.Samfiii#4m»r^^ & die 

S^?«mM4iftqi&i&;4di)adl^lMa^ commeiil<H 

raty Saniflis qui in ifta carta dcnominati funr, pro Dd.amord 
^ bon^ v^U/imp^Si pio afiima Eptf^opi Qcrokli i jgui iUum 
lac|up f;Q|i|irox^t, f&.pro.,anipia.H^onis N^potisi Senioris; 
Robfiagdf &,pro^i:9a ^m:adi|Pa{i^s ^bmi^ & pro anitna 
igifii^ ko)|(i|^l &;pcb.4nim^ fiii4fut Oonradii & praj^nima. 
Ugonii Oerici, Parentis Roberti^ & donat Robertus iftani. 
Eleemofjmam ad illos Sandos, qui in ifta carta dcnoihinati 
funt i & pro ipfis animabm^jqitas Dominus pcrduxit in n^ 
tamatternam^ AmecL ^ ^ v,^, . ^ * 

S. kobef1^,^ithktiioiti^ dm ^ firtnari rogavif. 
S.Conradty filii Robefti^ t^i conceflfit & laudavtt ilftacri clee- 
mofynam. ;. S*. Pvorardt tcftjs* S. Valttri toftti* Si vHjmr 
homo j^^.itieifinofyr^am votuerit toiieret quam {U>()erkui 
|ecita4|i<» )fat^ ifta carta denominati fui^t, (it, 

«commmiicatnSf & maediAus^ &damnatus, & anatfoema^ 
fiiatm< &.vituperatii6 a Patre, k FiliO) & Spiritu SanAo^ & 
Sanfta Miir^, J(|i4atrc Domiqi noftri J£fu Chrifti , &.a Sanfto 
Mjchaeky ^m novpm ,prdiiiibus Angelorum i ^ a qiiatupi^ 
EvaogelUtisijMarco^ M?^^ ^upi & JoantiCi & a Sando Pe- 
troy Principc Apoftolorum ) ^ui iia()ct poteftatcm ligafldi 8c 
fi^endt, & a Sando Androi) & a^SanAo Vcranno, & a SanAo 
Jufto^ & ^ aliis 3an^is, quibus ifta eleembfyna data cft^ ^ 
acentum quddraginta quatuOr ^milfia innocentum, qui pro 
([^iiflo pam ftifttj & ab omhibu$ Saridfis bci, 8c ab univdria 
potcftate^ quae in coelo 8c iti tcrra fcripta cft, ut ligams & ex^ 
communicatus,^ damnatus amma & corpore, fictttDatan& 
Abironv& Judas & Pilatos, qui Dosiunofn tradidcrunt^usque 
ad tciicbi^as a^teirlcJtcs* ftatV ^ , 



y 



m BIBU0TAfi<:£$E»QtlAtlA 



jEgo H U GO Mtikofm .de(icnera^ CiV iiMe, fcr^c» 
1>oimmcam Aiiflam cantabam fiipor ^ateir^ Satidi 9<tri| Priiu 
cspis ApoftoloQim^^ui iftamacommuiiicaiiionem & mdt&- 
didiofiemicci|C(mtra'Qa»9iqiiNftam4do(^ 
ilcftruere, ^^pamVjAenittfk!^ 
ikicmorat. ' '■'*'"'"•' 

1EgoBEN£DICTUS,<e) Sanaa^Catholicx&Apofta- 
Ucx Ecciefiae Pratfult xonfirmani tdccrevit ut nullus •homo fu« 
pra didamfiaBredttatem iSani^Maiisi Dei^fMatrifsy &'Sanfti: 
Verannr, A Sanfti Aridrea^^ eorunn'juVeTtfb.ttat(Ml^^^q^ 
fecerit^ Apoftolico anathemad ^t iUbttuflus; 

• %L$. ■ »" ' . 

Ex Cactiilttio JBcdefic S,yia€Mtu jyMucsQaeafis; . » > 



T\Omino firatti Adakifi. £go yf//i^^ & iiltt mei Beraldm^ 
*-' Prcabyteri& H^riiiKr venditcjtes, venditnas^restioftrasi 
qtrx fitacfunt tn pago >latisconiiiffi|an Agnl^i^ciacenfe , :m 
VtOa Varenrtafy(z) hoc cft, curtile icUthirnietiSi & arborfbu^* 
& campo f qui dividitttr a mane terra:Rmnatv z meridie d€ 
via publtca, a fero • - * Lentgando Presbytero , qtiae 
res ititra iftos terminos fimt miht obventae in rpbnralitio de 
parte^tnnViirmel, fhmberti, egtf!ft fi}nmei,!BeraIdusvvide^ 

licct, 

(d) J7ir^^/y?0/«riiSr<FfiffP4] ;qui<;eix>ldoimmed^^^ 

(e) BeneMHui] nominis hujus '0(5hivus Pontifex t quiobiitanbQ 
1023. Ideo confirmafidnemliaDef fecundum HAr^tfif//(^eae- 
venfis Epi(copitempora h€tzm fbifle drca annum 1019. vel 

> 1020. conjicie. 

^ (s^ Fufcidcenfe ifVsrefinM\ Vici funt in ComiUtu MatiscQnenfii 
vulgo tmfe & Varemfeu 



^"Jr.. CESTUKIA I . " gf 

licct» atque Wl&rdm^ Itibi feticiinius fecundum tegem Salp- 
um, (b) tradtnms itfqiie tr^ns(ucuiiinuji| &accit)fiiius dc vo« 
bis ^rt^titn Vdlent. X» (olidos , i&-fro ipib pretio dc ipns re«> 
bus verpitienem tibi faciimjii ut l^ias de ipfis, quidquid vo- 
lueris. S.Alarw^ $.Benadi^ &AldoQJSt S^Hiraldit SBor* 
fiolfi. 

XUI, 
VettdftioaDommN^ntmis,Priora$m 

Cx Clircal^no MontftierU QunUcenfis, 

NO verint univerfi , pratfentes & futuri , quod IfiohaJdtu ie ***f 
tJmtih OO miles» i& nxor ejus, Matild^, laude & afien- 
& filiorum ruorum^ GuidmM militisi Sc Joann^ (ratmm , & 
AnfeUci filii cjusdem Matildis yendiderant. IIT.Priori S. Pe« 
cri Clu&iaceniis de^elna^ (b) manfiimy qui eft inter domum 
ipfius Prioris & manfum Bergamorum^ h ab eodem recepe« 
funt pretiiam venditionis, fciUcet Valentiam quatuor vlgtntt 
'& decem Ubrarum, & tenentur, nt ven^itores, gflrmirf. 
In cuiiu rd memorUm .& tellimonium prslens cartai ad 
preces utriusque patriS| munitaeft (igillo communi Belnenil 
Adum eit hoc publice Sc folemniter apud Belnam, anno 
ab IncsRrnatione Domini noftri JEfu Chrifti^ M CCXIV^ 
mcnrc Oiflobris. 

XUIf. 

^^ ■ !■■ ■ — — ^i ■■iiiii n » »1 I — ^■^— c^— ■— 1M>— —^— — *— — w— i^w^— — — i^w^MMi^ 

Qol) Secunium Legtm SalUMm^ viderint iiic dutbores kujus isouli, 
oui ixiiquo prorfus aBimo cootra legem &i(icam tam acritec 
ieclamarunt : eam non fuifle incognitam jm dmitdiu MidH* 
fcomnfe , Jicot eam apud Sebttfianes 5c Helvcdos vi^uiife p iaiRi 
altbi diximus. 

(a) Nduic] Caftrum eft in Dioecefi Cabilanenfi , unde Nobilts flp 
anti^a Familia de Nammfr^diiK ^ 

(b) M^} ^gQ SeaoMi 

M 



n9$. 



ye BIBLIOTHECiT SWBVSIAVIM 

XUll 
Lugditnen/i . i 

EGo ARBERTUSi (^ Dominut^^ Turre,tiotmtt%ir6 
per pnefences licteras univtrfis, quod Dcminus Rehermt 
Artiuepucoptis & Ecdefia LugcfunenHSf CiC»nteflefiiiift iiiiihi& 
hatredibus mds in feodum&cafamentumyCaftrum SMrtdre^e, 
cum mimdamenco & percinenciis ejusdem^ propter quod 
q(o & batredes mei cenemur rcddere didum caftrum didil 
Archiepifcopo & EccIenatLugdunenn, vel eortim alterif cnm 
anobis pecierint; ob hoc etiam dcbemus cgb&fia^rcdes mc^ 
hmifttutn ii fidelitatm ligiam di£lis Ardfiepirccpo&Ecclefiar, 
cxcepca fidelitace& hominio figio Ecclefiar Viennenfis & Co* 
micis Sabaudiz. Pro hac autem cOnceflionef Cgo caftrom 
deAnrone^ (b) qaod ab eisdem Archiepifcopo & Ecclcfia ha- 
bebam, juravi, me eis redditurum) vd eorum akeri, quotiek 
ffuero reqfiifitas; inruper, quidqutd egd habeo, vel alius ha- 
bec a me citra ChareH verfiis Rhodanuro & Lugdusum, cepi 
ab dsdem Archiepifcopo & Ecdcfia, eo excepto^ quod Kabeo 
in cem delMakhiy munitiones quoque, quas infra diAuiii 
terminum ^abeO| vd in fQCUrunf fecero, velhabueroiCeneor 

cif 

— 1 1 1 ■ I - - , ^ I - 

(a) Alkertm D^mimit 4e Tmrrt] hujus noBiinis IIL Alberci IL do» 
noini dt Ttilte*Pioif & Mariae dc Ttirrc Comitifl«« (iKas Hogo* 
ais de ToiM, £(»rcopi Claroitionceoris fnter. CHRI^TOPH» 
JUSTELLUS ttifier. Jrvem. tii. i^eaf-f. BernarJum quemdam 
Demioimi de Tt^rre in Arvernia et ftatrem prtoiogeiiitwn ad« 
£Cf qood ooini fida caret ^ 

(b) Cafirum S.Jftdrea'] ad iuvium SimnQm m Se^&uiis sieiiy 
vdgo & Andri iiir Sttraoi ^ao4 M^ poflUit Abbaa Jlflibni> 



CfHTtfltTAr. ^i 



cU xeddcrc . Oe aliis watem^ qiias alii a me habent^ vel ia 
'Jif — I hnhiicri»» eo inodo ds ttHGorY vel teaebor^qiio alU 
goUit'iawiiiir^ vd teodbmsfiBri ta oMiceiConc auteoi mihi 
frfbi xttm«eniK«ilidi Archief iicopas & Ecdefia in pedagia 
l^ctmo &aiidq[ii09 proiingulis troffeUiiOfBto denariosi <}uot 
f ewipcrc 4eheiit>iblevare tn peipcdium, i»bicum<|ue leyabi^ 
tbrr^fob^wai) fivst ia tCDra dc dlma^, fi¥c altbi, occafionc 
MmSiite <3MbiR^^ Hanc rctendonem pedagiii & omn«i 
rfiif«iMfi&^ f ro mc.4k hstrcdibus mcis cisdcm boiu fidc coo- 
4»l&9|ifomitlcns cum iisramento, fiiper iao^ Oei Evangft- 
Ka Mnito^ qm omnta fiipradiAa bona fidc finraturum ^ & 
ludfef^^onocotttiawcttCiiriMB. iBArim(c)4|ttoquS9 Qxor 
«MM Mni»lii^adiAa«moBflStJlcfp^^ )uramenco»rupcr ^ 
IbaAtM^ EvMigcKa coiporaUccr prcftito^ (ccabMsafidip 
jlcnr aw ra m f & nulla ratlonc cMtravcoturam. In ai|us rei 
ftcn^caiem^&teftimonium, t^go & ipla pnrfimcem cartam 
tmlliiBba^ ArcliSepiicopo&EcclefiseyfigiHofwi no- 

Arorum tcftmic^s communicam. AQnm awno Dommh 
MOpXXVIiL mcnTc Junil 

'^ : : :! XUV. 

i: ^irMtpiHmJiM de Tahmis. 

& GuMlarMi Moiidlem^ S^^ 
^ lA' VfblthkicSandac IrindividustTritticailis» 
D0|)Ui.^^S9<a)divina£iycmcigi9tiaRab RciMiBoftrissbsiuisfM^. 
'l^iEiKMW augmcntarc, mf» Rcgiim JhriBdcG(ifibHim][^ 
SKifl^rami mik dttdmusi & honcfittm dj|^^ QtuH ^^ 

vU; .*-r ■• •. . ■'. M t pro- 

j ^' , . ^ — ■ "" '" — 

^ ig^ tiatfix\ Hugonis Colonisd & Reycfffi-flMmtii Httrili filiai 
^ . ^ oujpiiiilii^ts^UiTel^ilctfismGtMsiogm 

. $m^ rZr.D. JOAN BQUCBI^TIUSf» <tuits«i|icliibfCtbcfl# 
> .tMni^ omntiim QaUitt liitCQttq^ 
(4 Wajfiatil} fcilicct Burgoaditt tni&i)ii|aimRfK. . . 



BIBLIOT.Ii«C^>SllUSIANiC 



propter notum fit omnitiut O^EcdeCutf & tioftriK fidelibtii, 
tiatis? & ttarctcuris, qualffef ob anime noft» remedMii»,:ie 
petifione IRMINGAFIDIS (b) Regifi^e^ <onfU||i» ndfttie 
diledaiei & BuHhMrdi Archiepifcopi, fratris noftri, 6ctom:hkrA, ^ 
Viennenfis Archiepifcopi, cMierorumque noArorum fidelium. 
Damus in pag<> Ahanenfe(c) Taherks (d) vilUfh cum appe%i 
dttiiiruis^ & cum Ecclefia in honora S^^ MaHs;, A»%iifti 
^etri^ & Sanfti Mauriciiconfecratam) adSan^m>NAJiitiiR^ 
& Monaderinm Saviniacenfei k adjregrmen & fubfedioifeifa 
'lurH Abkfiif^ (c) &rucce(rorom ejw^&utiltttttemfirptntiiii 
Talverits monaftice Dea famulantium; ita oe in n^fteacifiU 
tioiie Sc ImnHgarddtie^mxy Sc fucseflbrum^tynftwnim^IUl. 
gum femaHeat. Et ut k^^k «lobis. fai^a (^ddaiitay^ ^OMb 
tioftirarob(»ratimw5& Jigitlart jufTittftis,^!/^ 

.Carta IS^jnddi ^4rchk^^^ 

. pro Ecdi(jl^Cluip0fi< . • . ■.- ^c-A 
Ex Caitulario ejusdem Monafterii«. -, «- .- 

M0|« ^^Overinttam prxfentes, quam futuri, quod ego R.(a') 
•*^^ Dei gratia primas LugduntnJls Eeclefis Archiepifcopus^ 

P :■■ ■■ ■•■■ ■ * * V ■ ■■ I -. ^/^ -\\l.-,.>l>.T. 1 X 

(b) lrmifigArdii]-tz^lam ^tpat poftca'aiiiiQ^ .Oomini loi^. Prio- 
rativti Talyerianim fiiAdavili , nt diccn^us in l^ria neftrd Sa^ 
■ ' kduiica 

• (c)! AUfaffen/i*\ Parj^wDiicatus Gefcchnenfisf gtii PiAiSi&c^L^ 

. ; .; -'l^lrc^ias, Ktimiftacam » & loca circum^iclna HMiiaiiS^ PSps 

'''i* «ii4ffMtbsficnIis?ocabjlui'^ vulgo Aibanoift. ;j .i.r.ii^M^n 

* (4) T^/pmW} infigncfldlliaftcrium cnOrdinis SandiBcncdidi,ab 

. Abbatia Savini^enfi depcndcnsi ad lacum Aoncciacum ^ vulfb 

*^ •; 'TfXoixt '''" '^ . ^-'^ -j; 

' *'$!)' ^'^^ ^^^^j q^i Duiianno Abbati anno loo^ elcSto&cceflt!^ 

* ' • IfJcoyra^ccpnim iftod antc fieri non pdtiut ; Scd ^ftftnlio. noa 

liquctt d^ficicnce aone/ tcgtiilRc^s Rodttlphi/iQUii4ffitlom 
(a) Rj Raymddui. • .'.**.> 



CENTURIA I.- ' 93 



de maiidato GmdonM (b) hdtm cneit Gomitis Forenfis^ cum 
hsdMTtm GomiutiiBif oreojem tn inanu mea jnomiQe tutcl^ 
Liberorum ejnf, Mfotum meormn, afiignaiS Abbati & iCoa» 
*cnmt GhHMacenfi tdtam deeimam yiUa de NnrvkcQy {c) ci^ 
tra aquam &;ttlnai aquam, fcilicet majorem & minutam de« 
dmam pro decem libris Lu|dunenfis monetx, quas debitales 
annis fingulis de mandatoipratfiitt fratris mci eis aiHgnare te- 
jpkcbAti^ ti$^re ^J^ aliquJk diroieutiOM \\itc perpetuo poflf^^ 
dendatn > Ita^ qiiod nec Ego nomine Archiepifcopi , vel ali« 
quis rucceflbrum meoruni) fi ve Capittilum Lugdunenfe^ pater 
meuSf.five ncpotes mei^ vel hxredes eorum i aut aliqufs alius 
vAirkStfS» dtoiffia aiiqqfid' vaftl iiirtVy i Blt tiaf 5 T^ <^'Wc- 
pa in «nSoiiii, tnm ntttrimM(ii.^imaIiuA^, ad fkci^ndum 
ahmferfariMat raefftf-diftr frkres mei^EicMie Ctfiniacenil 
quieta& iA piaiee ^emaneat, &• fdiSifdum) qiiod ad hant dtcX^ 
jnam cbiligendam' ntiSus . minifter eft ; perhs^editateifh , vel 
pei^ dliquam fucee^diiaB;[ l^d fHe eaM coSlfgil^^ftifeffet atS 
^Htttt^ ficcKfiiif; txA A%b^<i^ nuritros eius iplcim ^om- 
Ikiftrfireiroliiericcolligendam&ferendam inealibertate, iH 
ij|na tAi/pore (ratris mei hoc fieri confuevit^ ^o quoque 
iA tt ujor e wv firmitat^m^ authoritatii Archiepllcdpi ratumiftud 
lia^o,'&^Hf bnd authmitate etmfirmo. -^fletfUtfdaveruii^ 
TatwmmX^ & nepos meus GMtgoj & fo/ithi^t^v» GuigimM 
& Atgrfmffa, (e) & uxor firatils mAAdala^ii) ComfttiTa. 

' A) GuidohisX usquc ad annuiP TiOj/viSmSCpmittmliune Pori'- 
^: - f ffehM-'^ERCftTAm;Slcripfit,'1^ 
* - * '''iRayiidlll65 iiqtitdein Archicpifropus Lugcttitienfid, efus* fratery 
* ^ * " ')«aii tfiie flDnunf 1203« hWroniib faorMi toeeldm gellmt. 
* : -f c) Ker^uuH] ' v ulgo Ner?ie<i, InComitaMi xE^refii. ; 1 . T 

• ' i^y Pdter Mfui^ * <u«go II. fciltcet Lugduncnfis & ForifienGs Go« 

tncs, qui Guhlonc Ilt filiafiipervixerat» 
^ C^ A/^r^iin^3 ea eft, cuiHs pttip^ium tiomen in Forcficftum Co« 

mimm profapia apud QuercftanuW^ deeft, 
XO dddUSxComitffdjtsM quoque nomcn Qaercctano^tecogoi» 

tttm fiut» 



94 ftlBLIOTHEC^ SESUSTAMiC 

TV^/ iltnc HugoBeaedidionts Dei &EuftorcfatusMattridea«^ 
fis, AblMtei, Cuilelaiiis Arch^reibycer de Neronda, Doragi- 
nus de Spodis, le Joannes de Vaura, JoaBncs Itoche, Aymar" 
dus de Veraol , Catardus de Suire, & Ghatardi» de Ticma* 

XIVL 

Dmtffo Cmlelm Cchenmrifis Cmitu Msm/lerk 

, jigMmcnfi, 

Ga Ctaffdtozi» ejufiiem MMufienl 

xt4;. ^^^ Girffe/w»inf<|iWni<>ijl».l>iMi»fiii uoivaiis Chriftt fide- 
XX Ubus, fiaefentein fN^fiain in^noAuns, rei,,geftae noti- 
dani cum ialiitt: Quoaiainbbiliseft howifUMp memoria^ 
& eomm vica^ in momcnio tnmfitoria* cafibpter iiniver- 
ficati vfiftne, cenore fipseleotis p^gins voIumMff fieri manl&r 
ftum % quod iios;{tt-o remedia ^iiqMc aQftrat,^^MSar(a) uxpris 
noftcae, & filiorum aofti^ni|ia« «mnivnM|ue Aateceflbiuin 
noftrpmm in peipecuum, Ecdefiie S.Mauricii Agaunoiiis & 
Abbac^ ejtiideaHjue lod fervliioribust dile^&cariftimis no- 
ftris« qnilws iocci^ & vecK fiddjc^sAc fidei ceoemur 5ci)4- 
Ibingiaiir ligmento/f^SisifpWt^iaod nt^ii, aotaticui nomi- 
ne noftro jipwil c^finHn ^ Us. (jkz Iblv^ teoeotur , pro re- 
bus eoruQBt qaiesfwu^e fiieriat, j9e<|uandpcuaiqiie ip&s per 
illum locain innfife condjsenc, vel eciam deporcari remitd- 
muii &hocpro|Mri>it&|io!l|mhmmiH>niieufi2Cceftbrita 
prpmiminus Ibleaoiter ft^ulaodo, fiituris c^pofibus tueri, 
ia inviolabUicer obiienraK; JSi quis aucem ex noftris bsredi^ 
bus, five fiicceflbribua, contiia dooaMonem iftjim aut eleemo* 
fya am venire waefiHvpferit) maledi^oneib induac pao beiie- 
■ • ' di^o- 

(•) 4Ufdi$l filia ^it AlkmiUl Domiiu de TumPuii» & M^nm 
it Turce* Avcmis , quar in dotem habuit Ctftra CoraiUoftis & 
dcAomaiitt w (X ^ cdUmc&to fauti aaoi uf ^ 



CBtmmiii r; t ' : ^: 



S6dotMt fc.Dpmtiiiit lEfus in ditkiae diejlidicii dignans' 
fvfribtMC ttUonem. Hujus rei ceftes ftt&c Oominus Abba» 
dBffi locr, ^iklaMn Jh^iurarm, Nicolafus JCantor, Ajmo' 
ife 'S«nAi» Paulo, Omonieh Oominns Albertus de Comf^eysy ' 
jteUr^ Vakems ite AlUaco MUr, WMtamhAzKCGh. Ailum 
gmm Dotmni MCCXLV. meAfe Ai^fta 

XLVIL 
VtrptOf EccUfu Clmidce»fiy a Comitt 

Matk&mififi. 
Es CaffCiilari^ Monafterii ClunhrceBfif. 

Unifcrfis pratfntcs littcrat in^dturis* 

JOanMs^ Cmes MatkconeHfis, (z) Sc A^ Cdmieifla^ nk6t qOs, i^« 
ralttcem in Domino. UniverHtati iloftrat notum facimus, . 
^uod Nos in quadam domo Cluniacenfisf Ecclenar, qua^ dici- 
tur Mansi-Bertholdiy (b) propcf Logdanwn^ nnam habuicnu^» ^ 
td percef^mnsi vel mi^jiiBMi ali^uaHi PmmarMm, (c) auc 

giftum 

(a) Jommei C9mes M4tis€ohenp1 Joa^ndi Droccnfis vocabatur, e 
CemicumDrecctffiani ftirpi» Rcgi^ famiti^^ ^ni Afexrae Ccihr- 
fiffit Matisconenfi nutifchit. 

(b) MmtiisBenb^Ut^ Viago Ment&cctlioj^ Pliorilu» }n Dombil 
Onltilb Chinfiacenfii. 

(c) J^0cMrsftkmm} ikl eft» aMOiK dbarhi^ ifoibui Epffcopii» vifi^ 
tans, itm Epikopl CofDitesleiumema paicuiitsuft de que fubr 
fidio M ^4]f C0»nfmme Je Of, erdm. C4f csm Afefieim^ ca/u 
fe^us ie tenSim* Qnod f cibttBi non adco inrolcns in hoe 
liginficaio maiji debwi, ^uafM^equicicin icriptorcs Claff^i vcr«- 
bum procHfiffiCf pro ribavires reticere nohnuncjUaili ulurp^* 
lerint» ttt fummus Poetarunu J£neid 9 

^UfitfereJt Uti iette ge/Us cerfora rehts 

PrmurAte vifi. 
Apud FUUERT. i^* M. &lt7pK Cantolep.^i. rrbcuratio 
?Ocatur Ctnrab)jt| i|Qi^ clrcanfibus&cireutacuntibus^ id cff,Ti&. 
iintibus.dfbnetQr.^ Vifitationiciiimatineucftprpcor^Ciacap» 

^VcnecabilsidcCcnlik 



BIBUOTKEGJB SB BUSIAN^ 

gtftum feu exadionemi & d qnid de pracdidis in cadem da^,^ 
mo habere de jure poflumui, vel debemus^ irel Praedeceflbres 
noftri aliquo modo habuerunt. Hoc penitus libere &^ abibh) 
lute pro nobis Sc fucceObribus noftik damu^i concedimus 4( 
quittamus in perpetuumi Abbati & Cluniacenfi Eccledac Cvh» 
pradiAs, ut nofltri noftrorumque memoria a Succeflbribus 
in Ecdefia Cluniacenfi in perpetuum habeatur } in cujus roi 
teftimonium 8c coofimiationem pracfentibus litteris Sigilia 
noftra fecimus appo&L A£bm anm Dmim M CC XXX VII^ 
menfe Jannario« 

XLVIIL i 

Previlegium Monalierio Portkrum a Domin§ 

]Saontislu^eJU. ^ 

. Ex Pomrum CirtopliilBciis» 

1917« II4G0 Humbmui, DominMs Mmnflupelli» (a) notum £aicio 
I^ omnibus homtnibus faanc Canam ]n(picientibuS),pro fa* 
lute & remedio animat meae» & parenaim meorum^ me de- 
difle domui Fortarum per totam tefiam meam, tam ttrra 
quam in aquaf pedag^a&ufagia, videlicet| ut quidquid aliquis 
converfusyfive alius NunciusDomusPm^riy;9!r(b) emeritivel 
vendtderity nuUum Opigium dare, qyidquid duxerit» vel per 
terramt vel per aquara, tam in de(cenTu quam afcenfu^nul- 
lum pedagiwm folvere teneainr)' pixterea onmes hominesi 
qut ad Doiniim Portaram grada vifitatiooii) vd nq^ociatio* 
nis, vel operadonis acceflerinti & fecum Nuntium Portarum 
liabuerint) tam iii advenra quam in redltii, ab omnibus ho« 
minibus mcis amicis accipio pctpetuo in guidagio^ & con« 

dudu 

^^^■^—^^^— ———*—— ^—^———— ^*l»<—*» ■IIIM» II ■■■ |IWI> - — 

(a) MofiiiiUifeUil Yulgo MoBdnel» in agro Valli^-Bonx apud Sc« 
bufianos. 

(b) Pirijinptt^ Car^ufia cft in Bug efio, Pir/f/, todus Ordims poft 
magaam Carthufiam aodfuti&iBai non louge a S. Ramberd 
OppidOe 



dhfttt meoi utauceiti barc detxatXyxA inea raca fit in per- 
fft«uiftil|mcrcM!ftn\camm JigUli mef munimine roboraii 
^ i4mM 0^ btcamau Dmm M CQXVU» i^i!^ i^ ^mi 

l^t/m^aJ^Hd^r^t^ CampmtmiiiiA Jfhorkt 

Comite iJteSemenfl, 

^ -^ • In «o!«ii^^&rihaf=«feihaR^^ 

EGo AY MO ; 'Cmes (?^«»iw//,15f filitismf u$ GfroUutf^t- •«.«»• w8l, 
mu$ & conccdlmus Domin^ Dco Salyatori noftro, &JJj;*™^" 
Sanao MicliacH Arctiangdfo ^ «f*^ (a) Wnnem Cnmfum^ 
mmnitmi, (b> cum ^effeJtUi W$ , «aqua, qustvocatur 
D.r/az, &. rupe, quae vocaiut ^04^ Wsqrte ail^^r^-w/ficiJt ex 
integro ad Comitatum meum pertitiere videtur, id eft, tcf' 
ri$ , fylvas, Alpes , venj^d6ne$ & banna, & Monachi Peo & 
Archangelo ferviente^hdtttttum^iiabcant, & teneant finfc 
cbntradiAiQne alicujiis tiotflfflli) S^iMhil nobi* nifi elccmbff. 
na»5c ofationespro anichabusV^ftris, &Parentumnoftroru» 
retinemus, ut Sanftus Michad ArchangeUis perducat nos $(. 
ino& m Paradifum cxultatiohis. ^i quis autem , qood abfi^ 
hoc donutn tonfringefe.'volncrit, inAnathcmatc & mal©- 
difticmc Gr;ficut Daiitiifc Abiron, qaoHsquercflpiat,'& fir- 
dsfacittti ex iftis ergo donisfunt lcgitimi teftcs utcrini fta- 
txtsf^ifiio^f Wilnhw Fuldsiti4fm^Afn«dm^THr»mln(tttm 
i(^-'{^im»^^,AUfertfu Miles, & >j^iwy^ Prcsbxtcr * 

siiicSr ' ' gy> 

(a) m^^^pli Jf Clufa^ Monafterium cft infigw Qfdini» S. B^M- 
' \ di^3i io Pgilcmontio- , . . 

\ (b) C^mfum-mMnuum} vuIgoChfncujnh^tPrioratittBettcdMVwKiin^ 
ab AbbatU Divi Miphaclts d^ Ciu&y A^ftxAw ia €«itiiIinMi 
JF^ttdgniac» PrOTinciac jugis^ 



,9B BIBL lQrHECIgTOBMSTAN^ 

Ego Andr0aSy<2xjtt(\wCqpeUanM, iiaiic Oarttm pnecbpdb 
Ipfius ComitU rcrip(i.& tra^idi fmiP7iJbfm J^SI^UMPi^ 

...^v: 

^ Ex C^uttolario ejttsdem Ecdeiis. 

ftb anno 1075. /^Uonjam humana ftepf y.ita^ip ^ W^rju^^ quotidie ift 
usque td an-V^ proclivia labituri tam.in progreflu dj(er^ni^qqi rempa 
aoxn io7g* j^fcendendo minuuntur« quam practcntorum oelapTu. hm 
volentes , nolcjtitcsvc |^9,s fem^<sr infeltant %j§*jfl^^^*ggiflgg 
tantatn niiTefiam « oportet) nosialfqujci^medc^^ 
nobis adhibere., Qu^d e^ HUG\>« (a) /^S^^Ijf^^^ 
conndefans pro fcmper pcrmanentibus.^ tra^seunna m^^ 
re cupiens; Ideo dbno peo & Sando t^etrb.^Lluniaceimq^ 
Cpcnobio, poteltatcrp m}\msu^^2tVQCU^^^^ 
qux ad illam pcrtinent, pi;^ p2?fi^¥^fP?^.fe?P;^^^^^ 
ne, & progenitorum mcorumyenia culparum.^^i^.ut p;^^^ 
pes fiant omnium bonqrumi quat fiunt iijlUpl^co.p/ocm 
centum locis ad ipfum pertiofntibus. Huji|&autbn don^ 
Vionis Uudatores & tcftcs funt> inprin)is Sikyha\{^^ 
cui eamdem villam in idotalitio dcdcram^lu^ri^^^ fcater 



m^^us^ 



(c) Papd^Urbano' rtgndnie^l cjus nominh IL idco buiincrfbndatio* ^ 
!hir <tirtd refcn» deber anno 10%^, us^ue ad ^nntfn k^. (jiio 
Urbanus obiit. ^' -»». r! 

(a) TJugoTyiiyBur^undid] ejus neminisl. " 

Qf) Sfbillaixi^r^a] llLLWS,QVERCtTAHVSHryi.bui. 
Murg cdf,), &SAMIV1AR f H AN I fratren, Htfi.iSm.F^Me, 
kb. iS cap i V?^tidofP;flk6rfem HtigoiHs, nUhi^m ,. AWrf^lmi 
NiverninfisOimith filtam fuifie exmimaruiitv^t^ttm Ktc Sibylla 
vocenir. • ». . - *• "i^«. •• ^ 

(c) Henri€Ui/rdiervteus]?ottugz\iixO}mt$f9L€ifioReguL\£^ 



^v- 



'^^nmm(K"k^- ■ s9 



pci]%t&CoiticsC«iA^/miGgeottor jam d&Ax uxoris mdt, Rteji- 
mm:ScatklaSapy I b tfu h fii u de fotfuetUy Hugo Vicecome» 
4b.lldnav&^yjBumlus frateir ejos, & Seguhtus jic Belna^ 
iiMMdbB|ok^1budBa«iiriA><^3»sv de la FKfcnKey & alii multkdd 
ImsUiacfnea^vlftocaQiemipciiteftanifiv&VJIIiM in pagofduenfi 
cft (ita^ & hoc idonikm.i^dhim eft:cempofe 4^«M»Mr>Cd) Ann 
|)BftMiutaen(ii Epiftopl 

DOxnlnoll%VlklG(yAug$^o, bellum cttm RODULFO loft* 
C)Mr:^mmer&maQ4u€ Papa HU^DEBRAl4NO id . 
Apoftdlico follo «efidenc& , atque Acchieptrcopatu Liigdu''* 
fieiifi, iiib f e^nlitie Domini 6 E B U I N'! quieicente, Domn# . 
etnm DALM ATIO^SavinieniisMbnafteriiblculum tenen- 
te, VIDELINUS(a) ComerFor^Jlii;z^iae¥^OiCvtm1it- 
r^o8c^]mfr3mhu%(ui$^^U^ Theotarino 

quoque cum (ratribus fuis^ Jmlone ic Altardo ^ CwcAgnonei 
Bai^i^-emfnsvin ^gtbaUo fratre A]|6,' t>urannutqite Vare- 
narum cum fratribus fuis.) ac ^Jmo Sanffi Nicetii, & Durandus 
Monwf^ 4^mff^^U ^m^, <;«P> worc fua PmtfarOXt^VihvLW' 
^e fuis hxredibus , omncs coDCordker hanc Cartatti de Ec« 

N 2 defia 

X^ Ag^ofiis\ qui ab snno 1072. usque ad aonun logy. fiduae fe- 

" ' , * dit« Ctim autetfiHugo in Burgundia annoi075« tantum regn^- 

re^coeperit, Ae vtftem montchalem Chiniaci anno 1078* io^ 

duerit, neccfle eft, hanc donationem faftam fuiflfe ab annoiOTj;.^ 

usijue ad 1078. 

(a) Widelinut ,Conies Forifii'] milli hiftoriconim aoftrorom hucus* 

que notus , <(ui $ iit opinor , pater Gatlebni Ccmitis Lifgdtmfifis 

'* &¥orifily a quo QUERCETANUS f* Hifi. Burg. Uh.j. 

oaf. 79. pfofapiam GomUumForificnGum itichosviti ^rac. 



VA BtBLIOTfHilMfftWSUN^ 



elefia SaodaBRaulx,.qi!terffiqi-ie&iii#ai«ciU«.Sanfti>LBiii«nti^ 
cam finibus Caif^ fieri>)u<fiSimeifc')aodd^niat!^:^«unC(»i(ie> 

h\K rupnuHdti pro aoiofti fiia hdedk^V &vit9(>libeA, ^wU tit& 
Vtcariust Qce ulluilMaibiifi^Sccie^ar^ natiaxhbiMMrcfaiifrai 
d^quid &<ir«qdej>n»reliendeie):{^ffit9' fiMianatfteoafOSV ^ 
Vernea usque ad Balneum, & a Balnea-pqkie iadinibifait<IQi4) 
«/9^ usque ad fylvamf qux fofatur Kuironella, 8c ab illa us> 
que adeorium Adyifrttea»i} atque doijit liccqtiam nobiuicci- 

>Quod fi quis aliquid campti aut vinex& fylvae, & pro anima 
fua, &pro pretio iidbis"dtre voloerit, 'quod nos fine ulla 
offM(iOfwrft-QCcafi««(e ntillhm hiami&i J^Cii^tfiofitiffntatiL 
S.Vttidelifti:(r0M2«URlconls, i6g(ioniVft«icr9t^,.Umb^ 
•Vichardi -TefftgrilHj^ AMiloiMs 8c aMtvtn^^h^OthStim, 
fa^atjl cma.ifiAmiMu» nteHp,Majo j^mia. \Ji^,AlV..\mm 
thntmi M XXXV Uh IfuUftX concutfctte l^^fEfOdwitV^ 
i€dpiaimanii>.Jiawen(il vJ^onachii > :ij.< 



Ci , ;,' 



( ' . , 1' ' .Aill» .'■ ' ! 'ti ' ' ;i.") .r.ip 

^ Donafio EccteJiABn^VatenJi^ a Dalmatio f^cf^ 

* ' ' Ex Gahulario Bcclefi^ Brhf ;ttdi^is , aoMJ • darisififlio Vixo; Dmtii^ 

tkafinood^ CAcrofan^T Dci EccTc(Tar, S. Juliani Martyris tico ^rmr- 

aumgjd.*"* '^^ ^^^ qua ipfc Sanftus Dci Marryr cbrporc^ cumcastc- 

ris Sanftis^ rcquicfcit, fub quo loco bqknatim (b) Dci ghtia 

yicecmes, Rc^or pr««ifc vidctur tcmpotibus Cunde^ti Prac* 

^j ... - ^' . , pofiti 

(a) Briv4til Bfiottde in Arvcrnia. . 
/ {^) lulm^titupei ^ratU^ riceicmej] ^ffphaoi Vicccomitisfifiuf, 
^xmai\<li Viceconiitis ne^o^. a quibus vetuftum jSc^illpftre Vi* 
cecomuufp jPoliaiac^tiUQ geaus* . '' ' 



D ffirfiiittlti ii^fmr«m>3ffiiiM)4Mf ,B«itn»Q^^ 

donationem, Si per abK>lutionetn animx ruf^.w^e^.pJ^Pt;!^ 
ninus per incercefTionem Ek Ji|lii|ni, & omnium Sandorum 
ic peccaM ^jls-inclulgeatum. triJbuerevdknecur. CcdimuL 

prias, qux ex I m tife Aiii it e 'ffareftofa falsraiii^ijf^jrent, Ainc- 
lttarkVejoae«£i|i:^.v^»4U«<Ufiitur .0«M#;tM ififey^llatH 

fiB,.<Uaf»|Mf» &ipQMiii» ^/yhri«^,«iiki|iiiEiH iw:i)Hts, qpaigmmiL 
vel t^aadt^iM^fmftt^mx &i^a»<kial>u» parcibus e«a4R^ 
Ma toctMPiUjitmiui Doo & SafM^-^UtKft 'mf^vmmiM', 

lBia^fiMer9>,<iK)lu«iti9» IkeiiiiaQ&h facien^i ab$qu4^ 

■ib c<)nttedi^9C(iiiAoi»ai, fane fijqui&lKQniiPAUtltffrx^l 
neaa wifttttcs noflefM i9iiMita««.ypluecU,i»M»qu«difcte)Urp^ 
iDgattfiefibna QwoMic» S(iiH^<|uliani «Qnatrtai«t«l9^Fa*, 
«eriC:. lofwpif iffnift,Qfii imarBat, &cii^DaK4ni&)A^]r-'. 
roa^ Sbcami»4A trailiteQe, <^1 OMtmioum oiididit, iihinfer^ ~ 
imm prfctpiJDfnturt nifi t<enpu(tnni^.& aid cnieQdakioQcm a(ic<) 
nerintv: & infuper auri'^riltbfiad»><ioi»ico^ttspdrfolvatt jls 
cjnsniiiiucil halKeaftkffuai» .FaSlk^Kmtfit^ii fiffrlll {^pn. 
|anti, apu^^Cafi^unv, qlii^d: v^twtJlt^uaiiiiayv»(c) repmtto 
to.KO.D\il1^H^Xd)^^f ftim»rtmt^Heit,w>n A.quit»tw>- 

N 5 rumj 

(cj PodumMimts] ica atvoalki coiTOprefaiHiiadCaftciimiiiVda^ 

(cl) RMliilff Rfge\ DuceBurgundiae, qui in Reg^m FfMMfftnf coo* 
" itniiim (Bni;o.9^. Csimlt fioipltcis R^ faolitate <& dd|dia 
tbliKiiSicJci^us fuityDbiitp^i}» .. / :. ;: *.^ 



•.-Tl 



loi BIBLIOTHtGWftnr^IANifS 

niaii hxccartat tuiK cettiporis c^feriMa, omtrhceinpor^ 
firma permaneat TefiObs i$A% Godififiraico EpirctftMi^ Aure«^ 
Ubj Dalmacioi StiftitianiO) GtMl^i OdtkMAv Ker^Ho^^M 
derio, Raytierioi^Bemardb, JterciMno^ lASrorit^ Blee&b^ 
narii Guilelmi earttni iftam M^^icf^Mi^^ 
Bemardo.AMeraf$. 

^ LIII.'^ ,^^^; -. •••^':;;'^^ 

Cqncordia inf^f;\^^^ 



^Bx^GtnularioEcdefi» QlaiiitcMSt» : 



•f»ir. 



r* 



1155« "^TOtttflafit omnftnt, ^uod fracrerdft A^stpfio,^t) ttdlAii» 
4-^ derdQi DomatCluniacenfii «lediandiMis Dominis Bntf 
dh> Lugduildig ArehteprfeopOi ApoMca^ fedia Legaet>;d» 
Hemkoib) VintOnietifiifpircbpO) undicim^mtiUa folidoW 
ruffl' Lugdunenfis monetae pro X« it 7. milHbuft filiidUf ^ de 
t^uibas Domus prxdiAa Cluniactofis ab iltis Je MfMmio im 
veftiri pr^perac pro iomnibns deeitttJsi <{q» iS^tisuMMfi^ 
erigebhnt^ didiimefti.qiiodfiritreideMitfacbrioLm 
do$ LedonenjSs Mona^^ (c) ds aiinuatim pei(blvanC^'4c pcft 
his de iis inter eot perpetuo pax permatid>ft : dcpafctMi 
diAum eft, quod illi deMifmorio pafcua in terris Gigniaeeni 
fibus^fine-damno, eomm bona fid«>incerveniencet'i|abo;qitt 
Similicer-Monaohi Gigcfiacenfes de^pfOpriis^aniVialibusripatf 
fcua interris de Mitacori^- liabcMt; tiquis^iam^Gigttia^ 
cenfis auc ab Ecclefia itla egreflus, vd alius quifpiam poceilafi 
eorum fubdtras , illis de Miracorio damna v^ injurias infer^ 
rec, ipfe Prior Gigniaci,' & alii firatres^ tUom "oA Hefttcutioitem 
damnorum vel fn}uriarum bona!*fide .compeUenc \ , fi Tero 

.iM^ malefadtor ille ^icus a poceibce Gigniaci rededdreCi & poftea 
/ -^ aliquis 

(a/ MtrMiorki] vulgcle Mjjifotr, «Mooafterium cft Ordims Cifter- 
cienfisy non longe aCufcUo oppido, in BaiilivataCabtloncoG. 
- (b) WimomefffiyiB AngMsi, 

< (c) Idiiomiafis Monetd\ qulr oliia apad Ledooem io Coiaisatu Bur* 
«gundia^ cttdcbatur* 



I I ■ M II ii^— If— ——II Wl I iin— — — ^plii \mx 

itfiquis hominum fuoruin, taniClericciriioi, quam Laiflowmi 

)nindem rufiapere, veLipfi awRili^ pncbcfet feu eriam.eoni 

ftteR-xaura mdignandi rq^eriretur» Prior-Gigoiaci^iCiini^Ui» 

fil^bas; Tcceptatorcmueel confwlatoren iUutif ad reftitHent 

A( dimtik coercerec . Poftquam 'ettttm a psoteftate eorum f(h 

tecpenitus^reffusv Domtni-Archiepifcopui Lugddneniili 

Bpiitoi>i»>Wiocdni9nfi»,iAbbas Cluntaciv PciwiGigni«ci&/ui, 

iffym^^Miter boiui<fide*usqiie.adl*«tit&^tnam.p^fibi|uet 

itiktffV^^i^teitiUideidicaAonffi^Gigniaiceqiito^ dt &isjf«i 

ddltv deierris vel 'quereliSf quas Gigniacenfes &fratre$'do 

fiiteacorio liitc : Inter fe habenc. i>idum eft , quod aftcfta^ 

ifaSKte boHonnli f^iroifam y f^ fieri pcSit, convetriaMv-' vt< ibi 

iMul(]tMqiie.*|ds>.fiiuy( oftoif>t8Ci':(i aiitenriqter fe AoalifiM 

^iMNMife^QipddMtVante.J^wttninot Lt^doqenfo^jArchH 

e^<^am^'&'Hcnticnm ^incotienfem Ef^tfccpunr)- «d te^ 

ttinafiidam qnerclam retnearent. :lio€ itaque cotum tatit 

QuilitiBM^ Coftvcnitus, 'qitoin Gigni^fna&i (.-«(X liott 4t 

1B B My<>i l fetyc>v^»ud»veruftt^ fieri CBj>Qcflemntl iciEdSitm^^ 

fte JftHU&fUih» «f cMjhViimtuktti\Dmim:^ : Lugiiiiusqfi^ 

tti)»pift6po,:Apoftoficx.fedi8iL^a864 /ibimo ^V^ikttontenfi 

Ipifcopo, .P. Cldttiacet}fi de.E Miratorienfi Abbatibusf & KL 

WiorC' <Mgiiiac>) -^Qodfde omntuflh: Sigilla pncfentixarte inr 

ftfttf^d^klaitrtt. : lkcnata*tb\faaa JiM^t mmti-.ttb ItKorma.rDer 

iM M OLV. VL N6n.>Maicii, conficmaca lli Gapitulbai»> 

iiacieikfi. •' ■■< ■ 

^- *••• ■'-•• ... -LIV. ".:. ■.■'■ 

AJidiitiiu (a) JDei gtatia.GcbcDncnfii )Epifcopu.s».cHnift»-ip "^' 
i€amft9:1&dt^bmytm^k9ks^9fi^WLm fucui»,^tfcer- 

..i.J.. 'ii nam 

liL kiki . ' . . ,- -.!,■■ ■ ; .It:.;. 1 • . . ff..> . . V . .:.• w.-.^ o: 
(a) Araium] t NmilM Fuci|niacen^ ut jam liipra tctigimlMi 



104 fiIBUOtH€OI/C^^ESl»SIANifi 

itnm^ ia -Dominofiikicem. Tranqttiliitati &libatati EcclOr 
fiarum:, Dco jugiter famulanttuni, cx officio nobis indidQiAt 
«it debito charita(iS| quae in iua fonte aon adoiiitit aikliftt 
iflvigilare ^ debcmos ut in beneplacito creatorts vcLad nMI> 
dicum re^rfret Sanda Dei Ecckfia^ quae a Priociptblit bujMi 
fiecnli frequenttr getnit infer malleum & inoudeai» Uiflf 
eft, quod Ecdefiade^Condaminio poftiperfeaibGfrtt&nlkitf 
fragia portomlbae liberationis adinvenit. o //miK^ 
Bitmisde Focigniacbi Nepot nofter, arind«$kilg^ 
eonvocatis tnaioribos terraD CuXj <qmdqiiid juris in Ecilcfia d« 
Coodaminio haberet, iiUioftra prxfentiai &^Tatf9oicf tft 
toymufsdi fratram ooftroram/^cimiftjAqfioiooid 0«p<lr 
cmn ooftrolaM^ recordari : fedc pofl) fidelttaiis attOHabik inr 
nmentiiiiiierpofitiooem vrfiii^^ &)abiWir«4 

quoi tum exsvf ionginquitatey partim ex ipfis'«:biiicoi^^ 
battioticiai tiKs fafta eft recordatio} &cottthigeref9 terrani 
de FQlciidaco imptti^aii ab hofiibMs^ io tnt«ncMBlli fi«P9 
eflTc debent hominef>£c)^lefii ieCkmdalnimo^ &ti capfnop 
ti^/ipfiusmatidtiis dhnidiumad Domimymde fikKig(IWil9 
portaremr, juftitia aduberii, bdmicidioram, furtiquebanof 
adDominum de Fuctgniaco ^eftident, in aliis omoibos tib^ 
fa eftEcclefia fijpradida arbidmni cttAiofie&gravamine, n^ 
et&t tqus (pOntaAea vohihtas. Hoc in sibnu.nofir«t)6rmj««r 
ftabilitum cft, & laudatur a Domiiio Heorlc6 de Fiwigpiacfi^ 
& afratribus fuis Guilelmo , & Aymone, & MarchoGfOi. k^ 
tamen, quod, fi quando itid^ ^riretur qucrimonia ex partc 

an ahquo dulriau a Nobis& a noftnr luccdionbus, pro um 
caEcdTu fiieret jufticia^ , ne .tctnfritas> xei9^oeret impunita. 

^»* ■ i ■ ■ I r ]^ ,. I d , i ; . J i ^ 

<fc> HenricMl Htoberti Demifi ds- Am^i^ £lfii9,^ 
ris obiit 

{.^^SsiimikUml oppilmelEia patngFoudgiusdiVuYgoS 



I^nc |Nra^ntis.{)^ginae (igiUo nofiro fubfcriptioncm con^' 
inavitnus & tnumvlmui, utiiullam lubeac repuiram, quod 
Juftitia ftablBvit. ^5»»» 5/? hbc Domino AJ-EXANDRO, 
'S. Uomanx Ectlefia PrhfiAenti , fEDERICO hnperptore, 
Aniedeo Comitc Ccbcnncnfi, tempOre Ptioi-is Guilettnh qiii 
jnultum pro hac pace & pro liibertate EcdcHaE laboravir,<7»»> 
jiiTncarmt. DomininopiyiSftt Chrifti MCLXXVIII. 4\itVene- 
Hi menfi^untci» %o Cilbdtus , Cebehn. Caflonidis & 'Ma- 
«ifter, &fipG ^ foci )kint Cartanii, )O0u Oomini Ardutii, Gi> 
^ncnfisEpilcopi,1<abentii vkesCancellarii; proteftlb.us ad- 
fuerunt multi Canoiiiti Sc Moiiathi, Rodulpkus t*evtQnicQ;s 
;&Raymtmdus d&Tiidgftiato fi-atfesCj»ifcQpi, f^ditiiis Pilarp^ 
jGuido dpl^raxinfO) Aymo de Striaco, Guit^Innis de Fraxia tnJ!- 
IwjAlimanudeCaftcUiottcyT^ttimbe/ws^fi^nscjusM - - » 
4sSalanfhia>&.«Ut 

• &>Oaita!«ia0;^udetn,£^d<£«e.' \ 

Kdtum at"0ttmibus fidelibiis «ifQftris, tatt! pkscTentibus', 99^ 
quamabfcntibus,qttodegoROOULfUS,(a)Oei'g^ , 
«aRex, Mhiiaperia €lmtigixi^> fito ioCwnitattfMatifooneAfl^ 
Quod in honorc Beatiffimorum Apoftolorttfri Petri & Paufi 
JonftruauM eft,-{froOei amore, nec «on ptoreverttrtiaipfo^ 
fum Apoftolorum, inviaiffimris cupio eflft QtapMptier|*. 
bcmus , ut ipfiim Monafterium, ac ipfes rcs ad ipfum pcrti- 
ncntcs,quictcacfecure abs^ucujlius improbitatcpcrmancant 

U^ RodtiiplntA fcilicetllKflurgundiat traiisjuran» Rac , qoianm 
004. rcgnare coBfit, ut fuprt notavimos, temporc MM/oti Ab- 
JbMi^-Cluniacenfis , quo pr^ceptum Regis emanavit, ut indicat 
cartularium Cluniacenfe j cnjus idto data ad lUiik» «tuiw|l-cf> •*• ' 



fesd debet, qoo «pft M)iJ^ »\AU' 



O 



io6 BlBL10TiJBCifc>$£aUj5IAN iE. 

juglter, ficutf duduri) per aoftrse authoritati^prfreptanr^Ar 

civimus} de rebus vcrO) qux itllocoi qui dicitur ColvinacUi^ 

condflunt) qua^ nuper ad ipfum Moii^Herfuni i»rHleemoryna 

datx fuerunt, praecipimus^ uty ficut anti.quUu&determinaf^ 

fuerunt, reftituanturieodem quoquemodo commendami^ 

ac omni follicitudine dele£amus, ut omnia prxdia ac pofTes- 

fiones, qux eidem Monauerio pro Dei amore fuerunt coxi* 

cefTa, & qua^ jam futuris tepiporibus donandaiperamus forel 

perpetualiter absque alicujus rn.quietudine illibata perTe|ve« 

rent. Vos quoque, o Principes Judices,,iiYe Reftorcs Comfei 

tatus illius, & regionis, in qua illud Monaflerium confifti^ 

quicumque.ia pra&fecuif ^nca.ellls^ au(.qHicumqu^,futu4 

cl^is, obfecrandoJubetnuSf&jub^ndoai^ecramuf, quatenus 

prp prxmio vlta&.aetcrnx, & pro amore ipforum Ap<>Aolor 

rum, fitis in adjutorium & protedionem , atque ih di^feo* 

(ionem veftravice^ loci illius^ fivjeMonachorucn il;>idem con-' 

/ (iflentium, Chri Aoque (ervietlthim « in quocumque negotio 

indiguerinr, utnofiro veflroquefrd^ aWinQ fiNWt<EN(»dCi^^ 

nobis, quam pro ftatu regni totius noflri , Dommo noftro 

JEfu Chriflo , Regi Regum, fupplicare valeant , & in incepds 

f jbonis perpetualiter perff^erent^ quod fi (mis ultprius ideijgk 

l^onaflerium, feu habitatOKsejus, rcsque ibi colia^as, tein|- 

^9ce .aut inquietare pnefumpferit, primitus Dei atqueApo« 

fto}or)ttn iratn incurrat, ac deinde noflrac feveritatis experia* 

tdr|C;t)fufai9. Infuper coram ^ uc notitia h«c firma fit, no- 

H^Q :§i^iUo rolDor^r^ ftuduimus. 

;;r' ■ "' , _ ■ Lvi; 

CdrtaProte^ionis CarthtiJuMajorevh ahHenrko 

Delphim concgjpe, . 
•*' Ex Archetypo Majorevi. 

1307, llj ENRICUSDALPHINI, Baromarum Montis albam 
J^A, ^ Me4itlU(fnit DQjmmtsi .OainibusBuUivis, Judicibus, 

Caftel- 



\ J t 



CENTURIA L 107 



Caftelhnis, Prarpofitis, ChacipoUis^ caKerisque famiIi»rlbuS| 
cujuscutnqae conditionis esdftant in terra Dalfhinam Vim: 
nenjis, i$ terra Tiirrisy qui nunc futit, & pro tcmporc fuerint 
conflituti^ falufem & dile^ionem Hnceram. Cum Nps & 
pracdecejfores nollri femper habuerimus, & adhuc habemus 
magnam affedtionem & diie^ionem erga ordinem Carthufienr- 
fem, 8c Domus Majorjtvi Gt quoddam menabrum ejusdem or<* 
dinis, quod it^W/ vulgartter appellatur, &:quod Domus 
Major.evi foikiX eft in terra charidimi confangulnei noftri| 
Domifli Humberfh Domini de Thoire ^ de ViUarsy quam do* 
mum cttm religiofis^^Monachis, hominibusi rcbas& familia* 
libur^futdem domuS) volumus inviolabiliter cuftodirii cum 
in dsvinis & oracionibus^ quc fiunt'& iient ibi^ credimus fo* 
tt participes & confortes. Quare tenore pradfentium vobis 
& veftram cuilibet praecipimus^ injungimus & mandamus 
fortiori mtfdo quo poftumus, & in quantum indignaMonem 
nbftraA voluerftis evitare^ quatenus ipfam domum, Md- 
^achos, convtrfos, hominesrbona, res, pofleniones, nec non 
(kmiliares didtae domus, ubicumque ekiftentes &exiftentia9 
cuftodiatiSf defefldatis, & inviolabiliter obfervetis, mandato 
abo fuper h^c a nobis, vel altero, minime exfpedatO| & ad 
hopfadendum^alter veftrum, alterum fuper hoc non cxfp^- 
ftct. Volumw ttUm, quod vos Caftellani pratdifti pr«o- 
ntfari faciatts publice & in generalii fub poenaX. librarum 
Viennendum, ne aliquis^le terraTurris & Dalphinatus didx 
domui Majorevii Monachis, converfis, kominibus^ familiari- 
bus ejusdem domus, hec rebus/neque bonis eor^nd^m^tam 
\empore pacis^ quamtempore Guertx^ aliquod mal^m feu 
damnum inferanr^ neque inferri patiantur. Datum, cum a^ 
pJitiime SigiUi nofiri afud Poncinsj (a) die fovis poftfefium^cx* 

^ O 2 MltSh 



i«f 



Ca^ twumsl oppidumeftjionigrtobilc inJpgc&if noalottgeab 
Jdano fluvio* 



icg BlBL10T|l$CiE StmstA^M 



Mhationit S, Cmk, amo Domm M CCG XX V li: 'iWtU/mtii^ 
:fortfi«ff, (b) «ifo tenorie eorandct|^»..e^p«dUa J?C)r^« i/fjij^ 
rksttN pracdi^trr oreisenak t 

Lvrt . ; 

XJip^efmJi^J^r^ceptum CO N R A D I JRegkp^ 

fro Eitkfia Sa(;iniacen/f0 '\ 

' '^K «bderii* CarMarfo Monad erii Sariniaccnlis?^ * 

:tft ndmiftc DQtnteipci & SalVatoris noftri iEruCtnftif;,'j 

17^. /^ONJtADUSy cfmM ordinante pto^idctnia tnvijAr(fir 
^^ mus Rcx. Si p^itionibus fcrvoivm Dci pt^ ^yuibQtr 
nbct Ecctcfiafticis necc^Kasibus aurcm ScrenitatiM nofkt» U^ 
bentcr accoffimodamus. Jde^ nobis & ad mortafem yicarii 
f cm{>oratitCY deduccndam , Si ad aetcrnam fc^cker obtinen^ 
dam f proFaturum ri<|uido crcdimu& Id€irco;Aofi^ hr< 
tokmus conAis fidelibus San^s Eeciefiat Dfi) ^^^ftrifti 
frra^rcntibw fcilieet & futuris; Quia AMBLAAPU^^^i^) 
Sancfkat LugdttHenBs Ecckfiz Pta^ful, cunv<^tfri8snoftroriif|| 
fidclium Epiuopis rca Comitibusi ^ppkxnoftiFae Sercnifatjit 
adiicMa^cKatcm, quo per fargitionis noi||» ffriptURVi^^uodr 
dam Monafterium, qgjod Saviniacus vocatun^eft,) in qiiMt 
Caufmarus (b; prseclfe digtiofcitor Abbas pn^cnti.aIiter,-ajS^ 
perpetuo tisiGcremus muaitutQi rnetuensq/tie) iic^liitufis temr^ 

(}>) Redduntur fortiivri'\ nihii (rcquentius hac claufbla, in hifce 
Provitrcife^' qu^ Diplotnanfeus apporti fokfeati jcju^ndo horun»' 
^urtbB) in lo€i« optn erat^ ilflficiebat eiliitf, ut «ft^ndcfcD-' 
> tur d: Ifgttrenfuf, 6ve afi^ per fcriprtuni notifiar^one. 
ri/t^ AmiUrAtg} c6)vi< geffa ab anno ^^'f ignan^it JdcatuiSt.ViK'^ 
TlOS» Arcbiepifcofiu Lugdun CartUl. Sdvmuu. 6ee elim Lugdu-' 
lli4edi(£B cifcfuc ad-afmum^^ novit. /- 

i^ jBm^iMnti] .^i elcdus fuit AMit Stfviaiac^^sWOtoo^^^ 



OF^NTlHtrA-r. . :^9 



pv;iiDus ea, ijuae pro divino amore^ vel ab ipfo, vcf a CbrU 
Uianis fideiihus ei concQfTa funtf aqt in futiiro concedereYi- 
^ri fu|$AiCccfForibuj,,parvi pcodencfa.atinMlIarc.fitjaf, d^r 
precatiis eft nofiraai SubliFniiat?n:>, utpattrtjjinimorerti fcr- 
Vantes, i^pilrximmunitatispraceptijrti fieri denfercm^k^, P©^ 
quod dt?c|aretur^ q[uatenus nullus Pontifex I-ugdunea(i$ E,c-! 
clefis cx.pracdi^ rebps Mona({efii {e.u ppncfTibfiibus^aliqfiidli 
tnjudemingT^^r^ prsuHitiai:^ fiec n)an(>oihi%ticos, nec ulias jed- 
IubittO0<9 exipcrc.te^ttit. frat^es yerp Monafterii pralifeatl 
^ jdeSitoci jervitio ac^jrubjcdienis revcrcptiaiijtnpcijlay oin«ia 
i|uar ad fioc pertincnt, absque ulla diminutione, feu impul- 
ftone^ tcneant& poffideaQt) lliabeant etiam poteftatem eli*^ 
gcndi Abbatcs cx corum Coenobio, & cledlos^ante pracfen- 
tiafii ej^silem Givitati$ Epifcdfi^dedaceFe^ auC at^ co benc* 
diftiof&e accepta congregatioticm fibt commifTam regulariter 
girbemare fludeantr ,cujus petilioqjbui ribenter alTenfunf 
|inpl?iijln9.os^2(]^paiK>ftrac autboritatis praec^ptnm erga if ^19 
l^ona({erium>/in}mu6itdti$ aique tuiuoniisgratiar pro 4ivi<L 
mcuItu$.4iffore>& animaB noArac ac fuccedorum Aoifrorun^^ 
reffiedioy ficri de.cfevjniu?t p^^^ m^^^ pratcipimus afjciae P^\ 
Qiu», m 6e,ab ^Q^tm^Arc^iepifc^pe Jimhlardo harc re$ fiatut» 
ircl atxCe.praefentidm hofEram dclaca e0e. dignofcitui') ita deiA-. 
ccps a^fiobjs vef ijo(!ri$ iuCc^ri^M$j.&ao.i^ S^A?el 

I>ei£ccieGat fidelibu5< etiam. aS fpRs Epifcopis , & ab omtii 
Clerp Lugduncnfi^ Eiclefiae coftp:cvetqf , quatGpos £pifcopu&, 
fubioiai^is, fiYC obedicntiscreeeptareVcrcntWvdcbita^ tip-, 
iram juflwtjem. ^:fucceflbru^ Iio(lrpruiti conferve|, &Mo^ 
j»acht\ tteo ibidefti militafltcs^./LbMi (xx&^ ut cfecct, Aamili: 
devottone obcdicntes cxiffant, utPr«|k>fitumfuura, Domina. 
larglcnte, libcrc Confervare «alcanf- Pratcipicntcs ctiam ju-' 
bcmi», «t rHiH«s Jtidcxf puWkUi^i-ad-cwfes audknt)», Vel- 
freda aat tributaexigenda, rree patatasvaxit mar^&ones «xigcn- 
4^ t«i fkiendasi avitide)u(for€scoltendos,auihomrncseius« 

O J . tfCOT 



iiS BIBLIOtHECiE SEBUSIANiE 



dem Monalleri^ tam ingenuos, quam fervos, diftinguendos^ 
aut ullum cenfum, aut uliam redhibitionem exigendam^ Hye 
ea, quac fupra mcmorata funt, exaAurl minime prkfiimant 
Ut autem haec atithoritas firma habeatur, & a fidelibiisSan<^ 
Ecclefis futuf is temporibus diligentiu^ conrervecur , de an^ 
nulo noftro fubter juffimus figillari, Signum Domini 
C H U O N R A D 1 9 inviffisjtmi liegis. Ego VincemiU reco* 
gnovl. Datum Non. OSlohrisy anno fcilicet Intatndu Chrifli 
VCCCCLXXVL India. II. SiannoXXWIL imperiipomitA 
CHUONRADIi Serenisjtmi Regis. A&um iMgdmq puhlice 
feiiciter. 

Lviir. ' ' "' 

Donatfo Monajiem Sa^miacenjlj a Gaufredot 

^ EngoUfmenfi Comitct 

£x Cftitalano Stvlniacenfi. 

Ante Anniim \yf C^^ muildi meante, crebefcunt mutidi ruinX| mala ik« 
loag. lyi cuU inundant, finem ejus nunc d^monAranti quani 
celeriter occurrit dies jadicii, oftendit. Qtiaproptfcr vigilare 
debet quisque, & fummo ftudio curare , ne eum poifit ipfit 
dies anticipare: Domini enim roxin Evangelto fideles faos 
admonet^dicens: DateEIeemofynam, &ecce ! cmniamun'* 
da funt vobis. Et Prophetam: Sicut aqua extinguit ignemi 
ita Eleemofyna extinguit peccatum. Salomon etiam aflfir« 
matydicens: Redemptio animaeviri propriae divitiz* Ifta^ 
rum admonitionum ob auditores fieri cupientes: Ego Gaii^ 
fidtisy & uxor vtitz Fctrdnilla y (z^ delegimus Ecclefiam' 
Sandi Pauli, quac eft fita in Santonenfi territorio, fubter Ca- 
ftruoi, quod MocMirBotavillay (b) mancipandam fervitioDei, 

pro 

(•) GA$ifrediu & Petr^HU\ Gaufredi iftius tncinioit JO.BESLY 
i» Comit.PiBdvsen.. ffffi^ €4p.zo. .ttZDris auteip nuiius adkac 
quod (ciam« ; ^ 

(b) B9t4viUa\ vulgoBomcvilletiaDticatuEaculisincnfi. 



CENTURIAI;' r .' u| 



pro.animabus noftris/Patrum ctiahi & Matruna ndftTafunfii 
feu filiorum noftrorum, & iiliarum noilrarum^ & omniuttt 
FarericuiTi noftrorum , fub Regula Monachorum.i -frcti vcrb 
adjutQriQ pomini ^ & confllio Wilelmi Comitk En^tkmen- 
^, Cty & uxoris ejus, Domina^ Gerberga^ Patris vidcficet *mei 
&pominae Matris> & DominiL/duim (d). fratris mei^ nec 
(lon ppinini Isjs^. Epiicopi SantoncnQs , & aliorum. Bdeliutn 
coftrorum y Donamus Dco & Rcdtoribus Ecdcfia! Sand^i 
Marcini, Saviniacenfis Moiiailcrii^ fcilkct Domiho Abbatl 
Irteric, 8c Mpnachis fub eo degentibus, & omnibus fucceflTo- 
ribuseorbtny ifab JR.cgula Sanfti Parris Bentdi£ii^ \n codcm 
Monafterio Deo ferviemibus^ quatenus ipfa Ecdena Sandi 
Pauli, cum omnibt}s<) qusribi ddegavimus^ & quoe in antea 
datnrt fumus, velqiiantufi^ipfa Ecclcfia, a fidelibus Chrifti 
«cqiiifitura eftv gub^ationi Abbatum & Monachorum ^ Ml 
coram ditioni fubjaccat) perpet^o enim anathemate damna.* 
iDtis^ & omnibtts maledi^ombus, , qu^ in. libris , Vctcris^^^ 
Novi Teftqraemi contincjatur) nou^ediciqtiutpinDfs il)o9i.hor 
Biiiies^ Gvefomiinas» qfi}:bdn4eleeo(iory.nam.caiumniavcr.inCt 
Jtfubtraxerint^ & df: poteilate Abbatum & Monachornifi 
Saviiuaceiifium ablfailerinC) quamdiu iffum Monafterium ia 
Rcgula Patris Benediifti ftcterit, S, Dimiini Qaufredi i$u:corif 
ejusPetrmilke, qui hanc eleemofynam fccerunt, &fcribi juflt^ 
runt, & firmari rogaverunt. S. Domini Wiidmi, Comttit 

pdtris 

^c) ITtUlmi Comifis EngoHmenfis & Gerhrga^ Comfi bk: Wilcl- 
mu) II cjus nominiSiRiitcognomimTMiil^er^d^ quofJiira apud 
MesUuminHifi Cmm.Pt&MP.£af.2C,zz^ obut auteiDanDoDo- 
mini loig. nt refert Chronicon quoddam mf. continens gefta 
Epircoporum & Comitum Engoiismcnnum a R.f LABBE^ 
c 5Q€ieuteJefi4, rejatum, Tm^I. MifcelL^ $. z^ fed uxon< Qomeo 
tacetun x ^ i 

fd) Elduini] qui poft Patris obitum Comes.Engolisai^nli» fui^ & 
finc iibcris dccdfit. ]Q. fi^^U > esiUlffi. f^y.^ ^ , 



m» BIBLIOtritiCiB ^CBUSIANiB 

jpfatris ejuk. S. Oert>erg£,^mitifliE matris. S. Alduini^ fVatris 
eja$. S^Falcotiii &^ileltoi, fiiiorutn c6tvuti. S: Ddttiini 
- Isfi, BpifcopiSantoiienfls; qui laudavit) Sfrtoduin , qxiiica 
^raedf Ax Bcdelift fu^ debebat, dedir. 9. Aytr\9rdi: S. Ayttlba 
nis, ^ilcUni, Ademarij^lJ^ilelml, Ittcrit Ptesbytcrii OtgerilJ. 
JiatJi 'per moMtm Duranti Monachi , inenre jimio , ferU Ilf.' 
rcgnante RQ B E RTO Ce) Rege in FraiKia^ & RX> U L F0 
jin Gm*, 

• LIX •; 

C^iV^ Comifk iJhferfKnjfls.f ,prc^ Ecdejls^ 

Qmmenfi. : 

UM4. 'U' Omt A/iw^ni^ * (a) diledis fais Bm^genfihu de Ci» 
XJi*<ri»itc, deS. Stephano^ NjferA«afi , ^le S. Salvadwo^ 
19.hrerne»B, de S. Maria dc PfSttO, de iMpmiaico, ^) dfiCkan« 
no, deSan^oReveriano&oimiibusaJiishoflMkttsxdEc* 
defiam Ctoniacenfi^, ft-de Caritate, <»in kicofiice^ q^MUM 
4n membrii perritieitt^s ^ fBl» cu6odia-^noftro ^domiaMi 
conftitods j lalntefti ^ ditr^onem. • MandajxHW mka^y ro* 
2;amus & volmnus j qMatenas ilHedo noftro Abbati Claoifr* 
«enfi £kdaris competens jaU^iui» 4e •■ " "■ visftris, ita sgaoA 

■ ■ ip6» 

; .(«} Roberto Rege & R^Julfbo^ duoruum Regoxn, eodem teopore 
regnaottumy Regno fiib(cr4pta hetc fiiit cam* Aoberti Rcgu 
FttinwB , «lempe qnia Comcy £ngolismM& fob jKJus cli^njtela 
«ml; -Rodinifi iiut4m, Burgandis Rc^is, qaoniam Monaftcrium 
SMkMtinfif cui .Oamitis fiUiis dooabat, in tegno B^rgundias 
ikam erat* Hanc ven^donacionwi.ante anniim.ioiS* quo 
mUmm CkMncs e^ viris dcceflit, fiviptam fuilTe oport^t, 
(a) ff.^CMHefNiPtrfMfis] HcmeayBar^ dcDooz^^Conii &;S.Ania- 
ni, Comitis Genabcnfis fiiius ^ qui poftea NiveciiicBfia Q>met 
eitkitv at infiii dioemus;' 



cf " / : OEHTUAf A X : m 

^ fiab»«cxm<b^griMC haberc dob«at^ & (ciatis pro certo^ 
/^flAdfithoc 0oa faceretii, non poflcoius fujlinere, quin vini 
^pAOnMit a<l faoCijappQtieremuiy & hoc aAixilium ci &ciatist 
fiim QM>dtligetis>:{)0o j4pkitis Eccfenx Gjst pitgandis. A^m 

LX. 

l)(matw Mmaflerio Sk^umi^^ 

In Dct nonine. 

EGo Gerardus, (a) Comci» confilio fidelium meorum) do^ xae^. 
no d<; rebus meis^eo & S. Martino Saviniacenfii Nfionap 
IbSrii^ uW Domihu^ DuranStu (b) Abbas praeeft, pro reme- '* 
'i&o an&n^c mieis:, & pro animabus patris mei, Ak^frdi, $i ma* 
lris4ne*,Theottergiac, & fratris mei, Altardi. Eft autem 
*ib pago LugJunerfi, }ti agro Tamautenfi, in finibus Villse, 
'ouas ConzMCUs Vocatiit, Mons, qui dicitur Ledaicus^ criticeas 
iudoni habiKsl concluditurque finibus viilarum, quarum no- 
mitta fubjecinius, a mane villa, qux dicitur Conziacusy a mt» 
lidie Verjennirtus & ApptunactUy a fero Afnantmacus y a Cacia 
terra Sanfti Martii^i. Hunc fiipradidnm Ledaicum Mon« 
|em, cum junAa fylva» licut antiqua diftributione in fmibus 
dcnoinmatarQm villarutq , fibi circumpofitarum, conftat^ 

' afpicitque, & afpicere ad^iprum montem videtur, communi 
ccmfoniu fidelium meofum .4ono jam diSs £cclefis ^ ad 

/i . . . '^* jtaenfam 



^ 



.' 10 fi^^^^^ Comcsl Lugdunien|51^j& Forifieofis, noftris Hiftoricii 
' ^ ' non notus. 

Q>y Domnui Dftrdnnus Ahb^'] annoClirifti, (uti jatn fiiprl notdvi* 
>' inttiOi0O7. cleftusf &ideo donstionis iftius datam ^osjcm 

anni %S^ vii^ vptat v^/«. Cdrtular^ Saimisc^ 



/ 



U4 BlBUO-nHfiO;^ SVBOSIANifi 

tnenfam fr^tfiun pefpnidb ftvvziu«mi'^M€ntd\impt»' 
RianfuruiTi) &denoftfa poteftate transfiiffiiimu» in^cbruiii 
dominationem* Ut autem^ h«c fcrtptiq^fifma ^pmafiAM^ 
Ego Gerakluh Cornes, manu propria vimtv^U ^^ fi^^M PH&A 
firmare rogavi. S Vinfredi) Sylvii^ Berardi^ Girar£^^ iPWtt^ 
tionis^ JarentoniSi Sylvionis*^ 

LXI. -■ .. •*■".•:; ..<•! 
Carta Dmind Branoidum^ pra Ecclejia 
Clumaci. . 

Eir ejtts^em Mottafterii Cartiilario* '^ 

x%^ pJOo BeatrixGrojfa^ (a) poipina de Q/?i7^^ cimni^us notu^i 
•t^ facio / praefentes littcras infpeduri^s.^ quod noslauda- 
mus & concedimu$ paAum^ quod Domihus ^oceramusj (^ 
filius nofter^ fecitcum Ecclefia Cluniaci, in villis 1de 3a¥t- 
niaco^ de LomandO| &de Marfi]iaco,.& in terra, qua^ fit^ eft 
apud Lornandum^ quae partitur cum Domino ^oanne Militej 
& quod contra didtum padum per Nos^nec pcr aliquos ve- 
niemus* In cujus rei teftimonium praefentibus SiglUum no-^ 
ftrum appofuimus. Adtum anno gratiae MXC.XXIV. menCb 
Julio. ■ s ■ ' ' ■ 

.) '.^ J . '. .7 : Ih^XIL 

■ ■■ ■ ■■ II ■■ ■■ ■ ■■ I IIIIB II II 11— ——I IWI 1— ^»*^»^—— ■ ■ I ■!! .1 ■ I ■ 

(a) Besirix Graffd^Biminside e/i&s] He&rici GroiG , Brance^Qiu 

& Ofellarum Dynaftae, inter Burgundiae Proceres praecipui, 
yiduai & Gautteriiv pomim yatigibnrs rlvi (vulgo Vighora) 
foror, qUae Gafiro de Ofellis (Uxelles ounc dicunt) pro dota« 
liuo fruebatur* 

(b) Joeerdtinui^ cognomine Groffus^ Brancedufu (Braicion) 9c 
OfellaruA % in pago MatiKoncnfi Dominus* • 



CENTURIA r. 115 



LXIl 

Conficratio & dotatio S.Pmli dcBotarviHar 

'[ ' a Comm ^npHmenJf. 

Olpertfa dirpofitio omni{)otentis Dei, 5rSal\«toris nodri X0S9. 
'^ lefoChdili) <\\A dixitin Evsngelio, fineme nihil poteflis 
fkeere in quarumlibet rerum initiis « fummo ftudio ac fideli 
«xhbrtanda cft, ut, a qtto onmc bonum incipinir, ^i per- 
ceptione finiatur. Omnipotentis enim gubematio , qua re- 
'gttur omne quod eft, ad redemtionem hamamt noftrae: in 
thalatno otcri Virginalis «onjun^iaro fibi fponfam quotidic 
adopttonis filios generare non ceffat: quatenus SandaEcd^- 
liadtverfisOrdtn^us venerabiUter adornata^acregenerationiis 
lavacro mundata, indcfeflas laudes Creatori fiio pcrpctuali- 
tcr fdvat. Dominusci^oRedemptornofter,JEfusChriftu^ 
qdi omnes vult falvos.fieri , & neminem vult perire, ipfti pet 
femet ipfum fideles fuos docet , & ex talento ftbi crcdftore* 
demptionetn peccatorum, &repromi(fionem aEternz harredi^ 
tatis acquirant j quatcnus elcemofynarum fulti juvaminibu», 
cum ipfo fclieiter gaudcant. Hujus Igitur admonitionis & 
promiinonis rodtis & particeps cupiens fieri, Ego in Dci no- 
minc GmfredUs, (a) filius Wilehiii, Comitis Eogolismenfis, 
botum fieri volo omnibus San^ Matris Ecdcfiac filiis, tam 
prxfcntibus, quam fitturis, qualiter in noroine fandae & in- 
dividux Trimtatis mifericordiCfima pietas animo meo infuJ- 
fit, litEcdefiam San<aiPauli, fitam in pagoSantonenfi, in 
Vicaria Chriftiolenfi, tn villa, quac vulgo 6\c\x\xr BotmnUa, 
quam ego & uxor mca PetrwiUa ex noftro proprio fccimus 
j*^ P 2 atdi- 

fa) GdafreJttt] f^xJnculismenfit fi»cEngoli«meDfis,poftAWoini pri- 
mogeoi^i ftatri» obitum , ComM evafitj cui Fako «ius fiiioi 
iaComitatu fucceffit. JO. BESL. in^Hifi. Comm. m. c.ij» 



ti6 8lBLIOtH6t;>C'Sfel60SlANyB: ,__ :_ 

"^ ^ • I -i 

flcdificare) & fub DominatipnefiSsindi Martini, Saviniacenfit 
Monxfterii , & Dotnni Iterii ^bibatts/ Sc Mpjrucl^Qri^, in 
pra?didlo Monafterio commorantiuni,cpriftituirnusVA adcon* 
fecrationis & benedidionis fublirfiitaiehi ab Epifcopis feci« 
mus roborari. Placuit hsec convehientia dmlcis & fideKbas 
meif) & una cittn con(itio'PpaMii Iterii Aioibws:cxpfcivif (crfi- 
fragia y 8c adjimtoriam yicinpnui) medrufp ^^^(qppaiun^ 
Domni videlkQt Gotafyedh Arehie^i/copi '^an^a? Mjitrif>Ec^ 
clefix Burdegalenfis, & Vottmi Jffomj Epjbfeopi Santoneim^ 
& bomni Arnaldh Epifcopi Petra^oricenfiSf quibus in unum 
convcntis^antequam ^ad confceratipriis graMam p^dem^ vertCf 
reilt) tiixerunt nuUo mwdo.EiCi^l^am Cadiplicam poCebCf 
tiedid^ nifi fub nomine djptis^ convenitautem miiii, ut jus; 
fionibus eorum obtemperarcm ^ & fponfarem ipfap^ Eccler 
fiam in nofnine Domini, cx proprio meo fonftituens ibiyfcf 
jtMndum pofie meuno , ex redditibus meis & uxoris mea; Pcf 
troniilx^ qUam Dominus jacri de hoc faeculo vpcavit, ad vi- 
^us Monachorum^ ibi degentium, quac prqpriis noxninibus 
fubter vocabantur, vidclicet Maipmacis villae unam medietaf 
jtem cedo) & Fofiatis villam, quantum ibi vifi fumus habere^ 
jtx terris-etiam inibi adjacentibus , quas boni homines dcdt-' 
runt Deo & Sando Paulo^ pro animabus (mjs, cum cenfU|qui 
mihi advenit in vino & denariis, totum in dotem dono> G,^ 
militer etiam de ipfis terris, qux in antea daturx funt, cen« 
fum xlono« Decimas etiam fimiliter ex moLendinis donO| 
Acrefco etiam )uxta Marinacum, culturam terrs ampli(iipia^ 
^ vJLide bonac' in fponfalitio, & in villa, quac diciturTridls 
terras, vineas & fylvam, quae Maynardus Gaiferm^^tr bene* 
ficium tenet. ASlum ab Incarnau Dofnini anno MXXIX, 
JndiS. XL fceptrum regni Domino R O B E R T O, invi&iffimo 
Rege^ tenentei fummar CathednePonttficalis, honoris Sandae 
Matris Ecclefix Burdegalenfis, Domno Gotajredo decentiftikne 
tnfidentei Domno vero Ijfone, San^c Matris EccIefiacSanto- 

nenfis 



•CENTliRIA I. 



fi7 



ccnfis fcpXcopali folio praceuhre} ncc non Domno Arnahh^ 
*Sart<a« Matris Ecclcfiac EngolismcnGs Pontificall ftda fuU 
gcntei.allantepqmnb Gautjredo, nobiliffimo Comitc, co- 
ram eis prublice Bcati Paali Apoftoli, Doikoris Gentium, hac 
difpofitio fivc inftitutio a praediftis Epifcoprs folidata & con* 
-firmatacl^. Laudantcs.cum Abbates&Monachi, feu plurii 
mjc bopulbnini catcrvac, inibi ad confecrationem Eccteniae 
Conychichtcs! Amcn* Dntq rhanu Almanni Monachi j>r^ai 
^ientt bomho Itcrio ^ Ahhate. 

7 > LXIIL : 

l)onatwT)omuiCArihufiAfan6i^rucis^ ajoamettk 

de Mo^tdupeUo. 
Ej£ Arctiivo Carthufias Salccarum in DelphiiiM. 

NOtJ^etrmdeJ^c^alone, Canonicus Valentinen/fs^ oAculi% t3*f* 
Ciiri2ELugdunenik,notifm facimusuniverds, prxfentir 
ibus & iut^ri^i qu^^ )C^^ inclytac recordadonis jEANNETA 
NataVm Nobilis Guyotij quoadara Oomini Montislupelli» 
in tqfirmitate dc qua deccftit, rogavcrit Nobilem Dominarti 
MonMlupem (^ Coloniacij (z} quondam Matrem ipfius ^ttati^ 
net£j & Virum iWuRxtm^ ^Joannem, Doniioum MontislupcUi, 
fratrcm qaondam ^&x Joannctac^ ut matri & fratri fuis pla^ 
' ccret; quod ipfa darcc pro remedio animae fuar^ Parentum & 
AnteceflTorum fuorum, VirisReligiofis, Priori) Sc Conventui 
limutSanBe Crucif, (b) Cartlnuficnfis Qrdinis, Lugdunenfis 
Dioeccfis mcdietatcm rcdituum dt Verjiaco, & dirccflum Do- 

P ^ mini^ 

I ^ ^,. - -- ...... ^ .,....■_ . ■ - .- .■■■■■ -^^ 

(a) ColdnUtl'] Margareta Doitiifia Montislapelti 9 Domina ttiam 
Coloniact dicitnf, q^ia Gttilctini Domiiii Coloniaci filia erat 

^ (b)* SdnBa Crucis^ in Jare(io, Monafterium & CarchufianOrum a 
Beatrice de Turrc-Pini, Guilclmi Dbmiiu RolSllionit 4c Aa- 
ttoniaci Oiorci anso nSa. fundataiBf 



- "1 



118 BTBLIOTtiECiE SEBUSIANiE 

■■■■■!■ i 

miniutn ipforum reddituum, ad didum Dommum Monus- 
lupelli pcrtinentium, pro eo, quod Prior & Conventus did^ 
loci ponerent ia di(flo PrioratUi & manutenerent tres Mon^- 
chosfuiOrdinisXarthunenns, ulterius MonachQS.]am ibi- 
dem inftitutosi videlicet facerdotes ^ feu aptos ad facerdo; 
tium promovendumi qui in di(^o Prioratu d^ina celebren^t 
ofiicia^ prout caeteri Monachi di(fli Ordinis celebrare, con^- 
fueverunti pro-remedio «nimae ipdus ^qMmet£y^iimiSf Pa' 
trui fuii Prioris quondam SanAi SpirituS| Parentuoi^ Ante- 
ceflTorum fuorum, volens&pnecipienscadem Joanneta, quod 
fi forfan, quod abnt)Prior&:Conventus,feu Monachi ad prx« 
diAa focienda inftitutii vel indituendi^inpraepiidis^eficereiity 
quod Dominus Montislupelli y qui nunc eft^ vel qui pro tcm« 
pore (uerit, ipfos redditus in illo cafu ^non aliter poflit aliis 
keligions cpncedere & donare, pro divinis celebrandis ad fa« 
tiam intentionem Joannetae praedidlae, quac (iquidem Domi- 
naMargareta 8( Joannes Dgminus Montislupelli) rogationi 
& voluntati didlae Joannetae in(i(tere cupientes, & volenteis 
toto polfe defiderium ic pium propofitum didx Joannetae 
adimplcrci pracdidos reMtus de Verfiaco^ & dire^um Domi^ 
hium ipforum^ & medietatenl molendini & DomUs de Ver- 
Jiacoy(c)^tx diftam JoSnnetam acquifitar, did^Domui faftdlac 
Crucis ex caufa pratdida, & pro pra^di(fliitfaciendis grato ani- 
mo conceflerutit, & donaverunt. In qua concelfione & do* 
nationeRcligiofus Vir,fraterP^/m de Moyrenco^ Prior&Con- 
ventus diAas Domus fandae Crucis, pro fe & fucccflToribus 
fuis in medietatedifti loci izVeJtaco^ prout nunc efl^, di<^unt 
pominum Montislupelli fuperiorem recognoverunt , & di- 
miferunt omnimodam Jurisdidionemi merum & niixtum 
imperium^ hanna grojfa f$ wmuta, tallias & homines loci prac« 
didti,pertinentes ad medietatem praedii^am} prout idem Do- 
^ ;i minus 

(c) rerJUt$\ vulgoVer&u,inDcl^hiiut}u 



mmus' Montislupclli & prafdeceflrorcs fui ipfam Jurisdi^iot 
nem)'&a1ta fupradiifte retroa^is temporibustenuerunt> quae 
qntdei^ omnia' & finguk fupradtda Oomina Mafgama, Sc 
j^i0!Ji^/>~DoMtnus MoncijilupelU, pro CeSe hsredtbus fuis , ac 
Prior & Cobvencuit prO ^ & ruccelTQribiM fuis promiferunt) 
iridelicet diftui DothfnusMQUttslupeiK per juramentum fuum 
Xuper Sahda Dei Evangelia corporaliter prsftitum , & didti 
Donnina Mirgaretat Prior &- Conventus bona fide) contra 
pcr f«, ¥tjl piwr aliuih, modo aliquo non fecere, nec venire» 
tftc dttftfentirA, & alitui voletitv feu Votentibus contraire. Jn 
qtmrtm t^khmum figillum nofirtm p-<efmtibas duxmm app»- 
fundrnn XXI. menfis Apriiis, anno MCCCXIX. 

' : Lxiv. ■ 

' Confirmatio Prhilegiorum ^ Itnmmitafum 

Monaflerii San^i 'RagHiberti furenfist a PAULO 

' ' ^ mtP.M: 

£x Archivo ejosdeta Mo«aflet{i. 

PAULUS, Epifi^opuit Servas Servorum peit DiUais filiil *53«« 
Framifio Sachodi, (a) cubiculario de nnmero participan* 
tium familiarijcontinuo commenfali noftro, perpetubCom- 
mendatorio,. & Conventjii Monafterii San3f Ragniherti , (b) 
Surenfisy Ordihis SaniiH BenediAi, Lugdunenfi^ Dlac«fi«<(^- 
lutem & apoft<Jicam benediAioncmj cum a nobis pctitum, 
quod & juftum, & honeftum, tam vigor aequitatis, quam oc- 
do exigit rattonis, utid pcr foUicitudJnefn oflScJi noftri ad " 
dcbitum pcrducatur efFe<aum. Quapiroptcr dilefti ih Do- 
. _ ... ming 

(a) Frsncifio BMboM^ qui poftea Epifcopus & Princcpj Geben- 

nenfis fuit. 
(b^ S4H8i lUgmifrti'^ vulgo Saina /Umiert, itjoxsx, Abbarii eft 

in Bogefio antiquisfima , medio quaQ iliter Forum SebuOanum 

<c 0eUiceoJ«in dvitatem itineiCt 



KQ BIBLIOTHEC^:S:|E»t>SIANi€ 

mino filii' veftrts juftis poftulationibus graco concurrentes; 
afrenfu^ onanes libertates & immunitates a felicis recor4atio^ 
nis CELESTINO III. (c)^ aliis Romanis Poni;i(Kibus.pr^« 
deceflbribus noftriS|.(ive per privileg^um, vcl alU ipfiulu yo^ 
Jbis&Monafterio veftro, inquo 4ivioo^fl:is obfequio inanci* 
pati| ac illius membris conceflfas, ncc Qon libertatis & exem« 
ptionis fxcularium exaf^ionum, a Regibus^ Princtpibus, ac 
nliis Chrilli fidelibus» vobis &Mona(terio veftroi ac iUii|< 
membris praediftis; rationabiliter sndultasi fpepalit^ aqtem 
xenfufi j redditus , proventus ^ poflefliones 2^,alia bona a^ fuivr 
datoribus & benefaAoribus veftris vobis erogata & conceflfai 
ficuti ea juAe ic pacifke poifidetisi vobi^i &per vps Monaftc? 
rio,& membris ejusmodi confirmamus, & prsfentis fcriptt 
patrocinio communimus. -' iNiilli ergo omnino hominum 
liceat, hancpaginam ooftrs confirmationis infringtret vel 
ei aufu temerario contrairc. Si quis autem boc attentare 
prxfumpferit, indignatioriem pmnipotentis Dei , acbeato- 
rum Petri & Pauji Apoftolorum ejus fc. noyerit incurfurum. 
Damni RopKe apid San^um Vetrum^ amo Incofnationis Domh 
'fticie M CCCC XXXVIIl. J^. KaL^anuarii, Pontijtcatus noftri 
anno V. 

LXV. 

DQfMtioEedcfia ClunUch a ComttijfaNi^ernenJL 

Ex Cartulario Manafterii Clkiniacenfis. 

xaa^. .pGo MATILDIS,(a^ Comitifla Niverncnfis, ommbus 
**r^ notufti facimus, tam pracfcntibur quam.futuris, quod 

. ■ ' -^ ' ^ " ^ ' ■ ' . noi 

(c) Cdeftino IIL'] Bulla anniiipi, quam integram dcdimus inHiftO' 
rU noftra Selu/iatid. 

^ (a) Matildii] Cucteniaca, Petri Domini de Courtenay & Agnetis, 
Niveraenfis Comitifrae unica filia&hseres, qu^ nupfir Hervaeoj 
Baroni Douziaci, iratione uxoris^ idem ComitiNivernCnn. 



CEKTURIAl. \' m 



M0i pro mnedio acttmx noftnc^ & /(^^' bonae memoriaB^ 

4|iioadam Comitis Biiwmeafis, & Domiiu & imsuid ooftri^ 

-dedimiis 8i-coocd&vam EcdeGx B. Petrt duoijiceniii pro 

«amihrfiriart»iioftris.y aoiiuacim io ipTa Eccleiii i:e)6brgndi9| 

Xlibras ffddims curfiitlii moneCae^ in cf^ujl)e^^>(h) poft 

deoeflfbm noftrym annuatim in; perpetnum peri:ipienda«| 

froluniiis llquidem & praecipimus, ut j^icopns, qui pro lem* 

poreerlty ponat fimtendM E«ommunicationis in peribnai 

linedtt ftut (iicceirorb noftri, & infardidi in terram ipfius^fi 

•fiottcidottimi tftoduiio modoiireactetitaveril:)^ aec ipfiMi 

. wdsaosty <{Uousque di^ Ecdefo de diAo ledditu ad pkniiliil 

. fii^t iamfadum : Quod ut ratutii permaneat, pratf^ntcs Ik^ 

feras fecimusfigtili npftri muniminc roborari. AQam anoo 

DosiiiniMCCXXVl. ' 

: tXVL 

Cart4 RayfyiuS * Efifeofi Matisconmfis^ 

fr« fratrihif MtKue, . 

REgMUus, Dd gratia MarUconenfis^ E{>ifcofmSf onittHmf ut6. 
has iitteras arpici£njd^,.iet^n;un fn Domino falutem; 
Noveric uniwrdtas veftriMin, quod h^^viQl Sc quercla'« quac v^- 
tebatiir inter fratre* :de Mufta (z) & Vmbertum deGenos» (jb) 
Miiitem, a Domiho Papi ttc^ attilieh^aiS: determinanda 
fuit comsAifl*^. ~ i^- iiauiue ftttent i*oSaflM)«e «pud C»Vi^ 

^HM^^^M I »■« *^ M > .,1, I 1 «! »i« . , ■ , ».■■■« .11, , . ■ ■ , i^. , ■• 

. .0>) ]K^/j6»] c^a Dr^> ^ Ugerfmiluviisiti^ citas T^ec^^f \n Itim 
. ^ ..\ 9§erdrh /Ifftpnmi yocator Dtfeda^ in icinere a Burdegala ^«(f4r« 

*^d^ FfJtrer M ItfudJt^ OrSirAs tuffcTefmptdriamra, nuoc S. JbAnnis 
JeroCbJ^itam, vof^o )a Mitfle , juxta Balgiacum lo agco Sebtt- 



KX ^ BrBLIOTMECXSElQSfANifc 



macmM (c> m Fdtbui JuUft nKfifisy ami^ «1$^ kicaniatiDiie^b^ 

^nitii' M C LXXXVt c:^ram 'Nobis convmavimat |. a»dMM ^ 

jitria^ue partii dkgatifoiiibos^ f^er cooimiafictft ^efiiaOEi 

^foFum» d€ offinibtts «iiiiewli^r & iwmiiiadffi de Molemlioi^ 

:&Batcitorio^ dc Fome dc Vela^ & de aiiis^ tetrii plaiifs^ ii^« 

(norfbos & pratit eotdem oencordavitniis^ Ipfe eiiiin U»« 

• berto» ifide Viir libras tiabiaiti & qtKidani alii XX« foKdos« 

rflamtEienfia & Stcpliam}» Paybdnsi & Stepbanns drNfonti- 

; butt cutn eodem Umbesto, peem pn^didis firatrii>Bs fctper 

ifcoc in perpetmim teiKndamy jofaveruntr audient8)us h ^ 

identibi» fnss t^ir<f, CamcrarioLugckiTenfi, B.Priore S^ Petiiy 

. Petro Beraldty Aymina de Piieys, & Srephatio de MaKa^ 

Archidiaconis Matisconenfibus, Gaufredo de MoHs^ & Magi- 

ftroMartino, DeSderio fitcerdote , & Joannc Pr^byten» de 

Lays^, Umberto Presbytefd S Mauririt, Petro Gapellano de 

Muciaco^Arcbipresbytero de Bafgiaco, Stephano fratre eju»^ 

tlgone 4^ IgiacOf Gabrofdo & Bemardo de Biftaco, Ackaris 

de Btoleriis , Olardo & Otgerio fiiiis^ e)us , fratre Anfelmo^ 

tlmberto de Artierfrs^ Umberto de Marbo^ joaflne dc Viri^ 

feto^ & pluribua aMiAr 

Lxvn. • 

VcndtioEcc^Jf^ ClimiacenJlfA CotniteClarimontk, 

in KoRtinci Safia«.& ilM^tkfMe Tv^ftaf^ 
«^, t^^JOnrm fit omnibus, tam praereQtibQS q^Qaffi futorfs^qtuxi 



(C) Cdpamdtitml .mus efradVck iuviiUD| k* otiip «oaftttt^vnae 

S. J6toai» des .<#«V0/Wtfi:.i]6ih«a ^abety iipudSebufiaBosineoik 
(f) miitcrtm, Cntnti ClArmmis\ apod BelTovacos fiilkcf* Quida 



CtMTURIA I. «^ 



Hemaiims, ^mue uxor watAUug^rdm, tradidimus Beacis Ajy^ 
^i^ ?ca» & faula in CJlaiiiacenfi jMonateno» ubj Domi-s 
fuis 4bbft$...^i(^ praeeft^pro animabus naftrit« vdpar^iKum^ 
Boftrorum, partem mediam Bic\dCwS..SymphorMmx<!!^) 8c 
^uidquid habuiniusincirctritu, five in agniS) fiire in arbori^^ 
jbusj five in aquisy five in :prati%^dvo(;attonem tantum reti^> 
oentes in manu noftra. Obtinmnws autem apud Uadken^ 
fem Epifcopum Henricumx «tp wdilla Ecclcfia per fe ftet^ 
iiulUx>bnoxiai^itutii jus prc^um iiabeat Abbas baptiimi 
atque fepulchrii nulfique aliquem refpedlum folvens^ .nifi 
<fiiatuor tanmm denarios JBpifcopo leodicepfi». in cujusParo- 
chia fita .eftj de nemore autcm tioftro habltantes ibi acci- 
pantf tjuantum voluertnt, iivead ftdrficmdum, :five ad ignem 
ttciendumy fed minime vel ad vendendunvi ivcl ad dandunu 
CoDceffinius etiahi omne Kfuarimm de htidifs eortitn, five bO'* 
bus, -five porcis, five aliis. ABumefi iflMdmmo i& htQnnmilh 
neDomimiAXCl. £paaaLunatXXVlH.TegnaweH€NRIGO 
£nperatareIK ^piftiopo autem prrdiAo Henrico, Leodicenfi 
Ecciefiaeprzfidente. Hujns rei teftei funt Amutfwi* EJMes^ 
in^ridm &e TiBoUj Godefrcdns de f elain, Hobertns de Mau- 
res;&{iUi ejus, "Robcrttrs Sofo, Wermannosde£s, qni do- 
fftimtecepernm, Rodt|1fus, £athbertus-FulGomisdeFrcns9 ~ 
Galterus 8c Adelardus, de Louvemal^Godofiredus dePifieleu^ . 
Fetn» & Adelardus de f ontaines , Theodoricus de Marenes» 
HuiB tradftiom legiittme :placuit etiam pbflca Amitx meae . 
Hermengardi^Comn^x^ Afilio ejus pattter coitcordat,fuam-'. 
que pattem, ^uam in prxtfi Aa JBcclefia paternd jure ^oftide^ * 

Comite dixerunt; fed.tan^m ie AtfidW^^uo^amComitey qiil 
iXcca ahnum 1187. vivebat, quem antijjuiorcpi jehtis cre^m* 

(b) SdnUi S}nfbm4m\ itt pago |4|^^ Sf I)4,S^|0% 



114 BIBLIOTHfiCifi SESU^IANiE 



bantf eisdcM beatin Apfoftolts (knHi difBnhrone cofi^dtre^^ 
cnrim jam di^o venerabili, ac ^tttfAevMrWt MenHcifif B|d«^ 
itopo, 9c coramidoneis teftibus^ qui tnfni rtiUcripti tantdiP^ 
nonicf , Albertus de Sando Latnbcno, Theobaldus de San^o* 
Michaele; Laici^ Lambertus deForOi Arnulphtts d^Elb^eS| 
Oalt^riis & Fi^atres, & multi aUi« 

^^ . Lxvni \ 

Donath Mottafterio l^ahmarum a Cdmite \ 

/tx Avtographo Bcclcrise Talverlcnffi, ; ' *^ 

1^92« A Pprabatse Prinppi^m cofnruetudi^ii eH:^ fuis fargjt)Qnibu&. 
«^^ £ccle(iarui;i ^ofleffioties ampliare, pot^ftateaueaDeai 
fibi tradita a raptQnmi incurfibus casdeQi viriliter defeQlare;* . 
£a propter ego I^IL^RMUSf ^tbenne^fium f^ Vatdenfitt^ (a); . 
Qmesy^ nojtitiam tara prse%mum,^quam. fequ^tiuna trans% 
i|^ttay me ad excmplar bon« memorix Prx<^ece()[pri^ mcf 
J^tmnk^ CaaiitisijrebennenQst ^ remcdlum animvum An« . 
teceflTor^jm meprum Sc moa:^ Deo & B. Majd« 9 TalVeriendii^ 
MonalUrii Ser vicoribusy. per.ma|iun R^yinandi J^ripr}t| ^^ ^ 
par(es dccimariun^Corrc^tat oiest in 4nnecmo^ 8c duos dec^ 
marum vineae, &dccimam p^ad mei^ &q^uamor dromQS^ cani ^ 
ipfis ca&ltbofy, in eodcm Anpeciaco (kis,, & paftum omnium 
p^rcoriua T^Ivcfiei^Hai Monactiomm iaSylva meai gujc 
vo^nr ^e^4^itfi0u^ Ac |:a(um/ervittiam & exaA^nemi quaoi^^ 

ha^^ebam^ ficut Comes & i^nus AdvoCatus in fccicfiis^ quac 

"— ■ •■ -. -fitac 

M m ^«i» ■ ■ ■ , I y. m amt iii i ■ ■■ i ■ i 0<^ w m ■■ . ■■■ ■■ i ■ ii m 

(a^ jf^dUenfi^ Comes] (jebenh^nfes Comitcs y olioi ihviUL bppidc 
aii W^m |.acus C^m^i ripaiq , ^pud Vsntttdtes j^osGcIebant^ 
ideo k Valinifes Comites pro^tebantui'. pA^tukittti enim 
regio^illo fatculo, Valdenfis patria vocabatur /^uar adhtic bo- 



CBNTUI^IA L' lis 

fitae funt in Anneciacb npvo & Veteri^ ptrpdtiui dobadone 
confirmafre , Si ngillf mei autdotitate rotibrafre. Htijoi do • 
nationis & confinnacionii^ apud Anneciaciiia vetus fadGTf 
teftes funt MagiftefFiilco, Joannes de Mayet6i| Turmihefm 
d^ Zi^^fo^ (b) ViUermus de Infulai & multi a^^^^^ '* ,^ 

' Proceftii vero temporis hahcdonatio.nemlS^.confirma-' 
obnem dc fa^m tJurhhertiu ^ (c) fitius meus^ booa fidelau^^ 
davit, & coofirmavit^ undc teftcsfuntV Rajrmtindus, ftior 
Talyeden(k, joannes de Mayet6$, Turambertui dc V^dnglo 
&niuJtiaUL , Fafta cft au«m hujujl^conceflionis&CQnfir-/ 
mationis cixtzoffm Iwdrtfatkn^ Dommic^ JtfC^^^^^^^r 
In£3.X Epa&dW:cmummeIIt. Cekftm^ 
IMricoSjlfTnakqtmperatore.' 

LXIX 

^^ . Udi^nL . . : - 

8k, GntatMtio InlUe HH^tmi 
< feKoimneX>oftiini.n6ftri}E(hClinftt. 

ANno'In>inlniMCC!XXXVI.Ks4: Aueumi to HttM- ' MJ^ 
. ••-•'- -0:^ ' ■ ■•■ «'ER---* 

(b) Tirumhtrm ieljicinfiiX eLudn^ofunr apwi Focunatcs iive' 
nam malto cum honore vlget. i-,., , 
ViduK Domini de.FofligiM wfi^ (k0x..i,U Qowtsni Ge- 




i 



;»i 



arofbgos fiae liMrii dece$ut« anno »57. 

irtyiiii. ■iintwT OtoilMbwWrOiriiiaem Gebeotioiifem; «M)oi«tt 

pro ftaUK ««ccpifc , 



nS: BlBLIOTflECiE $EBU«IANiC 



■ i p i H illl^^i^^W^WpP" 



BERTUS4 <e). D9mtn¥$Mmikltfpfliu io. bon^ic faqa mentc 
conftitucus^ ¥oljtof ipirar^ r^ligionem MiMe Jev^li jferofi^ \ 
lyjn%fam\^<As>^UJ!Sf^x^^ derebuf . 

meis dilpopQ io tivnc n)p4vai : Inprin^s 4lajiam> (b) fi« ^ 
liam.mcam) hstr^em inftimo in 4ote fifa, quae eft icx mille 
fQUdorum ViennfSDfitsm^ & in redditibus X^ Jjbr^rMpi yiien«> 
penfiumt & iii quinqup folidi» Vienoennbtis/im^ Gbi folvt 
pc^ipio poft mortcm pcaai naturalernf & pro iij pmnlbus'! 
irplo cnfQ e0c (u:>nt:entaai| tam de rebus paternis, quamtna* '. 
ccrnis. HeUzaM, (c) ^iammeamt h^rcdpm inftituo iit 
dotc CufL^ qnae eft CXX. Ubrarum Vicnncnnum) 8f in redditii» 
bi^ C fo^clQrum Ocbennenfium, & in C^I. fiSlidis Viennca<»'^ 
fibus, quos fibi prarcipio fi>lyi ppft niprteni meatn naturalera^ 
& pro iis omnibus volo e»m elTc contcntam tam dc rcbut 
patcrnis, quani matcmis* Margaretani (d) filiam hiatrcdcni 
inflituip in do|:e taj^ qu« qA C Marchar«fii. argcfiti* & ^cd^l^ 
tuum, quos pro dote fua in Ven^mek (e) a(Cghavi9 & CXL 
Iblidorum Viennenfiunii quos fibi pl^aecipio /olvi poft mor« 
tem mcam naturaiem, Be in medictate omnfiim rcrumi quas 
habcbami & hajbcrc dcbebam apud San8umAkr€eU^{i) no^ 
minc meo^ yel nopiinc Matris fi]9>. pro ii^ opinil^n; v«Io 
cain eflf: cont^ntafUi tapti $|c bonis paterpi^i qu^m matcm^/ 

'■ . ' . ''■ I I ., I , ■! ■ * ■ I I ■ . 

&; d« MontaDajr filiiis* - , . - 

deTupre-nnitSUo) a^iidDel^tiMtcs, : '.' 

1(c) *%^toAJ ufOreM Anialiii OoiK, MHrtbi; -; r ' '- ;' 
J4) M4^«tam1 gu«pomiDpS.A»Qri*inOM^ 
. ^uptijk (oi^un^a fuit. ; , . '..!•.(• ,' - 

(t) r<Brf»iif«4iX?<i|xeASugefiaiiBP((9yiiidirjiruIgai6V^^ 



cfiN^rtjRMf; ^ kii 



^uat eft-eennim libraruiif Vieamcnfiuin,^ ^itjbminii & ufagii, 
quzcamquehab<ritifmpored(kisconftituCiaEa{)t^y{|(!>»f^m^^h) 
&ta CnCii ffllidisViennenfibKM) <(ua»fibiioI^ {araBcipio ^ft 
SDorfetti m«attt nffcoraiism^ 4<'in Incdietate ^mnii«R.rtriim^ 
^vi hii^ebam'& h^dre adsbfibam^ t^iucl. Saoi^lttiD Marcelluniy 
nomine mea, Vel nomuie.Matns £iac!, & pro its (>n>tiibu& 
vo!o eam efie contentam,' tam de rebus patcrdis qnamna" 
•terttts^ ftrfifiltemettiioiicicntaetumei^K », %ttat (Ibi rdi- 
qiit, iftV^iS^^ «iltfa dotemv trdJoqiaodea^.^uaBetttoB- 
quehim, V«( a^fMnreram, ultra docn» ad filittm mcuiny Pt^' 
trttm, remaneant & revercanttiry qnem in <Mnnibus <dits le-^ 
Inm meii, mob^bus ac immobitibus, rel k movemibus, pa»' 
bos & uri^fls^-dom«Biis'& feu4isrdd>itia&:a^iulMH; qui»> 
cumque liiilf^yvel habece :debeo.«lef fure» vte^de £u^' haero- 
dem irifthtio, ^ volo &.pfiectpiay ut pno ii»^nibus icAn£ 
jkbica mea, &cla»o«esrquz; Iegicima8c moderataeomputa-' 
tiotte fa^, compatavi aji valettdailk ndSe.t^ fuingentanM 
• mgrdi^m «rgmii nMsdktaMtn ^rHsfhiduidoriuai tiio!c!uili 
- ^acmlfctm ttiejkuwmihi reKitM!tai.ad vkatii Bieai% donec nEfiv 
riar mortc naturtflt. ficck^x hfitlaBathdta (jl^ doy legOy 
duas petias terrae, qoas habeo fiwct A^ibeUum, (k) quac fun« 
de feirdo Ecdefiat fupradidaef & (i noti valerent XX. folido* 
am»j^ti«iii foia^uocl sft.#M rebul feocU ts^ttjim ^y^p bliacsfy 



(e) Mjtttbi*m\ <)uae Guygonein tToauiiuih deE6ycs in VaHe-bona 

SebufiaiueProviAciaftini'. , , • 

iii i»fiit*idfi^*1i viilgo ruIe-Sarie , bfiin iWoiiafferiumjSerie- 
aaeruminfigAeVsd AfaHih ftu-«i(ith,)UittiX9gdimUisi,iltUMI 



W •'' 



iiS BlBLlOTHBClSS^ftttSIAN^ 

«t vtkant {infifiadiii XX. foUdqs. DwxmBnxitil} dono 
^pracum unam« quod eft in praco maipri, Yel-^uinque folidc^ 
cenfuale» EccleGat^S. Mattioi deDagnieu, vok> quod duodi;' 
ctm denarii afligoeoan: in vtUa de DagnieaCaiL) j|im|iatiai. 
Tredecim Ecdeffia circa KiontemhipeUumt fif^ulis tFe«,fi>U- 
4os jubeo dari, ad aiMirinm Domim Abb^i h^i^ Ri|ri>a« 
nty & Guigonis Sacriflaci Sandt PauU, PonriRlMk^ni X. foU- 
doc, <^>eri Eccle&t Lugdunenfis V« folidos, frsKribus Mitiori' 
bu nnam frocMrationcm^ fiatrynis Pnedicacoribi^ altqxuot 
PcBniteatibus SainftiMartini IV. fi>lidoB( Sc fi la^ voluot^s 
snea aon valeat nomine ccffannentt ntmcttfarivi, voloquo4 
. valeat Godidilonim^ St fi ncn valet jure Codidllorum, volo 
^piod valeotradone cn)asi&et takimx voltmutis, qox potc- 
ricvalere^ fllam Uberousm, qUaiti^ & iintccefibres aM 
ergaOomam BDoriae ob fet¥a»imh is, vol6 6iqiris tcmporibus 
ofafervari. Ht^usfnextdtimcVolttntatis/i^/'/ro^ti& vq- 
cati fimt Ifti : Donnmis Wiklmm, Abbai Xnrulc Barbars; 
Qmfgi ds S^a, Sacrifta S. PavU^ Tttrtn QiftlUnm CopeUae 
Si6auctholaniei<fo&iottteWip«lk>.$ i@iMMSE«r.«kMoiKefakoiie; 
Afnm AAfghu$Ii Ftda itMai^, Mititmiy JDofoifljHsPatt'' 
lMttPapienfis]| &Bmi&MBniArar(n)fariptor* ^x 

' " ■ ■ ' • i-^x • ,: ■, 

; Cdi^a Cmitis Maimmmps fp^EaiUfifi ^ 

Cluniacenfi. 
ExCutnlarlo CLnniacenfis Monafteni. 

tvA pGoWILELMUS,Oiw/*f#«Mw»5^^ No- 

*^ tamfacio.o|DiittiHHipi«l<njtcslii|etiai.i^^ 



in 



Q) B»**\ Prioratos eftmVane-^ontjjii^eMontMnlaiteUuiiiOr- 

cUnisS.BuflS,vulgoUBoy;ite. .... ' ' 

(m) D*imeH\ vicus ighb^ili^ quafi Tnl^&hiuib^fib^iOb 



CEKTTURIA i: ' taj 



In illa compoficionc, qux hSU fuic inter mtj cx una partei&; 
Veoeraibilein Viruni^ DMninatn Cerokbimn^ Abbatem Claaiaciy 
tL didamJEcciefiatn tt altera, apod Drkorckium, (at) iicut ia^ , 
firumento intle cofife^o pleniu^ coiuinetur i nu^la fuit farda 
con^ofitio deMonte-Serfh^, neque de gus pertineiuiist 
imo remanfit in querela, & didum fuit, quod infra 40. diesy 
]^ftquam fberoTequtfituSy ipfi Abh^i & Ecclefiae ]m fkciam 
de memdrata querela^ & dc Memore ^de Arbonay^^ebem ia-f 
quljtere )us meum^ & jus Abbatis. fhgo deAzU, (b) Decanul 
iie Perrfffutj (c) StXimdo de Lofiaco , Miles^ & Domimis de 
ikfoncmelert, 8c de Vigofety (d) debent inquirene Tcrttatem. 
Jeflerandus Prior de Maitiliis,& Simon ^e Vtrs,{t) Mties ^ \9tx 
isxt inqtttficiones debent efTe terminatc I2sque ad mediara 
^padragc^mam. £go autbm^ qutdquid itdi fnquifitoret 
iiiertnit & tbquifiertnt^ me fervatnriftm jurayi & figilliaturum» 
In cultis rdtefttmonttim prv(entemcartulam,tam ego, quam 
fiiM mtMQmrardm^ (f> iecimus figillk noftris roboraru 
MUm mm ffrgfkt MCCXVL mmfk;fm»mrio^ upd Trimr^ 



LXXL 



(m) Tfimrcbutml tu%o Tcmttts) "•ppidom ad Atarim Bttvium^ 

QO ^^ ^Azifj^ iaimlia pJUm|<iw^ apud Matisootieiiios^ ^w 

' exUivSa e£L 
(£) Ferrond\ wlgo Piq^rone» in pago Matiscotieflifi* 

(t) Vfg^fjpf] Caftrum eft In «odem pago. 

C^) Vers^ feudum eft sntiqiiuin in ipfi>met pago* 

(f) ijHirMim fo0 Girjriui\ e|us nomims II. qui pbft Giilfdimim 
Patrcmi Matisconcnlis & Vieniicnfis Comes eztitit^ quem £tic 
libens roafculis obiiflc in confeflb eft» reU&a tantuai onica 
filia, uxorts Joannis Drocenfisf didi de Brcatit» ciangitiae' 
RcgM>» utfBfjra jam letigimos^ 



JUtera (hmpdjkimie intet CttArdfm ^ Comktm 

iifOr lCfOtBi» 0r ctnnibiis, pwefcwi&ua & faturfe^qaoi freq«etlf 
r*-^ ticr orrt^ tft q.ucfeU \ukv Nobflem Viryitt, CMnicoti$ 
Cirardum iAsiiiLi^iti^tikm^ Siidmtficlm (^fMo^n/^Sjf&^t \iekf 
ddb^ii^ confuASCudintbns 8( ir*fohus^ a^^soQibasf qui^u&Comci; 
& Minifin^fi;}Uj(.mm EccIpO^^.ClmiracenfiSy in Epilcopattf 
Matisfrotiepti iic^St .^^^^ cno^Ium gravabanr^ Sfq^uidenn Go^ 

Aadizm <fq^^fp:i ubii I^Qna^H i^ihil inum haJ^re ^fkt^ 
DMt ; in aKi» t^ ^ Ipci^^ i^i ^ofillabbjif y . if lum Ai? qca^ii^.|^ 
babere, 'md^Ut[9fi^xs£iim^^ $^i^^^^ liCafi 

fabztf Cum igjtur fu^er bif rfErj^eiimiTero ajiiatnbm Chc^ 
Waceti(i|w^liT^*?i(i«^^ «}«liit^«i^s: yiri^ 

prudcfltibus & Rcligiolis/ confroircrfia ith (opftai eflf,;.^.;i<fc 
hMC'mod\im ad pacem perdud:? r Convenerimr apud Sar^ 
^um Mamitw» Matt Kcrorofem y P omimig T^^^ 
rabilis Abbas Climiacenfis, cuni quibusdam Senioribus Cluk 
niaccnfibiis, & niemoratusCames.a;W^^^ muTtisMfitr-' 
fcns&*Minfftri$fuis'i & ttii^^cm ctyrA^fitftilRim d^ 
m hinc inde viros anriqpipres & fici[|^Ro^s e%eren^ jiuos dc 
confuetudimbus & (latii rerrae illius cffecredercnccersiores} - 
&quidquidip(i fcffest pr^cflita priusfacfamcnti rrflgiofley^lfe. 
rercnt^ ab utraqiie part e Srmitcr tcticreturi ^Cunt crgo pi?c« 
feti teflesy dato prius facramerfto; ^ .?nVtI?igah4a v6ritat« fo» 
«um parker diu deliberaflcnti tandem In fabc tcllimbniuiii 
am(enferunr, & didumeft ab eis, qiiod Comcs WiktmwF, 
PaierComicisGirardi^nuUonP^ofiEmiiio^^l^ velicfmfoecu^incnt 

'a£quai9 



«jBHrURTAf. m 



afiquatn iadomo yel in ^ilb jde Lai/Saco^jA) ^liquando ha*- 
buft 9..aut €(V^CiVkj&€j(mttsGir(nyi^ ^teAitnoxiio jllorand U^ 
hehtffr aficnfit. Didam ^ft^ jquod Coffle$ in vrlla <le Da^ 
mntgi & (de ^> (b) Jiabebat g^bertam ^ videlicct in FolToTiie 
uoam gerbun, &itn Antore^as^ ^ud Aionem habet Co« 
^aes cuftodiam viaruni j&paG:upruin, rqujse pafcua Comiti fk 
Monachis funt commuma^ ttn Nemore, ^od dicimr jofon^ 
babet Com^ me^etatem^ tnL Mon^du ^uaitam parte^m.; ^ 
Comes & Mohachi hafeent ibi tafchias £\xks in Nemaxe de 
Domei:^ habet Come^cjuaraorCoiungeriaS) In jquibosMo'» 
Mchf nthil accipiunt) apud Domeii^e habet Comes medie*^ 
«at^mt &Monachi qi^rtam partem^ 3sComes Sc Monadu 
jtsedietatemii in iis tribus viilisnullam aKam.coiiruetudinenii 
Jnb^ Comes ^ v^l Minijhi ejus^ in tewaMonacSlorum. Di** 
dum eft^ciuod in obedientiavdeChaven>ils& ejus.appendit^ 
habeac Comes laiat>nem v^ulcerum , homicidam & fpenera^* 
iwemv^ui inprxfentiaDecant,deCtiay£fnHs1egttime.appr<>* 
hattfiieiihtt^ vel conjunCki^ Cenfum & Marchias ce»ruaIes,.iSs 
«iUlodi4mirf9mm^|>afi:Borm»v ^cinde MkergnrianhqtLfim 
per xiiecBof atorum itefiiwn garandiam ^ro votuncate fua ibp- 
itetn habcre f>oiterat<9 «i&quasque alias confuetodines vetex- 
aftkmcs ipfe^ vel Minifiri e)us^ ibi t^uaerehantt S«pe S&in 
Cmnes c^ remedfiim animai: & ameceObrum > live fucceifo' 
rom Iborum penicus gucrptvttY & dcdit Ctuniacaifi £ccleiiaBi 
Propter he^ donum conce(fitei Abbas, Dominus Theobat* 
ins^ & Cotiv^iwus^Oiainiaceniis, ut procurationem, quam ip(e 
CofiventutCIuniaci & LeproOs AtSanffo Lazaro, fingulis afi« 
ins in oAavis Pentecoftcs fponte faciebat, D<>w«^ //<? Chaveniis 
facisU; poft dccefllim vcro ?jus ad dien^ anniverfarii fiii redi- 
^nir, ad MidTam un^im quotidianam pro ]p(b& antecelfo' 

R z ribus 

(b) Domnitiil^^l Vici, itidcmi^i^t^^Matisfionenfis. 



J32 BIBLlOTHECiB SBBOSIANif 

tibusejQS, (ive cjus fQccefroribuis d conceflerunty & in fini& 
fuo tanram pro eo fiac, quantunr folet fieti pra DomrnrdLAb"^ 
^ate Clttntacenfi f in fiitgulis quoque Doteinicis CUpeilantii 
de Chavenia fpecialenn in Ecclefia Bftciat pi^o ipfo tAtjAofitxxk 
anteceflfortbtts e^usy donaTerunt etiam ei^ & remiferunty 
quidquid rdiqfterat in rebus mbbiUbus Onniacenfi Ecckfiae^^ 
^ except;o, quod de indebitis conftietadmibus, fi quas oialiK 
k>cts> ad Cloniacenleni Ecclefiam pertinentibust induxit^ Sc 
de fiinda tetrae^ vel cenfu debicalr^ eum nibiloitiinus poteA 
f unt appeilarc. Ut autem hupv pacis definitio perpetoat fir-^ 
mitatis obtineat vigorem^ ipfe Comes cum omni devotione 
Jhoc tenendum juravit, & conventio»es tftas Kterh mandar^ 

Jrateepit^ & figillorum pfatfentinm impre(Bone roborarij 
Ludaverurft etiam, & tenendmn juraverunt GuiklmMsSc^au^ 
dferim S\n (ui. A^han Matiscme apud SanQum Martinum^ 
Aftno ab Incamaf^ Lhmini MC LXXX. praefente Domina 
Tfaeobaldd) Abbdte, &: audientibus multis, vd aftantfims^ 
quorum nomina fnbicrtpca func Tefies Gaudus^ Prtor CIi»»' 
Aiacit ArdmoSyMagifferHofpitalisdeSam^Egidio)! Huga 
Sacrifta Cluniacenfis } Petrus de Mar^iacoi t^idode CotQ:» 
niaco} Droeo de Bruetia^ Decanusde Perrona) Artaudu^ 
ViceCoflncsMatisconenfis^ Alardusde Montbelet; Hugodc 
Vinzellejfi^ ^ido de LoyfiaecL tk^ Caprarius^ (c> Duraa^ 
sius dc Varefinis & alii. fraterea copceffit idem ComeSf 
ilt Monachi Cluniacenfes pa^ioncsiilas^ fi vohierint, per 
skianum pominiPapat, ft Domini Regis Fra&corum faciaai 
confirma»*!* 

, LXXIL 

(c) ttugo CaptariuiJ Cipr^toruin f afnilin» vtt%o Clieuricrs^ totiutf 
Provinciac Mitisconcnfis antf^uilirma $ cufxts hodie captiC Ho-> 
BOra(t<ts C^raritts^ X)oifiimis dc SarnA Maaris & Tillf Vicc« 
comes. 

Hujn^ fttefste^Mtnl ^tlibavit Q^ERCETAfW&ia/^ 
iurfftndi4jldif.i. caf^ij. 



CENTURIA I. in 



LXXIL 
£r€^fo Comitatus Matuconenfn in PayidtuM, 

Ex Archiyo CiWtatis MaciscMcn/i»* 

CAROLUS (a) ?rmogmiui, Regi Fraitcorufn Regtttotil ^iV^ 
rcgens^Dux Nortnania^, ac Delphmm Viennenfis. CcKi* 
tudo Regi^ Majcfhltis illos mapribus prsfogattvfs & hdrioti^ ' 
bui inngtiirC) & intcr caetcfoi dttollcrc conracvh!^ <)uibuA 
cutti fraKellcnti iiobilitate gencris ^ qua alios antcceHunf| 
concurrcntia virtutum ^ & inlblitortim afttium mcrita fufFra^ 
gantur* Kfos igitnr, antiquas mcmorise' dignas Progenttorunl 
Hoftrorum, Regum t^rancornm, drdidationci atf mdhtonanl 
rcvocantes^ qui ad coiirefvationem honoris CoronaeFrancia^ 
ac conGlium & juvamcn RcipubHafc, ht eodem Regno XIi. 
Fares, qui Regni l^rancU i* itrduis Confirtis fS^^diciis dsfiflei^ 
rentp (^ infaffis atmotum ftreme, ad Tutamentmi Regni t^Rei^ 
fublicd^liegem iffum pariiate fideBy mterCollateidlesJiiosfpief^ 
Sdiui cmitatem^ confidcratrone (n-ovida ftatucrunt i intef 
quoj Comes Tbolofanm unus cffe folebat^ cujiis fucceYfio ad 
Coronam Francie jurc haefeditarid pefveniflTe nofchur , ab an^ 
tiquo kyco, cujus, quantum ad Paffiat & Pafriatus honorenl 
& ncrmen atdnci, aliHm a^que, vcl magit idoncutn, pra^ertiiA 
liis temporibus, quibu* in eodcm Regndr viguerisnt^ & vi« 
Hent guerrar , a fatore zizania^ & faiinuini inimtco geheris 
procuratar, fnbrogarc volentcs; tit (altctx>,quantutiladillumiy 
numcrus dcficicns firpplcattnr) tsonrmunicato Magnatum & 
Pradatorum^ alrorumqiic fapTcntiuth Corome Franeiat fidci'* 
]ium conGlio, & dctibcratione fupeV his habita ditigentii ad 
ficrfonani chat^fimifratris nofiriGermdni, Domini JOM^HIS (B) 

R i M^ti^ 

(t) Cdfohu] qni pofte^ fiift Rar Pfahcofanii ejffs hominii V. 
(b) pMnniil dein DudsEiiturlgtuii&ATCfiionim^ qni jSne Bbt lis 

mafeolts dgccifiik ' 



134 BIBLIOTHEC^ SEBUSIAN^ 

Matkconenfis ^ ViSavienfis OmiM^ (c) qui ad dimtcandum 
coDtrahafte9i:hari(fifni &mctuendi Domini noftri, JOANNIS^ 
DeiGratia, Ffaacorum Regis, & Regni^ non folum, ejusquo 
genicoiis noftri&fui, ireram iSc fidelefii iiatura lcgitimafi^ 
lium fe cxhibuit Imo pro tuitione Regni^ RqfpubUciiie 
pQgilem & defenforem evidend yirtutum&aStuum (Irenuo* 
rum ]udicio demonftraTit^ &pr^cipue in fzrvbus Oxitanif 
fioftrae confiderationis aciem . dirigente& Notum facimus 
. iiniverfisypracfentibus pariter &futuri3|NospntfatuS|Regnum 
jregensy jure & audioritate Kegis^quibus utimur ^ in hac par- 
Ce, f^defUnitudw^pau/hitffRe^Ujli^ pracfadge- 

nitoris jioftri attrJibutap, 2c debite competenjtis , coaftituKre & 
creafte Domimim Gernunum noftrum, sx utroque fraterna 
linea Bobis Jundum) ParmFr0nci£^& in numero Parium . 
coUocamus^ lut Comitem Matisconei^m conftituimus^ & 
Parem X^ranciae creamm 3 deceroentes^ pronunciantes, at 
«dam ftatuemes authotjitate, jure Sc plenitudine fupradidae 
poteftatiSf ut idem Germanus nofter, «ic Comes MatisconcQ* 
fis, & fui fucceSbfes 4^£jusfan^ine^ in jeodem Comitatu Matk- 
ionenfipatema Unea defcendentes y pmnikas fffinguUfpr^ogati^ 
visjjuribus^prrmlej^is^ Uberimiius ^ honoribm gaudeant ^tstan' 
tur, ifuUfus gateri pires Framia gatuiere iSutifuntfoltti y />r^/r- 
ritis temporibus ^ moderms, nec de perfonis eorum^ vel caufis^ 
in quantum ad Comitatum & BaUivatum Madsconenfemi 
corumqueTcflbrta) vd reflbrd dependentias, velappendidas 
atdnct, vel attinerepoterit, pplGc per queiticunquc quacun- 
ique authorkat<^9 conuDiftiane vel poteftate fungentes^ fed 

folumr 

(c) Iddusfmenfis Comitis] Cofnitatum Matisconenfem hic Princqyib 
4oAO a ftotte X^arola jam habnrrat diplomate. c;us4?in atini 
I3$5K Majo mQfl4c , vx xe^ aimotarunt clarif nml SAmmMtbani 
frstres ,• Sifi. GcnJib, tg. u u fed digmtas Paris Franci» ci eo- 
idcm diplomatc conceira nba fuiti fcd iftotantuiiu 



CENTURIA ff f3f 



I it i !*» > i w I . ^ > 



foltmmodoper Regef». vetRegentesReffturaFrmcia, vel de eorum 
JpecialivumdatOt $$t RegioParUaaetfto cognofci,2& etiam judka'*' 
ri» &hro TefTorto catifarum & ncgonomtn (jiroad paiites^, Ju« 
risdidtonetn fuam in fuoi fbm tangentes , per viam a^eUd" 
tionit dedttcendoy ad di^m Kegium PjH^fnencumf ilcur de 
caiiBs&iiegtptitsaetctonmtfranciat Pariuin fincy Sc^t&hz&e» 
toA cooniecu nf «nott ob({ancibust(i Comi caco» & BaillivMUsMa< 
cUconenfisaIia$ 001$ conCieverinc wneri inParriaai^dec cen*' 
(errvhonorevelniomin^ paricatisy contttecadinibQSf ufi&ttSy 
fiyliS) &ordina(ionibus cootranis^uibuftunqutf non obftanf 
tibus, eciamfi authorkace Regui ^nc '6nnatf& Maidancec 
juthoricate, jure, & poteffate Re^s ^bus ih^tZf uaivcaffis & 
frig^lis Oudfausy I^it}cipibfis& Pnetafiisy Gotoitibiis U Baro« 
oUb^s^&ali^ fubdicis ttgaiFmicar,iquocii&i<|ue noiiibiecen* 
Ibntury <{aod OofhiiiumGermaautittto^riiixr^CcHtikcaiMan 
fiscioncorem^ ^ dto» «jnt S^eodfiTm Gbnsies^ai^n«»*i 
lb> ex ruaPoliericacer uc praemicucur, defcetidenteiy wr Plsreft 
Francia; craAenfy rectpianc.&rhonorenc^ inhibentes eisdem 
& eonKm fingulrs authotiVittf^ pt^ Si pof dlate pr^didisv fub 
Of)inibHSjf«etfifty ^vat et fMsfluftiiis- ceffiminarf ^ nefpfbf» v^ 
e)us pracdidos fuecc&reisis ftwmiBS» mvjfcikmtf vef lyercuf 
bent, «uc pratfencf grati« dcCtedare ftf^txttmti (i o^fant 
'k, i^ltionetn cftugfefre yofuerinc Kegjstf Ma)ei!atis$.faod uc 
perpecnam.rDbomlirmitatetn obeinear^ fitteraf^ pmentetf 
figilli noftri fechnos appenffpne meniri^ fz\voia ^U )ure* 
lUg^o&quolibefaheno. . DattmapudS.Dionyfitminfra»' 
tur, mm i)i98MffirMC€CUX. tneitfe ^ptemifi. 



LXXIfL 



i 



15« BIBLIOf HBCM S't«tiSlAN>E 



-^.^ 



j.xxm. 

PoMh Mmajlmo Clumacf, a CQmite Mm» ' 

firolffinfi. 

iwy« TJ Go, CemefPonthih & Monfirolii W I L E L M U S. (a) Ho* 
•■-' tum £icio pr^entibus & futuris, praerentem paginam in« 
^»eduris, me in eleefflofynam pro anima mea &haNredUiii 
n^orum, Convcntui San^i Petri Cluniaccnf. pcrpetuo con- 
-tulifle decem millia halecum, pariter &concefl[iire in proprios 
iifus di^i Conventus diftribuenda, fuper Comitatum meum 
de Abbatkh Villa , ita ut ^isquis illum , {| ve ego v Gve alius ad 
firmam a me t«ieat, annuatim intra feftum Beati Andre« 
Apoftoli |>ertipienda, & Mt hoe tatum & inconeuHum tn per- 
petuum maneat, praefentcm Cartulam figilli noftri rounimi- 
BcrOboravi. 4Sfi(m e/l Am fitemMf. P»mim MiXXY, 
^en/e JlfriUf 

LXXIV. 

Dmtth HENRICI IV. /mPeraf. Mma/eri 

IBru^uarienjl 

Es Talniliirio c)us4cm Afohaftfril. , 

lOf».' tJENRICUS, />«;«« J^«i?^^f«wREX ROMANORUM 
* -■■ Omniuin Dei noftrorumque fidelium, tam futurornm, 
quam praefentium , folers induftria noveritr qualiter nos pro 
amore divino, animaequae beatc memoriaE P^/r<«r noftri, 
HENRICl JmperatoruMguJli, &no{ir» remedio, &'per inter- 
ventum piitfima matrit mees, A G N E T I S , Augufiit Imperatri* 
^; & A N N O N I S, ColomenfisArcbiepifcopi & ArchKtmceUarii, 
■ FruAu. 

. '(•) jrUtfmm ] id«m cft , de quo fupn Jocttti fiuniu a^. f . 



CENTUm X t^ 



A 



FruAuaricnfi (a) Mon^tfterio^ inSan^AxDei genitricis & per« 

petux yirginis Mariae^ & SS. Beni|;m ^^ Tribuntii JMartyrum 

topftrudo, quetld^ locum, quecn Tater tni^ acquSiin^ 

Forum (b) nuncupatum, cum .omnibw pertinetjtiis & appen- 

dicibuS) ad mc & matrem pieam pertineQtibus, hoc eft. £6- 

deniSy agris, xdificiis, pratis, pafcuis, cultis & incukis, viis 8c 

inviis, aquis & ^uarum ^uftibus, molis, moleiidin^) pifi:;^ 

tionibus, portQbus, & cum i^mni utilitate^y Vel quani nutic 

liabet^yel quam Ivabere deince^ iillo modo poterit^ in pro*^ 

prium dedimus atque tradidimus. , Quatetn vero locum, iil 

Cmkatu A^uenfi^c) (itum, ea Fatiotic ^coiiceflSnttis, utf ^enc^ 

rabilis Abbas Albertus, onmesqucSiieceilDres iffius^^ritftn^i^ 

lilio aliorum -Monachorum ejusdem Monallerit lib^unV^cii 

nendi^commutandi, vel quidqiitd fibi placu^lt, ad ufufh didA 

Monaftcrii inde faciendi* NuUus ^taquc Archi^ifcopus^ 

£pi(copus, Dux, MarchiOyComcs^ Vic<H:6me$, vel aliqua regnl 

«oftripam, aut niagna pcrTonii pwfatuni Maiiaftcrinth die 

pratdi^r praDdiis , beneficiis aut po(fc0iotnbus inquictare^ 

,m6leftare, divcftirclinc legali judicio praefumat, fubpoenaT 

mtllc librarum auri optimiperfolvendanim^ pro tacdictate 

ie(peAiv6Qim€ne hoftrac & Friid:fiaricQ(t Ectlcnae. Dapm 

gfudSanSurn Gom^mjmmDminiMh^Xf SignumKB!A9J<^ 

-Regij. 



(a) fruSuarienfiJ Abbatia cft in Dioecc fi Epo rcdicnfip a GmjclnuHy^ 

RobcrtiCbniitisyuIpiani in^Pe^cmontiaiiiio^ ^onacho^ani6ti 

""Michaehs dc Luccdio, & Abbatc Sanidtt Bcnigni Dmonenfii^ 

anno I >oaitni 1003 fundata ^ Ordinis Cluniacc/ifi}, viilgo Mo- 

naftcrium S. Bcnigiii^ vcl S. Baldmjvii. ^j^. f^rjml^pd.€.j/^ 

(b).F^«»l hodicyjIla-Focaria. , .. 1 .:> 

(c) Comitam /Iquenft] vulgo Acpii^ in ca Mao^bfincfttliftrtei ^us 
tffm Ttnjigtiiai ap£ffll/itur. . : - > 



•5« BlBUOtHfeCiC SCftUSTAW^ 

jpmafio Qmitu Metenfis , Monafterio S. Benigm 

Fruduanenji^ 

tx Ktc\\wo t)mitm Akl^txim^ 

aN pr^fentibus,- quaiM fuiuris, quotQodo quidam Vir Ku^ 
firk i$ magn^ Gpmknis^ Comes GERARDUS, (a) memor fra-; 
gilitatis fuar, fuadence fua conjuge EVA, (b) pro fe & anima 
^lii lui^SIGlFR ED I (c) d^fun^i, & confilto parentum 8c 
Sffoxmxf^ ruonim fideliuiQ^ d^ii parten) j^roprittatis fux ad 
l^cijun i^n^M^r/^ Monajkrii^y^ conilrudirin honorc ^andt 
Mariaei in Regno Italia^^ in Provincia Longobmii^ in eodem 
Regno, ic m eadem Provincia ipfe Comes tradidic ad fupra 
.didum locum Ecclffiam^ in honore Sanfti Michaelii idcrah 
um y (itamque in loco, qui dicitur^r^^ cun> mo]endinb 
cjus proximo & ompi iMegritate fediminiS) ubi conAru^ 
confifttt) omnem penitus pofTeflionem, quam praediAusCo* 
mes a Domino beatae memorise Wilelmo^ Divioncniis Mooa- 
fierii Abbate^ per commucationis tefiamciitum in totoRegBO 
Ittlia! acquibvity &de jfure S.Beoig«i^ per iwnus pncdiclU Ab« 
batis in fuum fui vindicavit^ totam in imegrum ad fupradt* 
Aum Monafterium tradidit, conceflSt& dedit. £t ut hujus 
traditionis donum ftabile> firmumquc permaneat, idem Cb- 
_ • : mes 

^f)/Cme$QirAfdui\ MeccDfo kilicetf Ebcrardi, AllatiRGomitify 
. ^ £[liu^ de cuju» pfogenie plura optimc & exquifite diireniit 

A, A VIGNERIUSn CongregatioKis Ordiorii SdcenUsiWi 

Viigtn. fdmiL Alfat. t! Lothdrmg. 

{k) inid\ oonien propriuin udris CoinidsCcrtrdi^ quod hBc«f« 

^c) Sigifreii^ ((efuD^i il! ptlgnS SfiHO tCI^. tit 1t&% HOtavit 
QUi^RC£lANUd h Hlft.lMxemi.(.i./uhfa$. 



^ CElfTUKlA L : t^ . 

mcs Gerardus projnta MMinu confirmavit , & confirtn^tDo» 
tn6idis.'^ Sc D..Deodericum, Mocenfi» Ecclefiae Epiicopunij 
cuni pluribus aliii, ideni agere rogavit, ftipuUtione fubnixi^ 
Ad&m ^^U fubUee ). Uon. Februarii, anm Incamat. Pomini 
MXX. TnMi HJ. regnante HENRICO Imp.fetimer, ann§ 
Regni ejus 17. Imp. vero /. Signum Domini DEODERICI Meten' 
JuE^ifcop/.GlKAKDI, GISELBERTI, fOLMAm Comit/m> 
Hftwamff Gmerh Marfrdi, Tteprerm Odebrki» Kieherh 

LXXVL 

Frivilegiumy Chitati SAVONiE ah Asiherto^ 

idarchioru Savonjt , concejfum , fiyk 
femi'iarharo, 
fic Atckiyo Gvkaris Sftvon». 

Iii Notn tne Sandx & individuae: Trinicatk • 

NOtom fit vobifi omntbiis^ noftris fideltbus noftrisque fio« '^^ 
minibus4&(7n^i^/(ajl tam pra^fentibusi quam.futuris^ 
qixod Ego AUBERTUSi Marchio, (b) promitto atque <pon«t 
deo proptcr fidelitatem & Cbrifitium noftrorum hominum 
Saonenfium retincndum^ quod ab hac hor a jn antca non \nr 
trabo inCaftello Saonae per nullam vim, ingcnium, nuBaque 
occafione quod ficri potcft, nec iillam Albergarum dc Caftci* 
\oy nec dc Burgo, ncc de civicatc^ fifa^fucrit/nonre- 
qutficroi nifi fub teAis manfionibus noftros fidclcS) & cabai- 
lostioftrorum fidelium majorum feximento pcrfonarumy Vel 
de morc in CafteHo, five in Burgo atque Civitate, ii h&z 
&terit|non faciam fine lcgali ^dicio,hcqu(^ a noftris fieri peru 

S 2 mitt^ 

(a) Sawinfii\ tulgo i^v^Jirrt ^iWHMoppidaminocaGeRttenfi. 

' (b) Alb^rtHi Mdrebiol SAVonx fcilicet» qui a Mardiionibos l^cre* 
Jienfibtu originem (ut femm) ducd>at« ab to fdUmfmnmi^ 
Marchiooum illuftri» £uxulia dcfhrm crcditur« 



^ I4D BIBL!aTf!£CJI^<^^BnSSlAMifi 

.ttiTttefnm^ gtnerlAt plaxriW?» ^ nifi ferncl in anno cuftoL ] 

4itndi tribui diebu^ cisdenf cinbu$ Saonenfibus no&impoA 
nemiisi Sc hotf generale placita» rton requiro^ nifi de fdfti^ 
vitate omniuttit Sattftofuni usqoe ad Septuagefimapi conten^^ 
tionem ai!item vel Htem prar dit , vel libelJaf iar, vel cujuscunqu6 
f el ^ (i ^enerir rn ttvcU prxii&i^ hominibus , habitantibus in 
Caftello Saonat, vel Burgo , vel Civitate, cum facramencale» 
dc fsebu^ $c IibcIIarit$ in)ufte Abbacts uiurpatione per 20. an* 
nos:. Nafn per iuoi cives Saqneinfes qualecumque litem orta 
y fuerit riW deffinire oportet, quomoao iJilorunl dirigitur j con* 

fetetuilo qtiidem & (^tidto atque promitto ego, qui.fup^a^ 
Aubertm Marchio^ vel meos iidtrtdet^ adverfus (K}f ulumSao* 
tienfis^ ha^G ftatuta^ violare vel JFrangere tentaverimus, tunc 
imponamuiauri.ofifimi libras centum, medietatem Came* 
» Regis, & medietatem )am diAis Civibus Saonar. Ami ab 
Incarnat, 'Dotnini mftri $Efu Ckrifti M LXXL IndiS. 1/. Ego * 
AuhertOs qut hunc Teftamentum fieri rogavi^ ur firpra ei re» 
leAa eft. Ttftes fuese Aftcngo Carbonos^ Daniel judex iav 

LXXVIL 

DomtioLeotaldi^ Comitis Matisconenps^^ 

Mmafferio Clufiiack 
Ex CtfrmlaiJcrEccfeiitf Clum^c ib Aat&orcCftifliici ViIo« 

t99« CAcro(an^ Ecclefiac: ^ in honorc beatorum Apoftojorum 
*-^ Petri & Pauli fundatar^ in pago Matisconcnfi^in vifla Ou-' 
Itiaco, quam Dominus Oddo^ Abbas, ad regendum haberc vi- , 

^etur Ego teotaldiUs Dei Gratia Comes Matisconenfis^ ncc 
non & uxor mtz Ermengardts , pro Dei amore & 2tema re- i 

tributione^y ut pius Deus animas noftras & parentum noftro- j 

l^um Alberici atque Tholofana» Manaftei & Ermengardu^ nec j 

^ n/OAder^ldi amki noftri| ieuomniuiQ fidelium ChrUUano^ | 



CBNrrURIA t Hi 



\ 



rniTy tam vivorutn> qoaoi 8c defundoram^ Hberare digrve-' 
cur de poentf inlemi: Pro \fCo amore ccdimos atqiie doa:a<' 
mus-ad fp(am catffani Dei aliquid tx rebiu noftri» in paga 
Lugdunenfi^ in ViJla Dardamco, fDper ^vium Sil&a^ (a) quac<> 
fitum & inquirendDm , cum omnibus appendentiis & f^r^ ' 
vientibus fapermancntibas^ quidquid ibi vi6 famus habere 
totum ac integrum ad ipfam Dei cauf^^ ad fiipendium fra«<' 
trum t ibidem Deo )figiter fervientium^ St quis vcro dona** 
tionem tftam contradixeric^ inm Dci incurrat , & auri libra* 
^.componaty & donatio ifta firma permancar ftipulatidno 
ibbnixa. SLLeotaldi* SL Ermengardis^ qui donafionem iftam 
fieri & rogaverunt firmare. S. GaDfredi Comitis. S. Nar'- 
doyni^ &Leodegarii^ SLRacherS* S.Geraldu SGotho^ 
fredi. S.GosbertL S<» fwicheramL S. Mayoli 9.0dey^ 
krdl & Alberici. & Ardradi. S. "Q^ichardi. S. AalgariL 
S» Bononis^ Datai per manum Berardis die Mercurioll KaL 
jlfriL Jtm XIL regfMme ROD ULPHO (b) iiege^ 

LXXVIIL . 
PaHim ittUr jindteam tkljinum Vtennenfemt 

f$ Archiepfcopmn Ebredunenfem, de Condtatu > 
^^ Etredtmenfi^ 

fi« CftrCttlarioi EbredfiiieniL 

In Nomine Domini JEfu ChriftL 

ANno Incarnac Doniinicar M CC X. itgnan te OTTHONE wxa 
Romanorum Impcracorc, przfentes noycnnt & futUrl^ 
quod Dominus ODDO| illuilris Dux B:xrgufidi^xScDonibm$ 



l - S ? .AN- 

(a) SiBia] vulgo USeille, fluvius c&f ^ui in Ararim influit^ noa 
loDge a Rateaella vico# 

(b) Afin^Xlt. regndHte RaJulfo Rege^ ii eft^ aono Ckrifii 995^ 
^cum anoo^gjl^ Rodulfm i, fiiir^oQdic tsai» juraiue Aes^ mc 
goarc ccepcric 



142 BIBLIOTHECiG SEBUSIAMiB: l 

ANDREAS DALFINUS, fratcrcjus, Comes Viennenjis , * 

donaverjt pura intentione , ac bona voluntate t^mino ^ 
REMUNDOi ArchiefifcopQ Ehredunenfi y & rucceflToribus 
fuis in perpctuum , quidquid pertinebat ad Comiratum /Vr« 
cakariiy (a) in Ebreduncnfi Diceccfi conftttutum , quod qui^ 
dem donatum fuerat olim a Domino l^ilelmo bonae mcmo* 
riae, Comite Forcalcarii^ eidem Delfino 8c Uxori ejus, (b) 
quae uxor, cdebrato diVortio inter ipfam & Dalfinum , dona^ 
vit poftmodum Dalfino > qu6ndam marito fuo , prxmifli 
cmnia» & eandem donationem^ facramento corporaliter 
praeftito, confirmavit^ & confilio multorum pi|;oborum viro- 
rum & rapjentium , irrctradabiliter conceilit. DiAa autem 
dopatio Domino Archiepi(copo hoc pado & liac conven* 
tione fkda fiiit, ut Dominus Dalfinus & ruccefibres fui habe« 
rcnt a Domino Archiepifcopo & fuis fuccefibribus in feudi|ai 
in perpetuum omnia pradibata, & fidelitatem ei inde faee« 
rent & jurarent > & perfonam fuam, & omnia }ura Archi* 
epifcopalia ubique falvarent & defenderent, & jurarent mo« 
dis omnibus fine fraiide, excepta^^villa Caturicarum, cum ter* 
rii, cortina, juftitiis, pedagiis, albergiis, pofielfionibus, terrrs^ 
pratis, vineis» & aliis fuis pertinentiis omnibus > fcilicet Mon- 
tegardino, Rofleto, Spinaciis, Menafterio S.Michaelis d% 
Cukba,Xc) S. Dionyfib & tenementis eorundem, & fi quae 
funtaliai quaead villam pertinent Caturicarumj quam vilr 
lam, ut diftum eft| & qua: alia exprcflim nominata feu omifia^ 

con- 

(a) CofniiiF0rcaie4rii] ut alibi dicemus, 

(i)) ^^r^rifyVKf] BeatridfcilicctForcalchericnfi. 

(c) CalciM] Monafterium efi OrdinisABenediAi, vuIgo/^C^jifA 
cbe^ a BectrandoFolcalchcrienn Cbmite» Gaufredo5cGuilel« 
SDO firatribus , conHliQ Aleydis Comitiflae Dienfis , eorum M^* 
tris, anno 1^27, fundatum» non longe a Caturicarum oppido^ -. ' 

Abbtdac D.Mic^aelii de Clufai fubditum cft» 



i 



CENTURIA L 14, 

coniiderata utilitate tam Archiepifcopatus EbredunenfiSj 
quatn Comitatus Delfini^ retinuerunt fibi & fucceflbribus 
fuisj fcilictt didus Archicpifcopus & Delfinus habenda, & 
jure Dominii in perpetuum poffidenda , & fuit expreffittl 
adum, quod ambo fimul concorditer ibi Bajulum (d) infti'^ 
tuerent & deftituerent, fecundum beneplacitum eorundem^ 
qui Bajulm\txxzxzty quod utrique didorum Dominorum pro 
parte fua fideliter rcdderet rationem \ infuper etiam addi- 
tum fuit, &cxpreffimadlum, ut, quidquid in prxdit^ villa & 
fuis pertinentiis quocumque jure acquifitionis, feu titu)o/a}- 
ter jeorum acquireret , totum ejus effet commune, ficut & 
alia fupradida, pecunia tameh reftituta & expenfis, five iti 
terris; five in aliis, quas illc, qni acquireret^ cxpendiffet. Si- 
Be Dominus Archicpifcopus & fucceffores fui omniat ad )urti 
fpirirualia fpeftantia^, veluti decimas & &lia xiebuit habefc 
prxcipua, ut in villa Caturicarum & ejus pertinentiis. Iteito 
de Civitate Ebreduncnfi &cjus territorio taliter convenerunt, 
quod Dominus Archiepifcopus & omnia qu£ ipfe habet & 
tenct, nec non & atiteceffores fui, five in juftitiis, caValcatit, 
fidelitatibus^ fivc aliis omnibui, gcneraliecr habeat & tetteat 
in perpetuum » velut Dominus pleno jure^ U exprcffim do- 
'ininium tam poffeffionum, quam hominUm^ &Dc!finus fibi 
V. ea.habeat emnia, quas ibi ad Forcalcarium Cotnitem pcrti* 
nebant, falvo co^ quod eidem Archiepifcop6 & fu£cefforibus 
fuis in perpetuum y idem Delfinus;& fucceffofes fui fidelit'a<* 
tcro faccrc dcbcntj &hominium pro his, quac tn territorio 
habcDt, &in civitate prsfata. Idem nomipatim dduqt fuit^ 
quod ^em Archicpifcopus & fucceffores fui in perpetuum 
habeant dominium Caftri S. Crifpini, & ut fidelitatem & ho^^ 
Biinium um Domini^ quam Milites & homines di^ Caftri 
^ ^' . eideni 



«La^ 



(d) BAJulum'^ idemefl:, f^oi Bdillivnstde originc hujas tocis^ 
vkta MEN AGIUM in Orig. iinffi. Q£U 



i 



144 SIBUOTHEC* SEBUSI^ANiE 

eidctn Archiepircopo .& AiccelToribus fuis in perpetuum fa- 
ciant, & pcrUHiam eju) & terram Archiepifcopatus omni 
Cempore cpntra omnem in<)uteutorem adjuvent & defen^ 
idant) de 3cqui(itionibas vero in priae&ta civicateEbredimenni 
St e]u$ tdrritorto faciendis, idem per omnia ilatuerjunt. ' Jn- 
Hiper additufb fuitf quod Delfnus juvaret Archiepifcopum^ 
velut Pojtninum fuum, cum terra&pofle fuo contra omnem 
hominem, eundem Archiepifcopum feu terram ejus inquie* 
cantern^ (cu inquiictare valentem^ &econverfO| utidem 
Archiepifcopu^ deGpnderet & falvaret Delfinum » cutn homi- 
litbttsterrasitue,vehitpraprium fuum Vafailum, bona fide* 
Ut autem hacc omnia eidem Archiepifcopo & fuis fuccefrori- . 
bus obfervarentur, in perpetuum illibata, tam idemJD^^^ar^ 
{quam idem iHuftris dio, Dux Burjgundix }uraverunt , nec 
Hon & pro ipGs juravit Odo Almmdm, & W.deMmteS.Soan- 
ni^ 8c hoc jutameotum &Aum fuit in«ianu cjusdem Archi« 
epificopi Remundi) cundem pacis ofculo^ videlicet Archiepi- 
fcopus> prc^er hoc fpecialiter recipiendo. ASafunt b^c m 
prJfentia tefiium fubicriptorum, fcilicet V. Vlwrfis (c) Prac- 
pofiti^ Raymun^i Abbatis, & M.Ccllerarii Bofcatdunenfis^^^ 
Bcrardi Canonici^ Galdivi, W. Bermundi. Hanc autem car- 
tulam in pcfpetuum valituram, idem Odoy illuHiis Dux Bur- 
gundiar, & Andrm didtus Ddfinus^ nec non^ Domina Du« 
ciflfa jufleruiU figilbrum fuorum inunimine rcborarL 

LXXIX. 

'■ ■ ■ ■ I t ii ■ i | I II !■ ■ ■ I M »1 ■ ■ ■ . -y»^- 

(e) Vlchnfis] vulgo €»lx, inDelpbfnstUt -corrppiie aictturOuiv. • 

(f) Bofidkduninjis'] Abbatia tft Jn Dioecefi Ebredunenfi, vtifgo 
Bofcaudon, <nno 1131. Aindata a Pontto AJlberti, Cuiklmo ft 
P«tro de Motttnura, Nobilibus^Ebroduncnfibus» fub reguta 
DiviA^gaftiflif ppfteaPmficnediAi. ^ 



/ 



CENTURIA I. 14^ 



LXXIX. 

CssrtaJpamUttCmitUCabilomnftSffroEcekJl^ 

Qumacenfi ~ 

Ez Cattulitio Monafterii Cluniacenfifc 

EGo JOANNESi Come/ Cabilonenfisj (a) ootutn fadO| quod mm.^ 
de omnibus qaerelis Eccle(iaCluniacen(is contra me ha* 
bebac, & ego contra iplam;' Sc de omnibus gravaniinibus & 
injuriis^ quac vel quas ipfr irrogaveram, vel ipfa mihi, pr»- 
nifi me ibre Domino Abbati Cltiniaceiifi fide daca 1 fub 'poe« 
fla quingentarum libtafum parvarum i de quibus ei dedi fi« 
dejuflbres , quos pofui in manus Comitis Nivernenfis , ad 
opus ipfius Abbatis, videlicet Dominum Jfe^. Gr^;i9^ de 
CC libris» qui fidci facrameoto promifit, quod Bfiagtum te- 
Aecec apud tAjifiiy nec de villa eadem exiret, don^c. cidem 
Abbad de di^s CC. libris fatisfecifiet; fi Ego aliquo modo 
venirem , de C. libris refiduis fidejufforem dedi H. Gros^ 
fim^ Dominum Ufellarum) Jofierani Grosfi firatrem, qui omm« 
modo apud Cluniacum oftagium teneret, fi contra dida . 
MiDS Abbatis aliquo modo venirem \ de C. lilH-is refiduis 
AmU fide)ufibrem Domin^um Hugonem de Oigbnia, pro<|uo 
difius Comes Nevemenfis de illis diAis C. libris fe confliituit 
stdditorem; rogavi etiam Dominum Oibilonen(^m £pifco« 
pum, ut me ad obfervandum didfcum ipfiim perexcomonuni« 
cafionem compcllati terram meam fuppooeado interdiAo. 

Dcbec 

■ ' ■ - ■ ' — . — ■ ■ " • ■ ■ ■■' i — - 

(a^ ffomHs^ C^mtt CatUonenfis} quem BcatrictSy Coaiiciflrc Cibi« 

tonends^ ^ium SAN - JULIANUS credidit in Jnti^u. CaHlon. 

/ QUEftCFTANUS Hift.Burg. lib j. e.fOj. vero gencrtim, qnoiit 

. difcutiendun»relln<]uimus R.P.PERRYj c Socistatc Jefu, Vim 

tniditiffimo. qui Civiutis CabiloDeniis 9iiQmimn C a ^U omm 

Juem Uiuonain coociiumt 

T 



* '.•;. t 



,14^ BlBLlOtiffiCifi SEBUSlANiE 

Debet aUteni Idem Abba» (fi^^uiii faiim |5roferre inftaPafcha. 
ASujfi apud BorbQniufn^/inm gtatue M XC XX. <aSr> Merftfrii 
mte fefium beati Michaeliti 

LXXX. 

Ei iitcrt origiiialL I 

tfi Kottiine Satia^ & itidividux TrinitattSi 
IM^ 4^idd JRtf^^/i^>grada J>eiFrancb^ No?eiit oitiiiii»i 

. J^ .sand^ Matris Ecctefi^ Hdelium iiidtiftrid, ut pr^retii) fei 
ttiam futttrai qbod qtiidem nofter Comes, GuHehnm (a) oo» 
^tnin^, iloitrae Serenitatis adierit prarfentiam, rogans&obniw 
{toftulatis, iitquaildlm Eccle&unt^ in henore S. Martiniia^ 
tf atam I SSk fub-urbid Bilnenfis Caftd fitam ^ olini Abbaciam ^ 
^^ed jitil omnimoilo deftrucflam) ()uant edam jure tiolbi bd> 
ile6ciipo(ridebat) fd mihi liceret ctedere^ od (tonvmtionii 
teAore, Ut esindem Eeclefisim cuidam congregationi in loco 
t^f uduitii, )utta Alpes Deo tegtiUriter fervienti^ CQmminus 
traderMius t>ei?pctualiter habendatH^ Cu}us mionabili ^k 
defbt2 {MStitidni hbentef condefcendere Vdlui, quotitam^ 
^m Coenobio }im pridem quitidam Abbatiam Sandae Ma« 
iria^^ iti fub-ufbio Cabildhenn Hram, cum Eccleda Bufciani^ 
& AUodim Caitit^^f Cum £cclefia e)usdem Viilae^ per prat- 
cepti firmitateM tdneederam^ Qua; omnia dedi inftinAu 
It p^citione DominiGuilelmi Abbatis, ejusdem loci Frudua^* 
ricnfis deVoti fundatdris, intervenientc & fubfcribcntc Gpi- 
^/V(7i CabiloneiifiEpifcopd) cumfeliquis Epifcopis, qutin* 
^rfuetunt Concilloi nupet* Ariaci babito. Innotefco igitur 



•■*•- •■'ii--'-«^-^«- 



^(s)' Com^i Guttebnm\ OttboGnileimus Vulgaritet liUDcUpatus, Di* 
vi6neiins & Botguodia Comert jle quo nOs qaadani alia da^ 
biintti. / 



CBNTyRrA. l J4r 



cuoiftif 9 pndidtam' Scckfiam ^elnefirejii, Cjbilielmiim Coini« 
tem mihi reddtdiflTei Sc mihj eacp Frfj$Sbiarie)n(i cqsnobio dcr 
difie } erga quem locum itaUter noftrx beneyplenti^ incuica** 
mus^affe&um, ut, quicumque in pmni npijtra? dopiinatlonif 
tcgao pFO red<mprioti!e pcccatorum ruorum ?li(|uid inib^ 
oonferre voluq^it^ noftraei authoritatis habf at iaflTenrum i Jkp- 
QcM noOri pnecepti .authpritate jBrQiayimus y ita etiani lega* 
Iker dandi in pofterum habenda abs<)uedeclamiatione decer^; 
mmus y & harum reru|ii conventiopem ;anpulj no^i fm#. 
preffione fignamm. A&uni Avalmi, 0) ann$ Imamau Ver^ 
U MXXUL te^mme Roberto :XXX V|t. Mg^Balfioinm, Canceh 
Imrim^reiefffkhfubfcripfi. 

LXXXL^ 
X^t0rj$ Prate^miff Imnmumit iS^ Confirm^ 

timm Vrhikgmum , Carthpfi^ Maj^rfvi ^ 
jFRIDERICO IMPgPrAT. 

ExAixhivo ejusdemt^ardnii&B. 

FR I D E R I C U S y 4ivinji ^vent^ Clemeiitia ^omanorm t^f^f 
Jmperator',feniper Augujifisi Ad Imperlalis (lignij^tis Ex^ ^ 
cellendam pcrtinet, fervorum Pei quiet|totis clemcntia^ yi- 
fibus providere^ eorumque loca in Imperio noftro conftit^* 
ta^ cum eorum appcnditiis, non folum confervare, fed & bp- 
ifeficifs amprioribui 8i donis aogere Bi multipiicsre Qao^ 
drca novetrt cunftorimi HdelijLim npftrofum pra^fentia & fuV 
tiiromm pofteritaS) quod Nos, pro fincera charitate^ quatn 
erga Ordinem Carthufis habemus, & pro fideli idevotione| 
qoam nobis exhibuit Nantelmmj (a) venerabilis ejusdem Do» 
mus Prior^ Domum Majprevi ejusdem Ordinis^ in PioeceQ 
Lugdunenfi&Regno Burgundiae extftentem^illiusqueDomus 
^ T ? / Prio^^ 

^ (k) Jvahnt\ Oppidum in Buij^imdfa* 



14 8 BIBLIOTHECiE gtg«STAWiB ^ 

Priorem^Monachosyfratres^fervos, famiUam, e|o9qurfot« 
fd&ones & hominea cum omnibus appendiriis foisi io. no« 
ftram fufcipimus proceAionem) qaatenus ipfi & homines e<H 
rum (ecttri & tranquilli fub noflra pace vivancr liberius Dcm 
famulentur, & pro Nobis noftrisqoe fticceflforibus preces iffr 
confpedu divinali Majeftatis oiFeranc» Infupcr fundatione» 
didx Domust eleemolynas & largiciones pef^qoosdam No* 
biies^ fideles noftros, donatas, (icut & privtiegium, per bonar 
inemortae C O N R A D U M, Romanorum Regem II. anno Do^i 
mini MCXLII.concefrum, eisdem Priori & fratribus confir- 
mamuS) & 4c novo concedimus, ac de noftrae Majeftatfs Im- 
perialis potcftate addentes, & pro Nobis & noftns fucceflfori- 
bus in perpetunm largientest foloDei amore&intuitu, omne 
)usy omne dominium altum & baifum , merum& tnixtun) 
iinperium, omninHodamqueJurisdidionemf qfiam nbh fo» 
lum infra terminos di^be Oomus, inferiu»ddcript0S) habe- 
mus^ habere poflumus & debemus, Nos&hoftri Praedeceflb-' 
res aut Succeffores habuerant, aut habere debuerunc in per- 
pctuum } (ed edam extra didot terminos per cotum Impe*^ 
rium tioftrum^ & praeferdm per Burgundiac Regnum^ tamiit 
eorum acqutfitis & acquirendis honiioibus legitimis & fpu« 
riis, indigenis & alienigenis, & in eorundem hominum bb- 
nis mobihbus & immobilibus univerfis , quam in omnibfv 
tnanfis, terris^ vineis^campis, pratis, pafcuis^ fylvis, joriiS| 
Biontibus, vaHibus, alpibus, planitiebus^ aquis aquarumve 
^ecurfibus^ pifcarlis) molendinis, fodinis, univerfisque terri« 
toriiSf &ex etsdem appenditiis ad ipfamDomum lAiyoTtviySc 
r^s ejus fpeAantibus nunc & in futurum : Termini autem^ 
^(Xx Dumus a fondatoribus pofiti ^ & a fummis Pontificibus 
confirmati fic declaranrur : IVimo ab Orientc Mons Agrilleti, 
^ui fupereminet czMnis A/baronie, (b) &RocaRufa> ab Auftro 
^ calma^ 

(hj Alhar^ffo] fluvius (ft, qtii t (oaifflisBugefi» jugis^ |ttXtaBrenodi 
;* vtctirrt piroruinpehs , b>. l(aaibemA<^pi4uni u£k^ &id«iio mir 
jfestuiv vulgo ArbMrine^ 



CBsnruKrAf; • 149 



cahna^ quatdidtor I^g^ctovem, &R<Khar^ prati Bardo« 
Bis, mdc ficttc Rocbariiimrtendit verfus Ferterias, usque duitt 
idem Rochariimi finiacur) inde afcendic terminus usque ad 
iMrilltm t iupra momcm dcGgnatum ^ & tendit osque ad cai^ 
cnaienmioncis Revoiiiai^ & deicendit usque ad Cmcem nos 
Tiim, quar eft in^ BahfMi^ (c) inde idemTerminus verfut 
Aqtiilonem tendit usque ad ir^eriorem Rocham montis Chi« 
viliiaci, & circutc crepidtnem collis^ usque ad Kocham de. 
Vlontececo) imde dcfcendic usqaeadPerifontanam^ &ind€ 
percriftam coUisy usquead rummitatem.montirOrfelliper^ 
Teriic. iMnrquos fines^ caDCerarumquepoflfeffionum praefa*- 
tK Donrast niillus hominem caperc, praedam ducerc, furtuih 
anc aiittd crimen committerCiaucupationem^venationem^aut 
pifcttionem agere audeat ; nuUnsque hominum Majorej^ 
prsfeDttiimauc fucurorum) kgitiin^ru^ & fpuriorum tefta« 
0Mmcom condere, haeredem inftituecC) dotem.conftituere9 
kgata facerct nec fervitorilnis etiam aui altis aliquid donar# 
prarfumat^ nUiide Prioris KI»)orevi. Hccnti» procei&rit it fa^. 
cukaM. (^iconcrti fipciiM^ idem PriOr ptr l>}Oi olSiciarioS' 
talent diBtiiiqtteittefni five Not^ilem^ Hve ^nobiiemi civiliter^ . 
feu criminaliter, prout cafus excgerit,.ttitiltare & punirc dc« 
beat} foliquc Priori liceat in hominibusfuis, five infrarter^ 
mrnosantediftos, five extra pofii^s juftitiam omnimodam 
cxeime^ oma^ue^lbvithitti^pccere Asaccipere) eoique& 
corum bona^ ficut & fpuciorum & alicnigenarum ^ de manu 
cujusquam repetere Sc requircre* Sutuimus igiturf impc 
riali authoritate firmiter inhatrentes, ut nulla pei^fona, ma« 
gna^autffarva, ^ccleiTaftic^ aut feculat^s^ Dux, Marctiio^ Co^ 
mest Bam vci VafaUus a ftraefat» PriorC) frMnbuS) fervii & 
colonis eorum^ pcdafgium) cxkiftionem, leydam^ aut aliquid 
' T ^ fimile 

{cy.MM/mf/il' viciis. nd0 lofigfit « Mm]Oi€v\ Csitthufu ixRm, dtM 
- c Po&tii dc Bsimcto^ eja^dcdi Monailchi^Fiuidatom cci^bris* 



tS Q' BIBLIOTllECJESEBTOANiE, 

fimile petere;¥el lertfrey ant de aoqui^ciriailodtilc»riKcip«r9- 
pRdumat > ^ed libeii & iaimunes voidatit^ accfuirattcv trao$r 
etat> finc & permaneant per univerftim imperium npftrum^ : 
Si i|uii autem Ediiflium »>ftrum temmvio aufii;iQfiri«q|4i:Q^. 
tentaveritv prafcceptique noftrl niani^refibr.oxcitafty:iic^erit\ 
fe compofitufum LXvlibhis auri puri & dpmni> modietatom/ 
Gamerac noftrae, & aliam medi<:tatcm Domui Ms^orevl in^. 
praefentii & cum Juda traditore a^erna damnatioue id mulda- - 
torum in iumro» £c ut barc a Nobts^ (d&iScdgtk crcdaoturY^ 
& a pofterir noftris non infrmgantur, Cartam ^anc defccibf ^ 
& ^gtUo noftrae Majeftatis muniri jufiirous* Damm BISJ^-v 
TiNI, KKaknJ.Novemfitif^ JMuS.V. amo Dmifikg' hitar^ ^ 
natiom Ki CLVII. regnant^Doniino FREQERICO, . Rmamrpm: 
Ttfiferamt ^riofisfiiho. AMnoregmejuiVklmperiivfraJIL \,c. 
Recognitdfh per JkhV^AtDXXlA^Canc^itm', vice] 
STEPH AtQl| Viimnei^ Archiififiopi, ^Regni Bufpindi£i 
Archicmelkrii^ tcftibus Humbetto fiifuntinttifi , Heraclio > 
Lugdciilenft^ & Pfcird Tareticafienii' Archiepiicopif, CKHfelroac} 
Novarienfi Epifcopo, MatcllCG Dooft Lotharingiat^.Wohtiaro 
de Salvrerda, Stephaiio de Huroriui^ni & Alb<^'de Dili- ' 
geti Comitibus, &: aliiK 

LXXXIL 
Iknatio Eftfcofi GebenmnJiSi Mmafttrm > 

S. Eugendi ^renfif. - 

Ex Aichlvo ejusdcih Mbiiaftcrii. 

ixzo. yn^Uido Spifcopus, Sands Gjcnevenfis Ecclefiac Servus. Ve- 

y nerabili fratri Hunaldo, Abbati CGenobii.S.£ugendi9 

e}usque fuccefloribus in perpetuum». £t Sandorum Gano* 

num Inftitutio & noftri oiBcii debitum Nos hortantur, uc 

, Monafteria, atque ki eis Deo fervientium neceflttatibus, prout^ 

Nobis poffibilitas fuppetit ^ xoncedere debeamus. yeftris 

" . . - \ K\ -j^ , * ,■ -.n. . ir .c.'igitur 



CBNtUTlIAI^ ttsi 



^itMT^ kiSfir 'UkChnRocAxii^m^ & pcMtnini Humjberti, Prae** 
pqii^ii^is pctHJ^c^nil)!)», &:diAantc charitat£.univer(j Capi« 
tuli^^donamus Bcclefi^i ^.EQgOiidJi CQi Fratetoitas velh-a^ I^ea 
authorcipraeefle yidetur^Ecckfiam^ in honore Bcatorum Priii- 
cipis Apoftolorum, & S Eufebit Confefforis, in villa Cracia^ 
i9ka)fitam]i^Ufnibmntbus appendkijs faiso El!:!e(i?m quo? 
quc in honorc S Eug^ndi) in^fago Verruinenfi, in villa Ma-- 
zi7iac9 (b).fitam, cutn Capella Caftri adjaC.Qntis, fciliipet BeUi* 
montiit & caeteris appenditiis ejus, Ecclefiam ctiam^S.Maria^ 
Magdalenae^infraipfamXilivitatcmGenarcnftm) juxta lacumi 
ficaji^.^ (fiya. Ecclenat no.i^ra^ & tipbis a^i^^ Miniilids^aofirii 
^&ita ^evwcntla' fe^ Cbiicjedinius eiiam & cotifirf^ 

maniul», quidquid Vel a Nobi^^ vel ar^eceffbribui tioftris Coe- 
nobio fupradidi iy*£i»|f^«^i conceirumi vel ad jus ipfius p^rti-* 
fierc cognofcimus. Ec,clefia« vidclketMWi^»/, cum appen*^ 
giljiis fuis, 5;cdcfiani D/w«^>JB,Cclefiatn.(?(?«(?i7/^^/i EcQkfiain^ 
-S^y^aci^ ^(s\c(ian\ Pauliaci cum appcnditiis e^tucb , jE^dc-, 
fiam S. Genefii^ Ecclefii^m Sergia^i^ (c) cum dppcndkiis ejuS| 
Ecclcfiam '^my^c/>\Ecck0aqi Eheliifi^j EcchCi^iinCaudoJ/i^^^ 
Ecckiiam S, Cyricij EcckfiatQ Saviniaci. ,Hanc itaque noftf* 
<|evptibni$.al%hatidncm icu don^^pnem oraBfentis.priyiJe- . 
gti authoritate firmantes^ tam vobis^ quam omhibus^ vobis' 
regulanter fttccefiims i -perpetua qukte>ponidendam iand-» 
tnus) & fi quis fuper hoc vos^ vel veftra,inqMietare pra^funt* 
pferit, doncc adintcgrani (ktisfa<ftionem vciiiat, anathematit 
vinculaobligamus. Qmnibtis Ye;rO) qui in bis.aliqua bona 
Vid utilia providerint vobis, hk &ia^tj^9Um .gratia & pax 
aDomifioconrervetun Amcii« 

S.A1- 

■ tm III ■ ■■ ^ ■■■-■■ ■ ■!■■■ M mM i - I I ■« >■ I - II I ■■! ■ II I ■ I ■■ I I ■ ■< I . . ^ 

(a) Crjiciac^'] v^lga.CreiEtii) in Burgiefia, non looge a Bellkenfi 
Civitate. ^. 

(b) Mdzin^f fieUim^tii^ loca^ntin Valrome^i Bugefiat Prp* 
viocioia. . 

(c) frr^M^/] Scrgier» volgo apud Gefiol. - . - ^ 



f^ BIBLIGTt^ECiC SEBUSIANJE 

S. Albertt, DecanL S. Vidoris^ Decanu S.Alberidy 
Capellant. S. Aytnonis, Comids* (d) AMufun^lHtcGAe»* 
. na, am$o ai JbkdriutMne Doniim MC^i^ ■ 

LXXXIII. 
DofuaioWGOl^lSScLOTHAKn/taUdR^mff. 

Aideramo Comiiu 
lU vttfn MS. Codice Bibliothcoe Regie Tauriaeaiii^ 

In nomioe Dommi atterai« 

fSt TJUGO & LOTHAR(US| divina favente Ctementit 
JLX Regeu ^i pecitiombus fidelium noftroram libenter an* 
nuimus^ ardentiores eos fore in noftri obfequio nequaquam 
ambigintus. Quocirca omnium fidelium San Aae Dei Ecde- 
fiac, noftroramque, praerentium fciiicet &futuroram, ^evotta 
noveriti Amhofium Epifcopum & Heldrkum Comitemi di» 
le^kos fideles noftrosi fuppliciter Serenitatis noftrac poftulafle 
dementiami quatenus ndeli no&xoAkdramo (a) Comiti| 
quandam Cortem, qua^fbn^ nuncupaturi fitam fupra flu- 
vium Tanar (b) in Comitatu Aquenfii )ure proprietario per 
hoc noftra: in(criptionis pracceptum | us(}ue in perpetuum 

con* 

(d) .i#;pwMirC(Miri/3 fcilicetGcbenAeDfis. 

(a) AleJramo^ (ive Aldcraino L Montisfen-ati Marcfaionf^ qui !n 
fiindatione Abbatias de GrafianOf in Dioeccfi Cdtatenfi^ fe Gui- 
lelmi Comitts filiiiA noncopat, quod fabulaoi» quae vulgo de 
e]us origine Saxonica circumfertory lucide patefacit, ut notavit 
Benevenutus San-Georgius \ nupfit autem Gerbergae, Bercnga- 
rii Italiae Begis filiae, & ab eis Mdrcbiones Monikferrdti^ Salm» 
eidmm^ CUvefimi ff Ponzorn deftendunL Cbron^Hifi. Fedem. 
€.jf.iIifi^,MomisfiIidlUdM& 

(b) Tdndrl flufius eft Pedemontii> qui alio nomific Tanagrus vo« 
jt caturfVulgo 74Mr« 



CENTURIA I. jfj 

cpnccderedigiuretnuri cujtts petitioni inflexi, «andemCor- 
tem, ciHHomnibiJScebus a fluvio Tanariusque adflumen Bar- 
. tnicie, (c) nec nou a loco^ui vocatur Barcile., usque Carpa- 
. oum f erjuratum^ ac cum omnibus^ qvLac dici vd fiominari 
. ppflunc^per hoc noftrum pfaDceptum in integrum concedi^ 
mufi & elargunur^ ac de doftro furc ac domtnio in ejus jus & 
dominium omnino transfundimus & deiegamus^ una cum 
caftris & Capellis^ .cafis, terris, vineis, campis, pracis, pafcuis, 
. fylvis cukis & incultis, divifis & indivi(is, mafaeicits, faiicetiS| 
£itionibQS|^ riipi^ rapinis, molendinki pifcationibus, porcubuS| 
aquis, aquarum redudibus^ venationibus, reddibicionibuS| 
diftri^ionibus, cum fervis etizmSczndMis^AUianibmScAMa'- 
nibtu^ (d) (Hnnibusque rebus ad 'pratdidam Conem a jain 
diftoflumine in ikimen) atque a jam nominatx) Barcik us* 
que ad Carpanum prazdiAum, pertinentibus vel afpicientibus 
in integrum^ ut faabeat, teneat, firmiterque poifideat ipfe 
iuiquehaeiedes, habeantque poteftacera tenendi^ veodendi^ 
donandi , commutandi) alienaiKlf^ pro anima judicandi^ vel 
quidquid eorura decrevetit animus fapendi^ om^iium homi- 
.4ium contradidlione remota« Infuper co^cedimus eidem 
fideti noikxe Aledramo ^ fuisque Jiacredibus, utdevilla) quac 
vocatur /^(7^r/;9>&deomnilHis i^riW;?;?//, in ea morantibu^t 
omnefii diftin^onem, omncmque publicam funi9;ipnem 8c 
^(eriiaoniami quam anttd puUu^us nofterque >//j^//^ Eacere 

coa* 

(c) Suhfticdl vulgo Borinia« 

(d) jtiS§mbju & jUUnibui} AUio mafccdlno genere t erat olim 
perfona libcta» deputaca ad opus & mmiftertum Domini, qua^t 
licet itbera, non multum tamen diftabat a fervo. Aldia astem 
erat focf&ina ejusdem ftatus^ de eis loquitur LexLoogdbardat 
Bubr. ^c plagis & fcrutis icrvorumy & Rubr. dc Conpigiis Scr* 
vorumdc Al^Otttoit Aldstw ad 1« ieda dcr^us cted, Aldoi 
vacaCi ^ "^ - ^" 



i;4 BIBLIOTHEC^ SEBUSIANiE 

confueverat, aut ante tioftrorum qualenicum<}ue MifTumj 
ita ante prafati ^ledrami noftri fidelis praefentiam citfio- 
diant & obfervent. Si quis igitur hoc noftrac concjeffionis 
prxceptuni infringere vel violare conaverit^ fciat fe compo* 
fiturum auri optimi libras 200« medietatem prsfaio Aledrg- 
mo Comiti. Quod ut veriuscTedatur , diligentiusqoe ab 
omnibus obrervetur^ mantbus propriis roborantes, annu- 
lo noftro fubter juifimus inflgnire< Stgna Serenisfimorum 
HUGONIS & LOTHARII Regumi GISEPRANDUS CanceU 
larm^ ad vicem Bofim Epifiopi ArchicanceUarii recognovi & 
fubfcripfi. Data VIII. Idm Februarii^ anno Dominica Incar^ 
nationis yCCCCWWWh Kegni vero Domini HUGONIS 
fi^Jimi Regif IX. LOTHARIl autcm//« ejus IV. Indift.VIlL 
jiSum Papia in Cbifii notmni feliciter. Amen. 

LXXXIV. 

Donatio Monaflerio Novalicen/t. 

Ex cjusdem ' Mooaftefii Arckivo. 

In nominc Dei SalvatoriS noftri JEfu Chrifti. 
'^ TJ[ E N R I CU S I Dei grada Imperator Romanorum, fecun- 
* -* do anno regni ejus^ Deo propitio XV. die menfis Mar* 
tii, IndiA.XII. Monafterio S.Petri| quod eft conftrudum in 
Novalis (a) Joco. E|(o AYMO^ (b) ClericuS) filius cujusdaqi 
" Ugonis, 

0) NavdUs] vei Novalicisi ut infra in textuf Monaflcrium eft an- 
tiquifnmum^ ad radices Montiscinefii , & non longe a fiumi- 
De Gfotfo pofitum, Dito Petrb dicatnm^ yv]^Q tAb^ye i$ 
ifopakze. - • ,^ 

(b) Apno] cufus familiac hic Aymo fucrit, dubium cft ; Kcel em(tt 
amplitudo dloni enm potentem At divited^ indicarc vidcamr j 
nihilombus cjus genus obfcurum rcmanct , cum fe cuju^dam 
Ugohn tantum filtom itominetv non dcdgoato aut familiat aut 
dignitatis nomine ; qui quidem Ugo uxorem htibuft'iKf/i#)o^> 
qtue aimo le^tf.i^oratum Cofiae fiuidavit ia Sabaudia. 



CENTURIA L '__ i/j 



Ugonis^ qui profcflrus fiim c?c nacione mca leg^ vivereRomflna, 
juflione & aflTcnfu Par^njtuifi mconun > ofFcro & dono ip(r 
Monafterip, mcrccdcm promi^arn confpqui crcdcns, qua di« 
citur: Qutsquis vcncrabilibtus locjs dc fuis aliquid contukrit 
juxta Salvatoris voccm^ ccntuplum accipict, & yitam aeucr* 
Bam poifidcbit, pro mcrc;c^e anim^as mcae & parentum meo- 
fum/ nonainativc Jpccleiiam JS. ^artini 4e Voglannp^ ( c) & 
aliamX^apellam, ^ux fupcr:huup locum p.ofuaicft) fum his 
omnibus ibi pofitisy qus mei font juris, ^ jn.fimul dono vil- 
lare, quod dicitur Atonej.Sc cum omnibus ad ipfum ^crtinen* 
dbus^ &^uo$ tbapCos JQ Ipco, qui jrojcatur Pojas icprum alium 
manfum.cum pertinciitiisj qui ja^et in yjlIare,qupd^/V^^;/;!^^ 
vocatur , & mcdittatem jde Sylva , jquae nomin^tur iSJzii^^r^/^r, 
cum omnibus qux inde perven^rint, (ive.dc pafc.uis, iive de 
omnibus aliis fervitiis. Jnfuper .dono mcdietatcm totius ter" 
rx five fylvarum , qux qctenflitur a lacu^ (d) ^sque ad .agge* 
raD| ubi.tcrffljnatur Sawargi^^^ z^uminc J^Ji/,^ nxedipta- 
tcm pifi:atiohis ipfius fluminis, usque^ ftiperficiem montis» 
qui eft fu^cr Vbglanum^ menfiira terrae hujusmodi eft, tam dc 
viheis de terris arabilibus, & pratis , ^quinquaginta & viginti 
quatupr jug^a, fuis locis di(pofita, degerbi$,& fylvis fexc^* 
ta jugera*, fic fi aOipIifts de mjpp.jure jnJFra fcriptps teirminos 
invenmm futnty iive fuerint ^iviftj yd ihdivi.fa, five culta 
fiye inculta» jipas,^ ,ipinast /eu palu^cs & ufui a^arum Sc 
duAus earum, nihil cxcepto, ,dojio jl|k<)jFcrO) Jk medictatem 
pifcationlf omnium ^aquaruin, ,qu^ in lacuni ingrediuntur, & 
propriam pifcationem in ipfo lacu, ^x his invcfiituram facio 
terr^e f^ ramum arboris, (c) ^ me jpfum pro Monachp prac- 
" ' ' 01.2 ' difto 

(c) Vojfianmi] Vdgl^ttm yicQs eft, ftrc idnm intcr Camberium 

&Burgetipaguai/' 
(d> Ls€^ Buq;et> fcilicet, qiii non longe tVoglanoo jaioet 
(c) Terrs&ranum arbms} nota vetuftam tQveftiturarum confhetn* 

dinemt <i^^ oHm perterrat jaAum aut rami arboris traditionem 

ficbat; poftea per fifti|lamr calaflMim, cukeliam aut eDicm era* 

ciiiadusu 



I5d BlBLIOTHEC iE SEBUSIANiE 

didlo Novalifis Monafterio tradcns. Si quis fuper his ex hac-f 
redibus ruccefTorum noftrorum^ vel aUorum> moleftiam in-^. 
tuleric^ (quod abfit> & infringere tentaverit, omnipotentif 
Dei maledidionem confequatury & filiieius fiantorphani} 
nec fit qui mifereatur itlis^ & hxreditatem ipdus accipiat al** 
ter» Infuper poraam hanc fuilineat, centum uncias auri, 8c 
trecentasMarchasargenti poteftati perfolvat^ qui maledidio-/ 
. nem prxdidam confequatur, ni(i condignam ex eo vindiflaRi 
fumplcrif. Hanc cartam oiferfionis in pnefentia Domini 
Anfehniy Epifcopi Cratianopolitani bonz memorisrY laudavit 
& confirmavit Donnus Vifredus de Cambe^iaco, ff) cum uxore 
fua & filiisruts^ &Donnus EerGa, cum filiis fuis, Sc Donnus. 
Ludoviciu, & Donnus Vifredm d^ Viriaco, (g) anno ah incar^ 
natione Domini jfEfu Oyrifli M XLII. A£ium infra Cafirum, 
quod Carboncria (h> dicitwr,. Data per manus Dotmi .^ofefh. 
K Abbatk (i) NovaRcenJts. • , 

LXXXV, 
^ 2>lotttiaTundaUmu AhhatU Intermonti^ 

£x Arefaivo A6btti« A&nndanthb^ 

r 

In nomtne Patrts^ & Filii , & Spirkus San^i. AmttL. 
•'54^ /^Uod ad multorum notitfam pervenire congruUm duxi* 
V^ musy titterarum mandare montmentis, pFcyida deli- 

bera- 

'_•. — -..-p ».— ^ .. >. . ■■ .^ ^. .» ^^. -^ .- ^^,.^ ^ ^.. ^..- - . ^ .^ ^ . _ ■ ^, ■ ,. . . ^ 

(f) yifredmt de Camberutto\ vuigoChambery, oppickim CDtniitiudr 
(juod hodie tolkisrSabaodiie non incelebfe efnporhini eft^toM 
proprrot Dyniiftasr faabebaf,. ^ionnn fattitia nobiliiCflaa a VDfA* 
tfs fecoKs cttinAa eff. 

(gj) Vifridus de Viriaco\ cn iniigrie VTrftfc* fcmfliat, vufgo Viry, ui 
Gcb^nn^fio Robilitatis, teftinropkjBi^ 

(h) C^rboKfrid] vdgoOiatbdisnesyCaftnMli Va}lts Maarun^y^dd 
oppido Aqurc-bellar iiwmineiJ. t . * . . 

(i) ^^h\ AkbMtifNowafianfis'^ omSxii (uit hicAbbas z\xitkjlffp» 
jw^FRANCv AUGUSTINOt ab Ecclefia EpKcopo Saluriettfi 
inerkiflinio^ m faa Abkafum (^ PriorumNPvaliceMfiim Nomem- 
fUtr^x€hronI£/l^jPidi€.i^^ - ^. - 



C£Wuk!AX '^ 1^7 



bcrarionc curavimus. Kovcrit ergo praefcns actas, omnium-' 
q«c fecutiira poftcriWfrj quod Abundantina Beclcfia in hono* 
re Bcatiffim^ Virginis Mar ijc confecratsk, loeum dc Intermon* 
tibmy (a) cum magno labdre, expenfisque non parvis acqui" 
fivit, in iquo videlicet loco rcligioni apto, domum quandam 
ftudi(tft aedificavit^ ac regularibus difciplihis diligcntcr in« 
fimjdt» Eft igitur tam ipfa domus^ quam omnia ad eam 
piitiftetftia, Sittidae MaHa^ de Abundantia, propria po(re(fia 
atque hberrima j verum tamen elapfo aliquanto temporis 
fpatio^ venerabilcs ejusdem loci fratres, &Beatae Mariatre* 
gularitcr ac devote famulantes^ ip(b infpirame, qui exakarc^ 
nbn cefiat bumiles; affumto fecum Donm Pomio Abbate de 
SiXj AbiMkJatrtinum Capitulufh adierunti fibic|ue dari Abba* 
teni^ biiiniUitffe poftulavetuni: , Doflnus Brocardus , Abba« 
Abundantinus, catterique fratres, devotam eorum poftula^ 
dofiemyidentes} retentil/omiijEitii^ qux in ipfa domo in 
tempor&JPKiofaras|»fit^ habcbant; Abbatem fibi eHgcreex 
codem Capitulo concelTcrunt 9 tali (cilicct conditionc 1 uc 
eicdus ab eis Abbas obedientiam Abundantino Abbati.face** 
ret^ & (ic Intermontartorum fratrum obcdicnuas fufciperet| 
retinuit etiam (ibi pQnt)US ^bbas Abi;ndantinus tetusque 
Conventus> tamh?ip(bAbbitefntefmontdno,.quaqi incom- 
midk (ibi domb, pfenariam morttnt (^ ordinis correSionem, & 
percipiemfi quzcumque voluerit, ac faciendi domindtio* 

U 3 fJcm, 

. v(a) ImermomibiA} vulgo BnttcmoriH» q^ia intfr «ibntes fitQ» ha*«^ 

3et,. |>lvae Virgini Mar^ar Montftcl^m dicatum eftin Pro.vin^ 

, jcia Cjfnercnfi, cu)us p^mus Abbaf fuit GiroUmi poftnodnm 

Abbas ABundantinus f cfrca annum 11 go. D^ccptus eft 

/ iLENATUS-CHJDPPlNUSt^ J^w^fi. lib.2. iu.i. ^,^. 

' ..lttDA*Abb»iam httJca Ui^Kofi Congte^ationedc|»endere ^ti* 

ftfniayiti nt tede notaiit GABR. V^fmOT. mfi.CankR^g^ 

lik.z tit\^ ff /iV Ordinis eft fmm StAugnftiaii^ C«noiU€Of 

Refulares lube6 



^sn «IBLIOTHB.CiB SEBUSIANiG 

oemi & (icutexticic ipfius bcnignus fublimatory itiCi fuerit 
(quod abfit)ioutilis yel iD(:orrigibilJLS,yclut firbprisi/ifruduo- 
(k fucqforvfcyerps depofitor/ :^raetcrea idem Abbas Inter* 
^inoiitanus iccrtiuin jn ^Abundantino Capitulo locum habebit^ 
primum yidelicet poft Donnum Abbatem dc Six^ qui a majo* 
re AbbatC) fcilicet Abundantino, cft fccundus* Si qu^ndo. 
autcm, illis^abfentibHs , Ppnnjiis ^bas J^cra|0{\tamis in: 
Abundaiitia prad[ens/ueri() Abbatif ejficium tam in;QLpi<:uh* 
Ip, quim in cacteris q$ciniS| tjurc.pbtincbit) in obcdicqtia. 
vero Abundanjci]i^Dqmus,,&in grangiis ,quando dcveneriti 
bcnigne (ufcipietary «at^up jpropiirabitur. ^Fadb funt autcm 
hsc anno ab Incmfatw^ Pfimm} jM CJLlin. Jndi9f2. Epa3^4. 
CMCurreme 4. prid. Idia Februarn, jMna XXV% regnanic Impe-, 
ratore FRIDERICO ^ Pqot^ >M:dutiO| ^GfibcnncDfi Epifeopoit 
fclidtcr* AmcD. * 

LXXXW. 

THEODORO PALEOLOGO. 

Eic Hiftoria Montisferrati Benercnuti San-.GcotgiiMS. q«« «ft in 
Aichiro Regio Taiitinei][& 

^n ^on^nc ;Domini Amen« 
13061 pEr prxrens Inftramentum publicum notuni) in.Chiillo 
*• fidelis Imperatrix (a) & Moderatrix Gr^corum, DUCINA, 
ANGLINA, COMNENA, PALEOLOGINA, y?w/>^r Augufia. 
Damus & conccdimus dilc d i ffiro o nato nc^ro , Donnna 
THEODORO (b) COMNENO PALBOLOGO Perphyro- 
genito Marchionatum Monttsferrati , qui jure hatreditario 
^ nobisfuccedit^tamcxtdftamcntonofhichariffimtgeni^^ 

\. V ^ ■ PQ"^' 

(a) Imferdmx'^ Yoianda, fiveVioUtita deMontefenatOyfalicet 
AndroDiciPalcologi, GntCoratnlmpenObris, Cotqax. - 

(b) Tbe^dorol^ a quo ftcQnda Mardiionuin Mootisferrati libca cx* 
ordiunt lumit, is nujpfit Argenma l^inala. 



CENT4lRrX t ' t$^ 



Dotnini GuiGfimi(c) recordatkmis felic», quam/etiam ex te« 
ftamento Domini ^Mnmyi^'^ diledtiffimi fratris noftri^ 
qubndam Domint MarchimA^ uf apparet pefpinra infirumenta 
publica^ thde confedaj itaT videlicet^ quod dominiuth ipfius 
Marchionatus noftri Mdntisfemti', Gaftiii;, ^erra^ & loca, ho« 
mines & Varallos habeat^ tcincfat & pofndeat vice & nomine 
noftro, qtiousque Nobis placuerif , iple & filii ejus legitiml, 
dummodo ad nullam aliam perfonam extranesitn trailsferay 
tur. De qtio quideiii Marchit^natttt noftri doihinfo, & omni- 
bus juribus^d ipfum Marchioiidtunl pertifientibus, ifi^z;^^ 
mus cum hacuh ipfum Dominum Theodorum C&fnHefiutn Pako^ 
togum Porphyrogenitum y dileftiftimum nattim noftrum- Et 
hanc noftram conceiGonem & omnisi & fingu(a fupf a fcripta 
promittimus inWolabiliter perpefno obfervare^ In cujus rei 
teftimonium pr^fens inftrumentum fcribi |u(Hmas per ma- 
num Magiftri Nicolai de Parma, NotarUAuU noftrdis & robo^^ 
rariipfamfecimus aur^aBuUaXxfi^tm noftri pendenti. ASum 
mmo Domfni MCCX^VL pracfentibus&teftibus ad hoc fpecia- 
liter vocatis & rogatist vid^tcet Domino NicoUno Bafiardo de 
MmteferratOy Avuncuh noftro. Nobili Mulierei Domina' 
Guascba de Mott. Sevafto Cohahgotheta ^ Protiftngriti Comnens 
ftHo. 

LXXXVIl 

DonatioOtJlhonis IIL tmperatoris^ Epifcopo 

Taurinenfi. 
Ex eodem Archivo Reglo TaurlneniL 

In nomine Dei sterni & Salvatoris noftri JEfu. 

OT T H O 1 1 L divitia opiculante Clementia Romanorum 99t- 
Imperator ;^4flgi;^i^/.\Petitionibus fidelium noftrorum, 
• , ' eorutn 

(c) Gi^iielmi] cjus neinittk j. Marchionis Mmiti&fcr i u tii cognomi' 
ne Magni* 

(d) Jddnnis^ qui oUit fine liberis cx Margarcta Sabauih, ideo 
Yol^am, ibrorcnfi faam, Gratcomm Imparatiicem i IiaBrcdcfli 
tcftamento icripfit anno ijo^. ^ ' 



i6p BIBLIOjagC^rSEpySIANiE 

^orutn maxitne^^uipro^P^a.^lcccmre vi{)«^bunmr ialutey 
clementer adcnfum praebemus^ fandis videlicet locis de no« 
ftri Imperii Rq)ublica deyote tribuimus, id nobis ad antmie 
f emedium proficere credimus. Omnium igitur $an4^ Dei 
Eeclefia^ fidelium » nofirxqjiie prxCentium icilicet& ^tyro* 
nim, nofie cupimus univerfitatis induftp^ : co qu0d intef- 
ventu pb amorem Dei omnipotentis , animzquc npftras, 
omniumque parentum nofirorum merccdis incrementuai^ 
jduas vallcsnoftri Imperii» uQam quc vulgp dicjtiir VaUis^ar 
raitana, altecam quas nuncqpatur VaUU SturioM ^ fimul^gi 
C}ufiaticO) Epifizopo S^ Joannis Baptifta^ Taurinenfis Ecdefiae^ 
cui pnecfie^izi0<a) Epi&opus videtur. Ter hoo noftrae 
largitionis prasceptum jurj? proprio largimur, cum opinibus 
adjacentiis^ juri npft:ri Imperii pertineiMiibu^ . Has ig^tik fi|- 
^ra fcriptas Valles cum Clufiatico, quod i^lummodo exigir 
tur de Valle Sturiana, jam prxdido Epifiropatui Sandi Joannu^ 
JBaptiftae concedimus, tribuimus, atque de noftro jure & do- 
xninio in ejus.jus & dominium transfiindimus & perdona« 
jnus, ut habeattam igit^^xAns Amize ^ Epjfcppus memorace 
Taurinenfis Ecckfiaci quam &icc6fibres ejus teneant atque 
poflideant, faciatque ex fiipra didis Valiibus cum Clufiatico, 
tam ipfi: quani Succefibres fiii^ quidquid eorum decre)iheri£ 
animus, vel voluntas, remota totfus poteftatis inquietudine. 
Si quis autem contra Katic noflripraecepti paginam aufii ne- 
fario quandoque infiirgere tentav^rit, (ciat Te compofiturum 
aurioptimi libras centum, medietatem Camerashoftra?, & 
mcdietatcm pracdidae Ecclefiae, vel cjus Rcftoribus- Ut au^ 
tem ab omnibus vcrius credatur, diligcntiusquc obfervetur, 
manu propria confirmantesV^w/i noftri imprcflionc fiibtcc 
infigniri julfimus. Signum Domini O TT H O N I S, Sercnis- 

fitnt 

(a) Amizol hujufce doni memincrunt /ff*/?r/^v,j^ FttANCISCUS 
AUGUSTINUS^ ab EctUfa Bfifcopui SdH^emfii^ Cbrcn. NiJI^ 
Pcd. c.j. & FERDINANUUS UGHELLUS^ i^ifcop.Taa^ 
noulium Caulogo« l$4l.S4^^tpm.4^ 



CBMTlwaAt rfk 



GmiStT1^6mi Imperatom. EEIBEaTUS, CancHUHmpOd 
fficem Fetri C U MAN I» E{tt(copi & ArciiicftQce}tag«t|TtJBOgia» 
vi & fiibrcripfi. Data Kal Septembrk mma Dmdm^&mr- 
natumk VCCCC LXXXXVIIL Mia. bciL Reg^ amm Damim 
OTTHOMIS 7>r/ii jaUL b^i vero efm m. JfOm i^ 
imio fa^felkiter. 

LXXXVIIL 

Plehis Martymm. 
'^ Ex Cutuhno Uldciifi. 

'* ; fBNomibeSanAac&indtviduxTrinitatis. 

ANno at> Incafnatione bomini . M L 1 1 K IndiA. 1« Ego <^f )* 
GUIGO (a) Comes, gui nomine ypcor Senex ^ atque 
filius meus Guygo Pinguisi^ dono & confirmo pro animat 
meac mercedip} & anitna Pi^Qri]^ mei & Matris nrex, ^ Par^n* , 
tum meomm, Ecdefiiae S. Lpmrentii (b) Martjrris > in loco. qui 
idcitur Sefana, (c) & Canonicis, in fiipra nominatis Ecclefiis 
rctgulariter yiventibus> & omnibus eorum rucceflbribus, ut; 
pro antmabus nofhis apud omnipocentem Deifm tiitercedb-^ 
rics exiftanc, qtiod totum fadiun eft con(ilio. Domini i^dc^ 
C^eOant firianzoiiis exiftmtisi interfuerant teftes quidaia 
Canonict^CiirardiiS[ValeTiolje). Uldricus Praepofitus, &yar« 
lierius 3k Martinus Qualterius^ & quidao^ Laici«. Aiiriciu% 

Armaa<« 

if^Q^ Caiims\ ttte eft^Albobbifis Comes, a qnotmditiffianis'^ 
». ;. iQVERCETANUS, Cefi.L Dalfinorum Viennenfiuin Genet- ^ 
rog^m tnccpU» qut annbio^;. Cluniaci Monadialanveftcm 
fianjpfin&ibifepulttiseft: utfaipGtHERBERTUS, i^^^/iNr 
Cen^maismifs^m^itaS.HugsnkfAbkat.dutiikc. 

(b) jp&Mnr Midijf^lm^ ita olim vocabatur Ecdefia S. Laureoiii M 
Ulcioy ▼ulgo OuR, in Pelfinatus&Pcdembntium coo&ii0» 

(c) S^aad^ «lettiiiiDelphiMtiiitulgoScfane. 



i^ BIBLiOTMEC7i.SiBiaiAMifi« 

JlrhMaau* Perbratff^ Letarti^t GroAav <3irircbw Gireilito) 
OcsftitwSjiatf, G,£mzi ga ri wto IMigortoi 

"• Lxxxix ■ ^" :./'''-^^' 

VmMtio InftdACretenJts& 

Duci Vefietiafutnj a Bonifapp MaixhtQnv * 

Rcglo Tatirinenii 

f^ A Nflo Domini ndilri jEfii Cbrifii^, ^ incaraatiotic cjus« 
V X* dem MCClYvtemgore binocettm Papap Roiipanorumi 
Imperafore non exlilent^, die XlL ihtrante meii/e Augipflii 
' t(bxm in ruburbicr MinnopoBtafiie OvitatiSy rndii^. VIL Ma« 
Hifdlum fado. Ego quidem Sonrfacit^ ^ (t) Montisferrati 
MarcliiO) quod a modo id antea^ ctim mcis h^redibus refu^ 
tationem & finem facio ^ vobi$ Dpmitio Marco Sanuto > 8c 
Ddmintf Ravano de Verona recipientibus pracur^orio nomit 
fieproDomino Hcnrico Danduld) Dti grafia Veneciarum, 
Dalmatisr^ atqtire Croatiae Duce, ft^pro iuis fuccefioribus, nec 
, non proomnibusjiabitatoribus Venetiarumidetotohocquod; 
fcqmfiYiy&requirere potui, per quodtumque fhgjsmium )uil(!^ 
^tioqlie vel ifijulVe j videfitcf dc Jxiful^ Cmas (b) qu± niihlf 
data vel promiflari fivt conceira^ fuit per A L £ X I U M htfera* 
tarem}Jipmn i^^^p^dedefunSk-hnpenturui pro centum mii- 
Sbus iBerperu ^Xc^^ qua^ mihi data fueruQt per ibpcaiaipfium. 
Ai£XO^JpiperMtQtenh &; de wvx i^udoi quQdfioftumeti^ 

(a) S^nifiiciu4] hujus nomiois Uriitfs, GuilelauMenttsfcr^ 
chiOnis,&JuIi«A|iftdac«filiaf^ , . ,. ^., , .. 

. liabttent, noa.ab l£i€bc)ys ^(^«^«^ri^cqyQKamicrif^ BENE* 
VENUTUS SAN-GEORCIUS. in /^ iMM^ MHmMS. 
(c) Jferfcris] ?ulgo Ai)i^St monctat ipcdci* / 



I 



~JEundua iinperacor «decUc Fratfi ismjpj, ^d) ^ 4e lx>to f)up4 a4* 
' ^iceaduin iubui, vel JMibf 9 f er ^e, yc^fiei: jilvwa, jftsfonjm 
jn .otnoi Tbtfilvfika (^ fiyijcati^ vel f|)^ pei^nienjtiii ijBlus 41: 
fiim, j^ tiqn ^ 4c pnnmNif i^&yjf^^jf^ ipliitiit^bus 4^ 
tboapoi^UbuSf ii^as '^ jiajsent yi^ Jb^9a(ua.liD(3 ^s jc^ero 
in Imperioi^eoftawmo^Iiifmo, jcaio jt ^rte4[;)ri(^.tis,^«ijuii 
«'pjurte Opclden^^t Ae|)er Al»fu» 3cm p.mnijb|n /le Aiprj|. 
jdii£kis i>«npibus nne foris j&do, cjim jcHnnji Jurisdi^pivey h i«i 
yoftra {ilwllEa^ iibertart^ reUn^uo ^ Ca^endum ilnde» ^foiliA- 
ijuid vegi^, fvxm^ projqnljtteyis» joe^ |>er «ne, «icque fpf 
^aUam pei^.ua(nf .cqn.tra ojxiiiia rojpra ^ripu yenjrei ymiiQ 
jquia, ut ruptadtdum .eO:i de.omiubjas fupradt^lis yobis fejFt^- 
ltari<mem^<cci .& finism \ yoi iul |»r;i^GepM jnijbji jd^ .dcb^ 
miUe mapclKw ^i^pati, 4e fatt«i» p«gb)(]io|i^ ia ^arti; Oqciji^ 
.QSt-^iuanim red^tus X milUa Ipnffefa iauri, |u|0ta a((y.gaj^ 
jjoncii^^imus ^mici, &^alcer«i»s iF«ftrii»niiatHn ca^i^Cj quaf 
quidem po£[e<fipaes, per.di^knm ppminum li^p^^fupi 
lucceflpres, & .hom^iniea yenetiaru.m jip9)i'ti9dci^dUs,tP|iei;r 
&iui>ere debeo jperpecno} srerum tamen }mp0ifittc^^cfKf 
dcbeo 4e .Imperio., (^qje fupripjC /ifSjgnatst AtcpgdMm ^ujp^ io 
paap «qmmjpni ^con^imBj^ i ^^^ii^o ^iff^li^BpMs, «it| dt- 
^bmi^ft, pcr jdt^lum ppmtHiWB J39cfpi\i&'fu9ce£^wei/uai 
l^ii^ Venjetjsrum.mj^i 4apda% lil^A/(c fb»&laie f o^i^ 
re debeb in perpetuum, jdjsiixrpde in ^xsat^tOkq^SjfsckX^takt 
fculo .quam in fgemina, ^ad .facien!d.um ^nde, ^uid mc«,fiiei$C 
voluntacis, Xjfihti fomen jnre ^fepiiim fmfet4tiirkf$ Imperth^ 
Sdendaih <inoque ef^, «jcipd jur.amebtp tem^ <ft)ftri£bs ^afi 
faco Domino .Dud & liominibus VeMAarum in perpecuum^N 
per me.& meos jbanredtis ^.jiSromA^^pptfrltibhes jk honorifi- 

%'% ^cii^ 

(4) trMri wM],Rpyi)e(io,lciiiicetTjMft1«eReei* J w 

(«> Jbtf>hiik*\ vel Hm&Ioiucs, 'vnlfo Saivid^, jnAs Macedi* 



1299' 



I 

1^4 BIBLl6tafid^^fB^IANi6 * 

ceritiai mantiteneildas & dtfdndendar,' qiias ipfl habent , Vil 
'habituri fitnt fai toto Anp^h Homani^ ^ tam^ab uha paft(i| ' 

qnaoi ab alia^ & Qmner homines^ qditp&s ex parte viV^^x 
tota de fapradidVis pRmibus poflfclH^oh 
^moleftare aut csrpcllerc voliicriiit, falva tameh imperait^ls 
fidelitatcj &quody poftquamTupradiAas pafrdfibnes & ar* 
^cntom hibuemo, inftrumcntum> per manum publicam coh- 
ftSkm^ fiiri & dari vofoit fadam) in quo^ continetiiK quod fi 
didas pod^ffiones 8c irgcntum habuero, juxta brdiiicm:fi{- 
p6*iu^ diAuth^ omhes homines, qui ipfaspoiTeftidnCs pcr mt 
liabebuht, vel pcr alios qui cas pro me habebunt, fimilc prsei- 
-ftabunt juramentum. St crgo contra hanc manifcftationcth 
& promiiiidnis carcnlam, ^ Ego ircl a3ii| qui fuprafcrfptum of-* ' 

dincm diillas poflcifibnes hs^cbuhi, ire^tentavbrimus^ com- 
fkTnere debcamus cum hatredibus nofiris vobis & fiicceflbri- 
bus prxdi^ miltc marchas argenti , & infuper prsrdidae 
poffdlioneis Ghe om^ni conditione in Nobis debeat dcvcnirC) 
fi: infuf^r ^rkdiftus Ddtnihus Bonifacius fcrjbcrc prxceplt 
^Mlmia^quarfili^criAslcguntur. ' 7^^/ ad hoc rogati fuerunt 
Dominus^ Bikiacttrfius dc Triguano, Obminus Hcnricus dt 
Sizdpi DofifVinus Pegorarius de Verona, Dominus Guillcbdr^ 
tasdftV^rofia, Jacc^s GrcgoHi^ & ego Bonus- Amicus Sacti 
9AM doDuce Notariuisi ojnnia quse ruperius lcgiintuf^ mal 

ImmumfM Pedagti Carthujk D^dohuy coftcijjk 

NOnxn fit 0tiinit»u9:ii4ininibus, pntrentibus & futurit, 
<tuod«go ROSS A , uAUi quuu datn GovcaniRoflagfu dff 
Jtfftudot (a> mecar & libtri: voiiiaMte dono & cofieedo pi-o 

■t.-; ■•' .r." ,'■.'■.«.' .'^ ;•••,'.■■.:.•' j.:i- .• : ■ '. ■•'■ai^iiha 

(a) Bofidffti4eAgi9Uihi] vnigo d'Agotilt,unde'SaltasCdiiut«Sb 



CENTOKrA l/ ..'_^ i6s 



anima tnea &Piirentuffl fheorum Dto&Beans Mariar^&Do* 
mini de Dut^one,' &tihi fratrt Hugoni Bontofi^ recipienti n6« 
tninc ipfius Domus, & pro ipfa Domo pra^dida, liberuni 
trMfiinfki per totam terram meam, & fpecialiterper terrfttti 
Bieam 4$*. Donati^ five pedagio&iiruaticoi a quibus pritdiAan\ 
dqnAum lifeeram facio & immuneqd, Ne verp hanc dooa« 

' tioncm delere pofifet temporis antiquitas, pratfentem cbartaki 
inde fieri prxcept^ & figilli mei munimine communiri* 
ASumfuit hoc aptd Aftum^ 'm Dom PetriEflomelli, anno Do^ 
mm 1229. Noni Martii. Teftes fiiat DominurGiiiramus dc 
Simiana, Domina Huga ejus maiter^ Helias de Apta^ *ftofht<- ^ 

'gnusDalmacius^ frater Siepbanus de monte Mauron ^ fi.C 
Sogoeriusi & Ego Adelbertus, qui hanc cartain^ mandato po» ^ 
mtnit Rpl& fcripfi» ; .. 

XCI. ^^ 

' DmfttioMonaflerio S. Benigni Din)ionenJis. 

EGo)^UGOdeiU»)T£GNEIO|Ca)DominusPEI^ tftafi 

Natufh facio utiiyeiiis prsfeoles Uteras ini|)edufii^ quod 
Ego doB^vi pro Mnhiei^mio twiSmi^z^ mei Wdebm (c> 
defimdii Ecdefi^ S. Beiiigni D.ivi#nenfi IX. folidosDivioncn^ 
filmi) fingulis annis pjrrcipiendos in Tjed&u molendini mei 
4k ViBejgj qui debent perfoivi in die S.BartfaQtomei Apbftoii^ 
ik Anniv/rrfariuni debet celebrarijn craftini fixakationji 
finds Cr ucis, Ego vero & lutredes mei teiiemiir in perpe^ 
^ : \ X 3 i luoini 

- (a) iii^^/»] vullod^AlitigM, faiddia iliiiftni olim & bJ3S 
Bufgundiae. ^ ...._.. 

(b) Pennei'] Pagt)i,Ca(biim^ ifi<aJem ^rovincia re)eberriixiufill«; 

(c) 0^ililmi\ CQJus dbicuaiiiitti S Benigni Diviooenfis toetitioil^f& 
ii^nc,&cit XtltKaL Odob obiit Guilciniiis DotnitiKs de kn* 
teignejbt /acit t^rOcumtonet^ ^e l3^. folidis Divtoi)enfibiif> 
^ iiti iiiot fiipet mokncluuHD 4< Viliej()| fiipet Saonaou 



I 



a66 BIB3LIOTWJ5CA St^USIAN^ 



tVLtm f didit Ecclcfix S. Benigfxi Oivioneafic di<6to$ nummo» 
;ibsqae ulla CQPtradii^ione faccre pcrfolvL Jn ci) ju$ rci cp- 
ftlcnonuiin prae&ntcs litcras figilli mci muniminc fcci rafc#* 
»rj. . Mum eft mm.D(mni}^l^ « 

^Doffi^^ f RJDBEICl 1 1 JmftrAU^mfimidm 

. Manchim Mmisferraiu 

In NommcSanftx & indiyiduae Trailtatis. ^ 

Migu t^RIDERICUS H. dhnna favente clmemia Romanorim Rex, 
•* fimper AUgufimy ii Rex Sicilia y dile^o confan^uinco &: 
fideli fuo 9 GtllLIRMO, <a) mrcbieni Mmhferrath & cjtis 
fiaenedibusYin petpctuum. DecctRcgalcffiMajcftatem )uftos 
fiddiam fuorum poftulaidOnei iclcmentcr admitterc, & eas 
c6ngtiii& tionorihus & bcsucftciis |>cmgmifime decorare ^ ac 
(uts muncribus ampliare) propterca Hcgia iiberalitat^ con- 
ccdimus, largimur^ inTcftimus i& donamus^ de confcnfu & 
*^/ r ^lunrate ftrinctpmn «loftrorum, ttbi ifilede confat^gnmco 
tioaro, GUlLELMOi MarchioM MomMcrrati , & tuis bacre- 
^bus, ob f uum «iligne obfequium & amcceflbrum tuoram, 
O^mJiaciAam^ ^ Cafirmn Torcelli, d dm Cafira, (ju^efunt 
m tipa ^adi^ tjp^m WMttmr Cimtia, a$m ^urgo Pacilianu (fviU 
^> (^ Curtiim» f^femisoriiridiSorwnCla^orum omnibuA 

IHribus y jaiisdiftionibtts , ContiiiiMis & diftri^ibus, cbnfcf en^ 
tes m tc &.bmiiin« tuos, quidquid Imperium babct , Tel vf^ 
fimi cft habcre in didis Caftris & pcrtinentiis didoruni Ca- 
llrorum^ in fiddltatibus» cxcrcitibus, augariis, aq^ij^ pafciiis, 

' (t) GniGehn^ ejus nominis VL qui futt ThcflaliaeEcx, a quo Qle^ 
gno puthis anno 1225. DEMETRIUM firacrem h^buic efiam 
1 hefialis Regem ^ qui fine libcm morictis FRII^RICUM IL 
' Imprraterem hscede^i inftitiiit. ^ ^ 



ClRNtlfVlA i \ t^}} 



&pifcattotttbirti venationibui, phntis, bannis, facccflfionHius^ 
pratis^ parttnfi&usy ctiltisf & incokiSy ttiolendinii, pontibus^ &' 
j^tiiitiT mdtiitiohiBus^ & fpefcialTter p6htis Cttrfiolir cutti aqiiis 
Fadt) & aHter «x atraqtiejripa, (icur proccndnntur currdi prf « 
ditftpmm Caftroratif| & generafitdr itr omnibus aliii^ ut jtad- . 
tltmiralgktliaec dkuuife generatts, ac fiftotniira cflTent rp^ciaft-* 
tfer noittinita^j* pr«fiabfuitt autem 'tibi & h«redibus cuis! li-' 
deat pofleflibncm de itrandato & atithoTifate nofb^ ^opria ' 
apprchefldcrtf pef te \ f ef per proprium ftantium } co»- 
ccdente^ fibi & hacredi&us tuis dommum vet quafi Omtriumr 
'prat(SAoram^ etiamli pjfhfionem 'Ott quafi pofesfioneTntion ap-* 
piiehCTfc|cns^ ac fi efletit per te apprehenfe^ nutli igitnrper- 
ttirat, vcl nisagBa;'! Ecclefiafticaf^ vdTecuIarii vef cbmmutii c!-> 
vitatum (eu fdCdram , liceac h^nc paginam viofare, vet malo 
atiquo contratre« Si. quis^ atttem comra hsec vehire tentstve- 
rH , decem oyiHia tiiarcharum auti poenam incurrat , quarum ' 
mt^ictas nofirai Camertmftratur^ rcliqua vcro pafTo inju-' 
riam perfolvetur;- Hujds rei tefter fucrunt AnhUpifi:opia 
Shgimhm, Arthiepifi:opwi Magdeiutgenfis ^ Epifcopui Woywa^ 
lAenfiSyfatohtu Epifeopus Taurihenfis, Imperiala AuU Vicarimx[ 
fyporegienfir Epifcopusf^Notarienfis^ Aifbas S. GaOij t^x Bava^' 
ruejMrertutyDiixSaxom:es^DuxBraiantiajSiC4 ^" 

EgoCONR A D^vrS) Metenfirff c^$Tefiftf Eptjcopue^M\Y0K^ * 
nalis Attl£ Cane^OmtHy vidi & recc^novi* Datum apud Sfir 
rW M CCXIX. 9. Kal. Marr. Itidia. VII. fdidter. 

XCIH. 
CarS^ConraS Imperatoris froEpifcofo Tatmen/L 

. . Ex Acciitvo Re|^ TtHuUnfi, 

In^l^iiikeSaa^ & tndividiMeTnftitank 

GOMRADUS, Oei tnifeiraniine Imperator, San^^m %^. 
Ecciie^arum 'yaxt & rea dirponere & ordinjtfc Intendi- 

mus, 



i^ BfBLfOTHEOE SEBUSTAN^ 

' - fi i-i . . if ^ I - • ■ ^ 

muti divioaNobisMa)eftateatqtie clementia coociliari^ alt« 
qiiantir[)er autumamus, & R^nifiatum augmoitare ac di- 
rigere veraciter exiftimamus. Proinde omnibuS|. pracfenti* 
bus, pariterve (uturist ad Sandat Dei^gremium.^pcldiar mili^! 
tantibus^ in noftraquoque poteftate degentibuiifiiootefcatt 
qujod petitioHc atquf. precamine ODOLRICIf $rffcime Cm^ 
mis EpifcQpi^ otapfit res & praprie)cateS| praedia., rervitia^' &. 
ancill^s, mobile & immobile confirmamus , &: per hujus- 
fignificadonis praeceptum roboramus SanAx Taurinenfi Ec* 
defiae^ ubi MaxiUa Sandi & pratcurforis Baptiftac CQlitur» at« 
<iue aliorumSandoramMartjrrum velConfefllorum, ;Sec|mdi, 
fcilicet) Solutoris, Eventoris&Odavii ConfeiTorum^ NUrtL- 
iiianii Juliani atque Bifutiii unde videturyipo (a) Epi(co«^« 
pus efle Paftor^ res videlicet iUaS| quas pro aniniat noftrx re- ^ 
inedio eidem Ecclefiae contulimus^ in perpetuam propieta*" . 
Cem donamus^ Epifc^tum fciUcet Mffrienn^^ (b) Cmtatif^] 
domos, cum omnibus ardificiis fuisi Cur^em videlicet SanAi^ 
Andrcae, cum Caftro & diftcidoi Curtem de Sigueriis cufli' 
Caftro & diftridoy Curtem de Albuzo cum Caftrp & diftri« 
&o\ Curtem de Monte-Rotundo cum. Caftro& diftriAo; 
Curtem de Arvaco) de Camufeta» de Villaramberto> de Ma? 
JevardatO) de Cujrna^ de Argentina) de Arpino, de Valloyrja, 

dc 

■■ ■ II . . I I ■ ) , ■■ 11 

(a) yiDOl hujasce Diplomatis mentior>ein fceeniotinTa^rincn- 
fium Epifcoporum fcrie, FR. AUGUSTUS dh EctUfiA EfifcaP. . 
Sabttienfis, Chron.Hiftor. Fedem. cdf.j^ & PERDIf^ANDUS ^ 
UGHELLUS, ItaL Sdcra tom. ^. in iftius Epifcopi Elogio. ^ 

%b):Moriennenfis] Maurianfsfis Epifcopatusi Arcliicpiic.Vicancnfi> 
cum antiquicus &c adhuc hodic fubdt, mirum videtur^, Conrk* 
dum Impcratoreni cum fubmififlc EpifcopoTaurtncnft, ci3em« 
quc pioca ala bca £pi(copatiilim Gcn6?ca(is,.G&riinopotiu- 
ni , 6c TareotaficDfis addiidfle ^ ot redc notavit tdcoi U^k^llm^ ^ 
quod mihi , Rclcriptum Impcratorium cxccutFooi nuoquajn , 
^xundatum fuilfei aut brcvi temporc duraifei pcrfuadeU 



CEMTURTA f. f69 



tic Confluentia, 4^ fAuonq^ (if&^mn^tnQ^ fioUl^nfi^ ^f 
Tho^ono, CmaicjimManafterjp San^«P,ciP^^ Vi|> 

^nis Miiriflt^ Curttm 4e Vei^nep^ dfc S.Juliano., ^ep.randu^ 
po ^ S.tRemigii de Mop^te /iympni$y ^e viila ConilrAmi y .4p 
fteculgfoUo, int^r atjaas de Mardarp)l|o^ Vijil^ii^ojoniipdianc^ 
CaftcMpcio, yillarif o, S^ppcro^ Vjatf cpRta, ftc^eo, Arpnj^ Lapr 
jciooa, TranC^, ^c iGlb^ino^ xfm ^ftrp Cjip^lib ^ diftri^ 
ftoi Occimas quoqup JpfiuvEpifpopjat^ n^p .non ^cdefiaf 
pidein ^pircojpaciii p^rtip^tiesi Alpntes yero^ y2illes,.aquas^ 
^qkx^^inaf pircanoocs^ f^ j^lyas^p^fcujttl^ufcaliia qmni» 
in ipccgrum y quid^ wd fidi^UT cftc dp ^p^^ti^itiv jfupradiiftap 
£ivitatis Moriennac, don^mus, ^opp^diivus jitquc dj^legamuy 
jam didx jEcjc!c0x S. Jqannis jSapti.ftx Taurinenfis Cedis^ 
omnia, ut dijftum^ft,* per .impcrialem paginam cpnfirm.a«- 
^us, huip noftjrq j^del; V^dqni Epifcooop pro jc.m^dio .anim2|r 
liqftrac noftroramque Cucfc^rum t j& pro petitione .a ifupr^» 
ififto Qdoldpq^Diqftrp |Cpn0i^r,io, ]Bri4ano .Ant;ftiref ^o yci* 
jro ordinC) tit flptfH ^tcmpqrc in perp^tuo ^njineat fir^ium 8f, 
fiabilc^pro inveftitMjra iupradijdla pyitatis .Mo/jape^fis ad Vi^ 
ioncm.PraefuiflpiilfS^^ fic jfataa i^ppicnte^ 

Jgitur fiwitcr j^ilij:cr^jip jnhm»^ » » pjp^oiipmp Archii- 
^epL^pus, lEplCc^us^ AbMs, Pux«M?r^Mo>^onfuji;i Pro^ 
.conful y fivXhqufi rjtgni ^p.&i ^xima ;nini)siaqup «pcrfonj^ 
^i^axatim S.}oiitnnisSap.tiftarTaurvicpj(i$ fedis Epifcopum^ 
^dc ptaeCcriptis rirbusi fic .tatp in |irb;ibu%^uam in yi^is & .Ca« 
^is» dqmibus^ quocum.^up jn.qdo|abricatiS) j^miliis jutriut- 
,que &XUS, quas fuperi.us /c(:if;ian£ur, jicinyfAirp^ inqujbs.tar^ 
mpleftarc^ .caufare, pinrQir^ax^c^ pracfumat* jSi fiuis pra^terea 
lioc nqftrae .autho|-itatts pncep.tu^i ^ jtutelaD ^ dcfcnfioni* 
snfringeret^.annuilar^ fnfmtiptcvXt^ ;auri.optji.mi:iib/as 4e- 
cem millia pcrfolutui^ani .anim.advcrjtat|i .mccUe^tcm CamjC- 
.rae noftraci & mcdictatcm Epifcopoi leu fiicce^qribus Cuisy & 
j^jatSof&m IttbetiUt incoityuUum pemaaneat» Ut ^ttn 



170 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE _ 

huic paginx fignificattonis noftvae propenfiu* fides adhibear 
tufi manu propria roborantcs, fiffn kaagmtf nqfira ^. vomtSi 
dccrcvimus infigniri Signum Domini CONKADI, *wiwr* 
tor$f mciSisJmi. CADELOUS, Cdn^ellarfm, vki Domtei 
HE R I M A N N I , ArcbicanctBariii rccognont. Datum ig,Kal 
Afril. amo Dommiae Jncamafumir, M XXXVIII. ImSa. VH 
mmo aittem CONRADI regnantis XIV. Jmferafork JOL 
'Mum CokMa feUcitm 

xciv. ; 

Donatio Monaflerto Crajfam^ a Cutlelmo ^ 

ALnrchione Montifferrati. 
Ex Btnevcn, San-Georgii Momlsferr. Hift. MS, 

"56* A ^^^ ^ Incarnationc Domini noftri JEfu Ghrifti M GLVl. 
'^ IV.ditmennsMaji, Indid.1V» Quoniamfn hac fragi- 
li, caduca & brevi vita degentibus, admodum utile&; faluber- 
rimum eft, de xterna & feliciffima vita praecogitare. Nos 
GUILELMUS Marchio;^\\m quondam RAINERII, (a) 
ItemqueMarchionis, &JULITA JUGALIS» fi/iaquofh 
iam MarchiofM LEOPOLDi de AUSTRIA, illud agcrc 
pro noftrb pbfTc prxcogitavimus, qualiter in illa felicivita 
conniventibius Dei milericordia aliquid participari promovc- 
snur. Nos itaqae fupra didti iugales, qui profedi fumus ex 
natione noftra ^ kge vivere Salica i ftd egoJULITAmea 
lege vivere vidcor Alamannorupj y mprtifct-a peccata a Nobis 
abjiccrecupienteS) & feUcitatis pnemia conditofc omnium 
icrum Deo defiderantes diximus: Quod (i quis in fandis (eii 
vcnerabilibus locis aliquid de fuis intulcrit bonis, juxta au« 
thoris vocem centuplum in faoc feculo, atque iniupcr, q\iod 
nclius eft^ vitam xtcrnam poftidebit: Idcoque Nos, fi quod 
]as habebamus, donadoncm facimus Monafterio, conftrudo 
., in 

(a) Bjunerii\ MarchioDisMoAtiiftrrati^&GuilkBttrguiKlae. 



] 



CENTURIAI. 171 



Id Gftftro^ quod Tocatur Gracianum, in honorem Dei & S. Pe- 
tri/jl( beauffimorum Martyrum Ytetom & Goronae, & Sandae 
Chriftinac, & aliorum SanAorum reliquiarum, quorum ibi 

liabenmr tiominative, de omnibus rebus illiS| qua^ ab Alera^ 
mo, primacvo Anteceflfore hoftro in Marchia, (eu a quolibet 
aflio Atiteceflbrfe ndftro, de ejusdem Alerami ftirpe dcfcen- 
dente 1 janr di£):o Monafterio collatac funt , tam in CaftrO| 
quam viilis & redditibusi & pertinentiis, Ecclcfiis, colonis^ 
fervis & andUis, & de univerfis, quae a fupradiiftis jam drAo 

-Monafterio collata in aliquo loco inventa fuerunt, ut nec 
Nos, nec noftri SucccflbreS) nec aliqua prorfui perfona, va« 
kamus ante dtdo Monafterio, vel a pra^fatii omnibus exige- 
re placitum, diftridum, bannumi fodrum, albergariam, prx- 
dariami arimanniam, angariam, parangariam, nec ullam 
prorfus publicamvel priyataiaexa^ionem} fed Abbas, qui 
nunc eft| & Monachi, &; qui futuri funt in eodem Monafte- 

> rio\ Deo & Sanftis Martyrijbtts fervieiites, iibere & abfpliire 
poflideanty fcuantur^ difponant, ordinent atque diQ>enfent, 
nuUa magna vel parva perlbna exadtionem imminuente^ cx« 
ceptis quinque placitis^ quae, quia Religioni Abbatis congrua 

^ Teu honefta non videntur,.in noftra refervamus poteftate, id 
eft, iueOum, aduheriumyincewUumfproditiQnems khomtctdiumi 

^lnfuper donamus & ofterimus eidem Monafterio totum 
fifcum Coffevarum, quod habebamus ve! habituri eramus in 
CaftroZ^^i^ &decimam partem omnium reddituum, qui ve<* 

' niebant Nobis de portu Felicianenji, qui currit in fluvio Ta-> 
tiari, & hoc fpecialiter in refedionem infirmprum diftributa 
efle voiumus) haec&fupradi£fca,proaiumaram noftrarum^an-* 
teceflbrum vel fucccflbrumnoftrorummercededifponimus. Si 
quis vero,quod futurum eflenon credimus, fi Nos ipfi qui fupra 
|ugales, quod abfit, aut ulhis de h«redibus aot prohseredibus 
ooftris, feu quxlibet perfona,contra hanccartulam oiFerfionis 
vel reftttationis ire quandoque tentaveriti aut fi eam per 

\ t quod- 



quodvis ingenium infring^fo quattieri^^ tuhc ipCitAoo^trihf 
^uc pirti Mona/leri) {^romil^ftiui y l^oi qiii fupra juga^i 
tioiitoi(\ue CutQcSott^^iompdiietc aurtl libr^ C6Atuln$ & 111«^ 
fuper liae£ catta n6ftrds 6ffer(idnif {tf6 futuro omni tttbpore 
£rmj & flabilis permdilesft; l^ra^tefea univ«r(is Aoftris fuc^ 
CefToribuSi qUt baiic fdutttioneiti & tffttCi6AU cartulanfi pro 
Anittiiriim flQfbraruttl^ alt1teCe(rbfUmc|^e (eU liicceirorUin 0o« 
Hrorunl ttiefcedd f;iaatil| flirifianf ^ iHibatainquc (ervaVerit| 
benedi^iofiem 0ei & 6cati(£ttiorun1 Maf tyrUrfi, ifi qUorum 
honore (a&i eft^ dtiaut oitifiitiitt fafi^orum mileficoirdisUli, 
A qua cAf itiffefvefiire pre(:amur$ lllis vero^ qiii teitieratofes 
& violatote». extitetiUfi ffialcidi^ib Dei, & beatilfionorum 
Martyrumi 6c omniuol (aii^orUtti^ & tiottral! cum impii$ fu-' 
pefveniaf. ASum ^fi iti p^^diUo Cqfiro^ ^uod VOCatUr Gf^« 
eianunh (b) 

XGV, 

DcHath CMtetmo Jrehiebificfe Ekredtmenfii d 

• Raymuiuta Batchitionenjt Clfm^, Matcbione 
Proviitdie^ 
IbL CarmhrMf Eccle^c WanixiaiuAi, 

RA¥M UKDtt S, (i) Bmhiiwttenfii Comef, PtineepfAi'' 
ragonfnjiii i^MaHhiQ Ptoi^iHci^t, pttMttb & fine ingaif 

na 

Q>) Ordciamm'] vulgd Gfajfdno^ Mofiafieriutti in MMtis^srratt 
coUibus , itxttt Pachifti & A^LttiCt tertitoritiiB < sb Aleramo 
Marchidne Mcfitisftrrati (utidatum, fit jdttt diilmii^« CirMoL 
tfiJi.Pid t.if. 

<s) RdymuntiM] NOSTRADAMUS in tttfi Pro^incis Pdti. i. 
hunc dit Frovificistfl fcitifle tafitum ttitorio fiomitie Raymuoili 
fi^rengsrii, ejas Nepoti» ; Ted itittidtiin iheo judicic eft^ eum 
liic lC^mundus k MaKiiiooefH Proviiici^ toce^ & nt vems Ho^ 
minm agat| kon4 «iiim £fco roo sddita Epiicopo £bx$danedi 
ifl feudum largitufi quod milii io metiteffi ixmdt^ Raymtto. 
dum Comitcm fuj/Teil/um, qjul DuUid Frov rciae CorKiti(r« 
nup/it, a ^ua Prmncid Comitatas partem tnito m%. babuir. 



j 



^ENtliltlAt tfi 



m CBm hac cartlulaQcto,4oiioy toncedo tifai GUILEJLMO 
Ehedium^Ardiif^jfcfipt&fycttMM ttui ift perpecuui^ 
qoidquid zcttpiaid « fiHt» ffenncifloiUimdAiis dt BreJterJ 
i de Beifatti 8c inlU 4$ SMkeiki &. aL eamiLdeai idettuiiif ^ & 
pertkidntiis eonidi, laih iil cokis ^ilam iniaMii lani in fyU 
fxs quam iii aentdrtbus^ iai& iti ptCcHk qtiam iif aquafunl 
dccurfibO^ & ptaaxni qaidquid juril vel proprietatii Anial' 
dut Plotta in fupradi<Sii Caftrii & ttfcil pei' Nds&aoCeceflcH 
fes ndftros huc usqtie fiabuiflc; videCur, ab to fevoUntes ea 
occafione, quil damnationeim beneticii (u(« quod pef I^oS h^ 
bebaff incurrifTe Sidesxa^frvpterdeiefidiiefcelUi quod ctitarHifiti 
(icut Eccfefiae Dei & fere toti ihdndo' innotuiti ftbi CiutehiMi 
EbredunenfiArchiet>ifcopo&ruc(fe(foribustuts in (ferj^etuuitli 
titulodoil^tionisConCeddj laudo^ hanci ifiquacn dohationem 
eo tenore facio (ibi & fucCenotibuS fuii^ ut deitie^ps tu & 
fucceifor^ tui habeatiif & libere pofiideatts pef iiie & fii^" 
cefTores meosf reverentia peribn^ omi^o hoininid iA ^deU*' 
tatem & (efVitium, quidquid ArnaidtaPlotta&Lfienricui fritef 
e)us, vd anfecefTorei eorunt, Vei quilib^ aliui hOfHOyVei ftf-' 
mina in rupradidiis Calbris vel lodis pef ine & antec60br0 
meo$ habuilfe Videntuf $ ita Uf de caecerd nullus dibniho in 
lupra di^is dSttk Vel locis audeat aliquid haber e Vel acqui" 
f ere» nili per f e & fudceifofes tudi, ad quos ddminium rupfi" 
didofUM tt integfO transtulimusi &fetentd mihi &ruccc(rO'' 
ribus meiS fervitio in fupra didis Callris vel \6t\ii qudd tgo 
& antece^Tofei mei foHti fumus haberd) probfef haneautem 
donatidflem &iSn^/»!»i^ habuimus a te undedm millia fo* 
lidorum Melgofienfium. ftujiu fei Tefiei fuetunt RiV- 
fnundtts iirelateniis Archiepifeopus^ Petrus Fofojuli^nflsE^' 
fcopus, Arnaldus Nicienfis, Gfegorius Pripf de Valentida, 

H % Berar- 

(b^ Teftei'^ Epi&ogi qol liuic dofiatiot)! a^iieruttt^ drca anniiin 
: ii6a vivtbaoti ad pp^ tmf^t^xA poteft bajui carth« 
' ^ta* oiia& in camilaiio daa^ 



174 BIBLIOTHBCiE StBUSIAN^ 

r ■ ■ ' ————— 

^rardus Prior de BeUojoco^ Magtfter Siguinus, Magtfter Gt- 
raldus Guirannus, Petrus de Chabannia, •Rajrmundiii de Vil- 
la dc Muls, Raf mundus de Tarafcono, Petrus Lautardi, Guilel- 
mus de Rifolo. Fa3aifiaCarthamfi$biirbioArelatenfi»mJo' 
moFrattiimMilitUTmpUy rcjgnante FRIDERICO Impera' 
iore, menfeOefoirh Luna i$, Sign. Raymundi Comitis. Hanc 
eandem donationem laudo & confirmo. Ego Raymtmdiu 
Berengarii, Nepos ejus&Comes Provincix, quando laudavic 
JUr^undm^R&tngzxivLS puer hanc donationem| vidit hocPe* 
trus Forojulienfts Epifcopus, &1?omin)RaymUndi Dapifer,& 
Cuitelmus Ibelody & BertrandusS.Martini. SignttmPetri 
Seribte Cmttit, 

XCVL 
ConceJJto Henrici Imperatoru^ Bontfacio 

Marcbwm Montiiferrati. 

Ex Benevmu Stn- Georg, Hift. Monc. MS« 

In ttomine Sandae & individus Trinitatii • 

1x91. TJIENRICUS VL Dei grafm Romamrumlmperator^fem^ 

*-* per Augufius. Fidelium fuorum juftis petitionibus^Ini-. 

perialis Ma)eftas dementer debet annuere^ prxfertim vero 

tllorumi quorum fidem & diligendam rerum didicit experi- 

mento, &erga Imperii honorem fxpius efl: probata devotio» 

tuam itaque fidelitatem, & quondam Patris tui^-everentiam 

&obfequiai quaelmperio femperexhibuiti dilig^nter atten- 

dentes honores & jura tua, volumus tibi cum integritate fer- 

vare, in quibusetiam po0umus feudum tuum adlmperii ho- 

iiorem augere. Notum itaque volumus omnibus fieri,quad 

Nos tibi 60NIFACI0 (a) dileSofdeUPrincifn nofiro,Mar- 

chioni Montifferrati, ejusque fucceflbribus in perpetuum , loca 

Gamon'^ 

(n) B^faeio] ejus nominis IIL Gailelmi Montisfcrrad Marchionis^ 
& Julitae Attftriacs fiiioi isti fnpcriut ootavimus» cdf, fj. 



CENTURIA L . I71 



GMumdi & Marenghh cum qmnibui faonoribus & omhi jarei 
& omnibus diftridis & univerGs Regalihat, tam fuper terri% 
quam fuper earum & nunc & quondam in futurum cultori* 
bus&habitatoribus, &quibuslibet detentoribus,cum integrii» 
tate in feudum concedimus^ reftituimus^ & Imperiali authb* 
ritate confirmamus , Ipcum & Forii cum omhibus pertinen^ 
tiis fuisi & honoribus cundis & diftri^Sy omnia etiam Ca« 
ftra, villas, polfeffiones, honores, jurisdiAiones& jurai&unif 
verCa Regalia^ quae tu tenes, vel poifideSf aut Patertuus te« 
nntt, yd pofledit^ & infuper omnia, quap in Privilegtis con* 
tinenrary tibi libere^ plenarie hac Imperiali pagina concedi« 
inus & confirmamus} ftatuentes & prohibentes» ut nullus 
Dux, Marchio, Comes, Vicecomes, nuiius Nuntius nofter^ 
millum Commune^ Civitas, nuUa perfona magna vel parva 
huic noftro indulto contradicere, vel aliqua occafione con« 
traire prarfumat. Si quis autem temerario aufu contradice- 
re pratfumpferit, centum hbras auri optimi, dimidiam Ca* 
taerat noftrae, dimidiam' pratfato Marchionl, vel han*edi fuci 
componat Hujiis rei teftesjiinh Milo, Mediolanenfis Archi* 
€pifcopus ^ Wilelmm Comes de Lomello ^ Rohertm de DurnOf 
HenHcus de Lutre, Tincema} Henrim ie Otlendinoy Mareicar 
luS) & alii multi. Sign. Demim H E N R I C I VI. Rmamrum 
'Imperatarif invi£fisjtmi. Anno gefia funt hac ab Incarnatione 
Domini M C LXXXXI. Indi^ X. regnante Domino HENRICO 
Imperatore ghriofisjimdy annoRegni ejus XXIIL Imfcrii vero L 
iXriMiif Mediolani VIIL mcnfis Decembris. 

XCVII. 

J^otitU Tundattonis AhhAttA CrandwvaUii, 

Ex Archivo Abbatiff Abundant. 

In nomine Patris, &Filii, & Spiritus SanAiy Amen. 

QUod ad multorum nocitiam pervenire congruum duxi- X173. 
mus, litcrarum monttinfiAtis mandare providadelibera* 

. . . - done 



ttoQc piraviinjuis* Noveck jqrgo pndens «eoa ^mniumquc^ 
j^outuni ^.^eritts^^upji AlmMmmAEcclefiap m Jionore )>e9* 
Cidimsr Viij^fiis ^ari« iponfecig^t locioim de ^GRA^PI VAU 
LE» jCa) jcum m;igno l^boj-e «iqp^lisquje ;ion parvis ^ffica- 
yi^^ ib qipo yid^ice^ ipjpo reljj^;ii ap^o^ Popum quandam 
fiudip^(p fiinday^ js^e f egulaiibtis jjircsplipis diitgencer inftnl^ 
^t. £1} ergo ^a^ ipfa Po^a^> ^^!^.in omnia ad .^m perdi» 
^entjia^ SaciiSNe Mm3e.de .Abimdimjcia jpEpptta ^^p^el^Oy !atqu$ 
liberrima; yerum ,tamen jpU^pfp ^^ji^uatico cemporis rpatioy 
fenerabill^ cjusdem ^oci JFj^tres» Pep j& Beacae ft^aris regula^ 
iricQr ac de^oce fizujiulanites ipfo Infpin^nce/ qui ex9|t$ire npja 
jreiTac humjUeS) afl^pcisfecum jiitcris c^ppreca^oriis Pq.mni 
TIEBERTI^^ limeMfhm^ (b) ,ac Ppmni JPONTIS (c) ife 
Cufello, Ahiini^dnumCapy:ul^ adierun^^/ibique d^ri A)>« 
jbacem humyiliQij: p€i0:ulaverun& Po;nnj|is igic^r Fmri«r> (d) 
Abbas Abun^anMus ^ ptt^r^^e l^^fih llevoum jeorum po« 
^lacioiiepi jridq^es» reteticisip9(iii|bsis qua: in ip^ Pomo ta 
4;en^orp ffporatm pt-ius jb^al^^l^^ Ai>l^e^ Abi ^igere ex 
^od^m Capitplo jcron^elTerunc^ ^li Jfcilipec fp^t^^ uc ele- 
jElusAbbasjtb eis obedienciam Ab|indan|^p Ab^^^^ 
^ fic df^Cran^^Ile /racnmi xsilbediencias S^fd^st'^ recinuit 
^ciam .iibi jDtom^nus ^bbtas Abun^ancinus tocusque Conven- 
tus^ jtMfn m ipfo A^bate^ifHamj^nco^mifafibi dmo fknariam 
worumti oriinis corre&ionjm^^percipienSjfuecumquevolt^riei, 
jac faciendi doftationem ^ & ficuc\eicicic benignus jrublimacor, 
ica fi fueric, quod ^abfic, jinvcilis yjcj incorrigibilis, yeluc arbo- 
* ' ris 

(a) Gran^alUl valgo Grandval, in Comitatu BurgHndt». 

j(b) Tiberti de Monte Moret0\ Montmorct, familia Nobilis & anti- 

.qui/Rima apjud Scqua;ios 5 a ^jua Po^ii^ dft JLicona, de VhU (^ 

/ie felagey. 
(c) Fomis deCufOal qm Hogenis Domtni de Cufcau> Carthuik 

VauehfiMa in Cpmii fcatu Aiiguodiit fBtsdmAh fttcr critt 
|d) tomiml d« quo fupra eag.S^ 



CENTURIA l ip 

ris iafrqAuofie fubc^orileverus depofitori qu^ndo aiiteib ei# 
Abb^tem eligere contigeriti (iTe de Gxh^Civt de Abundantie 
Canotiicis in Capitulo Abundantino^ Domni Abunddndnf 
Abbatis condlio eligatur} zd.nullum^zncaUmn-ordinmt^H 
pomus ab Abbatia de Abundantia lundatai & tsM^hmz^ fir 
tfUo fuodo transfifrre pocerit. Practdrea idem Abb^i deGraa^ 
div^e quartum in Abundantino Capitulo habebit lacumi 
fi quando Abbas Abuiidantiac vel Ai>bas de %\Xyic ipfe de ini^ 
termontibus defuerini:, Abbatis officium tam in Capipilo^ 
^am i» aUis ofiScints in Abundantiie }ure x>b(inebitf m Kht^ 
dicntiis vero ^biifidancinae domuS| ^ tn >g^angiisquaiido de^ 
venerit, beiu: rufcipietur , atque procurabitur^. Fa^afim 
. autem b^c anno ai Incamat. Dofnini M C LXXii. Jn^i^' V^Epa^ 
§a XXliL4pnc»rrente VI. 3. KfiU Martii, Lma XXX regnanff 
fy^er/rforefRlD^^CO^ Dornm^ Ar^ip Qck^n, E^ifiop^, - 

' xcyiiL 

Monafierio SmtSi Eu^endu \ 

NOverintoniverfi^prac&nsesUterasin^e^ri^qHodficcfe-, ji«m- 
Q^^irimdu-^Valtisy quae jolim^fiierat Abbada^ peccads 
oigentibusi oppreflfa erat> tam gravi & tam intolerabili tme*. 
re debrtoriimi quod facultates ipGus Ecdefiat non fuffics^ 
bant vqragini ufiirarum (^mafibus tyramartm^ widte pro^pfeer 
rerum penuriam diQperiis fervitoribus, Ecclefia divinjs Ojffidis 
fraudabat3i;Lr, Ipcus divino cultui dedkatus^ & pqflG^ones ad"^ 
JiAam i^defiam |>ertinefiLtes ocfupatae c;rantv» vieims poteti«i 
tib,u$, nejc e^at qui poffit refifterex>ccupamib|is>«el tantacrrui- 
jix Xrbnfiliuip /k aufciliuni adhibere/ cum igitur per Etciefiam 
de Alundanna, ad qus^m^iromcdiate tanquj\m JFiUa^MatriEc*» 
di^ pertincbat , jBcckfia Gj:ai*s- VaUis non poflet a tantis 



178 BIBL IOTHECiE SEBUSIANiE 

periculis libcrarji cuinque cflct cenfualkakaittMiuiiwmpo- 
(ibui Ealefi£ S.Eugefidh &muIto propinquior quam Ecck^at 
Abundantiat i Humbnm Abbas & Conventus S. Eugen£t:f 
i)na parre^ & jfoannes Abbas & Conventus Abundantiac ex al^ 
ttra, penH^ta utiUtate EccIeCaruiri , de Cwfiho ^misferitorum 
g^ amicorum^ partiuin pcrmutatroncm amicabilem fecf runt 
de Ecckfiis in hunc modum: Quod Ecdcfia Grandis-Vallif 
ciim fuis dppcnditits & pcrtincntiis de CKtero, fit Monal^erio 
S, Eugendi fubdita& fubjeda, ficutolim fuerat Ecclef«de 
Abundantia fubdita & fubjciaai Prioratus vero de Divona & 
dcAuiine cum fint propinquiores Ecclefiae de Abundantia, 
cum eorum Prioratuum appenditifs & pcrtincntiis univerfis^ 
Ecclefia? de Abundantia fint de ca^tero fubditi&fubjeftt, ficut 
olim fuerant MonafterioS.Eugendi fubditi & fub|eAi. Cum 
igitur Monallcrium S. Eugendi &c Ecdefia dc Abundantia 
ciTcnt in corporali polTeflnionc dc EcdcfiiS) & Prioratibut) & ap-^ 
pcnditiis, & pertinentiis talicer permutatis, quidam dc Capi* 
tulo dc Abundantia reclamarunt) tl ratione, quod pQflefTio- 
nc$ traditae Monaftcrio S. Eugendi prarpondcrabant pofieftio* 
xiibus traditis Ecdefiae de Abundantia, & etiam propter in(b- 
iMtiam Advocatorum & Dominorum de Divona , illi de 
AbundantiaPrioratumdcDivonanon poterant pacifice poffi^ 
dere> qfkocirca prxdi^li Abbates & Convenms de confilfo 
pratdidarum partium, amicomm , permutationem feccrunt 
aliam dc Prioratu de Divona^ cum fuis appenditiis ad Prio* 
lattim de Nuine & de-SanAo Genifio, & pertinentiis & ap«; 
pen4ittt Mrtfndem fub hac forma : Quod PrioratuVde t)i* 
irona ad Monafterium S.Eugendi redeat cum fitis appenditiis ' 
& pcrdn^nt lis univerfis, Prioratus de Nume 8c de SanAoGe- 
nifio ficut dc caetero cum fuis appenditiis, Abbati & Ecdefix/^ 
de Abundantia (bbdlti atquc fubjedi', Prioratus autehi de ! 
Aurini^ remicieat cum fuis appehdftiis Abbati & Ecdefix de' 
Abiindantia ^ ficnt in prima pcnnutatione contincbatur, ' 



CENTURIA I. I7Q 



quatuor fiquidem librasannosc penfioni&qelwnncnfi» moo^ 
tac dedcrunt adhuc Abbas & Convcntus S.Eugendj, AblNiti 
& ^cclcfix de Abundaotia, Sc affignaverunt eas reddendas in 
pcrpetuum xpud Arhojhm {i) m Prioratu de Arbofio, in 
o^ava Parchae. Ut autera .praefens permutado inooncit^ 
firma 8c ftabUis tn perpetuum obfervetur, prttfew fcnftm . 
inde confeaum quatuor JigUlis dmrum Ahbatum £5" duwum (3m- 
ventuum pr^dtSorum rohratum fuit » in tefiimonium fSmtn»^ 
rlam reigeftte. A<£tum ifuit hoc apud «f^i^amr» anno Ootni- 
ni.M.CCXLlV..minrm/r Miivm^A ,- 

XCIX. ^ 
Cmfirnmtio Donatimum Monaflmi CarUoci\ 

a PHIUPPO AUGUSTOi Ftanconm Regi. 
Ex Carmlado Monafteni Cluniaeefifis. 

!n Nombe Sandlae & individuaeTrinkads*. .. ,\ 
DHILIPPUSt Dei gratia FrancGrum Repc. Qi^niamea^ ti\fi: 
^ quae in pi^s caufas erogata funtv rq))Ji»irati Reg^ icomi 
venit protegere, ac immutilata cpn&rvar^*. : Notum^ fim^ vok 
lumus univerfis, prxfenttbus pariter&fucurisi quoniamadic^ 
runt Serenitatem npllram Theobaldus» venergbiUs Abbas Qum 
niacenfiy&;^rti/^x^;,Pxipr CarUoch (») iuppliciwr flagkanw' 
tes, quaseourltbertai^m Iivip imn|upiratctpy^qwmi£ji^i^ 
nj/imus^, Pnedecepr mjer^ KmiJOMAli^US^FraiKmmiUixp 
Ecclefi£ Crri/s^icontulit) ficutnifi ^us pttvilegio coMahetur,: 
authoritate Privilegii noftri Cluniacenfi Ecclefiae firmarc* 
tnuf 7 fi^tdem idem iocus Carilocenfishacreditas;extitit 

Z 2 Raherii, 

(a) Arhfiutny vulgo Arbois» oppidum ia Coiniuto if#r^iMM&r, 

Prioratu celcbre. 
( •) Oirihci ] vulgo Cbarlieu, in pflgdi Mldb(<Qnr 



tfio BIBLIOTHECiC SEBUSIAN^ 

Jiakmi, Vakntinenfis (b) Epifcopi^ qui conftmxit ibi Mona- 

ftetiiimi & fratrcs rcgularitcr viventcs ibidcm deputaviti fui 

^utcm laudabtlis voti compos effeftus, Sandac Roman« Ec- 

/defis illud, ut fub ejuselem tuittonc pcrpctuo manerct, tra* 

fdcre non neglcxit, cujus authoritatc & privilcgio fretus^ fu- 

^ didtut Rakertia apud Pontigonum (c) Curiam K A R O LI 

xlmpermrk adiit, cundem locum coram Xl & ampltus Archi* 

•«ptfcopis & Cpifcopis liberum fieri inftanter impetravit ab 

Hbmni in(}utetatione perfonarum. Foftmodum vero Sanftus 

•bOO i Chiniaeenfis Abhas, H U G O N E Rege ordinante^ ut. au- 

choritas Apoftolica prardidum locum largiretuf Cluniacto^ 

Monaftcrio, per privilcgium obtinuit. LUDOVICUS etiam, 

gloriofisfimus Rex, vcnerandis Apoftolis Petro ^PauIo, &Cla* 

niaccoii Ecclcfiie fua^, regalitatis prccepto hf>c idcm conftr- 

mare di^.«Qis eft. Ad pctitionem igicur mcmorati Abbahe 

Cluniacenfis , & PriQris Cariloci , pratdiftorum AntcceflTorum 

noftrorum vcftigia fecuti^ Monaftcrium Cariloci/ub noftra 

noftrordtnqtle ^cccflbrum in aevum perdurare defenfione 

"^ 'A\ ^cedimns^ & Iregio more noftrat authoriratis prarcepto fii^ 

iBUmJM^Vkt fubntilUus unquam tuitibne flcAatur^nifi r^gta^ 

itavqtiod ipfum cutn omnibus ad fc pertinentibus Ecclefiae 

Gliiniacenfi, ad quam fpcAarc dignofcitur, (alvum & illiba- 

ium con(crvemtis« Statuimus ctiam & przcipimus , ac 

Prioratus five ccllas) aut Ecclefias five villas, feu terVas cideitl 

loca tk fratribiis ibidem Dea (ervietitibus a fidelfbus con- 

ceffi», anc inpoAerum rationabiliter conferendas, fcu in prae-^ 

•(iiaipftmim conftruAas^ cum omiiibus ad eas pertincnnbus^ 

nullus 

• (b) Rdtebeni Valentinenfis Efifiopi'] quem Boronis , Arelattnfis Rc- 
gi^, fratrcm fuifle* Abbatialtupie Catiloct itmdail#, aniK» ftlu-^ 
tis %^6. ( quat hodie Pfiorattis Ordinis Cluniacenfisr eft) affin 
rAt yir eruJitif$mut. COLUlMBI Hb /. de Geft. f^arent.a. 
(<5 Pentigenum] Diploma iUad defcripfit SEVERTIUS. Chr^naL 
^ckLu^Am.f9lidk^fk , ^ 



CfiMTURlA. t 1» 



nuHus Archiepifcopuiy vd Epifcoi^us^ hullus Judek publicuSf 
aut ipfius Provinciac DuX| vcIComest nuUus Clericus velL«U 
cusy tiullaque poteftas five perfona, quolibet ingenio audeat 
conturbarei vel aliquid inde abArahere, aut cenfum mn 
nuere, iifurparei tomdiutare pfaefumat^ nee ulltomniiio 
homitium liceat przfatum Monaflerium temere perturbarci 
aut e)us pofleilidnes aufcrre, vel ablatsls retinere) nec aliqni* 
bus vexa(ionibus fatigarej fed quascumque pofle(SoneS|quse« 
cumque bona idem Monafierium inptaienfiarum pofiideii 
aiit icl futurutn, fbnceflxone Ponttficunt, largitione Regtim 
vel Principum, oblatione fidefium, (eu aliis modis Deo pro^ 
pitio,.poterit adipifci) Abbati Ciuniacenfi 8c Prlori prtfati 
Monafterii, & Fratribusi ibidem conftitutis^ eofiimque fuc^ 
ceiroribusfirma& inibatapermMeatlt} in quibus hatc prcMi 
pnisduximus exprimenda tOcabuIis, RegHiacut^ Xum ptvd* 
nentiis fuis} SanSumlsfketifm deStrata cum appetiditiis fuisi 
quas EccIeHas & villas BOSO Rex dedit in eleemofynast nicM 
morato Radebertc, £pircop09 & Cccleljae Cariloci} Sc idem 
Madebertus per pra^ceptum CAKOLI M. fibi fecit* confirmad^ 
Donatio etiam, immunitas Ecclefise,' & ^ur^unide Tejiacoy (d) 
cnm fuis pertinentirs, prftdiAo Monafterio fada, fata pertna<* 
neat« Nos itaque PratdeceiTornih noitroruth treftigiis inh±-' 
Kntes ) ftatirimas ifiterdicentes ^ xxi nulli liceat pracfcriptai 
Ecdelias^ feu earum villas^ cum othnibui pertineritiii fiiis, li^ 
fibus atft vtxatfofribus fati^re, fed frattribus ibidetn iudigeil<« 
tibusIiccaCi remota omtii ifiqtiietatioifii frioleiiia , pf opoii^ 
tum foum^ fecundum regulafn S. Benedilti^ fervare quietCi 
& Dei miiericordiam pro noftra totiusque populi falute af& 
due imdlorare/^ Si qua igifur Ecclefia five fecularis perfona 
pt«^m Monafterii fibtfrtates feu imttitimtates intringere 

t $ tillp 



(d) Ttrioip] . lortc Tyii^ 10 Lvydon^ l^>MCf& 



Ja* BIBLIOtrfECit S^BftsiANiE 



- ■ ^ — - ■ ■ I . 

bHo inddo conata fnet!t, noverit fe uUioni Regiae fubjaccre, 
• quac o£hnia ut perpetnas ftabiii^atcs obtineant , prxfentcm 
paginam Sigilli noffri authoritatc, ac Regii nominis caraiie- 
i:e.fubteir anhotara^ praccepimus corifirmari. ^^um apudBi- 
ttirtcaspuiHcet amo ab Incamat. Domint M C LX XX. regni 
mflri fmrio H; adftantihm in palatio noftro , quorum nomitia 
y&^ff/irtfy&weJ^/^w.' S.ThcobaIdi,Dapifcrinoftri} S.Guy. 
donb, Buticulariinoftri} S,Mathaci,Camerariii S. Radulfi, 
Conftabuli. DatapermgnumPhitippiHugonis,Cancellarii. 

c 

Cayta Berengam ^ AdaJherU^ Itdu Regum, 

pro Monafterio de Azano» 
EtArchivo ejusdein Monafterii. i 

In Nomine Sanftae & individuae Trinkatis. 
Wk -DERENGARIUS & ADALBERTUS, divina fitoentf 
^ gratta Reges. Omnium fidclium Sand* Dei Ecdcfiat 
noftrorumque, pnefenfium fcilicct & futurorum , compcri» 
jnduftria} qualiter pro amore Dci, noftrarumquc animanim 
'''T-l,°,*i"nTf"'" ^ l^ P""ionem Epifcopi Bumigi, (a) 
noftridileaifidehs, perhocnoftrum pneccptura confirroV 
. mus & corroboramus ejusdem Coenobio , quod dicitur Aeiat 
nis, (b) quod videtur cffe conftruaum in honoremB Mari» 
Dci genitricis, cunftas rcs & familias inibi pcrtincntes, cuiQ 

; _omni- 

(a) Bnri»gt\ five Bumingi, Epifcopi Aftenfii . . '' 

0») Agi4nii\ Monafterium cftin Dioecefi Aft^nfi,'v«lgp de A«».', 

no, olim Div* Maris dicatumi nunc S. Bartholo^eo , non' 

longe a avitate Aftenfi fitum, Ctfngregationi San^fix Jiiftia» 

Patevienfiumtom. Cfo-o* fi5/?,i>^^f.„.^^^ 



CENTURIA I. - • ^. 



! 



omnibus niispeit]nentns3 infuper conc^dioau^ ^c l^r^imur 
frk^to Cffenpbio ambairtpas Jutolnis TanagKu txm Saodc- 
cim pedibus nu^ris npftri Kegnl periineiites , noftratque 
Corti, cpLxNonii nuncupatur, nominativdin eo loco, ubi 
ipfum flumeh influit in rivum leproforum & in rivum Azm- 
ni>atque decurfionem ipHus flumiqis ad pojtutn con(l^uen- 
dum v&qUidqufdjMi didxCorti'N(99i^ (c) -pertinet aut per- 
tinuit, videlicet Purtinawum, PaiifiC4turam y Tloolmeum Ripa* 
ticum> Navium ligaturam. Prxcipientes infuper inhibendO| 
ne uUuspux, Mapchio, Comes, 9(ut alia quxlibet perfqnai 
praelibatum Coenobium aut Abbatem, qui nunc ibi eft, no* 
mine Raimbertuiy aut in ante^, qui ordinatus fuerit, autMo-^ 
niicbos ibi Deo (eipvientes, in siiiquo mbleftareant div&ftire 
prstfumat. Signa Sereniffimorum BERBNGARII & ADALr 
BERTI Regwtty jOANNES CancettarimadVicem Vidonjs Epi- 
Jco^9 8c ArcMtanceUarii Regum eorundem. Datum V., laus 
Seftemtr. anno Dominicae Incarnatibnis DCCCCLll. regni 
ytftp Berengarit & Adalberti Regum IIL indi(5t XL iaAum ' 
P^piae felidter. 

BIBLTO- 



(c) HAm} v«|go Noi^ oppidum ad ripMn TangEi 



<^;f .^ 



E 



i t4 BIBLIOTttgCiE SEBU^IAW.fi 

BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE i 

CSNTURM a 

l 

V^n^iq Wfdmsy Eftfiofi (knevenfis, i. 

Manafiem S» Eugttidi, . ; 

Ex Arphivo cJTisclefii MonaflctiL 

la nopiine rummae & ifldiyiiluac Trinitatis^ Paeris^ 
Filii&SpiritMSantfli-/ 
1^1« TT^ ^^ WI© O^, Deigraiig Qenewf^^Ecckfie Fr^ful^ ob, 
remedium animanun meorum AnceceQbnim & An^ 
tiftitumj nec non ob animc meat quietcm pofthanc: 
vitam, noft^ EcclcHae Clero cunSo pf^iprentcidque. 
apprpbante: Imo Aymme^ Qeney^um Comite, cogantet 
trado atqiie conce^o Cmobio S.Ei^enfi^ quod Cmdatifienfri^y 
Vocatur , nec non ejusdem loci Abbati Hunaldo» pariterqoe 
firatribiis ibidem Deo famulantibus» tam pracfentibus quam 
futurisy San^Maria^EccIeKiam, in villaJVj^^^(b) fit^^ 
cumterrisy & decimis, &oblationibus fibi accidentibus, qu«7 
que fupra didS (ratresia^uvere )Q$e porerunt futurit tem- 
;p6ribus} retinemus autem in eadem Ecclefia ex noftro jurci 
Varoiam i$ Synodum > banni quoque noflri i$ minifirorum no* 
ftrorum obfervafionem-9 ^ tam Mobjs ^e^m Archypresbytero 
nofl^-Oi debita fervitia impfcndeo^a. * Incerdicimus itaque ex 
Dei omnipotcntis parte, & Bis«taeDei genitricis Mariie^ & 

Bcati 

(a) Qmddtifcenfe] vel Condadiicenle; tta cnim vocabatur aadqcii* 
tus Monafterium S*£agcndi Jureniii» quod hodie S^CUudH 
nunciipatun 

^) Seysfidcefifi^ TOlgo Seysfi, in Gefia ProTioda i Prioflitus cftf a 
Alooafterio StCugeadi dcpcadciis» 



f 



CENTURIA 11. 185 



deati Petri Apoftoli| & oinnium Cm^toruin Dei^ paricerque 
noftrac, quatenus nullus hoc largitionis munus pracfumat in- 
quietare, vel calumniari fupra didis fratribus^ fed femper 
permaneat ratum, & omni roboramine fultum. Ut autem 
perpetua conftet memoria, placuitNobis hoc fcripturx tefta- 
meato confirmare, noftroque Sigillo fubmrare , (^dherforum 
te^MmfignkaJ^gnare: S.Dpmini Pontii, BellicennsEpifcopi} 
S.Bofonis, Prxpofiti; S.Vidoris, Decani} S. Wilelmi, Deca- 
nt) S. Alfoerti, Decahi) S. Aymonisi Cantohsj S. Sibodi, 
Viennenfis Decani^ S.Aymonis, Comitis} S. Petri} S.Ri* 
iuu^dii S. Aymonis} S.Armanni. Data efi anno ab Incarnau 
Dommi NIXCL bfdi&. XIIL regname Henrico IIL Rege, annv 

xxKin. 

11. 

' JfnveftitHraComitatusFor^alcherienfi^ 

CmitiForchalcherii^ ijr FRIDERICO M^oharha, 

Imperatore. 

ExVeteciCo4iceMS« 

ip NomineSandae & individuxTrinitatis. 

FB1D£RICUS, dhim favente graria , Romanoriim hnp^ 
ratorfemper Augufius. Imperialis Bxcellentise benignitas 
fuftis honeftorum pettdonibus indinari confuevit» & eas per- 
ionas beneficiorum gratii obligare» quas ob fidei fiiae claflr 
tatem & Nobilicatis pracirdgativam digtfas cenfuit honorari. 
Notum fic igitur univerfis Imperii noftri fidelibus^ tam fucu- 
ris^ quam pnefentibus, quod GuikJmfis (a) Forcakherii Co* 

mes 

(a) ff«rWwi(v] ejus nomims IV. Forcalchcrii, Avenioncnfif, tbrc- 
duncnfis & Vapinccnfis Comes, Bcrtrandi IL Comitis Forcal* - 
cherii, & Joflcranpac Flottae filius, M. S. Cofdez, cx quo hxc 
Invcftitura. dcprompta a me cftf ait anno ii^t* Comitatum 
i Forcalchcrienfi»! ab Imperatorc fifco adjudicatum fuiflTc» 9c 

Cuilelmo Cpmiti o^tum» !lyioniani hoininiuo Impcratori pw* 
Aacc rcculav^at. Aa l 



iiiA* 



i8<5 BIBLIOTHECiB SEBUSIANifi 

niC5, praefentiam noftri MajcftatU adiit, poftuUns a NpbitV 
ut cuno de Comitatu Forcakhmi inveftirc dignaremuri cujm 
perfonam, (icutnoftram deculttlcmentiam, honorific^ fu(<;ir 
picntes, & petitionis fuae afFedum dili^enter atcendenteS) ba^ 
bito cum Principibus noftris confiUo, praediAi CoQiitajiius tn^ 
yeftituram cum cmnibus pertinentiis cjus, in omni pkniimfytf 
honoris, ficut Anteccflbres fui tenueret in feudum ci folennir 
ter dedimusi & concelfimus \ ipfe vero fecit nobis hmikmm^ 
&Lfi4t'litaiem juravit, ficut quod per coUatum bcneEcinm<l|f 
^mne mandatum nofirum fiare propojkity (^ honorem fmpmi (f 
Caron£ nofiriC gioriam mqMequaque promovef'e,^xm\S&mt com^ 
promiftt) his itaque pa^is^Con^ fibt dari petit fcntentiam, 
fi de jure in irritum debet rcvocari^ quidqqid ab antC^ccfToiir 
bus de jurisdidione, f£ dejure hafpitiorumy f^ dignitate Comita- 
tus alienatum cfteconftarct, five per vcnditionem, donaBo^ 
ncm, feu per quamlibet fubtradtonem fpontaneam, vel vio- 
lentiam ; probata igitur eft fententta in medium a fideli no« 
ftro, ilenrico Marchionc Wercio de Vafto, & ab omnibus 
unanimitcr approbata } qttoinequaquOm firmum ac-fiabtk de- 
beret aut pofiet permimem, ficut de Comitatus juridi3ione (^ 
4igmtate ab aliqtto fiipradi^um mdoKttvi fitifih idieMium^^ 
,vel demnutum i nuUa in pr^Jentibusy futurk titibm^ defemfione^ 
JiUfiiriptifine, pr4ifiriftime ten^is^ bm rej^ittttiomfiu priviU^ 
gio opponenda. No$ itaque ean4cvt*f<^iitetitiam jiiiftam & rar 
ta^i ^ decernenK9| jam 4i^(> fifjleli nofiro GtdUelmoCond^ 
ti, Comitatus dignit4tem, juriidiAioAem, &Re^ia, cum 
omni plenitudine honoris & utilitatisi, sieftra Xmpefiaii auf 
thoritate reftituimus,& in perpetuum,y2f/i;i7 Imperiali^ufiitiaj 
xonfirmamus} ftatucntes, & fub pana tanni noftri firmitcr 
^diftriae praecipientes, ne qua perfona parva velmagna, 
fecularis vel ecclefiaftica, praenomioato fidcli noftro>vim in 
his^ feu iQJuxiam aliquam infers^ f ra^fumat, &fi facert atten- 
taverit, U libras auri pro (acts&£^ne.campoiiat, diinidium 
Cai^erac noftra^ & diiaiditMn gomiti^ (^u injiiria cogno fc- 

j •■ . .* » tur 



CENTURIA 11. , 187 



tnr effe iUaca. Uc bujus autem donationis gratuita cpUatto 
faca (emper & incoucuflfa permaneat, prxfentem inde caN 
fam confcnbi^ & Sigillo noftrat Majeftatis juflimus robbrari. 
Hujus rci teft^s funt: Pbi/ippfis, Colonienns Archiepifcopus.| 
ArnoUus Trererenlis Archiepifcopus 1 Hmnumtu UbelgeiHis 
Spifcopus, CoronenfiS) Bononieniis Epifcopus, flngo Vef- 
^ei^s Epifcopus, Conradm Palatinus Comes^ ffenricmCo^ 
mc$ de Dieft, AU^erm Comes de Herberftein, Triderim Cch 
mes de Aitena, Henricm Marchto de Vaftoi GuiMnrm Marchi6 
Montisferrati & filius ejus, UmbertmComtt Bkmdrateniis, 
Gmide de S. Nazario, Amaudm Fhtta, Petrm Grofm Forcal« 
cherit Pnepbfitus^ Petrm Pelican ejusdem Eccldiac Can6rit« 
ctts, Bertrandm de S. Maximo, Guilehnm de Fontana, Tetrm de 
Motay & alii quam plures. S. Donrini FRIDERICI Romano- 
f%m Imperatork woimsfimi: E|cr GOTHOFREDUS Cancel- ^ 
krim vice PHILIPPI Cohnienfit Arcbiepifiopiy fjltaliat regni 
Arcbicancellarii, recbgnovi. ASa fisnt hac anno Dcminica fn^ 
camation^ M.C:LXll\L IndiAVIf. regnantje Domifw fRlDE^ 
RJCO Romamrum Imperatore gtoriofisfimo , anno regni ejm 
XXIM. Imperii vero XXL Datum in Epifiopatu Papienfi in 
«l^a««ifROBORETIAm^^^ ' ' \ 

IIL • 
Donatio Ofthonu Comttis Ardum^ ItaUa Re^u 

fiiii^ Ecckfij! S. Syri Papienfisy ftj^h 

barbaro. 

Eir Archivo ejusfkm Ecclefi»; 

In nomine Domini Dci & Salvatoris noftri JEfu Chrifti. 

ARDOIN US divina tn^uoitc gratia piijfimusRexy anne 1009« 
Regniejmpropitiofiptimo;{i) India.VII. NosOTTtJO 

Aa 2 Conies'^ ^ - 

(a) Riffii ejwsftpiimo\ iieft, aniiaChcifti »09, quimtMn^riw- 
um rcgnare in Italia tannim coq^t anao iod^. 



188 BlBLIOTHECiE SBBUSIANiE 



Cmes,{b) filius cjusdem Sermkjimi Dumni i^ metuendiffind 
Fatrk mei, Domini ARDOINI Regis, ipfo namque Domino 
Patrc meo mihi confcnticntc arquc jubente, qui profcflTus 
fum ex natione meaLege vivere Salica^ praefens prxfcnribus dir 
co : Quisquis m fanftis vel venerabilibus lods contulorit dc 
fuis rcbus, juxta Authoris voccm: in h^c fcculo centupium 
accipict^ &infupcr , quod mclius cft^ vitam poffidcbit «tcrr 
cam. Idcoque cgo qui fupra Ottho Comcs dono a pr^fcnti 
dic infra fcriptac Eccle(jac S. Syri, Epifcopi PapienGs & Martyriii 
ubi vcncrabHis & Rcvcrcndus Dominus K. przcflTc vidctuf 
Epifcopus^ ad ufum Canonicorum, ibidcm Dco famuUntiumy 
pro anima AntccclTorum & Parcntum mcorum merccdc^ 
omncs ilias rcs, quas habcre vifus fum intcr Ticinun^ & Gra- 
volonum, quae funt jugcra tcrrae arabilis ccntum fepfuagiruta 
quinque per mcnfuram * • - fccundum quod olim 
illuftris Princcps, Dominus Ardicinus^ dilcdiffinuis fratcr, & 
cgo^ qui fupra^ Ottho Comcs^ fccimus cartulam in fupra fcri- 
pta EcclcHa ad ufum prxdiAorum Canonicorum, cum omni- 
bus honoribus&rcdditibus, atque diftridis^ ipfis rcbus omni- 
bus pcr aliqucm modum p^rtincntibus, omnia cum omni- 
bus, quas autcm rcs omncs juris mci fupradidas, uiia cum 
acccftionibus & ingrdfibuS) fcu cum fupcrioribus & infcrio- 
ribus canim, qualitcr fupra lcgitur. In a pracfcnti die fupra- 
didaeEcdefiae dono&oftcrO) atque confitmopro animamca^ 
& Antcccftbrum & Parcntum mcorum mcrccdcy ita ut fa- 
ciant abhac dic vchcrabilis D\)minusR.Epifcopus&Cainonici 
pratdiftaeEcclcfiac, autcorum fucccfibrcs^ quidquid voluerinti 
(ine omni mca vel mcorumSucccfibrum contradidionc^ & qui- 
dcm fpondco atquc promitto mihi qui fupra Ottbo Comes, 
una cum mcis han^cdibus adverfus vos^ qui fupra D. R. Epi- 
' ' '. -" fcopus^ 

(b) Oiib^ Comes] is erat tCftiDs Ardoioi Regts Maiculus, a quo 
ComitesValpergu^ SauBi Mariim de AUddio &.Cd^lk-ldontk 
gcnus fuum duouit. 



CBNTURIA ir. • . 189 



fcopus, & adverfus * - • r in dida Ecdefia - - - 
fupradiAam iDffern«nem^ i^uaKter fupra legitur, ab omnibui 
hominibus varentare^ quod fi • • ^* fadum vel fcri- 
ptum eft confervare promitto. Hanc enim Cartam ofier- 
fionis, donatsonisi & conceffionis paginat jRi^irp^/ttyi Sacrt 
Matii fcriptor, f radidit & fcribere rogavit ex pnecepto Sere« 
mt&miDommi Ardloini Regis, metuendifiimi genitoris meii 
^ujim fubter confirmavi, teftibus obtnli roborandam. A3um 
apud Papiam^ in Palatio juxta Ecckfiam S. Mkhaelis felkiteu 
^men. • Sign. manibus Domini Ardoiniy Sereniifimi, & In* 
i4diflSmi Regis, atque Otthmis Comitis^ e|us filii^ qui hanc 
Cartam offerfionis rogavit, & ipfe Dominus Ardoum Rex ei« 
dem filio fuo conte(Bt> ut fupra. Signa manuum Berengarii 
Comitis & Wiberti Comitis teft« & hsc cartuh fuit tradtta ia 
mana Domini Magiftri Adeimari Archidiaconi a parte fupra- 
di<£be Ecclefiae, & tunc erat D. Canonicus Alcherius, & D. Ami'- 
ao^ & t). Befo , & D Fulcherius^ & Dominus Domengus ^ & > 
alii quam plures. Ego qui fupra Ruitpertm Notarius Sacri 
Palatii, fcriptor hujiis Cartulx ofFerfionis pratdidum complevi 
&tra(ttdiw 

IV. 
Donafio LeotalM, Comitis Matisconenjis^ 

Ecclefi(e Matfscon. 
£x Cartulqi-io eiusdeoiEcdcibr. . 

CAc^b-Sandac Dci Ecdefiae Bcati Vincentii Matisconenfis, ^yj* 
^ qujim Dominus tJqymhodits Epilcopus ad regendum ha- 
bere videtur. Ego LeotaJdm^ gr^da.l>ei Comesy (a) & utor 
mca Bertay (b) per amorem Dei, ut pius Dcus animam Patris 
«fici Atberki^ nec non &animam Macri^ mca Ecolana feu & 
noftne^ vci /min^^rii^ quondatti uxoris meac, depanis in«. 

„. Aa ^ femi 



(a) * Omtfs ] MatiscoDcnfis fcili' ct, ejiis nbmiais JLU 
< (h)^£m4 J ejos t<nia uaor i ut dicmuit 



■hAiJriEL. 



190 BIBLIOTHECiB SBRUSIANiE 

icrBi eripcri^ dignemri prupterca don«in¥s.aii ipiamcafam 
Dtfi aU^iKd ex v^s.tioftris^qnae.&nt 6t« in ^^Jjugditwf^^ 
hxy\}kkAfyij^mlini^ Cplonicds fctUcet ciuqi omnibus appea-^ 
didbY ciopK!W pRlCtti vioQJs, asdifijciisi aciais, ^quarumqite dc- 
£U£fiby% &^ o®oi%ur^jaGcnti«$9 quaeficui» & inquirendQfn, 
duir fcrvieiinbus fiipcriii«9eii()iws« Q<]MM«itM ctjam qoum 
jmactpiiuii) &(iqwijethQC beneficiQaltquid habeFc.pr^ 
fiunpretit^ irwti Dei omnipotcatis incurraSf &rhoc peirddt^ 
Sc fi Clcrici ipfiu$ lci^ci. hat res alicui beueficimierm > ad hasror 
des meos perveoiant. Si quis autem contradixeiiti aiui Iftr 
bras XX. compon^,^ & ut tn amea donatio ifta ootnt «aoipi^ 
fc firma pcrmaocatt cum flipulatione fubniaca^ S» l^eetaldi 
Coroitii, S. Bcrtc uxoris ejus^ qui fiieri&firmftrc rogaverunti 
S* Alberici fiUi fui, qui confcnfit Djgia per manum $erardis 
Jub die Mercuru XL, KmL O^hkr. emm Vk fegnme lothnm 
Rege.(c) 

...-■• V:No^ 

(c) Anne VL regnanteLotbdrio Rege\ id cft » afino pirifti 959. 

QuiaanriquonimCOMITUM MATISCONENSIUMIffl*or» 
nulli Hiftoriconim noftroruin. plcne adhuc cognira fuit, & que de 
^lis FufidlUrim^ ^ignerim^ Bugmonim, Ssn.Julunua^ ^gtrcitsnua icSe^- 
i fim, flff^^^^k j^ut' oVSSura» autnvinufecnafint, eo^m-ibrlfm hic 
anne&ere libuit; quod Le^lori non injucundum fore arbitrory quig « 
pe cujus probatipnes hoc in'opere inveniantur, 
J^4M^/y Comes MatisceaeRfir 

l * . .4 

AUericm^ Comcs Matlscon« eorum fflltis dJamt. S60., 

Tibohfmd-^ cjns uxor, 

lto$^U^ l^ Comes Matisemciifi%L^mai fiiitVi . 4^ mn. 999». 
£rffi^j^jri^,, ejus u^or,. 

4&sricmir, Qomes M^co a. / . 

EflsMSp ejus uxar» sdsnn. 94). 



f 



Notitia Cdnradiy Burpindix Re^, fro 

Ecdejia Cluniaci. 
Esc eactulario Monaftcrii Cluniaccirfb. 

^ ' /In nominc Dci aetcrnL 
/^ONRADUS, tiutu omnipotcntis Dci Serenisjtmus Re^ 94^ 
^. Notum fit omnibu$;fiiclibus noftris , qualiter Dei fa^ 
muU CK Cluniaco Monaflerio Mooachiproclamavcrunt, fe in 
pratfeutiam noftram inj^^yiemenfej quod Carf^Iw Ca) con- 
ianguincus oof^cr illoruax res, q«as IngeJberm per Carcam 
■ •' , '^ • , ^ ■ j^ dona- , 

^ ^ . * i,$tiuUm TL tai9 UufUm^ Comes HmiiMt. 

Matisconenfis, corumtftius.^ ; ^ ^ ; ^ ... Qoaus$^ . ^ 

I, Ermin^drJs^ cjus uxor. "* " j ^ ' 

St. Rhlrildkf Md Mnn, ^$4^958« HttmhrtuS' Comc&f ^ 

5^ Bitts], ^ qui in Carta Clun, 

, -^^jA^mVii/i//. ComsfMa^isconcdw , ' 057. f« nepofctn 

' Tis corum filius, leotaldi Comith 

Srmentr/uistf «justgoor. > ^ . » :•' MattsoncnC dicit. 

In to FuftAUnhmihnp^im^Mmh^Umi^S^^rim defuifle Comitum 
MatIsconcnfiumiineam,,conftanter afrcmerunr, eumque iine libcrif 
MA annil 9$6.. ^MiUlmkmfkr C|ii9 Pammm in Cointeltu ei Aicces- 
^iie 9 dcrpon/ara B^/4, ^lberici Matre & Lcotaldi Vidua » traftaou 
Jf/7a»i/Epifcopo MatiscOncnii, quod prorfus fabuloAim eft. M. Kigif. 
m^/h^ Stht/Um, j. fumtff €fJn pr$hsf, fJig. it. Otib» enim Matis^oAeH- 
.% Cpmes^ Qui Villas Ani/hHm & Amtruu Monafterio Ciuniaci dcditt 
de ctmknm ElizAbeth^ ^ ejus uxorxs, anno 1025 aut 1026. Guidq. 
iicm Comitem Matisconemcm Patrem Juum nominat 1 LmsUim • 
autcmMatisconenfiBmOomitieimll. Acavumiwina vocatfipiodftft* 
re noi^ P^^> ^ MftUm Ul. Leotaldi iliius filius umcus, finelibcris 
diiicesdfret. 

Idciroo* nobts <£cehdtHn efty Merieum ffT. Comittm Madscottol^ 
km fefiquifle fyjsmi 'unicsmL Gomiti&m Maciscoee|^fim» pcimain 
Ottow -Guileimip Coniitis Burgundiaf, uxorem, ex qUa prognatus fuit 
Cuidu Comes, qui duas habuit uxords, Etttsbetium /ciHcer, Sc ddeLtnt; 
^ qni quidem Ottho Gsufredi Comitis Matisconenfis , & Rajnsldi Patcr 
€xtxtit,quQrumcxirum nondum comperuimus. 

(a) Csrolus Confanginnew'] Icl eft» Csroltu Confidntinus Vienileil- 
fis Princcps. Lue/oviei iMciFtoyiadx RcgiSi & Imfccacoris 
filius ttoicus* * ' 



. donationis ad didum locum.tradidit. Idcm Carolus locum 
injuftie contetidebati ille autem, ubi vidit 8c audiviC| .non fe 
hoc rede tenerc, pnerentialiter dimifit, omnem querelam,& 
iUico ipfas cartas» quas Ingettertus feceratt coiroboravit, & itop 
rum in manuRegisfirmavit> & tunc iuflSt DomtnusRex hoc 
judiciuni (cribcrc, per quod omni tempbfb di^ae Qirtar ija- 
'- violabiOter pcrmaneant} & fubtus fidelium nbftroruni no- 
mina juffimus infercrc, ac de Sigillo noftro {igillarc Ayms 
Epifcopus praefens, Vido Archicpifcopus , Bero Epi(copusy 
JHkgo Gomes, Odoricns Comes Paladi, Ghmo filius Ludovicit 
Af^ehmay Oldoricm Comcs, ' Umbertm Attt>friS| VasfiOommi' 
€1 majorcs & minorcs, qui praefcntcs fiierc. Ego Hemicus, 
Notarim^ hocjudiciwnfcripfi, di£law V. Kai. ^ulii^amo VL (b) 
regnante Dmino CO N R A D O. 

Donatio Ogeriu Epifcofi Efmdienfts^ Monafterio 

S. Stephanl de Epore^i^^ . ^ ' 
Ek AKhivo ejttsdem Moodtefii»' . ^ '^^: 

In Nomtnc Sa Adae & indi viduae Trim*tat1i. - 
'W* pjGo Ogerius, Dci gratiaSan^x Iportcenfis (a) Ecclefiac Epi- 
^ fcopus , cundis priefcntibus & venturis fecQlis^fklelibus , 
perpctuam in Chriflo faJutcmi multis & crebris .patrum ex- 
hortationibtts pro certo credimu^ convenirei Juftis fidelium 
jfctitionibus acquicfccrC) pratCcrttm iis qui fan^ac Religionis 
profedui&Ecdcfiafticat difciplinat invigilant fl:udio j Epifco« 
palis cnim muttcris cft^ non iblum prxefTe, veruni etiam 
fubditorum profeftibus infudare , & loca fanda b^neficiis 
augmcntarc, infirma enim confolidare & perdita' rctocarc} 
^^ -- nil 

(b) Amio Ft.regnante Domino CohrdJo /1^«] id cfti anno Chrifti 

944- 
(a) 4^^riVf^]'Corruptepro'Eporcdien& 



eBMTURIA ir. ' i^ 



i 



nil «littd eflftp ccnfeiniMtt.qwio i>ei 4c prQxitoi dik^oMn, 
in qua hex & Propbets perHibentur (iibGftere , KUcum tnciV' 
tis adornare» & geminas alas, undo fupra coelo» erdkc, iiif 
«ftimahilicer Qomparare , feque cum Dooiino in «ternum 
.regnare^ Quapropter oninibc» fideiibus, cam p r^femtbui 
quap:i fiituiiUt #P(uin fieri cu]^inus * Not proremedio be*- 
C9 aiemoriqe Oomipi H E N R.IC I in^Mwif, pro^ipie exalt«- 
tione vitatque jprodudione invidiifinii Regis, icenimH£)^ 
RICI nunc fuperfticis, &pro anima bdiue memoriv Pomini 
HENRICI (b) Epiicepi, pratdeceCToris no^i, qyi Mon** 
.Herium S. Stephani, in fuburbio oofirs Ovitatif iitumi d«* 
'^otfiftmdamti (c) atqueconftrmit, pkiribus edam beaeficiis 
dotavir 5; ampliavic, proque cam aoftra ialuce, quam viv4- 
rum omntum & defun^rum prote^ione& reqtue, eidem 
MonafteriQ S. Scepbani Ecde&im^- Don«ci,qu« navitercoii- 
.ftnittur tQg^d^ vicii^orum, in.ciiciiitt» «MRmcirancitim, ic 
liGtnlu firatrum .noftrorum Caoonicorum lar^endo^ cum 
Parocbia, Coci9eterio^ (epulcuri$,& doce concediisms. Vk- 
rochialem quoque EcdeGam S, Pctxi, io&a Civitatem con- . 
j^^Um, cum Parocbia toiiqs Civltaum H tm^ » Ponte a«« 
jori, ttsque^d Baumain» ^ ciwd 4f^tim^^w)KmoKta^ 
tunrumi^ heclfcbarigrm> merc^ti, ^ omnium m«Ktmoni«- 
rum, quac infra Ovitatem ^om^ cum Coitm^erio, fepultuirif, 
dqte 9i qninibiis rdiMs , ad eam perciniOitjbus. conferendo ^ 
laiiimur ) ad Mc ^kifndo l^UFo^biaJem fedefiam S.Qm- 
. ztci,ro^itu,atquQ iQtfliFven{ttQ«tni«iaay<»iei«bitiib^^ 

Ahfan<* 

(b) UewHei ^fie^^ ^uen quidim 4icum Heofki It. fi6tim> alii 
witf Ki Htnriti Hi. foipttatofis CuMtSdPkm SuSo* Cifn,H!^. 

(c) AMi«cfi;|<9i)fl^CMfti|(MlicetHMii*ot«cAofllo^ 
(c(ipt«.. 

(d) •tktirim] « qtiQ Otaleccnp Altb4tii«i $. Stsplif ni E{Kweclie|ifis 
iacepit. Domiiiiu Epiicopits Salutianun huj^ tiiata «kMtatio* 
akmaiAwaim£cdLmiiifiif«rim^eru^ 

Bt» 



194 BIBLIOTHBC^ SEB^SIANiE 

Abbalis ifi eodfcm Nldfiilleiid refidehtisy ^e lapra fcnptd- 
nim fratrum noftrorumCanonicortim affenfu, curh rebui aA 
-«am pertinentibus largtmur, cumPalatio/foflTacis St rebus ad 
Palatium fpedantibus ^ Uberamque donationem dt pratdii^ 
facimus, nt (int in ufus pauperum & fratrum ibi Deo fer- 
▼ientium, eximentes diAum Monaftcrium a% omnibus decl* 
mis & oneribus, quae ab|eo Nos & Succeflories noftW priatteh'« 
dere poflemus, cum omnibtik quae modo ad ipfum fpedant, 
vel juridke ad Nos in futurum fpeftabunt. &bnamus etiam 
«idem Taurim 8c Succejfhribus duos Canonicatm de JCIL Presby* 
terorum^ ut tam ipfey quam SHcceffores fint in ordine nofirorum 
Canonicorumj ^ infi^per duas cafiziinfuburbio Vporienfiyipxoipt 
Monafterium Caftanetum, propeLaureciacum facukatem fu« 
-mendi ligna Monafterio ncceflaria , fuper terris EpilcopL' 
Votum infuper facimus & de(iderium habemus , ut dmni 
tenfpote iriiat noftr«| Deaac Beatiffima ejus Matrenobis vi- 
tam producente, idem Monafterium magis ac magis amplf • 
ficare, & in dies meliorare. Inde eft, qudH fi quis noftro* 
rumCivium acBui^enftum, Villanorum feu peregrinorum^ 
0kqmd defii^ ordinaverit^ undetiohk per fucceffimemy velab alh 
jure a&fuid pertinere debeat, id totum prafato Monafterto m 
ujusfiratrum^ ibi Deofervientium^proanhna nofhne^fuccefiofurnr' 
que noflrorum remedk^ donamus^ largimur, concedimus atque 
tonferimus. Super autem hh coivceffis & coUatii, & a Dei 
fideKbus poftmodum ofterendii, togamus & monemus, & 
omnibus modis inhtbemusy ne ulla perfona aliqua fuggeftio* 
nediabolica pratfumat inquietare, minuere^ vel aliquo modo 
immut2^*e, fed quicumque fautor, vel augmentator & defen- 
for iUitts loci extiterit» ceBtuplum elretribuatur aDomino,& 
a B. Protomartyre Stephano in acteraa beatitudine cum An* 
gelis & fanftis^ coronetur. Si qtiis veto (quod non cr6di« 
mus) huic decreto contradicere, vel aUqup modoinfringerei 
attentareye ipfum tentaverit, onmes m^edi^ones^qudt ton- 

» •. ■ .r. . 1 "..1 tiiicn- 



tinentur tn veteri&noToTefttaiento, afcendant raper caput 
qusvft^iuetan^tfaeii^a Maraiiatha in adventu Dommi no- 
ftri JBfiiC!brtfti,!labeatqae partem & focietatem cum Da- 
than, Abiron, Anania, Saphira, & Juda traditore, quandiu ab 
cnpre non deAiieric, & adratisfaAtooem non venerit. Dth 

Perfiifo JSccUfid MatiscQmnlh a Bemardo Orojjhr^ 

2.': : . . &c<Ourtulanb S. VinoMttil MitijKoa. 

Nbtum fieomiilbus Ma^iscbnenlis Ecclefic/i!f«-^ pr^efinti- losf. 
ht acftttwrk, i|Ubd veniens Betnardm» (a) praenomine 
Groffm, ante Attare Beati Vihcentti Martyris , in^praerentii 
Wakerii Epifcopi & Canonicorttm ejusdem Ecdefiae, verpivit 
vel ded}t Canonicis ipfii^s loci decimas Condaminarun^ fua- 
rumV ^arjaitTdudumfuierat eis$ fimiliter & £;xtarium vi- 
m,.&:unum panem,- qux tempore Me(fionis miniftri ejus- 
AcmBernarJh reqairebant, ve! accipiebant «b hominibusCa- 
iU7aicpruf%; bco ceqfus yel Eulqgif r^y% dui»} CafiQsid ^pGm 
deciifias poiaidebant/ S^pt. autem iat Condmm<e in paga 
Matisconenfi, in Parociria S^Ax Maric de Anioniac^, ii^ 
yiUa Sa^iciaco. Harum.frgo Condaminarum decimas, quat 
i^ufte toUebat, Canonicis dimifit, vel eis iledit, fi aliquid 
r « ftum habgrct pfopwr- Bftafa ¥cl- for e faft a, q iia t babcbat, 
beu [am diiS^,Ecclcfa,,ut Deus per int^rccffionem ipfius 
MartyrU titicentU dimittit '& ipfius tulpas^ (Srcaetera pecea- 
U fna , S. Beirnardi Qui fieri )u^t^ S; (Jhermea, Adum 
^nbMXV. - 
•.-•I .?!.•• -i - ■■^; "• . '• ;-B'b-t . ■• -VIII. 

.'.' ■■■ ^ A-;-A L ::i:...i., ?'• -11, >u II - ■>■■ ( ■■■ . .1.. . < » ». 



ZI93' 



^4 BIBUOTHBCiR SEBUSIANjE 

-y Yin. y ' "/• 

Dorutiio EcclejU Cluniacenft^ s Comiiitw 

Burgundne fi Akikconenfi^ 

^ , ibi CMlrfwio Btonaiifii OnDiaclttitA 

NOtum Tit omnibus prarentibUs & ftiftitiis, i^Q6d eg05y#- 
phanus, Comes Burguliditf , & ego w/klmtis, (a) Co- 
il^es Vieiviz & Matisconenfis, recognpvtmus ^ quod unai^ 
Montskm^ qoatn Ectletti ^ati ^etri Chmiac. -i^kid Xedo^ 
nem Salis habuerary perdklit ihre per Noi^ $ve per homines 
, villaB } fed quoniam hoc peccatum amj^ius p^rtare mIu^ 
mus 9 volumus, quod jntra XV. dies poft iftas , quibuft c4fii(^, 
rus bullienti praedif^am Ecclefiae Cluniac reftitnant. 

IX. 
Uiera jiymonu Comtis Cehennenfisy fro 

(krthufia Majorevi. 
Es Arciitvd qnifan Gaitlnifi««- 

%96%. X^iibJfyiUfm Coines Gebe&nthfe, ftotiiht ^io nfliverfif , 
^ ^nbd egd recept hi t^utria nMnerita trig^nt^ & fei fi^ 
BVai Viebhfcfif^^ Rdig^dfo Vird, fntut foMm, Priore Ma^ 
^>reviCart&iifi6iifit OMtiHii ^o idsi^d£tmt TafcmrufH Gififi 

d& 

(a) mUtmi Matifcen^ it SfrarJi Maii/ceiifuJ Kota <p6d eot 
tonptixnccs^ ottcremdk ^crufonm Hiftdr,UHrgund:b$.Jiii 
cM. ff.i^. &ii9,4. €.2f. Ib^pntdccc^res fuos taaium Tocao^ 
/In fine fiquidem iftws df^nationis, Stepbanm hic Comcs Bor- 
fttndi» filiam & Bapuuidi Comitia^ C^ 
mes, MatifciHieQf. Wilelmi ft fiUum cficprofitttor, ^ui Ray^ 



oeyttunu li m 



deVitrey, (a) & aniuhiineDtt praedi^ Cnfiri 4 oie h/SOi do 
liovo Doflaai lifKjbrevt j & «tiatn pro cotilbtaftdii tehris ab^ 
Ibfutis &-Iibcris in per|^t(ittni ab iiigreflli quonimltfKt aai^' 
fiialidiir Gaftrir& tnandattiehii {>r«diai, qatD ikfta dattforai 
ponere toluerie dida Domus in pofielSonCf quam emit di- 
eta Domui ab illis de R6(leUi6ne, (ubtas Viikim/«fr^^i>&(b) 
In Cttjus rei tefiimohinm didlo Priori^oncedo prieftntes-ii^ 
ras., SigiBi Atfflri mfmtrhine roboratas» DaHm in vigiim 
Nat^Uf Dminij anM ejtgdm M CC LXVUI. 

% . 

' HoMtO AKDOim /fi^a Regif i BeUJk 

' S. $yri Papietijif. 
. Ex-AccIuvQ «lusdetn £cdeltc> r 

bi NomiAd StHoac & ihdividiic Triwtttia. 

ARdoim, EHvitti bfgieiitcr elemeiitia lleti $i (Stt^^-ac 
venefabilibas k>cis, ditriDd taltni mandpitiSf Mori 
piofimi Regam Anttteflbrom Bbftrdlvtti', qai Ctiriftianafll 
Retigidhem - •« • trixeHiiit , d«!votiiumtf cdfitiiltftt» 
liias nollri monerf^ ibfir^o ^erdffime eredimas, Nos llo^ 
llroram R^mtm ItltefeelfiofiibBS fatiAonim ettldH juvami* 
liei^tDperfabIevari,M<|oedivittii1iehefictisfidylimtirK %i* 
tttt omniam Sandte Dci£cdefiaefidelium, ftofirdramqtie^ 
jbrtfcTemiam fcilicet & fbtororoih j «gAofeati^efpelliiita*, qa^ 
mer Nos pro Dei omnipotentis amore, ft pro attima Patril 

Bb ^ noftrl 

(i) Cnfiri de Vany] <|uod olim ad Comita Gebeoncnfes perdouttt 
fafione dotis JMdrid di CchmdcOyDommx dc Vafelf » qtfVltl^ 
dolpho Comiti (jlcbennetin niipttt. Caftrdm nutetA illod eft 
ajiud Mugejhs ii6fth>s, noif loftfgc ab Anibfo6iadM6n9(ft0ii6« 

JUO JfiM^R^sJ viilgo aMiirke^ vkua eft| t Caftw dt Vvef df 
peadcoii juxuldamim daviuak 



MII. 



198 BIBLI^THE GiB SEBUSIANiE 

noftri DoddmH, (^) & pro anima Patrui noftri VomivLiAdal- 
hrth &oh remedium animaruia cxterorumque Antecefla* 
rmn Earentum noltroram , noftrsqu^ • - • .' rogan- ' 
te Domino WUebnOi cariflimo confobriilo germano noftro 
Htc deTttiit • -V. -• -. - "• • r 

iAExempUri«(yfiJ5 Caftri & loci Rofifihi, cum otnnibus, pertinentiis & 
adjattntiis fuisi atque medietatem locorum & yilUrum Selle- 
negia Sl PomefeUi, cum omnibus pertinentiis & adjacentiis 
eorum locorum & villarum, fcilicet cum pafcuis, fylvisi ra- 
pf$i rapinis, paludtbus, aquis, aquaramque decurfibus. Inv 
fuper cribuimus fupradidae Eccle(iae SanAae Dei GenitriciS| 
SaoAis» Syrique Epifco)>i Martyrum , omnenv diftriA^mi 
mercata, toloneum, curaturam& omnibus reHditionibus^ ad 
eandem Cortem & Caftrum Rofifihiy vel ad praefatas villas Sc\ 
locos Sellenegia & PontefiUi pertinentibus^ quae funt de no* 
ftro jure ac Domiflio Italici Regni noflri^ &c|u$r jus:& Domi- 
niurn transfundimus ^ concedimus atquc delegamus. ^Si 
quis autem contra l^nc cartam concemonis, & donationb 
fltqueconfirmattonis.noftrae| violatDr.exttterit, aut frangere 
praefumpferit, fciat fe.compofituram auq coi^i libras quin- 
gentaS) fnedietat^ Camerz nqftrae^ & medietatem Prxfuli» 
& e)us Ecdefije PftpieWip^ Qiiod ut verius credatur , & dili^ 
' geadus obferveturi manu propria roborantes, Sigilli npftr^ 
imprelfione adno(ari juffimus. S, Domini Ardoini, Serenifli j 
tni ^ glpriafisGffii Regis^ Riignifnberm Cancellarius&Sifi&f 
Mutinenfis Cccleiiae Diaconus^ vice O^o- fyinf, (b) SaiiA;l^ 
Hiporienfis Ecclefiae Epifcopi, 6c Archicaneellarii feccghovit 
& fcripfit. Daium^amo D<minic£lncamatumis M XL III. KaK 

'" * ApriMs 

—^ — I I • I I - i _ _ ' ' 

.^. (a) Dod^nn] yd Oclpnis, Eporediiic Mgrchipnij. 

tur. Hunc fubfchpftfle huie donationi, fcripht Vir clanfli- 
'« . fliut«quodcarrcrepugnaC)Af(^fifui^«nti ebron^H^ 



1 



CENTURIA n. 199 



N' 



Apritis fndi3, JX. Adum Bobii, iz) in Epifcopali Palatio fi^ - 
Unter,Amen» In Chrifti Dei omnipotentis. hxaiacu 

XI 
Donatio Gmdonis Domim de Sercejfy 

Ecclefidi Clmiacenfi. 
Eic Cartulario Monaftcrfi CXiax&utt^ 

fOs GuiHehntu, tniferatione divina Cobilbnenfis Ecdeliat >^)9« 
Minifter humiliS) univerOs & fingulis praefentef Uteras 
Infpe Auris. Significamus , quod Gnido^D&ftiinm de Serceyoj^z) 
Hierorolymam profefturus, iff noftra prftfenria eonftitutufy 
dedir, conceffit & tradidit in puram & perpetuam eleemofy- 
nam, Deo & EccIefiae^B.Petri Ciuniac & Conventui ejusdedi 
loci, quidquid pefcipiebat, vel j>erciperc con(beverat| in dc^- 
cima vincarum de Serc^^ fibcte,' pacifice, & perpetub poflH- 
dendum: Addidit etiam, quod tUa tenta pars kaceThofurhs 
quz fibi de didis vineis debetur, infinnil detineatur; & nb 
fraus in folutione decimarum fiat a debitoribus vinearutn^ 
'yoluit & przcepit, ut deciiham recipiat, quamquam nohie- 
tint y antequam perveniat ad decimam Afinatarh: Tlane v^« 
^o dooationem laudavit uxor di^i militis; & tam diftus'jtni« 
ksy quam difta Domina, promiferunt diAam donationcm 
bona fide contra quoslibet garantire , & damna ^ fi quae 
indeevenient, refarcire, corporali fbper hoc pratftito Jura- 
'mentO) incujus rei memoriam ad reqQificionem diftorum 
militis^ & didae Dominsr ejus uzoris > przdido conventui 

^ no^rai 

(c) hohiil vulgo Bpbtio^ in ApSSini Jugo Civitas eft, ad Tre- 
' biaiD fluvium, ubi noblle S* GaDi C<mobiniii, a S. Coliambano 
Gotfio conditiim, et MonafteribCivieas accrevit. 

(a) Gttido Dcminui de Serceyo] vulgo de Scrcy , familia ini.Comita* 
tu Matiaconenfi antijjuiilima) dc ^oa plura Sao-JuUaAoi aa 
aoti^fk MatisgoA* 



v 3po BIBLIOTHECiB ^BBU^IANiE 

ii9ftrj(slni|r<£murUceras in ceftimoniuni Wiuti^ Jfft^ 

1114. "LJUIvilERtM^^^a) ^grtttHt Qebeim^ ^l^ E^- 

* * fiofm» ^MriflSw ^^S^ Sc fratri| Stephamr^) yw&M» 
liPnor|Ma}oir<iyi, cqm qeterif ihi^emDeo jG^entibus, aecer- 
i^m m PP0Di«9 ralut^m, Qupdifm Voi (kuc charimmos 
fiiioi fpecial^ inCi^fto dUjpj^io^e compl^*mqr, pecitionetn 
veftKM» Tep<41cre HQp yalemqs, ficuc pecjericti aNobis, quit)- 
jquid VD&f^, ter^^ti^s Yfllros conclMtiicurt ^ qniver^ui^ If- 

^ b^ran» v?ftrPr"«P 4?cilWi W W>ftri iufi? efle nofcimwri 
VoWs^ ^ ^MjpeQbribiw Yf;^ prp^iipftwi^AatcccflQxwmnij- 
(trorum iM^^e con^dii^us j, ioDp firmiter d^m^s, & pr^feo- 
ti fcrip^p. Uljprc 4C qiHe^e in perpety^mpoi^dere mand^mmi 

. ve%ji <mfm vmvm ^^t^^v^ a>9w» npftru marmici»^- 

Imis 4c fribuUciQOibiw «4 prvCeoiSr credimps veftris oracioni- 
. bH« iWtfi^ pof^ 4^(rm vw, Mt m?mori^ noHruiii vqt 
biiifmn ?iWf^t% fliligenter qu^ipfutqus. Huic zmm don»- 
.dopi intf ?tttai?n,| Sok^f l>ec^i\s j ^y^eiinvfi Preshytcr <|e 
Prcnp, p^a Cpn«prfi«Ii(^pi^ii, vipe^tiit tf^ S^Slm, A^a*i 

AwMP^POCiv, 

■• XIU . 

• l(a) Himbmtul e Gratd|aonten{i (kmiUa, apudBtigefios antiqua 

apnobili»^uiVidQi^ppipu9gniti|EpifcqpatH(Sjxeffit» ^ 

. 0*1 ^«J^l ««lcWft ^?tt>tt wvtatiais quwdft AbbaJ cumElo. 
gio fctipat^ 9i4 qtiiwn Siiq^u^ telqipfit, f/|. mk^p^tuniU 
& M4mir4fid4fit^U(it4tis ut inquit Ipdex Hbifirfi^ Cartbii/U' 



«BfVTURIA II. MM 



^imdauo CarthtfiA Fomrii^ 4 GwUlm^k. 

Comite ^Gehimeti/l, 
Bk Aixbiimcjusdfm CMfciAi. ' -■ . ^' ■■ 

AtlMd «b Ific**natiotTe Domini M C -LXXIX^ Ego fW/i* ««T^ 
■ m«i>> (^) per lAttencordiain Diei Ocbennenfis Comes, 
grati» agens Deo, ^ui CarthuQanoruinfratrum , ccterorum- 
^ue Rdigiolorum meridt^patrodniD^cundh inhpicii m^ 
cenfiifis, mihlque fuba^kiSyi^m|utiim integre mihi r^ftiiuit, 
per pracrentem paginam, «^illr^mei impofitiont aiunitam»» 
cundis pripfentibus & ^inirils: nntificov nt«i^;^e omolt )uri» 
quchabeo inirzfratrum Pomer» {b) term^os, vel quac alit 
am^ habentj fiquo modo fratres Deo &rvientes requirere 
potuerintDeo ^ BeatseKfai^, B^^merA fratribus, in manu 
«h^mtiittfi, Pri(imJbiMeiil,^;^ttaaiAi^0i»rtiftfR<^eFti, ^^'^ 
SanftK ykpMttfis Bcdelkb RerelttKli Ar^hiep^opi, & per 
niMiiim Dooriu AnHHfmr, ft) Q^jetinenfis =Afitifitcis. Te- 
J^n^fitM fiat0-::f£iodonkwv C^vr^rfb» iSylvie^BeiAedldie. 
fitifmtOoAmm>TfrMMi:i(U*imavrtm^ 
JncdaBam &i^iii>m«Mi pHHlito^PiibAy ^ inaniWii fiipra 
«Is^Mnki» £pifiu»poro«li) 9-^^pM>qtttf acor tnCftV^^^^ *>*^**< 
,/fym» qimfaemmt hoc ^Muiin feceni«rS kndatftmnt in xib- 
•\ ,':,-j.n\ '- . m.j:; ('j, -. . - ,al'. •'•I- • •' 'fidioTO ^ 

' J^.W^ltbim'^ GebenfieRfium GimM, Jnuius noniois primus, qui 

;^ ... ^fli npinittM .San^tarii Jwafflt^ jiir» iiiiti far.i nrnlrfMVaiiar 

Cathadnt^Tqg!^ A^CciwuaH tatwdfi |!fii<^<:#M%*^ 
(b) fmtriQ vul^ Pomi«rs^ Qw^n&i eft | ^^^<t«Mnm %icit 
«^ , a Geo«7a CSvitate oiftaDs. .. ':\ ■. ■ ^ .\ 

(cf T«5w«<"] vnlgoTerni^ryin^^pGfbsi^ -^ ^ 

,; \u.^ff^.^^^\..^'^--.- '>■'■'- :^- ".'• ••: 



gpj BIBHQTOECiB3EBUSIANiE 



fidione Caftri^ quod dii:itar4(iis^/;(e) teftimonio Oliverii 
Sacerdotis de CrufilUa> & Girardi, Vice-Cornitii i . ^roftter in> 
penfa^ autem non modicas^ quas propter guerram iccepe- 
ram , accepi a prxdidis fratribus quingentos folidos. Comi- 
tiiTa habtiit centum fis^Udos , .HtmheYttM filius meus ceiuum 
. r fQlidos , \\\x%9 de Noydcnt centun^folidpsi,^ <ii)1V^^H9 ¥\»^ 
tomes Terniaci X. lolidos^ Humbcrtus Vice-Comes de irkr 
fillia (f ) XII. foiidos. Itcni jpro ftrata XXX. folidos^ WK^^T 
nemento egp Wi/eJk^us XXXr iolidos, & Humbntfu. filiusf raetiii 
'Vll.folidos.., . . ;" / , :. ^,, . ., o 

]'. ; ;: ^ ■ '-' -v^ u ■ Xiy^ ■• ^i ' »' : c-M 
Confrmatto tf Am^liaUo Ft$ndationU CatthuJU 

Pomerii^a Comltefiebennenfi. 
.•E»Archiiijo«J»^i«miC«tliufi(B,'." >»;-(., ^,.^._^ 

.'-^ tam p^n^fcYitibut quam iFutprM) ptafentem.pa^aanrm' 

.ipeduris, Me vidiflTe & dilig^Dtei: inrpexiffie carcam ^ ar Nobili 

.yira WJHFltPOi ?¥C!e :m«o.y S^^^f^^^ GbtiiMtr OeWi^enfl^ 

. fratri^Qs Vvsfiffni CarthuQ«Qli»PidBecfo, lacanaiaKittiqiffiiid, 

non (jancellataiB, Xiox^i^^i^mi^ oooriiR.aliqttil pamD^otm' 

^ptam, competenf^ figUlskCam in prae&otia mea, ScRodu^bi 

filii ipfi rufficientsrjedam &e?ip«6clai« Nos vem|jP/&^hwb« 

.Coines Gebennenfis, & .^j^i^ (b) Comittfia, uxor mea, & 

XA^kfi^^iffilins nofter primogentnis^cura cxtcHs filiisnoi^is, 

'■■'■■• ■■•'•• •-'^-^•••••' •-••■•;^M.--'>''fcfl!^et, 



i IriiiiM II >ii I 



(e) Jb^Ji mlgo 1« Roche, Oj^^ldunS C^bimneffi: _. ' ' 
-'- (f) CrkjXjyalM dppiduai P<JiHterlo yicinom/'' ' ", ' ^ ' 
(a) l^/w<tf^ejusteftamemam>ft anaii:5isf$.^ove(Dlnis, , 
<b) jilefit) (ttfTtifW-PrnfrWomitiide Comillohic d« BoitiSfleb 
. V- . M>etti Dtnpiri? TWr}sM>«ffr «t Mariat AtvirtiJr fifea j ^atf ulti- 
Biis ubulis Caftrum CorniUioois legaYirVtvi^j^^^l^^ebcaiieofi, 
Ptimogeiuto ejO»4iio» 



^ • CBOTURIA Ii: ^«v^ ioj 

YiikttyAm^foXci veAcrahiM Viro^.fipUcDpo JE)^;^;, jtymef^ 
Wj (d) C3nfiiinJQ€b6m(xi&rBf9m (e) R$ierso (f) Cano* 
liico Vtonaesfit l^aoif^w > (g) Gtdgcm^ (b) dofiationem ^^cbn- 
(pflSooem&clccinorxnas^ fratrtbusPomerii ab antcceflbribuf ^ 
noflris fadas, laudaiiius Sc canfirmamoi, (Sreisdcm concedi^ 
mus & donamus, ficut eisdem jam dudum conceifit Vir No* 
biliS) Wililmus, Comes quqn'datti Gebennenfis, fiindator Do- 
tnus Pqnienif ^6 rcbus noftrii, pratih terri», iiemoriiMiSvho- 
minibus, cenfibus, poflfeffionibus & rebus aliis, vei de feudis 
noftris acquifiverint, vel acquirere patuermt,donatione, en^ 
ptione, vel alioquocumquemodo jufte & c^mnir^pofiideant^ 
JUbeCe & abfolute ih puram & pef)petuam eleemofjrnam , pro 
iiitmabus noftris & AmecefTorum noftrorum, ufixm pafcuo- 
rom per tottamConiitatumGebennenfemyySr^^yW^ akerius; 
cum Domum Pomerii damus & concedinius pro remedio 
muxi^ N^biKs Viri HunAeriij fiatris noftri, quondam Comi- 
iw iSeb^tienfis/ & animarUih noftrarum & Anteceflforum 
ftoftrorttm, ufum pafcudrum per totum Comitatum Geben- 
nenfem^ falvo jure alterius } cuth Domum Pomerii fpeciali 
Aledione ic privile^ debeamus ampleftii cujus fupdarores 

... V . . Cc 1 ' exti' 

' j ' ' ' ' ' ' ■ ^ ■ ■ I. ■ 

(c) Amed^.^] ()ui teftamenco ii. Jannarii 1x75. lisredfDm ioftiliut 

AymoDcm) J^onuteni Gebeoneofemi Nepotom iuum» 
(d^ Afmone\ Prxpofito Ecdcfir Laufanenfis. ; 
- (e) HcnriciQ qucmJacobiis^/4iP/z^JacobummaIe vocavlL Huic, 
unica flia, Lemora itominey Bertrsrfdi BaucH^ Araa(jcani Pria«^ 
* ' ctpisY uror, quie 25 Odobris 1173. omnia fmra, fibi inrComitat^'^ 
Gfibeooenfi competentia « ^I^MfMi^ Genev«nfi Comiti 1 Nepofi 
.(ao« ceffit, pRcientc GnUebno^ ArchicpiicopoVicnnenfi. 
' (f) Rohrt^'\ Domino de Rmify & df Coffon^ie, qui c Canonico' 
< ' ^icnnenfi Prspofitiis Lau&ncnfis evafiti & poftea Epifcopos 
-« Gdhcveiifis. - 

*^g) Vtlelmo^l Epifcopo dein Lingonenfi nt^ 
i(jk) Gttfgone} Fefcani Abbscc io NcQJibiay & poftfcmo Epifcapo 
lingonM& . * • 



ae>4 tflBLW)T»BCiE*f»USiANA 



cxxiccrunt PAras o^iEf. fil itii|aK;lKt ^finaBtum N^ 

8i Rodm/fbm, fittusnofter Primogeiiita», 'pntfeBCeai paginam 
Si^tlorttm noAroriMB impredione dujdams tnktonadam» 
A3um mtmtk hKmfMt.Domm Jd CG ISL ■ 

^^i pft3 Ecdefia Omiacen^ 

-^ EiCartuIaiioManaflemChihiacenfis» 

IM9U #^ UII^ELMUS» Vripi^LMg^en^ EcekfieDecmmyfgnh^ 
^^ /i^/;; Capuulum^ OaiDibMS in perpetuum &lBtein9 ac ii» 
srteraum Oco propido|valitiura £:riptura prarfi^uces (circ to« 
lumus &: futuro^ quod^ cam^mr^ Hos i^EcckJum "^Ckmacen^ 
fem dijcordkr efetdelkmoj» quam eadivi Eccle^fr^peCk^^nm 
mfirum bahebatj ^ux ideo fiut d^Vnta^ com jpfius akitiido mw 
nttipnt cjusdem Clauftri, ficur dicc^tur , prasbebar impedi* 
mentum> tandem per manum cemmunium amicomm no^ 
ftrorum UUtici Pa/atim Ca&toris^ Guilekni Caroerarit^ SiA 
fhani Abbatis» & jfobannts de Chaponay, (a) res ad pacem fuir 
' dedu Aa > & pqr eos determinatum ^ in quo fiaro atcitudiniis'^ 
rifitirus deftrudhe domns remanerc debcrcL Nos igitur, quod 
a prxdi^s Vlris in bac parte ftatutum eit) nuum habenres 8c 
firmum^ bona fide prbmtctimuf^ quod dc ii^ quaemodoaedi* 
ficata fiint, vel impofterum^ fi^us per eosdem ftar«tttm eft^ 
sedificabuntttT^ nibil immuratMmiia vel dcftracouu finc vo-* 
Imwic 8c IkcAtia Ecckfia» Clttiijaccn&; fcd in codcm fiam» 

in 

ff ' , ' ■ ■ ■■' ■■ ■ II I ■ . .1 1. 1 ■ ■ ■ > t \ 

(9) j9a$nfuJtChafon4y\ in hv\w (amUiaB: gratuvn t«otttin> cartam 

banc publicavi, qux nihil aliud (quamHiftDriaoA tatigar) con» 

tinett quam anttqBum CbAfonayorkm au>iiumWoQi« qoontm 

" yr9&piani& elogia fiifius extuiit rccena» (bd cnidaMs icrijplor» 

COLtmidfr€f.^eJf.raim.^ifi.l$t.u 



tENTURrA It i6s 



in quo ibnt, difnittemi» di^ Oiinhic. Ece)efiit , ' tiibUofttfii 
fMMpro rcicottipen|atic^' diite docntis AtStnaStty dotrittthi 
ffcat ftiic ^tanms Gramnuitki, conftrentei in perpotuutn polB* 
dehdaihv vfce quoque mutua praedi^a CIunfaccBfis Ecdeiii 
NoIms b6na fide promifit» quOd fn e6 loco, in qno dtflru^ 
domus foic «fificaea, de csetero nthtl «difieatnt fitae voIiiil<' 
tate noftra & ail^nfu, in aliit vero locts^ er, prout vduerit^', 
aedificare Hcebit \ ita tamen , quod juxta murum clattflri altl» 
tndtnem fubnim aedificiorum, in qua nunc runr, tion exe6^ 
dat, it nt Iftudrat^m magis habeatut & fitmom, & httpofte»' 
nim veritatem obdneat ineoncnftam, pramomtnatse Eccle6<^ 
praK*dBtem tradtdimusCartam, Sigifli noftrimtmtmtne rpbo* 
fatam. ' A8tm tn Capituh Ijtgdttnenfi/fnefente Dor/tinoKakt 
ib^f^^(7p0> annograticMCCOC. mcMfirJiritob 

.■■..."- ; XVL ' ■'>■ . 

Donatio Stefhmiy Domimde VtSars, Monajiem 

InfuU-Barbar^pm 

Jb A>CN ^S, Dei pm^ hiHmlkfaetries» ^^UaffedU Le^ %\\r- 
gatut, t^Captuhm Frin* Luffbtnerfii Eacbfis^ omnabu* 
fimdae Matris Ecdefiae fiUit, tam pnB£etitibi»qttan»facu»t» iif 
perpMaum. Pio» adus fidefium Ciwiftt & Ecckfiit befnnn^ 
tenemur ttee^iciBA^ &qttanM> anipiiits per^etoam^defiderafttf 
fnnicatem» tanto eo» diligcntifts ft^iptiine cdlimotfio c6tt<' 
«endare debenmi», ne machitoattoiM in^^t vtl doto per^ 
«nrtere valear poftcritas nicccfliira, quar ad ipfius notitiatn 
fcripti officio duximus fideliter transmittenda ^ Nos itaque 
iMim h<ibenekrs elecnto^tiam, qoatrt Vif NtbiB, •StephMas 
ie VHlars , pro falutc animac fua: & JParerrtum foBrum feciflc 
dignofcitur, EccUTiJt S.Martiti» de lofu!a-Barbira& fraliribkis, 
ibideai nnnctttibus, ficut ftriptae((, &camdiIlj^tia.aotK)> 
. . •• Cc }■ •■ tat»> 



2o6 BIBUOTHECiC SEBUSIANiE 



VfiSi.y ipfap pnecipimuf firtniter ob(i:jrv»ri, $c n« ab ^liq^q 

^betur injufte, ex parte pninjpoteniis Dei, &Aib aoathetn^ 

te diftridius inhibemus^ Siquidem , cum dilet^us filius npn 

fier, C^ir/m», ejusdem Monafterii Abbas, & caeteiii fratres, 

il^um Stepkanufff in Capitulor.ut Monacbiim, &bf;;aefif^n4 

eijMonacho debitum, tam in rpirituj^ibus., qttam,.in tempo|\ 

ralibus coacesniTem. Ideixi Vir nobilis dedit & coace(fiteii^ 

dem Monafterio in peipetuam Eieemofynam, fine omni retit 

ficmento Gardas Vimeiarum, & raanfum d^Eifiis, &<|uid- 

quid apud Vimeyas habebat^ & unum manruin apud Joen- 

Bacum, &Cafteiluna de Lignejo, cum Bufigo^ omnibus-aj^ 

pendentiis fuis, cum Burgo de Nuafeja, fcilicet, quodcunqu& 

Ijabebat in Parochia de Bttkfegesy (a) & in Parochia S. Joaa-> 

nis de Thorignieu, & in Parochia de Ranzis , & in Pdrqchifi^ 

deUmandas, & in Parochia de A/Uyferiac6, (b) & iri Parochiii 

de Tosfie, & in Parochia de Biriaco, (c) exceptis h^, quae ex 

partcmatris in ipfa poffidebat, & cxceptis Gtuirdm, qi^s h^ 

bcbat in Tcrris ahorum, & exceptisy>0</«r militHm,m^ quan-' 

tum ipfi pro falute animx fuzdarevoluerint, &orones guar* 

das, quas habebat in tCrns S. Marttni, & quidquid in pofte- 

nim infra prxdidos terminos, ftilicet a liemoce de.l^oifey^ 

& a Meyferiaco usque ad ripam Sagona:, & utque ad Vimeyas. 

acquirent. ' pooavit edam manftim de Charbonnieres & 

Condaaynam, «quand poffidebnt apud VillaiD S. Andre» dc; 

Corfei^, Def:iion ScQm^^ fi^dctf, ad haeredita^em-ejus perti-t 

nfMtes,quos.^cquirerefpoteri«.Ecdefi*In6»lana, eiproii^ 

dio concefiiti juffit piarterea, mUle, quifucceffw eritin hare-. 

■_ . ,. dkate^ 

r— — ; ^T^r— ^-— : ■ — — - 

(«) Bmsfegei] i^eii$,eft isc^^nio ScbiifiMoniiaiLugdunfnjGunu, 
dicimus ^odie i?«^<y. ' V 

(b) Meiferideo^ Me^ieu,apuAi>otahau. 

(c) Siriaco} vulgo Birijm» in Marcbfonatu dc Viliwt:. ibi Prion- 
. . tut aQti^uus, ab Iafitla«^rbata dcpeodcBS. ' 



CfeNTURlA n. 2of 

dnate ijj^taj Ahbsti ^ ipfi Msm^erii^ fidelimem prmittm ^ 
hmtiniMmfaciat y fi fBeimium qkodh^conmia Udna^kpfo iiher^ 
^franco allodic. ^His ita concdliS) iti CapitUio ftd majorem 
fidei firmitacein pradidui ST£PHANUS, d^etw ad Altare 
^S.MMrtmyfiiperAltarey Eoangeliumy f^fan&kruiHreliquiae^f^ 
frd^ c$rporis jttramentv fimfavits *k donuin iftiKf firmher'ob* 
firnracDram, & tam per fe, quam per afiAkos Tuos ab omtii 
inquietattooc pro viribus defenfurum. IMncus etiam de 
ViUarsy confanguineus ejus, qui ei vendiderat przdiAaarCa^ 
fteUum^(?Zi^i^i^c(^>&quasd)im alias terras^donum przdidum 
€onceffit« laudaviti & fuper Altare, Evangdi«ini&(ao^orum 
reliqubts furavit^ quod pfo poflfe fud illiui in piirpetuum cu^ 
ftodiret ; & fi forte praedidui Stephanus in aliquo (quod 
Deus avertat) a paftis ve! dono deviaret, ipfe Uldricus ad 
«oiBmoiiitionem Abbatis veliracrfiffl Infblantoirum /ad Ihfu- 
iBMdil^Monafterfum in Ofiagtumvtniretr^ tntn sffiiiMiiiribuj, 
•^pidtmrti nomina funt hatcrFulctierus Brunus, Ato de Frefhsi 
Ogerius de Chatflowre»^ Hugo de^Rupe-fciflla^Gifich^rdUsfi 
fiilarimiteTrembUy^^StephaniisdeCaftellione, Pettusde . 
^affalliaco^^ BoEcnardiis de Vafl&Uiaco , Berlk> d» Monfdbr ; 
Hog^^ Itolandus de Eftars, ^&uichardus de Varenis^Uhibbi^ 
tm d^Avaon^ Bttrmonduii deMonteher/Petrus dePialude,* 
«Vitdmus de Chaflfenay, Aymo de Neyreio, qui ottmes jura«^ 
MTUM;'' .Br«ii^s Uldri0Qs*)aravir ^ quod & ex O^agh noft 
^jdbir^ 9fi 4ei{iermi|BoiieiAbbartis> veli^^ 
dkw^mriM^d^iadu^ . ^T^^^^uifleM 4bbt Aildfeift^ de¥dri 
chcl| Prior major, Odo de Sandrens , Guichardiis de Moreff« 
ciacoV&ernardus de Villars, Berlio de Vienna, Hugo de Bal* - 
ma/AChardus dcToticcu,TIugo de l^oIongiJs, Bcrnardus dc 
MontaghiaTOV'^Ini^tiu$ dc CafteHibne, Gapcerannui^-^dc 
S.Boneto, ^telmus de.jy-i^f^ (d)'burahnus de Montarchier^ 
« " l -^ '*-' -j -y- ' • • ^- Andreas 

(d; I^rj/] Delphinatus f-innia,N9lijPiQk^j^^.)Hj| IJ^^^puiljiA 



^08 BIBLIOTHECiC SEBUSIAKiE 



Aruirea$,cb M»gnUKU>i, H«go de Mon^rchier, Huge d'Anikr 
|cs, Pcnrus <i'Ar$, Ckiigo 4c R»cbik§r<akf » it) & omnts Cott» 
yjeotits. .Qu94 ut fatom & Briauni perpeous temporibus 
luboAtvr* t^ttm iloiuitioiiem&cooceiHQnemi Gcut fuperitts 
fiftdiftindt», ad peticiQDein&infUntiam tam prxdt^anuii 
Abb^ ^ M^iiMKhMum, «(uam mcmomi trirt nobiltSf St» 
pJMoi M Vijkus, pi«renfi^ caitae&%iUormn lioftixNmn mi»' 
mmine fecimut robonin. Damm Li^dum, atmoDomini 
MQLXXXVI. 

XVII. 

C4tU J^onis DuQts jRurffmdU rfi^^ ■ .• - 

Ecplefia. Clumacenfi, 
ExCaanhrioMoiufterii Clai^acea(i«. . 
ittC T^Qali\l<9iOtJDitigff»mDitxBttrgimdi^dAihmtkQ 

M-^ Qmfiibfn ppfemibus & fiituris iiotnm ftctoV.^MMl 
hac cartA iii.verit«9 t^ftor &recogndfco,me»laiidc4k>affEik* 
fu filim-iHll mQonim» Q4onif UAkxMdri, boAo «aimocoQr 
SCflEifle qui^mit dm&nguiiicir mat JifsttUi, . Omtift T^r^ 
^t^ditrff. 4i|o4 .H^bfWMncMycrlt ftculQy vci m -exiremiA vm 
fi)« liccntian iUlMii ur pQCfit 4ftre0ed,ft AsitQ Pelrtfryhpw< 
(M!^j qtyi<l9ui4emit « ttie {ifM(lHift,'pr» cttoiiBditt anknae lii» 
^ m^, parcatumquie noQrontm. -^ Ti^ Qtot Gobcitat, 
^bbaji Fomowu O^) $t^fbtuun ih Conabial, Monacbii»» 
^iHof ^^gp». CtpclknM ttem» €iiki^ Atcbippe&jrtcrTli^ 
lQQi(ti,|QSfu9li^Cl4rlcii»flMiii. Atm$,£kiimkriHemmmm 
JACWCXVI. 

^xvni, 

; (c) Rocbibarpml Hp^bflfraiCiO^, api\d Foi^^ 

bilitatis, ftcmqaatc ipJsivI^IH. 

(a) Alhonit Coftus] rationc Beatticis Alboac&fis &: Vieimcnfis Co- 
mitifla6,c}usuxo^is» - 



Cfe^JTURlAlL J09 



i 



XVIIL 

PriviUgium Humberti Dalphmi Viennerifis^ 

Ofpid9 Perogiarum. 
Ex ArdihrQ ^usdcm OppidL 

NO%H\XU^^KT\lSDa^nuiir$enHenfis^^ «9f4> 

bmk Omesac Palatinm, Domimuquc de Turre: Notum 
fadmus uniyern$ prarfentes literas,tnrpeduri$j praBTentibus ft 
futurisi quod diledtis hominibus & fidelibus noftris Caftri 
noftri Peroffgrum^Xz) Burgenfibus videlicet tpfius^loci) ne 
mtlafiat ^o^uo moio inqtiifim contra eos^ nifipmte cenqtteren^ 
te^sppellante^velprofeqttente. Latrodmotamen^ homicidiof^ 
pfoditione exceptu , plenam cojucedimus de (peciali gracia, te* 
iiore prxfencium, in perpetuutn libertateni. Masidaiiccs ex« 
preflc Harum ferie BaiSivo^ ^udid ffProcuratcri Terrjf Tur^ 
ritj (b) ac Caflellano diSilaci Perqgiarum, ut diftam libercatis 
gratiam pracfacisBuigenfibus noftriS|4ic praeferturi conceflamt 
eicepcis cafibusi debeant penitus oblervarci & imUam con» 
tra id (icri pe^ fc vel per aUuin novitttem^ Datum Mexi^ 
mutci{!^ per AmUar£m deBdimcnte ^^urieCmluProfejfinrerit^ 
Protomtsrium De^natm. Amao Dommi MCCCXXX1V« 
ilic XX. FebruariL 

XIX. 

^<i 1 ■■ ■ 1 ■ ' ' ' ■ . ' " ^ ' 

(a) Pero^iannh^ji vu\gt> Perogit^ oppiduni iiiyatle-booai titolo. 
Baroma \zm a kmgo itetArpore mfigQftOfh j cuf of loci Dybafia 
tm CUi^^Paure9^1>ominmdeKmgeUr,Vi$ Natafinm darita:- 
t6| iflgeDii perlpicaciai fermonis eioqocottay moram utbanita* 
te, iltuBris, cui mutfiim libguaGanTca dcBet s in cujus aoma* 
' tionem pturreruditie ft cnm omnioiii admitatioiie fcripfit 

0>) TurrSl] (cificet l^fif^inDelpliioatUt iquaDyrp^^ 
gutrum Caftnun depcndabat» 

(^ Mexmiacii n^if^ Htm u e n », ia Valle-liooa, 

D4 



90 BIBLI0T«EO« 91&B»$IANJi 

■ I ■ i* ■' 1 » ' -■na— f j i >. i i ■■■w I i jj. 1111- 

XIX. 

Notitia Verpittoms. Dominorum Lufiiac^^^ 

CafteUionk ^yunumomniutn y ^uds babebcnt 

apud Cavafiacum, 

Ex Cartulario Monlfterii jCIuniacenfis. 

ixe^. /^Ubniam ea , quae fcrfpturac fnandantar, certins veriusqae 
V^ pofterorum notitiac rcfcrvantur, volumus, ut prxfea* 
tium ac futurorum univerfitas agnofcat, concordiam placit^ 
quac dc loco Cavariacf{z) iz&z eft inter fratres Ckmacenfes 
UHumhertuni de Caftemone(b) MiKtem. HUMBERTUS 
autem ifte accepit fiUam^ viddicct Berardi de Lufeiaco, qua cx 
caufa furrexit in Cavariacum, exiftimansy repofTe quasdam 
ibi maloi cmfuetudifies exercere, quas Berardus ille in vita fua 
finierat; unde tandem poft multas retradiones, faniori coh* 
filio ad fe rediens, inprjejentia DaminiKugoniS) Cluniacen- 
fis Abbatis, apud Berziacum viUam venit , hu jus rei rationem 
cxecutums; quo in loco Berardus de Sandraens, prudens ho« 
mo ac plenus dierum) fuper verpitione, quafn pra^diftus Be- 
fardus de Lufeiaco feceratj verum ficut ipfe viderat| &att« 
dierat, retulit tefiimonium coram multis tam Laick, quapi 
. Monachk, fuo teco hominandis, in pnefefttia jam diSi Hugo- 
nis Abbatis, & ejusdem Humberti de CaftelKone. Teftimo^ 
nium vero habetur ejusmodi^ quia Bergrfys deLuJyifigo (c> 
ad finem vitx dudus> donavit &c omnino finivit Dco & Bea« 
to Petro ad locum Cluniacum UQum receptum, qpem in Ca« 
variaco exigcbat , pmnesque malas co&fu«tHdines ae deprx- 

■ ^' ' ' ' ' .-V - •. . ..'••. , datio- 
"^ \ ■ ' V ■ I > . ; .;. » . 

(*> Cavariati^ vulgo Cbaveyria^ yijcw Sebuliaq^^ ubi eftPrioratus, 

Abbatiaii Mcnfie Cluniaceofi a imultis aonis unitus. 
^(k) CrJl^rW3"c:Jhsft«fcii, in tonfinio Dombenfis Principanis. 
(c) Lufeiaco] v\x\%oLufejs,CA&tnmtm, juxta NoVae-Vilk vicum, 
cujus rudetJiditiiucboiliir 4^ilbMkr^ih eo Joc^|- qot dijcitur U 
^o^£fdcLufejfs^k^^pi[wifgtXi 



CENTURIA IL w. 



datioQes, Cfu torcurasi <)uas ibi per fc^ irel per fuos exerceha^ 
fttndactt» irerpivit & abJolvit, quid plura? Nihil penitus ibi-- 
dem vei (ibi, vel pofteritati fuae jufte vel ifijufte amplius exi« 
gendum recinuir, nin tantum gardam & malefadorum )uiti« 
dam, quam fe ibi habere fatebatur; conftansi fte altquis de 
progenie fiiay quod finierat ipfe^ praefumeret appetere, (eii 
aiittd deinceps opponete. Juftitiae autem, quam quaorebaf^ 
cenor ) atteftance coram ccnntbus pracdifto Berardo {d) de 
Smdrgens, hufusmodf erat: ut (iMonachus ejusdem obcdiea* 
ciacPater, de afiquo adverfario feu tatronci vei makfa&txre^ 
JHfthiamfiki quareretyfknarie mm iffifactret, & tunc jam ei- 
d6ni Jttftiaadoges& placica inter obedientiarium & Senio* 
rem de Lufeiaco per medium eflfe deberent. Si quis ettam 
btro 9 videlicety qui de hominibos S. Petri non elTety in foro 
Cavariaci fiutum faciens, ut ab ip(b Dpmino de Lufeiaco, feu 
ab ipib Pr^po(itO| fctlicet de Lu(eiaco deprehenderetur, eo- 
dem modo, videUcet medio ab eo juftitiaretur. De homi- 
nibus autem S.Pccri cam ineeriorii^ios , quam extcrioribus^ 
iMiUa unquanv ad ^m juftitia percinebit^ (ed hadenus dc 
Berardo. Audiens igitur jam did^s Humbertus,, caufam iiiam 
noUam juftafx|i continere ratiotiem^ de pneceritis fatis&ciem 
in maott Domini Hugonis Abbatis, juxta Verpicionjem^ff^tfr- 
di de ijufeiaco, cunAa & ipfe verpivic^ &qii)da abfolvit } pro* « 
iniccensy fe de caetc^o fequicacem fidelicacemque &Petro94 
locum Cluniaci fervaturum, niliilque jam amplius in obe* 
^encb de Cavariaco c;alumniacuram. Hoc idem etiam ici 
Claniacenfi Capitulo poftea laudavic, & fideliter confirmavic 
Cenendum. Quod uc fidelius pleniusque fervaretur in pofte- 
pxm , abfolvic eum Domnus Hugo Abbas de iryufi^ imafimk 
j^afu^iptione^ Si quis igicur huic jam definicac abfolucioni 

' Dd z ac 

[ ii) Berjrdtj bi^ffsEpilcopimiemiakSfiyfiRTIUS, Mcujat 
lattilic «flk» MMi diftiBHL 



n 



Zt3f. 



,ac libcralitati ^liquid cakRiiniaB tppoaorc pnirumpferit» •te^' 
libiie Dei judi^ ium fe ceaeat iocurfiinmi. Fa^ tH aiitcnt 
hatc Hamberct (pper hpc^ quod in|ufte quatrebatiy vtffitb 
apud Beziacum vu/am^ ficut )amdiximusf ^ifffa DwkMie Jbh 
afmationis M. C. III. XI. Indiclwne PASCHALI, Fapa Roimm 
6ER ARdO, pratdi(5lt Huniherii frairCi MatiscoiKofi Epi&dpo^ 
Jiii manu Dodiini Hugonis Afobaiis, pnffmiikmd ^oiJi^^lf^^ 
^u Cluniac^nfibus Monachilt Hcvrico Priore^ Bernirdo Ca^ 
merario, Hugone Cellario, DttfanooPrioredeMpcttr^Ber» 
toldo^ Adalardo Oecano dc Rmank, (e) cum aliii i^uribttf. 
Tifles autem hujus tei, & laMdafores funt hi, Berafdi» <k 
Sandraens^ Wilelmus de &Andrea> ^igodbScotfis^ Mtto 
de ijifiacoi & ahi mukk 

Donatio Stefhani t)<mimde yHlarSy p^BertuirS 

Jroirk ejm, A^fftiflem S\ Ei^indim 
Es Afcbfw t^MlMi ItiftsflMi^ 

EGo ^PHANUS, Dominuf de Vittars, & Ego BERNAR» 
DUS de Thoria fniter ejus, omntbns pra^entibus &futn« 
fii prarienti pagina notificamus, qnod Nos communt voto 

Sirique confenfii d^imvimus Deo & Ecclefiar S.Eugendt) & 
ambos tbidem V)to ferTientibus^ proremedio aninrarum 
l^atrisnolbii Humteni de Thmia <a) & fiKi ipfius, firatrtf 
: noitrif 

(c) R4^mani$\ vn^oRoinaiiSyipiidSebufianof, ubi cft Dccanalns 
antiquus Ordinis Cfuniaccnfisi uflitns Priof^ui de S^ks^ in 
Provinda BeUi)ocen(l 

(a) Tboridl primitivum crat Hluftris bujua ^miltar cognomcn. Sed 
cnm Siefbanm iile ni^^SSttAgneih thmin^ de VtOdn^kbmi^ 
num de Vdlars nanmpavlt, &, in iltios matrimonii inemoriam, 
tnter eontm Tucccflbres tiru J conftanter obHervatnm fnit» ut 
Majpr nita femper fe Bmmnum dt Tbeire Mije FdUrs apptHa^ 
rcti titiquiatttcmf^ir' ^ 



-CEMTURrA Ift !ttt 

noftri, & atioruin AnceceflTol^utn noftrorum, in eIeemo(y« 
nara perpetuam » prout melius potuimM^) quUquid p-aprieta^ 
iij quidqui^jmwi quidquU dimim, vel jfindi, wctn^tudifm, 
velalio quolibet ffroda haMamMs, velbaberefoterammyiH Var^ 
chia de Viry f£ de J^omia, (b) ^am in fapmdoibus quan» in cer« 
ris, pratisy aquis, nemoribns ad di&zm Parochiam pertinen- 
tibus, nif prorfks in asdem nobis vefpofterts noftris in ali- 
^% Tmnwte^i jurai^mts eti^ 

tri f^PauB, atqueAndre^s quod niinquara de Cfletero per Noit, 
9t\ per altquam perfonain contra hanc donatiancm v^wr^ 
inttsi fed ipfam fnniivimttS femper eidera Ecclefiar eontJMi 
omnes homines tpanvtoiere ^ dcfendere t & prqpter hoc « 
iK6biEoclefiaquidgen€asMarchasargcntibabttimQS. Utanr 
psm hscc donaciq tc eleemofjriia quicu & padfic» Ecclefi* 
S.£ugmdi perpeciio p«rmaneaCf pmicnccm can»tey Sigillo^ 
sitm ttoftrorum munimine roboracanv eidcmE«te(w indulr 
fimus. &i hn^us rei teftimonittm & nHinimeti^ ad ma|Dfcni 
^oqttc bnjtts rci firmkacem $ & ne aliquis ttnqttam poftero* 
fttm noftroirnm cofitra lianc donatiQncni vcnirc pricfumaci 
logafimus D^fmmem ArehiefifeofumLugduHeitfepi, nC| fi (quoil 
jibfit>qaandoqtie contingerec« qnod ^^os, vel j^nis noftfo^^ 
fttmy concra jpfaim donadonem in allquo vcnire attcfiaro» 
«Dus^ Domjnns Archiepifcopns Nos & ccrram doiliafn undis 
iiib diftrifio cenercc incctdiaa, doncc iUnd, qnod in ipfii do«- 
natione eflet male pncfumptum, plenarie emendareturi ^ de 
cxtero in pace tenerccurj & ut hoc firmiter perpctnis tem- 
poribus obfervaretur 9 rogavimus ipfum Dommum Ar<;&i* 
epifcopum, ut fuper hoc erdem Ecclefiac literas fuas indul- 
geat. ASum efihot in Cnpiiuh S. Eugdndi, atmo ab Incamat^ 
|>»»ih^MCX:XXV. VaKaUNavcQibris. . T; 

, ■ , .^ , Pd ^ XXL 

^»*^'"""""""**"^^""'^"^"'' ' ■■""••^ ■ ' ■ ^^ ■■ • 

(b) /27 efJHomna} vici fuiit Monaftctii S« Eagsndi^ non ionge sb 
Arb^nfi miinicipic^ 



'.O 



«4 BlBLlOTHJBCiE SBBUSIAN^> 

XXL 

\, Donatio Conradij BurfundU Re^p 

Mmafierio CluniacenJL 

Ex Caitukrio ejusdem MonaftesiL 

. ^ InNpmmeSaQds&iadividaaeTiiiiitatis. . 

M|. ^UNRADUS) dmno tnunere largiente Seren^mm R^ft* 
^ Quidquid juftc & redcNobis agcrc videtur^ fatis paffu- 
ttius corroborarc & confirmarc* Iddrco notum fit omnibut 
fidclibus noftris, praefentibus ac futuris, qualiter }l\XGOC(h 
mes{z) ^ conjanguineus ncfier pcttit Regalcm Cclfitudineoi 
sioftram, tit quandam villami nomine Bc^iactm , (Jb) cuoi 
Ccdefia in pago Lugdunenfi, cuni viltis, tcrris, vincis^ pratisi 
fylvis, ps^isi aquis, atque aquarum dccurfibus^fcrvisutrius^ 
que (cMs^ & omnibus adjacentiis & pertinentiis (uiS|tquafi> 
tum&ad inquircndum) pcr noftram authoritatem ad Mam4 
llerium Cluhtacum , quod eft in honore B. Pctri , concedcro^ 
mus, quod ita fecimus pro Dci amore. Volomus vero ^ U 
per hoc noftrum pneceptum firmiter dccrcvimuS) tit didut 
locusomnem obtineat vigorem, manu noftra firmavimu^ 
ac Sigiiio noflro in id affigi. Data IX. Kal. Maji anno ai 
incamatione Domini nofiri fEfu Chrifii DCCCC XLIIL ann^ 
VI. regname Dopiino CHUliKADO Rege,j!Uo Rodulfhi. 

XXIL 



(a) Hugo Comes} Domiima Baogiaci 6c Sebufianorum Rcgiilus> 
qui aiiquando G^mesi &aliqaando Marchto dicebatur. 

0>) Boliniantm] vulgo BoifUj^^ie&x.^vkm eft iii Sebufia, juxu Vft# 

j larii Oppiduni , quod Faludanorum anti^uum cft patrioio* 

nium* "^ 



€E>4TURIA tt ' 2^ 



"r-^' 



XXII. 
^ntnsa&io tHter Humhertum Dalbhintm Vien^ 

. nei^fm, (^ PhiUfpum de Vienna, uminum 

deVymmt. <• ., 

Ei; Sche& Chrisfimi VtHf Domim ChwUr^ in (u^rcma Delphijucrcu Gtiffai 
Caufidici mtritilfimi* 

In Nomine DominL Amen. 

NOverint univerfi & finguli^ pratfences & Ititori, quod an- ^343« 
no ejttsdem MCCCXUII. India.XL die ulttma itien- 
fisjulii, Pontificams SanAiffimi Patris&Domini^CLEMENf- 
TIS Vape VL anno IL conflituti perfonaliter proptcr ca, quat 
lequuntar ) lOufiris FrincepSy Dominus HUMBERTUS Dalphi^ 
nus Viennenfis ex una partc, & Vsri nobiles, Dominus Philip- 
puf de Vienna, Dominus de P)rmont, & Guido de Vienna^; 
^us filius PrimogenttuS) conranguinei ejusdem Domini DeT«' 
phini nomine fuo, & aliorum liberorum ipfius, Domini Phi*' 
Kppi, quoi habuit a Domina AUrgareta de 'MontehpeHo y (a)' 
wore.qubndam qusdem Domini Philippij qua? fiitt filia (?/^«^ 
dtmtsj quondam Domini Montislupelli, ex parte altera coram' 
teftibusy & me Notario infra fcriptis. Cum praefati uomini 
Philippus & Guido de Vienna ejus filius , fuis & nominibus,' 
quibus fupra , peterenc a dido Domino Delphino Caflfa 
Monrislupdli , de Vallibus , & Baftidam Montislupdli , ctf m * 
)urftus & appendftiis eomm , vi^ore ^cujusdam fiibfiitution^j,^ 
£idx quondam, ut didrar, prr Dominum Guidonem^ Patrem! 
difUe Dominae Margareta^ quam & liberos ejusdem in prae- 
^i^s Caftris fuis fubftituit didUs quondam Guidoy Dominui^ 
Montislupdfi, w qut tefiamento^ de quo extare dicitur pu^b^- ^ 
cum inftrumentum i didaque de caufa ipfi Domttti PbiRppns & ' 
. , buido ' 

(a^ Margaretd de MoHtelttpelio'] GuidpnispQOUiitMoitlKlopfiKi-^D! 
Maigarccaei Dqouiud ColQniaQi filist 



^ I 



9i6 BIBLIQ^THBCuE fWlSIAN^ 



GuUo, ejui fiUus, alTerebaQt, /ii£f4 Caflra ad iffwn: Guidmm^ 
aUos frjetMos Ipjks Domim Pbittppi liberos /egitime pertinefe^ 
#fko PiHnioo O^fhim m eonttwrimm afftnnn, ic «liieentt, 
quodprfmt Gf^^ Miimkhifea,iUVaaibMf^4b Bafiida Mm- 
tittupelB, cumjuribus f^ petmentw nrundem, ad ufim Domim 
Ikibm M JHidim fijiii f^ legim» caufs, ratimibm tf ii$^ 
pertineant plenojure, H>nc eft, quod didi Dotnini Pelphi- 
mM ic Domini Philippus & Guido e)us filius, quibus fupra 
qo^nili^us V<deates de. ptaedi^sad traitsa^memit^dam ^ 
concordiam deyenire, prKferttm diAus DominujiDelphtntfi 
aftendensi uc dicebat, diledioncm & confat^initatem anti* 
quas ii vigentes inter didum Dominum Pe^htnum alio»- 
que de progenie eorundem j qiitqrum conGderatione vuk ad 
^aec amicabilius declinare,. convencruoCf tramegenatt ^ cm^ 
cordanmt^ dito Pominui PQfphimis pro fe fnisqtte hsnroiib 
httf & fuccefiRxibus, &di^ Dominns Philippus, tahquam Ic^ 
^timnsAdminiibrator liberorum fiiorum»^Guido de autho^ 
ritate 9t mandato qusdem Dommi PhilippiPatris foi pr«:(a»t 
^ f ro €t ^ aliis liberis (opradiiStis, ftttiqiie 8c aUii hcredibut 
& lucce0bribui perpetuo de prfidkjlis qmnibuf, m Wcm 
dwn fotenmbm flipedatiombm inutuis intcrvenientibus hincft 
inde» vide&cetf, quod didusDominusDelirfiintts in (atisfaftio^ 
nem ^ recompeQfattoncm ptsedi^onM»» totiusque queciehD 
Sc ifmum, coaMP^tw^ttm & competitAnmi di^ Dominln 
PhiHpoo, Gttii^iu epu iilio» 4^ t^ quibiiscimiqoe liberisi 
(viis, mrredibtts, vel fucceiroribus in Oftris Monrisiupelli, 
Vi^m 8t Baftidae, juribus, maodaoieiitis, & perttnentiis eo*< 
lyndein, Sc cumttfibw i^rqm^ yircttte fublUtticionis pne-- 
didae, vel alia quatibet ratione^ ica quod nviKiuam perpcrao^ 
ip6 Do^iintv Philippus, & Gv^do^ St Uberi «ittsdem Domini^ 
Pbilippi, aliique eorum pofteri, poifint vel debeant in prs- 
didis quomodohbet queretare, nec dicere jus;, vel reclama- 
tionemLie habcre, feu aliqua nkcrius pecere in dsdem j con- 

xctRtt 



dBNTURiA If. .. 'ii7 



ceflit> dcdit& donavit pura donamne Jtmplki i^ irrevocabili, 
qux dicieur tHter vivos, dido Guidoni de Vienna prasrenti & 
recipienti vde confcnfu didi Domini Philippi Patris fui pra- 
• (entis, CCC. florcnos auri )u(li & kgalis ponderis Qelphina- 
.Us, anoui & perpetui valoris, pro quibus tradidit & concedlt 
C^ftrum Etiufiaci (b) in valore terrae cum mero imperio & 
^risdi^ione omnimodaj in cujusCaftrircdditibus, valori- 
bus diftorum trccentorum florcnorum, valores annui alU- 
gnentar, im?<#^»v ^didus Oominus Pelphinus praefatumGui. 
donem pracfentem de pnedido Caftro per tra4itimem annuU, 
fki; Mandans & praccipiens univerfis & Gnguh*s fubditis didi 
Caftri Entefiaci & ejui mandamenti, pratfebtibus & futuris, 
quod difto Domino Guidoni de Vicnna & fui» perpetuohx- 
redibus & fucccfforibus obediant, folvant & refpondcant, 
bem fttkaaijm, &in paftum eipreffe d,edqaum ihterdiOos, 
Dotntnum Ddphinum cx una parte, & dulhim Dominum 
Phiiippum, quo fupra nomine, ac pracfetum Guidoncm ex al: 
tcrai quod di^us Guido dc Vicnna praetcxtu doqationis C^ 
ftri pracdi«ai Entefiaci>r<»-^ debeat fidelitatein Ugiani didi Dor 
mini Delphinij & ctiam quod iile ex haarcdibus didi Domi- 
i|^^t^ppi> qui erit primo^eiutmfuccedens velfitccejfuriy inprin- 
caamomine diSi Cafiri Ehtefiaci, d t^ens Mum Cafirumfac 
ciat inde homagium Rgium di£h Domipo Deipbim, pcindc ibi- 
dem & in continenti pratdiaus Guido de Vienna, fciens & 
Ipontaneus primog»itus diOi Domini Philippi, de authon- 
»te ipfius per fc, &haeredcsfuos & fucceffc)res,^rjt»$&rpoii- 
tanca voluntatc, ex pratdiaa caufa confitens & recognofccns, 
ie& fuccefforcs fuos tenere dcberc |)raediaum Caftrum dc 
JEntefiaco in fcudiim, & de feudo reddibUi difti Domini Dct 
i)hini, faaercdum & fucceffwum fuoruro j &propterea fecu& 
* ' nrac- 



O) Em^il vttlgo^B(^E«Mr,in.Delphia»ta. 



Stg BIBLIOTHECiE SfBUSIANiE 



' praefticit hmagmn ligitm ante & contra omties alias perfonasi 
i\€to Donttno Delphino praffenti & recipienti ad opm fu!, 
Iborunfique hacredum & fucccflfbrum fleftendo pedesj pojtfk 
fak mantbm inter mantu dtSi Domini Delphini, (f imerveniente 
crif ofcuh i^figntmfiieHtatif fif amorisy & juran$ fuper fanfta 
DeiEvangelta, ab eo corparaliter ta6la, fidetitatem dido Do« 
mino Deiphino pro ipfo & fuis omnitempore attendere^ (et- 
\ vare incoliime> tutum> honeftum, facile, utile & poffibile, & 
alia omnta, qoac in capitolo de forma fidelicatis novo & vetc- 
re continentur. ASrnn apttd Viefmam, in Monaflerio Ahhatim 
S.Petrifitrk fortam, prafintihm Revermidif Domink in Chriftg 
Patrihm, Domino Henrico de Villars Lugdunenfi, Bertrando 
sle Capella Viennenfi^ &HQgone de Vienna Bifitntino Dei gra- 
tia Arehiepffcopis, Joannti eadem gratia Gratianopoli Epiftd* 
pO) Magfnfick f§ IhbHikm Virk, Domino Ludovico dc Pida- 
via^ Comite Vilentinenfiy & Domino Hogone, Domino Vin41* 
let^ Rayn^udi Atamandi, Domino S. Georgiif Amblardo Do- 
nfno Beltimontis, Guigone d^ Morgia Domino SpinaE| Mi&^ 
tibus. Sigf^ ftomcoxk 

XXIII 
JDoftaffO Humberti Dalfhim Vtenrurfis EecUfid 

iS Camimuf ftattum Augufiinianorum 
Oremiad. 

>l3r« lllUMdBRTUS Dalfhim Vtemtenfis^ Dux Gtmfifiitiri^ 
*tx Viemkt (f ASfonit Comes acPalatinm, notum facimus 
- nniverfis 8t ildgulis, prarfentibtis & ftimrisy qiTod confideran- 
fes & atteiidefites^ DomittunL JOANNEM Dalphinum^ quoa- 
dam Patrm nto^fti, fottdaife Ecclefiam & Conventbn fir»- 
tnim Ercmitarum Ordinis S. Auguftini apud Cremiacum, (a> 

coUcH 

(•) Crenuatum^l vul|^ Crmtft % oppidua kpidumDclpluDatiis» 



CENTURIA II. 2if 



conocando.& ordipaado^ ibideiQ efle i^tt^X9o4ficemJratres 
mi dffcrviendim Deo ibidetn pro remedio aBimarHin & falute 
^fius D€>9imi loaaniS) praedeceSbrum&ruccdTorum, &ip(}| 
fratribus prQmifiiTe, in d^edum eleemofynarum fi^u^um 8c 
vidualium ipfis fratribus neceffari^rum^eorum necefiitatibut 
fabvenire & providerei patrizarej^ & patema veltigia fequi co« 
6s affedibus cupientest Sc ca, <{vat di^s Dominus genitpr 
Bofter quondam diAis firatrib w ferttKme promifit t quod oar^ 
ois morte prflcventus, prout Deo placuit, n^ compfevit» per 
•Nos Dalpiiinum pridem efliqicittir opere compleatur, ^ i« 
fl[ielftts ftatus dida^ ^cdefiit ^ Conventus, dante IkPy re6»c« 
jneturt .& per NosdiiStus Convcntw; augeatur, &fit ad laii- 
ilem & honofem Deioninipote&^, fi:Matriic|us, B.AU91- 
Atni, & onmium fandoruffl, & totius codcftis Cuih« fuper- 
VLomxai^Jk pro fidute $c remedio aninup noftr^ &prirdeceflb-v 
rum noftromm, & fucce(Ibcfia;i.t ibideBiiff >1^^> cekhrmdk^ 
& aliis divinis «fficiis facieadis^ volentesque didum Cott* 
ventum augmenor^t ordinamus & coliocamus ibidenl tffr 
gmta firatres di^i ordinis, ultra diAum numerum didoruffi 
dccem franrumj priiis ut fupra coUocatomm & fervatomitit 
ibidem ordnundp^ ^piod in di^ .Conventn CremMci Qom 
feifctm & mafteanxdf^ trigtnta6ritres, iitera.diftoa decett 
fratres po0int & as Uecat de audioricatePTiorts, Con^enws 
.4idi loct jeicra di^itm loeiim pro 4^icfiis &.«Icraiofynispe' 
.tendis iMbendii» & dido.CiMureQ«ii per q>fc3ft4epoivaMits^ 
Congocsandisi &fcoaliMoegociif dtOiCotivteaiseiciiai^* 
ftam doQHim & Qwv^ntum in mtdius penagap^ feabfim- 
tare^ vacare & intend^ poflint diAi fratres > & trigsDta fiia* 
trds fupradi^ in di^o Gonveotu fiimfper & contmne rema« 
0eant & interfiat f m diviao loffioio cdebrando, oifi ^tircwtt 
t)oamcttm^e vittata,.Maiidamentiim&Jnfi difti loti» 
pro defundis & fepulturis defun^orum, vel ad terminos pro 
«fficiD ytKdimiou ii eiercendo, mitterentur & vocarentur. 

B« t 1 . dtem 



«d BlBLIOTHECiC SEBUSIANiE 



Item volumus & ordinamUS/Nos, Oomiauj Dalphinus» didit 
fratribuSy Priore & Conv^ntu cortcedentibu» & confcntictott* 
bnsjtjuod prafdiftos fratres videlicet, per quatuor tx ipHs 
deinceps & in pcrpecaum quolibet die in pofterumy & pro fu* 
turo, debeant & adftridli fmt MiflTas quatuor ibidem infalli'- 
biKier^ pro animabus noftris, flutnberti Dalphini & 'diifti pro^ 
)gehitoris mei^ & Dalphihd (b) noftrx confortis, &prxdecc(ro* 
rum nofltorum & fuccefforum^ (blentiiter 8c4tvott^JidmnJfs 
tamen voce^ quotidie celebrare,' & in ipfis Miffls certas rc- 
tommendationes&orationes pro npbis didis Dalph^no^ Dal'- 
^hiha, & didiis progenitoribus & fuccefforibus, dicere pariter 
ft obrc. Itm quod in diAo Conventu, ex nunc & detn« 
teps perpetuo^ quolibet anno fiant & fieri debeant in dida 
Ecclefia&Conventu dno Anniverfaria pro animarum noftr^ 
rum, Dalphini& Dalphinae, progenitorum & fuccefforum 
noftrorum remedio & falute) in quibus quidetft Anniverfa^ 
fiis & quoliber ipforum diAifratres conventuaks fdLTittric 
ftudentesj &quilibet ex praedidis debeant & tencantur Miflas^ , 
'$c divina officia celebrare. Quocirca ut omhia praedi^ & 
fingula, ut pramittitur,efficacius per didos fratres fiant&ef&- 
(ftuitnanGSpentur, No#, di&u% Htmlfertm Da/phinu^^ fpim* 
«'ffanea voluntate & ex eerta fcientia & diviua cohtemplatioiie 
moti, damut| donamus, cedimus pariter ac concedimus, pro 
nobis ic noftris harredibus, & fuccefforibus quibuscumquevin 
perpetaum di^is fi-atribus, Priori &Cooventui ftipuUntibus, 
' & recipiendbus nomine & ad opus didorum fratrum&Con- 
ventus 9 & prp ipfo, donathne pura, vera afqne perpetua, & ir- 
revocabili faSa inter vivos , (mdus & perceptiones fi^uduum 
decimalium omnium & fingulorum , decimae bladorum ft 
▼ini Entefiad) excrefirentts tn tou decifnaria viUae^^iftridns 
Ent^aci & ejus mafidamenti^ubicumque fint^ & a quixiifn- 

qic 



CENTURIA II. 2JI 



que vcl quibiMcmnquedcheantur^quaito decimam vel fruau* 
ikcimales quosctttnqx^Nos didns Dominus Dalphtnus & prae« 
deccflfores noftri 'transadis temportbus^ &ha<llenus habcre, 
ievare, & percipert per Nos, feu alium nomine sioftrp cpn« 
Hfiievimus in^iAa villa, diftriAu, mandainento & Parochia 
difti ioci, usque ad tempora hodicrna) & quatn decfnmm ^&i 
fratres ex nunc iit antea, deinceps in perpetnum per re, vd 
per aliumTeu alios percipiant^ levent & habeant, prout Nos 
Dohiinus Ddlphinus & prxdeceflfores noftri antea<habeb»muf 
timquamfmJuaTnproprnsfimam, & p^rHos kghime^ franche 
(^ pt^efMtii^r eisdem coAceBTam. Dcvcftieptf^s nos idenii 
Dalphinus Sc noftros fucceflbres in perpetuum, de di<^a dcci^i 
ma bladi & vini, & obvenientiurn^quorumcumquc, ponentes 
&indacentes eosdem fratrcs^Priorem&Conventum dedida 
decima b)aidi&vini,&obvenientium in corporalem poflTcino* 
nem & realem. Item damus Nos didus Dalphinus, ccdi* 
mus & concedimus perpetuo eo modo & formai quibus fu- 
pra, dido Convcntui cencum florenos auri de Florenda, bo- 
ni & legitimi ponderis annuatim , pro eorum vefiiarik & ne^ 
xeflitatibus aliis fupportandis, quos centum florenos aflignaf* 
< mus in & fuper Cafl:dlaniis infra fcriptis , videlicct in Caftcl- 
lania S.Satumini (c) XXV. fiorenos auri. In Caftellania 
Cremiaci XX. florenos^ inCa&ellaniadeTurreXX.florenos) 
in Caftellania^orefteUi X. florenosi &in CaftelUnia Qui- 
' riaciXXV. florcncis^ amiis fingulis perfolveiidos, fuper reddi« 
tibus f cenfibus y obventionibus & bonis CaftcUaniarum prae- 
diAarum. MandMtes &V prsecipientes eiprefle Caftellanii, 
Celterario&eorum locatenentibus locorum prxdiAorum vel 
Caftrorum, modernis pariter ac futuris^ ut alter aherum non 
expedet^ nt prardi£tas fummas florenorum didis fratrjbus 

.: Ee 3* aut 

* • • "^ - - • - ' 

'(c) S.Sdimiim^ vulgQ^Ar/^^Oy^ibf/^inBugdSiy^QodoliiD 
Delphinii parcbit. ^ . 



] 



111 BIBLldTHECifi SBBUSIANA 

tut eorum ccrto raandatO) otnai exculatione^ dilatiQne^ cau^ 
tela fubmotiS) penitus folYaht 8c tradant^ & Hos diftas fiimmas 
didis CafteUanis & Cellerariis, Sc eorum locatenentibus pro« 
mittimus in fiiis computis anno qucdibet firmiter faccre coir 
locare. Datum apud Crefniacum^ in dom iSMmmi fratrum^ 
sffifiemiiuiNdtwcum} videlicec, DoffiinoGukioncdeGrolea^ 
Humberto de Cholay , Hcnrico Drens AliktHm, Jorane dc 
Pou(!^ico Thefaurari0 noftro, &MagiftroNic6lao deAvelinOy 
tioVsntmagme Curue Magifiro RatianaH, die VILmenfis Fekrua-' 
rii, anno Nativitatk Domini M CCC XXXVIL Sign^Amblar^ 
dm de Bellmonte, ^urie Gvi&t Profefor^ProthoHOt^rim De^hir 
. natus. 

XXIV. 

OhedientM FrAftatio ^ PrioriJJa Bruerid 

Akbatt Ambroniaci. 
Ex ArcUvo MoAafterit AmbrooitqL 

«a^- ^Os JOANNES PETRUS de Ambroneria, offidaUs Lugdur 
^^ nenfis. Notum facimus univerfis pra^fimces literas in- 
^e^urisi quod coram inandato noftro i videlicet Joanne de 
tjrcdalertno) Qerico Curix noftrat furatOi a Nobis depuutOf 
pracientibtts Dominis Guilelmo deLifliaco» & Guilelmo de 
Chiel Miiitihus, Ciemcntia de Vai&liacOi Simonda de Molo* 
ne, &Ifabella de LiffiacoMcmialibusPricK^atus de Brueria^i) 
prope An/am, (b) Lugdunenfis Dioeafis^ ceftibus ad hoc vo« 
catis &rogatiSyConftin]ta Religioia Domitia|Dorainay4^«#/4r^ 
PriorilTa Prioratu« dc Brueria^ an qiutttimi ix>ram prxdido 

)urato 

• -y > ' ' ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ' , ■ ■" " ■' " ' ' — 

(a) MruerU]vulgftU£t§gi^^Nb^2&envmt&'mFiovm 

nenfi rMonialium Ordifiif divi fienedidi» quod tano J^^l^ 
Liig d nnum tcanslatum e&^M MoaafteiciQ JBlia unitQm. 



(b) ^dm^ Oppidom Gomicstitt f nTjdftiif nfi% qncid ttfi r4utm 
vocatbr iu Itioecanis anttquiit 



CENTURIA !L »5 



prato noftro 8c teftibus pratdi^s ^ ia dotno Domini de Atn* 
broniaco, GtaLugdunt iAter duas iiquas, in magna aula dldlae 
domuf AmbroniaceniisLugduni, die Lunat poft feftnm Lu- 
ciae Virgifiis, anno Domini MCCLXVIL dida Jaqueta habi* 
to confilio &conrenfu Conventus fui, ad hoc infimul ^ecia- 
literconvocati, fecit obedientiam cattonicam R.inChrjfto 
Tatriy ac Domino , Domino Guikltno, Dei grgria Anihronia- 
cenji^) Ek&o confirmato, recipienti^ nomine fuo 2e Mona- 
fterii Ambroniacenfis , tanquam immediato & proximoSu- 
periori^ Vifitatori & Corredori ipfius Priortdari locoratii & 
monialium omnium Prioratus prasdidiy &didi ctiam PHo* 
ratus.) inc^pite, & in membris commoti & divifi* Scicn* 
dum eft autem, quod non fuit inttttio didi Domini Eleiftf, 
nec didae Priorifliry ut aflTerant coram difto mandato noftro, 
quod pi^opter hujusnftodi obedientiam^ quam fecit in loco 
prardii^o apud Lugdtmum diAa Priorifia, non fit veliiat ali* 
quod pntjudicium Dominat PriorilTa; & fiiccellbribus iBiis, m 
dido Prioratu^ & Monafterio Prioratus prardiiSii^ nec dido 
Domino EleAo aut fuisfucceftbribus, propt ipfi aflerunt c6« 
. ram dido mandato noftro & teftibus pntdidii^ pro eo quod 
liiEgie^ipratftitit diftam obedientiam, & didhim eft quantum 
confitente didaPriorKTa cum confenfu totiusConventus fui^ 
fe&Prioriftas quae pro tempore fueriot di&i Prioratus, in po- 
fierum teneri praeftare Eledis & Abbatibus Amhromdciy qui 
dc cattero fuerint confirmad in Monafterio ante di£bo imme- 
diate^ priusquam^ confinnatione obtenta^ PriorifTa quae pro 
tempore fuerit^cum confenfu didi Conventus Aii, Aiper hoc 
iuerit requifita ab Abbate) qui pro tempore fuertt. Confitens 
infiipercfida Priorifia^^uod cmfirmatio Vriorifarum quade 

cjnera 

(k) Amhaniscenll'] w\gc} Anthonay^ infigne Benedidinorum Ccr- 
nobiucn apud Bngefioi noBaMi d^ quo^aos pltut 4ixinui» in 
Bifioria SitHfims. 



iU BIBUOTlHECiB S.EBUSIANJB 

^ a, ■ ^ — ' ' ■ - 

catero fuerint m Prioratu de Brueria pr£diS[o,^e3at adAhhatem 
Amhroniacenfem, qui nunc eft, (^ qui pro tempore fuerit^ in ep- 
•dem incurrit tcftimonio diftus Officialis, cum nobis conftci 
de pncdiais pcr fidelem relationem didi jurati noftri, gai &• 
pcr hoc fidem plenariam adhibemus, SigiUum noftrum ad 
preces didi Elcai & Prioriflae prafcntibus litcris duximus ap- 
ponendum} falvo & rctcnto in omnibus jurc Domini noM 
Archicpifcopi Lugduncnfis, qui nunc cft, & qui pro temporc 
fii^rit dcinceps in Prioratu pracdido. Datum (^ aBum diSa 
die iMfke ^anno prdsdiao pr^fentihm teflihmfupradiQu. 

XXV- 
Carta Treugamm inter Dominum Ik Th&ire 

' ^ de ViUars , ^ Priorem Nantuaci. 

Ex Archivo Monafterii Nantuaci, ^ 

NOs HUMBERTUS, Dominm de Thoirf (^ de Viffars^ 
& Nos Fratcr G. (a) humilis Prior NantUaci, totiusquc 
ejusdcm loci Cbnvcntus. Notum facimus univcrfis, quod 
cqmNos de guerra, quae erat m/^Nos, Dominum dcVillars, 
& fubditos noftros cx una parte, & Nos, Priorem & Conven- 
tum, & fiibditos noftros ex altera, dedunus bonam& firmam 
t9'eugam ad invicem, una pars alteri proNobis&fubditis, va- 
litoribus& conduftoribus noftris,usquc ad feftum &MichaelU 
Archangeli^proxime venturum , prout in litcris Sigillis noftris. 
figillatis plumbo continerur. Nos confidcrata utilitate n6- 
ftra, hinc indcfuper pra^didtis, diftas Treugas prolongavimm 
usque ad feftuin Nativitatis Domini proximc vcnmrum , 8c ; 
eas tenere & attendcre, una pars alteri promitt^mus bona fi- 
dc, 8l fuh (^ligatione omnium honorum mftrorum, ad bonum 
intcllcAum, pro Nobis, fubditis, valitoribus & conduAorl» 

bu$ 

(a) G ] Guide de CoJoniaco» xx iiliiftri Coloniaca faouluii tuac 
Naatoaci Prior» 



T CSMTirRIil ;I<L: : ' ■ a«i 



jbur Aipte» mqjd^» A( ^nm* .^ Qc^ditioiiiVqc , cootentis Ui 
iitm«4iaKT|fnc*»$igim;(4Mfinf%U«jB^ Hoczaqexr 
^xeS^^Hf^ 9fii iuWi ind^- ,qnod ^pfr .fracdiaft^udra pacf 
4babifi^prqiHllictai9 pcrl^ohiltt Viros P. Eytmmdi, Baillivum 
^qgl^ & Mo?alefic , Pecrqm 4e 6^0^, DoBitnum de Vjd- 
MHJ^^» . JI' ^ TramelairK Domioipi de Lan^pie^oa^ , Sc 
UufBk^ittvm 4e..Q{yry) C^nicum S..Pa^i Lug^enGsj^' 
iipViil^Nolitt jam elqftov.itt in didb Jreug^s coacinetur| 
ttlWMWpy I^Hf PriQfi. 8i Cpavfaau facere reftitui cum eflle-. 
^ oMmi» blada, f^uniai.dcjTs alias <]uascun<j^fl% quc 8c 
]|iHl habfpmiV.iivTeiTa didi Pqmini de ViUan, quae pOBce*; 
JiSl.fimtia tcf^porc^ <UAc TrcHgac pr|Qq|ial^ter, intqp:j(liter 
Ik perfeAetattai paiMfao^ eu^eme intanpi prnliAas partcs, 
4llM|lit di^ qujiimor praedi^ anoTere manum fuam de bbr 
^B^ pedmiis fc rebus alii» fiipradiftis, &• debent eas dimittep 

JN^ .DfaNiqiim Je yiUaiB.« (uv!p,^e utriusque pards y qua; ~ 
4nmia & ungMl^ fupra* dida promi^inius^inviolaibiliter ob? 
iia^re, & in nulb contra v<;nire> & ut niajorem roboris €u> 
4Mipn!Na:ObtineaiBt, fecimu^gf^s jtirari per <lecem Buigenftt 
J^WIitb^^ ^occfP Bu^cnfei Mo9tj^'R<^Ks. ' Inaiiu».rei • 
teftimonium Sij^a, j^odftra piiciendbiu Ikeds ^ximus appoy 
jienda.. . Datum die MariiipofiExabaiiMm San^ Cridf, m- 
iktmmMCCClX, 

I Gmceffio AwdtuAmmmdcii QnifflifMa^r^i, 

I - s - . - Ek Atdiivo «jusdem Caitfnilis. *" . . ^ 

i^I.p» Anbrvmacei/mm bmiUt ^hai, totusque Clda- tf)f; 

' ~ ventus, 




i2a-L 



>sft H ll I 



(b) Momi a nuff it f k^f^m^^ ai m ^ ^ i i n iy t i lmii H fi fi i, quod 
oUm «cat Rsgulonim d« Thoiie 4c de VUlasfc 



a^ BIBLlOTHECB^SEiSUSIANJE 



vcnttts, «fikftb fraiiTi STEPHAKp, (^rPrior^M^fV^ 
cuAiaisqueftatnhis, ii-eto^Diono Gfttilb l^ 
fenmbndbus'. OnfDcs qm ad ptrfenam ^eem tiytiir t^ 
fionis tendnnt, paets amatores & fcAalores efie opOlrcet} 've> 
fthn illi pnecipue xj^kd&^quiefiopmni debMr linpea^^» 
<far rationi Ht di^nar legti^ liiedicatfofii iafiicBdo ■fcidioirit^ 
ttqneDeo <le(iderant ferrire. 'Quapropter dAeMBm^ c|y«^ 
luanr audtVimus & legftiitts,"^ Fa^tnh Sekitt^dlkmdlmi^^ 
m» fiibma- fmge maia inter viros etiam- peifedos, ftt iMlt 
Abndiam'& Loth, multaque e|Hsmodi p^eant exeifiptif ^ 
ct ifSkx proviilenter ac quieti^ neve tinde bona pac» debc^t 
jprocdfiere, lites iiade-driantur. ' Pre^ vdt^ft pcfHtidne WAr| 
ki facirnoftrr Ca|M'tuii^ emni ^venie Cbtt^ftntu^ fetelBBltier 
4k gratanter, qui & ma}ora'fiKere Tdlsmfis, mnnia p«ftitt 
ve&ra a Fonte ttbi oritBr Ofmtia, (b) donec Idtm Kiv|i&^ I» 
bitur in fiuvium, qui f^jv^) ^cidfrj &riade nsqae-ailliM» 
mumveftram, vobfs, ac fdcceCoribus vdltribte fktpetottai 
iconcedimus, quandin inf Aatu & ordine €artliufienli JDoBMft 
vdbra mahferit; fub talt viddieet pafto & con^ticAie, nt kl 
!eisdem pafcuis alienas oves holn admittamus, nec diam ft^ 
«loftrir veftra^ abjici'i»mut. HUtc autem dotaitiso^: itttx4' 
^mma^HimgrimyFortartm^Bimerfi^^ < « i 

(f) £^} conupte pro Aivid Atns , Damim ^imiin Eriam^ 
Imic conctiEoBt nunii adjcA^fbcric im 9 timeir ad' teiinpi 



miiBariiKi^ it : «7 



.;:XXVIX 

lio^k (jmlelmii Archiefi/cofi Bifmtinu Ecckfit 

'j- ^- . SMSse Mi^daleme Bifamina, 

- It i i j prf Hi .Bcdtfa C iti nHi U ic io » yj mi M iwf ■ p. ^JmiML-Vvm, 
Noi>OiS«iaaiu)i.T . 

Itehpeifis 64et CatholkaB cultoribiM. roscificalit oiS« 
-ciiaMft c i iyiHiw r.» }ufta polc«i^ibii$ «ran 'bfloevolavi 

g, <t fc pewMiM d&aluiii pietaq», fefe.yH»dcjMit ^ 
\y tt fnttc edilbkr tiMritaiM €om(^e»(ati9aeai 4b 
«Mbon vakMBUs ctmfidaitiQt opeAare. Sciac 
%atqa6um fft f oM iM a <|ttNi finuioniiB uiiivorfitai, fuod 
■^— o. ffigiMio noftri .^imificMm, .fftg»ti 1111«^ GaMMHcp- 
fffmi» Beaoe MarixMagdaleiue fami^Qtiniii, ^aomlmm UttH 
ati|ue Eodefic fi» pcrpdtialSibr' poffidendum illMnr etiam ie 
iUrtufjf, (c) oiQi omnibus appendidit fiiit, jpnecer S>/»odaki 
BAffoi ad ifKkf five Miniftrot noftrot pertinentet } conce> 

dllfMMt ^JMN|lld' ^NEnllJtfiCGIBlfC I^MUf '-^fHMH {Mut^eiJwiMMV 

cognoariM ifi^so i& <2ni!^ MM> (d> juietii {^ntdim Doaiial 

DudM. ^ LiiidiuKift IM cllebi Bcddlt Hi '40ffib Petii 

ttlfciijfiiMi Miiiddit^ ■E^BWnr feladoc Jn Map^fttM Mic 

^:AickfiK Snpiiiinnti fiito Cataottiofn^ Mfftiw ettaM, 

ta:.u n -.- fit _ - - . i^tiwfen 

t> \ > U.'»' ' .' ., ■>!. .. ' J • .-' ! "'•. -^ ■•"-•. ■ 

?. iO fliiM>"»] h^ipiihiinnltiniqiM ArehiRfiifeopi dogioiwe. 
tiier «MiAk Vir tcuditiffinuu J». ^. CHIFFLEtKJS 

.... ; ..'-«»* ^•//•««''^/ff-i^ 

ti> (V) Clig^^ tfe4iM] idcan cft, qo ed BifuatiMe^ at plu iawM <femda- 
ilHili dilftrii lueolaoer fiiu BMtv idtu auibor* 
. (c) 1/mrl '^«M t&»jpid 9fe<)btil6t, Cdlto Kr«M)a6 ceftbnik 
dfitt JoinvtUanoitim Dfoaftthiin ^ mHK «fflbftkifl&li « ^nv* 
«Mj|b Asiitei l^od&ValiiiUii Oi^ patthDomttii. - 



m BIBLIOTHfiCaCSEBHSiAN^ 

II ' n 1 r I 

qaem dedic atius Caaoni(i|sV1lQg<^ iciUccc de Dulia. Coii* 

^firmamus autem di^ Ecclefiac Altare de Bo^feriis, deSayenii 

'& de Azati cum appenditiis fuiS) fylvh, pratis, manfis/in q\» 

bus Miniftri OMiitif (e) nultatn prorfus habeant cenfuetudi- 

aettii quod prbbatum^eft )iire)tiradibi arqbfe jildtcfai^iifKf on- 

fpeftu GuiUbni, Confulis Patris Archipnefiilis, HUgatM Archi« 

' epifcopi Bifuntini. Hdtc igitor noftra fbu ahtecdrdrum dift» 

sia' fupradida Ecclefiz Magdaletiae perpeteo poffidetitfa con- 

' cedtmus, & prae^tem paginam Stgilh noftri ifOfniSmmt fBoh 

' mamus fignataw ' 81 quis aatemttfeegoft^luK/nily.OHiCil- 

^ kta funt^ auferre tentaveiRit ,- auihoritate noftrl oSaii fom 

' excommunicamui) quamdiu^fiKisfiidiooeiiiJianshcldiftiH 

-lerit Daiimi3.K0l.Atarm,4nmjilMmjm.Dom 

-^Pa99»f/isawsD0mim IBgo^Bm^fcimm^ 

t€Ogti0Vi« ''-^ •• •• ..... .*.! 

XXVI 11. 

., , FundatiQjihbatu de Six: J^ 

r • ,» Sl,,Jl9a|iDe'Bapttft»Ftiliaifiw. •■;.-'„.,'' 

. ln nonune Patns* &]Eiiu» & Spritni Sandi/ Anfiqpr; j 

114«. : ' & Ndqaoroin hftnmi fiBqoentCfveftigia; picU,^iiniad^ln 

< '^^ fcedfcw/iqnryo^em f nBfiitt^iaB^ghjwdmnl-V Mtjtk^- 

t HgBatct commendare cuniviniiis. Noverit ciigo praefent 

' ^tas^arunWerla requefis po ftote» ; ii \uod Mumhrui t u f ELi if JSs 

-ad laudem &,honoretti Dei oninitx>tetMis'ft'iMfc Hkn» 

icmper Virginisi in loco de Six, (a) foa videiieerp^flreifione 

fropria, ranuno labore ac' ftttdio-Domttin qdahSuri^ aedifica« 

-r' .. - '"'^.- ■ -• ■ *■■, X\ '> \v vit, 

'; ' . ' . ' I I ' i ' " • ■ •■ • i"l ' 

.-• •.(«) CMKir*} i4eft< Buii«iidi«.;V ' ".,' -.' '.:;'. /. 
. ^ (fi} Six] Tulgp SiSf in FaacigaiaQeftfi bynd^U hmc^j^t Geneitt^^ 

^ii' **'i* (ed cjus iuodationeiii igaonvitr>biC4ooiiici Rc^ 







sesvTitmm; 



ioffrfeni^ ^mBi^ iMtttrisnece0^iis^fiiutC^ 
icm ffA-pi^e eyhibui^ qi}an pofteat divnfo credin 
wiBii foioii^fiecatis ac miigM>nis innittn» in Abbad^^iij 
■fir<WfJBfclH»aviy j .regiilarcflpF vero oidiois fpUidOto 
i4fcirt>wtffiwkm, ^c tpiiiis.d^inii p()^Q;aceii),inip(^ 
■<^aiiiqiriirjS%-feiPOg*nihM»ad.ei^gi pertineptibus» rpinaiali{ 
•kcu£allce|; &<ea^oraiib|»i| Hbi, /Hi«^ue fucceflbribusjDomi* 
) Akktf^ 4hvda»tiim ' ( b) reti9uic,j Prior quoque ^utt^ 
,ijfm^i» isfyPSim, dc;Si3? prjtfcns/fwiMrit, ,praej 




_; l^ejiourn in oinnibus obgjgfbit. Dec^itopte .au^ 

9^tomrJP««f<9.Cc)> AbtiK.t<(H<g|i pef onutij^Abi^idatitinae^;' 

m Eccknae obediens & devotus ex^itifle cognoTci^, jl^ir^ 

df Six AbuHdaminton CaptfU^J^mt , ^ fecundumcor^tum 

^J&hati^ acfi^if^rum AbunJ^tta^^^U^afiorertf eljgant i ele&u 

•^^Mii^^himupfipojhe)UatwiM,Ab9^^ 

DominoacTatritdebitam obedienti^faciats ^ frmiampofi eum 

m Cdfitukfedem ikheatiCfia ^qaodetH^idem^enerit, fi Domnunt 

-i^MMiMilliiriilMpiiiiiip 4mc6 docfle aa m iy <»u»f i i *?g|^ 

niiyf iiiiiliniiifii||li II iliiliiliiiji Bi-ifMibuimSfmn hpvio 

fiiiliiiiwifrr qnDpit iagreditiirvcsaiitirXllpliHi^ 

iti^ nagnilo, iUw: fsb oidriiSddk^ vwkire o»i^ iltibnKj k 

iaai«MiibiAb6iHlMMi^ Gajdtiifi ipfius:ikMMis «UiMRtaQi^ 

irpbjii^lliidoM^ do^ eadaa«oo9R|g«to$i iaSifismt:^^ 

imMnfiftm^ i^ iMltteriCiiaihiaLfihifcUg|tJM«lf|^ 

.Jt'n;-» '•> .-" :. '. ; Ff-J : .■ . .. ; .idp- 




;i 



Foc^ny^finns.erat, ac[jtrdum Ginevtnns Epifcopil^ater, 
natifetn PifVhiifsfitt qui^ani aittiniSnint i Pbatikfilitxt 
Ahbate siicnfi Abbas /ybundantinus faAoseft drca annum 
MCC^. Vir, utfM|dihM^fi«^«|ii(ftAAo^ c^rlbus 



.^162 



.WootflPiPitiifui «9^U ni a).«Cl o^uv (, »..4-% v «a (. ■ ) 



^ BIBU0rrf«(Sfi!^li8miAMiB 

iOotteuiiis iii obedttfiidii ^iliiMt» &> fraaiib Ahnbdimte 
^andd deveoerit, pftteme fulh^oir ft pw f Q ffi hi i i mt yio*. 
COKtiir , «Jiiod fi ilte i^ ^4ir ir ,$&r qomimm 
' (tjQod Deus inrertait>^iAveiicos flittit) p^iflr-fectBtawciiiRi- 
tiani Oipituli Abundiil^cOiiiuiCMifriMiMi^ j^fiiMtl —^ 
Ht, <Mr «Mf» ^^for AktmiMHi i^^MMr,tkitt«Ck b«%aka 
limavent} placuic quoque^ utfi ^iii* fideUoift qitlSbec itf> 
]nadtdarani Sedefiaroin fe vd Cua reddtderit, atqiw in «Im* 
mofyna&beiieficio aliquid eonculefk, hocdtenfci iriiin ^ 
acc!^ere,'fihe iHlBi, dii cdUatiim ifiieratf aflmftt wiBfiMfai- 
funat. ifm0 4A Ineonm, Dotmm MCXLHIi mtptjlkgfyth 
Ttmthiietnmtttmfitiert, pundam MMmJkU mm t ^ Hr- 

■■■■ X"XX. ** 

t>9i$0t« Otsbovii tjtt^lm Comitu^ MimslUmS, 

Beitigm FruSumriettfis, 

fUf; • piUgjl>K hmmm coaditkmii, n i ifw y e fidftfci wtm^ 

« ^ MC, wfifai in fe«mtln^d^att ii»ftb«»rfiim f f>w 

«rk le volMric^dciriiaMitumiuifariatBri quaMU^wkm 

traUfitorlft, Mt qnam cderritait labentia bene liilffnfii» 'ipi 

-' M reoMdid «imK fi», ex^Us aliqiniiAriodv SanAawm 

t MiilU «iliibto maadfiu OMmilarit4.^iURwmi in fM^ 

viia iad ai^gmnttiim vii«vtttm prgfidK) 4^ Hl «d PVdfin^ 

'<ccible^ depofitis corrbftibilibus indumends, con(cendat. 

HacegoC6»esOTTHO,00 cog i iome« uVItH£LMtlS, 

confioeratione proToitacns, quid<ftfd nrih! ^undoni ^ha^ 

tnm flicceffion^ (oi dtmadotustraditionenA, t^c^tlulem 

coafcriptioneinius profrietacis cdfatingere deciernUu^^^nfiRi 

^s Panmartim & flttmea Pmttfti^ &fiunien dnriie iattfU^Cby 

. .- . . . , . ,. quod 

(k)'0«ilto)O^A*}>d»<|aotifliMlip.f^. / 
(b) ikiHsiamia} ToigoDaiiclaiialtt» 



! 



' • ;CEt»TUSId n . . m 

jftod inxta nrbemivM-M» (c> cuntt, ttadp & dono.pfo 
jwdepafciwe t iw i p » tncf^ac UxQrift; & filkuum k fifia^nny 
lcuiyiycot i im m< ii w i mtM o ii a ft ^rip^<|O|04tfiaiiy^ 
cpBftrudum in honore laQdc Dci Genkricis MariX) ian^o- 
tnm Martjrirom Bcni|ni atqoeTybnrtit, advidualiumMona- 
tWmB,ibiDeojqaaitaiitiHip« ^I>»«tgioai,qdfd^pii(lidni 
ftnpcnm lermiBnm tpadodltnr : nifklictt curtem' Qr^ir. 
Item villam qWB^iiidcM «i^-gimgww, e«m omnibus ap- 
fniiHiilhii. lwa»C«wirfrJfe ji<iMiin'iw»& <5nMg#ir, 

dJM.» It Anioilni .QraM», cnoi onuiiiNis irrigBi» fiib, & 
-CafiflUifr Iiifet;CMM pofitii. ^ Feie^ & Qfrarimh ^ vii^ 
iMtt i%j^iiij^ caiD.fyiva jl^mH^^ in fua & Mooaficrium 
fmardlycmDemniiws.pcftinentiis-corHm. yttlasqiio^ 

|fcftijiMr>.fc.oiiaaibm ayp i lii d itii s eoniia» VaUeqa cmm» «inf 
•£SiMr diciair^ cwa C^jeUis & pertincn^ Aiisi mcdictatcaii 
adam.yilke cpae Qiuitllfim (d^dickur , cum CaftcUp Cafimf^ 
ahra PadaBi,&c«tcri» oamSbos aKpie appenditiis-cbnim, & 

cam flaiio/tafeMr Ar irriguis qas, &cuai oomi^», cfuc iqr 
«o: fiipciicriptatfi tenniiuim coadBdnntun Hanc nutem 
Joaaiaawaiineankiu ftri>iliem efie coaftitttco, ut nolltts la»"^ 
scdum Sa cc eflbmaiyic mcotum «at Pacentum , fivequdlibct 
•ppofita pafotfakpofib aMriiocidumniam-in€trfe,aut contra ' 
caafiai . &cpii»aiitem tamerario ea» sMfii infriogcre tq»- 
«aarit, irattt Oci oiniupotaUM.incarrct«& qaod repccit, via- 
^faiare acfccat. Scd prarfinM doaatia amat tcni||KH!C fiff^^ 
ftafajfisqBe pemianeat, mulas nolHlilnts<pie tefithiu rc^ratf. . 
■Otdto WiieliiQis Coaiea, BarcardU», Giflcbciius Vicccoaifi 
IIMiCM^BenuKdapilteo , RadaJdntj Rodolftts , .BextHili»' 
' . . . . v;. • . . ■ V . : . . »..-. m 

(c) Evifteta^ comipte)^ a vcrbo liporedia. Y?re<« 
^iyam^f^} GtmiBf OppUii» Pcdanciotif aM jgnaUke ft 



^ BIBLICftlffiC^-SEBiaSIANiE 

•" • - - - — 1 ri -III 

''ABa'fmt hec "Burgufidut V^ , qu« 'Pcrm dicitur'i anmt$- 
tai^ndt: Dominkit M X IX» * hdia. /T.lihpef arite Henw» /»■ 
^ufio. V. JSjil.'Novm^8; £go Fuldradum<XMiiHtecogQ6^ -^ - 

: .■-■• .'• /•■ XXXI. ■'. ■' ;.:^. ,'..■ ■; 

laltonMDe SwaKic iadtvidttaeTtSmtad^ feti^ 
t)$«. I/^AROL&S, iGvina favente iUmetnia Rma0mm Im^s>' 
*^ /w; y?w/^ Aagufiui, ^ Bohmia *«)t, «d pcrpctiiain i« 
fnemoriam. Inker gtorioncs reipiri>tieae. eoras, ({uibiB iltiip<»> 
iriaHs EmiDenda pro fdorttm quiete fidcMMi fffidtteiedipiat 
tur expoDercj incor illa foUicicttdiHttm Inferialiura <|Dod* 
idlana ftudia, quib«s noftor animus frequentnrdifbralMar,ilb[ 
Kd>is eft tui-a praecipua, ad illttmfedulum-di^tinaiiaaf afto^ 
'Aum, qiialiter fanAam Mktrem noftram wemeimxit «cct^ 
'fiatn , & digtiis pue devodonis iivoribus ^mpl«Qnum 
. ,^oc autfem tunc \^o% exequi rite pei^dirattc, dani fingainf' 
mim quidem Ecdefiarum & EcdefiSuRic^rum peHoiMrum li^ 
<bertates & jura intafb (ervamus & liberilibiulmperiaiii M»> 
'^gnificentix gratib gratioGus adaugemus. Hinc flttittmfiE 
'Regem fiipremum, per qtiem Kegntm nohk & fm^riim orlm 
eft creditum, devote recogao(cimus,&fiicri Imperii- glortaoi 
'inrtutum operibns praeciptto quodamreddiBMiypraeconibgb- 
-rioram. Sane pro parte venerabitii Giuleim, Eheedimnffif 
'Ardiiepifiropi noSan^ic^^iJia^eriiRomamTri/bimerariiJhMr 
•Upis, 8c devod diiefti, Majeftad hoftne fiitc humilicer foppH- 
^tum, vxtyCumfiuEhradmmfisEcckfiaNobktifacrab^ark 
hitmp^riUibusfitfit^dyit) f^ab,Hmmkm temporaB6s,^n^ 
•nk^er clara mmorue qmnubm Imferatonm ac Regum, Prade- 
' . ,' '■" ' ' ces~ 

<«) SabfieW^ Bc|^t Arehttenfi* Gxz. BmrpmJ^d^tal&ODt, ^uodfiU 
Iflsp«ratorei olim vindicabant Ut luiidHMaiMli^rnsp.^T. 



CENTURIA IL i^ 



cejforum mjhwum^ liferas , privilegiay (^ ffratiofa iniuhafit m 
totum exmpta, cuinque temporalia^ feu toiztemporalitas^vi$>^ 
dem Ecclefiat reputetur^ & fit in veritate^infigai lacri Romant 
Imperii Principatus exemptionem & Principatum hujusmodi 
innovare, approbare & de novo conferre&concedere de Im« 
periali Majeftate dignaremur. Nos igitur ip/ius Archiepi- 
icopi luftis &4evotis prectbus tanto dignati funiustbenignius 
iavorabilem adhibere confenfum , quanto evidentius ipfius 
merita, fides eximia & intemerata fincerse devotionis con« 
ftantit) quibus ipfe Celfitudinem mfiram ^ facrum Imperium 
^ jngi ftudio veneratur, uberius promereri nofiruntun Decer* 
nimus, &hoc pratfentilmperialiedi^o perpetuis temporibus 
ex fcientia certa ftatutmusi dc plenitudine imperatoriae 
poteftatis, iit paMm ARCHIEPISCOPUS EBRE- 
DUNENSIS9 fmquefuccefores,perpetmArchiepifcopiBre' 
dunenfet reputefftur^cenfeantur, f$fint reaUterJiCutfuntyinveri- 
tatemfiridS.R.L PRINCIPES SPECIALES, Tem- 
poralftas quoque eorum , feu quaevis temporalia ejus« 
dem Ecdefiae reputentur, cenfeantur, & ficut realiter proue 
funt & fuerunt haftenus, fpecialisnoftri&ipfius ImperiiPrin- 
cipatus. Nos quidem Archtepifcopum Ebredunenfem, qui 
nunceft,& qui pro temporefuerit, nec non praedidam Ecde* 
fiam utpote infignes Principem & Principatum noftmmi Sc 
& lacri bnperii ab unherfis f^finguiisDoministemporalikus, cu- 
juscunque pr^eminentiiey dignitatis, conditionis autftatus exifiant, 
^ eorum furisdiUumeypotefiate feudifiinSiane ex certa^fdentia^ 
auehoritate imperiali liberavimusi & tn omnibus ac per omnia 
liberamusi exemptosque liberos cenferi & efle volumus, & in 
millp prorfus haberi obnoxioS) aut adftriAos hujusmodi Sal- 
vagardiae & proteii^oiiis noftrst bnperiales Executores & am^ 
fervatores petpetuo Venw^iles, Taurinenfem, t^gnenfem ^c 
Carpentoraterfem Epifcopos^ Principes ^ devotos mfiros dileSos, 
jU eorum qoemlibet difto Archiepifcopo damus, & authori- 

Gg tate 



2H BIBLIOTHECiE SEBUSIANig 

tatequa fupra) cum plefla.potellate tratisgreiTores , invafores 
& turbatorcs diftorum Archiepifcopi & Ecclcfi», fuorumque 
hominum bonorum & libcrtatum, poffertionum, i& jurium, 
per fe, vel per alium, feu alios pnniendi & coercendi, poenas 
cxigendi ^tque levandi , aliaque omnia & (ingula faciendi & 
cxequendi, qux in tabulis funt, vel fuerunt opportuna ( te- 
nore prxfentium deputamus. Volentes infuper, &^aaem 
authoritate, de Imperialis etiam potcftatis plenitudine ftatu- 
cntes, ut m Tetris ($ ^urkdi&ionibfiss qu£ah Ebredunenji Eccle^ 
fia a quibuscumque intra facrum tenintur } f^ recognofcunt Im- 
ferium ad Archiepifcopum pradi^um recurfuni prompte fuerit^ 
tanquam ad fuperiores proprios per viam appeUationisf^ alia /p- 
gitimajuris reinedia, liber poflSt haberi curfus 5 & Archiept- 
fcopus ipfe, quieft, & pro temporefuerit, pro dcfeniione Ec* 
clctiae fus, ac bonorum, poffeflSonum, juriuni & libcrtatuni 
carundcm) ac ipforum recuperatione, cx juftis & legitimis 
caufis, quotiens opus (uerit, bellum indicere Scprofequiy ac in' 
toto Imperio arma portare valeat, atque poilit, & jurjsdidio- 
neni temporalem, ubicumquc ipfum & diAam Ebrcdunen- 
fem Ecclefiam illam conftat habcre, ac etiam jufto titulo in 
, pofterum obtinebit, criminaliter, &cuilibetlfbereexequi,per 
fcvelaliumi feu alios^ quos ad hsec duxerit ftatuendos, con- 
tradidione vel impedimento cujuspiam non obflantc. Sta- 
tuimus infupcr & fancimus , ut Archiepifcopus Ebreduncnfis 
Ecclcfiaenon pofRtynecdebeat^coramquoviif a/io,quamcoram No^ 
bis feu facejforibus nofiris Imperatoribus (^ Regibm Romanoruinj 
feu imperiali eorumjudicio trahi^ vel conveniriy v^l quomodolibe$ 
judicari. Quidquid contra hoc fadum fif?ritv'Coipfocarere 
viribus decernentes. Nulli ergo omninx> hominum &c. Si- 
gnum Serenisfimi Principis (fDotnini^ C AROLI IV.Romano^ 
rum Imperatoris invi&ifiimi^ fS gtoriofiffimi Bohemiie Regis. . 7J?- 
fies hujus rei funt : VefterabilJ^ Armeftus^ Archiepifcopus 
Vragenfisi Joannes^ Glomicehfis) Theodoricns Mindenfis Epi- 

fcopi| 



CENTURrA 11. 235 



■ fcopij IWufiretBameym Stctinenfis , Henrim Magnopplcnfis, 
BotroFallerem, Bergeftfis, Joannes, Tyeflini Duces } ncc noii 
fpeftabilcs Burchardus, Burgraviiu Magdeburgenfis , Magifter, 
Gtritela^ial», Albcnasdc ArcbaU, 8c Jzcobus dc Fierflem- 
berg Comites , & alii quani) plures , prxfcntium fub ImperiaU 
mflre MajeflatU fi^Uo tefiimonio licerarum. Dattim Pragt 
mno. Domini 1350. IndiS. 7.14, Kah Martii,Regmrmnoflrorum 
aono IMmperii vero IL 

XXXIL 

DonatioLeotaldiy Comitis Matueonenfis^ Ecclejta 

Quniaci. 

^ - £x C^ftulaxio Monafterii Cliuiitcciiiis* 

EGo LEOTALDUSy Cmes Matkcmenfis, coiifiderani 95^4. 
mukitttdincm peccatorum meorum^ quae in hac mifera* 
jbiU* viu vhrendo concraxii fimulque.tremendi Judicisexamea 
ei^avefceni, qui peccata hominum nequaquam impunita * • ^ 
^imitt^u Decrevi cum confiUo Uxorls mese & optimatum 
meorum^ de pofiedione mea^ quae mihi a Domino concefl^. 
.eft) aliquid donare pro falute animaemex&filii mei Alberku 
I4atrisqu9 meae jEce^^M^^omniumqueAnteceflbrummeorum^ 
cidemL pmnipotenti Pomino &'Cluniacenfi Coenobio, quod 
«ft confifcratum in honore^B.B. ApoHolorum Petri & Pauliy 
cui Dominus Abbas Aymardus przeft, pariter ac prodefle vi« 
deturv Manfum fcilicet de MaflSonerio, quod fitum eft in 
,fifff^uf(;Ucen/f^ juxtafluvium J'^^^^»^^ cum tota fibi adjacente 
texfa^ cifItA& iiiqilt^ (y^^jf > P^^^ui^ pircariis, aquis/itfbiett- 
diniy, & cum lino (ervb hbniine Gbnterio^ fiiiisque^ejus ac . 
filtabus, &^>mnfbus in^mea^quirendis. Terminatur aii^ 
teih terra, ab orienfe fluvio Saginue^ ' ab Auftro terra SmfSa^ 
Mtrii'^ & xt teclavoTivii ftdtaiiie ilfewfe^,/mvi deCapeUn 
& de ipfo Maffionerk usque ad terminumpublicum, ab Aqui* 
kmeterra Francorum. Si quis itaqui hanc meas devotiohisf 

Gg 2 : clee- 



2^6 BIBLIOTHECifi SEBUSIANiE 

eleemo(ynafn (quod abfit) aufus fuerit contradicere , feu in* 
vadere vel calumniari, divini anathematis excommunicatio- 
ne feriatuti ni cito culpam fuam recognofcendo, poenituerit $ 
&infuperpropterea quam injecit, iibram auri componat, ac 
deinceps ab invafione qttiefcat. ASum publke apud A4atifc0'^ 
nem. Signum Leotaldi Comitis^ & Uxorii ejus Rkhildk. S* 
Alberici filii eorum> qui iioc donum laudando firmaverunt, & 
fcribi inferius. S. Sigaldi, S« Vicardi, St RodeHL Datapet 
manum Bemardi^ VIIL Idus Majas , tt^mxitc LOTHARIO> 
FrancwUm Rege. (a) 

XXXIII. 

ConfirmaUO Frpvikgiorttm jihbatiAS.Benigm 
FrH^uarienfis. ' 

\ ' . Ek Archlvo cjasdeoi Mouiflerlf. 

IC70. 'A LEXANDER (a) Epifcopus, fervus fervorum Dcr, 
/*^ Venerabili ALBERTO, (b) Abbati MonafterH fandbc 
^ariae, fifi in Ipporegienfi loco^quidicitur Fruffuaria yVa\%i\\it 
liiccelToribus regulariter promovendis in perpetuum, falutenu 
)Ex confideratione hujiis fan^ae Apoftolicae Sedis^ cui Deo au- 
khore, licet indigni meritis, pracfidemusy cogimur univcrftt 
Ecclefiis providere, pracfert;im lis locis | qui pia religione po?« 
lere hofcuntun Mulco enim Domino noftro Jefii Chriftb 
jrolUcitudinis noflrae curam pkcere cohfidimus, fi fervosejus, 
ut fibi fecurius militare valeant, a turbine fccularium per- 
turbationiam fcuto poftrae proteAionis defendimus. Qniy 
Droptcr^ fiU charifiime,. cuminterventn dile€Hffin^x fiKae 
' , noftr^. 

m^mtm^^ U 1 II I » I I I f I I ■ I I I , • I ' I ^ I ■ > I 

' (a) Repmmte t§tbm^^ fpdtu^um Rege ] id eft^ nmioChrifti 954« 
ijao Yiyeb^t a4hac jl^Mbii Cluniacenfis Abbas» &: rcgiiare 
ccepit LotharirUS. . . 
i%) Jkxdnder:]tzif9itL " 

(b) Alberto] edamcjusnonini9l[.CDjasgeftariJeinClftrM^/JSj^^ 
Pririfm^yA C^. ^7. ttti dc hac confiraMdo^^ 



C^NTURIA ri I ^7 



N 



fioftrse, A G N ETIS Imperatrtck, tum diledi ac Venerabili» 
A N N O N I S^, Cohnienfis Archiepifccfi^ rogiitiOiie^ tuit etiat^ 
predbusper numios tuos inclinati, )am diAamMooafteriulK^ 
per ihidlum (ervorum Pd contonftimi^ ibsque aliqua itoM^ 
lari potentia adlaoc quDd clTc videtur, pen^t, quodqii^ ^ 
ba^^enus fiimma devottoiie ad hanc (anftsun atdem refpexic», 
fub mtela Apoftolioe defenfionis fttfi:ipimiis&confirmamu«$ 
& quidqutd reAe habet, vel deinceps eft acqusfiturus in mdr 
billbus^' imo & immdiilibusY «u ut »on liceac cuiquam ma- 
gnx vd parvsc perfonst fervos Dd , ibi vd in Cdlis fuis d«- 
genteS) inquietare / vel de fubftantia fiia immitittere^ ncc 
quicquam de e)us jure in alium transfeire^ velXcculare placi* 
tum facere. ^ SpeciaUttr awem /jBipar^f^EpifcopOi neibi 
flofpiticim facttty Apoftoli^a atiihorittte tntcrdtciliputi.falvo 
omnibus Ecclefiae Romanx privil^o. Si i^uis aittem tomf • 
rario aufii bujus noftrat fan Aionis pri^ef^um in totiim , Vf 1 
\n partem infregefit, nifi digna dttisfiuSoDeiemepdaVerit^ 
'tfdrit fe Apoftolicae excommonicationisi & anathemicis vi«- 
^culo innodandum. At vero^ qiii proiniuitu cuftos & obfirr- 
vator extiterit) peipetuae benediAionis abundantia repleatur. 
Dmm Ij^sniznxk6 Domini M LXX. 

SententU Deiegiiim^ PafJi>fuper diffidiot ivr- 

tme int& Efycofum Gmevenfim ^ Mmachcs (3umaci> 
- ''- Hmtmcifi^S.EugtnM.i 

' . ' • \ &'iDirndario iifo<»fterii CTaniiicenfix; 

In nomtne Dotnini noftri JEfuChriftL' 
Nno Incanationis Donrinicac M € LXXXXVHL Ego n^t. 
RAIN ALDUSi (H) primcLugdanenfi» Ecdefic Mi- 



Gg % '■'■ " ' niftcr 



(i) MMiim\ Conutis f oiefii Wm^ ^dun .fiipni jain «luuffliu* 



1 



238 BIBLIOTHECiBSEBUSIANiE 

nifter humiUs^ Siephanm,c]mdcm Ecclefisip Decanus, &; 3^ofe^ 

rannus Abbas Infulae-Barbarse cognitoret caufae^ cndeUgatione 

IniAnii Pontificis, quae inter Doitnihuin NanmeOintm (b) G6« 

-bennenfem Eppfcbpmn ex ima p»rte^ & Ciuniaci fii S. Eugendi 

Monachos ex patte aiia^ vertebatur) ex/eo qi^d idem E^* 

feopus in quibusdamCapellis, quas eorum Monafteria inGe* 

bennenfi Epircopam habent^ fine afTenfu & pmfentatione 

Ipforum inftituit CapeOmos, cum ad praercriptaMonafteriaede 

jure xotnmuni pi-aefematioaem pertineret iidem Aioo^chi 

conftanter aifirmarent. Vifis & auditis allegationibuf qtrius*- 

quepartis^ & atteftationibus cum fummo labore & fQlUcim- 

dine, !& virorum pradentum habitpcoofilio: Ele^ionefn & 

pnefentadonem C^peUanorum in hisEcclefiisi eisdem Mo« 

nachir adjudioafimus» finlicet Monafterio S.iEugendi jttf Eo- 

cltifiis de Seysjiacoii Nevidunoj &.Epifcop)im Gebennenfeoif 

sul reftitutionem gagerue, qnanthabQbat io Venna^ eadem 

Ecclefiaf IX.lib«is priiisci foluds^ cbndetdoamus, Mqn^fteri^ 

Kantuaci in £cc\d6iiiRMmiMiaci, (c) Ingiaci) Gigniaci^ Tar 

lu^aci, Ameyfiad) Viriaciparvi^OavQrnay, PaflSniy Ro- 

roagniaci) Breho^AbbesgamemiiCQn^ellesi ChondoreyChan'- 

txi^ Serrieres, ArIos,.I)oj^e$| ViX^ Bitii%ci.^A^(^p^ff 

elediqnem & jprxkMztipncm^idJudicafnfiSy Monafterio &Vi* 

Aoris in ^jfclefia de ChHlonay, &ad reftituendam Gageriami 

quam eadeiri Ecclefia 9 QuxHte. h^bfsbgu^^^pjaefat^Df) Epiff;^- 

pum condemnamui^ MQiiafterio de.Patertiia(:q in^Efrflefia de 

Tela, Monafterio.de Conchin^na in Eqflefia deThifes ele£lio- 

nem ff pr^fetu^mnm Gia^ Epifcopo vero 

Gebenncnfi eleffionern (^ frafeniationemljsi^limxm in iis Ec- 

- • ^ :u cLefiis 

(b) -Nf»?«?#/»w>l five,Nantelmiim,qnlfxPrivc^Y^^ 
. thuficnfis Ordinbj ad Epifcbpatpm GcbcnneiiAfm cvcduf cft 5- 
.obiitIditLEcbr^UQ5^_ . 

(cyRumm^ vidgoRumUli,tippidum.Ducat|ijCcbftORcfii,. 



CENTirRIA IL ' • ' ,2^9 



cleGis adjudicamus, In oAo EcdeGis de fioget, rdlicetSandac 
Radegundis, Sccla:, Jarfiad, CafteUaris, Monte Capella de 
Certy, Allioiri i& in EccIeGis de Fringe, Cbuella, Chomotkf 
teti, Caftellionis, Salanchiac & SanOa: Mariae de Ripa. 

XXXV. 

Onjrmaffo BKlDEKlClMblOBmmi^r 

feraterisy PrMleg^twnEccleJf^ Genevenfis. . 
Ex Vctcri Cod. MS. rct. Gcncvenfmm, 

In Nominc Sanftac & mdividuae Trinitatts- • 

ipR I D E R I C U S , divina fdvente \clementia Romanorum l^ejc 1 15 J. 
■■" Augufius.. Quamvis oinni petitioni^ quac ^d ufum homf. 
num^ & ad utilitacemfpedantEccIedarum, ex culmineRegi^ 
dignitatis dignum ducamus acquiefcere, prxclpue tamen ob« 
fecundare proponimusi quibus in adverfis, ficut & proprii^, 
idem Nobiscum cft animus. Jgitur omnium, tam futuro-* 
rum, quam prsfentium ChriftiRegniquefidetium^ ih pet^ 
petuum JToiers noverit induftria, qnbd venientem ImCuriatn 
noftram diledum noftrum ARDUCIUM, Venerabilem Ge- 
bennenfem Epifcop.um , C.cut tantum Vrincipem (a) noflrum 
decuit, benigne recepimus, & in iis, quae ad Domum Regi^ 
. Majeftatis fpei^abant , IniperiaU fi^eptro eum promovimusj 
deinde piaf petitioni ipfius clementer annuentes, quaecumque 

bona. 

(a) Priacipein^Eifx^o^m Genevtnfis^ (icot & Ldufanenfis^ Mdurid^ 
nenfiSy Augufterffis & Belltcenfis^ facri Aeni^ni Imperii Priikceps 
dicitur, qui omncs olim ad Imperialia Comitia convocabaa' 
tnn Ut & Archiepifcopas Tdrenidfienfis^ quae .dignitas cis a 
FRIDERICO >&NOBARBO, Sdhaudui nomioU.hoftc 
infeniisfimo , viriis tcmporibns cohccila fuit, nt Sabaudoriim 
l^rincipum , in quorum Pomihio hi Fraelati crant, potentiam 
aliquo modo imminueret ; quod irato Imperatori non fucccs*^ 
fit, Prddtis fiqmdem ilUs nuebim Prheipis nomen remanfiti aih 
tbcritae v$ro fenes Sabaudum. 



ti49- 



140 BI BLIOTHECiE SEBUSIAN iE 

bona vel polTei&ones EtdeOac (ux Gebenn. poflederit^ aut in- 
przfentiaFum poflidet, vel in futurum largitione Regia feu 
obladone aUorum fidelium, poterit adipifcii K^a authorita- 
te eisdem Ecclenat ufibus^ in perpetuum profuturi$|Confirro9* 
mus, & prxfentis privilegii fcripto^ tam prxfato Epifcopo, 
,quam fucceiforibus corfoboramus}^ flatuentes, ut nuUa ma* 
gna vel parva perfona hanc ciofinm confirmationeifa infiriA- 
gere prxfumit. Sed fi quis (quod abfit) contumacia duAuSt 
huic noftrx corroborationis paginx temere contraire tcnta- 
verit, Regali banno fubjaceat, & decem libras auri in compo* 
fitione perfolvaty medietatem Camerae noftra^, & medietatem 
jam didac Ecdefiac. Et ut ha^c omnia dmnino in pofterum 
intemerata&inconcufla permaneant, pracfentis paginar^Sigilli 
noftri impreifione munitaci tefles fubternotari fecimus, quo- 
rum nomina fimt harc: Humbtrtusj BiJuntinuiArchiepiJcopu^i 
Atdmnuty Bafilienjfs Epifiapus} GMfttdut^SpirenflsEpi/voputi 
WcMo^ DuxSpoktii Matthanis, Bux Lotharingia i Fridericus, 
Dux SuevuBi H.Magnu^, Marchio de Badeni Nugo, Cmes ie 
Alfasi Leoderictts, Comes de MontebeUigardo ^ ^ alii complu- 
res. EgoHETOLFUS, CanceBarim , ViceARNOLDI, 
Moguntinenjis Archepifcopi & Archicancellarii y recognovi- 
Datum Spir^e^ XVI, Kal. Febr. anno Dominica Incamat. MCLIIL 
regnante FRIDERICCf, RomanorumRege gloriojisjimo^ ann§ 
vero Regni ejus IL 

XXXVf. 

CartdHumbertu Bifmttnenfis ArchtefifcQfu 

de Balmefji Cosnobio. 
Ex Cartiirario Monaftcrii aaniacenfis« 

HUMBERTUS^ Dei gratia Bifuntinenjts Archiepifcopta ^ 
PETRO, venerabili Abbatl Cluniacenjiy eju$que fuc- 
celToribus rcgulariter fubftituendis in perpetuum. Ex in* 
jundo Nobis a Domino Poncificalis dignitatis ofiicio admo- 

nemuTf 



CENTURIAflt r 241 



«emur, Ecdefiarum paci & utUitad, qnantum poflumus, Do* 
mino auxiliame, providerciquod utique nunc ef&caciterinf 
plere fufficimus, GmaiprumJioftroritfQ^ &, ma:ximeEOma- 
iiorum Pontificttm-veft^ iolweremiM. Hiflc< igitur ^uotl 
•a Domino Papa EUGENIO (a) deBalmf^ EccUfia 8c ejmt 
j^ertinendis Ramtam t&y qttmivideMcef pro^er fcehu » ftud 
Bdmenfis Monaehi, ad.CMtim^um.finiSkMmanie Ei:cUfi<ei in 

^lagifirwnOTh.ERTUhkaufieJacnkg9cmmJhwtt,tfp^ 
fter reSgiorm defeSnm, quae ibi maidMe deperierat^ loco ipfi 
nbmen & dignitatem Abbatix in perpetnum abftuUt-, vobiS' 
que, & per vos Clbniacenn Ecdefic perpetuis temporibus in 
JPriora/insxu-dinaiMum^dedit, ratiimi&iaGonouffimimalieK 
(rolumus,.: DcmaniusitaqttefnB&tam.EcsdefiamiAcAnMi^Sfli, 
cum oo(tflH>us appendkiis fiiis libere& qniete, qneflsadmo- 
4um a Domino Papa &Aum eft, & voins &£cdc^ Clunia* 
«enfi.pcrpetuo poffidpndam concediiitt»i Jhho.jiore\f^.teW' 
remia&funtieusEccUfia,i^nefira^ fitca^ilin.n^^^^ 
my trnn in ffiritmdilm. quam temprtMm>: AEhmi: Bifimtii, 
nmio ab Incamat. Domim MCXLIX. IndvftXL in pr^efintia 
G U I D O.N.I S Fresiyteri CardinaUt, tit. SanShrum Ijiurentii f$ 
Damafi. Ego . H U M B E R X US , BlfiintiMttfis Archiepiica- 
pus, Ego Guiklmu^ <de Argiael. Ego VitdmM de ViaUi' 
btts. ' Ego Petrus dc S.Maurido, Teftes Iiu)us.Vd fiim: 
Aytno , Prior San<Stae Marise Bifiindij Huge , Prior de Foya j 
Petru$ MileS} Dominus. de Leya \ Goildmus, MUei dfiSallnt»' 

• -■■••••• ■' •xx*vii:;-; ; '•■•'""; ;'^'; ~ - 

Cluniacenfi. 
"iBz.CttDilano M«^^"' Clmhfwtfii.- . ■ . — • 

Q^oniam^di^MtfiuturKUt^feji qpm Rcges agnaiit,!^ eo xs^^* 
regnare videantur reUgiofosviros^fiCv&mifiBriiorditer 
: ■ cpri« 

(•) BHgemo\ Ccat.I. u Sit coaocxtUtem habetcumhQCcapttCt 

Hh 



a42 BIBLIOi!TH£Ci€ SEBUSIANiB 



confotendo religiofa loca, donationibus& beneficiis excoi^ 
lendo. EapropterATl?/ FERRANDUS, (z) Dei gratia Rex 
CiifieB£f$ Toletis uaa cum Domina BERENGARIA(b) 
•Reginay genitrice fua, terrelirc regnutn tranfitorium attei»- 
dentetf &codeitisparticipes cfBci cupientes, ad cujus obten^ 
tum, dchis^ quae tranfitoric polfidemus,ps|nperesChri(ti ami- 
cos Nobis & fiivorabilcs facere defiderantes j pro remedio 

& Reginx A L I £ N O R I S, quibus 19 prsdfenti regno digno^i^ 
'murTuccedcre, in coelis divinagratia aflbciari mcreamur; 
ncc nbn falute corporis & animac noftrac& genitricis noftfar, . 
-^imaicartaotdonatianis, conecffionis & ftabititattsDeo & 
lilonaftcria Clniifa^^eafi, quod cftconftruAum in proprio 
'4iZ&)i^pndece(roris n6Mj A^MitanHDitck, WILELM I PII^ 
& vobls -Domiiio Gerkldo^ inftanti Abbati, & veftris fucceflb- 
^i&usvtetique Monachonim collegio, ibidem Deo fervicn^ 
dum, pmlcnti & iutnro perenniter vaHturam. Donamus 
ftaquCf &perpetuoaflignamus vice annua colligcndos inred* 
ditibusy2rAMrii^;ii noftrarum de Accentia CCC aureoS) de qui- 
bus vobis & quibuscunque ad Capitulum converiientibus, - 
una tantum diemm generalis Capituli fiat praeftatio compe- 
^ tcnter« Mandantes, & immutabiliter ftatuentes^ ut, quicun- 
que' dcinceps redditus Salinaruih de Nobis tenuerit , didos .^ 
aurcos tcncatur voIhs pcrfolverc certis temporibusannuatinK ' 
Volumus & ftabilimus, quod hoc fadum no^m ^Baronum 
noftrorum confilio & apprpbatione roboramm & inconcus- 
funi m«neat & fideliteir obfervetur. Si quis vero ex noftro 
vcl aliquo generci afifii temerarto noftne donationis & con- 

ceffio- 

( ' (ft) B^rniukii] HifioiSd HUjMiti «am RnUHMdm vocMit, ejii» 
' iiamvAt tMkimi' ^'■> - ■ 
(b) BmHi^rUl Alfonfi m CalldiaB Regis m. 
(c> 4ie^anf\ Lcgionis Rcgis. 



CENTURIAIL 24) 



Mllionis privilegium iofnngere, vel diminuere tentaveritt 
omnipotentis Dei indignationem incurrat, actemis cruciad» 
bns mancipetur, &ad terrorem iUorum^ qui temporalia Aip- 
plicia timcnt podus, quam xtemam poraam^ injungimus 
cemporalemv vel pro violatione feu deminutione privilegii^ 
quinque miiUa aureoram Regiar parti per(blvere teneatur, & 
damnumi quod vobis vel vocem veftram pulianti, fnper hoe 
intulerit, in duplum reftituat & emendet. FaSa carta apud 
Burgas A7/I die menfis Sfanuarn, Htn MCCLVL anno regni, 
noftiL&Egoi?r;rKregnansinG^^AiC5^7b/r/tf banc car- 
tanii quam fieri )ufti , manu propria confirmo & roboro* 
RODERICUS. (d) Toletanmfis Sedu Archiepifcapm^Hifpa' 
marum Primof, confirmat, Tellius Palentinus (e) Epi(copus^ 
jGeraldus i$!firo^i^/ Epifcopos, Dominus ^4^««/^ (f) Epi« 
fcopus , Dominicus Placentinus (g) Epifcopusi Joannes Domi* 
Hi Regis Cancejlarius^^hu S. Auderii|COAfirmant|&Z)MMif« 
cus de Sma juiru Cancellaru fcripfit; 

XXXVIII. 

Trivilegium^ a Domim jdnthoms^ Ordini 

Cartbufienfi cencejfwn. 
ExVetcriM&Codiie. 

NOs HUGO de Gebennky (a) Miles, Domintts de Antho^» iS^ 
iie & de Varey, dileAis fuis univerfis^iri/6t;iir^JudicibuSy 
Hj|i 2 Caftei^ 

(d) Redericui] qui hujmFeinuidi Rcgis geftomm Hifbfimiciipfic. 

(c) P/Jmwm'^ Pabmce Yuigat in CafteUbe Regoo fiil^ Axchicpi- 
fcopatuv 

(f) Akulenfis] AriUf fab Archicpifcppatu (^mpofteUanOt 
' iS) Placetuinui] Plaifancc* : - ) 

00 H^i^dc Geimmk} Amcdd^Cofflids Gebeonenfii, ftAgneds 
Cabiloncnfis fiiius» qui primis nopdis UabcUs doAndionc An« 
, dSioniSi Fcrogiarum dc GofdaniDominc conjundlas l^t» 



/ i 



24¥ BVBLlOrMCM*^ SHBHSIANiE 

C^fleHaiiis^Miftralibus^ Pedagiatoribus^ Gabellatoribus, & 
^s officiarns noffaris quibuscunque,ad quos praefentes literfl? 
pmrenerint) vel eorum locatenentibus^falutekn& dile£Ho<' 
ifem fincenam. ^; Cum bonae meitloriac Guichardms (b> quoht' 
iamDmii^m deAnihime^ dudum conceiTerit de gi^tia^ tfptcitHi 
&)>ro remedio animx fusc^ & animarum Anteceflbrum (u6- 
rum, diledis noftris Viris Rdigiofis totius Ordinis Carthu- - 
(ienfis, indulgendo eisdem, quod ipfi Religiofi, & ebtum fa;^ 
miliai^di & nuntii totius Ordinis Carthufiae, ut res eorundimi 
& beftiz univerfae per totam terram fuam falvi & (eciiri per*^ 
tranfeant) absque aliqUa exadione pedagii. Nos igitur, prae^ 
.deceflbrum noflroruih Veftigiis inhan-ere volentes^didascon-^ 
ceifibnesi libertates, priviiegia &immunitates concefTasViK 
concella^ ut pranHclttir, ^i^ Nobis & noftris laudamns') ap- 
probamUs iS: radfitamus, ^tque omnia alia de no vo facimus 
^rxdiftif Rtligiofis , uode vobis & veftrum cuilibet in foli^ 
dumtenore prxfentium prascipiendo mandamus, quattnus 
pnediAos Religiofos & eorum hiniil^ires res & bona ipforum 
defendatis^cuftodiatis.'& manuteheatisj Et quod Religiofi 
pneciidi nec eorum familiares ullo modo Leydam & exa^io- 
nesquascumque, veletiam aliqua pedagia de fuis propriis re« 
bus fblvere teneantur^Et quod eispro tranfitu^^?/^ publi* 
ori ifd ¥l»rDiA ^WPQQliQm) vel etiam pro flodificatione^* 
rxxtti vel gontium^ .fi de novo iierent, aliquid exigaturi prava 
•confuetudine non obftante^ fed liberi & libere eant &redeant^ 
& bqna eorum ducant & reducant, quocumque eisplacuerit,- 
praede^dSbrum nofirorum & noih^ Hberalitate fpeciali prac- 
lciriptkcdtagiudentesi prout faacc in pracf<^tibQs Uteriiplenius 
r _ .con- 

^mmmmm, i i ■ , • .-■ i ■ f , i ■■ , ■■■■ i u . ■ n i ■ ■ > i— ■ i ■■ i i i ■ ■ ■ ■ i ■ i ' i . ■ n * i ' , ,^ 

(b) Guicbdrdui'] immDnitatcm illam pcdsgti (de qua hkferiho) 
- -'• ' c^nctflh Otdmi; (^ annb ubo.' He cottfM&^GiUchar^ 

'' . di de Anthone^ejus fiUi, fub %iUo Raynaudl|^At€liiepUcopi 
t.iigdancii&. \ 



A 



CENTURIA IL : • £ 45 

continetur. loAiper volumus^ prxcipimus&mandamusy uc 
fupra) quatenus pnedtdam conceflionem per Nos hAzm^ Sc 
emnia, univerfa) & fingula praediAa iavtolabiiifier obfervetis^ 
Sc nihil in contrariotti bidmtj siec fiefi permittads, & adfnr 
pVadifta omnia facidida & impleoda alttr veftrum alterum 
non expedet. In quorum omnium robur Sc teftimonium ' 
Sigiilum prflcfentibus litteris juifimus appooendum. Datum 
oltimadie Maji, aono Domioi MGCGLIIL 

XXXIX. ; 

Frhilegitm HENRICI Imperatorts^ Monafie^ 

. rkSan3iB<nigniFf^uarienfis,ftyhfemi-Barl^ 

I Ex ArchiTo ejusdcm Abbatlie; - | 

lo NorakieSandae & iodividuaeTddoitatis» 

Hfi N R I G U S ) Dei gratia RMtani^um Impefator Augufliu. 1014, 
SicUt pro xdiBcatis locis San Aorum, ne a ftatuto fuo de- 
ficiant) noftrtim eft juvarfe. Ita pro «dificandis qoaerentiutai 
precesbeftignedebemus recipere, &utftabilitatis efte^um^cak 
piant , pia ioUicitudine procurare. Hujus rei gratia^ A Ah^ 
ii^WILELMUS (a) noftram clementiam adiit, petens 
quoddam Monafterium noftra authoritatecorroborari 9 fimol 
in loco, qui dici^urFrudhiaria^ ex pt^opria hxreditate fratrum 
t\asj Gotfredi, Nitardi atque Roberti, in honore Sanda: Dei 
Genitricis Mariae; , Sanftique Benigni Manyris conftTudum^ 
velut in Carta (b) judicatus a Gontardo Diacono, edita cdn- , 
tinetur, cujus precibus fufceptis priiis regali praeceptoconftp» 
mavimus. Dehinc ut ftabilitss permaneat, imperiali authori- 
tate corroboramus^ fub noflxa defenfione ^ ea ratione recepi- 

Hh 3 muS| 

(a) Akhfi If^Milmus^^tdVictt^zrx^^iBenigni Divionenfis ^ qui Mo- 
nafterii SAnRi Behigni Fruftuaricnns Fundator cxftititi uti jatn 
fupta diximus» ^ 

( b ) Cairts ] ^ quam rctnlitf nuoquam latis laudandus Dominoa Efi» 
fcofui Sdiutidrum. Cbronie. Hifi. Ptd. e. yj. 



245 BIBLIOTHPCiE SEBUSIAN^ 

muS) ut nuUus DuZ| MarchiOi Comes, magoa aut parva perfo- 
fia praeBitum monafterium inquictare, aut dee)usrebusinhis 
locis fubfcriptus aliquid audeat fubtrahere, a foffzBaibele/io, 
via, quae dicitur fiimari per transverfum Gerai^i & per GtUaria 
ttsqueflumen Orp, Sc mqucin Bedokdo, &in Amakne, usque 
in LofM vemla de una parte, usque in ToduUo , & fiuvius qui 
dicimr Padas, in bco qui dicitur Lahraria, de aliqua parte. 
fo(ra£4ri!^0/i?/?o^qu9edicimr via Sumariper transverfum ^lmiibr. 
nem^Sc per transverfumJ^^ usque Varifia fttperiorem,& usque 
vicum MancUionemJSc in prata Remoragia, & usquein RivariatSc 
usque fluvium Padum, & dealia ripa Pa£ usque in AJpra, qiiod 
cftinfine(j49izin^^i^^ &infine TeJcatia,8cin^ncLaierari£iin* 
firaiftosfineseft P^/jp/^mimr^cumCaftello&Capellaieftpratum 
Borfine^Sc ^nmvE^kigio fi Fornalk,8cVualdadeVulpiano,\XK{\xc 
ad finem fuperius didum } In Canavafio Urbianum cum Cafielk 
^ Capella, & fcrvisi& ancilUs ultra Padum in Gazingo, cum 
aliis rebus fuis pertinendis. Cum his autem confirmamut 
per hanc pracceptalem conftitutionera fc^pra dido Coenobio 
femper habenda omnia, quae habet, vel quat habere debet in 
hi$ fubterfcriptis Epifcopatibus , atque Comitatibus Iporienfi, 
Taurinenfi^Vercellenfi, Novarienfi, Mediolamnfi, Ticinenfi^Afienfi^ 
Aquenfiy Mkenfi, Mingaunenfi^ Saonenfi ^ Tardonenfii habeat 
& teneat quieto jure CafieUum Longobardorum cum omnibus 
fuis pertinentiis, & omniaprxdiaiUa &cortes, quas dcdit 0/- 
tho, qui& WUelmus Comes, filius Adalberti, Nepos Berengarii 
Rcgis, ipfolocoinfira fines Longobardiae, exhacrcditateparen* 
tum, & propinquorum fuorum. Statuimus etiam per hanc 
noftri pnecepti firmitatem ^ in perpctuum habendas omnes 
Terras illas, quas habere debet jam faspe nominatum Mona* 
fterium cx hxreditate Rokerti, (c) quondam Viri nobiliftimi, 
qui fuit genitor jamdifti Abbatis U^ilelms i fimul & ex haBre- 

ditate 

■^■- " ■ , - I ' ■ , 

' ic) Roberti J Wulpiani Comitis, qai Ardoini, Rcgislttliat, fi»tcr 
erat. 



CENTURIA IL H7 



ditace Eriherth filii Gezonk de Stolezanoy inter omnes fines & 
pertincnrias, il^rc^ztf cum cafis, Caflrts & Capellis fimul^ & 
quod iiabere debet , in AiifafahMamirmu Cykn^Serraloci^Sc 
inTerra quardicitur VarneraJcmyiWc Gravina^Scmtcmgnn^ 
de^quae fuit de Vameda} & in Gratinariaj & inJHwk^St mCelle^ 
& in Tupnojk in Mmtenajk in Fabricay & in Bredulo^ & in /ri7r« 
neUojScinGranafiojSc inRocca-forteJicm clufa qus dicitur/l^ii» 
i!a/c47^ & mRaciHj 8c in Laterole, in Garijka, in Cafiano^ & iti 
aUis fingulis locis infra Comitatum Bredolenfem, confirma^ 
muS) & prat&to M onafterio per hanc noftram przceptalem 
paginam» omnem iUam haerediutem & pofiefiionesjquac ex pa- 
terno & matemo jure debebantur Otberto, qui fuit filius Ge-^^ 
rardi&ffepoeOtiertiQomitiSf quifecithxredemfuamfandatn 
Ecdefiam FruSuarienfem^ quandoPater ejus^ & ipfe, relique^ 
runtmundumi dantes fe,^ omnia fua Deo £stdis Monachis, 
Cortes fcil. & Qdlellaqustquac pofitafui;itin Comitatibus^/^*^ 
fi, Aquenfij IMonenfiy^ Ebredonenfi, &q;aaefiieriint propria j^m^ 
didi Otbei^ti Comitis, cu}us filia fiut jff^n^^UxorGirardi^qub-! 
rum nomina notata in pnefenti pagina funt : Videlicet Ber^ 
gimafco, Bredunum^ Montebarnefium , Colomberium , CafieUum 
Aynaldi, Gorinam, Bofe, iMuris, Cadenanoy Barbarifcum» Calix, 
Criclariolap cum mancipiis utriusque fexus, & cum omnibua. 
aliis fibi riteperttneotibus rebus, pofiideat quieto jure, & tc- 
neat jam diduslocusomnia|~quacex haereditate Gorfredi 8cNi* 
teprdi fi-atram^ quiiadis Monachis haberedebent,,&inCorte, 
quae dicitur Cajale S.Evafii, fimul & montem rabiofimiylBtKn^ 
omnibus pertinentiis fuis, quam ex parte Girardihzhet^ 6c 
omnia illa praedia, quat dederant Manjredus (d) Marchio^ & 
Berta ejus Uxor, & fratres ejusdem Manjredi, ideft, Alticus 
JEpifcQpus, & Odd^ Comes^ & y^r^e^m/tf Confobrinus eorum'' 
in MatigOj in Scaxnafixio & in Gazinga, 8c in CorteRegia, 8cm 
Taurino Civitate, intus &foris, & fi quid aliud inveniri pot** > 

eft 



(d) MMfrtdus M^rfbio'} SQCufienfii. 



248 BIBLIOTHECiE SEBUSIANifi 

^ ■ ■ ■ . > ■ ^ 

eft in altis locis^ & fondis, &Ck>rtibus, dtterrisoftcrnoniseo- 
nim} ncc non Sc omnci tcfras illas, quas^vdcderunt Vgo Cle^ 
ricus & Mater cjus ^ & fratits cjus Anfelm Marchidnis filiij 
& WiklmtUy & Taprandus fratret fUii Marchionis OddonU^ id 
cft| in Orfingay in Maleriay & in Tridinoy in Comaley in Gme 
Oriolay & juxta mare in Comitatu Samenfi, in loco & ftmdo CeUe 
& Terrifio^ & in Infiila Regia ; & fi quid aliud ubi invciiiti pot- 
eft dc terra OfFcrfionis corum, & ca, qux dedit in Marigo qui« 
dam Milesy Alberiais nomibe, quando faftus cft Monachuti 
& tcrram quamfccit Ademarius cum Uxorc fua Berta in Rofi^ 
fihoy & ca quac fccit Onho de Sefiido in Palefiro. Conftitui- 
ttius quoquc&ftabiiimus pcr hocnoftrar confii^mationii pnt^ 
ccptum, ut Abbaspra^difti Monaftcrii libcramba(beatpotcfta« 
tem tencndi & ordinandi ccllas, quas jamhabct cx dona mi^ 
fericordias Dcr, ideft, Cettam Afienfemy Cellam Nevigenfim, 
CcUam in Qua^Untfiy Cellam in CavdUiaca, CcHam in Pademoy. 
ic fi quas alias X)cu>*dona>c dignatus fucrit, cutn omnibus pcr- 
tincntiis canlm , rcmbta 6mnium hominum contradidione 
Vcl mblcftia. Signum Domini H E N R I C I, Serenifiimi Cefa^ 
fisy atque inviBtJfimi Imperatoris Augufii. ^ HENRICUS. 
Cancellaritts y vice EDUARDI Epifeopi Arihicapellani rcco- 
pm7\ty'' Datumanho Dominic^ Incantafl W^ 
Anno Domini H E N R I C I ImperatorU Augufii Regis XIL 

■ 'XL . 

t)(m4tk MatUdis» Comitijpt NiruernenfiSy EccU/U 
^ fi-' Clumacenjl. 

Ex Camilario Monafttcii Gama«enflSk 

laaS. P^ M ATl L D IS, Comitifa Nivemenfis, omniburnotum 

*^facttnus,praefcntibu$& fiituris, quod Nos ob remcdium 

afiitnae nofl:nr,& H. (a) quondam Comitis Niverne<i<is,DdmiBi 

&Mmti nofliri, & AnteceiTorum noftronim, decfimus & con- 

_.... - - cefli- 

(a) H. Hcrv«i kilicet, de<iuo.plorarup«rius habuimut. 



CENTUKIA IL 249 



ceffimttf m ptmn & porpetuatn deemofyiiam Deo Sc Eccle- 
fic Cbttuacenji, & Beatii Marty rtbiis, Reverufne & Pmib (raav 
biii> qiii apud faadum Reverkmum, pro tempore memoran» 
mr, f^dquid )i9ii| AiGtgli » confiiecudinis & exadioob in bla« 
4o^ inpecuiiia^ in fo(!ameaaS| in carramencis^ in gallmis^ tii 
corveis^ in cdmuMndis fiye aliis coftumis^ & omnibus alab 
llibebamtis, vel faabere videbamuri vel Frxdeceflbres noftri 
lidMeranCt vd habere vifi foeranc in villa Je Cbavmmis,juxm 
Mmmrmidh & in bomioibus^usdem viUxproAnniverfariis 
fkoftris» inEcclefiadiiAi Bead £nimmrannuatim perpccuo £i^ 
cieodis. Salva tancum garda noftra^ quam in eadem vill» 
liabemus & recinemuSf tdlibus pr^rentibus litteris \ & figillo 
HoftKs Nobit Viduaeuftente.^<S!i«m^MiwJ^^ 

XLL 

Prsvilegium Leonts Papa^ Monaflerio San^i 
Mdurini Aga»nenfis. ' 

Ex Caftulftrio Agauncniu 

In nomine Dei aeterni & Salvatoris noftiqi Jefii CbriftL 

LEO9 (a) hamittinms fervus fervorum Dd, & in Apoftofici <^9» 
cutminis^arcfi^ non meritis propiiis , fed «therei clavigeri 
diorttmqoe Apoftoloram Prindpis, Petri^ divina opiculantc 
gracia fiibUmatuS) Dbminus nofter Jefiis Chriftus, ucaprimi 
pareotis piacuU cauuone humanom genus liberarec \ de ctt- 
lis adcerrasdefcendiC) &proprio fuo cruore redempcum B. 

Pecro 

-^ - ■- 

^a} />#] nonus fcilicet» «jui anno 1049. ckdas fiiit«&eoipfo 
aitno Concilium Mopmti^ convocavit» & eundo /Igdmsm per« 
tranfiit. Ideo hujus Bullae daca anni 1049. tfie dcbeti quadi« 
vis TRIT THEMIUS in ^m^. C6ncirti illim cdebrario^ 
nem & Alpium tianfitoiD ad tnnam 1050^ refeat, contra Mr* 
" liMmiOCALlFI&yijpAirirtt^ 
#4& Ecclef. 

l\ 



-1 



«^ BIBLiaTHlEt3lB SBffliSIANiE 

Pecro' parcendum cbmmifit i Quod myfiermmi fticceffioniii 

fcrie adNos usque^ quamvis indighoS) pervehir. Quaproi- 

pter oportet omnes Chrifiianos ad fandam Matrem Ec^le* 

fiam 8c ApoftoUcainSedemcbncurrere^ e0 mpdo ^ utijbftdl^ 

tor efFedtnm devotionis coofcquator, &pn&t«nftrt)^Qnb 

oracuHs in privilegtis latgiendis , nbn denegetur auxtthitHb 

CunAjs^ituruniverfaUsEcclefix filiis notum efle vdmrifis^ 

i]aia, dum in illius partibus orbis naufi-agantem Bcclefiam retd- 

«andaGalliastenderemus^adjeum locuni, cu! ^^MMMrii^^ 

men eft, pervenimus^ quem.pretiofi Martyfes Miaridtss, 9t 

ejiis commilitones,fuofanguiueprofuderant, uti tridudcom- 

«morati) quamquam patrociniis fandorum divitem locum^ & 

iVpoftolicis privilegiis decoratum^ onmi iMiieci thefjmit) ft 

beneficiorum plenitudine deftitutum, prout potoimtis^ ^oll^ 

folavimus , eorundemque Jvlartyrum fefta celebravimusi ibi 

ctiamadftantibusl^obis Pmv? Archidiacpno noftro^&^^^^srr^ 

<fo Lugdutierifi, & Hugone Vefunticenfi, ScFrUerico Genvenfi, 

& AymdneStduntaCi^ qdinunc eidcm praeeft Ecclefia?, relata 

cft Nobis, pracmJfiisreliquis luauofamifcriarumfarcina, illius 

loci Canonicis non illata, privllegii tamen aiithoritate ahte 

pfohibitai quod non liceret CanonicU infine vitapropria bomf^ 

^ifiriher^^.ne^jueviventilm de Ecclefiaflicis rekusyfraterpriemi 

'^.vollmment^^quidqtuimiirdinafv., Nos autcAi hujusmaH- 

j/ddtum facimus pitediAis Epifoopis, & maxime eidemfipifcch- 

po, y4y;{7mi» videlicet illi Praelato, iit Anperatori HENRICO 

mobisapudCohniam ohviaturo intiniarent, pracepimu^, quate- 

. im3ejus confilio & juvamine fedareraus ruinas tant^e violen- 

tiae, quefumnottibkmft-nmc, fcdmirl tatlei iWidita lac hTygra- 

'bili quefimonia miftratus praeflidlus irte puijtimus tm^^^ 

HENRICUS poftulavit aNobis, ut idem Mon^fterium 

^/Igaunmfium^ in fqupipfc 4ymo fub' Cationic<y«uiii' Rcgula 

, Abbas efle digri^ffitur , p.i;iyiilcgiftxdmiSedis Apoftolic« infu- 

iijiiecQrafemai^ic ^futiliaiiAa^^^^Oed aUthore prstfidemus, 

V * Ecclefia, 



CET^TURIA U • - . 25iV 



Ecclcfia^-conftitutum, pratteritorum Rcgum poft ftatuta & 
priviiegk«fOsdem MonQfteriiynaAriquGquePontiScatusifia-^^ 
nore c9orBaranut;i ut n^llo tempore corrumpercntur) m, 
netfuefuper Caiionicos ilks Fr^lam aliquis ^ fine eorum comnm- 
m cmfelia vel aled^ne^ nmtatur, neque ex communibus Ealefia 
rdmppofi c^ngrUam difpofimnem eqrum, quidquafu tradetur^ 
w^M^tffU^FrsikttivviokntiaJn eorum diripieiida hMpropria.te^ 
m^eprafitmfndo pravaUat X fed.omnia pririlegii authoritatei 
propm^ vd communia bona eprum decretis ordinentur» 
Etfiforte eorum aliquis praoccupattts ftserit mgrtey Jratres^ (^fi 
dfffit^miparentfis) iiaejus ^ona JEcflsfia, familia ^ pauperi^^ 
Imdifiribus^t, uAjmerint oporsere.yEtfxc Pradatus aliquis: 
poteftatem aliquam inibi exercendo, voceni Ixtitise eorunx 
perturbet, fub anathematis vinculo coUigamus : £t in Epir 
icopatu L4ufanenfi quandam Curtem, nomine Aurunumy 
quondam eis fublataip yiol^ntia PrjElatorum, reftituiinui, 
cum EcclGfiis & reliquis appenditiis, ut ad menfam fratrtini 
femper deferviat. Propterea, piis Francorum precibus aures 
accbmmodantes.^ prxdidti Monafterii congregauoni , divi- 
nis mandatis inhxrehti, fedisque Apoftolicx Regulam fer- 
vantis, per huju^i^r^^csptio^isjnoftrae a^thorj|atem) id quod 
opofcunt) f fFe£lu maftcipamus. Idfo cujuslibet Ecclefta^iar 
cerdotem in prxfatum Monaftefium vel in Ecclefjis., in ejui 
Curtibus fitis^ & ex Gbi datis eleemofynis ordinatis, nuUum 
Po^t^ciupi ^rioratm permittimushabitjinw, fed &illum, qyt 
Civitatem*$i?i/«?^i^Wjj*pfaenomine Valifiam^hdih\izx\t^ quamli- 
betditionemfcupoteftatem vindicarein ea^ aiithoritate Sedi/ 
Apoftolicac prohibemu^ i ita ut,nin a Praetato Ecclena^, vel a fra^ 
tribusinvitatus, necadMiftarum ibidem ce|eb^anda MyftenV 
^viispiaip pracfumajtaccedere, vel fuam dqminationem excrce* 
re, oecullaconclliabulapra^tendereyautdeeleemb^hisS Mo« 
nafterio cpUatis particjparc} nequc decimas,jllic a SiSi£ifmu7?do, 
velabaUiscoUatas, quisqpamjtentet aufefre, coquoafub tpi« 
: ,. ! , ,,,..., I;i 2^, -' rionc 



tSZ ' BIBLIOTHEC^ SHBUSIANf^ 

none AjK^ftoltci pnvikgtt confittuot, & inuHicutk cuntla^ fc* 
cundum conditorts ejus deMeria, pevmanerc^ ctm^ccmpori« 
bus confticuimus pcr hii}usnoftri Dccreri paginam,ai?qQeinter« 
dicimus omntbus PraeTultbusi vcl cu|ttscun^e dignitatishono^ 
repratdttis^rubanadiemaiisvincnloconftrtng;imus,qnicimifue 
ku}us feriem inftituttonis rubvcrtcrit^ vel tpfarum fcripmi*- 
rum fanAiones de dtmmiisacliiniasifb^mre pratdids;i quat » 
Regibus vd altis fidtlibus conftitotat fimt^ & prs&io Mona- 
fierio fub privilegiis indulfar^ quolibct modo vcl temporc vo» 
iuerit corrumperc JLeo^ Deo authorc itt hac ftrie privilo» 
gti ob amorcm Dei & lanflorum Martyrum honorem a me 
fedla, relegens fiibfcrtpfiy & Epifcopos hos fubcus adnolar» 
|ufii: PETRUS peccmr ju^us a Damino Papa Jkbfmpfi* 
GKEGORlUSpeccatorjujgii^aDamma Vapafuifiripfi. HUGO 
peccator jujfiis a Donnm Papa JiAJcripfi. H£RMANNU$ 
peccaforjufius: s Domim Papa fiibftripfL 

XLIL 

PonAtia Hu^nuy Ducis BurgmMii^ EcckJU ^ 

Clumacenfi» 
IkCiaradhrtoMoiidlcrii Quiicenlbte 

**?* jr\Uontam propter vitac pracfentis brevitatem>'& fticceden» 
V^ tium varietarem^ facile labitur amemoria, quod a mor^ 
taiibus geritur^ nifi literis fiierit annotatum» Ea^ propter iii 
Pei nomine Ego HUGO^ (z) Dux Burgundiit^ notum facio 
praefentibus & (tituris^ quod pro falutc mea & meorum^ & 
pro animabus Parentum & Anteceflbrum meorum, & pro. 
aninta Domtni Guichardide Kyon^ in emendationem damno* 
fum, quat intulit Ecctefiat Cluniacenfi^ dcdi^ & hac mea carta 
confirmavi Deo & Beatis Apoftolis Petro Sc Paulo^ & Ecclc^ 

Cae 



(a) Hug9\ terttus hujus nominis^ ciqus rogatu u%^> Mamsffe^ 
Umffnenfit EpiTcoptfs^ faaoc dooatioDem caDfirmavit^ 



CjBNTURIA It 2^ 



^ 



fiae Ckmacenfi^ de caQfeiifii .& voluiHacc filiorum mcioruiii 
Od^nk & Alexawhi, toiam ptirtSeiii meai». in vemUtiotiibas de 
{^iSKpM(b>iiitegre&{4ettarie^cumo 
ahsque ulk exceptkme^ 0cut Domiiiut UngMenfi^ 'J^fcofm 
akeram partem unquamplenittt vel 19>erius ha^uit^ cum li« 
bertadbm& confiietttdiDibm fiiisy Gve venditione$ intra Bur-- 
gmny five extra fiant, & iioc donum garentizahimus raemo* 
ratse ficdefise Cluniact^ Ego & hatredes mett Pom Domitmft 
lAA^wK (c) & conventus conce&ruac mihi miflam nnant 
. quoddianam Sc continuam pro toima Domins Girardide 
^ ^jfM>pmerattnfvaiar]ttm'e)u$', ideo quod incdietatem fix«^ 
]»a kxvfA reddimf pm eo (fodit & alteram medietatem pm 
tte ipfo. Teftet fimt Artaudm Sacrifta Ctuniacea^ qum 
demamirgtadmatimefrefentemimefivou Petrus de Ponfiol^ 
Berardus de Bofiro^ Robertus Ballo Monachi> & de Laicis 
Simon de Breton^i Bernardns Pnepofitus de CafldHone, & 
alti multx» ASum «mna aHncamat. Bbmm MCLXXXVIL 

XLIIL 
Donafso H^nis ds Calommte^ Eccle/k 

Ckmiadn 

Ex Caurtiilirio Cliimaceflit 

QUatalta temporum profimditatein obKvionem devocari 1149» 
pertimtfi:imus> prxl^nti fcripto memori«: pofterum 
^mmendare gaudemus. Notnmitaquefiat, qupdHUGO 
SeQdmmne (a) pro remedio animar fiia^ quidqnid itt viUt 
^Jjurciacaj (b) )ufte & injufte poflSdebat^ (ea noipine gaiH ^ 
daC) vel quoiibet alio titulo» Dco & Ecckfia? Qiaiia^enfi do« 

li ) navit^ 

(b) Caflellione] Aipra Sequaoam» 

(c) F] Hugo IV- Abbts Cluniaci. 

(a) CdlofMnte} volgo de ^Chdlmnant^ fifnilia totiiis Dombco^ 
Ptmcipatus olim antiquiffiina» 

(b) Zunidc^J^ l^f^t in duieni Flrovinaa» 



25^: BIBLIOTHECiB SlBflSIANifi 



na^k) cat:erac(ue ben^ficia, qus Aicardm deMontemerulof & 
^ Girbetgatotot cjtt«, &Fukaria Mater eorum, pro fiduieani- • 
n^BrAimifioriiM pidem Bccle(ia& Clunia^eatr oomi4efranvdo- * 
mvit &j^n<;pifit, qiridqui^videlicet i» viMa clpl>'»vi«fr<c) |>a4..r 
b^h^my&rtiMthm-d^^ C(Bt cum appeiidicmfuis,^& manfuni.^ 
de V^'^ cum appenditiis fuis. Hoc autem GuUebnay. (bror i 
pracdiAi Mugonis^^&^^o de Rodrtferio filiihejoi^ iBiid^vt^ \ 
iamtj& cbnfirmarunr) ^ihiiominus maotfeftum/fieri vblmj 
mus, quod prxdi^la Gotldlma, pro recpsie a^rna haiTcndaili 
diem obitUs^ Deo i& Giuniacenfi Ecdefiae dDuavit, quidquid > 
in vilia de Safes & in appenditiis ejus IiabdKitv.&. Oildn^m^ 
de iUem ctim appenditifs.£iis^ & manfanet/de i;rr^i«^ni#7 
cum appfcKdiciix fu^/>& mahfum de Morons^^Qdi ets. i|i vitat 
fiia pro oidto libris obligaverat^ ea videlicet padiisne^ ut, 
quingentos folidbs Hugoni Palatino pro debitis fijts & Hugmi^ 
de Ci9rAm(»ii/i?f6Ivendis, redderent, quodita biStMXSi eft- ^cir 
endiimArero eft, qaod praeditflus H^gQ dt RatfrtiQ^ ^anceqHaiA. 
hanc donationem in manu Domini Humberti^ Lugdunenfis 
Archiepifcopi, & praefentia ipHus Capitull laudare vellet, quem- 
admo^um fe iadurum promiferat, fex libras a prafata £ccle-> 
(ia CluniacenQ habuit, qutbus ihfceptis in manu Donnini 
Humbertiy praefati LugdUnenrfis Arehicpjrcopi, hoc donum, 
tifhil ibi fetinetis, laudavit & ciinceffltj & hatic Carcam Siw^ 
giiio Domini Arcliiepifcopi, & Sigillo Lugdunet^Hs Eccledae 
inuniripr^cepit. Hu)us rei teft^s{xxvit HeracIiusArcliidiaconus^ 
Idannes At^tiiptiesbyterde Maxitiiiaco, OdoArchipi«sbytcrdA 
Swidftina^Hftgo^eyalfcnSjWilciuius deChalauris,HDgo Pal^ti^ 
11US3 Hugo deSaxo, Raimondus de Molon^Petrus dc Vaflfaliaco^ 
Prior Montis-Bertrandii Guicfo de Marchia Monachus, &c* 
t^cJd anremliariirartriTrCapitulq Lugdunenfi; irti^^^gOTir^ 
Roorterio laudata& confirmata fit, teftes ILint MallCnui Dtfca- 



nus. 



(c) Ueransl Caftrum cft, non bfige a VillariQ Scbafianorum op- 



^ mj. ■ I ■■ I» III I — " ■ M I I II I 

nu%j Girmus Frxccntoi', Aymo de Rivoria^ Petrus dcBi)iix)nfe 
4c pturcs alih Hoc autemfaffum efi anm ab IncamMiom Lhf ' 
4HmhiCXLl^pidiffNnas:N<n)mtbKam ». :. *.. <"v j 

=-'-:'•' ' \'''' \' XLIV: , • ^ .. /-'''"' 
pbnaffo mttiUis Comittp Torm^^^ WcUJjk 

, ^ Cluniacenfi. .c / / 

Ex Cartulairio Monafterii Claniac 

CGo MATILDIS^ (a) Cottiitiffa Tornodori. Notum ficri "Sa. 

.Irkyolo *pi%^n^Vi^ :jS, futuris, mef: Capu:\ik>^ Ghiniaceflfi^^tV 
fior^ pr^fcntium perpctuo dedifTc & conceflKTc quartam par- 
temuniusvillse, qi^vocatur Hifs, qualn dfii^^^ Hugone^ Dute 
Burgundi2C,"j^»/« ^ voluntate bddonu & Akxandri filiorum 

^e^uAieM^ iicut ciontinetur in literii cjas dcrfi Ducii \{q^as 4> * ^^ * ^ 

ipfo inihi traditas ri^ff rvp) pro falutc znittix meas & animi<- 

-bus priedeceirorum mcoriim, & pro Annivei^fario meo,' quod 
Cluniacenfis Ecclcfia ipfo praccipue dono facere^epigtt ih 

^setcrnum. Donufti itaque fic a NdWs eft dilpofitum, ' qudS^ 
4|uamdiu vjxero, proventus villae nominats iri rcfcffiHfenc CIU- 
niacenfis Convcntus fcmel in anno expendeturj poft mor- 
tcm vcro meam, ih die Anniverfarii tnei/ proventus fimiliter 
Gonvcntus reparaAoni diftribufetur. Si vi^o AJlbnkci^i C/nnia^ 
eenfes denumtfiudvenderei vel invadiare'vofebantl dd^ominh 

folum meos pertmens, emptione vel vadid redire decrevffftUsy f$ 
vdumus, manente femper beneficio refeftiohis^^mtmorato 
Conventui deftinatx^ quia fi alique modo donum meum a 

* poteftate Monachorum exitum habere contingat^ venditionc 
fcilicct aut^adio, aurterr* in temm mutattanc, nihilomi- 

•iiusfnaneatredditus in refe(fti#nenl fupradii^am difppOtuS) 

CK quocumque modo res contirgat, quantlimdonum valet 

in rcddicii, tatttum prb rcfciflione fua Convcntur'fcmpcr re- 

' ' ' "■^ -^'- - •• ^ - ^ , ftitua^ 



..^ 



(a) M/tdiiSy Comitifd Tornodert\ cadem eft, «jui fuperiusCk)mi- 
lifla NiT^enfis difta cl^ 



1 

I 



1168. 



r^ BIBLIOTHBCiElSEinaSIAN^ 

«ihraMMr* Sicut cnitn perpeaiuiA eft antuveHarium, fic be^ 
«efiewm manere volumua in actemum. Huic ergo dorn^ 
tioni) ut firma fit&ftabiliS| litcraspra((enteSr^(igiUi noflTimti» 
nitas imprefiione appofuirnus. Cujus rei hi funt tifies: Ste- 
.pbaourde Moatc S-Joannif, Bemardus de Saiidon, Henrc* 
fius deSafTreS) Oliveriusde Quingy, Stephanus PriordcTro- 
ant & alii. A^um hoc ^fi amo vtrbi Incaffuni M C LXXXU^ 

XLV^ 
Immmkas Veiam^ GirarditComau MAUfiimeih 

Ex Ctftiiltda ejoidem Monal; 

EGo GIRARDUS, (a) Cmes mtifcimeftfU^w^rxmihfiS^ 
prxfentibus & fiituris, quod pro remedio anim« meac & 
Parentum meorumj confiderata religioiic Domus de Cajftr 
moy (b) & Oratorumt ibidem Domino fcFvientiumi parti- 
ceps fieri cupiens, donavi Dco & praedi(!bt Ecclefiae, ut| cq«i 
fratrcs monoratac Domusi jpr^ eminda fale ^ gUis fwk qsiMm- 
xutnque negotUs per terram meum tranfitum facientes, ab onmi 
£xaSume de ueterojlnt immunes, ne (cilicet in tota terra mea 
Vedsfgfa^ vel Leydas folvere coganmn Hanc autem dona- 
cionemi fadam io mzvMVtfredi (c) Abbatis, WiUlmm^\^% 
ineus laudavit, & cgo, rs^tum & firmilfimum permanere dc« 
fidcraaci icripturac commcndandum prxccpi^ & figilli noftil 
ccftimonio roboravl Tefies funt HumbcrtQs dc BcUojocOi 

Stc- 



(a) GprArdm\ alibi dicitttr etiam Vieoiic&fis ComeSi & Doauois 
Salinenfis, ejus ooininis primui. ^ 

(b) CMffknidl vulgo ChaflagoCf Monaftefium Ordinis Ciflfercieofis' 
apud Sebufianos» dc quo plura dedimus to Hift. Scbufiana* 

(c) Utfre£\ qui circa anniim iii^g. viyeba^ ad qcem hujus idt- 
munitatis data refcrri peteft» ^ - 



f 



CENTURIA II. 257 



Stcphanus dc Villars, Petrus de Pakule,(d) Colardus dcSala^ 
Ebrardus dcChavanncs &FuIgcrius Bruni Militcs. ^ 

XLVL 
DonathAjfmom, ComituGenevmJis^MorMfterh 

S. Ei^endi jfurenfis. 
Ex Archtvo ejttsdem MonafteriL 

In nominc fan^ Trinitads. 
CCjO AYM0| Dei gratia Cenevenfium Cmes$ cogitani I09^# 
*^cafum humanae fragilitatisi fimulquc pcrpchdcnS) quan« 
tum Ecdefiarum augmcntationcs faluti profint animarum> 
conccdo Ecdefis S. Eugendi, cui VencrabiUs Abbas Vnal^ 
dus prxciTc videtur, Alodos illos^ quos ab, ingcnuis ho« 
mmibus inpotefiate Seyfiiacenfi^ (a) Monachi pntfiitae Ec« 
dcfise liadcnus obtinucrunt, & a modo) d>tcnmri fimt» 
^b illis viddicct ingcnuisy qui dies cmjuetudinales^ quos cfle " 
^XSL tradunti & alia dqbita, cxceptis aratura bonum in cor« 
vata, & obfervationc placiti gcncralis confiictudinaliter mihi 
non dcbent j rctinemus autcm in hac concdfionci uty fi in 
tcrra, quam hujusmodi acquifitione prxfati Monachi obti* 

' nuerinti Rufticanus aliquis habitaty boves fiios incorvatamca 
cxhibeaty & in pladto genciali) vidnorum fiiorum more, (e« 
mct ipfiim pracrcntet. Ut* autem hxz noftra concdfio rata 
permaneat, ab Uxorc mea & filio meo eam laudafi faci<^, & 
tam (criptOi quam teftibuS| confirmari prscipio, %. Aymonis 

GomidSi S. Itnt (b) Uxoris ejus^ S^ Geraldi^ filii. cjus. 

XLVII. 

■ ■ ■ " >■■ ■ • 

(d) fttrm de PdUtde^ iUuftiis PalttdsnsB familjc, Varcmboniomm 

. Regdonim Comitumqiie Varafiorum capuL 
(d) Poitfidiel id e& JxuAsASdono. 

(b) lid] c familia Fuctoiaca» quippe qnz iMdomi^ Domini da 
FoMcijK^y & Tetberga filia erat. Carterum, lictt hac in carta 
nuUa anni defigmido repcciatur» nt ea erat (eculi incnrias at* 
tamcn annoChrifti 1090* icriptam fiiiflc AtoQtMtUHMldui^ Ab« 
4>as S. Eugcndi, qui donum reccDit, qui co temporc mebab 

Kk 



yj8 BIBLIOiriJEeiE SEBtlSIANiE 

— XLVIL ■' 

ComfcnHoms ^ Pa^a inter Efifcofum Cebennm^ 

^ • feniy i$ Difvnntm ae Gex. 

Ex MS. Codice rMim Gebennedbim. \ •' . . . . .' . ;, 

tt6n f TNiverfis prxreotcs titeras vifuris, vel audituris } Slmon dc 
\^ jfoinvillaj Dominus de Qcx> & lAoneta^ ejps uxor, falutem 
&titKiffam rci gcftit» ad omnium notitiam vol^mps pfij^e. 
ntrci qtfodi cum a>ntentio, Gve difcordia effet inter N«s 
ex una^rtCi & vcnecabilem patrcm, Dominum//mr/V//i^^ (a) 
Dei ^racia Qebcimenjfcm £pifcopum cx alteray (uper iis vidc« 
licfit, quod Njbs dicebamu^» Nos habere jus & )urisdidionem 
internt^ il/ffAi>r,.^(cit^et apud Sattniacunh Burdigum^ Vey- 
(i^it Finetump ,&, dicebajoajis Caftrum Pineti (b) adificatiuft • 
cfie m i^judUkun noftriun & Qtftri noftri ^i? G^;r^ five Do« 
nioi'CiwdQ»Caftrfi &^pas levatas ibidem fimilrter con> 
tra p% 9c .)wisdii%iant:m doivinii noftri de Gexj & ali]^ quz- 
ilam vendicabinws in priedi^is locis vel pertinentiis eoruri« 
dem. It^ ciiccbamus, yiflam de Avayfon debere effc de 
feudo noftroj, quam Pi^^verus dc Buffy^ DomiccUus Lugdunen- 
lis DioGoefis tcnebat in feudum a difto Epifcopo, 8c recogno- 
fcebat ab Epifcppo. //w .diccbamus Nos habcre jm (^ ju- 
risdiSionem^ banna, confuctuSnes ^ i$^ alia quacdam in ponte^ 
Gebennenfi & villa S. GervaJH^ &pertincntiis corundcm j Ex 
adverfo dicebat prxfatus Doniinus tfifcopus^ Nos teneri fibi ad 
bomagiunt faciendum pro foro Caftri noftri de Gex , quod tc- 
nebamus ab ipfo. irrnr petebat a Nobis fibi fieri emcndam 
de damniS) gravaminibiis & injuriis, pra^decefibribus fuis a 
praedeccfibribus noftris illatis. Tandem poft multas alter- 
catiolicsy mediante nobili A* Domina Foucigniaci^ Uxorc illn« 

ftris 

(a) Henricuni} five ut alibi legitar, /&mf»ar^ qui l(x Piiore Por* 
t;inim faAus cft Epifcapas GebenQchfis. 

(b) Pinetf] valgo jP/;i^j^^ Coftrum Epiftopi GeUmu 



CENTURIA 11. 2>-9 



ftris Viri, Domini Petri difSabaudia, fic fbit amiGabiliter coin« 
pontum inter Noi i pro Nobis & fttcccflbribus noftris , & pnfc« 
^tum Epifcopum pro (e&fuccefToribus iius} qtiodnos gtark^ , 
^quiete^ i$ ffontanea mlantate^ non coaQi^ nec dolo iftdu&i^nec 
tn aliquo circumventi, quittipfm (^ guerpimus pro Nobis & 
fucccflToribus noftris mefmrato Epifcopo ($ Jiiccefforibus fui^ 
Si quod jus, jurisdidionem , five banna^ aut confiietu- 
dinesi vel alia ufa^ia» feu alia qua^cumque fint, liabe« 
mus vel habere poflumps, vel nobis competant| vel com« 
petere poflunt aliqu^ modoin omnibus locis fuperius nom£r 
natis, & pertinentiis eomndem, (alvo jure quod habemut 
apud Burdignin^ videlicet in feudo, quod Nobiles dcFirJonajf 
tenent a NobiS| & (alva fidelitafaey qfia. tenemr tkobisStepha^ 
ma dc Bttrdignin MileS| &e)us fuccefibres; & falvo feudO| 
<|uod tenemus a Domino Petro deSabaudia Coniite'^ videliteb 
in viUa^de Bufdignin , z^ud Cho/ie cum pertinentiis 5 iquc 
quoad vniam S.GervaJti (uerunt liiriitatafc a loco, qui dicilldr 
jCbrm^m> lisque ad locum qui dickurLinaHj^ praefatae vilbc 
Gervefii, retinentes nobis aAergumHugonisdeGerdUideS.Get-^ 
nuifio cunii hominibus & pofteritate ipfius} ita quod di<ftus 
Epi(Qopus habeat in ipfos banna & jurisdidionan^ Gcuti ha« 
bet in aliquo de liominibus vills S.Gervafii^ (c) & recognq- 
fcimus-& confitemur^ Nos tenere.aprxfiitd Epifiopo in fetir 
dum^fcrum^Caflri de Gexj & tenemur Nos & fiicceflbres no« 
ftri pnfato Epifcopo & fuccefibribui e|us ^voforo JupratSffo, 
& ^xofeudo dcAvayfonj quod P^^^n/^prxdidus tenebat ^ 
codcm Epi(copo, dle quofeudo no&tum feudttm augmentavit. 
Itaque diftus Paganus teneatiur nobis, ficut tenebatur did» 
pqxxMioEpifcopo de dido feudo relbonderc Et nos didum 
Epiftopum a didto Pagano tn omnibus & per omnia fenrabi- 
mus indemneou Didus vero Epijcopus ptaecepit praefentibus 

Kk 2 ' literis 



(c) S. Gervajff] olim fuburbiuoii nonc pan Civitadi Gcneyciifii» 



V 



^if^ 



2S0 BIBLIOTHEGiE SEBUSIANA 

literis Pagano memorato, quod refpondeat de^diAo feudo^ 

ficut ei refpondcbat* Et nos pi^didlum homagium manuath- 

^ /^f.fecimus eidem Domino Epifcopo, citra jus alienum^ & 

falva fideUtate triumDominorum, v\d^tt\\\\jSkxi%DommPetri 

deSabaudioi KodulfiyComitis GebgmenJtSj (£ Ahhatis S.Eugendi. 

£t promittimus &obligamus nos faAuros& curaturos^ quod 

ibrores noilrpe & harredes eamm, rata & firma habebunt 

omnia fupradida, nec unquam per fe vcl aliuth yenire con- 

tfa prxdl<^a. Oiftus vero Epifcppus Nbbis dedit in pecunia 

numerata pro omnibuifupradidis, fi quod jus habebamus in 

<:isdem} CCLlibrasGebennenfeSi proquibus habebat.y^'/^!^;»! 

de Avayfon pignori Qbligatum; & Nos rcnunciantes exceptio-- 

mnonnumerat£pecuni^\. Kfec autem omi^a & fingula fupri 

difta Nos*$SfW(?», & Ko%'tioneta j, 8c didlus Epifiopusj juraraus 

)pxixSAio Su^cr Jati^a DeiEvangelia corporaliter {uramento^ 

jpro ^pbii^&nprtris hscredibusy&focccflbribus noftris firmi- 

ier att^o^erc 3c feryarc^ & nuUo tempore contra vinire, ^fe 

garentizafe'cbntra oQines^ & defcndere injudicio &extra. 

In ^cujus rei tcftimonium Nos ^xdiuiSimon ^ Uoneta^ uxor 

noftra, & diAus Dominus Epifcopus^ una cum figillo illuftris 

Dominae Apetis de Fouagnie\ & figillo Capituli Gcbchnenf^ 

^racfentcs litteras figillavimus, Tefies ad hoc vocati| Afmo 

SamftaGcbenfi.Ecclcfiaci Aymo, Decanus Anneffiadi Stc- 

jhanus de Roflcllione^ Caftellanus Caftri Infulat Gebennen- 

fis) Jacobus de Sergier, (d) Rodulfijs dcLivran, Milites & 

•plures alii. Datum f^a&um GehennU, annoDomini MCCLXL 

X KaU Maji. ' ^ 

: XLVIIL 

(d) Sergiet (f If^ron^ famiiitt oobiliflimc apud Gcfios f prisna 
. . quidcm eztin!£ta » multii «bkinc aaoisi alccra vero magna ciim 
iama fupcrftcs* . - 



CENPTURIA Ur - 20i 



XLVIIl 

CaftaGwlelmi f^Cirardiy ComitumMaiiscontiu 

' / • \ M''^^ /^^ Ecclejta^ Quniacenlt. ' . ^ 

EGo ^LELMUS, Viennenfit f$ Mmkctmenfis Cmes^ omnH iii$. 
bus notum faciOj praefentes Isteras inrpedqrtS) quod quas« 
damcompofitiofadafoitukdrf4r(3^UemViruihGIRARbU ^ . 
CmitenfMatmcmevfemy ScEcckfii^ Ckmkieenfinhyx hunc ma- 
^ixmiNommfip omnibmf^c. (a) Pollea, tempore protedente, 
orta eft querela inter mci Comitem Wilelmum, & Dominum 
G. (h) Abbatem Cluniacenfetn , €0 qued Cartam Comitis 
'Guerinij (c>^ Fltri^-ffleii ptene non ;&rvaverarii^ fe4;.quii . /x 
cpmpofitio intdrveheritf cartam Patris niei Iaudav{9.<oAcd5|; 
^ figilli fneiiniprtflSone fimunris Sc d^ caetero me firmiter. v 
Yervaterdih^ ^ik^dttti #eU^ne finnavL .f ro. emeadaArerfl 
eoruQj) in ^bnif MiqoeKtth cohtfa cartiuh» dodi £fi¥le(^ 
Ciuntacenfi' ih petpesiwffi' iJimuSfm J^bpteiam Mtiria m/i 
Ledimem^ ubiqulnque Moiiteias:&dimidiamprius hjtbebat^ 
'tam ex d6^atidne inc«| qisamia hgitima acquifitUMie^vit» 
^quod te hac dbfiikibne^flnfa,]qii&m.«3( hcfCi ^x)d ibideni 
prius^halk^batyintegram imA^^ Gatoo.jpoffidebit. Hiin^ 
atttem caldcriam landavii* concefl5| & pnefentis firripti patror 
cinio Monathis Cluftiacenfibus confirmavi^ practereapro fib> 
Itite tneacohcdfi^ ut Muiiiai quat fratres QuniaceaKs, v^ 
torum famuli per Tdrram meamy ad ncceffitates Gonyentos 
^Cluhiaii diAtirifaMt, a pedagiis meis liberiB(itamunesfint3 

Kh: 3 * &hanc 

'. (s) N0tmfif emnibui} illamcsrtapfapradedjmiisroiA/*».^, : 
(b) O.] Qeroldus, IHitriarcbk JerQ(bif fni^otisy qui fiiit AbbaiClxi- 

^c^ Guerim] mindum cft Aminticnus> i4co loco Gucridi repbhcnr 



2<^r _. BIBLIO^HteicM ^S^fiSasiANiE _ 

& hanc compofitionem me fi/miter rervaturum , juramenti 
^ ifl^om firmj^ir V Similiter egiQ^ GrraUu^ ^^vs Cofnidf^ fai^ 
tatn Avi 'Bcnac tnemonx, .Comids C. &taftam Patris liiil, 
Comids Wtlelmi^ fupradi^m iaii^avi,' Se (foncefli, & confir- 
mavi, & me kt¥^tas\xm bona fif^ fidadavi, fide prxftitacor* 
' poniIker,te(libus figiUaiioftrit. ASimatmffaHtilkCGX}fl, 
menfiy^mafu* j • - . •-^ 

. -'••:. .••■T..;':...rxiiLXi--.i .-■ ■ .. ... ..,-, 

^krunt Mmajierii ^.Mauritii Agaunenfif, 

ti96* r^,^t%T\\iUSIp^ctifmiJkrpuifmff^ P06$ 

V^. fiiiit mLEiLMQi:Aklmi£c€/^.S,,i^fHrltif Agauffenr 
/r« ^utqoe firatribos^tafti pndiettfibw, ^HafP ^ttw?si regult^ 
f ibud f«ibftitaeii£s iiipop«tiimi(, :-CamfifBliij ^,ciivajiii,j|( 
ltegi«dbuftiv<vfidis£ccl[^9 Kfietbimtii4ii»t.|!r9\^ntU^ 
^tne dtfpofitioniSyiffiiiBf^^ vfi qtiMidepgftulaa»»' a Nobi% 
^ae adiuiriooem EcddEiataimf cniaeaoCt,.f!etetitium defidc- 
inis deifieiitei: CDttveiiit «*iu J c£<tjtdpre, i^^ram vot^.fflSsS^ 
tirofe^emeco»{flore. •■:£a>profairv<iil<a8il in Pmip<;^. ^jij» 
WftHs )afl!isrpa^olafikmifcus(«Maitw.Atin«^^ SltJj^i^u- 
T^m Setkfiimi «fuaB4ulist& pfapri^tati4/6QatiiFi^..Q(re i^- 
gnofcitw; i^ qua fiseundtun .fib^ Atiguflioi t egvlaon App- 
ftolicam vium gfcrentety (ttvniQ «acaos:^ii|fiio^5. ad «Kffnp{f|r 
i^decefidram iaioflroront -fclicis-. xtmtatsxpfiVi-^bifiiiunt^t 
AUxaitdmt)fi^hnkRommwnmho^ia!^Qmi\ A(l^plica}t.fe# 
priyilftgio conamunimus, ftatuentes, ut quascumque pofles^- 
fidfies, quzcamque bona eadem Ecdefia io praefeiiti»«m 
julle & canohice poflidet > Mit'4a ftiiamm cooceffioti^ QoO'* 
itificuth, latgitio)ieR«gum ^l Efriiicipam,. oblatiOta^ fidelivun, 
feualiis.juftis^modis,praeftanteDomino^ poteritis adtpifci, 
'&liaa Vobis Vdfaisqub fuccefloribas illibata permanditft. In 

- ' ■ quibus 



/ 



CBNTl*RrfA'rti.Ma 3 ' «^ 



tqoibnsiitx^propruf duximiue^piriinetKki.v/gcid^i^if. l^ocuj^ 
ipfimt fo qup praefi^ BcckSa Rt^ eili ^uj^ <?innibH« pfrrci- 

-ciasdjem E^clefiaeS. J^uritii Gt» rpn(« |^$(||i,!«waiMbiii adjB^r 
«leGam & Hofpita^c jpertinentilH^, .^cfjjsgotn .^. JTo^/ ^ 
Smmmrfi» Ca) c.um japppodiitns ruisy.<;kr^<$^ jbiy«/ar ^wggep^, 
l\vat in cpdcip.(:aftiip;.Cta cft,.4: /«*<T!^«»W:l«»m yiWff i &• 
clcfiam. de ^<««^^;, cuip «p|^ii4^i^, fwd'.ft:^l|?%W7ic 
Mi^ongf0COx(hy jcum app^dj^ijs fuis» Ec^l^fiam 4e:;^^^y« 
<um appenditiis fuis ; .Ecdeigb^ S. ,I^^4fSi4e::T«w»fafy, 
ctim appcAtUuis .f»i&5 .Mefi?iW<ie4ffi3ri*<#>v(j^)!*fi|n/«f*. 
liQnditiis fujsi . |i«(;l56»n».4fr./^<#<rj5. W .<^ppenjiifiiii»>fHif } 
Bcclenam de..4/^i Milt«e v«f;atur^M^i3i^j, cuini appfiii^- 
«iis fui$;-iBcc}e(iafti :4e Qfi!?»/» cotn .appi^dtkus fuisi Ef^lcs- 
fom de Orf/)0)?<?^<7>€iim app.Q^it|b9 .jEcdje(j<wi ^ 0<?>^]«^ C<D 
«oAi appe«di|iis fiiisi ^ccWftast^e ?k9fnf«sism^^yvi^' 
tiis ; £ccle6a.w 4fijVmft^J Bc^iefiamii^^^^fifwy qiiWt^M?p«- 
ditiis fiiisj 0rima-ver(h, »kf(mfin^im,, cmfier4ttmes AltA- 
rium fiu Bafitifarunif ardifiafimes Ckrmri/m, qt^ ^facr»s Orr ' 
tlines fufrmtpramotjefld^^ 4J^cefimfifQ^iatisEpy^(^x^A^ 
deoiCathoUcus Bififif, ^ gmtijim a^oe: como^atuonem Ap<^ 
ftolicn: fedis \ab^iiiif\^i^^ea.vo^itgrstit d abffue pravitfite alir 
tfm vQltteru «w^/^^^^-alioqitin^liceat yobui, quemcunquc aia- 
2neritiii> CathoUcunn aifire, Aptifiitcm, ^tiaoi atquccom- 

' ■ ; T -. - ',.....' .. .oiunifl^' 

•f • • '■ . i' ■■ - ■ ■ • ,■ — : •; . , ;■ — — ^' 

(a) £f»«w«r9} Qppijam Ducatiis fiutgucdiac, .ya.Igo Semoc «n 
Brionnois. 

(b) Af4fofigi4to2 vnfgo Maflbngi^, non Idnge ab Agaunenfi Mo- 
nafterio;' ' . ' .^ 

(c) ' T*eBl} viiTgoQi h>sfti i licas'^ uitiAifM in Docfltn Auguffae'» 
- - cuiimttiinetMoii$P(wixia», kp€(itS.'Bernard(lidas, ^uoad 

Taientafieafes itur.; 
{i) Cb«txi abOppido$.Mauritii]nilIiariotaotnmdiAani* 



2<J4 BIBUOtHfeCiE SEBUSIANiE 

munionem fedis Apoftolicae habentem, qui nimirum noftni 
fultus authoritate^ vobis, quod poftulatur, impendat. Prae*- 
ttr ea debitam libertatem a pntdeceflforibus noftrisy Roma- 
nis^ Poifti6cibus, eidem Eccle(ise noftrae conceflam^ Nos iu* 
thoritate Apoftolica nihilominus confirmavimus, «i^ vHelicet 
Ecckfia ifjky eum tt/Uii adeampenineniihfu, filummodo Roma^ 
« m Pontificijii Jidyeffa, nec aUcui omnino quamlibet dominatuh 
^ nem autexaSumem kt eisdem hcis liceat exercere. Sancimus 

* edam^ ut hullufln eisy nifi regularem mtamprofejfusy Candni« 
cus aliquando fubrogetur, aut qualibet aftutia intnidatun 
Obeunte vero te nuncejusdem ioci Abbate^vel tuorum qno'» 

* rumlibet (ucceflbrumy nullm ibi qualibetfiAreptumie aftutiafeu 
violentia praponatury nifiquem fratres commmu confenfu^ vel 
jratrum pars amfihi fmoris , ficundum Dei fmorem, f$ B. Ath 
gufiini regulam providerint eKgendum. Eleftus autem a Roma^ 
no Pomifice^ vela q$§ocumque malucrit Catholico Epifiopo^y mu^ 

' nut benediSionis accipiat. Decemimus ergo, ut nulii omnin<» 
*Hominunf liceat, prarfatamEcdefiam temere perturbatre, aut 
ejus poflfeifiones auferre, vel ablatas rednere, minuere, feu 
quibuslibet vexationibus fatigare, (ed omnia integra confer- 
irentac) pro quorum gubematione & fuftentatione concefia 
iTunt, Ufibus omnibus profuturat falva (edis Apoftolicx audio- 
ritate. Si qua igitur in futurum Ecclefiaftica fecularisve. 
perfona hanc noftrac conftimtlonls piginam.iciens, :contra 
eam temere venire tentaverit> 2. ^.commonita, nifi reatum 
fuufn congrua fatisfadione contraxerit) poteftatis honoris- 

3ue fui dignltate careat, r.eumquere dlvino judido exiftere; 
e perpetrata iniquitate Cognofcat, & a facratiflimo corpore 
& fanguine Dei & Domini Redemptoris noftri JEfu Chrifti 
allena fiat^ atque in extremo examine divinse ultioni fubja* 
ceat> cunftis autemeidem loco jnra fua fovantibusiitpax 
Domini noftri JEfu Chrifti , quatenus & hic frudum bonac 
a^onis percipiat^ & apud diftriAum judicem pnemia actemae 

pacis 



* CENTURIA !r. x6s 

pacisinvenian Amen. Amen. Amen. Ego Cekftmwy Catho» 
cae Ecdefix Epifcopus, fubfignavi; Ego A/iinus, Albanenfis 
Epi(copus. Ego OSavimtUy Hoftienfis & Velitrehfis Epifco- 
pus. Ego Petruiy Partuenjts & SandaB Ruffina? Epifcopus. 
Ego MeUar, Saniftorum Jotonis &Pauii Presb^er Cardinalis, 
tftttU Pammachii. Ego ^omnesy tic. S. Clementis Cardina- 
lis. Ego Guida, Preibyter Cardinaitf , Sandae Marisc trtns 
T^berim titl Cab'xtir Ego Rugo, Presbyter Cardinalis S. 
Martini tit. Equiti* Ego Sofff'edu$, Pesbyter Cardinalisi tit. 

' SanAzPraxedis. Ego Fed. tit S. Marcelli^ Presbyter Cardina- 
lis. Ego Gregorius, SanAac Marixirt Aqutro DiaoHittsCar- 
dinalis. Ego Gregorius, tit. S. Georgii ad vdum aureum IMa- 
con. Cardinalis. Ego Lotbanus^ S S. Sergii & Bachi Diacon. 
Cardinalis. Ego Nicolausj SanAac Mariat in Aquiro DiacosL 

^ Cardinalis, ^ £go Nicolaus^ Sandae Mariae in CofnMdin Dia^ 
con. Cardinalis. ; Ego Boto^ S. Theodori Diaconi Ciirdinalis. 
'tiatumLatefam^permanum CbntiiSanffa Lucias inOrMDia- 

' coniCafdihalisi^ DominiPapaCdmerariiyKaLAfrilisIndiSi.XIV. 
htcamationk Domtnica awm MCXCVL Pmtificatusvero Do^ 

-mim Cekfiim Papa IIL Anno V. SigiB infcriptio. S. P^trus^ ^. 
taukts petfice grejfus nieo^ infemitistuis^ 

■ L. ■■ 
Carts Rapnufidf, Comkit S, Effdiii fro Ecclefia 

Clt4nMeipfi 

"tx CmuUrio Monafterii danlacenits.'' 

GMnibus, pr«fentibu$ &fiituris, notuai fit, quod Egd «i^^- 
RAIMUNDUS, (a) Comes S. ^^«fi#, cognofco & 
coafiteor, S. Satumini villami anodium 8c pr6ptietatcm cffe 
Beati Petri Clmiacen/isi Cpd propter amicltiam, qiiamMona- 

• chi 



( a) JUimmtbu Cmes S. ^ulii] qui pofteap>ines Tholofic, fiiit 
Alfonti i. Thoio£uu Cemius fiUqv 

Ll 



1 



KS^ BlBLIOTHECifi SEBUSIANit 

chi evga tnc habebant, .& ut per meam dcfenGonem,^ villa 
ip(a in ccmmercio viahtium.magis augeri po(Hc , (latjukniu;^ 
quosdam novos redditus mihi & Gbi infra viUam inviccm acci- 
piendos^ & ne unquam ab alio variari pofiit , hac definitio- 
ne ftatummcft^ ut in Fedatko, qmdper aquam acciptur, du4f' 
fortes erunt mea, tertn ilb^um, in mmibtu nan ufaticuy qu£fer 
terramacdpimttwr^ taminfraviUamfwmimfraB<mas, . (b; ijljtus. 
. «iite, medietas erit mea, iS medietai ilhrmn in quintallp y iS i^ 
tardaj f$ in leda, de mercato medietas 'erit meaj (^ medktas illo- 
rum^ excepta ledalumbormn ^ linguarunhf^ excepta Ifda Ubtfi- 
rum,fi mmumfru3ufmx qni ad /extorium mn vadunt, qwp 
propria ej^ Ahnacborum, de hahitamibusm vHla, focuin videlicet 
.ibi faciemibm, f^ forrtaticam donantibm^ nec per me, nec per 
ineos aliquam un(|uam juftitiam habeboi^ fi /ntcr extraneos 
/orfia! iiwrit ii^v^Ua } n)cdie<as jul^itic ccic mfa, i& medTet^ 
/Mi^Vt)m^^\im^t^\Vi^^ & ajiqi^m Jubii^^^ 

. yitlaB contcntio fu^rit, de kabitmore-n\iUam cgo juJlUtiam kt- 
feebo. Juftiti» vero y qus de extento muidata fuerit^ raedSa 
nobttcrit) in oAo fext^ii » de Salc ^ . quos ia Salinis acciperc 
^j^enti.Iircmoainibus confu^tudmibus^ quas.de rsfttbus» qiiar 
. per aquam vcnicint^ aq;ip,ei;c Mcnt x ,^uae fui^t; decimat,^ & ^« 
bemacuta^ & transverfaria, & ih remo, queindc tinbquoque 
navigagio vendho accipiunr, ego partemnonhabebo^fedpro* 
pria& ttuta: itlqtoixi^ilcuiovines dll c^h;n t^ditus^ ft^ai g]^« 
ciquitushabere A)lent,^*^ift^^aA^ Vi^a ipfa^ exceptis iis, quar 
fijpr2rdiximus.ab ornm yi mea^ & meor^m* & nfatico xlein^ 
(^ lib^ra pcnnarieSrt, utnecego^ necullui unquam,(k jtieisi 
iliquid infra vitlaro y .*vtl infra Boiias vilfat invrrare vef arccfc-c 
ijjodk j fi qilid arccndum^ Vei fuftifican Ajm in vilk & infra 
^ JBottasvifl* fperif^ non niliptt^ diiium Prrdris/vcfDccalii' . 
jpfius Kifonaftcrri fiai, cjUifa ip(i hott Coficefferant, 8c laochVcrotac 
mihi ia prar<&!ta Viftla ea;^ quat fupradixi^ qt^ anteceffove» 

ItMlr 



^^b) M^nof} id eft, liinit0^i 



t*m» 4 .iwl» I lii»i»« 



CENTURIA !L 267 



tnei, ncc ego habucran^ antev 'Prxterea ego concedo illis& 
laudo, fi nufulma^y i^fnercat^ omniacomitiercia, in quibds lu- 
crari & negotiari poHinti nnndlnasautem nominatim & ex- 
prefle promitto eisy Sc laudo a prima die Pafchz, usque ad dt- 
cm Jpvjs poft.odavas Pafchx^ ^ ut venientes ad nundinas^ Iji 
a^ mercata^ fecure veniant, & redeant^ Quicunque vero ini 
viUa S. Satumim manferit, vel domura ibihabuerit, vd indo- 
mo locata focum fecerit, & famiiia eorum, omnes iftiabii^' 
ikoj &juftitija mei, & meorumliberierunti mercatum^quod 
afid^uitus in Villa S. Saturnini die Jovis fiatutum eft, & ex 
dono Ilegii Francix confirmatum» Nos eodem die Jovis, in 
|)erpetuumtenendiim laudamus & confirmamus dePedaticO| 
quod per aquam^ ut fupra didum eft, accipitur de parteMo» 
nachpramy in unoquoque inno XX. folidos Ba)uIomeoper« 
Iblveht. StiitutQAi Ho^ eft ita ad tenehduth in perpetuum a 
tne & a mds, amo ai IncOrnat. Domini MCLXI V. regnantt 
pomino meo L U D Q VICO , Francoruni Rege , in frafentia (S 
feftimonio ipforum, qui ifiterfiierunt ^ Ego videlicet, %aymun^ 
Vkr Cbihes, qui hbi ftatui & l^siidavi^ &*Belmoiidtis de Ufes, 
'Wilelmm de Saibran6,{c) Conftabularius, PetrusdcCadaroflfe, 
Petrus Prior de CadarofTa^ Petrus deRemolini| fiertrandus db 
^BalneoIiSy Hugo de Portu & aliL 



tl i LI- 



■^MMi*^ 



(«) AA^am] Epiftaiamiaa|ifttadLiidpviaiinJiim6teiii»Frai|- 
coniiB Bs^nn, coiitra. MdgQtii QMjnfwit qu*». hab<car apud 

Quantum autem ad &ArM»dm familiam ipcdac^ ea eft Kobi- 
lifltma, & inter Uluftces Gomitan» ProviDciai antfi)uiflima» 

' qnippe qucfi Oxesri dt SskrdMArum Comitit. aMokoria glo- 
riafar, bi in Comitum Fftdtktricn^im .hu «Mtwnaoio «(cita 

. ivtif .q««4Ac.gill«tUi^«B^m,dciaffillicpoteQtiafflaper. 

tedeoout. 



2 6ii . BIBLI0THEC^-5^.PilSIANi6 

LL ..-.-.-. 

Pa(Sa inter AhhAtem Cluniacenfem, ^Raj^m" 

duniil^arbona.Ducem f^ CothiteirtTholofanum, ' • 
Ex Cartniario Moiufteru. 

t 

ifloi. /^Voniam mottalium vita brevis.i &: viventium labilis tft 
V^ memoriai ne vitio fragiliutis humanx veritas occMlte- 
tuTi^quxinter homines plerumque^ pro bono pacis adl^ 
funtiContemptipnis occailonem gencrentvmpribus ellTeceT 
ptum & meritO|,ut quaememoriam dcfideranti (criptura^ mi; 
Qiftefio.perpetuo valeant &perdurent. Inde efti quod no^ 
tsitnfieri votumjjs omqi|>us homihibusi tam prxfentibusy 
quam futurif , qupd anm ak Ipcarnatione Domni MCCII. Kaf. 
- ^niL ^g?tfraf5P ^fJ^Qi (;^),bumi|is CluniacenfiH^ Ahha$^ 

CQ4^ & VPJijijmWip^^ &. VOp 

hxami^R^V^i^ af/BraWQ> "PrjQr^kS, Siaturnm, i$ Conventuf 
ipjm Moiufftprii, p(^r me » & per omnes fucceflbres meos, xtl 
remunerauonem o^fequiorum^ qua; Monafterio npftroi &: 
ineiifibris, q|us ate recepi0e conficemuri ^ in fpem(uturQ« 
nimi quas tc collaturum' pr omittisi iloho & in perpe tuum feu- 
dum trado tibi| RAYMUN DO| (b) Dei gratia Duci Narr 
bon^e^ Comiti TholofanOi Marcbioni ProvincikyZC omnibus fuc«* 
cefToribustuisilocum idoneumad conftruendum^ pef^ci* 
eidum tibi Falathtni in Villa S\Satumini^ in eo videlicetloco^ 
in quo turrim ardificare mce^rasi tali conditionei utGngulis 
anmsi p r o i il o & pra aliisi quar rihi concedimusi tinnm Mara^ 
toiinum^ (c> donc8|iioiiiine cpttfiiii Abbati &£cdei«Clunia- 
cen(i| quihta diepoft>4^feha} qucttiescunqut tamen ilfum 
Priori 1 Satuminii Cquieuncjue ttle feerit ) folveris , yel folvi 

' fccc- 

(a) iUgigy h}ii\os QMoinis V. Ab^ Chmiafju 

{h) ItaymimJo^ ejfts^OUmittitVLM.' ;»- i) v.!. . 
(c) Mardhothnm^ Specits eft «atf^fteinoocMFlKfpMiari forteca 
qtt« Maravcdis dicitur. 



CENTURJA M. , ,, • 260 

fccerisj Abbaci Cluniaci eum folviijreintelligeos ; ^ cimenex^ 
negligentiai veloblivione, pcr bietinium > vel triennium , vet 
tcmpora Iqngiora folutus non fuerit^ res propter hoc m com* 
iniflf«m n^n cadet^ fci, A^rahtinui tnnis lin^uHs exigetur^ 
Prstcrea ip dptno Sl^S^tutnim fingul» a deb^is accipc-) 
re CC •••««• taqienequitandbus, pro terrac conuietudine^ 
p^rtip) velperaliumi quemvolueris, a feftivitate & Mjchaclist 
usqueadfeftivitatetn ^ Martini, quem fi tibi vel Bailjivo tuo 
tqrfae illius pblatMm coram^trituiii ^ qu^ probis homi* 
i^bushojusvUtapy velBaju^twiS| fi a^f(|ns^u fiieris, accipere 
noluerit^ proilkhacceptuireputabitur^ verumtameniquahdo* 
Ba|uhutaus w4^^^;97 Vjclletaccipere) &fit tot enuitaturasnoii 
lMb94(f, f$qi^Qij(s(n)if9 ^uittntibus CCjc^ fuis equitaturis^ 
ftonlij^fWHB^^ffl^m^ dbhare te* 

«flbwri /gttX?^p^BCfPt & vinum^ 
itti ^ei 8c tcmpori oppomtnum. Et Egq j^, Dei gratia iDux 
ifarh^n^i Qmfs Tb$lpJ2mus^Manbi0Srw omnia vera 

fff^ con^ttQv^fy C9gpp(cienspropter h6c hominium tibi fed 
Hn^^x Dei safiqj^tfniacenji Abhatij&, in bona fide mea te 
reapiens, promitto tibi^ & Monafterio Clutiiaci omnia, quac 
in Inftramento cotitinentur Patrit mei> quod faiftum Kiit inter 
G. Priorem £ Saturtiiiii & J(. Patrem nicntpf me bon^ fide per^ 
pttno: oiWervathrutnr'^ hifirumenti atdemtene^inc V- (iy 
Ad hWc ftatuo, utfuceeflofes ttetj&bbatibus fuccedentibus 
femper mumo Ctfmite vel Abbateidemfaciant& promittant, 
quodi^tibjr&dk»hic& promitto^ & cgo fi dibi fcipiervixero^ 
ji^ tdcfn faciam^cccfrorit ycIfuccefroribustuisY it^^zme^f 
J^P^1^^9S^^^h^.Uf^^H^ Tepr^tmMnfmf^redetiet, 

W^Ji^f^Ji^il m^hjfe^^jCHUgMe interra meapojftmifi hU of- 
^tfrereJoc^ ^ tewjMre comfetentf ji^promitto f$ tibi, quoddh hac 
dki if[\f^pt(^4^j^ouc(^^ luribusSLSaturninitiihilac* 

:^ui|^,4Wo^nfeBifc^^^^ ^WftP^^ 1«;%»^^ & GQnyewuu^p 

(d) /ffr(yfXhabctttriopt«c^eot]capttc«. '" ^" ^ 



170 . .^.mUOTHECie iSEBUSIANiE 



IpcorumilloruflDi fed pernMas, iota^ resEcdefiacCluttitceAfis 
Monafterii bona fide defendaiti & promovebo. ASa funt 
b£c omnia apudS. Saturnmum^ in Ecdefia majori, fcilicet S« Pe« 
ttx^pr^fentihusi^tonfintiehtibm Germano ^ Camerario Ottniac 
Simdnei Camhellano. Qfrardb 'Notafio Domifii AbbtttSi Jbati* 
he de pey viers , & Mattiho Socits Domihi Abbatit , Geratdo 
Abbate Curlatenfi, &RaygmoridoPrioreS.Saturnini| G. Prio» 
re Rompontisi & RoftahnodeSalve Priore AndufiX| &Ro(bn« 
no de Attdufia, j^iofe de V^nrtdi Priore de Roferiisi Berntrdo 
lieGallerrtaPrioredeRions, PetroPriorc dcAhcone, Hugone 
iie Seuflci & tbto Conventu S. SaturainL frafintibus Audc^ 
bertode Nonisi Judice, & A^eflbre Comitis in CaftroBeUii 
cardi, Raymundo Oaufiridi VicartbidcPitemis/Petre^Oid^ 
yannetio &Geruneulo9 Scriptoribm DbtoiihiCofflitisV^tt&r 
Vidoiejusdem BajulolhVilla&Sihifnfhi^R^if^m^ 
(lii Vivaldo Bruho dcT bolpfaV ^ meBugone, Noiario Dommi 
R.CmitU V^ohjani^ qui mimdUoRv^ilelmiJudicisejusdem 
& Canceliarii fcripfi) & (ignum hieum «ppofuf. & l^o R^ 
Wi/elmusj jfudexiS CahceUfttins pominiComitkThokfanhpte^ 
fem imirfuif^Jiibfcripfi. - * ■' - •' ' ! ' >' 

Qmctffio uimdikhC^m^i^^^^ 

-^ " y. ^{HmdmttA.: j.. .r. ,.. . : ;.;\ 

Bx Ardiivto ^xudemMDmfteiik/ . . ' 

^ In nomine Pafiis, &:Filii, & SpiritotSahftiy ^men. : 
U5^ piGoAMEDEUS, GebejmenfiiComes^^xligtm^z^ 

'^ volens Ecclefiaht Abundantiar, con^atahi iit honoro B. 

Virginis Maria?, pro animabusahtecdTorum meomhi , fcilicfec 

Paoris mei 4y^<^^^9 ^^tcis meae /ir^, & Pf!^/f9fi f^^ 

^ MatiUisy Uxoris nieat, &proTemiffionepecca<:onmi meorum, 

^atqtie pro incolunum^^^fffionimf hwefrui^^*fK^m| («> & 

' ^ ^ ^ . ' ' ' . . \ Amedeis 

. (a) irilHms} quiPatri«Cbmitatuti«ndveniffa(*€flit. / 



CENTURIA IL . ., ,271 

Amedjh O^) doQo pratdidlxEccIefisef & Servitoribqs ejas boca 
fide in per.pctuunri poifide.re concedo urum& pafcua^/lris p^« 
coribus pro&cura, pertbtam illam partetnmei pdaiiiatusy 
quas ex hac parte Khbdani flumine continetun Hanc zix^ 
tem donationem eleemofynat atque' conceflionem bona fi4e 
(eci) in manu Reverendinimi Conranguinei meijt pomifti 
\Bocardii ipfius Ecclellat Abbatis, tam ipfi, quam fucce/roribu» 
*e)us» NuIIus icaque hominum, heque Pafioresy iieque pe« 
^cora eorum^ de caetero inquietare vet tnoleftare audeaty 
qupniam hanc eleemorynam, prout melius potui| bona' ficie 
(cfi> ^ ia Qarta fcribi, tfc tefiibui corrpborarj^ meoaw Jigillo nftf^ 
' niripraupi^ \ Wiklmtu ^c TJahgiacd rtftii> Ajrraq ht A&iio 
teftis, WileTmui d6 Crufilia tcftis, >etrus,'de Villfera tt^U^ 
Guichardus de Alingio (c) teftis, ' Ugo Chatboldas teftti^ itivLo 
ab Incarnau Douiipi MC Lin. IndiS. l Epaff. IV. 

Omfcfitio interEcblefiam Clmiac. ^ Jfe^rif«- 

nivMr GroJlmn^ Branceduni Ddminma* ^ 

, / ExCaitdasipMeiMiffcriiCI^ 

EQo^J^ti/o^ Om^* (a) n^focum iacio '^4» 

, pr«feo(ibii« & fpturisi quoid coofirdvcr£b> quae erat inter - 

'';^ a) AMtiiil pamilDi <y Cct, i qti6 D^fiaSie d< Gbt» ^dfifaf li^ 

r?:-r » i^cji^^fteu^it LwfletadtGe^ Sh»om Joto? ilkna -Dbnii^o 

•"'"^ ^4* Matfwy ifuptt. *' ^' "' • ' '•' • -^ 

(c) BmUhdftthu ie Mnghi] JBngkPm ftraiffai tlifgo ^«^^ i|Aid 

Cliablafibs^ optiniK aots, & (fcufc dtra afiintiii Dttcatos Cba* 

. blafii ^ tefuq» eiMqi • SnJbwiiat famtiitrom iik)Ufi«n . ai^iliqiii»* 

. , .fiii}»^^ fi#l^yl)d5iiHi ^^ «Qitits. ciKuoJtniiiy.Maidtio^es 

Couired^ GcmiHs Z4ii^j ^ BarM<s Larrit^iU^ geooc Ac ;sc« 

lys pto j^rtnape A: ftopoblica fcfictter ^ gcMrofe g^flos cisk 

V /os [jrotufil. * * 



L-M^ 



\ 



'l^Z ^. BIBLIOTHECiE SEBUSIAN^ . 

' Ecclefiam Cluniacenjem & Jojferannnm Grojjkm, tne^.tnediante 
' & praefente concordata e(l la hunc modum : videlicet, quod, 
^ i^\i({mdL ^ojfn-annm reclamabat, & li quid habebat, vel ha« 
\ bere julle vel injafte poterat, in domo & villa, & inParochia^ 
rcilicet tam m hominibus & in mulieribuf de S. Hippolito, 
quatri telk-rit, vineis, pratisi pafcuis, nemoribus, aquis & aliis 
terragiis de,$. Hippoh'to, yel honiines vel mulicres de Parro* 
' chia S/Hippoiiti, ^cclcfix Cluniacenfi libere & absque uUa ^^ 
retehtionequittayit, ut neque cuftodiam (ive gardam, neque 
juftitiam minimam vel majorem, neque aliquid omnino i^i 
haheat, vel habirfe, vcl reclarnare yaleat ipfe^ vel aliquishac- 
redum, vel ruccefroruthfiioruml ; Confenus eft idem /^j^- - 
ranhuif quod in Grangia de Serciaco,tc ingagnagio, & domi^ 
iiicata ejusdem grangias nihilomoindhabebat velreclamabatt 
vel haliere vel reclamare poterat, ficut de S. Hippolito di^um 
cfti tommomminoquittanfii, litneque ipfe L vel homines^ 
. yd (oto^drM q^fiu&afi^d ibrrcfcla%are valeaht| vel haB^e 
. conceflSc, 8c di&as h nt in viila'& domo S*. Uippoiiti liceat 
Ecclefift Cluniacenfi| yel mqnire yel baftire forteriam fecun- 
dum voluntatem fuam,' vel illailk francam facere, vel qiMtttt 
voluerit aflTociare. '^iOe ^lottiinibus vero, qui apud S^ Hipj^-' 
^itum pro JoiTeratiiiGrfe tiMetxt; ftatuhiin eft^ per ipfiimT^& 
' per Ecclefiam Cluniacenfetn, ut infra feftivitatis S. Michaelit 
feftum, de ViUa S. I^p^liti^ ic^t toiiemetius lEcclefiae Clii» 
. niac lexeantt & quidquid ab ipfa Ecclefia (^ITutiiac. tenebanti 
liberum Ecclefiae remanebity umeii de «dificiis domorum, 
quae in praedido loco fecerant, )uxta arbitrtum Domini Ar^ 
duini Loffgre^ &Domini Humbern de Brejfe & Durami Prioris 
de S. MdrcettOi & Rainaldi Decaai Cluniac. a^imationem re- 
' dpient five valorem, & illa akdifieia Ecclefix remanebunt, vel 
fi maluerint, acdificia deportabunt. De aliii vero hothini* 
t)», qupi didus I. reclamabat, de quibus erit contentus, ia 
bona eijt inquifidone didorum quatuor, yideUcet Arduint 

Lpn- 



CENTURIA IL 275 



Longre, Humberti dc Breflc, D^ Prioris & Marcelli, & R. Dc- 
caniClpniac. qui de illis jurati (ideliter inquirent, & fa<fia in- 
quintione fideliter termtnabunt. Illi autem^ quos I. elTe di« 
xerit, ficut de aliis diftum eft| de diAo loco exhibuit. Hoc 
autem fteri debet & terminari usque ad feftum B. Michae- 
lis^ quod (i infralllum terminuthnon exierint) Monachis ex- 
pellere eos non licebit, prius quam non exierint, neque illos, 
neque alios ibi L vel haeredes vel rucceflbres ipfius habere po« 
terunt, vel tenere. Si autem apud S. Hippolitum EccleHa 
Cluniac. villam francam fecerit, bonlines L ibi non poterunt 
retinere. Similiter didus ^opramus homincs didac Ec- 
clefide ubilibet poGtos ulio unquam tempore non poterit re« 
tinere. Haec omnia L concefl[it-& juramento firmavit, de« 
ditqueile firmiter tenendoCluniac EcclcCix ^dejujfores 0.(b) 
Pucem Btirgundiae, Wilelmum^ Macirconenfeni & Viennen- 
fem Comitem,,£5* Walterum Dominum de Vignorrjr^ & eos- 
dem Ecclefia fidcjuflbres loflreranno donavit. Ego vcro ad 
prccesCluniac. Ecclefiac& Jofleranni utcrque pro altero fi- 
dejuifi, & has Itteras patentes utrisque conceHi, tenetur idcm 
JolTerannus bona fide per juramentum Hteras RegU Francia ' 
patentes fuper hoc EccleJuB Cluniac. 4are^ & Ecclefia fimiliter 
eidem} I. tcnetur quoque dare Ecdefias Cluniac. & ipfa ei li- 
teras 0. Ducis Burgundiac & B. ComitiCTae Cabiloncnfis, & 
WilelmiDovcixnx dc Vignbrry & Archiepifcopi LugdunenGS| 
& Matifconenfis & Cabilonenfis Epifcoporum> qui illum, qui 
contra hacc unquam venerit^ debent usque ad fatisBaflioncm 
ej^communicarc, & terram ipfius interdicere^ & Joflerannus 
homagium in Capituio fecit^ & ibidem fidelitatem juravit» 
Ecclefia vero Cluniaci pro bona pacis deditJolTcranno mille 
libras Divionenfes, & de damnis & injuriis, quae ipfi Eccle- 
fix vel hominibus fiiis didus L velfui| intuleranti quittavit 

& ab- 



(b) 0] id eft Odoncm. 

Mffl 



374 BIBLIOTHECiE SEBUSIAKiG 

& abfolvi^. Si qua: vero danina vel injurias Ecclefiai vel villa 
, Clumaci, vcl aliquid de Ecdetia vel villa L vel fratribus vel 
^ auxtliatoribus fuis, usque hodie intuleraty omnia quittave- 
runt, nec ab Ecclefia, vel villa Cluniaci> vel homiaibuS) vel 
auxiliatoribusv corura , hac occafione aliquid poterunt exi- 
gerci nec Ecclefia vel villa Cluniac. ab L vel fuis^ EcckfiaClur 
niaicenfis ipfum L tanquam hominem fuum, & ipfe Ecclefi^ 
am tanquam Dominam fuam debet cuftodire. Haec omnia 
fupradidta fratres didi FoCTeranni B. f^ IL (c) & Soror eo-. 
rum) & Mater^ (d) & Dominus Dalmatlm de Lufiaco coqccs* 
ierunt|laudaverunt)&fervaturos)uramento firmaverunt} ut 
neque ipfi, ncc aliquis hxredum, vel fuccefibrum fuorum^ 
contra bxc valeat venire. Ego autem W. Comes Matifco* 
neqfis & Viennenfis, de prxdidis fervandis, me fidejuflbreoi 
perpetuo obligavk Ego autem \lf^alterius, Domious de Vi« 
gnorry, ad inftantiam Jofieranni Gro(fi| Nepotis mci, figil- 
lum meum in teftimonium huic cartx appofui, & de fuper* 
fcriptis firmiter tenendis me fidejuflbrem obligavL Ahum 
iYiibiy iS in Capitulo\Ecclefi£ Clumac. anno grati^s MCCXIV» 
Menje: Aprili. 

LIV. 

Fa^a interGirmwn> Abbatem InfuU Barbar^ ^ 

Stephanum Dominum de Villars^ 
Ex Cartalario Eccldi^ Infuls Barbars. 

>>y<^ F TNiverfis prarfentes literas infpcauris, STEPHANUS de 
^ VILL ARS (a) falutcm & notittam rei geftac. Ad nctitiam 

. • . . . ; veftra m 

(c). S. &' H.'] BerDardum videiicet a BrMciduno^ Epi(copani, poft* 

ca ^inque EccleCarucn » qui obiit it34..&Ueiiricttma i^/^^Afw 

iiduno.tliQmitium de Uxclles. 
{$) Mater] cujus notticn proprium ignoratur: crat autcm GuHel- 

roi, Comitis Cabilonenfis, filia. 
(a) Stepb^nui derin^$\ mtcr SobnfiaM Provind» anti^uosPro^ 

ccres facilc prtmi»« 



C^NTURIA ri. 27^ 



veftram volutnus pervenire, quod Noi accipimus in feudutn 
a Domin0 Girino Abbatc, & ab EccleGa InfuLe Barbara^ qnid- 
qoid jiiris vel ufagit habebamus, poffidebamus, detinebamus» 
vel quafi,*vel alius nominc noftro: Omne Pedefticum,^^ 
Roccatailiiap (b) & li quid in eodem Caftro^;^ vel forte in ejus 
appenditiis) fcilicet Fontanis, & in Parochia ipdus habebati 
quas omnia fupra didla noftri erant juris & allodii, & termi- 
natur diftridus a partc Vimiaci (c) jn prato Boil/at, citra Pon- 
'tem Bertrandi, in collc fuperiori ab ortu Splis, a parte de 
Chane tcrminatur cum Rivo de Sathonajy in pede Montis de 
Cravept, & pro iis omnibus fecimus homagium dido Abbati 
& Ecclelic praedidkae, & Nos & noftri^ qui ]pro tempore fuc- 
rimus, tam hseredes quam fucccftbres debemus, & pro iis 
omnibus ftcimus homagium dido Abbati, & fucceftbribus 
ejus facerc tcnemur^ & etiam quandocunque & qualitcrcun- 
que Abbas in dida Ecclefia^ vel did^us Dominus vel fuccelTo- 
res in rebus fupradidis mutabuntur; volumus, quod pra^di- 
Aum homagium recognofcatur, & fingulis mutaxiohibus rc- 
novetur, &adhoc Nos & noftros fucceObres obligavimuS| 
& volumus, quod ad hoc in ^erpctuum teneantur, & etiam 
pronrifimus pro Nobis & nollris omne confilium & auxili- 
um in omnibus negotiis fuis Nos& fucccfibrcs pro poffc no« 
ftro pneftaturos di&o Domino Abbati, hoc nomine Ecclefiae 
fuae ftipulantii & a Nobis obligationem recipicnti. D\&m% 
vcroDominusAbbas^confiderans devotionem&afFeiftionem, 
qUarn in receptione ipfius feudi erga ipfum &. Ecclefiam la- 
fulae Barbarac feceramus, dedit Nobis centum libras Fortium 
Lugdtinenjiimh de quibus confitemur Nobis fuiflc plenarie fa« 

Mm 2 tisfa- 

^b) RoccatdiUia\ vulgo/!^ri&f/4ii?/iryCaftnimadArarimia territorio 
Lugdunenfi. 

(c) Vimidcil vttlgo Vknif oppidiun Lvgduacnfis fro.vinds ad" 
Axmsu 



27<5 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE 

tisfadum. Renunciantes in hocfaQo exceptioni non numerate 
pecunia fj non habita, (^ omni leguin f^ Canonum auxilio^ fuper 
hoc NobU competenti vel competituro. ' Praeterea confitemur) in 
receptione illius feodi machinationem vel fraudeqn ex parte 
di(fli Domini Abbatis vel Ecclenz Infulx Barbarae non inter- 
' venitTe, imo noftra fpontanea voiuntate, (ine aliquo pad|o & 
convcntione, m^/w»miftrus feodi feciflej & renunciamut 
in hoc fa3o errori tam juris^ quamfaQi; prxterea dedimus& 
cohceflimut io eleemofynam dido Abbati & EcdeHx Inful»- 
Barbarz, quod ipfi poilinc acquirere feoda noftra quomo- 
dolibct, qiiaecumquc fint,& ubicumque finr, & etiam-jam ac- 
quifita,-& ea <iuae.acquifierint, donavimus, conccflimus & 
confirmavimus in Alhdium ejusdemj omnes autem res fii- 
pradidas confitemur, Nos nomine Abbatis & Ecclefix Infulx 
Barbars poflidere, & ab his caufam poflcflionis habere, & 
pmnia fiipradida Nos tadis Sacrofandis Evangeliis juravi- 
mus, in omnibusi^ pcr omnla ihviolabiliter obfervare, & 
de caetero contra pcr Nos vcl per alios nomine aliquo non 
venirc j Et fi quis contraveniret, Nos opponercinus, & Ecde- 
fiam pro poflc neftro defenraremus. In cujus rei teftimo- 
nium pratfentcs literas dedimus, noftri munimine roboratas. 
Datum inMo Monajierio 14, Kal Novembrif» armo Domiui 
MCL 

LV. 

ConceJJio Uldrici de VtUars, Decam iMgdunenJis, 

Monaflerio Cafanite, 

& Cutnkrio ejusdem Monafteni. 

Abinnoir74. /^UICHARDUS, Dei gratia Lugdunenfis Archiepifiopui^ Apo- 

S^xir/'*" ^^Mc^fidis Legatus, omnibus in perpetuum. Quonwm 

/ * ea, quas gefta fimt, pcr decurfijm temporis & oblivione mcn,- 

tis, ni fcripto mandentur, cito cadunt a mcmoria. Ea pro- 

pter notum fieri volumus tam pneTentibus, quam fiitiuis, prz- 



CENTURIA n. 277 



jentcm cartulam inrpeduris, quod ULDRICUS de VILLA- 
RliS, (a) Lngdunenfis Decanm y dcdit pcr manum noftram 
proremedio animae fuac & antccefTorum fuorum, ncc non 
!& ppfterorumy fraMbus de Ooaffania^ ufum pafcuorum per 
totam terram fuam, fcilicet pcr terram qux appcUatur 
Meriay (b) per terram quac appellatur Breffia, ubicum- 
que ipfc dominium habebat, jure perpetuo pofliden- 
dum. Hanc autem donationem. laudaverunt Alardm^ fra- 
ter prstdii^ Uldrici, & alter Uldricus filius Alardi^ & promi* 
ferunt bona fidc manutenerc) ad quorum preces pracfen* 
tem cartam (igilli noftri muniminc & authoritatc confirma- ^ 
mus. Tejies fqnt PetriUy TarentafienGs Archiepifcopus, ad . 
cujuspreces hacc donatio fadla fuit. Utfredus Abbas, qut 
hdc donum recepit. Stephanus Ccllarius S. Sulpitii. Ay- 
fflo dc Caftellione, Pontius dc Varego Monachi. Bcrardus 
dc Loycs. Pctrus dc Palude, Militcs. Hoc autem faHum 
fuit in Camera noflra a$ud Lugdunum, fciRcet in Camera, qu£ 
appeUatur Camera Cifiercii. 

Mm i LVL 



(a) UUricui de ViUars] ex eadem Villariorum famtfia, de qua in 
praecedcnd capitc mendo habetur, Ulrip Domim de Villart 
fiiius. 

(b) Meria] vicus cft m Reverfimonte di Surdnum fluvium, qui o« 
lim ad Dominos de Villars perdnebat. 

Qaamvis haec conceflio fine dte &: confule fit, nthilominus 
collatis temporibusy quibus Guichardut ArcHiepifcopus Lu* 
- gduni federe cceptt, Petrut Tarcntafienfis» & Utfiredus Cafla- 
niae primus Abbas vii^ebant, iliam (criptam fuiflc aut anno 
1174* 1175. ^^i 1^7^* indubitanter aflero, ut jam in noftra IS* 
fiorU Sehupana Bart.j.fuh finem annotayit . 



278 BIBLIOTHECi E SEBUSIANjE 

___ — — ^ — 

Frfvilegium JBeatricit^Comitiffi Cabilonenfist 

Monajierio Cluniacenfi. 
Ex Cartulafio, ejasdem Monafteoi, 

fii^ CCiant tam pofieri^quam prz(enteS)quod ego BE ATRIX, 
^ Comitijfa Cabihnenfisy pro (alute animac mex^ & anteceiTo-* 
rum meorum, Deo&EccIefixCluniacenfi in perpetuam elee- 
mofynam contulij ut monetaiz) Cluntacenfis per univerfam 
~ terram meam a modo cun-at y nec alia de aetf^ro foffit currere , 
moneiaibii excepta in przpofitura me^ Cabilonenli, &;hoc 
ih perpetuum pacifice teriendum juramento przilico firmavL 
Hoc etiam mecum' juraverunt ^iww Milites^ Bernardus dc 
Chaumont^ Renaudus Oalmatius, Hugo Dominus de Digo- 
fiia^ Rodulfus de Marnie^ Durannus de Roduns, PraepoGtus 
de Charroles, & plures alii. Si vero (quod abfit) contigeritt 
quod tponeta Cluniaceniis tantum ponderef^ kge priorefi^at^ 
quod marcha argenti minus duos fiflidos valeatj quam tempore 
umcefitonk mcde valeba$> fuccejfores mei juramentum pradilsium t 
fervare non tenentur. Erat autem tunc temporis y^i^n^/^ Clu-^ 
fikcenfis, videlicet XIL denarii, fecundum legalem probatio- 
nem, in pondere argenti V. denariorum & oboli, &cupisVL 
denarioriim & oboli. Ut autem hxc mea conceflio perpe* 
tuum robur obtineat, cartam Sigilli mei munimine robora- 
. vi. A&um anno grati^ M CC Xll. 
' LVIL 

(a) Nulla alia dc caula privilegium illud hoc in operc locum oki- , 
ncre dcbcrc judicavi, nifi ut conftarct, Ecdejiam CUiniacenfem 
elmjus cudendd fnonetA bAbuifft. Qood multis Ecdcfiis Gal- 
liae regni in prifcis feculis conimune eratj fcd hodic, mutatis 
moribusi ad folum Principcm fiipremum fpcdat, obfoletis & 
rcjedis omnibus privilcgiis & confuctudinibtts cootrariis. 



J 



CENTURIA II. 279 



LVIL 

Comfofitio inter Carthufiam PortarumyQ^ 

Triorem Yhimontis. 

UNiverfis , prxfentes literas infpeduris ^ frater B. (a) homi« li^ 
lis Prior de Fortts & ejusdem loci Conventus Carthn- ' 

^ fienijs Ordinisy falutem in Domino. Univerfirati veft^ 
nomm facimus, qiiod, cum difcordia verteretur inter Nos & ^ 

Piiorem de Vnimont^ Cluniacehfis Ordinis, fuper quibusdam 
Terris, diccbat didus Prior de Ynimont ad Domum de BuU 
hencbe pertinere s c contrario Nobis aflerentibusy quod ad 
Domum de Portis pertinerc debebant. Tandcm ita cpnve* 
nimus ad tnvtccm) quod didta querela, five res, dequibus 
difcordia erat tnter Tio%yper medium partirentur , f^ partithrie 
*fa&ai/he divifione, ponerentur termini^ in quibtts dividetur qui^ 
Met pars, five portioyunicuique domui ajfignatay ne pojfet inpofie^ 
rumfiiper his inter diSas domos difiordia Jisboriri y quam com* 

. 'pofitionem, dtvifionem, & terminorum pofitionem, proinic* 
timus bona fide , Nos pro Nobis & ordine noftro in perp€* 
tuum inviolabititer fervaturos. In cujus rei refiimonium Si- 
giilum nofi:rum przfentibus liceiis duximus apponendum* 
ASum anm Domini M CC XXXIX. die Mmuriipofi translati(h 
nm B.BenediSi. 

LVIIL 

(a) Bulhmbe'] hodie dicittrr U Burbanche^ in Dioecefi BeUicenfi^ 
viculos eft, non longe a Roffilionis Bugejii oppido» ubi erat 
Trioratus Ordinis Clunia^enns, ^ui unltus (uit Prioratui Thtmon^ 
tis^ antiquitus autem Bulbenchiac Prioratus ab Abbatia SdviniA^ 
rejv/Tdependebat; juzta donatloncmi quamqclidam Bugtpenfes 
Nobiles Sdvimacenjis Monaftcrii, Iterio Abbati ftceranr^ ttvor 
pore ]R^/Ar^Burgun<Hae Regis ', ut dixi in JE^i^m^r ;yi^r4 j^^ 
fana^ dtrHdaf. S4vmia$^ 



280 BlBLlOTHECiG SEBUSIAN/E 

LVIII. 
Carta Humberti Dommi MontulupeUiy pro 

Abbate InfuU Barluirje. 
Ex Cartulario Ecclcfi» Infulae Barbarc. 

lajy. TTUMBERTUS, DQrntnm Montislupellu Omnibusprx- 
JtJ. fentcs litteras infpcduris, falutcm in Domino & noti- 
tiam rei ge(lx« Univerfitati veflrx notum fieri volumus, 
quod Nos obligavimus > tradimus & a(fignamus Venerabili W. 
Abbati & Ecclefiac Infuk Barbane^ omncs illos redditus & pro- 
vcntus, videlicet quidquid juris vcl ufagii habcbamus^ poflS- 
dcbamus , vel quafi , vcl alius nomine noftro in Efchais^) 8c 
in manfo de Ijiudoens^ fito apud Miribellum^ & quidquid ha- 
bebamus apud Avanci (b) & in tota Parochia, & apud SatO" 
fiay (c) & in Parochia, &apud Montemlupellum, omnia pra« 
ta noftra, & omnes'vincas noftras, & quartum vinearum, & 
molendinum, & battoria, & bannum vini in Augufto) & fer- 
.vitium, fiveccnfumdenariorum Montislupelli, quoddebq- 
pius factrc valcf c quingentas libras fortium in TattiU Montis- 
. lupeWh & apud Bayno^ (d) vineam noftram & pratum* Hapc 
omnia tradidimus & a(fignavimus ad folutionem XI. millc 
fblidorum fortium, di Ao Abbati & Ecclefiae faciendam, quatn 
fummam pecuniac ipfi Abbati&Ecclcfiae confitemur ^os dc- 
^ : ' ; bere, 

* (a) E/cBdif} Lacus cft in Scbufiana Provincia, noi» loDg< a Montii- 
lupcUi oppido. ^ , 

(b) Jpanci] vulgo Avanda ^ yicvis cft propc oppidum MiribcIH, 
cujus fit mentio in Legenda S«Domitiani. 

(c) Satonay^ Caftrum cft Scbufia^i tribus milliaribus a l^ugduno 

diftans. 

(d) Bayn§'\ vicus cft juxta Miribellum. Pafium iihid Hitmbertuit 
Dorriinus MontislupcUi» Petri a Montclupcllo fiiius, appro- 
bavit, menfc Aprili, I25tf« 



V CISNTURIA IL > i§i 

bere, videlicet C libras fortium, quas de novo Nobis accdm- 
modavicAbbas, & alias quadringentas quinouaginta libras 
fortium, quas ingageria noftra dicfta Ecclefia habebat, ficiit 
in inftrumento fuper hoc fafto & figillato, & eidem Abbati 
a Nobis tradito pleniui continetur, de qua tota pecunia no- 
his numeratione & folutione reali fuiflfe plcnaric fatisfaftum« 
Hujusautempecunisefolutio, fcilicet undecim millefblido- 
rum fortiuni de didis redditibus & proventibus, debet fieri 
eidem Abbati & Ecdefiae, talibus terminis: fdlicet fingulis 
annis, usquead quinque annos plene completos CX. librse 
, de Talliis, & U de aliisredditibuS| termino competenti^v uc 
fic qutnque annis plene completis folutione etiam XL mille 
folidorum fortium hoc modo fada^ res & redditus fupradidi 
ad no3 redire valeanc abfolute; quod autem ifta fojutip ple* 
ne & pacifice, & fine omni impedidiento debeat fieri) t^os & 
P^/m filiusnofter,ta(^iscorporaliter SacrofanAis EvangeliiS| 
juravimus, quod in redditibus aifignatis nihil per nos vel per 
alios, quos prohiberepoffimus, mutabimus^ minuemu$,vel 
ufurpabimus, nec capiepius, imoabomni calumniatore & 
infeftatore modis omnibus defendemus , & quod nullo mo« 
do, nuHo cempore, nuUa ratione feu occafione, contra illani 
fblutionem veniemusi nec alius arte noftra vel ingenio^ope^* 
re vpl confiliO) nec dicemus nec faciemus, quo minus dida 
folutio poflit libere fieri terminis prattaxatis} & ad majorem 
rei fecuritatem fidcjufibres & obfides juratos dedimus, de pa- 
ce & de pa6bs fupcrius didis obfervandis> &de mendd fuffi» 
cientit fi quid contra male fuerit attentatum, Abbate memo- 
raco nomine ^Ecclefiae & fucceflbrum fuorum hoc ftipulante 
&recipiente) videlicet eosdem qui fupraproximo inftrumen- 
tO| &eodemfereordinej omnesautemfupradiAiomniafu* 
pradifta taAis corporaliter Sacrofandis Evangeliis iden^ ju- 
rjjverunti Mtm amo ffratM MCGXXXVa menfeMajo. 

Nn . LIX- 



28» BIBLIOTHJgCife SEBUSIANiE 

' LIX- 

Fa^um facis inter Ecclejiam Cluniacenfem^ (S^ ; 

Dominam Brancedunu 

Ex Carculario Monafteril CluoitconCf. 

Ab Aimo C|C!ant omnts, ad quo$ prafcns fcriptum pcrvcncrit, quod| 
id^^^* ^ cum intcr Cluniaccnfcm Ecclcfiam & cjusdcm vilfce Bur- 
%2i%. gcnfcs cx una partc, & Dminam de Brancione, ( a) & filiof 
cjus,atquchomii^cs fuos&coadjutorcs tx altcfa, diflcnfib or« 
ta fuiflct) rcformata tatidcm pacc intcr cosdcm, mcdianti^ 
bus Vcncrabili Epifcopo Cabiloncnfi, R. - • - & NobiU, 
DominaB. Comitifla Cabiloncn(i| nc fucccffionc tcmporis 
rcs ipfa a mcmoria bominum labcrctur > de voluntatc utrius- 
que partis proc&ffit, ut modus pacis prsefcnti pagina notarc* 
tur. Contigit itaquc, quod Burgcnfcs Cluniaci proptcr inju- 
rias multas & immenfas, a fiKis pra^fatae Dominx & homini- 
bus fuis atque coadjutoribus, Ecclcfiae Cluniaccnfi & mcm*^ 
bris cjus atqucBurgenfibus irrogatas,ad Cafirum deBrancion&i 
& ad Cafirum^ Nantvny &'ad villam ie Chajfangtaco armata 
manu & valida defccndcrunt, in quibusdam locis & fibi ad« 
jaccntibus mala plurima perpetrarunt. ?Dc damnis igitur 
utriusque partis ftiitcotnpofitum talt ino'do: In primis Do^ 
mina de Brancione ad pacem fupjer his Tcnichs cum Ecclefia 
Cluniaccnfi & Burgenfibus, deterisque membris cjusdcm Ec« 
dcGae in propria perfot^a juravit in manu Domini R. Cabilo- 
ncnfis, paccm a fc & fuis omnibus erga eandem Ecclefiam 8c 
omnes fuos inviolabiliter obfcrvandam. Juravit ctiam, quod 
ab omnibus illis, qui cx partc fua in ca gucrradamnum fufii- 
nucrant, crga eosdem firmam pacem faccrct obfcrvari. Hoc 
idcm juravcrunti taAis facrofanAis Evangeliis, Bernardus Gros- 

(a) Dommdm di BrdHcione\ jam fupra diximusi «tm fuiirc filiam 
' Gmlclmi^ Comitis Qabiloneniist 



CEKTTURIA IL ^8? 



Jus,Sc Guilelmm Grojfus, filii ejusdecn Dominac. Juravit etiam 
iilud idetn, & eodetn modo Guido de Seneciaco (b ) pro fe 8c 
.onAQi&us (iiis; Seguinus de Braneione pro fe filioque fuo Hu- 
gonC) &pro omnibus fuis^excepto On^rr/^? Canonico, qui ta« 
men Oulardus^ fi pacem jurare & fervare voluerit, ficut & 
alii) erit in pace* Sin autem ipTe eandem pacem jurare, ut 
diximus, & fervare noIuertt,iiulIum habebit reditum inXer- 
raDominac.Brancioiiis, velComitiflfx, dum cpnftaret eum 
forefeciflfe Ecclefix Cluniatenfi, feu villae, velmcmbris £c« 
defiaC) 8t fi forefaceret, & forefaflum reduceret in Terram 
prxdidx Domifis Brancionis vel Comitifik, tenerentur ipfi 
ergaquosrediret, emendare forefadum. Stephanus de Nantan 
pro fe & omnibus fuis, ^offerimdus de Sala pro fe & omnibus 
fuis^.Domifius vero Ulricus de Baugiaco, (c) Maritus Dominse 
de Brancione, hanc pacem approbavit, &conce(fit pro fe & 
omnibus fuis, atque prc ea inviolabtliter fervanda, literas 
SigiHo iuo rc^or^tas,. Ecclefiae contulit Cluniaci^: Ecclefia 
^quoque Cluniacenfis ex parte fua & fuorum ad pacem fuper 
eisdem venit cum faepedidla Domina & cum fuis} f^ de com^ 
jnuniconfilia Ecclefi^ f^ viUa juraverunt duo Burgenfes Cluniacu 
jiompacem ab omnibus fuis firmiter obfervandam. In hu jus e^- 
iam pacis reformatipne quidquid inveniri potuit ex his, qu^ 
capta fuerant ab utraque partium, in hominibus videlicet, 
equitaturis & armaturis, fuit in integrum reftitutum. Scien- 
dum infuper, ^uo^ Domina BEATRIX^ ComitiJJa Cabibmenfis^ 
mandato &f etitione Domina d,eBrancione^ vei fuorum^ pacis 
hujus inftitutionibus obvi^ret^ ipfa Domina Comitifla da« 
mnum iliatum Ecclefiae Ciuniac^nfit velfuiS) integre refar* 

Nn 2 cirety 

(b) Lutfiacp] w\ff}Lugfiyi fatnltitd in Canntatu Matilscbnenfiiolitii 
opibus, gencris daritate Acpotentia Aorent^ 

(c) Ukitus de^Baucisco} ejus nQnuiiii IIL Sebafians Provindc 
Regulun ' 



» . 



1 



284 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE 

ciret 9 a quo , fi forte refiltre niteretur y promiferunt & con- 
cefTerunt ad inftantiani ejusdtm Contiiti(rx,Dominus R.Archir 
/ ^pifcopm LugdunenfiSy (d) qui literas fiias tcftimoniales de hoc 
\ fedlo Ecclefiae Cluniacenfi contulic, &Dominusi?. E^ifcc^ 
pus Q^lkfCioMvXi%^ qu4)iferfonam ipfim Comitiffky (f totam ter- 
ram ejtutandiu fub interdiSo ponerent i^ tenerent^ queusque de 
iUatk damnk Ecckfia Chmiacenfis aut Burgenfes padftcata peni- 
tu&fuh pralibata htterdiSi cvnditioke^ voluntate propria cmdcna- 
vit. Ut igitur pacis hujus compofitio robur p^etuum ob- 
tineat, Dominus £jpt(/?^/>//^ Caii/onenJfSy(t) &ip(a Domina 
Comitifla/r^^/^/^f^^^i/^/^imr SigiUifui tefiimonio roborarunt. 

LX- 

Jmpignoratio Caflri de Rocca-TaiSay a Stephano 

Domino de VtUars. 

Ex Cartularia Infiils Barbarer# . 

iijr. ^^Ciant tam pracfentes quam pdft^ri , qifbd Stephantii de VtU 

^ lars Pedefticum dc Rocca-TaiUa, & fiquidem eodcm Ca- 

ftro, vel forte in ejus appenditiis^ fcilicet fontanis & Paro- 

chia ipfius habebat , mifit Girino SenefchaUo, icLugdunenfiEc^ 

ilefia in gageria pro X.inillibusy^//^(?r«^ Lugdunenfium, mo* 

.nfetae cujus XXVIIL folidi valehant marCham argentipuyiy ea 

videlicet conditione, ut nullo quis poflit excogitate modO| 

ne alius,|nec ipfe etiam aliena pecunia prxfatam gageriam 

Aifi ipfe tantum> vel hseres ejus^ rtdimat Hoc autem jus 

Girmo 8c Ecckfidt Lugdunenfi in re ijifa haberc conceflit. Hoc 

fadum eft per manutn Wilelmi, illuftris Matisconenfis Comi- 

tis, in prxfentia Domini ilfo/f»/, Lugdunenfis Decani, Gi.- 

. Prac- 

— " " " "' • ' ' ■ " « ■ 11 » 

i (d) R.4nlntfifu9mLugiunef^s'\ idcft, Rtinaldutt qniab acfio 
1199. federe Lugdimi coepit. - ' 

(e) R. Epifeopm Cdhilonefjfis] Rob«rtos fcilicet j qui vixit k Epi* 
fcopatu ad annum usi^ue 12x3« - 

r 



CENTURIA IL • ads 



Praecentoris&Camerarit, Wikhii ^ie Marziaco,Mzg\R.nChQ'' 
rj, Stephatti Othemlphi, Hugonkie VarenUi Petri de Borbotiio, 
^toldide MoUmey Ca) StephanideiioccmaiUa, Gauch&iiite ifi- 
xo, Dalmatiide. & Triverio, Petride VaffaHaco, Fulcherii Coqui, 
PonttideCoppenay, 8c multorura aliorum j hoc verohaa^m 
cft, utfi moneta quantitate vel qualitate deteriorata non fuerit, 
in optione Stephani de Villars Cit , aut* X;. millia foitdorum 
perfolvere» autproXXVIIL Colldis marcham purs argenti t 
huic quoque contradui additum, ut 6 forte prae£atu> Stepha- 
nHs.praedidam^//^<Tww, prorfus Girino Scnefchallo, &Lug« 
dunenfiEcclcGaB venderc voluerit,, quod idem Girinitfs Senc- 
fchalliit, poft commonitimem infra JCLdie/, ufqwt^ ad o6ixv9m 
Pafchx , 6idcm Stephano pcrfalvat quinquemiUia folidorunD 
tJotandum verOf quod ab codem dicGirinus ScncifchaUus, de 
pafto ifto non tcncbitiir. Si vero antc hoc ftatutum tcmpus 
pr^i^ Stephanus dc Villars deceflrcrit, pracE^a quinque 
^iUia folidorura ^bati & Sulpitii , juxta inandahim WileU 
mi, Matifconenfis Comitis, pcrfolifsuituradidsbita, & ad cla- 
morcs ipfius folvcndos. Scicndum vcro cft , .quod fi praedi- 
dus Stephanus captus fuerit, vel aliqup modo impeditus, 
quod nullatcnus.ptaefata pccunia, nifiad hoc opus, psrfolva-i 
tur. Hujus rci tefte/ funt.: Wildraus,. Coflttcs Idatiscooen- 
JSs; Gi. J*rarccntor.&;Camcrariusj Wilchnus de Marziacoi: 
jHbc autem faBum efi ahfioah Incamat, Dommi M^L h i6, Sept, 
Dchacautempacc tcnendaSiephanus de ViUars, Gi.Seae-. 
fchallus Lugdunenfis .Ecclcfiac Jurj«rit„.Wilcteji?i>M4tisco,: 
Hcnfiseomcs, fidcjuffor cft & fponfor. 

Nn^ LXL 



(a) T»Mekm^ieSiaccf(f deVnplUto^l vslge» Molon, M Ssfei 
& VafTaMieu, iaiBiUs aotitiuc & oobiMlmae, apud Sebuli»> 
aos mc9f* . . ■ -: 



S' 



28<5 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiG 

LXL 

Homagium Ecclejk BifmurMj a Domlno de Cojfo^ 

nay pro Caftro de Nyons pr£ftiiu)n. 

tx Tabulisauthographis Ecclefix Bifuntm» , aR.P. PETRO FRANCI- 
SCO CHIFFLETIO, c Socict. Jcfu transfcriptum, 

1^46. "^T^* J O A N N E S , Dei gratia Laufanenfis Epijcopus. N<> 
i^^ tumfacimusuniverfii praefentesliterasinfpei^isiquod 
diledlus frater nofter Humbertus^ Domimu de Coffonayy (a) in 
prxfentia noftra, apud fiifuntinum fecit homagium Venera^ 
^ bili Patri Wilermoy Dei gratia Bifuntino Archicpifcopo 9 & re- 
cognovit idem Humbertus coram nobis, & coramliqnis viriS| 
quod ipfe tenebat infeodum^ ipfo ArchiepifcopoBifuntitio, 
iiyons (b) & Villam, quac diciturP^rw^/^r, &afontedeme^ 
dio quercU) mqaczdMalatairiamdeNyons, &lacum a ripade 
verfus Nyons, usqueadmedium lacum ; & pedagium/& pi* 
(cariam tribus diebus in feptimanai & qusftum pifciufnia 
quadragenma, & decimas a Canali de EruJJmsy usquead lapi* 
dem de Moray. Item recogno vit| quod erat htmo Ugius prae« 
di<SH Archiepifcopi prae altis omnibus, dtra Juram verfus Bi' 
fundum) & ultra Juram^ faka fidelitate Domini de ^ays^ (c) 
exceptO' feudo Comitatus Gebennenfis , quod durat ab ilia 
aqua Lisldmde^Perenginiy uique ad fontem qui voc^ur BraU 
lons. Incujus rei teftimonium figillum noftrum pracfenti- 
bus litteris duximus apponendum« ASuminfefto heati Bar* 
»i^^^4^#/9/ryannoDoQiiniMCCXLVI» ' 

; LXII. 

(a) Cdpnay^ familia apiid Vaudenfcs Nobiiis aeque ac aoti^iuay 

. quaBpenitushodiecxtindacft» 

j V^) Nyons (f^rmdntor] oppida jaxu Ucum LentMkm^Siih Bcr- 
. : ncofium ,ditiORe. 

(c) Domimdejayi} dicimoshodieGcX|iQpagoGebcaocaff, 



CENTURIA ir. 587 



LXII. 
PaBa inier Rainaldum Baugiaci^ Dynaflamy^ 

Aymomm, ^fioptm Matkfcan. 
Ex Camilario Ecdefi» S. Vincenrii MttiTcoii. 

UNivcrfis Chrifti fidciibus, ad quos pracfcntcs litcras perve^ r^a^ 
nirc contigerit, ?. kl"^ KL\i\XS ^ (^) Lkminus BaugiacL • ,. 
Notitiamrei gefta: ad notitiam veftram volo pervenirc, quod 
Vdncrabilis J^ater & Dominus,/4jw«?^(b)I>ei gratia Matifconenp 
GsEpifcopus, devoluntate noftra, & mandamento fpcciaK 
&cxprc(ro obligavit fe ut fidejuflbr in manu Wtlelmi, de Ope^ 
ratorio Burgenfa Bellavilla , de 360. libris Matisconenfibus^ 
reddendis & pcffolvchdis fibi, velmandatofuo,usqueadpro^ 
^ ximum fefiumrevelationif B. Stephaniy quam pecuniam a ff^A 
elmoy crcditorc confiteor me rccepifie mutuo numcratamV 
promifi fiquidem per ftipuIationem,juramento prseftito cor- 
porali fuper SanAa Dei Evangeliay diiftum Dominum Eph- 
rcopum, SucceflToresque ejus de di<fta fidejuffionc &obIiga-i 
tione fcrvare penitus indcmnes, & de damnis, & de pcrditis, 
quas occafione iftius fidcjuflrronts , & obligationis fuftinucrint, 
tencor fub praeftito juramctitocrcderej?w///i:i eorum verbo } 
& proptcr hotpbligavi fpecialitcr, & cxprcflrc diilo Domino 
Aymoni, Epifcopo, prbfe, &Tucccflroribus Caftrum mcum de 
S. Triverio^X^) cum omnibus appcpditiis & pertincntiis, 
quod Caftrum a difto Domino Epifcopo tencre infeodumf^ 

cafa^ 

■ ' - ^ i > 1 ,, ... ■ ,■ ■ ' ■' ■ «^ ■ > ■■> ! *) ■■ • . 

' (a) RdinMai^homitias Baugiacil hoias jppmiDis Vf r^i<Sdzt>af^ 
nafta» 

(b) ^fyfno'^ Sev«rtius in hujus Epi(a>pi Elbgto^aliquiddehaccac* 
tadeiibavit; fcdejus tenorenonexpr^flTo. 

(c) S.Triverid} Caftrumeft ifi Sebn(Jdnis, oppido m&um, non 
longea RomenxtCaftro, quod antiquufti eft/Epifcopi Mati^co* 
Dcnfis patrimonium i aliud eft S. TriYCcii oppidiunt in Oom» 
pcnfi PrincipatUt 



m BIBLIOTHEC^ tEBltSIANi C 

■ ^ I ■ ■!■ . 1 . ' . J. " . , 

cajainentum ligium promitco, & bona fide, fub prxftito juramcn* 
to^diftum feodum tradere (ine contradiftiocle aliqua, vel 
fubterfugio, dida Ddmino EjHfcdpo, vel mandato fuo, vel 
fucceflbrum fuorum.pro damniY& deperditis, quae inde fu« 
ftinuerint, donec ipfis de darnnis & deperditis, fi in pecunia 
j^raediAa perfolvenda, diAo creditori tempore, & teraiino pra^* 
fixo deficerem, fuerit plenarie fatisfa£tum. Ad majorem au- 
.tetn hujus rei fecuritatem & firmitatem, volo & praccipio, ut 
Ji pr^miiTa, quod ai)fit, non fervaverim, quod Venerabilis Pa- 
ier A* (d) Dei gratia primx LugdunenfisEcclefiacArchiepi*- 
icopus, fuccefTof esque fui, quorum jurisdidioni me fuppono 
in hac parte, ad requifitionem Domini Epifcopi fucceflTorum- 
quee)us, mepoflintcompellereper Cenfuram Ecdefiafticam^ 
perfonaih meam excommunicando, & terram meam fuppo« 
.nendo interdiAp. Eodem modo & fub eadem forma fuppo* 
Do me jurisdidioni Domini Epifcopi Matisconenfis , ut in defc- 
jftummeum de prarmiflfis, me poiiit compeilere ad praemiffa 
.facienda ^firmiter & tenenda., Datum i£ a&um Matiscone in 
.domo di^i Domini Aymonisy Epifcopi Matisconenfis, anno Domini 
MCCXXXVII. menfe Oaobris, in ffio EeatiLeodegarii. 

• LXIIL 

' SententtA. Amedei^ Lugdunenjis Archiepfco^i ^ 

Apofiolic^ Sedis legati^ fuper diffidiis Ecclefia Cluniacenfis^ '" 

cum Domino Branceduni. 
^ Ex CArtulano Monafterii Quniac. 

«*49- -VTOtum fit omnibus, in manibus quoruro haec carta pcrvc- 
*^ nerlt, quod Ego AMEDEUS, (a) Lugdunenfis Arfhi- 

epi'- 

^^•^^~^^^^^ — . — '-' ^ - — - ^^p-^-g,^,- ^ — ,.- ■ ,,., ^^^^^ — ^ ., ■ ■ . ^ ^ 

(d) i4 ] id cft Amcricus, tunc LugduocnfiSiEcclefiae Archiep. 

. (a) Amfdeus^l i]u^ xioa\\m% primas, qucm iJtVERTIUS in 

Anhitp. LugduH. fijfpicatus eft e f^milia aiitiqua & nobili de 

Tfiiaru oriundum fuiflc. Vivcbat autcm & Lugduni fcdcbat circa 

auaumii47« adqucnihujusfentcntisdatarefercadacft. 



CENTHRIA 11. 28^ 



gfifiopui, ApGSioiicx Sedis Lcgatusi Domini Papx ui^ente 
maQ^tOi Veoerabiles' fratres Ciuniacenfes, & ^Jfefamum 
Qrofftm, (bj ad definiendam contromfiam, qus inter eos 
diu agicata fuerat, ante meam evocavi prcientiam} utraquo 

. igitur paite ante Nos conftituta, allegarernnt Cluniacenfeti 

^ praedi^um foffgramim in Clunienfis Ecdefis terrisi qUac fub 
qus fberant poteftatei graves injurias & exa^iones feciflTe \ 
hofpitiai quae anteceflbres ejus in eis non habueranti violen- 
ter eiegiflei rapinis & taiUiisi diverfisque iiifeftationibttSi eo- 
niiti hotnines graviter opprdfifle \ e contra ^ferannm aje« 
bat| fiil in eorum terris accepiflei nifi ea quae more confiie- 
tudinario anteceflbres fiii in eis accepenint. Audids igituf 
Qtriusque partis rationibof i & an^ilM reUffofinm VWortm^ 
Eradii Archidiaconii Vilefani deMarzelliS| MagiftriOthnu* 
ri & Gilberti Archipresbyterii tefies, quos Chmiacenfes pro« 
duxerunti diligentor/>r^/>^ Saaramemn, tefiificatifimt, quod 
foferMHus in pnedi£tis Ecdefiac terris nuliam penitus vimi 
nuUasque exaftiones de more inferre debebati teftimonio quo** 

. mm Jofleranni teftcs non contradixerunt; pneterea Ecdefiae 
teftes afleruerunt j quod ipfis praTentibus & audientibusi 
BERNARDUSi (c) pracdiai Jofleraniii Pateri cum Jiero«' 
folymam in domum Hofpitalisi ubi (e donaverati ire difpo** 
nereti inCluniacenfium fratrumi & aliorum nmkorum prae« 

^ fehtiai non folum confuetudines uUas in pratdidts Ecclefiae 
terris fe non habere afleniiti verum, edam ^Jfiramo & Hen^ 
nc(^ fiiiis fuiS| quiaderanti neinjuriat aliquasi aut exaftiones 
in praeiFatis Ecdefiae terris d$inceps inferre pfakiimerent^ tn^ 
denter praecepiti qui| fi ejus mandato non obedirenti pater« 
namhanrediutemebinterdhdt. QuibusauditiS|Communiai« 

toil- 



(b^ Jofferamnm Groffifm'] iiujas aomiiiis primoiBi Domiiiumde 

Brandoii 9c d*UxeUes. 
(c) Sehtardtu'] ILfcUicet^qui Sorori Lodlarisgic Dadsoopfiti 

ut leftatttr Mericm ia Cbrofh MS. 

Oo 



tpo BIBLIOTHEC^ SEBUSIANiE 

to illoram confilio, qui ibidem nobiscum adennt, pcr finten^ 
fiam protulimui , m foffermmude iUatk^^tnjwnk ptitdiSkfrM^ 
tribusfatisfaceret, f^fea ta&hs exaBumibmdeinceps cmpefceret, 
neqite enimin terrk €(rtrum.de moretalem babebat potefiatem. 

LXIV. ^ 

LdteraBertoldhZermgu DucUjAhhati 
ClHniacenfi. 

Ex eodem Cartulario aiiniac 

circt tnnum T\Omino Abbati CluniacenG, & omni Conventuii^«/>Mf4k 
1157. I^ZERINGVEN, (a) atque i?i^r^»»/i>i2rdbr>falutem 
cum fideli famulatu. Veftrae infinuamus ianftttati;, qiioniam^ 
, Comobiolum veftrura de Roqueriomonte^ quod ful)JioftratuL> 
tione fufcepimus fiBrvandum, diverfarnm muodtaliumreruai 
jamfentit detrimentum a Dpmiho Hugone, qui ipfampraepo^ 
fituram a Nobis (bfceperat agendam & regendam i in pluri« 
busenim nocuit, fedinnuUisprofuit, quia diu infirmitate 
gravatusinecprcefie poterat> nec prodeflfe. Audivi ergo & 
bene comperi , quod jam eandem vobis refigriaverit Pnepofi^ 
turam, & memorata Cellula deftituta eft, tam infpirituaUbua 
quam in temporafibus j hinc eft, quojd veftra: rogando de* 
mandamus magnitudini » quatenus iHam nuUi alienigensr 
commendetis, fed cuidam in eodem Coenobio Dccano, viro 
honefto, & in omnibus bene mortgcrato , quem & cnndH 
fam majores quam minimi pofcunt» afiignare noftris exorati 
precibus procuretis } confidk> enim, quod per hunc quoque 
dclapfiipofiunt reparaci. 

LXV. 



(a) Hxc litera^ quz finc die & Conrulc, 10 CartuUrio ClumiMcmfi 
reperitur, dc Bertoldo IV. hujus Dominis intciligi dcbct , qui 
. ReaorBHrgundU (ficuti CONRADUS, Dmx Zeringenps, 
ejus Pater) diccbatur, & circa annum 1157. vivebat 



CEKTTURIA n» ly 

LXV. 
'. Carta Joamis, Comitu BurgmdMt Ahbatu « 

Charitatis^ 

Ez Archivo .ejnsdcffl MoaaftetO, ... 

EGo JOANNES, Cmes Bu^gmidue fg Cabihni, aotum >«4s- 
^ . facio ubiWirfis pncfentes literas in^Auris, quod E^- 
heth filia mea, Qxor quondam Hemrm Comitit Vtemunfist 
laudavit in prxientia mea Amedeo Abbati de Cbmritate, (a ) 
&' Convennii ejusdemDomus, v/^m/i fiiMr/»0r .Ski!firr0i- il^AT 
in Puteo Ledonenfi, quod Pontius Mat^etme dedit in elee- 
mofynam fratribus didae domus, ut libere & fine onuii eza- 
iftibne eos teneant j quod ut ratum permaneat, Sigfllimd 
munimine fed pracfcntes literas figillari, amo Dmitd 
MCCXUX. 

LXVL 

t)(iiatioHugoms^ ComitisViematuibbatiaMmt 
tis SanMa Maria. 

V 

Ex qusdem Monafterii ArcluT<^ 

NGs H U G 6 , Comes de Vietma, Dotitintts Pagneji, cundis «*5*. 
fidelium noram fieri volumus, quod ego conceffi 8c dedi 
Abbati Motttir SanBa Marite^ (a) & fratribus ibidem &raulan- 
tibus, duas montatas falis accipiendas in puteo nofiro Ledo- 
Ticnfi, quas volumns eflfe Uberas^ & immunes ab onwi exa- 
^one, pro anima Patris mei Wildmi, Conutis Viennenfis, 
& Matris mese Beatricb, de illis montatis, quas juro haeredi- 
tario poflideo in diAo puteo, & fecundum Umites appoGtos 

Oo 2 inter 



(a) Cbjritate] volgo U Cbarite, Abbatii in Comltatu Buigondiae, 

Bifuotiii» Dioeccfis. 
C«) M»iitis&inaaM4ri4lyxiigaMomSsiitatiiane,m9tiMiAto-> 

mitttoBufgsaditcBifiintinc Dieesefis. 



n?f' 



292 BIBLIOTHEC/E SBBllSIANiB 

'''■ - ■■ — • — ■ — — — ' - ' < » » ' .-— • 

interPatretn meum VPiU/mum Comitem Viennenfem, Avuo- 
culum meum^ deconfenfu Akulff (b) Comitiflae, uxoris me^, & 
Phtkppi mei primogenitL A3um apud Ledv^tm aimo bkatr 
mt. Domim MCCh, prajhmkis Sftmme de Roccaj C^ WUehno 
de Roland Mlitibm. 

LXVIL 

^eftamentum Erme/hkk Commjjk Melgmh e^ 

Cazophihcio Regio, 

AKno ab Incamatione MCLXXVII. regnantc LUDQ^ 
VICO, Francorum Regiy^ Nonas Novembris, in prae» 
lenti» Dommfi..de Araw^% RE. OiaconiCardinalis^ & Db^ 
mini A. Nemdujenj^ (a) JEpi^opi, publicatum fiiit teftamen- 
tiun Hermeiindsp» (b) Conaitiflae .Mn^or», per depofitionerh 
teflitm juratoruhyyixtitswax. fiquidem ta^ CtCrofanAis Ev- 
angeliis, qwfdfub eorum pr/^emi» Q>mitifla Melgorii reliquit: 
Ma^ fuae Bqatrici duo mfllia ifoiidorum in annos fingulos, 
^uattOttt.viveret» A^pm^anima foa reliqus miHe foltdos, x^ 
^ua bona &omnia jura fiia reliquitDomino fiioR.DuciNar« 
bonx, ComitiToloiae, Marchioni Provinciae, & filio ejus Rai- 
mundo Marito f&o. Hoc autem faAum fuit in Cafiro Ma^ 
tatKerue^annpfitprafcriptoi^mettfi, '' 

Lxvin. 

(b) jUidi/] CaHcA dc Bntgfihdia) alii Uioritm «i t^uDnt JMc 
ri4m ie Jhein FiStr/, • 

(a) A NemMfiufis fpifitpt'} /fynardm voc^atur, cogiioiBiQe de 
Montredon. 

(b) Herme/l»d4 ambiffi Melgmt\^ filia cnrtBenMrdiPeletit Akafit 
Domifii, & Bel^tridi COMitiflieMdgorienfis^ quk^idein ker. 
mefuiA primi$ naptiisPetrum£m»Mr/&»» AAdaficDominum, 
Maritum habaerac, kcM&slU^itndiim^tuqmmii Tholo&nt 
Cofflitis filinoi, ptidtc Idus Decembiis 117S. 



r 



CfiNTUlMA II. • ^. 



Lxyni. 

.yieme^fi,.. ., "? » . . • . >. 
ExAidiivo.ejusdem fc<l«4*y- 

NICOLAUS, (a;, /niferajtioQc^^ivii^ .j^ifancm^e^^iedis n^iiii-f i«Jf» 
%^W»l»t!9W«rfi^PF?r«^ibij« *. feiirii^ rci gi^ 
BQtitiam, cuqi: (altue. .KqyeciiU uiuf«|rfi, ^od,;f)Ofi^i(utti|^ 
in noftraprxrentiatroigdlisyiry^QritEIJM^gCb) i?fim^j£r^uoo« 
dam .filiui Wilel^ lyiattrconenfis & y^neofi» ponutis, Do^ 
can|ii SL S^i^phan^ ^^Ui)fu^ni,. dedic ^,gooce£t ij(^jpleetiu>rx* 
oatn Ecdefif 5,^Sfcppanl.Biru^ttm im^xaof^^if^l^^^p^ 
libere >n Pilt^b tciipnei^, perpetuo; & pacifice pqfli^itd^ 
de iliis montatis^quas kabec & poffidt^at^j^^-j^fa^edJt^ip 
diAo Puteo Ledonenfi, & de^ejul^ montata praediAam Ec- 
defiam inveftivit pro remedJo^aQnnc fiue, & animanim fhn 



ComiCttm quondam Vieonenfium^ b^tvm im»^CCXXXV. 

Donati(y BccfeJU Umenfi^ a Comite 

•'."■ ■■ '" . Genevenfi, " - - •' v 

Ex Arcfalvo XAiMa&, proconiite R. P. HUado s S. Joaiutt Bapdfta Joli» 
eofi, Pfiore MnaiaaAm, 

EXemplaPatris GeraUi (a) & firattis C^i«r, (b>.<Come* 
AYMO fiicceflbr czciutus, vel eteeniofyfum fafratU' 

06 3~'.~ •« "3Sih 



■«/ I» 



Ck) iTutLm] de fLipig»m //. BiTuiitkitnfis Aiddepifcoput» 

(b) VHehm Fi«mtn/u\ ^eoi ^dem csHiftonds noftris an- 
pfifle csedidenmt' - "- 

(c) <^ri(/i(fir/&»W<(3 primwMaUfoM^am^ttMtAlirit, lecu^ 
'AutTveaawCnicd. ■ - 

(a) GersUi} Coinitis icilicet Geneveti&t 
^) Cumit]' ^tu pofiea MoMcIutt, ^ deia^ Abtm<3«ntic Abr 
basfiut 



, a$t4c BIBLIOTBECA SEB^USIANA' 

3am (c) amplificaret, inteffveiitu &petttione firatris Burchardt 
MonachtfPodiumquoddain) ad]acen»^ruora4i<Hni^ ternc & 
ifaw&V*itlcraS;M'4rcillo contulit, ficut AUmm^Habtt^ 
tus (d) didaverunt & pmviaverunt) poft donum autem ta« 
zati Podii) quidam Godofredus^ qui decimam podii poflSde- 
bat, decimam iliam S. Marceflo tiibtlit, c^nfenru & laudaiu 
osjuidani fervientif iteifif^ifm^.qui a 
decimani ftiiebat. lioc vero Cpmes Aymq laudavit atquef 
ConceflSty ut G quts^ dfc feoc^o fuoi quod de Allodio Comitis 
eft.i tradere S. Marcello voluerit quidpiami Itcentiam donan« 
di habeat liberam^ & Ut permaneat fetnper ratumi omnique^ 
i&Uiitatefirmaitum atque (iibnixunr. Hujus lai^tibnis te* 
ftes (unt: Hermannus dt RumiUaco, ^ AnMardm f$ AAerkm^ 
Uermafmu^ Guikhmu^ Gualtmm de Aqui, Aymofelkuer. 

lJ$er Vicsth ^ Cmtati 

• M^Uenfi fcripta. 

E)C Schedis Yiri claffisfimi, Domini d« Rufiy, 

lUsp.a CoofiUis* . 

i3ti» pETRUS, Dei grattaRif»A3^^(num,ValmU^ Majorkanm, 
^ SarJiniti ^ (^fica^pmei<me.Barchimm<t, RoffilUonit f^. Ce^ 
iritaffia. NobiU&prudendbusViris,Ciutranno^«5)fWMfm/,{a) 
Militi. jiip^, fi Cafanovitj Dwmfia Vicario. (by^^eneraU cmfi^ 

". •....• . ■. '• ' .•• .. . - . •" . . Cw*' 

I .1 

(c) Bktff^fynamfufraksiam^ Cono, Giraldi Comitis GencvciiiSs 
fiiiui, dederat paulo aote Ecdefis & PHoritui Lemenci Etck^ 
fim^ d$ S. MdtielU vot^opit 

(d) Merkm & Hubertml Coinitcs Grcneveoiei» cjusdem domos 
Lciftifoia bcoeftAorcs» . 

(a) GmrdmBO de Simidnd'] ejus nominis VL Guirandi dc Simiana 
dc Nfarcibiitx ab Arpa}ooo filius. 
, (b) rsedrio] vdgo Vigpier^^om rumflpa in Qvfcate Maflil^nfi 
dignicas eft. ,. . ! 



1 



CEKTaRIA iX K- IT ^f 



tU vefira reccpimus literasy & imkim quaternuai icriptuni«.* 
rum> inter alia comi&entes rapinas» raubasi violeptiasi alia-: 
QfiSL daama, pcr fi])>dito8 noftrosi bt dtfta ^cftm litcra in«; 
Qttit) veftcb diftriflftttalibus irrogatai qua^ilfiifibgci^ 
litasi molcfte gctimiis. Novit Dcusi cum MoffiUnfwi .ca>r 
tcrosquc Provincialcs Ixtiignc &.fayorabilitcr per Nos & 
Noftrates cupiamuS) veltti: amicos & bciicvoloS| & ad quo» 
a&dionc fijnccra afficimur^ ubilibet pertradarL Sancquiar 
Bcc in litcra, nec tn quatcrno «xplicaiitQr somimifiilKiitxiK 
ram noftrommi per quos afletitur difta damna iuifl(e tliatiy 
ncc alitcr pcr Nos fcu alios, cft dataNoSisaliquaKs infi(Mrmai« 
do, cx qiiarfflDveri poflimtts ad rcddcAdttm jufifdaia dc pne* 
di^s» cumtoaldiidorcs ipfi Nqbtt penitiidritiitigtiotiij ,^f0h( 
ptercahabcndo^Nos indcy iiait liebedi^ raocmiiiUc^^ 
iatosy Nos praefentium tenore ceirtioramusi Vobisqtw Nc% 
promptos offerimmi quod fi .quandocun^uc per Vos fcu ex 
parte vcftra ofter^mr Nobis infermatip, dc.quaL Nohis cda» 
ftarc valcat de ^fonis noftris * diftri^aUwsi ^piod dicitilr 
praediAak rapinas.& aliamaleficia cotttnufifrc} Nos 6£ iUb 
rcddcmusdebitum Juftitiaecomplementttm) tali^cr, quodDc^ 
Juftitiaque vobis & danma paffis fatisfiet, ad picnum; & dit 
fti Vyrat^i fcu .Depracdatores fericntur pflena debitav^a&iqiif 
noftri fubditi) illoram pociia dodi coliibfcbonciir a fimilibps 
impofteram committcndis. Daram P^W^mi XV. dic b6> 
ccmbris, amo a Nativitat^ D&mim MCCCIL Indid» V« 

LXXL 

CartaBq/bnif RegisMomfteriaCarilQci^ 

ExCartttlario ejiisdem:Eccl«fie> exhlbente Domiiio4rChapoiiay,.Doinind 
de FIsle^Mean, Libell. fupplic Mtgiftro, 

In nomine Sandbc & individuae Trinifatis. 

BOSO(a)mifcricordiaDeiRex^ QoantumindiviniscultibuSy 
- • ' -^ : , ■ > -, Deo- 

(a) BofoRex] fcilicet Arelatcnfis, & Provind* Cirtf6* Imptratorift 
eognomioe Gilvi^ gencr. 



29^ BIBLIOTHECiE SB^USIANiE 

Deoquc faoMilastium; fieceflicatibu& amil&un . lUiendus por- 
rigimiu, tanco id Nobiis a4 moftalem vitam temporalicer de- 
ducendam, 8e ad fiituram £elicicer x^tioendam commodum 
provcmne confidimus. Igimr notwn cfle Tolumui cuoAv 
ideUbaffinte Dei Eede(is, iioftrisi|ue fne&ndbn» fciUcet 
ac fiituris: Quoniara adtre Serenitacem noAram JShMUby ^) 
Comes, 8c fidelis nofter, fupplidcer fta^tans» quacenus Mo- 
ludais ex Monafterio K^riUdy (c) quod eft dicatum in fao« 
iK>re S. Stephaniin Comitara Matiu^ fuper Sitrtum fluT»* 
«mi itk alk|iio-cancedereanU| cu}ns peticbni, ucpote raciooa-: 
Uli, anoiientes pvr hos noftne GelGtudinis apices, concedi- 
»us ad ipfiim Monafterium, Monachasque ibidem Oeo raili- 
cantibus, AbbatioUm ia hoiioie S. Mar|ini, cum oranibus 
GBd^ift ad Gs peninencSiiis, eum terris^ pratis, pniaiis, ffU 
fUf acjBii, aqoarum decarftbos, «iwii etidbcu & regreffibus, 
& dmnijbus adjacentiis fnisr Hacc x>mnia fiiperius noimnata 
fmmibus iote^icadbas pro nu9cede A Ktnli Impnatork^ Ae 
anfnueiBoftr»rcmedio,- ac conjugis. noftne, ipfi loco & fui« 
drhodiknai& impf^tenun perpenialiter. copcedimus poffi« 
dendiim. ' Ec uc noftsac oonfirmadonis iuthoricas Domina 
protegeme noftris fiitocisque cemporibus inconvuUa perma* 
neac,manupropriafiibcer£FmMr|Bna, &Annuii noftri imr 
prdfiooe infi^iri jnflimBs. Signum BaS0NIS,^£r<t7^99il 
itegii, SaephanurMaiadusad vicnn Adalgarii recogoovict 
DattahllLNonas Deieembr.InMS. Xn^mmo L (d) Regm Domim. 
Bofonis. AJSumKarilocaMmi0erio,mDeiHOJiUHefe6dter,' 

Lxxn. 

Q>) ^dUut Cimt] Am Siwdim apad SERVERT. mJ^i/e,Ms- 

t^eon.fiiiQmr4do.i,i. qui hujat cartc tneminit. 
(c) KiriUei} vulga Cb4rUe$i, Abbatia oHm Ordinis Benedi^i, 
qa« a phinbos annis in prioratum Conyeotualem teda^ cft. 
( 4s4U.fSfi.'€krift.4^«i.4. ' 

-j{S) Amu L Regttt\ id eft Aoao Cfarifli 879. aut fgo. quia BOSO 
" .RexAreliiimfu&Vtonaux coronatus fuit M^mtde^ anno S7f . 



I 



CENTURIA IL ' 297 



Lx;xiL 

Donatio Monafterio 'Fru5tuarienfi y ab 

' OTTHONE ^ILELMO, 
Burgundia Comite. 

Es Cartulatio S. Benigni Fruftu^urienfis. 

/^Hriftiana Religio, viam redeondi ad Paradifi patriam Dcro 
^^ authorc patcfacit, non iblum divitiis rcnunciantibus^fcd 
ctiam contemptorcs earum juyantibus. Hujos rei gratia in- 
ter cartcra fandis locis ab infcrius nominandis veris miferi^ 
corditcr conccfla, quandam EccleGam in honore S. Martini 
dcdicatam, & oltm nominatam Abbatiam, fed antiquorum 
iicgligentia mifcrabiliter deftrudam, Nobiliflimi Principes 
^^/m//f>cognomine Ottho^ & filius ejus Raynaldm^ (a) con- 
fultu Ammathi illuftriffimi Viri Umberti, qui fuit filius H^tlengi^ 
tradidcrunt publica donatione Monafterio San£tx Marix, 
conftruAo infra Regnum Italix, loco qui dicitur Fru&uaria^ 
. in Comitatu Hisperienfe , ubi inter plurimas fandorum col- 
lc&as reliquiasi beatorum Tiburtii, Agapiti, Alexandri atque 
Juiiani vcnerantor patrocinia. Eft autcm fupra dida Ecclc- 
fia S. Marrini fita prope moeniaCaftrii quod Belna (b) nomi- 
natur, in Epifcopatu Auguftodunenfiy quam de juris fui pofics- 
fione transfudcrunt prsdidi Prineipes inpoficfiioneFruftua- 
ricnfis Monafterii, quod xxao^o-Wtlelmm Abbas regere vidc- 
tur) ita ut ab hac dic, tam ipfe, quam fucccfibres ejus^Rcdo- 
rcs vidclicet Fruduarii, faciant fecundum Dcum, ad pro- 
priam utilitatem, finedantium fucccfTorumque contradidio- 
ne> quodcumque voluerint} unde & )am hoc feftamehtum 

uila 

■ ^ ■i ■ ■■■ '■' ■■ ■ ■ I I ■ 1 . 1 ■■ II 11 > ■llll > I» -1 I . ■ W I II II M i ■■ M 

(a) RdinaUm^ qui in Comitatu Burgundiae Patri (iicccffit. 

(b) Behtd] Tulgo BedulnCf urbi ioter primariai Buigundk VtOm 
vindat. 



11X2. 



.208 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE 

L \— '" ' ' ' ^ 

ullaline cxccptionc faccre juflerunt, propriisquc manibusfir- , 
matum firttiare tcftes fubfcriptos rogavcrunt, horun)^c vio* 
latorcm voto fruftrat\im, auri-talcnto damnavcrunt. Signum 
Girardi, Clefici dc Caftello finc muro. Signum Azzclini, 
Abbatts dc Montc S. Joannis. Signum Ugonis de Bclna^ 
Sigifrcdi fimilitcr dc Belna, Thcoderici filii Umbcrti de Di- 
vione, Tetbaldi & Hugonis firatr^s cjus de ^elna. 

, LXXIII. 

Epiftola Patriarcha Hierofolymitani^ Abbati 
Fru^uartenji. 

Ex codem Monafterii ArcJiiro, 

ADci gratia ^erofolymitanm Patriafcha^ (f totnin S.Septil- 
• chri Capituhm. Domino A. (a) Fru&uarienfis Ecclefia^ 
Ahhatiy univcrfaequc cjusdcm loci congrcgationi faliitem, & 
continux bcncdidionis fratcrnitatem. Mandatum^quod de 
.fraternitatc&focictate vcftra, pcr fratrcm W. nobis dircxiftiis,^ 
gaudcnter fufcepimus. Nos quoque noftram communi vo<« 
toepdemqueconfilio vobisremittimusj Ecclcfiam vero di* 
.flajn CommiJagOy a primo aedificatore ipfius, Ambrofio appel- 
lato, S. Scpulchro commiflam, propter fancftitatis veftrae rcfi- 
gionem) Ecclefise FruAuarienfi unanimiter committimus, vfc- 
ftraque in difpofitionc, vel fucceftbrum veftrdrum mancat, 
prouc diduvlocus ampliorari poterit, quam caritatem veftrae 
Ecclcfiae Domino&fandiftimoSepulchro fingulis annistrans- 
.mittcre voluerit. . Si quis itaq^uChaftc Conceffionem hoftram 
infiringcrc prxfump{erit,divini£ ultioni S.SepuIchri &Roma* 
ns Apoftolick Sedi fubjaceat 9 nifi fatisfecerit. Si Outem 
qufspum fratrum vefirerum- obierit, NosfcirefaciatU, de nofiris 

' ittiiem 

(a) A iFruauarienJi^ Id.cft^ <^/p^^^> Vird^^ptetate ififigni exiXoini* 
msBarbanUy ut Dp^vit DominmEfifiofu^SdtiirtArumin Cbren. 
Hifior. Bedemom^itapaj. 



\ <yENTURiA IL , 299 . 

iiidem faciemus vohis, Domnus Gibellinus (b) Pater Paftorque^ ' 
P^tr^rcha nofter, Vir piiffimus obii$ VIIL Idus Aprilis» Hoc^ 
fcfipti^m: noilrpm Confirmatuii> eft in Capituk S. Sepulchri:^ 
jferufalem VL KaL Madii anno Dominicse Incarnationis MCXIL 
Indid. V. captiom ferufal^m a Chrifiianis anm XIII. Domim 
ArnulphrPatriarcha anno L praefidcnte in Jerufalem Domino . 
^ALDUINO Rege invi&ij^mo ji anno^XlL regnante Domino^ 
nn^rp JEfu Chrifio. 

LXXIV. 

Confirm4tio Trvvilegtortfm ^ pon^tiommMo^ 

,nafieriiS.^enigniFru£uari€nJis,,s^^^ 
. . ;. , , imperatore^ . ' . ,.^ ... .. 

. . ^ * Ex Cartulaijlo cjuj^deitv Monafterii. 

In Nomine Sandae & individuae Trinitatis. 

HENRICUS, divina fi^cnte cltmential RomanDrum '^Jy* 
Imperator Auguftiis. Ommum Dei nbftrorumquc 
fidclium, tam fiiturorum, quam pracfentium folers induftria 
novcrit, qualiterNos pro amore divino^ animxque noftrae 
rcmcdio Fruiluarienfi Monafterro, in honorc SanAac Dei 
GenjtricisMatiac cottftru<ao, &fan(aonimMartyrum Bcnigni 
&Tiburtii, omhia, quac ab Antccefforibus noftris cideni Coe- 
nobio Regibus vel Imperatoribus qiiidetn funt tradita, aut a 
quibuscumque jufte & lcgalitcr quomodolibet conccfla, Im* 
pcriali noftra authoritate confirmare & corroborarc dccrcvi» 
musx cuhi omhibus furs pcrtincntiis, vel quae nunc habet,aut , 
deinccps acquirere potcrit, fitis in Epifcopatibus autCbmita- 
tibus^Yporicnfi vidcllcct, Taurinenfi, Verccllcnfi, Novaricnfi, 
'Mcdiolancnfi^Ticinchfi, Aftcnfi, Albenfi, Aquenfi, Albin- 
gaunetifi, Saonenfi, Ferrarienfi, Auguftenfi, ca videlicet r^ 

Pp 2 tione, 

•^t^ — t . . ■ - * "' ^ i ' ' .■ • ■■■ , . n 

(b) GibeUinw] cuiuf obitom noUvit BARONIUS iaAnnaL!t(L 
annamuP7« 



job BIBLIOfHEG^ SBBUSlANyE 

. tione, ut idem Coembitm, onmium hominum remota contradicHo-^ 
ne^Jit liberumj nuUiusque pvjftati fidrditurh^ liceitque Monachis^ 
tum Venerahilis Abbat S U P P O , fa) qUi nuftc jiraeeflTc i^kletcfr|i 
naturap concelTerit, quemcumque velint,^^ illit eligerei &eufi«. 
dem>/7 quocunqueipfis placeat, ordinare. Obtineatquc pracno-^ 
minatus Abbas libere omnia fupra memorata; cum Curte illa 
Serralofiga^ 8cJdL^Monte-rabiofi>, SczCaftello Longobardbrurai 
€um omnibus fuis pcrtinentiis ^ nec noti cum prsdiis otAni— 
bus intra fines Morocerii pdfitis; & cun^a quae fucrunt^^S?- 
gard^e & Henrici filii cjus , Gaticum videlicet, & in Nuno , & ii^ 
Tomitrioy in Ravoreto, in DoJJanello, & cactcra,* quae haber? «i^ 
debapntur, vei haberc debebat irtfra Regnum Itdint. Res quo- 
que omncs Anfelmi filii, Roberti de Vulpiano^ qui divina infpi* 
rationc cfFedus eft Monachus, in fuprafcripto Ulpiano/iVL 
Meleto, in CaflelloWamone ^ &in caeteris locis, quas ad eum 
pertincbant in praefato R^no Italico ^ Ecclefiam cunl- Sahrip 
itiJBurgQ Vporienfip & duos manfos,. in PHlerone, quos obruUt 
janno jam difto, Coenoljio, & in Cavallario Wiberiij, & in Cflr/- 
pit^ in Savilianoy in Fermadoroy in Virzolo/in Corigo^ in Saliczola, 
in Cavaliacay in S.Damiano, in S. Savinio. Infuper etiam fta- 
tuimus, ut nullus Archiepifcopus , Epifcopus^ Dux, Comes^ 
yicecomes^ vd ^liqua Regni noftri njagnjt parvaque perfona| 
praefatum MQnai^erium inquictare aut deveftire prxfumat^ 
aut Abbati fuisque fuccc0bribus aliquam-molcftiam, vel ia-- 
juriam inferre, autdecimas cxigere, aut in tcrris dominicatis, 
aut in.9gris, pratis,vineis9>vel rcbusaliquibus^aut animalibus. 
3i quis autem hanc noftram Imperialis Excellentiac confirma- 
tionem infringerc, aut violarc pracfumpferit, millellibras auri 
optimi componat, medictatem Camene noftrac, & mcdietap 
.tem praedido Abbati. . j !» ♦%«W 



(a) Jbltds Stippg^ cju$ tneminit &*iiujur cartat iUuftmfimm & r€* 
t^erendisfimtu tramifim AIJ GV ST If^. abEaiefid Eptfiof» 
SALUriENSIS Hifi.Cbronol.Pedcm.c:^p 



GEIvJtURtA n: ^ • ^ ^oi 



Signum 'Domini H E N R I C I II. Romanorum Impef-atora 
inviSisfimi Augufii. Guncerus Cancellarimj yicc Herimanni 
^ArchivanteDarii rccdgribvf. . 

Datum 14, KaL Majas dnno Dominic^ Incamatienk M LV, 
Indi&. 7. anno Imperii Domini, HENRICI VIII. A^um ^4afh 
tm in Dei nmine feticiter. Amen. 

LXXV^ 
Frhilegmm CO N RA Dh ImperaforUi 

Monafierio Fru&uarienfi. 
Ex eodcm Archiro. 

In Nomine Sandae & indivicfuaeTrinitatis. 
/^ O N R A D U S , (a) ejm annuente mifi^ricordta Rontanornm 
^^ Imperator Auguftm. Quoticns ad laudem fervitiumquc 
Dei novus aliquis locus condruicur, Imperiali authoritate ad 
.ffstcavcndas pofterorum verfutias neceffario corroboratun 
Quocirca dignum duximus Frudtuarienfe Coenbbium litjC- 
ralibus prxceptis Ci^nfirmare, exorante Domino Wilelmoy Di-- 
vionenfi Abbate, qui praediftum Muna(lerium~ex praediis, 
^eleemofyDisquc propinquqrum fuorum, ac caeterorum fidcr 
lium Chrifii a funijamentis conilruens plqrimos fecundum 
Regulam S.BenediSiDco fervlentes inibi congregavit Nos, . 
noftrosque in perpetuum fucccifores, propt divae memoriae 
pncdeceflbrem noftrum H E N R I C U M fuo ac fratrum con* 
tubernio fociavcrit , omnium benefadtorum fuorum partici- 
pem habere cupiens primum ejusdem Cccviohix Abbatem\ 
nomine Joannem, (b) ejus in pracfentia confecrari fecit, & tam 

Pp 3 ipfuHi, . 

(jl) Conr^dui} ejus Qominis IK . . 

(b) Abbdiem^ mmine Joannem] Arduini^ Regis ftalia^ Ncpotem^ Sc 

Guidonis S. Martini Comids filium \ primus fuit f ruuuaiieniis 

Monaftcrii Abbasi vir faoitiis^onia daruSf 



jot BIBLIOTHEGiB SfiBUSIANiE 

ipfum^ quam totum eun^em loqxmjke Imperiali tutela com- 
inific, ca maxune pro cau(% ut eatidem illi in omntbus iiber- 
tatemconfervet, quam C/uni^cenfe-MQtuifieriiw^phtinQX^^'^ 
ghofcitUn Nos i^pgo faluti noftrae conful^ntcjsj & bcinevo- 
lentiam&afFedum, quem erga prmxatum locum h.abutt9 
imitantes, prxdidi quoque Abbatis precibusannuentes^ fspe 
non^inatum locum fimili nosindefenfione fufcipimus,omni* 
bus tammodernis quam pofteris interdicimuS) ne quis^hujus 
loci fratribus^rebusqud, quas ad prcfeos poflident) vel in po* 
fterum acquifituri funt, aliquam inquietudinem inferre prat- 
fumat. Statuimus quoque, Sc Dei noftraque authoritate 
confirmamus, ut idem loais fupra memoratam libertatem in ^ 
cunftis obtineat, & quaecumqueyi? ejtu libcrtate^ ^ fiahilitqte, 
deAhhatk eleBione, f£ confecrati^ne a Dornno Apofiotico Benedi&o, 
viultisque Epifiopis in privilegiis f^ Synodalihm Decretk fiaiuia 
funty rata omni t&mpore f£ inconcujja firmiter ful^nixa conferven- 
tur. Si quis* autem, quod abfit, hujus praccepti tii^latpr exti- 
terit, tanqiiam Impnialis banni transgreflor:, qentuno libfas 
auriperfolvat, dimidium Camerae noftrae, & djmidium ipfi 
Monafterio, & infuper ApoftoHcae maledidioni fiibjaceat. Et 
ut hatc noftrat ingenuitatis|authoritas ilabilis & inconyuKa 
omni pofthac permaneat tempore, hoc Imperiale pracce^tum 
indefcriptum manu propria^confirmarites, Sigilli noftri im- 
preflione juflimus jnfigniri. Signum (c) Domini CONRADI^ 
SereniJJimi fi InmSliJJimi Romanorum Iviperatoris Augufii. 
HUGO, CanceUarius^ vice Domini ANNONIS-, Arcki m 
Jtalia Cancellarii^ recognovi. 

LXXVI. 

(c) Haec carta, qux fine dlc & confule cft , rcferrl dcbtt ad-aa« 
pum 1016. aut 1017. 



CENTnRIA IL 303 



LXXVL 
\ DonattQ HENRICI IV-. Romanomm Regii^ 

. Mona^mo Ffn£luarienfi. ; 

Ex Cartulario ejus Monafteriu . 

' / In Nomine Sands & mdhridux Trinitatis. . , 

HE N R I C U S , divindfavente ckmentia Rex.^ SanAas Ec- X065. 
Clefi^e profedur tanto largius & diligentius debemus 
providere y quanto excellchtius fublimati fumus ex divino 
munere* Quapropter omnium Dei noftrorumque fidelium 
i:am futurorum , quam prxfentium folers induftria noverit, 
i|ua|^ter Nos^pro amore divino, animxque noftrs remedio^ 
.& per imerventum dile<Sae Matris meae AG N ETI S Augufi^ 
Imperatricisy Fru(£tuarien(i Monafterio, in.honore Sandae Dei 
Getlitricts Mari£ conilrudO) & fandomm Martyrum Benigni 
i&Xiburtii qucndam locum^ llivum Tortum (a) nuncupatum., 
£um omqibMf appenditiis fuis> hoc eil, areis» dedificiiS,pratiS| 
jpafpuis^ viis & inviis, aquis, aqtiarumque decurfibus, molrS) 
inolendinis, pifcationibqs, venationibusy & cum omni utilita- 
tCj vel quam nunc habet, aut qux deinceps uUo modo^inde 
|>|t>venirepoterity in proprium dedimqs, atque tradi^imusy 
«mid^nv vero iocupi m Comitaru Aquenfi^txmy ea vifielicet 
lationci ut venerabilis^^^^^ Alhertus (b) otnnesque fucc^fl(> 
xes ilKuS) cum conOlio aliorum Monachorum ejusdem Mo«- 
nafterii, liberam poteftatem habeant tendndi, cqmmutand% 
,vel quidquid (ibi placuerit ad ufupi praenpminati Monafterji 
inde faciendi. £r ut hacc regalis traditip ftabilis; & inconr 
vulfa otnni permaneat aevo, hanc cartam inde confcribiv tpa^ 
iHique propria corroborantes, Sigilli noftri imprefTione jufii- 
mus ipngniri. Data KaL AprU. anno Domintc^e Incapiat. 

• MLXV. 

(a) Rivum Tartum\ vurgo Rivatorta. 



go4 BIBLiaTHECiE STBUSIANiE 

MLXV. rndia. III. Anno autcm ordinationis HENRia IV. 
Regis XII. Regni vcro VUL ASuni, Wormati^.in Dei nmine 
feliciteu Amen. Signum Domini HENRICF IV. Regk-Jn- 
viBkfirril GREGORIUS CanceUarim vice Annonis Archi- 

cancellarii^ recognwi. 

LXXVIL 
EpiftoU AGNETIS Imperatricis ^ Ahhati 

FrsiSuarienfi. 
Ex eodem Cartuiarlo. 

Almperatrix (^ Peccatrix. A (a) Patri hono ^fratrihu 
• in Fruftuariacongrcgatis, in nominc Ctomini; fcnri- 
tutem Anciilac, cujus oculi m manibus- Dominae fus funt. 
Confcicntia mea tcrret me pcjus omni larva, omniquc ima* 
ginc; ideo fugioper fanAorum loca,qu2ereris latibulum a fa- 
cietimoris hujus, nec minimum defidcrium eft^ mihi ve- 
niendi ad vos, de quibus compcrijquia veftra interfeflio cer- 
ta falus eft, fcd noftrae profcdiones rn mdnuDei funt, &non 
in noftra voluntate. Interim vero mente adoro ad pedcs 
veftros, rogans ut Gregoriana fietate in Trajanam^ petatk 
ntihi veniam a Domino: Quia namque ille unus homo ab inr 
ferni clauftris cxoravit Paganum, multi vos facilc falvabiti* 
Chriftianam unam: Qiiodfi decrevcritis, pcto,' tit in fignum 
pietatis^ focictatcm & fraternitatcm veftram maridetis & mit- 
tatis mihi quam primum.} rogo ctiam, ut parvum quod mit- 
to munufi>ulum admonitionis (ignum (ufcipere dignemini, 
quatenus crcdam, quia de me. curare inccperitisj valete, ^l 
xa^ Paterhont^ diligenter commcnda me fpiritalioribus fra- 
tribus de Cosnobiis, atque cellis, ut faciant me participem in 
orationibus & jejuniis, atque omnibus bcncfadis fuis. ^^ 

LXXVlil.^ 



(a) d P4trf\ Andrea laiicet^ Fniftuarienfis Cocnobii Abbati. 



' / 



CENTllRrA II. J05 

LXXVJIL ^^ 

PriviUgmm HENRICI Imperatoru.MonaJieri» 

S.Bcnigni FruSuarienfis. 
Ez Cartolari* «jusdem Domus. 

In Nomine Sandae & indiyiduseTrinitads. 
TJ' E N R I C U S , Dei gratia Rcmanorum Itnperator Augufliis^ 
^ -* Sicut pro adificatis locis San^loruin nc a ftatuto fuo ; 
dcficiant ^ noftrum cft juvarc, ita pro «dificandis quercn- 
tium preces benignc dcbcmus fufcipcre, &ut ftabilitatis cffe« 
£lum capianty pia rollicitudin^c procurare. Hujus rci gratia 
Domnus Abbas WUelmus {z) noftramclcmentiamadiit, pe* 
tens, quoddam Monaftcrium noftra authoritate corroborari, 
fitum in loco qui dicitqr FmSuaria, ex propria haeredltate 
firatrum ejus, Gotofredi^ Nitardk atque Robertiy in honbreSan* 
dae Dei Gcnitricis Mariat, Sahdiqoe Ben^i Martjrris con- 
ftruftumi velutin cartajudicatns, a Guntardo Diacono edita^ 
continetur. Cujus precibus ftifceptis^ prius regali pneccpt» 
confirma:muS| deiny ut ftabilius pcrmaneati imperiaii autho^ 
ritate corroboramuS) fub nofira defenfime ea ratiohe rccepi« 
muS| ut nullus Dux, MarchiOi Comcs, Vicecomes, vel aHqua 
Reghi noftri major aut minor pcrlbna) pracfamm Monafte- 
rium inquietare, aut de eo, vcl fub eo ab hominibus pofitts 
bannum, vel aliquam publicam exadioncm exigere, vcl^acci* 
perC) aut de ejusdem rebus aliquid audeat fubtrahcre. Sta« 
tuimus quoquci & Dei noftraque authoritate confirmamus, 
ut idcm locus fupra memoratam libcrtatem in cunAis obti- 
neat; & quaecunque de cjus libertate^& ftabilitatc^deAbbatis 
eledione, & coniecrarione a pomno Apoftolico BenedidO| 
mulusquc EpifcopiS) in Privilegiis & Synodalibus Decrctis 

ftatuta 

_; . . — ^^^ : , 

(a) ^M^jri/r/wMr] fccuDdusFniaosriaBAbbas^ 



3a(S BlBLIOTHECiE SEBUSrAMi* 

ftatutafontj rata omni tcmipoKf & inconcufla finnitate fui^ 
ntxa conferventur ; & ut harc noftne ingenukatis sRithoritas 
Aabilis ) & iiKQnvu}'^ omni poft hine pernaanear teRf^ore, . 
Eoc Imperiale Prxcepcum inde conferipcum manu propria 
confirmaQtes^ Sigilli noftri impofiftione jqflimus infigniri«. 
Si qiiis autem^y quod abfit, bujusjprxcepti violatov extiteriti 
tanquam impiriaUs hanni tfansgr^Qor centum librai auriopti* 
mi perfolvat^ medietatem Nofirs CameTat|& medletatcm ipfi 
Monafterio, & inniper Apoftolicx malediftioni fubjaceat. 
Signum I>omini HENRICI^ Romanoruih imiiSiJJbni Impe^ 
tatork Augujli^ H U G O CancellariuSf ad vicem HeliherardU 
Archicancellaryh recognovit. Datff IV. Non. Septembrisy Indiff^ 
VI. anno Oominica Incarnat^M XXJIL anno Domini H E N R I- 
CI IL tegnamk XXIL Imperii X A£lum fiermata» Ameth. 
Amen. Ametu. 

Carfa Lin^enJisEMo^, ejua MonaJlcrittmFm^ 

^ ^arienji M ejmjubjeiiione liberatw 

£x Apchivt> Kcgio'Tawrin«nfiv 
1917; pG^or L AMBERTUS^ C^O Satidx Lh^onefiJfstcQltri^ Epf- 
•*-' icopus. Notum fieridecrevi', tam praefcntibus quam &• 
turis, quod quidcm dileftus ex dilcdiis, Abba» vidclicct Wil^ 
elmtu^ adiit paiernitatem noftram juftis precibusy xxtfynodalt 
Decreto quoddjanr teftamentum , quod ad votonr praventu 
mortis, bcatx memoriac Pfacdeccfforis IRo^x Brunonis adim- 
plercncquivitbcnignitas, noftrse benevolcntiac pcrficerstur 
iuthoriratci quodquidem ixoninTmeritatanftofaciliusdebct 
impetrarc, qnanto Dcr cognofcitur zdus id omnino poftu-^ 
larc; Quidam cnim fuus, carnali propagrne Germamts, no* 
mine Godefredtu^ ad fantJfem venicns ^onverfionem-, tofum^ 
ftuodcomqiue hsd)uttiecum^Deodcvotecontalif, camaxime 

, , - rnfcn- 

, C 3 ) Lambertus } cujus gcfta^ vide Gall. CJbnJlr tom. j. 



CENTURIA 11. 30> 



intetttione, ut de proprio fuo coftftraerctQr Monafterium, 
quodne alicujm Epifcvpio vel Camohio fieret aiiquafubjeSione oh' 
mxiuTfh folerci pettradatum eft confilio, ut in quodam 1ocO| 
antiquitttsFrufiuana di^o, «dificaretur, quod kgalem per 
cartulana, a Nitardo & Rosherto Cermanit ipfins Gotejredi, ctii- 
dam Guntardo I^itg traditum eft, iit ipje inde faceret judica- 
tus teftamentum, lub liberiima omnino condkione. .Qupd 
& faAum eft, ted noti ftne mukorum, maxime/^</»»fiR^i< 
& BertttnxoTxs e)us, ad)ittorio j (|uormn fagaci induftria Je- 
gaU l^aliter confirmata (bnt teftamonta, 8t fan<%o Divhnenfi 
Coenobio non parvi pretii, ut patet, collata fiint ornanoentay 
fcilicec texfflm unum auro, gemmiti: lapidibus mire ornatum, 
cafulaaurodccorata. duaeftolae deauratae cum earummanipu- 
lis, &«]numdngulum atqttetpMMioramifti, GmUieerdeaa- 
ran^ quod & ideofacere ftuduerunt, ut «eii>w, nm^ Fru- 
Auarienlis videlicet fumpfitexordium, his honeftaretareme-^ 
loraemis, & hoc memoret ih pofterum non habeant, unde 
icandatum &uere iniqua fodinc vohmtate. Et nos igin^:, 
cq»itatis jiira afpendeotes, & animarum locris magisquam 
cupidkatibusperverforumconfuleates, fed&fim^ Prxdece^ 
fortsnoftripromiflTa compleotes, a privilegiK quoque Apofto- 
licis, atquedecrecis Epifcc^Iibus, a ptaecqpds denique hnpe- 
dalibus ac Regalibus npn diicrepaiites, FrviAuarienfe Coeno- 
bium , cum omnibusjjquaspbffidere vidoBit, refwtammo- 
bilibus quam immM^\>utyinnuBafil^f&ione,i/tttiaoJurecui' 
^uam Nop-i Epi/copii fertineHtue obmxwm prockmantes , ^um 
imofubpropriopaftore, ut per omnia ^folutai^^rr/tf/r a Ro^ 
mana Sedefibi cmejfapotiittur, 8cz fubbt^ hujusmodi fubje- 
dionif vinculo conftet alienum. Volumus 8c Nos, Is ftacui- 
mus fub Synodali decreto, ut nullus Monachus , aut pcacfcripti 
videlicec Domini W. Abbatis fucceflTor, oontra pratfamm lo- 
cum diquid querdae, ve!caiummxinfcrat,veIquidqnampro- 
prietatis, feu fii^edionis requirac. VU fit igicur ipfe locin 

Q^ 2 Fru' 



308 BIBLrOTHECiE SEBUSlANiE 



Fru&uaria di^us, noftn quoqueauthorttateinconvulfaftipu- 
latione liber & abfolutus, & ab otnni querela immuius, & 
in frudlificandis animabus femper Chrifto duce facris aptiw 
incremcntis, tefiibus ex ijoftra Clero admiffis , noftra fubfcri- 
ptione firaiamus. Signum Lamberti, Lingonenfis Sedis Epi- 
fcopi. $ignum Beraldi, Archidiaconi. ^ignum Beraldi, 
Abbatis S. Stcphani Divionenfis &c Aaum apud Divio- 
nem fuklice, IJI. Idus ^an. amto ah Incamat. D6mim M X V 1 1. 
" Indid. XV. r<f^»rfi' ROBERTO, l?<fg^ /r4Wffir»i». Ego 
<}^<&, Canccllarins in Synodo StmBe UngoneHfa EccleJU» hoc 
^ tefiamentumperle3um,fS ab omni Symdo laudatumiS conjirma- 
tum recognovi f$ fubfcriffi. 

LXXX. 

Frruilenurn FRIMRiCl, Romanorkm jR£gis> 
M&tfMflerio Faterniacf, 

Ex AichiTO Rtgio Tf nriiKnfi. 

In nomnne Sandat &'individuae Trinitatls. 
*^Sf^ I^RIDERICUiS^ (^ma ffventeckmenmRomanorimlUx 
^ Augufiui^ Cum Ecclefiii' Dci pcr omverfQm nof&um Iln- 
perium conftitQtit Regia non dcceat authoritate confulerty 
illud pratcipuc; obfalutiiNoftrarprofperitateinduximusanim- 
advenendum^ quatenui donationem ab Anteceffbribus n0* 
ftris Regibus feu Imperaftoiibus, pix devotionis intuitu, Bccle- 
(]is conceflam, noftra authoritate uGbQi ipforum tn perpe- 
tuum profttturam) invtolabititer conlcrvemus. Eapropter 
tam (uturoTum quam praefentium (blers noverit induftria> 
quqNosfidelium noftronim Confratrum Patemiacenfimn^{2^ 
. querimoaiam contra Obdelhardum de t^iviek (b) de Curti, 

qug^- 

(a) Pdiermdcenfiim'] wulgo Paj^eme ^ Monafteriucn apud VaudcQ'* 
fesy cuJDS fundationcm dedimushujus opcris cap. !• 

(b) DeVipieis^ idcft r^p^yxOppldumclegansiiicudcinProvincia» 



r 



CENTURIA II 309 



quse Hercek nuncupatur, in qua ipfe Advocatiatn canrrafan- 
cita privilegiorum pnedeccflbrum noftroruni obttnere volc'^ 
bar^ pro debito noftro clementer adnitentes , ex judicio Prin- 
cipum noftorum, pracfato Ohdelhardo eandem Advocatiam 
Bbi ufurpatam caHamus. Statuentes^ ut nec in pratdi^flo loco^ 
l vtlln quibuscunqiie polTeinonibuf ^ ad idein Coenobium per* 

r tinentibusi aliquis aliquod jus Advocatix (ibi ufurpare praefu« 

tmty(t6<Ahbas C/uniacenfis^tzm prsefem, quam fucceflfpres ipfius 
ex fratrum Fdtermacenjium eleSione cofifiituendi Advocatum» 
ficut ab AnteceflTonbus noftris ftatutum eft, liberam potefta* 
tem habeant« Nihilominus etiam decerhimus, ut quascun- 
que poflfeffiones^ quxcumquebona^ cenfus, velquoslibetred« 
ditus Ecclefia Paterniacenfis in praefentiarum poffidet, aut iii 
futurum (foncefiioneRegum, largitione Fontificum velPrin^ 
cipum, oblatione fidcHum^ (^ualiis modis^ Oeo propitio^ po- 
teritadipifci^ firma & iliibata ipfi permaneant^ in quibus hatc 
proprii^duximus.e^rimendavocabuNsy fcilicet villa & fic* 
defia Pateraiacenfis, cum decimis & caeteris pertinentiis ^ 
Curia de Herceis & Ecclcfiay cuth decimis totius Parrochiae & 
; caKerisappenditiiS) ^nria de TuUtaco^ cum pertinenttis iuis& 
Ecclefia cum decitnisi villa dc Ar/f/ri^ cum appencfitiis fuis^ 
&Ecciefia cum decimis ; Ecclefia de Urha cum decimis , ad 
campertijnentibuS) CuriadeTerruJfinsy cum appenditiisfuis^ 
yilla & Ecdefia di Omacho^ cuni pertinentits fuis. Illa etiami 
quae VenerahiUs Dux Kodulphm^ fiepe memoratac Ecdefiac in 
territorio Alfitue contulit, regia authoritate corr6borare de- 
CTCvimus^/Curiaqo videlicet Co/umbarienfim^um cum atdificiis^ 
mahcipiisi terris cultis & incultis, & earum redditibus» Curiam 
deHythenhein, cum pertinenti|s fiiis^ terras &vineas, quasZi^ 
fefym Villicus & Uxorcs ejus , Ffymeza & Richeza, dederunt 3 
£t ut hxc omnia, arternalege valitura^fkpedidas Ecdefiar^ibi- 
q|ue Deo fervientibusi^iata & inconculirapermaneant, prae^ 
fentem pai^acA attchoritittcnoftra confirmatam &corrobo-* 

Qj{ 3 ratam. 



9to BIBLIOTHEC.C SEBUSlANiB 



rataoi» Sigilli no&n impFeiCotic inngmri judjmus^ adjicieiv 
tes, ut nulla magna vel parva perfona cemere contraeam vc- 
nire prsfumat* Quod (i quis fecerit, Regio baono rubjaccat| 
& in ejus compofitione centum libras auri Camccx noArx 
perfolvat- Tefies intfixfucrunt Arnoldus, Colmienfis Archi« 
cpifcopus.s HumbertuS|;6(/2^iim;^^ Archicpifcopits ^ Amc« 
deus^ iMufimenfium Epifcopus 9 Orlcrius, Bafilienfiji EpiCco» 
pus^ Hcrmannus, Cof^4rii//>»/£r Epifcopus^ HcnricuS| £)to;c 
Saxoffi^, Hcrmanuui, Msnrcbio d^ Saxonia, Amcdeus, Comf/ 
Gebent^fifisy WileliiHis^ Comes Matiscanenfis. Signum Domi^ 
ni FRIDEKICI, Roman.RegisInviaijl/mL EgoARNOLr 
. D U S) CanceUarius recognovL Datum Bifunt. fj. Kai iAkrtii^ 
mm bommc£ Incarnationis M C L 11 1. InMd. ts* regnante Do^. 
mno F RID ERICO> RQnianorum Rejgt gUriofo ^annoipero re^ 
gnifuih 

LXXXL 

PermiaMiointerJ^tldtnam,AbiatemS.Be^^^ 

Divionenfis ,j^ Gertirdum Comitem. 
Ex pervetufto S.BcnlgQi Fruftatrienfi$GarcularIo«i 

feodDt A Ntiquitatis jure inftitutum cffecpnftat, ut, quoticnsprs* 
•^^ diorura traditio , live commutatio fit ad tiotitiam poltc- 
rQrum) fcripturac tellimonlo roboretun Qupcirca congru- 
um^ imo neceflfarium cflc vifutii eft, ut mutuam pr^rdioruni 
traditioncm inter Dominum Wilebnuni, pmoncnGi Mona« 
fterii Abbatcm, & Comitem Gerardum, (a) pro communl 
oportunitate fadam literarum annotatioiic Iblidarctuf i ne 
vpoftowdum per Aiccedentium ignorantiam, aut invidoriim' 
malevolentiam adnlliiletur. tgitnr cohfetifu Prsfufis £4to^ 
terti Lingonica^ Bcdefiaei & omnibm fratram Divioncnfis 
Monallerii ^ dedit in primis Abbas Wilebnus» de jurc S. Be- 

(a) Gerardum'] Metta&mfdiicetfde^fap£alocatiihmiis<a«.i« 



CENTURrA n/ ;rr 



- nigni ^ Comite Gerardoy intra rcgnum Itatix^in Provincia 
L>iigobardiay Ecclefiam inhonoreS.Mi€haeIisracratam,ntam<* 
qiicinloco y c|ui dicitur Atorox, eun^ maknciino d proximo, 
& omnt integritace redimiaisy ubi con^uda confiftity & 
omhibus a^di&ciis, ibidem pertinentibus. Infuper etiam omne 
praedium duomm fratrum^ Nitardi & God^firdiy quod ip(i 
Divioriend Monafterio tradiderunt^ in toto regno halixy 
quando Monachi c&Aifunt, cum omaibusappendidis9man<» 
cipiif I vinels, pratis, fylviii molendinis, pafcuis , cultis & iacul- 
tis, aquis, aquarumque decurfibus h omnem quoque pofTedio- 
nem, quae ad Divtonenfe Monafteriam in toto reg^io Ita* 
liat pemnebat^ Dammis^^^^i^ ^itelmus pratdldla Comiti 
C. in integrumtradidit^canceltlt & dedit per commutatio- 
sis hujus tefl:amentum> eo tOMre, ut ipfe Gomes absque Qlla 
contradidioneuliierius habeat, poflideat, & ex his omnibus, 
quidqoid (tbiUbitam fuerit| deinceps faciat. £ contra vera 
Comes Gerardta, conrenfu fua? cotijfugts RV(ty & Parentum, ' 
& omnium fidelium Rtorum, praedidlo Ahbati W. tradidir/ 
coflceffit, defiio juretranftulit^ & reddidit eoncambiuin in He-- 
gnaLotharien^mComitzxuSolicefifi, mviih Gedmcortycnn-' - 
Aa quar adipiumprsdium pertinent, in mancipiis, ^dlficiis^ 
campis, vineis, pratis^ fytvisi molendinby pafcuiis, cultis & in^ 
cukis, aquts aquarumqne decurl^ns, totum in integrum tra- 
^dit, conceffit, &de nio )ure tnmftuKt in jus monafterii Di** 
vk>ne6(»> per manus Domini AbbafU W. quo rpferuique 
fbccefifores^ulterius babeant, poflSdeam, & exindc quidquid 
jufte decreverint ^ faciant llt autetn ha^c muttia- fupradido^ 
nim praidiorurft traditio (labilsor conftrmaretuT) dupficis tc-- 
ftamenti tefti^nonio figtftata eft ^ quat uterque Sc Dominiii 
Aifbas W. Sc C&mes 6, pfopdis manibus confemav^crunt, & 
DonHnum DcoderictNir, Mcfenfis EccIcfifaeEpifcopiim, cum 
BMnItis aliis^ iclcm agere^ rogaverttat> ftipulatioiie fubnixa. 

Adoai 



lu BIBLIOTHECiE SEBUSIANiC 

i . -H T' 

Aftum Mew publicCi 3. Non, Februarti^ anno4ncarnat. Danuni 
MXX.India.3.tt%nzxitcBE^K\COImperat&re^tX\c^^^ 
rcgni ejuf XVII. Imperti vjcro V, Signum Ddmitii Deoderict 
Epifcopi^ Gerardi) Giffcbcrti, Folmari Comitum^ Hermatinsi 
Gomeri, MatBredii Varini, Euzelinii Bofonisi Rutfridi| Tirzc* 
lini| Olaricii Richcriii Godcfridi, Rainaldus ad vicem Domini 
Blidulfi Canccllarii. Ego Wilelmus Abbas hanc commuta- 
tioncm fcrlbcndo firmavL Ego ^fobejtusMomcYkVLt y miffus 
fubfcripJL 

LXXXIL 
DonatioCO\^}LkDly Regis BttrgundU, Mona^ 

fteria FatemJaci* , 

' Ex Archiro Regto TaiirineiiS. . 

In Qominc San^ae & individuc Trinitatii. 

9i^ /^HUONR ADUS| divina Numinis largirionc piiffimus R.cx. 
^^Mos Rcgalis Ceifimdinis eft| omnibus fanAis fubvcnijrci 
ac in cunAis bonis opcribus pcrfcdis ftarc. Quaprpptcr 
noverit omnium fidclium noftrorumi pracfcntium ac Rituro- 
rum, atquc omnium Chriftianorum induftriai qualiter NoS| 
una cum Matre noftra Bena^ ac firatre nollro Rodulpho^ tn- 
fpirante pietatc divinai & pro remcdioanimaruoi noftramm: 
ac Parcntum noftrorumi donavimus Ecclefiae Jana^ Mari^t 
Paccmiaci noftrum AUodefn f^ carras^ ut ibidem Deo famu* 
lan^s fubfidium habercnti Dco in(pirantC| inter caetera im- 
pcgimus in quandamCellulam, huiciacroOrdini apti(fimam| 
BailHvo nuncupatanii hanc cuni duabus fylvulisi qux fuper 
cjus rupcm cminent^ unai quarum frugiferai akera glanili- 
ferai Dccimamctiam tinius vici| in qua fita cft cncrarum 
moruiulaj una Brioch nominatur^ altera Chempmaco^ atquc 
curfum aqusei quat antc portas ejus curriti cujus nomen Bir 
hiunai^ fupra difto Chempiniacoj usquc in introitu Mnraten- 



CENTUJUA 11. ii^ 



j£r Laci. (a) Hscc Qmnia cum ctteris dotalitiis, quac circum« 
quaque adjacetit, per intcrveDtum pralib^ae noftne Ma« 
tris, ac fratris noftri Rodulphi> & ^ovom Aieidis, & pcr 
noftri pisecepti paginam fecundum morem noftrum Rega«« 
lein corroboramuSi quod & fecimus. Vblumus namque, ac 
firniiter per hoc ndlrum pneceptum decernimus, ficui; 
pnef^tat Qartx commemorant. Denique & hoC| quod no<» 
fter Avas acquifivit in Pago WiBacenJl^ in loco qui ^icitur 
Cune, ^imvX cum fratre noflxo RQdulpho^ fupra diiftis rebus 
adjupgimusy ac infuper mmetam cum mercato pnefati loci| 
PWfavente^ haccomnia, ficut fuprafcripta funt, concedinius 
Pomino Deo & ejus Genitrici^ habttatpribusqae etiam (u« 
pra memorati loci> fivcMajoh Abbati, hxc& cacterai quas 
in pracdiftis cartis inferta efte videntur^ de noftro jure haere« 
ditariQ) \n illomm jus & doi;iationem folemni moire transfe« 
riniHs^ ut habeant, teneant, flrmiterque poffideant, 4bsque 
«licujus contradiSione Regis aut hnperatoris^feu Principitm Ut 
autem hoc noftrum praeceptum ab omnibus obferveturi & ^ 
Siemine unquam violeturi manu noftra firmavimus^^ac de Si« 
giUo noftro fubtus confignare jhfiimus. Data VL Idiu Apri^ . 
lif, anno ah Incamatione Domini noflri ^Efu Chrifli DCCC0. 
XXXIL anno, regnante Domino noftro CONRADO Rege^ 
^XIV.lMufanna CWitzttkXxcittx. Amen. 

LXXXIII. 

Donatio MonaperioPatermaci^ ^Berjholfo^Zjerin^ 

genfi Duce. . * 

Ex eodem Archivo Regio TauriBeniL 

NOtum fit omnibus tam praefentibus quam futurisi quod xt7S« 
Domiaus BERTOLFUSj (a) Dux^ villam quae vocatiir 

FRI- 

-^ 

(a) kbtfdtenjis Laci\ valgo Moratf oppidani apud Vandcnfes» 
(a) Sertiljm] fiTCJffrm/(^»Zcringcn(js(cilJcct. 

Rr . " 



314 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiE T 

FRIBURG^ acdificaric, cujus quarta pars in fundo & allodto. 
fanAse Marix Patemiacenfis (ita eft. Cdnftriixitautem idem 
t>ux Ecclefiam, in honore S. Nicolah in ea quarta parte prs^ 
diftz villac, qux ad prc^rietatcm 8c dominium Paterniacen* 
fisCoenobii pertinebatj quo faAo, Dominus Petrm^ Pnori 
& fratres ejusdem Monafterii, Ducem humiliter adierunr, & 
multipliciter rbgaverunt, ut caufa pei & falutis fuary & antcN*. 
ceiTorum fuorum, Ecdefix Paterniacenfi terram fuam trade- 
ret, qui commnnicato confilio cum hominibus {uiS|4audante 
fiRofuo B. (b) allodium Beatx Mariae, & quod fuper eum .ae^ 
dificatam erat, firilicet ecclefiam S« Nicolat cum cimiterio & 
duobus cafalibusj atf d6lmum Monachorum conftruehdam^ 
l^riori & fratribus praedi<flis, in pace& fine alicujus contradi- 
€(Xom rcddidit. Qux rcdditio ut inatteraum rata perma« 
Reat, figilli autoritate eam corroboravit. Hujus ui tefi^s 
funt Ottho de Balniis^ Nantclmus de Rubeo' monte^^ Pt«p04 
iitus Salodorenfis, Amedeus, Comes Gebennenfis, Aldricui 
de Novocaftro^ Walcherus de Blonacho^ Rodulfus de Mott« 
taniaco^ Cpno deStavail, W^arnerius de Sigena* Hugo de 
Egiftor, & quam plures Friburgenfcs. A^uni efi tfikd mn§ 
ab Incarnat. Donmi MClXKVUh 

' . LXixiy. •;; 

Diploma FRIDERICI Imferatoru^fro Mona- 

fierio Faterniaci* ^ . , - 

•fe coi^m Afchivo Regio Tiutiijeiiii.- ^ . \\ 

In nomine SanAae & individuse Trinitatis . 
*^3*- .pi^RIDERICUS Re^a^ divina favente Ckmentia Ronianorum Im^ 
^ peraior femper Augufim^ ^erufalem tS Sicilide keic^ Inipe- 
nalis eminentia tune pranripue fuinoministrtulds ampliat) 

cum 



1 



— — ■. ^ ■ « . . » ■„ - ,1 



(b) mo fito /?.] id eft BettoI({b> fej«s nomiBis V." & huja» illa. 
ftiiiSnue latntfi« nltibio. <- *• t 



t, CEKTURfA JL / y^ 

cum dtvinae pietatis intuitu^ per^u^m potefti Principibusor- 
bis terrx loca venerabilii pro favore prorequitur9& juftas eo« 
rum favorabiliter petitiones admittit. Eapropter univjprfis^ 
Imperii fidelibus, tam prxfentibiis quam nituris, volumuii 
ciTe notum, quod venerabilis Prkr Sc Conventus Monafterii 
fatemiacenfis fideles noftri, quoddam Privilegium, eis indul^ 
tunia Divo Avonq/h'o (z) FRIDERICO inclytae recprdatio- 
msAugufioptemporeRegni fui, noftrsCdfimdinipra^fentaruntf 
humiliter fupplicantes, ut illud eisdem innovare de noftn 
gratia dignaremur. CujUs tenor eft per omnia taHs 8c&. 
Mos igimr fuis fupplicationihus benigne incUnati, attenden- 
tes fidem^ &finceram devotionemi quam erga CeUitudinem 
noftram habct^ Privilegium ipfum confirmamus. Et ut hax 
innovatio robur firmitatis obtineat Iq pttrpc^ruum valiturum^ 
pratfens Priviiegium fieri, & BuUa aurea cypario noftrat M«- 
leftatis imprefja julHmiis infigniri. . Huj^s rei teftes funt Sj^ 
^dus Maguntinenfis Ahhieftfcopm^Si^dm Ratisponenfis Epi^ 
^opm, ImpcfiaUt AuU Cancellarius, Rivogerius Batavienfis ^t^ 
Ifcopuiy Cafnndnt Spirenfis Epifcapus^ Hermannus Magtfier dnh 
mus Theutohicorum in Jemfalem, Rafpo Isndgravius Thurin- 
gtx^, Sigttum Friderici 11. Deigratia Romanorum bnperatoris 
femper Augufii^ ferufalem fS Sidlide Regis gloriofiffmi. Ego 
-SYFRIDUS RatiJ^onenfis Epifcopms ImperialisAuU Cancellarius^ 
vice DomvciiMaguntini^tn GermamaArchicanceUariirccogaofU 
Adum hoc anno Dominic^ Iftcamat. M C C XXX VL menfe 
Aprili,IndiS. p.imperantelpMjinonofirof KiDEUCO 11. Dei 
gratia invi£lifftmo Romanorum Bnperatorefemper Augufio, ^eru^ 
fiilemfS Sicilise Rege^ anno Imperii ejus XVIL Regni feruftlemXL 
Regnt vero Skili^ XXX VIL Datumz^Spiram feUciter» Amen^, 

Rriv LXXXV. 



(t) Dkto 4P^ ntfiro Bidenco} fcilioet IL cd|qs dtfhms fu^ dc- 
. dimtti* 



XI07. 



ii6 BIBLIOl^H^CiiE ^«EBliSIANiE 

, II... T li^„ , , , ,1 • . ^ . ■' • 

LXXXV. 

Notitia Triorains Tnimontis. 

Ex Cartttlario hiqos JEcclelis^ 

DOminu$\B^r/w de Turre, (a) ,& filii cjus, Giro/dui 8i 
Waloy dcderant, quidquid in Kac Tcrra habcban^, vcl 
alii dc CfS| ita, ut Dominus Humberm (b) m^clius inquircrc 
& intclligcrc potuit» Tc^^fj- fucrunt Amblardm MilQ$|..8^ 
tukhQ^ & Gaumarus^ & multi silii. Adum anno M C V^ ■ 

LXXXVL 
Ldtera HENRICI Romanorum Rtgs, Efifiofo 

Valentino , pro Adefharo./t^ PhStaviay valentlnenfi 
W ' . , Qmite. . ..... 

Exeodlem Archivo Regid IfausinenfL . ' . - 

TJTENRICUS, Dei gratia Romamrum Rex femper Augttfim. 
,Jvl Vcncrabili i^i/c(5po Valentinoy Principi (>) fuadilcA^ 
^atiam fuam & omnc bonum. Gravcmqucrelam No^ilis Vin 
Aymari de Pi3aviaj Comitis Valcntini> rcccpimuS| continen- 
tcm, quod, licct ipfe & prsdccc(rprc$ fui Comitatim Valemir 
nenfem tanquam Domini ipnu$ Comicatu$ Comitc$ tanto 
tcmpore non tcnuerinti cuju$ contrarii mcmoria fion cxh 
flit| tu tamen tuorum praedeccnbruni non contentu$ limiti- 
bu$, hu)u$modi Comitatum tibi ufurpa$| te fcribi in certk 
mmetkiiL nummis, ctiam nominari fadcn$, Comitem, in rui 

- prat- 

(a) Dminus Berlio ie Turre] a quo («rics DoKninorain de Turre- 
Pini, olim apud Delphinates & ScbufiaQos nofiros potcns^» Sc 
mx tandcm' Delphinetum dc Comitatum Alboncnfem, titulis 
luis Anna Uelfbind^ matrimonio adjunxit 

(b) I>mimu Htmberrus] prixxnn r>)imontis -Prion 

• ' (s) Pf49ic^i fiol ^nfi^gM pro Epifcopis Vafenrihcafibus mbau- 
mcAtami quo Principes Impeiii tunc tcmporis tocabai^. 



'' J d* b^t U R I A il. ' • ' «^- M 



prsEJudkium, injuHSfh&gravamcm rUhdii fin^ritati tu» 
damus firmiter in mandatis, quatenus a talibus dcfifterc dei 
beas^ nec aliquam novitatem cprvcrar tBodum & formam tuo- 
fum j)r«4cccflbrum inchoes vel attlentes. pt fi. quod m con- 
trarium peiLtc atifcniatum «Jfifti^ hoc providc-lhideai Vevo- 
carc. Alioquin fibi fiipcr pnemiftis proyidcre cogijtabimus 
dc rcmedio oporttAio. Datum MediolanitS, Kal, Febr. regni 
mjiri antidsi '- • . ^ • 

-..-- . -■-•■':•• •-LXXXVn. '•••• '^•\.- "•:/-) •tJe 
t>ipIom,4 C A R O LI Koinanorum Regis, quo ^- ^ 

inarm a fi^am» Cmitem VaiehtinenJem,,\lCA^\lM ■' 

' "':; \,lU?E%lXm/lituit^hJ^^^^ Arelatenft f$,- ]■; 

I -. ytennenju- . • . . 

.■.rr.-rr^- :^t!i . iOD ii- ... :!' .; . ..: r .- •.. -j ,ii-,',.'. ..-.i .>, .■.••t 

e AROiui Detgratia Romamrum Rf)( fempex Augufltu:^ ^ 
Bohafiiia^^x^ VeneraMi Epfccfo Valcntmetvfi, Principi fuo 
'g&fkogrpfiamii^a^ ^..omr^ ^fonum. ^jjjjade fpeftabiUs^^lf- 
^ii C^iti?)Yalcji9iu & Dyenpi .Confanguinci & fidcljs 
llkoftri^ charMBmi, circumfpcftioflis mduftna & conftantls 
fidei probi^^ obtincnte» praefutntioncm fiducix fingularcm, - 
ipfufii, mmo npf^o Priiicipum confilio prarccdcnte, Arela- 
Znfisi^Vtenn^Mnorutn; nccnoni^ univq-fis &fingUU$ 
terris, ^ppendiius Sc diftriaibus pcrtiiicntibus- ad cadem , «o- 
firumdSacri Rm^ Jmferiifecimm^ i^ ionfittuimus Vtcarium 
generakm. Eaproptcr devotionem tuam rcquirimus & hof- ^ 
tamnr, inj^ngc^ites tiblDihilominus fcriofc, quatcnus fiipra- 
.tfiap Comiti A(^o in omnibus & f nguHs, qu« a4 Musdein 
Vicariatus fpcdant 0^«»«, finc quavis djflScultatci fcu coil- 
•trsdiatene forere 8c intcndcre dcbcas, & cfficacitcr obedtre, 
Tiullam irt hoc praetextn cxcufiifionil aliquali» negligentiam 

Rr 3 com- 



« l-j . ' ■■ . ;)'■ a:i. 



(a) Ctrtlui^ fcilicet hujiM nomihis gnsrwJ 



1 



318 BIBLIOTHECifi SEBUSIANiE 

commiflTuro, Datum jMcemhurgh die i6. Martii Regnorun 
nofirorum nnm 3, 

LXXXVIIL 

, . Don4tio Otthonit Imferatorit^ Ajmoni 

Cwiiti. 
: Ex Archivo Regio Taurmeoit 

In aomine Sandat individua^ue Trinitatis. 

fjf • /^TTO, (a) divina providente clementia bnperatar Augu- 
\Jfius. Si reftisnoftrorum fidelium pedtionibns aflrenfuoi 
p»bemus, promtiores eos in noftro fore obiequio minime 
dubitamus. Quocirca omnium Sandat.Dei Ecdefiae fideli- 
um noftrorumquei prsefentium fcilicet sK fbturonun, com- 
periat induftriay qualiter interventu atque donfultu amatifii^ 
mat noftnt con)ugiS| noftrique hnperti Cbf^/ir| perhanc no- 
ftri praecepti paginam concedirhus, donamus atque largi£i|p 
Aymopi Comiti^ (b) dileftoque noftro fideli» CorticulM duu 
)uris Regni noftri, in Vercellenfi Comitatu conjacenftes, quac 
Aniurni ic Molinar^ nominantur, una.cum CapelKsi ViUi% 
Mafiaretiis, rupibus, planiciebus, terris cukis & inculti^s, nio« 
'lendinis, pifcarionibusi Aldionibtis & Aldiadihtts utriusque fe* 
]CUS| famihisi.diftriftis, publicisque veftiga(l^i& penGonibos,^ 
omnibusqiie quae dici & nomSnari poflTunt ad pnedi^bs Cor« 
' dculas in integfum pertinentibus, nec non it noftro jute & do- 
minio in praemi Comitis jus & dominium omnino trattsfun- 
dimus & delegamus. Infuper hac noftra pratceptali authorir 
tate confirmamus &corroboramus^idem fideli noftroomnes 
'reS| & utriusque fexw famrlias juris fui| videlicet Cortes AU- 

cac, 

(a) Otto'] huiiis fipmittis primut, ^at rq^nare iocoepit aimo faltf- 

^ (b) JfymmComiiil^itj^i^^^ 

ut in aliis Diplgipatibus vocatux. ; ^^.^^r . " " '^^ ' 



'■ ■■ ' CENTUklA II. 319 

cxy Cavalfagai Caranova^.Ropali^n VercellenfiComitatucon- 
jacentcs^ atque Caxana, Bremita, Ticinen&, Zeiitiaa^, Aftel* 
liano, Gpmaroro, Caltranaxo^Calvarengo &Fra(finetu inLo* 
mellenfi Comitatu, una cum CaftcUiS) Villis, Capellis, Mas- 
faiitiisi Campis, Infiilis, aquiS| molendinis, pircatiojtiibus, di«' 
ftris9.Denfionibus, Aldionibus & Aldiabus, rervis*& anciIIiS| 
bmniDUsque; quae dici velnominaripoflTuntiadprxdi^asCur- 
tes &res pertkientibui in integnim^ Propterea, fi de prxdi- 
\flis rebus a Nobis conceifis, & de prmxatis a Nobis confirs» 
matis, legales querimoniae contra eum ortae fuerint, aut de 
eofutn terminis ntigaverint, hac hoftra imperiali autoritate 
cottcedimus, 8cnt ]^n inquijitimem f^ facrammtim trium Ip- 
betorum hominum liceat eum affirmare, quod jure proprie- 
tarid indeinveftitus fiierit, & eas firmiter tenuerit, ac ddnd^ 
liafareac & teneat^ firmiterque jpoffideat ipfe, filique haaredesE, 
habc^tque poteftatem tenendt/do^andifV6ndendi, com^ 
mutahdl, pro anima judicandi, & quidquid eorum decreverit 
anifqus faciendi, omnium contradiftione remota* Si quii 
eigo concra hanc noftri praxepti paginam interpretaverit| 
aUtinfi^ingere prarfiimpfirrit, firiatfis compofiturtim auri optl- 
mi libras centum, medietacem Camerat noftrac, & mediet»*' 
tem pra^dido Comiti fiiisque han*edibus. Qupd ut veriui 
cr^dacur^ diligentiusque ab omnibus obfervetur, manu pro« 
pria robbrantes, annulo noftro fiibter juifimus infignirL Su 
gnum' Dominf OTTONIS, biviSiJj^i bnperatms AuguJH. 
Lutagerius Cantelbrius, advicem Guidonis Epifcopi &; Archi- 
cancellarii recogciovi & fiibfiuipfi. Data 3. Idus Augufli, 4W- 
no Dminiciie Incamationis nangentefimo fexagefimo tertio^ In* 
diS.fixta,ItnperHferen0nfi OTTONIS Imperat^m 27. aOum 

LXXXDL 



32D BIBLlOTHECi5 SEBUSlANiE 

; ~ LXXXIX. ~ ^ '. 

DlmatkOtthoniSylmferatomMar^edo 

' ^ _ ' Marchtoni. • ' ' 

Ex eodem Atchtvo Rtgio Taoiineiiili 

fai nomine^SahAat Sa incHvidu^.Trinitatu. 

v^ noftrorum fideUum petitionibu^.atrenAim praebeoius, 

promptiores eos in noftro fore obfequio minimedubitamus} 

quocirca omniuoi SaD<%« Dei Ecclefiae fidelium^ noftrorum- 

/ ^ue prxfendum (cilic^t ac fiiturorum CGaipenat induftria) 

qualiter interventu atque confultu dileAidGnue MatriSi noAnt 

.THEOPHANIiiE, Imperatricis Auguftaty p^rhanc noltri 

ffratcepd paginami proutjufte & legaliter poflumusy confir- 

inamius Sc corrpboiiainus M A N F R £ D O, (b) filio quondara 

\/^inmif> Aoftroque diledo fideli^^cordculas qpasdam/qiiai 

ipracceptali dono SereniffimiAvi nofiri, OTTO NI S M A jGjfJjt 

Imperatorkp Pater ipfius obdnere vifiis eft, in Comitatu ycr- 

cellenfiy quarum nomina ifta fimt, videlicet Audurni, MoIi« 

4lana, Gallanicp^^udano, Ponderano, Afidola» Canderiot^ 

.TraVeriO) una cum Capellisi Villisy^Maflaritiis^ rupibusi 

planiciebuS) terris cultis & iacultis, aquis, molendinis^ pifca- 

tionibuS) Akiionibusi &Aldiabus utriusque feus, familiis 

.diftridlis, pubUcisque vedigalibus , quae dici vel nominari 

pofiunt, ad prsdiftas Curdculas;in intcgrum pertineodbuli 

p^r hujus noftri praecepti cautionem & authoritatem, in prar- 

fati Manfredi) noftri diledi fidelisi )us & dominium penitus 

«ansferimusy &confirmamu$9 & corroboramus. Infupcr 

;pro h»c npft» prisceptaK firfpt]S^te.conQrm^iU CQrrobo* 

ramus idem fideli noftro omnes res &Vamilias utri^fqiM 

iteius; 

(a^ OUo'] tcrtiui fcilicetf qui imperare coepit anoo (aluris 973. 
(b) Mdnfred^] <}ui 4dibi HierQnjfmm Mdnfredut duplid nomiQC 
appcllatur* ^ 



CENTURIA n. . 321 



• \ 



fcxus, jurisfui, videlicetCurtfes, Alicx, Cavaliaga, Cafa- 
nova^ RopoU tti Vercelleofi Cocnitato c<^}acentes , atque 
Cahna, Bremito, Tignenfo, Zeutiano^ Aftelliano, Gomo« 
rofcai Galdavazo, Calvarengo& Fraxeneco, in, Lomcllenfi 
Coniitatu fitas, una cum Caftellis , ViJUs , Capellis^ .Maftiti^ 

^tiisi vineis, campis, inrulis^ aquis, molendinis, pifcationibusi 
lliftridis, penfionibus, Aldionibus&Aldiabus, lervis&an« 
ciUis/omnibusque, quae dici vel nominari poflunt, ad prae^ 

^djAas Curtes pertinentibus in integrum. Confirmamus ck^ 
iamprarnominato.fideli noftro, hacnoftra authoritate, Cuf« 

/tem At.Bragario, cum fervis & anciUts^ & omnibiis pertinen- 
tiis ejuS) Curtetn vero de Vitignianoj cum fervis & ancillisi & 
omnibus pertinentits ejus. Pneterea, fi de pr^didis rebus.a 

/Kob.is cdfifirmatis legales querimbniat coram 60 exortx fuis- 
rint) aut de eorum terminis litigaverint^ hac noftra regali ati- 
thoritate conceditiius, & ut per inquifitionem & (acrameri- 
tutn trium liber^rum hominum liceat ei affirmarey quod jure fro^ 

frietario inde invefiitus fuit x d eas firmiter tenuerit^ac detnie 
haheat f$ teneat firmiterque ^offideat, rpfe, fiiique hacredes ha- 

-4)eaotpotefltatem tenendi^ donandi,[cbmihutandi j; pro am« 
ma judicandi) & quidquid eorum decreverit animus faciendi, 
omnium hujustnodi contradi^ion^ remota. Si quis ergo 
coiTtfra^nGf Qoftri praecepti paginam ire |tentavefit, ^t in- 
fringere prsfumpferit, fciat fccompofiturum auri optimi li- 
bras.centum^ medietatem Camerse noftrac, & medietat!l(nt 

.praefatoil£7n/r^^(7^fuisqueh2eredibus« Quod ul veriu^ creda- 

.tur^dtligemiusqueabomnibus obfervetMri hanc pagtnaipiny* 

;im- prtipria roborantes, amufo nofira fiibter juflitnus infigt^iri. 
Signum Domini OTTONIS, ir^idlifitmi Regis. AD£BERTLTS 
CanceUmuSi aidviccnrPetri ^fcopif^ArchicanceUarii rccognO' 
vi & fubfcripfi. Data XL Cal. NovefnbrU, anno Dominka fn- 
carnatimis mngen^^tnofexagsi/mopm, Indtti^.Lfim^ ver^^ 

.tk OttMif^ • \ y^ 



322 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiB 



Donatio ARDUINI Regis, Ecclejut FerceSenJf. 

Ex Arcblvo S, Eufcbii Verccilenfif • 

In Nomine Sandlae & indi vidux iTrinitacts. 
1003« A RDOINUS|DeigrauaRex,fideIiumpetitionibusa(ren« 
•^^ fum pratbemus - - - omhium fidelium noverit indu- 
ftria, & fandtat Ecclenx Epifcoporumi tam pratfentiUm quam 

: futurorum^noverit folertia, qualiter interventu&petitione 
j?^/^^chari(fimx ConJorM^tcgni nollri participif| prout jufte 
& legaliter poflfumuSy confirmando corroboramus atque lar* 
gimur Cuf^erto, Vercellenfis Ecdefias Praepofito, atque Can^ 
cettario noftroj Curtem Decianam j (a) fibi jure proprietarip 

, pertinentem , cum Callro &Capel]a ibidem confiflente, una 
cum manfis, terris^ vincis, pratisque. Signum Domini Ar^ 
doini, Sereniffimi & inviAifiimi Regis. « - • vice Petri 
Reverendiffimi Epifcopi f^ ArchkanceUarii recognovi» Datum 
rnmo Incamat.Dominica iooi. 

XCI. 
BuQa ADRIANI Pafst Confirmatma Trhik^ 

gkrrnn f^ ^urium Monaflerii Agaunenfis. 
& eJTisdem Ecckfitt Cahcellaria. 

Tn noffline. Domini Dei aeternt, & Salvatoris noAri 
JEfii Chriifi. 

ADRIANUS, C^) humillimus omninm (ervorum Dei^ 
& \xijan3a Sede Romana^ totim orhu Magifira, non meri« 
kis propriis, fed interceffione Beati(fimi Apoftolorum Princi- 
'pis Petri| ab omhipotcnte Deo in ApoJMattjs arce ele^Hs; 

quia 

. (a) Curtemhecidndm^ antiquum eft Titiond famllix apud Infubro^ 
Caflruiq» Cpmitatus titulo poftea decoratam. 
(*) AdriMnut^ ll fdlicet, qui fcdere Romx cfitpil- antip falutis %jh 
Hujtts Bullc mcminerunt clariflimi dc ertiditiifimi*SAMAlAR« 
Tmiil/r4tret^a4LCbrift.tom.i. 



CENTURIA 11. J2J 



qttla Domimis oves proprias , quas fub fando ac pretiofo 
iaQgaine acquifivit, Beato Petro pafcendascommifit» ^ Con- 
ftat nimirum, cun^os Dei cultores ipfius fubjici tuittoni, cu- 
jusNos ubique non diffidimus protcgi patrocinio» Quapro* 
pterlatis convenienter omnesChriilianosopdrtet ad Cznitzm 
MatremEcclefiam& Apoftolictm fedem pratbere concurfiimi 
taiiteci ut & devotio conditoiis convenienter ibrtitaefle vi«' 
.deatttrdfedum) &piae conftoi^tionis oracuti in privilcgiis 
elargiendis minime deni^et auxilium. Igitur quia poftula- 
vit a nobis KAROLUSy^b) ExcdlmiJ/mtu Rex Franeorum^ 
qoatenus MonaHetium fanftorum Agaunenfium i in Regn^ 
Burgmdi^ fitom, (iiper Rhodano fluvio , quod in honore 
Beati Mauritii, vel aliorum Manyrum SIGlSMUNDUSi bon^ 
menioride Rex, conftruxtfTe digiiofi:itur , in quo Altem Epifco*^ 
pus Abbas pntefle videtur^ privilegio Cum Apoftolicae Se3is 
infulis decoreturi & fub fanAa^ cui Deo authore pra^fidemusi 
Ecclefiaconftitutmn, prattcritorum Regum ordine gloriofii 
videlicet Regis «fir^gwiTziiif^^ ac caeterorum Regum ordine glo« 
iiofi viddiceti poft ip(a ftatuta & privilegia ejus^lem Monafte« 
rii iioftrii iterom Pntfulatus honore conlentientes confirme^ 
mnsy ut nullatenus ttlto deinceps tempore irtumpanturi & 
conjacentes terras i» Francoruni finibus j fcilicet in Semnenji 
ComitatUsi fub privilegU authortute coUigamus Abbatiam 
Monafterioli^ ubi Sonna&Sennaconveniunti (tumfiiis omni«« 
bus pertinentiis & adjacentiis, & Talfiniacum cum integrif 
appenditiis^ & faltuum redditionibus | in Comitatu Fontico^ 
fapu Quantia Atimcn 9 omni cum fua integritate feu appen- 
ditiis Vertunum ftati ubi Ecclefia in honore B. Michaelis Qbi« 
que Salnium producitur^ & Noniono cum Ecclefia in hono* 
re Almi Mauritiii nemus caBCccatque ad eandem terras fubja* 
centes ac pertinenteS| Curtemi & in Epifcopatn Edunenfi fivei 

Ss 2 Augu« 



(b) Kkrolui} UL ^ai poftea lop^iium obtinoit 



324 BIBLIOTHECiE SEBUSIANiB 



Auguilodunend Caftellum de Sine-murci, ficut dauditar Ar« 
nienzonafluminc, cum fuppcsfita Ecclefia, in honore S.Mau^ 
ntii dedicata, cum decimis&Pafrochiis, cum villis^hisnomit 
inibui: Rkvaniaco, Sanciaco, Sarniaco cum nK>laribus, mo« 
lendinis, aquis, aquarumque decurfibus, Cyhns^ pa(cuis«& 
omnibus redditionibus , eidera Caft^IIo vel villis pracdiAis 
pcrtinentihus. Praeterea pKsdefideriis filii noftri^ Regis*Eraii* 
corum^ alTetiitim accommodantes, Agaunenfis Monafterti. 
congregatidnis mandatis inhaerentcs, SedisqueApoftoIicaeRe* 
gulam (ervantes, per hujus pVa^ceptionis noftrac authoritatemi 
Id quod expt>(cimuS) effedku mancipamus^& ideo nuHi cujus"* 
libet Ecclefias Sacerdoti in pnefato Monaficrto quodlibet ftii 
Prioratus Pontificium, nifi fratrum invitatione, permittimus 
habendum. Nec etiam illi, qui Civitatem Valentiam nunc 
habere (Aghofcitur, vel fueritpoftcaacquifiturus^liceatquam- 
libet ditionemi nifi fuprkdida conditione, feu poteftatem ex« 
tendere, hac autboritate quidem pra^ter fedem Apoftofica^i 
prohibemus per hujus decreti paginltm ^ interdicendo bmni* 
bus omnino cujuslibet Ecclefiae Prsfulibus^ yel cujusciioque 
hondris dignitate pratdids, fub enathematis vincuIO| nein 

J)rzn6ttiinato Motiaftprio quodlibet exerceant dominium^tiec 
acros ordines, nec facrarumMifTarumfolennia celebrent^ fi-* 
ne voluncate Abbatis,- & firatrumyibiDco famulantium. Qtii* 
cumque vero hujus feriem noftrac jnfticutionis aufus fuerit 
«vertere^ vel ipfarum fcripturarum lanitionesi (\ux a Rcgibus 
eonftitutat fimt, & praefato Monafterio fub privilegio^ quoli-* 
bet modo vel tempore tentaverit violare, anathematis domi* 
nationi fubjaceat. Adrianus^ Deo authore, in hac fe»e pri- 
vilegijv ob amorem Dei & fanc^rut^^Martyrum honorem a 
me fa<^a, relegcns fubfcripfi^ «c ^pffcopcs quosdam noftrt 
Pro^fulatus praBfentes adriotare joffiL .;: Mauruiy peccator juifus 
a Domino Papa fubfcrijrfi* Aureliusy peccator Epifcopus, 
luffuiraDominoPapafubfcripfi. ^^rii^^pcccatorEpifcopus, 
.... j : . M* . , . - ', ^ ■ juffus 



CENTURIA IL 32^ 



fuflTus a Domino Papa fubfcripQ» Sabaudm peccator Epifco« 
pUs, juffus aBonriinoPapa iubfcripii. Harhn Epifcopus pec- 
cator^^juirusaDomino Papa rubicripfi. Leo peccatof Epi*. 
fcopus, juflus a Domino Papa fublcripfi. Anaflajtm peccator 
Epifcopus , iulTus a Domino Papa (ubrcripn. Amatifs pecca* 
tor Epifcopus, juffus ia Domino Papa fubfcripfi. Item Benej^ 
astiu peccator Epifcopds , juflus a Dotoirio Pipa fiiblcripfi,. 
Ego Stefhamu-Cz^XLZViVi^i^ 'CanceUarim Rmani Falatit^ jiiffus a 
Domino Papa adnotavi. 

XCIL 

Privilegiumj a Comite Forejii Monafterio 

Cijjamde concejfum. 
EiL venifto hnjxi» Moiiaftcrii Carmlario^ . . - 

SCiaiit poftcri, ^UQdGUXGO^FotenJiufn Come^y & GUYGO 
filius ejus, Milesy dederont prd fua & pra^deceflbrum fuo- 
him falutc, vcnerabili loco Cajfania{i) lcydas ^ padagia, ei< 
Vel haeredibus eorum quomodocumque debita; pafcua etiani 
per totam terrafh , (ine tam6n eorum homiftum gravi in- 
comiiiodo. Qui quiderti G//jg^fl> pater & filius^ delifldrum 
iiiorum non imniemores , didae donatiofii fuperaddiderunt 
ujfis f^ confuetudines y qus in portibus aquarum terfae eorum, 
a tranfeuntibus cxiguntur. . Praetcrca Ifberc remiferunt tcr- 
titorium de Fontc Vouderiac , quod a Frairibus fiofpitalis an- 
tta poflGdtbatu)-.' . Item manfum de Doriorio, Tcrratil dc 
Maynis. Tefles Petrus Solerii^ Hugo de Marliaco, Bernar- 
dus de Meyferieu. 

fis t^ XCIII. 



{z} Cdjfdmji] Tulgo Cbajfagne^ Moaaftmnia Ordiflii Ciftfidenfii 
dpud S^bufiaoos floftroi« 



i^%6 BIBLIOTHECiB SEBUSIANig 

XGIIL 

yerfitid Hugonisj Domim de Tbria> 

Ecckfia Matkconenfi. - 

Ex Cartulario hujus Ecdeiu^. 

OMnibus Satii^ae Dci Ecclefix filiis ucn pratreotibus quam 
futuris, notum fieri volumuS) quomodo HUGO DE~ 
T O R I A , (a) de placito, quod cum Sandae Dei Matisconen* 
(is Ecdefiac Canonicis anteceflbres fui^ & iple fecerant, diu,, 
Jicet injullei calumniam intulit) quapropcer t>ominus& Ve- 
nerabilis BerarduSi Matkcenfis Ecclefie fr^fid, atque Canonkij 
cum prxfato Ht^ont in viila Taxoniaci (b) convenrentiam ha« 
bueninty ubi jam bis nominatus Hugo fuam injuAitiam, jufli« 
tiamquc Canonicomm recognofcens^ quidquid in potefia- 
tCi^ • - - in cerra S.Andreaj &S. Vimentii, vel in Cimi- 
terio, feu manfumt feu brationem^ fivc quid aliud calumiiiai* 
verat> quidquidve Feodani ab eo in his locis habere diceban« 
tur, uxore fua laudantc & confirmante^ Deo & pretiofiflSmo 
MartyreVin^entio^ omnimoda Verpitionc finivic, &uc dein* 
ceps Canonici, Deo inibi {erviencesj libere pofiiderenc, con* 
ceflit} adjungeas, quod fi Feodarii aliquam moverenc in« 
q^Ietudinem 9 fe nuUum inde eis pracberc auxilium feu tefli- 
, monium , nec per juflitiam , quam pra^Iibati Canonici fuper 
eos exerceFcnt»a)iquQ modo illis moleflus fieret. Hoc fecit 
jam fopc nominatus Hugo deToria & uxorfiia, per manum 
X>oxsxvix\ B^ardi^ (c) Epifcopi MatiscenfiS) & Gauceranni Prae- 

cento* 

■ # — — ' — — — ~-- — 

(s) Hugode Tboria] Gentis Tb^ridM & de Vilkriis , illuftrifliniie 
&Nobilt({imxapud Sebnfianos familiae capuc. 
X (b) Tdxomdd] vulgo Tgtffbage^ ]\xxu SebuiUnonim oppidum* 
(c) BerdrdisEf ifcof i Mdiiseenfis] ^ogtiomint de CaftcUtonc-Aliloms» 
Domini Caftelltonis, «d oram Dombenfem fiiti, qui Mattscpni 
iedtt aimo 1046. Hujus cart» meminimus iaHiftona noftra 
Sebufianay in Genealog, Fdmilis dQ Thoirc» 



CENTURIA II. liff 



centoris. Tefies autem hujus rei fiint : Stephanus de S. Ci» 
ricoi Petrus de Beyviersi Gaucerannus de Meipi|iaco, Otge^ 
rius de & Cirico, Leodegarius de Vaileg^ignofai Wido.d^Aiv 
-bent, Letholdus de Coyfiaco. 

XCIV. 

(^rtafratrum de Thoria^ CarthufiA Majorevu 

Ex antiqao Ira]u Ecclefiqp Cntiilario. 

NOtrerlnt tam prxfentes quam futuri, quicumque hoc 
fcriptum vel legerint, vel audierint, qu6d Dominus 
WILELMUS dc THORIA, (a) &fratrcst:jus HUM-^ 
BERTUS & GISSEBERTUS, Matre quoque eorumi 
& Uxore ipfius Wtlelmi, laudantibuSy dederunt in perpetuum, 
& vendiderunt fratribus Mdjorevi» qtiidquid infra terminos 
Jpforum fratrum juris & dominiihabebant, fed & fi quid €x« 
tra terminos ad terras concabiandesi acquirere voluerifif, 
quod ad ipfos aliquo modo pertineat| tptunt fimiliter co»- 
ce(rerui>t, nec non & paTcua per totam terran) fuafm, & a|l 
portum T^russ libarum tranfitum eodem .pafto,quo fupradh 
^ dqnaverunti &quod majusell, fidelem amicitiam, &m^ 
nutenentiam promiferant. Hoc autcm fa^um eft in Conp 
ventu omnium Monachornm Maj^^h t^^fente Domini» 
Humberto Priore, & t{\xzx\x(X fratribus Laick , Bonpfilioy Gi- 
rardO) Humberto, Wilelmo Chatboldi 3 Sacfdares verorfijcruiit 
hi : Hugo de la Balma, Stephanus de Moraaco, VUelmas 
de Naih MiltteS) & ^ilclmus Pifchardi. Pro hac vcro d»- 
natione & venditiohc acceperuht a fratribus pntdidis qua^ 
taor libras Gebennenfismonetx. STEPHANUS (b) C^ 
fnes Burgunduej fratribus Majorevi falutem &omnc bonumi 

Dona- 

(a^ Wdelnmsde Torta\ Hugoni$,d« quo cnoxlocuti fomus^Nepos» 
(b^ Stefbanus Comes UurgtmdW\ e cujus feudo tanc temporis ea 

BHgefit pars, quae Terra Montdned vocabatur^ dcpcndcbati nC 

fuuus.cxpUcatum eft inH^^/ii Mjfr4 A^i^^ 



\ 



•^ . BIBLTOTHBC;E SBBUSIANvE 

bonationein & veoditionem Patres & Domini chariffimi, 
quam fcccrunt wob\s .Domini de Toria^ quoniam de noftr§ 
fcHdd. cft:, dono & conccdo vobis hiiari &dcvot6 ammo, vc- 
ftrisquc fucceflbrtbus in perpetuum^ pro falutt animac mec 
& antcccflbrum meofum, quoddqnum mcumideodonatjo- 
pi corum ruppofui^ ne quispofterorum, vel meorum, yd 
ipforum fupcr hoc inquietet vos, Faftum eft hoc anno bomint 
millefimo centefimo fcxagefimoquarto. 

XGY. V 

Efiflola H. Domlni Baugiaci^ quihmdam 
AbhatibHi. 

Cx CArtolario CiuAiacen& 

^'fTlris venerabilibusY Abbatibus de Fontaneto, & dcAM^a-Ri^ 

, ^ pay & Priori dc Fontaneto. ( a) H. Domintii Baugiaci, (b) 

falutcm & revcrentiam. Si bene recolitis vos, quandoTcr- 

ram ^e Chanlita) authorieate Domini Papac, ficuti vobis pla« 

'cuit^abfolviftis, A.l^facpofito dtCorveya, in praefentia Domini 

•DuciSy 8c de cjus mindato,quta iUtus caufac cognitio vobiseft 

a Domino Papa commiflfa. Supplicamus igitur vobis, quod 

ipfi & nobis cfiem & laciim afttgnetisi ubt coram vobis juri 

parituri comparere p oilimus. Volumus autem , qtiod qux« 

^umque de domo Cluniaci ad vos, ex parte noftra veniat, 

lipfum tanquam nos in^ure noftrb petcndo cxaudiatisi qutk 

iibcram &'gcneralcm adminiftrationem domui Cluniaci ia 

*<au(a iftacOACclfimus,& ipfam procurationcm virem fuam 

^ fupdr 

* ■ -- - ■ ' '• ' I ' • ■ 

(a) Fmaneto] vulgo dc Fontenoj^y & JtAuhmve^ & 4^4R^a^ 
Monafteria Ordiais Ciftcrcienfis, quoram primuai eft in He* 
duenfi^.alterutn in Lingoncnfi DiaK:e& 

(b) H. Dominus Baug$4t$} ideft,tIugo, fcd qualis fiierit, aJhucin-: 
certum eft ; cum trcs hujus familiE fuerint Baugiaci &Scbunc 

' • Dynaftac, ' ^ : 



CENT41RIA II. - jif 



fiiper terda paite do^tUtU filiae qo(^ conftituimus j j^tuoji 
ludN^Jcpudqukl i|ir»fiK*erec iii^re io agpii4p, five i|^ definr^ 
den4a^ fivjetr«n%aiidD^five.aUM4 prosdi9ilD9t9ndb. 

xcvi. ■ 

- . Barhar^. ' 

;' " -; '^ Ex" CartnlMio litanis; EccleCe; • 

. TTHiverfi^pnercntesliterasinrpeAuris. HUMBERTVS» uj;, 
^ Dominus MMtiikpelU, (altttem & nodtiam reigeftae. Unl- 
verfitati univetfae Volutikt» ficTi manifi^itan , qftod Kos iflalk 
fraude.bdudlus, nplla dolofa machiiiatione eircttriavefitus»' 
nuil^^^itiam pa^fo aHb , ve| conventione intervehienlie , imo 
excerta fcientla, & fpontanea voluntate vendidimus , ceffi« 
mv^, & in perpetuum reliquimus, veneraWli'^. Abbad , & 
^EiiiMa Infuhe Barbar£» quidquid )uris viel 'ul^tg^ fivcfdoml- 
nii mibebamus, poltKiebanms, detinebamns^ vdqdafi?^ vil 
alius nomine hoftro in Prioratii , viUa & hominibus de k^ 
lieu, (a) & in toto territorio, & in Parrochia ejusdem , ic 
iinnm Pifcatorem in Efchais, cum illa libertate &;'facultaCB - 
prfb^di,' quath i^df^ri Hab^iuit pro]^ri! pifeatoires, pro vide- ' 
licct centunA rtbrfs Turonenjibus probatse & legidinae monetae, 
'& quam'pecuniam confitemur, & recognofcimus mmeratit'- 
'ne, ($ 'reali foluiione fuifeplenariefatirfaSum, Confitemilr 
't6xcRydi&impetuniaiftin UtiUtaiemmfira^gff cotmmllumeffe 
'verfami £t fi dt£tx res pliis dido preda Valeiiti vd aliquaa- 
ddvalerent,'illudtotumpure in deemofynatn cohc^miks 
& donavimus Abbad & Ecdefiae ittemoratae. Promittentes 
'Kof', Sr ?etrm,%!axa nofter, taft^ corporaUtd' facrofanAk - 
'Evan^e|ils;^Ft^6s &. Iberbde^ fivefuecdTdres iroftrds, qiod 
• • . •' , •'; ,■ • '. ■ • '•ebiU 

, ,4icnlis tccritotiit . . . — v .^ 

Tt 



330 ^ BIBLldTAfeC/E^iSEBllSrAN 

contra hanc vcnditioneni, donationcm, fucceffionem^ milio 

temporey nuIkTatioiie^ feft' o€ca(fioiie)«i toto'^ Teltopatti 

Tenircmusyficc iikpA% ai!t6Aoltra^^ciiog|BluvVic} 0{K^5w1 

confilio. Imo fi quis didiiBi £cclcfiam j fiiper praeEsitis ^« 

quando moleftaret, Nos in jiire & cxtra. jus,pro ^cclefia^op* 

piSDerentuSy&caufam pro-poflfe noftreiervaremus Imkliricn- 

ter; proraittentcs nihil€>tiiltftis dd.cvidtione fatisfacere, & 

indc obligavimus onrnia bon» oiyftra, omnia vero paAa me- 

^lXlorata, univerfa 8c fingula prpmifimus Noi^Si^Petrus^f^m 

naftery fubpratftitO|uniniento cKAo Abbati| nomincEcdefitt 

.ftuti ^ fucjceflRpnimfttOrum^h^c^ ^ifialin^y^^Kd^^^^ per 

,{^o^ SfcktHP^h &?€ fuccefi^rcs noftros (empcr invioI|l^tip|r 

iiihfcff^tly ^v^ ad majorcni fi^cu^tcffi d^im^f y^^ 

'JHfvfJkfSc obfidcsr )uratos d? padis perpetuo obfervanj^is^ vi* 

:4ejicct Guygoneai de fiuy^s, Hugonem de Chalamont, Ber^ 

4krdvisn.d^ Lo^Re^jFaifQncmdeMoitbn, B^rliondeMonitjQjiei^ 

l^. ^^^tpoay^? Hi^mbcrtt^^ deMontcnb*, GuidobeailDc- 

;fchai| Petrum de Loyei, Domicellum, Hugoncin deNeuro, 

iL..M Ruafolla, Aymonem de Ruafolla, Jo. dc Pbrta, ^ Hu. 

:^9i)tcnfi dctBjiyop, qut ad comnionmopcm Abbatis:, vcJXui 

.nufotii, 4«^,ancrc,a^ «ec^ndcjc o^^c, 

^ 4<>pcc ifm Abb^ & Ecclcike cifetplci^ar^ cmendacdm^ (^uic^ 

.q^idforctco^r^pa<^adida rupen^q$iaj(tC|i^um,'&^V9q^'i^ 

qucfi2pradiAorumfic)e>u(rpcumin folidum tcnctur) reounti- 

« antcf^^tam Nos^qi^fidcjuifores noitri ey ccrta fcicaQtiarA'^^* 

a^^/w>.tf jri«^^*:^'^^:» McejfUoniJif&^ t^ errorijn/a^umj 

^f^omm^auxiUo Ugtm ^ Ofnmmii f^ pmijurifcriptQ^^^ n^ 

^/>rf proDwIga(o,^utjp^ulpai^ 

ijj* ^, i|rf?t e«pp^^ 

•^flWu vcnirc poffcmiis* In cujus rei teftimomunrpnt(ciitcs K- 

^^as eidem Abbatt dcdigi us S i g i lli fi o ftr i^&Sigiai Pctri filii no- 

^♦munitnincroboiirittar.' i^^ Dothiai 1235. M Ap$i!i. 



xcm 

Monaflem O0km«; 

Ex Cann^do cjtis Gcdeii*. 

GVICHARDUS, D^p^fiz Artbi^^^ iMffbninJtf» 
AfoftoUoe SedkLegtftm» omiubutui fttpecuuiii. Notum 
fieri TOlaiinu j ua praieodtot quaok furaris, qaod £r<iyi6i«> 

Jiaaribus ide Qta^pma in pei^ecuum, Mms, prata, nemorai 
pafcua, quae fiiac ini omui terra (iia, &'traa&um aquarum» 
dedit etiam, utmuquam ia! omni dominio e)ilsd«ai domus 
tU Cbafimia, (xAvat lejrdas, rel peda^ Tel aliud» quod ad jut 
fBcrcaci pertineat) hoc etiam addidic, ucfi quid fratres de 
^bajfottia praeTences, vdpofteri, defeudisiftius «finyt^miacqui* 
£eric, vdaliqiiomodoacquirerepottierit^ililiberumallodium 
^ cedat, fiiper iisprohihait, uc ouUus fiicceflbmm vd hzre* 
dum e|us, haec fiic lar^lioais don»» aHquacenvs temerarie 
mutare praernmat. Ut autem hsc &aiia, quclfiatres de 
Chaflania, praedidb, vel aliomodoacquifierint, vd acquirere 
potuerint, firma & inconcuflain p^etuummaneant , rogatu 
'Stepham, SigiUi noftri impreifi<me muaili curavimus j &noi 
candum, quod idem Stephanus, .quando hgc dmmpermt^ 
mm nqfiram fecit, nuUum dt uxtlre fna infantm bdhebgt^ 
Qiundo vo-oji^iiKffricuravit, interfiieniat Vitfredusy Abbai 
Chaflaniae, Benu-duftdeLoyepi,J^<pus deVafl*aliaco, Pen-us;dq 
Palude, Stephanus deQuinqiaco, Hi^odeCafliaci^miUtfib 

Tt 2 xcvm. 

■11. I I ^ I I s . y I . 1 I ■ ■ ■ ■ ! . . ■ ^ tf 

(a) Siefbdmu di VilUrsl hujmfamitixultiixuis, qui J^/4wZ>#- 
mkHm dt VdUti -«ftkam flyumi!eU^pu^4k^4M Tmd lUnk 

DOptWit ' 



XCVIII 
IMer^ Qmfr^mnfijntcr Prmm NafHHm.i.&, 

StephanmiDnoirmmdeJhone^deVillars» 

Ex ArtlRvo EccleUx Nancuaci* 
Id46* 'VfOs B. (a) Dd^zAii^ian^tuAH^ totius 

NanMAci cxiiiuif^, & Mot &T£2HA^US^£hf9riHus de 
^Uir^ff^di yHkn «itf aiMrai^ ' »Notisfa £»»»« uxanitSn ffs^ 

prDiniitimas aite&i -^p^ in wiierabilem Patrem HiUppam^ 
DeigfMi^frim^ ^du^ie^s Etehjue ek^my rupcaxlifoitiob 
ntde^Brm^SiiwfripxAzNmtM^ aiiis quere^ 

lii^ ipm ttkcite' 'ki. |yo4ieraotn dfem habd^athbs^ vel habeze 
potmiiiiis, Mlutlvteedly praetevea etnendam Treagej tpix pc^ 
liitos eft tte6pau G6nvaMuih auteiii hiir in faoc Compro^ 
miflfo^ qood P. PrUr (b) OmzMciy ex parce domus Nantiuf- 
eijicDeminm Gmkknus de Grsyfiaco ex parte akera^ afrocien- 
tur fecum ^ coarbitri nominati, & cft dttftum & exprefliim 
in fontia cMi Gompromifli, quod quidquid didus Eledus 
cum praedidifi duobus Coarbitris^ vel cum "altero boram, 
fi eos contingeret difcordare, vei neutro fecum concor* 
«dante, dlcet, dida^it vel ^rUtrabhur, qoomodocumque 
fimul, vel reparattm Noi.tcnemur fine contradiAione, fiib 
poena trecentarum marchamm ftipulata^ a Nobis perfblven* 
da, ad voluntatem Atam plenarie Eiciendam, & fub religione 
prtt&ti juramenti) dfdam^^m pronunciationem vel arbi* 
trium invMkbilitet obf^h^e» Pro his antem adimplendis 
ebligavimus f^ pofuimus in manu (ua} Nos Archiepifcopus 
Cantuarienfis, & Con^eihtus Nantuaci^ Caftra Nantuaci^ & 
& Germanl/i& Nos D^omhius dCVilbrs, Cafhra dcLoyes^ 

(t) Nos B.'] Bonifacius de Sabaudia. 

(b) fri^r Ofnziaci} vulgo Conzku^ prope Belliciuia. 



cENTaRrA u: ^ 13^5 



-de Moroay ^do EleAo^ cattera boiia ooftra pro a4ti|i|rli^^ 
difto (bo nibiloinmut obligantes» Si autem praedid^i Goar- 
rbitri wmfojfmi vei twfJeiu inteteffe^ Iqco dejickmis pptem alius 
^ibnog^ii ,Subrogaodiis.aiitcciiprius^il Doip^p Eledo^ ^ 
.•fiinir.akeri lomimuridus^ nt:peir(ma certiiliina fubr^j^etui^ 
/pote^s autepd procodendi in pcincipfili & in accelTorioi dauf 
*efieia Nobiiy ^tfibiSf vel cum iffis duobtfs, vel altero eormnp ei 
^ Modo, qm voltterit, vakat pr^cedere, fefiuiidum jut fcriptuni vel 
confttetudinarium^feciendumjm Bat^ni^, vel fime^ipfo^^Qut W- 
Um ad advifum futmi extitffiiprfocedendumi habet etiam di* 
Aus Ele£lm pleni£mamfacu^tem interpretmdi^ declarandi 
in toto CompromilTo femel vel pluries in di(^o vel arbitrio, 
.quotiescumque ye^ ^uodcumque dubium. pccurjrerit, veLoIi:* 
fcuruniri expredimus etiamrinCompromi(fb,&; (ine ftrepitu fivie 
Jitigio lite contefiata, velnon contefiata, dieferiata, velnonferlatai 
Nobupr^fintibm, velabfentibm^velaltero nofirum^ velutraquepar-^ 
teabfenteSwitomnifubtilitateU negotio procedat, & iecundum 
quod ei meliusvifum i^^xity excepta treuga^ qu«dicitur'^uoiI- 
dam fraAa^querelas terminet univerfas.Dominus autemEledus 
de cottfenfu Arbitrorum fuorumNobis injunxit, ut fub jura- 
mento pracftito procuremus, quod infra diem proximo afti- 
^nzndzm fi^periorum nofirorum literas de confenfu fuper coni-^ 
promijfum hujusmodi habeamus. Nos Prior Nantnaci literas 
Abbatis Cluniacenfis, 2V(?/ Dominus de ViHars, Uteras Nobi- 
lis Viri) Domini Joannis, Comitis BurgundiaC) ad quos^ ut ad ^ 
Superiorem^ negotia videntur pertinere, &|de hac faciamus tota* 
Hter poflfe noftrum. Expenjas autetri, quas fadet Dominus 
Eiedus 2n afefibribm Confiliariie^ vd in Caftris a .Nobis ei 
traditisf perfolvemusadmatidammfuum, eundemindemnetn 
faper hoc confervantes, ad Caftrorum etiam cuftodiath 
i)pem ei conferemus & juvamen, impedimentum fi quod 
evenerit fuper hoc, prout partem dlterutram contingeret, 
reoMvendo^ rcnantiamus autem nltro citroque fub pneftito 

'Tt 3 jura^ 



334 BIBXIOTHECiB SEBUSlANiE 



'larafnebto exceptionh doU in faSum, beneficto r^^wtmni in mr 
tegrutHyfrwilegus impetratit, vel imfetramlir, qu« ad compro- 
miiTuni & arbitri pronunciationem , vel ponue ro}utionenit 
tiec poiBmus venire in aliquo contra arbiman, vel etiaiii 
comptomiiTnni. In cujtu rei teftimoniiim Nos <lidi Ard^- 
eptfcopus & Conventus NantuacenGs ex una {«urte, & Not 
Stephanas,Dominus de ViUars, Sigilla noftra, una cum SigiUo 
Domini Ele^, praefentibus duximus apponenda. A&mJ^ 
'Mtnrtii anno Domini C46. 

rcix. 

Carta CuiUlmiFdatmiMilitis. 

Ex Arcfaivo Camerc Computoniiii Del^hinalinm. 
laSj;. "VTQs GUILELMUS , Valatini (a) Miles, notnm Bicimus uni- 
-V^ verGs, praefentes literas inlpefturis, quod medietas iire' 
B dominii Montiitiderii pertinct ad domum diftorum Les 
Chambut, 8c quod Nos olim. tenebamur didum caftrum 8c 
villam Mmtitdiderii (b) &cere villam francam, neque tamen 
forum fecere fine voluntatfe ipforum Les Chambut^ & qu<4 
ipfi participabant & capiebant medietatem in diredd domi- 
nio, vidclicet lationum,& vcnationum, & omnium ad jus dl- 
redi dominii pcrtincntiuro. Itcm capicbant mcdictatem 
de Blariin Item mcdietatcm carruearum dc Ceffia; in «*• 
jus rei tcftimonium pracfentibus literis Sigillum noftrum du« 
ximus apponendum. Datum anno Domini M C G LXXXXV* 

c 

Litera OincoffliA inter Priorem NanttMci, ^ 

HwiAertumDominum de Thoire f^ deVittariit. ■ 
Ex Aixhivo Ecdeiue Nantuaci. ^ 

NOs, Frater jOANNES, (a) humUis Prior Nantuaci, & 
cjus- 

(a) PMaiinf] familia olim Dombeafis Paginobiltflifna*^ . > 

(b) MMkdiderii\ vulgo Mmdu^^ Caiinia «ati^iii apad Ser 
, bufianos. 

(a) Briitrj94nnei\ Abbas S. Scquant llDBuigaiidia,& Priof Nadtuaci« 



CENTURIA n. ^ i nf 



^uidem loci Conveiitus, & Nos Humberm^ Dominus 

deThoire & de Villars, nocutn fadmus univerfis, pnrfencef 

ficeras infpcAuris, quod eum difcordis^ feu controverfia ver- 

terecur inter Nos praediAum Humhertnm ex una parte» & 

Nos Dominos Priorem & Convencum ex altera, fuper garikt 

ViUa fS Priffratus Nmtuaci, & rerum & hominum ad didnm 

Ptioratum percinencium in Mmtaniat quam gardam Nos dp* 

Aus Humhertm&cf^o^mwt ad Nos pertinere, Nobis Priore & 

'.Conventu e contrario aflaentibus. Tandem inter Nos par- 

tes praediftas^ poft tradatus varios interceffit fuper his & fu- 

per articuHs mfra fcriptis amicalnlis compofitso in hunc mo- 

'duni, videltcct, qnod^viUa & Prioratus Nantuaci i$ Caflrutn 

'S. Germam & generaliter omnes res & homines, ad didum 

Prioratum & didtim Caftrum pertinent^ a Caftrp C^fiel- 

lania de MtchaHa usque ad aquam, quae dicitur Ens^ usque ad' 

(terras & cerritoria S. Bugendi Jurenfis, exceptis viUis 6c re- 

*bus, fi qoae erunt intra terminos faprafcriptos<lealiena garda, 

uc de dominioalieno retroadis temporibus ab antiquo fint& 

remaneant i'n perpetuum debona gardanoftri Humberti^ Do- 

mintde Thfire & de VillarSi & fuccefibrum Domiiiorum de 

ThcMre^ & de Moncania, qtiam boniam & perpetuam gardam, 

Nos di^ Prior & Convenno, eidem Httmhert» tc fucceflb- 

ribus fuis damus & affignamus perpetno habendam &rcti- 

nendam in omnibu» locis fuperius expreifi», cnm cpnvf^ 

tionibus infra fcriptis^ VidcUcet, quod idem Nobiti»,Vn- q^ 

-ftrum j^iAuin SiGematttj ktaSc homines de CafieB^ta 

i\S& Caftri, tencntur gardarc Sc defenderc borta fid^ pro qu^i 

bona gatda diAi Caftri & CafteUaniXj ^NefftBEdiai Priopr 

& Conventus promittimu» bona^ fide & ftipu)atiofie eidem 

'ffiittihertd ftote dc haeredibns dc fucceflbribns fui» dare, red- 

Mere 8c f(^er« quolibet attno tn fefto Beati Hilarii cciktnifk 

'^fbHdos Gebenhenfe» in Prioratu Nantuaeenfi, ad^alorein 

'^ecuniflr GebcQHcnfi» nunc curreiitis) hanc autem bonam 



^36 BIBHOTHECiE SE^USIANjE 

gardam di^^ftd S. Gernmi & CafieOafda. Nos didus 
iiunibmus ^oc&xsam &. recegAordmus^ Nos tenere ux fcur 
4ttm zDmino Yvone^ AbbateCluoiacecUi, nomine fuo & fup- 
cefforamEcclefixOuniacenGsy fcr.hoc cidemhomagiumjam 
fcdifle promittentes, & obliganc^ Nos &fucce{Ibresnoftro:^ 
«qut di£bm gardam tcticbunt ad homagium faciqndunv^ in 
renwauone cufusSket Ahhatif ClunkcenGs, & <)uicumique Ik 
fioVns Donmus de Thoire^ idcmque pc^Qfedbr didht gardat 
teneatur facere homagiiim de prsdi^a garda Abbati Clunia,- 
cenn^ fuo & Ecdefiae Cluniacenfis nomine, ficut fuperius eft 
exprefTum* bem idem Nobilfs Vir deb^ ^rdare & defendere 
bbna fide Frioratum'& Villam de Nadtuay & homines^& res 
ad 4lidum Pribratum pertinentdes in Mmtania^ pro qua booa 
*j|;arda, & perpetua, excepto CaiiTa&: Caftellania S^ Qermani» 
Nos Prior & Conventus pratdidit proticiittimus bona fide di* 
iCto Mumh&to j^o fe & han^dibhs & fuccefibribus fuis dar<^ 
redderie & folvere quoUbet anno^ in £efto B. Hilarii, in Prioi- 
ratit Nintuad^ quindedm libras Gebenncnles, vd valorem 
ipecuniae Gebennenfis fiunc currentis* Fi^/Rrm///etiam9&'ex- 
prefle concedtmus, quod garda^ quam ideoi NobiUs Vir ha- 
bebat in villa B. Martini^ del Frejno, & in viJla dcBrenod^ in 
tao flatu remaneat) & nihil immutetur in gaida ^iaruii^ Vil* 
larttm^ per ea, quae fuperius latius funt exprena. Nov^ au^ 
ierngaf^ dtf Charii^ d^Efchabn & de Condamine computan- 
W & continentur in fiimma quindedtn librarum fuperjik 
tiominatarum. Item fuit ad^m interNos ^^ paititt p^xdid^s, 
& {n^piidum deduftom, quod fi fiominiis Abbas Ouniacen^- 
fis yel ejus fuccefibres Abbates CluniacenfeS) qui pro tempoFe 
fuertnti yeUent^iconvenire coraih &DomintnntleTh^re ratiane 
fettdiJuffadiSi^ feu quaeumqu&atia.)t^ rationef idcn;i Do- 
minus Abbas dehetfibi ^ffigtiare heum citra Sa&mam a ^aT$f 
crientaK, a^Civitate Matifionenfiusqnead Civitatem.Gebennen^^^ 
y^i ubi vokerit^ mJoco idonea ^hmefioi U^gins autem diSus 

NohU 



^CENTURIA If.' 3J7 



'Vc^ilk^vel ejus haredes^ ad Imgandum irt vel mittert nullatenuf 
ieneantur.'' AosqQidem diftus Humbertus confic^mur & rc- 
tognoftimus pro Nobi$,& h^redibus, &/ucce(roribus noftris, 
iiuod Nos- in villa, Tcrricorio & Caftellania NantuaciyV illa 
& Tcrritorio de Port^ Villa & Tcrritorio B. Martini du Frai^ 
fne, in Caftro, ViHa & Caftellania & Germaniy in Villa ^ Ter^ 
ritorio de Brenody nec habuimus, nec habere debemus jurisdi- 
^ionetn, juftitiatn, merum veimisttiim tmperium, corredio- 
tiem, dominium vel diftridum, feu r^ftbrtum, exceptis terris 
deLollioy \n quibushabeamus dominiufPi dir^Sum^ in aliis vero 
villisi homintbuS) rebus & tertis pjertinendbus ad Prioratuta 
Nantuad in terra Mmtane^ non habemusi nec haberc debe- 
tnvis jurisdi^onemj merim velmixnm iwperiuPh correSumem^ 
^ominium^ vei difiriSum feu refjbrtum^ nifi inlocisi in quibus 
prxdifta exercere conftievimuSi prifcif temporibus retroa^llis^ 
infuper cognitionem, exercitium ieu executionem cau&rujn 
feti qusftionumyqud^usquisalicnxjurisdidionii forum no- 
ftrum jure communi fortiri tenctur, Nos praedidus Humher^ 
ri/jNobis&noftrisretmemus. Prseterea Nos didLus Hum^ 
hertus promittimus bona fide Priori Nantuadi recipientt no- 
mine fuo, & Conventt]S| & Ecclefije feu Prtorattis Nantuaci 
^/rr/iyr^, defendere, & manutenere Priorem, Mooachos^ Cle* 
ricos, Prioratus & hbmines Ecdefiae Nantuaci contra quas- 
cumque perfonas, praterquain contra Abbatem Cluniacen- 
fem, Pttorem & Monachos^ Clericos diiftae Ecclefia^ feu Prio- 
ratu5^ Nantiiaci. A&um eft etiam, & in padum dedudtuiQ 
Ipeciaiiter & expreflfe, quod Nos dtdus- Humierms g^tdza^ 
feu gardas prsdiftas non pofSmus de mainu noftxa remover^ 
vel in alium tTaniferre> nifi ad ipftfm folum, qui erit Domir 
nus de Thoire, & dc Montoftiai r Item cohcord^usim eft itKcf 
Kos partes pr3edtA2liv& in' paRftunv4fdu£^ qood quifipm^ 
que, quvpro ternpdrc «it novus Doininm de Thoire vel 4c 
Momaniai & qutcuiHque ef itf boviis Pjrior Naomaci^ fiibibit 



338 BIBLIOTHECiE SEBUSIANig 

& facict fubirc tcncWtur juramentum in magna Ecclefia Nan^ 
juacifupermagnunt AJtare^ prafcntibus fi$pradi0l^l><m)Xio dc 
Thoiria, & Priore & Conventu Nantuaci, dc prxdidis omni- 
bus attcndcndis & fideliter obfcrvandis. Item Nos- didu$ 
Humbcrtus promittimusy bona fidc gardare & defcndcre a 
Nobis & noftris forum VHU Nantuaci, cundo & rcdeundo 
tanquam bonus gardator, nec prohibebimus, ncc prohibcri 
faciemuS) feu prohiberi fuftinebimus, quo minus quicumr 
que volens venire ad diAum forum, poflit vcnirc^ una cum 
rebus quibuscumque libere & folutc. Praterea conyentum 
cft & concordatum^ & pcr ftipulationem folemncm inter 
Nospartesprxdidas fainc &inde s^dinvicem firmatum, quod 
in molari de Partu neutra partium praediAarum poifit Ca- 
ilruni, fortalitium, feu quodlibct aliud aedificium, furcarum 
plantationcm, feu aliquam aliam culturam quocumqne no« 
mine cenfcatur facere, conftruere (cu b^iftire) & (i quis alius 
prxdida (ivc praedidis fimilia Jii<li^o Molari faccrct, feu faf^ 
ccrc attentaret, utraque pars, videlicct altera alteram ob al« 
tcra requitita tetietur dcfendcre & )uvare ad inhibitionem & 
impcditionem prxdidorum. Hanc autem concordiam, pa^ 
iftioncm, convcntionem^ ordinationem & paccm , promitti- 
mus Nos dx&MHmfiberiusy & Nos diAus Prier per juramen- 
tum fuprafanSa Dei Evangelia corporalitcr prxftitum, &Nos 
diftus Convcntus bona fide pro Nobis & noftris fucceflbri« 
bus univcrfis^ attcnderc & fervare, &gcncralitcr adimplerc 
omnia univerfa & fingula pnedida, Committentes Nos parl 
tes prardidse una altori ad inviccm fub' vinculo prxftiti jUra« 
menti & bona fidc conrtra pracdiAa non venire, vel aliquid de 
praedidis faifto vel verho^ in judiqio vel extra, jure yel con- 
fuetudine, pratfcriptiooo^nfett al|a .rationc, nec contra ire vo- 
lenciquoquo tnodk>,attq(iut)enfl^ conienorCk Nos j(iquidem 
didus Humbertus pro fupradidis omoibus & fingulis atten* 
dendis j^/>po9/;»«r/Nos9& ii^rcdes & fucceftbrcs no^oiSfurk^ 

Mio- 



CENTUKrA It/ 



539 



MSiani Archiepifcifpi Lugdunenfis, Bellicenfis f^ Gcbennenfis Epi-^ 
icojHiram, & eorutn officiariis & cuilibet eorutidcin , qui 
poffint & debeant compeliere Nos & haeredes, & rucceflbre^ 
noilFo^s ad obfervationem compofi^ionls praedrftac pcr cenju-^ 
ramEcdefiafticamf^ terram nofiramEccLfiaflicvfiipponere infer- 
diSo. Nos autem Henricus de ViUars Canonicus Lugdunenfis, 
& Eeatrix Lhmina de Thoire (b) & Mater didorum Hutnberti 
& Henrici, prxdidlam pacem^ ordinationem, padionem) con^ 
yentionem & concordiam laudamus, approbamus & ratifica- 
musi &acceptam habemus} promittentes per juramentutxi 
corporaliter pratftitum proN^bis &rucce(roribusno(lris Con«X 
tra pnedid) ndn veptre Vel aliquid de pr^didis. Nos fiqui^ 
dem frater Yvo miferatione divina Cluniacenfis Ecdefiae Mi« 
nifter humilis, confiderata utilitate Prioratus noftriNantuacf| 
praedidam pacem , compofitionem & brdinationem, prout 
fuperius eft expre(fum,laudamus,approbamus & confirmamuS| 
& acceptam habemus > promittentes bona fide , &c« In 
iquorum pratdidiorum teftimonium & munimen Nos frater 
Vvo^ CIuniacenfisMintfter prardiAus, & Nos frater Joannes, 
?rior, &ConventusNantuaci pnedidli, &Nos prxdidti Hum- 
bertus, Dominus de Thoire & de Viliars, Beatrix & Henricus 
^igilla noftra praefentibus literis duximus apponenda. A&um 
annoDominiiijo.XI.KaLSeptemhris. 

m 

Uu 2 Corol- 

' ^ ' .1.1. ■ » p 

(b) Bdatrix Dominade Tioire] cogiiominc dcFucifftiaco. 



« j 



fv 



J40 BIBLIOTHEC/E SEBUSIANifi 

Corbllarii vice 

SequenUa nbtatu dtgna^iua/iferlndicemadjecmuf^ 

qua ex amiquo Ecclejite Cluniacenjis Cartulario fer otium 
AuthoritransfcrUferenimlicmtf^c* 

I. 

Lltcra Conifrmiffimtcx V.Ffifcopum MattscoftXapitulum^Ue 
' Ecclefia Matiscon. ex uria, & Abbatem & Conventum CluntaL 
cx altera, fuper Procuracionibus^ petitis a Domino Epifcopa 
in Decanatibus & Vidloris, Arpayaci^ Lordoni, S.Hypohci'^ 
Meleti) Ca&narum, Be(brniati>Berzix yillae&Ercuceo^rum^ 
ia inanibus Domini Bernardi/Gcbenneh^s Epifcopi, Ebredu- 
nenfis eledi» & in Magiftrum Columbiim Archidiaconuin 
Mauleonenfem, Domini Papse Subdiaconum, anno grati^e 
"MCCyill. Idilm Afril. 

IL Carta Compofitioni inter eas,dem parces^ ab Hugone 
Priore Siduiniacenit^ & Magiilro Coiumbo, Domini Papx Sub- 
diaconoi Arbitris eledis, h&x^ per quam adjudlcaverant,£pi- 
fcopo Matisconcnfi ccotum marchas afgenti, pro omni jurc 
quod e^conipeterc poterat in di£UsDecanatibus/;m2WA/ir/- 
m nomint jjalvojure Epijvopali in Capellis diQoruni Decana- 
tuunx 1215* in Vigilia S.Bartholomei Apoiloli.^ , • 

III. Sentcntia z Fr.W,?riore Uviniaci, ^ Magifiro M. 
Archidiacono Flaviniacenjtj Athitxisj[z Duranno Cabil()nenii 
Epifcopd, Abbatc & Conventu jCIuniaci ckdis, fuper procu- 
rationibus, quas Dominus £pifi:opus aflferebat fibi dcberi in 
Dccanatibus S. Jangulphi, BeUimoniis & Juliaci, in fua Dioe« 
ccfi conftitutisj per quam fcntentiam pronuntiatum fuit) ut 
Abbas Cluniaconfis Epifcopo centun^.& fexaginta folidos Di? 
vionenfis monccat darct, pro di(ih pr$curationibus MCCXIX» 
menje Majr. 

IV.Cdfl- 



CEWTaRiAiir. :: ;^ ^ 



l V. Cdnfirmatio cjusdem fententiae^ab //o;wm, Summo 
Pontjfice, facfla^ per Bullam datam Latetani', Idibus Januarts» 
*antificatu$ annd ftxfe. . v . i - . ' '/. 

' \.^ Litcra yehditionis StcphattO^ Clnniat.- Abbati ,"sfd 
opus oBcdicntiae fui de Berzi Villa, a Wilelmo de Marchant ^ 
Milite, & Alalis ejus uxorc, eorum omnium qux babebant 
in Parrochiis de Berziaco, dc Charnay & de Soligniaco, fub 
•Sigilb. Curik Lu^aunt. anho pomini M CC XXklH. 

VL Carta ven^itioms pofTeflioniimjquas habebatSegui- 
nusDccanus Matisc* in CaftellaniaBerziaci, Ecclefix CIucu^ 
^Mjus venditiopi/jjoceranaus, PominusBranciduni, fidejufTor 
Mtitit. A^pmlij craflino beati tirbanf, anno pommi «34. 

V I L literte, quibu^ 'Ackardus^de Macl^cq, Miles, vendit 
Ecclefix Glun. quidquid habebat apud Befornay , & in Par« 
- rochia S. Vincentii, fub Sigillo Aymonis/Epifcopi Macisc.die 
^McfC^rii j>ro^daia ppft o^y^ ^^}^% annp^Itonp^qi 1236. ' 

. v/yilL Litcrsc dc iCoiicprjtUa., fajftaJftf^r Mo^^ 
Cbioiaif. & Bernardum de MaiU/ Thomot filium fuper Con- ' 
damiod dc CoA»fiei$i cujui fide)u(rore(n dedit Dominum 
Hugoncm de Bcrzy, & Dominum Hugonem^ primoge^^iium _ 
e}tiil £^Wt lomD Vcrbt-kiCtffiaa ii88«ftgiia)aM; Pomino Phi* 
Hppoi» EraQa>rom Rege# - : f , - , ' 

IX. Confirmatio yi/riir Aharif & pKfentationisPresbj* 
teri in Ecclefia dc Turre fup^ r M^cron^im) Ecclefiat Cluniaci 
4^rdncfitii$ ^ penlBMffum R^^QipnMti AKhi^jwIco^uin 

. Sedis i^egatlim. Datti per m^iifn A]<;xaodri ,' Qiiicellariiy 
anno ab Incarnat DoiAini U79» iD^nfcFebf, ^,r: 

X. TcftimOAlum 'Sa^Jimu, Rheokofua Arciiiepifco{i^ 
it (fono part1»iti«Ac!ndtnl fupcrl^Mirnamdaci^£ctle(i^S.Ge- 
nefii. Teftcs Hlfa/AbbastStlRen^i, Jotooes AbbaiSL*Ki- 
€oIai> Odo^Abbas S.Dionyfii; * Adlum Rh^ii|^nno i&c^ 

Uu 3 Vcrbl 



54^ BlBLIO.THEC-fiSEBUSIANje 

Vcrbi n52.Ind.i4.regnantc Ludovico, Francorum Rcge, atino 
45«Archtjepircop^ti^s.Pomini Sanfonis anno 12.^ 

Xi. Literae Rainaudi^ Rhemoruixii Archieptfcopi, de 4Ar ' 
.:^ationc'Akaris:de Turi;e iuper Maternam, ab eo a Dominis' 
•de Plaioflo^at dePiagaiofl:^ vindicatL Sub (ignis Domini Rai- 
naudi Archiepifc. Domini RogeriiCatalauni Epiicopi) tlinan* 
d\Laudunenfis Epifc/ & ]Raboldi Niomennf Epifc. Remis A Jnc. 
Verbi MXCL Indid. 14. regnante gloriofQ Francorum Rege 
Phiiippo, anno 32« Archiepifcopatus autent Domini E^enoldi 
anno 7. Godefridus Canceilarius recognovit, fcripnt & fub* 
fcripfit. / ' ' 

X I L Privilegium Akxandri Papae, Abbati & (Jlonvental 
novi Monafterii Pidav. quo confirmat omnes libelalitates eis 
faftas a W. Comite Pidav. & plurimas alias res. Damm 

. Later. per manum Sacrae Rom. EccicGae CancirllaVii 8* KaK ^ 
JuniL 

X 1 1 tl Sehten tia diffinitiva, per Jtidices a Domino^ Papa 
Gregorio delegatos, firper querela inter Epifcopum &:Capitu* . 
lum Pidtiavi ex una parte, & Abbates& Conventum Chmiac 8c 
novi Monafterii ex altera* Dic Jovis poft Nativit. Dbmini 
anno 1233. 

XIV. Privileghim Gregorii P^jp^t^ de novo Monafterii 
AbbatiClun. daturh, quo inter cxtcra SumitfftifPontifex coii- 
ftruftionem & dotationem Monafterii novi tribuit Vilelmo 
Comiti Pidtay. quam laudat & approbat Dat« Laterani f. Idus 
Decembr. per mahos Pctri, S. R. E. Cardin^ Presbytcri ac Biblior* 

' thecarii A. 4. Pontlficatus Domini GM^orii Papat 7, 

'-■ XV. Garta dc pacc fa^a inter Ecclefiam Clun. cx una , 
Dalmatium de Luzy & Dominam dc Vannuri cjus uxorcm 1206. 

. Non. Martiii quarta fcilicet feiia in Capitc ]ef»tm. ^ 
XVL yerpitiocuAodiaimolendini^rV«rnctO|fadaEc- 

-defiarClun. aWiIelmo&G«icharxtedcl6^«mis firatribus,fub 
Sigillo P.EpircopiMatisconu2i7# 

, ■. ^ XVIL 



c 



CENTITRIA rt ! I4J 



X V H. Vendkio Dedmx de Marztaco Ecclefia^ Cfaiiu per. 
Dominam BeatrkenLdc La)re, |ixpiQiti,quondamBariiholoniei 
de GiifaMilttk, & per,Hiimbernif9 UcMingidX/o ejksNcpo^ 
«1119 fub Sigilb A^rmoiBSy Epifc0p.MatikO0iu 1236^ 

X V 1 1 L Carta P. Dei padentia Mattscon« Epifcbpi ^ da , 
ftda pace fuper querelis, quasDosniiiusGaufrcdus deBuiTejo 
iiMlc5^Mliia(«rga Ecclcfiaoi Quoiac izo^t. lou Aprilib r u ,: 1 

XiXr Carta dpftftiioitiis E«(^e(ife(kBmrei$»^aisiCkuk^ 
Ecclefiaeper WakeiiifA dcFriidigoeisi fi^SigilioAda&^^ 
Epifcopi I^odienfis. Tefiiet.sic NQbilibus arqoe iUuftr: Viris 
Go^dxidus^ Comes NamurceQ^, 9^^^^^^.^^ Come^ de Dura- 
cio^ 8c Lambei:tu$ C^m^s dc M^ntcafiuto. AdumLcodii^ ^A. 
Dom. incarnat. m^lnd,2* rcgi^;amcHq|^coIV. annolmpcrii 
c)us 25. > 

XX. Litera: ceffionit & remidionis, fz&x ab Abbate Sc 
l^ccleGa Clun. Hi^in-fo. Epifiropo BclMacciifi> dc Prioi;atu & do- 
mo dc Buriacp, qu^m olim Abbas & Conycntus S. Joannis ; 
Angeliacenfis Monall. Cluoiac. concefierunt 1240. ol Augufto. 

XXL Carta cpncedionis Monafterii S.Albani) fuper 
fluvium Rheni in fuburbio Gvitatis Bafilcenfis Monaftcrio 
Clt^iiaci) pcr Burchardum, Bafilecnfis Ecclcfix Epifcopum. 
K&z apud Bafileam annd Dominics Incafnat. 1105. IndiA. 13* 
feria2. Pafchalis bcbdomadac, Luna 22. rcgnantc Romano- 
rum Imperatore Henrico IIL & filio cjusi Rcge Henrico V. 
anno autem ordinationis Burchardi Epifcopi Bafilecnfis , qui 
hanc cartam dedit 33. anno vero ordinationis Hugonis Abba* 
tis Cltiniac. cui data efl:) 57* 

XXII. Litera difirordia^ tnter Abbatem S. Joannis dc 
Valentianis^ & Priorcm S.SalYii9 fub Sigillo Nicolai Camera- 
cenfium Epi(copi » fine data. 

XXIII. Commiifio Domini ImcU Pap^, S. Remenfi Ar^ 
chiepifcopo , de dilcordia , quac yertitur inter Abbatem 
& Joannis de ValcntianiS) & Priorem S, Salviij qui Kemenfii 

Archi^ 



^44 BIBLtomgQiEtEBQSI AN^ ^ ^ 

ArchiqpifcQp. vifa fentcDiiiA intcr^sdein partes, pddcnf lau a 
Ni£olaQiGfta)a»Getifi pptfiiopoi eam approbarit. Renusi anno 
I nqard<2VjcrlMbii4^d lx^i£k. 71 ircagnaoDe ^oriQfi(fimb Francbruoi 
RegQlMdQvi^, aaM^iAithtq^ep8Cui)otniitf 
tibd fubngAisfGofierdSaedoiieqnEpircopi & aliorumr 
' XXIV. CzxtzLudovkh Franceirum Regis^ dataapud Vicen- 
nas, annoCH^miniie^^; tnmifeSfi^ptt quaia ait^^fiiiCuruifl 
pift4los>iro^<qQi iiK|il^^ qQefdftv quA^^bas &Con- 
ventus Clufi]ae^& J.Cbiiiefi^JiiM^c. habebatit ifif icem fiiper 
quadam^omo, fita inter Dbmenge'& Igy^< 

XXy. Carta Wilelmi, Gbmitis Vrcnna: * Matiscott. qtii 
fidejubetpfrb pace fcrvanda' Monaftcrio Cluriisic. dcHbgbni 
deMiillyT quam^ctlhRl juraVttSl^ilelmus acGcVhioIa,'&uibir 
cjusHuguctadcMailly, fincdata. ^ •' 

XXVI. Con6rmatio //^r/V/ Regis, doni quod Heffo qui? 
damnomjnc fecitMonaftcrioCluniacEcclefiac tujus^artj, no^- 
mine Rimeftrigo, & omnis Patrimonii fui. Dita Wof maci^ 
6. Kal. Augufti, anno Dominicae Inc. 1072. Indl£t.2. anno autem 
Domini Henrici IV. Regis feptimo decimo. 

XXVIL Carta ^ocerannh Domini Branceduni, per qyami 
laudat donationem&elcemofynam quam Bernardus dc Taf- 
fiaco Caupnicus Matisc. Tcqit Ecclefiac Cluniac, de rchu>fed 
pofltftionibus,quasapudTaifiacumIiabcbat,U.KaL Sept«]23u\ 

XXV III. CAmfoceramh Domiiii Braoccxluni, per quam 
titulo pignorif otdigat Ecclefiae Cluniac. quidquid juris lubebat 
in villa dc Perciaco^ quam Dominus Guidiardus dc Calvo- 
monte donavcrat diAae Ecclefiat. In qua quidem carta.didus 
Jocerannus nominat Stepfaanum Abbatem Cluniac kariifi- 
mum confanguincum fuum, & poUicctur ^cer^ laudare car» 
tam fuam pcr venerabilcm fratrem fuum Bartholomcum, 
qutnque Ecclefiarum Epifcopum. A<!lum 2i. Kai. Scptembfi. 
amio Domiaii^i» . . .... 

XXIX. 



CENTURIA It : i45t 



XXIX. Orta foceranm Grofii, qua promitdc iare Ec^ 
cle(iae Clon. liceras Oonini Lngdun. ArchiepiCcopi , fi Domim 
pucis Biu^iHlic iiiperf ace, in^ eum&di^m Ecdeiiaa 
fa^ , de S. Hypolictf, ci^ promiflBonis obfides dedic Domi* 
num Regnaliumde MondKlec^Henrtcumftatremdidi Joccr 
ranni, Slinionem dc Ver, Joaenem Merulum, Gu^^nem de 
Lugnii, &Hugonem de S. Alban, 4)iu omnes t»Qentur cenere 
oihg^m «pud Cluniacum uv. menfe Augufto. 
. .^ XXX. Carca/^<:MArtmirpro/ftm^»J>omiaoBcUa}oci 
pef Stephanum Abbatem '.Clun. in villa de Ts^co, alias de 
Tofley, & Decanatu^de Alpajaco XL Kat Majian» Oomini 12^3. 

XXXL ■ LiterafContmens conventienes, fadasinter A^^sr 
liMrAbbacemClunite.&HumbcrtumDomiBumBeHijoci, fii- 
^ expIicatione.a0ffciatiQius viUc de Ts^fiaco, & Decan«t3Uf 
^ lie^paiaco, MCCXXXIX. menfe JulSv 

' XXXIL Dona^J?tf4S»^Re^,Buigaadi±;,Monafterf» 
Chm. de quadam viila, fita in pago Matisconcnfi, & de certit 
parte pifdnac cujusdam, quae vocatur Ofaiciioi* A^m.pn£i 
villa ^e <h^y ibi fiicic fticDtionem de Eraina, ejus \a,mt» 

XXXHL Litera //.i?<^ Angliae, pucisNormaniae& Aqui- 
txB9^ jScComitis And^venfis, quadicit (e dedifle Monafte- 
lioClttnt.pro Iftlute.llegis H. Avi fiii Manamm de Ledeleciunr 
ba,quodRexScephanus eidem.MonafteriQdSgQaverat pco C^ 
snrchisj Tdtes f^ Epifisopus SagienC R, Epifcopus Nan- 
' necenfisi RegnaUusdeCurcenayi GilbeitusMalet. EcC» 
apad Chinon, finedata. 

XXXIV. C<infimiacio//miM:y> Dei ^«tia Reg^s Angliae^ 
Domini I^bern^;DttcM Normaniae, Aqoitanic, &Comitif 
Andcgavenfis, fiii«a di^ Ucerae H. Regis Angltae, Avi fiii. Da- 
. t», apud Veftrin22.dieJan.anno regni fiii 22. 

XXXV« Donatio ten«& Ecctefix .S.Pancratii,.Monafte- 
jIo Qon. fa^ per Viklmum de Vfuamua, & GondrdUam 
e}Hs usoicffl) aflcnfo • Detoioi Re^ Anfllorum Wilehni* 

Xx fub 



^ BIBLIOTHECaK nfiirSIANifi 

fub fignis Wik^ Regts M. Reginae AQglorum, ^TiIeltni €€>• 
initis fifii Ke^ , Robcrti de iSieUomonte, Henrici de Belto- 
inonie) Rogerii de Mortuomari^ Gotrcdi dc Calvomonce, 
Radulfi Dififeri, XV^itelmi de Varanna , Mautfcti CanceUarii 
& GandrettaeUi6k-ifi) VtldmideVaranna. 

XXXVL DonatiO) Monafterio Oun. fada de Maneri* 
^quodam, quod CeltonavocatUf^ per Rogerium Comitem,& 
Addeydem Uifiorem e)iA, dc<oafikAlii Wtlehm, Rcgis Angto* 
rumi & Ducti Normannorutti^t^Vttilelmi Regts, ejus filii , in 
Hegno (kcceflbris, iine diita. 

XXX VIL Donatio Eccle&e 51 Agath£, Monafterio Oun.. 
hStdi ah //. Dei gratia flirpantarum Regei ivxt data. 

XXXVIIL Compromifiiim interiEccleTtas CalaguHt£^ 
tMSi Si Kaitenfem, in Hifeanla 1222; 8«^Idw'Odobr. 

XXXIX. Donatio Monafterii S« Petri de Cardinai & 
^ke AbcllaB y m Burgenfi Territorio fita^, Monafterio Clun. 
laAa ab Adefonfiy Hi/pani^ Imperatore , Si Uxoreejus Belrcn^ 
jgarta'Era Mgo. 4^ CaL Augufti, ]^raedidto/;^])^^e)r^ Adefonro^ 
imp<9rftntc ittToleto^ LegionevC^&r Aikgiifttf, Na|ara,Ca- 
ftena,GaUcda, ab eo fubfcripta cft carta, & ablmperatrice 
Bercngaria, Sancia, (brorc Impcratoris InfantifTa, ComiteRo^ 
derico, CDmiteFerfando , Raimund^ Toletiitio Archiepifco^ 
eo;PetroSecdbicfifiEpi(copo&c:» ^ . ' * 

^ XLi Doti'atk>quorandamAItariiiin&EtcIe(iartnn,Mc> 
iiafterio Glunu fada pcr Bernardum de BaroIUok4iIitemftin> 
nuum^ Uxorcm eiusMatddim^ & filios ejus Iftgerrandumy 
M. Uvidonem^ Enftacfaium&Bcrmlrdubi', & hkuldim filiam 
»38. Indift.2. &bSigi8oGuanRi9 AmM«ttenfi6Eprfi:opi/ 

XLL Carta Bertunrdi XantoncnBs Epiicopi ,. fuper di- 
lcordia, quac vertebatur inter Petrum Arcliiprcsbytenim de 
Rochelfa^, & Prloftm Ayenfcm X. KaLOftobr.iMno 1149. 
Roma^ribn^ce Efig^io^ regnantein Fhmcia Rege Ldd^ 
vicO) codtai Dn^ in^A^nitaniai 'reftes AnniudUs^ Abbas . 

gratfa 



CtNTURIA n. ^4!f 



grada Ddi) Jordamis Prior de Avefio^ Aymcriciu Prior da 
Bocc 

XLIL Cm^rmatio fupradi^ Carnt, & ottniam Ec« 
defiarum 9 quas Ecclefia Cluniac poifidebat in Dioccefi Xan- 
tonenfi, & earum rerum^ quas Dominus Ifaqbardus de Cafiro* 
AiUione) Ecclefix Ayenfi dederat,perBemar(bm5 Xantoncn^ 
CsaoL Epifcopum^ iapud Xanton. i^^KaL Julii anno ti82. Ro- 
manoPontifice Lucto 111« r^nante iHFranciaRege PiiilippQ« 
HenricoRege AiigIonim> guberpante Ducahim Aqnitaniae 
per Ricardum filium fiium. Tefles Bemardus, Abbas Nadto* 
ttii, HeUais oe Proncat, Prior de Ays Sec. 

XLUL &ullaCmi(eradonedivinaPaituenfiS|&iand« 
Rufinst Epiftopii Apoftol* Sedis legati, qua cz mandato Da? 
mini HonoriiPapar^ EccIefiam,Prioratum&CanontcosRochs 
deSolocrejoDiGccen Madicon.fi2bReguk B»Augu(tini) pro- 
pter eorum diflbSadoiies ^ & tepiditalem OfhferYatttix dUcipHf 
nalis^ fiibnifttit Ecckfiae^ & ftlonafterio Ctuniacetafi. Dau 
Qfteh anno Domtni 1222« KaL 4. Odobn ^ 

XLIV. Bulla DomintP^^ir/i^Papae,Hugotti^ Abbad 
Chint.fiiper exemptione pedagiorum, pro tou Tenra Clunia* 
ci. Data Cabilone, 4« Non« Febrovii^ lodid. i§» aimo iio^ 
• XLV. UferaZmr^r^fcx^FrancoramRegis^deafibciationtt 
fifcu fada a Monachis Clniuiie S. Gengidpho. A^m pubii* 
ce Parifiis^anno Verbi Incarnati 1166. regni noftri 29.Pfaifippi 
fitn oofiri natalis anno u aftamibos in Palatio siolbro S. Co« 
nudsTheobakli^ DapifertRegis^SiGddonisBttdciilar^ 
disiCaoomrir^ S. R^iduifiCimft^Qkrii .J 

XLVL Sententia Petri, Dei gratia Attanntfif Epifi^opi^ 
ciCardinamMisRomaosEcclefiatjinpartibus Bwrgmidia, ex 
praeceptoDominiOrcgoriiPapstLegaidi quarconfrdfat lia^ 
lufteiiismCittsiiadm&fnmittosf^ iokibet Domiliis d« 
Brancidunoi Berziaco, Bruxeriay Seduno, Sagiaco & OfixUsi^ 
sii( aiiqnid in damnum Ecdefi» Clutt. j^t^ & Epiicopo Ma« 
. ' . X X a tifi:* 



548 ~BI6LIOTHECA SEBtlSIANiE 

f ilc. Landrico, & Gcbuino Arcbiep* Lugdun. iatiiQac (e exparce 
Domini Papat, eos excommunicaturos, nifi amoleftiis, quas 
Clun. Monachis inferunt, abftineanc. Adum Aurs apud S. 
Bcmardum, 8* Idus t^ebr» 1078. Ind; z. In ea Tentencia fic 
Bientto Vuarmundi Archiepifcopi Viennenfis,'qui ante didum 
CardinalemproGluniac. perorabat. 

XLVIL Carca ^mnk Comitts Cabilon. qua (e confti* 
tuit defenibrem & protedtorem eleemofyna?, quam Bernar« 
da de Brechie fecit Eccle£ Clun. deiisquaehabebatapudCur^i 
disi Bufieres^ & fiargeferens* Laudantibus Thomix filio di« 
ihe Bernardae, Hugone de fando PriatorororioThomae, U 
Beatrke fiUa didae Bernardac Pra^entibusPootiaOecano de 
]da(filiis , & Gnichardo Priore dc ChkoUes. Adum anno 
gratiae 1218 menfeMarcio* 

XLVUL Carca B. Coraidflae Cabilonenfisdepace^ faOa 
iiiter Qun, Ecdefiam&RadulfiimdeBuflyf finedaco* 
:. XLIX» Litera Bartholomei de Brancidimo Epifcopi QiunH 
queEcdefienfiS) quaordinat de fepulcuni corporis iiii apud 
Clun. AdumAnnoI>ominii234. 

L. Bulla Domini hmQcentn Ps^» Abbati <& Conventui 
Clun. qua confirmat donum Grangix de Mercurii Curte) quam 
nebilisVir T« Comes Treceofis Ecclefiat Cluniac dedecat ca- 
ritative. Dato Romat apud S. Petram^ 4. Non. Ma)i, Pontifi* 
catusannoi. 

LL Licera ^amk Domhii Arduini 1209. menf! Auguft, 
fier quain de conibnfii Domini Abbatis Clun^ donat Mdea» 
dinutn & duos Campbs yuxtaEcdefiam S« Margaretac 

UI. Literae Confirmatoria^ Altaris de Turre, fiiper Ma- 
iemam Rainaldi Romanorum Archiepifc pro Ecdefia Chiii* 
AdumRemis, annoincariu Verbi; U25. Ind. 3. regnante Ludo« - 
vicoRege Francorum an. i8. Archiepifcopatusatitem Dosuni 
RadnalcK annoi. 

LIU. Lkerae Poponis, MetCBfis SpiTcopii (k coo^rma-i 

tione 



CENTURtA.IL : ^49 



tionc donationisEecIeGxde Thiecurth, fadsEcclefixClun.a 
Gerardo de Thiecunh. Adum Meds, anno>abIncam. Do« 
xniniMXCIIL Indid. i. regnante Regc^ Henrico Duce, Theo- 
derico in Lotharingia Comite Folmaio, fubnotata eA hzc 
carta permanumAndreaeCanceliarii. 

. ttV. Compofitio, fadainterPrioremdeMortua*Aqua 
ic homines ad illam Ecdefiam perdoentes ii88* 

LV. Notitia permutatiQnii ^ fadaeinter Hugonem Chin, 
Abbatem, & JoiTerannum Grofliim Branciduni Domimim^qui 
^emifitEcclefisCiuniac Cailrum fuum de Botavant, & Vil-« 
lam de Brey^ &de ContubertO| de fuo liberoallodio promil* 
le & quingentis marchis argeA^i y j& qoadragiota libris Divfo* 
senC pro Druellertis, & Dominus Abbas ultra didas fumtpas 
ce(fit ei Domum fuam de Bellemonte CabiloQ» Dieecefis^ & 
Grangiara fuam S« DefideriL Cujus permutationis laudato^ 
. res fuerunt Domina de Brancionei Uxor didi Joflferanni) & 
Henricuseorumfilius, fubSigillisAymonisMatiscon. Epifto^ 
pi) & Vuilelmi Cabilonenfis Epifcopi^ Adta menfe Martio 
1236. 

LVL Carta de padione inter Ecclefiam Clun. & Hugo» 
neni Difcalciatum, fuper conftrudione Caftri cujusdam iti 
Monte Avoto, contraEcdefiam Cluniac. ^ munitione Caftr^ 
Clarummane, Clerfflatin, ^adaaMonacbis, perquam padio^ 
nem temporePetriAbbatis Clun. munitiones illae ex utra^que 
parte ever& funt^ mediante Seniore Hugone de Berziaco^ 
padiones priftinae iterat» funt, & additum , quod Mo« 
nachi poffint daudere muriS) & munitionibus Domum & 
Burgum de MaifiliiS) & querimoniam facere de pe^agio, quod 
didus Hugo Difcalciatus conftituit in Terra Cluniad 1173. 
regnante Lu.dovicoRegeFrancorum i« deAionis DominiRo« 
dulfi Abbatis. 

LVIL Literaerdeobligatione^quamfecit RenaudiisDo^ 
minus de Bufltria^ EcdelSiae Clun. de botusy qu« habebat ii^ 

Xx 3 ' Yajjle, 



■^ 



550 BIBLIOTHECiE SEBPSIANiC 

VaUe d^ Ardre. Fid^uflbres debiti, Guilieimus Dominus de 
Digoni^, & Hugo frater ejus, Robercus Dalmatii & Gaufri-» 
dus ViridisMriitesi ftib SigiUo Guillelmi Domiai de Digonia 
1243. meRfeFebr. * 

LVIII. Diffiniciva fenteatiay lata a Gerakto, Engelismen^ 
fis Bcclefo EpifcopOy & S« R. E. L^ato fuper Ecclefiis de Moi> 
lanOiL inter Guidonem Lafcurrenfem Epifcopum, 8c Monachot 
Ounieii&Si e9rpr«cep«>Domiai Papot Pafchalis MCLXXVIl. 
indift. K. . • • LndovicaRege Francorna — - - 

L I X. CarraGaufrid]^ Pctragoricenfis Epilcopi » continens 
confirmationem donationis Ecde&e S. Joannis de Rochenac, . 
Ecdefiae Oiumac^ fadaeper Raii^aldum, Epifcopum Petragort- 
cenfem, ejus pracdeccfloremi g. Kal. Novembr. anno vero ab 
Incan:iat. Donnni IHL IIL Epa^ ;;• concurrente 4. Indift. 6. 
prarfidente in SedeRomana Domino Innocentio Papa, Ludo^ 
vicoRegcin Francia: regnante, afique Aquitanorum Duce ex^' 
iffente. 

LX. Epiftola PatrisFr. F. Abbatis Novi Mon.Piaavien« 
fis, P. Rothomagenfi Archiepifcopo 123S. per quam Ecdefiam 
Ciun. Matrem fuam appeUat. 

LXL BuIlaDomini Inmcemii Pap« confirmatoria con« 
eordta^ffaAxinter ^^tesCluniac. & Novi Mpnafterii PiAa^ 
Vienf.ex una, & Epifcopum &Capitulum Pidtav. ex alcera^ fuper 
exempttoneNovi Monaftmi^dataLateran 6« Kal. Martit, Pon« 
tificatusannof5. 

LXII. Utera Concordiaeinter Abbatem & Conven&im 
Ncm Monafterii FiAav. & Abbatem & Conventum Cluniac 
fub SigiUo Holridy Abbatis Ndvi Monafterii, anho 1211; ^ 

LXIFI. Tefttficatio Hulrid Abbatis^ & Conventus Novi 
Monafterii Pii^av. ad J. «• • Papam de fubjedione & obcdietttia^ 
quam debentEccIcfiaeClun.finedata. 

LXIV. Carta^perquam Daknatiui Li Hohgres snVadia- 
wifc decimam (bam i^ Cortambtcy S.«Abbati Gluoiac fiab 
S^IIo H« MadscQn. E[Mrcepi 1234« Menie. Jan. 

LXV. 



CENTURIA 11. 551 



LXV. Homagmin Reoaudi.tk BoflSaia Militis, Hugoni 
Clun.£i^m 124}. mcnfe Januario^fubSi^o S.Matiscoii.Epi> 
fcopi. 

LXVt HomagtmnDalmatudiaiUngarnSjMilitiStAb. ^ 

bati & Eccldtx Cluniac. de eo, quod habd>at in Ecckfia 8c Par- ^ 

rochia S. Hypoliti, & ultra Guiam, 1244. menie JuL fiib SigiUo 
S. Matiscon. Epifcopi. 

LXVH. CartadefeoddJocerantiideS.Albatt,derd)ns 
ia\t- qiiasiJiabebat in Parrochiisde Triviaco , & de Curdlibus, 
kudante Beatrice ^us Uxore/ub S^^ G. Epifcopi EdnenfisjSe 
H. fipiicopi Matisc 1234, menfeMaj. 

LXVIiL CartaMonachorttmMoifl!acen(inm,perqua8i 
petunt a Domino Guiilermo, Abbate Oun. poft mortem R. 
coramAbbatisjtKetseltgat^>batem. DatumapudMoiffia- 
cumannoDominii245. i^ 

LXIX. CartaR.AbbatisMpifiiacenfisH.AbbatiCltiil. 
^obedientiaabeodebitaEcclcfiaeCiinuac. DatumCIuniacl 
4243. 

IXX. Cohfirmatio , fada a Guillermo Abbate Quniac 
de&onis firatrts Aldemaci, Monachi Cellarii Aurdiacenfis, in 
Abbatem Figiacenfem, a DecanoInfinnariongiacenfi,&Pci- 
ore Garderiod &dx , fub SigilJo Hugonis Epifcopi Clarmon- 
^pnfis 1244. menfe Jan. przfdatibus Jacobo, Priore Mardgoiia- 
ci, &aliis. 

LXXI. LiteraFulconis^McmaAei^NoviPidav.Abbatis, 
ad Wtlermum Cluniac Afabatem, nt diAiim Monafterium 
nomm protegat ab opprefnonibus inimiconu9. Data ^ 
VittiaisaiiccLaftare, Jerafalem, anno Dom>nii245'. 

LXXIL liitera Bertrandi Abbatis Aurdiaoettfis, ad Ab- 
bacem Cluniac. qincicorameiidat Alderaarum Cdlerarium 
Aureliacenfem, quem Monachi Figiacenfes fibi inAbbateii» 
fi^eniii; DataAureliacii 3.feria poft Epiphaniam, a&noDo- 
mi»ii245. - 

LXXIIii 



554 BIBLIOTHECiG SEBUSIANiE 

^_ - ' ^ ' - II 1U 1 _ I Tl ■IILU 

LXXIIL Cartacompofitiocis^ &dxinterCIuniacenrem 
& Balmenfein Ecclefias , Theobaldo Balmenfi Abbate^finetiata. 

LXXIV. Carta de compofittone & pace tnter Hugonecn 
Abbacem Climtac. & Oddonem Abbatem Balmenrem'i239. 
in craftinoPentecoftef. 

LXXV. Compofitio, faiftainterNariodum, Epifcopum 
Eduenfem ex una, 8c Ecclefiam Cluniac ex altera, mediandbus 
R. AH>anenfiEpifi:opo& W^.NivernenfiComite, anno Incar- 
nat. iro^. fiib Domino Pafchalt Papa 2. regpante Ltuioiacs 
Franconuii Rege, in praefentia Poncii Abbatis Clunf; 

LXXVL CartacompofitioniiinterDominumSimonem 
deLuziacoz&Eccldliani de Maebria| fub SigilloHugonisEdu- 
enfisEpifcopi, finedata. ^ 

LXXVIL Litera Stephani, JEpifcopi Eduenfis, qua pro» 
mittitEcclefiamCluniac. & resomnes ad eamperttnentes, ab 
iltiquorum tn&KhitiQne defeiidere, fine data. 

LXXVUL Donatio VC^ilanci, Sedunenfis Ecclefiae Epl- 
fcopi, Ecdefiae B.Petri de Altapetrai de rebus di(Btz Ecdefias^ 
qtias in proprio tetiebaty fub figillo Widonis Archiepifcopi 
Viennenfis^ApoftoIica authoritate Bifuntinas Sedis Vicani 
AAa hoc aimo 1107. Incam* Domini, Ind. XV. 

LXXIX. Litera Bofonis, Epifcopt Catlialaunenfis , dr 
tlifcordia, quaeerat inter Ecdef de Tribus-fontibus, & Ecdej^ 
deBandoVillarii finedata. 

^LXXX. Vadimonitim Baiiierii de Dr6e, Milicis, deits 
amnibus quas habebat apud Giureiumf Teftis Guido Df>iai» 
iiusdeVerge^finedata. .5 - -t 

LXXXU Utera R. Arelatenf.SxdM^c CdnTentui Ck»- 
niac fcripta fiiper recuperatione Prioratus S. Gervafii in Dioc- 
cefi Arelatenfi fiti , quiad Ecdefiam Cluniac ip^dabac^iicle 
data» .;..•* 

LXXXU. Gtrta Vilermi, Comitis Forcakherii^ de d«» 
natione, quam fecit Ecdefix B. Mariae, de Podio dc G^eg^brc^ 
an^o/uo6. anteFeftumS.JoannisBapdftae. 

Lxxxm. 



fCENTUWrt ILMn' ' '33 



LXXXIIL Caita Aipaclii, Epi£:.Qpi T.holoraoi» pcr.quam 
refiitiucEcclefiaeClun. in manto Domitti Ffinci*, ^atii^Eccl^ 
S. <:o]ambix ia tenritorio Tbo\q&$^i Uiuti«PCibf|s^f}oiiici; 
ThQlorajiis,Vice«QtMnitc Ancon..6eraM4o*l^oro ^niwndoj^ 
tlxore ejus Adela, qastprx6i&i AJobam fonoir er.at. frsiCenpf 
bus Raymundo, Aurciorum ArchiepifcopO]^ aliis. A^tn dpu^ 
S. Eulaliamprope CaarcatSbsamt aotiio abiocMlii Qi>mim mo. 
fiib Domino Fa&idi PapLlSaciii^» mgnilMit^iLmitoliCP»!^ 
FiancoruttU:!.: ...,» ,;..-.:. r • :::,>:.';;:• ./!. .-• ' . x 

LXXXIV. Uccra Hntnbertiy ValcntinenfiA Epifcopi, p^r 
quam Priori S. MareeUi in Provinciar dat decimas.S.privati, 
finedata. . :' • ii.:/ ;■.; .. ' , 

LXXXy. Carta<lef>cietRteniui]iainterAR^iq^rcQpui9 

& Capitulum Ecdef Lugduaenf. & Afabatem ft ConveRtum 

ClHii. fub Sigillis Joannis, Archiepifcopi Li^dun. &Hngonisy 

AbbatisClun.finedata. :: . . < . . 

i LXXXVLCart^Fen»ndi,DfiigratiaReg«CafieU«&Tole$- 

ti,& Barengai«aB.R^naEv;;qusA)a|ns,perqluu»trccentosaurer 

os anriuos donant Mon. Clun. fuper Salinis de Attentia,Gne dat, 

. LXXXVU. Litera miehif, fiurdi^ Archiepifcopi, per 

quamconfirma6Ecder.CIun.fiaQiDniat ^uaQ.PnedecfifrqresiUi 

. Archiepi(copi Burdtgalenf. ei dederant Datum apud S. Joatv* 

nem Angeriacenf. 7. Kal. Jol. 1^2^ Rbjgl. Pont. LfflioJU. exiften- 

te. PbiUppdRegeinFrwciarq;nante, HeioHco,RegjeAngIo- 

rAn, Ducat.Aquit. gubernanteper RicardumiiUtimjRium. 

LXXXVilf. CzxizAdefot^i Imperatori» Hirp. &Beren- 
garicefus Uxoris, per quamiEcdkCiScCohYeati Ckmiac dopat 
Ecclef. S. Vincent. de Salamaotica, in manu Donuni Guigonis» 
Roffl.EccIeCCardinalis & L^ati,IaudanteSancio, Imperatorii 
majori filtoj pnefentU>us Toletano, Archi^p. Petra. Compo- 
ftellano Archiep. Petro Secobienfi Epifcopo, Petro Palentino. 
Epifc. Berengario Salmanticenfi Epifcopo, Rod^rico Comit^ 
Pondo de Cabreria,Comite ficc. 

I^XXIX.Carta4^Awf>Anglon]mR^is,perquammji'' . 

" Yy ncri- 



1 



■ifd. BIBLIdYftECrjE SEBUSIANiB 

neriumfuomdeLedcgiata, deproptiodoxpimorub, dat EccleH 
&Moii.Clua.proGeiimmmarchis argenti^ quasRezHenncus 
^Vuftci^iis&?Atnreceflbr e^^ pro aniixu Patris fai| Avi didi 
ScephMi RegisdiAoMMaft. donirztyzmnolnamzt. Domi^ 
hicae. 1136. regaifui l. S. Stephani* Re^iS. Mataldis Regiut. & 
Eu(lachiifilirRegts,S.HeDricideSuil)x&c« < ' 

' XC Ci>iifirmacio/j(r«mci>R^sAngIornin^^ 
^lmaefuivlfecjtkKs^tydiH^ fiiik 

MatildiS) donatidnis EccLS. Trinitatis, quae eftidfLamcma.a 
^lelmo Penttcfllb/ejdsd E(diiihdatire.fa2lz, iihe data. 

XCI. CoticerOoEgdcCClun.abHugpAe, Ulmi &Caftrx« 
cani DominO) fafta 9 per quam promittit Ecd. S. ChriftKfpHori 
de Cd(lV^iliii6,^qliodtiiUhis. ife^ 
lendina iniraftaftrearUCaftricamni; > Attum ul2. menfe Fd>r» 

XCIL Carca Tbeobaldi^.CQtnitis Treceiifis Palatinii qua 
donat Ecd. S Magarets, quac eft cellaEcd.CIun.Grangiam^ quae 
tiicitur Merclic^his prb falptd^ativf& MatHs, &. fratris ful 
Aitum anno VeriiiljRcam. np^ dataiper ipafium Galteril Gui* 
cellarii. '. 

XCIII; CartadonatiohisEccLdeBorbbna; de Mntii^ & de 
lintellis EccL Clun; per Atooem) EccL Trecenf:rEpi£b. .fine 
dttta.: '^ ' •' «'i^- .-'■- ■./•'■ ^. . : ' . 

XCIV. airUAl;&dit^tilatlisDuc.Burg:dedomo de Tro^ 
ant^quac redire debet ad Quniacum poft deceflfum di^ Alaidis 
1235. men(e Junio. • 

XCV* Carta >/&^Mlr, Dommi Vergiaci, pcr quam dat 
EceIefi»&ftatribu^IiitikcenfibQsIiu>mines fuosvquos babebat 
apud villam Giuriacumj quam occafione Ducis guerrar, ho- 
mines ejus combuflferant, anna iigy. regnatue Philippo Rege 
Fraincik) HUgone DuceBurgundiQS^ & Stephano fduepfiEpi* 
kopoi TeAe^ Dominus Bugo & Uxor ejui. Domina Gi* 
Hafi^Simonflratcterw... / V , » 

XCVI. Literx Hugonis^ DudsBnrgundiit^ per quas poU 
licetUr St^phado AbbadCIwiiAQtnC, ie r^eddiiufitfn bbha fide 

EccleH 



EcdeCGun. Dptnam deTroant immunem aboinnibuidebit 
tis, poftdeceflkii^AlafdxMatrisrttaei cuiadvitamejusconceifil 
ftierattfidaDonms. AdumeA.aKnoOomint n^,mm(D Ji^ 
i|k>^rutiS%iIk>Rifif]^DQimfisSpir^ n : j 

carosti omnium reruB^.qaas habebat^ < v&l h^ere peterat intor 
tolMMipredffADiherta) u^Me&daquimdeChangiaco, qus di«- 
€itttrTd!piv^i&dalloia.ttU^xde.Torz^ ;. .Adumapud Amr 
bcnasK^in piflEiaiiJa DomimrTlieoMdi Clon. Abbati», cut 
quittatio illa fada fiiit anno ab Incarn. Domini u8o. u die menft 
&epc. regmuitp FiaA£ohi4i Riige Phflippo^ anno v & Domini 
Theobaldt^ VmitffaybilisChm» i^bao$pnffiO pvocboticfn» ^nngu 
TeftesflugaSacctfti Ckoi. AriattobtfrH>r^aliloc«.IHicantiik» 
Prior S» V idoais. ; Jotmcfis de >^as»nnes, Petru» Decanus de 
Torziaco. PontisisddCa&elki. fetrnsdeCarnant.Radulphug 
deSpinatia, & Dalmatius frater ejus. Dalmatius.deS. Albofid4 
I r ^ iXCm 6actadij(aiQdisFti!roflli«)iditoC|aRititdoA^^ 
lpaiseafi%irtop6^fadia:»d7*fm£!DferM ; . - r\i i 

XCVIU. Cartadepac&intoi£ccle(iamdeGhiiiiaco&Mo:^ 
nafterium S.EgidiVcontiiibens d^onooneffi odcdientiae de Li^ 
mant,faaaMMuftbiil>Cluniac^AtrQAbliate.&Egida^ i^ 
Hdnfii MCXXXn.itaiii|ki8d DimiiMi JUtnocentii, Va^ $ 2; anno 
-quoquefrvundot tkg^aittei.adflfko EiAiic&rum! 
^oqpe Domino Papa Innocntio^ffsr/ente, Epifcppis, Alba- 
tfenni^-joanneCremehi?! H<£p)iI»!po Antifiodoreiiii, Ay« 
mfeiAo Onodbiia^;Glr^orio. :Di^<PDO OurdinaM RQ91WQ* 
Romatio Gardiliati DiacbiiQw Hu)US;iKi teftcsrfiUtKJS^ymttQr 
dus, Abbas S. PriTOti &c. • . - . 

XCIX. Cartadonationis AbbatiaeS.Pontii, Ecclef. Chin. 

CitdaaRambaiklpqnQdamylaadantibas filiis &Nepotibu$, fui% 

in manibusDominiHugonisAbbatisClun.fubfignis di<^| S^a^ 

-nibaldiJEpift^del^viniQh. WSIelniiGslrdlton. Pori.ci df Aicardi, 

qui omncs diSam donationem firmaverunt, finedata. 

. CL Cmsi£kberimBfi[co^Tulkf^ 

Yy 2 EccleC 



55^ BIBLIOTHEC* IBEKUSIANiE 

ficclcf* Cloiu donationcm CclUt Foiidonenfi^ ilias Frundcni- 
fis, qisam olim didae Ecclefiae fecerat Vir ilhiftrii Odoinusi 
qup^codfirmsftiofftdafQit Pi^ntlo, AVbAi Clun;* TtiUii mSy nd^ 
dogenerali in majori BcQlefiaS. ProoMnarrfrisStcpliahi 11091 ^ 
Ordinationis vero didi Rkheritn 4^ Indift. 4;£{>ada ^xbncur' 
rence 6. impaante Henrico IV. regnante Domtno JEfu Chriftb 
felicit^. 'Am^tu S«Richerkii Epi(copi. &TI&eamarfi^Afafaa^ 
ti9S.Klaiifoeti S.Uehid,A^^^^^ ScTlieodprictd6S.Hjn- 

iario. S. TheodcriciUcCaitonMmte^ /S.Gaha^ 
^atris cjus de Vircres; :> 

' CI. Judicimn Gmdbardi Prioris S. Etaicii Petri Prarccn^ 
«Dtis^ &r:HumbePti Prnii^ehtiafii Li]gdun;4btiimocenti6 Pafii 
^egatohimyifop^r q&^efis^ ^ae mcc^ FbiorcSh ^ Domutti 
Marciniacdnfem) & Simondunli Oominiim.SiB^muro vcrto- 
4>antur. A^um apud Al>mellaffii die Merdirii poft odav4i 
Pentecoftes I2t8. » • - j 

Clh Oantr &ai pro EcftlefitfiCiuh. 1»^^^ 
per Archiepifcop. Ln^diifti; AdamLogdiinivin dbmii^ Archtc|i 
A. Dbminicse tncarn/i26g. menfe0^lH%]pra:fetatibusiftis P. 
lilatifconenfi 8c B. BeUiccAfi £pifcop. P^deBalma,AbbatpAmr 
bTOniki. J. de Vanirei;S.de&Mdren^.<lbdi^BotMirx .3 . 
^' CIl|.Cartafadtoia,Imi]Ki^Ma)^^ 
rm Podiblenii) M{mach;Orwa**Ghmk &MagiftrwP]dtr. deCa- 
ftris) Priorem de Suira, AYbiiim elcA6s fiiper querdis^ qufltin- 
ter EcclefiamClun. & Prioreni S. Egidii vcftd^aimijr. A.N.C 
*^5.Pohtifit:dtkiSfI>ominl<Inhocentii Pipa; ipihno^. {ndift.3* 
tfi€nf|Sjttlirdiies8^fttbSigiMa ficnediAi Epiic M^^^ 

CIV. Litera obcdicncix ab Hcnrxco PJ-idreS. Majoli 
Papini^tifiS) Domini Abbatis Clun. in Lombardia Camcrarii) 
dd Abbatcm Clun. fcnripta. Adum Lugduni^ A. Iiic D. 124^ 
«itnfejuKo. • . > .f . 

» CV. Lite^ratt. Ariibiep. Lugdun. &S;.e)Dsdpm Eccle- 
fiseDecano, ad bdminimilnhocentium Papam fciipca, qoa 
tcftacur fe^oponiiafle ih favprctai EccleC.CluiKJCOiitra Mc- 
- ' - ^ f natcn- 



^^ , . — -j - 



CEJltURiA II. 3J7 



» mtcakm <A}>bateai pro obedientia & rubje^Uoae, quatn debo» 

s} ^atcKdcCkiik-EccMiaB. ^ 

> CVL CaitaJo(reraQ^<Srdi&^DoaiiiiiBniticedan2,qiia) 

% -cade^afiik rebi^ iqoai anaffiucosACBep^ al>£cc]eGa Clun. 

<inieaduQ]i fcilicer, prata-deNoceroisjfiAetur fe recef^ffe a DcN 

) fmno^tephanoAbbateCluninfeodum,quidquidhabebatapud 

h ' ^ Flagiaacumj&fntosavaUedeSiroaCy&iBvalledeMaciaco 

'l9eaiusdeSbrpiate,'&N«masdeldmiteAttdoil, &Iocum qui 

i 'didh^Beasl^iigi^&NeiiiusdelQKinin. A^mannogratife 

'ta34. menfe Januario. 

CVII. N6tidaJoceranniGroflS,DoYniniSnmceduni.,^ 

: rebu*,quas Joocrahntis de Nantoh iAiks ab Eccl^ Cluni teh^ 

I batinfeodum. AdumA. D. i2^.^lheafeAugu(lo. 

I Cyill. CartaQuittaeionis^d6di»aedeMoi(rene8,fadaEc- 

clendcCHm. per Joflferann. le Merie, fub Sigillo Jblferanni, Do- 

Tinu»;Brancediini,i234»menfe^ebt!. 

CIX. Cartadonationisdecim«deAyha»t,EccIefiaeCliffi. 
[ - iada abHugolinode Petra-Campi Donvcellivfiib^igilloGuiN 

lerhii, CalMkinenf Epi(copi, 1234. menfe Mart. 

C%, taptitia^Joiferanni Groi0i Domini de Brancedan», 

de rebus, qnas Guillermu^ de LofiacoMlIes^tMtbiait inftodk/ki 

'ab£cdefiaClah.9idcSieet<^fameatunvDomihi GnilUrmi de 

Sauf, Domii^i Gaiifridi deCros. Domini Girardi de Viliaco, 

r - Prcpofiti deSeflbnay; Joflleranni Lou-Roft, Pnepofiti d*UxeI- 

! la,&DomihideVirifeto. ItemlaHdamillohimdeDigonia, 

. ..-dcdmaih de <ihrti», Oetfveias >de S. Etiadio, de Vatiibuk & de 

Moo^anta. . ]ren»Mohtiim 4eKitohtcba^,'&quii^liid |nris 

idem GuiUermus habebat^ Vel hjibere potirat) a Gradona uiqfie 

I ad&iiaaHexceptoleodo^DviminiS^naci. Adum feftdB.Ut-- 

^ bani A.D.1234. * -' 

CX|. CaitaJoflT^ranniGrdffijDdfliiifidbBran^eduno, 

< ■ quateaMur,Ach2rdumdeMa^cb,1iominekn&1iddehVfutim 

I TendidiflreEcele&eCluiuaci^qaidquid habebat de Bieforaa7& 

S.Vincentii de Pratis, laudan^bus Dom(ioti«> «jus^ ukoi^, 

.::: . Yy 3 Aicai> 



358 BIBLlOT flECig SEBUSIAN^ 

Aic^do & Guirardo filiis ejus, & de contenfu didi Domini 
Brancedunii decujus feodo& cafaniwitfo ea.oiiuiia crant* 
pacumin Cflcna OoBuiii A.!D;u0i "^ •:> .• . 

CXII. Cam de invadtatiQnc.DocDmi.|affi3ritnnideNl9a- 
■ton circa Jangulpbuai,& in terricorio Garciaci,Ecde(iaeClua* 
.h&ii in manibus Stephani, AbbattsCluniac»fubSigiUoJocera&- 
niDominideBrancedunoi. iAAumA^D.i236».ai.JuIio.. 

CXIU* .Homagium OotniniiieSerciaci»^) Steph^ db 
Berziaco » Abbati Clun.iadum, dc omni.^jMod, po(Sddbat a 
Barta Sarciaci,usque ad portas VillaeClun. Adum Chm. fe^ 
:ria quarta incrio^va^Afcenfionis Domini, A. D. 1232. menfe 
Majo, fubSigilloJoceranniGrofli, DomittiBranceduni>& Ca- 
fiellani Domini Regiaaldi in Burgundia. •: 

CXIV. Homagium AcardiMilitis de Maciaco,derebus, 
quas in feudum teild>at abEcclefiaClun.fubSigilloJocerannt 
Grofii , qui Acardum fratrem & fidelem fuuto vocat. . . Adiim 
.A.D.i23Z.mettfeJuniL . 

CXV. Gartafuperquartaparcedecimse,de^roge$&DQ- 
tnnae Pecrae, quam in feodum accepit ab Ecdefia Clun. Joan- 
.neide Ch^iniacoMiles, fubSigilloAymonis, EpifcopiMatisc 
: A^um A.D. i23<5.,m.Martio. • v • • 

CXV(.^DonatioEcde6ae Alts^.-Pe^nfis, Mohafterio 
.Oun. fada a GDillelmo Bifundnenfi Archiepifc. ad ^ects 
Walcherii Prioris GigniacenC Gne daca. 

CXVII. Carta Humberd, Archiiepifc Biiiintini, qila 
r guerpicEcdefiam de Dpminp ManmoEtodefi* «le AJta-Petta, 
i, quam Landricus Archi-Diaconus de Varax occupabac &<i)^i<./ 
: nebat. Aftum A. D. Inc 1143. Teftes Aurelius Archidiacon. 
. 4e Salins.^.deArgueL StephanusdeFoucheres, Canonicus, 
&multialii. 

CXVIIL Donatio Ecdefiae S. Joannis Evangeliftae, de 
. Veana, Lamberto Priori de Alca.Pecra ab Humberco Archi- 
. epifcopo Bifunc. fa^. Teftes funt Petrus Abbas S.Vincencii. 
<7uiduff(^PriorS.Pauli&c 

-. . cxix. 



CENTURIA II. ^S9 

■ >' '' ■ ' ■ ■ » 

CXIX* Donatto, quamRobeitus, Lingoncnfis Epifcop. 
fccit Cluniac. fratribus dc Ecclcfia dc Arcu* Ad:a funt h«c Gre- 
gorioPapacxi^lcnte^ Philippo rcgnante^ Roberto Lingonenfi 
epifcopante, StcphanoCanccUario didantCi fine data. 

CXX. Compofitioi (adainterHilduinumLingonenrem 
£pircop.& Ecclef Clun. fupcr decimis dejeureio. Ad.A.D<i2oo. 

CXXI. CartadecompQfitionc^ (ada incer Gualterum 
£pifc6p.G^il6n(cnfcm & Ecclcfiam CIuh.fuper EcclefiaCaftri- 
CapcUat. Tcftes Gualtcrius EpifcdpGrs Cibilonenfis. AIber« 
tus Prior Clun. Wigo Cantor Matiscon. Hugo dc Viliaco 
Can. Gualterius dc Lofiaco Can. Pctrus de Burniaco. Ardwi- , 
nus de LorcJaiio. Aftum eft hoc A. ab Inc D. 1142. 

.^ CXXi. *CartaPaynidcPierrcdoufupcr;mortc£Uifui,(Ub 
iSigillo ofEcialis^f atiscon. Adum A. D.n^j. m* DeccmbrL 

CXXU. Judicium Stcphani Prioris Silviniaci , tcnentU 
Caftrum Bcrniaci/upcr qncrcla, quam Paganus dc Pctra-claulai 
Guido ejus filius^ &Pctrro de S. Laufentio, cjus gcner, verfus' 
Ecdefiam Clun. movcrint^ occafionc^occifionis filii diftil^i» 
gani } cujosjudicii fidcjuflbres fucruht cx paf te Ecclefix Glutf. ' 
Jofierannus de Marziaco Milcs. Durannus Prarpofitus dc Bla^ 
vafcQyQaufriduscjus iratcr. ExpartePagani dePctra-<Iaufa & 
^ fuajum, Pominus Majolus de Vinzelles, Dominus Guygo 4f 
Bruaia^ Domious J4ugo deGhaintri6MiIeS| &Guygo deVin^ 
2dles Domicellus. AAum A. Dqmini 1229. menfe Augufti^ • 

CXXIIL Vcnditio, Hugoni Clun. Abbati fafta per An* 
dream de Vers, Doniicellum, Hciizabcth uxorcm fuami & Bea-| 
trtccni Matreix) fuam^ de Manfo fuo,qui dicitur M^rtelon^fitum 
}umViIlag;ideBrey^i238. mchfeMajOi .^ 

CXXI V. Litera^ Sacrameoti Homlnum de Charitate 1 de 
non inferendo damno, aliquo temporcEccIcfiaeCiun.praeftiti 
in civitate Nivernis, m prxfcntia Domini ComitisWilclmi^ & 
Domini Hugonis Epifcopi Altifiod. & Domini Frcmundi Epi« 
. fcopi Nivernenfis, & Domini Anthonis Epifc Trecenfisi & Ger- 
vafii Abbatif S. Germanl 

^ CXXV. 



5^o BIBLIOTHBCiK S^BUSIA^JiE CENTUR. II. 

CXXV. Carta Guillelmi, Cabilonenfis Eptfcopi, ad Nobiiem Vi- 
rum, Petrum d' Efcrilicqua ei fignifictty Nobilet Virost Wilelmum Do« 
minum depig^nia^AnfellumdePeureriay &GuaIterium de Salviangiis 
Miiicesy te^ipionib veritatis confefios fuifle, quod Wilelmus de Eosr 
fiiloni Domicdlus firater didi Epifi:opi| dedillet Ecclefis Cluniaci d^- 
tcm foiidoi Cluniac. fiib Sigillo difti Epifcopinj^. menfeDecembri. 

CXXVL WerpitioWilelmideCbtvinon, Matris fuae&fratrum 
£iorum» Deo&Ecclcfix Cluo« de omoi jure» quod habebant in prs- 
fofito de Barchafeffe t & io omni progenic ejus > fiib StgiUo Wilclmi 
jComitis Cabilonenfisy fine data. 

CXXVIL Carta. Aymericif Alvernomm EjKfcopit foper jcompofir 
tione pacist nuper inter ipfum&Ecdefiam Cluo»& Canonicos Claro* 
montenfes initacy fuper quibusdam Ecdefiis» 1 1 3 1. Anno L Pontific. 
Donuni Papae InnocentiilL regnanteRegeFrancorum Ludovicp in die 
fcftivitatis S« Matthsi Apoftbu. Teftes Rogerius Abbas S. Genefii| 
Hubertus Prior Cclfiniac Stephanus Prior S. FIori,Hildinus Prior de 
Volta» Euftachius Prior de Rivbt Petnis Prior de Araberta,- Petrus 
Prior de Bort Hugo Prlbr de Nigroftabulo. 

CXXVIIL Carta PetriDiaconi Cardioal.fi]perquci*dla, quae vcr^^ 
;tebatur inter Ecdefiam Clqo. & Capitul% Claroniont aftidentU^us Ar- 
chiepifcopo Bituric & Epifc. AntiiCodor.&Ntvern. fin^e data. 

CXXIX. Notitia Hugonbt Domini Brecarum, de rebuS| quai 
Domus de Mofteret habebat in Gaftro fuo^ d'Arcy 1177. ^ 

CXXX. Carta Controverfiat intcr Simon^m Priorem d<e Maj^- 
ineira» tc Ricardum Capellan. de Caftro^Villano. Adtm in prarfentik 
•Wahen Ungonenf £piic6pi| A. V« Incarn. 117 3. regnante Liid^ico 
Rege» Odone Duce BurgimdiKi Hugone Brecarum Caftmm Villanum 
tiriliter regente* 

CXXXL Judicium Roberti^ CabilonenC Epifcopi; & Quakecii|. 
/Ibbatis S. Petri, fuper querela fupradida. A. D. iiSo. 

CXXXIL ConfirmatioAbbatiae S.StephanideBraunia9 Ecdcfiae 
Cltto. fa&a, a Petro Sanftonenfi Epifcopo MCX. apud S. Egtropiunty 
io praifimtia Domini Petri Abbatis , Anno L ordinationis 
Domini Petri EpiicopL 



PARI- 



PARIDIS CRASSI 

BONONIENSIS 

APOSTOLCARUM SUB LEONEPAPA X, 

CAREMONIARUM MAGISTRI AC EFISCOPI 
PISAURENSIS 

DIARIUMCURIiE 

ROMAN^, 

CWM ' 

DISSERTATIONE 
DB 

AUTORE DIARII, EJUSVE VITA 

NECNON - 

DIARIIS ET LIBRIS CiEREMONIARUM 

CliRIiE ROMANiE 

PRIMA VICE EX MANUSCRIPT9 
pOJTVM. 



3^4 



DISSERTATIO PRieUMmARIS 



Romamae conftitutts, reram ipfarum, quas confignarant & 
SpeAatorilHis&quandoqneModeratoribus, quorum tcfttmo* 
nio ut fidem habeamus, graviffimx movent rationes, literis 
mandata funty non quidem eaaiiimo, ut divulgarentur, (ed ut 
arcanorunr inftari in futurorum cafuum pracjudidum zSkt^ 
varentun 

$• IL Primam edendis (criptis hu|us generisimpen^tppe* 
ram Vir nunquam fine elogio nominandus iL^IBNITIUS^ 
qui anno M DC XC VL emifit Specimen hifioria arcans de Vtia 
ALEXANDRl VhPap^, ex Diario]OH. BURCHARDI, 
Ceretmniarum Magifiri. Continet autem hatc editio tantum- 
modo excerpta , qu^ ad manus Leibnitii pervenerant. Iiite« 
grum vero diarium in Codice Berotinenft libi vifus eft reperiflfe 
VIR CELEB^ JO. GEORG. ECCARDUS, illudqucTiiwpyJ- 
€undo Corpork Hifiorici Medii £vi inferait. Aft non (ine ratio« 
ne fufpicamur^ id quod in publicum produxit opus Vir CU 
minime integrum exhibere Diarium a Burchardo coltedum^ 
cumjamobeunte SIXTO IV. officio CeremoniarumMagiftri 
fundtus fuerit, ad quod patinuifTe videtur gefta in romana 
>euria conGgnare : Hinc vix verofimile eft, Burchard$m a teoH 
poribus Alexandri dcmum diario^confcribendo initium fe« 
ciflfe. Nam, qus fub tituloPiarii Burchardiani proftant^ ul« 
traPontificatum Alexandri non afilirgunt, &dennunt ad an* 
num M D V. qui penultimus vitae fuit Burchardi. Erat aa« 
tem BURCHARDUS patria Argentinenlis, MagifterCeremo* 
niarum in aula Romana & Ecckfiae Hortanac a 2^iio 11. Pipft 
prxfeAuf» Ab codem Autore habemus Ceremoniale anti'^ 
fuum Sedk Romm^ vacantu a morte Sixti IV. usque ad ingres^ 
Jim novi Ponti/ku in eccUJiam Lateranen/em^ quod iteram dc« 
bemus illuftri LEIBNITIO^qui illud mantiflk Codidejurie 
gentium diplomatici ad|ecit, quod tamen, ni fallor,pro fbgmcn* 
to quodam ipfius diariii ab hoc Autore con(cripti,haberi po« 
tcritt Csterum^ eidem Burchardo adfcribendus eft tradatMSf 

. qui 



PE AUTORE HtlJUS DIARII. 3^ 

qui Rm£ amo\\so^. prodiit fub titulo : ^Ordo Mijpepro infor^ 
nmioncSacerdotumy recufus Vci^etiis amio 1572* Memiait et^ 
tam Diarii-Cermoniarum curia rmams a Burchardo confcri-* 
pti ODORICUS RAYNALDUS skl annum 1484. $.28. &^4 
annum 1485« 5*42« De qua tamen, cum ihtcr arcana Vati-* 
cani^chiviprematurynihil certi profierre poflumui,ezceptiSy 
qux $. VIII. ex verofimilibus adducuntnr conjeAuris. 

$.IIL AnteBurchardum non defuerunt, qui pari finceri* 
tate xque ac libertate hiftoriam urbis curwque Pontifictspo- 
fteritati fcriptis tradidete. Hicque rarfiii nominandus eft 
Celeberrimus £ C C A RD U S, qui Tomo I L colIeAionis fiiae 
Scriptorum medii aevi numeroXVIL ex Codice BerQlipenfi& 
Hanoverano Diarium urbis Km£ recenfiiit^ quod ab anno' 
KiCCXCIV. indpit^&ad amium M CD XCIV. progreditur. 
Opus, quod diverfos Autores expermm eft, infcriptum qui^ 
dem ^STEPHANO INFESSURiE, quem Codices manufcri- 
pti Scribam Senoius PopuU Romani z^ipdhntj fed fine omni 
dubio diverlpram Autorum ftudio compilatum, prout evin^ 
cit teftimonium ab illuftri ECCARDOex Honorati NIC* 
Q\ ET II Avetnonenfis Jiy.libello de cruce addudura,quo lo- 
co Autores hujus diarU LiEUUS PETRONIUS , PAULUS 
DE MA61STRIS 4^ STEPHANUS INFESSURA nominan- 
txvr. Imo latent in Bibliothecis atque Archivis plura bulw 
generis fcripta, cum adtemporaantiquiora,tum ad recentio- 
ra refpicienda, ex quibus, ut quac mihi innotuerant, referam^ 
nominanda fiint, Diaria urbis 8c aulc ronianse ab anno 
MCCCXXVIladannum MCD. Autore LUDOVICO 
MON ALDESCO DE ORVIETO, & ab anno MCCCLV. 
antore FRAN<:iSCO VARONCELLL Cive Romano 
& Tribuno Patriac fiiac , ab anno M CD XXXI. ad annum 
MCDLXXXIV.autor^: BENEDICTO di COZA, qui fe 
appellat Maeftro deUo Rione di Ponte, 8c ab anno M DXXL us- 
queadannnm MDLXIL autorc COLA CALLEINS 

Zz 3 Romano; 



^66 DISSERTATIO PRifiLIMINARIS' 

Komano: ut (ileDtio pneteream illoS) qui fingularium fzAo* 
rum recenfionem fub dtulo diariorum inftituerunt, inter 
qtios memorari meremr fcriptum^ cui titulus: Diario(Pakune 
mtitmi pm notabili nel Pmtificato di Faolo IV. f anno MD^ 
LXXXV.finoaUafuamme: autqui^rubANNALIUM titulo, 
idem tentarunt, ez qoibui nominandi mihi videntur Annales 
MATTHEI di GIOVENAZZO^ ab anno MCCXLVm, ad 
annumMCDLVIL &ANTON1I de AFELTRO, abanno 
MCDXXXIV. usquead an|ium MCDXCVI. Quamvisautem 
hi fcriptores minime cquali ft^dio ac fide incoofignandis re« 
bnsverrati, potius non raro partium, quibus £ivebant^ amore 
abrepti videantur: nuU^tn tamen eft dubium^ quin illa fcri- 
pta ixpius arc^nos receflus curix Romanat, qus illo xvo xo« 
tius pene Chriftiani Orbis negotia moderari ambrebat^ reclu* 
dant, omnibusque iUis infervire poftint, qai ad intimiorem 
cognitionem cum feculariumytum Ecclefiafticarum rerum 
iftoram temporum adfpirant. Nam non vulgaria & trita in 
illis leguntdr) qux omnium in ore verfabantur^ fed Wcdota 
pleraque, & (ine fimulandi vel diffimulandiftudio oblervat^i 
quibus quantam habere cpeamus fideni) iUi judicent, qui ve- 
rum difcrimen inter hiftoriarum fcriptores quodam ftipen- 
dio condudos, atut ad fufcipiendum opus aliis aliedos argu^ 
inentis^ & quos nuUa ambitio vel extranea caufa ad con^ 
vandam rerum geftarum memoriam fideli confignatione zr 
^orum irritavit) facere noverunt. 

$.IV. SedprogredimuradPARIDEMCRASSUM,4:)ta- 
rll iUius autorem, cujus infigne ftagmentum )am in lucem 
producimus, quodve ab ipfius Autoris celebritate commeni- 
datur. PARiS CRASSUS, alusPARIS deCRASSIS 
vel GRASSIS9 didus, minimeautem, proutaquibusdamal? 
legatur, Grii^van Paris appeUandus, Bononienfisyin aula Ro« 
oiana (plendidiffimum munus Ma^ftri Ccremoniarum fubiit : 
quod circa annum MD. fulcepide videturi prout ex epiftob 

ij>fiu» 



DJ AUTORE HUJUS DIARIL 367 

ipfias Paridis pacer, quatnanno Ml>XVII. Pontifici LEONI X« 
inrcriprit9& quamMABILLONIUS Tom.II,MureiItaIiei 
fagfnasSS* imprimf curavic. Profitetur in ea^ quod inter fa- 
cras folemnesque Romaoas Eccle(ke ceremonias a fna fuven- 
'tute verfatus^ illis, LEONIS ac ejus PrardeceflTorum beneficioiy 
)am per XVL prope annos pratfedus fuerit. Prom^ 
ruitftudioy diligentia & alacritate, qinbuiCeremoniarum Atir 
tiftitis officio deftindus, ut AnnoMDXIIL die 4. menfis Apri» 
lis a Pontifice Epi/copus Pifaurenfis deciaratos fueriti referente 
UGHELLI tomofecundo Italia facra pag. i(). qui addtt, eum 
inauguratum fuUTe in Ecdefia S. Laurenrii in Ludna ab A^- 
CHILLEfiratredeGRASSIS, affiftentibusEpifcopisTrevifiancs 
Romst Gubernatore, DyrrachienfiqueSacriftaPontificiSy lexta 
die Majf, altero die poft Pentecoften, & fdeniii demum nm 
pompaque poflreifionen^ Epifcopatus iniiflfe die ig. Januaru 
MDXV. Diem fdpremum obiit Romar Anno MDXXVIIL 
die 10. Juniiy cum fe antea munere foo Magiftri Ceremons» 
rum abdicafllet. Sepulms apud & Petrum, meffloriat ejus 
fequcnsinicriptiopofita: ' 

Tifrk de Graffis Epifcopm Ttfaur. 

ApofloUca Sedis 

Cerenimiarum Magifler 

CoUeg.hujm capelU 

A. B. NL 

Otteram pauca iunt, qtts de vita Parldis CmSSl f eperire po» 
Cui|<t^amvisepismentiotiemfecerin£jAC. A. S. CAROLO 
in BibhothecaVmificias ALlDO^lUS de virii iUuhihiis Bofionh- 
gf^ifims^^WiqM. Singulare tamen & lepidum eft^ quod e* M A^ 
BILLONII itinere italicopag. 174* tetulit BAYLIUS in didio^ 
-nario fub voce GRASSIS^ %actfrba admodum cenfura contri 
Paridem ufus, quem inter eruditot impoftores reftrre non 
Aibitac, quamvisParidis&^um^ protitobiervaVitMabillomui^ 

magis 



368 DISSERTATIO PRiELIMINARIS 

Diagif ad jocum acccdat^ qu^in uc decipiendi aliitque impo^ 
nendi animum referat. Res ita narratur : Confinxerat Pa- 
rii de Craflis epitaphium mute infcriptumy quod fic incipie- 
bat: DIS PEDIBUS SAXUM &x. rculptumiliudexmarmore 
in quadam qus vinea fepulmm fiiit: poftea fingens (e velle 
quasdamarboresplantare, )u(nt foveam & fcrobem eo in k>co 
fieri, ubi marmor abdicum erat. Cum vero fodiendo illud 
eflec inventumi id de fua niula prcdiftum fiiiflfe dint. Ad- 
dit Malnlhmusy marmor illud multos annos utderelidumilH- 
dem reftitifle, cum res pcr jocum ada fiiiftet: dcinde autem 
«iti^uitads (pecie mulms decepiifei opinantes^ id efte anti« 
quum m^rmory & a P. Craflb mulac fuas infcriptum: THO- 
MAM PORCACCHIUM inter alios hoc epitaphium pro ge- 
tmiiM & aotiquo babuifle in libro fiineralium: immo ALE- 
XANDRUM VVL. in adverfariis fub notalfei id repertum fii- 
iffe/prope S. Petrann Qus tamen onmia citra mentem 4c 
4r6mm Paridts de Graflis acciderepptuerunt. 

V. Hax de Autore Diarii: )am qiiacdam de qus fcriptis 
dicenda funt. Proftant ejus Kbri duo de C^emmik OariimU^ 
um iS Ep}fc9p(nrmn in earam dimefibm^ opus (|uod nniltis poft 
obicum Autoris annis emifit FRANCISCUS MUCANTIUS» 
jCcus Romanus, illudque OTHONI TRUCHSESSIO S. R. 
E. CmrdinMli Augujlano^ Epifiopo Alhanenfidtdicvriu Ad ma^ 
fius eft editio Komzraapud Bernardinum Danangelum incam^ 
po Flor^. Anno ijg^. in forma 8- excufa^ quae (ecuta eft Vene- 
|iis anno 1582. in 4to prociiratam editionem. Andquioreni 
non vidi| neque ab aliis obferv^tam deprehendL Quam 
cnim ndnnuUi citanteditionem^Romarautoriute PII IV. an« 
Ho 15464 procnratam, nemoviderit 8c errorem & £iUicatem 
reladonis produnti quod PIUM IV. anno demutin quinqua- 
geGmo nono in Pontificem eledum faitki conftet. Opua 
hoc, reference Mucantio, fcripferac PARIS de CRASSIS ia 
graciam ^. StephamFerrerii, Gardiaalii Ecckfiac Bononie»- 

6m 



• DE AUTORF HU JHS DIARri^^ 

^s pcrpettii tUDc fidiW9iftratQni| ^d i^Gms fiononienfit. Ccr 
^clefiat pfiini .iopriinis aEComtnedatutni deTunKa pleraqac ex 
Jifu xaipdla» Papalts* Dc^tucrat Itbelluis in ^amis Baptiftjt 
\ Ofiiy Ejptirccypt ReatiQH/f«rinijs, quetn oiitn ab ipfo . ?mide ao 
ceperat editoris avus maternus^ Ai(2^i^ Baromus Cefmna$y Apo- 

> Jftolicarum ceremoniartxm magifter* <;;ommendaverat jam 
opurculuttt.PAULUS IIL &den(ai« PIUS IV. omnium 
jCardinafijam afloalii confirnuMwraL Oeteruai ille JibeUus 
omnia minutatim recenfet atque difponitt quaecunque per 
Cardinalet & Eptfcopos tn luis di«celHHismoranteS| circadi* 
viiuim cultimi obfervaii debent. Diverfiiinabiioc opere 
eft libellus, .quem ez MS. Codice JPeni Mtrcardi Civk Tura^ 
ii^/^edtdttCelebernEOMUNDUS MARTENE^atque 
^wxio fecundo prcftanttffimi oper» de anti^ Mimacborum 
ritihuspa^S9S-t\ibmvXo<yKDl}A\^ ROMAi4I^a/rr 
PARIDE CRASSO facrarumcerewcinianm Prafeffoycommvnf 
Bicaffit. Cbnfeceratilkuh in uUxmGuUieimi Epifiropi A]banen«! 
fiSiCardtoalis. Inftitumm rcferant fequentia prae&tionisy ad 
didum Cardinalem dire^^a verba: quam flrtdiffime ^ licuit^ 
voe^tjfiA cwtpendio renmjacrarum celebritates omnes^Ponti^ 
Jkiasy numerusque ac vices (^ kca^ qusy qualiterve, ac. uhi (^ per 
qttds ihtfla foiuin 4in»usri fokmnker.agantur. Cuhas quoque 
cmiffMcr.isparatihui: qtubus tam Pontifex Maximus, quam Pa^ 
tres ampH^iad rei divina cekbrationem proficifientes^eidemque 
prafemesy tuo jujfu, Pater Swerendiffime^ coUegi. 

VL TcrtiumVquod.ab {illuflTi hoc Prarlato habemus 

. inonumencumyeftDIAaiUMCU^IAE.ROMANAE^ cujui 
partem jam. in publicum producimus. Non entm intcgrum 
efle opus, doceot fragmentai hujus diarii ab aliis allegata* 
FRANCiSCUS; SESTJINI in lH>rO Modemo Mfi^ro di Came^ 
rat cttat cfuaedam ada ad Annum.MDXlII. ex hoc diario; In 
,ratiffimoopcne,qu0dP-'R£TRO.MONOD ^w. y£y& tribui- 
CUTi ^ .cuitkoim:4rattatadeki$oloi^Meg^ Ma fereniffU 

... .♦ Aaa . ma 



570 PISSERTATIO f RiEMMlNAKIS 

rna cafg di &fvoiay imprdTo Taiirtttt Anno 1633. in folip, pagv 
57. & &j. nonnitUa exctfrpta ex hoc diario ad ahnmn Ka)XV. 
leguntur, qax fnb acrcm ceniuram vocantor ai Gft^^lMt* 
CKELIO mdijfertatione, de jure pr4$edmtia merSereru£imam 
Venetam Rempttili^ant ^ (^ Serenifj^im Dttcem SsAauS^ Cap. 
XXXL&XXXVIIL MABILLONIUS Timto fecundc nmfei Ita^ 
iici fag.sS?* alkid firagmc;ntum, qnod ad annum MDXVIL rc* 
feren^m edidit, in qtio recenfetur adio a Batade i^imtr^ 
MARCELLUM^CleAttmCorcyrenfem^inftituta.' Quatnine 
teftimonia abunde evincunt, diariam Faridis CjctSR non pau^ 
cis qulbusdam foliis abTolutum foilfe, aAa potinr plurium 
annorom complexum efle. Operat tamen pretium iuit, & 
illa fragmenta publica? exponere hici, partim cum vix aiiqua 
ipes fupcrfit, fore ut integrum diarium typis excudi poffir^ 
partim cumvel l»rariffimi operis rcliquiae in unum coUedas 
non fua deftituantur utiUtate acque ac jucunditate, de quibus 
in fbbfequentibus plura dicemns. Antor (umma libertat^ 
iifus non pauca memoratu digna prodidif, adeo at hu|us dia-* 
rit quoque u(us aliquando inligni» in tUuftribos de ceremo* 
niis atque inprimis Principum inter ie de prascedcntia coa« 
troverfiis agnidis feerit. 

VIL Pkira ac certiera de PARIDIS GRASSI &riptii 

invenire haud potuimus. Sedgrafvior rcftat inquiHtio^ Cpm-«' 

munift & a raultis magna cnm fiducia tradita cft fabub: Pa- 

ridem Craflum UBRUM quendam CEREMONIARUM iii 

pubUeum emififlfe. Noininatm* aimut impreflioniS) liempe 

Seculi XVI. qttartns: nominamr k>cw impreftionis, Roma^ 

imo nonniilla ex eo recitantttr. GABRIEL NAUDAEUS iq 

UgSographia politica $• 24. inter fcripta, quacdec«rcmoniii pu« 

bUcijurisfaaafuntircfert PARIDIS de GRASSI& CAERE- 

MONIALE, cu)us autorititem (ccutus eft. BAELIUS in di« 

Aionario fub voce GRASSfS, qui non tahtufn impreflum efle 

hunc Ubellumi verom etiam atftioiari^ aflb«nit. Admoi 

^ dum 



D€ AUTOftE HtrjtlS DIAIlla 371 

' ■ — ■ ■ ■ , ' 

dum falUcur PLAGfiLUS de Ser^toribus OMfiynm nutn. 671. 

' fi 1071. cum MASlwCHTiP) quando pro Autore libri Ce- ' 

remoniarom habct Paridem Crajum^ eumqueCardiflalemdi« 

cic. ZACHARIAS Z^ANZIG in Tlieacro praBCedentic fre- 

.' quencer ad faridisde Cr^ffis ceremomale dc anno 1564. pro« 

- vocaCi ejusque aucoricace niticun Sileo aliot (cripcoreS| qui 
enndem morem erraverunt Ego certe omnem in quar- 
rClido hoc opere fhiftra coUocavi operam, eoque addudus^ 
iuin, ut talem librum a Paride Craflfo editum fiiifley mihi 
non perfuadere poffimy imo plue dubitaremi tale opus uii- 
quam ab ho<i Autore compofinmi efle , nifi fcrupulum mo« 
veret MABILLONIU$> qui in coounentario fito in Ordinem 
Romanum fag. V. fi VI. Ceremoaiale Paridis ab cjos Diario 
diftinguit) qqaravis Mabillonii veiba ita fint comparatai ut 
ttoti fiifficienter differfentia utriusque operis ex iis pateat. Id 

. iliterim pro cerdifimo habeoi Ceremmmwn tikrum ai h$c 
Autinre C(mfcriptum nun^[uam WK^d^^ 

$. vni. Facile crit aflcrti vericacem fiifficiencibus de- 
monftrare argumenciS| quae inprimis vera hiiioria LIBRI 
CEREMONIARUM fiippedicac, quam cum a nmkis minus 
rcde tradicam animadyercerim, paucis exponaffli quo vuiga- 
res craditiones de hoc libro evidcnrius explodancun Primus 
CEREMONIARVM LIBRI, qui fiib hoc titulo circumfer- 

, cur,AucQrfiiicAVGVSTINV5 PATRICIVS PICOLOMINB- 
VS £pifi:opus Piencinus^ Ceremoniarum fub Poncificacu IN« 
NOCENTII VII L Magifter} annis fupra viginti in capeiia 
Pontificia verfatus, non confundendus cum AVOVSTINO 
PATRICIO FRANCISCI PICCOLOMINEI Cardinalis Se- 
nenfis, in convencuRatifponenfiSecrctario, qui ada ejusdem 
convencus liceris mandaviCi proujtreferc MABILLONIVS iii \ 
mufeo ic^lico Tam. L /t 2. pag. 2fs. cui edam fcquencia de ' 
AyCVSTINO PATRICIOPienrino^pifcopodebemus. Me« 
mosac emm AVQVSTINVlyl PATktCIVM antea PICCO- 

Aaa 2 LOMI- 



L<;]^ 1K£,UM appelUcum por a4Qimqyin , e^ n^giftro . 
caErqinoi^arum laiMcenttt VIII. renmpKum (wSt Pkntis 
Ej^fOfum anPA N^CCCCLXXXia & obUfTe aimo, 
M>CQ<yCX.CVI. • Ad. cqQfi^^dam opi|ide peremoniii-. 
Rwn»Wcfi« AUGUSTINUM PATR,IC1U^ ex-', 
citayit '(mmceQtuu.VIU. cu)us.)u0U emcndationcm LIBRL 
PONTIFICALIS ruTQe^rac : Teftacur illud ip£e AU> 
QUSTINUS io efvfto)») quaadfinem perdo^ocsrqnonia- 
rqm libro iilam INl^QCENTIQ VIIL pr^tvia c^nfura. 
Seaatus^ApoftolKs Sedjs obtoKt. Adjptorem faabuit JO- 
H AN t^E M B U R,C j» A R«U M,. de quo %erius §, n, di- 
4iun C4ft,cujusopera}Bprimisin cofiden.do.recmsdo Ijbrpulum. 
f^ fuiiPre , £wefl;ir., Con^t bxc ex Epil^ola .a|ie;gata«. quam^ 
Iaud%(us, MABILlfQ^^IiUS Tibim .;/^«k/(9 i^^ 
Xff.in£pg|raavre$imfiHC> & quam luic u^fcribere,' cum Cxre- . 
momarum in^<^ Romana (onditip|i^m> q,ua iUo. tempore 
crant, lucuienter dercripferit^ noor pigct,- . 

AUGUSTINI PATRICII PICOLOMINEI, 

Eptfcopi Pieminit) epiilola ad InnoceimuiiiVIIL in libnim 
faqfirum C^emonianim^qD&iisRomam Pon« 
tlficesud confiieTeriinc . . 

SAnaiffimoDominataQarolNN6CENTIO Vffi. tfni vcHalb ec- ' 
cle(iae rummopontificii AugaftiausPlatridosPicolomincuSt in^gous 
EpifcopusPientinaSffeiicitiiten»^ Abfoluta nuper fiitis felicitet divino m»» 
nereenieoclattonelikiPotitificaHs» ezpj^cstibocm or^niatiQnensque (a^ 
€ianmac9rre{nonidrttm>jqutb^ftRqmaniPontificcs uticoofiieveffanty too 
)uflb> tais<)ueau(piciis> beadfiimePater» aggrckdioxv Certan)co piofirdo 
pciori laboriofius^ tongequedifficilius, cum proptcr mcertam ejus rei di« 
fciplinam» lateque pcr multa capita vagantcm> tum cfiam ob fi-cqacntem 
atremontarumadditidnem, diminmioocm, vauatibiicnf > ac pro tcm* 
porc mul ttpliccm .toutatio$eth« * €ogj(tavit (anc circuoiipeftiffima hcz^ 
titudo tua, & redtc qiiidenf^-pllirimum^dd difinani clemtmiam nobl^^ 
piepidoQdaiBferfineKii fipwii^ c^is(<OAgc«iilqa»ow • 

: Csh^ latur: 



:i>E AUTOKEHUJUJ fiTARli: 373? 

hmr: NecnuiMisipcdxeai Majeftac^m Aposftalktsit facriqne feiia- 
tos aaftoritatcin fencrationem^c prafirff^andaaiistqueiaugciichni^fi^ 
fboordine^.rituqQC dfscenti omnia pCr^Mtur*! fi rctiim,Mapdiiioi^ 
pdribnanim ratio haheatttr^' fi cuii|uo^>eclclaiitur ddbitDa honor:^.'.fc. 

E«>paa romcftiia; <pnt qoidcm omniai Itec^paadifepikwiiriwirmwt^^ 
ggcfabtar adminiftnMiitsqac» • Qumta SatA apod ooHicaigtntbrtc 
ajMid omoes populos^ apudomnea Datioiics (Mrovaix» cufSt nithts Ipt^i 
gom efiet^cnarrdririL • Piatt^rmittam ElcoffntfCerctb^^amrBtfpibabdl* 
ta faoav SxAoGiy pudcnja^ne Dionyfit c^gia^^ Agyptiqramtiniduidi^ . 
& potteniaoia mioiica, & Romanoram fiipcrAiitio&inrcBgibiicm^i 
apud quflis nolti magtftratus legitimi putatfanf uTr flttttiB^ezpeditiooesy fivc -. 
mari,five terra fofi:ipiel>aotar,mhit a fenatu pppok>teftal&iciMmt|mfi prias 
juftts cserimooiiSy (uperoin voluntaf expioffata eflet^^ Ssrcia ceiteficat^ 
^uci hiftotia totaftte io tmdctidis diVufis ritibos tiscfitunf: itaiirnSni/ 
magisMoyfes^lmoipfifm Peum curaiOic^boftcty qmmrun^flatoti^coiH. 
gf uisqoe cstrimoniia ditina^ majcftaa abhominibuscotcretttc : ^i co* 
dem teoorc (ervari nofindanturprKceptay citiiiiioniasat^oefinUcia. 

MajorcsTcronoftriy Doces<tIJ)oAoreaChiiftxaiiipopaIiyabinitio' 
naicentts eccleficf (acros ritos divino afilati numinenobtscsadiilciimt^j 
qoos ddndt crclcentc fidetinmmuititodine^ ittomm fiic»flbrcsRf>po«J 
ni pontifices» falva rerum (hbftantiay anxerunt, at^e simm in mo* t 
dum ampliavcruntt adduntqueindtes : mutantar fc Taaaotur pecmul» 
ta^ qax^ontam prifaa infticntioaibus advcr(h (bnt^ qoam tempori,. &-: 
rciMi9*qoK j^uotury accommoda 9 atqoe dccora. Qaafki.nt cum pro^ 
ptcr rct v«tttfbtem> paoca adniodamex priorom.tmcrTattiiis) repcariatt* [ 
tasf & quscdeindea pofterislitterismandata eaflcnCt ttun.piopfar Ro^- 
nsanc curiai crebraa apud exteras gcntea pcregtioattones, tum etitm . 
propcervariasconfuiasquefcribeotium fententias, parunr.u&i'&iiici-^s-^ 
litatlnoftristemporibus cfte videaiitur ; corimoniis oootlimftziiiti^ 
quam fam pridem confuetis ha^ue^oagoa es^ pacle lufi fiiimoa. : 
Hinc varii^' aliquando tnter patrca de|>erogCiMl2i^ fatas^opiniones^ >iiioo<l 
contcntiones indcccncec interdum» intcraitoiftrcAr ti^icftoniirianKi cuca 1 
flMmoriahq^iinumlabUisfit&fluxayfoptf^noaliai^^prodii^ 
jcqmdcertitenendumfiti foareguU oft^orirnon^offit; » |^ane igitnryp 
ntreon pfovide conHdcrans S^ditas tsf^^ bcla^i^Siokl^^xrajncttSfoe, < 
utio omnibas robuj^ taii\divjhi^ qaftmbiiYttsnis/^ckus^cisdo d^iccn^ 
ftifetur; ocquc fiac tumiiltu, qvietc» tran^uifk eum ghivioice^&^ili^ .' 

Aaa j gnif 



^r^ DISSERTATlOFRALIMrNAMS 

gnttatc omnui pctagfAtui: : injiuiKit mibit lA tam ex iibris majoram» 
qiios diarchiviia RomaDB cccUfic compluraa deprompfi ; qtiam ex 
fuottdianoiiiacapcUsapofloiioB» in qao asioii iupra vtgjind, noo fine ' 
labore aflUao vmatus rumi /cmmoniaa omoca^ qoibua noftro.tcm^ 
|M>0^<iiti copfiiGivertmt fiomaiii poottficei , pcstccmUIb fiipcifluii^ Sc 
aiidiqoatis^ m ordincm ccdigcrcm. Devitaflcm recnlafremque lioc mn« 
iHtt pcrlibentcr, Ac farcinamliumeris mcis omnino impaiem excuflls* 
lem, fi licoi&t Pootifici maximo non obtcmperave. Scd (cieQs obcdi* • 
cptiam viftimirpratftandocem cflct & rcum eflc moctis, qui fiunmo 
Bofitifici Qon paret : maloi rudis ac ignarus f udicarit quam protemisac 
iaobcdiebi. Ercxity&miniminmodumconfinnavitmiliilabeotcmani- 
mumf ifi primis fiimmatus pictacis inomncibcnigi|itasatqocderaca« 
tia, qa« notitamincpticudiiicm mcam, quaatoptimammcntem» &pav 
rcndiptomptittidiibemjiietietur, tum iHorum cevcrendifliimarum pa« « 
tfum« quos kujus aoftrat luculirationis rccognitoces rcviibrcsquc con*» . 
ffitcdfti» pfudenlia, diligcatia« accrrimum integrumque jadicum, & 
cmniumrernm dirinarum^ atque humanarum fiimma doftrtna : qui 
piofcdontkiladmittent, quod gravicati ac dignitati ApoftoUae Sedis» 
ft taotiSenatiis non convcniat. Quorum cM&iSxmx ccnfiirae hos tl- 
bfos, pcrmuttos dies libcntiflimc fubmifi, ratus, ut fiatantis viris ap« 
probarentur, fi»re ut a ixcmine hierito poflcnt damnarL 

- Totum opusinrrcs iibros divifimus. Piimus & major ea conti- 
ncbi^^atad fummumPootificem» dc fiicnimfenatnmperttncnt» extra 
ofdinemdivinio£kii,.utputa cicAionem, 4t oon&crationcm Romani . 
Ponuficii,.Gs(kis<prooatiooeai;caoonizationes Saodoruoi, creatio* 
nes Cardhialittmr&.aetcr8 hu|usiiiodi» Secuodus ordincm &, rttum 
cdcbraiuli frcras fidlennitatcs, pcr totum anai cin:ulum «ompIcAetiir ; 
fc^»ead<fivinamo£ctumipeftaiit,taminycQ>cris« quamin Miflia, &: 
aliis horis. Et ia hoc quidcio libro fi^ndo, qooniam minutioi» mUlta 
infitfit, quibus finocotitinue caKrcitationc nemo facilcmeminificpos- 
fet, aidbibntmut oobis ad|HlO|Mm Johaonem Burcardum Argratinca- 
(cm, PcKpofitumHa&iatcolcmt & (acrarum catrimoniarum mioiftrum : 
CHJus foicrti opcra otiaoi. «fi famus in cmendationc libri Ppdtificalis« 
quiomnbi qnamiiUigentiflimdcoUcgit, ^ accuratifline aonotavit, u(r , 
pcffvo laborc i9a4ig«eftdo iibro opps Aicrit.^ Tcrtium librion addkii^ • 
OuBgdncDifia ^uirilii^f nocms, ^lyjuc cupisque ofiicii fumoiarias 18«* 
flm^acs oontiocntcmi pMpofui^ttsque cuiquc iibro capita rerumt.l 

'^ ; ^ ' ' ■ • '' ' quc 



^ l>g AlfTORg HUJUS blARIl/^ ^37^ 

iputijicoconcincntaV: m facilius quid cjuisque defiderflt » inveDtt« 
Aue9t. . ' Adtniitbiiatiir ferta0econiplures difccti &: latinat lii^^a» ctn^ 
$orts,,/(mod vimpr9f|rictatcaique rcrborumlatinommnoii iwpicipi»! 
que fcrvavcrimus: .quodquc pluraadmifcucrimus nova vocabukj i^ti^ 
JatimusdicipoCuiilent. Quibui ingcnne fatebiniur ignorantiam no^ 
ftramil S^ tamcn multa ibi efTe a£SrmabimuS| quz fialiter dicercnturi^noii 
ficilcab omnibus intelltgercntur. Secuti flimus iti his tcrminost a fut 
pifrioribusl^runircrumTcriptoribus ufurpatos» ftqui hbdte^tiam (uhi 
inufiiapMffacrorumininiftros: arbitratiSanditatetnitiam» dt (acrnti^ 
icnatumnontam verborum lcnocinia, ooam rtnjtti.or^emf *& etpii«^ 
catioocm a nobis exa Auriois. Quibiis 6 ntisfecestmusi Deo Ow M. bcMia 
rumq^mn laigit9ri,.quiufKiefttis£K;Crep9flcpius» depg^enfaflimetris 
^itfgratiasagii^ttsimmqrC^les.: iln mtiid^.ntimbecilUtati niditptij|N|» 
Qojftrar fgnof<a$« 8c obtcmper^^ndi fludium bcnigcM fufcipias etiam at» 
qt^e ctiam fupplices ezoramus. Valc Rom« $ Kal^ A4^rt. aano falnti^ 
MCCCCLXXXVnt . .; ■ ] 

Compilavit hoc oput EpircdpusnendflusVia (eeefrKSettetifi^ 
94} qucm vocatiohea magiftratu Caeremoa^nim impetra£a,ab 
lonoccntio VIII.dimiflus erat,libroque Ganficiaido triemiiuni 
impeiidit) quem tandemperfcftum, Pondfesinpalaeiilacra^ 
rium ac interiorem bibliothecam reponcM juflSt. Ab eodcA 
AUGUSTINO PATRICIO habemiis ^itam FABIA^ 
^I BENCII PMlitianenfis, facroram omonttm ProfidTorisi 
quamexmanufcriptiseraitlaudatus MABILLONIUS^ M 
MufioItalkQtomJ»p^2.pagasu q^i^t\aAu4^riptionem 4fdvm 
r KlB^Kl Ci lil.Mperaiorif ad PAULUM Papam IL 
AUGUSTINO PATRICIO Aueore)^(}cikiIibropagi- 
na 256» cxhibttic } <^ii(CQlum* leAii digniffimum) cum ipfe 
At^t^inus PatriciUi enairaris folemiutibttt interfocrit* ^- 
§. IX. Anno MDXVL Vehetiis^(^odfltOpus>fub ti- 
tnlo: SACRARUHCBRBMDT^iARilM, S/S. RQ- 
MANAB BCCLESIAtl tlBRi TRES f^ON ANT!E' 
IMPRESSIinfolio. Sobfcriptio habet: GREGORIIdc 
GRECORU3 ^xaifh^f^eitml^oLamrt^ Ve-^ 

netih 



57<5 DISS?RTATIO PRiELIMINAiWS 

petiis MDXVL Menfis Nwemkris. Inftvttiratkmetn f efcrr 
prsfaoicaY operi praaxiifluio ^ quod cain. niMiifiomhibus fiibj* 
fecttris edidcmiba» fegatur, hic referreplackt. . ^ Habis^lntfiii 
Ediior^ cpthneUStyry rituufrtecdefiafiitarumyfivefdcrarum Ge- 
rimoniarum S. S. RmaM Ecclefi£, libros tres. Opus cum nonante 
jformii excujum , tum vero argumento fiio, (^jucundumtihif^uti" 
lei " l^dmqu^rifflQ^reandiPontificis^quareUquor 
quj^ rnodfisadmiff^^ Imperatork, cum urhesni^vifity que Divih 
rMtn mfirorum Aptheofi^s ; exin qui pietatis ^rdo > dumS^mk 
Fmsifex opermkr s KaL ^anuarh ad annifinem, poftremo veluti 
eorom dcfafii^um operkj fumma quadm std infiitutam rem 
f^in^r explicatio plnrfhnarum ac bfficimtm, qweoperantiPon* 
iifici adfiint, hk lihrM cohmentm\ . Eflf^in frontd operk Reve- 
rendifilmi iS TkUiffimi Corcyrenfis Archiepifcopi CHRIS.TO- 
PHORI MARCELLI, adSana'fmumD.N.lJEOmiAli. 
f^oi^^jcuik.bidici.^ 7\JDfivisV^^minterdiMimynemnpr^dU 
Sum:dkas mdnceps.^arie; ne qui infra quinqttefmiumpr^ttef 
ms 0muht* QB^ caveas , ne lucri cuplditas transverfitm ti 
aSue^i^^jaykripoma viventem affkiat^ ^ morttfum barathro 
^Ufmstn^icai. Munita iucceftcditiopfivil^iis L^NIS 
XvtQC/twnrSeseniiffinix Rdipublicac Venetae^v^uas inrecentlo^ 
^ibiiscdidi(>nfliNiiAnii{&, hpcloco repetenda nbbii vifa lliht^ 
canjadaperiihiijus hiftoriani nofi parunifadant. 

.PRiyitEGIU;M PAP-flS MPSIS X,; 

lutm.f^4i0fylumim!iiiaaMhiR'>Cumd^ 
Sylvanui G^^cj^tff. Vmetiyl^bf^mliitUiiinEetitfiaftkbrmede' 
^^f>^!{ ri^ MmmMwpm^Hfeproptftle^ itVeosaqnititmi. 
^ jw» i^f9f>fM"m.ik^^mi f^MorMAM^r^t, vi^anAttA. 
-^ue, P0,qi^ifrfiavi ex^iliq.percipi p6ffi»tl i£ mercfJniintkAm&it; 

...■, ;\ hu 



DE AUTORE HUJUS DIARIL 377 

bus inhtbemm mandafnmque omnibus ii fingulU, n£ perjpatium 
^uinqueannorumyjam nwtc incipiendorum^ &brum ipjum impri* 
mereyautimprimifacere^impreffiimvevenumdariautvendefu^ 
tradere^ uUis in kcis audeant, Antonio f$ Syhano non permitten* 
tibus^ Qui conlra inhibitionem mandatumque hoc nofirumfece^ 
rity admiferity cujmcunque nationis ef dignitatu, it uniperfa Dei 
ecclefia expers excommuntcatusqise efio^ Datum Romst apud 
SanSum Vetrum. Sub annuJo Bifcatoris. Die XV U. Decembr. 
MDXVl.Pont.mfirianno mi. 

Tenor pri vilegii Vened fequens eft : 

BEMBUS. 
JExemplum Senatus Confulti Veneti, qtlo cOvetur, 4e quis tnjrade^ 
cenniumopushoc impiimat, imprefumque aiibi htsc hnportet, fuk 
mtUSHs ut in eo^ 

Die VII. ^i/ MDX VL In Ro^atis vaditpars, fuodcum^ 
Nobiles Viri Antonius f^ Syhmm CapeUi a Bancho miprimi ifd 
tendunt quoddam opus Cderemoniarum Ecclejus/licarum , caistuno 
auSoritase hujus Senafiu^ i$ fiatulfimfity qmdper decennium ne-' 
moipfum opus imprimi facere pofiit, tam inhac civitate nofira Ve^ 
netiarum^' quam in dlio aliquo ioco, dominio nofiro fubjeSoy aut 
alibi imprefum vendere, tam latino, quam maternofermoneypra^ 
terquam imprejfum cura ^ impenfis ipforum nobilium Antonii 
f^ Sylvani CapellorumyJiApcenaamittendi ipfa volumina , ^ au^ 
reorism dvem, pro qtsoUbet volumine^ qui reperirentur^ cujuspcmse 
tertiapffrs fit eorum judicssmfeu officialiumy quibutprimum de^ 
mpfiattsmfueritjalia tertiapars detur Hojpitali pietatis^ (^ atia 
fit Accursooiis^feu inventork 

Laurendus Quartuf^ 

$. X* Ex his documends di&imus^ <^us hoc dc- 

mum prodiifle anno MDXVL proinde eos fallii qui adt 

aimum quartum, aut rexmmiftiusfecuIieditionem.librirc^ 

^nmt, T* A£fes ^ Memoires des negotiatumsde lapaix deNime^^ 

, / ^ Bbb ' / gua 



378 mSSERTATlX) PRiEtlMINARIS 

ffie TomoL pag. 423. Docent porro addu^a privilegia, dpas 
publica Pontificis & Senacus Veneti approbatione editum* 
Sditorem prodit epiftola ad LEONEM X. dircdai ^ ih 
irbntelibripofita- FuitincCHRISTOPHORUS MAR- 
CELLliS, ArchiepifcepusCQrcyrmfisy qui etiam aliis rcripd; 
polemicis de jure gf am&rtMe Pontificisy favorem curiae Roe- 
manae aucHpari voluit^ referentc DUPINIO in BiUiotheca 
Ccckfiafiica Temo XJIL f^. 13U Sed vix prelum exlerat liber, 
cum Romam perlatus graviffimam indignationem Magiiin 
CxremoniarumPARtOIS de GRASSIS, in fe ctincita- 
tam fentiret. iEgre ferebat opus hoc publicis litteris exfcri- 
ptiuD : querdtas.primuni Cardinalibas exponebat, aquibus 
fd ipfum Ponti&em delata^. Adla retulit ipfe P A R IS ih (tie 
diario: fuppedltavit ea MABILLONIUS itrMufeo Italico 
YoffKlLpag.si?. Exeo ad finem fragmenti hujus diarii jam 
Cjditi ilU. f etulitnus. F^iflQJn etfam in aeremomali Hio fe- 
i^ucntibnsnarravirPARISdfc GRASSIS ve^bis: 3?m?r . 
rendtUy inquit, ek&m Corcyrenfis hoc amiOy cumlibrum caremo* 
nialem imprimendum Veneiiis tradidijjety vel potius, nt ita di* 
cam, in vulgiuproflituijfetyforte {quodpacefua diQumfit) quia 
rituutfi ecQlefiafficorum admodum ignarus efi, quippe quiperpau^ 
cu/os ante dies cJertcaR profefitQne ex mercatore Venei^ addiBm 
fueraty nec dumforte talium dogmatum capax: eosque lihros fic 
ifiiprejfos ad diverfbs Itali£ locos f^ extra eam, ut mos eftmerca-' 
torum, etiamadurhem vendendos transmififfet : ego iA% id inteU 
^xh ilico ad Vontificem accedens condolui, fttppTtcavique y ut pro 
jufiitia Vanto facrilegio occurrert dignaretur y ne fude facrofanS^ 
Sedis Jpofiolics CderhnoftiaSy qudt femper in ficretiori Hh/iotheca 
pa/atina cufiodit^ fuerunt , nuncjko fub pontificatu contaminariy 
^ilhtr^di^u/ggtitmmpateretm'^ Ciimqu^S^nSitus fuajufie 
l^igneque anmtijfet^f forte nomtxSi ipfim Qorcyrcftfis compa-- 
iriotttiit^fprjejentesyquia i» Aercatura damntm ceder^iy e.con^ 
tra inttrcirS^'^ au^ petu^rmty quas ob caufas etiam c^rintonia/ia 
'- \o " o ! 1 facra 



DE AUTORE HUJUS DIARIL ,579 

■*-^—^ '■ ■■ I ■ n . j ....ii. ^ i 1 .1, ,. , . . . ,1,1 |,.,| ,^-« 

jkcra ifion pofmt Jkut ^MiJfalia (^ Foptificalia publicari ^ /juibm, 
quia tunc inpaucis non licuity tandem in buhc^ quifequitur mo- 
dum prolixiorem tam fcilicet prafatdd rationi^ quam itlorum peti- 
tumi fatisfecijje puto. Sed ^ ipfe qtioqw^ mihi fatisfecitxpro f?o- 
nore coUegd^y imt^ magifhi fn^iEpjfcopi Pientini {i.e.Anguftini 
Patricii Picco/ommei) veri ipfius libri ceremonialis au&oris^ cujui 
abrafo nomine- i$ titulo^ ifie Corcyrenfis falfi fibi titulum f£ no^ 
men auSoris vindicare non erubuit. Ha Aenus P A R I S in fuo 
ceremoniaU» celiqua ex Diario ejus fupleviC MABILLONJUSi 
in quo legitur prolixaPARIDiS epiftolaadLEONEMPa* 
pam^ qua graviinme MARCELLUM accu&t. 

§. XL Tria autem funt accufadonis capita» qux contra 
Archiepi(copum Corcyrenfem movit, Primo plagii aiguit 
cditorem, qui fupprelTo vero autoris nominef opus hoc quafi 
a fe con£bdum in publicum. protruOt. Secundo corruptionei 
allegat, qu^ manu Marcelli in hoc opere alieni Autoris fadn 
fuere, quarumque numerum ad miUe &. fupra adfcendene 
conqucritun Tertio taxat imprudenttam in dlvulgandis his 
cercmoniis commiflTam, quarum arcana fandtius cufl:odienda 
fuiffent Ad primum quod attinet, oftendit PARIS de 
,G R A S S I S opus hoc , quod allute (ibi adfcripferat MarceUui^ 
cum illud in epiftola adLeonempr^fixai lucubcationem fuann 
appellaflret^ eflTelibrum qucm AUGU&TINUS PATRICIUS 
PICCOLOMINEUS, Epifcopm Pientinus, juflTuiNNOCENTU 
VIIL confcripferat, quem igiturex facris penetralibus furto 
furreptum, fufptcatur, Abunde veritatem hujus gravaminis 
probavit PARIS DE GRASSIS* Immemoiem plagii fui alt- 
quoties deprehendit Marcellum. Miranda eil Editoris ofci- 
tantia, quando verba, ex quibus verus operis Autor cognofci 
•poteft) non delevit. Sui oblitus eft^ quando practervidit ver* 
ba^ ceremonias in coronandis Regibm fervandas in LIBRO PON- 
TIFICALI, QUEM NUPER EMENDAVIMUS , j)/«fe con- 
fcripfimus. Conferenda hic funt, qux fuperius §. VlUi prola- 

Bbb 2 tafunt. 



580 . . DISSERTATIO PR/€LtMlNAltlS 

ta (unt« Produnt plagtarium verba, qux tempus fcripti opu< 
fculijndicant) fequentem in modum: Hoc juramentum Fri^ 
dericus IIl. Imperator^ qui adhuc regnat, dum fenis ejfet, pr£fti^ 
tit. Ita extra controverfiam efTccredimus, librum hunc mi* 
nime foetutti Marcells^verum o^w^bAuguflino Patricio^lA^^ 
giftro olim Ceremoniarum produdum eflfe : in quorum ta- 
men numerum, nefcio qua fide, referre nonnuili voluerunt 
MARCELLUMi quem Paris ab omnibus ceremonlit alienum 
Imo vix ante pauculos dies clericali profeffioni ex mercatore. 
Veoeto addiAum fuifle memorat. Proinde etiam opus hoc 
d recentioribusScriptoribus genuino ac vero Autori vindica* 
tixt 8c Patricio adrcribitur, prout nuper idem egit DOME- 
NICUS GEORGl in traSatu Romx annoMDCCXXIV. 
excufo: gli AbitiSacri delSommoPontejke Paonazzi e Neri. vid. 
fag. tf^ Altemm accufationis membrum » . quod )e)unas & 
ineptas torruptionek concernlt^ quas MARCELLUS eum in 
finem commifit, ut impudentius pro operis Autore jaAere ft 
potuerit: non paucis neque obfcuris exemplis adionem fuam 
probavit PARIS DE CRASSIS, ita ut nuUum reliqutiTe vi- 
deatur dubium ^ quin MARCELLUS tantae iinpofturas reus 
4edaretur : qux luculentius ex ipfa epiftola patent, ad quam 
nosremittimus) contenti illofpecimine falfitatis^ quam fe* 
quentibus narravit PARISIUS verbis: £v/^^i^/^^inquit»^i^r 
Miendavitj albam^ albumi genuflexum^fupplicandumi officiales^ 
magiflratmi piletmh galertmi concinnavit. Pro lignis tignis fitp^ 
fojiiiti pro cufino puhino i pro baci/i, vafoj pro perfeSis, per-^ 
a8ai propiatea,areami pro armis, infigniai pro rubeo purpu-- 
teum inferuit. Reftat ultima contra Marcellum prolau que* 
rela, quae Paridi de Graftis quam maxme cordi fuiflfe videtur. 
Mifail enim gravius tulit, quam quod ceremoniae facne& my« 
fteria divulgata fuerint. Prolixus eft in proferendis argu- 
mentis, quibuslMarcelH facinus execrabile reddere voluit/ 
Provocat ad experientiam) qua? docet facras ceremonias evul- 

gatas 



DE AUTORE HUJUS DIARIl. 381 

gacas ad profianas manus in facerdotii contemptum , 8( ad 
abenas fe^as in fus rel^ionis irrifionem devenire. Petiity 
ut liber ceremoniarum cum ipfo autore comburatur, aut ille 
corrigatur & caftigetur. Neque negandum hanc Paridis pe^ 
titionem infignem habuifle fpecienL Hincrefert: Papam 
prima facie turbatum fuifTe, ez quo hxc aftio ad eum dela* 
ta : Cardinakm tamen finSa trucis^ quem^ caufam fuiflfe fiifpi- 
catur, iit liber impHmcretur, pro Marcello perorafie : rem 
vero primo commifiam fuifle fratri Pariciis de Crafiis, Cardi^ 
nali ACHILLI D£ CRA^SiS Proteaori officii caeremoniar 
-rum, ut fimui cum auditore Camerx provideret, ncampliui 
aliquod volumen venderemr usque ad diemxanfiftorii^poiii 
ea autem in ipfoconfiftoriotrlbus cardinalibusD,ANTONl6 
DE MONTE, tiu S.?raxedk, D. PETRO DE ACCOLTIS, 
&Eufebii Ancmitano 8c D. ACHILLI de GRASSIS, S.Sixti 
Cardinali demandatum^ ut peritiones Paridis de Graifis in« 
telligerent, & eum, prout juris fuerit, ac ipfis videremri 
tam fupertibro comtnirendo^ quain auftore caftigandoex* 
pcdirent. 

$.m Hxc quamvisa PARIDE de GRASSIS magna 
cum animi contentione fadta fuerint, eventus tamen ejui 
votis minime refpondifle videtun Non enim legimuS) vd 
contra librum vel libri Editorem decremm aliquid fuiflfe: 
teftantur potius frequentiores libri editiones, tanti non ha» 
kitas efle Paridis querelas , ut opus fupprimeretttr. Forte 
deerat etiam opportunum confilium,cum non facile damna-' 
f i potuerit libri editio , qux cum amplifiimo Pontificis privi-. 
1(f;gioin publicum emifla erat. Sane, quae a nonnuUis de ra- 
rkate libri prolata funt, vel fuo deftituuntur fundamento^ 
vel accipienda forte funt de prima operis editionC) quam ra« 
liorem hdaLxn non miramur, cum )am duo efHuxerint fecu^: 
la, ex quo typographiam exiit. Plures vidimus& ocuiis 
ttfurpavimus cditioncs^ quas rcferre optfs pretium erit. 

Bbb 3 Nam 



38t DWSBRTATIO PHitUMlNARlfir 

Nam prattcr pricnaiQ illam Veaetam^ aliam paulo pofl: exw- 
fam in BIBLIOTHECA, PAULINA intcr prctiofos antiqui- 
tatis.iibraria: thcfaurQS^ qui illo loiCQ deprchenduntur^obfer* 
varimui.. Exddit tamcn «lemoria annus & Locus^ quo: illa 
cditio in publicum emiflsu Tcrda ad^anus eft, eaquc niti* 
diffima multisque figuris sneis ornata. Prodiit Vcncciis 
apud Juntas in 4« Maj. anno M D LXXXIL Titulus cft: Sa- 
trarum Cermmiammfive rituumEcclefiafikorum S.Rom.Eule- 
fi£ Mri tres: hac fofirema editione magno fiudio ac vigilantia 
recogmti^ auSii^ locupletati. Univerfis Ecckfiafiicis non tam ju- 
cundf^ qnam utdes f^ necejfarii. Praeftat hxc cditio reliquii 
^lcpdore ac typorum clcgantia, cut ctiam nonnulla acccflc- 
funt-^ quaein aliis cditionibus frufira quaeruntur: intcr alia 
enim Ubro fccundo rccenfcntur, preces decantata (^ceremoni^ 
^tfirvata aperiendo portasfitn&as quatuor ecclefiarum urbis Ro- 
ma, prianno ^uhilei. M D LXX V. Prima in Germania cditio 
CoUnia Apripfin^ apud Haredes Armldi Birckmanni > Anno 
MDLVIL emmay quam ab lisdem procurata anno MDLXXIL 
in oSavo fccuta eft. Aliam memoratVir illuftris dc LUDE Vf^IG 
sma fixto reliquiarum medsi avi pag.ifg. mu]to a^c a fc re- 
deneitam, quas R(me anno is6o. typis Vakrii Dorici cxfcripta. 
Forte plurcs opcris erunt ,edidoncs. CQgitavii; etiaQi de 
opere rccudcnDdp M A B I L L O N I U S, fcd confilium mutavit^ 
prout in Commentario in ordinem romanum, pagina X. narraii» 
Ornnino vero hcum^ inquit, in his ritunlihtu lihris mirehatur 
GEREMONIALE ROMANUM AUGVSTINI PATRICU ad 
INNOCENTIVM VIIL Verum quiajapt ah Mo Corcyrenfi 
epifcopo, PAUCIS MUTATIS editum efiy SiEPlUSQUE rect^ 
fismy atiis novse bujtu editionis curam perpiittimus. 

$. XUL Caeterum noo vanus fuit PARIDIS dc GRASSIS 
timor promulgationcm hu)fj5 opcris exiguam utilttatcQi pol- 
liccri curixRomanae) potius mctucndum) ne in ejus dctri- 
snentum ced^t» Cum enim libcUus iUe omiuuin oculis cxr 

ponat^ 



DE AUTOKEflUJUS DIARtl. 585 

, ■'■■ I > ' ■ m I I I I ■ ■ II ■ ■ ^ i II. I ,1. , „ 1 

ponat) quxprincipia aula romana foveat ratione cultusPoii!- 
tiiici & Cardinalibus exhibendi , & quo lionorum tempera^ 
mento ipfi Imperatores> Reges & Prindpes fintexcipieaclf» 
facileprjcvidere poterat, ea vel indignatioBem vel cenfiirani 
eorum excitatura^ qui forte de hoc in decemendo ceremdr - 
iiiarttm imperio & arbitrio a romana curia afibdlato non ple« 
ne perfuan efTent. Id enim vi x negaii poterit , fi onme par^ 
tium iludium exuamus, duriilima nonniilla in PrincipiimSfrn 
cularimn jura & honores Aatuta eflfe , qi}it»is ejtcttfandis vix 
fufiicitint ardficiora& ingenioia argumenta^ quibus vitinm 
ninoix ambidonis diflimnlare rolentTcrumharumdefenibres» 
Vix enim cum apoftoAica Ula non ^dlcam humilitatf v^^ tan^ 
tum humanitate, qua iptfeSalvatorprsdvit, contiKariponiint^^ 
^spstlSkro terti(iife3idnepma^cafi$efecundo fegunturV Rma^ 
pas Ponfifex nenmi omnino morfaiium reverentioM fach affisr^ 
gendo mamfefiey aut caput inclinoffdo fiu detegendo. Rmano^ 
rmrvero Imferatorip ptifliquam ill^m fedens adofcufum pedisf^f 
manusfufcepityaUquantulum ajjiirgit ad^^rii ofculum,mutuo cha-^ 
titatu ampkxu iUum benigne recipiens: idem aliquando facit 
^magnis regibus.. Cateros opmes tam prindpes, quam pralatos, 
eujuscunque sUgnimtis fint , cum ad otif ofcuiuin eos recipit, pon 
ajfurgit,fcdfedensfyecipiu (jovfuevertmttamenPmtifices Car^ 
dinalibus (f maxinm^TrincipHms privatim aduentamSm fS rev^ 
rentiam famntibus y cunMionfintmPomificaliBtts^aUquantulum 
caput inclinare, tanquam reverentiam reddentes. Et hoc non ex- 
offim fed ex kudabUi bumanitate. Qmd dicendum de cerc-< 
mohiis^ quac m convivib fblemii Pontificis cuni Cardinatibui, 
&*Praslacts oblervanda recenfenmr tibro primo > feStione ter^ ^ 
tk. , Ita enim f^ntit Cereau>niaie de ordine Rc^um <& 
Pritidpian inter Cardinales* * Stabunty inquiti ante menfM 
kvantes^eoordme^ quo ftdere debent in menfd^ prior Epifcoj 
perum in cdpite ad dextramifi aderit ^^^ oBquis, erit; ik 
fectmdoJoco/fi piures Reges mixti, eruin cum pimis Cardi^ 

naiibus 



}84 DISSERTATIO PR/ELIMINARIS 

--'-'■ ' ■ ■■ ■ ■ — , - 

nafikus, primo CardinaUs ^ deinde Rex fuccejjhey fi eruM 
tnixtimPrincipes aut filii v,elfratres Regumy debentfedere inter 
DiacmosCardinales^velfofieosypro eorumdignitatef^cmditione; 
primogemtus autem Regitj quiaRex futurtu putatur, pofi prinium 
Prestyterum Cardinalem erit. Sed nutto modp imer Epifcopos. 
Singvdaiia prorfiif fiint, quac eodemcapitcde fercults admen* 
fam Papalem portandit refieruntur. Vrtmum ferculum pwrta^ 
UtNobUiorPrmcepSjfiwf Imperator,fiveRexfit. Secundum ali- 
m digmorpofi eum, ^ficfucceffive: ^fierunt ex ilUs^ qui dehe^ 
antfedere in menfisy portato fercuio fedeant in hcofuo. Et w* 
tandum^qtsodlmperator, IjieXyfeuMaximwPrincepscapkfercu^ 
lumj quod portare debet ad Pontificem extra portam auU convi- 
viij ah aUquo familiari Pmtificif ittuc apportatum. AUi inferio^ 
res pro ferculo ad coquinam vadunt (^c. Qus (pecimina ab« 
unde de ftylo acque contentis libri Ceremonianim teftantur^ 
8f, kz comparata fimt) ut ^plaufiim fiibfircutorum temporum 
vix mereri potuerint. Ea quidem olim fuere temporai ia 
quibus honor Priocipum Secularium^ dignitas 8c exiftimatio 
a beneficio & nutu Curix Romanx dependere fi^Iebant. Std 
multo abhinc tempore Principes^ pro ea qux ipfis competic^^ 
Majeftate jura fua & pntrogativa« non ex traditionibus curiae» 
Romanx neqoe Ceremonianun difciplina Roms effida x&i^ 
mari voluerunt. Hinc jam Seculo X VL oitis de praeceden* 
tia lidbus inter Legatos Francis 8c Hifpaniae, Venetiis com^ 
morantibus^ cum Hifpani ad decifionem ex Ceremoniali Ro-> 
Riano petendam provocarent^ Gallicus Legatus relpoadit: 
Jeparum de eofoUicitum effe^ quod in CeremoniaU Romano defo- 
nitum fuerit^ fibi fufficere pofieffionent. WICQVETORIS in 
Tradafiu de V Amhajfadeur Ub. l Se£L 24. Ex his patere pote^ 
rity an proxOtt inanis fuerit PARIDIS de GRASSIS fi)llici« 
tudo. Pr^uit Uber ille occafionem fiiftum Curic Romanat. 
depingendi & invincibili teftimonio oppugnandL PrimuS) 
qui hts armis ufus eft| WBNCESLAVS UNCK Theologut. 

refor« 



r 



DE AUTORE HUJUS DIARIL 385 

Tcformatis facris addidus fuit. Primus Akenburgenns emen- 
datx religionis Paftor, poftea Norimbergam evocatus ^ ubi 
anno MDXLVII. diem fupremum obiit. Edidit Anno 
MDXXXIX. libellum Germanico idiomace con(criptum, fub 

tituio; SSapJftf ©epreng au^Dem Cerimoniix^^^w^x cx- 

cerpta funt ex hoc Cxremoniarum libro^ <iuaedam ex Ponti- 
ficali Romano defumta. Infcriptus eft libelius S I B Y L L iE| 
EleaorisSaxoniarJOHANNIS FRroERICI Magmnif^i uxorl 
Pari confilio fragmenta qusedam ex di(flo libro Tubing^Anm 
MDLVL evulgavit PAVLVS VERGERIVS, fub tituld: OrJo^ 
eligendiPimtificif^ ^ ratio de ^rdinatione^^ confecratione ejmdent^ 
de T^rocejfime ad Ecckfiam Lateranenfem, defolenni mwivio^ 
quo Cardinales^ Epifcopos atque alios excipit, tum de paUio de 
corpore Beati Vetrifumpto^ in quo €fl plenitudo VontificaJis ofii- 
cii. Notus fatis eu Editor opufculi, qui primis vitde fuas tem« 
poribbs aulx Romans 'fuit addiAiilimuS) &, pro ea ampliili- 
mas obiit legationesi nempe atmoMDXXX. itemmque anno 
MDXXXVL inGermaniam milfusy ut gravidimumnegotium 
componendi diifidiireligionis perficeret. Proximus fummis 
a Pontificatu honoribus in aula Romana fuit, fadus enioi 
primo Epifcopus JuflinopolitanuS) aditum fibi ad cardinali- 
tiam paraverat dignitatem, qua tamen Q)e vel fua vel tnalevo* 
lorumculpa excidit) tandemintermaximosapparatus, quibus 
protellantium dogmata impugnare minabatur^ ut fe a fufpi- 
cione proteftantismi liberaret, ad ipfa proteftantium callra 
tranfiit, pofleaque multis fcriptis odium in Romanam curi* 
am prodidit. Minutiora funt pleraque hujus Autoris fcriptaf 
quorum nonnulla conjundim Anno 1563. Tubingse prodie* 
ruot^ quo loco ultimam vitae fux periodum abfolvit. BA^- 
LIVS in diaionario^ fub voce VERGERIVS citat ejus cditio- 
nem Uhri Cerenwniarum Romame Ecclefiay cum prsefatione f$ 
fchoHif^ quam tamen prodiifle vix credo. b^on ignoro VER- 
'GERIVM hufus editionis fpem feciiTe. Nam in ilio libello^ 
cujus titulum fuperius recenfiiimus, in Cronte ipfius titulihacc 

Ccc lc- 



386 DISSERTATIO PRiELIMINARIS 

leguntur: omnia excerpta verbum verbo exlibro^ cui titulm: S. 
Rom. EccUJU Cerimoniarum libri fex^ qui invaticana fecretiore 
Bibliotheca magnare/igione (^ reverentia confervatur. Addit; 
teliqua etiam^ qu£ illic in hoc gefiere latebunt, brevi evulgabun- 
tur. Idetn promifit ab initio capitis quinti, quo de pallio 
agit. Similesp inquit, fiultitias aut incantationes videbis pluri^ 
fnas^ quum integrum Ceremoniarum Fapalium librum emittemus. 
Hoc confilium executioni datum, nullibi legimus. Prodiic • 
interifti hoc fragmentumi quod priora libri primi capita ex 
LIBRO CEREMONIARVM exhibet, qux de eledione, or- 

^ dinatione, confecratione & coronatione, nec non convivio 
Summi Pontificis agunt^ quibus adjcdla fiint, quz eodem 
libro primo capite Vel fedione decima, de pallio i$ quomodo 
tradatur^ referuntur. Catterum quo animo hxc Vergerii 
cura fuerit recufa) docet opufculi dedicatio ad ALBERTVM 
Marchionemy Ducem VruffU dire^ta. Inter alia enim, hunc 
in modum diflerit: Patefeci ego, inquit, haSenus libris editk^ 
quam plurima ex illis tam horrenda^ quamfiulta: atque opera 
me pretium faBurum puto^fiin hoc inflituto^ ut ccepi^ perrexero^ 
ac reliqua^ qudt funt generk ejusdemyper omnem Europam ac f<e- 
term (fipjfim) orbis partes veluti circumduxero^ in hoc ut ride^ 
antur atque exfibilentUr^ ut luto ac ktio ajpergantur^ tum omni 
ludibriorum genere^ quibus digna funt^ excipiafjtur. Porro dc 
Ceremoniarum libro fequentia refert: cum in Papatu inter 
innumeras aliasy h£ qtioque fint fentin^ putidiffim^e PONTIFI* 
CALE nimirum^ & CEREMONIALE (Jibros fic vocam) mtdr 
tique quid pafleriusfity pauciffimi^ quid inpfiore contineatur^ no^ 
rinty vix enitn alibi quam Rom^e hoc ipfum reperias: quin Romse 
quoque pauci funty qui norint^ quodnimirum ejtispudeat^ acpro^ 
inde celare quantumpoffint, conentur» Interea miramur, quod 
VERGERIVS hujusoperislibrosfexnumeraverit: quemnu- 
merum quoque tenuit in pracfatione libelli, hac infcriptionc 
infigniti: cur f^ quomodo Chvtflianum Cancilium debeat effe 
comparatwn^ refcrcnte CL SCHELHORNIO in amomtatibus 

Ute^ . 



• DE AUTO*E HUJUS DIARIL ' 387 

Uterariis^ tomo quintopag. 243. Meminic quoque illo lcco Vc- 
nen editionis anno MDXXVL a pracdivite ex Capellorum 
famiiia> avaritix caufa mercatore, cui nomen fuifletSylvano, 
procurats: addit CLEMENTEM Papam VIL id valde ini« 
quo animo tulilTe atque fupprimenda' ea exemplaria, ac ne 
deinceps excuderentur, feverilCme imperaflfe. Aft qua fide 
haec relata fuerint, ex addudis dijudicari factle poflunt. 

§. XIV. Dubiura igitur manet, an MARCELLVS de 
RomanaCuriaeditioneLIBRl CEREMONIARVM multum 
fueritmeritus. Nam eum non prorfusliberant, quaepro ipfo 
allegavit MABILLONIVS commentario in ordinem Romanum^ 
pagina VIIL Ncquc confilium PARIDIS de CRASSIS, fi ni- 
miam acerbitatem excipias, a prudentia fuit alienum. Inte« 
rim tanta illo xvo Romanas Curiae de fua fortuna ac emihen- 
tia erat perfuafio, ut nefciam, qiio imminentis periculi & de- 
crementi indicio fibi omnia licere crederet. Res jam eo de- 
venerant, ut neque avaritia neque ambitio ulterius dilli-i 
mulanda crederetur. Teftantuir illud duo fcriptai qux pene 
eodem tempore in lucem prodibant, quorum alterum avari- 
tix infatiabilis, alterum ambitionis immenfas fignum eviden- 
fiflimum prxbebat: cujus poHerioris teftimonia prodit liber 
ille Ceremoniarum, dequo haftenus egimus. Paulo ante 
Romac Cancellaria Taxa excufa fuit. Operis titulus erat : RE- 
GVLAE, CONSTITVTIONES, RESERVATIONES^ CAN- 
CELLARIAE SERENISSIMI DOMINI NOSTRI LEONIS 
PAPAE X. NOVITER EDITAE ET PVBLICATAE. Pa- 
- gina 67. legcbantur fequentia: Taxa Cancellaria per MAR- 
CELLVM SILBER, alias FRANCK. Roma in Cam- 
pb Flora anno MDXIV. die XVII L Novembris. imprejfe^ 
jmiunt feliciter! En duos >larcellos, duorum operum cele- 
britate claros, & pari ratione de Romana curfa promeritos. 
Et quidem, quod ad TAXAM CANCELLARIAE attinet, 
habuerunt certe multas rationes Romanac curiac Patroni, u€ 
librum tlium nunquam tjrpis exfcrTptum efie, aut ejus jani 

Ccc 2 dete- 



j$B DISSERTATIO PRiELIMINAMS 

deleri pofTe memorianiy optcnt. Hiftoriam libri / pra^tcr 
LAVkENTIVM BANCKIVM, JCtum Franeckcranum, cu- 
|us cura FrMecker^ anno MDCLL rccufus^ muka cum dili* 
gentia conquiQtam dedit BAELIVS indiSliqnario Tomil. fub 
nominc Laurentio Banck^ nec non Autor prxfationis, qua^ 
editiani noviffima: Sytvie Ducis armo MDCCVL apud Stepha-- 
num Dumont^ prout fcrt infcriptio/praemifla* . Quantuni 
enim hujus^ fcriptt Romanam curiam pudeat, docent Indices 
Romani cxpurgatorii, quihoc opufculum expungendum quo* 
quc cenfuerunt, quxfito colore in addita claufula: ab hareti^ 
"cis defrmiata. v. DAN. FRANCVM in difyuifitione Academica 
de Papiflarum indicibus librorum prohibitorum f£ expurgdndo^ 
rumypag.%14.feq. 

§. XV. Uxzy ni fallor, fufficere poniint ad omnem con* 

vellcndam vcrofimilitudincm, aPARIDE CRASSO un* 

quara CEREMONIARVM ROMANARVM libruro pubU- 

cx luci expofitum fuifTc) cum tanta cum follicitudinc & vc« 

hementia contra MarccIIi imprudcnttam cgerit. Omnicerte 

temporc ccrempniarum difciplina intcr arcana infigni cum 

reiigionc fuit relata^ quod etiam rationc non dcftituitur» 

Pnetcrquam cnim^ quod ritus & Ccremoniar in vulgi noti« 

tjam prolapfat feniim cvilc(cant: acccdit etiam illudy quod 

ita invidi£| cenfurar^ ac indignationt corum cxponantur^ quo- 

rum privatar rationcs vcl lcviter taAae c(fe vidcntur. Et hasc 

erat aliquando Romana? aulac autoritas^ ut ab c|us Ccremo* 

niarum Magifterio^ quafi cx infallibiii oraculoomncsritus, 

omniumquc honorum ipfisPrincipibus cxhibcndorum rcgula 

pctcrctur. Sed quantum hac hominum facilitatc & cacca 

obedientia Rotx|ani fucrint abud» hiftoria infinitis exemplis 

probat, & ipfa inconllantia docct^ qua iii mutandis rcbusillis 

vcrfati Cuerunt, quac clariffime confpicitur in colktionc anti- 

quorum jCeremoniarum librorum^ aliommquc monumcn* 

torum, cum rcccntiori ritunm difcipiina. Ex antiquis ho- 

die adhuc fupereft LIBER DIVRNVS> forte ita appcU 

latus^ , 



? 



. t 



. _DE AUTORE HUJUS DlARir. 389 

latus, quod «orum formulas contineret, quae in ufu ferc 
quotidiano apud Romanam Edclefiam erant^ epiftokrum 
a Pontificibus ad P/incipes atque ad Epifcopbs fcribenda- 

^ rum^ & cum his ritus ordinandi Summi Pontificis, Epifcop^ 
cum omnibus earum ordinationum adjundis aetates, pro« 
fesfiones fidd^ privilegia, pneceptay conceifiones, aliaquc 
hujusmodi non pauca, prout libri contenta recenfct DOV- 
JATIVS pranotionum Canonicarum Uk IL Cap. LXVIIL 
pagma sgif. Prodiit tandem^ fuperatis infidiis, quibus prc- 
mebatqr Lutetiis^ anno MDCLXXX. cura JOANNIS 
GARNERIL Fata libri reccnfuit STEPHANVS BA,- 
LVZIVS in notis ad PETRI de MARCA librum de 
Concordia facerdotii (f Imperiiy UL L Cap. IX. qiiac cum 
multum faciant ad declaranda ac coniSrmanda hadenus 
dida^nonpigcthic rcfcrrcj LIBER DIVRNVS, inquitt- 
Pontificum Romanorum diuiatuit, quamvis olim roultus 
cognims & frequcnti in ufu fuerk» Illum vir rccolendasr 
mcmoriap, LVCAS HOLSTENIVS, cdcr^ volucrat, & 
Jam typisRomanis mandavcrat, (nempe anno MDCLX.) 

' paulo ante quam ex vita dcccdcret, non cx Bibliofheca V^« 
ticana, ubt compcrtum cft iUum non cxtare^ (ed ex veteiri 
coque optimo Codice, qyem ci fubroiniftravcrat HILARlp 
RANCATVS^ monachus Ciftercienfis. Ego teftari poflum, 
illam Diurni cditioncm facflam cflrc. Etcnim cum MAR« 
CA ad HOLSTENIVM fcripriflTct (KaL Jan. anni MDCLX- 
cogitare fe de (cribendo tradlatu JTpeciali ,de cxemptionibps 
monachorum, ille ad eum rcfcribcns fequentibus Kal. Martli 
fimulmifit duo priorafolia, itemque poftremum libri Diurni, 
quod in ilUscxtarentantiquxformuIacpriviIegiorummona(le« 
riis conccfforum a Pontificibus Rom. Hzc tria folia, feu po^i- 
tts oftemioncs, fi novo vocabulo uti licet, cgo communicavi 
cum R. P. PHILIPPO LABBEO, quicapcrfatislongumtem- 
poris fpatiumrctinuit. Interim e vivis excclfit HOLSTE- 

-MIUS micio anni fequentis* £t mox COELIUS PIjCCQ- 

Ccc j l6- 



390 DISSERTATIO PRiELIMINARIS 

LOMINEUS, apoftolicxtumSedtsNunciusinGallia, occul- 
tanshaud dubie conniium fuumi utipoftea patuit, ea foliare- 
cuperavit e manibus illullriffimi Archiepifcopii nequeillaun* 
quameireftituit. Poft mortem itaque HOLSTENII^ cum 
recuperataeflentFoliailla, cum certum jam elTeti nihil ex illa 
editione extravagarii vel aIibiextare,quamRomae, libri Diur- 
nieditioomninofuppreiraefti PRUDENTI CONSILIO, ut 
ait FRANCISCUS MARCHESIUSi juxta cujus verba expli- 
candus eft Vir clariffimus JOANNES MABILLONIUS, fcri- 
bens in itinere fuolt^lico DiumiiwpreJ^newjfrohibifamfui^^ 
Impredio (iquidem fada fuit & perfefta} fed non emiua, 
quia fupprcfla, Tandem anno MDCLXXX. R. P. JOAN- 
NES GARNERIUS, librumDiumum hercLutetixedidit, fuis 
commentariis illuftratum. Nos vero, fi Deus nobis vitam 
otiumque conceflerit, novam illius editionem daturi fumus^ 
& integriorem&meliorem) emendatam videlicet, fecundum 
fidem vetuftiflimorum exemplarium. Hadenus BALUZIUS, 
qui plura de codicibus hujus libri memorat innotisad AN T. 
AVGVST\Vi\Xxz(k^t\xm deemendatime Gratiani,zd pag. ^35. 
Crediderat Antonius Auguftinus^ hunc librum non amplius 
cxtare: refert autem BALVZIVS^ etiamnum hodie fupereffe 
cxemplar Romx in bibliotheca Vaticana/alterum Lutetiar 
in bibliotheca CoUegii Claromontani Societatis Jefu : & ali- 
umCodicemetiamvidifleJOH. LAVNOJVM, in CAROLI 
MONTCHALLI, Tolofatis Archiepifcopi,bibliotheca« In- 
terim BALVZIVS promiflTa non explevit. Plura pr«ftitit 
MABILLONIVS, qui magno ftudio^ & primo quidem fru- 
ftraneo conatu exemplar hujus libri quaefivit, tandem iUud 
ipfum nadhis, quo ufus cft LVCAS HOLSTENIVS in ador- 
nandaeditione, quodque annorum odingentorum aeftimsH 
vit. Idem coUationem inftituit excmplaris fui cum GAR- 
NERIANA editione, ex qua nonnulla llipplevit capita in hac 
cditione omifla, eaque parte fccunda tomi primi Mufci ira- 
lici pag. 32. imprimi curavit. Pcrvctyftus ille libcr majorem 
- - fim- 



DE AUTORE HUJUS DIARIL ^ 

fiinplicitatem, tnodeftiam ac humilitacem Curiae Romanae 
fpirat, ac quidem in librp Caeremoniarum deprehenditur : 
ftylusque prorfus diverruseAabillo, qui fequiorixvoinvaluit. 
Exemploe(re poterit relatiyo, de eleAione Pontificis ad Prin- 
cipem, five Imperatorem Conftantinopolitanum, quarcapite 
fecundo, titulo tertio legitur, in qua prxceptum]Principts 
de ordinando eledo his verbis (ubmifTe foUicitant : ideoque 
lacrymahiliter cuncli famuli fupplicammj ut dominorum pietas 
fervorum fuorum obfecrationes dignanter exaudiat^f^ conce£apie* 
tatU fu(e jujjione petentium defideria^ pro mercede imperiifuiad 
effeSum de ordinatione ipfimpriecipiat penenire, Idem jam ob- 
fervavit BALVZI VS in notu ad Anton. Augufl^ quando fup- 
preflfac editionis rationes hariplatur : Fortaffisy inquit, quiaifu 
initio nimium multa circa eleSionemRomaniVontificis triiuuntun 
Imperatoriy (^ Exdrch^ apud Ravennam commoranti. Et antc 
eum LAVNOJVS in variis epiftolarum locis, quacTENZE- 
LlVSxn fchediafmate de natalitiis Epifcoporum^ exercitationibus 
e)us feledis infertO) repetiitydeincarcerataRomanahujuslibri 
editione conqueftus eft. Catterum hoc eft antiquiftimum 
Caeremoniarum Romanarum monumentum, cujus aetatem^ 
graviflifnis rationibus fuftultus,ad(eculum odavum, & vero^ 
fimiliter ad annum DCCXIV. retulit eruditus editor, ufusin» 
primisilloargumento, quod inCodice fiat mentio literaruni 
adExarchum, quos conftat anno DLXVIL inftitutos, & anno 
DCCLII. pulfos, itautneceflefitfaterii coUedlum efleeotem- 
poris intervallo^ quod ab anno DLXVIL ad annum DCCLII^ 
efHuxit. Neque huic conje£lura^ obftat^ qupd in profeflione 
fidciexhoclibro dcfumpta apud IVONEM CARNOTEN- 
SEMy Pontificescum fuperioribus cecumenicis conciliis, et; 
iam oHavum^nonofeculo habitum,fervare promitunt :haec enii^ 
facile addi potuerunt, pro more librariis exfcribentibus talia 
communi & folcnnL Praeter hunclibrumdiurnum) memo^ 
randi quoquefunt ORDINES ROMANl, qui dedivinisec* 
defiac officiis & minifteriis, per totius anni circulum agunC| 
; alquc 



392, DlSSffRTATIO PR^ELIMINARIS 

atquedeProce(fi6ntbu$)Celebranone aii(&, ejosqtl&eofficU, ac 
librorunii qui inRomanaEcclefia leguncur, orationibus^ five 
precibus cujusque fefti, ritibus ac caeremoniis, cuique raini-. 
ilerio aptiS) denunciationibus quatuor temporum, dedican- 
dx ecclefiat, eonfecrandr Epifcopos , benedicendilmperato- 
rem ^ Abbatem ^ & aliis faujus generis tra£tant. Diverfi^ a di- 
verfis autoribus, diverfis quoquetemporibusprolati. <jE« 
ORGIVS CASSANDER primus typis excudi curavit ORDIr 
NEM ROMANVMjColoniae^annoMDLXL f dem prodiit cum 
variis de dhinis catholtM eccUfie nffficns ac mtntfieriis , cura 
MELCHIORIS HIDDORPn, Colonia apud Genvinum Caleni- 
uniy f$ hndrsdes ^ohannis Quentel^ anno MDLXVIII. Receo- 
Cior & locupletior eft cditio GEORGII FERRARII, anno 
MDXCL RomacexcufayacGREGORIOXIV.dicata. Omni- 
iim tamen m his fcriptis edendis lludium fuperavit MABIL- 
LONIVS y qui tomo fecundo Mufei Italici^ antiquos Ubros 
rituales, plerosquenondumeditos complexuseft^quosbene* 
ficio.illuftriflimorom Virorum TELLERII , CASANATAE, 
COLLOREDi, JOHANNIS CIAMPINI, JOSEPHI MA- 
RIAE THOMASII impetraVerat. Huic editioni comtnen- 
tariummultifariacerudirionis, atque antiquitatis ecclefiafti- 
txplenum praemifity infperfis eriam operi dodtifiimis notis 
ac' obfervarionibus. De aliis rituum libris nihil addimus, 
icum ad praefens noftrum inftitutum ii tantum faciant, qui 
caeremonias Gmul dcfcripferunt,adftatum&dignitatemPrin« 
cipum inprimis & Laicorum pertinentes. Reliquor um enim 
vix numerus inlri poteft^ oriumqUe nobis feccrunt Viri do- 
difiimi) inillisrecenfendis occupati, quosnominafierufticiat. 
Ita cnim de libris ecclefiafticis Graecorum duas fcripfit difler- 
^ tationes LEO ALLATIVS, quascum noris, fupplemento& 
ittjlice cdidit Vir de reliteraria meritifiimus Jo. ALBERTVS 
FABRICIVS, Volumine quinto Bibliothecac graecac., quibus 
addenda funt^ quas Vir celeberrimus in Bibliographia antiqua- 
ria pag. 117. attuliL GVILIELMVS CAVE diflrertationera 

dc 



DE AUTORE HUJUS DIARII. 593 

dc libris (^ officiis ecckfiafiicis Gr4scorum , Hiftoriae licerarias 
fcriptorum ecclenafticorum numero fecundo fubjunxic. De 
libris LATINORUM eccleGafticis elegans fchediasma Vitem« 
bcrgx anno MDCCVL cdidit NICQL. PETRUS SIBBERN, 
in quo imgehs copia Agendorum, Anttphonarrorumy Brevia« 
riorum, Calendariorum) Ceremonialium> Gradualium, Hjr<> 
mnariorum) Ledionariorum, Liturgiarum, Manualiumi Mi« 
crologorum, Miffalium, Officiorum, Ordtnalium, Poeniten- 
tialiumi PontiBcalium, Ritualium^ (imiliumque fcriptorum 
recoifetun No viffime Theologus Tubingenfis Gcleberrimusi 
CHTIST. MATTH. PFAFFIUS in Diflcrtationc Aca- 
demica de Uturgik Mifialibusy Agendis (^ hhris Ecclefiafiicis 
Ecclefids Qrientalis i$ Occidentalis veteris f$ modema yTuhingx 
M DCC XVIII. prctiofum horum Scriptorum thcfaurum cx« 
hibuitr In Gallia inter plures infigniter de hoc literarum 
genere merims eft Reverendus D.EDMUNDUS MARTENE, 
qiii editione infignium mpnumentorum praefens Sc futurum 
feculumfibimultis obftrinxit nominibus. , Viro huic dQftis- 
(imo debemusvaftadcantiqui$Ecclefix,necnonMonachorum 
rittbust clegantilfimo ordinc difpofitaopcra^quxlaudibus tia» 
ftrift minime indigcsit* 

§. XVL Tantuseftdifciplinadc GEREMONIIS Ecdc- 
fiafticis ambitus. Romatia igitur Curia', quz illaruntmagi- 
fteriam fibi a pluribusfeculisvii\djicaretentayit,abexperienda 
^dicit, cautiu^ in illis formandis ^tque fecretius in tradendis 
verfari. Quantam huju$ rei curam agat, non folum cx eo pa* 
tet,quodin illaCuriadivcrfiCEREMONIARUM. MAGISTRI 
in magnificoceremoniarumminifterioconAituttfint^quorum 
Qrdinariec[uatuor in Pontificis aula hoc munere defimgi retulit 
LUNADORO in rektione de Curia Romana Italicc fcripti^ ac 
Romat anno MDCXCVIII. publicata: verum etiam docet celc- 
brisCONGREGATIO RITUUM^ a SIXTO PapaV.inftituta, 
cujusofficia refcrt CONSTITUTI6 LXXIV. difti Pontificis, 

Ddd quae 



394 DISS^Rt. PRiBLlM/ DE AUTORE HUJUS DIARII. 

tfax lcgitur in BULLARIO ROMANO,! pma (ecundofdg.^fy. lut^ 
xlla vero non uldma funt» ut libros de facris ritibus & ceremoiiiisi in pri-* 
misPONTIFlCALE, RITUALE, CEREMONIALE,proutopuf fiierrt, 
reforment&cmcndent» utRcges&PrincipeseorumqueOratorcs» alias*- 
que perfboacietiam Ecclcnafticae^ad urbcm,curiamc)uc Romanam vcni^n* 
tes pro Sedis Apoftoliot dignitatc honorifice cxcipiantur, cogitationem 
fufcipiant feduloque providcant: controverfias dc prxcedcntia in pro- 
ce0ionibus aut alibi, caeterasquc in hu)usmodi facris ritibus 8c ceremonib 
incidcntes dtfficultates cognofcant AftquicquidRomamoliatur»prae- 
tcrierunt illa (ccula, quibus fupremi terrarum Principcs bonorum fuo^ 
rum mcnfuram cz loco, qui illis in Pontificis capella aflignabatur» )udi« 
carc volcbant. Hinc non (ine voluptatc libros illos ceremoniarum» nec 
ooo Psaria euriat Romanae legimus, quae principia atqueregulas illo atvo 
obfcrvatasi mnltis doccnt cxcmplis. 

$. XVIL Talia, nifallimurt.fappediiabuntiUafiragmentaDIARir^ 
a PARIDE dc GRASSIS confcripti» quae jampublicae luci committi* 
muS) quo rcm iis non ingratam a nobis faAam eflc confidimus» qui ftudia 
iic cognitionc Ceremoniarum & rituum Curi« Romanae dcledantur. 
Quamvis autem illarum aucoritati rationc publicorum inter Principcs 
folennium multum dcrogatum « neque facile quis credidcrit ad offi- 
eiiim Romanat curiae pcrtincrc, ut ab ca honores & dignitatcs Principum 
libcrarumquc gentium difpenientur: noo tamen prorfus omni utilita- 
te caret, hanc ceremonianim difciplinani in antiquo fuo habitu coih 
fcmplarii indcque non p^ucas crucre obfervitioiie^ quae origiocm mal* 
tarum rcrum noftra aetatc adhuc obtincmium dedareot. Facilc cilct 
cx illislibris integrumCcrcmoniarum Syftcma ddincarei &quam ien- 
tcntiam^plexa fit RomHna curia in controvcrfiis praecedcntiarum fi- 
tnilibusquc » qu« intcr ChriftianosPrincipes fiepius agitatae, cnarrarc : 
Scd haec ad praefens inftitutum minime faciunt, & forte alio tempore 
& loco commodius ficri potcrunt, inprimis cumnovam LIBRI DIURNI 
Dcc non CEREMONIARUM libri edfrioncm racditcmur, variisquc ob^ 
ftrvationibas multofttidio colledis illuftrare, faAa ctiam divcrfi>rafli 

ftemplarium inter fe coUatione» eam brevi , cum jasn omma 

prelo paxata finr, exhiberc nobis fit 

conftitutum» 



EX- 



/ • 



EXCERPTA 

, EX 

PARIDIS DE GRASSIS, 

imSCOPl PISAURIENSIS ET MAGISTIU CEREMOMIABXJM: 

LiEONE X. S. P. 

DIARIO € URIiE 

ROMANiE, 

A» ANNO MDXVIIL-USQUE AD MDXXIf. 

Qil9 *^ IIOC MUNERB ABDICAVIT 

OPUS 

dUOD PLERUMQUP SUB TITOLO 

GEREMONIALlS ROMANL 

CITATUR 

KUNC PRIMUM IX MANUSCRIPTO 

EDITUM. 



fi w ^ "^ ct? «y ^ ci? fjjs ^ "^ M» c^ <^ "^ ^y ^ ^^ ^^ i^ f ^ i^ T^ ^fti^ 

■S^llil^llilSlBllliaillB^llll^Hls^^lB^lB 

CONTENTA 

DIARII FARIDIS de GRASSI& 

Ad Annum MPXVIII. 

L Rixa Paridis cum Oratore Htfpana Epifcopp. 
2. Creatio quatuor Legatorum. 

3* MiflTa in anniverfario coronattonii LEONIS X. pro 
anno VI. 

De pnerogativa Confemtoiruau An Duces & F^inclpes Ro« 
manos prxcedant? 

4. Mifla Dominicae de PaflQone. 

lites dt praEcedeixtk inter Oratorem Rhodianum & Fefra« 
rienfenu 

jL In die Palmarum. RecefTus Legati condu Ai a collegio. 
, €. Mors & funendia CardifUfUf de SaulU. 
7. Sabbato in albis. 

^ Accedente Legato, fufceptaro legationemi ceffat rota. 

k 8- RccefTus trium Legatorum. 

(9. Mandatur procedi ad privationem Cardlnalis Adriani. 
Procefliss contra Cardinalem AdrianL 
10. Creatio akerius Legati ad Germaniam) loco Cardinalis 
l Farnefii infirmi. 

I II. Confecratus fuit Cardinalis in Epi(copum. 

12. An novus fpecialis Legatus in unam Provindam 9 in qua 
eft alius generaHs antiquus Legatus^cedere debeat an« 
tiquo, vel non, & quahter? 

Competunt de pnecedentia Cardinalis deXucemburgh & Cat« 
dinalis S.Mari«. 

13. Rceeflid reverendiflimi Domini Legatti Cardinalis SanAi 
Sixti, ad Imper^koriem. 

14. An Rou ceflet in difceflfu Legati & quafitcri 

Ddd 3 is.lti 



39« 



CONTENTA 



15. Ip vigilia & fefto Corporis Chrifti, Papa prsfcnte. 

16. Renovatio capellac papalis in die S. jQannis Baptiftae. 

17. In Vigilia & fcfto S, S. Pctri & Pauli, 

An Subditi Pontiiicis posTint 'Legttos ^cte inattla pontificiaSt 
iH* PrivatiO Cardinalis Adrianl 

19. Baptizacus eft filius DiQ>oti, pracfentibns multis Cardina- 

libusy&quare. 

Locus Difpoti inter Ctadintles aifpatttiir. Cor Pontite cm«. 
pater cflc nequeat. 

20. Matutins in node nativitatis, abfente Papa. 

21. Mi^Ta in die Natalis* \ 

ReconcUittio Pontificis cum Ctrdintle S. Geoxgy. 

Ad Annum M D XIX. 

L Rcdintcgratio Cardinalis S.Georgii ad votumintegraliter 

& confiftorialitcr. 
2. Pro Maximiliano Imperatore elefto mortuo Mifla exe^ 
quialis in capella Papx. 

An otatio fiinebris haberi posfit in ctpella Pontificia?' Aa 
Mifia a Cardinali baJberi debeat? Aft coronatiolinperatoiis 
neceflario Romte fieri debeat? 

;• ElcAio novi R£gis^omanorum& rmpcratoris. 

Anlmperator teneaturPontiflci notasi fitcere eleftionemluailli^ 

4« De oftcntatione betitiS) pcrPapam & romanam curiam 
fada in crcatione novir 

5. Rcditus Cardinalis de Campeggio ex l^atione fua An« 

glicana) & confiftorium publicum. 

6. Mors fororisPapaei vidclicec DominaeMagdalensei matris 

Cardinalis <7/^. 

7. Mifla in vigilia nativitatis cclebr^ta. 

8. Qui Barpnes procedente Papa ad capellam inter Papam 

& Colicgium ire dcbcanti aut ubi. 

Locus Principum prcfenttum. 

: 9. In node natalitia matutinae abrcntePapai &nonccb5^ 
brante in craftinO| & in ^o liab^ot veniat ad eos 8c 
quidageret» 

€04 la 



PIARII PARIDIS DE GRASSI& 3 99 

10. In dic Natalis mifla major, praefcnte Papa non cclcbrantc 

Confecratto & donatio fpathae bcnediftab* 

tL In vigilia 'cifcumci(ionis & mandante Papa, quod nulltts 
unquam Earo ad gradus folii acccdat aut Act. 

AdAnnumMDXX. 
, h MifTa habita dic novi anni. 

2. In vigilia Epiphani«. 

3. In dic Epiphanix. 

4. Baptizatur orator infidclis Rcgis Numidarum. 

5. Connftorium publicuth pro Cardinale S«Mariae in Porti- 

cu Lcgato cx FranciiL rcvcrlb. 

Receptio Legati ex Galla rcdevntis. 

6» In dic pyrificationis. 

Diftrlbutio candelarum a Pontlfice h&t^ Frsroga^va geAe* 
ralis humiliatorum. 

71 ./i> Dominicfi de Paffiohe ; feftum ammnciationis (^ profeai§ 

Pafa ad Minervam. 
g. In die Pafchatis VIII. Aprilis. ^ 
9. Vcfperaein Vigiiia Afcenfionis & mifTae in dle 1520^ 

Dux Albanis vult federe apud Cardinales^ Utrum mi£Si dr 
' Epifcopo Cardinali» an Prcsbyteto celebranda, 

fo. De Proccffione in dic corporis ChrifH^ 

Lites de prxrogatiira inter oiSdalcs cqricRomanc 
f K Confiftorium publicum pro obcdientia Rcgis Scodx. 

Dux Albanie, tutorlUgts Scotiae, orvftat fedi pontificic oBc* 
dientiun : an cum Gurdinalibus ledert debeat. 

12. An Papa in Confiftoriis & congregationibus rcfpondcrc 

debcatpcrfeipfumOratoribus proponcntibus, ficut 
usque modo: an verd pcr interprctcm ficut mos eft 
' aliorum Principum ChriftianoruoL 

13. DcMiffaS.JohannisBaptiftac. 

14. De dignitatc, officio & prisdidione pi^dfc^i urbis^&qua* 

litcr & ubi invcftiri dcbeat. 

15. Mifla in die omnium dcfundorum. * 

Lites intcr Legatnm Ducis Sabaudi» & L^fttlimDaeisVenettaniflW 

i4 Mors Cardifialis S. Mariae in porticu* 

i^.Itt- 



400 CONTENTA DIARII PARIDIS DE CRASSIS. . 

i7f IhgrclTus ExcdlentilCms Duciflki olim Mediolanenfis, 
nuncBarrenOs* 

AiiCardinalesDucii& Q}>viam Iredebeant? An.LegatisGtiikreis? 

AnDuciflk intrare posfit capellam papalcm ? 

Ad Aiinum MDXXI. 

1. In die annnnciataS) qux vcnit intrahebdomadamfimftaD. 

Controyeriia inter cubicularios & Equites S. PctrL 

2. In fefto Afcenfionis. 

An Gubemator in mantello rofato comparere posGt. 

3. In fcfto Pentccoftcs. 

Rit^s ex alto dimittendi eolmnbami abrogatur* 

4. Reformatus ordo proce(fionis corporis Chrifti. 

5. Ordo Proceffionis. 

6. Mors Cardinalis S.Georgii, Decani Collegii, Galncrarii & 

Epifcopi Oftienfis. 

7. Sex Bpifcopi jurarc tencntur rationc fuanim Ecclefiaruou 

An Cardinales Epifcopi jurare tencantur, 

({« Camcrarius novus deputatus & acccptatus. 

Inveftitui^a Caiperarji. ' ' * ' 

^ Jurarunt rcvercndiftimi Cardinales Oftienfis 8c Sabincnfis 
Epifcopi pro Ecclenis fuis. 

10. Mifla folennis indic aflfumptionis habit^ proptcr ferdus iiun 

tum intcr Prcsbytcrum Joanncm Egypti atquc Indiac Re* 
gcm' cx una partc^&PortugallixRcgc cx altcra, contni 
Turcam. 

11. De infirmitatePapacLconisX. &fubitacjus convalcfccntia. 

12. Captura Mediolani & laetitia fadla per Papam in curia. ^ 

13. In dic S. Andreae mifla in prima Dominica de Advetitu. 

14. Mors inopinata LeonisX. cjusquc cxequix. 

: EXCERPTA cxDiario PARIDIS dc GRASSIS 4?/^- 
mmMbXVII. apu4 MABILLOR in Mufc9 liaUco 
TQm.ILp.s!7- 

* 



DIAKIWM Pl^RIDIS GR^SSmSAy^ 

RIENSIS TEMfORE PONTinCATVS;. .^ 
LEONIS X. \ ^ :- 

Anno I5f8r Mcttfc Februariu . 

I. BJxameifcam Oratore Hi^^^ EpiJcof$ ; 

• fupfir nmnuOis Ahufknihusejut. ^ \^ 

Dlebui^pratteritis cuni vidt(rcm iL P4/r^ Z^Mxri^y^^^LefuasHiip 
PETRVM, Efifcopum Simufanum^ "^^"^"^ ^^^^ttdS^SiS'' 
»««!, Oratorem He^^ftr fH^Aniay pcr urbem e^uftan*^^ 
. tem (ine capellp j^pifcopali, & cum niahtellb brey| 
jtotalftdr ante ped1:us aperto^ fine etiam capuccio latp hurpcf 
rali| ac quod plus eft| ducentem Tecum duosi EpircQpos pb(l 
fci tanquam duos capellanos^ & quod muho oiajus e(C , n . 
quaiido cum Cardinalibus dnobus in via efret^ pede(ler vel 
cque{ler vOlebat frc terdus^undus ct^ duobus inis (^rdU 
tialibus^ quod hon dec(itVf& aiiqui Cardihales 6k hocmc^ 
cum cohqucfti fuitfenti dixj primo placide^quod noh rite id 
faceret, prxter eai qux fupra.dixi} fe^omnmp admohuis^ 
femicumpon curavit. Ac^cum ^um iterum in via inve^ 
j^tlTem^fimi^vi me atite confpieid^ Cardiijrl^um ^uorum^ 
Cum qtiibus ipfe erat tertids iirl^a jundijs duobjus Cardinaf 
I libuS| ut (Ic non pro(ifederetit| fed junior ex cis e^fet in (Iniftra 
(entoris: orator vero, qui oon erat in gradij par eisdemi fe« 
quer^ur eoi poft tergai (icut alii pratores PrzIatL Ille .^ . . 
ftutem Oratbr dei^atalbperbia non voluit (equi| fedr ivit. ad i . 
dextef afn Cardihalvs feniofiifj qbo^ ^dentes omnes riferunt^ 
& irrHenint ipfum., ,Ego autem, cum effem in Caftetlo 
cutn Papai & muitisCardinalibus'ibipri(entibu^, tonqueftus 
fiim dc^hoc Oratore%!ai(n lllij^erboi ut atnbireti par e(le Car^ 
dittaHbtii in via: lpfe'am%m inuttV magif /audiente Papai 
& oninibhsi conquerebatuf 'de mCi qui tafia fherim auius, 
6go refpondi| quodji R/it (kui ferfinaliitr in Miiquo derogarei 

Eee IdMh^ 



4W rARIpIS DE GtjASSK PIAi;tIVM CVRIAE ROM. 

U4J€fiAufidi& J^JbHcd^ ipfum mrmttm^ fS mmpkm Om» 
uremejuf. Et cum Papa intenexiuec caafa$> quibus mocut 
' €ratn;tcirbs^eft, & imppfaitCardinali (andx Critcis Hi- 
fpano, m cnm placidcidmoneret de obfervandis ritibus, & 
QfibnsRomanit Curiat, & ettam idc parenda mandatis ma» 
gii^i, <{ui iR)r\ nifi,^fta & honcftii n»QO€t. Scd. illcf Ibicfcm 
hoc ad partem audiens>.muItQ> m^is {Jafuare contra me 
^ ^coepit a longe & akc, a mc quacrcns, ^/y^ jigo effkpr ^Hi *^ 
*! laii/la/km. E20 benigne refpondi^ tanquam £pi£:optim e0e 
filium> & fcrvitorem fuum^ tanquam Magiftruin, CcrcmQ- 
niarum cflTe Imperatorcm fuum^ qui Hbi impcr^rem> ctfi 
iion obedirct» impcrareih Fapae ^ univcrib Scnatul» ut iU 
liim vct ajb^ciant de Curia, Vefl corrigant it^otcptia fua^ 
Ip(e fut^junxity vetle (cribere Regi fuo dc pratfttmti<;rhe!cncar 
|k cgo, ut priut^ audiciue Papa,, refpondiy me ctiam faiptup 
rumde fatiiiratibus fuis, quia ncc ]?apatn>.ncc CardinalfSt 
iiecfe^ipfum atftitnet ii^ vltuperium Regis j & quia i(^ qu!i(| 
f enfcf niitfari^ Papa impofuic Cafcii^ibus^ ut iUutn rncrcp&^ 
rent, me autem tnde licctitiarencV nc habcrcm verba cuoi 
nio, & f?c difceHL Mox illuc rcverfus^ & pctii a Papa^ aii 
fux Sanditati jdtfplicuifre^, quia itlum porrexi v & l^apa idc 
Ihudabititer commcndavik) qui animole Axcrim > & quodi 
luic ipfc faciet bthnia hoca Re^rdc honiinc iftotam fupcrbow 

\\. Creatid Lfi^atorum qu^^ 
^ttittt^ Dic Mcrcurii 4/ ^l^rtii Yi^^^n^xt^^^ C^nGdloruiii^ 
ck atawpeci^ g^jj^i ^ ^ vocato dj?it, qixalitcr lijodufe propoticf^ ,& ^rWB" 
itttciidib^t LEGATOS ^u^friir I)^ tAT^RE fu« Sandicai» 
ad' diverfas tiacioncs prb e^pcditiotic habVt)daco«ti^Xucf^ 
i&nomfnavft ebs quatapr H,c|fc}fluni^.'Ht j^oi mffir^ijaf/jf^^ 
fopei; a^cndJsj & lit Falaanbs s^t Qviixtt^^^ 
k:o\ tegatos cond^ucdrc dft^crgpt^j^^^j^arcro foptt ageadisr 
ipWcrtith iiipe^ cquit^til^.e ^£' ModudUohc ipf^^^^ 

toruiB 



; • AD ANWtfM l«-l>XVW •-•^. .■ 4:^1 

^ I ■■ I ■ l»l I ■!- .. ■ f T I - li-i-i --- 1 W I ! ■ ■ Iflil ■ - . 

«oram ad «dcf fim. Hi -Le^<^i (dcruMi-X^ardhtd/ifJe CAM* 
IPEGGIO ^dKegem ^«///«/Cardinalis AEGlDIVS W CMfb^ 
JkumKegmHifignUffPi&ttigiillHi^CardinMiitik^fXflBS^ , 
ad lmp«rat«r*m^ €srdmaikSf^iCT'l& MARiAE IN K31li 
TlOfad KegemBmiakt Et cuQi' diceremPaps/qttareesfiirM 
DOR iaceret^IfMn Legatttfll ad Regem Hungaric & ^onfci , 
fefpondit mihi, ^nod ib» c(fet ^^lardittaii^ Strigoniet«(it,^ut Lei-^arAidh 
gatas ddftinacm fam ditt-«if ipfo fopeir hac miteria< ■''*pKit JSSl''**' 
civi, per ip(um^StFigoni<^ra'-non'i^ utiremrXegatiJm^ 
^ia cuH).^ db-4iatkme;' & tanq6afn iiegit Hungarix crea^ 
«ura, aoo^fe gerit taitqitam Legatim^ fed tdXi(\vtvnC$ipetkmiik 
R*gii:xaxia cuin debetet efliB tftn<iuaM Legacus ApoftoKci» 
Ifii^a Riegemitiori (blum non cft fiipnR<^emr, fed fiffiiikJi 
&«« pfifMi^ Regi dditot^ taoquftm^nOrv^'^';<Miflto 
cjtti, qu£i iavanti manus R^i mSAkSltki&^^^iayit, ii^'iififll 
pacefQ.4(librumvvmOd. tiqii d^^i^%(r(B^' £j|ropfdi|» in £c|ttacii|ii 
his & in^iliis ipfe i^atus.^^trahit MP5>^ fcdis Apoilolicae, P g^ y.*^* 

£Un^t . fic f apa n^poadit , qttod hoc id^M«|dlifibilk " j^' ; ^ '; 
altts ^ i^4!trig^»j!Cardi04/t'mff^lt4ti q«lt;fc«B«icltobtit' ,^^j. \ ^^ 
cwif . h^t(») imo cum: de4f$ore 0i4fs, ApoAoUra» ^ l^ttdd . • - • ^ 
illj;e$9tqialeW,parun;>jp0tt9Pl:.9C<^tus, & ptfe^M» '" " 

matus, «lide volehat providgre^? . fffwfnv 4ixl ixroinn fol^ 
fi Sandttas fua eciam illuc deflinarct «num Pradiatutn 4tatif 
quam ]Su|icii»rV) <|vi iimvd oim L(egat9>pfoyid.«rec, ut Rcgeik 
ilU dupj^Vfitifllmi venifct^t lad. ^ifeditio»9n iftate 'COtttn 
Torcas; 8c Papa mttii refppndit, qipMl iiOAf 0«CHdfthis ^i*^ 
bos Regi)>W^ubttandum, ii}uig^fr quqdd»? ^f^ ittter< 



tirpafii^erajpVdht MriViVBr^^^a» run^^^UiSgfefi^lti*. 
fiie(L"" ' ^" '• ••' *"i-''J' '• ■ fi' • "'J-^» '■'!•-■ ^o-»"'» 

Ecc 2 Na» 



.J.1 ■ 

-«^'. il»3101. {* 



^ PARIPIS PR .Gil^Sa«6 PIARI X W CVRIAE RO.\f. 

^i Natn jprtiDO in Palatto ad Cainefas Aws 4udtis eft C«fv, 
j^«4/^ SANCTAE MARIAE iN PORTICV, idcft,ad 
^na^ffiA^ (caUcmir, & ibi.orquliatiM «ft Cardinalest & 
)i(iecnwjti;dicevefKKi^>Ll^to«^Q«4(d>ere io orcUQe lcg«- 
/^Affyfin» &.n«iBk in ordi<tf(%ir€Qpprq«R,(^^ 
lU prifno ^ pfkiuu eflet, qui iret ad ImptfaHftmy Jetmidut-i 

. (|ui iret ad Rcgem^ i^»«M, rrr/Aiv, qui iret ad Rcgeoi i/#- 
JfjMi*'^ uUmtu^ qui ire^ ad Regeni.^/i^/M, haJbtita ratione ler 
satipqiim, ad qMas proficircsbancur « & doq habita prdtnis 
ipforutnratione. Tatnencgp non-volui ni& rcfyicere ai 
j^x61ticm^^U9iffiC/ir4iiH^i*sfidtn$^^8t Gc {iitt bene fiidutni» 

' Pu^t autem fuerc ad ardes juxta commoditatem ipfarum 
«flium. Primo enhn SANCTAE MARIAE IN PORTDCy 
\ai^^^04 di^dp FARAl^IVS^ tum CAMPEGGlVS» «Iti- 
fiioAJ^IDlvSv AJ;i%iii; aliM, 

• - : ' ' III. Miffd /in jiinm^erfario CorQnafmiir 

\ ;,''-' ., -LEOHJS X.^rf 4»»« ;^/. 

««pnn»gttt ,ln hac MtfTa COM$£kVATORiES nolucruht cerferc 

);j;J^«Jj[»*Ood6RAyiNAE; quia dicunt,Bar6ne»Roffianos fubcffe 

ft^riffcipM^^ti^^^ov^bo^* Reipondi ego, Cardinales Romanot fub^ 

Romaiwsfnt.«fleConGRVaforibut,<ilecefle eft> ' Dixerunt, de Baronibui 

*^"*^ inteUtgi 4ebere. Refpo»dl'IWrtffti, hociutique verum; cx- 

ceftis DutUiUi '^'Pfsft&9, (f-Gonfaltnel^ 4C Cspimue» Ec" 

tttfd, 9t fimitibctt. Et cnm adhuc mihi tion credcrent, con* 

fii|.ut Pipaf, qoi< apeftP-'|udicio arguit Coofcrvatorcs, ut ni« 

Mfttliiiilta arrogeilt^* matidavitque, quod Bn* effk fipm 

€4H/hniditrtfffr<}tttMt^ >• > . >! i • 

-r.'. ; :. jy;. /„2^p PbMc^de P^om. 

xjtetdepraee- . ' Ycrha attcVcatoi]^ fuc^i^nt iotcr Qratorcm RHODIAr 

SiSSL W" ul^W^^WW^m^^^^^ ^^^ VOluit Cfr 

SMmmm ft j^. oi^e Jvcrran<ti.u^)2f; P^^^ fo me^^^cfptjpiens dixit, ut eam,dif- 

rtritnfim, fcrctttiain ^ fenteotiam diffinirrai.^ ^ iUud elcvatfi voc^ 

.. 'r ^. dixi 



dixi /{^A^W| ^ucxl atti ille omiiiiiD pedercti omqiiam 4s« 
giiiori) aijit ooininD acc^eret, &«pfe vellet tnecuol de(uper 
contendere. Dixi^ quod non eflurc Vatpry fed CameWirkn 
UiifffifitJ^c^mirkmSmtrktS^ 

^nfs in A#i«f«t^C4(iffyit,^ fi&.«MW^t 4C.^> 7 Vffriin- 
tameo dixit pofteai quod vjolebat aieUuft inteUigpete a loe 
caufam decj(ioni$| & obtuii me diduruiD iterumi prout )am . 
dixeram. , V r r ^ i 

Pdil<Mt(ram Papa revtfrrus ad leA^im psUHamentl, exu^ Dh^iffiaf^ 
tusque othnibus paramentii, circumftantibiis^in' gynm^ Car* **^'* 
dinalibtiii,& ante Tchjibenf^trtiQ^m^ imef quam^&^Fapa^gAlii 
llexd Kti^tnSlifimf^ CMrdmgli de FARNESIO^^'2^/» sd Cd^ 
faremi jfegit et libro, Atmphonam, Pfalmfum' & verficulos, at 
Orationcs confuetaS) ic ille ofculatus manum, pedem iciik 
Papi abiit^ do^uia Cptl^ipJHl t>ort$u% quae cft anto Tur- ^ y\ .^.^ ., 
riooemr pUt«l^S»p<^ Far%.HhXtiBiEO:a egpC^rcfinidi» - 

piculatitf itfft oiiiiifs ^fifi^o» Cardipales^ & 6c v$le di(ft9 
^biitverriis.O^^MAr^js/itfJkfi^. ^ Alia.nt aljas» ^. ^; 

VL Mors&TFmeraliitCardtnalt^^ 

t>fe Lun^ X^ VIIII/ cirif j|, folis occafinp, tandem infclix Oarainatis de 
Bhmmn.V^ Cardinklis de^i^lX^ mortuus eft, qui poft^"2f J^"'^'^'»- 
CarcerationemToamy^k leoMpriY^tjonem^ ac multarum pe- 
Cji^aruin foluttoncm usi^ue UMdo ipfirmus* fueratj 8c quaur 
dc^iie diAjasimQrtuus, & quandoqye viyus^tahdemfcquievit 
jiii pac^ Qupd ^a ipteUigens non prius acce(!i| quantunT- 
cuQ^ue pluries & inftanter requificiis ab affinibus» quam ac- 
ceflC^dqa adBapam, & intellexerim , an placuerit, quod de 

3* ^jfb Icpeliendp, & hQnpriQcc^ac folchnjier id fa;:ercmiquo4 
ealns (olet. ^£t !Papa in me cdhverfus, quali admiratu;^ 
quid hoc peterem } Petii cau&m admiratiiHiis hujusmodi^ 

Eee 3 ftrur- _ 



4»6 PARIDIS DBGBASSB DrAMVM CVRIAE R0M. 

&/rurfiu Papa a oie qiNefiyit, ipt»e ktcfmrtmt d cm/k me* 
dtdfiMioim^ cu(n ipfe iamp nuf mihi^uKrit, «piodfi contiit* 
gM huQC mori, qnaa hoiiorifice fiuriam eom fepelirij. Rot 
^OYjdi» me id qjoidem rreGordart:, fied - tum Jtmhwk XIL in 

difi^ sansfnks ^d fifiterit iforMrs m ^uobmtate ft$a 
circa iiberationem ejm, Nam quandoque diaum eft^ 
ctfe liberatum acrefticacnm voto, incenrentione folutionii 
pecuniarum multarutn^ & qtiandoque didum eft, afperios 
multatum, fici^t ego etlatn. Tathtam habeo opinipnem &d- 
cndi. Itaqdii rte^i* rifitm difik; Zt. mi^i -impdfitnm , ut id 
CBtequcmf q»0d dc aliii Cardtnjtlibus defimdii G^let» quod 
&.ff ctift omiiibu* ^.per omnla, ut alias, licet pwfciui pro- 
pcer^y^^afli-liaeredicf^cakpnmfracres & affines ^cpbanc, 
qi(|iL^(»i.aaip|n)^ fupeTrae ad vi^um^Qornt^f . .Cardin^lef 
«£|fiier9jacjQXX>! ^ DiandatuKi fj^nm ell parce fratruoi 

WtxOMdiutSi,-'- i- BoheDEusl^ qiMVidAft^linoftrUff lcculo«oftrol 
Cardtoalis <l« ifte>S2^li^NEmJ^^ ^oriktlniiitidt SiHfi&^ >)Mtf^hiti^oam: 
Car^tftalii ^lft^VTIO, Sehei^YMlkr ncfpcr ftranguUtiai 
ac aliis comp<licibus, rion cCdebit-aUcui its fa(&i &;pottipa( 
^gr»??,^?«>^^NIS,qjeR»;in deOfeftum 
. . trum fecit Papam, & ex illo in tanta fuperbia crev;it, yt ipfe 
'., Pijjifibi viiieWtui' erro.;/;"tiiiieh quii Pa|«[ %%tj nQA.fortc 
v- f ctribuit cTijUt Ypcrabat, verl^s rfl in uhionetnft, &voiaitPa- 
pam vfertei^are,- ic in maniboi FRANaSC!' MARIAE Vrbii- 
Inatii tt^aderei \ipfe'fuit rfa(dit6$''k;tarcBf^tu«', a<i piivatt^i 
iCaramaiatu^.bt y&/>r4/4/<W Yuo f(kq fcr^jt\ di^'taj6detn- k»orr 
tuu$ infelidtcr & fep'i^tus';in 'J^ccJefya' ^aH^''^bin«, iqjWi 
*ab' inttio' il!um titulum habuerat) l^cet nunt efl£t.fiiie'tkpl6; 




^D ANNVw vLtyjmm ; :^ i 4075 



* ^ Vii. ^ ^ ^ 

'-. SabbW rrr ^VlWf Pipa' multo chius folftqrparaWs^vi^-^AcceJeartite. 
iitad Miffam/quiadiccbatur/qudtfd^ Linijs prcwifha, ^us^SJkttJ^^ 
effct XII. Aprrlis, Cardinates crcs Lcgkd acccfTor?. - 'Dfxi Pa-^ein,ceffacRo- 
paei quodca d\e/S/et cefJtre Rjoa^^^^udndo urnu Legafui^dctif^^^^^ «*«• 
i/// 4i infigntm Legstionem^ prgferiim extn lialiam^ ntrrjc?" * 
autcn[^5)Qia\<pii3tiiQt rVceflVrr^ifii; tann> fortjiUs iic)^j(^Rota 
ccflarc. Et cum P]^pa fupip hoc^^dli ^dubitarct^ rerpondiy 
hoc idccQ fcrvatun^ fuilTc pro SandHat^ fuAi^qui^i^ crat 
CatdinaHsi .& fuit Lcgarus BoaonicnGs fiib Julio. Et jtupiCf .7' . '- T 
tncnior ^^^» ju(Ik.,mil^,^^^ praffcntiti^ .4. . . • 

iritiipa^cn[\/quodj5{ fc«V Hcct c^a dixcrim/quod iyG ,qiii* 
^cm ircnt.ad Rotam>.&.quod ipHs ibi fcdentibus i^ tcmpor^ 
tnittcrcm unum Cubicularium P^pari qui, Ggnificarct cis^ ut 
j^dla CQncIuGone caufarun^^ qua$^i)tcr fe prQjppfui0cnt| noti 

^^i]te1P^;u^^*^"i*^^f^^ cxii;^t fiApUcif^|',.&:adbciafcn^ 
tcgatbs, quodl^apa a^fculravit, & apj>ro][^Y.it Ycrum D^ 
canus Mcrcurius dlxit hoc c(fe in danihumy lcd mclius fore 
ommno Auditores non iotFcnt Rotam proptcr expenfas; 
i^uas cum Advocatis & pf^ocuratortbus facerent litigantes» , 
EtficPapababitoconfenfu Cacdinalium^ qui fuj^rantAudi^ 
tort%;prfu$ Vohiit, quodADaitbrtfs omnmo ccffarifiti^ib ac* ' 
ccfTu kota^r prout ccffarunt, fci^^conduGonem aliam Coh& 
jloriatem fadam, iide infm die TAercurii V..lddji ^ eft/im 

^i^**S^\ , •...••..-.,-/... •..-,., 

, s bi *N :VttLi ^tffm4rMm Legatmm* - 

*' *-Dic £««^XII. ApriHstr^ Legari ffmnlfdcefrcfunt tifMmxAvm 
Confiftork^videlicet ptimus dt^CAlAVEis^itO./ecun^iiur^V*^' 

& <ftm'^JitirehJT/<iu6<i «jtj^itt Ri|>eri^ 
«rWrbc,n6ti'cflef prdgrtffBs rfoiteripM, taiiquam Infififtusj 
^fiti ac Papa, 49 fna^tuik^MHim^eiktmirei & ferp6hdtr« 
••-•":'■ . J^^J^ 



4Qt PARTDIS DE* GRAS9C5 DIARIVM CVWAE ROM: 

quAJi quod ifte non henefacerei fimuUnio fe tgrotum^ quU non 
- .7 efiyfS m fne^.nuliurnT^erhum ae eo fecii. In fiae^Confiftorii 

hi tres ^egati f^^genu flesi fuerunc cum lcdione foliu pe;r 
Papam licentfati, & a CoUegio dudi ad diverforium foli- 
tum circa angulum vix de populo & abierunc in ^nomipc 
Domini. * 

IX^ MmdatmfmceS dd frrudtUmm 

CAriinMk A»RIANL ' 

Tmeriit crni* Hodie iotra Confiftorium (ut per PTocuratorem fisca- 

mCardina. lem requifitus^ ut fecum incraremi quoniam me oportebat 

lem Ain^.\ ^jjj. teftcm, prOut fui, * ipfe Procurator Fifcalis fimul cun< 

Advocato, ^ Notario dixit procefium fuiffe executumcontra 

Cardinalem Adrianum , & quia non cojnparuerar, petebac 

ipfum cfuri debere in valvis aedium ejus, & procedi usque 

^ ad privatiori^of} EtPapa refpondit^ manddmus^ procedi cf 

iltari: & (ic cgo cum Ddmino Phtllppo fimul Aldlmalrl, & 

Jbomino GuiddneMedico fiiimus teftcs. 

X. Creatio dtertHS Legati ad Germaniam loco 

Cardina/ii TAmESlI infrmi.' ' 

OcdloiKs ie . Cum Rcvcrendiffimui p, Cardipalis de iAJQ^ESIOXe- 

FMrnefacttA^ gatus is|dGermaniam| prout fupra lacius fcrtpfi, exConfifforio 

fiirUgatas. affociatttt a Revcrendiffimis DD. Cardinalibus rcccffiflct, &' 

ad fiia Caftra divertiffet, & uti melius feordinaret, prouc 

dixiCy five quod a fuis i^ pcrfuafus/uerit^uc npn iret, five in 

veritatc infirmiis fuemV lartdcm'quia tkiii \\nk\ & itcr fiium 

nimis tardarct, Papa hodie, quae cft XIII. ApriUt, &cvercn« 

^ dilfimum Dominumt THOMAM Cardinatem San^ Sixti% 

iivc de Minervs nuncupatuai,. Lqptum fcdt .ad rGernu^if^iiii 

Sngahmt ^^^o Cardinalis FARNESII ^^ $c futt^ fitfitaConfiftofiOf a loto, 

^usiobabitu Collcgio ad zdes fuas mxu^San^A^ Aiariam in via Jata aflb* 

iffefttvit; ciatusi cum illico ego de raandat^ Pap«,.dedi inftrudioncs^ 

quibus 



AU AMWVM M»3fVIfL 



qttibiis iti fua lcgatiooe.regtilaretttr^liccc ipfe muita a 
|«tiit| quai ridetn nega^iytanquam trimis exorbitamiay* ttC eBt^ 
qttia volebat quatuorJlf^M^me^x, qoituor,M4r/^/r//0/, eqnum 
vel ChineAm Mlbam^ cum phaleris ex veliuto Creme(inO| & 
ynratttm Gamerx fuae de rafo OemefinOi & alia, quafc non 
liioc vt(a convenire Legato CardinaJi novo, & prcfertim. re« 
g«larL Omitto quod vqluit etiam hihcxtiineitim rMtoiWi^ 
^ cMfpsm ad minnt de ZamieiM§ nign Aiperius^^ik intenui 
4c ^smhffitia diii^ '(i non pofTet babere de 2^mbellotto fa« 
vojnatioi & rubeo) ficut aUi CaedimdesL^ti ratcoIareiL 

Sanai SIXTI. 

tXt Rytwend^mm D. CdrdinMj poftqoam init Cir^Qw 
dinalk, iiabuit ArchiepiroopatBm Panormitanttn) & qttiavo^figfr^*^ 
kbat^ ac vult nomisiari Arduepifiropusi & non ele&us voloh{y%iS|!^« 
prtmo con(ecrari| deindehabere pallhim. Ec quidem Car-tnMs, 
dinaiis de FLISCO die prima Maji ii»dofflo Tua (blenniter- 
(enm) conieciaviti aflBftente me a dextriSi & Epifcopo de 
&OSA, five C4ftren/I a (iniifaris feciCi quod habtiit fedem(icot 
«elebraiiSi 8c qood non (it ofculatus manum poft examen, 
ied ^enti & qoando obcolit poft oflTertoriumi non g.eiw 
QexiCi fed (hns cuoi mitrai obtulitCardinalrftantii & in fine 
obbfiQiiis oicnlatus eft eum in facie« Ego in^principio din: 
Revtremii^me inChrifte paier (f D$mine1 PcftuUt SekBs PW * 
ftm Btciefie CstMicMy ni iMverendiffimnm in Cbrifto p4trem^ 
Deminmm M^Hmu Btclefie fresbjtcrmn CerdirtAtem SMSi 
JBfti tituti^in etdinem Bpifiopstem cenficret Daminetie ye/brn 
hAerendagima^ e» qnebiket mMndeium s SanSffflme bemim' 
ntftee tApnvite-Hcie wacnU fHi feBmn. IBt ipfe mhil aiiCNl 
dixiti vXx DHO gratiasi & fuit benefiiftuffl & di^m. 

Fff XIL 



4iO PARIDIS DE CAASSIS DIARIVM CVHIAE ROMl 

Xn/ ^» n&ow t^ctdis Legattu munam Trii 

\ vimidm^mquA€ftslmg(m€rBiMsnsiquuiI^g4tm^€ 
deheM 4$$t$qu0y V€luon% ff qudliter. 

Cooipetiiot de ^ Com dicbus iftis Papa Legatum Cu*dinalein Diacomin 

pr^rDgativa SANCTAE MARIAE m POKTICV ad Galliam dcftiiUH 

r^ij&c^^ LVCEMBVRGHOfive<5c- 

HxaMts.Md. m)manenfis Galliis eft Legatus non rcvocatusv & Epifcopu* 

r/#. Tttfculanus utcrquc ad nie icripiitt ar diffinircm^ quis eoram^ 

prateflcy & quis rubefle altcrl debeat: 8c rc cum mnttif m 

genere ezaminatay cum ifte cafus potius fit terminandus per 

Juriftu^ qoam per jQeremonjftai^ cum.ihn«eri.a fic lutis, & 

de jure> tandem propqfui cafum in Confiftorio coram F^pa 

& Cardinalibus XXXV, ubi rc muttum in utramquc partem 

1 1 '(BiaAiitiatay cumvideretm- muldsi quod DiKomis Cardinalis 

^ novus Legatqi debqret prvefic canquam ipectalis^ & adtcr tan« 

^l, qiiam geoeralis debeat fubcffe (peciali i ego a fimili diiiy mie^ 

. ftcus crcderci nam Oratores^qui etiam Legatt ronCyhunc faa» 

bcnt inser (c ordinem, & fi unus Orator fit a fuo Pirtncipie 

< ad Papam miftus^ & alius ab codem Priodpc mittaoir, quod 

locer hos erit illc ordo, qui etiam eflTet coram Priocipc (ho^ 

U non aiiter} imde ego putarem, qood Cenomaneniisy qni 

dft Epiftopus Cardinalisy debeat eodcm modo in Gallta prs- 

cfle Diacono Cardioali SANCTAE MARIAE IN PORTICV, 

ficut fi uterque eflet ifi utbe Roma^ ex qua non eft ilierevo* 

calBs. Tandem mihi impofiitt, ut otriqttc fcrtbcrem fic m« 

deiiccC) ut Cenomancnfis licct (ic LegjmiSy fblum ad vifiia» 

, cionem Monaftcriornm in RegooFTancfa?,& per conlequei» 

ipfe dtberetcederc fcmpery & ubiqne ^oho Legato, tamen 

quod io ifto prtmo ingrcflU novi Legatiy id eft> donec ip(k 

Amrui Legatus bis poftc agnoTci '& videri canqoam LfidA« 

TVS Apoftolicus DE LATERE, & pofiic darc benedi^o*. 

siemi & deferri ante fe facere crucemi quo h€to per aliquod 

cempus 



AO Atywvtf Mpyvt q .4« 

■temptts tnttcCardiiialis DE X VCEMBVRGO, fi ibit Baittl 
oitti Q0VO tcg»t(», qtMfd ncnnudLrgatiu ctdat afitfqno ob 
reverctttiam ordiaia Epiicopalis & «ntiquc dignicatii Cardi- 
nalatus, acetiani ad nobiUutem {[fineris fui. Qi« dedfio 
omntbtts CardinaUbut valdeplacuk» 8c Plipa mifai commi&^ 
ut hanc deciiioncm 'utrique Lcgato es parte-ltia fignifict- 
f«mi quod & fiedl. . 

JQIL Rg^j^Revenmif^mDomfn$Leg4f$C4^ 

Jmaiit SANCTl SIXTI sd im^Mfrtm, 
Die Kfercurii, fmbM M^jij KcTereofiffiroi» Pominas diIoCis Lcgi. 
•THC^ilAS C4rditNilit m MlNEHVA, fite Xm^^ J)w«r DEC'<i«i«t«n«< 
L ATERE, deftinattts ad Ce&rem, fott benedidus, & leftuK''"!'*''*^ 
Pfidmoi fifpa eum cum verficttlis tk. <N-ation3>us per P^pam, 
hciiioHicft, & deniqoedadusaSacroSenatu, noo per eam 
viam, qua fuerat Cardiflalis DE FARNBSIO, id eft, per potw 
tam guardiae Palatii, fiul usque «d aedes Accbiepifcopi Nico- 
fieniis verfus ad Populumi nam cum usque aa eum locum 
etiam tres dufti fimul (iiiflent, placuit Papae & Legato, uc 
fifhiliser Senatus eb accederet, prout fuit 

JlQV. JiHBjotdceJJitmdifceJfuLegatiy&qualfter, 

Saperius fcrtpfi de difcefiu trium Legatorom & qualiter Nova qwefti» 
Rota de toto celfavit^ hma apropofitione cau(arum, quam ded«Kotaccffiia: 
nbfervatione termiiioram ) imo quod Auditores non «▼«•^^JiS!' 
fuot ad Rotamea die. Qaodcum imcr Patres diceretur 
dele, & praeter anti^uaai Htam fuifle^ Fapa mihi impofuit, 
ut defuper providerem. . Itaque cum modo receffuro hoe 
Legaco'Auditor^ ihtellexifient, forfan tit liberius vacarent, 
hiibfto ezempto priom aAos de ttibos Legitis, quia. modo 
i^eront ad Rocim, & )ktti tiunc ire ttokHeninc, prout noa 
rjvrunt ) neque ProciiTatores neque Adi«c«ti ibfertnarunf 
in caufis, quod foi« ftimis licentiofe fodom, & arbimJlier; 
/ » Fff 2 Pro- 



4B PAitlDIS tm GBJmS DIAIimf GVHIAE RQM. 

Fropccrea ego dixi Papc, «t provkterety ne Oirta i» hocpace- 
Mtor» Et fic Papa in tukUemo Coofiftorio^ iocads ad fe 
^uatttor CardiiialU)ot| qui priot ^beraittAiidic<msRoc«, cum 
Vice-Cancellarto, iotdlezit, qoaliter antiquitosi 8c mque 
.BAodo io difceflfii Legati non ceflare deberet Rota, led noft 
leneri^ & Auditores . congregariac ip&s^fiias cau&s propo«i 
nere, & refolvere debere. Sed Papa folec siicfiefe unuin ek 
fuii Cubtculariis ad Rotam^ & intimare Auditoribus di(ces» 
lum^Legati ad effeAuro, Ot ipfiAudttorcs,qHt fiint CapeHani 
Papae, aflbcient & comitcntur Legacunv ficM eciam &ciunt 
oomes Cardtnales^ & iHiilo modo fiDdeoc ia Aoditttia pro- 
xuiottatori aliqutd» £t cum boc Ptopa iitteUexifleti. mandap 
¥it Revcrendilfimo Vice-CancellariOy uc de cetero hoc idem 
lervars.faciat, & non phiSf vel minus^ & maiKlavit^ quod tn 
(Cpnftitutionibus Rot« fcribatur» & mibi» iK annoceai> ^pod 
f rc^erea fiic notavi de inandato fiwSan^taba» 

/ XV. /» iTtgilM &" Feflo Corforis ChrifiK 

:,. Pdp4 prdfinif. 

Cum diebus iftisPapa argrocaflct ez fiia diutoina fiftula^ 
dicercturque gravius aegrotare>quam veritas cfiet, & Vcfpfsra^ 
^ Froceffia & Miffa absque cfus pratfentia fere pasarentor^ 
ccce Papa exi vit ad Vefperaa fiinnsi & rubicundusi & qota <fio» 
bus iftis non fiscit atiqoa negotia, propterea a diverfis Cac^ 
dinalibus XXX« & duobus cantum alfiftentibus Pratlatisb Ek 
cum ego proporuiffemy ut Vice-Sacriftam, qui apud akare 
ledety in alfifteniiam vocarct» non voluit| dicensy ipfiim ooa 
cfleSacriftam. 

In die hora X. Papa ezivit, licet fiiifiec iittimacum pro 
liora IX. & faAa fum omnia more folico. Ec Papa mihi ex- 
prefle mandavic^ qood in mandatis quae fioocofficialibtts^ ut 
yeniaiity & interfiot cumTorciis, qood addato!r,& non dilce- 
dmdcfiiaGUMaiinTorciisyibidcm omnes^ 

donec 



-\ 



AD ANNVM MDX VII I. jffi 

^ottec' SaerMBentum expoficoni ftieric fuper altare SunSd 
Petri, & hoc ideo, quia ipfi officiales dto drcuierunt Pto» 
cefiionemy & ilHco extinzerunt Torcias, & abienint przter 
folitum, & praeter decoreai ProceflBonis. 

baqoe & io&per ego qucrelam fed Pap« primo, 4ein> littsiqcer MK 
^ ViceCancellario, audientftnttiooiiiibiu Cavdinalibos, ▼i*|^'J^'s2^ 
«leliccft, quia Scriptores Apoftolici noo volueruntBuUas meas^pontificioc. 
czpedire, quoniam ego in Proceffione, qoc fuit iiaUta die- 
bus j^eriris pro expeditione contra Turcas, vocavi itf4- 
pfim omosque Btg^n fuper ipfos Sci^ptores, & in di* 
gniori loco $ & quia ego male fed, ut ipfi iudicamnc, pro- 
pterea de hoc meo malo judido Toluerunt me impugnare, 
quia non voluerunc meas Bullas gratis' ezpedire. £t quia 
cgo fdebam, me benefedfle, cum ez jure Ceremoniarum, 
prouc in Libro fcriptum eft, fecerim, & etiam fic confoctam 
cftaSIXTO & INNOCEl^TfO, dtra prout rotnlosfc 
libros praedecelTorom meorom fiiper hoc ezhibui. Fropter* 
&i petebam aPapa & Vice>CanceIlarto ipfos fcriptora cor- 
ligt debere, cnm non debeant efTe officiales Papx proprii jo^ 
'^ices io caofa propria. Secondo dicebam, qubdfi ego ma- 
lefeciflem, volebam me fimol cum libris meis conr.burii fed 
fi benefecerim, quod de cetero Bulla: meat expediantor abt« 
que manu Rcfcribendarii-, prsefertim dt »«•, fM efi unAit* 
Jfr#/4, fi nefiiAty quiddicdt^ dut quU fMutt, Vnde Papa 
nandavit ViceCancellario, quod faciat Bullas roeas ezpe- 
diri omnino, & mandavit Cardinali FARNESIO, qood 

53nat in Procesfione Magiftros prxdiaos fupra Scriptoret 
poftolicos, non obftante qoacunque querela Scriptbraniy 
«root foit fiaom. ftem Regtftratores Biliarom in Proces* 
fSonc iveront immediate infhi Ajbbreviatores dc Biinori pai^ 

fO aKa. • ■ ■ ' , % 

Gobernator haboic coram Proceffionis bndalinm) Cai*DifiaMMl ^ ^ 
neraritti habtuc de CUro, &MagifterDomiu de Baldachino^Mct^M^ 
' Fffj P«B?: 



^ PARTDIS DB ORASSIS DIARIVM CVRIAE ROM. 



f oftandQ» ^ P* Jobaimcs de i«de Papx xqualiccr & niQdeftc 

portaoda* 

AoPapacum Papa , qoia aniiis prattericis voluic efTe in PrbceflSone 

mitraioccdmpropter devotionem Sacramemi /iv^ Miir^i ego hoc ann^ 

.4ibctt? ^^^ Q^ 1^(1^ ^ffe (ineMicrai ez quo eft fedensi fefi pro- 

oes(miUiUur fismp^ iciif; «ucn Miira in Capitei prout otpi^pp 

;,\ Pritlaii & Cnrdinales nicraci incedunc* £1: Pap^ viden% 

ctiam Cardin^ roecttm fencirci annuic, & accepic Mitram 

preciofam, quam pcr toiam ProcesGonem porcaviCy ideft^ 

cam accepity poftquam foic fedcns, & con^poficus» fuod itiit 

bone fiiAtim» 

MtiTam canCivic Cardiaalis de VXCU) C M aU m m^ dixi^ 
fe nunquaoi aliam miiTam cancaifei qoa: fuit fatis bene, lice^ 
cum multo tremore vocis* Jn fine publicayic (ndulgentiani 
decem annorum* 

£t quia millus alius «sGflens Prslatus interfuiCi prartec 
mc folum» fui coadus petere a Papai uc vel Vice-Sacriftani 
I mihi pro iHa vice fdcium dareti qui me adjuvareti vel faiceni 
unum asfiftentem novum conftiiucret, qui me adjuvaret; 

Petitt a mCiquis mihi ^videretur ex multts yocandus^ 

fagb ^uia diliga Epifcopum CMftm^um^ disi Pap^i 4n)uriani 

^ri fibii quia cum tempoce SIXTI Bpifiofm AUvtmpt^ 

^ habebat fignaturam fupplicationuoii non fuiiTec vocatus 

jid asfiilentiam fimul cum duobus alHs tunc creatis asfiften- 

tiinB^ dduit dtteilSi fibi in juriam fa^ami cum eflTet pfimtu Re^ 

f^9d^i$^^ & fiifpHsdiiMUm Sigmiort & P^pa Sl^T V$ 

j feeit eiiQl' asfiftensemi & deinceps ab aUis fucceirpribns feoif 

pcr^onicr^fitts. Icaque Papa ne Bsiciat ifti EpifcopoCafi:iv 

fan> injttriaiiii quWiabct figtiatvrami qqod potefteumvoqiri 

* fttfqread.asfifteociaai* Et fic Pap^ ridi;ns mthi iifsfifi fi fic 

videreturi quod hunc vocaremi & fic vocari fcci| & atnba 

t'^r.^ * I duik jBMftrvi^iiniisv ego de libroi & ille de lumiiie. £t licet 

^ ^ de»itolikfttterfmpr»£pifcopoNepefioo.Vice*Sacrifta|tafiieA 

: . . ridens 



AD AN^nril MDXVIlt 4IS 

ftdekis noii voluk audiMf quia adbac tion eft Sacdfta, ut di^ 
tiebdc rideni. . . I 

XVL RenovMto CapeJU PjbaUs in di^ Sdn£^ 

^ In dfe Sandi Joannts Baptiftde Papa femper folet Yellecapeiiaordi. 
lilifrani cantatatn aodire aliqaando in Capella minori, Bbin^n^^f^^^^^: 
Cantores qootidie fiiciant pfficiQm, & aliquando in Capella^||['^|^'^t^^^ 
fiia majori Papali,* quam aliquis Prxlatus Palatinus celebrat, 
praefeniibus omnibus Cardinalibus, & Prslatis non utiqu^ 
(^ppatis, fed mantellatis, ut fupra fuccesiive fcrtpfi. Vnde 
ego ▼idens, hanc devotionem Papx, quaEi eo major in ipfo 
eft, quo ip(e Joannes vocator & Florentinus: nam natio 
Florentina hunc fandlum celeberrimum yeneratur» prseter 
OBteroSi ut gratificarer Papas, duci in ConGftorio audientibus 
Cardinalibus, quod anttquitas (ic dare fcriptum eft in iibra 
noftro ceremoniali ordinario; hoc fefium hAbeat CapeUam 
Papalem in Figilia fi die^ nam &" Vej^era folebant^ C^ in die 
JAiffa filennis^ quam celehrahat Presbyier Cardinatis^ (S etiam 
jleha» Credo; fermo non dicehatuTj ni/i fefium caderet in Do^ 
miniea. Itaquehocfeftumfit|cekbreinEccIefia; namtefti- 
inonio ipfius Domini tK>ftri JEfu Ghrifti, inter natos mulie« 
funi non furrexit major, quod verbum etiam infideles & .^ 
Mauri, &,fere omnes nationes omnium fedarum hunc diem 
frx caeteris colunt, venerantur, & adorant: nos vero Chri- 
niani omittimus celebrarc in Capella Papilt, ^uod in veri- 
tate non bene eft. Bene igitur eflTeti ut in Vigili^, Vefperac 
praefente Papa & Cardinalibus cum Gappis, & etiam Pratlatis 
cappatis, ac etiam in die fieret capella ordinaria, ex quo 
cmnino Papa & Cardinales fimpliciter adfimt, & folus Papa 
t ex hoc gravari poflet propterpluviale & mitram, quam ge* 
ftaL Itaque fi foat Sanditati placeretirenovare antiquam 
iatcrmifiam cociuetudinem} de ifto feftb bofl«m efle^ quod . 

cofi& 



^ PARTDIS m GRASSiS PIAMVM CVEIAE ROM. 

0(Hi(iftorial|€^r decerp^ti & m^tidet uni Cftftlioaiiy ut cdnr 
brec. £t Papa hoc imelledo contentus fuic laciii 8c convec^ 
ffis ad Cardinales djxic^ fe farpe admiracuai de hoc fuiflct 
quod hoc fcfliib non habuiuet XapeUam ordinariam^ & 
qutdem fuiflfe credidic propcer calores, qui hoc tempore vW 
genci fi camen placerec ets colefere calores pro; ifta ,<Ue vel 
Vigilia, nam tn mane diei non eflent caloresy qupd e€iai|| 
fibi placerec. Et fic omncs per yerbum placec refpondeiy 
runC| & Papa impofuic^^uc unus Presbycer Girdinalis de na« 
tione Florencina cancarec Wffam^ fed npn fiat iermOi & di^ 
cacur crtdo^ propcer devocionem^ & fic fisiiSanx cft ifi omntj 
bus^ &«per omniay Hcuc in Capella ordinariai & fiet fequen» 
tibus annis in perpecuumy Ac Cardinales erupt in Cappif 
Rubeis* 

XVtt In Vtgtlia,^ Vefio S.S. Tetn^ 

Papaifitped!- PcT dics aliquot ante dixic Papa fe in hoc fcfl:o non ce^ 

turmiffatBcc.;iebraturum proptcr calorcs, quos fcncit noccnccs corpori & 

^ "'^' uacura fuac : eft enim gra^m (f grajfo corpore^ iia ui nunc 

fmper fadotibus fii repieiUs^ €J* nunquam inira rem diyi^am 

. AUudfaciiy quam aliquolinieok eapui^ faciem^ guiiur^ (fmanui 

fudere m^denies aifiergere. Icaque mihi impofuic, uc prof 

iridcrem. £c fic Cardinali Sandt Georgii, Decano Collcgii^ 

ut pratpararcc fe, prouc fe prarparavic pro mitTa, quam in die 

caoTavic bcne more folico, ficuc cciam Indulgcncia plenaria* 

Omnia aliafuerunc more folitO| ficut etiam Vcfperxpridians 

in VigtHa. 

AnfubaVi In Vcfperis intcrfuit ORATOR quidam JANVENSIS, 

nn^*^!»?*' quia fua fponte fe in loco Oratorum pofuit audacitcr & anit 

ag/re ioAttla V^ok. Ego prius intclligcns, quem iilc fe gcrcrct^ quaefivit 

Poiitificfa. quid ibi faccrct j Ec ^m^fi Orai^rem Januenfem. Rcfpondif 

nm cfe Oraiores in Rom^na Curia^ Sc in confpcdlu Pijpac, quf 

tH fubditus altcriqs Dpminl Ifte acccsfit ad Cardinatem dc 

^, *. FUSCO; 



AD ANMVM MDXVIIL 417 

FJJSCOi oadbonc JanuenfiuD, Sc Aarravtt talia* Ille fubdeni 
in oie dixiCi jm propierfa Adc eljccfrim^ ut atiquidmbk prcfi^ 
nsret. Refpondi, me facere ^cmm meum^ o mefcire^ qnoi 
fkhiiii in con^eBu Pspd rnn habent letum honorie^ nifi de gm^ 
tia^ Cicut Bononien/esy & aliqui alii* Refpondic^ jMuenfes 
effc in boc kberos^ fi fe hdbere Ducem. Dixi , Ducem hsbeni. 
Vrbin^tes^ habentSonmi^ Cabres (f Mcdhlanen/esi non samen, 
hi hdbent in Curia Omtores. Icaquei (i ifte vulc ibi eflTe^ &- . 
ciac Papam conciencum. lUe miht dixtc, quod talia egopeo* 
ponerem. ^go dixi, jjuamt ipfe^ji^putt , (S fic quaefi vic a Pa« 
pa^ fvi annuitj & me fommendayit, quod facerem o$cium« 
Et (ic ego dedi illi OrMori Januenfi CAudam fort»ndam Pap£ 
in Ve^eris^ quta atius non aderat major eo. 

Hodic pofl: Miflam Papa mandavit baptizari quosdamMoonuHij«: 
Judaeos cura filiis & uxoribus iuu, & pofl: Miflam dup vene*^»*'^^'»* 
runt, pacer & filius, aid ofculum pedii Papae cum mulcis pa- 
rabolis^ quta prius fuic, narramus; & Paps ad Palacium re- 
deunci y Oracor Hifpanus equum album pro cenfu obculir, 
verbis Hifpanis fatiS| & Papa Latine accepit^ & commen- 
daviL . V 

XVIIL PrhAtio Cardinalis ADRIANL 

DieLunae, VL Jutii^ qua fuic Confiilorium fecretum9Caii&,cut 
Papa privavit Cardinalem ADRIANVM CardinalatUy ^^^^9^^: 
|>encficiis3| ex^eo, quia, ut Papa mihi in fcriptis oftendit, ipfe^^l^ *"^ 
ADRI AN VS pluriesfub Jutio aufugit ab Vrbe^contra ^olun- 
tatem PApa^ (^ non refedit in tiiuto fuo^ficut de jure debuit^ (f 
nunc dejure aufugit inticentiatusj & vocatus non 1>otuit Veni^ 
re^ (f etiamj fuia in proceffu Cardinatis quondam DE PE« 
TRVTIIS fmt confors ipfius Cardinatis PETRVTII, im 
pr^natione veneni contra Bapam^ cum FKANCISCO 
MARI A, olim Duce Vrbini^ & nonnulla alia fecifle diceba« 
tut) pro.pter qux hac die fiiit privatus^ ut diciint in Confi- 

Ggg "^ florio 



4it PARIDIS DE GRASSIS DUHIVM CVWAE ROAl. 

ftorio fecreco, ia quo ego non incerveoivquia non bene fa« 
nus fiii. Atcamen audto, le^m fuiflfe fenceociam privah 
tionis contra ipfum, & fuic privatus ob crimen Ufr Msjt^ 
ftMtis^ dignitate Cardinalatus, omnibus Ecclefiis, Monafte- 
riiS) feudis, &bonisEcclefiafticis9 ac etiam facerdotio, & 
omni gradU) & honorc Ecdefiaftico^ & exeommunicatl 
•mnes illi^ qui eum proCardinale aut Ecdefiafttco reputant; 

XIX. ^4[/^//&4/Wd)^F///wDlSPOTI^ 
tiim multis CardifMiiiw tf qudrt. 

LoanDi^n . Cum magnificus & illuftris Dominus DISPOTVS 
'oter Cardiaa- mulus occafiouibus quzfivifiet pcr diverfa temporai nunc a 
Us«fpytsc»f.p^p^^ nunc a Cardinalibus, prout fub Sixto alius DISPO- 
TVS habuerat) nec potuerit affeAum aflfequi, me fcmper 
dextro modo Cardinalibus, & Papae hoc fa£lum difluadentCi 
ac etiam novisfima cum de partibus Turcarum contra Chri- 
ftianitatem rumor frequentisfimus cffet, ipfc D I S P O T V S, 
aliquos caute mifit, qui dicerent| nunc tempus efie, quo Do- 
mino DISPOTO gratificandum eflet omnibus modis tam in 
/ augmentatione provifionumi qux illi pro alimentis fuae fa- 
mili^ confi|nantur, qtiam etiam in aliis hbnoribu^ perlbnx 
fuX) ut eflct, dari illi /ocum (f /ejffiouem cum Cardinalibui^ 
ficut olim alteri DISPOTO^ & neque hoc illi multum pro^ 
fuiflfet, roe Cardinalibusi & ipfi Pontifici fuadente in con«» 
trarium. Tandem cum nuper natus fir illi filius, & hinc 
forte gratiam invenireti fi pofiet tanquam affinis (j)iritualis 
PapaCi & multorum Cardinalium gratiam fux intentionis ac- 

quire* 



^ PIETRO ARETtMO mtd CortegUns Juo primo^ Scemo^^ 
ifond.' Md 4bi ifiu Hokik cbe Usignor Coftdmino^ the fk Di^ 
j^oio de id Moredf i ^iudfe di Hdcedouidf ed hom^ egovemdm^ 
dktdnof 



i)air«re. ^ IcaqueiinriQ»rit Pa{>aiii in compatrem, & X. Cam 
dinales, qui omties^ ut audivi, accepcaront, & qutfd pltis eft, 
.{>raeparavit folennitatem in hoc baptisroo habendaih. Sic 
«lim fub ALEXANDRO Papa Sexio fsAvaa fiiit de filio baio 
«I Lucretia^ filia eiosdem Papat. 

Cui baptismo interfuit totiis Senatus, & Decanus Col- 

legfi baptizavit, cum ptnribus triumphiS) quam fi Imperatdr 

Chriftitnorum fuiftet baptiiiatus, quae fuit mera amentia, fe- 

Tundum quod lcgi poteft ek Annalibus JOANNIS BVR« 

C H Ai^ D I , tunc Aiagifiri ^kremonUrim. Has itaque Pom« 

yzi cum pra?para(ret nuptr ipfe DESPOTVS in EcdefiaSandi 

Tifarcj, & me invitaflfeti ut ceremonias defiiper facerem, in« 

*crepavi eum modefte de aufu eicesfivo fiipo^bift fiiaci & me 

Ire noUe rcfpondj^ ac etiam me prohibere, ne quis CsrdinaiieOn iPmiditx 

^^trfmiliter Mcceddt^fedfi fuis velit^ PntlMtumfiimn^ AUi *• JJ^^JJJ* 

creturium /itum ee deftinet. Dixi etism PspSj ut nub mode^ 

Mcceptet CompAtemitdtem^ quis ip/reft pster generjtlif mnium. 

Tandem hic DISPOTVS fcivit fistcere cum Cardinalibus, ut 

\decem ex eis perfonaliter acceflferint ad Ecdefiam Sandt 

lAztcU videlicet duo Epifcopi, duo Diaconi^ & quinque Pres« 

.byteri, inter quos fuit Cdrdindlis noiler de GRASSIS, quem 

«ego fum derifurus fcquutus, irao reprehenfurus {acilitatem 

.Cardinalium^ prout feci: nam cum ipG me voc^fient & in« 

vitaflCbnt, ut nomine omnium irem ad puerperam fado Ba- 

4!cismo, & copgratularer cum ipfa de lofpitate & partu 8c 

baptismo, & compaternitate) acceptavi quidem commisGo- 

nem, fec^ damnavi facilitatem eorum in perfonaliter vent- 

endO) cum fatis fuiffet) unicuique Cardinalium mittere Prae- 

Jatum aut Capellanum. Nam ex ifta tuli (f tunt» fdci/itate 

\mpdrendi in dBiim leVihm fi publicie^ attenudtur mdgna $n 

parte Mdjeftas Sdcri Seudtusi quod verbum meum omnes in 

fe refpicientes approbariim^ ficbt mihi dixerunt, quod in 

'primo Confiftorio hoc idem dicerem^ audiente^Papa, & 4: 

Ggg 2 otani« 



'430 PARIDIS DE GKASSIS DIAUVM CVKIAE ROM. 

oivraibui Cardinalibufy ut aliquam l^etn feu modutti taier 
iefe fuper hoc ordiiiarent. 

Caotenim Bapttfmum fuitfic; nam finita panraMifla^ 
^ 'JffbiepifiopMi Nazdremu paludatuf ih porta catechizavit iop 
fantemi quem Secretarius, tanquam Vicarius Cardiiialis SaiiP 
Ai Marci, in ulnis pori^vit, inde ad Tribunam) ubi erant 
Cardinales fedentes^ ^ ibi in medio baptizavit cum^ Cardi>i 
nalibus refpondentibus per verbuoH volo (f cpfdo^ ac etiani 

J^uerum tangentibus^ tanquam compatribus. Nomen in« 
antisfuit jOANNES MARTINVS LEON^ARJ>VSl 
Poft difceflfum Cardinaliumi t%o fimul cum Kcverendo Do^ 
/ mino Epifcopo de PORCARIIS acceffimus ad puerpo^ 

ram^ & jnfTa fumus executi ambo. Nam ego dixi Cardlna^ 
libu^, bonum eflfe, fi mihi adjundos duos Pratlatos, aut (ai^ 
tem^ unum darenti & vifum t% fufficere unum^ qui fiiit de 

XX. MatHtfm in noSte nativitatisl 

atfinie Pspd^ 

MoifSamc»^ . Ego cmn vidiflem Papam graviter dolentem de frigore 

fc^iSSL!*' t>roptcr vcntum aquilonarem, ei fuafi, ut in node non dif- 

^^^ cedcret, fed fe ipfum coftcdiret, & vifus eft aliqnaliter ac« 

qurescere confilio meo^ M drxtt omntno velle venire» fed 

tamen non venit ex caufa prxdid(a : nam vicum quafi invi- 

tum tenuerunt, & fic faAae funt Matuttnar absque praefentia 

Papae. Cardinales XVL interfuerunt, & C/ardindlis ARMEL« 

L^ VS, ut audivi, fecit ofSctum rtdenttbus omnibus, quta fic 

fe habuit, ut nanquam vffas fit vidiflc aliquod offidum Df« 

VitTum. Nam ita cantabat, ut nuHam formam cantus fer- 

vaverit. Et rnchoatum eft ofiicfum hora V. & finitum horfi 

cilava, vel dfca- 

, XXI. MJJk in die NaUis. 
M»^<M# • Patf » veiiici ctiin prius bciKduuircty^MMi in camem 






AO ANNUM MDXVITJ: 4n 

fua. Ego dixi (ibi^ non bene fuifle, quia Papa i4 facit in ca- 
mera fuai quando ipfe non venic ad MiHam^ aucquando non 
celebrac. Ipfe dixic fe folicum benedicere in noAe. Ro- 
Ijpondi) non bene eflfei nifiqu4ndo Mliquis Princ^ps tfiprstfens^ 
fui diiiJU cdntare leSionem cum enfi nud^i quta Cunc Papa 
benedicic tn noAe, alias Papa regularicer fiMnper debec in die 
l>enedi0ere apud ledum paramencii cum primum ipfe para- 
tus eft cocalicer absque regno^ & dixic Papa, ut de cetero fa ' 
fscism firvuri. 

Hora X Vli defcendic proceffionaliceri pratfencibus XX V# 
Cardinalibusy & canu?ic MiflTam folicis ceremoniis tn ornni- 
bus, ucmorisefi Cardinalis S. GEORGII ft^ic afl5ften%: 
^e^^RAGONIA cancavicEvangelium, & Dominus MAR« 
CELLVS Epiftolam, qui heri eriam inconavic anciphona^ 
nc omnes riferinCi quia nihii bcne dixic. 

In hac Mifla Papa fecic quid fingulare, & vere opns Recoocinttki 
pienciftimum. Nam cum ipfe habueric femper coleram Pootifidf cunt 
concraCardinalem SANCTI GEORGII, quem, uc fu- ^;*J*^^ * 
pra dixiy sftace pratcerica prius privaveraC| & poftea reftitue* 
rac ipfum absque ullo voco ConHftoriali, camen hodie, cum 
incra Miflfam cftec, & dacurus eflfec pacem eidem Cardinally 
qiii erat Epifcopus aflBftens, Papa cum prius clam & fecrece 
paucis verbis allocutus eft, nemine audienct, & ego vidi 
ipfum Papam prarnimia piecace fleviflfe, & Cardinalem ne- 
icio quid in aure murmuraflfe, candem ambo citiflSme conH 
ciliati func, & Papa eum ofculacus eft pace miflfalt. Ego il« 
lico dtxi Cardinali, quod profit fihi de grdtia Papa fibi refiu, 
iuta. Ipfe quaii flens ^ixxt^fuijfi vc/untntem DEI:^ & nihil 
aliud mihi dixicj nifi, quod res illico divulgaca eft cum bc« 
nedidionePoncificfs, quem omnes mirum in modum lau* 
•i]arunt. £c finica eft Miflfa in omnibus, uc alias, & hoira 
'fuic XX L quando Papa reverfus eft ad Palatium« Icem dixt^ 
verba Papac neminem audiviflfe praecer me, & Papa mandavit 

Cgg3 mihi, 



4» PAR IDIS PE GRASSlS PlARlVi» CVRIAE RO M. 

-tnihi^ ac nihil dicercm , propcerca illa non fcripfi. Poftea 
•verO| €um Papa a fe ipfo rem cum Oracoribus propalaflfeC) 
videor pofTe iHa eciam ego fcribere. Nam hatc prxcife fue» 
. runc^ REVERENDISSIME DOMINE, ui Dommaik 
Vefim hdtei$i *emm pdeem^ ftensm dique perfeSdm^ iam m 
fdcie^ qudm in cerde^ ege vebie iUdm dmnmciOj (^ dom prdh. 
feniehic Demimmfiro JBSF CHRISTO in cdme iS fdn^ 
gume^ cmjmgmtid, ego remiuo Domindiioni Veftrd RefUrendis^ 
fimd omnem injuridm^fiqudm uUo cafu dui iemp^rt conim n§o 
fectflie. Biverfk ifice fimitiier fer ipfum Deminum mfirum 
JBSVM CHKISTVM bic prdfeniem rogo (f peio^ ui eonffH 
me omnem md/um nnimum remiiiuiie^ fi quem baieiie. Bc 
cum hflcc dicerec, flevic, uc fupra diii« Cardinalis aucem Jn 
aure ei refpondic» &ego non pocui incelligcre perfedeomniai 
quar dixcric, licec pauca dixcric* 

Finicum 1518. 

DIARIUM CURI^ ROMANiE, 

. DE ANNO MDXIX, 

1 Redintegratio Cardmdis SANCTI GEOBiGIL 

dd voium iniegfuiiier (f Confifiorialiier. 

SIcuc fupra die Nacalicio (cripfi, Poncifex in dadonc 
ofculi pacis SANCTI GEQRGII Cdrdind/i,dhein ilk 
verba^ per qux ipfiim redincegravic, & illi in cocum pepercit 
ac refticuic in votum aftive & paffive. Tandefti hac die 
^Lund X. Janoarii «um Confiftorium cenerecur^ idem Rever 
-tenMffimm Dominus Cdrdind/U^ ad Confticucionem venic, & 
a me peciic, an ego dixiflem aliquid de fe Papat, auc aliqui^ 
.'de fc a Papa habuiflem in mandacis fuper redincegracionc 
realicer (acienda . Ec quia in vericacc nihil habucram in 
mandacis, ^o Cardinalis mihi cautc indicaviC) ut procor^- 

rcm 



AD ANNVM MDXIX. 4»j 

rem tfieAum rci. Itzqpc ingreflus ad Papam, cum adhuc 
fe.veftinr^ indicavi Cardinalem SANCTI GEORGII ad 
Confiftorium vcniBe, & m propierea Saf^QUas fua cogitAit^ 
dtiquid /liper ee dicere 4ut facere^ qui miht dixit^ un aliquid 
ip/um opmetfacere nififignuni crucis, (f declamre cenfiftoria^ 
titer ipfim habere de cetero J^ocem aSHl^amy (^ pajffivam» Rc« 
Iponcli: hoc quidiem Sanditas poflecfacere: fed recordecury 
quod ficut in Incerdido voci Confiftorialicer fibi fado olim, 
voluic Notarium Camerae elTe pra^fentem) 8c coram teftibuft 
eflre^rogatum, ita etiam nunc in revocatione difti Interdidi 
bonum efle, fi idem vel alius Notarius Camcrs coram tefti-» 
bus adfic rogatus. Ec Papa^mihi dixity quod hoc in prin- 
cipio Confiftorii faciet coram Nocario, fed coram Vice-Can- 
cellariO) & Confiftorialiter^ ac eciam BuUam defiiper man- 
daret expediri) quod propofitum fuu mjrg^ it per me inti- 
mari eidem Cardinali^ qui poftea ingreflWrepa Confiftorhim 
ofculatus eft, egit gratias & acceptavit- 

n. Pro MAXIMILIANO Imferatore eUeto 

mortuoj Mifia exefuialis in Capeua Papa. 
Hac die XXIJL Januarii^ cum in Confiftorio PatrefCcremoii?sia 
fcderent, venerunt nova de MAXIMILIANO, eleao Im-^J^SibS.' 
peratore morcuo die XI. menfis, hora quafi tertia nofUs. £t vaod«. 
Papa a me quxfivic, quis modtu fervandtu ejfet in exequia/i 
memoria ejus ad DEum. Refpondi,.me hanc materiam oo- 
tafle ac diligencer examinalfe , quid & quancum antiqui Pa« - 
tres obfervaveritit ad honorandam memoriam tanci viri, qui 
fimul cum Papa funt duoLuminaria Mundi: & fic videlicct, Anomio A- 
qui anciqui Poncifices faciebant novendiales excquias in Ca- J^^"i* JiVjei. 
pella Papali, ac primam & nonam NiiflTam cantabant duofapoouficu. 
Presbyceri Cardinales praefente Papa, & toto reliquo Senatu, 
absquctamen lermqnei quiomnino nullus fiebat : imocum 
aliquando pratparatus per nefcio quem Ceneralem ordinis 

Pratdi« 



414 PARIDIS DE GRASSIS DIARIVM CVRIiE RO»t ^ 

■ . ■ I ' mmmmmm 

Prxdicatorum fuiflfer, qui ob parricularem lervitutem^ quam 
cum illo defundo Imperatore habuerar, pratparaflet] fe ad 
orandum, omnino reje(flus fuit^ nec permiffus eft orare, pra> 
fertim in Capella ac confpe^u Papae, & Senatus; quod ta« 
men non probaretur in Miflfa, (i Ecdefia nationi dicata ce|e« 
braretur, prout hodie etiam eft Ecclena, quat Ih^iuU Ate* 
mannorum vocatur. Itaque absque fermone fiebafft duae 
Miflae, tn prima, & nona die Septembris, verum mediis ditt^ 
bus, per aliquem Praclatum Palatinum de natione defundii 
quae antiquidima fuit obfervantia. Verum in generali cere« 
moniarum rcformatione fub INNOCENTIO PapA ^&mT^ 
modo faAa, hoc capitulum (imul cum aliit reformatum ac 
correAumfuit) videlicet, ut unica fola MifTa per Pratlatum 
hi Capella Palatina fieret prsfente Pontifice, & abfolventCy 
fic^tiam in annivufariis defun<£ti Pontificis fieri praefcriptum 
eft) prout tn ipfo memoniarum Volumine plenius contine- 
/ tur. £t fubinde Cardinalibus Papam incitantibus, ut me in- 
terrogaret, & quod conGlium five judicium meum quzrerct, 
quid ego cenferem in cafu currenti refpondi, quod cum Saa<* 
dita^ fua, non obftante lege in Ceremoniali Volumine data, 
fuper Misds exequialibus ilatuerit, quod non amplius prp 
Pontifice dcfiindo Miffa exequialis in Capella cantetur per 
Praelatum quantumcunqule Oratorem^ fed pcr Cardinalem» 
AnMiflaa ac etiam quod anniverfarium defuni^orum Cardinalium fiat 
S:ri^d"cbc^^^^ pcr Cardinalem» & non per Praslatum, nunc vero pcr Cardi«« 
nalem Miflra cantetur, ut fupra plene notavi, fic etiam mihi 
videretur, Sc cenferem bene fadum ac pici & quafi fraterne, 
* ut ex quo Pap4 (^ ImperAtor funt duo lummariA Mundi^ (f pro 

Papa Mijfa fiat per Cardinalem^ fuod etiam pro Impcratore 
fimiliter quafi pro fratre fieret Mijfa per Cardinalem^ (f non 
per Pralatum , attento nunc^ quod Cardinalis de COLVMNA 
fponte ie ofFert, ut interloquendum audivi^ ad ipfam Mifiam 
celebrandami etiam ut dixit ad duas, quatcnus pIaceretPapX| 

anti^' 



AD ANNVM MDXTX. 4,5 



ahtiquam & reterem conruecudinem per me |am <!iaam fci^ 
vare, quac rententia fi?e cenfura mea fic Poncifici placuit, oc 
eam ainque conruUatione Cardinalium, ut feroper folct, ab- 
foluie approbaveric, & acccptavcrit; illico mihi imponcns, 
, uc fic ombino, ficut dtxeram, executionem faccrero, ac Car- 
dinali pracdiao dc COL VMN A indicerem ex parte Sanfti* 
tatif fuat, uc fe praefente praepararec fe, & cantet. Omittoi 
ut aliqui Cardinalcs, ut videbam, fe difpofucrunc ad propo- 

»endum,titnoa aliasqoamin'Ceremoniali contemtum fie- 
rct, videlicet per Pnelatum, attento, ut inrer labra dicebani^ 

fi^oAmnlmperatorfiterat.fedtantumRexRoma-' 
mrtm, ^diu acfemfercum ijio titulo ejje 'voUiity 
mn curans Imperatoris titulum habere> nefedi 

ApOJloUcAin altquoteneretur, unftampartm e/u ami. 
cuf^fS p^rim de iHa cgmfu iaiere (orutam a Pantifiee, quem 
femfer faritm curavit, atfape A^xit: imo etiam nune in bee 
infianti fuareiat etrenarit/ed Iteieiaty quedPapa iret i& etpiam 
usfue ad Tridentumy ficut Bapa Regi Francia otvisvit perfinu" 
Uter mque ad Benoniam, 

■^_ Et haec matefia vera eft, quoniam Papa roihi eam figni. Ao cotouti» 
ficaverat per muitos )am cffluxos dies; licct caute hoc roihi >" lopcmo^ 
dixit, ut ftuderem, quid & qualiter fieri cum honore fuacj^"**|'^ 
SanAitatis, & Sedis ApoftoJicaB, quod dmnino prhna &cie,debca^{*" 
&delnde pluries confulciffime difiTuafi, quod td fierct npn 
bene, neque pofifet, aut diebcret, tum maxime, quod ifte 
aAus coronatidi Imp^ratorem non alibi fieri (blitus cft, 
quam Kom«, imo, fi Papa in eadem provincia eflet cum 
Imperatore, etiam in eadem civitate aut Caftrb Alemannii^ 
libi rcfidet Imperator, vetlec coronari, quod Papa mitteret 
imperacorem ad urbem Romam, & fimul cum eo ^Iuos Le- 
gatos, auY fattem onicum Epifcopuro, Cardinalem Legatum, 
ijui ipfum Romc, Romx inquam, coronareti & non alibij' 

Hhli Quia 



1 



^6 PARIDIS DE GRASSIS DIARIVM CVRIAE ROM. 



qoia alibi non poteft^ nec unquam kifluni, aut intelledum; 
«ut fadum alias, nifl de quodam,..qui coegit Papam, uc 
. ipfum coronaret in Galliis, fed poftea;(everfusPapa jn urbem 
Romam, & Imperator reverfus in graciacfi Papx repcnit).& 
habuit corodam Imperialem Romar,, & non alibi^ & prima 
coronatJo tanquam nuUa- irritata fuit, ut inlcgendis hifto- 
riisque pleoius continetur^ nd quas me remitco. Sed hxc 
incidenter» & excra propo6tun> di(%a funt. 

Ceterum, ut fupra dixi^Papa mibi mandavit, ut Miflam 
hanc expediri ^cerem, dte» qua fupra. Tamen poftea Papa 
mihi mandavit, ut nihil facerem, nifi aliud roihi m^ndaret* 
Hoc autem fadum fuit ad requlGcionem & preces Oratoris 
. Regis Hij^amd juvenis, & Nepbcis Imperatbris, ac etiam Ora^ 
ioris Regis' PortugaOUy qui rogarunt Papam, ut nihil faceret^ 
de iftis exequiis, donec, & quousque ip(i fcripferint, & re- 
fponfum habuiflent, an aliquid plu/iutum fieri Juiereni keges 
pradiiii in Capetla Papali pro ipfi Imperaiore^ quam pro aUia 
Regibus fieri fitimm fit^ quibusPapa credens bene iacere in« 
duifit. £c quia publice dtcebatur ipfum Imperatorem non 
eire mortuum,quxfivi aPapa, an id verum «(Teti quia malum 
fuiflfet publicare «xequias, fi adhuc ytveret £t Papa fubri- 
dens dixity levitacem Oratorum eifei quibus tauMn compl£- 
cere voluic, expedtando aliquot dies, prout fecit. £goetiam 
rubjunxi Papae, quod Capella fuae Sanditatis nunquam aliter 
faceredebet) verumyf i6^M/>i^/^r naiione vo/uerini pompam 
facere ittam^ faciani in Ecctefia naiioni dicata. Et Papa nathi 
juflit, ut hapc dicerem Oratoribus praedidiS| ac etiam Oratori 
POPOLO, qui fc agit pro Oratorc CxGireo, quod fecij 
^ & ipfi cum Isttitia ac^eptarunt meum confilium, & obtulo- 
runt fe omnic^o^ pompam maxioiam velle facere* 
IttqiilAttim Icaque; bac die^ quae eft Ven^is XL Feiruarif^ hStz eft 

^limutas. MifTa excqutalis in Capclla Papac pro anima MAXIMILLANI» 
etem Imperai$riiy ptr Cardinatem df COLVMNA, morc 

i . . (blito 



folicoy praefence Papa & Cardinalibus XXV. .£x Oratoribus 
LaiciifolusVenetus interfuit:, OracorP^/Mi^f, Epircopus Plo« 
cenfis^ iocerfuit vefticus dc nigro. In fine Papa abrolvic nio« 
re roHto, & alia ut alias.. . r. '' 

IIL Ele^fo novi Regif Romanomm^ 

Tandem hac die M^rtif^ ^inia Juiii^ venerutic certaCaroltKdigU 
nova de eti<llione novi Imperatoris^ celebrata dte 7/ige/fma^^^^^^^^^ 
p^aVd prarteriti menfis. Qai Impcrator cft CAROLVS^"^™^ 
Rex Hi^Mniarumj nepos MA^XIMILIANI dcfundi nuper 
Imperatorisi pro qua novicate mulca per bomines de natione 
Hifpanica' fada funt figna lactitiae in ^riiculari. Verum 
cum Papa amultis riiaderetu^^ ut idem f^censc pro mucua 
graculatione, ego difibafn^ nofk quia noh fft Iscui^ aut laccus ^ 
tik debeat Papa de eledo novo ImperatorCvqui fit fucurur 
Advocdiui Beelefid R^mkHiti kd.qma nan con/uiUi Papa fa^^tnpentwtc^ 
eere aliquod figmtm laiiiia puhHca aut priMa^ nifi prim «^ootamfiS^ 
vmn haheM ahipfl^iPlitff^ eteBo imperatore de xiati e/effionecit&ioooM 
faBay quam ipfe eleBtes Impfraior fotei (f ieneiur figmficaref^^»»^ 
fapa^ fi tiniverfo Setiaiui Cardinalium^fitui eiiam quisque fto^ 
vtu Papa fignificare folH Impetaiori e/eSionem ad Papvum. 
Et afto cafd Papa &.fH>pUlus'^omanus tunc ^it figna & ar- 
^mte^aiAitiae, qtia^ma poteft, & qillalia vulc. Qmr tnea 
%enAHra4ic'I^afia( ft Cardinalibus placuic, uc omnino, quod 
^x{\ fervare omriesftateerunc, & fecerunc^ Vcrum aliqui 
Cardinalcs Hifpani pecierunc^. fe poflTe privacam Ixricianlk 
i>fteniaireyquodPapa*eis conceflSc. 

. IV. De oftentauone UtitU per Fapam ^ Ro^ 

. manam Curiam^ f^Sd iff Creattane nartn. - 

y * j":- \'> * • .; • Inipiraioru. 

^kfic fupra diJtt|Xttrii prfino veniflTenc^^AVli a^ diverfos 
^-i»^/ \ Hhh 2 fcmper 



4St PARIDIS DE GRASKS DIARIVM^ CYRIAE ROM. 

fetnperOratores&Cardinales in Romana Curiaeuftefites,qtii 
Pontifict rero fignificamnt. Papa, ut erat cupidw Ixtiti^ dccla^ 
nndx in popuio^ a me coratn fe, & univerfo Scnatu coor 
vocato^ petiit) quid per fiiam Sanditatem ac CoUegiuna 
commode & congrue fieri poflfcti 8c deberet Quxfivi, sm 
fia SamSitu certs mva de hoc hdieret. Refpondit, rem 
certam effiy licet ipfe titteroi non batuerit. Qusfivi iteruip : 
sn iffi elfBm Rex fLom^merum^ fic enim affelt^i deift^ mi^ 
firk ati^uod moHd^tum JiT^e infirumentum fuU Qrateribm^ ul 
becfia Sanlhtati fignificent. Papa dixit, fuod non ; /icet ipfi 
titteras ab eodem eieBo defuper kabuerint. Aibjunxit Papa, a 
me quaercfu ^ quare ego talia qkarerem tam difiiniie. Re^ 
^ond;, andietuibiM Qmnibus.jCardinalibus^ Ral^erendiffim» 
l>ominos non admirari debere^ fK9ftereia,quia ifie aOus iatitia 
fer Bafam exbihenda re^eBi»e agendm efi^ficut legimm fuk 
UICOLAO W.faaumfuife. Namcum FRIDERICVS| 
tune eleUm Romanorum Rexjpofiea Jmferatory m^JJetmmtios 
odRomanam Cmriam^fignificsntes ele^^am defe in Rsgem 
Rmanorum faSlam^^/ui^nxii^ nefcio ^rVsria ferfiexay fer 
quaquodammodoiffi Pafa NICOLAO mordacia teria fer 
Fafam contra fi im iffa eleBiane defe fa&a batita^exprotra-^ 
iat^ fuodefiet/aSm Imferator^ (f qv^d ^cc^nofioMt de Jurdm 
hnfetii^ (f aUj qua Pafatm Hfurfaiat to^fecuiis^ fic ^/^irr, (^ 
Hcnfare^ de/urefofeP^ (f deheret^ Q^teria fer Oratores 
pradiSosfic divulgata fer uriemfuere^ m nanfidnm Pafa mn 
fecerii atifua /igna iatitia^ fed agre ferek^ ai bis^ H^ figna 
iojtitia^ aus fuitice^ autficrete facieians. Et cum fofteafie^ 
cejfu temforis odia mutua imter Pafam . (f RamamMn Regem 
FREDERICVM Imferatorem fic creUrinty ut quafi atiqu^ 
fiandaio duiitatum mamfefiej aut fiisem l^erifimUiter fitaris^ 
sandem rescomfofita efiy (^.faSifint.amici P^ dklmferator^ 
t£ comfofitum intereos fratifi fmS^ ut Imperater fignificares^ 
Pafa ehSi^mmdrfi fa&am^ flT quadjffe rapmt-baism. Et 
' \ . qnia 



y 



I 



k 



AQ ANNVM MDX IX. 419 

quia Rex Romanorum, id eft^ Impcrator» folet, & dcbec efle 
Advocatus, & dcfcnfor Ecclcfix Romanx, Papatus ac Papati 
ut Jefu Chrifti Vicarii^ & fucceflroris pro tcmporc exiftcntis» 
propterca ipfc novus Elcdus pcr fuas littcras Hgnjficans prat« 
dtda Papxy & fubdit^ quod intendit, promittit & oflFcrt fc 
perpetuo k&mum pro poflc fuo, omnia, quat D£I Sc Ec- 
clcfiacRomanae, acSanditatis fuae honoris^&commodicflenti 
ac perpetuum fore carundcm dcfcQforem atque Advoca* 
tum. Quo cafu Papa habens iftiusmodi litteras ab Impe- 
ratorc, faciet figna iartitiat in urbc Roma tam pcr fc ipfum, 
quam pcr/facrum CoUcgium^ & untverfum Populuin Ro- 
manum. 

Itaquehacconciliatione&.conypofitioncbabita, fcrvar 
tumcft-adungucm per Papam & Cardinales ac Populunb 
& curiam Romanami videlicct habitis litteris ab Impcratore> 
& hon prius. Si igitur Sanditas fua vult hoc idcm (crvarc^ 
^o multum laudarcm^ quia licet iftc quidcm r/eSiu Rmm^ 
fKomm Rex^ futurtu ImperMmt fi$ deiic»$fj[f$mm jHvenisy (f /#- 
tm EceUpAfiicm^ id t% bcne ifl difciplinis Ecdcfiae nutritu» 
^ imbutus, tamen poftct eflTet qnod mutaret animumifi pci^ 
fifterct in arbitrio fuo, id cft, nifi promittatPapa^y fc futuruni 
Advocatum & dcfenibrcm . Ecdcfiat Rpmms i forfiin, f^oQ 
volct efle Advocatus Ecclcfiat; fprfiin .Kceptavit clcdtooeod 
dc fe £i£tam fub aliqua conditione^ puta quia vult expcriri^ 
de jure an pAirimenium Petri 'jnfit per RonMnes fMiifices 
peffideMtnr. Item fub conditione atiqua alia accepuvit, quia 
forfan vuk venire Contra urbcjxi Romanam avmata man^» 
aut quia non teact Papam >pro Vicavio Jcfii Chrifti, &^ Gm> 
libuscafibus. Ergo mihi viderotur, quod fua Sani^ita; allo- 
4|ucretiir Oratores iftos, & pcrftiadcret eis,> ut quan citi^fnc 
poflfent, fcribcrcnt haec, & qust dcBipcr placerent fiw $aQ(^ 
tatiy &'Sacr&ColI^09 ad ipfiim ek^luiTi) rogantcs^ ut Jaudah 
kHkcm codfnictudinmi^ & introdu<llioncm baoc IxQncftaqA 

Hhh } fcrvare 



430 PARIDIS DE GRASSTS DtARlVM CVRIAE ROM. 

Cardioalesim. fervare vclit, videiicet ficut mortuo Poncificc facrum Colle« 
tumplwtrficL Ggnificat illo Imperacori mortem Pontificis, & pro- 

nunciarefa. pterea qudcrunt eum| utin cafu neceflEitatiSi fi qua necefiitas 
'^°^« forfan intertreniat in tali vacatione Papatus, quod velit oS^ 

cium fuum facere, id eft| protegere ac defendere Ecdefiam 
{lomanam, quo cafu licec Imperator forfan prius ab a1iis fide 
dignis fimilem notitiam de obicu Papae habuerit, non tameR 
facit figna moefticis^ priusquam habueric tales litteras a Sacro 
Senacu. Similicer & creato no vo Pontifice, Imperator licet ha- 
buerit aliunde forfan etiam ab aliquo Cardinalinovacerca 
de (^reato Poncifice, & publice^ ac palam talis fama pro re 
certa habita prius fuerit, & figna Ixticise ab amicis creati 
Pontificis faAa pnblice fuerint^ non tamen Imperacor ali« 
quod fignum Iztitiac facit nec in publico, nec in fecreto^ nifi 
pofliquam ipfemet Papa per Maflerium fuum cum litteris 
plumbatis fignificat. Nam quisque Papa hoc facit^ & tunc 
Invperatory & non prius, facit figna Iztitix & gaudii confueta^ 
& plura pro qualirate conceptx Ixtitiae ex parciculari ami»» 
citia^ conclufiveitaqueego fentiremac cenferem, quodPapa 
hoc idem Oracoribus indicaret^ ut fcriberent hacc omnia Ioip 
peratori novo^eledo, ut (cribat per fuas litteras Papar^ 8c Sa^ 
cro CoUegio eleftionem de fe fa<Sam, 8c quod fe ofFert, 8c 
cdfhfnendat fuat San(^itati.' Qup cafu fua Sandliras timc 
poteriCfigna laecitiae, qgac!; qualia ac quanca velic^ ezhibere, 
* & non prius ex ratione praediAa. 

Papa meoy ut fupra, confilio fic acquievit^ ut mihi fic 
yifus, ita de meoconfilio laetari^ quod nihii fupra> & vida 
iprum cum Cardinalibusy non foldm meuso^ jQdfciuin' pro- 
tvare, fed me multum commendare. Quod etiam poftei 
ab ipfismet Oratoribus Hifpanit intellexi, qui etiafn valdc 
'O^itMdnem 8c fuafionem meam laudarunti & fecuti funt^ aw 
^ ib^tpfe^dnt eled^ Romanoram iRegi, qui tamhro ifta. $tie 
'iMh^ XFIll Juia pfxrcotarQnt Papac literas, ab^imperatoitt , 

deftiw 



AD ANNVM MDXIX. 451 

dcftinatas^ in omnibus, & per omnia formatas, ut ego difpo* 
'fijerant. 

Et Papa ipfa die a n>e petiit, quid modo fentiremySignalstiti^ 
4audans iterum meum conOIium, quod optimum Hbi yi* ^"» ^^^ti&x 
fum fuit| & refpondi fic vidclicet: SandliOSmus Dominus j* p^j,j®^' 
nofter Papa omnia Ixtitix argumenta exhibeat, fe contcn-oovi edcieto^ 
tum eflc dcmonftrans dc elcdione novi Rcgis Romanorum|"^*^'- 
a$ Impcratoris futuri, tam in fuo Palatio^ & toto Vaticana, 
ac in Caftro Sandi -Angeli, quam in univerfa urbc.Roma, 
hodicrqo fcro, & craftinc cirm fctopis, ignibus, yaporibus, gi- • , 
randulis, fonis & tympanis, acbombardis. Bafilica Sandli 
Pccri in luminaribui & campanarum fonitu fcftivo idem fa« 
ciat, & fimiliter Hofpitalc Sandli Spiritus in Saxia 3 fcd pra:* ^ 

(ipue Palatium Papae in Vaticano, aut in omnibusi fefflvitat 
tes Caftri Sandli Angcli adxquct, aut fupcrct. 

Omnes urbis Ecclefix, inchoando a Bafilica Laterancnfi| 
fimilitcr lastitiam proTcrant in omni fortc, tam in campanis^ 
^ quam in hymnis, & gratiarum adionibus apud DEum 8c 
mundum. 

Omnes urbis Principcs, Barones, Cives, MagiRratus^ 
' tam publice, quam privatc Iztentur) pcr omnia Initiae ar« 
gumenta de novo Regc Romanorum crcato, & Iniperatore 
foturo, Campanae Capitolii fimile officium feftiviter faciant, 
Senator aliquos carceratos liberct. £t idem ab omni curia 
urbis pro feftivitate fiat. 

Mercatorcs, cx omni natione tn urbe commoranteS| ' 
invitentur, Sc mandetur, ut Collcgium fcftificcnt^ ac priva* 
tim exultent, ficut & quantum viderint Callrum Sandi Ati- 
gcli facere. 

Per publica bannimentai omnibus Collcgiis, artificibus« 
operariis, mercatoribus, & merccnariis fcftum hoc celebrari 
niandetur, fub poena arbitraria, 8c ab bpcre fervili hoc biduO « 
^effeturi ac feftivitatibui publicis intendatur» 

Sua 



43t PARIDIS DE GR ASSIS DTARIVM CVRIAE RO W. 

Sua San<£titas illico Revcrehdiffimis oihnibus Dominis 
Cardinalibus ad fe convocatis elcdionem annunciet, cum 
exulcatione mantfefta per omnes fienda, ipfosque etiam col- 
legiatim & privatini invitet, ad omnem laecittac eidiibicio- 
nem perageodam tam in bodiernoi quam craftino (ero. 

Sed Sc gratias agant DEO de miti Rege, 8c dulci Prin- 
cipe eleAo Romanorum Imperatore futuro, & Mtfla per 
iBiliquem infignem Pnelatum de natione Hifpano^ aut faltira 
fubdito Regno iplius Rcgis Romanorunii cantetur quam fo- 
lenoiffime in Capella Palatii, przfcnte Ria SanditatCi & 
omnibus Cardinalibus rubeo colore indutisi ac omnibus aliis 
Ixtitiae Ggnis apparentibus. Miflfa autem fit de Virgine 
Mariai cum commemoratione de novo Imperatbre,qua!ora- 
tio incipit: DEud regnorum omnmmy (^ mdxime&omam Pro^ 
teBor Imperii^SczWz^ pro Ecclefia videlicet: Ecclefiatud^qud^ 
/kmus Dominey preces pUcAtus Admitte. 

Intimetur Vicario Papx in urbe, ut omnes Bafilicas 
& Ecclefias urbis refpediveidem fieri faciant fub pcena, tam 
tn fimili celebratione, quam in campanarum fonitu, & illu* 
minationibusi & fplendoribus noduraisi & feftivitatibus 
diurnis) nulla ezceptai quantumcunque privilegiata. 

Mandetur Senatori, ConfervatoribuSi Capitibus rcgio- 
Hum ac Marefcallis omnium Curiarum, & Tribunalium 
urbis, ut ceffent a foris eorum. Sed & figna lactitiae facianti 
ac fieri mandent ab omnibus fub- poroii. Et fimilicer man- 
detur omnibus officialibus de buffiUu^ ut idem in omnibus 
& per omnia faciant. 

Et fuper praemifllis deputenturyfimul cum Guberaatore, 
aliqui officiales Superintendentes, ut omnia quam laetifliffle 
fianti quoniam fi^ eft voluntas Sanftiffimi Domini noftri 
Papae. 

Hoc 



AD AKNVM WBXrSr.^ ' 453 



Hoc meum memoriate dim Pondfici dedKTemy^ta pla* ^ 
€uit> ut illko cmnta iervan matidaret; & pro CardiiialH)iit 
omnibus mifit, &0>llegtittn dcfuper habentes omnia pro« 
)>aront. Venmtameo Miflam non per PratlMimi kd per 
Cardtmdem plapuit cekbrari ^ videlicet per CdrdmMlem dt 
COL VMN A. £t ea MiiTa fuit de ^iriiu &in&$^ (ic vo- 
lente ac petente Cardinale SanAx Crocis Hirpano. Cum 
illi voluittem dicerei non efTe ad propdfimm, »# Spit^ Sam^ 
Um tmne mpfcriUTy cum jjm tffeQum /kum fuerU ^ertUmif 
fed p9tim regraiiMudm^ Papa in me fubridem dixit, tit ae« 
.quieCcerem^ quoiliam fic volebat in feftivttate ilK Catxiinalt| 
& omnibus complacere. £t fic diAa die Lund XFIJL Ju/H 
habita eft Capella Papalis» 8c MilTa ipruper feftivifnma celi^* 
Wata, & omnia^ ut fupra in fchedula kiea Pontifici data iue- 
runt, diligentiffime feivatai ita, nt omnes, & qui pro eledo 
Imperatore novo agunt| mihi fummas gratias egemnt et^ . 
iam cum propina. 

y. BjtditHS CarMndis de Campeggio tx Le^ 

gAiione/uu JnglicMdy ^d CenJ^^itm :t 

. puiikum^. . , '\ 

Pi« LamE, XX VUI. Nofcmbris, ReferendisBinm i)wKh«sliitet%i- 

gacione reyerfu», pridie aut nadiiis terrius, qu9 tempore io**^" *** 
dondbUt fiiis fecrece ktttic, hodie iiiinmo . mane ad fim Aam 
Mariam de Populp, nt fieri per onuiia iblitum eA» & ibi a 
Coltegio facro receptqs eft, &■ vificatus, ac inde cum (blidt ' 
ceremoniis xonduAus ad publicum Confiftorium, in quod 
P;^>a venit, & fervaris fervandis, ac duobut propofitionibua 
per Advocatos fa^s, ipfe Legatus ingr^fii^ eft, & «dmi0ii& 
ii Papa cnm hilari&de, & in fine.hiniiilui hegV^ ofcufata^ 
eft pedem Papx. iFinito Confiftorio, 'CoUe^um duxik Le- 
g^^DO) ad cdet fnas, vii moris eft, licet aiiquibus vidcbatuf, 

lii at 



4J4 PARIDIS DE GRASSI9 DIARIVM GVRIAE ROM. 



ut ipfc I^iitus debuiflcc «ligcre io Palatio pro ifto die, & 
^pro ifto adu^ aliquacn manfioaem, donec CoUegium ex Ca- 
.Bvcra paraincnti ad ipfam manfioncm eum conduxiflct, non 
ismtem per urben%equita{ret^ ficut dioehat, Saifft faiftom in 
'iiedltu duoffuip Lcgatorum^ ultimo ioco^ id edi liar aeftate, 
Smxt fupra> aCTociatoruro & conduftof um. Scd ego oon 
ivolqi) quia iliiid fiiit propter immcnfos, & infupportabilot 
SsAQt» 4c *fttt5| qtiod nunc ce0at> & Papa approb^Tic di- 
jOum mcDni* Detndc ipfc Legatus vifitavit Papm uoa die^ 
&aUa vifitavit Cardinala^ tocipiens a Decano Coltq^ii^ & 
jnde per fuam commoditatem illa die & aiiat & poftea' 
Palatipp$* 

y L Marsfireru PapOj "VfMc^t Domim MA Gr 

*'- IS^tTenerk i. DecemirA itt trepofculo mdfrtua e(!(b* 
ror Papar, Domhm MAGDALENA, Matcr Ciafdfoalis CFBOV 
k akcra die (epulta, fimpliciter quidcmf ^uod fiiit mirum 
mihi & aliis. Quin etiam Papa nullum mceflitije fignum 
praebuity prout debuit; Imo SabbathO| cum adhuc ip(a efTet 
infcpulta, tenuit fignaturam publicam in majorem omniuni 
admbrationoas^ut fiiir> utPapa didraheretiir a cbr^Iio lu* 
dus tamen. ' ? 

^* In Vlgilia NativitatiS) cum Papa ftatuifTet MifTam cclc« 
(rare in hoc Yefto Nativitatis, & jam omnia de ejusdcm man* 
dato pneparata fui(tent| tamen non celcbravit^ czcufans (e 

Srbpter bella, qulbus nunc incipit;impIicarL Et fic Vefpenc 
letont Rartpficjter^;ut aljias in.Sanfto Petra,, ad quas Papa 
^et\it^.d6)aru tn ^Afi^ ut aliaf. C^dinajes fiicrunttbt^ ita^' 
ur vit'fQ fcdiboi fuisTedcfe potuifient. 

» .-1 • • ■ 



AD^ANMVM MDXlX. 43J 

VIIL S!fi Barones pracedmte Pafa ad Cafet- 

. . Um mur Pd^m ^ C^UcgiMmin^ Je* 

£t quoiiiam ob beDigfiiciatem SandlbGinlDominl noftri OcJopcocefltts 
tot & tammoltt Equitesi Barones^Nobiles ac Domicelli ante^^^^^^i 
Papacii inoeflere usqoemodo rolitt^ ut CMrdmsfy/ miuu u 
fflrfiua Fspd di^f0 €9gfreniur^ ego prius habito vferbo; icuni 
Papa, exdoO diAos Barones a confpe^tu Papx. £t ciim ip(i 
qi^ aegre ferrent, non difcedere: nam jusfi Mafletiisi uc 
illos omoes ante cmeem^i & Gc ante Collegium pr^cedere 
facerent. * Sedaimadhucobedlre iibn velleot jusG Cardi*^ 
iiaUbus, ot remanerent, & non praccederent, quia el&t fco- 
nim dedecos talibus fubefle. IpG ReverendisGmi Dommi - 
Cardioales mnltiim contenii remanferuiit inter iriam, & qui- 
4em Gc maBferont, donec P^pa hanc caufam intelfigens, 
coauBendavtt fttftumi & GC| ^t ferrarem de'cacftrO| jusGt 
mthi 8c Gubernscovi, aC Capitaneo. Et Gc folus Ciapitaneus 
aiite Papam procesGt com fiiis ad laterar procedeOtibuS| non^^icDsFrifloi; 
tameo. pdr mediam viami f<^ per latera, & /f^^i/f/t/ 4/if<ifi7«ap(«(ai- 

p^fi^ ipffimul cUfft^ Cufimrito l^emant (f ii^4nt ^ ac iri %co , 
G^tUfitiU duifid^t^ proOt fititi fitnt: £t quia aliqui m 
gfudtbuiSaBai Pctri ad dekteram foHi fe focaverafltj pro« 
pfiaaQtoritate, nte noftra^ autcMitate ieor fentovlnfus cui^ 
muperio fuo^ itA^ ciitnt''^dtierveiHffer di\ 

trM^iu totui autatilsi put^id^ (c d^bere^c poGe federi apud! 
Ba|iami oon vofuimtis eum au#*e, nec admittet^Ci quodj 
vkkw Pofi|»r€4)a«t| & vokrit etim Tedpi ftiindare, niG.' 
eg0 idiBi&m^ Bl Mu»" die^ ph) i})k. vtc6' anqaid^ iit* . 
alii pracfnntiofii^icltttitf^ qtfi^* fl^ eatt!ero* afitfri eflemus 
de ipGs. 

lii 2 VLIn 



Ai^ FARIDIS DE GRASMSIHAWVM CVRIAE ROM. 

UL In m£te NafalftM MAmiipt ahfinte Pafa^ ^ 

- Fri£e ,9apa a me petiit, aa iplb ikilefite io dip Hatdti 
celebrare, teDeattii| ad Matutidas npAis venire, ft in quo. 
Rabitu. &;. fl[uid cantare, aut qui4 lacete^.vd sob firaere ipfe' 
pQsflt, & dpi^t, yel an rcmanere i» (ui» Camera vdebear.- 
Rerpondi, ifi CeretnonialibusoQflirisliocnoiieoBtineri lad— 
^uam praeceptutn, fed quqd (atis mamfeftviin eft, ipfiim non 
debere ad m^tutinas venfre, ^i«offidiUB:ye%CfaJc^ & M»-' 
tutinale it ^iC&k rqleope.dQfe dcbe^ jit.pe^ Bapaai ean— 
tari, oa^' Ca^dinjUcs.cuivi ij^fQ. 6«o(are..debcttt ■■ aotipliomif 
in Vetperi^ & fiututinis, et^am led^es, fic ctiam io Uikfh' 
j^vangetium etiamn.Papa prsreps eA Matotiois, & officiun 
faciatyjt|bece<te;,ejli,-quod C|rc^al«» caotott kdsines^ialia»' 
(^uere|q(^ qut^^ Cantores cantareot illae, & Bapa' camarec 
ilttiraain, '(^6(f nooconvenity ut Papa qhomm biabeat cum 
cantoribns, Ted coin Cardinalibus.j . quat cenfiiFa x^mc * 
praedeceflbribus fetnper fujt fic obTervatft a CA-LIXTO^ 
- , & EVGCNlb^' ^*^vf ad no%um teatput. Si tamen Papa 
ez devotione vi|ui^ iotereHe,. guo^ otiqjie petcA^ led fit in 
Kabitu firopnct, id eft fine capp%, (ed ^xIe^ fo]a iioh, (bper 
rapucine, & fefftn» 9oti. in .:(blio,' fed in.ibde camerali Sc 
fimpliti,. quo. cafu celebta^priit IvIiBam^Ltotun £Hpac o^ 
cSnnn reatiitina^rCaiita^..ipfiim'|e0lopepa'«IcinairK - (^o-* 
a^(iit6y I^apa acquieTi%.& i^ ooorenic ii|a node ad Macu- 
. tiiia^ quae habicaefiinf ia jpiarya.c^peUa» pr»r«naUbiB deccnt- 
Cardinanbu» ^ paikis px9il9^%ii9^\:svnm VfiKpnmt, aoi fJ 
fit» tiJereffteie mAJ9unQt.teid^ii^ 'imnfftt rsi Mnu ^' 






'^ " AD AStiinA MDXIX. 4?7 

■■ • '■ ■ — '■ — '• ■ -^' ^ 

X. Jn d/e Natalk Mtfa Majot pr£fente P^^ 

. Mn ctlibranie. 
In die Nata1i& Papa miht prios commifeKat, ot cafncardmris^F^r. 
NrtfTatn alicui darctn^, qui libcnter cflct cclcbratin-ui, cutn fx mfi^yfii^ 
quatuor Cardinalibus Epifcopis praDfemibus uBus^id cft, pri*^ ^ ^^* > 
mus, eOct retniinfirmus» fccundus in dic omntom faodlorum . ) 

cclcbravit^tcrdQs pridic ex peivgrinatidtae Parifienfi riedieric 
(ktis fciTcis, quartus vtx ip& die in Vrbcm 6t ihgfefTuruSf ex 
peregrtnatione Janucnfi. Et cum dixiflEem hanc mthi curam 
admittcrct, quia confidcbam, qubd FARNESIVS libcn-f 
ter qoafi gioriofus id -fiicerct^ remaiifit' contentus. Et fic ' 
borttfus &m ipfnipfi Girdinalem FARNESI VM, ut cele-^nrccntia ft 
braret primam fuam Miflfam iti hac dic Natalis, qto. cfl;^^^^ 
prima Papalis^ &* fic fecit, &, 6mnia placueruiK Paps. Et^^ 
Papa benedixit^4£flm in Camcra fua. Et cum pcterem poft 
Mi(&m, an vdlet i|liam hbdie donarc alicui, qui conducens 
eflTcfinc a femilia Fatatina, Sc ib OratoribuS) dixit adhuc 
habere Illam deanno prncrito apud fe^&veUc itlam donare 
mvo bnfenuon in publico Confiftorio. 

XI In yigilia Circmicyiitms^mandanuPapai^ 

quad nuOm i^nqudm Baro sd gndmfilu 
MtedM^ dut fioU 

Fucrtmt Vefperac Papalei, ot alias in* Capetf a pratrenteBames a gra:. 
Papa cum Cardinalibut dccemf & maadavit Gubefnacoriy^ofj^^^^P^"^^ 
U Capitaneo Goardizt «t milioi ingrfdi ftdant ad grtdol^^^'^ 
fi>lii; nec aliquos ante fc tattqnaai fiaroncf ante fe «ettntttnvt 
& redeuntem, nifi quos^ego, & Magifter Ceremoniartim )uw 
dicaverintf quoniam non folum^crccundia eft| quodjunus- 
quisquc pro arbitria fiio antcccdat Papatn- (bpra Cardi^ 
iia)csY coodolucrqnt .de fubmiffione /ua fub illis, & iUa dic . 
^iiltf TCpuffi fbjcirunty & pdr md puStic^at&Yn ibl, quod dc ce« ' ,; 
ifero nnllus accedat, nifi^de cxprciSb Pap« roandat6. *^ ^ - * ^ -,,^ ^^ 

Iti 3 DIARI- 



ulC^l 



41% PARIDIS DE GRASSIS DI ARIVM CVJMAR R OM 

DIARIUM CURIiE ROMAN^, 

DE ANNO MDXX, 

\. MiJpimhacdienoviamL 

Ctr£flaUsd« TTOdtecelebravitCardiiulisdc GRASSIS^ firaterffleus^ 

Gr^/Miflkfli Xj. lioet tarde inchoaverit propter tarditatem Papar: nam 

ct « rat^ ip^^^ ex dolore Ctfarim haeroorrhoidttai efl: dtu tardusi & cum 

c^o dicerefDi fuadeQa ut remanereti diztt fe vdle audire Ux^ 

monem hujus fratrisi qui fibi (emper placuit: fed quia r&i 

quifitQs foiCi ut militent crej:t| quod differret in Epiphania» 

Sermo ipfe (atis dodus & bonus fiiiti fed ipfe Frater fandi 

Doi^ioip nomine - - - quafi arroganccr^ & fiiperbe 

prpptcr^do^inam foam difieruic* 

IL In Viptia ^ die Epiphanid. 

Papa fiftuU la- In f^tgUia Bpipb^nid Papa non' venit ad Vefperas pro« 

hmu ptecdolorcm fiftuk, qua continue laborabat in natibus^ & 

oihil novi evenit, nifi quod cradinam Mifiam celebraturus^ 

videlicet Cardtnalis SanSidt Crucu hodie.non venit, fed ia 

Capella ipfa celebravic Cardinalis FARNESIVS» Epifcf^- 

f us V^fiuliinui fatis beoei tumJH n^us. 

• - . '. . 

Hodte Pap^ femifimus ^de fua fiftula vemt ad Banii- 
camt & del<ttu$ in fede, ubi CartlifisUt SsmBm Crucii, tice6 
Abirie» tniv&ttnt propcer cathtrrum, cdebraritv fennonefA 
&cit iV^vr/rriwyfw ikitdodum & diegwttm) acBoti nimiij 
prolivum, ut multi folent. 

IV. Bapnzjafur Orator infideUt Rjtgts 

Lagatqs R(gis Cum ih^bus dapfit capta fuiflet ia mari a noftni 
JJJjJJjj^jgjf^cIalTejdaflii - .? - vtoicatiuitt a Magnp Turca, ctisuii 

* .1 ' in 



«•>— ^ " " i f ■ ' ■■«■■■■■ I I ■ ■ - ■ ■ . , j , II ^ 

in ca captus fuiflet Orztor Regif FECIARVMr velur ve-pontmainpie. 
rtus appellatur, SipAam. Nam ficuc nos Regetn noftrum ^'^"^* 
llomanorum^ Catfarem <Iicimus, fic ipfi Regem Numidarutki 
Siphacem appellant, fed corrupto vocabulo commuditek' 
Pheciarum dicunt. Itaque, cum ifte Orator multo tetn^ 
pore ftetiflfet in Caftello Sanfti Angeli, tandem l^cificut pru* 
defiSy ut lihtretur a carceribusj >r/ ut vera inftin&u du8usy 
dixit fe Qptare feri Cbrifiianum. Pro qua re Papa eum incaur«iobqiit$ 
primo quzri fccit, qua de caufa dimifTurus cffet fidem fiiarhy^'."^»^»»*-- 
& alienam defideraret, quam non cognofcerct? Ipfe ut vert jf^®"* * ** 
doAus, nam in lingva fua peritiftimus effe dicitur in Philofo^ 
phia, & Medicinis, prout multi Philofophi & Medici cuttt 
eo difputarunt^ & ipfe textus de Arabica lingva in mulcis 
male interpretatos, & inaniter & falfe, correxit cum laudc 
untveHati. Itaque cum ifte Orator diceret, me examinantc 
fimul, cum aliis duobus Epi(copiS| quibus Papa examen hoc 
commifit, fidem Mauritanise non habere vellc, propter va* 
rietatem, & confufionem fiiam^ ac in fc ip(am multipliciter 
contrariam, quia Mahumetus^ ut potius vir defperatus, illam 
fidem feu fedam introduxit, in defpedum Chrifti & Chri« 
ftianoruna, malc contentus de ipfo & ipfis fic conftifamy ft 
dicebat rhultas confufiones ejus tegis^ qua? proptfcrea non 
fibi placebat Sed cum intellexerk aliqua capita de noftra 
Ieg6 Chriftiana, in tantum fibi otimia placuerunt, ut omntno 
illam defideret haberc. Vcrum cft^ quod in aliquibus dubi^ 
tahat, tanquam parum introduAus, & cum fuper iftis, dc 
quibusdubitabat^ anoftris Doftoribus ioformaretur, facilc 
addo^uS) & «ndcm cxaminatua dc ^uptsculitfidci rcfpondii;^ 
in omnibus crcdcrc. Et fic Sacrifta Palatinus & Epifiopus 
tafertanusy & ego Epifcopus Pifiurenfts^ quibus Papa hoc ex« 
^raca ccmimifit, catcchiaavimus ant(e forcs Capellx P^palis 
l^riroo, & deindc introduxftor fuit^ faiSlus Cattchumcnus. 
RcfefVMimw isi hac dic Bpipbamit Bapdfiiiuray ut fi f^apaCeremoDixUi 



440 PARIDIS DE G|LASSfS DlARIVM CVRIA ROM. 



vclic ipicmcc (accrc, faciat, prouc fcctt in \p(g dic Epi phaniiar. 
Fro quo a(flQ ccrcmonialiccr 6cndO) cgo vocaco Magiftro 
domus Papar, dcdi (ibi hanc fchcdulam, uc omnia in ca coti- 
ccnu praBparcCi prouc prarparaca fucrinr , vidcliccc nooicti. Sc 
cognomina baptizandi fciac a Papa : Papa przmoncacur de 
agendis & diccndis^ vidclicec in mcdio BaGlics ance Cruci- 
. fixuro pcrvcnicns gcnu flcdaC) & orcc» providcac texcuro Li<- 
bcUt pro Bapciftno conferendo. Bapti^andus firoHicer prac- 
moneatur) lic fic ance fores cum candela in manu, medius 
incer duos Poeniccntiarios. Pacrini^ qui & quoc^ Magifter 
domus Papae adfk: locos in Bafilica dcGgnecur, ance alcare 
iCrucifixi mcnfa parecur cum fuis requificis^ Tacca cryftal* 
lina, vcl Bticale Foncefium, mica, paniS) mappulae Papar, 
Gromialci candelabra, Liber, Chrifma, caodela pulchra^ fe^ 
dcs Papac, duo Tapccia, vel unum magnum, Concha magna 
argentcai Patella cum acccnfis prunis, Barbiconfor aliquis 
ma\ ^aumculisi Miniftri aliquif uc Crcdcnciarti Papaci tc 
Scuciferiy ac eciam altqui (copatoresi Alcare cum pannis, 8c 
pmnibus fcftivis ornamencis, & candelabrisi & aliis rcqui* 
iicis.^ Itaque omnia bcncfada fucrunc, & Papa baptizavi( 
me asfiftence. IPatrini cres fuicrunty videlicec^ C^dtnsiH 
^ANCTAE CRVCIS, drdimsJif SANCTORVM QVA,' 
JVOR, & <:4rdm4li$ AEGIDIVSi ac CMfitllMmr qai 
Epifcopui cft SalutUrum^ pro quo Cgo fupplevi* Nomea 
fttic JOANNES LEO di MEDICIS. ♦ 



V 



V.Ckri. 



* 1$ cft JQANNES illc LEO/Auaor dcfcriprionls Afiicac. 
tottes & tot lingvis edits^ qaemadmodum 8c TraAatut m 
HOTTINGERO cditi, de viris quibusdam illaftribus, qus 
apud Atabe» floruerunt. RedticLEOinAiTicam ad%os> tcfte 
sion folom WIDMANSTADIOi ftd cdam AMA&O^ 
?I0 THESEO, 



AD ANNVM MXX, 441 

♦ ' II I ■ ■■ I i m wmmm^mmmm 1 it i , m 

Vv Conjifloriwn fublicunk fro Cardinale SAN- 

CTAE MARIAB IN PORTICV, 1^4^ 
ex Fntncis re^erfi, 

DU Imu^ mus JsMMru^ foit Confiftonmn pi41>UctiinKM(fiioi.tfa. 
ffo admilfione Reverendiffimi Domini Cardinidis SAN>ti>«*<><difac«. 
CTAE MARIAEIN PORTICV, ei foa Gallica I^*^ 
done reverfi, & licet aote fefta natalia foerit io iwl»t, tnin * 

qoia ConfiAoriuoi fiert aoB potait, otqne modo ditatum 6»k, 
pt ^e iiiit a priodpio palam & p^lice vlfiu ft vifltatuti • - 
quod cum e^ male fiiAun, rapcdiendi eom, & montii, at 
fecrecius maocret, aat ea orbe recedcret. Ei; fic fiiit; Car« * 

dinalei euin bodie es MMiafterio dePopdlo confluxeroot §4 
Palatiun^ otqMiris e(t InCoafiftorio4ucpropofitooes har 
biiB fiint: prima per Domioum JVSTINVM breris) ali« 
loo^ dcgantiffima, per Dominnm MARQEttONEM, qoem 
Papa laudarit (atis mecum. Nos habuiratos manteUQm, At 
ctiam capucinom de zambeUottopavonatio^ ac emsa blret 
tum rolatoffl (atis bonum. 

VI. In Jie Pnri/lcdtitffw, 

Hac die Papa tardiufcule veoit, & Jente^ dedif eanddai DHbft^ 
multis coiti.dclcaiitiooer& rilii, -^ aSi^uibus plu^es 4)ttatti ?"<^»?* 
peterent, & omnia fiierunt, ut alias. Confervatoccs volue* 
mnt venire, (ed ego oiempr dilcotdic, quim habent com 
Oratoribus, perfiiafi^ Ot ^bfitnereiit, qnod Pap« plicuit, 8t 
bbrinuii quod mittcrec 'tpGs canddiif oes albas,' quat dedit 
€Uu^dmitH CIBO affifteoti. '.■ Ego habui duas albas,ut aHat. 
Canlioalis SANCtORVM QVATVCm celebravtt. OflAr 
TOR CAESARIS tenok ooam £wulam mago¥» P^palem t 
dcxtris, & SemiHr a finiftris» atig ut aiias,- & o&ium fioitum 
ieft hot» XXL piilfitta, & poft offiaon v^ ad Qiftdioa, 
nfiims maCuica^ ' 

Kkk GENE- 



<44» PARIDIS D S JGSASSS DIARIVM CVRL£ ROM. 

toMfuivt "' GEMlEfi^S HVMOIATORVM mulm diebus apud 
stnmBtHiu fne inftitit, ut federet ifiCtpelU fupra omnes Gtmentetj 
"^**'*"'^ quod mihinuriquara placuitj tamen hodie fedebit & fedit 

in banco Jii^fum £ne praejudicio, & Gc, donec de fuis^privi- 
. '• ' legilsy quoe didt habere , fic Piipa aanuente; Pt)ntifice& cer- 

tiorcm reddat. ^ "* 

VH In D^minka de V^^ne, Feflum AnmmcMn 

PaMVtoltai. ■' ^^ Dmimtdde Bsffm* ^it Feftum Anoaadati^iiiii 

firibMte cko p«o quo Piip« ptriit a nie, w foflet fieri de ¥e09 Virgmi^ 

wb*"^*' efmifTaDominic^ &qii«lker fieri^poOet, qaonam iibenter 

Iret ad Ecdefiam cle: J^Mtm, • innuJtas a CacieiMe^ nt det 

Bleeai«fyttaQi nwelliB^ Rft(|>oadt litiqite pafife^ quomam fie 

ffuiipiorc Alex^mdri^ lc JiUiir fodum luit: videtiqec Miflau4iJ 

cator de Dominica, qme pnecermitii noUo moio |>oteft, & 

^ebet^ & addfctur unica sdia Orano de Virgine, &, fic ^aat 

tMcum Orattoiiek rub<uiia coDdttfione, & paranMHta fini 

violacea ceiebrantis, & cappx fimiliter Cardinaliom yvciau* 

cex, & non fiat fermo^ Et £c Papz placuit, 8c fada funt 

omnia nt fopra. £am Miflam cantai^t Efi/tepfu SAiamMti- 

. jMkr, & Papa Ufui eft outi:a pretiofa , & paramentis. novis ru- 

bdsi&ia fioeMifl(e.Papa .d¥cMt'/:\ceinofpam pueltis, qoae 

fiienuit nomerO LXVIIL ;. ^. 

VIIJ. la^e T4cLuu Vlll AfriUs, 

Hac diib ^pa celebravlf, qoi cuKi vdkt defcendere ad 
Bafilieam, intdlexit fanuam, qu»eft fiab poirta Bafilicc, claui> 
lim efle, iSc non repcriri davi^s. l>okiit, <& cum a me innr» 
togaretur, an pbcerer per ^ateam liefcenlbs, ire ad BafiH- 
taih noluir, 4ed p^tios^lfit^fi^angi janiiui^M& poft fla^mluii 
inteUexttiT^aniitfre^sUiaiitH^^iaepitdefteod^-i, qwe jaoea 
Ron fuit frada, quia non crat clavibus obfeiaca^ fed nuuen 

' L ' -^ - vedli- 



A^D ANNVM MD2CX. , 4H 

, ' '' « ' ■ ' .II I »— )iM^ IIW ■l> 

vedibo^ daora. Icaque cootra illum» qul meodaciutii dixe- . 
rat, turi)atus, taodem ixtus futti & fic adBafilicam penrenli 
proceffiooaliter, & Miflam celebravit deyote,v& rite. Cir<i ] 

dimMUt de CABSIS caouTit Evaogelium» & qoidcni beoA ' 
ac modefle omoia fedc & dixiL D. caotavit Epiflolam Le^ 
tioam, & Evjo^ium Gtwaam Bfi/oipiu ScMlm/s, Papf 
commwiicavic, usque ad fioem hbftiarttm patieoter & de* 
vote, & io fioe^i£&e veoit ad Lo^as per (cadas ftri^Us, qus 
fnoc-apud Camerim plumtn, per quas cum ooo poflet conip 
mode tnmfire propcer aogoftiam earuai,}u^ pridie e)tts ^ei 
mmpi perticas fedis geftatoriae, & abbreviari, ut fic per illac 
traofiri, 8c revolvi poflet, prouc optime fiiit faAuoi. lotai 
ftfiflam c^o |oflS ter ofteodi vuknm (aoAum populo, qtu 
taotos erat , qoaotus a trigiota aimis n<m.' fuit 'Judieio 
omoinm, k, Papa admiratus fnit vehementer, ac qaafi,aiitt 
Populo beoediceret, flevit pieotiflSme. Hora fiiit quafi de- 
cima oooa, cum fioitos eft a^s* Cardinalis S A N CT AE ^ 

CRVCIS, quieft/?r«W4Kri;/^«/«tf, hodieadftititPapae, ^ 

licec Cardioalis SANCTI GEORGII iotereflcc, fed nuo^ 
qoam debiUs fiiic excofatus. 

^ IX. Ve^er^ in Vtgilia AfcenfimU^ ^ Mi^ > 

lo J^^itid Afcen/mk fuemnt Vefperae io Capdla, moi^ Dn Albanic 
.iblito, Papa prxfeote com CardindH>os, & oihii novi eveoit, ^'^j. 
nifi qood qoidam. Dox AibjmU Gallos, frater oUm Vxorisa^ 
jyi4g9Kj|fey JVLI ANI,- fratiii Papae, veoit, & a fois perfuafos 
efli, tti federet cum Cardioalibus, qood ego andiens exdufi 
iUos de Capella cum fuis vaniatibiis, & ipfiim Ducenxfieci 
ftare cmn fcutiferis Papac, donec Papa re intdleAa mandaa- . 
'^t, quid ageodum, & fic Papa }offit, ut iUnm pooeremiapiid 
Diacooom Cardinalem afliftemem. lUe autem GMtbu Qjd' 
Mt€ MiMtwt fjiitfi imfiiMf CsriiMlk mnrifii w n Utm m, 

> Kkk 2 la 



444 PAAIDIS DE GRASSIS DIAtllVM CVRIAE {tOM. 

<i nr I II I i j i I I - II > I 

VttHB iiUb In die fiiic Miflii in Sand^o ?etro, quae cum fbiflct •flS- 

^jjp^^ gnata Cardittali ^dio, ultimb Pre^ycero Cardinali, ego 

9tea>rm»'!t.^^*^h quod e0ct male h&um, quta Toler, &debct efle 

iibiaaAii Epifcopw Cardinalis. Epifcopi orones contra me acdaman- 

ccs diienint, quod tempore Alexandri erat Pre^yteri, & non 

EpifcopL ^o in Confiftorio, audiente Papa, dixi Epifto- 

pii, quodfi Papa ter in anno cdlebrat, ipfi, qui fimt kxy pos- 

, iiuit femel quilibet celebrare, & maxime quando eft Mifla 

-ffdebranda in Sando Petro, & fi tempore Alexandri Presby- 

cer celebrabat, ideo erat, quia Epiftopi, partim pn^t^,, par* 

tim infirmi, & partim (enes decrepiti erant: Qusc cum Papa 

-«idiflet, dixit, benefachuit Epilcopi,^ fi fervant legem fibi in- 

fandam. £t fic Cardinalu de FLISCO Epifcopus eelebravi& 

Ec in fine oftenfam eft ferrum 8e vultus fandus, 8c data eft 

^ bcoedi^o in Logiis per Papam tiaratnm, & alia ut aUas. 

^!^' DeProceJlwne.m Me Corporis 03rifii. 
litMApnE. « - Hoc Anno 1520. praecedentes Vcrperx fuerunt utalias^- 

3^2 Ca' ** ^°"' ^*P* ^*"'* *""* Cardihalibu» non mukis, proptcr 
• - "* labores craftinae procei&onisr Pro qua in die Vigilix feci- 
fflos foflcas diligentias de mandatis in CanceUaria pcr cur- 
fores prxfencantes, & de alth omnibus '& fingulis diligemiis, 
nt in Ordinario. Sed qtiohiam multi OflBcialcs etiam folito 
fikaxts vidc&antur intei- fe ipfos fiiper pneccdenlia diftor- 
dare, ego cogitavi boonm efle, fi femel unico adn materia 
oomls jfia toUcretur} vidcKcet, quod Papa mandaflet priori 
Diaconoriift) Cardinali COANBLIO, nam nuilc ifte prior 

left, ad qncm pcitinct ordinare Proceffionet Papale$,.ut infra. 

.meorfemf vcl aliqnod ^tium omaes difcerdias decideret^ 
vocans omnes nrbes o^ciales ad fe^ & cogat fingulos fingo- 
loram oflkiornm fefpeaive, ad docendum de prioritate ac 
dignitatcfna^ ut illas de privilegin fuis, fecundum qiiie 

.tmumqMdqnei ofidi Coliegiiuii pir«cederc debcat, ita at 

' - • • onncs 



'■' DE ANNO MWSL 44% 

Omnes officiales in pcrpetuum rctanti. & babeant ordincm^ 
gradum & locom fuumi in quti proceffionalker ire & efle* 
jcbeanty 8c quod (a^a hac decifionc, Papa defuper BipUan% 
eipediat, confiVmane, ac fiib poma pecuniaria, tam CoUegi» 
quam Officiali infligenda) mandans^ qui non obfervav^tf 
Et dcfijper deputetur Gubernator Vrbis excquutori qui in- 
remiifibilitcn Qtiod cum prius prxdidoCardiliali.^iaco- 
norum priori) prxfcntibos & audientibus multis Cpardina« 
libus, dixiiTemtita eisdcm ac aliis omoibus vifiim fuit noo 
folum utile, Ced ctiam neccBarium, ut omnes confirmave-* 
rinti & demum Papam i»^erint ad hoc Decretum facien* 
dum perpetuo duraturum. - Quod cuo) Pap^ atidiflTeti primn 
Gardinali eadcm rcfcrente fiimmariCy & me dcmumad lon« 
gum ciplicantC) iUico approbaviti & fic vivs yocis oraculp: 
idem Cardinalis Gmul cum Gubematorci & duobua Ms^ 
ftrii ccremoniarom ivit ad Portam Palatii, ut ordinaret Pro^ 
teffionem^ fcd propter praediAas differentias tgrtadiHii fiiiti 
usque ad horam undedmam^^antequam Papa cffist eytra Pa-» 
latiumi qus res omnibus difplicuit, maxime propcer pluvia- 
nrni fufpicto&emi quat imminebami iU| ut pluries jnflcric 
proeedi, fed cora difficulcate & faftidio itum fiiit* Et cuni. 
viieffcmosini^ateai plwix licet exiles /opcrventrupt^ fc 
Papa mandariCi non proccdi ulteriusi usqoc ad divcrforium - 
ante atdes Caidioaiis CorneUii obi olim habitavit Arrago» 
aenfisi qilae crac via |am foHtai & pro hoc anno difpofitai & 
parataf-ied diverti ante aedts prioris urbui qu« funt ;n ip(a 
^latea Sandi Pctrii & fic cgo jusG omncs illo divcrterc ad- 
▼erfos SanAotn Petmm per Burgumi & Cardinalcs & Pratlatl 
revcrfi fonti qui jam pratccflerunti 8c properatiuiculc ivimtif ^ 
td Rifilicami itcet pluviat non vcncrinCi fcd tamcn tion u$« 
que x|aaqttc ccflaverint* Confufio fuic proptcr deUuns 
M^UMtifttj qoi crant difpofiti in divcrfis & pluribus locis, 
•kift oMBia uc aliasi nifi quod Papa voluic dc palatio dcfccn- 

Xkk 3 dcre 



4^6^ PARIDtS DE GRASSIS DIARIVM CVRIAE ROM. 

dere pcr fcalas latas propc Paradirum, & ante maDfionein 
CardiAaUt Cayt$m€9ifiSf 8c tade m Cortile magnum Palatii, 8c 
volmc ipfe eflTe femper in proeesGone mitratui, quod iudici^ 
meo bene fiiic Miflam cantavic Cardinalia de JACOBAO; 
CUS, & alia ut alias faAa runt. 

XL ConJtJhrMm pMcum pro oheMentia 

Jttg^ ScotU. 

noxAilMnte, Reverendisfimus Dominus CardinaUs ANCONITAt 

^"T^Siit''^^^* tanquam FfoUlhfRitgk SchUj dixit mihi ex parts 

S^d^pl^Dtiiicix Pdp^9 ^ prscpararem Coofiftorium publicum) quia muftrk 

obedicDtiaiiu Domiwti Dux ALBANIAE| tanquam Tucor Regis, vult 

illud praeftarey ex quo eft nunchic praelens a Papa vocatus ex 

alits caufis. Quscfivii an ifte habeat mandatum fiiffidens» & 

videatur, an vero iitteras patentesi & fimiiiter exhibeat, uc vi* 

deantur> Bim littenifts fint latimt vel vulgares, quo cafii 

, redacantur in latinum, ut in publico confiftorio legantur H 

intenig^ttir: io ftiat ipfe iatinum, an ipfe fit diAurus^ vel 

i|uis, aii habeac jam oompofitam Orationem, & exhibeaK 

eam Secretario Papa, an de novovelic urbem ingredi, fic tiC 

Iblefnnlter a Curia & &miliaribos Papac» & Cardinalifout h.^ 

Ik comitari, & qoandoi & qua die,.an habeac Araldumt aa 

famiiiam, an Tnbasi qois eft Protedori & quando dcbea^ 

iieri Confiftoriom pro hoc adu. £t talibus a me quaditis it 

intelle£US| prseferttm quod ifte Dux eft Tunii- Regis Scofii% 

& generalis Adminiftrator & Gobemacor. legitimus Regiiit 

& taltSi ut fi Rex ffloriatur, ipfe fit ipfo jurc Rcxi & propfiea* 

AocamCardi^ea quafi admirabatur, gmd m CapeUs BMfd mn kUmerk /#- 

Sbea^'^^^'^ 'M0ir cum CdrdinsUtus^ficui ^udiucr Ducex AdktermU^ fuumh 

pApa (f Rex FrmU BononUfuermu^ nam miesJiMkmmm /h 

\um^ fuiu ipfi fnerum ettSiy vscsnse Rjsgm^ fuctefmtts Ksgis 

^ frsncit ; ipfe vere mnfuis d quoqumn ekQm fkuffir Regkf 

fed tniiter Re^ cen/unSm^ ntfjl nnridtnr Rex^ eiifismdti mth 

fusm 



\UgiiimmfMU^riffriufe^ Jcen^ 61^1^0 p^Oei fc.m 
babeat maiidaCQiB» ipfemec «4^^^^^»» <^^ habca^ 67 
gilliim Rtgiom majua apud fe» & i^raldos posfit ^lc^tmi 
«tricimqiieiipfftfitf fKcre fimul omi Tubiciciibiaf^ ^ aliif 
mfigstfauafiqiib^ Itcm. haim: |am..aratioQem c^9PfptftQi^ 
fc haba Skaeiariam fiium adiwc^idciMiim & piaqMttUinf 
«t eam cecitiet. 

. Qoc omiiiacum Pape rttuUflim)^& IttdiciQ meo iftf 
Dox viderecur. tnereri^ federe cum C«rdiQalib|is, ficDt igi 
cra:Oallft JBarooes lcderunt Bdooinr* fapa TrmHit ipr(i|i9 
arbitrio meO| deinde melius vifiim. bft fibl, ua 10 iEberctQ Cqp* 
fiftoria proponerem, praefertim de loco cum CaKdinaiibuSi 
Adc mandat9 fiiahulasmodi^ & fi cafii fimt de novo litter* 
condpisnd*, qualiter concipiattcuri atCflnio ^uod l^ei eft 
fu€r ^MimfMemuis ^ 

( Itaque in Confiftorio ftatcto his propofitis, tandemLociisipriaffi. 
conclufiim fuit, uty&i ultim^^ CarMnsli IHuiW fi:deatt ^^'^^^l^i,^^ 
qilod formam htterarum concipiamus Reverendisfimlis Aur i)i][^o. 
coi^jtauuS) & ego. Itaque ommbus exped^ & litterit q^flh- 
ceptis fiib nomine Regis, ac etiam nomine hujus£Hicis .tao^ 
quam Tutoris, & Generalis Gubernatoris Regis & totiu^ 
Regni, ac reforraata aliquali oratione, qua obedientia pr«- 
ftabimr Regis & Ducis fimul^ ut \tXti dicami. . . i ^ 

Confiftorium fiiit habiium ^ Zsma XVltL %miv^ 
Attla Regjia, ubi duc Commisfiones pfdpofitic fiierunt^pfima 
per Dominum Jta4Mmr i^p«^4iii d^&mtm^ 10 cujus medio 
Duxingre(ruse(l,Confifloriiim.ciimmulcis familiaribus fnis, 
-& amidsK)alfis fiiis, &praeeecfeitte Araldo^ &: quacVQr Mas- ,. 
feriis. Quatuor Praelati asfifteutes, viddicet Arcbiepifcqpus 
rSpalatenfis, & ego, habuimus euni medium in vefte aurca 
longa, & pbft nos duo alii asfiftacites, videlicet Cafertanos, 
& Tudorenfis^ feqtiuti fiiAt omnes Barones, praeceflerunt iu 

Confiftorium ad finiftrum latus PapK. £t^Diff duit P^P^ 

in 



441 PARIDIS DE GftASSlS mARIVM CVUAE ROM> 

in «ulgrn ftki daa verba, 8c pntfeiua?ic Ititentt. Secretth 
riu» ejUs poft eum fuk taoqaain famttia|iSt non tanquam 
Oraior. Et hoc fado, noi atfiftencet redmdmus eom a4 
Poftergale Presbycerorum^ ubi ftaMibus ipfis ^itt eft pro« 
pofitio Advocaci. Deinde Mccer« Regis per Sccrecachim Pa« 
ptf k^ka^, cum Secrecarittsrecicavic Oracionem) & praeftictc 
obedienciami & Papa eidem eleganctsfime 8c commodisfime 
irefpohdic; Qim faifto, fifcalis proteftacus eft de morey & 
Ckrditialis Anconitanu^ Proccdor venic ad Papam, & pectic 
HTapft , ut juxca Dccrkttim Confiftoriale iple Dox ducere^ 
tiir ad fedendum poft nlcimum Cardinalem Diaconum, & 
lic nos quacuor eodem ordine ipfiim Ducem folum accept* 
inuS| de loco illo ftanceiA, 8c duuflftus ad fedile Diacooo» 
rum, ttbi full olcimo^ iilum fecimus federe. Ec propofica 
eft alia iotegra commiflio per Domiimm Mariiim Stlomo^ 
* 'nefn',ltcet abufive dixeric^ & novom modum inveoerit^ io 
ipfa propofitione, qus nulii vifa eft placuifie^ In fine Car« 
dinales duo Diaconi, & ProteiftoF venerunt, & Dux. dodus 
a nbbis, qui petiit o(culum'pedis.pro familia & Baronibtis 
fiiti. Et ipfi; Dux in finc fu^nnit (MdMm Pdfd dd Cdme^ 
nm reveriemu. 

Xlf. An Pafa de cdtero m Cmfijionit^^ Cm^e- 

^AikHiiiis publicu rt^oniire debeMy per jfi ipjum Orsforttui 
frofonimiku^fictUM^e mado: smvero fer imerfreum$ 
ficut me efi^ MUermn Brimipum 
(Ariftismmm» 
Qucftiota Diebusiftis cum fimul Papa cum aliquibua <6irdiQalii» 

ConfiftiMrio busi! & multis alUs cotloquerctur dc Confiftorio publico t&> 
P^^P^P^n^n^Q^ & me praefcnte qucreretur aquibusdam: nneenve^ 
' * nirei Mefeftdiijedie ApoftoHce^ ^md in puilicu ConfiftoriUy tf 

Congregsiioniiiu^ Qt fimilihm dBiku fapd rej^ndere debene 
firfe ipfum^ ferfimUiier lofuende (HntorHm trimipnmj ikdem 



AD ANNVM MDXX, 44» 

pro^onentibus i an 1fer$ fueJ Pdps fdcisi^Jkut a/U Prindpes 
fdcinnf^ re^ondentes per Interpr^tem. Papa qui fuper hac 
quaeftione a tne alias fuerac interpellatuS| & oon concluierar^ 
fed ad primum Confiilorium puhlicum ddiberationem hanc 
diftulerat} nuncdemum mihi commiiit^ ut privatim priuf 
vota Patrum, maxime feniorum perfcrutarer, quid fentirent| 
& referrem^ ac etiam quid ego ipfe cenferem. Dixi) quod 
)udicio meo laudabiliter fieret, fi Principi per (e ipfum per- 
fonaliter proponenti , Papa fimilicer per fe ipfum perfona- 
liter refpondeat^ Oratori vero Princtpis nomine, ipfius Prin- 
cipis proponentt^ fimiliter Papa 1 non per fe ipfum, fed per 
Interpretcm fuum^Gve Secretarium^fivequemvtt alinm quafi 
Oratorem refpondeat^ qui mos fervaturi ab omnibas aiiis 
PrincipibuS) adverfus etiam quoscunque Oratores Apofto« 
licos, & Legatos Papales. Quod cum Papae vifum Biilfet 
non difplicttilTei quia in veritate fic Majeftati firdis Apofto- 
lica^ convenire videtar^ praefertim quia in tnaximo pericula 
conftituitur, quisque Papa refponfurus perfonaliter^ namfi 
Pdpd benedicii^ facit pr^cul dubio debitum fuum; fi auiem m. 
nm T^erbe filum inter omndum deficiat^ Utuperium ingens fe^ 
fuiturj (f Papa ^uodammode irridetur^ ff Majtfias Jua i//m-ExemplaP< 
nuitur^ Ccut aliquando contingit, & fic contigit PAVLO^^J^J^ 
fecundo^ qua in creatione Ducis FERRARIAE dixit: ^^tluau 
greganm cum con/ortio aUarum Ducorum^ cum Diicum dicere 
dcbuiffet, & ficut vidiroo» INNOCENTIVM OCTAVVM, 
nam ipfe nunquam publke altqnid dixit, quin in parte vel 
toto de&cerit, cum rifu totius Senatus & Curixv & ficuC 
vidimus ALEXANDRVM Vltum, qut in Confiftorio pu« 
blico, ubi Suecimu tam magnu^ Orator defecit inter oran- 
dlum,&Papa ALEXANDERi volens quodammodo fupi^ 
plere de&dum illius, animofeJncepit orare, & reipondic 
j^ aliqua, quafuemnt per iOum obiim^ ff mn propofita^ qudd 
cum Papa adverti(re^H^o>t ^ ipfum corrigerci & non it» 

1^11 potuit 



'00- 



4t» PARIDB DE GRASSIS DIARrvW CVRIAE-RaM. 

potoit anc (civic^ ut oon cefpkaverit) aut balbuiieritj ficut 
eiiam tcfltporc JVLII faepiffime contigit: nam ipfe itati« 
mide^ dicebaty ficut puer fub diJciplina Pacdagogi tremebun- 
duf Cicere folet, & atiqttaiuiQ verba imperfeftai ac bis ac 
tcrtia cadem repetita corrig€bat,xquod erat valde inconvc- 
oiens, Itaque ut tanta indecemia de cattero evitetur^ non 
diftonvenire videreturi fi stodus fupradidus introduceretur^ 
maxime (filia dicttnt muftiy quod ifte mos rcCpondendi per 
ipfum Papam non antiqiitts eft^ fed tantum a P lO fuund^ 
introda^us^ qoi erac vir eloqucntiffimusi & iri orando prK* 
mus fuo fecnlo Oraior iuit} poftquim alii Pomifices qoafi 
i^Uquis Pio atquales idem facere vurluerunt^ prout factunr^ 
& nuUus poft Pium pratdi(ftum ita eleganteri facunde^ & 
dode dictti ficut nunc SanBiJfimm thmm$u mfi^f LJEO. 
B^fiQttio fiSK- Itaque bis per me fuac SanAitati rekttSi & ex parte foa 
^^' diverfis Patribus expc^iti placuit tandem fux San^itatt) ut 

cgo in Confiftorie fecrero proponefeqr)) caufisqoe aHegarem 
motivi mei| prout feci pridie, in uhimo Confiftorro. %tiL 
«lemum mihi rurfk» in Confiftorium revcKatOy Plapa dixir^ 
Patribus non placerci quod ufus renovetur^ fed quod a PIO 
^$md0 usquc modo fervatum fuit, fervetur deinceps. Et 
ftcPap^inConfiftorio publico per fc ipfum re^ndit Ora* 
tori fivc Secretario proponcntK 

InteUexi autem ab aliqutbus Patribus^ quod res ifta 
imiltum diuquc inter ipfos diicufTa fuit, & quafi placuit ma- 
|om parti^ w ittudfervarcturi quod ego propofueram pro« 
ftet ittud periculum, quod eveivte £icititer felet, & poteft: 
Verum cpia de San^ffimo Domino noftro LEONE noR 
dubicator) €}uia facunAffim» & etegantiffimus Orator eft^ 
ft icmper benc i&mt^ & dtdiims ^^erat^r^ ptcpterea, qubd 
ftontenovctur ofui. V^rumy fi q*is fttcceifor loc Decre^ 
f um vuh faccrcy pweth fesiper^ & qu6ti«f fibi tideUtur>quta 
•ritiiiarfaitriofiia 

XIIL 



\ • 



AD ANNUM MDXX. 451 

XIIL De MiJJa San^i Joanrus BapiftAi 

In Vigilia non fueranc Fefierjt PapsUs^ qaia ante ^tmyGtks.j»Mt.. 
illum fiierac longuro Confiftoriunt. Propterea Papa non "* ^'^'> . 
voluit Cardinalibys 4n seftu, & ldK>re efTe: fed in die fuic 
Miifa folenaij> in Capella magna, ad quatn Papa palqdacus, 
& flucratut venic fummo mane. 

3aV. De Sgnitate, officio €J* iunsJs&ione Prs- 

, fe8i Hr^y ff ftAlittr^ (^ hH irH^fim debtaU 

Diebus practeritis cum Papa creaflet ExcellentiJltmwn 
tominutn Ducem CAMERINI PrdfeSum Frhis in fuo (ecreto 
ConfiftoriO) me de tali adu faciendp non admooitov.idem 
Dominus praEfeAus ad me mific, ut ipfum informarero de 
agendis per eum in Inveftitura fua, quoniam intendebatfe 
in civiute Cimrfiff/ per aliquem GommilTarium Apo- 
Aolicum inveftiri 6icere, proi« etiam in eodem locode Dtt' 
catu Camerinenjt fimiltter inveftitus fuerat, exiftimans ipfe 
fimili modo hoc poife, ficut eciam illud fia-i pocuit. ^o 
autem, cum diKiCTem fuis agentibus, quod non eadem ratio 
cflet, fed longe diverfa haEc Prsfe^urae inveftitura ab iila 
Ducali, quafi de me vei cohqoefti funt, vel irrileruat, pu- . 
tantes, me talia dicere^ uc inveftitura noii in Camerino,' fed 
itt urbe fiat,ut officialesPapx, & nos cum eisdem, propi- 
namcapiamus^ dequa re^eciam cum nonnullis CardinaH- 
bus, confanguineis, atfinibus & anticis verbum fecerunt, ac 
etiam cum ipfo fummo Pontificei qui etiam mihi veibum 
lecit, prxfertim a me petens, quod iftud oAcium quaeque di- 
cnitas ac iurisdiAio efiet, & an in urbe Roma, vd in Catne- 
rtoo de Jure imvefliendus eflet novus Pracfatus. Itaque ego 
so hunc modum ftripfi, videlicet: 

De Ji^ate & offcfo Pr4i&i mlm. 

Dignitas, offidum & poteftas Pratfefti nrbis antiqua eft,o^ P»6.. 

L 1 1 2 utpotc**^ '^' 



45» P ARIDIS DE 6RASSIS PIARIVM CVMAE RO M. 

«tpoce a TARQVINIO9 Romanorum Rcge, inflituta, cuni 
ampla lurisdiftione, de qua in Hbro Digeftorunf de Officio Prs* 
feSi exprefla tnentio fit. Prstfertim quicquid intra urbem 
admittebaturi ad PrsfeAum Vrbis pcrttnebat: quicquid prae^- 
' terea intra certtifimam lapidem admiiTum fuiflret. Audie- 
bat fervos, ad ftatuas eonfugientes, ttem Dominos agentes^ ft 
filiorum implorantes auxilium. Relegandt deportandique 
in Ififulam poteftatem habebati de adulteriis (ervorum cogno* 
fcebati & Tutores remittebati ac Curatores, eorumque ratio- 
nes & ada revidebat, mancipia tuebaturi de injuriis, per eos 
Dominis illatis judicabat^ curam numutartorum gerebat, dt- 
fciplina eriam fpeAacuIorum ad Pracfcdum perrinebat» & uc 
tc% ofmnes fufto pretio vendcrentdr. Hint forum Boariumt 
Suarium,Pifcarium,01itorium ad Pratfedlumurbispertinebat. 
Hinc oportebat difpofitos ftationarios milites ad tuendam 
populorum quietcm curare, ut quicquid ubique de pratdidis 
ageretur, ad aures fuas per detatorcs vcniret, &. tianc {Urisdf* 
Aionem Przfcdus urbis in urbe tantumi & infra certoi ter- 
'minos habebat 

Inter omnes autcm alios Pratfedlos^ qui in urbe erant^ 

Iri^eticet Pnttorii, equitnm,' annonar^ & Vigilum) & G qui 

alii^ipfe urbis Przfedus prior 8c dignior erat, cui etiani 

cmnes Civcf & Coltcgia, ac Magiftratus urbiS| multo tem- 

pore fuppofita fuerunt. Verum cum poftea ca dignhas fuc« 

ceffu tcmporis intcrmifta vidcretur^ dtfir AVGVSTVS au« 

^ore Tranquitlo eam reftituit. Rcfcrt cnim AVGVSTVM> 

ntplures partem adminiftrandar Reipubticac capercnt, nova 

ofiicia excogitaffe, & inter alia Praefcduram urbis longo i»- 

tervallo dcfitam reftituifte» 

Coodrtrohifttff Dignitas harc diu fub Imperatpribus pcrmanfit com [u« 

SSt"ib^ ««**ione fua^ita^ut ncmini ccderet, prxtcrCacfirr, obquod 

^•' "•pracfeaus Prxtorio rn aunutarionem cam ipfo foper prxce- 

ientia devcnit, pro qua atmiiladoDC toUcnda, Imperatoi* 

JVSTI- 



AD ANNVM MDXXt 453 

JVSTINIAN VS tinilum io Libro deeimofecundo Codkit addi- 
dit^ ftatueos, ut ii Pratfe^us Vrbis cum quocunqoe alto Prsc^ 
fedo coocurrat) is praeferatur^ qui primus io oficio crea« 
tos fuerit 

,Ex hac ratiooe exiftimo^ quod^ cum Pntfedus PrsEtorii 
is hodie cenfeator, qoem Capitaoeom Cuftodix Palatiij alii 
▼ocaot Populi Romaoi Confaloneriom) & ifte Capitanetu 
five Confalonerius forte vigore Jcgis praididae volocrit Prae- 
fe^um urbis tempore SIXTI qmdrii prarcederei tanquam di- 
gnior, utpoce in officio prior & fenior^ quod idem SIXTVS 
nepoti fuo Prxfcdo digniratem ma)orem^ videlicet Ducalem 
adjecerit) quippeeum tunc Ducem SORAE creavit, & Gc 
non tanquam Praefedlus^ faltemi Dux Capitaneo feu Confale- 
rio pratefle poffit^ fiquidem hodiernus ufus Ducem Pracfedo 
majiN^em exiftimat. 

Haec autem Praefedora orbis noftro tempore nollamiiioditraasfta. 
aot puGlldm io urbe Jurisdidtonem habet, refpedu illius^' ^^^ 
aociquae de qua^in libris Digeftorum^ & Codicis, ot dixi> men* 
tio habctor, fed tantommodo titolo tenus digoitatem foam 
retinet^ ut fit fupra omnes urbis Magiftratus. Nam & Prat- 
fedui ifte cum iQveftitur^ dignitate fua equitat per urbem 
cum pompa & folennicate) comitancibus omnibus urbis Ma^ 
giftrattbus ac SenatorCy Cohfervatoribos, Confalonerio, Ro- 
gionariis^ Proceribosque & civibos Romanis. Equitat au- 
tem ipTc vefte indutus fenatoria^ id eft prirao, Tunicella 
longai & quafi (bbdiaconali, & paludamento defuper holo- 
ferico ad manum dextram aperto, quod aotiqoitus latus da* 
vus dicebatur, limbb circumquaque contextis, gellatque ca^» 
pite infiilam concolorem, pendentibus utrtnque vitcis^ qui 
habitus e)us proprius^ & fingularis cft, oec cum aliqoo 
conmiunis» r\ : ^ 

Quotics Imperator ad urbem venit) &.per iilam five 
pedefteri five equeftcr incedit, a Praefedo urbis in co, qoem 

LII^ dixi, 



454 PAHIDIS DE.aRASSIS DEAItlVM CVRIAE ROM. 

dixi habici^ fic vefticp ducituri prout cioviiGme (ub PAVLO 
ficund^ Praefedliii Vrbis veftitus equitavic ance FRID&» 
VilCVlA1mp9rdi0renhz\^vc PATRITIO, tuncOfr«r#* 
niarum cen/ire^ qui eum C^raris itigreiTum pece triumplu- 
lem 4eC:rip(ic, uci de Prxfedo fic, videlicec : 

,, Incedebac Caefar medius inter duos Legatos Apofto« 
^lfcof pullis veftibus ijodutos, fequencibus pratlacis fuo or- 
j^ditie^ 4c alits.|o^cis. PraEceddbatic twbiles Romani Ba» 
^ronesi Conlbrvacoresi Canceliarii cum Tuo omacu, dcitHle 
^Oracores , poftpenio Prsfedus urbis^ rubro paludamencoi 
f,quod pluviale vocant, indutus, apertura camen fupra dex« 
^crum humerum eziftente, pileum incapite geftac» obluA« 
^gum, viccis ab aure pendencibus, in modum clarae Pontifi* 
^cialii, coloris aucem rubei> ac fignis quibusdam tn longura 
^porredis diftindum, vehebacurque equO|- fericeo panno 
^ ejusdem coloris cedo. Incer Pradfe^tom vero ^& Imperaco- 
,,rem equitabat CdfareM Armigery nudum enfem ttunu prx« 
^fercns. Hadenus PATRICIVS. 

Ec quiladicunr, ExceUenciftimum Ducem, Camerini nutie 
PraefeAum defignacum, optare, uclnveftitura Pratfedurae hu* 
fusmodl ad fe in Civicatem Camcrini, ubi ipfe refidet, per 
GotnmilT^rium Apoftolicum cransmittatur^ ego, quod cura 
venia didum fit, cenfto, hoc fieri legitimenon pofle, neque 
debere, cum urbit praefeAus non nifi in urbe, in qua pratfici^ 
tur, inveftiri del[)eat, quoniam in Digefim^um eode» li^ro ex- 
preiTe cavetur: cum Praefedusurbis terminos tirbis exit, pb« 
teftatem nullatn hab^t, oeque iili^ extra terminosfuos ulla 
poteftas aut juriidiiS^o demandari pcteft. Itaquenon nifi ia 
urbc inveftiri debet, ficut ipfemetlmperator, tion nifi in urbe 
.per. Potit^ceiSt aut Cfusdem Legatos inveftitur^ & corotiatur« 

Ipfa autem Inveftitura^Pratfedi nihil aliud erat^ nifi, uc 

^ixi, mera <)uaedam obQquitatio per urbem alioquin foien« 

ais k pompofa cura Magiftratibus jk Proceribus Romanis^ 

I ipfttia 



AD ANNVM MDZX ^ 4ff 

ipCum PnefeAum, (kutfupra diiiy paludacum, & infulatQna 
feftivitcr comitantibus, qaat obequttatio, fi in Camerimo^ 9c 
noQ in orbe fiet, {M^ofedo non urbisi fed dmerini Pracfedu» n 

vocari poterit^ & erit. 

£t hanc formam inVefiiturx^ tam fimplidf & nuda^ 
cnm idem SIXTVSnotaflfet, reformavit^ fivc potius de, nova 
compofoit, qualis eft in /iiro Paps/i^ quamvis refbrmatio» 
fidvo tamen Pontificis honorc» mibi n6n placett Nam ficnt 
ego exifttmo, aliqualiter corrigi poteft. 

XV. Mtffa in die immumdefmBorwn. 

Hanc MitTam celcbravit Cardinalis S ANCTORVMMifla k dk 
pistnory novus Poenitentiarius, facis compctenter^ licct °^^1*^^^^^ 
tum laboraverit ftudendo in hoc cantu emortuali> qui fibi 
omiiino novus & intifitatus^ eft. Papa fuit prxfensy & mulci 
CardtnaleSk 

Hodie cnm fupervenifiet novus Orator Dmk SdhuJUyUim loter u» 
qui fiunper fuit in lite^ fuper prxcedentia cum Oratore ^^^^^^B^^ 
remeiisrumy & ne in praccedeiKlo contcnderent, ego f<^ci^ug!dimDttci$ 
quod Sabaudus portavit caudam Papae iii via. In CapcUaveoctiaruai. 
iautem com Orator Venetus ftaret, )on^us cum Hifpano^tum 
cedens itliy hSL^ cft rixa^ quod ego videns fignificavi Papar^ 
qui a me petiit qtrid videretikr £iciendum. Dixi^ quod alias 
iD finuli cafu failum fuifiet^ fic at Papa illum Oratorem, qui 
cotiqueritur, yocet ad kj tffacidt eum effe cum affifientihm 
m dextre latere fi/Hy cum SenMere fr$ i/te aQu^ & illa vice^ 
& quod de caetero inhibcatiir iUis» ut concordcnt vehicntes 
jdtornis capcilis^ tie habeant ulteriiis litigarci quod Papar pla« 
cuiti & mihi impofutt, ut exequcrer, quod. eSeci, vocavi 
enim Sabaudum ad Iitus Papar^ &fccf et^m ibi (bre per to« 
tam MiHam. Alia> utalias. Papa inf ne abfolyir, & ^kj^ 
officium ivt| fpatiatum extra tffbem> rediturus fob Ad** 



fcmunu 



XVi 



4$S PARTDIS DE GRASSIS DIARIVM CVRIAE ROM. 



XVI. Mars Cardinaiis SANCTiE MARIiE 

^ IN PORTICV. 

Obim & fii. oie feneris^ mna N&vemSrif in fero mortuus eft bonae 

;**iJ^^'j'^ mcmoria Bernbardm ^/r BIBIENA, />MrMiRr CArdimstis 
ewicm. SANCTAE MARIAE IN PORTICV, antiquut familiaris 
Papac, qui miilcis dicbus fuic infirmus cx incognica infirmica>^ 
tCy & hodic, quac cft dccima, fuiCi priusquam rcpclirctur, tt^ 
cntcratus, & vifccra e)us invcnta func livida^quafl cx vcncna 
corrupca« . Htc cum in Patacio Papar mortuus fuir^ ncc ha- 
buic propriasD domum, ad quam posflt dcfcrri, mcndicavimus 
domum in Burgo vcccri Sixtino, ubi olim Cardinalis Ala- 
ricnfls habitavit, & ibi mclius, quam potuimusi fccimus pa- 
ratum pompas, & Vigiliarum, & in aula quantumlibct an- 
gufta fuit, Icdus funcbrisi & Torciae 2g. ad latcra cx bom*' 
bycc; fcd non ^cccdimus, nifl quatuor propccr fumum« 
Cardtnales inccrfucrunc XVIII, Praelaci auccm pauci. Ec (uic 
inchoatum ofticium hora dccima nona propccr advcocum 
Duciffjt MedioUni^/ive B^ren/isy qu* hoc fcro liccc finc pom- 
pa noftra tngrcdi volucrit. Torciac fucruncccncum^& librac 
catidclarum ccncum, oonvcntus diverfl dccem cum Ciero ur* 
bis. Fratres rcccperunt corpus cx Aula & ledto, & dcculc- 
. runc ad Aram coeli) ubi depoficum jaccbic, quousquc fit rc(b« 
hitum) ut defcrri poffit ad Beatam Mariam de LaCircto: ibi 
cnim fic ftatuit: Habucrunt Parafrcnarii Tapcte Cuflinos & 
fiabella, quac dixerunt ad ipfos pertinere, fcd & pannum dc 
rafcia, & voluiflent raperc, aflcrcntcs, fimilitcr ad ipfos pcrti« 
ncrc, quod nofi cft vcrum: nam nihil horum habcrede- 
bent, quod, cum cgo indicarem) ut abftincrcnt, fcccruot in 
. me impctum. 

XVIL In^eJJus ExmllentiffimADtici^^ olim Me^ 

. . diolanenfisy nunc Barenfis. 

iSSffiSgJi. ^"P^*" Sanaiffimus Dominus nofter cx CernfttOj ubi 
fii^Ucrviiid«»folatittur, ad mc miflt| commictcnS| ut cogitarcmi qualiter 

hono* 



. AD ANNVM Mmx, 4^ 

booQriBce pdflec recipi iogreflurii urben) Ext^Otmiftms Di- 
MfM ELISABETHA^ Duciff» BARI, quc oUm fott filia AU 
HlONSIy /(4>^«r Nedfoiftturiy & foror al(eriut A<^«r FBRAN* 
DINI, olim^ue Ducif» Ut^UtUnfty & nunc iister REGI- 
NAE POLONiAE. Qsi •mnes ^dus fimul in ^nitate 
coftjttnAi, nudBmi iiluftrantiplaai Dominam Duci(&m, uih 
de ▼dlet fua Sanditas refpeoive ipfam honorifice rectpi fm- 
cere. Super qua re ego revifis omnibnr codicibus ceremo- 
aiarum, & atinaUbus a miuto tempofe habitis, reficripfi, me 
aon inv«iure verlMim di^oens deadmifiioiie Duciflae, nifi 
tantum Jbmperairicit ff Bjtgau^ De Ducibut autem abuode 
conftBt. Itaque neforem, quid aiiud fieri poflet, nifi fimpU* 
dter nanttere obviam fiirailiam fiiam Palatinam, Or^toresque 
fc Prslatos Cariac, ac fiumlias Cardinalium. Verumtameo,^ 
fi placeret, deftinarc aUquas Matronas usqoe ad Pomem Mil* 
vhim, Gvead aliqnod fpatiolum dtra moenia, & extra Por* 
Um de Populd in curribus 4e:carretis, viddicet aUquas con- 
fingvineas, & afines foas, ac conjuges aliquorum Princlpum. 
atBaronom Rnmanonnii. Ad qose mea tnotiva Papa replin 
cavtc, an bend vd male dSfXi mtitere obviam aliquos Cardi- 
nales. Refpoodiy qood ficut duo Cardioales obviant Doci 
iogredienti, eunique ducunt ad Confiftoriom publicom, fii; 
refpedive nunc poifet agi, haWta confidcratione ^d condi- . ;;. 
tiondm iftips Duciflk, qux in quantum eft Dueijpt BARItAn iMeire , 
i§on dehtfee^is CsrdittsMtfs, Item in quantum DVCIS$AC>tAaai<s ob; 
MEDIOLANENSIS miQvu^fttiseJlextm fiatum/ium^ & inbSS)"^** 
^antum Jltis Regiti & firer 'fimiUter ^egis oon . iUuftratur» . -^ 

^A* tfget ii& Mtpiiitt neit fimt im rertm natttm, Qupd^ 
Mcem 6t Muter Afgl^t UcniUtei' pr^^rea non illuftratur» 
qoia lolgor iUe K^ioatls 000 taoglt eam. Verum umea 
poffetf G pUceret fuc SaoAiuti, fic fieri , ot doo Cardioales^ 
iioaf PresbjTter & onm Diacooos, qui fux SuiAitati yideren-, 
tor, «bviarcBt Do^flk oiqae ad Pootem MUvium, pei: aliam- 

Minni vuuni 



45f PARnMS DE GRASSIS DIAMVM CVRZAE ROM. 

■■■■■- ' 

Tiam, quam per viani dc Populo, ft iUam ibi ialuute hmm^ 

11« Papae & Sacri Sleoanii, & pet idiqnM faiicos paflus cobu- 

tari verfiis uibcm, donec inciperait appronroare famUisE 

Gardinalium, k Catkt recfiit eam pcr yiam redam de po« 

fttks & tnoc ipfi duoCudinales per aliam viam ia iirbem 

r evc rtc ie n tor, aac veiiatum procedertttt per aliMB vkip, ftd 

qnodCar^natcsittiocqaeexeqins, (eo«Milabas dcAnMtof 

Cnaadm ie.rent, ocqne capnc dmtidareDt, fed tanco Capdlna dopo^ 

c«^c«£»"it Bcicnt, Ocothoc modo hasm hit Bfifitft CVRS£NSI| 

*^**^ qoando tanqoam Ltgmm i mpmm U ad. ofhcm vcnit» .tcgt» 

pore JVLll noodum creatns Casdinalis» <^ mct ccofio» 

vifa cft Papx non diljpficere, & me ad ^toresCardinaks rf« 

mifit, quorum confiKo faeerem. Et fic confultis CaidioBiU 

bns (eoioribtis vifiim cft, oosoioo Gc fiai debcity GdiK ^ 

cenfebam^ & ptacoir, qood Ptcsbjmc Canlittaiit.cflci Gird^ 

mtlit de 6RASSIS, qut «II: PmiOm^Jtegm PtitMu, & Dia^ 

conos efiet CardimtUt CtBOr nepoc Pa^ io cuiof «diboa 

IpTa habimra ent, Nam & Papa, ifrfam ifaidan cKipi )uffi^ 

ddemquc cum omoi comitato fuo» qoi fimnior ohni qoc- 

tnor ceomm cqoi, viAum pasavit, 8c ii& dno CardhuAec li* 

beotcr fis difpooebanc ad obviandum, & cuin miOflcttK aii* 

qoos ad perlcrutandum qua hora diei h«c obyiatio fieri poi» 

iMAitf». fet, quae fibi Docttkt placeret} RefpoBdic, mnft «m^ «wlr 

^^j^ll^^^eimfmp4bttntr0<t&/eim-fiptSuJwJii»fi,Nt^ 

fti^^ ekerttmfuk ingreffa </, ll Canfioatet aliqoi' bini, ft tenu 

poflea viifurunc iUam in aDdibos, & dcpofitis mameUis aOH 

plexati fiint eam. Similiter, ut aiidi6,omoesafiifeccn»c. 

Haitc autem vifitatiottcm feccmot omoes oon.quift tcnepQO^ 

tor, ficuc fi Dbx atiqoiv edci: Ad qoia Pap» ijj^fieunttx 

ftcefibfoo, fibi gramm forc^fi ipl»0oda&» Cardinolibus lio» 

aoraretor, fioit ipfe ctiam lionorabac eami, qwanqnam tklkm 

dScL Na» & ci, ft oi^verlb eomicatofMj» a^colas ketL 

hotat & abofidintCB, fibiqoc ii> nwwibiis, qoanooo pocoiCp 

t - _ grati-" 



AD ANNVM MCkXX. 45^ 



gratificavit» & incer aiia cum tpra d^fi^eraret videre .Capel-ObtiaecBttii. 
lam Papalem illiuique ornacum & paracum,ac ibidem^iflaro ^,^''T^ 
^ devocione audire fotennem, & in canco, nos inhibuimusi^fto^. 
quia mulicaibus ingredi, & Miflic ibidem interefle oon Kcec. 
Sed Papa (iippiicationem (igniivi^ & difpenravic cum Indul- 
genda vlemtriji» cum omnibus pcxfoncUnisi ficf}ue caBcIk 
Mrajbi (kftc ia Eie natalts folc, etiam qnoad foUum, & fediliap > 

&jilcarQai;Qninia «lia folennisGme, 5t cancac» MiOa eft per - • "' 
JB^i/s^mC^rm9m m die Don^nicai qu« fuic Dcdicaci« 
M^liu 4f9/l«i9rtim ^tri Cf- PshU, Non volui» quod Cardi- 
iia^es aliqul edeot /pffrcnces,. fed tancum Oiriiiuik CI60 
Jq^MMtf. aiii eam poft Mi0am per totuo diiceret PaUciumi 
&adBattbumtubtviderec»«^iMei:«i£F«MR. IpfeC^dinaiii „. 

eum aiKii0ec atiquoi Cardinales Teiiiflc in Palacium, fin-fimi . . 

st in CapelU Mif& prvieotes interefleoc,«go fuafi, ot ipfe 
Oc<Uoalis CIBO perfooalicer os que ad portam obviarotf & 
dinfuaderet, oe iotinreoC| prpiit £|^m fuicy & beoe. 

Et CardiiialU ipre fedit in loco (uo ordinario^ &prQ 
-ijpia ego paravi quaG to inedid Capellx juzu (edUo Epiicov 
pQrunii ante gradui Iblii unum .rcabelluniii cua cufll* 
hii-r ubris, & quatuor, itai iit ip(a effet diftantiot abari), quani 
CardinaliSa Prxlati circa decem fuerunt in (edili longo 
primoi & in reUqim fedibat foernnr reliqui familiares fui. 
]l4agifter Cerenoniariun inter transeondum foli Casdinali 
' f ev.motiam &ciebaC9 nifi quando incenfum & pacem dedit^ 
fui aliqualtter caput tnclinabat Pacem autemr inftrumeflh 
talem obtutic Cardinali & DttciflTaei ac aliis omnibus etiam 
PralatiSi Mtfla per cantores & mtrabilis fuit^ per coviva vel 
cocfiva muficaliat quae divina vidcbanturi itai uc omncs de 
«ovo mkaf emiirf & ftopereimus» 

Mmm 2 DIAkl- 



4^ PARIDIS Dt GRASSIS DIAIMVM C VKIA ROU, 

DIARIUM CURIiE ROMANiE, 

, DE ANNO MDXXI. 

maddm jknSdm. 

2J^JjJJ:^/«i»^> &PapaaliqdaIitcr dubitavit, an jpoffit fltc irc ad 

JEcclcfiam Je Minerva illa dic^ an vero tranifcrrc poff Pafclu^ 

Dijn^ rite pofle hac dic ire, & folcnnia faccre, fed fi veniflet 

in quarta feria aut odavat ^^^ dcincepi, quod neqaaquani^ 

& ita fadtum cft. Pdpa ciiftn Cardin^libui ivit ad £cc!efiatn| 

& interfuit MiflT^? p w, Cafirtanum catit^tx,: ^ circnli «on fM| 

BeffiB^rntt fiidi. In fine LXX. pucllx du£(x'funt adPapam, quibusPapsi 

2j^*2^"*^folito tncirc donavii eleemdfynam, & in eundo fuit tontro* 

CootiCverfia vcrfiaintcr cubkulariof, & eqi)ite& fandiPctri dc novo <rca^* 

iotef cubtcu. tds Pi»paremifit ad mc: ego.cenfu^; quodfi in Bultsf crcatio^ 

Sifcfcrtir*' ^^ cq*J'^^tt* fit fa^« mentio dc loco equitum>'qudd fcrvemr 
BuIU> fin autcm , quod cubicularii fint in loco digniori^ 
tanquam vetuftius officiumi & quia ipfi Cubicularii mht^ & 
habcnt (acerdotium annexum jofficio fuo, quod Papa appro» 
bavit, & fic dixit ficri} dum tamen audio^ ab aliquibus eqai« 
tiboi Bon fuifie obfervatutiL 

IL In Feflo jdjcenjionis. 

Vaps fatmfl Cum dicbus iftii poft fefta Pafcbalia Piipa Tpatiatam 

Mift. iviflret, tandem heri reditt ex venat jonibui fuis, & bodie Fe^ 

§erk infcrfuir^ quac more folito habitae fiitif in Capella. 

Miffa aatem foit in Ecclefia SMnBi fttri^ quam Cdrdindtit 

AnceniUntis Presbyter celebravit. Papa venit cum mitra 

pretiofa, fed non voluit portare Rcgnum fivfe Tiaram tundo 

ad Ecclefiam. Vcrutn inde ad benedifSlioiiem portavit iHato« 

BaMoesprohu Hodie Papa mandavit, quod dum ipfc vadat ad^capcl- 

bcatviQtcr lam fivc Ecclcfiam) nullus BarO) quancumcunque grand»^ 

vadat 



AD ANNVM MDXXL 4A 



vadat inter jprum, BcXS^r^nzla^ fed qiiod Papa 8c CoUe->'^Btificcfiiii 
gium fimol fiat junai, & noUm omntoo tnteraiedim gt^Cardinaicsin. 
nifi folus Capitaneiis guardiar, & Gii^rnator ac ego* luque 
alu voce dizi omnibus voluntatem Papflt, qux exequuta fiiit» 

Item etiam, quia Gubemator venerat ad Palatittm cutn An Gubemt. 
maBteilo rofato, aliqqi Cardinalet cpnquefti (uot cum Papa^ tor 10 mtntcUo 
iquod nos non facimus dd^itom^ioftrttmf. & Papa cothi vorKrepoffiu^ 
cato dint. Bgo refpondi» h$€ tmmmm effi ptctMum fer Gu^ 
iermu^rem commiffkmf re^eSu emrumy fud im ham commiUuut 
Csrdmd/es: oc Papa rifit. Ego dixit vidifle Gubernatorein 
in mantello ro6no> non roCtto, tamen quod cgo ei dicer»m| 
prout diziy 8c fe excuiavit, quod pumml^Jlii boc licere^ mm» 
qu4mPice*Camerario. 

Sermonem poeticuth fecit quidam Sfoleiiuus SchoUfii^ 
em^ & barbatus tanquam Paribusi aut Turcus. In fineMiflac, 
irultm fan^ih oftenfiis eft, & poft omnium beoedidionem 
Papa in camera fua creavic duol militesi qui erant primicon* 
dtt^ores Suevorum nuper condudorum in Icaliam ad fum- 
mam decem millium. 

IIL JnFefto Penteeops. 

In iXtMijffk inSanAo Petro, quam cantavit de FAR-Cclefanrtw 
NESIO, ut alias Papa voluit, pro genuflexione fua poft Epi- ^^ 
ftolam adverfum, Veni SdnSe Spiritm^ deicendere^ & poftea 
reverfus legere Graduale, & interim Cantores cantarent (e- 
quentiam» quam iongam tenereor, & fuit benefadcmi. 

Icem; cgo fic confentiente Pbncifice ordinavi, quodRjtiiscxsita 
Canonici Sandi Pecri non ampltus in fucuruth dimittcreniJjjJJJJ^J^^^ 
illam columbam ex alco ad alcarc) quando cancatur verfusgator. 
ille, Veni SanSe Spiriim^ quia ille aAus fapit idololatriam, & 
eft rudicer fadus per Romanos rudes & dcriforioS) & fic hoc 
anno dimiftus eft adtus illc 

Item if^^iir SANCTI ANTONII (rMmfAircum diebusKtbttosAbba* 
iftts veniftet in urbem cum C4r^/M/i Lotbaringo^ 5s pcr ur-^*»*^*'^'"^ 
• Mmm3 *^ bem^'"^"^"^- 



^6t PARIDIS DB GRASSIS IXARIVM CVRIAE ROM. 

bem irrt qttafi unat Audhoif Rotae, &iti Capeila ttiam fic vellcc 
efife^noii accepto halmii» ctpellacprolubuii nec fic ampliiy 
venireci fed mibidarec io fcriptis oomeo 8c cogoomen^ 8c 
ordinem fiuim^ qoem profiteuir, quibus per me ioteliedi^ 
ordioavi» quod ipfe per orbem ircc cum maoto «tuplo oi« 
groi ficut Proconotarit hatatt: io Capella totem efler cum 
cappa loog« caudata oipucieca de Soia o^^ra, ooo aocem dc 
CiambellMto oign^ ficut ipfi: voluiflTec £c cum hcc Paps 
friM 4ixifiem, Papa coofirmavic, uc oon peteret Roccliettumt 
ficut alii forfiio Canooaci Regulares habeoc, de qQibus ipft 
fe dixtc capuc & Primttem» J^c Gc fotc cooceooii, & eft. < 

IV- Reformafus ordo Proc^ffkms CoTr^ 

fms Cbrifti. 
Ordopcoc^K ' SkutaooopraKerito fiscii dixt & fcripfi, tta etiam boc 
fionis aeiiQi. ttifio dixi Papat, bonom efle, quod ordo Prccesfioola Cnfmrm 
jMwr^^'* 06r//i reformaretiir per fuam Sanditatem, ita, oc omnes 
ftirent loeum Ajum; absque contentione mutua) & quod 
omnes Officiales cotius Curix, qui perpetui funt,itocludereci* 
tur, nomine evcepto, qutntumcunque privilegiato. Qoae 
meapfOpoficip placuic multum Papar, & illico jusfic Cardi« 
oalt C I B O ) qui erat, & eft Prior Diaconorum^ ad quem fpe« 
Aat ordinare proce&fiones^ licec Cardinalis CORNELI VS 
efiet ipfe prior^ fed abfeos. Ec etiam jusfic Cardinali S AN« 
CTORVM QVATVOR, ac etiam ARMELINO^ uf 
ii tres» 8c ego cum illiSf defiiper provideremusi quia hac 
provifione fada, defuper Bullam expediret^ qu« elTet ad perw 
petuam rei memoriam. It^que Jie Um^ hoc ego feci prius, 
in maoe coogregari fimol, coram quibus retuli ordinem per 
tnukos intios fervamm i ic rerali^ qui eflfent dilcrc^^ces ia«> 
ter fe fuper prxcedentiai & etiam, qui efient alii ooo Toleo* 
tes comparere ad offieiumi ot omnes vocareotur & audi- 
reoturi quare recu(areot veoire ad hoopraodum &|crameo«« 

tufiiy 



■ • AD jftWNVM MDXXL 4^ 

nitti, «li 4|aod P&pa & GardiiMlcS} ac Prclati omnes Cari« 
tuii dcTOM convconiit* Itt^ dlitt otnoes per currorcs 
coffipariMmnf io AoIsIniioceMioria, ubi YaSokaiCsrMmUit. 
CIBO, quoniain^ cft aoipla ic capax oBiniuin ofiicialioni^ 
Sc fiida pfopoficione per Cardinalem SANCTORVNC 
QVATVOR, fiiit primo qoidem mnlta conliifioi quia w 
fioiti aUe^bant maicMritatem (upra alios) |ed ego propofui^ 
m talibos boc lervari dabere, nt i0Ad C^ikptm MtM iHwm 
fitd $»fii0M/i0mf Mtt 4Md CtSegimmy ^mt ftfies it^Ummm 
fii^y fi fie JiuM temftit fits iufiiti^ttiit mite CtMeginmfiii 
tffieuy 9t fic Cardtnalcs tres conduftrunt, ft fiwiUime rc» 
ded(a fuit, Ucec aUqui aliquaUter recbunaverint, ut Cuftos» 
NotarittS CaoceUariae, & Nourii Camerae, & RegUfaratores 
BttUaruoi, ac multi aKi j fed, ut dixi, res ^cilUroe fic ded(a, 
&; compofita eft, Qood cum PajNe poftea retuliflenu ia 
%oatiura cxiftenti laudavit faAum, & maiidavic fieri BuUam 
ad perpetuam rei memoriam. 

Iteoi perfuafi fuae Sanditati, ut fiouUter mandaret fieri 
de omnibus CoUegiis Cleri Romani, tam Regularibus, quam 
fixularibus, & noUo excepto omna veniren^ maxime Mo- 
nachi Sandi Pauli, & Canonid Regulares Saodx Mariae de 
pace, qui cum non veniant, irrident aUos venientes, & cum 
vana gibria manCnt deridcmes nosalios. Qttod Papae firni* 
Uier phcuit, & mandavit obfervari 

V. Ordo mum Ptoceffkms Ojficudium 

miftt fmt* 
PracCedentibns reli^ofo, & Cloro po-ordinem finmttOrdbpracc». 
Pbftionaru Ripc,Pr«fidcaie»annonc, NomrinsTurrisNonc»^^ <>*'*'- 
Not^rios, Protottocarios paftidpaariimir,Nocarii VicoritPapary 
Motarii Vke«Omeffarii, ScripMras Afdiidir Scr^ces Bre- 
viom, CoUcAores pkimbi, SoiKdcacores ApQftolict, Nonrii 
Andicoris GMMm, Notarii Aoditenim Rfas, Nocarii Ca- 

metc 



46^ PARIDfS DE GRASSIS DIARIVM CMEOAE ROM. 

■ III I ' ■!■ I ■ ' ' » , t, k m ■—■ ri' I H illMliJ 

men Apoftolicflt, Scriptores & Clerici RegiftronimiBullM 
rQnii Procuratorcs Poenitedtiariar^ Procuratore»contra<)ida-* 
ratn, Corredor minorit Juftitiac, finiQl abbreviatores de M^ 
jpriy Regens Cancellarix, Plumbatores, Magiftri plumbi^ Equi^ 
tes Sanfti Petri| com rcutiferisy lcutiferi Papx Sc Soldannty. 
Pirocuratores ordinum^ Procuratores Principum, Procurator 
fifcalis, Advocati Confiftoriales, Clerici CoIIegti, Summifta^ 
Secretarii fimiil Cubicularii extra Camerami Nobiles qui fe* 
deAt ingritdibusi Confervatores Vrbis^ Oratoret Principum» 
" Seoator, ORATOR CAESARIS, nobiles & Baiones» & fiipra 
Senatorem, & poft praediftos funt fuperpdlictis itodultii ut 
CantOres Papae Acolyti. 

Quj ordo fuit fervatus, licet aliqui aliqualtter reclama* 
verint» tamen Papa fic voluit, & fic ^dlum fuit, exceptit 
Kotariis Camerae, oui voluerunt effe in loco digniort (upt^; 
Notartos Rots^ & nierunt, fic perfuafoPapa> & fic tnandante, 
quamquam meo judicio non bene^ Prdcesfio fuit (blitay & 
u)Ittis ceremoniis obfervata. Papa portavit Sacramentum in 
(fede delatus, cum mitra femper in capite. 

Finita procesfiohe, & repofito Sacramento^ inchoata eft 
MiiTaper CArdinMlem de JACOBACIIS, uc alias. 

VL Mors boju tncmorU Cardinalis SANCTI 

GEORGil, DecAni CoHegiiy CAmefurii^ (f 
Bfipofi Ofiienfis. 

CaritniiisJ.. Die nwA JulU mortuus eft CArdinAlk S ANCT I G £• 

f^-J^*^^*»^ ORGII^ RAPHABL RIARIVS, Sat^nenfis Dee^m CoU 
pnws, ^^,^ U Bfifiofm Ofiienfis ^ qui, cum efiet attatis fiias anoar 
decimo nono, creatus eft a SJXTO Cardinalis, demum ia 
XXIK £aftus Camerarius^ in quo m^tnfit annos XXXIX», 
ft firaono nuncLXI. vel circa,Qbiit inNeapoli, cujus ani- - 
ma requiefcat in pace« Hic elegjt fihi f^pitJcnun in Ecclefia^ 

collc- 



AD ANNVM MDXXL ^if 



collegiata SsiiSi LuiHremii in DamMfi de urbe & executo* 
ribtti ceftamentt fadi, cutn alter videlicet Cardinalis de 
^ MEDIC(S Fice^CMmeBariui abefleti & alter nepos ejus^ 
cfTet^ videlicetPatriarchai quorum nomine nihil pro para* 
Cii fepulcralis pompae fieri poterat| nec minus pro exequiist 
petii a Papa, ut fakem unum executorem prxfentem miht 
daret^ cujus pomine ifta folennia pararentur, & 6erent| 
quoniam nec nomine Cardinalii Mbfentis^ neque min$u norhine 
Prdiaii Coliegium conVocari poieft. Nominavit mlhi CsrJi^ 
nalem SANCTORVM QVATVOR. Deindc, cum Bw^niafai^ 
propofuifTem, quali cum pompa placeret, ut in urbem cor-®'^ 
pus ex Neapoli efFerretur, fubdens ego quaecunque in fa« 
nere aliquorum .Decanorum & Camerariorum repererinij 
acviderimi videlicet iLft^/^/Ki^^^j^ fub SIXTO9 auf AZm- 
foti^nidjtb JVLIOi itcm Concien/s Cub EVGENIO, aci 
AHceni fub SIXTO praedido. In quoruni duorum ultt« 
morum exequiis Fontifex perfonaliter. interfuit^ honoratu- 
Vut a^tum^ licet hic adm per me fuerit taxatus coram Papa 
,LEONE in ConGftorio^ ubi hxc adla fuerunt, ac fuafii 
.Papac^ ut nulio modo exemplis illorum innitereturi ex ;au« 
fis & ratiombust q^as dilFu(ius in libro meo. de Funeribus (f 
Exequiis^ fubRiibrica: An Pontifex Maximus exequiis fune^ 
pUibus^ (f exequiklibus interejfe foUat^ explicAvi. Quibus 
intelIe(f)is,Papa fub(litit| quafiadmiratus, quia aliunde for- 
.teaudiyerar, eum intereflfe exequiis oportere. Itaque Pa- 
p», quid ttiihi ia hac cau(a funeris illatione videretur, ex« 
quirens, cun(Aa approbavit mecuin, difpenfans, ut npci 
obftaQteprohibitioneCMri//i £4/rnf;9^j|r^j, qub pompaehu^ 
jusgiodi nMdificatatfuerunt, quam maxrme pompm ipfam 
ampliarem, & facerem^ ut mihi melius vifuni ftierity fic 
annucntibus & audientibus Cardioalibos. Ego autem pri»- 
'pofueram, quod corpus de nodte in urbem portaretur, ac 
ia Ecdefia ^n^ Georgti j onde ipfC) dum vixic^ denomi* 

Nnil WAQ^ 



4^6 PARBDIS DE G^ASSIS DIARIVM CVRIAE ROM. 

pationem habuit) depbneretur) familia fua eqtteftri tota 
fubfequente, ac quod in mane omnis Curta iret ad Ecde<> 
fiam SandiLaurentii, & quod omnes ordinum cfficialium 
Curise, ac quod omnis Cleru^^ exceptis Canonicis Patriar- 

^ charum Bafilicarum, obviaret^ & ibi facerent vigiliaS) abs- 

queeo, quod Cardinales (ibi intercfrent Vigiliis perfonili- 

^ ter^ fed tantum familias mitterent, quod Pafiae placuit. 

Sed CardinsIis^M^CTAE CRVCIS, qui nunc Dcca- 

. nus efl> & ia demortui locum Epijcopm Ojlienjts fufFedlus, 
* aliter cenfuit> videlicct, ut corpus dc nocJte in domum de- 

fundli portaretur indufum, ut erat Capfa, nigro veluta te- 
^diySc de mane Cdllcgiutn Cardinalium adiret,- VigjIiK 
tnterfuturunp, pcrinde ag fi cadem no<Jie ibidem Cardina- 
lis ipft dcfundus fuiflet , nec propterea Patres eil eo tur- 
bari, quod caloresxflivi, autlabor intol^erabilis dTct pro- 
pter acftum) quoniam, Qt dixit Cardinalis ifte, multum 
honorem ab omnibus promeritus efl:\ tum quia Decanus, 
tum Camerarius^ ttim etiam Epifcopus Oftietifis, &, fi alit 
^dire^ non vellenti ipfe folus adiret, & interefiet. Qup 

. auditOy Cardinales omnes fe quoque ituros, pariter cum 
c^ dizerunt. Itaque.de mane fummo fa€ta^ funt Vigilttf 
prsfratibus Cardinalibus, & univerfa Curia/'& inde cor- 
f ps per Canonicos SanAi Laurentii levatum eft, & in gf- 
rum domus circumquaque delatum per plateas & vicos^ & 
in Ecdefia locatuni ac depofituttt| populo ftibfequ^nte, Pa- 
tribus interea expedantibus^ donec familiares rediifient, 
alra ut alias. 

VIL Sex Eftfcofijurare tenerawr^ rAtiom 

fuATum Eccle/tarum. 

AiiCstaifiale^ Cum dicbus iRis ,Cardin.4/if SANCTAE .CRyCIS, 

JjJJj^^J^^^^ui e^ SabiiicnfisiVanslatus/uiflct ad Ecdefiatn 

^ .OiEtieofemy abfentc tnn^ .fSfriiina/i GRJMANO^ Bfifcopo 

-^ BQrtn- 



AJD ANNVM MDXXL 4^7 

PiriuenJsy&CardiniUs de MONTE^ANCTI VITALIS 
h€tn\ifx\^tA Bpi/hpiis 4lkantnfiiy cgo dixi Papar: ^art ifti 
CardindUs ftc dd iftas Ecdefias fex privitegiaias premoii n$n 
fumni^ prpui dejurejumre teneniur^ ut in C. aniiqud de pri^ 
vilegiisj Sc ibi per Dodlorci latifllftief itiaxime per OSTI« 
ENSEM, & JOANNEM ANDREAM, & aliquos 
Dodorcs. Imo, qaando Papa JVLIVS promovit Csrdi- 
nAlem Alexandrinum ad Bcdefiam Albanenfim^ dizitet, me 
praefente, ut jurarit, fubdcns per rifum , ut folverct merce« 
dem mthi Magiftro Ceremoniarum. Ad quod Cardinalis 
Alexandrinus xtt^nAxty noil folerc nec dcberc jurare, cui 
Fapa rcplicavit, dicens, quod tempore, quo ip(e fa^di 
Tuit Epifcopus OftienHs fub SIXTO, erant in Collcgio 
Do&ores ita fubtitcs & fingulares, Gcut co tempore, ic 
omQCs tuncdixerunti quodEpinropt CardiDalcs debent )tt- 
nre, ficut alii Praclati clcdi Epifcopi; licet Cardinalcs non 
.jurcnt inmanibusDiaconi Cardinalis, ficut Prxlad, fed in 
. manibus Papx tantum ,. proptcr quod J V L I V S Papa, tunc 
BpifiQpus Oftienfis^ allato li^ro in Confiftorio jurayit» 
Qup audico, Cardinatis ALEXANDRINVS refponditp 
verum cflfe de )Qre, fed quia non erat in ufu, quod non, 
credcbat,^ fetcneri. Tamcn pctiit a me librum, & fic \U 
Hco juravit in manu Papae JVLIL Itaque cum haec Papae 
.dixidem, jufiit mihi, ut infbrmarem <^rdinales, qui et« 
iam ftudercnt de jufe, quid & qjaliter de cxtcrofacicndum 
e0et de ifto Cardinalium juramento. Et fic ego in Confi- 
ftorio Papx ad mentcm reduxi , audienribus aliquibus Car^ 
dinalibus, qui etiam fimtlitcr, cum ipfo Cardinali SAN- 
CTAE CRVCIS, hunc transferendo ad Ecclcfiam Oftii* 
enfemf dixerunt C^rdinales, fcx Epifcopos dcbcre jurare 
in manu Papx. Et fic Papa ftatuit, ut de cattero praefati 
Cardtnalcs fex jurent| ut fupra, etiam, quoties & quando 
translati fuQt, 

- * ^ Nfnti 2 VIIL 



niis. 



4^8 PARIDIS DE GRASSIS DIARIVM CVRIAE RpM. 

VIII. Carmrarius novus Deputatus^ 

(f Mceptatus. 

Cirdioafis de . Dic ^/ff^a mnfis ^uiii^ proxime prsterici vocavit per 
Ci^» cooftitui.obitum bon« memori« RAPH AELIS de RIARIO, J4z^' 
tarCamcn- ^^^^ CardmA^is SanSi Ge$rgiij'&L EpifcQpi Oftienfis^ Decaniqne 
CoUegii tarverendtffimorum Cardinatium Camerariatus, quetn 
ipfe per annoy XXXIX. tenuerat, a vigefimo fecundo artatit 
;fuae anno, -usque in annum LXI. vel circa, & fatadillimus 
Dominus noftcr LCO hodie^ qux tGifipiima menfis Jugufti^ 
coniulit Rever^ndijfimo Domino INNOCENTIO CIBO 
DiacMd Cardma/ij ntpoti (uo ex forore, in XXXL anno 
conilituto, & Qc hodie po(re(fioiiem adeptus eft| ut infira. 

^ Verum eft> quod aliquati eam, ut iama fuit^ contdlft/ 

propter aliquos divites compctitores Cardina/es^ qui| ut di^ 

citur, multa milliat quod diffiwulter credidertm, circa fexa- 

^ ginta millia.obtulerunt, prdtfertim Cardinalis ARMELLI* 

* N VS. VndcPapa fortp propicr bcllii, qux nuric ci incum« 
bunt, neceflkate coa<Jlus aflrcnfiflret oblationibus iftor um, & 
praefertim Cardinalis ARMELLINI j nam & ea ex caufa 
ab ipfo )am, utdicitur, aliquam fummam perceperat, & quaii 

* in illum inctinare res ipfa videbatur, donec Cardina/ss CIBO 
ab amicis adptus, & (icPapasAvuncuIo fuafus, ut fubv^ni*- 
Tct in neceffitate confticuco, obtuIit,^ut dicunt, XXX. millia, 
quibus Papa ipfum Camerarium fecit. Ego opinor, quad 
i&cCardma/if CIBO aliquando fuit male contentus nun« 
quam cpgicaflTe.de habendo hoc ofiicio propter hanc folu« 
tionem maxime, quia noh libere, ut antlquitus fditum erar, 
& integre gubernare Camerariacum , fed hodie tantum per« 
cipere falarium folitum fuum. Sed quia fam primo cuoi 
diceretur, ipfum effe creatum Camerarium^ omnis Curia 
onmium brdinum ad ipfutn accesfit congratulan$/& ip(e 

liujus^ 



AD ANNVM MD3CX C ' 4«^ 

■■ ' '' " " '■■■■■ M i>i>J I . ' ■■■ ■- • ■■■ M ,,— . ■..y*^— — — ■ III m 

hD)u$modi congratulattones admktebat indifferemer, tati« 
quam jam eflet plenus, & perfedus Camerarlus, & poftea 
non fuit propter hoc male contentus> ut famam fuam re- 
ilimereti obtulit didam fummam XXXV. milltum Duca- 
torum» & Papa benigne in reliquum admifit. Qujcquidiinrtftitomro: 
fit,tandem admiflus eft, pro qua adoiisfione cum multij^^jjj^^^^^^^ 
inultas cetemotttas fomniarent, ego fuafi fic &ciendum|digmmGoa«. 
videlicet, quod ipfe Cardinaiis Cappatus fua cappa folitaceditur. 
pavonatia iret ad Papamy 8c jurarec in forma, cui Papa 
daret annulum figillatorium in digito, & etiam baculum 
)iirisdidionis daret in manu fua. Quibus habitis ipfe Prx** 
iatis amicis fuis, irec ad Cameram ApoftoUcam, ubi omnes 
officiales illius adefle monuifler, & cum aliquantulum in^ 
audientia fcdiflet, audiehs (hnilitcr cum aliis propofitiones 
ingrederetury& ibt omnibus audientibus diceret aliqua verba 
per modum fimpticis ordinis, in fine concludens fe admitti 
)uxta tenorem BuUarum fuarum, quas exhiberet, & data 
refponfiotie perDecanum Clericorum, quod Bullx lege« 
rentuTy .& quod Clerict illjs ledlis attingerent, & ipfum arn- 
pledierentur) & ofcularentur , tanquam fuum Dominum 
Camerariumi & ipfis denuo fedentibus omnes alii exclu- 
derentjur, & per ipfos Decreta inttrponerentur^ fuper prx^ 
pofiiis, quz per Cardinalem fno novo figillo figillarentur^ 
. & in fine quod ipfe Camerarius difceflurus daret bacn* 
lum Guterndiorij^ quem fic Vice - Camerarium fuum defi«^ 
gnaret, & quodammodo fubdelegaret) & fic retederet ad 
Cameras fuas^ quem omnes officiales cbmitarentun Quat 
mea opinio Papac placait, & fic mandavit fieri. Verum cum 
mutti multa dicerent, videlicet^ ut prsetermiflb juramento 
sret ad Cameram, & ibi faceret fe admitti, fic fecit, fed 
vadens mifit ad Papam 9 qui tunc erat in Arce fandi Angeli^ 
'confulturus de modo fupra didto^ Papa ad eum^ mifit nQn« 
tios> uc frimitus jorareti prout ego |am prius confulue* 

Nnn 3 ' nm^ 



' 

i 



476 PARroiS DE GRASS[^ DIARIVM CY RIAE ROM. 

rain , fed carde nundi fuperveneruDt. Icaquc ipfe fedic ia 
Audienciaaliquantulutn) tum ingreflfus Cameram in paucis 
fe abfolvic, & Rrverendiffimus Dominiu de SENIS, tunc. 
Decanui) elegantisfime ipfum accepit in Camerarium. l>e^ ^ 
indc leftae littera^, tunc omnes Cierici ^i ad ofculum vencr 
runty & Notarii ad tnanum ofculandam. Hinc cic1u(|i 
"^omnibus aliquafueruntDecreta, tum itum eft ad Caftruoi 
ad Papam, qui recepit juramentum^ de quo cgo & fociiK. 
meus rogati fuimus, prxfentibus infinids, fed in teftimo- 
nium rogatis Bpifiopo Marianenfi f^ Cervienfiy ac PAH^ 
DVLPHO DELLA CASA, &aliis. Ledo juramem0| 
impofuit Papa annulumi & deinde baculum dedit| ditens 
fimpliciter : Jecipe baculum jurudiSlionu &* AuBertMk in 
neniine (fc. £t furgetis dedit ipfe Camerarius bacuIum^iU 
lum Gubernatori) dicens, audiente Papa: Ei ifos accifite 
haculum ifium^ & eftote Vice ^ Cametariui de confinfis Sad' 
iiiffimi Domini noftri Papa , cui Papa ienedixiii & fic fink' 

IX Jurarunt ReverendtffimiCardinales^ Ofli^ 

^ enfis tf Sabinenfis Epifiopi pro Ec* 

clefiis fiiis. 

lAt oBat^a Augufii^ cum Papa cfTet in ConSftorio itt 
Arce Sandi Angeli^ acceflerunt ad ^um Reverendiffimks 
BERNARDVS CARVAIAL, Cardinalis SANCTAE 
CR VCJK, Epi(copus novusSaiinenfisy & petierunt a Papa; 
ut pr6 prarftatione hujusmodi Sacjatndnti, quod quisque 
Gardinalis de cxtero praeftare intendebat, talis modus fer- 
varetur, vldelicet, quod femper in primo Confiftorio, 
poftquam fa(Sus eftet aliquis ex eis Epifcopus, juraret ia 
forma, quod juramentum ad longum legeret hon ipfemet 
' Eptfcopus Cardinalis, fed Atagifier Ceremouiarum genufle* 
- xus, ipfe autcm Cardinalis eftet ftans apud Papam, & finita 

, ' tcaio- 



\ y^ 



AD ANNUM MDXXL 471 

tcdionc Cardinalis gcnu fledlerety ^ juraret dicens: Sic me 
DBUS Mi^ufbei (fc. fuper Ifbro ad genua Papx pro cere^ 
moniarum appofito , & quando per translationem alicujus^ 
etiam aliquis transferri cqntinger^t, quod tunc ille trans* 
latusy (imiliter veniat, ScRety & le^o juramento per cf« 
remoniarum pro una vicc tantum fimiliter genuflec^at, Sc 
dicat (icvtdelrcet: Et ego CardinMlis de FLISCO,\ Bpifcopm 
SAkinenfrs^juro in omnitus^ (!f per omnia^ utfupra^ pro ^cclejta 
Saiinenfi mihicommiJfM: fic me DEUS udjuvet. ^t Qmilt* 
ter idem dicatur, &;fiat pro alip feualiis, quoties translati 
fuerint. Ceterum Papa audiens fbrmam illius juramentiy 
quae eft libro noftro communi^ex qua omnes alii Przlati 
regutariter jurant, quia in ea forma aliqua eflent non per- 
tinentia ad Epifcopos Cardinales jurantes^ mandavit mihi| 
ut reformarem illam formam , caflans illas particulas^ qua: 
Car4inalibus non conveniunt^ ut ed illa^ Legdium Apofio^ 
Hna/edie im eundo (f redeur^ (^c. item^ uteft illa^ Vocdius 
«<i S^odum (fc. item illa Apofiotum fingulis Annii (fc* usque 
ad illa, Videiicei poffeffiones ad menfam Ecclefia mea Ofiiepf(fc. 
Et fic eam formam refbrmavi egO) & ia libello ad partcm ^ 

icripfi, quaeCardinalibusEpifcopis tantum conveniat, qus 
cft illa, videlicet: 

torma Juramentomm^ qmfex Eftfcopi Carr 

dinales praftani SanBiffim^ Domino 
mftro Papa. 

,,Ego BERNARDVS, Cardinalis Sanila<>ucii^Eipl-}immtfitfaaB^ 
V,fcoppsOfticnfis, ab hac hora inante^ fidclis & obedicns^^****^"»* 
.,,cr© Bcato Pctro Sanftsequc Romanae Ecclcfiar, & Vobis 
jjSanftisfimoDomtnomeo LEONIF4^ie X. veftrisquc Suo- 
^,ccflbribus Canonicc intrahtibus. Non cro in confilioi 
^^aiit confenfu) vel fado, ut San^titas Veftra fidem pcr* 
^djit| aut men^rumy feu capiattir mala capdonr^ autvi • 

„ean- 



47t PARIDIS DE GRASSIS DIARIVM CVPXM ROM. 

y^eandem vel fucceflfores veftros latdant^ aut violentes maniu 
y^ingeranturi velinjurir aliqoac inferantur, quovis qaaeCio 
fj colore. Conrilium vero quod Sanditas Veftra miht cre« 
i^ditura eft, per fe aut Nuntios fuosi feu lirteras, ad ejusdem 
i^vei illorum damnum me fciente nemini pandam. Papa^ 
)itum Romanum, & regalta Sandi Petri, adjutor Sandt- 
i> tatis Vcftrx & illis ero ad retinendum, & defendendum falvo 
i)Ordine meo conrra omnem hominem, juraf honores, & 
y^privilegiaf & autoritatem Romanat Ecclcnx, ac Sandi- 
^,tatis veftrs, & fucceflforum prxdiderum confervarey de^ 
)ifendere| augere & promovere curabo, nec ero in con^ 
^jfiliOi vel ia&o feu tra(3atu , in quibus contra SanAitatem 
yiVeftram, vd Romanam Ecdenam aliqua finiftra» vel ali- 
^^qua przjudicialia perfonarum, juris, honoris^ ftatus^ & 
),pbteftatts $an6litatis Veftrs, vel fucceftbrum veftrorum 
^machinemur, &fi talia a quibuscunque tradarr v^I pro^^ 
^,curari| novero, impediam hoc pro pofte, &t|uanto ci« 
i,ttus potero, fignificabo eidem aut illis, vel alicui akerf^ ^ 
,^per quem poftit ad Sandlitatis Veftrx, vel iltorum no- 
9itttiam pervenire* Regulas Sandorum PP. ^ecreta^ ordi« 
i^nariones, difpofitiones^ refervationes & mandata Apofto;- 
)>lica totius urbis obfervabo pro viribus, & faciam ab aliis 
9>obfervari. Hxreticos, fchifmaticos , & rebclles SanAi-* 
^>tati Veftrxi vel fucceftbribus prxdidis pro pofle profe- 
9>quar) &.impugnabo. PoffeflSones ad menfam ecdefiat^ 
9>mcsOftienfis perrinentes non vendam necdonabo, neque 
9>de novo infeudabo, vel aliquo modo infeudabo» San^t-* 
>>tate Veftra, aut Rom. Pontifice pro tCmpore exiftenre, in« 
9,confulto etiam com confeflu Capituli Ecclefiae mex Oftien*- 
>>fii. Qua juramenti forma per ceremoniarum kSU Car- 
,idinalis genuflexit, & exrendens ambas manus fuper in 
,>iibro in genibus Papx aperta jurat, dicens: Sic me DBus 
aJ/HM^ O 6d( Sm£1^ DJSI Ev4ngeJ$4, & fi plures tunc 

interfint 



AbANNVM MDXXI. 



/473 



ibterfihi ^pHcbpt Cv^^ unosqaifqic fucceffive gena. 

flcAcns, limtlitcr jurat, dicens; Bi ep l^. Cardmdlis 2f. 
lEfi/c9pUi PorfuinjFfj jurc in cmniiits^ f5 per mnui^ utfufrs^ 
fro EcciefiMfartuenfi mibi cemmi^a^ fic me DBUS ^J^iflfety 
t^ bdc SM^a I>EI BPange/uh ' 

X. Mtffafokmu^mdieAJ^mtionishabitd^ 

fxdus^ iHiium tnier Prtsijferum jQsnnem Egjpii aique Indid 

Jiegem ex unu fm^ie^ (^ BwenguBU Rege ex ulia^ 

cenif» lurcnm. 

Pridic.Papa roihi ad fe vocato ttarravit, qualiter ha-FfleaosiUKis 
buerat nova z REGE PORTVGALLIAE fuper f«-J[f^£fj^ 
dus initum inter fe ez una parte^ & ex alia inter Presh^e^ JHSL^ ^^ 
rum JOANNEM» JStiMpum utfne Inderum mc Mu/pernmiem. 
Regem^ fuper C0| quod ip(e Presbyter volebat eflfe omnino 
Chriftianut, & quod erat Chriftianus jam a multis annit 
citrii, fcd nefcicbat adorare JBSFM CHKISTFM debe- 
rct in Ccrcmoniis & culto Catholico, & quodfi Rex iple 
Portugallix vcllct, quod ipfi duo fimul eflent pugnaturi 
contra Turcos^ 8c alios^ infidcles, pro nomine JBSF 
CHRISTl^ & multa alia, quae latius in literis tpfius Por* 
togatliae ad ipfum Papam mii&s continentur^ & quod has 
litceras fua Sanftitas recitavit in extereo ConfMlorio, ut hai« 
berct vota Cardinalium fuper gratiis ^DEO agendis, com 
lactitia & fefto convenienti tantae novittti} (ed quod molti 
Cardtnalcs alitcr fenfcront, ita, ut non conclofiim feit per 
Confiftoriom, quodgratiat DEO agereotor^ f»ec Iblennii* 
pt$ aliqua in publico fieret , nifi alia eertior^ oova habean« 
tnn Vcmm cum Papa iteram atque iterum relegifiet liu 
cetas Regias, omnino ftatuit, ip(as gratias agere fplenniter^ 
Qtfecit, & mihi impofuit, ut iterum ego Cardinales (e« 
moresadtrcm>exhorcatts, otctiamip(iltcteriMiplasbc»eac 

Ooo cordatc 



474 PARnDIS PJIvQEUfflS ly^jgfVMiCyRIAE RO M. 

• I ■■■■ ^^^^1 ■ I '" ' '' _^ ^ "' ^ 

jcordatc cogitqittv^^ *^fVJ? "^^pfei^pjuf^^r^up- 

sviaips^ fi bene iiot^buQti pr^^c^o, Scip^ quoqt^d cenlebuiiti 
feftuo} ede ^cieudum prb t^nto novo, & pra i^nlt^te du« 
bruna Regjim, atji^«prutn contra Turcap^ &;:H(iio5 infi- 
deles pro nomine JESV CHRl^Tl arpnHando,. .Et cuoi 
talia dicerem, quod etiam dimitterem unlcuique copiani 
^(Cerarutp Rfegijt PortugaUiaC) fcriptarum ad Pap4m> & fic 
ego Cardinales feniores adiens, cuique juflfum Papac expo- 
ful, & copiam litterarum dimifi,' quam copiam eciam ego 
hic allegaTi; Itkque, cum aditiftm.Cardfnales, parum 
profeci quoad votum eorom babcndum, nifi, prout in 
Cpnfiilorio diyeranti^ ei(pe<^ndan> efre.fecundam novita- 
tf;m 9 R^ge. Tai;neQ. pninff fex Papap teipircrunti ut fat 
cpr^) prouf t\^\ pbfreret. Alii fija^runt oratiqnem five 
icplle^«|i|L, iq Mifi? .<liccnflain efic, ut ^EVS aperirei 
llieliHf pra|^pr4ia ip^us Presbyteri Joannis, & fuorum Po- 
pilprc^p^ ^ peffcveirapdum in eo, quod primo jam pro« 
I^Ucr^Qtf, &} a^4 a^^^^^ ^^^^ bellica contra Turcum j & 
^uqi P^pa,TcUe( ifiteUigere) qu2ip fornn tSkt talis colledati 
niiUi impofuu^ pteani.formarem taliteri quodpofiem.ipfis 
C>r4tnalibus fiitisfa^erC) prout ratisfeci, nam quisque ap* 
pjcpbavit tenprcn;! & formam coUedarum ) fed in fine Papa 
npn ^ccpt^yit eam fprmam : nam dixit Papa^ quod Gc itt* 
[gii^.fier^ ^rfffl^ro^ 19^9^^ 9^^ ^^ Chrjftiainum profitc- 
|ur^ tuffl^ ^icifnfy^ q^pd DEVS. iUuminet cor ejus ad fi« 
^cgircap^fiiijnd^nii quatQ ipreeam accepity & profefius eft| 
$^^eni«i. i)Qn accepit fideiin , qqod parum rogamus D £ V M 
^^'V^^i^li^^^.^^2i vifum fuit, quod omninp Miflfa^ 
d^i;;j^,;(^;2|^^4pp6)ij9 ipfa die afiumtionis, cum unica 
Cpyie^aidp ^pjfiitM^ $andlot <i4b una coficlufione, & quo^ 
}^iiSkv^ c^set i^inus Praelatu^ Palatinu^, i{vX:io\t Bptfiapu^, 
Sul^^s iU^4m^\ & quod Papa veniret cum, pluviali & 
«i»*|>f«jR6i icQn^iff^^y^^^ &lH^?ca 

!?',:.. ' V. . w OratOr 



J 



■> ■ ^ ■ ■ . — 

Oracores CoritE imtrnnt,- proac hxc otdtAz hdOiVMi, 

C^^litterart^m vitJericet hiciinpreflra^ &< <:op1a coRedib 

tfSittiattirc^ttimiirjVidclfCit. ' ' • ' 

XI. Din^rmmePafit LEONIS X:^fdim 

I^a; Pic^'>:iV ^k^^- .^'4«ai^u$; jPeiSaintts npftW 9^ 
ftt^ca arg«otati9Be> ^U ^jc^if Cubka fifpilitj» .recoQyakiii« 
^«ter ^em. 9^1^00)9 PrF^crtim: fiioruna , qui io.tamuia 
4'u|>it?runt ti?!ientef. 9»prtcnv qus, ut ipfi;,nqiHiiiJlj;«ex,c|^, ;. 
i«»it4|Cs.pttbK?aVfecej;in^ : |pfe.^iam Papafliaxinip I3tei»i% ^ ■ 

iu^ty /& ^iVafl pcciefiam de Popvjo c^iuicavit, Ojinoi^b 
pulo a4(aiVante. , 

• ^]f^i^HyaMe^oUm»^I^hMfa^a^per \ > 

Die JTX^/K NVPeniirut hora quafi prhna no^is, atidtviv GallasMea!*. 

HmII^ bi^rtlwKls» in %nutn laetitiat tx Ciftix) «wrj» -<!te^« •«»«»«*«• 

bb-Metliokfium it^timi^i h^ifi tnitidbtts cutn noftrb hdi. 

. katiPI^«ti«Rffl«lb'CaVdi!iaU rfe iH?*rii, "qui ih €ivi&«> 

fttH^tMXoikfa tHik exfcrcituApoftolitolbgrefltli eflec, dii. 

ffclJtls Gal!brum caflrii , fc cum vii crcf<lerenAiis, quia ftt 

«fuWitt per urbcm fcrebatar, Papara ex hac captura mals. 

«ftf fetWrt efle, tMii <iui4« cji-favori ftio 'Galli effent eit 

Italia ptrtfl, etiamqtna dkebatiir, ipftim Rhterenibftuaak 

Gtrimafem' ^ ^^tyid^ ^af\im pucem'Meiiio/am prd 

!>uce B ARI,^qul in Dacem 'Mediolani- ftffleAUrum- fe pu* 

tabat: fed quia CW/XM/«r >)?^ </^ MEDICIS dieebatnt 

ciiin Bhperatore A ipfo*I)«ice BARI fic ^m^oiTuifl^e, 

ut ip(b CarWhilil t^ftrA iCai)dihiilat6i td CahceHariae, ae 

omnibtts bateficiis fuic, quorum oi^iraiuM Jicdul valor L. 

Ooo 2 millia 



•:.w. 



4!fi PAR1DIS DE GEASSIS DEARCVM <:VRIAE RO\f. 

• mtlHa Ducatonim in &vorcin Dutu BA^I , qvi Dt$x BAR( 
c^deret jttri fiio, fapcr Ducacn Me^<^iienn., io fa^foc^ 
CtrJinsim tegsti^ & qiiod.fic pro|^tcrca -Papa v^nufva j^ 
tabatur, ut nunqaam ptus Istatui fuerit intrinfccus vet cx* 
iriolecus,' ita & alitert qao4 ex Alii^/Mjv4,> qpo erat prcj^ 
Aut iblatii canfii, pluret ac plures fingulis hpris per nun- 
dos ftftivicaris l^na fieri maiiaaret, quc figna ^ triduum 
toiitintium durarunt, dfebus &' noAittus. -0010 iixio cnm 
ipfe ex priedida M^g&^na TednflTet, du ^/. quae foit dileis 
5. CAtbsrim Lutu, foit a populo quafi cnm |ulMk> excepp 
UftmHtaxaiiVity & t multis cum olivarnm ramis obviatttibus, & cum 
^^2^«* f laolfibds , & tubis ac fdppis, fimtltbttsqnfe laedtiae figniti 
& Itffupfcr 8 nte etiatn fuit req^ifitHis, -an plaCeret ex tinta 
hecitift aNqtias gratias DEO reddere, & Ripa qtuefivitja- 
dtciummeum. Egorelpondi, ^utd^ qu4»d»~hOitm efihntn 
<^an^pto trim^es £briftUu9Sf ex. tiBen» 4aii uw filet S^leJU^ fft' 
ti.raSof^J''»^*^» «/ifrf/^^ Medi u/ffuod tntere^fia^ ^xsfm 
AttfuttmCa-pr^^atiUte^ re^eait imureffe fm^-^td ip/k BcckfiA fivt 
^^mamk\ fede3tAffitht*\ dut P^s fseitfgnA iM^ist prt uud» wQ»' 
rid uequtjttd, Itaque Q flapa habec aliquod intciieflf mik 
gt^m» fimlitfr & Iji^titiam feciai, & etiao^ gratiat DEO 
TAidat, Papa ad, hoc ridens» .&. toms MirO» 4i9it^; qopd . 
bontutt magnum in manibus habcret, . .%o repHgm, quod 
crgo & tpagnas gratias DEQ redderet, & refpondit vette 
.qtnnino, &, quqd 4//^ J/mwiv^ tei^erec Confidorioin^ Ac 
^oA egp redttcer^in fibi, ad niemprian} hoc, fiocum^ ^aia^ 
fum Cardinalibu» volcbat faAum tocum, &, lccftiatn.to* 
pxa fignificare, & fic cum bsc dicerec, cubiculum ingrcs» 
fns eft,. ubi cuin ; siliquas horas quievUret, diAus cft noii 
bene fe babqre. ; . , 

MartMrtati: & iic d|e N^crctiiru flon Iffcit- Coo^ortuni , ficc eqQi<- 
^^ tavtradEcctcfiap- de Populp,; ad quafii jfe dixeiat ire vcUe 

reddiean» ibigradasDfiOl . , 

XIIL^ 



♦ «^ « 



]AtiA^mMmDX%t - 47T 



XIII. /n J/e San&i AndnA Mijpi in frima 

■ ' Dmimc* de Adventu', " 

^ , ' HMcI^^in cd|ebraTit Arc^t-.EpilcpfHis Nico(icnfis,Mi(ra i» dft 
aififtieDS, pratjfentibus 26^ Cardin;llibi]f, kbfeott Papa, 9ai^S.Ao4r<9&. 
dicitor aliqualttcr atgfQtare ex /uptrJljuM /c/i/m, fudm cou^ 
ij^. ex CdftunUfdkUfn. In ipU Mida omtiia funt fer« 
vaulblita« utalia^ • * v ( 

^ XlV- Mors mopinAta PapA Lfottis X. 

Dic IHuMiicMy qu« fujl^ frimd meujtf Jbecemtris^ horaobitosPap*» 
quafi feptitna ■mortuus Papa L E O X^ e^ catarrho (ujper^uoi^ 
^squeeo^ quodaliquis prxvidinretcafuin fiiutn, nacn Me- 
did ipfum jeviter atgrotare dicebaat ex catarrh6 concepto 
in viila MagUsus. 

^ Ineftedlu ego interpellatus fui| inedia no6te quafi^Didrarvm» 
nopa^ utireni aJ p^raiidum funus ipHu^,' & fic ivi, & in*«« wtttsBini». 
venieum.mortuum, /& )am frt^idum quali lugrum ex tu» - 
roore catarrhi, licet aliqui iixcriht c% yeueuoj nt iiifira di« 
cam latiDs. ' 

Omnia feci fieri, qust funt folita in parato tuneris Pa«Ap|Mirat«sAi« 
paliS) quo fai!to feci figni({cari Coftegio, ut de m^ne veni-oebris. 
renty prout omhes vraerunt, qtii crant tntlc rri iirbe» vi^»* 
delicetXXIX. numero, & cum tanta eflTet multicudd po*' 
pulbrum in Palatio ^ tn vix Cardinales ingredi* poflenti 
tamen ingreffl funt in Aulam Ibtitam paramenti inferio«* 
rem» ubi ^uflreram poni funus, ^ inde Cardioales in Au* 
km uherioriinA^ qiisr-fuerat Papar AleKaodri ingrdlij coo«^ 
gregati funt, & me ibidem proponente . diffinita fijot^ 
videlicet: 

l^ftMieKi/efiui(rmu^ufmfnere^jiep$nert(drf(U^ySc 
ptaeuit, quod ib capriU pfr ipfum dcfignatt depodietetuf, 
dootc tojstiepiiloita.arbiirio affifuion^r^ 

Obo 3 Item, 



m PARIDIS DE iSiL'fmS't>mWM CyWAE ROM. 

— : : : :~^ — :: =; — — — . — ■. — -• -^r , , , ^- -, — •. -. -m 

I^m> quqd afif^k BnUuus mus yel dut^aficrrmiur 
pompSy (^ ' cumreftt j ne qHicqUAm dirtperetur^ pr«rerti&i a 
CleroSandiPetri^ 'prou( rempcr rplltum eft fieri, & pla« 
• ^uit , qu6d ' Bpifihpm *'tajertAnm\ & Epifi^m " '^e^epnm 
^(Tenc przfe^. • i -- .»^ 

Item ^ c3^o^rumperetur pluniiuni , (f Annulm pi/catprif^ 
prout in praefentia Colli^i ^lutnbdfti" ruptJlini fuit,^ & fiaii- 
litcr annulus pifcatoris ruptus* "* * * ' ' ■' ' •*' * *-' 

^ Iteoi) quQd prQ^fiasceotqr aliqui fQ^rdindlef fbper 

inveptariis thefauri , Ecclefix facientes s 8c tres Cardinalesi 
videlicfet,; Sdnffi titalk Bpifinp^ Senenjfr Presbpet ^ & de 
€dfis DidioHtis fuerufl( dtputati ^fatrl-ctmi Ca tacfarib.' • ' ? 

Itcrn ,' fiant duo (jubcirnatores, videliciet unifs* url>is, & 
altet Paratii , & 'placuit cllgere Arcbiepifiopum J^eApoHu^ 
num^^ tirbis Gubernatorem ^ qui illico juravit in tn^niW 
. prioris Epifcoporutn , videlicet San&A truc^^ a quo etiam 
habuit baculum ' Jurisdidionis, & huic Gubcrnatirfi ad-' 
ditiis fuit CApitanem Fr^ ^ J)omintuC CONSTANTU 
NVS COMNENVS, cx Prmcipibus Maeeiionia, qui ct^ 
ian^ juravit. 

Et Guhemaior^ Balatii ivk Bpi/c^m Sp^iftanttf^ ^ jlli 
adiuni^^S fjk Cafiimtem cufto& P^latii , & fxf^ ctiam ambo 
finulitcr juraruDt^ 

Itcm, quod CApeSanm SanBi Angeli^ (imiliter d^pu*-^ 
taretar^ ctiok^tirAaiQQip, «t.QiftruniiCttfioKlirery.frQ-.coU 
legio, & pkcuit, qnod iJIi tres Cardfual^ ironi ?d Q** 
ftrum fioHii cum CaascjrartO;, finul ^ ab p9* jvicamentiHxi 
acciperent. / . ' 

Itcnii quod duo eligantur Secretarii coDegii^ t)oi iio# 
mtne coUegct figniikalmt» ahfeatibBt Gardimtlsbus obituin- 
Pafpat^ficutdetnocee^t, arplaMivqmd du6 Glerid iDof^ 
lcgii hoc (accreut, &.ciimiego fc^Iicafiosi :^« dlb eoa^ 

rucros 



(tffiff)^ C^Mf ps QiU^U hqc ^jpiicidum. J&ccre , fcd rqgft^ 
pmninp du^ Sccrciarii eyg^reotur^ pr^^tar Clericoi CoU 
lqgiii placuii:^ qyo^ ip^ duo C|erif:i Co)legii fufgcf;reptY at;^ 
(^iua cprum luffiqemifi, prxfertim f>^^^ &^y^ 

9U0;ift?,G|nul c|im JOAJ^NE lyJADRIGALI^ao» fuffi- 
cerdnr, vocaretur Dominus VINCENTIVS PIMPI- 

r l(em, quod voc^rentur Coofervatores^i . & Capurio* 
nes, qiifbus inipon^etur cura. quiet»^ urbisy &^lic vt>ca^. 
fimt,».5(f cif impQ(iiMm) ut cu.m criagitia cura prf^^iderentJ 
i^ndedUi, u|ipn,iDter fe ipfo& CQlIoquerentur fuper pecu« 
^iis inyenKndis & hahendis, prp ufu neceflario exeqtiia* 
f4im. ^ conclavisy. prqyt.limtil diq loquuti ^unt, (& cgnv. 
cl^fprunt, . ,. . > ; 

Item petii, qua die piacerei exequias inchoare^^ & pla«| 
&iity qupd dio jDvis(y qux evit^ ^t^^f niii aliudobfter. 
l^t, an placeat qwtidie copgregafi^ & pl^cuit^ quod quoci^ 
4ie;in.PikIan^:iii aul^ para^nti Papalishpra XX« congre<« 
gcnifir, . - ,. ^ . 

.. Vltimo admonui Nep^es CardmaUs Fjfpa defun^fli , uf 
funus ad B^niicam comitarentur, qui eflent quatuor, aut 
fex: feclxnultialiiajbiipfo LEONE creati C^dif^les (imul 
^i^ ^liis iivfc^aitf » & c\^\% exequix bop? mcmoriae CWi- 
n^Us, SANCTI GEO.RGII, hac aftafc defunai, usquc^ 
9)o4p 6cri non.potfieruDt.) propter abfenci/am Paps^ & 
4ic Mercurii proxicna, qux «r^t quarta prasffntis, ordinatae. 
crgi^t » quod ^^maino : ^S^m»^:%. i^ifue^^ad noKum Pa-^ 
pam creatum. 

. Sdeo^um autCfn^.quQd horja nodla terti?^. vel circa 
corpus fMi^: fed egp prius videus ilUid multum tumefa^. 
^um., & obfcurum praeter folijKum admfrjafu^ prof^fui in 
Cpliegiq, an pUcprei , . q^pd;.6|[ )^ c^uf^ fdQcrem C!(ente« 
arij^ * plWttit* ; Sl in. fiofl.ijlp ?BP/JX^i||Vcntum c/l ?or 
' ^ ^ mac4i« 






y 



4Stf PAgipiS DE GRASSis bt&RiVM ^IA£ ROM. 

macuUtum, & rj^lenii parrem corrofani} &'lfentf fiitiilt-i 
ccr partem vkiofamy qus cum Chirurgi ac Phyfid vide-^ 
rent, cum ftupore admirati dixerunt, pro certo illum fuifife 
toxicatum , & mkxime , quia ip& inftiix Papa ante obi- 
tum farpe doluerii fencirei intercoxa fua quifi ex igne 
comburi. 
Surpictodeve. Itaquc manifefte compertum cfi, P4f4m LEOKEM 

^ nenaca u#** venenatum periifle , qu« res illico credita eft , quoiiiam 
^^* per aliquos paucos ante dies quidam ignotus, inb4tUHjn»u* 

/dfo iM Ad fcnefiram undm Monafterii San£li Hieronymi| 
& inde vocato certo fratrC) dixit ei quod crai| omnino iret 
adPapam, & fignificaret ei, qualiter veneniim paratuni 
erit fibi de proximo a q^pdamejus intrinfeco-, non xtt 
cibo aut potU| fed auf in nafitergio, aut in Camifiafe 
mappula. 

Et cum ifte firater tion vellet ire ad MdgliMMm^ ubi 
tunc Papa follaciabat) ivic ad Palatium, & dixit Dauim^ qui 
illico ivit ad Magti4nam^ & retulit hoc Papse, qui iUico 
tnifit pro ifto fi-atre, ut ad fe in Maglianam venireti & fio 
ivit, ui rurfus idem fibi dixit, quod prius Daurio dixerar» 
Qup audito Papa ftupefadus eft, & dixit: Si vnkntoi DEl 
effet^ quod pattreiur ^ fcd ^Hod calnrti quantmn pojftU 

Itaque inde ad paucos dies veniens Romam aegrotare 

coepit, & cum cgrotareti fstpe dicebati foiens quod in^ 

riusardebat, &^in finalibus fuis verbis dixtt, quod verum 

erat, fe occifum effe^ Jk mox morttur. Doluit autem, quod 

CWirjM/0 fuus dileSus de MEDICIS fupeieilet, in mul- 

tis aerumnis, & faftidiis bdlicofis. 

Csnenrinf Et quia fufpicio omtiino fuit de veneno prdpinato in 

Fociiiatocca* ^no, fuit captus qutdam Camerarim poctllator five pincema 

P'^'* Papx, fimulcum Canapfaria a furorePopuIi, a fufpicionCt 

quia ifte vifus eft , urbem exire, & captus eft, & duAut 

in Capeilamy fed poftea.cxaminattU| fc inquifitus (uit Iik 

bera- 



AD ANNVM MDXXL ^ ^ 4gt\ > 

ber&nis tanqaaiiifnQocens;! & condufum iFuic, Papatn non 
vencnatuni, fedexcararrho, utfupra. ' i 

CongregatioAes quotidie a prima die^ id eft^ Luxui 
usque ad aliumdicm Lunae, quo cxcquiae Inchoacae funt| [ 
inpapclla Sixtina, ut infra dicam. Jnterca fupervenerunt 
afiqui Czrdm\c% jFHJ/eyntiiuJj.& CORNELIVS, 8c 
nii'ulta per diverfos in congrcgationibus iftis propoHta fuerei ' 
quz pcr nemincm nbftrum) nec aliquem notata fuerunty 
licctpaucanotatu digtva fada (int, nifi Hiper paratu 8c ex-, 
peditlone excquiarum/^uae paucifllimac in omnibus faAae 
funtv tum qufa Camcr^ & fedcs Apofltolica dicitur exhau- ' 
fta, & debita in fumma oSo Mfi^i«riKr Ducatprum , & uItra,OeUtiGMiit: 
quafi fo. qu4tuor mitt, aui LX. miii. tum edam ob rapinam offi- <^ Apoftoiic«; 
cialium deputatorum a Cardinale Armeltinai^ & aliis de* 
ptttatis, nam quafi (mines effkuUis ifti fuerant mercdtons 
Fhrtntini dcutiffimi. 

Exeqmarum LEONIS prima dies. 

Die Luu£ nonu Decembru inchoatx funt exequiae in Ca- ExeqolatiiB 
. pella Sixcina, utfic Cardinales propter hyemem melius fta^^'"^^"^ 
reiit tuti a frigoribus. Vt dixi , paratus iftc fuic miferrimus 
in omoibuS) videlicet in veftitu familiae: nam cum eifent fa-> 
mittares . nomero fupra mtUe, vix ducenti fuerunt vcftittii 
, Item in cera miferior fuit paratus, nam prima die praediAa 

I folum librae mille & centum fiierunt adhihitas cum fumma 

mi(erta & negledu. 

Indifta Capella feci, quod celebrat^s eflet verfa vice 
adjparietem» itai ut Epifcopi & Presbyteri Cardinales ne- 
cenario eflent in finiftra ingredtentium , & Diacqni to dex« . 
tra» Imago Sixti fuit cooperta cum coenotaphio & velutO| & 
bene fuit cum armis L £ O N I S defunftt» 

Oratorcs cum Senatore in fine fedilis Diaconorumi 

Ppp Pratlati 



4tx PARIDIS DE GRASSK DIARIVM CVRIAE ROM. 

Praelati iii cancdliihinc inde^ ut atias; C^rdmslif. SAN^ 
CTAE CRVCIS EpifiifHsOftienfis^ DecmmiMgUj ce^ 
lebravit & falutavit Collegium fine mitra. & nudo captte, 
fibiliter & quatuor Cardinales lEpifcopi depofitis mitris fa- 
lutarunt, quando ipfi iverunt ad abfolvendum apud ca(lrum# 
Mifiae per Presbyteros & fratres religiofbs in Ecclcfia nullae 
didxnierunt, nifiordinariae^ & fimiliter nulix eleemofynae 
datae funt pro anima defundi» omnia enim cum miferia & 
f umultU) & (ine ordine ullo faAa funt. Ex caula przdida 
fermo bac die non eft habitusi quia tarde demandatui' fuit^ 
& rcfervabitur habendus in ultima die, Cardinales omnes 
fe per ordinem obtulerant. 

Item in congregatione hefterna RiveremUffimi Dmimi 
omnes fecerunt me vocari ad fei quia ego )am quafi feflus 
& feneX) at videns bunc peffinmm frdmem^ ftquefirwtrsm 
me ai exerciiio ceremeniarum ^ fniu ipfum §ffUium JMm re/f* 
gmtverAm^ C^ prapiereaj cum mibi rtfcf^ajfem cmolumennii 
non curabam an^liui me ingenre ; 

Quod audientes Cardinales rogarunt me, ut vellem 
eis fervire in hoc officio^ donec novus Papa h&M ctttty 
quipofteaageret) utvellet^ & fic mihi omne onusimpo- 
fuerunt) ut efiem praefidens Magiftrisi ficut ettam eram 
ternpore LEONIS» & fic onus libenter accepuvi» & in« 
cepi fervire^ ac extquias^ ut melhis fcivi^ & potui, com» 
poiiiit licet cum miferia^ ut jam di^um eft. 

Itaque poft Miflam hanc hodiernam* ingreffi funt Car- 
dinales Capellarem locum in Bafilicay & ibi me proponente 
leifta fuit BuHa fanBa memoria JVLII foper Bapa /^- 
giiimej ff fine fimonia eligendo. BuUam hanc legit prins' 
BLASIVSi Secreiarim CoBegii folus, absque ullo tefte^ 
qua le^ai vocavitOratores, fi qui eflfentin Bafilica, alioquin 
Pradatos fcz: unus autem ez eis ego fui, & Bpifiofm Jmo^ 

icnfisj 



AD: ANNim'Ml>XXL 411 

JmfiB^ ^^ffUma^ Sf§Utmmiy TSfmm tf Mtintnfit^ togadf 
qualiter omnes ipfi Reverendimmi Cardinales tunc numero 
%%y juraruncra^ ftripiurit ipfius BuUae, quod ^fervarent^ 
itnprem ipfius Builx. Ec quia non omnes Cardinales, qui 
iperabantur interftituri ele^ioni Papa^i erant praefentef) 
9^0 dijtii bonom. cflffi fi ^b^C eadem Bulla feqiel atque 
iieriim kgerenir iconnei OitmHribusi & omnibus Cuftodi* 
}am fiiniri CooctavisV & etiami ^uando ipfi Cardinales in 
procindtu eligendi Papam novumi quod omnibus placuit* 

^;. ; .SucdtflEh^e quottdie iifita eft Miflk texequis^lis per' Epi« 
fcoposi deindeper Pretbyteros: cum ififafolutionibus apvd 
.Caftriimmore foiiio. ' 

^ £c quia pompa ^ldebatur eflfe admodum vilis ob/de« 
^ftum cera^i ded^naiitibus Cardinalibus prsfertim affinibus 
•defiiiidiii tffi cmifuluii quod depiitaretur unus Cardi-» 
iialis^artifittlarlsjAaispr^cxpeditione cxequNurumi & fuit 
deputatus CsrdmMiis de SALVIAT1S| qui tionorem com« 
,fnui|4fti curaviti ic pofuic in tertia fuper Callro 40. & 
ad littera 5^. & fu^r /cpukro 4« & faculx fuper Caftro 
pro oiedietate ^mae 4jei| & fei^ Torciac fuper caricellii 
«apfUae ^ixtiiHry ubi cdpbnrunt 1 & feci cooperiri de panno 
irelluto fepulorumXifti. 

icemi tfp etiato feci ieputari «inum Cardinalem con« 
clavifadendoi quifuitCtff^i^iM^i^ CAESARINISi qni 
anitnofeiocepiL^ 

Iteca ettam feci fieri duOs caminos in duabus fa1iS|Co0cHivse&; 
& (feci ficri^o. ceHasy ridelicet 31. in Capellai Jk novem^w. 
extra tam «quales orones loi^ttudinis a paricte usque ad 
liftam albam ntrinquci <iuae longitudo «ft palmorum 23« 
& latitudo luit palmorom lo. & modicum plusquam terttt 
pani & feci fuper folaH iieri tabidatumi ec fimiliter feci 
cooperiri cdlas et tabttlis ful^tilibusi quod omnibus pla- 

Ppp 2 cuit^ 



484 PARI DIS DE GRASHSTaiARIVMXVRIAE ROVL 

,cuit , & feci cUudi ieoelRfis cum «eUn,v.«i tcU «oepiJii 
«(i^ia feneftras intreas ' '.','. •• ;. ^ ,jj( ^, 

Item propofui', qciod propter ^mUtt^s fr(iiidet=, qoae 
cotnmittuntur in aperitibne portetlx^^quando introferun* 
tur fercula) bonum eflet, quod un» rota apud portam 6e- 
retmore Montaliuid, & placilit oiMiibu* ft^ctiminiferyn^ 
-quod fieret omnin^ cnm doabui' piMtU hteK tndes ut €»• 
ftodes onam clavem haberent,; &.aliam M^ftri Ceremoi 
niarum. 

Item, propofni de CQftodtbca & cpnehvtftis, ic ra- 
'xiaeopinibnesrucniht, uteesfaerit.indt&affiu .1 

Die M4NU X Cardinalis CORNELIVS ex Venetiis 
.fupervenit, & die Mercurii XI. qulnque -alii Cardiaales (ii« 
;perveoerunt,videlicet,S£D.VNENSIS^ ^VBVVa JeMB- 
J)ICIS, yfce^iKtiUt!iUs,.df PEXRVCCIIS, SEN£N- 
-5IS, CORTONENSISi JF.LORENXiNVS„* CIBO 
,^0iut*nfis, . . i ^ , ■ 

> Die Jovis duo ' Cardinales fapGrvenerunt, tidelicet 
«ERMAN VS &' MANTVANVS, aiftbo inlU-mt, qtioti- 
idie-habita efiMiflfa cxequialisi cura abfotutione pbf Prei^ 
<iiyterDs'ctith Preibytero celebrante , ic per^ifcopos cMl 
Epifcopo celebrante. 

Cera data eft Cardinalibos & Prslatis pi^fentlbat cutn 
imifq-ia:, &.. ruper- Caftrb ^raras £ku1<,. •dcrariora^iniortkia, 
& nifi Cardinalis SALVIATVS deputatus) providifievi 
forian nulla ficula, nec nulla intorticia- pofita .fi^lTent , & 
tamen computata fuifTent in exp^nfis, ex caufa c)us, qoem 
fupradixi, pauciflimi veftijti ftint. 

.; Die LuHd venerant nova c«m literls ex BApiM allatii 
per fervitorem tranifugam Cardinalis Hiporfgielifis , qui. 
fignificabat tnterceptum fe Papix a quodam SVEVO. fer* 
^vitore Cardmi/ey qui, ut fcripfit, habuic in maiuiatis a Dot 

• minis 



AD ANNVM MDXXI. 4S; 

minUfuis non.rclMaiidi cum, dqnec Papa creatus eflrct) tx 
qua novitate totun) CoUegium maxime commotiim efty & 
cum jam omnia parata elTent pro ingrefTu in conclavi^ die 
Mercuriiproxima ftatuerunt, quod omnino expedaretur 
iile Cardinalis per oAo dies, & (ic vocato Oratore Ducit 
Mcdiolani, quidte prsceidenti urbem per StafFetta^ ingres^ 
fus fiierat, imporuit CoUegium , ut omnino (criberet Duci 
iuper liberatione prxdidt CardinaliSi alias procederetur 
contra, prout de )ure» & fic prorogatus eft ingreflfus in con« 
clave per odo dies« 

Badem die unus Cdrdin/tlis ex multo odio^ quod| ut 
credO) ilie habet, drxit mihiy quod Cardinales aliqui, qui 
xioviter urbem advenefant, mirabantur, quod ego Prxla- 
tu^ Epifcopum auderem me intromittere in officio Cere- 
tnoniarum, cum me egomet ipfe.proporuf(Tem, quod Pras- 
lati non pofTent eflTe Conclavtftx Cardinalium, & quod pro- 
prerea abf^inerem, quaG ipfe non vellet, quod ego ingre» 
derer, ut forfan poflcm fervire in aliquo fratri meo Car'- 
diMii deGV^ASSlS. 

Ego converfus ad feniores, dixt totum illud, quod mihi 
didum fuerat, & fubdidii quod ego innitebar decreto eo« 
rum in congregatione faAo , per quod ip(i omnes, nemine 
difcrierpante, non folum me deputaverant^ fcd etiam me 
rogaverant, ut eis (ervirem: quin etiam dixi, quod habe- 
bam fuperhoc Bulks meas, quibus Papa LEO mihi rbfer- 
vavit practer omnes fruftus officii etiam locum in Capella, 
& extta eam, & titulum Magiftri, & praeeminentiam ubi- 
que, (icut habebam antequam re(igna(rem , & quando in- 
tendebtftn illum locum habere, quo. audito feniorei co- 
gnita mallgnitate fubriferunt^dicentos, velles quodego fer- 
viam eis y qui me de confenfu univerfali ooonium elege-^ 



4l< PARIDIS DE GRASSIS DIARIVM CVRL£ ROM. 

tanc, &fic me confirmarent praeter Baltas nicaS| qaas ega 

oftendiy fed eas noluerunt aliter videre. 

• ) 

Dte Uartis IX. exequiarum CsrdindHs SANCTAE 
CRVCIS iterum cantavit Miflam^ quia CardiM^is d^ 
GRIMANIS, cui fuerat ea Mifla refervata, graviter tn* 
firmus erat* lotra Mi(Sim confervatores fuperveneruntf 
& ^bluerttnc^federe fupra Oratorem Bononienfem^ non vo^ 
luti: jeis cedere, licet ipfi quafi per vim vellent ejicere. 

Bt tandem ipfi Confervatores fecerunt atiud Caput 
Seflionisfux^ id eft» verfus Cardinales^ ut fic ipfi omnes 
viderentur cfle fupra Oratorem Bononienfem. De qua re 
omnes riferunt^ licet in veritate ego demandati Collesgii 
jam prius dixeram Confervatoribus^ ut non comparerent 
in talibus, ne propter rixam de praccedcntia iiujttsmodj 
inter eos oriretur fcandalum, fed non voluerunt obtem« 
^ perare. Aliqui Cardinales adverfum me reljpiciebant) quafi 
cgo componerem differentiam talem« 

Ego refpondi, Oratores dicerC) paratos 'effe defer^ 
Senatori, qui eft primus Magiftratus Romahorum^ quia 
forfan eft^ etiam vellent ipfi Confervatores, quod ad alt- 
quos dies poftea «tiam cederetur Capurionibus^ & fic 
omnes tacuerimt. 

Finita Mtfla, habitus eft rermo per Dominam AN« 
TONIVM de SPELLO, jtcclyium ic Rocbeitp ^ & cappa 
veftitum; ipfe fermo fuit brevis^ compendiofus & accom- 
modatus, & in fine fada abfoknio fuit per quatuor Car* 
dinales Presbyteros, licet ipfi jam furrexerant ante fermo- 
nem, ut abfolverent, fed ego fcci ad loca fua redire. 

Canonici SdnBi Petrij officio finito, acceperunt pan- 
flumi tx veUttto nigrai qtti erat fuperpofitus fepulcro 

Sixti, 



AD ANNVMMDXXL 4lr. 

Sixti, Kcct Cardinalis ARMELLINVS clamaverity ie 
illutn habcre vcllc. 

Ego rcfpondiy ad Canonicos pcrtinere» quicquid £c« 
clefiat& fcpulcro oblatum fuiflet^ nifi ab initio fada fuis« 
fet proteftatio de repetendo, qua cafu, (i Canonici zcce^ 
ptaflcnt proteftationem I reftitucre tcnerentur ipfum pan« 
num alitcrncquaqttam. Ec fic Canonict pro fc tenuerunt 
pannum* 

In finc abfblutionis habita eft congregatio brevisi 
Qbi Collegium dccrcvity quod dc actero fieret congregt* 
tio in domo Deisni C^Uegiiy quando intimaretur eis ex 
mandato ipfius DccanL. 

Orator Veneitu conqucftus cft^ quod Caballarii in* 
terccpti funt quotidie intcr vias. 

Ittm Ordtor MsniuAnm tVfo(\xity quodFr^i FRAN- 
CISCVS MARIA crat in via vcrfus ftatum fuumi ex. 
^quo fiierat pcrPapam LEONEM cjedus, & quod vcnie- 
bat cum manu forti & gentibus in ezercitu magno&c* 
Etambopratdidipeticrunt, ut fiipra pcr Sacrum Senatum 
providerctur. 

Ego habui ab initio cxcquiarum Ducatos auri in auro 
pro mc, &totidcm pro focio meo pcr manus PHILIP- 
PI de STROCIISy & ccntum altos ctiam habui pro em« 
tione fupeliedilis nccelTariat in Conclavi^ ficut dc more eft 

Et fic finis cxequiarum bonz rjicmoriae LEONIS 
Psfd JP. io pace cujus anima rcquiefcat, Amcn. 

F I N I S, 



EX 



4Sg PARIDIS DE GRASSK DIARI VM CVRIAE ROM, 

EX DIARIO PARIDIS DE CRASSIS. 

Contra eleAum Corcyrenrem, qut praediAum Auguftini li- 
brum fub fuo nomine vulgavit. 

Vid. MABILLONII Mufcum ItalicumTofnJI.p.sg?. 

HOdic^ nempc XI. Martil, anno MDXVII. cum mihi di- 
ftum eflcc, librum ccrcmonialem noftrum, quo rcspu-^ 
blica noftra Ecclefiaftica rcgimr & gubcrnatur, fuiflc Vene- 
tib imprcflum, & ad Vrbcm rcmiifum omnibus vcnalem: 
dolui vchcmenter, & priusquam aliquid diccrem Pontifici) 
fuper hoc conqucftus &i cum Cardinaiibus, qui in dle crca-^* 
tionis annuae papalis cxpedtabant Pontificcm vcnturum ad^ 
MifTam. Et aliqui, imo multi cx eis commoti , fcandalizati 
funt, quod Cercmoniae facrx & Myfteria corum divulgata 
fucrint: fic ut cercmoniae noftrx, qux erant quid facrum, &« 
ant quid publicum &c. £t ih fine dixcrunt Papa^ dolcntcs^ 
Papa autem prima fadc turbatus, dixit fe faAurum quid Car« 
dinalibusplaccrct. EtquiaCardinalisSANCTAE CRVCISfor- 
fanfueratcaufa^quodimprimcrctur liber illc} dmtnonmMluin 
ejfe. Tandcm Papa commifit Cardinali de GRASSIS, pra-' 
te&ori officii ceremoniarum , ut fimul cum auditore Camcrae 
provideret^ nc amplius aliquod volumcn vcndcrctur usque 
ad dicm confiftorii : quia tunc cxquifitis votis omnium Car« 
dinalium concludcrctur. £t fic fadlum cft. 

Dcinde cuni collatione fada de illo impreflfo cum no« 
firi^i invenifrem^ multa fuiiTe ad libitum addita, & plura fi- 
militcr cafiatay rctuli Papae pratfcntibus Cardinalibus in con« 
fiftorio (cquenti: ac Vapa vidit ac magis commotus cft. Et 
vocato itcrumAuditorccamcrac, mandavit^ut omniavolumi- ' 
na imprcfta apud fe habcac & fic rctineat, donecaliud fibi 
dixerit. Sicut fupra dixi, XL Martii fcripfi^ eleffum Corcyren^ 
fem publicaflfe librum cercmonialcm contra jus fasquc^ & Pa- 
pa mihi coix^mifit, ut ipfum librum.diligcntcr vidcrcmac 

colb« 



AD ANNVM MDXyill. 4S9 

comdonaretn cUm originali^ (i qiud eflec ^dditum vel immi^ 
natum, quod illud figiliarem ac referrem. luque eo totalij 
tervifo&fignatOyfecihaacjmeamepiftolam, quam prztnm 
quafi inve(5tivam contra ipfutn Corcyrenfem temeracoretij 
libri facri, & eam Papx dedi in manibus: & iegic & approba* 
vit, mandansmihifUt inprimoconfifl:oriorecitcmcau(as,qui- 
^jis motus fiiit & ezaudire^prxrente(bnatupetitiones meas, 
.qus runty.uc ip£i «ipiftola de.yf:rbo ad verbum hic pofita, fiq 
i^delicet: 

Epiilota 
PARIDIS DE OIASSIS A» LEONEM X 

SANCnSSIMp: D. N. LEQJ^JI PAP/E X. PARIS bi 
GRASSIS, ^ifcofmFifaurenfis^teremmarummagifier. Inter 
jQtcras..rQleronesque Romanat Ecdefiae ceremonias, beatijjme 
^OfUfjhHtt. a juyentute mea verfatiutuoac cuorum benc&cw^ 
|pnedece0brutn, illis jamadXVI. prope annuin.piraefedusrpiair 
culum ingens, & id quidem calumitiae & ignominiae plenum^ . 
fadurus videor, fi cranfeat Aibfilentio, & conniventibus ocu- 
U% patiar, illas per Vihtof, facronim rituum nuper fub nominc 
ict^u^daai falfi & temerarii auiftoris. hnpisfros, corrumpi, ac 
An cotiternptum ApoftpUcae Sedis divulgari^ atque antece»- 
.Tores meos, qui eisdem praefuere ceremoniis, ills^ue mily 
canquam per nunus dedere fuis labx>ribus, fuis vigiiiis acftu- 
diis, concr«^ jura legesque.defraudare aequo animo fer^m ,fu|p 
^eUciffiiDo San^itatis veftrae Pondficacu, cujus ingenii dotes 
itarlongaexperienciaomnes didicimus, ut jam non idubiter 
«nus eam (fi qualia haec funt, inteUigac) pro fua erga Deuoi 
piecate, pro fandae Sedis Apoftolicae maieftate ac innata juftir 
^a, non fqlum non pafiuratni fed, ficut; egp <»• prp cr^ninii 
magnitudine fine hac verboruin detefta^one praecerire nofi 
fomiiHi itaiUam acriter yindicatmam. , Nam q^ema^inof 



490 PARIDIS DE GRASSlS DIARIVM CVRIAE ROM: 

dum jufti cujusque principis cft curare^ nequisquam fuo )ure 
fraudecur: ita, fi diligenter inrpexerimuS| ad quempiam ali* 
um non magisfpedlac/quam adRomanumPoncificem^nefa^ 
trae fuae ceremoniae maculehtur) neve aliqua in parce aTte« 
rcntur, ac pratfercim^ necorrumpancur: fed & quod omni- 
um Principum eft, neprolataeinvulgus, velut proftitutae, pon- 
tificaliuiti iacrorum exiftimationemminuantifloccifaciaTit, & 
contemnantpr;' Quod (i inprimis tua ac facro(kn£ht Sedft 
Apoftolicae r^s agitur^ B. P. ne pigeat obfecrO) haec, qualia- 
cunque (int, quae temporis anguftia cur(im colIegimuS| per- 
legcre. Inveniet profedo iii Jiis^ 1109 qu^ vcvbQru^(Con# 
tcxtu auribus grata & jucunaa 9 fed quac ad rem tuam maxi- 
me perttncntia (int & necdfl&ria. Vdnim aritequim ab eo 
cxordiar, quod hae facrar ceremoniat in vulgus minime prcf- 
dendae funt: refpondebo illorum opinioni^ qui exiftimant, 
religionis Chriftianac ceremoni^ ad^publitim ntoftaliuai Qti- 
litatem eflfedivulgahdas, m6tifor^n'irel toargument€>,qtiod 
ijpfa divini Numinis deduAio & caetei^' Eccle(ix facrameiHa) 
libris Pontiflcalibus impreflfa & publicata funt» Quippe 
illa ad omnes Eccle(ias & fingutos quosque facerdocts ipcidv 
nent, nec omhin6* recondi poterant Hax ^d RomanatA 
Eccle(iam tamum^-ejusqueSummum Pontifitfem) fuosque 
fAintaxat ad id operi^ vocatos minifti^os. Sed utrnam etiam 
& illa, quac dixi, fecreriora forent & magis recondita» Non 
'enim ea quotidie zdprofanasmanm tnfacerdotii conteriiptumy 
nec ada/ienatje3atin nofite religionk irri/ionem detenire vide^ - 
remm.^ At quoniam repfehendi tTragis poflTunt) quamcorrigii 
revertamur ad rem noftram integram adhi^c^ ne hoc malo 
exemplo & ipfa labefadtetun Novlt jam pridem S. T. omnem . 
ltomaiTomm*l*dnttficum auftoritacem, omhdm majeftbcem 
hujuis ^crofanftac Sedis pCndfere ex animk opiniohihu^qiie Prin- 
iipum iS-TrahitQrum^ Duhi enidi illi Summos Ponrifices 

Aon 



f - AD-ANiVVM MD,XVITI. ,'491 

npn tamquam mortales homines, fed tamfjuam Deos in ter« 
ris exiftimant & credunt: illis fe fponte fua fubjiciunti illii 
.parent, iilos fufpiciuntac Vjcnerantur, & etiamadorantj in« 
;CredtbiUque quadam afficiuntur admiratione, cum aliquan- 
do audiuntaut 'vident fupra humanum opus ab illis per eaS| 
de quibus agimus, ceremonias infandorum numerum quemr 
.piam referri, Pontifices tanta folemnitate tantaque obferva- 
tione eligt atque fandificari, Imperatores coronari|Reges inp 
ungt, Cardinales afTumi) Patriarchas^ Archiepifcopo^ EptJco* 
ppsque confecrari, ac cxtera cSiOj qux turh rerum magnicu- 
dinei tum varietate divinitatem quandam prac fe ferre videii- 
tur. Qupd (1 facrorum arcana pandantur, & facrse publicen* 
.tur ceremonis, illico fumrum eft, ut otx^nis opinio minua* 
^^r, ut pont;ificia auftoritas elanguefcat necefle edt, Suberit 
extentpio Summus Pontifex vel uniuscujusque plebeji homi- 
nis cenfurac Aliu^ ritu^ nbn reAe a majoribus ordinatos 
iredargu^t: altas non obferva|;as traditiones phji,ciet: aliui 
jxiotcm cijilmmque racrorum perperam ititerpretabitur : 
aUus geftus deridebit& fubfannabit. .Et cum dnteceflbres 
tui confueverint,/>r(? tempore^ pro kcoy pro necejfitate ceremp^ 
ni^ qmndoque mutare^ non. crut)|^JSuQEimi Pontjfices nii.ar« 
.bicrii^ neque flne vulgi mqrQwratjpoVi^ cxequi poterurJt| 
rutcvmqv^ res Eatnili^ co^it}oti|(:in cpntemptum addi^- 
vcent. Quod ne.fiat^ non miniis curandum a Nobis, qui 
. vero luipiiie fifiei illuftramur,. qua^ curatum fit olim agen- 
. '^llibiu in fuk fuperfittionibus , qt^us^ quafipeculiaris mosy omm^ 
ius arcana ceremoniarum nec velU^^ nec auderein vuiguf ejtere^ 
a0erentihus non licere prQEanisnbfledeprum myfteria^ fem- 
per fuit: in quibus nulla tnajorquam fides filentii deberetun 
Quoyd ut castera innumerabilia taceam, qus circa hafca 
^JylacrobiO) Apulejo^ Valerip^ Pluta^choi ^z caneris antiquis 
audloribtis r^fquntur} memoriae tradituqi eft> Tar^uiniiim 

Q^q 2 Re^ 



49» PARIDIS D E GRASSIS DIARIVM CVR!AE ROl». ^ 

Regem, M. Tullium quod librum fccreta civilium facrorum 

contincntcm, culdam Sabino dcfCTibcndum dcdiffet, CoHb 

infulam in mare abjici julfiffc. Quod fi apud cos tanto fitp- 

plicio librlfola dcfcriptio vindicata cft, qua poena apud Nos 

•crit afficiendus, qni non /blum facra dcfcripfcrit, fcd ctiam 

dcfcriptacormpcrit, ac corrupta divulgavcrit? Adde quod 

illetribmvir illis cisdem facris pracerat, licebatquc illi eundem 

Tibrum legcre & attreftarci hic noftcr ab omnibus ceremo- 

niisalienus, ex facris penctralibus furto librum hunc furri- 

' puiffefacnecredipoteft. Nam cum INNOCENTIVS VUI. 

lumma induftria colledas in hunc librum ceremonias, non 

ignorans quam retirienda & occultanda forcnt facrorum ar- 

'cana in palatii facrario, ac interiori Bibliotheca magna cum 

diligcntia obfervanda rcpofutffct, ut indepcr illos tantum, 

qui pnccffcnt, quando opus effet, incorrujpte haurirentur, id- 

' que hucusque obfervatum fuiffet: quomodo ad hujus manos 

pervcncrim, non liquct fatis. Illud ccrtiffimum cft, quod 

hic novushomo, & modo fdcris iniriatus, unus inventus eft, 

' qui quod ncmo alius criam iritcr fiicras ceremontas educatus 

' unquam aufus fuiffct, anderet non folum librum honc In 

' profanas manus ederc, fed eriam multa fubtrahcrc, nonnulla 

«addere, qua plurima immutatc & corrumpere. At <ficat 

ipfeobfecro, ubinam iftas ccrwribntas, qtias immntabat, *- 

dicerat? quo audore, quo magiftro, qua facukatenitebatur? 

nam filiber ipfe ceremonialis a Sede Apoftolica approbatus 

")us &Icgem fecit, ut /» Clm&ntmr tit. ele jurejttrat^ fanci- 

' tutn eft, & nutli pncterquam Principi Hcer^ ca quat furis funt, 

immutareV qu4 attdacia hunc impulfitm dieemus, ut cum 

'fccundum cORftitutiones nomen adhuc fuum nefi:iret (ap- 

'.pellavif cnimfc ubiquc elcftum Archiepifi:opum, cum ete- 

"^^&ata tantpm appellare dcbuiffet, ncc licthzt ante palfit as- 

''^mtieiie^ ^emquam Archiepifcopum nominart) hanc 

'' '• / > jm^ 



r ADw ANNVM MPXVig 49^ 

)urfs mutatidncm fibi liccre pvmre^? Pefcribebat profedo 
bojfius vir, quod minime inteiligebat. Si enim eadem n^n 
ignorafletf^ neque ambulaflet in tenebris, ncm pofuiflet^iif^^tm. 
ftodfxtraj nonjSeklem pr(^/!Halemj non particulas negativaf aut 
^isj$in&haf sdi<jpando omUifleti qu« (enrumperverterent aut 
dcpravarent: nonpdet^ii(ret^M^/^i:im//^jr(^/^^/,co^^ 
nec immutaflret^iifriafi^/^^j benedifftones^ unffiones^ h cattera 
quae de fubfiantiafunt, & charaderes imprimunti qup nul- 
lo.pado immutari dd>cttt aut poflunt. Sed quid in hi» 
'mOTOTjad miiie & Ji^aj B. V. xmyiptianes enumeravimus 
inlibrohoc fud nuperimpreflroi dum iUum cum ciemplari 
protocollo Pientini prafulifj veri auAoris» contulimus. Nec 
verbis noftris fidem habeat S. V. librum ipfum quem pro* 
/tuli intueatbr. Signa£a:funt loca aut afterifco, ant lineaf 
aut Utura. Nidla frerfiis pagina errore vacat. Quac omnia 
non minus pro pietate tua erga Oeum reprobare & repelle- 
re debet' S. T. quam pro nia juftitia curare, ne defundo 
eidem praefuli. Piendno, yiro do^iflSmo, ac de Sede Apo« 
^ftbilca bene. merito^ vis & injuria inferatur^ fuisque vigi- 
liiS| fuo^omine fpoltetur, ac fuo honore privetur. Is 
cum plures annos magiftratum ceremoniarum egregie & 
fcite exercuiflfet, ab INNOCBNTIO VIIL pracdeccflTo- 
re & aflBne mo ab hujusmodi magiftratu vocadone acce- 
'pta, eisdem tamen ftipendiis Senas^ tamqu^mi in (eceflfum 
literatorium» ad Romana Ecchfia cerempnias in librum hunc 
coUigendas miflfus eft. Laboravit triennio vir gravis 8c fum» 
mx experientia:: dcmum incredibili ftudio, & exaAa dilU 
gentia abfolutum libram e^usdem Pontificis nomini ante- 
pofitis fuis epiftolis dedicavit, contentus vel eo nomine^ 
-quod apud pofteros noii anAor^ fed quafi colIeAor aitrt 
'Compilator facraVum ceremoniarum diceretur. Nec exi- 
^ffimavit bonoi pater aliqi)ein fuo ,tantum nomioi invi- 

Qqq 3 (brum 



494 PAKIDIS DE GftAMIS DIARIVM GVIIIAE ROM. 

furum. ' Sed o triorcs hominum l . non .crubtiit fiibdio 
Pontificatu eloftus ille Corcyrcnfis cjus patris, cujus! po- 
tius debuiflet obfetVare metnoriam, abradere nomen & 
epiftolas, aC ftias ita infcrere, utfc libri Jiujut cei^or 
nialis • a\i£lorcin crcdere fecutura poftccitai. crcdcretut 
Quis enim in hoc libro ntiper impreHq prattenqoam untis 
CHRISTOPHORUS MARCELLUS nominamr? 
Quodnam P/Vt?/m/ fr^fulis audtoris, aut altecius cujusvU 
lcgitur nomen? Quin eti»m fubtr^xtt iftey qui tam kQpur . 
dcnter alienos (ibt labores vihdicat^ Verba tlli^s optio» 
patris, quibus in capite de clericis ceremoniarmU imperF^ 
dionem fuam excufabat; dicentis inter alia: utinam tam 
bene officium meum fufiinere fiivijjemy ' cum.m io fuij /juam 
hene impe^fepum meum cogn^fcd.' Eat igitdr, .etfi Don- dolo, 
non fraiidt id feciflfe autumjer> dicat feTnas epiAoIas ad 
ornamentum tantum appofuiflfe, non ut laudps alicnas u- 
furparet. Sed interrogetur obfccro, cujusnam (it illa Iu« 
cubfatio, quam adeo efficaciflimis verbis a S- Ti accepi in 
prima c()iftoia efflagtcat? utmmne intdiigat breyis «qpiftCh 
Ix fu:)e, an totilis opcris lucubrdtfonem? Interrogctur, in- 
quam, a quo abfoluta maxima pars operis videri poterat, 
cum tot & tanta priore Kbro^ peregerit, . ut ipfa alto» 
epiftola amptiUarum , vel a quo ultlmiis abfolvttur liber, 
ut ejus verbfsutar. •ftitabatncfimplex vir^ dum. opus alie- 
num ad vcrbuth tranfcribebat, futurum^ ut nunquam in 
furto deprchcnderctur} ^ an id magis ingenium. fortaflc 
opiti^bamr, quam miimm fcddere, vel fateri^ pcr quem 
profeCiiTet? An* exiftithabat potius tatKum^iOpus, paucisad* 
moduni ittithutatis verbis & 'rubrici$j> ita. fuum ficri, wt 
veri auftoris nomen penitus abolcretur; Primum fe onmi« 
um hxc ad ufum & voluptatem communicafle commemo- 
rat. O egrcgium opus! o ls(boriofam' conciiinatioajciti. 

' ' ^ ■ p:> ' exc- 



AP ANNVM MDXVITI, 495 

£x?quias )ufte cixiendaHtt) a&am, allmtai genuflexum^ S\x^ 
fiUcahduiii) pffidalesy niagtftratus> jt^m, galerum coq» 
ciitiiavit. Pro H^nits tigiu» fuppofuit: pro cufim pulvino.i ' 
pro haaliy vafci pro fexfeHis^ pera^ai pro plateot aream j 
^o.armut inGguia ^ pro ruheo^ purpureum inferuit. Ha:c & 
liii)usinodiruBt frivoia.quidem&ioanii^ quaeifte fiiisfesqut* 
padalibi»verbttificoiicimu^e.jaiftat) 'tcifi p^jttiiuda, dara 
«'£mplida noti; ipagis religio rxpofcereti quam iftaverbo- 
fuiii leBOjciQia. . Ac fi cuncinnaturus exat^^cur non omni» 
conciniiiviti cur ,poh eodJBm dbiquc niodo» pro. Papa, rPoor 
dficdnrpfan^ffofsffiGnibti^ ^ifflismHifituCiiifCiiSfki mod» 
«asdcnbidifisQntt .fdiqutt btad^fis 9 faAquam fi«tie(iis. etian 
l o a p yt micondnnationgm eoram iibronim) quorum auAor 
hthen volebat. Qwd^ quod ubtque HQrn^ & excufatic^ 
aemi ac jqpi^alaft autcint deU;vi0«l,- -r N»iV(de)eVi(rretiam hoQ 
Ibndbnuum FRII>£&ICUS. UI. IjNiper^Jiflr, ,qui' «^huc reb 
paat^dfim Stjvif ^et, praeftitit. Quid j$(,il}ttd- inta)ftiim relih 
qoir?. Ceremoaias: in .corpnandis regibus fervatidas i» /(^0 
fomifieiaJh fMmmper.eimiiidmfimmpkii^cot^ip/mui: .ut ia 
^esorfciL doksi&meja4adiifAa|^eret>,dQ&mf%> j)mdi« 
Imfdraeose). in alto-Q i^irtlim G<mi(^ittii& jHi^fipaUee gtr 
miciare Pontificakm litirum iUum, ita i«t bctf fecit fibi attri- 
buenf. . Prsteriit ultra h^cmulca his ftoo.oMnora.five ne« 
l^igeiu;iaf five ut dnitni& pariter con.fmiderQi, j^iam 9c S^ 
iMerfi:|i0tt<4oionatiQnb£)<iftdem iatpera*>cW]8S;^ridifl^Cairr 
iiitaiesiMcenumScJltKfhmf^<9c feryifie.P|arl& pdr^ 
Hosi p1tuim'os , & .fuo ittApott nullum. Rona^nom Pondfif 
cem 'praeter. SiXTUM J V. confecratuip Am jmpndenttr 
«osamjff^ ao.>^ dicat ;iec.;PiUM!l[lK^t)ec «e LEQNiH>Xt> 
abfln[o /toB^poraifiiiftlf c^nCecrztopir, Quc <^vta£l» m. pffinii» 
guftdiji ippvime cottyeflaehint^riea hnic fufpotititki .Sc e}ut 
libro| IdBtQfm fideia 'idimunt» A^t cnim itU non.drapc . 
•tljt' amo« 



- ; 



4^6 PARIDI S DE GKASStS DIARIVM CVRIAE ROM, - 

amovenda, auc hatc qlioque cum illtf^ abradenda fuerunt, ixt; 
coocinnatum undequaqiie opus ' viderecur». Aft o (i ipfe ^ 
Pientinus auAor revercatur, & nttnc fua jwra repofcati npn» 
ne ifte opei^oraf concinnator, tamquam Horatiana corai- 
cula^ alienis omnibus pennts deplumatuS) cum fuis tantum 
teiTupttonibus remanfurus eflet, fiftu»usquc omnibus iqdii^ 
brioi At puiabit fotte ea fibi iicerej £ jeptftokis fiias cum>f 
fe concinnato opere ad S. T. direxifleci ejusqoe iacratilfim* 
ilomine colpam (uam pertexilTet) eos i^itatui^ qor ut. im« 
l^nc (urati iint, lurta magi^ratibus elai|;funcun £ed.iioa 
^idk ingeniofut «itt ^ltenis' Qpenbas' ^aiidioq^ ^ami^tiiAcatif i 

tudinem tuam ofkn^dtrti^ duM 4aiiiquam inanijs^^orix.ii^ . ' 
mb appetentem eam in locum abra(brum nommum ingel^ 
rit, (uique criminis partictpadone coinc)uinait contendici 
noA fdlum invidts & matevolis caiifiim cosncraeam.iavo 
iiendi pfaebet, fed etiahi ^)us Aiccefibribus; ahnHbaDd| 
L E O N I S (acidiffimum nomen cum tuia ignominia i- «f i 

cum laude fua auAorum nOmina reftituendi materiam r» 
tinquic Quod (i hiS| qus maxime Sandiottem tuam mo^ 
vere dtberent, non movtiniy finSt^f^ PM/ifS^xi^.noc d£- 
ficit ce cbntemptus Apoftolkc Sedik, acPontificiaB dignti^ 
tatiS) qui ez hac arcanorum invulgatione iUtco irreptu* 
rus eft, moveat tc quaefo tua erga Deum pietas, nec 
'^m una cum ipfis ceremoniis ab ifto infolenti jadator 
te ^dfrum^i paftaris. Moveant tc.Piemini Eptfi^iiw» 
ikuGA Uboris^ fuae vigiliac )ura T«po(cente|. Mordait u 
demum INNOCENTII VIII. pntdeceflforis nii afi^ 
finisque memoria, cui tu untum ddies, ut fuitaflTe tu> 
mo magi*»- H «nim fijum abs ce^ cum jure affinttacai 
& gracitudinis, tuoi aDquicatis & juttttae reponi v piitiis 
Is liiMrum futim intqgrnm & iittorraptimi . defidoat^ 
& in arcacus refervari| ut vivcas mftkuit^.. efflagam 

>o«b. 



AD ANNVM MDXVm. 497. 

Obfequere eortfm umbris, hea^ffhne Vater , tam jufta^tam 
pia^ tam fanda, poftulantibus \ &) qu« tua juftitia eft j reje* 
do & explofo etiam fub anadiematei ifto impudenti ufur« 
patorecum (uiscorruptionibus,librosfuis auAoribusreftitue. 
Futurum eft enim, ut plus verac laudis i plus gloriae adeptur». 
Gt S.T. in eorum nominibus reponendis^ qiiam fi quodlibec 
egrqgium opus a Vero auAore fibi dicaretun 

Hanc epiftolam cum in manibus Papac dediftem ^ legis* 
fetque libentcr & aridei & acceptaftet rariones & argumenta^ 
tn ea per me allegau \ verfus ad Cardinala aliquos, qui fibi 
forte adhaerebanti dixiti meradonemhabere fuperpetidoni* 
bos meis : & librum ceremoniarum nuper kf^efim amnim 
cmburi^fimul cum falfo anSare, ficutpoftulalTemi autfidteia 
ipfum audorem corrigi & caftigan omnino deberey prouc 
pnfendbus videretur. Itaque ad primitm confiftorium rem 
i& caufam difterre, ut inipfoGHlfiftorio proponerem) prouC 
propofui atidientibus omnibus } & tandtm Papa mandavic 
tribui Cardinalibus I viddicet R. D. ANTONIO DE 
MONTE, tit. S. Praxedk , & D. P£TRO DE AC- 
COLTIS, S. Eufebii Anc&nitam , 8c D. ACHILLI DE 
GRASSIS9 S. Sixti Cardinali Bommenfi ^ proteAori o0i« 
ciiceremoniarum^fratri meo^ utpetidones measadpartes 
plenius intelfigerent, & me, prout juris futfrit ^ ac fibi videre- 
tur, expedircnt) tam fuper libro comburendo, quamaudore 
cafti^ndo, & ad Urbem citando perfonaliter & compara&« 
do. Itaque quid fequcmr> hic edam fuccelfivc adno* 
tabo. 



Rrr EXCER- 



498 PARMMS D E GRASSIS PlARrVM CVRLR ROM. 

EXCERPTA 

Ex 

PETRI MONNOD/ traftato deltitohRc^ 

gw dovuto alla Ser Cafa di Saveia > infietne <fon un riftretto 
deHe revolutione^ dfd Reame di Cipri. Tqt. 163^^ foL *' 
^ag. S7* ^ 

AHii W rcglftrf di Pap» BENEDETTO XIL fi tror» 
iiAa Bolla data a41i fei di Aprile dcl 1339; in favore dcl Conte 
Aimono^ Padre del C^nte Verde, iielki qmak dkhivra il Pon- 
fefice, chc i!t^vandoA 3 Contedi Savoia^refente allacorona- 
fione del Papa dom ^U.tCMrei/ /ri//r(^ lu^ dopo UR^e fc 
non v\ fera chc on R^, bant' qucfti aUa dritta, & il Corte di 
Savoiia alla fisiftra^ IffamD. Papam cum de foronationeexibit 
prTranuntyducet ComesSeAaudi^» nifReges ^idem fuerint eum 
ducentefi unicotamen Rege adhoc p*a:finte (^ duceme, idem D. 
Comes ab ahero latereVapamduceredebeHt. In fattichc i Prcn- 
cipi di Savoia havoirera la prcccdcnza in Romxfopra tuttigli 
kltri d^Italist, he (an^iio fcdei Regiftri autentici deUi Macftri 
di cerettionie ne^quali fi tfova l'ordine dc' Duchi. Nella Ii« 
braria del CardinaleSIRRETTOy vene fiio due anfai antichi. 
PARIDE de GRASSIS Macftro di ccremonie di Papa GIU^ 
UO H. e LEONE X« nelfuadiariolometteparimcntencl 
tnodo che fcgue : 

ORDO DCGUJVl 

Dux Britanniae. ^ 

Dux Burgundiae. 
Dux Bavarise, Comes Palatinust 
Dux Saxonia^ 



AD ANNVM MDXVflL ^^ 



1 - ' ' Marchio BrAndenbprgenfis. 

Dux Auftriac. / 

Dux SabaUjdis. 

tiw Mediolani "/ 

Dux Venetiaruau ' . 

Dttz Bavaric 

Duces Fraocft99 totfaarii!^« '^ 

Dux Borboniat. 
Dux Aurcl^neoGt. 
Dux Gcnuaei* 
Du$ Ferraric 

P^^-V/. ad Ann. MDXV^ 
SeflSone dedma in Laceranenfi concilio dixit Papa L£(> 
X. quod vellet intelligere de Sabaudis & Venetis ac Mcdiola* 
neniibxui ^s eflTet tam de jure noAro^ quam de confuetu* 
idine major, & quid faciendum mihi videretur^ ut 4>mnes ifti 
Oratores fimul in Sefiione eifent, & fine controverfiamane* 
xent. Refpondi, de )ure noftro efie, prout patet in iiim Ca^ 
mer£ ac CanceUafU, f^ nofirii Hirffy qm^DViX. SABAUDIiE^ 
cffet/v/w«f in ordine, & DUX MEmbLANI effet^r^w^^^ 
& denique DUX VENETIARUM cffctreruus. (^deusi 
novum ac mirum viderctur Papae prima facie^ non credidtc 
milii, (ed ego allatis libris oftendi fic efte in ordine icripturaCi ^ 
quat in taiibus decifionibus attendenda eft. Verumtamen ad« 
didi, alitertnobrervationeefiei videiicet, quod DUX ME- 
DIOLANI fponte olim ceffit VENETIS, Jed non vultdefer. 
re & cedere Sabaudiae Duci, nec minus Venetprum Dux, un« 
de controverfia femper (nitySc efl:, inter hos^ 8c ne (candala 
intervenire poiTent incer eos confiieviflfe Pontifices aliquo 

Rrr 2 ^ modo 



L 



^o PARIDIS DE GRAS5IS DIAfilVM CVRLE ROM. 



modo obviare, ut eft 9 quod Papa rogari £iciat hunc & illum 
ad non comparendum tali dic in tali aAu, quia tlter cum al- 
tero Oratore non habet caufam rixac. Quod ego fsepe feci 
tempore JUUIi & lcgi, fic etiam fa^um fuKTefub ALEXAN- 
DRO & PAPA; voluit videre tales libros, quos ego oftendi 
fibi prsefertim de fimili cafu an. 1493. dh prima ^anuarii in vi- 
gilia S. Trinitatisj quia ibi ALEXANDER togare fecit Orato* 
rem Venetum, ut tunc abftineret^ quia SabaudixOratorpau- 
cis diebus eftet in urbc man(Urus &c« Et ficfuit, & propterea 
mihi impofuerat, ut idem dicercm Oratoribus, Veneto& 
Mediolanenfi, qui erant parati obedire, fed tandem conclu- 
fum fuit, quod omnes Oratores fimui irent in loco folito,(ed 
SabaudiefTent facientesmedium magnificum Julianum Papse 
fratrem, &tuncCapitaneum Ecciefix, quafi eftent una copia, 
& placuit omnibusi &itafaftum fiiit, quoad eundum, in fe- 
^^ado vero Inloco re(Qonitiinlateredextro,interomnesOra- 

' toresalii fedentes more folito, fed quatuor Sabaudi eflfent jn 
latere finiftro focii, quodfi Confervatores ibi veniflent, Papa 
ypcaret eos ad gradus folii fui, fed ego providic quia pofui 
juo fedilia longa, &in uno, quodeflfet propinquius Diaconis 
Cardinalibus, federunt Sabaudi, &in aliofederuntConferva- 
tores cum Baronibus Romanii, & fic omnia bene faAa funt. 

'PARIS dc GRASSIS indiario thOm^X.adann.isv^ 



FASCI- 



FASCICULUS 

RERUM HISTORIAM AC STATUM 

CURIiE ROMANiC, ■ ^ 

QUJ INPRIMIS SECULO XVI. FUIT, IhLV' 
STRANTIUM, CONTINENS 

L LUCi£ HOLSTENII notas ad Pontificale Ro- 
manutn. 

IL EXCERPTA, quae a rommis Pontificibus, aut facris 
conciliis decreta funt circa vitaiti acmoresRoma* 
nx EcdefiarCardinalium. 

IIL NARRATIO HISTORICA, quo paaouibsRoma 
6 d. Ma). anno MPXX VI L ab exercitu QtroR V. 
oppugnata, capta, direpta & vaftata fiiit, cum O R A- 
T I O N £ habita in Senatu Romano, prade^ literis 
a Caroh V, ad eundem fcriptis. 

IV; iNSTRUCTIOPAULIin.dataTHOMiGCAM- 
PEGIO, Epifcopo FeltrenG, &aliquibusdbdisVi- 
ris, cum eo in Germaniam ituris. Roma:^. OSobr, 
MDXL. 

V. EXTRACTUS PR0CESSU5, contra Cardinalem 
CAROLUMdeCARAFA, imperantePio Papa 
IV. inftitutus. 

.VI. MEMORIALE CARDIN. BELLARMINI, ad 
CLEMENTEM VIII. contincasrcs, quaePonti- 
fo refoniMfedcbcat. 



'. :^ i.- .-- 



^ , ' r 7 » T ■> 



r .1 






SM »^«9 o« o« 00 uo w 49 ^C* ^ 





AD LECTOREa 

iRimuMin prasrcnti- fafctculo locum dedimtif 
ebfervationihm ac lecHo^ihus vdriantihus, qua$^^ 
ex PONTIFICALI ROMANO cruit LIU 
CAS HOLSTENIUS, prout teftatur cxcra-^ 

Slar manurcripium, ex^up haec-cxterpt^ 
cpfompfimus. Videbaritur ea ad praefcnr 
iriftitutum, vcrfantibus nbbrs in rccenfione praecipuofum au-^ 
Ise Komansi rituanum librorumi bene referri potuifle. NontV 
Ultimus inter illos eft PONTIFICALE, qui libcr Cc^cmoniair 
ac ritus in Prxfulum Eccleliafticorum muncfibus fervandar 
cxhibct, magniq^ue (empcr in Romana £cclefia asftim^us eft« 
Jam iNNOCENTir VIIL abtate cmcndatio Bujui libri ab 
AUGUSTINO PATRICIO fufccpta fuit, dc quo fupcrius, in 
iiffertaiione prdiUminari de Autore Diarii ^ lihrVcereimniarum 
S.S' pluribus aAum« Revifio Cjusdem Pontificalfs f^Aa aci[« 
toritatc CLEMENTIS VIII. cjui fingufari Conftifutione Ro- 
mst anno MDXCVL cdita, cavit, nullo unquam temporc in 
totOy vel in parte mutandum, vcl ei a|iquid addcridum, aut 
detrahcndum e(fc, ac quoscunque, qui pontificalia muncra 
cxercerc^vclalias, quatin diftoPontificaLnfContmehtur,facere,' 
aut excqui dcbmt, ad ca peragenda^ &praefl:anda ex hujus Pon- 
tificaUs pracfcripto &.ratione tencri. Repetiit hanc (ahdio* 
hcm URBANUS Vffl. annoiMPCXXXXIV. lata nova con- 
ftitutione, in qua: a iaonpultis Cardinalibus, & aliis Viris do^ 
dis accuratiorem recerifionerii libri fadam fui(fe rtfcrt , ad« 
dita lege, ne exfr^L urbem Pontificfalc aliquis fypis cxcudcre^ 
aut cvulgareaudeat, nifii facultate in fcriptis acceptaablnqui- 

Rto-i 



508 FASaCVLVS RERUM HISTOMAM AC STATVM 



ficoribus hcreticae praviuds, vel a locorutn ordinariis, addiu 
comminadone excommunicadonis eccleHafticx, a qua nid a 
Romano Pondfice abfoludo impetrad queat. Interim plurcs 
Pondficaiishabemus edidones, interquasandquiffima, quam 
vidimus, prodiic Fhrer^ue n^udLuJovicfimAmonitimJeGum- 
ta, attito MDXX, fwb dtulo : PONTIFICALE. feu rhgt S. S, 
komame EccUJta, cum nmltit aMtioniius opportunii, f$ aptiffimk 
ffgurit, gefim [$ motm perfinarum ex officiorum decoro exprmeft' 
mmitai. Noviffima prodiit Romay ex typographia Vadcana, 
apud jhannem Mariam Sahioni, anno MDCCXXVI. cur» 
ANNIBALIS S. CLEMENTIS, PRESB. CARD. ALBANI, 
S^a Romana Eczlefue Camerariiy fi Votican* Bafilicte Arcki- 
fresbyteriycm edidoni, fi fplendorem & elegandam confide- 
rcs, nihil deefle videtur. Caetbrum, quantam autonutem 
in Ecclefia Romatia hic liber habeat , quantamque ejus curam 
agat Curia Rpmana, docet Conftitudo LXXIV. SIXTI Papac 
V. qui lacrorum rituurocongregationi, emendarioncm& ob- 
fervadonem Pondficalis Romani injunxit. Interim nonnul- 
la obfervavit LUCAS HOLSTENIUS, prout erat in his lite- 
ris (agact(Bmus, qu« in editione Romana anno MDXCV. 
cenfuram mercbantur, quorum nonnulla in fubfeeuds edi- 
tionibus correfta, pleraque velinipfa noviflSmaadhuc dcpre- 
henduntur. Quibus addenda funt, quac MABILLONIUS in 
it'merebalicopag,i62, ex CodiceBibliothecaeFlorentinac JlCriK- 
wjccenfuit, quaefuolocovideripoflunL 

n. Scquuntur Excerpta nonnuBai qu^a fammis Ponti&i. 
hm, aut facrts ConciUis decretafunt circa vitam^c mores Roma' 
1M Ecclefie CARDtNALIUM. Defum» ea funt ex MAR- 
TINI V. decretis, rdformadonc SIXTI IV. ALEXANDRI VL 
]UL!I III. CONQLIO BASILEENSI ac infequend LA- 
TERANENSL Quamvis autem plcraquc his cdnftitudoni- 
bus contcnta hodicmo CardinaUum ftatui acconditioni pa- 
* " nim 



CVRTA ROMAN^ iLLVSTRANnVM, ycy 

rum refponiieant : nthilominus)ucundumerit, priicambujiu 
dignttads fimplicitatem ac ordinem intueri. 

lU.^Exhibemustcrtio loco, Narratiomnihifiorl*^ 
cam expumauac direpu urbk Bjonuah exercitu 

CAROLI \. Triftc ac It^ubre faftum , cu}u$ vix rccentio* 
ra tecida fimiie videmnt aut oaemorant. Reperiuntur tri<^ 
ftiffimte jiiijus dadis variaerelati<m^ Duasinieruit SIMOM 
^SCriARDIUS tmmfieuruh e^h&msJiuiScr^orumCmnam^ 
corrnn. Altera edita a JOACHIMO CAMERARilO, qu«ab 
A. Palaofpyro ipfi transmiflfr erat ; altera etiam a ScharSo pro^ 
.duAa , eodem voIuiKune legt tur. Alias lingua It^Uca lcrr* 
pttfs, recehfuh Cekherrinm ]fA3RICIUS in centifpUlLitther«i, 
mp^rtealterMp^.ffi. Germanico idiomate concepcamt &^ 
reliquis vaHis modis diverraiii confervavit COLDASTUS (H 
peHtif^ ^f40#J^nbcilLf PatteXn, nupt' VIILpag. 44^^ 
quam ex biographia GEQRGll FRUNSBERGII erutam fu- 
i^lcamuiv r ^Ea voro-, quam hoc k>co exhibcmvs,^reliquis 
<ircumftantiarum' narratarum copiapraeftaredeprehendimn^ 
^rinium in lucem protraxit CASPAR BARTHIUS, atque 
cum Petri '4isietm.BormMtfealo, Fran^^furtian. MDCXXIIf. 
sotpiicab.publicartfc. > Seorfiai .excu£|.eil Fr^fia^mii, fumtir 
bia ^oannii Ammtmii,.saaio i$27.«xquaeditiot|eyi^ftnsqaor 
ique defcripta. Adjectmtis orationem, quaein Senacu Roma- 
•ttohabitafuit, occafioneliterarum^quasCAROLUS V. a4 
^kaatum Romamtttiifcmpirerac, hc cujipain .:direpcp:iirbi^ a J^ 
.ttedinaMt. Habita^lUfcitJfine^Hluo a Vkp ^wfjott^ui 
•Ronanosoiufearicati^t exffkpattteiUmt.ai]roHici brcvi ante 
iitbd.eBcidium puhKco «emine ad Gsfaise^ ia Hifpaniam 
4iiifltbn &tifle. Cztertimaceibi<fimum diceodi ge^s, jnve. 
,4ffiVjc^)U«iad, qdakOtei^afgit* imiiifmor rtt?er^ntic Qtffui 
debisk, abtdicioiiejuisdcterttie p6tuiC«nt:/iii& eoiuUHKHir 
diiiii.^qnid cilet ddloii» qttii« eara aaimiiMt abripoM; iftipo^ 
. . . ' ■ Sss ten« 



V 



fp6 FASaCVLVS RERVM; HISTORIAM AC STATVM 

-*• ^^,^_^,.^_^ t ■_■■ ■■ I ■ N I I ■■ I ■ ■■ , • ,1 ■ I ■ Mm^MMB 

teDciam» oc fiii oblicustam virulenta verba in Imperacorejn, 
Nationemque evomerec Germanicam) qux camehab homine 
pnvacay & ia furorem quafl ^&o dida, Majefiati Cstfaris , & 
Gencis glorix nitnl derogartc poflfanc. Interim-eumcalami- 
taces 8c circmnftantias iftius temporii vhnde e)q>rtmat, varia 
fingularia, & haAenus incognica referat : operae pretium 
omnino videbatur, eam pabMcs cxponere luct. Noa con- 
funt^da' autem hacc eft oratio, quam ex inaaufiaripto da« 
Bius, cum JOANNIS STAPHYLAI Siharia^ ^cifi tkz-^ 
tione^ quam ad Rot« Auditdres d. 15.. Maj^ anoo MOXXVIIL 
iBrexir, a JOH. VOLFIO tom, ». kaion. memorabiL SCHA A> 
DIO tom. 2. Scvipt: Gerrmm.Q<AS)ii&yo m poHtkik tmfnia- 
^us farr. 22.pag. ima recenfita, ncc cum ali^ flinicione,.quj| 
ab<tisdem autoribus P; M. Profeflbri publico adftrfl^r, u» 
quibtt» sque modeftiam ac animi moderacionem defidcrei^ 
nihilofeetus aliqootici in Getmaoia rccufe fiiccitnt» . ; 

- - ;• ' IV, Compiret ' (ub ifuarto iivm«ro" INST&VCTIO 
f AULI PAPiE m. THOMiE CAMPEGK>, Bf^opo Fel^ 
trenfi, tegato Pom^ie m Getmsiniain cMn.aliqQibu» do^ 
Viris adCoUoquium, ex diecrcto CoBweotti» Ha^moici Ver- 
ms^ habendum, iiuta. Qoam a^re hm(c.'co)|o«pii« ^t^ 
«u^fiPAULUS HL ffcftff SAllPiUS, htkijhfia CoKiRi Tri- 
thntini Lih.lp.m. gt. nequ« diffimulavtc PAUt.AVlCINI m 
-k^ofia Cbitciui THdentini Ub. 4» eitpM. SuRt autem eiusQB»^ 
idi inftmftiotresy five maodata, geBujniindices anin», dcfide* 
tn a^rvotonimfMlttiutiam., ft quaMdoqMi artana rcckidaM 
co^ia. • 9atH'U alh» fitnSf»' fi:fipe» ad tnamwi "V* fcccfi- 
dora re^iichmttempora» liiprRniifaftru^<i^<iUaaliCA- 
RAPFAEy Nuacfo Pontificio-aMiaMDCXXIV.;^;danv <3oh»> 
niam tftae pectncil fiec non IaA|ru^o)€Ianlifiah.iQ|NBTin, 
iintlohlDGXXX VI. €44o«iam>|Meitai«ivei£distraAancfae 
tauf3i,a^ffiulii^^ii» noA ftihp» ad OhiAi^^ 

nicas 



nicas i&m acvi faciunc; &d ab iilu(UyiiIgaiulis,vaiiismodni* 
tioaibii$,^ftiimif&iuu v ^ 

V. OrdatiBi^aUudmaiiiiiiicKumIiiftoricRoiiiaiUB| 
oempe EXTRAGTyM .PROCESSUM, coatca CAROINA- 
LEM CAROLUM de CARAFFA, cujiu triftU fata (atisao- 
taritnt. Acculabatiir graviflinofuni deliAoratn, iaprions 
4)uod dok> ae lic«ude PAULUM. PantiaQem.ad bcUicMfifia 
iDduxiftettimo belli i^iu occa(i9ne,adq»Qadam inTi(bs€bt, 
lafontes ^ufut eflet Numeraittur ia praefenri ftripto un- 
46cim orioHna, quonim Cardinalisreus agebatur, m qaibus 
•jdUuendi^atciue refeUendisoccupatur Autor hujus libelli, Cat- 
. di^^lis 4j[efeiifpreqi.'9^ens. in iUo< ooa tantummiiiul^;ua' 
tur, qua^ad liifteriam PonttficfttusPAULI iV. factant,verum 
etiam procedeadt ac iaquirendi modum -coittra Ptnpuratot 
in 4^uriik fiomvaA degentes ^egie iUuflraat ~Non enim ab 
inquifiti«i)i»ip&mi8, neque poeQiBiimmunes tflfeCai^dinde^ 
nHnimeoj^atKibns^exuniis priyilcgiis, qiiibus a fontifidbus 
^Nmati^ plurimatc(Unturexeinpla,ittter qiMc Proccfliucoff» 
iraCAROLUM & ALFONSUM, Ffatres d«CARA£FA, auco. 
/ifate P^ IV. inftitixa re£srri meretur. Idumoum ardaaf 
litiae dignitati^cooQefTifm, ittde illorttfl^ capit^ Cardinalesiai» 
4uii)er64it, quorum odo-nomia^i, qui<iiMefiiohipnefidereQ^ 
Xetbatem tulit rfsmentiam CAROCuS,.ab. ipfo Poadfice do* 
cretam. Executionem funefti decreri retulit fequenrifaas 
GRATIANUS in libro de cajtbus Vmrum tUufirium, qux hic 
exoerpefjB non pi^et.. . Ad Curi^m, iaqutt, dbhHiefttbmin- 
temp^node, patie&Ais rq^te cubi^li foribut> adkrUnt 
jnioiibir^in capialium» atque ipfo in^rediearium fUepitu 
cxpeitgefaao, & quid hoc rei «(fct^^qucrairi moct^ iadt^ 
cant, du;J>uft aajo^:hpris ad CQmpoiiefkhiniaaiiilumcoacc** 
(U. , ; Securus 4a f^nte, actaQtum^libert^te. atmas Catohit 
fiieratyeumiiuidpe^tata rcs vehemeatius perculit^ Fertur pri- 

Sss 2 mo 



5«8 FASQICyLVS RCRVM, filSTCMtUiM-AC STATVS 

mo atracc$ edidifle clamores gcmitusquci 8c Philippi perfi- 
diam Cosmiquc incuraDS,proditorcs eosfuatfklutis dppcUaflfe. 
Dcinde fumpcis veftibus, & corpori circumdatb^exiliens lcdto, 
ioambolare OQtpiflfe, Ttthu ocuiisque adeo tracibuSya^eoque 
itatmafte gemens fremensqoe^ut, qui circomftabant, magnop^- 
re tfecrcrentun Phiribuii per iram & crebros queftus confe- 
&U9 &rq>ctitbrpattis demum defervelcente paulatim) ac re- 
fidciKeaaimi adhi> &; irao ininiftrorum ^eunris tempom, 
«i|tiodbreveprcfioitumcfierY meptttmanimum tandem mor* 
ti accommoidavit. AdmiAb SacerdotCi delida ei fiio ex more 
«eft confedhs, veniaque accepta^ rite eo (e facro procuravit 
-Sumpicoinde qoottdtanarom precationumlibcltoi al^iciens(e 
4ntcrram,addimidiumiiorgBtacitusleg«ftii) ac firpe]^ieAiitru- 
mm pugoo pulfittispfigiiadeditplacantilac^ropitiahdsDeunu 
;ltoftrra(io allaca in feila confcdit, ftque juflae mortis exaAo- 
^ibas |>ermifit« Ttun caiiiifex prdperc laqUeum collo tn|e* 
^ic.. ^VerUnx dum conftritigere, ac pcrageve itM-atqlio plus 
feftmat, fcminecato jam eo, frangitur laqUeus, qui dum ne* 
^ituricerttm, componiturque, audita Caroli vox, fceleftum 
«icrepantis, atque hauddubie eo cafu commotum obludan*- 
«emque cum mortc, fudarioinos inje^, (^ucibus obftruAis 
laqueo, manu linteo aqgre confecic. ItaCarolus iterato fup- 
.pitcio^ duplici pene morte eft necatus. Corpus maneTum- 
«10 in D. MariaeTranspotinae fanum illatum actcrracmanda- 
«nmcft. 

VL Addimns MEMORIALE Cardinalis BELLARMI- 
MI ad CLEMEMTEM VIIL cum ejus Refponfionibus : in' 
quo non pauci abufiis curiae Romaoae notantur. Illud non* 
4om typis e^riptun^ obfervavinHis, dignum quod impri^ 
mcretur. ' Hisque &tltm praefcnti coikftioni imponimus, re« 
li^ua, qi»infltt0etoqubquep#oducimcfebahtttr|inaIiudtem« 
pis rcfervanKcar % 

ILLUCiE 



CVRf^ tLOMASM ILWStRAVmm, 509 



LUCffi; HOLSTENII NOT^ AD 

BOlsiTmCALE ROMAi^iUM, ROM>E 
ANNO MpXCV. EDJTUM. 

Pag. 2. Ad.verba: ?fuffus p^ttjentet' nifi mimn aut duos., non 
-plures. Quid in villw oppidisve? 

-. .5. Oratio, Deus^qui Apoftoiis tuis dedifti Spiritunt,&c, 

• ■" ifirigitur ad Chriftutn*i' nt ^x cbndufione patet, qui 

xum Patre &c. at in tnifTali 8c breviario fei^i» IL Pca* 
tccpftcs tribuitur Deo Patri. 
« .j^o. .Ordinandi dcbcnt l€'jgq?feptS|rc ciim candelis aicceii- 
'G$yde/e zccen^s, V,., . . 

. ibid. d9ordinationeextratempora,,><ii/«, indoinltiiciS'& 
tempore patchali non dicitur fle3anm genua. 

m II. L^itur mandat^ ^ftoUcuDC^) an/uffiqat antfpri' 
mam ordinatioaemf , -. \ 

$Hd, adde: fiinrabbathos|imtiiortemporumfiatQ£ficium 
de feflib.xlupiici, miflaotdi]iacionumerit.de.feriaiine 
commemoratione feftL . .. . v 

• 14. OremiAfratr«scariffilni&cocal6»«oratii4^^^/«n 

- legnidiimm>i>f. >' • * -' 

De Epcorciftis. 

• .26. la oratione, Deum precemur omipotentem &c per 

unigenitifmfiiiumy&«OT,lcge^^. . . 
- 3^, in £nc Litanianim, an fuper unumSubdiaconum di- 
cantur tre&illac jpreces, ut hunc ele^m benedicere, 
fan^ificare, confecrare.&c. Vide benedidibnem Ab- 

... • . l?ati$^ii.^^<^.^ji£^?t^^/6'^-<''''»«^-y^*^"?^«?1;'. 
. 38. In imagine demendjc ^unt ftolat diade|ifajes a tangen- 
tibus <:iliacm delendie. ..:.>, 

7 S»$ 3 * Di 



9iy FASCICVLVS RERVW, HrffPOMAM AC STATVM 



Pag.227. Incukabilb. An conculcabilis 258. 
» 243. In imagine deeft corona capiti regts. 

- 255. Et debet velari rcgina. ' 
. 259. In imagine rc^ina a Stniftrb fit. 
• 266. In imagtne male Epifcopus ungit. 

^ . 28K. In imagine Epifcopus (it fine paramentis /acris. 

' « 284« An mittatur fal terin aquam? 

- 285*« In imagtne miniftri fion (int in Albis ^ &in fequenti^ 
bus imaginibusi ut in dedicatione Ecclefiae* 

. 286. Quam dileAa^ ut in Breviario. 
« 289* Nifi Dominus stdificaverit&c. ut in Breviario. 
« 290. MifereremeiDeus&c utinBreviarib. 
^ 293. Fundaroenta &c. ut in Breviario. 
^ 288« Scuipit fignum crucis in nomine Patris &c. notan- 
dum eft femel fignnm crucis. videRituale Rom. 

''\ »fy. S^amwgenuar)adde:niGfitDoninicavelten(ipus 
Pafchale, quod in fequentibus obferva. 
« 295. Lstatusfum&c. utJnBreviario. i^ 

^ • 297. Sane fero, fane vel^eri. 

- 298» Ad caput cujuslibet crucis* An adpedes? 
; 299. «QaM fii fervire Ecclefise tvon poifit? 
. 300. In imagine an Crux determda?. vide 342. & Rit. 

'< Rom. nulla mehtio in ][»»)arandis. 
^ 302. Fledtamus genua^ adde nifi fit Dominica vel tempus 
•^ »^ Pafchalfc. . 

i , * 312. EenediAusD.Deutffrael&&utinBreviflErio. 

- 314. In imagine debet Epifcopus fcribere Grarcas Ittifrat. 
*. 315. An ne^dTario cum Eccleiia fit Altarte confecranduml 
^ 318« Commiftid falis & dnerit &c. an ibi notandx 3.Cru- 

cetfVeluna? 
ihid., Commiftio viAi &C4 e^dem quflefti6r'^fitiiim illumi 

j^id Judica rae Deiifl &c« ut ItiBrevMo. ^ 
-'' Pag. 



29g,^i2. Sanaificetur f &c iii fiee nomum Pstris f «dde. & 
de msmu bcnedicit. ' ^- 

ilx^ Quidfialrarecircuiriiioiipofltt 

- yijf Miferere mei D di«. i 

- ^. i4ctatutiuoi 8cci< ..' \ „. .„ p.^. . - 
. ^. EniigatDeot&c >"^«»B«^W««^ 

' iy^ (^habitac&c. . J . ^ - 

- H^. Iinagoeft difviia-arttbrica.' vide^e^; ' 

* 349. Si^diacDnusiit fimftofaiJoiiiii^iiM; . : : 
' <^ fS7' Cantate Domiiio&c ut iii fireidbriok^ 

- 359. In nomine Pairisftc «o QrttK aoica) 

iHd. Con&cratus Scc Umca cmx pii^eBda. - tam M 
noneftadrem. 

- 360. Con(ecretHr&c.qt.infolJQ|Nacedeiui;ir : 

- 363. SipetttrdccttnictiGmK. 

ittd. Ao ilb> benedicaris. .AottinaCrttxf 
" 3<S4. bi niis^e deeft mitra capiti ^ifcoal. ■ - 
-366. Quamdileaa&cttcinBreviario. . < * 

- 367. San^ficetur&c unicaCiiu^ - . ■ i. : ^ 

- 369. Bpnnm eft confiteri &c. ut ih Breviario» 

' 370.' SanAificetur &c unica f ,, .' 

- 371. £ruAayit &c,utin£feviano. .. . > • 

- 373. Sandificetur &c uc fiipra. : . ' * ' 
V - 374. Deusnofterrefugium&c'^ .* "'. 

-375. Fuhdamenta &c. ' VutinBreviario. ' ' ' " . 

- y)6. Lauda Jeruialem&c j 

- 379. San^ficetur ^c ut fopra. 

> 391. InnominePacris&cantrescru^esf ; ' 
"^- 393. t!airi$matiChriJmate, 011434. 
^- 398- beus.Deui meus &c iifc in Breviirio. 

- 400. Ipfani vifitantibus. Ipfum vis. 

- 410. Confecretur&c ut in pnecedenti 

• 412. Stgnetor&c ttt3^ ■,:.<• 

Ttt Pag. 



4H FA9aiPl^y»ia»mHBT01IAM AC STATVM 

- 416. Ideio. 

^- 418« Ideiii» ... 

-^ 419. Corde. Corda. « . v ' 

- 432. In nomineFatris^c; ut 3911. 

. 43}. Imagdnoneftadrem. . ' . : . 

^441. Imago continet fupfrflua» 

• 442. ImMp il«bc« hiiBieteAiani poftadfeiB. 

San^^«lKr&c*^utfapiak * 

•* '443. Imagattoiirdlad^rom.^ ' 

• 445. San Affioemrftc. iit (iif nu 

^ 446» £t ipik p^rrfnt»^ Cum pervenerint. 
» 447. Imago non eft ad rem. 

SgnSbimMSDp: utftijira. ^ * 

- 448. Sandificewr&c ut ffipra^ . . - ^ 
» 449. Confeeretdrftc ntfupra. ^ 

- 453. Meta!Ii*^materiem. Lapiseft. 

- 454. Lapideum metallum. 

• 455« Quid quando plaret arst confecrantur^ 

. 456. Imago habet Diaconum a Siniftris cum ftok nale 
induta» ^ 

• 464» Et Lux honon Lux & honon. 

Pares & lux & au^on 
^ 477. £^danti0unus |udicatun 

- 492. Cbnfecrat &c. unica Crmu 
•»494. Con(ecrare&c. utlupra» 

• 50K- Agno t vinccntc;. CurCrux? 

•^ 504. CurinbehedidLtoneCrucisminiAricumDalmaddt 
in imamel In pratcedente hcnedi^one calicis 
finceisc 

• jroy. PIuviaHalb^ 

» 511^ InimaginedefideranturOiJaaticcnuniftris» 

Pag- 



1 CVttlA ROMAPGI^ ILLUSTRANTIVM. «» 

pag.513. In qua nma aucem Miiniia cadefte com cabuliftc^^ 
mend&c: Videaii. - . 

' - 514. yii^ Altt-00 ifi arca tefiamenti, . 
. • 522. Committio falis & aqux uC284i: 

- 525. Sandtificctur &c. ut alias. " 

- 529. Ante Sonkumy »1 Sonitutii. 
ihuL Cum Jordanis rettcnda fluem*. 

Part cum Jordane retro & fluotte flucnt» 

• 537. AmeSonttum,adSon.&c. 

- JBvangelium recundnm Lucam ut ia Mifl&U. 
' 550. In imagtne ftola deefl; Confefl*ariis. 

- 551. Ittiago noQ coBjCordjtttum lubricai dena^r c«oddae| 

ponit effe extindae. 

- $s6^ Infira oftium. Intra ofttum. 

- s^S- In imt^ine Epifcopus debet jundtis manlbus ftare. 

- 570. Imago non habet menfam, ut in rubrica) & ibi po- 

fita non eft adrem. 

- 572. Imago reformanda ut praecedens. 

- 573. Calicem feu vaf^luna, dele feu vafculum* , 

>• 575. Tliuriferarius in imaginc debet prxccdere, neque 
debcnt videri tria vaia. 

- 58t. Imago deficit in multis. - 

- 585. Complacuifle, an complacuiflcs? 

- 58<5. Cum oleo. Eumoleo. 

- '594. Dele. Denunciant indulgendam &c Stgttat adcare^ 

adde, non. 

- 600. Dele, tcmpori convenittttibiis, f«i Evangetium fe- 

cundum tucam, ut in Mtflati, &608 «6«. 

- 602. In imagine fcdere debet Fpifcopus ad altare 8tt. 

- 610. Per patres confirmantur non In dioecefiin, & 1603. ibi- 

• • demhota. 

- <4t. bfficio,befl(efictd, lifge, & bcnrticio, dc ^ coi». 

vinaus cft&d. titinm fuo kico dicatucl 

^ Ttt 2 Pag^ 



p6 FASaCVLVS RERVM, HBTQRIAM AC 8TATVM 

F«g.628. NoQtftcdaaim Obfeura locotio. 

- 640. Excomtnttiiicatus noo.cftin(ttohdbiliak 

. 643. Cogttavic,asiCogn6vk2 r ' - . 

- 662. Cantacorationcms addecum DoiMuauivobiicttnu 

- 66}. Quem Ecclefiac. Hutc Ecdefiat. 

- 669, Erit juftusjcurnoAatrupra: Eruntjufti} 

- 669. Perrento, cum perveneriL 

• 684*. Terti» iqnamlibet Jedt fartcm, «n », uti dicitnr a 

partc fua dextera incipiens. Cerem. fipircpf(is.a 
partftdextera le^, cap. ^ fed cap. il concordat 
- ciun Pontificall. 

- 6gz. Sertttittium. Scruttttiuni non eft ia ufii. 1 . - 

• 704. De baiba tondenda. 

- 705. De officio Pralmiftarum. 

■• It ■ • 

EXCERPTA ' 

QVAE A SVNtMIS PONTIflClBVS, AVT SACRIS 
COKCILIIS DECRETA SVNT CIRCA VITAM AC MORES 
ROMANAE ECCLEStAB CARDINAUVM. 

JEtr MARTmi QVINTI Decretu.jinm 

Jui Tontificattti nQavo. 

/^AI^DIKAtES munditia vitae aliotprxcellant, acrobiie, 
^ jufte, pieque vivant 5 non folura a malo, fed a fpecic 
matileabftineaac, pcenam in aliomm cxonplttm fubkaii 
fi vitam ^ao ftatai minimc congruentem ducerc compeiii 
fiicriiK' * 

Hurailitatem continue.exerccant, PneIatos<|ttebenigiie 
ac hottorifice pertraAent fecundumdiverfitafiemftatuum m* 
^pmdpm. OomnifiMelif I?cnc-praec(fcoftcndant, £imiliam- 
quc tam acrACorufn, qqamJUicorum, faoncftiun^ honeftif- 



i 



que veftibvs.ui^ed6otein nuoriant, Sacerdoteiqiie «c Itevita^ 
ifiteftilnaiiitfm^boqiimiieCttiitbrfMaiitl . :.:■>■'. i 

' -ftotddlion^Rigita^i Princi>um, <;;oiriitura,a^ 
qiie perfotiaj-liffl^^^ieculannin non ^umanc: aflumptasque 
nmi exerceam, ut Kbeihis ipfi ifigm^i^» in cQneilfis ac aliis 
a^EHbwi va|eaBt'«ififtnre. 

Pro ordinum Religionum quorumcunque, aut perfbna- 
ram faftMmryrotedime iiihil"pqoiinic petcipiant, etiam a 
^ektgofer^nt ibA f; . >'. " .»■.'.: 

NuUas &ppKeadaiicripfiSaaAiffimo pnBfeatrat, nifi pro- 
paBpcribusf vel pr^rpeslbna fiia, lervltoniiai cisnfuiguineo- 
mBn.vi&iafiniiiii^T^familia,rittm.fijbnmii<. ->.;' .-. . , 

Kqn ducant fecum iiltra XX. ^milii^ Eqnites Cleri* 
cbv', <& L»u)s continoDs (fbmfiaeo&les , cum ^ Palatium 
cqutant, ikI ftijpfos; vifitan^ ^ aUp.in leco conveninnc 

Non portent in pnrlcnda Paps Cofpam, vd diam-vc 
ikenvruperioiemoolaiii.nibci.':': : ^ - ■ < 

• "• pfocurenf repafadonem Btclefiarom fiionim tkulorofa 
Jnxta pofife fiiom in iis ^ qus divinum cnkum per Refigi^bsy' 
dcvo^os, ac hohefio^ ckribot perfici ac augeri factant,' ne 
&iAdhim locia, in qiitt^ipfi coinifltfdc rcfidcre neqnean^ 
per nq^Iigefidam dcRrtalrdriaocailt^ ' > • 

. In Ecclefiis ac Monafteriis fibi commiendads alMqne ex> 
ci^^owe Gotigraum iiaiBeriiiil'<!!BiK»ic<mim, vel Monoclio- 
mn psv dhrinas -olfiKik tdebmdii' habcsiilr, sdificitqiic^ 
"^ • -iint«uci»WnicMi'Ooofcrn5nt. ii • 



XiardUialies dUmfdnt in Ca^fla,airtiieapt ab indeceotjl 
slfii, & immodcfto 'itaotuj' contrafacichtibiis lit pcena fola 
crabcficcnti^ 

Ttt 3 Cardi- 



l 



5t8 VASC\CVWSr/SSXVM,m\ST^^ 

CdrdimdQ»inu&<£^ viw» cnorum honefiate^ ac gravi"* 
tatealtos praeceilaiit, Itsibeaatei adttm;Om^£UI«kfaclilmiitt 
C0Milip!.%^t««eapifres, vigU^ r<»)icia(}|A dMm^ ^ciis 
peragetidiVy ac Miflarum celebraci.ooibius.in cappellis eorum 
leparatiss(locis,comi9unibus orationibfBi «intttfnmodo de- 
dicatis cum Dei timore in boniim exmphifBi ac do^rioa 

- famiUa^ ibenra, &p^ciidi renmi & a yiomm nume-^ 
roQtate, pompis^ vel aliquo exceifu irreprdienfibiljk fit^ do« 
musque^ & quafc tn domo Aiotf ita moderate fint oompofita, ut 
aliinonfcandalum) fed frugaUtatts eaemplom ab eis cafcro 
poiTmtY illisquecomcncii&nt, qittlkeMiotaiemmedc^^ 
redolent» :, 

Non ftctm^nt eoram leAos pannis ferice», vdlaneii 
predofis ctrcafiaoftian;^ im|ue utantur oiiilierom ^wit 

CO^tf&XtlSr _ . .. - • V T • '. '' ..J '. . l.' ^ / ' «.. .. ' 

Prxfentes Cardinales pec fe : abfentei Teto pqr Viam 
rium idoneum fingiidis' ^miisiticttlos fuos,^ dericosque, ac 
popuhim Eccle(iarun> titulo fuo rubjedartim yifitent, & cum 
diligfiitia inquira^ti 8^ prpvideant pro c^kudivi^o^ bonii- 
^eipiaruiQ.$cc^%f19ii yitaque ac. (noribus ^Jiericorum» .& 
parrochianorum, eosque dingant» -ac hortentur ^d bene bo» 
ncftcquc vivendunu . 

Pro augmento Goktts.^v^, ac fidute animaram.Ca^db- 
!|^al}um.quiyb<;t Cardioaltt io irita vei ia morte taniun umr 
lo fuo reltnquat I ut dz eo fiJtem muis PiesbjKter eomcnQdf 
fubftcntari poffit, conferatque tn reparationem timli fui nii« 
nofi, quanturoi& facultate pofluat^ Sc liberalitate valent, pro 
cujus rei adjumento Pon];ifex ipfi titulo imtet atiqua^J>en6- 
l^ciaruralia,iiiterris£cckn«confiftentia. ' ' ^ 

Nba 



■' ^Ton flrittimif' jbbs ^'irrifiares^ac^iitintiandttm prbnujdd- 
nes fadas Praelatis provifis, nec pro commilfionibus EcikQtt- 
■nxokjsiaiktottmm aU^iihd«ecipi«Bcpr)Bter ^lculeDU& po- 
tnlenta, fecuadtuivjurii^i^pbiRiiMeBKr • ' .:.. .. ■. -. 

■CopGftorio^iiifi i^lSvmtH^A^ l^ffJfi^sgf^ fipc illis quaii(9tib«is 
^Qtati, ^ttff» i^»«.C^noiiibnf,/&,pcaecipu^ a qobfiicutioniB 

i7flt«Ui}4<ii!OBtAi93s;Afe}maiu<. t^wvf^tw,' . . . ; 

Cum ad Palatium eqnitanc, aucfe ip(bsyiGia6t»,y^ 
i^^.^49Co^^ciaw>t, ii}ii|.dti£4Lnt re«(^.43ltraXX}C. equi> 
j^faQ$iiiares'C9n^lu^..coaii|iei)faks>, qutorum,XII. ad xair 
nus fint in facris cbnftituti. ::..,.. 

Bene prxfint domui fuae » familiamque honeftam hi- 
beaq$y^^3#^.^MMNir<>Hiatfd^ l4(n|iajtt^e^ha^tes*bene- 
ficia Ecclefiaftiea) fi ufi fiierint ve^l^s frappatis, 8c virgatis, 
neque protendentibus usque ad genu , & ultra. 

• In cbnvi^is fificibbi-ii , sc nvbdefti ^ aibque dbiit ucan- 
tur, qui fine It»ii & poitipa id rc(edieiiMiin^jigii^'quam ail 
p4afl9 fipt aptiores. 

In men^aau^ian.^ Iedi<»em verbi divinlf Qon Ibnot 
IDuficQs, noyi cancyik iecqlfuesa nec fab^Ias hiilrionum> ut 
fpintiHili ZK jcprporall (;it>o .j^^e^ giorificent Dcum. t 

' AMItieant a veniaitiottibus clainerbfis ac accipftribttk 
aTendn^ ac fonitu cominim « aelattam canttm» qus non 
fine fcandalo a fecularibus vid^ri pofltint, cum Deo»noh-iii 
ferarum ven«u:arei^ ftdin hoMimin piTcatorcs honeflae vitae 
cMnfplo, &di«iAiverbipnrdicationeiUotciegcnt; . 

Obl^rvent conffitufionem B. CREGOIil^, edftam id 
generali Synodo, ut fcilicet clerici .habitti togdtf , & con- 
verlatione mpdefti , feu rdigiofi virt cameraB eorum prae- 

fint. 



Bnc . Omioni & \cSlim v»««K fccniidiim PASCHALfs 

-«erW* ' ''••'].•• 

Eiaqui« CardifiaUnBl buk1<^ fi«iu:,^it«»iit MDtwtm- 
penla non exciedat fuaMBaiiijmille florenonum: ... ,..: - • .1 
Caidiiuto \xL cap^a, <|uaodo MoSk oMciiKisrrttnc, 
filentium fcrvent, fineque riftr aut inatiibBi rermdnibus con^ 
templentnr, qu« dicuntur in Ntiffii. Non habeaat paramen- 
u oun pretiofaj ut «quaii, aut fuperatHideailtttt pacamiBt^ 
Pontificia. 



;jk i I 



Inxdifidis fabticindis fenrenc modom convienienlsni 
dignitati fuac, non fiiraptuofe, vd fuperbe, fed pro ncieeffiter 
tpfua&fomUisefua^ 

ALEXANDER VI; J8^ tigl^f^^ 

Cardinalmm^ 

■f CardifBdetili^coiJMfitiun^t»!»^ 

li, »d Mctropeiian», «MW«HPfln« ^^ ^ - 

Cardinalibus, <iui ei Ecckfia, quam habent , aut 6x ea^ 
aut aliis bfencficiii EcdcfiafiScis, vcl ck penfioBtbus fummam 
"iex fhifiium dncatorum annt^m^ pro reditu recipiant, ft 
nilul ampliii» pblfit «is commcofdariy aut c^nc«d» 5 h&a\- 
tttf autem ukra 4^9«i fummam, tef^antur-dimittep^ infrn 
fex menfes in &vorem perfonantm qualificatiurmn, .quibu 
eis vidabitur. 

DiBiiltant ac libene renunticBt in nuwiibMa Pap* » fc 
facri Collegii omnes tecras» 5^ area, ad vitam jcoium lobs 
tentas , ut tcDiporalibus curis;eionerati liboius ad .re^imeti 
univerfidis Ec^efiitcum Pontifice infifiant. 

Lcgati 



CVia^E ROMANA lLLySTRAl»T IVM. ^ j^, 

Lcgati nc ad pompam &Jucrum^ led ad tcrtarutn Ecclcfiac 
tranquillum ftatmp clefti Vidcantur pcrfonalkcci &contihuc 
in loco fusc lcgattohis refideantj^qoad C non fcccrint, carcant 
cmolumcntis, gcftaqucperipfos^ vclefficiale» fuosnuHiusfiat 
momcntL 

NuUa lcgatio ultra biennium prorogad poflit » ftatimquA 

. . ^ IneledioncPontificis pro votq. fiio mhii temporaIC| vel 
^fcclefiafiicum pofiint recipere 9 quod fi ^cccpcrint aliquid 
temporale,teneantuf inter pauperesdiftribuere, &fi:illudfue« 
.rit aiiquod Sene^uinEccIefiaftiau9« in eo.nullumtifulum^ 
«f^f^&jus .acquvaiM:^ ^i^^^o^m crroris in £bquepti eledicH 
be Pontificis, quoad vocem al^vam 6c pafiivam fint inhabi- 
^ks» nulladilp^fatipRcPontificis ^ vcl pemulSon^ &: licentia 
XoIIegiiprqnitun^ , 

j^^. Subditialicutlhrincipi^velkabentesme^^ 
mille DucatQrum^ vel ultra^cum tradiatur in confift6rio fcr 
cretoaliqua materia, quxpertineat ad eumPrincipemi drnn* 
modo illa ctiam conceroat Pontificemi velEcdefiam^intrenc 
in cubicuIumPontificiS| donecmateriadilcutitur» 

. Abftineant ac pmni ludo illicito, ac a jure prohibiti^ j% 

vqnatipne clamorofa,,S^ ab aucnpiis a 6p:isc4nonibu$vctiti$7 

; Prohibeantur ab ingreuu confiftorii» qui bi$ a Ppntificc 

admonici de diftis ludb^ & venatione non fe correxerint. ^ 

Ca^.inalesquitanquam cardines,& Ecclcfiac co|umtu& 

cumPontifice to^ius Ecdffiae regiminispoiuitts fubftinjprf;d<l- 

..bent, non &equentent c^as feculares Principum finf licen- 

. tia^ in fcriptis a Ppntifice obcentat neque eorum fint Secrptf^ 

^rii, aui: proteftojrest ne milceant tkoiUxh cpm Eodcfi»)^- 

cis, tnetnoresquclintyerbi^^gi^lici : ^^ fm QiffaxiS;,Cfi^ 

farhf^ qu^funtDeij,'Dep. . ' 

. ^ Piromb^iitiir ^iikique ill^ingrkra ^nlTi^rii bik a^o« 

laitii qui noiSle imfiliftnio^pesr.fi^gyi^cj^fljint^ v^ «fyerfunt 

■.K Vvv - haftif 



5»* 



tASCICVLVS RERUM H1St6rIa!m AC ^^ATVM 



Tiaftiludi!s> vcl larvis , comadiis, apt aftus gentilitatem imi. 
tantes, ante fcficri conrcntiunfc' * Hoc ^cnim, teftfrConciSo 
iSSm^/^;i/f, diabolicum eft, & facris canonibos prohibitum. 
Numcrus familiariumnon exccdat oAuagcfimum, intcrquds 
XIL adminusfint in facris conllituti, cquitaturafint XXX. pr& 
^ mulosditdarios. 

Pro reladone in confiftorio JzStk ^ sA fiicienda, verprb 
Tcntentialata, CardtnaIesfint'contend^muneribus a fure per« 
snifiis, efculentis fcilicet, & poculemis, quae paucis diebus pos- 
"(intconfumi. 

Rdationesfiiperprovifiontbus fadiendae, ipfis Gardinali» 
i>us, per «-- tethum ^ unum, juxu laudaVflem morem coni* 
:^snittantun * * 

Tibidnes, &Mufici, BufFones & Hiftriones, non ingre- 

diantur domos Cardinalium> neque in cnbiculis eorum ief- 

^viant {iueri, veladolefcentes-) juxta illud Betimfdi ad Eugeni- 

"iimtcrtium:\D//f27»r a te Cocpifcopi twycrnnitihkspunvsj gf 

'cmptosadolefientesfectimnonhabefe. 

Rcfidcant in Rpmana Curia, & qui funt extra Italiam, 
rcdcant infra quatuormenfes^ quiinUalia,Infraduos.menfcs> 
^ alioquin amittant frtiAas bcneficiorum^ & cmolumenta offi« 
tiorum fuorum, ac privilegia ipfiscorlccfid, exccptts illis/qoi 
ob offidum a Sc3e Apoftolica fibiinjuhi^um) vcl de licentia 
Pontificis abfcntcs crunt. 

ExcquiatCardinaliumcomputads omnibus^non exccdant 
Summammillcquingentorumflorenbrum. • 

' ' <^ardinalibus non dentur in CpmmeridsHn' B^neficfai 
' hon excedentia v^lorem centum Ducatorum^ exccptis ^vacan- 
tibus perobitumfuorumfaTniKariutn, quxretinerepofitintad « 
"nnum menfem, titaliispro £20 arbitrio pbftea conferaiib 

*. £Af]ULII IIL Rpfiimtiukmimf^^ 

In Colkgiiun Ca^difiafiua\nan«funt' nifi viri 



. .. CVR14P IfOVIA?^^. JLtySTRANTIVM. n| 

^Cavcs, aodlL hioa^^Uj^. quTqupln 3ircjpnha ecclefiaftica cuoi 
laudc verfati Fucffnt^ acquc eorunioumerus nifiex maxima^ 
.& rationabilicaura augcatur, ii;i coruitiquc creatione cano- 
pci qw,<>ai ir^tetp unii^sciiju^ciuf ordini$ funt obfervandf. 
yratef gcrmaau$^iCaf4inali& yi^vcr)'tis llt inha]bUi$ ad dignlta^ 
tcmcardirialatusi iia ut codcm tempore duo fratres gcrmanl 
in collegio hullax]tio^adfe|(p(nnt. • QualitatesCardinalium 
funt hx : bonum ^e lc cxeihbluiir homlhibus pracbcrc , do- 
thiirn ac famllidm fuanf bene dijlfoncrcac rcgerc, paupcrcs 
%mirc^;f6verc', f)pprcflb$ {iiblcVare | »t(|«iS iicfchdcre. ^Von^ 
Hfrc^ maximbth in admin|flratiohc'oflkii pontifidalispru- 
tienter atque amantcr adjuvarc^ etquecum honore acfidc^ 
omni metu ac temporali fcvorcTepofitdTconfiHi darc, aulas 
Snriclptrm vitare. ' Titnferum '&onuii £cclefias. frequenter 
•Vtfitare^ ac tam inteqnEpoiralibus, quamin fpirituafibus, fiopus 
-6ierit,reparar^) EGclefias/corum adthiniftrationi commiflas, 
^ idoQCOS^vicarioS) ac fuffragaaebs rcgi &gubemarifacere. 
-Bcncficia praefertim curata bene theritis conferre^ privilcgiis 
4mi niiitime abuti^ omniaque alia facere domi & foris^x[ui- 
bus oftendant, fc meritocardincsorbischriftianiappellari; 

Non habeant nifi linam.EccIefiam ih titulum vel com- 
,mcndam, vel adminiftrationcnr, & fi plurcs habuerint, tenc- 
antur dimittere, &unam retinere , exceptis Cardinalibus Epi- 
fcopis. 

Non gaudeant pr i vilegiis Cardinalium, nifi apud Pontifi- 
ccmrefidcaot/vel de ejus ficentia in Ecclefiis fibi commiflis 
maneant/vel aliqua rationabili caufa^ perPontificem in fcri- 
.ptisapprobata, abfentesfinti &;fuper hoc obfervetur Decrc- 
j^um PAULI 111. in Confiftorio XVIIK.FebruariiMDXLVII. 
promulgatpi vifitcptaliquo tempore anpi p«- yjces ^cclefijw 
fibi commilfas^ i^a ut munus fuum in Ecdefiis particularibus 
^obeantabsque detrimcnto univerfalis Ecclefiaeregiminis. 

In propontionibus Ecclefiarumrefcrendis in Confiftorio, 

Vvv 2 maxi-" 



5H FASaCVLVS RERVM, HISTORUlit At STATVM 

inaxiinain dili^entiam adhibeant in requirendisvita) Scmorii^ 
)his promovendorum^ proceflQtnque fiiper hoc com depo6« 
tione reftium fa^Sum cribus Cardtnalibus ex quolibet orjine 
antiquioribusQiittant) onaque cum ery fuinmum Fontificcqi 
ante rehooncm de cootentisin proceflu informent» 

£x BapUenfi OmctUi); ' 

Numerus Ctf£nalium Sk adep moderatus^ q&od nec 
fic graTis Ecck&c, nec fuperflua nonierQfitate vikfirstt. iloa 
exccdaiit ttumerum XXIUL orgeote tapen mfigna^ Eccltfiar 
necefficatCy vel utilttatC) poilmc idjtciduo viri infignes^ift 
qoibus vitK Sanditas > & eximiae vircuces refu^eanc 

Aflumancur Canliaales ex omnHius Chriiliaoitacis R6^ 
fionibus^ finc viri in fiuentia, nioribBs^ ac rorum cxperieD^ 
tia excdlentes, m» minores XXX* anniK Magiflri, DoAo^ 
res, £eu Licentfati, cxceptisfiliis, fratribusqueacnepocibttsRe- 
gum^ &magnorumPrincq^m filiis, quibuscumxircumlpc^ 
iUone 9 & maturitate raorum fufficit coimpeteBs litera- 
tura, 

Non lunt affumendi Cardinales nepotes, ex fiatre vei 
forore Romani Pondficis, ncc aCcujus Cardinalis yivcntis^ 
non iUegttime nati^ non corpore vitiatt| aut aliquo crioai&c^ 
ieu infamia notati« 

EleSio Cardinalium noii per vota auricularia iblum, 
fed peT fcrutinium fiat^ iUeque intelligatureledus, in quem 
Cardinales per fubicriprionem manus propriar collegialiter 
confenferint^ cumqucfusdignitatisinfigniareceperint, )u^ 
ramentum prstftet, fi pra^entes fuerint io publico confifto- 
rio, fi vero abfentesi in manibus alicujus Epifccpi« 

In vita vel morte rclinquant propriis rituHs tantamii 
nnde communiter una pcrfona fuftcntetur Ecclcfiaftica. 

Munos 



- Munus propriiMn Cardinaliuin EpUcoporom Gc indji* 
gare^quaeTCgionchM^efibus, erroribus, ruperftitionibDsin«> 
fe&T fintj Prcslyterorum vcro, ubi morc* & difdpHna Ec- 
clcfiafticadefi&^t. Diaconorumautem, qui R^es & PrinV 
cip», fcu populi bellis infeftentur. 

Vifitet qnilibct Cardinafis, fi praelensfit, fingoUs annit 
jpropriii^-*'«"«M> «- *^-»»feos» per idoncumvicarium. 

Si infpcxerint Papam negUgcntem, --remiflum, mt 
j^eQCcm, <|u2 ad ftatumillius non decent, filiau ..«e^eit* 
tia,.&clsuricat^ canquam Patrem obfecrent, utofiido pa? 
ftorali, honoriquc ac dcbito fuo fatis faciat j fi vero Pontt^ 
foc aiiquoft ex Cardinalibus reprehenfione dignum cogno- 
xeric, patcma charitate, 8c juxta Evai^tcamDoArinamcQr* 
jigcre ftudeac. 

Bfii%neac honorifice pertradent Praelatbs, ad Roma- 
nam curiam venicntes, corumque negotia apud Pontificem 
graos ac liberalicer o^ediant , ac foveant , non pratbeanc 
manus aid o Jculandum , nec patiantur . ficri coram fc genu- 
fleuoncs Sacerdotum , quos in (amulatu non retinent, ncc 
afiqucm Praelatum in domo, nifi a. propria fede expulfiim, 
vd pauperem , vitae necefiariia non habenteto, & tunc 'cum 
diaritate & honorificc eum traftcnt. 

Mon fint perfonarum acceptores , vel advocati, nec finc 
Principum, aut aliorum contra quemcunquecumpretio, vd 
feie, partialcs proteftores vd defenforcs. 

Prindpum autcm, aut Rdigtoforum gratil, & fioe uQo 
iqnaeftu jufta negotiapromoveant, 

Gravitatem ac modeftiam cum afiabifitate fervcot, pie^ 
fatem iwtem ad omflcs, 

Vvv 3 - ^^ffincs 



p4 FASCJCVLVS RERVM, HISTORIAM AC STATIfM 



Aflincs luos, gt^rerttm bcoc tocmcos, aut paupepcs nc- 
gltgere non dcbcnt, no» tamen ipfos optmaut bencl&cioruBi 
mi|U?tadine ita accumulent, ut aut alii fcai^dalum patiantur, 
aiUt bona ab Ecclefiis prqfcila, in carnc ni ^laiguiacm) ulo:^ 
quam ncccffitatisratiopoftulat^c&n^datuun^^ 

. Familia, Mcnfa^ fupcllexreriwn^ ^ cquprum, nc pun1c> 
rofitarc, faftu, aut pompis fit aliquo mo^*^ •-^s>»Ahgnfibjii5^ 

C4rdinale$ non l^o-- Vy^^^^q"^ ^^^^'^ vcllibus noi 
tatantur, rxe^-^^^^^orncnt ferico vel auro.' ^ 

Npn habeant pucros mimftcrio ' cubicult , fed^ Gterkc^^ 
Vel quosdam ex MonacMsekAps, qui teftes /fint'in iecrct^ 
ruafconvcirationis,/ ' . : . " '\ 

Cardinalibtisnpn aKac ^aufa^, quam catbedra^m Ecde- 
Tlan/m, autMonafteriorum^ aut PriftGipum, aut Goihniunka^ 
tum, fcufimilesperPapam dclegcntur. : 

FatAiUarcs fuos ad Prxlatos p-ovKbs non anttant, ilt inde 
muncre accipiant. - 

Poftmortcm ipforum nihil ^o annuloin aflignaHoof 
tituliipfis traditicxigatur) cum labores edrum pro Ecdefia 
idmcreantur. : - 

; Eo^LateraneriJiConctlio.' 

Cardinalcs fobrie, cafte, ac pie viyant^ fint vigilcs diyrnif 
<;^(Hcii$t Mi(farymquecelebrationibusjntctui, h^beant Cap- 
pellasinlocohoneftb domus, familia, mcnfa, fupellcx npn 
Taftu aut -pompa fit rcprchenfiBilis. 

Prxlatos, & infignes Vii^os ad Romanam curiam venien* 
%«, benigh^ ic l^pnorificepcrttiadlenti coruni negotia apud 
Pontificem gratiofe liberalitcrquecomme»4ata fufcipientci 

Nonhabe^ntin domibus fuis indecotoim minif|criunv 
Epifcoporum, Praslatorumve, ne dignitas m vilia defcendaf 
cxercitia. 

;^on fufcipiaijLt pattialitatcm aliquam , neque protcdo- 

res 



CVRT^ ROMANA it^LVSTRANTIVM, . yt? 

Tes fiant Principutn, aut communitan^ ^ut aliarum pcrfo- 

narum contra quemquc, nifi pro juftitia, «u^itatc, acpro cpit- 

'^tioiic fiiae dighitatis, vaccntque omni dilige.*ia in fcdandis 

ac componendis intcr quosciitique litibiis, oppH(f^^que •& 

^injofte gravatos pra virlbus fuis, & officii debito adjuvtitL 

Vifitent, fi praefentes fint,peribnaliter,fi vero abfentcs, p<;£ 
Idoneumvicarium^ locafuorumtituIorumXaltemfingulis an- 
ms femcl^ invigilances circacaltum diviaum & Bona Ecclefia-' 
rum, explorantesque vitam & mores Clericorumiaut Parodua- 
soriimt quos ad honefte vi vendum debeant. 

DofS»t quilibetCardinalisin vita, vel in morte relinquat 
* Aiotiti^ quantumiit (atis ad Presbyterum unum commode 
.liifimitandbun, &fiEcdefiareparatl^^ donetvelre- 

linquat quantumfibividebitur. 

Bonsi Ecdefiarum cemere non efFundant, fed ea in fan* 

./tis&piis operibus cjqponantjquorum caufa permagni & opimi 

i Tcdditmi per fand:os patretordinati fuer unt, Eccleliis fibi com- 

snifiis cde idoneo ac fufficienti VicariO) fcu.fui&a^aneocuai 

raercede conipet^ntcprovideant. 

Pxocurent Ecclefias fibi commendatas, vd Abbatias, fivc 
Prioratusdebite infervirieos famiKareS|equosquefuis impen* 
fisalant, quos fua facultasconditioque ac dignitas patimr, ne 
luxus aut avarida vitid notart poffint. 

Oftendant fe optimos Redores efle fuae, Domus^ qiw dc- 
betefTepatens hofpitium, portusque ac refiigium proboram^ 
& dpiSorum maxime virorum, & pauperum nobilium ^ kone- 
' ftarumque p^rfonarum } fin tque de qualitate £imiliarium fao* 
rum curiofii ne ex alienis vitiis turpem fibi contndiant infamiat 
notam. 

Habeant Sacerdotes & Levitas honeftis veftibus, usque ad 

talnm demifiis,indutos^habentesque in cathcdralibus dignita* 

tcs^ ac canonicos , ac primam dignitatem iQ collegiatis ha« 

' bcntcsi qui fuis ferviois infiftant. CardinaUumque Cappel- 



i ^ 



^ fii FASCICVLVS RERVM^ ^STOBIAM AC STATVM 

lanicaputium, inpu^^cuin deferrc tcncantur, fcurifcris vcra 
fupratalp5veftc$^->nccdantun 

Parafrf**^^^ ^^^) ^^ ^^ continuo motu iiint, expcditts 

vcftibust-ipoffint- 

cnircnt fctre quxrcgiones hxrcfibus^ erroribusque infedc 

AHt, ubi divinorum nandatorum ccclenaftica dcficiat difci^ 
- pKna^Y quique Rcges^Principesqucac populi bcllisinfeftcnditf 
* aut infeftari timeant. Haccquc omnia ^omano Pdntifici H^ 
-lerreftudcanti. 

Legati perfonalirer in fuiskgattonibusidcflretcocantiirf 

*nec pcr locumtcnentes eas exercere poftint, nifi de Mandato 

Pontificis; pro allquibus gravioribos tlegotiis in Rosiiana cu^- 

' rta retineantur , veladalialoca mittantuT) fubpoenaaatil&A^ 

niscmolumcntorum. ^ 

V Omnes Cardinalcs in Romatia Curia refideant, exccptis 
iis, qui ratione fibiofficiiinjunftii aSedcApoftoIica, vcltnan- 
dato 8c Hcentia Pontificisi vel jufto mctu^ vcl aCa ritionabHi 
caufa abfucrint. 

* Expenfat funebres Cardinalium, computatis omnibus, noa 
excedant| Summam miUe quingentorumflorcnorum. 

Non.revelcnt Cardinales vota data in Confiilorio, aut 
quxcunque ibi gefta fimt , quae in odium^ pra^judicium y aut 
•«Ibandalum alicujus redundare pofiint, fub poena perjurii, ic 
inobedientiae} fiautemaliquisinhoc, velcumaPontificcfuC' 
^ rit fibi fuper aliqua re filentium indidum , contrafecerit : 
,,ultra inobcdicntiam, ac perjuriunx latac ctiam fentcntiae cx- 
:; cqmmuiaicationem incurrantf 



iXwi^ 



m. 

Jl 

A/iCCCttf RomaB, five nanado Hiilorica, quopa^o 

Hfbs Roma (exco die Maji Menfis, Anno a niato bonopublico 

MDXXVIL abczercim CAHOLI V. Imperatoris, DuceCaroloBurbo* 

W, oppugoata» capta, direpUTaftataqac (it, cx fide^ignis eieaiplari* 

hu$ I^ltco» H^adicoqoeidiomate fcriptis fideli opera, ftudioqiie i« 

liogoain latiaam ^oslatat ut funtispluribusque ciKomftai^iis, adicl 

geftc Tcritatemp^ctinentibus, pejtradata yix usqqamTCpc> 

riaturf Hiftotia admiranda nec ioaois mita- 

cdorum Dci» 

HiJhrU ^reftlms ttahis Rmut, 

'ltHtto>iDXXVil. fumma pcnuria rerum ncccflTailaruia, 
«*^tam <iuoad adminiftracionem bcHi, quamviftus&ftipen- 
tfiorum procuratiofiem, Ctefaris Caroti V. exercitum Bononia 
cidere coegit) & »tcr verfiis Rdmam inftituere. Qup in iti- 
tiere copMt parum, aut nthil commeathshj(baere^ ut, quamad 
l^acentiam cgeftatem fiunemque perpeflae fuerant, nc com« 
parari quidcm cum ifta indigentia poflct ; quae caufla cxcrci* 
tnm rapido agmine Urbetn petcre adegit, ubiviautbonis ver« 
Ins Tcmcdinm malorum inventttnmi milcs fperabac Hoc 
ftndio Monaftcrium SandHOnofrii propemQeniaUrbisappu- 
lcre, nbi aliquot dierum faffle (ittque confeOi, nonnihil vini 
'dftendcre, rdiciendb viribus «ppido opportune. Eo loci ia« 
ter medios hoftes poHti penculis undique imminentibuspa- 
tebant. A frontc Pontificis lcgiones cum Urfinorum copiis, 
totaque Romaha potcntia infefta omnia &Ciebant. A tergo 
magnisitineribus fcqucbacur,cnmreliquo exercitu Pontificis,, 
Dux Urbinh fanc robur ipfofti ftervusque Papatis potentiae : 
quippe eac copix atiiplius triginta millibus facere dicebantur^ 
colleftac ex veteran» Gallis, Vtsnetis, Itafisqui . PrartCrea 
omnesdrctim PrkidpesCivitafcsquc hoftili In Caefarem anii.. 
ino eranty fol» •SWMrexcepcisj qaarcivicasIaTpd-acorismajefta-' 

Xxx • tcm, 



5}o FASCICVLVS RERVMt fllSTORIAM AC STATVM 

tem, quantum in fe erac^ egregie fervabat. Princeps Borbo- 
niusy Caerarei exercitus (ummus Dux, bis feciali miifp in Ur« 
bem nomi&e Caroliy primum petiit, apertis. portiis Impcrati6- 
mm militem per urbem aliorfum iter facere finermt^ qua> 
que commeatui opus (iitura eflcnt, argento commodo wlvb^ 
te, impertirentur; id quc^d contemtui habitum^ fannisque 
infuper irrifum negatumque (uit. Secunda dehinc poftu* 
ktio Borbbnii fuit, ilrbem Imperatori ejasque militi nuHa 
condicione patefacerent, aut qux expugnitroneoti mala fecu* 
tura effent, obflinationi ipforum proprixaccepta ferrenc 
Ad hoc Renciusy Pontificii prsfidii Pracfedus, fecialem muro 
abfcedere ^flSt, neque UiiqQam redire, aiit fufpendio vecoc* 
diam mandatorum luiturum. £a refpon(ionere€C|pta» inclf- 
tus Dux Cxfarex miiitix convocatis exercitus primoribuii 
figniferis^ quique auAoritat^m longis ftipendiis habebant| 
confilium iniit;» quid fado opus foret> dcliberans» . A froQt^ 
a tergO) circumque undique hoftibiis inciqdi impeditiqufi 
crant, imminebant ingentes Vrhini Principis copi^i quae' vel 
(blx delendis ipfis fatis erant, nec longe jam aberant aliae et-: 
iam vicinarum Qvitatum« Conclufum eo conlUio eft fub-; 
urbium^ quod Burgam Naviam vocant, fummo mane fequea"* 
tis dieiiquoquo modofieri polTet, injedis fcalis penetrandunv 
Parati ad id equites ne calcaribus quidem pofitis fumma ala- 
critate peditem fequebantun Deerant idonea murorun 
demolitioni tormenta> & fuburbio expugnato^ intra quod 
communire fe pofle^ (berabant, facilius commeatum & pe« 
diniani a Pontifice obtenturi erant. Neque ad audaciam. 
augendam parum fiiciebat dtffidium jntra mctnia Italorum 8c, 
Germanorum pr«Gdiarionun, quod ipfis incognitum noo 
erat. Capiendum certe ex re ipfa conhlium^ mifitem^ hoftc 
fameque.pre0um> mirifice . ii)flaminabat. Rci non. prosa. 
ptius fondul^, quam audacius feliciusque patrata eit Ne«. 
bula> Sole onente^denikit^altero ma^e inJfujtrexerat^ quac 
, .^ com- 



(smAt kmkmf^^vsTmmm. 531 



OMnmode incurreritein miiitein fiegebac Veles {>rimaa 

«mUo titmitltu, iii^dtis.mun> fcalt*r tos tenuici^fequuta mox 

gravis annacura uno impetn moenibustcaarcenns, Armamen- 

tarium Pontificis bccupavit, ubi ingens c<^ia muraltum ma- 

Bualiamq«ie tormeiitorum inventa, hoftetai armis (poliavit^ 

iflcuncntiqac militi fubfidio fuit. l-evis Gcrmattorum ar^ 

matttfft fortam S. Spiritus pari fitccdra ccpugoavit, quam 

fequutum robor «(crdtus ance medium diem Palatium Pa- 

paiCytoCttmqBefuburbtum, tenntt. Cxfa eo incurfu quiq- 

queampiitts inlonmt pnefidiaribrum miUia, ftipendio Pon* 

ttficit merentia. CaBiareo excrcim treceod, ferc omnesHi- 

ijteni, dcfidcrati funtj inter quos forttffimus Princcps Dux 

ipfe Borkonias d^m icalam animando milici promtius inf^en- 

«Kt, globonianualis tormenti ttafc&us o<icubui(^ . Ita fiaburi 

blam^tomm brcviffimt tentpor» ^aoo direptum cft, paucis 

cwdvitati' fcrvads, cum furens periculo 6c fucceffu exercin 

fos nemtni parccret. Ponrifex ipfc tam ioopinan rcrum 

akeratiMc perculfiis, cum omnibus fiiis flipatoribus, Cardi« 

mlibus, Eptfiropis, aBisque naagnatibus, cognatis.pafrim.fi»i«, 

eaftniro fiinai Angdi pnepctcfagft pcttit. Ea foga fqpr^ 

fKmtem S Angeli phirimt iieplebci wi, faeminjp, pueriqu^ 

Equitum, mmmm, civiumquc concurfiteUfi exrinaiquc tm^ 

miocfttem urbi direprioncm fato pracvcnerc Proinde m€t« 

conftemamspopulusjia^vel qubrfumfttgien^um foret,non 

«wcmtpcrfpicerc par» msmt» titfeftas bpftium dum vitar«( 

£rdei,incuiric Sumota, marima pvs palantium a 4uobus 

Hifpanorom fignis, qu« ad id dctoiata, inifcros fcqucban- 

tnr tntercmta atque deleta eft. Dc C«ftello nuUi iftus tor^ 

memonjm aoifiebantur, Ucet oppido omnis gencns machi- 

nis inftmanra eflet, cum prKcipitl R^manorum fug» hoftc» 

abctvibusiirbanoquepoputedifcemiminimepoffent. Cum 

iath crao Romani, qut taU pcriculo tam propc cffe mmimc 

Sedarpotacrint, Bowificiis polUcitatio^ibur aha omtm 

., Xxx 2 pcr- 



53» FASGICVLVS KERVM. HtffEOttlAU AC S^ATVM 

perTuadoidbus, exffeo^ienun peipefli, m refilbncio miQf^ 
feem haberent, vi Aore pKo lubku per omtsesaogMlosfratr 
fante; Alhmum MarckioDemBrandeburgenfem fuminisfN«> 
dbus eo tamdem cominoTerc, ut, velut Germanici iaiigiii> 
nis Princeps, & ob hbc exercita gFatior, futentem militem 
dloqueretur, & ad inducias pacemque hortaretnr. Fada- 
tos qux placuiflent Romanos» q^acque poffibilia fint omoia^ 
modo de reliquo ditepdonibus caedibusqttc abftineretmv 
Noo defiiit A&eriw petitioni, ut qui tot miferorum bomi- 
num infantiumque fanguint interitum bonis verbis «moveii 
polTe crederet, quin ad exercitus Ckfarei praefedos de acci* 
pienda ingentt pe^nnix (umma, & fanciendis aliquot dierum 
induciis verba Eaceret. Vemm furibundns miles vix Princi- 
pi ipfi pepercit, quin futurjtt czdes ipGus fangutne aufpic»» 
iietar, ut xgre elapfns ad momm ptofceotibits omnia booa^ 
quae in urbe tum habebaf, diripieoda reliquerit. Qu|n & po^ 
ftea captus Germant cujusdam tribuni verfiida Hii^oriiiii 
manibusfubduAMseft,alibquinccrtocertittsperiturtts. Re* 
cente adhuc furorc in aliam qupque uihis partem pcr Pon- 
tem Sandi Pancratii yidores irroperunt} fervarisordinibtt» 
emnia obvla ferro flammisqaeproihmientes, fpofits, cxdibob 
direpdonibus, c;^tionibns, omnia late vaftantcs. Quos ca- 
pios habcbant qucnique fecundom cenfiim cenfebant, ne- 
qoe ulla fpes effiigii crat, donec a qooqoo eza^ aori (um* 
ma coram deponerctnt; Tota Roma fiipra aetatem trlom 
annorum nullus mortallum inventus efl, qui non pro capite 
fuo certam pecunicfummam depencfcrccoaaus fuerit. Noo- 
nuUis accidit ter ceoferi, aliis tertio amplius qoam folvere 
poteraot, quibus non credebatur illico gladiis tranfaai vitam 
precio mutabant. Paud dapfi torbis foot. Vigind ampli- 
us miUia facultatibus exaaione perditis, Urf>ci in exifium, 
folo corporc non fpoliari, cxcefiere, ut fide d^i hpmines 
lopitotHmuku,rationempofteainivtrant; Memitt^QmQino 

* ' homt- 



* CVWAEROMANAEILCVSTRANTmff. 5jj 

hQmtoiim pcttii iftaf^percic Non.Horptcali IpG (ive No«* 
focoiDto Garmaiiorum. Adco furof militaris omnia perva* 
glbatQn fiodem deinceps dic per pontem Sixtiottm fum* 
. mo fiutmia fafonripfiim caput urbis irrapere. M vi ftatim. 
QCCnpaMm cxempIofidbQrbioram & ipfiim craftavere. Ali« 
qvotCardihatss^Jpifcops^ Mcrcatores^^pfaBdivites, Monachii 
Vcftalcsqud capdy occifi^ ccofiti^ %«liati: .Virgincs facrac ftu« 
pris comlptae. Libri magnarum opum rationcs, rcditus^ 
cxpienfis<pi6 continentes, dKfi2i0i d]S|»3ique numqnam poft 
ofiit dom^s fois fiter^. Ballx Papales, Chartae figtUis Fon-> 
uficiis mtmitat, vbtera magnatnm Privilegta confcifla^ pedi^ 
bus proculcata, tiencibus cttam difrupta func b\gcns ina- 
lommilcs mercatoribua Sc fimcracoribus dcdit> Syn^phia 
Chirogra{rfusqne pefliimdatii quibtis fnagdma pecuniac fwau' 
laa credita dcbit^quc contin«banm Ncc.uUa re Qiajor aur| 
im periiflfe tuin putanda eft, ftabula Equorum, Afinorumt 
X mularamque Papahbus buUiSy Itterisque magnatumi Ncgoif 
^ dttorumqoe opfribbantnr, ne qois ftramcntorum inqniren* 
doram lidMr euec Tcmpht ctkm Sanftoram, Pccrii Pauli, 
LamrCndi, &c onm^s paricdim & Sccrctarionim, fiiccUo^ 
ramquc & dtarium cHmamentis ntidata & /poliata func Rc# 
liquiat omnes G quas auro argentove aptap cran^ dctraftotnc*^ 
caUo, fparfo humi c<mculcatatque> In^ilat^ Caliccs» immo 
qtiicquid aoro ai^ntove induAum inducnmvc crat» raptun^ 
profitgatnm, pcrdimmque cft. Adco nc cota urbe iuiUu| 
calix uUi tcmplo fuperfiierit, unde divinat rcs procurarcntQrp 
In ipfo fitniti Petri fano» ad gradns aharis, 8c in ipfis penctra- 
Ubus Cicrat aedis fiipra bis ccamm homines tracidati Aint^ 
intcrqaos.ijpiicuiat(M«snoB pauci Hclvctiit ex iis qui corpc^ 
itt cnfiode;i Pontifici fcmpcr adfiiot. Direptio tanta? tamque 
opnlentx urbis quatuor dccemque integros dies Hifpano It 
Gcrmano mUiti fatis fiiir, caefis^ fpoliatisi direptis pmoibust 
nnde fpcs luari affulg^Mt# hM^wrc dvitati non pand milV* 

Xxx 3 ccs 



5J4 FASCl CVLVS'RERVM;.H(8TqRIAM AC OTATVM 

tes, qui animo fcRiper iirOIarein propenfb iiieran«; neqae* 

' unquam Ponttficis parcibus contra| iplum £aivere voluennty • 

verum hts ficies fervata nullo qmalumento fiiicv cutii:^' 

cbntra nSbm damaret) quid ica mm^ miutysfl atfod&riaCy' 

immittendii iiibi (beiis^ fi conftaikir'in ImpemoMOP 

fide fuerint ) His tot aruafnarum. ei^axitiatio neqoi^» 

quam contra fasvitiam prsedatorum proCuit. Nfjfue fe« 

xus, natio, aut dignitas ulia jam reperiebatur^ quin mulie*: 

res, viri Graeci, ludxi^ BarJDari, Priaqipes, Ctfrdioalei^ fipifcoM 

fi^ Laici, Qericique eodefh omiies poiulere adliiiiarenttuv 

Genus tormenti apud Italor increbnit, quodipfis bavbaro ro^ 

cabulo StrapgcorJa- vocatur^ hoc affici dum vitae parcertturr 

f um bencficium eiat, tameu .u(u coflipcrtum eft piurai ne>^ 

gatampecuniaciumMameocrttciatu^a^ot>p«itdifle» Mam^' 

hultos (iuiv <tuod ttigebatur^ tergiverfafido exirdnKrfid cffiauv 

milites t^ftibus fUtoe colligatis ftiblimes ab ipfis fufpeodefeif 

Novi cruciatus, nova fupplidorum genera inveniebancur, m 

rapinis prxdisque dudum concepta ex fanie & peimriarcnm» 

neceflariarum tabieisrpud viftorem mffitem (edarmin lUi 

femper inexpcAaata pbft eooraiem ^eftatcm kbundamid 

feroces eftcrosque reddit mortalium ai!imos,iUt vindi^ co# 

pidt etiam innocentibos immineant. Inter Hifpanos fuerei 

'qui, (ut gem ea.beliuinas libidiois eftioeque nUis legibijs te« 

aetur, quoties licentia oqplendab.voloptattnoiideeft,) pueb 

las nondum puberes^ neque dedmo xtads avno eomi^oi 

. ad ftupruffi Tapuere) tamque horrendis modis htnc inde di» 

vulfas traAavere, ut major earum pars fpiritum fiQedilGmat 

hofttum libidini contradidectt. Ea res Germancmim zion- 

tiullis ih cKrdtu potendbos» nuociata^ ita<c<9 aNXui»vit| 

^ut immania facinora maou ulti fyttU interfcdis qui peffioio 

^emplo difdplinam mtlitarem temeraveratMi. Epifco^ 

cum Proctf umque Ecclefiafticorum aliqui» cutti praefcriptuoi 

^uri psim^s oQnestemffofeadeccmtj^ crudai- 



- : CVRIAE ROWANAE ILt.VST RANnVM; 535 

rionunqiie manibos poft tergum reviinai» manipulatim per '■ 
excrcicum,. poft vicatimper urbciii,.ttadaAi fiint, ut fpeaa- 
fculocsteris effent, ne quod viaows exigebaat, quiiquam 
perfolvere detreAarec. Plurimas facrarum virginum, ut 
qweque formar & familia confpicuac erant, Hifp«)f abdudjis 
■««cubinatai ieryaverunt j NonnulU Romanonuti poft vicia- 
icum.coiims ffias ab ib fuas redemeranc, vel & rediuere coa- 
difttnti f retio XX. XXX. tvd.pWiQm aurepmm, cx placito 
icorum, quornmyduntasimperiumierat. Interhosreperti 
lunt, qttipretium redimendonim liberommj cmn etadUoni- 
Jitus mUiCttm depaupcnti prorfus fercnc, per exn^ibim com- 
4»Mdi!i^erunt; 1 In eo rerum ftatu&oma XV. dies fine tap. 
.^t^atu, ordine,:juftttia, tmpQrio!9> dtfctpiinaquf fiifc, pMoc 
.pocou erat, qubqud jus manu fibi iaciente; nihHque libidi- 
«i avaiitiaeque fu« ncgantibus, qui,.cum iemper magna vl- 
jAtti^angttftia.fivilimc, ttti9:ex voto,,licet ferc pwter fpei% 
^aediviouD hoaiiMim fMultatibtts Jmpecabant. .Ci;»iua 
^ttltamilK* cciporc fola fa^o,, «um OBdtmds cx inc^bt, 
aduIcerio,ftttproque,Co»)ugiisliberisquc,nihil fupereflTct, un« 
M viverent^ Ancenatn^ Venedas, NeapDlim, in exfilium ab- 
yt%. „ Urbe M«« VaiUca atque dinifa, 'ut cgre integram vet 
4»iaa»'aliqttamidoiiii«il iAvetiiffiss} nec J^edes.tantc ms^ 
ftt^sj-eAabatfquanta ante pauciffimos din Temrum Orbis 
Imperii fwuMfriCQm confervacricemqueeciamnnmteftabatuft 
Cardinaliumnonnulti c^, domibusdire^ luXitricdiuconfc 
gcifta inftramenta palan fiBdari,Kidero. ^^Caidinalis Smh^ 
laciq fwo exi«<aus mjgtfOAuri -pondetevitam redipTere com». 
pulfus cft:; • Ipfae aedtt vfi^lNJsdolafaritqtte eftb^, porne 
c^mbttftae, thiMauri ingcttc» eiarii rapioarfiu-encibus^ ut qu» 
qjif manus nsilitum fcoofiddntiar iocraverat. Hiipanacum 
gl^btts Cardin^ ?<^^/f«l<^>.&xdebn»divicias«feipuit^ 
auTA argfi^o^gMe feryafto^ prcii^.vtfis, fiipcUedili, leais^ 



536 FASaCVLVS HERVM, HIS TORIAM AC SrTATVM 

Gs^ quae tncliorum cupidioc & abundaatit a?aritia militis 
contcoinebab Duo alii purpurati Patres Ara Catij qtd Or- 
dinis S. Francffci fiierat, Cardinalisquc Abnmm^ Dotnihid 
quondacn moMchus^ ceofiti^ exaAo aoro pcrfdluto, dioiifli 

. funt» nec oognitumeft nUi perpaucts^ quo preriocaptivitafeai 
f edeiAcrint Domioici Maxini fummae inter Romanoa no» 
bilitacis viri duo filii, ma|or aimprum fex & viginp ^ vtteti 
profapia fua digno G4>im parentem antevertere^ irmmpen- 
tibus enim latronibus fenemque vinculii conifaifhiris obvii 
atnbo eotisque dimicando obfljtere, donec uterque ccmfofiiife 
mortc ad patrem adimm patefecit. Infigiiif hic aftatia IS- 
fpanorum fuit j exploratoribus enim praemiifiirditiflSiiias qua»- 
t)ue dombs potentioram civium co^itas habdianty quas po^ 
ftea velut forte formna oUatas^ dum in adcftans Germanus 
mtles hoftem operimr, ip(i primi diripuere^ fpoUisque pr«fi- 
gnibusalicMTum periculo potiti funt, donunos a^lium indida 
capitibus pecunia mulAavere^ (ine damno poftiea ftimro» 
Ipforam dcfenfiono tutos, dqerantes. At Germanorufli 
manipuli fortiores, ubiSr» ab aiiquot diebus c<»gnita fuit, 61- 
rentei deceptionC) globatim Hifpanoram domicilia irrupo- 
runti quodque iilt dolo prttcepcrant, ifti vi rapuere, non Ime 
caedibus mutixit, Vidoria tamen Germaiiommf parribus l^ 
ventc. Mec fando legendove perceptum eft^ mille retro an- 
nis cxercitum aliqucm tot precioGs fpohis di^atum fuiflTei nec 

. iiUis tanti temperis hiftoriis compertum tantillas copias tot 
l»rsdivitunrPrinctpumCiviumquefortunisdireptis adeo lo- 
cuplctem pracidam fedife. Quse celeberrima Annalibus vc- 
terom tiipugnatioHierofolymorum foit| eam nemintmaqui^ 
dem partecum ifta direptione comparari poflfc, Romano^ 
funi ftemmae filiatque aibitrarae funt. Earam nuNi ferc quo^ 
vis gencra libidiiram & cradeittatum^ parcebkur. In oculit 
maritorunt dUcftiifimat ccihfuges ab Hifpanorum tixts coto^ 
Ifaif catat fimti daiiiaiitibai uciiiqfic tokrahilioitte vcl cm^ 

ddis- 



CVRIAE ROMANAE TLLVSTRANWH t jjt^ 

deiiifimam mortis fpcciem eflfei Cod furore hoftico parutn 
animum advertente. Filix neptesque Magnatum Procerum« 
que, fummis familiis thoro deftinatx, fpem conjugii fobolis« 
que nobili(Hmit juvenibus debitam^ inccilo concubitu fpur^ 
corum pra^donum perdidcre* Neque tam immania facinora 
humano more perpetrabantur^ diviilfk disruptscque impube-^ 
res puellae exfecrabili exitu florem xtatis pofuerunt. Ut in 
his acrior & fkdior Hifpanorum furor fuit^ ItaGermanorum. 
tn vcxandis Sacerdotibus magis improbns. Nihil Iudibrio« 
rum plebs militaris omittebat, quin facridcis omnique Clero 
vicatimprodiens &geiliculandoceremonias tempHsfblemncs 
cxprimcns, acgre, prout poterat, facerct. Prxcipue duo ur- 
6is locaiis Ivdis vdut defHnata erant, area Templi Pctrini^ 
& Campus Floraci quibus fingulis diebus infuJtabatur, mole- 
ftc ferentibus Hifpanis tantam, ut putabanr, impietatem : ne^ 
quc fcmel rcs ad manus venit; cxdibusque ludis tam frc« 
quentibus plerumque litabatun Supcllcx pretiofii gemmas 
sdiaquc cimelia tam vilia copia ipfa fecerat, ut qux X. vigin» 
tt^ue aurcis parata non fucrant, uno dimidiovc venaUa ha« 
bcrentur. Vici omncs bppleti pretiofi c^eris & materix uten- 
filibuS) qu£ magni olim confliterant^ pedibus pra^contiuoi 
fuppofucrunt,. Intcxta auro tapttia, lefH bombyce tcxti, vc- 
ftes argento dudlx, lino prctiofifiimo fafta umbracula&mille 
luxuriac inftrumenta coeno lutoquc opplcta pafHm procuica- 
- bantur. .Cadavcra occiforum, quorum fupra decera millia 
numcrata funt^ paucis tamen c Cxfariano milite inventiS| 
quatuor aut quinque dicbus fcpukris caruerC) tandem confti- 
pata&acervatim congcfta obruta potiushumo, quamfepultai 
focdiflitno fxtorc omnia turpavcrunt. Unde poft orta pefti- 
lcntia crudelitatem Viftoris catforum hoftium tabo ulta efl. 
Sacrarum acdium thefauris adeo privilegium nullum erat, ut 
cffoflfo B. Petri Conditorio aurum in co quxfitum perhibea- 
tur. Crucis fpecics qus cjusdcm Apoftoli aureae portx affixa 

Yyy erati 



5|S FASCICVLVS R^VM. HISTORIAM AC &TATVM 

^rat, detradacft) nihilfati£titatecn tot feculorumliabensndif 
violatum & profanatum. Decem diebus inter hxeelapfis^ 
urbem appulit Dux Venetac legtoms Alexander de Vitela, lm« 
peratori ftipendia facere cupiens* Is cum mille pcditttm 
cquitumque agmine in fidem Cxlaris pntftito facramentore- 
ceptus eft. Plurimi alii hujus exemplo idem ambibapc, Ccd 
nemini eo pervenire confenfum cft^ licec undique magois 
manipulis n^ilitet convolarent. Alexandro coftodia corporis 
Cardinaiis Cokmna commilfa eft: Taceri nondebet,. quod 
^ionnuUi Germanorum militum globi ludibrio circumfefli iii 
9rce Pontificif 9 facinus exhibuerunL li mulabus equisque; 
catervatim infidentes cum omnein urbem fpe<tacaIo ridicu^ 
larum gefticulationum, opprobrio facerdotum fidarumi ac«» 
traxifienti prope Caftrum S. Angeli camdem conftituer& 
Tum unus inter eos vultus ma)efhte & corporii prgceritate 
paullum cxteris confpedior, tnduto habitu Pootificali, Co^ 
rona triplici capiti impofita, inftilis ftolisque predofifiimis m«' 
volutus, pompa Papali, equo fe generofifiimo collocari fecic; 
Aderant non pauci magnatum Cardinaliumque vefUmencif 
exornatti pars Epifcopalibus mitris^ pars coi^co, albisquc tu- 
nicis^ pro fc quisque facerdotum Proceres expriiTiens: nequc 
non fatellites hinc inde equitantem circumcurfabant, tympa- 
nis tibiisque undiqu^ perftrepentibus ; planc ut Summi Pon- 
tificis agmen, ipfum ftipans proequitantcm, videre dixi(re& 
Cum Caftellum vel & aliam aliquam domum accefiifienti 
qua Procerum captivorum aliquls obfidebatur, porjedis di- 
gicis benedicebatpopulum. Ubi lafTus equitandi fuerat, feila 
parata humeris fatellimm imponebatur} noonunquanigrau' 
di poculo correpto^Captivo Pontifici propinabat, faluti ipfius 
& perpetus cuftodiae* Secuti fidiciiim Papam omnes Cardi- 
naliumf Epifcoporumquc, inftar fidorum filiorum^patrishatt- 
ftum excepere, fimul juramento fe agmcnquc omnc devia* 
cientcs prxcuntc vcrba Prsfulc} nulli fc umquam cemplo 

xdi- 



OTRIAE ROMANAE ILLySTRANT rVM. 53^ 

aedificando afRituros, Ofari tamqaam legitimo fofique ipfo- 
rum Principi, obtemperaturoi, fidemque fervaturot) nul- 
]is umquamdoHs infidiisveRomanram fmperium, quod nunc 
effct, infeffaturos. Vcrum quod ex pratfcripto Apoftofi 
Pauli ipfis conveniret, obedientiam Magiftratibus, inftar 
Chrifti, Petri, & omniumvere Chriftianorum, cum ipfius 
mt/t periculo firmam coafervaturos. Qupd contra Ponti» 
fices Rdmani ctm^ omM Catdtnalium fuorum choro femper 
lenfeiint, ExcommunicaiSs Reipublicac Chriftiansc neceflariis 
Impcratoribus lion alia de caufa, qtiam quod horribill & iri- 
audito ipforum faftut rcgia capita fubmtttere detrctftarent 
Hint brta innumerabilia mala adco Divinam iram in genus 
inortafinm exacerbafle, ut nnlla non ztas, dum Papx rerum 
podti fint, civiiibus, parricidalibUs, facrilegisqne beilis fas fere 
omne piumque tradidcrit. 'Jam refpexifle miferos a tanto 
tempore Deum, ulfritiaque ipforam arma fcdi omnium fce- 
lierum intutifle, ac videre tandem poffint, quid meritifint,qut 
'Religionem voluptaribus fiiis conflmxerit. Efle nimirum 
penes CaEfarem virtutem animosque vindicandorum maio- 
rum praeceflbrumque (uorum, quoram capitibus fceleratos 
pedes Pontifices impofuerint Se quidem (ea proclamatio 
militaris Papac tttm fuit) ut antea juramento fanxerit, Impe- 
ratori fidu^ obedientemque dum vita fuppetat, (utUruni^ 
Ab obim vero fuo )us omne Pontifidae dignitatis teftamento, 
(confentientibus quos penes (cjns negotii cardo verteretur,) 
Martino Luthero transfcripturum ^ ut is pro lubitu & ufu publi- 
co Sedi ApoftolicaE tot vitia, jam praefulum libidine, 8c an- 
norum ferie contraAa, e5c(tirparet, novisque velis, rudenti- 
bus, remis, & magiftris navem Petri inftrueret^ qu« palaret 
modo veiut ludibrio ventorum & «quoris expofita, infdis 
regimis incuriofisque qui ad davum ie4entes no^ diuqae 
j>ergraccarentar, parum de tempeftate follidti. Addidit his 
magna voce. Cui ea res placercr, ^uique arBitriQm fuum 

Yyy 2 inea 



54 FASGICVLVS RERVM, HISTORIAM At WiTVtA 

in ea ezfeqKenda fecucurus eflet^ inanu fublaca clarum con« 
fenrui fignum daret. Compofiti ad id milites^ toto agmine 
inanibus porredis vociferati funt. Vita Lutbero Pap^. Vi^ 
^at Luthenu Pontifix. Ea omnia in ocults Clemends Septi- 
mi gefta, quo vultu excepta ab ipfo univerfoque comitatii 
fuerint, in facili eft conjeAari. NuUo momento ab interitu 
fecuri eflfe poterant^ qui neque ipem vitt ullam habebant^ 
cum viAorem tanto jam temporeomnia vaftantem, ipfisque 
infuper inrultantem, audire & videre cogebantuTi neque nu 
tio componendx pacis erat; tanta obftinatione furormifiU 
taris inarferat. Fuit inter Germanos Veteranc» nomtne 
. Crunvaldi celebris vircute^ fed & mire procax ^ nuUi non U^ 
cinori exfequendo habiUs habebatun Hic clara voco prope 
snoenia CafteUi jadliuvit: paratum fe meaibratim difcerpti 
Pontificis vifcerum partem degiutire, modo ut certus inter^ 
cmti nuncius Luthero venire poflCet) cum tot jam annis; Ver* 
£fum Dei Papae obfuicarint, quantumque in ipfis fu^ pro te» 
gmine injuftae injurfolkque potentiae, conp-a piorum pnml* 
um fententiam, habuennt. Cxtera qux peculantia inaudita 
furibundus miles Pontificiis auribus occinqtt^ tam varia, par- 
tim foeda & dira didu funt, ut meUus o^nino iilentio prae- 
tereantur, cum aUoquin etiam exemplis acuenda gens ea 
non fit, per fe fuosque mores inveniundis patrandisque itv^ 
)uriis fatis fupcrque iogeniofa. Vetuftiilimam atdiculam Pa« 
latii^ in qua folemni more plurimis retro Pontificibus iacra 
peraifta fucrant, [ilabulo equino afinarioque fixx commuta- 
vere. BuUac Papales, induJgcntiarum tcftimonia, Refcripta 
Antifticum ilraminis loco jumentis cubilia .prabucrunt. la- 
^entium Regiorumque redituum & thcfaurof um inftrumen- 
ta irrecupcrabili damno inftar putris fceni coniumta funt. 
I^rincipem Borbonium, Ducemcxcreitus Imperatorii, &to in 
cxpugnati^ne (uburbii fiJmdum, in S.5ixti lacrario, quoPon- 
tifices cum Qgoibus CardinaUbus fuis magna pompa facra 



CVRUE ROMANAE ILLVSTRANTIVM, 541 

facere foliti, concucnulaverunt} enfe principali, de more fa- 
nilianim taJium^ brachio fuppofito. Ne fcilicet ettam pofl: 
dtfceflTum exercitus, qui tanto eum honore affecerat, Ponti* 
fici deefllet, quod memoriam perpeflbrum malorum redinte« ' 
graret Odavodie ab expugnatione cum fpolii^omnia edam- 
Bum ferverentl qui paefarearum partium femper (ueraty^ 
metuque Clementis Urbe exceflcrat) iir eam redtit mille cir- 
citer cquitibus pcditibusque ftipatus, Cardihalis Cdumnefimt 
plerisque Papalium partium aflfeclis extreme exofuS) Impera*- 
torivero ejusque ducibus acceptiflimus Princeps. Vifu di« 
gnsflimum id agmen fuit infigntter ornatum^, & quod armiiy 
equis^ milttumque egregia (pecie animum potentiamquc 
Cardinalis bene commendaret. Is foediffimo rerum ftam 
confpeAo^ cum a tantiilis copiis tam munitam inftradam- 
que urbem in id loci redaftam videret, ut prudentiftimus 
qussque multis ad tantae rei eftedum annis opus foiife puta^- 
&t, tton potaiit quin teftaretur^non Imperatorts aut mtti- 
ttfm ipGus hoc opus eflfe» fed Dei omnipotentis, qui perfpi* 
cue atiquando mortalibus oftendere vellet, parva vi magna* 
rum rerum expeditiones in fua manu eflfe. Annns is, quo 
haec gefta fimt, alter ab eo fuit, quo, licet non direpta adeo^ 
occupata tamen Roma fuit a minoriretiam exercitu; Cum 
enim Catfaris copix Neapoli decederent, Vice-Rex ejus Regni 
& Hugode Mmcada^ Hifpanorum dudor, itinera omnia ver- 
. fus nrbem tam ar^e exploratoribus & militum cohortibus 
infedere, ut de adventu ipforam minimo minus Pontifex re- 
fcifcere potuerit. In eo exercitu quatuor &n amplius mil- 
lia peditum, & mille levis armamraMquites foiflfe perhtben- 
tun li nuUo rumore ad urbem delato, fubito in portis ap« 
paruere^ qtiarum quamque ducentoram. equiram turma in- 
feflfamy mtam ubi fecifllent, rapido agmine medtara urbem 
invaierunt. Ad Colonam tertiam amplius horam dimica« 
' TerC| donec repulfis praefidiariis Palatium Oefiureo nomine 

Yyy 2 occu* 



i' 



f4t FASCrCVL VS RERVM, HISTOftlAM AC STATVM 

occuparunt> ipfumque mox fanfti Angcli Caftrum, in quod 
Pbntifex confitgerac. Palatio vi cfFrado, neminem <iui.refi- 
fteretoffendenteSjomniai^ilpoUarune, ingentipecunix precto^ 
fiimmque rerum fumma in poteftatem reda<9a. £d quod 
Pontifici nunciatumcertum eum fecit, fecus atque perfudlun' 
hsbtkax, Atoncadam nihil non armis tentaturum obceaturem.* 
que. Itaqae legatisad eum miflis rem eo reduidt, ut €xfikrcuB 
Dox prodamari perurbem juftetic, nemo fibi refansque^fiiir de 
caetero metueret j non enim animo e(fe imperacori quemqnanr 
injuriaafticere>praecereos, quibus cumdepacejamipfiusaom»* 
lae transadum eflet. icaque concinereBC amia, fi daiKnce 
Cxiare uti velient. M ultis ea res anMflamr jam pene fecinic»* 
cemreftituit j prudentioresevetttumaUicnn inbpttiaco exem-' 
plo non credere» fedqu^ in urbe liabebant exportare. lis (e^ 
quenti anno metus ifte plurimum profuit, falvis extra mun» 
eon fervatis iis, qux Borboniana expugaatione haud dubio pcrt' 
iftent. Idem ifte Momada Vice - Rege Neapolitano comi tato» 
tum quoque Romam venit, curo )am urbis fexmm decimum dU 
em in poteftate Borbonianm^um fiiiffet. Erant in copiit ipfiui 
triamiUiapeditumGermanorum, fepfiem Hifpanorum ; mul- 
taquetormentaj nequeadventusqusparum mifero rerum o- 

mniumftatuiprofuit.Eveftigioeniro,uttotmaIonimfinistan- 
dcm aUquis effet, licentiaque penims omnia perdendi militi de' 
meretur^ tresnomine Imperatoris civitati Redores dati fimt 
quoram fuumcuique imperaiidifpacium alfignatum, ut cohi! 
beri dnarum> mcm peccamra tcrtia pars poflet. Odariarum 
edam parcium erac praccer Colmmefiumy CardinaUs &tcefordiusi 
m ejus domum mulci Epiicoporum, Procerumque& nobilitatit 
urbanx omnia fua bona conftipaveranc , arbitrati, quoniam 

notaipfiusinexercituergalmperatoremfideseiatjtutioiefcio* 
co non poffe fbrtunas fuas collocare. Verum fpes eos lua pror- 

fusdccepit5 Hifpanorumenimcohortescumejusrei notniam 
habereot^ noa. deftiterc, quin obfeftum Cardinalem in potei. 

ftatcffl 



CVMAE ROMANAE ILLVSTRANT^W. c« 

ftatem rcdigeretit, qui iniciQ quidem m fe fuasque, quarque 
penes ipfujoi eflent, faculutes rapinseiimeret^trigintaaureo- 
f um millia perfolverecoai^us eft. Mox vero cum Germano* 
irum ccleberrimidudtoris Fronfpergii filius, Mekhior nomine^. 
Cufiili^ritatis gratia domumPrincipisingreflfusefret, eaqueres 
ad Hifpanos enunciarecur h vcriti, ne quod divitiarum ibi con-^ 
gctlumnoveranty inOcrmanorummanusvcniret) ipfi prsve- 
nirc) frudumquelaborisperciperevolnerunt. 

Mode igimr concubia domum cxpugnant, arcas^ ciilas* 

' Cffxt omnes effringunti quodeonquc ferri agique poterat aurum 
argentumque exportanc Immenfa pecuniae preciofarum- 
que terum vis tum direpta eft; quantam fcilicet crcdibile efl: 
totopulentii&mos Pratfules civesqueintutodeponcrevQluiflei 
cum fpoliari fuas domus metueret* Summa feftinatione di« 
teptioh^jperpetrata eft^ in vicinasquasdam asdes raptim opi* 
bu$ congeniS) altera die vacuis iis relidkis^ qux quod eflPerri 
poflPet) )am non habebant Neque Cardinali integrum erat 
ea de re apud exercitum ducesve conqueri, quin metu mortis 
cnuirare&confentire vetut damnis fuis cogebatur. Poftridte 
Cohors Germanorum Cardinalis cuftodiae inani domui immifla 
eit ]am vidualium quaeqiie ad edendi bibendique luxum 
faciebant) tanta ubique copiaadfluebat, ut omnibus celltS) ta« 
bemis, culinisque magnatum patentibus, potius qui pararenc 
& menfis epulas mferrent, deeflent} quam qui parta & pratr 
poflta confumerent. Stans ad (igna in formidinem hoftium 
miles undique comportatis vtni doliis, diem potando ducc- 

. bat^ domus poft ftationem ingreflus nodem pergraecando 
|i|ngebat: nequc erat quod quis meracret, vclde quarefolli- 
dtus eflet, nifi quo paAo immcnfam vim auri argenttque^ 
^quam prcdatui fuerat, (ervaret, aut tandem urbe relifta, fe<« 
cum afportare poflet« Tantae tamque immani Urbls quo-< 
ilam Orbis dominae vafl:attoni & direptioni fua prodigia non 
d$fttere# Vivebat tumctiam Romae fittui quidam capitis ho- 



mun<» 



544 FASacVLVS RERVM, HISTORIAM AC STATVM 

iBuncio, Senis oriundas, txtxcmzpzuptmtCj^ohannes Baptifta 
nomine, adeo indigens, utfemitedus, iDferioricorporisparte 
vili panno circumvoluta,per vicos facpe incederet. 1$, nemine 
cjiis coepta curante^ Jovis die Pafchati proximo^quem viridem^ 
vulgo appellant,|Anni M.D.XXV1I. quoipfo hscgella funt, 
cumSacramentofolemni Domini memoria recoleretur^ ma-^ 
gnaque ceremoniarum pompaBulla^quacCaensDomini dicitur, 
populo praclegeretur, inTcraploPetri, magnsc fe ejus Apoftoli' 
ftatux impofuit } Ibi cum pauium confediflet) magno clamore 
Pontificem,CardinaIes,Epi(copos, univerfamque CuriamRo-^ 
manam allocutus eft: Verterent dudum aliena ad Deum pe«^ 
ftora, luxu, Ubidine, avaritia, defifterent. Qwt mala omnen 
&profequisque animohaberent, eo eiicerent, tempus ipfum 
retrocedendi ardolimitecontineri: Imfflinere Vindicemfce» 
leribusDeum, quipatijamnonpoflit ampliustam immanium 
facinorum tam diuturnam continuationcm. Quod fi con«* 
temturi) adjecit, hosmeosmonituseftis, nequeillicopariturii 
/circ vosvoloprocerto, breviurbem hancevertendam, hofti^ 
' umque poteftati tradendam inconQlioDeiomnipotentiscon« 
clufum cffe. Tu vero, qui PondficemVtcariumqueDei tecon* 
falutari jubes, nequc Pontifex, neque Vicarius Del cs. Tune 
loco pulfo Chrifto, potentiam tibi vindicare impune audeas? 
Imminct commoti vobis Numims jraj dcfiftite maleficiisi 
quodque reAum juftumque elTe non ignoratis, id fequimini. 
His pluribusque in hanc fententiam aliis homo^ quem pro fatuo 
dmncs contemferant, quafi pro concioneuniverfumSenatum 
Romani Antifti tii increpavit. Neque quisquam> prxcipue ma- 
gnatum erat^qui illius ullam rationcm habendam cenieret; quo- 
que rifu rcm fequcnte i & fatuorum privilcgia cfle, lit, qux vel- 
lent, impune loqucrentur didtitante. £a opinio ifanemifero 
aUoquinhominiprxfidiofuiti cum fortafiC]; fi fecus fuiflent, 
fupplicium vel carcercm non cffugiflfct. Cum in ipfo templo 

4d 



/ 



. 7' V i: ^CtriaA ROWAN^ rLLVmANTIVM. ' 545 

^d ipfum ta.Ii^ de eo verba deferrentury iJlico, nequaquatn ift 
-fais 4e factium eflfe procbmavit , fed mandatum Deiexfequr, 
<xd fi .parere nolient, pericoib i^forum rem gererent, fefe 
-<|iuei^ certo ventura fciret, praenundaiTe. Sequenti mox Pa« 
(chatis die cum ingentt pompa facra folemni ricu peraifta fo« 
rent^ denuo velut fubfeliiutn funm Infcendit ; majoreque| 
quam antehaC) vocis contentione eaden> aliaque i&fiiper yct^ 
to dedamavit. Deiiftite, ait, fuperbia maUsquc n)orlbus5e« 
Aris, denuomoniti; quod (i negleiteritii, pratdico, univerfa 
urbe pium impiumque eadem poena faoftium poteftati fub)i« 
ciendos. Addidiffenon pauca contumeliofa in Ponttficem 
q^squp n^rales & ftirpem dtciturj qutbuc a fs^tellitibus audi- 
tis, cam templo extre vellet^ comprditndts, fuftibus pugnis- 
que ca^fusy&in Caftrum & Angeli in carcerem raptus eft. In- 
ter vafiulandum fubridens uequaquam illibenti animo fe pro 
bomino fuo ifta ferre CMifenfus eft^ quin & n^aiora fponte 
{lerpeflfuriimv fufBcere enim ccmfcientiam (ibi ftuiai, qua 
nomt Dei mandaf a prbminciafTe. Dndus mox in carcerem ; 
at vos, inquit, non diu me ifthic tenebitis^ majoris potentiae, 
vindex ventet , qui hinc me brevi omnino Jnvicis vobis edu* 
cet. Stetit fides vilifttmi homuticuti f»didts. 

Paucis enim pofteum diebust foto videlicet Maji^ C«« 
(areanusmiles urbem expugnavit, mtferiimque carcere lit>e« 
ravit. Exiens cufiodiai cum omnia alia facie&in pejus ver(a 
confpiceret, filentio rem tantam fecum admiratuseft: Cum« 
i|i^t»miiaferriatqueagtvideret: Boi^i, isiquit^ viri, ^gttCi 
rapite, vertiteomniaYquippetempus hoc vobis deftinatum 
eft> verumfcitote,onuiia revomiturosiquac )am tanto furore 
deghititis. £a atidito, duo tresve Hifpani milites obtor(a 
cdUo hominem abftrahunt, caedem mtnicati^ nifi_ quae^dein* 
€epsfuturaitf(fent, ipfis pratdiceret^ refpondttiitumoire per* . 
culfiii: nthil fe praediccndum habere^ «eque quae vencura 
imrainerent) icire fiiiim effc* Ea de refponfiond ^lurimi .hino 

Zzz indc 



54< FASCrC\a-VS RERVM, HfSTCMMAM AC StATVM 

inde per exercitum fcraiQXies nati funn* Fuit dchinc zi 
difceffionen!! usque copiarum xn eiercitu» & hinc inde cotor 
nieao$ cibo poruque a mtlitibus fuftentatus eft. Pracdi^^io^ 
ries certe ipfius tam quae Urbis direptioncm, quaoi qus exee- 
cicus infortunium tetigere^ nequaquam irritae fuerunt. 

De Urbis quictem vaAation^ hadlenus auditum eft: 
Copiae vero fpoiiis & divitiis fupra vota onuftar, pefCme quor' 
que.pler«queificerierei adeo ut miles ive centefimus quidem 
quisque patriam fiiaiii quicquiam de eo intukdt) quod tam» 
pondere ferebat. Orta namque fubito peftitemiatadeo ccc>- 
bros eos confecit, ut inftar culicum mufcarumvein publico^ 
perque vicos fpoliatie urbis^aut regionum civinatttmque^per 
quas iter Eaciundum erat> condderent. Si cui furor mordi- 
ferac tabis pepercerat^ is nullo modo quod paitom habeba^ 
Italia efferre quibac. Ingcns multitudo. ab infidentibus viatt 
latronibus, eofinein infidiis latentibus^ trucidata eft} quR 
miferi precium caedium fuarum quisque penes fehabebanb 
Qtiae res» per univeriam Italiam nota^.itpfefta iis omnia facicr 
baL Qui rediere ad fuos, vetere fuo artificio vidtum par^uc 
coafti funt, h. e. mendicando per pggos incedere^ viliqu^ pa^ 
ne & aqua de profluente haufta contcnti^ divithirum triftem 
men^orikm^ nuUum vero fruAum^ ufimive, repot care* Fue* 
runt aonnuUi^ qui Deo per/equenti, hoftibusque infidianti* 
bus elapfi) alea ingentes opes perdiderunt^ Adeo certum eft 
male parta male dUabi) frudumque opum tx caufla acquifir 
taram feraper pependifte.. Ita & hac parte, quid vifis iUe 
homuiicio pratdixerat, fecundum verba fpfius cecidtt. Qui 
bdlis rapinisque ditcfcere pofie fperant, nefciunt quam vi- 
duarum, pupillorumque, & contemti bellatoribus popuU cla- 
mores. ctslum penetrent, quacque poena horum violatores 
fequi divinttus foJeat, nifi cum, exemplis non credentes , da<- 
mnO) detrimentO) quin & e^cidio fuo veritatis regulam con- 
teftantur. Durante Caftri S. AngeU obfdnoj^e^ Bontifex, <|ui 

pluri- 



CVRT^ ROMANiE ILLUSTRAN TIVM. 547 

plurimis tormeoris, fed parvo commeatu inftruAus inibi 
erat, nihil non moliri , conari , tentare> dolo & ex aninio , ut 
i&ducias aKquotdiefum impctrarct, deditionem etiam fpon- 
dcns. - Verum omnibus irtitis, tamdem bona fide Vidori- 
bns fe tradcrc coadus eft, iftis potiffimum conditionibus, 
quarum fcries ita breviffime contrahi pptuit. Quoniai* 
Formna adverfa vd jufta, potius ira Dei eo res redaa* eftent^ 
m Pontifei Romanus CI^MENS Septtmusy ditione UrbisRoi 
ifix ejedus, in caftroqne fQO^.AngeN a Caroli Quinti Impfri 
ratoris copiis obfeffus, ferro fameqae ad deditionem com- 
pulfusfit} aflSrmar, juramentoque fancit ipfe Clemens Papa 
fcptifnus, fe corpu» & omnia fua bona Caefareae majeftati 
dedere, ut aibitrio fuo de ip(is «K1^6nece Impfcrator poflit.- 
SpecKitim vero ^fius poteftati tradtfre, quoniam Neapolita- 
numjTgnum jam occupaflet, Pannamy Placemiam,Modol/inh . 
Bonomam, Ofitam, Vozam, CafteBattami Quodlque de ftipen- 
«bo veteranis in exercitu-Caeiaris reliqufim infolutiim fit, hoc 
-dc fua pecunia Ponfificem numeraturum. (^ar fumma fie 
aureorum GCCC mitlium. Ita mutua fidc data & accepta,- 
Pontifex deCaftro S. Angeli decedens^ poteftati fe Ca^Iareo'' 
tum Ducum dedidit. tdem facert Cft^dinales , ^pifcopi , 8i 
qutcquid Procerum captivnm Priirctpem noii deferucrat. 
Qui pracfidio arci milites fiierant, ab ikjuramei<itum exaaum 
eft, contra Carfareni numquam meriiuros.' Eoi^m viceni 
figna duo,alterumHifpanorum,Germanofum alt^i^^m cufto- 
diae oaftri data funt. Pontifici aulaeque ipfius licet expofitii 
inilitari petulantiae, omnis tacnen a ducibus htinos habitus 
cA, quorum plerique mira ixrbanitate quem captivum ha- 
bisbant, adulati funt j culpa ab fe in militem femota, qui fa- 
me penuriaque & ftipendionim mora efiferatus , cum a fuii 
quo opus erat, nancifci no» potuerit , vi extremaB egeftat? 
confuluerit, & irtde fubfidiiim petierit, ubi fumina c mnix 
abuDdamiaelSe notmtibabifbat Qyod fi omntno izt&iffx* 

Zzz c tnus 



541 FASCICVLVS RERVM, HISTORIAM AC STATVM 

mus Princeps irafci & duAoribus ip(is vdlet, vtderet cseterot 
ipdus cauffa oitinia quae poitent & facere & faduros.eflej 
Summum vero malorum. auftorem poenas conatuum in ipOa 
fcalis expugnandae urbi dediflfe^ Sine cu jus imperio fi fuiflety 
res alio omnes ordine procul dubio geftac forenL Ira tum 
^yisque quod egerat, cuiqtie confilio atque opera adfuerac, 
minime egi^Te videri volebat Dediti Pontificis. nuntius ii- 
li^o ad Cxfarem niiflrus eft. Pauci innerlapn dies erant, cum 
nefcio quorum clandeftinis in*eafOffcitu conGliis deftinatum 
erat iiberatum Papam ab inimico milite, clamllrbe aliorfum 
educere) non quomodo ufua & confucti^do pofcebat, con- 
gregatiscopiarum praole.ftis^fed.uno alceroquerem fua audo- 
ritate gerente. Verum fiMrte fortuna de eo negocio Hi^a« 
nus gregarius icuudivjerat, is nuila mora indiciiun tribuno 
fuo fecit, qui nequaquam cuncftandum ratus, impigre cum 
cohortefua^, ubi congregatos bu)us confilii auftores nove- 
rat, irrupit, disjej^osqjQc & hiac inde diiFugientes tanto mo? 
tu oppleviti ut numquam poftea ad exercitum redire aufi 
fiierint. Poterat emolumento Clementi efle, fi urbe tum 
exire potuiflet, verum deteda re, miles in dies magis magis* ^ 
que exacejj>atus , extrema omnja comminatus eft. Eoque 
iracundiae vonieb^nt copiac, ut nuUo modo pacari pofte per- 
hiberent, nifi ftipendia integra ipfisaPontifice, etiam qux 
. a decem annis Imperator debebat, folverentun Plurimi 
tum in exercitu fuifle dicumur, quorum portio iniHe aurcos 
exceflerit, ut infinita hsec pecuni^ copi^ fiierit, quamnullo 
modo tamen milices quin pcfcerent tumultuabundi , per« 
fuaderi poterant. Diximus antea de Urbinate, qui Pontificis 
reliquas copias ad urbem ducebat. Is fiKceflu reruqi audir. 
to hsefit aliquandiu, incertus^utram fortunam fequeretur, 
cum & fallcrc feli;c poflet, & adverfa pntfentis eflent peri» 
culi. Tandem cum univerfo, cui prarerat^ militc> adCs- 
faris partes conceflit, feptemi i^illia in arnis tum habuit^reli^ 
' - quis 



CVRI* ROMAN^ ILLVSTRANnyM. 54^ 

quis dilapfis aut aliorfam conccdentibus } nam , ut initio 
quoquedidum eft, ad trigipta millia rub^fignis ipfiusfuifle 
fama erat. In urbe cadavera honunum & jumentorum ter« ' 
ta obiter injeda femifepulta manferant. * Ea.rts foneftam 
peftilentis tabem dedit, adeoque prxcipitem^ ut memoria 
hominum par lues exfticiflfe non credatur. luque milite 
jam femoto, nemofere in urbe manere poterat, ita vacua 
hab^tatpribaK domicitta miferrimam' faciem tam Qpulentap 
florentique pauUo ante Civitati •dabant* Akera {ittc ftra-: 
ges Romanos premebat , verum non poftrema. Sopitis 
cnim morbidac luis tncendiis > tanta annonae caritas fucces* 
fit^ ut mul^s retro feculis major compeua non fueric^ 
i^uicquld frumenti horrels principalibus fuftinebatur pafcen-* 
dsc plebffiame furibimdse^ efFufum eftj pafvo vcro tempo- 
re & penuariis omnibus exhauftis, inufitata cibprum gene« 
ra miferos confolata funt. Ita faftu ante >unum menfem 
rurgida civitas, & cacuminibuscoelum pulf^e vifa , ad in- 
feros usque paucis diebus dejeda eft^ Neqae qui audoret' 
malorum fuerant, tanra praeda gavifi funt^ coelitus pefti* 
lentia aerumnis innumeris in extera regione oppreffi s ^^nie 
tamdem refundere coaAi, quod avaritia inexpleta vdut in*: 
gurgitaverant. Haecconfilio omnipptentis Dei ita gefta 
funt, ut pofteritas velut in fpeculo coram videre pollitf Pro- 
videntiam divinam criminofum hominum genus^ &cino« 
rofis aliis ulcifci & punire folere. Neque tamen ideo ma* 
lis parcere, quod contra malos ipfi fervierint ) fed expleto 
ufu, poenaque exaAa> & iis imminere, qui peftimos pe(|ime 
traAarunt. Quac res documento & confolationi nobis cfie 
debet, cum gnari peccatorum contra fanAa Dei praccepta^ 
bacchari in fupplicia noftra hoftem efferum videmus. Non 
eninv & ipfe meritas poenas effugiet , cum non fentiens 
majori manu fe torqueri immifiis frenis velut fiia virtute 
nos profternens nihil omittat^ quo pr^fibs plane proterat. 
, . Zzz 3 * Hic 



5JO- FASaCVLVS RERVM, mSTORIAM AC STATV^ 

Hic ordo dtvtnx vindidar ab initio reriHn conditarum ad 
Doftra usque cempora pcr omnia Imperia & regna proceffiC) 
Bec credibile eft tam dtuturno a^vofervatum, hoc oltifflo iri 
inunutatum» Licet ieciuitas mortalium fuccctfu renun im* 
naties animos fumat} hacrct tamen male geftoruin in pene- 
tralibus confcientiac perpemum opprobrium, quod fterili ti* 
more florentes profperse fortunar ftimulos comprimat; do- 
nec revoluto tempore & maxime feliceS| teftiouMiio proprio 
mcritumi fequantur interitum. 

O R ATI O 

HABITA IN SENATU ROMANO PR^LECTIS LITERIS 

A CAROLO V. POST URBIS DIREPTIONEM 

SCRIPTIS. 

SOlebam atitea P.C. nonnunquatn Diis immortallbus gra- 
tias agere, quod orbata Rep. tantis.luminibus iplie fiiper*: 
ftes adhuc effem^ cum tamen amiiEs omnibus otrnamentis, 
maxima etiam vitae pencula adiifTem^ At poftquam recitari 
«idivi literas, quas CAROLUS, Cefiivdefignatus» exH^fpa- 
nia Vlh Cal. Augufti ad Nps dedic, maximo in doloi^e ibm,, 
vel moerore potius» quod ut periculi. cot ampli^imorum Ci- 
vium, clari(fimorumque Virorum, quos deftderamus,.&u, 
ica etam fortunx, acerbicnmique fati particeps non fuerim., 
Etenim, ut infinias alias omni in genere mirerias, quasr 
ferrecoaAus fum, prxteream, hanc faltem nunc miferrimam 
turpiffimamque indignitatem , ut quo primum dic poft pa- 
triae excidium convocati fumus, fencentiam ipfc dicerem, 
quemadmodum ad Caefaris litteras refpondendum eflet, qui, 
- mUa fua voltmtate nos afHi<flos cfle teftamr j cum camen; 
pancas ancehoras, quam everccremur, fencentiam quoquc; 
diriflTem de ratione agcndi cum BORBON lO, Duce Cafa^ 
rlmu exei;citiu , vcl pocius Furia» «kc face bumani gcnerb». 

qui 



CVRWE-ROMAN^-ILLVSTRANTIVM, 551 

qui nomine ejusdem Cx(zt\$y certaque atiAorrtate in Nos 

.invadere pTobabatv& juflTui imperioque illius, nifi deditio^ 

- ^ nem faceremus, fe Utbetnfinflammarurunir,* Civts trdcidiatu^ 

him, omnia delcturunt, mihabatuf. ^in ettaih) (i Hlt 

jpfe fceleratui Dux revivtrcerety atque haec cognofireret, noit 

dubito, quln fortuna? Populr Rom; milererettfr, etiatnfi ab 

bmni humanitatis (enfu ali^ntis eflet, qtrod^ulii taiitis ma* 

lis in NQSf importandis audfietis {uiflTet Carfarii int^Ifigeret^ 

mox ipfum Caeiatem velte ftii tedcrriitir fadi iAvidiam alio 

derivare, & culpam^^antatum ruinarum ih alium, quain ift 

auftorem corifcrrc. ^ Itaquc reftius fcdflcnt Frincipes Civf* ^ 

latis, fi Nos huc convcntrc |ufl]flent ad lugendas ihiferiaS 

noftras y non ad deliberatfones hdbendaii* Quod fi ho€ 

temporc quidquam Nos delibcrarc optaflcray voluiflem po^ 

tius, ut deliberaildum Nobis tenfoiflcnt , non dc rcfpon^ 

dcndo ad litterasCaefaris, fed ad verbk profligatrflithoTUitt 

Cajfaris latronum , qui pofl: Gohcdrdiam cum GLEMENTB 

¥ontifice Mtixhno ffiftitutam^ pbft focietateih nobifcum irii* 

tam, poft omnia amicitiar )ura fancita, fcmpera NbbSs pc^ 

omiam eMagirant ^ lemper rtp3uat\ feihpcr fbrtunis no« 

ftris infidiamui^ , km^ jagnianr^ fendiper diruuht 9 niQ 

Urbefc.excefluros denuikianc , nifl^finpammatsr, everfa^i 

diiiurbatar cxcifa, & folo penitus cqtiaf a. Hzctarii hor^ 

renda fuorum fada , hanc tam comumeliofam veriKiruiii 

acerbitatem, hanc tamraitogant«m'& fcsd&m erudefitateti| 

C«far excufare deber Ikccrls mittendis? ; VerWsfpcciofis 

ofurpandis? futs famfliaribils altegandis? Ndn audit, \xi^ 

quiunt: Ataudivit direptiontsvaildmt ncces civittm; 2W 

divit cruciatus & carnifidfi^s &iceTdotutfy ; audhnrcxpiiav 

tiones Templorurii, & demoUti<:mes, au^vit FiiiMS* xx&jof* 

rum , qui tam immanffa ih^e6efei VihdfCafh ? qui tanta 

mala fcdavic? qui tam incredibiks calatmcaftts levavi£{ 

Nihil 



^ FASCKVXVS teRVM, HISTOWAM AC J7ATVM 

Nihil unquam ab eo allatum cognovi P. C nifi nuctioS| 
(i verba rcfpictas ^ jucundos y fin fada ) triftos & acerbos* 
Nunc has litteras acccpimusv ^quibus multji nobis figniifi^ 
ca; dc fufcepto confilio propagandi Imperii Romani , cuii| 
primura Ocfar falutatus cfti & pucibus{fuis obfiftentibus, 
nos perculfosi conquerituri ad cxtremum miferias noftra» 
fc levaturum poliicctur. . , Et.certe, cum has ipfas legc- 
rem litteras , roc ita varic gffc<aum fuifle fateor , ut mo- 
^o non fatis conftituerc poffim , quid agendum fuadeam, 
quid refpondcndum decernam , quid denique confultan- 
dumccnfeami quod vel hominem Rtfmanum deceat , vel 
hujufcc Ordinis auAoritate dignum judicctur. Sed ta- 
mcn , nc vaniis fuiflc tantus labor Primorum Civitatis, 
in nobis convocandis , & fruftra fufcepu de mea fenten^ 
tia cxpedatio videamr^ dicam omnino, quid cenfeami 
P. C iftis Htteris rcfpqndendum* Qua in re illas pcr ca- 
pita primuffl nobifcum recognofcere necefle eft j ut faci- 
lius Principcs Civitatis Jii rcfcribehdo noftrsr caufae fatis- 
feccrc poflint. 

Primum igitur CiCSAR ait, Ittuflres , 8c rcdequi- 
4em Illuftrei. Nam e nomine Rctmano fplendorem lm« 
perio Romano^ quod gerit, oriri judicat, idquc pruilen- 
ter. Nihil enim in tcrris unquam nomine Rcmano fuit 
illuftrius, nihil acceptius, nihil omni mortaliiim gencri 
gratius. Quandoquidem armati » qui mm fummx Rcii 
publicae pratcrant, potius orbis terr£ patrocinium haberc vi« 
dcbantur) quam itnperiiim* Contra, modo nihil infeilcius 
nobis^ nihil affli^ius, nihil miferabiliuS) cum qui armati 
prxfunt, crudclitatc&fpeiioyaram rapinarum omnia foedare 
vidcantur. lUuftrcsautem quonammodoefie poflumus tcfti^ 
monioImperatoris:Ronu4\i? cum in tenebris omhia )aceant. 
Mobilitas ^nim ab illius exercitu dcletat j[uventus occifa, 

artcsy 



CVRME KOmNM ILLVSTRANTIVM. 



ssi 



artes, difciplinaequc cxunAae } Saccrdotcs, quorum audoritat^ ^ 
ipfc CadM impcrium obtioct, diffipatiftigaqucdiftraAij opes 
omnis gencris ablatSt Harc fi effcnt, iilttftrare nos poffenc, 
ut aiias illuftrare confueverant. At Cafariani latroncs Vere 
illuftres & fplendid», quippe qui omnem fupeIle<ailcnr,omncm 
mundum muliebrem, omncm Fcrumpretiofarumappdratmnk 
V>mnia doaicftkaprname^ta eripucrunt j| atquc his non io«r ' 
tcnti, ^cfas etiam JDivohimxdesdonisfpoliarunt, quibus 
ounccIypcoSylQricas, galeas, dccorarunti atquc ita armatf, 
ut pcr Urbcm.illuftreji inccdimt, ita llluftres appeliatidi vi- 
dentur. * . ^ 

. ^ MAGNIFICL.SiCae(kfuperiorariefptcittcmtK)rat.}gre 
quidem nos Magnificos vocat -y cum praefertim iljius nHiites iir- 
banaopera, quaenoftramteftabanturMagnificentiam, vix per- 
^nnumdcmoliri potuierinc.AtfipraEfentem iutelligit ftatjumyi^ 
fimnifxo M^Uijg^t, deridcrliios puto. Nam fpolia^ iis iorcuDjis 
fumusjquaE admag^ificentiam dedaranda^). pcrneceftariae fiM^ 
Itaque nuUas pofthacdivitias, vel inpublicorum operum orna- 
tuni, velinampfitudinein, vdin materix praeftantiam , vd in 
tttrmitacem conBexerans. . .NihU etiam (bUiciu enmus deludii 
liKtundis, de(ped%cuUs edtp«li«i ^ Regfbtis pMbiici>,holpi. 
tio exdpiundis. QuodrcaDec ipfe mirabitur, cum huc ve- 
herit, ut Imperii inlignibus honcftetur, fi nec-fuo hofpitio ul^ 
lam dignam domum invencrit, nec in fe ezdpiehdo quidquain 
iDuigiBificeatiobisagividerit. .. "> 

I. SPECTAfflUS. Nonfatisconftftutumhabeo,urrutJi 
Caefar Nos fpeAabiles vocet, quod noftrae jam miferic fpcdjt. 
culo omnibusfint j aH quod 4>eAata. fic noftra conftantia in 
jtot acerbifSmis injuriis ferendis. Conftantiam,~dico? ne- 
fdo^an mieilius paticndiim poflem diceiie j rd ut erumpat ck 
«everavox, ^dieam fine cun(^ttoBe,quod ftntioviin grsi- 
vtflimis maleficiis tolerandis i!emi(fionem animi, ac diflblo- 
fionenk Quotus enim iftud quisque popalos fecifiet, utaoi- 
- . » Aa aa i^itu 



554 FASCICVLVS RERUM, tBSTORlAH AC STATVM 

pUasImperacoremeumrelappelUret, velferret, qui inJlinitam 
:crucleit(fimorumBarbarortimmanum armafTet inperMcieM 
iiii populi 9 in quibu» ad omne fadnus immanis eifetaudt^ 
ciai praccipuaque rapiehdi, & cxdis faciendae cupiditas. 

SINCERE DILECTI. Exhilarat fervitutem noftram 
Otfar tam blandis vetbis. Et certe eximie nos diligit , duU 
cemque fuum erga hos amorem, his litterisfcribendis,atqufc 
exanitno loqut eziftimo. Tantus efiitti Rex, & quidetn no^ 
fter) nfihil fimulatey-nihilfiAe, vellbqui, vel* ^gerepoteft. 
Verum immanet hi Batbari, vita, moribus, inftitufis, natura, 
confuetudine efferatioresj quam vers unquam bellua^ fi hiia'- 
.titsuem^^hbbis uilafai petfptcerent^autftultbs, autnxmi|cre- 
dulos, nihiisve ad fidem facilbs judicgrent, quoniam fua ini- 
'portunitate, omnes hilaritatis^ laptitiae, volup.tatis, & jucundi- 
tatis cau(as e nobis fublatas voliiefunt ; dum nos ita mifcre 
afBigunt) & omnei fortunas nbfttas^ fuam ad iifaidinemi vd 
partasjvelreftrvataydi^aftant. ^'^.. 

J^ofnani Imfeni Sgnitas hac a nohis Le^fiir 
fcepta eftiutiquantwnper No^fonp:fffet^Jarcmam 
4j4nt^^6ht4mpronoflrayS^ Chri}^ 

fliank ipflmcjHe Kornant Imferii gloHa fufcepijje 
njtideremur. 

Oneratus quidem Ca^ar fuitifta (arciha, quae Romani 
Jmperii iionos atque dignitas eft, cum parFiiiilet^ quantum 
cdra, labore, vigiiiis,&cu!tatibus,audoritate, confilio, opibus 
Imperii eniti» atqueeffic6repoterat,nihiIpra:cermittere^quod 
ad Romanorum libert<ftem^ adJtalMt ihcolumiratem, ad 
oronium donique Chriftiatiorumtfelfcitatetnv pertinere arbi^ 
trareifi^^ ;0neTaepiinhaJc ihaxima liierant PrincipQm Ro^ 
jnanorum, qui humano geheri falutaret habitt funt* Sed ni« 
Jul piv)rfus tak a Csfarc fjtdupi^idemuir Hondrattia ^rgd 
.: ,* : t. Caro- 



/" 



CVRT^ ROMAN^ ILLVSTRANTIVM. f^y 

Carolus fuk Cxfaris nominc, & decoratus gldria. ^os 
onerajti rarciiia laboruin, vigiliarum, a^rumnarum, foliicitu-» 
dinnm^ qutbus tameii refiftere non potuimus furiofae imma- 
mtati incredilMlique ferocis tot ficariorum ^ & parficidarum,' 
quosin nos cixcitavit* Kultam autem ReipubKcat Chrittianaf' 
Romanoqoe Imperio gl.ori am partam firi(fe illiiis Principatttf 
cernimus^ nifi forte illegloriam eam &ctftimat, quam^qui larinc 
loquunfiir^igQOftiimam & exitiom appdlantSiquidem Hirpani 
. & Germaniiquibas illeimperitat^&iitifipctfGanosfemper habu^ 
cmnt s Britanni,occafione temporum^modo Gallosimodo Ger« 
manos bello perfequuti funt. PannoniiJaurinum)inviAum fere 
propugnaculum 9 quo fines fuos ab excurfionibus Turcarumy 
& latrocimistudbantur^ amiferunt} ad extrenuim cacfo Aloy^ 
fio LUDOVICO Rege, qui fororem ipfius Cxfaris duxerac 
Uzorem, a Solymanno Rege Turcarami libertatei una cuayRe-^ 
gni honore fpoliati fimt. CHRISTIERNUS Rex Cimbrix 
Cherfonefi, cui altera (bror nuptui tradita eft| Regno opu- 
lentiffimo, & maxinio excidit, & vagus exulque diu erravitf 
ac undique exclufusY vix in FERDIN ANDI Fratris Aulam re« 
cipi potuit. Rhodus, transmarinarum Provinciarum robur 
atque firmamenmm, (ongaobfidione fatigata, cumabeodem 
Caefare firuftra opem & auxilium imploraflret, tandem armis 
Turcarom ceffit. Nulla yero Italiat regio vaftitate, & qui-^ 
dem mtferabili , vatat. Nulla eft pars^ in quam Capfariani- 
fiue rapacitatis, fuae: libidinis) fuac ne&ndae crudeiitafis, veftt- 
gia tion imprefierint* Laus enim Fmpeja latrociniis dive^' 
xara^ G^Mdireptaeft; 7ir/iri^f»>quod RegisGalliacobfidia- 
nem pertulerat, luae ccmftantiae hos (ruftus tuiit. Commis- 
^foenim prxUo,& capto Rege, Carekis Lanojusy quemCaefar& 
ftto exercitui , & Regno Neapolitaao prarfiecerat , pntdat reli* 
quit Germanis miHtibus ftipendium effiagitantibus. Cre^ 
numa incendiis, ruinis, rapinis miferabiliter afflida eft. Me^ 
dhkmttm fete difturbatum* CunAa Anilue oppida omni 

Aa aa t genere 



55^ FASCICVLVS RERVM, HISTORIAM AC >ST\ATVM 

gcnere calamicatum percuUa funt* Urbs autemi)uki noa 
acerbum? quidnonmiferum? quidnontctrum ? quid non 
fiineftum perpeffa eft l quotidicquc pcrpetitur ? Vidcmus 
hasfcdes fanaitati«, amplitudinis , mentif, confilii publici^ 
caput orbis,. aram Chriftianorom, portum omnium g^nttum^ 
inflammari, exfcindi, funeftari. Quid pbftea Cacfar ? ^arcrc 
(c voluiflfe noftris utilitatibus. 

atque ui Romanomm nomen^ iemforumin^ 
junafereextMumy inpriflinum ftat^m erigere^ 
idque^ rurfus^per unpverjas Orbis nationes clariffi^ 
mum ac celeberrimum reddere liceret^ 

Expe Aabamus quidem Roxpani^ omhia hxc tam prscla^ 
ra beneficia aCacfare; tum qudd crebris ipfe litteris fuam 
hanc voluntatem nobis fignificarat \ tum etiam, quod ma- 
xima ornamenta., quae Pontificcs Romam in eum .conge/rc- 
ranty adducere eum pofle videbantur, ut erga Romanos gra- 
tus efiet. Nec opes illi deerant^^vit av0| proavo, & reliquift 
' majoribuf ejus dee& vidimusi ad res tim iU.uftres9 & memo^ 
rabiles gerendas^ cum ille unus prop^modum plus poflett' 
quamuniverfichriftianigenerisRegeS)& Populi ; quanquam 
certioris noft» fpei illa etiam caufa videri poterat , quod malc- 
ficiai & tetra.fcel^era, quae complures. GertnaniCarfareiiPon- 
taficum Maximorum hoftesi p^r fiimmam impieutem olim 
cdiderunt, fperabamus ab hoc ipfo Csfarci ob miram pieta^/ 
tem, quam prae fe fert, compenfari deberC) reparandts tem- 
pliS) ma^ificissedibus exftruendis, viis muniendis, ornandis 
publicis apdificiis, exhauftis domibus replmdis, civium ceic- 
britate augenda, & aliis pulcherfimis monumentls, quae tum 
ad famae daritatem, tum ad memorix dctcmitatem, infignia, 
& admirabilia eflent, ut Romanorum nomen tcmporum in* 
/ juria ferc cxtinftum^ in priftinum ftatum crigcretur. Ve* 
rumfuppudet dicere^-lj^ermani» clariffims Proy^Qcic cauia 

Hulla 



CVRIA ROMANA ILLVSTRANTIVM. . 557 

nulla P«C aliorum temporum injuha magis perniciofa, ma* 
gis funcftai magts tccra^ atquemagisRomanorumnomenex- 
tinxir/ quam praefentium non injuria ^ fed atrocitas quaedam 
& diritas. Nunc P. C filios ant^ confpcAum noffarum |u- 
gutarividimus: Nuncipfietiam Parentes, afFcAaartatc^fum- 
maque fcnedute, percxquifitatormenta vcxati, ad mortcm 
compuld^funt: Nunc bona noftra expofitadiripi, occultata 
eruf, & diftipari cognovimu^ : Nunc pontificem maximum 
in cuft6diat»iiaberl: Nunc cujusque ordinis Sacerdotes ne- 
' cari doluimih^ Nunc religionis dignitatctti violari) & in Dcr 
Majcftatcm illudi pcrfpcximus. Hoc fuit per univcrfas or* 
bisnationcs clariilimum ac ccleberrimum nomen Rohianum 
jiedderc, hoc eft^ clariftiinos & celebctrimos reddcre excur^ 
fpfes, & carnific^) illos qui in Nos immiftt funt , ut fua bar- 
bara crudelitace tctram omnem barbariem fnperarent. 

UtyquiinChriflianorum Provincias Religidnis 
Principatum obtinent^ quorumque religiojis ugthus^ 
a Chrtftianis uhique oltemperatur^ eorum etiamre^ 
ligiofis ^ frofanis jurihus Chrifli nominis hofies 
couafuhmitterent. 

Judicium hoc a gravitate & fapientia Casfaris Romani 
non alienum erat« Talis quoque voluntas decebat eum^ 
qui Carolum illum^ graviflimum & fanftiilimum Impcrato* 
rem) inter imagines Majorum fuorum haberct, eundem«' 
que primum e Transalplnis ampliftimi Caefaris nbmine 
•rnatum. Decebat quoque eum ^qui fcmpcr armatus, Pon- 
ttfici Maxitnoi tanquam advocatus adcflTej qui femper inun-~ 
duspatrocinium Saccrdotum, contra^accrdotumhoftespro-' 
fiteri, quietiam fcmper rcligiofus) dcfenfionem rcligionis, 
fufcipere debeat. Chriftiani quidem religiofis Ca^farisLegi- . 
busobtemperant, fieae legcs Chrifti pia^fcrant rcligionem. 
hx quid lege Chrifti prarfcriptum habemus 2 Nempe bencfi- 

Aa aa 3 xen^ 



;5t FASaCVLVS RERVM, HISTORIAM AC STATVM 

centiam ftuderei honeftace gaudere, manfueiudiaem pracfta- 
rei pacemfervarey (implicitate & conftantia uti, alieno abfti* 
nere, a parricidio abhorrerer Sed qui apud Cxfaircm aufto- 
ritatenunc valenti in np^ ChriftianoSi^ & religiofarum legum 
nonviolatoresy nec Chrifti legibusuti, nec ejusdcm infticuta 
fervarei vi(i funt. At diccb^ti fe ea velle in Chrifti nominis 
hoftes inferrc, ut fuis rcIigio(iS| & profanis juribus coUa fuh-^ 
mitterent. Sed Civcs Romaaii miferi| coUa fubmiGmus 
nooejusmodi legibas Cx(ariS| verum impiis fe^uribus Caefa- 
riS) totum etiam corpus tormentisi cruciatui) trucidationi, 
obtuUmus eorumi quia noftris a civibusi nec reUgionis cul- 
tuminec ftudiumparendilegibusCsfariseitigebant) fedma* 
gnam pecuniam, majorem etiam pacieoctam efHagicabanc» 
cum libercace privarencur^ cum cniorem profuiidereat , cum 
vitamamiccerenc. 

Simidque ^ Chrifliy ^ Romani Imferiiglo^ 
ridy beruflcionoflroreflitueretur. 

Chrifti nimtram glodam refticuitfec Cxfar^ fi perpecuo, 
fuoPrindpaCu Vicarium Chrifti incoiumi dignicace e(fe per- 
mi(i(reC| acque iUius caufam, omtiibus fuis ftudiisi laboribus, 
vicx pericuUs complexusi fociis armisi fociisque viribus., bel- 
lum in oppugnatores ChriftianorumincuU(ret| non indefen-. 
foreS| acerrimosque propugnatores« Quin etiam refticuci 
Romani Imperii decus eum quxrere voluiflfei ftacueremusi fi' 
diucurna pace IcaUx populos recrea(feCi (icura(feC| uc Roma 
ftareCi uc opes Civium Romanorumincegrx e(fenC) ucordo 
Romanorum Sacerdocum vigerec ; uc Pontifex ipfe Romanus, 
quemadmedumhonoreclariftimus eft, ita etiam opibus, au- 
^oricacci gracia^ fplendorC| & poceftate florerec. Sed Cxfar . 
valenciftimosFabroSi robuftiftimasque operas adhibuic ad di- 
ruendam. Romami ucaUam forca(fe Romam inorbe aUoaedi- 
ficarct, fibiquepararec. Verum hi fabri demoUri opcime fci- 

unt," 



CVRIM nOMASM ILLVSTRANnVM. f)^ 

uot, stdificare autem architedlarique nefciunt. Itaque non 
alibi reftituetur Imperil Romani gloriai fi RotHa nulla fit, ubi 
Romanilmperiidomicilium haberi debeat. 

Verumtamma^vkinisnoftrisadhellumpro^th 
catiy civilia arma tamdiu exercere coa£ttfitmus. 

Qu« nunc tempora defignet Carfar , ignoro. Siquidem poft 
obitum MaxiThilimi^ usque ad extrcmum Ponttficams TJe