(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Nowy pana naszego Jezusa Chrystusa Testament"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legał copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commcrcial partics, including placing lechnical rcstrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
person al, non-commercial purposes. 

+ Refrainfinm automated ąuerying Do not send automated querics of any sort to Google's system: If you are conducting research on machinę 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributłonTht Goog^s "watermark" you see on each file is essential for in forming peopleabout thisproject and helping them lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legał Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legał. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps rcaders 
discoYcr the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the fuli icxi of this book on the web 

at |http: //books. google .com/l 



1 






j:. Google 



10..!M:.,COOglC 



Lio.is^o:, Google 



.„Coogic 



BIBLIA 

N^O W E G O 
ESTAMENTU. 



Lio.is^o:, Google 



Lio.is^o:, Google 



N o w Y 

PANA }IJĘ^^}\ 

TESTAMENT 

PRZEZ 

X. JAKUBA WUYKA, 

S0CI&TAT18 JESU 

^A Polski język przełożony 



**P02W0LENIEM ZWIERZCHNOŚCI 



W LIPSKU 
*'**skami drukarni karla tauchnica. 

18 56. ^.iHi.^i^ 



Lio.is^o:, Google 



NOWY 

PANA N*^g56??\ 

( Univtiisitrofl 

JEZUSA CBSaEffilSffSA 

TESTAMENT 

PEZKZ 
X JAKUBA WDYKA, 

80C1BTAT18 JESU 

NA POLSKI JĘZYK PRZEŁOŻONY 

ZA POZWOLBNIGM ZWIERZCHNOŚCI 



W LIPSKU 

OhOSKAMI DRUKARNI KARLA TAUCHNICA. 
18 56. 



I 



© 



Lio.is^o:, Google 



■i 



( ~ ŚWIĘTA 

i '^JEZUSA CHRYSTUSA 

^W A N G E L I 

°^ WEDŁUG 

'^ ŚWIĘTEGO MATEUSZA. 



ROZDZIAŁ 

Kiięgt ro liz a iw Jezusa 
Chrystusa, ajrna Dawido- 
wego, ajna Abrahama- 

2. Abraham zioJgił Isa- 
akn. A Tzaak zrotłzit Ja- 
koha. A Jakol] (rodził 
Judę, i Lracią iego, 

3. Judas zaś zrodiil Fa- 
resa i Zarc x Thamary. A 
Farea zrodził Ezrona- A 
Ezron zrodził Arania. 

4. Aram zaś zrodził Ami- 
nadaba. Aminadak iro- 
dzit Naassona. ANaasson 
zrodził Salniona. 

5. A Salmon zrodził Bo- 
oza z l{ahab7. Booz zaś 
zrodzi) Obcda z Rutby. A 

, Ubcd zrodził Jcssego. 



PIERWSZY. 

6. Lecz JesBczrodzilDa- 
wida Króla. A Dawid Król 
zrodził Salamona; z one/ 
która była Uryasz owe. 

7. Salomon zaś zrodził 
Roboame. A Roboam zro- 
dził Abiania. Abiam zro~ 
dzii Azę. 

8. Aza zrodził Jozapha- 
ta. A Jozaphat zrodził Jo- 
rama. Jcram zaś zrodził 
Ozyaaza. 

9- A Otyasi zrodził Joa- 
thama. A Joatham zrodził 
Achasa. Achaa zasitj zro- 
dził Ezechiasza. 

1 0. A Ezechiasz zrodził 
Manassessa. A Manacsea 
zrodził Amona. Amon saj 
zrodził Jczyasza. 



Bteangelia 



ll.A JoiysBz irodziłji 
choniusa i -bracią iego, 
w zaprowadzeniu Babi- 
lońakun. 

12. ŁecB po zaprowadze- 
niu Babilonakim, Jeclio- 
niaaz zrodził Salathiela. 
A Salathiel arodzU Zoro- 
babela. 

13. A Zorobabel zrodził 
Abiuda. Abiad lai zrodził 
Eliakima. A Eliakim zro- 
dził Azora. 

14. Azor zaaię zrodził 
Sadoka. A Sadok zrodził 
Achima. Achim tek zro- 
dził Etiuda. 

15. A Eliud zrodził Ele- 
azara. A Elcasar srodzS 
Matthana. Matthan zai 
zrodiit Jakoba. 

10. A Jakob zrodził Jó- 
zefaiu^łaMaryi: sktórey 
się narodził. Jeaiia, kto- 
TCgo zowią Chrystusem. 

17. A tak wszjitkiego 
pokolenia, od Abrahama 
BE do Dawida, icst poko- 
lenia czternaście. A od 
Dawida ik ilo zaprowa- 
dzenia Bab ilońakiego, po- 
kolenia czlernaicie. A od 
zaprowadzenia Babiloń- 
tkiego oii do Chrystusa, 
pokolenia cztemaśeie. 

18. A nitradzeiue Cliry- 



stuRowe tak było. Gdy 
była poilniiiona Matka 
iegoMaryaJósefowi : pier- 
wey niili lię zeszli, nale- 
zioną ieit brzemienna i 
Ducha jwictego. 

1 9. A Józef ni^i iey b^- 
iląo sprawiedliwym, i nie 
chciwo iey osławić : chciał 
iil potaiemnie opufcić. 

20. A gdy to on myślil, 
oto Aniot Pański ukazał 
mu «i^ we śniemówiąc:! 
Józefie synu Dawidów, nie; 
bóy się przy iąj Haryi Md- l 
iionki twey. Albowiem co 
się w niey urodziło, iesi: 
■ Ducha Świętego. \ 

21. A porodzi syna: ii 
nazwiesz imię iego Jezus, 
albowiem on wybawi lud' 
awóy od grzechów ich. 

22. A to si^ wszystko 
■tido, aby się wypełniło 
to co ieat powiedziano od 
Pana przez Proroka mó- 
wiącego: 

23. Oto Panna będzie 
brzemienna, i porodzi sy- 

i nazwij imię iego 
Enunanuel: co się wykła- 
da, Bóg z nami. 

24. A Józef ocuciwszy 
ic ze snu, uczynił iako nm 

był rozkazał Anioł Pań> 
i wziął ienę swoię. 



teedłng S. Mateuna. 



rod lila s 



nalieyaćptN 



roiliila s^na swego pier- 
worodnego: i naEwalimic 
iego Jesui. 

KOZDZIAt. U. 

!• A gily itc naroilitl 
Jeiui w Betlehem Jud- 
■Icira, IB dni Heroda Kró- 
la: oto mędrcy ze wscho- 
du ifońea pnjbyli do Je- 
rozolim j. 
2. Mówiąc: Gdiie test, 
którjr się Aarodsit Król 
Zrilowski? Albowiem wi- 
i%ie\\imy gwtasdę lego 
it* wschód ilońca, i prsjr- 
lechali^; pokłonie si^ 

I iemn. 

I 3. Ta gdy usłyszał Kr^l 
Herod, zatrwożył tię , i 
wizystka Jerozolima z 

4. 1 zebrawszy wszystkie 
Arey-Koplany, i Doktory 
Indu , dowiadowal sit; «d 
nich, gilzicby się mini 
Chrystus narodzić. 

6. A oni ma rzekli: W 
BctIehcmJudskim. liotnk 
test nnpisano przez Vto- 
roka: 

6. I ty Bctieliem, ziemio 
Jndska,' ■ zadney'miary 
nie iestcś nsypodlcysżą 
' między Kaiązęty Judikie- 



nii; albowiem s deblewy- 
nidzie wódz, który będzie 
rządztllud móy Izraelski. 

7. Tedylieroil wezwaw- 
szy potiticmnieonyeh Mę- 
drców, pilnie siq wywia- 
dowat od nirh czasu, któ- 
rego się im gwiazda uka- 
zafa. 

8. I posiawszy ic dó 
Betleheni, rzekf: Idźeić 
a wywiaduyciesię pilno o 
dzieciiitku: (i gdy znay- 
dsiecie , ' oznnyniicic mi, 
abym i ia przyjechawszy 
pokłonił się ieniu. 

0. Którzy wysłuchawszy 
Króla, potachali. A otó 
gwiazda którt) widzieli nrt 
wschód słońca, prowadzi- 
ła ie,az przyszedłszy sta- 
nęła nad mieysccm, gdzie 
było Dzieciątko. 

19. A uyźrzawszy gwit- 
sdf, uradownii się rado- 
ścią barilzo wielką. 

11.1 WEzedłsBy w dom, 
znaleźli dzieciątko % Ma- 
ryą Matką icgo, i upadłszy 
pokłonili się ie'mi):aotn'D- 
rzy wszy skarby swe, ofia- 
rowali mu dary: złoto, 
kadzidło, i mirrę. 

12. A napomnicnl' we 
śnie, aby się nic wra- 
cnn.doHer(>da,lMSi| drv 
AS 



Eieangtłia 



g% mócili Bi^ da kraitif 

1 3. Któraj gdy mUMhUł, 
oto Aniot PuiikŁ nkaBił 
■ię we inio Jóiefowi) wó- 
wii^c: Wstań, « vdun\j 
Uiicciątko i Matkę Jego, 
a ucic«x th> Egiptu i b^ś 
tam,aE ci opowiem. Albo- 
wiem będzie Ueroii aiu- 
]Lai dzieciątka, alty ia ■■- 
tracit. 

14. Któr j witaw*a; , 
wiii^ daieciątko i Matkę 
iego w noej i nuadt do 
Egiptu. 

J 5. 1 b;ł tam ai do inier- 
ci Herodowej : aby >ię 
■pdnil«, co powieiUiana 
iest od Pana priea Pro- 
roka moiriąGego : Z Egi- 
ptu wciwaiem Syna mo- 
iego. 

16> Tedj Hetod, wids^o 
ia był omylonym «d Mę- 
drców,rosgaiewaI«;bar' 
dio: i poiIawBij pobił 
wizyitlde dsieci, które 
b}4j w Betlehem, i po 
wuyitkich granicach ie- 
go, ode dwu lat i niiiey, 
według ciaiu laórego %i\ 
byt doatateccnie wywie- 
dzie od Hl^droów. 
_!]!'. Tedy ai^ wypel^So 
>«, CO l^t n^fcsonp pnes 



JereniUasa Proroka raó>' 
wiące|;o: 

18. Głoi był adyiun w 
Ramie, płaca i naraekanie 
wielkie: Rachel płacaąn 
synów ■ff6icih,inie chcia- 
ła ai^ dać pocUazyć , & 
ieh nie maaa. 

10. A gdy Herod umai), 
oto Anitd Pańtki ukazał 
aif WO lnie Jóacfowi w 
Egipcie. 

20. mówi^e: witań, a 
we£n}iy daieciątko i Matki; 
iago , a idi do aiemii: 
laraelakiey. Albowiem po- 
marli , która/ diiKj daie- 
ńccejr saukali. 

21. Który włtawasy 
waiąt Dsieciątko i Matki; 
iego, i praysitedl do ale- 
mie laraelikiey. 

22. Leci gdy uitysaal, 
ii Archelaua królował w 
Judskiey licmi na mlay- 
Bcu Heroda Ojca iw^o, 
bel aię tam ilk: ale na- 
pomniony we śnie, nati^- 
pit w itrony Galileyalcic. 

23. A prayiaedlia/ tnie- 
łikat w mleicio, które 
cowiąNatareth: aby aic 
wypdniło co rsceaono 
icBt pnes Proroki: ii 
Naaareyskim będate na- 

, awany. 



KediUg S. Maleutia. 



nOZOZIAŁ III. 

1. A we <ini one prs/- 
■sedl Jan Chrzciciel, ka- 
i^e na piiHcay Ju<Iikiej'. 

2. I ntÓvijic: Csyncie 
pokutę: albowiem praj* 
blicylo ti^ Królcatwo Ni«- 
bicikie. 

3. Bowiem ten iMt, o 
którjrro powietłstał Itaiais 
Prorok , niówł;)C ; Głoi 
wolaiiicega na patacie: 
Gotujcie drogę Pański): 
procte eajncie tcieiikr 



nie I aierci wielbłtiilowoj', 
i pas akóraanj około biodr 
iwoicłi : a pokarm iego 
hyl iES rańcie i miói] teiny. 

5. I'ecl7 wjohodtiia <]« 
niego Jeroiollnin, i wiiy- 
vtkBJuiiikaiicniiB,iwiiy- 
■tck kraj około Jordanu, 

6. 1 byli chnceni w Jor- 
danie od niego, ipowia- 
daii^G lię f|;rsceltów iwoich. 

7. A gidy widaial wielu 
■ FaryaeuRsów i Snddu- 
eeuasów prgtychoilcitcyctt 
do chritu iwcgo, aiAwit 
fm: Ro<l):aiu iaiieiórccy, 
któi wam pokaiat, aby- 
■eie uciekali od pnyiatc- 
go gniewu? 



8, CayńcJe^ tedy owoc 
godny pokuty. 

O. A nie chcicycie mó- 
wić lanii w sobie: 0}c« 
mamy Abrahama. Albo- 
wiem ci wnm powladnni, 
ii moic Bóg t kamieni 
tych WEbudiićiynyAbra- 
hauiowe. 

10. Bo iuŁ tlekiera do 
korienia driew ieat prxy- 
łoiona. Przeto wtielkie 
drscwo, któr« nie ilaie 
owocu dobrego , będsie 
wycięte i w ogień wriu- 

11. Jaćwai chrseę wodi^ 
ku pokucie : ale ten który 
priyldsia la mną (moo- 
nicyoy ieit nik ia: któ- 
regoni trsewików nie iett 
godzien noiić: ten ci waa 
ochrzci Duchom iwiętyw 
i ogniem. 

12. Któr^o wiciadlow 
ręku icgo, a wycKyfci b«- 
iowiiko Bwoie, i sgronia- 
dci piienicę awą do gu- 
mna, n plewy spali ogniem 
nieugasionym. 

13. Tedy Jesus prsy- 
azedt od Galileicy nad Jor- 
dan do Jana, aby byl o- 
chriczon oil niego. 

14. A Jan mu nie dopu- 
siosal, ni6wi<te : Ja potne- 



Eieangelia 



bui^, dbjBi bjl ochrscon 
od ciebie, K ty idaieii da 
tUDief 

I S.A Jeiuł odpowiadaiąi 
rield mu : Zuueehaj t«- 
rai. Albawlemukii^ 
godsi wypclDiD waielką 
■prk wiedli woić. Fotym 
mu dopuJciŁ 

16. A gdy był Jesni o- 
chnconjr, wnet wystąpił 
■ wody. A oto *ię 
otwoTsyły niebioia: i 
dsiKt Dacha Boiego ait^ 
puiąecgo iako gtdębicę i 
priychodsącego naa> 

17. A oto ^01 I niebioa 
mówiący : Teoei ieat Syn 
móy mity , w Ictórymem 
się ukochał. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. Tedy JoBUi byt Ha- 
wiediion na pnaacsą od 
Dnidia, aby b^ ku»on 
od dtabta. 

2. A gdy pojcit eiter- 
daiejci dni i osterdsieici 
noey, potym lakn^. 

3. I prcyHtąpiwiEy kuii- 
cicl, rsold mu: Jeitii ictt 
Syn boky , rsecs aby te 
kamienie atały lię chle- 

4. A on odpowiadaiąc 
taekt: Napiiano ieat: Nie 



■aroym chlebem tyie cito- 
wiek: ale wfEelkim alo- 
weot, które poehodai % nit 
Bołyoh. 

5. Tedy go wai^ diabd 
do niaata świętego, i po- 
■tawit go na gankn Ko- 
■cietnym ; 

6. Ineklmu: JeiliJieat i 
SynBoiy, tpiiić lię na 
doi. Albowiem napisano | 
ieit; Ik Anitdam iwoin I 
Toikaaat o tobie, i będą 
cię na lęka noai^, abyś 
■nadi nieobraiit o kamień 
nogi iwoiey, I 

7. Baektmu Jcau: Za- j 
aię napił ano: Niebędsieai 
kosił Pana Boga twego. 

8. Wai<^ go »j dUba 
na górę wyioką bardzo: i 
ukasd mu wuystkie Kró- 
Iestwaiwiata,ioidobęicIi. 

0. 1 raeki mu : To wasy- 
stko dam tobie, ieili upa- 
dtiiyucayniłsmipoldan. 

10. TedymnneklJesiu: 
Pódś precs ssatanie. Al- 
bowiem napisano ieal: 
Panu Bogu twemu kła- 
niać się, a iema samemu 
Bosk^ dułbę oddawać 
będsiesB. 

~ 1. Tedy opu jeii go dia- 
bd: a oto Aniołowie 
priyitąpili, i riidyli ienua. 



KCtHtig S. Mateusza. 



12. A gdjr UilyaulJeiai, 
ji Jaa bjrt poinianjOdsEcdl 
do Galileiejr. 
]3. 1 opuGcitrssy miasto 
Noiareth, pnjtKeiU! i mie- 
azkal wKapharnaum,l(tó~ 
re iełt nad morsem, na 
granicach Zabulońalcich i 
NepbŁalimBkich. 
I 14. Aby «i^ wjpelnito 
' to, GO ieit rsecsono przu 
Izaiaiza Proroka: 

15. Ziemia Zabulońska 
i sienua Nephtalinuka, 
droga moraka sa Jorda- 
Dem, Galilea pogaaow : 

16. Lad którr liediid 
•w ciemnaścijuyiraal świa- 
doić wielkie: i tjta któ- 
rzy liedzieli w krainie 
cienia fmieroi, weszła im 
fwiadość. 

17. Odtąd począł Jezui 
kazać t móvić : Pokutuy- 
cie: albowiem przybliiiyia 
cię Królestwo niebieskie. 

18. A gdy Jezus chodził 
nad morzem Galileyakim, 
uyirsał dwu braoi,Symo- 
na,ktÓrego zowtąPiotrem, 
i Andrzeia brata iogo, za- 
puszczaiące Mieciw morza 
(alhowien)^ byli rybitwl.) 

19. I rzeki im: Podźcie 
za mną: a uczynię was, fce 
będziecie rybitwami ludrt. 



20. A oni natychmiast 
opuściwszy sieci , szli za 
nim. 

21. A postąpiwszy ztam- 
tąd, uyriał drugich dwu 
braci,lakóbaZebedeDSzo. 
wego, i Jana brata iego w 
łodzi % Zebcdeusaem Oy- 
cem ioh, oprawuiące sieci 
■woie i wezwał ich. 

22. A oni natychmiast 
opojciwszy sieci i oyca 

Ea nim. 
I ohcbodzil Jezus 
wsiystkę Galileą, nau- 
csaiąc w bóiinicach ich, i 
przepowiadsiąo Ewange- 
lią Królestwa: a uzdra- 
wieiąe wszelaką chorobę 

EcIakąnEemocml^dij 
ludem. 

24. I rozeszła się sława 
jego po wBiystkiey Sy- 
ryey, i przynosili mu 
wszystkie którzy się źle 
mieli, a byli zięei rosraai- 
temi chorobami i droczę- 

t , i opętane, i luna- 
tyki, i powietrzem niszo> 
ic: i uzdrowił ie. 

25. I szły za nim wid< 
kie rzesze od Galileiey, f 
Dekapoley, i zJcruzalem, 

Juilskiey ziemie, 1 t, 
krain za Jordanem. 



JCtfiiTttgeffa 



ROZDZIAŁ V. 

1. A wiilzno Jeiui ric- 
Kte, witąpił na górę, a 
gily uiiadl, pnjritiiptli 
knicRiu ucKniowie lego: 

2. A otworzywszy usta 
iwc, naucza) ich mbwiąe: 

3. Błogosławieni ubodsy 
w duchu: nliiowiciB ich 
icit Króloitwo nicl)ieilcie. 

4. niogosławieni citiy: 
albowiem oni odziedziczii 
lic mię. 

6. Błogosławieni litórzy 
■ąauiętni: albowiem oni 
Iłciti) pociesieni. 

6. Btogołlawicni łctóriy 
łal(aąi|iragnii sprawiedli- 
wości: albowiem oni będą 
nasyceni. 

7. Błogosławieni miło- 
sierni: albowiem oni mi- 
ł osierdzie otnymaii). 

8> Błogosławieni ozy- 
tl-ego serca: albowiem oni 
Boga ogli'idaiit. 

9. Błogosławieni polcoy 
czynii^cy: albowiem na- 
zwani b^d^i synami Bo- 

I O, Błogosławieni Ictórzy 
cicrpin prześladowanie dJa 
spra wied Ii wości; albo wi em 
ich iestKrólcstiro Niebie* 

*kie. 



U. Błogosławieni ieslo- 
ście, gdy wam złorzecayt 
Itędii, i prześladować was, 
i mówić wszystko złe 
przeciwlto wara klamaiąe 
dla mnie. 

12. Raduyeie zlę i we- 
selcie: albowiem zapłata 
wasza obfita icst w nie- 
blesieeh. Boć lak prze. 
jlftdowali Prorokl któriy 
przed wami liyli. 

i 3. Wy iesteście sól zie> 
raie, A ieśli się lól skazi, 
ciynize solić będi^: Ni- 
naci się więcey nie zgo- 
dzi, iedno aby była prcn 
wyrEueons i podeptana 
od ludii. 

14. Wy ieateście jwiat- 
ł«ić iwiata. Nie nioie 
■ię miasto zakryć na gó- 
rze osadzone. 

16. Ani zapalał;^ jwiccę, 
i kładli iey pod korzec, 
ale na świeczniku : aby 
świeciła wszystkim któ- 
rzy ai^ w domu. 

16. Tak nicchay świeci 
światłość wasza przed In- 
ilimi: aby widzieli uczyń- 
)ct wasze dobre, i ctiwali- 
li Oyca wassego, który 
iest w Niebiesiech. 

1 7. Niu niniemayole 
abym pneysjiedt rozwią* 



tcedtug S. Mateutta. 



■owBĆ sakon allio Proro- 
ki. Nie przyszedłem voz- 
wiiiZDWać, ale wypełnić. 

18. Zaprawdę bowiem 
powiadam wam: Ai prze- 
minie Niebo i siemia, ie- 
dno jota albo iednakreskft 
nie odmieni si^ w zakonie, 
ai Bic wsEystko atanic. 

19. Ktobykolwiek tedy 
rOEwiąz^ icdno z tych 
pnykaiań nay mniej- 
szych, i takby ludzi nau- 
czał, bcilzie Ewan nay- 
mnieyłzym w Królestwie 
Niebieikim: fjecz ktoby- 
kolwiek ezynS i nauci^, 
ten będzie zwań wielkim 
W Królestwie Niebieskim. 

20. Albowiem powiadam 
wam, ik ieśli nie będzie 
obił to wata sprawiedliwość 
waaza więcey nii; Dokto- 
rów zakonnych i Fary- 
zeuszów , nie wnidziecie 
do Królestwa Niebieskie- 
go. 

21. Slysselijcte ii rzc- 
csono iest starym: Nie 
będziesz sabital: a kto- 
kolwiek zabił, będzie wi- 
nien ai^du. 

22. A ia wani powiadam, 
\\ ka&ity który się gnie- 
wa na brata swego, będzie 
winien sądu. A ktorsccjsc 



bratu swemu, Raka; bę- 
dzie winien rady. A kto 
rzecze , szalony i będzie 
winien ognia piekielnego. 

23. Jeśli tedy ofiaruieaz 
dar twóy doo)tarsa,atam 
wspomnisz, ik brat twóy 
ma nieco przeciw tobie: 

24. Zos^w tam dar twóy 
przed ołtarzem, aidź pier- 
wey ziednae się z bratem 
twoim: a tedy przyszedł- 
szy ofiamiesz dar twóy. 

25. Zgódź się z przeci- 
wnikiem twoim rychło, 
pokiś icst z nim w dro- 
dze : by cię snadź prze- 
ciwnik nie podał sędzie- 
mu , a sędziaby cię poilat 
słudze, a byłbyś wrzucon 
do ciemnice. 

26. Zaprawdę powiadam 
ci, nic wynidziess ztam- 
ti^d, az oddasz ostatni 
pieniążek. 

27. Słyszeliście ik po- 
wiedziano starym : Nie 
będziesz cudzołoiyL 

28. A ia powiadam wota; 
i^ każdy który patrzy na 
niewiastę, aby iey pożą- 
da, iuż ią zcudnoIoŁyi w 
sercu swoim. 

29. Jeśli tedy prawe oko 
twoie gorszy cię , wyrwiy 
ie, a zarzuć od siebie, Al- 



10 



boTfiem połjtccsntef ieit 
tobie, aby sginąt ieden t 
eiłonlców twoich, niilib^ 
nilkto być wncucone wiij- 
■tko cioto twoie dopiekia. 

30. A iejli cię praira rę- 
ka twoia gorisy, odetniy 
i\ i Eanuc od liebir. Al- 
bowiem potytecEniey ieit 
tobie , aby agin^ ieden a 
członków twoich, niilibj 
Wiiystko ciało twe miało 
iść do piekła. 

31. Zasię powiedziano: 
ił ktokolwiek opaiei Ło- 
nę iwoię, niech da Uat 
roswodny. 

32. A ia wam powiadam: 
ik wszelki który opufci 
tonę awoię, oprón pny- 
ccjny porubstwa, pray- 
wodil i^ w cudaoióstwo: 
i ktoby opuscconą poiąl 
cudsołoły. 

33. Slysceliicie zaalę, ii 
powiedziano starym. Nie 
będsieaz krzywo przysię- 
gał: aleoddasKpannprry- 
iieg! twoie. 

34. A ia wam powiadam, 
abyście zgoła nie przy- 
sięgali; aninanieboggdyi 
iett HtolicaBoia; 

35. Ani na ticniię, atbo- 
wieiu icst podnóżkiem nóg 
iego ; ani na Jeruialem, 



albowiem i«at miasta wiel- 
Iciego Króla. 

36. Ani na głowę twoię 
będziesz przjsięg^, al- 
bowiem nie moieaz uczy- 
nić icdnego włosa bidym 
albo czarnym. 

37. NiecbayŁe mowa wa- 
sza będzie,Jest,ieit: Nie, 
Nie. A co nad to więeey i 
iest, od złego icst. I 

38. Slyizellśeie 'A po- 
wiedziano: Oko za oko, a I 
ząb za ząb. 

3d. A ia wam powiadam, ' 
Łcbyieie się nie aprze- I 
ciwiali złemu: owszem 
ktokolwiek eię uderzy w 
prawy policzek twój, na> 

taw mu i drugiego. | 

40. A temu który aię ' 
cłiee ztobą prawować , a 
sulcnią twoią wziąjć, pu£ć 

mi płaszcz. 

41. A ktokolwiek by 
cię przymuaznl na iednę 
milę, idź a nim i drugie 

42. Temu który cię pro- 
iday niu; a od tego, któ- 
ry chce od ciebie posy- 

zyć, nie odwracay się. 

43. Styszctiście iz po- 
wiedziano: Będziesz mi- 
łowat bliźniego twoiego, 

będziesz niiat w nicna- 



wetHug S* MateutZa. 



U 



wiŁci nieprsjłMieła twe- 
go- 

44. A ia wnt powiailam : 
Mfłujeic niejtrtjiaciołj 
WKiZe; dobrsc ei yńcic tyi 
którzj was ntai^w ni«iui- 
wUei; a modteie cię «a 
tcnii, którsy wh [ineJU- 
iluią i potwarsaiif. 

45. Abyście byli lynami 
Oyea wMiego który iett 
wNiebieiieeh; któryili 
eu ■woiemu dopaucaa 
wichodiie na ala i na do- 
bre, i puiscift deaiM na 
■prawiedliwe inanleapra- 
w i cdii we. 

46. Albowiem ietilbylcte 
miłowali te oo wat milnlą, 
eo «a lapUtę mieć bcJiie- 
cic? a K«k i celnicy tego 
nic cjcyniąf 

47. A (eilibyicie poiJra- 
wiali tylko bracir{ tcaaię, 
cóŁ wiccey Gzynieio} a 
KBk i Foganic tego nie 
csynift T 

48. łl,iilceieś wy teily 
doikonali , iako i Oyoiee 
waam NIcbiealti dotkona- 
tym ictt. 

ROZDZłAŁ VI. 

I. Striekctc »lą, aby- 
icie ■prawieilltwośct wa- 
uey nie csynili prscd lu- 



dami, dla tego, abyicic 
byli widaiani od nich, bo 
iaaeaey laplaty miee nie 
będiiecie u Oyca waaiego, 
kióry ie«t w niebiecieeh. 

2. Gdy tedy -ciyuias 
ialnuunę , nie trąb przed 
■obli ■'''*' oliłiłdnicy ciy- 
nią w bóżnicach i po uli> 
Gftch , aby byli waienl od 
ludzi: Zaprawdę powia- 
dani wam, iż wzięli zapła- 
tę swoię. 

3. Aic ty gdy ozyniaa 
idmninę, niechay nie irie 
lewica twoia co prawica 
twoia czyni. 

4. Aby iidmukna twois 
byta w akrytoici: a Oy- 
ciec twóy, który widzi w 
akrytoici, odda tobie. 

ft. A gdy aię modlicie, 
nie bęilslecte iako obłu- 
dnicy, którsy aię radzi w 
bóinicacb inarogaoh ulic 
itolF^G modlił, aby '>}''' *'' 
dziani od ludzi: Zaprawdę 
powiadam wam, iz wzięli 
zapłatę iweię. 

6. Ate ty gdy aię m»- 
dliaz, wnidz do komory 
Bwoiey,Bzawarłazydrzwi, 
módl aię Oycu twemu w 
ikrytDŚci : a Oyelee twóy, 
który widzi w ikrytoici, 
odda tobio. 



Kwiutgelia 



ta 

7. A lUMlIife lię nie lof 
jicie wielomowni, iako 
jiognnie ; alliowieiu minio- 
mati), ii w wieloniomiMci 
twoic7 lięilą w;«luehani. 

8. Nie kąilścieis leiy 
im podobni: Albairiemci 
wie OjrcJM wau ciego 
patnel>uiacie , plerwey 
niiltyćcie go prosili. 

9. Wy tedy tak lię 
iiiedłeie'. Ojrcie naii kto- 
ryt iett w niebiuicch : 
twięć aic imię twoM. 

10. Prsyiilś knUoitwo 
Iwote. Bi^i twa wvla iako 
w niebie tnk i na stemL - 

11. Chleba naizego po- 
W8E«dniego day naM dai- 

12. 1 oiipuśi naut n>ise 
winy, iako i my otlpo- 
■Kamy naiBym wiooway- 
lS. I nie wwódi nas w 
pokuKenie. Ale nai ibaw 
ad ea tego. Amen. 

II. tto ieaii •dpiiścicie 
ludiioiu występki ioii oiU 
pujci też wam Uy ciec 
WAM picliictki grzechy 

15. Iicei icśti nie oilpu- 
tcieia luitąioro : i Oycicc 
wau nic oifpuśct wam 
gnccliów wąscy eh. 



I fi. A gdy pMcicie nie 

bąiliciei iako obłudnicy 
iiH^tnemi. AllMwiew esi 
twany awoie iiiRicait,aliy 
•ię ludsiom okuali po- 
■sOBaecniL Zaprawdę po- 
wiadam wam, ii wai^i 
■aplat^ iwsi^. 

17. Ajcty kiedy poiciut ' 
■muM gl«wc twoię, i 
amyi obłicze aweie: 

18. Abya aię nie okazał 
ItłdaioBif ii poacUi, ale , 
Oycu tweiiui kióry icit w I 
ikrytoaci: a Oyciectwayi 
który widai w ikrytotci) | 
odda tobie. 

19. ^fe akarbcie aobie i 
tkatiiów naaieHtl: gdaie 
nUaiinel piuie, i gdaie 
ilodaicie wykopy waiii i : 

30. Ale akarbcie stdiie ' 
skarby w niebie: gdaie , 
ani rdiaanijiiolniepauieł | 
gitaic łea alodaieie nie 1 
wyko|iuit\ ani kradną< 1 

21. Albowiem gdiie ieil 
tkarb twóy, tani icit i 

22. Swice;) cinta twego 
icst oko twoie. Jcślili)' 
oko twoic było azcserc: 
wszystko ciało twoie 
światłe będtic. 

23. Ale ieśUbyokotwoie 



tetdfitg S. Maieutza. 



13 



I tweie ei«mn« będiis. Je- 
iliJE tedy iwiado, Ictóre 

j iatt w tabi« , ciemnoicii^ 

! ieil, lalioł wielka będtie 
urna titmnotŁ } 

I 24. Żaden nie moi^e 
dtriema panom ałuiijć. 

' Bo albo iednego będzie 
nienawidcial , a drugie- 
go bfdaie milowi: albo 
iodnego tnjniać li^ bę- 
diie, a dragiego wsgar- 
dii. Nie niokecie B<^ 
dnkjć i nujumonte. 

26. Dla ttĘ^ wam po- 
1 wiadamt nie tNunie ii; 
■ o kywot WUB, oabyieie 
fieiUi, ani o eialo waaice, 
\ njmfiyfeie li^ odaiewall. 

: k. aai kTirot nie ieit wa- 
knieyasy niiłi pokarm ; 
u^« nik odńenie.. 
2S. WejnTłue na ptaki 
powi«tnne,ii« nie aieiit, 
■ni fcnii , ani ibieraią do 
gnouen: a Ojeiee «a» 
niebioaki kywiie. A laicie 
wj nie daleko waknteyii 

I Dli oni. 

27. 1 któk ■ VBI tro- 
ucai^c aię moke prsjdac 
ia irsroatu lYego łokieć 
ieden: 

28. A o odsienio cxeniu 
iiię trouciecicl Pnyp». 



tracie lię lUiam polnyni) 
iako Toatt^; niepracul^> 
ani priędzą. 

29. A powiadani wam, 
ił ani Salomon we wuy- 
Btkioy oiilobie awey nie 
byw^ tak pnybrany, tako 
iedna i tych. 

30. A ieźtik traw.ę polnii, 
która d(ia iest: a iutro 
będzie w pieo wrsucona, 
Bog tak prsyodiiewa: ia- 
koi daleko więcoy was o 
oudttwiernil 

31. Nie ttouHoieu lię 
tedy mówiąc : Cok będiiem 
ieje, albo oo będiiem pić, 
albo csym aię będziem 
pTsyodiiewać } 

32. Boć się o tym wssy" 
itlcim poganie wielce sta- 
raią. Albowiem Oyciec 
wasz niebieski wie: ke te- 
go wszystkiego potraebtt- 



33. Szukay ciesz tedy 
nayprzód królestwa Bo~ 
łego, i sprawiedliwości 
iogo, a to wszystko bidzie 
wam priydano. 

34. Nie troszczcicłi si^ 
tedy o iutrze. Albowiem 
iutneyszy dzieó o swoie 
potrzeby troskać lię bę- 
dzie. Dosyćci ma dsisn 
na swey nęilay. 



w 

ROZDZIAŁ VU. 

1. rCie lądieie, ab^ieit 
nie bjrli lądienL 

l.Alboirieiu któiym ^• 
dem Bądsicie, sądaeoi bę- 
diiecie: t któr^ aiiarfi 
mienjcie, będi ' 



Bmiitgeha 



3. A eofc widiiRi tns- 
ucikę w oku brata twego, 
a tramu w oku twoim nu 
widiiul 

4. Albo iakomówiuclira- 
tu twemn: Dopujj; ik ci 
wjiraą tnaiceskę ■ oka 
twego; a oto tram ieit w 
oku twoim; 

5. Obłudniku w^a^ 
pierwej tram ■ oka twe- 
go : teij prłojTByw, abji 
WTnuciltrzaiEczkę % oka 
brata twego 

6. Nie dawajcie psom 
świętego: ani miećcie pe- 
ni waHzjch przed wie- 
prze : b j ich inadź nie po- 
deptali nogami swemi , i 
obrociwizj aię; abj wfts 
giepodrapalL 

7. Proście, a będńe wam 
dano: aznkaycie, a naj- 
dziecie: koIaćcie,abędne 
wam otworiono. 

8. Albowiem waz elki, 
ktÓTj protł, bi«ne; a kto 



łiuka, naydfie: « tem 
co kołaee, bidzie Mwonn- 

9. Albo którj ■ waa ieat 
cilowiek, którego ie£ltbj 
{irołit ajn itwo q cbl^ 
isali mu poda Kamień. 

10. Albo leiilibj proiU 
o Tjbę, itali mu poda 
wcjlaf 

11. Jeili wj ted j będąc 
ctemi umiecie darj dobre 
dawać •jnamwaujm,i»- 
k«ii więcej Ojcieo waaa, 
którj ieit w nid>feaiM}h, 
da rceosj dobre tjm któ- 
ra j go pnMią. 

12. Wisjitkotedjcobj- 
ieie cbciell abj ludkie 
wam czjniłi, i wj im 
ojńeifl. Boć ten ieit aa- 
kon i Prorocj, 

13. Wchodzę pnez 
ciasną bramę; Albowiem 
■zeroks brama ipraeitron- 
na iezt droga , która wie- 
dzie na zatracenie: awie* 
le ich icHt, którsj prsei 
nię wchodzą. 

14. Jakoł; ciaina brama 
i wąika ieit droga , ktdra 
wiedzie do tjwota; a ma- 
ło ich ieit, któnj ią naj- 

15. Stizełeie aię pilnie 
fidisjw jch prorokówikt^- 



teedług S. Malentza. 



15 



I rij do WM przychodzą w 
wliicnin owcsym, lecz 

Ucwntjtn ną wilki dra- 
ficinemi. 

! 16.Z owocówichpoina- 
eie ic Izali sLicraią s 
ciernia grona winne, albo 
t oita figi, 

17. Takci wszelkie drze- 
"oiliilre, owoce dobre ro- 
<l>i) a ile drzewo, owoce 

IS. Nie może drzewo 
Jobrt owoców tiych ro- 
Jiićisni drxcwo zleowo- 
row dobrych rodzić. 

10- Wszystko drzewo, 
Klore nie rodzi owocu 
dobrego, będzie wycięte i 
V ogień wrzucone. 

20. A przeto z owoców 
ich poznacie ie. 

31. Nie kałdy, który mi 
Bówi, Panie Finie, wni- 
'lie ilo królestwa niebie- 
■Iiiego: ale który czyni 
nl^Oyca mego, który 
KII V niebiesieeh , ten 
■nidiie do królestwa nie- 
bibkiego. 

W. Wicie ich raeoze mt 
Wonego: Panie Panie, 
iitliśniy w imię (we nio 
I F"iiokawali , i w imię 
I ■'oie czartów nie wyga- 



niali, i w imię twe wiele 
cuilow nie czynilil 

23. A tedy wyznam ira, 
żem was nigdy nieznat: 
Udsttipcie odemnie, któ- 
rzy nieprawość czynicie, 

24. WsEelkł tedy który 
słucha tych «łów moich, i 
czyni te; będzie prsypo- 
dobion mężowi im^dremu, 
który zbudował dom swóy 
na opoce. 

25. Upadł deszcz, ipny- 
szły rzeki,! wi^y wiatry, 
i uderzyły na on dom, a 
nie upadł, bo był na opo- 
ce ugruntowany. 

26. A wszelki, który 
■łueba tych słów moich, 
a nie czyni idi, będzie 
przypodobłon mężowi głu- 
piemu, który zbudował 
dom Bwóy na piasku: 

27. I apadl deszcz, i 
przjrszly rzeki, i wiały 
wiatry, i uderzyły na on 
don , i upadł , i byt upa- 
dek iego wielki. 

28. 1 stało się ; gdy do- 
kończy! Jezus tych mow, 
zdumiewały się rzeazenad 
nankti iego. 

29. Albowiem ie uczył 
iako władzą maiący, a nie 
iako Doktorowie ich i Fa- 
ry z eussowie> 



Bumi^eSa 



ROZDZIAŁ Vm. 

1. A Gdjr«t^itigóry, 
■słjr la nim wielkie rze- 

2. Aoto triftlowaty prxy- 
■letUazy pokloaii ai^ mn, 
mówuic: Panie, ieili 
chceas, luftiieii mi^ ocay- 

3. 1 iciągiKjwasf iteaua 
ręk^, dotknij li^ go mó- 
wiijc: Chcę, bądi ocsj- 
ścion. Ibjlaaraiemocajr- 
ścion trąd iego. 

4. I riekt ma Jeauit 
Patn abyś nikomu nie 
powiadał; ala idi, ukaŁ 
aię kapłanowi , i oliacuj 
ilar, którj przjkasał Moy- 
ieaz na awiadcctwo im. 

6. A gdy wazedi do Ka- 
pharnaiui), ptijaiedl do 
niego RotmtMrs, prosaąc 
go- 

6. Imawif)o: Panie ału- 
ga móy \t^y w ilomu po- 
wietrzem ruazonj, i sro- 
dze u trapiony. 

7. J rzekł mu Jetui: Ja 
pnyidę, a uzdrowię go. 

5. I odpowiadane Rot- 
miatrz, rzekł : Panie, nie 
iestem goiłzien , abyś 
wszedł pod dach inóy: ale 
tylko Tzckniy słowem, a 



będaie uiilrowion *lug> 

9. Boeient i ia ieat czło- 
wiek pod władza posta- 
wiony, maiący pod v>\i\ 
iolnierze, i mówię temu: 
Idź, a idzie; a dnigicniu: 
Cłiodź, a przychodzi. A 
słudze muiemu: czyń te, 
a czyni. 

łO. A usłyszawszy toJe- 
zui, dziwował się, i rzekł 
tym , którzy izli za nitu: 
Zaprawdępowiadaniwam, 
nie nalazlem tnk wiclkiey 
wiary w Izraelu. 

11. A powiadam wani: 
\i wiełe icli ze wacłiodu 
słońca i zacłiodu przyi- 
dzie, i usti^d^ z Abraha- 
mem, i Izaakiem, i Jako- 
bem w królestwie niebie* 

12. A synowie królestwa 
będą wyrzuceni w ciemno- 
ści zewnętrzne : tam bę- 
dzie płacz i zgrzytanie 
zębów. 

13. I rzeki Jezus Rotnii- 
Htrzowi: Idź,aiakośuwie' 
rzył, niech ci się stanic. 
I ozilrowial sługa tcyie 
godziny. 

14. A gdy przyszedł Jr- 
xuB do domu Piętrowego, 



icedtt/g S. 3tałeutza. 



17 



ujitł^ iwiekrę iega lę- 
l%c^, « maiącą gorączkę. 

15. I dotknął się ręki 
icy, iopu jcita iągorącika : 
i wstała ipoBługowałoim. 

16. A gdj bjl wiecior, 
przju-iedfi mu wiele opę- 
tanych: i wjTzucal duchy 
iłowem; i wszystkie któ- 
rzy się ile mieli uzdrowił. 

17. Aby się wjpetnito, 
CD lest rzeczono przez 
Łraiaiza Proroka mówią- 
cego : On niemocy nasze 
przyiąt i choroby nasze 

18. A widsąc Jezus wiel- 
kie neize okoto siebie, 
kaial *ię przeprawić na 
drugą stronę morza. 

19. I przystąpiwszy ie- 
dcD Doktor zakonny, 
rzekł mu : Nauczycielu, 
poydę za tobą,gdziciedno 

20. 1 rzeki mn Jezus: 
Liszki niaią ianiy, i ptacy 
powietrzni gniazda: aayn 
wlowiecBy nic ma gdzie- 
bj głowę skłonił. 

21. A drugi z uczniów 
iego rzekł mu; Panic, do- 
puść mi pierwcy odcyić, i 
pogrzeić oyca mego. 

^. 1 rzeki mu Jezus; 
Pódi «a mną, a niechay 



marli «w« umarłe grze- 
bią. 

23, A gJy on wstąpS w 
łódź, wcszliianim ucznio- 
wie iego. 

24. A oto wzruszenie 
wielkie stało się na mo- 
rzu, tak ii wały łodi okry- 
wały: a on spał. 

25. 1 przystąpili knicmu 
uczniowie iego, i obudzili 
go, mówiąc: Panic zaclio- 
way nas, giniemy. 

26. I rzelcł im Jenii: 
Czemu£cie boiaźliwl, ma- 
łowiernil Tedy wstawszy 
rozkaz^ wiatrom imorzu, 
i stało się uciszenie wiel- 
kie. 

27. A ludzie się dziwo- 
wali: mówiąc. Jakii to 
iest ten , te mu t wiatry i 
morze są poszłusznet 

28. A gdy itę przewiózł 
na drugą stronę do krainy 
Gerazeńskiey , zabieleli 
mu dway opętani , z gro- 
bów wychodzący , bardzo 
okrutni, tak iŁ Ładen nie 
mógł przeyić oną drogą. 

29. A oto zakrzyknęli, 
mówiąc ; Coi ty masz 
z nami Jezusie Synu Bo- 
fcyt przyszedłeś tu przed 
ozasy męczyć nasf 

30. A było nie daleko 



JEitangelia 



18 

Ol] nich itado wielkie 
wiepnów na paizy. 

31. Tedy ozarto wie pro- 
sili go, mówiiic: Jeili na* 
wjTKucsM, pujó nu w 
atado vieprEÓw. 

32.1 neld im: Uh 
A oni wjizedłity weuli 
w wieprie. Alić otOYiif- 
Btko itado wielkim pędem 
z prsjrkra wjia^o w mo- 
rce, i pozdjcb^o V wo~ 

33. A putacse uciekli, i 
prsyicedłuy do miasta, 
opowiedzieli wizjBtko, i 
o on;^ch którzy byli opę- 
tani. 

34. A oto wBzjRtko mia- 
■to wyiiło przeciwko Je- 
zuiowi: i njrirzawszy go, 
proiili aby t ich gjanie 
oduedt. 

ROZDZIAŁ IX. 

1. 1 witąpiwaay w iódi, 
przewiózł atę, i przyizedl 
do miaita swego. 

2 A oto pKsynie^Ii mu 
powietrzem raszonego na 
łołn leląeego. A widząc 
Jezus wiarę ich, rzeki po- 
wietrzem ruszonemu: Q- 
fay synu: odpnszczaiąć 
■ię grzechy twoie. 

3. A oto niektórzy z Do- 



ktorów mówili same w so- 
bie: Ten bluźni. 

4. A widząc Jezua royili 
ich, rzeki: czemu myli- 
cie złe rzeczy w sercach 
waszych ? 

5. Coi ieit lacniey, rzec: 
Odpatzezone lątobiegrie- 
chy twoie, czyli rzec: 
wstań a chodzi 

6. Leoz abyście wiedzie 
Ii, ke moc ma Syn czło- 
wieczy na ziemi odpu- 
szczać grz c chy,(tedy nckł 
powietrzem ruszonemu) 
Wstań, wezmiy łoie twe, 
a iii do domu twego. 

7. I wstawszy, poszedł 
do domu swego. 

8. A widząc to rzeue 
bały się, i chwaliły Boga, 
który dał takową moc lu- 
dziom. 

9. A gdy z tamtąd siedl 
Jezus, uyfrzał człowieka 
siedzącego na cle, Mateu- 
sza imieniem. I rzeldmu: 
pódźza mni^. A wstawszy, 
poszedł za nim. 

10. 1 sti^o się: gdy on 
siadł do stołu w domu, 
oto wiele celników i grze- 
szników przyszedłszy, sie- 
dzieli wespół z Jezusem i 
z uczniami i ego. 

11. A widząc Faryzeu- 



we^wg S. Maieutza. 



iuamw, riekli uczniom 
ieąo : Cicmu is celniki i z 
^sesEDikl ie Nauczyciel 
I wasz f 

I 12. Lecz Jezus ufd^jaia- 
mzj, ^ekł: nie tneba 
Ldrowym Ickaru, ale źle 
l|ię matącjm. 

13. SzeiUisy tedj nau- 
czcie aic: co to iesi: Hi- 
iaiietdsift chcę, a Die o- 
fiarj'. Bom nie przj«zedł 
mjwae iprKwiedUff^oh, 
ale graeszojcli. 

14. Tedj pnyiili do 
iniego nczniewie łanowi, 
mówiąc; Ciemn my i Fa- 
'ly s en izowie po Jeiem.y esę- 
■to; a nezniowie twoi ni« 
pouną? 

15. 1 nekl im Jezui: 
lEalitowarcytseoblabień- 
cowi w kriobia chodiió 
iDOgi^, póki ■ niemi iett 
oblnbieniecf Aleó przji- 
dą dni, gdy będzie wii^ty 
jod nich obłabieoiee : a te- 
dy będi^ pojcić. 

16. A Ładen nie wpra- 
wui« laty grnbego sukna 
w wiotką izatf. Ałbowiem 
odejmnie zupdnofi od 
■nty, i BtawK tię goraze 
roE darcie. 

17. Ani letą młodego 
; wina w itare itatki: tio 



19 

ioaciey, pukaią «ię atatki 
i winosicrozlewBgi etatki 
się psuią. Ale młode wino 
zlewaią w statki nowe: a 
oboie ipolem bywałą la- 

18. Co gdy on do nich 
mówił, oto Xłi{ie iedno 
przyszedłezy pokłoniło 
mu lic, mówiąc: Panio 
córka mota dopiero ako- 
nda; ale pódl, włókna 
uią rękę twoię, a oiyie. 

19. A watawazy Jesui, 
szedł za nim i uczniowie 



ta, krwawą niemoc przez 
dwenaleie lat cierpiała, 
prayitąpiwuy k tyłu do- 
tknęła się krain iiaty i^o. 

21. Bo mówiła aama w 
aobie: Byoh li^ tylko do- 
tknęła aaaty iego, będę 
zdrowa. 

22. A Jeiua obrociwaiy 
■iq, i nyźraawHy ią,rzekł : 
Ufoy córko, wiara twoia 
ciebie uzdrowiła. 1 u- 
zdrowiona ieat niewiaita 
od oney godziny. 

23. A gdy przjicedt Je- 
Eua w dom Xią&ęcia, i 
uyirzał piaiezki i dum 
ludzi zgiełk czyniący, 



wU' 



Ba 



20 

24.04litąpoi«: aUMwiem 
nie nmailA driewcoika, 
atejpi. IiniioIiiięEniego, 

2S.A gdy wjrgnano ne- 
■tt(; wBiedlisy iiii^ ią sa 
rijkę, i powit^a diiewe- 
eika. 

20. 1 roECuła lic ta iła- 
wa po YBijiBtkiey onejr 

27. A gdj Jnua prej- 
■hodti] Etaratf^il, Bili aa 
nim Awaj ilepi wołaiąc i 
mówiąc: sniinr ai^ nad 
naini aynu Dawidóir. 

28. A gdj- Jesus pmj- 
Bs«dł do doBiu , prajib^- 
pili do niego oni ilepi. I 
»ekl im Jestu ; wian jai«, 
ii wam to mogę neajnićf 
raekli mn t tak Panie. 

2S. Ted7 aif dotknął 
ooiuiob, mówiąa: wedle 
wiary wanejr njechay aię 
wam ttanie. 

30. 1 otwonyłj lię ocijr 
ich. A JesuB Eagroiił im, 
mowiąa : Petneie , aby 
nikt o tyra nie wiediiai. 

31. Łeeioniwyasedłuy, 
roEtlawili go po waiy- 
•tkicy oney aiemi, 

32. A gdy ci edeisli, oto 
przywtciłii mu ozto wieka 
niemego opętanego. 

33. A gdy by] wyguan 



Eieangelia 



diabeł, przemówił niemy, 
i dsiwow^y Bię rseaze, 
mówiąe: nigdy aic tak 
nie okaialo w liraelu. 

34. Ale Faryaetiiaowie 
mówili : mocą XiąŁęcia 
diabebkiega wygania dia- 
bly. 

3S- I d>ck«dail Jeaui 
WBayadde niaBta i wii, 
naueaaiąc w boknicfteb 
icli , i prtepowiadaiąo E- 
waogelią krtieitwa, a 
usdrawiaiąe waiclką ^*- 
robę, i waaclką niemu«. 

30, A widsąe izeaie, roa. 
litowi lit; nad niemi: 
ik były apraeow^e i po- 
ranoona iako owce nie 
mniące puterca. 

37. Tedy raektacsniom 
■woim; Łniwoó w prawdzie 
wielkie, ale robotników 

38. ProicieBi tedy Pana 
iniwa, aby wyBlał robot* 
niki na fcniwo fwoie. 

ROZDZIAŁ X. 
I. I aeawawuy dwuta- 
ttu uoaiiiów awoicłi , dał 
im moo nad duchy nie- 
eayatemi, aby ie wyga- 
niali, i uadrawiali wase- 
laką chorobę, i wnclaką 



Kcdtng S. Mateusza. 



21 



■ 2. A dwunaita Apoito- 
tów te lą imion*, Pi«rwasf 
fiyułoa, któr^o sowią 
Piotrem , i Andrtey brat 
iego. 

! 3. Jokob ijn Zebedeił- 
■low, i Jan brat 1^«, Fi- 
lip i Bardoniaj, Tomu 
i MatBUH Celwk ; Jsicnb 
AlphcniaoT, i Taddeuu. 

4. Sf moaKatłaneyoajk, 
i Jodafi iakarjot, którj 
go tA wjdai. 

5, T^oh dwaua^ńa po- 
atal Jaraa : roakaiuiąc 
{ffl, mówuic: na drogę 
Poganow nie saehadieia, 
i da miait Samarjtai- 
ikieh nie vdMMUeie> 

O. Ala rscsej idicie do 
ovieo, które pogiBętj' s 
domn Isradakiego. 

7. A aiedŁuET pnepo- 
wiadajreie, niowiąo: ik 
tią prs^blUjio królestwo 
niebicakie. 

8. Niemocne usdrawlay- 
ci« , imarie wikrseaMf- 
cle,trf dowaie oozf aseaaf - 
cie, ciartf wjrnuoajoie, 
dnnnolciemi^, dturmo 
dawa^Oł 

9. Nie miejcie atgtagBni 
jrebra, ani pieaifdzjr w 
traoaaah waaajdi: 

10. Ani IuId^ na dro- 



gę, ani dwóch lukieDjani 
bólów, ani laiki. Albo- 
wiem godzian ieat rabot>- 
nik pokarmu awego. 

11. Adokturegokolwielf 
miaita albo wsi w n idzie- 
cie, wywiadujcie aię kto 
w niej ieat godzien: i 
tamfce mietikajcie, póki 
nie w/idziecie. 

12. A wcliodząe V dom 
poadrawiajclego mówiąc: 
Pokoj temu domowi. 

13. AieJlibjbjłon dom 
godnj: prtyidsio naA po- 
kój wasi. A iejlibj nie 
bjl godnj: pokoj waai 
WTÓai lię do waa. 

14. I ktobj waa nie 
prsjląt, aai aluchat >łew 
wBHjch: wjohodaącprecE 

doinu albo ■ miajita o- 
tri^nloie proch a nog 
waazjoh. 

15. Zaprawdę powiadam 
wam: l£ej będiie lienu 
Sodotnikiej, i Gomorej- 
skiej w daień aądnj, a 

iili miastu o nemu. 

IS. Oto ia waa poajtom 

iko owce międej wilki : 
Bądioieas tedj mądreni 
Ikko węłowie, a prostem! 
iako gołębice. 

17. AatnelciBaięludii. 
Albowiem waa będ^wj- 



22 



datrać do Biedsącey rady, 
1 w boŁnicmch swoich wai 
btczovać b^dą. 

18, I duStarostidoKró- 
Iow będaiecie wodze ai dis 
niDie ua świadectwo im i 
pogftŁom. 

19. A gdy wał wyttadzą, 
nie myślcie iako albo co- 
bjjcie mówić mieli: Bo 
wam będzie dano oney 
godziny,cobyście mówili. 

20.Albawiem nie wy ie- 
Ueicie, którcy mówicie: 
ale Dneh Oyea wauega, 
który mówi w wa*- 

2 1 . A wydać brat brata 
na fmierć, i oyeieo syaa: 
ł powatanii synowie prze- 
ciw rodzioom, a mordo- 
wać ie b^dą, 

22. 1 będziecie w nt«na- 
wiici n wszystkich, dla 
imienia mego. Ale kto 
wytrwa ał do końoa, ten 
będzie zbawi on. 

23. A gdy was przejli 
dawać będą w tym raie- 
icie, ncickaycie do dru- 
giego. Zaprawdę powia- 
dam wam, ie nie skoń- 
czycie miast Izraelskicił, 
póki nie prżyidzie Syn 
człowieczy 

24. Nie ieatci uezeń nad 



mlttrza, ani sługa nad 
Pana swego. 

25. Docyć nezniowi aby 
był iąko mistrz iego; « 
studzę iako pan iego. J«- 
i\ik gospodarza Beelzebu- 
beni nazwali; iakoik daleko 
więcey domowniki iego. 

26. Nie boyciei tią ich 
tedy. Albowiem nie iest 
nic ikrytego, ooby odkry- 
to bydz nie miało: ani 
taiemncgo, czegoby wi- 
dzieć nie miano. 

27. Co wam w cienmo> 
ćci mówię , powiadayeie 
na iwiade: ■ co w uoho 
słysieeie, pnepowiaday- 
eie na dacłia^. 

28. A nieboyeiedę tych 
którzy zabiiaiit ciało , a 
duszy zabić niemogą: ale 
raczey boycie się tego, 
który i dosię ici^omoie 
zatracić do piekła. 

29. Izali dwnwroblikow 
za pieniądz nie przedaią : 
a wżdy ieden a nich eie 
upadnie na ziemię oprócz 
Oyea waszego. 

39. A wasze i włosy 
wszystkie na głowie są 
policzone. 

31. Nie boyeiei: się te- 
dy; lepszyioie wy nik 
wIolowrAUkitw. . 



iceitittg S. Maieuiza. 



23 



32. WsBelki łedj' który- 
I by mię wymJ pned ln- 
dimi , tryinam ia go teł 
I pned Ojcem motm, któ- 
ry icst w Diebieiieeh. 
I 33. A któryby iię mnie 
I capnsid pned Indzmi : zaf- 
pnę lię go i ia pned Oy- 
eem moim., który ieat w 
oiebieiiech. 

34. Nie mniemiyoie ie- 
bym prsyBzedt puisccft^ 
pokoy ns siemię. Nie 
pnyasedłem paaciać po- 
koiu, kle mieei. 

35. Bom pnyuedt roi- 
ląciyć cdowieiia i oy- 
eem iego, i córkęi matką 
ley, i niewiastę i £wie- 
krąiey. 

36. 1 będą nlepnyiacio- 
ły cdoTiekoTi domo mti- 
ej iego. 

37. I kto miluie oyca 
albo matkę nad mię, nie 
ieat mnie godzien. A kto 
miiuiesyuaBlbocórkęuad 
mię, nic ieat mnie godzien. 

38. A kto nie bierze 
krzywa Hvega , a nie na~ 
fladoie mię, nie ieit innie 

39. Ktoby nalaiJ duizę 
■woię, itTBcI ią: a ktoby 
ntraail duizę twą dlamnie, 
znaydsie ią. - 



40. Kto was pnyitnnie, 
mnie przyimuie: a kto 
mnie prsyimtiie , pnyi- 
muietego który mię poaM. 

41. Kto pnyimuie Pro- 
roka w imię Proroka: za- 
płatę proroka weźmie. A 
kto pczyimuie iprawiedli- 
wego w imię iprawicdli- 
wego: iprawiedliwego za- 
płatę weimic. 

42. A ktobykolffiek dal 
«ię napić iedaemu z tych 
to małych kubek zimney 
wody, tylko wimięucznia; 
Zaprawdę powiadam wam, 
nie itraci zapłaty iwoiey. 

ROZDZIAŁ XI. 

1. I ttało lię : gdy Jezna 
przeitat rozkazowa^ dwii- 

poszedł z tamtąd, aby 
uczył i przcpowiadid w 
miastach ich. 

2. A Jan usłyszawszy w 
więzieniu clziela Chrystn* 
Bowe ; posławszy dwu z 
uczniów swoich, 

3. Rzekł mu: Tyiej iest 
on, którymś przyiść, czyli 
inszego czekamy f 

4. Aodpowiadaiąc Jezus, 
rzekł Im: SzedlszyoKnay- 
miycieJanowI, coście lij' 

, ueU i wldaidJ. 



Ewangelia 



5. SI«pi wid»i, chromi 
chods^l, trędowaci biorą 
IMs;ueKenie,głuii aly izi^, 
uninrli imartw^cL witaii^, 
ubodg^Ewangelium pray- 
imuią. 

6. A blogodawioDj ieit, 
ktdrj lię le maie nie 
sgorsły. 

1. A gdy oni DdeiiU,po- 
csąl Jeina mówić onym 
rsefEomo Janie: Coieicie 
wyuli na poHczą wi- 
dzieć 1 cay tncinę chwie- 
iącą Bi({ od wiatru! 

8. Ale eoicie wylali wi- 
dzieć! cay cstowteka w 
mięklcio laaty obleoione- 
go! Oto Ictćny iatqkkle 
■zBty Bosią, w domach 
Królewskich są. 

9. Ale coicie wyuli wi- 
dziećl czy Prorokat Zai- 
ste powiadam wam, i wic- 
cey nił Proroka. 

10. Boć ten iest o któ- 
rym napisano ; Oto ia po- 
Byłam Anioła mego przed 
obliosem twoim, który 
sgotuie drogę twg przed 

1 1. Zaprawdę powiadam 
waui, nie powstał między 
narodzunemi t niewiast 
większy uadJanaCLraci- 
ciela: Łeas który iest 



moiajszynk w królestwie 
niebieskim , większy ieat ■ 
iźlion. 

12, AoddniJanaChrsci- . 
ciela ok dot^^d , królestwo ' 
niebieskie gwałt cierpi, a ; 
gwaltownicyporywaią ie. 

13, Bo wuyicy Prorocy 

i Zakon , ak do Jana pro- ■■ 
rokowali. 

14, A ieili chcecie przy- 
iilć, tenci ieit Eliasz któ- 
ry mi at priyiić. 

Ij.Kto ma nsay ka bu- 
chania niechay słucha. 

16. A komui podobny | 
uczynię ten rodzay! Po-, 
dohny iest chłopifftom 
siedziicyniiLarynkn; któ- 
re wolait^c na swe rowien- 
aiki, 

1 7. Mówią r.Spiewaliamy 
wam, a wyćoie nie %ka.- 
Icali : lamentowalićmy , a 
wyjcie nie [dakali. 

18. .Albowiem pnyaae^ 
Jan ani icdząc aoi piiąe: 
i powiadoią: Czarta tna. 

10. Przyszedł Syn cita- 
wieczy icdz!)o ifiiąc,mó- 
wią: oto człowiek oHerca 
i piianica, przyiaciel cel- 
ników i grzeszników. 1 
usprawiedliwiona iest mą- 
drość od synów swoich. 

20. Tedy począł wyraa- 



Kedtufi S. Mttte«*za. 



25 



d^v Wgł, ^« nie potuto- 

31. Bia^K tobU Kin^r 
■wim, bią4» tobieBetiuM- 
do : Bo gilyby się byjj- ic 

■tałf tfl, Jttgro, lic Atłftj 
TO^day ław, dpwnoby 
kjli w ^l9WJ!B0icy i w 

nowi Uiej będzie V^i^ 
33- A *y KflfbąfB»>W 

HląpiM. fi« §Hf\f. fią 

auty, ki»f6.wq Miulfi* 
tsbte, ilOftA#t>7 były ^- 
ataly t& id# 4ii>* ^lifif^-' 
■zego. 

WBM, ii JUto^At?' b«4i^e 
nem Saiomt^ V 4»«ó 
«^diLj BuU tob{«. 

S&. W Ml siMl«dtM)Wi4- 
doiąe <aBUi,Jxeld: PffiS" 
knif tobie Ojczp Psąie; 

esy BiiTgpi ^rUtl.itwUfl- 
ni i ąo»tsof^u»i»i, 4.^i*- 
wiłei i« Bt^calcim- . 



aa. TatcJ Oycw: ifc "i? 
tak tipodob^o przed t^ba. 

?7. ywystkie rfcoży 
4Ai|e (ni łfto4 **y<=9 W^o : 
{ ęik,% ^ip ^aSj^pa jedna 
Qyp;f)«= wtiOycaktołnaj 

chciał Syn ol>ia>ri^ 
a9.. Pódiźoie. dtt moie 
watysej, któray [tniB«ł»~ 
flie, i iMłciaia ofcoiilfcfm)) 
V ia wari •chia4<9. 

ag. Weźmiyeie iarimo 
moienaai*!, a iM>«Ie atq 
odeitfnic htm Ie*t ci^y 
pokornego aaroai BRay- 
dłlecic a»pd£oiei|i« <u- 
rżom waszym. 
30. Albowie/ii ' ła^i^n^o 
moie stadtde t,tat'\ 1^ brzC- 
i^ię moio Ia1d<le. . 

ROZBZUŁRH. 
1. iflf on eza« uadł Je- 
,jUłR vf d^icń aobotDi f rjiez 
zboia: a uczniowie i,ejfo 
K^łdifi bccUc pMf ^i rifać 
W«/i i icWr 
, 2; Cr uyig^awszy Fa^y- 
jfpiłMPwip,: r|!e(£li »t,u: 
Oto aczniowio ,tirąi ozy- 

A^y^jć y 4leicń Mibotni.. 
: ,?|.,Ąai»i»o'iwwieda^: 
tiif wyłaiywe c? fnczy- 



Euimgelia 



tul Dawid kiedj Jakn^ I 
ci którij I nim bjllf 

4, Jako iriłedt do doma 
Boiego, i chlebj' polds- 
dne iadl ; którrcli lię mu 
nie godiilo iejć, ani tjnta 
którry- 1 nim b^ti , tfUco 
■Bmjm KipUnomf 
' A. Alboiole nic cijtali 
wsakonie, łe v lobotę 
ka^niwkafeiele gvałeą 
diień M»btttai, a bu wiay 

0. Łmi mdwif wua, U 
oto ta wickaąr Iwt aUi 



7. A gdji>f (oi« wledaie- 
li ea ieat; Miloiiardsia 
chcę anie ofiaty: nigdy- 
bylcie bjli nie potępiali 
niewinn^oh. 

8. Albowiem! i ■obotj' 
Panem ieit Sjn edowi»- 
wy. 

9. A poizediizy a tam- 
tąd , prz jiiedl do bo&nice 
ich. 

10. A oto eriowiek ms- 
iuey nichlii rękę : i pytali 
go mówiąc: God>ifi lię w 
■obotymdrawiaćf aby go 
oikartyli. 

11. A on im neU: Któ- 
ry oztowiek I waa b^diie 
któryby mi^ owcę ieds^: 
■ gdybr ou wpadła ir 



dół w Mbot^, iaali ie^ iiq 
wyimie i wynieaiet -'' : 

12. A iakoi daleko w»-| 
inieyuy ieat eslowield 
nbEll owcaf Praetok lid 
godzi w soboty dobnJ 
e%jjdt. I 

13. Tedy rzeki człowie-l 
kowi : Wyciągniy r^ką i 
twoic. I wyciągnął: i iti-' 
la aię zdrowa iakoidragł. 

1 4> A Faryzeuiaowie wy- 
ize^izy, uczynili rad; 
przeciw nlemn,iBkobygo 
■tracili. 

15. Ale Jezuipoznawizy 
to odazcdłz tamti^d : i asło i 
za nim wtele ładzi, i ' 
uzdrowił ich wuyatkieik 

16. I przykaż^ im , aby 
go nie obławiali. I 

17. Aby aią wypełnia t* i 
co bylopowiedaianopncs 
Isaiaaza Prordca, mówiir i 
cego: ' 

18. Oto zlnga moy, któ- 
regom tobio obrid, umila- 
wany moy; w którym lo- | 
bic nlub^a duazm ntoia. | 
Pt^oic daeha moiega na 
nim, a aąd Foganoni 
opowie. 

10. Nie b^diia aię wa- 
dził, ani będzie woUE, i 
kaden nie nałyasy po nli' 
aach ffian io(«i 



tedtMg S. MtOeuiza. 



nie słamjti, a lnu )i:ar«%«e^ 
go lię nU ntgafi: kłWj*- 

' itdwi 8a[4 ka łWy^i^stura. 
ai. A -w ImuniM Idgo 

' pogania ^bęrii) Bld»«ię 

Biiali. ■ .■.,:■!:;■ 

, 22. Tedy.: pMjwwdilo-- 
no do niego -opętanej 
ilepcgo ji (łief^ego: i;u- 
siruwil gp, ^ak U ii)o^U 

'23. I adumijłljr alg WSZJ-. 
■tkie rzuiB, \ i^o.wiłjr,: 
liali len iest tja Dawi- 
dów. 

34^ FsryzeuRiowie usij- 

■utriij nekli. Ten nie 
wjgfąit czartów , iedno 
nioeą Beelzebuba kiiąic- 
eia caarf owakiego. . , 

25. Ale Jezu* wibJz^c 
m^iU i ćb,rz eld im: fVi le I- 
kie kreleatwo roi dziel one 
pnceiwko lobie, bęłliie 
'pułtonsoner ' 1 Wsiiielkie 
■liuto bHio dom rozdii«- 
laiij-)ineci*Ł<r «oif« nit 
oitoi lie. ■ ■' 

26.A<i(śHMatkH-s»ta- 
ni wfnae^, pnefliwka 
■oWe ieat roŚMtloB: i*^ 
koi: tmiyi: oiMlńą -króle' 
itwa ugv? 

27. A' Idmk ła nocą 



MaMy: ajaoiricWBsicayb 
i*i Koea wyniicaląf Dh 
tego oni będ^ lęMMMi 



SS. L««ii inilttaDaiAflm 
Sokj^i wygnntut usarff : 
tedy itawaii prayMto kwh 
leatwo Boie. . ■ 
"^ a6i'AlboiakO'tnaie bto 
vnfJć4o dcHim inoeaiv»- 
wego, i łpHĘty pobrai łe- 
go: ałby fltrwey- t^^iĄ- 
sd mocarza onegof Tok 
wiM 4^«ro doili t^ 
wylupł.- " 

'io. Kto iił« łekt Eeuną, 
pneciwko mnie' ieat: k 
kto mezbieracemnąj^OE- 
^rMzev 

'31. Dbt tego powiadatn 
waot: Wa«dki'^etli i 
blninienitwobędaieadpn- 
MCsonA Indstoni: sletilu- 
£ftierktff* Dneha ńie bę- 
ditie cHilini«KDE«ne. 

32. 1 ktobykolwiektiekl 
ałowo*>Re«fwko figowi 
osłoTieczemti, będzie nm 
o^-śflHcMiie: Hlo ktoby 
tn^Wił' pHricEw 'Duehoirl 
Swł^tMnu, nie będrie mit 
ftdpDHeimD ani na tym 
iwierie,><">iiiapń!y»łym. 

33. Ałbo ciyńete 4^ewo 
dobre,! owoc iego dobry: 
■dbo oiyńeiednewo >U| 



j— Birrfa 



fl^g^iAy^. Ubfmimm 



tmy ańwiii, ^Vh'^ atwai: 
fatfeiMuk «ohfite4M Mmi 
Kita mówią. 
35. lM>rr «i^wi«k > 
dsbrago diuta fn)VMi 

turnic. 

30. A fowiftdut wm,i 
ii ŁkA^dego iłowa frpt»0- 

4s!a, iftd«9 lM!«bf w-dirf«ń 
•ądnj. 

37. Albowiem x .Rtftw 
i^eiah-li|^i««« wytaTie- 
dlmJMif.a I ri^ ftvMeh 

.38. lEedjr D4iHnri>cdMdł 
niH JDkktćngr x il>«kt«^ 



WO' ■•i MeŁI* «ilBk -iaki 
wiJiiei. 

SB. iKldl7 (»4piHH*4*^c 
r«Qki j«i: tJaiM^j ,s}f i 
endzdaiaj wmiiMiia 
hoIia: a snUMę jwi nie 

)uię,J«niiWR ProBidta- 

40. AUiowiwn iak* <kj<t 
JmaH w 'bnraołitł wMÓ- 



wImi^ nr MfM >i«ue 

4>].lftftMrle 'Nniwfiej 

j w wrt — H H.<Htdsl« ■ Q>w 
narodem, i potępia go • ^ 
pAuMwU m kaMBie 



ludnia powitame na lą- 
dzie słjfiB mraienifi ]fa~ 
tępi ^a: ii pnjiaclil& s 
IcT^Mr i^etide ałDchai 
mądrojei Salomonowej. 
A oto tu y/iątej alk fi&- 
Itntton. 

wjnidKie oi cdowicka, 
ehodai pa mi»icM:1i kes- 
wodof^h izukai^D o4po- 
cznienia, a nie luyduie. 

44. Te4^,iiićwi: Wr^ 
■iędo ipmu mt^ak^em 
yrjjat^. A iai^#xc4bąy 
nafdiue£«puat)t, ii«v>e- 
010117, ' o«hędoiojEtf . 

M, T«j^id:dH,!iliittXB 
■ lAbą (aicdaiu imwmjA 

i Wffatiwj nńtnlani^ 
tam : i bjwaią attaittmam 
raMty ,«ztftV^a ODego 

(poBBWWHHipic rt M^fc Sak 



wetHiiff S. MMtutza. 



ałomi. 
49. A ^j wf Um « w 

tłu iag» i bnolft atałt 
pn«d doMin, cb«i<> oba 
mÓvIĆ. 

47:iMAł an titlnA- 
ty: Oto nadu nnria ł 
(Mcela twoi pmA&iMw 
•Młą MikaiiEO ol^ 

48. A on odpawiaM^ 
nutt ten*, ktarf na p«- 
wteMid^; Ktmfci«śli no- 
tka naUt i klńy^ lu^ br»- 
«i>imiit 

49. 1 ie^^-wtMf x^ 
nft nciDle iwoie , radd: 
•Al walta ania^ i bMlda 
mŁ 

M. Alboiriam. ktobjkrf- 
włak acajfalt' wirią O^aa 
noga kfórfłaaiw nubió- 
•Jedi: tea iMt 1ini*alt 



1h7 Jena a danmt 
aia^Jd nad aia i aaai^ 

3. 1 lebaafy ilę do Aiago 
wielkie n«ue, tak ii 
wmOjfiwtaj wioiA iri*- 
daial, a wufitka. aaa 
MMaaa aa bia^n atala: 

3i.lm9wń bu *i«ia V 



IHnij^wi«<ałacky MNlrf^a ; 



Ota ten kt^ aloŃ «y- 
■aedl liać. 

4. A gdy ałi^, aiaktŚTO 
■lama padły pnjdra&a^ 
' i pnjlafiali ftt/oji pawi*. 
;tnnł,apól«41ite. 
I 5. Drogie aaiif. padijr 
aa adejan ap^ciyMe, 
gdai««lemi ataindamia- 
ifl ł wnaHrodtjjihnia 
mimł^ głfbalćaia ibańa. 

4. A gAf dama iwiała, 
KTgłKoij, aiŁniejitiaTt 
łj kuaaaiay umUju. 

7. Dragie tak wfi^ w 
eiuaia: a aiania w gor 
rę-ayrado j 1 aadnta.ici 
I . S. Dnicia> sańf. padt^ 
BaH«iiq dali^li iiij a- 
waeiiedneaałił7, ^aUflla 
amM^leiU^tyit « dfn^ 
tTEjdsieitj. 

ft. Kio na (uay kn d«- 
ohaiiitł Baeitey dttiska. 

JO, Te^ pnjMKHWN^ 
ManUwia ia«Uv Hn: Dla 
oaagD^ln pilCw padabitB- 
atwa atoarim 1 

11. A SD a^^awłaMąe 
EMkt,iiB>l U wan daao 
Mat iriadfiai taiannie* 
Krtiutwa Nieltieduaga: 
a anjm bŁb ie»(:d«M. 

12. AU><w{a« klakol- 
wiek ma, b^ia ma duN* 



M 

i •bfitowa^ bę^ie: « kto 
ni&Jtta, i to «o ina.btfdsii 
waięto od nicj^o. 
- 13. Dla tego im fntz 
pod^ibńatwa itiowi^: ik 

»ąe nie miyn\ » nie t*r- 
«imi«ią; 

.14.1^^ii aię Ir ni«b 
proraDhrolBMaaaowe,ktD- 

ry moffi : SljHeniem ili^^ 
«k>ć bf dzieci*, « nie iro- 
SoiniMie: & wid z rja widi ieć 
bfSai«eie, a n ie u jśnycKi 

16. AlboirlenMktjtoaeF- 
ea luda tego, a uaiyma 
dętko dfudi: i «taj 
■we śanunyli ; ' i«bj^ kie- 
dy iMKjmK nie i^^ądali, i 
niayuli ńla«fy«EBłi,aa«i- 
een nte KrosnmieU , i nie 
mwitJciH li^ , ' ■ DzdniK 
wilbjrm ie. . ; 

lft> Łeoc fraaae'?«c*T 
Mc>fjlłwe,.'ik ■wid«ą,.i 
wny wstae, li! dyiią, ■ 
■17. Albowiem B^rawłf 
n">*Ic waim, ii. 1,1,10 Pro- 
roków i api-aWiedliwTCii 

18.Wyi tedy .iudft^, 

podobieństwa 6 Nm».. 



MfmgeBm 



I&.D(tk«id«go, kttfarr 

■luclia iłowa Króleatw:«,a 
ote TMUDiiie, priycliodjsi 
słonik, i yerjwcto, cw 
i«il watitna v tetca ,iega. 
Teoci iMł oo.pcKf drodze 
poiiany. 

20: L& n*' opse^yiityeh 
miejicach pou&aj, fes 
Icat) ktirj ałuelut atowa: 
i laraiBitL ie ■ radońcią 
prijimiłie. 

21. Ale nic ma kwra^nia 
w •obM,oviK*dMMan7 
iflst. A gij^fttjldMhiuttĘi- 
pienie i priefladownoło 
dla irfowa,' irnet : •'( go- 

2S< A^iięda j«aBnu« mi«- 
ny, ieit ten który Aum 
ehB'aI6wś, ale picCsrifr- 
wanfe iwiata tego, i oiufts 
BŚeliiei bogaehn .eadi^sa 
rianm^i i.«tnwk aię oiepo- 

23. A wsiany na ciemię 
dobrą, ieir tenj kt^ 
dnoha ałain^ i loauniie, t 
owoc prsyn«u,"'i ctcynl 

idea.iatny, drugi ace^ćb 
dzieaiąly, a dnigi trsjr- 
diiei^. 

-34. Itiaae podobieńpłwa 
pmloiył Int, nójtii^t 
Podobne ' ieat Króleataroi 
Nl«bielkie eałowMUai^i 



tpeffug S. Matmiza. 



31 



ri^MBB dobre nuieaie 
na roli nroiej. 

!ta.A gdj Indzis tpali, 
pra^iscdi Bieprajiaciel 
icgOji aaaidkt^olu mic- 
dij puenie^ i oduedt. 

20. A gdj urotls trawa, 
i owa« ncsTniia : todj ai; 
pokud i kąkol. 

27. Aprayatąpiwujsla- 
isj goapodarioj, riekli 
nn; Panie, iłalii nie po- 
łiał dobrej^ nasienia na 
roli twoł«j-l Zkąd tedjr 
Ic^el mał 

2S. I nekł im : Nieprij- 
iunj c^iriek to noy- 
Di}. A tlndij' rzekli ia«: 
Cbetaiic, \k pójdziemy 
ibienemj gof 

29. A onndd: Nie, \>j- 
■de nuidi ibierftiąe la^ 
ktł, nie irykorsenili zaraz 
I nim i puenice. 

30. DopoJćoie obojgu 
ipidcm roić ai do liniwa: 
a cnan łniwa rzek; i^ń- 
com: Zbierzcie pierwej 
kąkol, a iffiąŁcie go w 
nu^ ku apalBiiiti: apBce- 
niec zgromadioie do ga~ 
■na moiego. 

31. Inaze podobieńitwo 
fcwiedzi^ inij mewi^: 
Podobno ieat Królestwo 
Ni^ieikie ziarna goroif- 



eineinn, które waiąwiijr 
człowiek wiiał na roli 
•woiej. 

32. Które najmniejaze 
ieit ze wizego naiienia: 
ale kiedj uroicie, wick- 
izo ieit ze wizech ziot 
ogrodnjch: i itawa t\ą 
dnewem, tak A prijcłio- 
dzą ptacj powietrzni, i 
mieszkaią na gd^kacli 
iego. 

33. InuB podobieńitwo 
powiedział im: Podobne 
ieit Króleitwo Nlekietkie 
kwatowl, którj mriąwuj 
niewlaala lakrjła we traj 
miarj mi^ki, ak wi^itka 
■kwaiaiOa. 

34. To wifjUko mówił 
J«nifr przez podobiaóatwK 
do rzeizj ; a iGrpm podo- 
bieńitwanienówitin: 

35. Abj zię w^einiło 
to, co ieat neftayao priez 
Proroka mówiącego: 0- 
twomę uata moie w przy- 
ppwieieiach , opowiem 
■kryte rzeczy od załoke- 
nia inlata. 

Tedy roipugciwizy 
rzeazeprzyisedl do domu : 
I przystąpili kniemn u- 
czniowie iega mówiąc ; 
Wjłok nam podobieństwo 
O kąkola roi). 



w 

97. A on odpawtadAfąc 
rtekl lih : T«d, który tieie 
doliron Hienie, ieiMyn 
etlotriicirf. 

SŚ. A rola ieat kwiat. 
liCCE dolre nasienie, ci 
s;^ synowie królestwa. Kij- 
Icoliaf m lynowie źli. 

39; Nieprzf iaciel zaBię^ 
który go nuiat, ie«tci 
diabeł. A Jiniwo, ieat do- 
konanie iwiata. .i^eaCy 
t»i aĄ ABioIowic. 

40. Jakd tody b^łwl 
lUew^, iyal^ ogniem; 
tak będaiB tf dokwiaiiiii 
iwfate. 

4}. Poileeynertbtwientjr 
AiHiiłf *W*I«, asbtontE 
KnlMrtWaiego imeyitUó 
im^nfeaenU t te hiśri^ 
ciytrią tłł^aYUJi. ' 

42. I 'ńfintt^ it -9 ifi\!e 
Ogttlity. T&tnlnęAsib^Taet 

■45. Tefly i^wieaitwi 
^i^tlsiHIiią iakotlońće V 
Króleih^e Oyca iffe^o. 
Kto ma uiEy kti dncha- 
iiłU,Alebkay Blacha. 
44. Podobne iekt kt61e- 
amo niebieskie itkarlitfwl 
sprytem da roli: \a6tj 
ńal(uis*ycrilł>ftBk,kłyife, 
4 1 radoiei icgo odeho4ti, 



BwoHgrna 



i W8«yitk« co rot pnate- 

ie, a onc rol^ kolnie. 

dS. Zaii^ podobna leel 
króteitiro ttiebi eikitt nda- 
wiel^tńri knptotfE^ ikii)t»- 
iąeemn Joltych p^teŁ 

40. A nahiiltsy iedn^ 
kOlitbitaiFi pertę, tze^liRy 
popnedd mcyadtft e* 
Md, i kujiil ią. 

47. Kasię podobM ieit 
kr^Mtwo tiłebiMkie id»- 
#odtitti MpUitMMiebati 
ii kmrte, 4 s katd^o <o- 
daaiu rybzgroiuBdririi{ce> 
inu. 

48. KMry gdy A% ■ot'- 
p^itiiil, wycl^n^lriiy , a 
ifa brzegu ntla^Iny '4hf 
braii dobre w naesynik, i 
■fe preci iłyftnMli. ' 

4ft. Tak eł b^dicfe do- 
koA&biu ftflatt. Wynidą 
Aniołowie, i It^Ht^ ide 
i póMódltti tpratrieA!- 

wńh. ■ 

50. 1 frrńi«ft ie w piet 
o^ntttyt taih będełefłacs 
i EBHytatif« i^bow. 

51. WyromuitHiie^tie 
to wityitkół FMitJdtieli 
mu; Tak. 

62. Ao^itiiinfeld: Pm- 
toł kaMy Dioktor iMi ncz»* 
ny lv króleatwie nłi&btB- 
■klró podobny ieit tAtf 



wediug & Mattuiza. 



33 



Yi^iri, gMpodanoiri, 
ktWf TTiaiiia x ikarim 
■wego nowe i stare nsesy. 
£3. 1 ibdo lię : gd^ ie- 
nu i«k«M)ay) tjreh fny- 
p»wieJei, opadła tam* 

tąd. 

54. I ^nyuedłiij io 
ajatj*»j swej, Haun^ 
i«ir lofcaiMcJi Ich, tak 
ik lic idiłniiewBli , i n^ 
wiU: ak^dto bik t« b^- 
(Iro^icitdaf 

S6. Intik t«B nie !«<t 
■^ ńeUet laoUk Miricl 
iegai^e aawiąHarf^, a 
bra^k t«go , lAih i J^ 
ad; I SjFWm i Jsdaaf 

fid.Siaatrj tek i«go wtaj- 
•tkie iaalii ■ nai nłe ■fjt 
sk^dfcetedjteBmlowac^- 

67. 1 gotUTli lię a nift- 
go. A Juni nckł im : Ke 
icat Prorok krom cni ie- 
dno yr oyezjzoie t-wej, ■ 
w doron flwoim. 

06. 1 nie anjnStam en- 
dótr wirie dla niedowiar- 
itira ich. 

ROZDZIAŁ XIV. 

1. V* on cm otljuał 
Herod TetrartAft tltnr^ o 
Jesniie. 

3. 1 neU alBłebulkoin' 



iwoim: Tenci int Jan 
Ciirzoioiol : «a to imait- 
wji^wMai, i diat^D cu- 
da iif praesoH diieią. 

3, AlbowiemHerod [wy- 
mawiaj Jana, nri^U go 
\yi: i madrił do eiemni- 
ea, dla HtmijnAj konj 
brata nr«g». 

4. Bo nM Jan MÓwił : Nie 
godsić lię iej KtinŁ tobie- 

6. A eiieąe go iMl , hal 
lięłndH: allt»irl«in ńlrii 
go lako Proroka 

6. A gdj ofcehodaono 
dsteń narodKenls Hen- 
dewego, tańeow^ miika 
Htffodysdj w poinodkn: 
i podiA^ «i^ Herodowi. 

7. Zki^d pod prsjrrięgą 
obleci iej dać eaegobj' 
kolwiek kijd^ od niego. 

8. A ona naprawiona od 
matki awey, raekła: Daj 
mi ta na niiiie g^ow^ )b> 
na Giraeiciela. 

9.1 Eaimnoił aię król: 
lecą dla prcjiięgi i tych 
któriy poipólu liedaieli, 
kąsał dać. 

10. A podowiBj iciął 
Jana w ciemniej. 

11. I pnjnieiiono ^o- 
wf tego na mi*ie: i od- 
dano daiewee,« ona odnio- 
^ ii^ matce iwoltgr. 



34 



Euaagtlia 



12. A priTuedlasj n- 
czniowie iego, viicli cia- 
łu ie^, i po^ebli f 
ueiUuj' opowiediidi Je- 

13. Co uiIjTHBirłij J«- 
C1U, utąpii stuntąd w 
iodii, na nuB^ice puste 
Olobna : ft urijuairuj 
tsesse, ulf sb nim ■ 
uiiait pieuo. 

14,Awy»edIu7U7iriid 
wielką nHM9, iuiitiiwał 
■ię nkd niemi, i uidnnrii 
niemDcue ich. 

15. A gdj b^ wieosor, 
pnjBtąpili ku niemu u- 
ciniowie lego, mówii^: 
Puite iestto miejsce, a 
godiina in^ minęU: Tot- 
puść te TzeiKe, aby od- 
Biedlujr do niiBiteezek, 
kupili aobie kfvaaie\, 

10. A Jezus im rzeki: 
Mie potrzeba im odcho- 
dzić: dajcie im wy ieić. 

17, Odpowiedzieli mu: 
Nie mamj tu iedao pię- 
cioro chlebB,adwio rjbie. 

IS. A on im rzekł; Pnj- 
niejcie roi ie tu. 

19, A roikazawszj rze- 
szom u siej ć na trawie, 
wzirtwszy odo pięcioro 
chleba i dwie rjbia, spoy- 
-zawszywniebobtogoslft- 



wil, a lamiąe dawał n- 
c»iiomcIileti,a uczniowie 
neszom. 

20. I iedli wszyscy i 
naiodli się. 1 kdirali co 
aliywdo ułomków, dwa- 
naście koszów pełnych. 

21. A tjch, którzj iedli 
była liezba pięć tjzięcy 
męiów, oprócz ntewiaat i 
dziatek. 

22.AJenui zaraum roz- 
kaz kI uczniom Witł[pić 
W łodi, a uprsedzic go do 
drng;iego brzegu, akby 
rozpuścił Tzeuo. 

23. A rozpuiciwezy tzo- 
sze, wstąpił na gorę tam 
si^ modlić. Agdybylwie^ 
czor, sam tam był, 

24. A łodi na Przodku 
monawtdy srodze m.iota- 
ły. Albowiem był wiatr 
przeciwny. 

26. Lecz czwartej stra- 
ty nocaey poszedł do nich 
cłiodz^c po morzu. 

26. lujirzawszjgo cho- 
dzącego po morzUgZatrwo- 
ijli się mówiąc : ii iesC 
obłuda. I od boiajni krzy- 

27. A wnetim mówił Je- 
:uB , rzeknąc : Mieyeia 

ufność ; iam iest, nie boy- 

cie li^. 



teediUg & JUateutza. 



:U. A Piotr odpowiads- 
, Mfi nekl : Psoie, ie Jlia tj 
' 'ittt,' kał: mi pn^ć dg 
iJńUe po wadach. 

,,20. A OB nekl: Chodi. 

liTfUąpiwuy Piotr i ło- 

dnucdłpo wodda, aby 
' ynjMcdt do Jemu. 

-S9. Ate vidsąe viatr 

gw^Ułirnj, als[kl«ię: a 
'' cdj p«cB^ tońąe , lawo- 

M nświąo : Panie saoho- 

^ -31. A vaet Jeani ieią- 

BD^wuj r^f , aać&wy eił 

' go; i tseld mn; Mda- 

"■ wientj, oMinaJ w^*?*** 

'' 3% A rdf ireaiiUwtodś, 

ncicIiD^ wiatr. 

33. A ci kt^j byli v 

- łodii, pny as adlsiy pokło- 
nili mu lię, moiri^e: Za- 

' p^awd^tyietW^«SynBoŁy. 
34. 1 pracprawiwiiy lic, 
ptiyuU do nemie Gene- 

- Mret. 

3$. A pomawftay go M^- 

' ' kawi« mieyaen oaego, po- 

' ałali po mcjatlciey oney 

krainie, i prEynieiili 

w»yatki«, któny się 

' Mieli. 

36. I proiili go aby aię 
■ - • Bli Iraiu 



ROZDZIAŁ XV. 

i . X«dy ^iff^ali do nie- 
gaDoktfffowiejtJcmaiden 



pneat^Uią nitaw^ itar- 
■HyohJAlboiriemnieuiny- 
vaią ręku łwych, gdy 
dilcbiiidaą. 

3. A on adpoffiadai^o 
rieldiai: Caeitiuii t*k wy 
praeMępuieoia roakaaan ie 
Bole dla uttawy waaicył 
Albowiem B^ mówił.: 

4. Csciy oyea i matkę. ' 
I ktoby ttoraaeE3rt oyou 
albo matce, imiersi^ ttia- 
chay iimt«e. 

£. A wypowiadacie.: Kto- 
bykolwiek raekl oT«n al- 
bo matce : Dar którykol- 
wiek icKt ae mnie, tobio 
tif w poŁytek obróci ; i 
niebędaie cicłł oycaawe- 
^ albo matki awiney. 

6. I ikaiiliirie roi^af a- 
nie Boie dla natawy wa- 
wey. 

7. Oblndnicy, dobne o 
wa< prorokował liaiaiw, 
mówiifc: 



n lud Cl 






gumi : ais lerce ieh d^ko 
ieat odemnie. 
9«Łees darmo mi; cłiwa- 



iflwwyffia 



lą, nciąo DBiik i u)(&v 
Indikith. 

10. A wosiniwnyil* tU- 
Utrwny, raeU i«:'8Iti- 
chajreis k rwnmicj«fe> 

11. Nl« ta M wnłiadAi 
w iMta,p<riEBlaMło widne 
ałt M TiytiioA»i ■ ait, Ib 
pakals o^otrieka. 

)2. Tedj^ pnfBtąpiwwf 
iiBmioirwiego nokK mu : 
WłoUf ikFarysauBaavia, 
iidTaiawisy la itewa 
igoraayli atęł 

13. A 'on «4pawiadai^e 
' nakl: Waadkieaaaaepia- 

■ie kłónm ula a w apU 
Ofdaa Mf wdinkł, wjr- 
konenione będm. 

14. Zaiwaalwfouk fcik: 
a^ ttofi, i wodaewie tta- 
pyck. A ilap^ iealibf ale- 
pcgo prawadsit. oba4ifa 
w dałi^adB% 

15. A Piotr a^lriads- 
ii^c mldmu: Wjrioir saai 
bupattAitmtwm.. . 

i wj bu w^oauiuimia 

17. Nic r<««ni««ie ik 
wRzystko co vckadai w 
mU, do fc«tądJwł4aite, i 
i« wychada ai^ wyranaa} 

18. Ale ktÓT« noccj % 
ut Wfołwds^ I laraa p9- 



criowicka 

10. Albwiaiii a anca 
pocbods^da M^ili, mf- 
JMbofitw*, as^lOTtin, 
par uŁ aOa^ kndaieatwa, 
fOĘtpn iwiadacl**, kbf 
inierahnu 

3*. Ted aą ktÓM poŁa- 
kią arimrlaka. Al« kU 
Ri« umjrUaai pf kasM^całD- 
wieka me (Mkabk 

21. A wjuedtaąf Jw« 
■łiBiłu^, oAsa4ł w atunj 
TTTniŚrdtwk. 

aa. A eto Diavi«auCka- 
nUmj'i|n wTWedfa^ % 
any^ bwióir Mmłala, 
mówiqe mu: ZmOnj tią 
nadtMaą P«Bia 9jaB 0«- 
wiUw: «óriŁ| atoaf hro- 
da« diaM mordaick 

33. A OB nie odpowio- 
dalałiejaławft. Apr^Mą- 
piwuj noaniottie ii^ 
prosili go mółńi^e: vA- 
pr«v ią: ba welaMnaaii. 

24. A on odpoiriadaaąc, 
rsekł: Nieiaitasi ptkdaB 
iedna d«owiae,którcagi- 
B^ty idoMBlinelakiego. 

25. A ona pnjizedjtuf 
pokieaiła mu aię raó- 
wiąo: Panie ratuynii^ 

26. A on odpowiadMąo 
n«U: Mia d^bn i«it bne 



leedtttg S. Maitutza. 



cUtb ijrBomki • tniotaó 
p«om. 

37. A an« nekh: I o- 
wucem Panie: Bo • flmsc- 
nicttt [bAm^ odrąb mj, kti- 
n padsi^ a itałi pMtoir 
nntfrii. 

28. Tedf odi»«iriMltląe 
J«na , neU i«yi O oie- 
niasto irfelln ieit iriki« 
tiroia: tótuhaj ei rff •(»- 
BJe iako dieoM. 1 «sdro^ 
Tistn «Mu i«j od oiMy 
godna j. 

%. A Jem pouedlMj 
c euBtąd, pmMadt iwd 
mondeimeTakia t k wetą- 
phnoj' M ^r^ aMBld 
tam. 

M. I pntftdj 4t 'Biego 
iririkf« ncefeiB, msi^e K 

nIomBe, i iBU^ełi wtela; 
i pMnraeall i« u tttg fago, 
i nadrairfl U; 

31. Tak U alf raeiae 
duwowalf wids^e nłcaie 
łuiwfąeie, fibraata chaAn^ 
c«, A)^ iri^B^t i -wiat- 
bili Boga Iiraełakla|ai. 

3t . A lesni prayawawta j 
nenl^ir awoiak, naid: 
Żal jbI tey neazf : alka- 
«iem iał tny dai trwałą 
pny auifCia d1« aaaią d*- 
b^ t«4U: a nie ohci{ idi 



opuśeii głodn7«h,alij nEc 
nitali w drodse. 

33. 1 nakli ma uaania- 
wfa: SEk^i^ dcd^ daata- 
niaia tak wiała aUeba na 
pik»tyDl,aikyimy t^ witi* 
kt( tzeaa^ nakanoili ł 

34. I nekl km Jtsm: 
Wfela nacią cUebał A 
oni nakHi fiiadMiaro, ■ 
ttadi^ ijbat 

U.I t ' 
atttfćm 

36. A wsi^Taaj oae ńa- 
daoara elilebaiiyl^ dsi^ 
ki uc ayul wa aj r ahiiial, i 
U acgRdom amiai, • u- 
eaaiawia readamli la- 
dnaak 

37. 1 iedli mtpij i na- 
iodli aię: aabrali bo aby* 
waln nhunków aiadat ka- 

38. A było tjch k«6nij 
iadli , aataiy tywii^n iu%- 
iów, i^i^aa idaitddt i 
niewiaat 

3d. A Totfnieńmy Ue- 
■ae,watm>iiwt«di: ipny-' 
■aedl do krawwMagedaiB* 
■kich. 

ROZDZIAŁ Xyi. 

l.Apnjat^twaafknifr- 
mn FarTsaoaaoaia i Sad. 
dMwntawle, kwaa^ pro- 



■ &eaHgetia 



38 

lilt go, khy im cudo b 
niebu ukazał. 

2. A OD odpowiadaiąc 
riekł Lni: Gdy bym wie- 
cKor mówicie: Po|;o«I«I)ę- 
diie, bo li^ niebo cier- 

3. A rano ; Dtii będzie 
niepogoda, albowiem lię 
szerwicni pochmurne nie- 
bo. Postawę tedj- nieba 
roBi^diić umiecie: a ina- 
mion cEaaów wiediieć nie 
monecie. 

4. Rodżty. sty i cndzo' 
loitny Knamimia szuka: a 
znamię me b^driemu da- 
no^ iedno! znamię Jona- 
sza Proroka. lopufciwiEj' 
Is, odKiedł. 

6. A przybiwszy się u- 
czniowie iego do drugiego 
brzegn, zapomnieli wzi^^ 
chleba. 

6. A on im raekl: Pa- 
trzcie, a itrzeJicie lię 
kiraiu F«ryxcu»iow i 
SadJnceiiBzow. 

7. A oni mj^lili sami w 
iobie, mitwiąc: łeśmy nie 
wzięli chleba. 

8. Co wiedząc Jezus 
rzekł: Có^ tnyilieie mię- 
dzy sobą nidowierni, ke 
chleba nie maciek 

9. /cf zczek nie rozumie- 



cie, ani pamiętacie oacgQ , 
pięciorga chleba na pięć . 
tysięcy Indai, wieleście' 
koszów wsieli f 

10. Ani onogo aiiedmiar- 
ga clileba na cztery tysi^ 
ce ludzi, i wieleścio. ko- 
szów Wzięli 4 

11. Czemuś nł« rojw 
miecie, iiem wata nie o 
chlebie powiedsifd, aby- 
ście się strzegli kwasu 
Faryzeuszów i Sadduoeu-. 

12. Tedy zrommieli , )ib 
nie mówił aby się strze-- 
gli kwasu chlebowego, «la 
□suki Faryzeusao^r i Sad- 
ducenszow. 

13. A gdy lofiysaedt Je- 
zns w strony Cezareiey. 
Philippowey, pytKt ucz- 
niów cwoicli, luówił^c; 
Kim [lowiadai^ być ludzie 
Syna człowieczego? 

|4< A oni rzekli: Jedni 
Janem Chrzcicielem, a. 
drudzy Eliaszem, insi te'A 
Jeremiaszem, albo tednyin 
z Proroków. 

15. Rzekłim Jezus : A wy 
kim mię.być powiadacie? 

16. A Syjuoji Piotr, od- 
powisdaiąerzokł: Tyśiost 
Chrystus Syn Boga ły- 
wcgo. 



teedług S. Małeutza. 



17. A Dilpowiadiiąe Je- 
nii rzekł mu: Btogorfa- 
wiiinja iei^SyinonieBar- 
jona: Bo ciało i krew nie 
obiawiia tobie, ale Oyciec 
may którj iest w niebie- 

18. A ia teł tobie ponia- 
dam, i9iei ty iest opoka: & 
na ieykc opoce cbnilni^ 
koleiołiaój: abranijpie- 
fcielne nie nrycicią go. 

19. 1 tobie dam klnccc 
Królestwa Niebieskiego. 
A eokohriek swiąicBis na 
sienii, bcdiie siriąiBno i 
w 'Nicbicilech : a cokol- 
iriek rotiriąieis na sie- 
mi, b^drie roitwi^iiaao i 
yr NiebieRieoł). 

20. Tedf pnykaiid n- 
ciniom nroim, ab; niko- 
mu nie powiadali, le on 
iełt Jezniem ChTjitusem. 

21. Odtąd począł Jeius 
oinaymować uciniom 
twoim, ii mn trzeba o- 
jejii do Jeruzalem, i wie- 
le cierpieć od atarazjcK i 
od Doktorów, i od Arej- 
Kapłanóv,i hjii aabitjm 
i trzeciego dnia smart- 
wyehwttnć. 

22. 1 odwiodłiiy go 
Piotr, pocz^ go atrofo- 
wafjmówii^c: Nie daj t^- 



go Panie, nie pnyidtieć 
to na cię. 

23. A on fibejTsawBZ}r 
■ię rzeU Piotrowi: l'ódi 
EB mną SEatnnie, icstej 
mi zawarli^; ii nie rozu- 
mieiz co test Boicgo, ale 
co iest ladzkicgo. 

24. TedjT Jezus rzekł 
nozniom awolm: Jeili kto 
chce za mnif Iść, niecli 
sam aiebie zaprze, i weź- 
mie krzj^ awó;, a naito- 
duie mię. 

26. Bo ktobj eliciid za- 
chować daszę Bwoic stra- 
ciiti: a ktoby stracił du- 
szę swoic dla mnie, znay- 
iheie ią. 

26. Bo cofc pomoże czło- 
wi ebowi, ieJUbjwizyitck 
świat zyskał, a zagubiłb]' 
dnizę swą? albo eo za 
odmianę da człowiek za 
doizę twoic 1 

27. Albowiem przjidzie 
Sjn człowieczy w chwale 
Oyea awego z Anjoły swo- 
iemi: a tcdjr odda kai^e- 
ma we<ftig uctynliów le- 
go- 

28. Zaprawdę powiadam 
wam, są niektórej a tych 
co tu itoią, którzy nie 
ukuazą Śmierci, ał uźraą 
Syna czlowiewego przy- 



Emmg^ia 



eiMtdKąccgo w KróUitwic 

ROZDZIAŁ XVII. 

1. A po H«Uia dniach 
irsiąt Jmui Pi«tra i J»- 
kólia, i Jana Iwsta iagO| i 
wprowadaił ia u g^n; 
wjaolcą uobno. 

3. 1 pnemienil al^itnAd 
nicnii: Aabliess iogoroB- 
iainltdo iak* doice : ■»»- 
tj t«fc iago itslj >i; bille 
iako jnieg. 

3. A ots aię im ukasali 
Hojiaaa i Eliaaa % nim 



4. A odfttwiaiai^ Pioto, 
raekł do ianaa: Psaia, 
dobne Łaat nam tu bydi : 
Jeili eboHi, naijńoij Ki 
tnj pra/bytld , tobie ie- 
den, Maybeaiowi icdaa, 
a Eliaauwi i eden. 

5. Gdj oa ieiuu nw- 
«ii,ata oŁIak iaanj okrjl 
ie. A oto gloi a oblokę 
mówiyif: Ten ieat mo/ 
SjBS^/, w kterjm lię 
nuńe dołwM ii{»o^tbAł«: 
iego iłnchayeie. 

6. A ndytBawuyuaanłe- 
wie, opadli na twari iwo- 
if , 1 bali ai; bardio. 

7. A pn/atąpiwaaf Je- 
EUi, dotlu^t ai; Łpb, i. 



TBaH im : Watańcie, a nie 
boycie Rf. 

8. A padnieałasf ocaj 
■wsie, nikage nie wid«i». 
li, iedno aatat^o Jesoaa. 

B. A gdy aatępowali x 
górf , prrf kaaal im Jeana, 
nwiwiy : lubamu nie ye- 
viadajcie widaenia tegs^ 
akSfn ci{oviecBj wMCb* 
wjehiritaaie. 

10. 1 PTtali go neanio- 
wie, mowiąe: Cób ttij 
Doktorowte aakonni p»- 
wiadaią iii £ii«u mnai 
piarwe/ pnjrit^ t 

■11. A en odpowiadn^s, 
raekt im: EUaaa eipisjU 
dxie,i amgitt,wi waajstks. 

12. WaiaUu ««b po- 
wiadam, ik Eliaw uk 
pn^uedi, a nie peanali 
go , ale mcajnili nad nim 
cokolwiek ocieli. Takei 
i Sjn o^owieasj jb^daie 
od nich cierpłaŁ 

13. Tcdj aronunieli u- 
csniowie, fce im o Jania 
Chneioi^u powiedsi^ 

Id. A g^ pn/uedl do 
rsewtjjpnfiligtit lutifliB« 
eałoiriek , i upadł pned 
nim na kolana. 

lii. bUwi^e: Panie imi- 
luyiię nad ijnem moim: 
aUwvi«mei Imwt^Uen 



iteeSiig S. Matmuza. 



41 



feit, ł iii *>ę A*: ka off- 
itoIcMJ wpadł -W ogleA , i 
tiiiuiobiiii w ^óią. 

ic. 1 ptś^odłcm go 
nitnioia tyrbira: alt go 
iii« Mogli uzdrowić. 

17. A odpowiadaiąc J»- 
nijKtcIcł: Orodinin nie- 
wierny i priewrotny, g6- 
kik hqią z wami? fpkii 
wub^dc tiofpialt I>"y" 
nieiclc mi go tu. 

18. 1 agruBtii go JeziUi 
a wyKcdt s pL^ cnit, 
i nkdiowiona ńłt pachoł* 

ad ooBjr godsiajr., 
10^ T«l/ pi!x|mKdlHf 

oolitiowia di J«nMi im* 
biw» neUi : C>«Dti«hif jr 
go fcy ir^ńuM^ 'tni fti»< 
lilii 

M.Ilj|«h2ŁAJenjt;Dla 
niedowianHHt wMMgO. 
Alkawłett ai^ilw^ pa- 
wfalMMWatti Bl^riieeMI 
mice wiari; taka ttlirhM 
gw d ay w wt^ n«c«ecła t«y 
guTM, pMaydEiy E (^ 
dotądi d i»łwf <lHl« , I ni« 
■ta^NMMn^o mtn nie 
bfdtfe. 

31 , A teBd Ndwy »łfl 
w7»b»iliriMn(»fVx»atM- 
dlitwę i poit. 

aa. A cdf- óM ptwAy- 



wali w Oalileiey, rsekt 
im JeStn: Syn cdowieczj 
ma bydA vfim w n;«o 
tDdilCie: 

23. Izabtii^go, a trze- 
ciego dnia c martwy eK- 
wRtanio. I zairanclli llc 
bardzo. 

24. A gdy pnynii d« 
KapfaanMumt prsyatiipilt 
do JPłotra ci litórsy po* 
datki wybierała, i rzekli: 
M litr z wala nie daie po- 
datlcn t 

2£.Rccbi Piotr: talcicat* 
A gif waaedł w d^nii u- 
praediit )jo Jciui) rań' 
wi^e: Co i^t) tobio zda 
Symonie? Królowie atem- 
■cy od koga bion^padatek 
albo caynaaf od lynew 
Bwoieh, czyli od obcych? 

SU.A«n neldiOdob- 
cjf ^ . Powi«dai|d nn J»- 
>Mt T«df j webti a^ ay- 
nawiAi 

t7. Wasriiko itjimy Uh 
fitB agtnitfyłi, iMdtMy 
dtt nona nui wędę, a 
onę rybę lAóra Mra^ier- 
w*y wyuldstoWAśniy:' * 
•twonraywaay nbf lay^ 
anaydiiaia >ia£ir, b^ 
wai^wwyy day Im aa nlęt 
iaialę; 



42 



ROZDZIAŁ XVm. 

1. \jnejit ■ godrinjr, 
pnyiiii do JezoEft ucinw-' 
wie, mówiąc: Kto i wick- 
RBjm iest w Króleotwie 
Niebieskim? 

2. A Jezus weawawMf 
dziecięcia, postawił w 
pojrzodku ich. 

3. I rzeki: Zaprawdę 
powiadam wam; ie£U aią 
nie nawTÓciciG, i nie Ka- 
rnecie fiq inko Dl ale dziat- 
ki, nie wni d I ieeie do Kró- 
lestwa Niebieskiego.' 

4. Kto aic tiSj uiftisy 
iako tt> diieci^tko, tetici 
iest większy w KrólcttwiSe 
NitJbieskim.' 

5. A ktobf prayiąl Mdbo 
dzieciątko takowe w Imię 
liioiA, mnie przyimtie. 

6. A ktoby sai Kganzyi 
iednegos tjciitomaifcłi, 
któray we mnio wierze 
lepieyby mu b3rło aby za^ 
wiesioDokMBieó ndytuki 
U azjie Ugo , i aatopiono 
go w ^ęfaokoicimarskicy-. 

7. Biada ornatu dla tgar- 
szenit. Albowiem miuz^ 
prayiść Bgonzenia: • 
wuakłe biada człowie? 
kowionemtL, przez które- 
go igoriz rn ie p rz j etiodii: 



8. A ieśU iclfjK twoia, nl- 
bo noga twoia gorusy cię: 
odetniyiąi zanuć od sie- 
bie. Łcpieyci tobie ułom- 
nym albo chromym wniii 
do iiywota , niźli mai;^c 
dwie ręce albo dwie no- 
dze, by^ wrzaconym w 
ogień wieczny. 

9. A iesli oko twoie go< 
nzy cię , wyłup ie , i na- 
rzuć od liflliie. Xeptcyci 
tobie iednookim wniić do 
iywota, niilf dwie oczy 
mBiąc,by^ wrcneonyiA do 
ptekła ognistego. 

10. Patrzcież, abyście 
niewzgardaali fednego z 
ty^ tn rnal^b. Atto* 
winniii wam powiadaiii} 
ii Anitdowie ich''W Ni«- 
biesiech zawsze widzą obli- 
eze Oyca in«gci, który tmit 
w Niebiesieeh. 

U. Bo" Syn całowieuj 
pnyaMdl , aby zbawił to, 
co było igioęłoi' 

12. Co iię wan »daf Je- 
śliby kto uidt ito owiec, 

, zabłądsitaby iedna b 

lich; aza^ opuńciwssy 
dziewięćdziesi.it i djti». 
więó aa górach, nie idxic 
aaidtaó' OB«y któta lAbł^ 
dziła. 

J8. A ieiili nsn lif ptwf~ 



tDedtug 8. Miiteuiza. 



43 



li naHtii ią: aapnwd^ 
pnriadaiB wam , ' ke »ią c 
■iej więcej wcieli, nik* 
m^d) daiewiącfdiioiiąt I 
tnewifć, które DittUą- 

14, Talcci uie iest walń 
pned O^oem' wuzjrm v 
Niebioiech , abjr igJa^ 
ieden x tjcfa najnuiej-' 

15. A icjlibj zgrieujd 
gneciwko tobie brat twoj^, 
i4ł, a kari go mif dsj to- 
^i anjm samym. ' Jeili 
etąurineha^s/aksloi fcra^ 
te twego. 

10. Ut wjli oiq nie ih' 
ilncb; weimijr c Mbą 
ieasew icdnago alb* dim. 
dj w niciecb dwiŁalba 
bietk łviadkó« , itan^ 
bUnri««o. . - 
I7.Ai^tiŁr.iDh.tH«.u- 
ihibil. powiedz KwibiPr 
lwi: A ieiltbjKo^MO- 
łi nie nłłucli^: nicchń 
IfUe iako poganiD i cql- 

18. Zaprawdę powkdam 
nmr. Col>fi«ibk(diriek 



i' ai^ano i w Niekia j . a 
Nbyjde roawii^i' fta 
Mai, b^dsie rozwi^M 
i« Ni^e. 



I OiZauę powiadam wam: 
ik gdjbynęz vM dva ze- 
zwolili aa aietnl, o truel- 
ką nM» któr^jbj pfD«iUi 
.Btanie lię im ad Ojca me- 
gbi, kboi^leltwNieble- 

2<k Albinncb& gdiis lą 
dwa/ albo Om^j agrom*' 
dzeai wlatię moie^ta- 
■kemieUwpoJnedkniob. 

21. Tedf PiMr.pnj^tą- 
piWłsjr do ni^, r»4U: 
Panie, ilekroć btai .moj 
tgntmmpfrta ciwkę maje, 
a tndmma o^oJoiel i«u 
li ał'd<t aiedmikroó. 

%i> Rii«kł mu Jaant die* 
powiadamci ak do ■iedm»< 
kroć: alBlai ido ihdmi- 
daieaiąt UiAteikrai* : - 
'23. Dla ttęo priypadp- 
bane ieit Kroleitwo.Nic- 
bieikie cst«witkowi kró- 
lowi, JttArj ckcial .kiUie 
licrJię a alugomi iwoiemi. 

24. A gdjr pooii^t Ucabf 
lda£fl, pnjiriedaiołMt mu 
iednego, co bjl wiktlM 
dii«uęi tTai^j talentów. 

25. A gdy oa nie miał 
«kąd, oddaj, ksasl go Pan 
icgD saprzedać,'! kauę i»- 
go i dzieci, i wiijatko «o 
nud, i za^eić.' 

I 36. A apaditMj zlugaDOi 



SmatigMt 



wttfUitiU ■■dcRmą, a 

2T.A I*Mi >łk<Mi«ir»j 

p«i«H g») ł Ang mu ai- 
puścił. 

38. Ł«u ilags oti W7- 
H«£u]r, natact Mdi*^ 
s trob, M * ■tal duł^łi, 
Uórr JMi^ wtaknM* 
gTt^tj: i F«yłnMr»y go, 
duHgon^[t\e: (laiday 
oiiwtateti. 

Sfc A «{iKtiiqr on. ta- 

taómnp: Hmj simfl I waśó 

stkut 
3^ A on ni«;lHfikt : id« 

ding. 

31. A iiyih«WM«;f tMK" 
rtfśeiagt e««l^diM«, 
auwMlK <i; tmnłt«: ł 

MfCM* HM^ldW Mt tt^ 

4«fslo. 

32. Ttf^ririwwtwwrf go 

33. Iiali le«)< ^ ty aie 
iliMMł iflf fO^tntai Mad 



Miyu^ 



kom tif i i* inla 
Ubqt 

Pn iago, padał go kataM, 
ałby saplacił wHjilcłi 

35. Takel 1 O-rdw m^ 

Niabiaiki scsjał va», i»- 
ili Nła adpuMife Ic^iy 
bratu awemn a acra w»- 



K020ZUL XIX, 
1. AatDłe i^^gdy dv- 
kaibctffł laam łjakaińip, 
odi cedl aOalileiej^ i p^y- 
Mcdt ns griake Jadaklo 
W Jaidan. ' ' 

■ Ittiwńj acnlMwiabia 
nana^ i tuiirawii ia twa. 

3, ł pTJ^aali t» w^ga 
Fa r jawiiaoffia ,kw^a aa, 
rnitrta|p: eoMUaifcib. 
wioka«« opiMi fanf 
iwoięy dlą hUnjlulmitk 

4. A oa ei^powiaUipi, 
raekl: NiecBjtalijeid, ili 
Hn t Łtwf rinroiajł-edo- 
irfeka sd pacaątku , •męk' 
aayut^ i nłiawkntf mtw 
Kyii*^ i »«kł: 

f . Dla teg» opuioi oat»- 
wt^ ajn I natfcf , i 
praytącay al; kii ionic 



wedtug S. AOAeuiza. 



I imym oiek. 

0. A tak ink Bk aą im»- 
ie, aIcMiiMHido. Gtitt- 

liachay *!• aw^caa. 
T. RadtU hu; Cwmui 

4aKi« Kał Toa w rił j r^ i 

S.Rsekite:Ullo7iw 
4k Awcido^ci urat «•- 

attriŁB kaaj «a»«; Ittcft 

fi.Apoa>Mknt «»&, ii 
kiabykolMiA o^d ha- 

aiAai»hj , a ktobj af*- 
■icsoaą poiąt, codiołoibf. 

łV;.AxiricU EaMiucaititntie 
i(^: J«iH tak ŃK ipsa- 
waerioaidnKiMtą, Ńe 
połjteczno lic senić. 

łl. Aosfm imU: Nio 
waafBc^ pojmniią nowy 
taj-; ■lakłń^nuioatdMw: 

12. .UWaiam •!( n»- 
nMtsjt któnir ■ i^wata 
ma AS «A aię anodsili: 
i lą neiaa^JdDM Mmc 
teni MijiiBi: -i *4 tte- 
■ańcf, ktśiaf iLc siani 
atndiiU 4lB firólMMa 
Niabieikiego. Ktatt^M- 



ifl fiąi, piMUy ptr- 



(3. Td^ (ua i , 
4H>H» 4sfati(i, aby nsfle 
iriokjl na nia, i «))4tU 
jdc- A ii<intipFip.fi4»li 

i4. Uca^hnuijBAlłn: 
bM4aaRiMS,ftllipw«P 



I £■ A mta^flTM; «» «ie 
ręce, fMaadt c MUigD 
ttiajMa. 

16..AotOji«daBpeK7atą- 
-^imiRj, jnuAimtti 'Stm- 
^tjńdi dBitrr, iB0 dabno- 
ga nam ■nmłił •k^tt 

ł7i. A wn ituu Hekłf W 
«ic pytMi* dobi^ml Jo- 
AtB ci iMtMtr* Big: A 

wota, chowi^iiB pnjrJiA- 

Sllłłft. 

18> BmU bm: Któr«4 
AJittwi wjHHriednal.-nJB 
lakMkjTf Ue «H4B«t«it, ule 
kcatbif, nia iirudcc &I- 

lA Cmk; a^W. twago i 
matkf feiraię: MUujf Wir- 
Jsi^»«Mcgo iitkoaiwKft- 
^ aielti«. 



46 



■Bująj^eHa 



nieć: WsEjitki egom tego 
■traeg). od tnto4ojci mo- 
iej<, ccegoŁ mi ie<E(rc4 lik 
■AiiiWwa?- ■ . ' ■ ■' 

■ 21, Riitfld ma Jc*u« i 3e- 
jli chcesz bjć doKkona- 
IftiiiiAf >prEe(i«y'eo masz, 
>{ day tthwift, a fcędstMc 
taiai łkm w Niebie; & 
prayd^i [Kid:^ M mitą. 

02. Aigdj«i atWo r^ii- 
Jiienieo usljaiał, oStiedl 
■mntojr ; - n^ffipiein sriał 
ma tętno jci wieH 

23. A Jezus rfeekt < n- 
mniont Btnłłtiii' Zaprawdę 
f awiadadi Yam, i^boga- 
vy trbdnownidEieUo Kró- 
lestwa Nicłrisikiego. - ' 

'li. 1 Msię' ii<owiadam 
vain: {^twley iest wiel- 
-blądcriFi i pAeK dzrorc 
igielna prcej^jó, niii bo'S^ 
tcninwnićó du Króleiltira 
Ntcbieskiego. 

25. A usł^Bzawsij to 
uczmowie, zdaMielt ai^ 

ńj moŁe bydź Kka^iónf' 

26. A JoKUB apfi^ntaWas j, 
rzekł im; U ludzi to mis- 
podnłmo ie«t, ale A Boga 
wsejatk* iest podobiit^. 

27. Tedy Piotr, ńdpowia- 
dai^c. rzekł mu; OtaJBrjr 



'My6p«je{li )ńs^«Ic(i,i |Nt' i 
azliamy sa tobi\: coŁ. imbi 
tedy b^diie* ■■. • .; 

28. A Jean* : ncld'i uHii 
Za{i(mwdf{Kiwi*danivatń,' 
iż wy któnyiais pMiiłi 
«« nn^, W odródeaiiu ^y 
uaiędaie Syn csIowicJny 
na atolicy Majutatn wwb- 
go, bcdiiecie i: wy. *ip- 
dneć na ^wasaUi* atOU- 
-CBcb,' a^daąo 'dwaBaicie 
poJcoiesła liraeiakie. 

20. I wacełki kłórri^ 
dpuioił dom , albo łir^óią, 
albo Bi<ntry,alI)o«yea, al- 
bo matkę, •ibbiiloaę,'aSib 
ayny,>'alłM rolC) dla Imiet- 
iiia m^; tyle atokkoć 
weimib, i kysot WiecEny 
otnyoiB. 

30.'A wiele pierwtzych, 
będąoatatecinemi: asat^- 
tecsnycb, pierwaiemi, 

ROZDZIAŁ XX. ' 

1. Podobne ieit Króle- 
stwo Niekieakia efcltrwie- 
kowigoapodanowt, któ- 
ry wyatedt bardzo rana 
naymować robotnika .do 
winnioe iwoiaj. 

2. A smówiwazy się ■ 
robotnikami z grosza na 
dzień, poslai ie d« wimu.; 
« awoteyL 



iMdłilf^S. Mtdeu$za. 



3. I wyneau7 o tra»> 
igj gadiinie, vjkt*wi. 
Irngie itoi^oe nn rjv)iu 
poioDitice. 

4.1 rzcld im: Idłciei 
rj do winDice moiey , a 
to będctB sprawiedliwa, 
lun wanl. 

9. A oni poizli. A saiię 
V7iiedhzj o SKostcj i 
' diiewit^tej godzinie, tak* 
Ic uesjniŁ 

6. A o iedeoastej godxt- 
ni« wyizediiaf ,-. nalaił 
dTDgie itaii(ce,i raeld im: 
Co ta itofeie c^j dsłeń 

7. RseŁIi mu: U Baa 
nilct me nai^. Rzaldim: 
Idioio i wj do.^^.uuuće 

8. A gdj wieccor piiy- 
asettf, ńekł Pan wtnnioe 
fjtrawcy nremn: Zaw«- 
Uj robntników , t odday 
im zapłatę, pociąwisy od 
oibttaidi ał Aa pieN 

9. A gdy priyuli oni, 
jcł^Tzj o iedeaaitey przy- 
lali bfB , wkięlł ksidy po 
grMku. 

' lU. Przyizefiiiy tel; i 
fienraif mniemali łeby 
WifMj VtV6 ml^i ale 



fn^U i onł^ kaily po 

gpoflcn. ■ 

1 1. A viiąwiiyuiaim 
11 prieciw goipodUsowł. 

ł2. Mówii^c: Ci oitaMk 
ecni iedn^ goAllnę roUli, 
a ueiynijei ie równeini 
nam , łttiłrzyimy cnieili 
cięiiar dnia i upalenia. 

13. A on odjtowiadaiiiR, 
rc^kł iedoenu z nich: 
Prayiaeieift, nio ocyni^ć 
krzywdy: A sai fię a«in- 
ną za grata. nie jcmówU^. 

14. Weinuyłfl c«,tw^o 
i«at, kida: Chcę tcii i te- 
iHUL oatatecweipu dąć ia- 
ko i tobie , . 

15. Cicyli nti lię nie go- 
dzi uczynić ęocho^l Czy- 
li oko twoie zIoiliwB ieit, 
iiemiaicst dobry f 

16. Takci ostateczni btj- 
dą pierwszenij: a pierw it 
oitatecznemi.' Albowiem 
wicie iest wezwanych: 
ale mało wybranych. 

17. A wstcpuit\c Jezut 
da Jeruzalem, vziąl dwu- 
naitu Uczniów osobno, i 
rzekJim: 

IS. Oto witępuiemy do 
J«r«tilem, a Syn czło- 
wieczy będzie wydań Ar- 
cy-KBpł«nom'i Doktorom, 
i oaąd^ go na imiiwó: ' 



19. 1 p«d«4«ą go [rQg»- 

nom ku naigramNiiii ^ 
Wawwiwhi i jm/iwna- 

niego Ualba «jtb«V Z*- 
b«ilc<UE0W7«b Eajrp}' iw»r 
mi, M/iiuii) >UL poltjtotl, i 
prMsąe -wagpa ,od niof a. 

21. A ott i^Kukl; Cse- 
g« (Acom: RmUs na: 
Rs«G¥, ab^f tiedzieli ci iwa 
sjrag wi« moi, Uden {W pra^ 
vi(7 tw>oi«y, a drugi p4 1»- 
iriey wKróLeinrf« 4H0łin. 

42. A Jccm odpowia^tt- 
iąc,riekl: Niewieeieeze* 
£0 proficie. Hokeciei: 
pić kiriicb, ktióry ia będę 
ptłf Rzekfi urn: Hoiemy. 

33.RicMiin:KteJic1ici 

luoy . pić ^ę<lziecie ; B[e 
siedzieć no prawicy juoiey 
i po lewicy , nic Icst mpia 
rzecs dać wajn, alektórym 
tut zgotowano o(l Oyca 
niotego. 

24. A v^jtmwnr 4fic- 
■icć, nic luiło im było jita 
wyci) dwu hmei. . 

25, A ^nia ytintj. ifi^ 
do ii«bie,irxQk}t WiwtOi 

niui «ad mouii: m któnr 



WKqkł«B^rw«i4*wi«;9 
«bAO><( n«d flUmi- .i 

diywami, al* kAobf |l0| 
wiłk micitsy w^ffłi ^cy 
wickwjW iy'!^' :'!'''*''* tu 
dzie|ijHgąwoaz;y^ni: 

27. A ktoby m^d^y FJ 
mi chciid pjerwii^m [ly^t 
niech bidzie ^ugs^ WĄ 

28. Jako Syn ezłowlecs 
nie pnyasedl aby nu sti 
iono, irie ałutyć, i di 
daszB awą na okup i 
wielB. 

29. A gdy obI iTycłioibfii 
U z Jerycha , HAa ca nii 
rwasa wialka. 

30.AotD.a»«. ticfiiia 
dsący f r^ dir«d&B , ui£f 
azawiiy, ik Jezus pnoaho 
dai , KiWo}?^ nó vi V 
ZmUuy «ię «ii4 naiwi F* 
jtitt, gyułi J^widóv- 

3J. teca ram* ftkrf 

Agi bai^łlziej wąWt: Pn 
nie, unOuy się nuf^WMMJ 

3?„AJ«!)ł (tAłłwwWM 

cie abym wam uci^4u2|. 



teedftrg' S. Maleutza. 



B4. A JexM tililWif«mxj 

hh; n natychmiast pnoy- 
lefi, i atŚ z« atm. 

(ROZDZIAŁ XX Ł 
■■ A g<ły •i^ p»yblii«n 
hi Jeruzalem, i prajnli 
kBeth[thag; <t» góryOfU 
^ey: tedy Jeem posłri 

h2. Mótrii^e im^ i<ll'cie do 
Mntecilca, ktMe t«śt 

athit naT^heitf diKc^ 

MąsBWłiy, pTxywied£ń« 

a. A rdl% «łl«i Itw eo 
t»Vł, powiedźcie': iS Ptan 
Mt potrxebał«: KzArazeul 
jłaiciie. 

4. A ot« atę wtsyitko 
Kafo, ahj lię wypelttU^, 
M teit powiedziano pnei 
ROTska MówiAcego . 
'i.Powiedźcieeoree Sysn- 
Ibey: Oto Król twóy i- 
kie tobie eicfrf aiedzii^ 
Nośliey i ita oślęciu «Jr- 
h poiliArzemncf. 
' S. SzediRKy tedy DcznHr- 
He, nezynHi iako iffl był 
MknEAl Jezui. 
iJ. I przywiedli oślicę ! 
ńc: i wiożfli aa nie o- 



<Me»ia tmoiti i iłtadiili 
go na nie. 

8. A rireaea bardzo wiel- 
kaaf«liMBty>wol«nadn»- 
<Ize: a dritdiry obcinali 
girfąski ■ (łneif, i na dro- 
<he słali. 

9. A rteiee, które przed 
nim i la nim szły, -wtAA- 
ly niówii^c i Hosanna Sy- 
nów! l>awidoweifia , bto- 
goskffJohy, ttóry iJsie 
w imię Pańskie ; Hesanna 
na wynokafcidch. 

10. A gdy wiee^t io 
JeruialBm, wzruszyło si; 
wszystltomiastOgiDÓwiąo: 
ICtóż to iestf 

11. A riease mówiły; 
Jest to Jezu Prorok, m 
Nazaretu Galileyskiego. 

13. 1 wnedł Jezoa do Ko- 
ścioła Bożego, i wyrzueat 
wszystkie, którzy ]Hie- 
ddwaii i kapowrii w Ko- 
śckh : a stoły Mińcatzów, 
i itały tydi, którzy prze- 
dawali golęitM poprze- 
wracał: 

13. Itieklim: Napina- 
no iest; Domnióy, dom 
modHtwy nazwań będzie: 
a wyście go uczynili io- 
skinii) iA&ycfr». 

14. l}«yBt^iUktiiejBV 



50 



&BaMg»lia 



jlepl, i ehromi w Koim- 
le:iiudrowiI i«. 

1£. A widmąe Aiey -Kk- 
plkiii i Doktorowie dsiwj, 
które GijnU, i daieei wo- 
luące w Koioiele , i.mo- 
wiąoe: Hohdiib Synowi 
Dawidowcmn; roignie- 
włli tię. 

16. I nekli ma: Sij~ 
Mj'!! oo ci mówią? A Je- 
■ua riekł im: I owuem, 
nie eijtaliieia nigij: U 
I tut niemowl^uc i »%- 
ejok w/konaleiE chwałę: 

1 7. A opnjeiwtsf ie, WT- 
•zedł precz t miuta do 
Bethaniej: 1 tuuie nD«o- 

VBł. 

IB. A rano wracaiąe eią 
do mlaata, łaknął. 

19. A uyirawii; iedno 
figowe driewo pnj dro- 
dse, pnyiiedl kniemu : i 
nie luUait nie na nim ie- 
dno tjlko Uirie, i rzekł 
mo : Niediaf >ię wi^ej^ ■ 
oiebie owoe nie rodzi na 
wiekL I nachła zarazem 
ona figa. 

20 Jk u jinawazj' ucz nio- 
wie dziwowali aię, mó- 
wiąc : Jakoó natyctuuiast 
uitjiła. 

21. A odpowiadaiąo Je- 
nu rzekł im: Zaprawdę 



powiadam wam; iealibj- 
ime nleli wiarę, a nie 
wą^ilibjftie, nie ^Ike 
to z figowjm drzewem \t- 
ezjnioie, ale tekgijhr- 
ieie tej górze rzekli: Pod- 
niet się a nne się w mo- 
na : etanie lię. 
22. 1 wtayitko o cobf- 
icie proaiU w modlitwii 
wierząc, weimiecie. 

23. A gdj przjuedi de 
Koioioła^rzji tąpili knie- 
mu, gdj aajł, Arcj-Kfr 
płani i atarai z ludu , 
wiąe : Którą moeą to ezj- 
niza! a ktoć dat tę w^ 
dząl 

24. Odpowiadaiąc Jetni 
rzekł Im: Spytam ia teł 
waz o iedaę neca : lirtórą 
ieili mi powiecie, ia tei 
wam powiem, którą mocą 
to ciyoię. 

25. Chrieat Janów akąd 
bjł? z nieba ezjlizlndzit 
A oni mjślili lanii w zo- 
bie, mówiąc : 

26. Jei]i powiemj * Nie- 
ba, riecze nam: Czcmn- 
Łc^cie mu tedy nie uwie- 
rzyli? Jc£Ii zaj powiemy 

ludiijboieiuyaię rieaze, 
> wszyscy mieli Jana za 
Proroka. 

27. I odpowiadaiąc J^ 



leedfug; S. Mateuiza. 



51 



cniotri, nekli: Nlo wie- 
inj- Riekłiin teŁtm: A 
ia teł wum nie powiem, 
któri^ moeą to cij^nic. 

28. f eói lię vam (daf 
Niektóiy csłowiek miał 
dwtt ■jBow: i pr«y»ie. 
i\nj do pierwizego, 
tsekł: Sjnu, iAt rób diii 
w winnicy moiej. 

29. A OD o^owiadaiąo 
neU: Nie ohcę. Ale po- 
trm nptuni^tawiij itę po- 
uedi. 

30. A pnjruedluy do 
dmgiegD, rzeki tak tek. 
A onodpowiadaiąe,Tsek{; 
Idę Panie, a nie snedł. 

31. KtÓTjk I tjeh dwu 
neijmil wolą Oycowaku? 
Rsfekii mu : Pierwtzj-. Po- 
wiedział im Jctns: Za- 
prawdę powiadam wam, 
ik celniej i wszetectniee 
upnedią WM do Królc- 
■twa Bokego. 

32. Albowiem przjricedt 
do WB* Jan drogą ipra- 
wiedliwo^i; a nie nwie- 
rsjliicie mn, celniej zai 
i wsceteezniee nwiercjłj 
mu ; a wj widaąc aniiue 
flif npamiętali napotjm, 
abjicie mn uwierijli. 

33. Drogiej prcjpowie- 
iol tlttfliiayoiJei B^ nie> 



ktÓTj oałowick gotpo^ 
dam, ktńrj ladi!! winni- 
eę, i płotem ii) ogrodził, i 
wkopał w niej praię, i 
zbudował wieka , i naiiił 
iif'oraciom: i odiachał 

34. A gdj się prajblikjt 
ezaa owoeów, poałał ału- 
gi twe do onjeh oraeców, 
abj odebrali owoce tego: 

35. A oracze po jmawisy 
aługi lego, iednego ubili, 
drugiego zamordowali , 
drugiego zaJ nkamieno' 
wali. 

30. Zaaię połłat inazjcb 
■łUg więcej niili pier- 
wazjoli, i takke imuesjnil i. 

37. A naoitatek postał 
do nich H jna awego , mó- 
wiąc: Będą aię lęka^ ij- 
na mego. 

38. A oraeie uyfrzawasj 
ajna, mówili międsj ao- 
bą: podfcic, tcnoi ieat 
dziedzic, zabijmj go, a 
otrzjmanij dziedzictwo 
lego. 

3ft. I pojniawłij go wj- 
rzocili prerz z winnice, i 
zamordowali. 

40. Gdj tcdj przjidzie 
Pan winnice, co uczjni 
oraciom onjmi 

41. Rzekli mu: Zle ńlf 

D2 



BmlngtlM 



potraci: a wianie^ wwą 
DKjilue Minęła 
ktinj oddads% ata 
eEuów iwoieh. 

42. Rcekł imJ*aiu::Nie 
ciytetijaie. lA^iy w pt&- 
niiech; Kamień ktarjr ed- 
twMiU twJuiąB^T teaifę 
■tdt gł4w^ T f ęgŁrfg^i Od 
Paiuć ■ię W lUła, idzi- 
iTBB Icitir MzBsk bom: jsU 

43, PnctoŁ powiadam 
WaiB) Ul l>^d«ift adicte od 

dsi« 4ut« natadawi «aj^ 
nii^oeinti owoce iego. 
.44. Ak»0p<idni« natm 
kwu«ń, kqdiM> ■Isniiiofk) 

. 4d> A. awt^tsawuf ADOf- 

lŁq)Uai i far jicatieirie 
przypowieści iego; pozna- 
li, ik o niek nwirit. 

46.AHakaiąe iakobjgo 
poymalt, bali lif rzesze: 
poDiswab g« iako PrMa>- 
kauidŁ 

ROZDZIAIi XXU. 

I- A odpowiadatąo Js' 
Bua: mówił iinzańę pnez 
prijpmricRoi, rzckłjc : 

^.Przypodobane ćcstKró- 
leitwo NiobiBakże aJa» 
wkkawi KraUnri, któr/ 



•prawował ęj^Aj m^«ń- 
■kie Mjaami nrtałOi 

3. 1 pdbU) liugi awoia 
wzjwaó sapcoizonyok sa 
^dj: aniei&ciełipfz^ić. 

4. Z8<łq poiM maae idu- 
§1,. raiwiąc: PowiedaMB 
■BprouiOB^:Otom«bUd 
Moy Bagatowati it*\y 
mole i kaMwe rzMZy aą 
polHta, Ł ftaz^atko |i^M- 
wa; podźcia na gcdT*- 

fi. A aM za^edbawaa^ 
ode<ali,iedeii do wai two- 
iaj ; • dmgldo kupiocMra 
•freg*. 

& A^iid*7 pwjiMwaEy 
■tugli icgO) B«lJi;U i pftbili. 

7. A MtjizdwMjr Krńl, 
toapitowat rię: i p*ai»< 
wMy wojika awe^ir^trA- 
ctt oDcnordarce, itai^- 
■ta i«h apdld. 

a Ted^ nckł afiuJIebni. 
kam awaiiii: <jodj« są 
gotowe; Iccs ai^raucBi 
■Itt bj!'Ił godntiMi. 

6, A pruto ili^» na . 
rofcatame dróg: a któt* 
rjsMtdlitriek zaajdziMoie, 
wezwtjeia na weada-. 

14. 1 wfizaiUKy tiludaj 
ie^c na droigł, adiraK 
wszjuduB które nafezii^ 
aie i dobce: i napslniiatae 
■^ godjr aiubrnceiak. 



teedtUg B, MmtKiuza. 



11. A inwcti»j Ki^ 
erft tam nłoiriaka mo 

12.Ir<*ktMB: pra^a- 
ąkda, iAoi tu wisedf nft 
maiąc odiienia vbmI*1 A 
OB MHł&nąt. 

gamt nriąsmmj t^m i 
■ogi MgO] irmtcls g* 



wM 



■ewn^mne! 



14. AlbwwtoN wM« iMt 

wanPMf cfc , Itm mafto 

1 5. Tedj odizedłaij Pa- 
rfieoiiBirie , TsMli «ie : 
lakobj g% poAriiWTcili w 

16. 1 poiłftil UH mmle 
nroie i Herod^Mij', mó- 
wiąc: Naaes^eM!! , irie- 
mj Uwi itwt prawdsiwj, i 
drogi Bokej w pnwdtie 
naiieian j * Ttie dbMz dI 
na kogo, ftIlMnri«iił nie 
oglądali lię na mdtc 
ludzką. 

IT. Pmrleifke sam tedy, 
cÓG aię ad«, gndiili lię 
■W Mj^ma C«iBnov1, 

lit. A lenu f oninruf 



•taiiidi, n^: esena 
mię IcDsicie obłudniojt 

1 9. feif»k^ mi monetę 
*tjm»»nm. A «iii mu 
ftkjnitiU gFMi. 

20. 1 ncki Im Jmi^i: 
myi iMt ten oftw^ i ab- 

ai.ftaalcUna: CawikL 
Tedj powiedaiat ia : m^ 
pddswAjTcEe Ccianowi^co 
ieat CuSTiokiiłgo : « Bogn, 
co icit Soikiego. 

SSr A mlyłwwła/ dji- 
wowftli aię, i opoićww^ 
go odeisli- 

23. Dctia onego prsf »1i 
^niemu SadduccutEDwie, 
która; powiada!^, ik nie 
maaa ^martw^cliwatapiii, 
i pytali go. 

24. Mówiąc : Nanctjric- 
lu, Mojr^eia raekł: Juli- 
hj kto nmart nie matac 
dsiatek, niech brat iego 
pojmie fconę icgo, iwabit- 
dai BMienle lirntn awemn. 

2d.Otoi bjio liedmbra- 
ń n naa ; a pierwiay okt~ 
niwaaj aię umarł : a nie 
matąe pettimatwa, sosta- 
wit fconc iw«ię bratn <we- 
mn. 

M. TaUe teł irtoij I 
tneei aŁ do iiodmeiio. 

ST.Amaołtatckpowiij- 



SKoageSa 



■tkieh umarta teł i ka 
na. 

28. W zmartwychwBte. 
. nintfldf, któregoś 1 0117^ 

■iedmi b^dsie iena! gdjji 
j^ wiijiejr mieli. 

29. A odpowiadaiąe Je- 
ana, nekl im : Błądateie, 
nio roanmieiąe pu8i,aai 
noejr Bołejr, 

30. Albowiem w smart- 
wychiritaiiiu ani «ię łe- 
nió będą, ani za mąls pój- 
dą, ale będą iiko Anioło- 
wie Bozi w niebie. 

31. A o powitania d- 
maiiycli uie cijtaliicie, co 
want powiedziono iest od 
Boga mówiącego: 

32. Jam icst Bóg Abraa- 
inow, i Bóg Izaaków, i 
BógJakobow: nie icstci 
BógBogiem umarłjch ali 
iywych. 

33. A oilyszawazj rze- 
Bze, zdumiewała się na 
naukę lego. 

34. A usłyszawsz; Fa- 
rsze u uowic, ifc nita za- 
warł SadduceuMom, ze- 
szli lic Bpoicm. 

35. 1 Bpjtat go ieilen z 
Dicfaz)>konnjDoktoT,kn- 
■ząo go. 

3& Nauozjcielii, które 



ieit widkte pnjkazanis 
w aakonie ? 

37.RsekłmaJexiiiiHi- 
lujr Pana Boga tw^ aa 
wBzfBtkiego leres twt^o, 
t le wirfłtklej dui^ 
twoiej , i se wt^tkit^ 
myili twoiej. 

38. Toć ieit najwiękaw 
i pierwtse pnjkazanie. 

39. A «tore podobneiest 
temu: MUuj bliźni^;* 
twego iako lamego aiebie. 

4D,Na tjat iv»jg» przy- 
kazaniu wszjatek sakon 
i prorocy (awizuj. 

41- A gdy iię FaiyaeU'- 
izowie zebrali, apytat ioh 

42. Mówiąc; 00 lię wam 
zdaoCbryMuii^czyi ieat 
syn ^rzekli mu :Dawidów. 

43. Rzekł im: iakoi te- 
dy Dawid w Duchu zowie 
go Panem? mówiąc: 

44. RzekłPnn Panu me- 
mu , tiedś po prawicy 
moiey, al połoię nieprzy- 
iacioły twoie podnoilEient 
nog twoich, 

46, JeWi tedy Dawid ło- 
wię go Panem: inkok iect 
Bjnem iego? 

46. A i:aden nic mogl 
— odpowiedziom iłowa: 



ani jmial kaden od o 



"«» 



leedtug S. Mateutza. 



a go Yicoej 



ROZDZIAł> XXnL 

1. Xedj Jeani mówii 
da nene i do acznióir 

2. Rsekąc: ns stolicy 
Moji«tsovef usiedli Do- 
ktorowie IPurjitiisioyrit. 

S.WsiTBtko tedy cokol- 
wiek wam roikalą, n- 
cłtowywBjcie , i ciyńeie; 
«Ifl wedle ncsynkow ieli 
lue eiyiicie> Albowiem 
tnówią s nie ciyni^ 

4. Bo wifjiią briemiona 
n^Jde i niemocne, I kh- 
dą na plecy Indskie: a 
palcem swym nie chcą się 
idimńy^ć. 

5. A YBzyatkie sprawy 
•WB esynią , aby byK wi- 
diisniod ludii. Albowiem 
niueraaią bramy swe, i 
nzpiisscxBiq kiaie, 

9. Hi)aią tek pierwsze 
riedzenim na wieosorach, 
i pEerwaae stolice w bo- 
łnicach. 

7. A na rynka poKdrn- 
Tiania, a iiby ie ludzie 
twali Mistrzami. 

8. Alt wy nie daycie się 
nra^HittrzaBii: albowiem 
ie4en iett Histn wus, a 



wy WMytcy ieateicie bra- 
cia. 

9. Ani Eowieeie sobie oy- 
ca na ziemi : albowiem i»- 
den ieit Oyciec wuz, kt^ 
ry iesł w nicbiesiech. 

10. Ani się daycie swać 
nauczycielami: gdyi ie- 
den iett nanczyoiel wąsa 
Chrystus, 

ii. Który iest większy 
Ewaa, b^diie sługą wa- 

12. Aktoby ai^ yj^j- 
isE^ bidzie anlk<ni: a 
ktoby się onikd, l^ie 
poitwylszon. 

13. A biada wam Dokto- 
rowie i Faryzentaowie 
ob!u d ni, ik lamykaeie kró- 
lestwo niebieskie przed 
ludimi, albowiem wy nie 
wckodzieie: ani wcbodz:^- 
cym dopuszczacie wni^ć. 

14. Biada wam Dokto- 
rowie i Faryzeusz owi e 
obłudni: ił wyiadacie do- 
my wdów, Angie esyniąc 
modlitwy, dla t^o iro- 
fcszy sąd odniesiecie. 

15. Biada wam Dokto- 
rowie 1 Faryzeussowie 
obłudni , ił oboKodzicie 
monę i siemię, aby^io 
ucKynili iednogo now.o- 
wiemego ; a gdy się sti- 



56 

nie, czjvieie go lynun 
potępienia dwakroc wię- 
cej niż wynaa ieiteścic. 

16. Bi»4a wam vod?o- 
vle ślepi , ktńraj iuówIt 
cie: ktabykolwiejc prfj- 
Bią^ lui k^idoi, nie t* 
ale kt»br jfrsftiĄ^ ua 
iło4« kościelne, ten wt- 

17. Głupi i śl^; albo- 
wiem tói większego iest 
xłoto, cijr Kościół, którj 
pośiti^a.fłoto^ 

1 8 .A btob^kolff iek pnejr- 
sii^ na ołtari, nic ta: 
lecz ktobj przysiąg hb 
dar, btŃjr ieat na nim, 
tea winiła. 

19. Ślepi: albowiem eói 
więkizego icst dar, czjii 
ołtarz, któiy pojwi^ca 
darł 

20. Kto teity prz^^sięga 
na ołtarz, przysięga nań, 
i na wsi^Etko co iest na 
nioi. 

9J. A ktokfłwielc przy- 
sięga na Kościół, prz^~ 
sięga flau, i na tegp któ- 
ry w nim mie^kf. 

2łł: I kt» przyii^« na 
niebo, przysięga na atnli- 
eą Bożif , i na tcga, kcńry 
na niej ąicdii. 



Emtngtjia 



23. Siada wjtw Doldo- 
rowie i FaryzeusiawtB 
obłudni; iż dawacie dzie- 
sięcinę X niięitki, z snyiM, 
i X kminu, A opu^piliBcje 
WAznieys^ rzeczy nt,- 
konne, sąd i initDHi«'(Isie, 
i wiarę. Tfii hyto trzeba 
ilzi«ła«, a owego we opn> 

■ZCZ4Ć. 

24. WodzftwieśUpijktff- 
rxy przecadzacic kom on, 
« ificlbŁ^da pelykacie, 

j£5. Biada wam Doktor 
TB wie i Faryzeuszów ie 
obłudni, iż ofisyszi^apia 
kubek i Vł>s9 z >vierichii : 
a «<vnąp-z pełni icaceścią 
drapA^UwA i plijgactwa. 

2B. F«ryzeusiu ślspy, 
oczyść pierwcy, co i«st 
wewnątrz kubka i misy: 
aby i to co zcwoĄtr^ iest 
czystym się ^talo. 

27. Biada san Dokt»- 
rowie i Fajwieuszowie 
obłudni; iż icsteśmc p^- 
dobnigrabsm pobielanym, 
które ■ wif^Eclui zdadzac 
się piękne , ale wewnątrz 
pełne są kości nmarłycli 
t wss«lkki9y nieczystoścL 

23. Takiie iwy z wiers- 
cbu sję w prawdzjp zila- 
oie IiiiilftEAnaHprawiedliwi; 
lecx wewaątrz pełni {«• 



itediUg S. JUateutZo. 



sr 



■tejcte oUndBoJcI i iil«- 
prawoiel. 

29. BladK wam Roleto- 
Kwle i Fnr^seniiowie 
oblndfll, którzy luduteeie 
groby prorj>ków, i idoti- 
cie paraiEitkf apra^ledli- 
vycli. 

3D.f pawfad&ete: byfuy 
byli aa cimu bywr na- 
■zycti , nie byltbjimr to- 
warsyataml ich iM łcnrl 
proroków. 

31. A tak jvade^cie 
•ami o aoble: IkefoiA ty- 
nowie tjeh, ktńny Pri>- 
roki pomordoiralt. 

32. Wy te& doprfnjiyełe 
miarki ayc6v vBjiKy^, 

33. W^isoirie, rodzaiu 
laszeEDreiy: iakoi ncie- 
eaeeie pn«d i^detn |iotc- 

34. Przeto oto ta poiy- 
Um do wai Prorokj I Mc- 
drsee, i Doktoiy, a zolclt 
iedne eabUeeieiukrzyfcti- 
iecie, a drugie abtezuic- 
cie « bożnicaeb vV'jfii, 
i lw4ricc<« k przcilado- 
WM ed miana do mtait^. 

38. Aby prsyazta na wan 
wKyatka krew ■pTaWi^■ 
Uiwa, kt6i>a rofiana lełt 
ns ńńnl, ode krwie AMa 
sprawiedliwego aJ; do 



krwie Zacfawyuna tpi^ 
BaracUaisowego, które- 
aoibie labill mtęA^ Ka< 
ttSoUm i Ołtarkem. 
3S. Zaprawdę powiadam 
wam rpra^daie to wityit- 
ko na ton narod. 

37. Jeruzalem, lemza- 
lem , które zabiiais Pro- 
rok! , i kajiuenvieu te, 
któriy do ciebie są ptwla- 
ui. Ilekroć cbei^eroKETO- 
madiić *yny twaie lako 
koko I a kurcEcta iwoie 
pod akriy^a icromadza, 
a nie chciało' t 

38. Oto WMH BottaBie 
dpm waaa pusty. 

30. AlbowiempowiaialK 
wam ■!« lyćrsyAt* m«e 
l>a«^4,airMueoie: Ilt*» 
gotUwiony który idei* 
w imif Pan^a. 

ROZDZIAŁ XXIV. 
i. A wyiwffllny l«tn 

B Ksicioła, poBie^ł. I 
pnyitąpili it«eBi#w{« ie* 
go, ahy mn okalali budo- 
wania koieidfw, 
% A «D odpęwiadaiąo 
rttki im I Wtddcla to 
WHyitko: taprawd^ po- 
wiadam wara , nie zotta- 
nio fn kipnleń ns kamiC' 



ss 



Eioangelia 



nin, któryby nia bjł ros- 
wnlOn- 

'3. A gdy oa siedział na 
górie oUwney,priyBtiyti- 
li kniemu osobno ucialo- 
wie, mówiąc: Powiedi 
nam kiedy li^ to atanie, 
B GO aa mak prsyiścia 
twego, i dokonania jwia- 
taf 

i, A odpowiadaiąc Jcitm 
neklim: Patncie, aby 
wtut kto nie swiodt. 

&. Albowiem wiele ich 
pnyidiie w imię moie, 
mówiąc: Jam ieit Chry- 
■tiU| i wiele ich swiodą. 

6. Bo uslywyrie woyny 
iwieioiowoynach. Patrc- 
ciek, ab;icie tobą nie 
trwożyli. Boć aię to mnii 
■taó: ale imbcsc nie ieat 

7. Albowiem powalanie 
naród przeciwko narodo- 
wi, ikrólestwo przeciwko 
królettwu: i bs^^ł '•"*'?) 
i głody, i drżenia ziemię 
po mleyaoach. 

8. A to wizystkofą po- 
czątki boleiicL 

0. Tedy podadi^ was w 
udręczenie i b^dif was zBt 
biiac: i będziecie niena- 
widseni od wszech naro- 
dów d^ imieolft mego. 



I O* A tedy wiele się ich 
zgorszy; a ieden drugie- 
go wydadzą, i nienawi- 
dź te ć będą. 

11. 1 wiele fałszywych 
proroków powstanie , i- 
wiciu zwiodą. 

12. A ii się rozmnoiy 
nieprawojc: oziębnie mi- 
łość wielu ludzi. 

13. A kto wytrwa ais do 
końca, ten będzie zba- 

14. 1 będzie przepowio^ 
dana ta Ewangelia kró- 
lestwa po wszystkiey zie- 
mi, na świadectwo wszy- 
stkim narodom , a tedy 
pTzyidzie konlee. 

15. Gdy tedy nyirzycie 
brzydkie spustoszenie, 
które iest przepowiedzia- 
ne przez Daniela Proro- 
ka, stoiące na mieyscn 
świętym, (kto czyta niech 
rozumie.) 

16. Tedy którzy są w 
Judzkiey ziemi, niech u- 
ciekaią na góry. 

17. A ktoby był na do- 
mie, niechaynic zstępuie, 
aby co wzi^ z domu swe- 



się nazad nie wraca bra^ 
sukni iwofey. 



leedfug S, Meteutza, 



19. A biada bnonien- 
njm i piertiatni luraiii- 
ejta w OBfl dni, 

20. ProJcie tedj, Aj 
nciekanin wsu« nie b^o 
w limie albo w dzień lo- 

21 . Albowiem na on czaa 
będzie wielki ucisk, iaki 
nie był od początko świa- 
ta ak dotąd, ani będńe. 

22. A gdyby nie były 
■kroeone one dni, uie 
byiby zaehowany fcaden 
citowiek, ale dla wybra- 
nych będą ikrocone dni 

23. Tedy ieJUby wam 
kto neHi Oto ta ieit 
Chryitna, alboiondaie: 
nie wierzcie. 

24. Albowiem powrtaną 
Msiywi Chryitiuowie , i 
fałkzywi prorocy, i oy- 
nió będą inamioDB wiel- 
kie i cuda, tak iiby awie- 
dli (by mog^o być) i wy- 
brane. 

25. Otomei wam opo- 
wieddaŁ 

as. JtiOirj tedy wam 
reekli: Oto na puiieiy 
iesf, nie wychodicie; oto 
ieat w zamknlenin, nic 

37. AJfcowiom iako Hy- 



ikawiea wrchodii od 
wichodu iłoucB, I okazuie 
■ięak nacaehodzie: tak 
będzie i prayiacie aynn 
eriowieezego. 

28. Gdiiekolwiekbędsie 
foierw, tam się i orłowie 
■gromadzą. 

29. A natychmiast po u- 
trapieniu ooyeh dni iloii- 
ce się laćmi, i kiięłje 
nie da iwiadojoi iwuey, 
a gwiacdy będą padać z 
nieba, i mocy niebieakie 
pomiione będą. 

30. A na on czas lię 
ukałeznsk lyna cilowie- 
csego na niebie: i tedy 
będą narzekać wiiystkic 
pok^nia ziemi: i nyźrsą 
■yna człowieczego przy- 
chodaącego v obłokach 
niebieikich b nocą wiel- 
ką i a majcBtatem. 

31. 1 poile Anioły swoic 
z trąbą i z głoHiu wiel- 
kim, i zgromadzą wybrane 
iego (c cztereek wiatrów 
od kraiów niebios ak do 
kraiów ich. 
32. A od łigov«go drie- 
rft uczcie się podobień- 
stwa: gdy iuk gnłąj iego 
odmładza się i li&eicwy 
pniBoza,Bnayole ii bliska 
iest lato. 



Ahom^/h 



33. T«kł« i -wj, gij 
nyknjda M msjitk*, 
wiediefe, lii tUik* ińt 

34. Zaprawdę pawfaduH 
wam , U ni* p' 
t«n naród, niby u^ tt^e 
to vsi7itkg. 

36.Ni«%«i>lMiUprM>- 
raini), ale riowa n^ itU 
pneminą. 

35. ŁeoB • onjBi dnin i 
i;adnni« alk* nie vj«,«nl 
ABfołewf* iif«Ue*cy, ła- 
dno Ram Oyińce. 

37. A lako bjlo la dni 
Ni>e|^,ftdc bęMe i jny- 
ueł« ijitK ccbirkncgA. 

38. Alboirhm inko vś 
dul <Ui« pracd potapen) 
tedU i pUt, i londl ai^, i 
■amąidairdi,BkdaM^o 
dnia, ktÓMgs wnndł Nm 
do kw^Ma. 

39. 1 niepMiialikl prc^- 
faedt patop , i aabrał 
irnEfitkin; tak b^is i 
fiTxyiime lyna c^wto- 
ncgw. 

40. Tedj będą dwa u 
rotf : iMton b^dzE* W*i^, 
n dragi aoitawion. 

41. Dwie . miełąee - w* 
młf RM : ifldna kędmc 
wsi^, a dmga xoata«o- 



43. Craroirtted;: tl- . 
bowien nia winie , któ* 
rej- godzinf win Pan 
pnjidaie. 

43. A ta wicdatae , im 
gdyby wicdńd gMp*. 
dan, którey godilny il»- 
dsiay BK pnyi^ Kidliy 
WBdy, a nie d^j«lby 
p*<ikopa^ damn awegn. 

44. Fnełoi i wy b^dśoa 
gotowi : bo któr«y gB- 
dainy «■« mańmaoia %■ 
Ditowietiy prsyidliif. 

4£. Któryś tadyiett ■!«- 
ga wiaray i iMfropny, 
którego poatanowil Pan 
ieg* nid cMladlHi iWttią, 
ifcy im iii pokirm faaui 
«wag«. 

4tl.BIagoatawiimy duga 
an, ktaraga prayi^edlasy 
Pan ii^ , Mydffia tak 
«y«iąci)-^ 

47. Zaprawdę powiadam 
wam, Ile g» gęttnmń 
nad wMyatkianu dwbry 

4B.AWbyrseU*it.i^ 
iługa w sercu tWfAm : 
„ Pan BW7 9t*jiić 
•niaaiskiwa 

4fi.;l pa«a^^ bi^ towa- 
rnysza BW*j«t " »<^ ^ JW 
I piianicami. 

Ą«.Pl^i«si«r«iąt»ci 



wedlng S. Sfateuiza. 



61 



tmego w dsień, którego 
*ic nie tpodiiew* , i ii 
godzinę, kt^ejniefrie 

5t. 1 TDKetDto go , I 

czętćłega pototji oHu- 
dnetni : Tam będtie [dacz 
1 ^n^tanie Ecbńw. 

ROZDZIAŁ jKJCy. 

1- Łed^ po4vlin£ lędsu 
króleihro aiebiestiie Ozie- 
■iąciD Pannom : które 
wsiąwuj latnpj sffoie 
wyMły przeciw oŁIulien- 
coni i oblubienica. 

2. A ]fiąi X nich b^o 
^pUb, i pi^ć mądrych. 

3. Alepięi^tipi4^WW%- 
wuy tąmpft ai* wm^j 
mobiń «lei«. 

w n«wf«ia «vaI« s Um.* 
PMak 

S. Lecz gdy Oblubicaie« 
owiodtiwri , xdrxfn»tj 
«i( wazf Btkie i pMni^y. 

4. A « póbm^ at)^ Mf 
wołmie ; oto OblwbiwHe* 

]«> iamn. 

7, Tedf witał; OM 
vs«7MkjeP«nłł;i I 9c)\^ 
iiAjif Umpf iv«i«. 

8. Lecz gfaipl*' latUj^ 



olein wmsego; fc»Jlainpf 
nasie guoti. 

9.0dpoviedrfiit;fM44r«, 
mówiąnt Bj- mada imm i 
wam niedoilria, idieie 
nozej^ da pnedaiąofi^ 
a kopcie sobie, 

10. A gd; vlf kapowtć, 
prz7iw«di ObLukieniec: • 
które hjij gotowe, weieł/ 
E nim nagodj,iEamkniD- 
no drnrl. 

]|, N»0*t«tek pTEJlEt; 

tei i dngie Pubdj, mó- 
wi^ I Panie, Pwie otwon 

t% 4 on odpowiadoi^c 
nekl: Zaprawdę raówi^ 
wam : nie Enam wiu> 
: 13. Czuyciek tedy: Tto 
nie wiecie dnia ani go- 

14. Albowiem lako ceIo- 
wiek precE odićidzaiac, 
wezw^ itug swoich , i 
dat im maictnojci iWote, 

15. 1 del tedttema -pięć 
talentów, admgfcmu dwa: 
a drngjemu teAeu, katde- 
mH wedle WlaiiMg* prie- 
mołenia; 1 wuetJieodftH 

ihaŁ 

1& Apomdtizjonkł»- 
17 był wu^^pięć toleiH 
tńr, rpbfl nJMni, i %jńai 
dnigra pifó. 



M 

17. TftkŁe i ten który 
bjri wtiiil dwa , z/skat 
dngie <lw». 

18. Łeeaten któiymii^t 
ieden, uedliiy iskopal 
w siemiji ikrjlpieiui^die 
Puia iwego. 

19. A poDi« mdjm ois- 
■ia wrócił tią Pan oojch 
dug, i nec/aił licibę e 
niemi. 

20. A prijitąpiirSKj ten 
który vx i ą! pięć talentów, 
prijnioil drugie pięć ta- 
lentów, mówiąc ; Panie 
dtiti mi pięó teieniów 
otom dragie jfiąi lyskał 
niemi. 

21. lUeld mu Pan iego : 
dubnee dngo dobry i 
wiemj: gdyieś nad ma. 
łym hji wiernym , nad 
wielem cię postanowię : 
wnidi 4o weaeU Pana 
twego. 

22. A prsyłtąpiwisy on 
który dwk talenty wsi^ł, 
neld: Panie , didei mi 
dwa talenty : otom drugie 
dwa niemi xytkal. 

23. Riekl mn Pan iego : 
dobnee ringo dobry i 
wierny: gdykef był wier- 
nym nad m^ym , nad 
wielem eię po*tanowif : 



EmatgeJia 



wesela Pkua 



wnidj do 
twego 

24. A pnyitąpiwaiy i 
ten który był ieden talent 
waii^, nekł: Panie, wiom 
ilei ieit calowi ek irogi, 
który inieuc gdziei nie 
Biot, i abieraii, gdiiei nie 
roipTOuyi 

25. A boi^ aif odue- 
dłem j i akrylem talent 
twóywEiemic: oto maai 
co Ieit twego. 

2S. A odpowiadając Pan 
iego , nekł mu ; ilugo 
■ły, ignujny, wiediiołej 
'A Łnę gdnem nie liat, i 
igromadiam gdciem ni« 
ToaproBiył. 

27. Hiatej tedy pleniiidn 
moie pomcsyć bankie- 
nom , gdaie wady fa 
prsyaie&iy waii^byn 
b^ 00 mego i ■ prayrob- 
łdem. 

28. A pnetoł weimfyrie 
od niego talent, a dayelo 
tema który ma diicał^ó 
talentów. 

29. Albowiem wuelkie. 
mn maiąeemn będcie da- 

' obfitować będzie : > 
temu który nie ma, i to 

aię ida mieć, będsie 
waięta od niego. 

30. A niqMłyteBKiieg» 



uedtttg S. JUatetuza. 



mlagf WTzn^ie do ciem- 
nOKi lewnętrznef. Tam 
bf dne pbtcs i Bgrzjtanie 
lębóir. 

31 . A gdj pnjidiie Sjn 
cdowicesj w maimtacie 
twoim, i waaficjAnifdo- 
wig B nim) tedj liądcie 
na ctolioj maieitatu nra- 

32. 1 bf dą cgromadcane 
pncdeó mEjatkifl nam- 
^7, i odiąoj ie iedne od 
dngich , J<ko paaten 
•dl^att oire« od koalów : 

33. 1 poatowi owce po 
pcAwicjr awoie;, akosty 
po łewirf. 

34. Tedy necie KróJ 
Ijm, któnjr bf dą po pra- 
wiej iego: Pódlcie b)o- 
godawieni Ojea mego, 
otnjrmsycde krtieatwo 
nn wotowuie od aaio- 
kiaU ^iata. 

35. Albowiem Łakn^ein, 
a daliieio ml itii : pn- 
gn^om, a aapotliśeie auą : 
bjłem góaciem, a prajic- 
liiicio mię. 

36. Bjłem nagim , a 
pTX]rodiialiioie mię: etto- 

j row^em, anawiedsiluScie 
I mi^ : b jłem w wi^iesiu, 
{ a pTijBillicie do mnie, ' 

37. Tedy mn odpowie- 



dni aprawiedliwi , mó- 
wiąc: Fanie, iatdyithaf 
cię wiilsieli łaknącym, a 
nakarmiliśmy eią ; pra- 
gnącym , a napoiliimy 
ciei 

38. KiedyJmj oiq tti, 
widzieli go joiem, i pray- 
ięliimy cię ; albo Dagiin, 
i prayodsielifmy cię f 

311. Albo kiedyimy cię 
widsieli aiemocnym albo 
w ciemnicy: i prayaili- 
£niy do ciebie. 

40. A odpowiadaiącKróI, 
rteeie im : aaprawdę po- 
wiadam wam , pókiście 
neiynili tednemu a tych 
braci moich najmniey- 
azych, mnicjeie ucaynili. 

41. Tedy rzecze i tym 
którzy po lewicy będą : 
Idicie odemnie prieklęci 
w ogień wieczny, który 
zgotowany ieit diablo i 
aniołom lego. 

42. Albowiem łaknąłem, 
a nie daliiaie mi iM : 
pragnień, a nie dali joie 

43. Bjiem goJciem, a 
nieprzyięlijcie mię: na> 
gim, ■ nie priyodsieił- 
teie mię : niemocnym i 
w ciemnicy, a nin nawla- 
dzUi4cł«'mi«. 



BwangeKa 



M 

44. feAy mu oilporwiedzą 
I oni, mówiąc: Fanie, lile- 
Ayktkiaj clę Ti<łiicĆ ła- 
knącjn, idbo pragnącjm, 
albo gaicEem, albonagira, 
albo niemocn jm , albo v 
demnicj; a nie ^i.j- 
UJm^ tobie f 

45. T«dj łm odp«iri«, 
mówiąc: laprawdę powia- 
dam Trem : pókiłcie nie 
nczyRlIi t«dn«mii i tyA 
naymnlejKjdt, t mnie- 
fcie nie ueiTnili. 

40. 1 po/dt^ ci na tnęlię 
wieesną: a iprawiedliwi 
ilo łjwDta wiecznego. 

ROZDZIAŁ XXV!. 
1. 1 stało lię, ffjj 4o- 

•tkieh Jiowieści , netl 
acuuom Bwoim ; 

% Wetta a fo dwy 
dniach Pascha itędiue , » 
Sjra u&Mriaesjb^dsie wy- 
dan, alty był flknyJwwao. 

3. TmIj Hf zebrali Arcy- 
kapłani i itarsi ludu de 
dwom Anykapia«a, kto- 
iwgo iwan* Kaiplianeia. 

4, 1 radzili aif apołaro, 
mby Jemia idtadą jwy- 
utali, Iiea1>i1i. 

j. llecs AÓ»W: iti« V 



Jwi^: aby anadinie (^ 
rozruch miedzy Indem. 

6. A gdy JezaN hji tr 
Bethanii w domu Symona 
trąitmttgo, 

7. frzyitąpita d* nie^ 
nf«lvlBita mai^ca iłsidc 
tAafcsfltrowy «!eyk« bar- 
dzo drogiego,! wylała go 
na głowę iego, gdy u aHrfu 
■Mciał. 

B. A -widntc unmiMrie 
fego, c^^iewdi «ic W- 
wnie: na oM ta uttWKt 

9. Allriiwiem noł«no ta 
Aroge ftzeda^, 1 roadać 
ubogim. 

ID. Co gdy pon>ri inna, 
rsekł fan: ezera* się pray- 
knyeie tey itkwieiriaf 
gdyi ikthty vctynakpf<(»- 
«łvk« mnie uctiynfla. 

II. Atbttwicn ntwwn n- 
itogie manie m «o^, tle 

m. 6« la: wjhmnj ten 
olefckna cii^ maUi k- 
oe^ih to nft ftgmik 
Koy. 

13. Zsprawdf ni4wię 
wam; ^IsłekMłwfak b^- 
dzia preepotrindana tft E. 
'•r«iig«Sa po ■wnyitktm 
[hrtMic, i te 00 ona neay- 
niła, będzie pow(a4«n*, 
wiloy fwKi^l^ 



teedfHg £. MtiSemza. 



c« dirunaitu ^ i[tórcg« 
iwano Judaszem Iikyryo- 
lem, do Arcykspjsiiów, 

J5. ftseld im, c» mi *bce- 
cie dae, « ia go wwa wy- 
dam: ■ cmi aacnacEjU 
mu trsydiiewi JEchrnjcIi. 

10. A od onega eze«u 
«ziik^ P^S^^y I >%7 go 
wydat. 

17. W jiierwizy ttAj 
dzień pnsadnik^tr P^^y- 
REli uczniawie d« Jezusa, 
wówiąo ; gdiie rfioME o- 
byiłiiy^ Egotomdi iefj 
f as«tię'. 

i8. Alensirekł: id^« 
do iniagta do niektórego 
CEtoiridca, a»eeicie mu: 
HEatra raóiri, ciaa nńy 
bliiko ie«t, a ciebie cijmi^ 
Paadi^ z iiM»)M»ł mętni. 

19. I ńczynlli ucsniawle 
ialco im rozkaz^ Jezus: i 
E^otowali Paschę. 

30. A gdy bjl wiecEor, 
usiadł ZB dwonaitą u- 
Gznió w swoich: 

21> A gd; oni iedli, 
rsekl: xa|ira«4ę powia- 
dam wajm, iik iciien c v«a 
mnie wyda. 

22. 1 sounaciwsiy ii; 
bardzo, jOGZ^Ii kafcdy r 



jłidi aiótrić: a saiem la 
>«Ht Panie ł 

23. A sn olitowiadsłi^ 
rzekł: któiy macza ze 
inną ręk^ w misie tenntiif 
wyda. 

84. Synoi niowieocy i- 
dzie, iako napisano o nJM : 
^a biada «aN«n cEłowie- 
kowł przaz kjór«g« SyB 
cEloyiesEybfdziewy^ant 
lepiay mu było, abysii; 
byt nie narodi^ ten csł«« 
wiak. 

25. A odpowiadaiąo Ju- 
dass, Viifj go wydał, 
rtftkł: ftzaŁest ia ieat Mi- 
strzu ł rzekł nii : tyi 
yowUdsia]:- 

26. A gdy tmk wiecEe. 
riali, wził^ Jezus chLeb, j 
błogosławił, i łsmał, i 
dawał uczniom swoim, i 
rzekł : bieni: jo, i iB^cLe : 
tp iest ciało nmie. 

27- A wjtiąwazy kielich, 
dilęki czynił, i duł im 
mówiąc : piycje x tego 
w«yicy. 

28. Albowiem tać iest 
krew nioia nowego testa* 
menbi, która Ea wiele ich 
będzie wylana, na odjpu^ 
Bczmle gTEechów, 

29, A powiadam wam, ii 
nie l>cd^ pił odtycluB-'— * 



■ tego owocu winnejr ma- 
cice, al do dnia onego, 
gdy go Iiędę pit c wami 
nowj w króleitwie Oj-ca 
mego- 

30. I hjrnin odprawi- 
wnj, wyisli na gAi^ oli- 
wną. 

31. Tedj im rzeld Jesus: 
WiijBcy wy sgonz 
weźmiecie ze ntnic tey 
nocy. Albowiem ieat na- 
piaano: udenę pantcria 
i roiproasą (ifowce trzo- 
dy. 

32. Leci gdy ■mar' 
twycbwstan^ , upriedzę 
was do G^leiey. 

33. A odpowiadaiąc 
Kotr, rzeki iemu : cŁoiby 
lię wi»yBcy agorsiyli z 
ciebie, ia nigdy lic nie 
sgorazę. 

34. I^ektinuJeEuc za- 
prawdę powiadam ci, ii 
tejkt nocy pierwey nii 
kur sapieie, trzy krojaię 
mnie zaprzesz. 

36. Rzekł mu Piotr: 
choćbym! tel ctobąpriy- 
■zlo umrzeć, nie zaprze 
•ię ciebie. TakłeiwBzy- 
aoy uczniowie mówili. 

36. Tedy przyiiedl Je- 
ztiB Z niemi do WBi, ktar;^ 
lowinGethaenioni; irzcH 



uczniom iwoim : zicdiełe 
tn, aŁ iaiicdlazy będę się 
tam modlił. 

37. A wziąwBzy z lobą 
Piotra, i dwu lynów Ze- 
bedeuBzowych pocz^ zię 
■męcić i tęBknić zobie. 

3S. Tedy rzekł im :araę- 
Łaa iest dusza moi& aii do 
śmierci: zoitańcie tn, a 
czuycie ze mną. 

39. A poatąpiwny tro- 
clię, padł na oblicze twoie, 
modli^c aię , i mówiąc i 
Oyesc móy, ieśii moim* 
rzecz Ieat, nieohay odej- 
dzie ademttie ten kielich, 
Włzakiie nie ittko ia uheę, 
ałe iako ty. 

40. Tedy przyszedł do 
Dczniów iwDick , nalad 

Bpiące, i rzekł Piotro- 
L : tak nie mogliicie ie- 

dney godziny czuwać ze 

mną. 

41. Czujcie, a modlicie 
się, abyjcie nit weszli w 
pokusę. Duchei w praw- 
dzie ie«t ochotny, ale ciało 

42. Zosię po wtóre odsze- 
dłszy, modlił się mówiąc: 
Oyeae móy,ieiliniemoie 

kielich odeyśe, iedno 
abym go pił: niech aię 
dzieic wola twoia. 



wedfug iS. Mateuiza. 



43. I pnyszedlazj po- 
wtóre,iialazl ie śpiące, al- 
bowiem były ocEj ich 
obciiiioite. 

44. A zoatairiwsKy ie, 
tu odszedł: i trzeci rsz 
się modlił, teł iłowa mó- 

45. Tedy przyiieit do 
uczniów iwoicb, i rseld 
im: inii więc tpijcie, i 
odp*ezjwajeie : oto pn j- 
bliijb ti^ godninn, tiSyn 
czIoTiecBj będzie wydiui 
w ręoe grzeuników- 

46. WitBBciA, pódlmy : 
oto O/ą prsybliiyl, który 
mi; wyda. 

47. A gdy oa ieieze Uło- 
wił, otoJndus iedense 
dwnnutu przyuedt,' > a 
nim wielka rzesza z mie- 
Gzmi, i z kiymi podani 
od Arcykapłanów i Rtnr- 
■zyeb luda. 

48. A ten który go wy- 
dal, dd im był znak,mó- 
wiąe : ktwegokolwidc 
poŃłnię, teneiieatiimay^ 
eiezz go. 

49.1 wnet pnystąpiwfzy 
kn Jezusowi, rzekł: bądi 
poidrowion Kabbi, i po- 
udowal go. 

5(h A Jezoi rickł mu : 
f riyiacieln, na coi przy- 



szedł : tedy przyit^iwiiy 
rzucili się na Jeznsn, i 
poymali go. 

51. A oto ieden z tych 
którzy byli z Jezusem, 
wyciągnąwszy rękę, do- 
był miecza swego ; a u- 
derzjwizy sługę KsiąŁę- 
cia kapłańikiego, uci^ 
mu ucho. 

52. Tedy ma rzeki Je- 
zus: obróć fileez swóy 
na micyice iego; albo- 
wiem wszyscy którzy 
miecz biorł(, mieczem po- 
giną. 

53. Czyli mniemań, a- 
bym niemogłpresić Oyca 
mego ; a stawiłby mi te- 
roi wiccey nik dwanajcie 
ciem Aniołów. 

54. JnkoŁ aię tedy wy- 
pełnią, pisma, które opo- 
wiadała; ii się tak musi 
■taćl 

55. Oney godziny mó- 
wił Jezus rzeszom : wy- 
sili jcie lako na złoczyńcę 
z mieczmi i z kiymi poy- 
mać mię, siedziałem na 
kaidy dzień n was uoiąo 
w Koieiele: a nie poyma- 
Ufeie mię. 

56. A to lię wszystko 
dzido, aby się wypełniły 
pisma ^róroekie- Tedy 



&eangeh» 



itiwamf go, ptmcaekali. 

57. A oni pejinBwiz^ 
Jezon, wiedli do Kaipba- 
ais Arc^kapłBRB , gdrie 
się byli zebrali Doktora- 
nie i (tani. 

£6. A Rotrizedl zanim 
z daleka, afc do dwo- 
ru Arejkaplańskiego. A 
wszedłiij tam ńeiiitd z 
słogami, otij widział ko- 

59. Tedy Areykapłsnt i 
Ttzjstfca rada tiedzi^ca 
BEuknli f^Btfwego hriii'- 
dectmi przeciwko Jezus- 
owi, aby go ntmordowaU. 

60. 1 nie naleili , acz 
wiele f^Bzywyeh świad- 
ków przjchodzilo, A na- 
koniee wjatąpiwszy dwa 
tiA»zjvi świadkowie, 

61. Rzekli: ten mówił : 
Btog^ roa walić Kośoioł 
Boży, « po trzech dniafit 
zasic go zbndowsć- 

62. Ą w#t»wwy AjCjr, 
k^lan, rzekł mu : nic n)« 
odpewiadAm da to, co « 
prsed wko feobie,iwi«doią. 

63. Lecz Jeiui nfleud. 
A ArajrkapłaB reekl nu : 
pfcnyłięgam «if ptna 
Boga iyweg* , libyi nam 



powitdrid , fcAiJ ty iest 
Chryitw Syn Soky. 

64. BzeidvaIez«iTyt 
powiedział. Jednd[ ]m>- 
wladaa wam, odtąd a- 
3^r^<de Syna oit(Mrf«. 
oMgo zifidzącego »* pra- 
wicy mocyBoiey, i ptwy^ 
ołiodząeoga w t^łokttcb 
DJebieikick. 

65. Tedy ATcyim^dan 
rozdtrt odsieffie nnje, 
mów^o: iis sMoinił: *6k 
dałey pfftMebułemy iwta« 
dkówf Mnietc tcTM stj^ 
Izeil UBini«retvo( 

««. Cułfif wanyteł a 
oni odpowiadai^o rseUi: 
wtttiem j««t ^icKi. 

«T. T«dypłw^ina«Ui. 
CBB iego, ł poBzyikMTidt 
go : a drod^ g« policzko- 
wi. 

66. Mówiąa ; prori^Hy 
nam Chrystusie; kto iest, 
który eię sderzył i 

60. APIotr siedzi- prscJ 
^naebeta w aEe&i ; i przy- 
BtąpBa kaiemo iedna aia- 
iebnica, mówiąc: i tji 
hyi X JeMtwiB GaKley- 
sfaimf 

A wn Blq m^rzid 
przed wszyitkiend, tni- 
wi^: nie wtan c* nó- 



■ted^ag S. Sfatcutza. 



71. Agtfsm jrjOfiiHi 

go tntga attAtbakbi, t 
neUlt tftit Mt fam Wti : ł 
tei B^ X J«Aisem Nut*' 
niukiM. 
71 A, p4rwtór* sapnd 
dc z pnjiwlijg^, i^ itłtf 

7% A ^FKjatttpiwB^ iM- 
ta |«tfn ci c» tMi śttHf 

*je^ i ty i«at S Oiah : b« ii 
■mMtwDia f^ęW^dMiK' 

74.Ted7siępo«%łpn'e- 
UiAsi f pr<^ri^g;Be, łł 
nie nd ńrf««i*ka;, b »»• 
tf dafiut kur nplti. 

75. I iriyomaiat Piotr 
udowo leEuaowe ttóre 
■S ftji porWtedirfaf r tt 
piłnrcy nlł twr KOpiei*, 
tftykroć ric mnie ra- 
pnecs. A *yi»efl«y t: 
4voni gorzko pl^>d. 

ROZDZIAŁ XXVU. 

1- A g*f lijło rtaa, we- 
•iliw raa^WKytfCyArcy- 
kiplsał t itoni hidu prze- 
ciwko Jecurowi , tAy go 
lamordfffFBK. 
2. 1 rwląsawicf goi przy- 
wiedli, lT*dKliP«ntikie- 



3. TaHy vfinawUy Jli- 
duH, lufay go był wy- 
dał, ik był ■kuan: iw 
loi^ wEĆtH tnydciaici 
inbrnycłf Arirrk^^BMMl 
iattiSEym, 

4;.HDwIąe ; cgiwusyłcn, 
wydkwwy )attf ■prawi*' 
dUw%. A anł nekll: « 
omt m da tagai, tf vy« 

6. A pomciwny Irc- 
Wufiki w Kmiciris , od- 
M4fi: i pMMtiwf tbmio' 
■ił iiq. 

•. A Areyfcaphni wsit^- 
WMyoiwfeatoiiHEi, i*^ 
Witii nfo gdM ai^ itk 
kłaić do karbon^i gi^ł 
JMt BiplaCai krwt«. 

7. 1 amadBiwMyiIę,k»* 
pJH sa nk i^lą Chtmett- 
rsowi^ nn p«fprMfi pi«l> 
j^mymm'. 

S. Dla t«g<» ona rob nfr- 
zwuM iest Hsealdama, (tf 
^t roln krwie , ob do 
dddft dsiileyuege. 

9. Te^ lic wypitlnifo 
tw M iett p*lri«danBD 
praes JercariaMa Ptorołia 
mówiącego: i wsiali tny- 
dki«i«Hn6raydk, iMpłst^ 
oszaott^rnnegD^ kt^ry byl 
osiMewan m^il^lm- 



Emmgtlia 



10. Idkliienarolągam- 
caraową, iako ad poiU- 

IMWił Pui. 

1 1 . A Jen» itantJ pned 
StKTOitą; i pjtat ^ SU- 
roiH, mówiąe: TyJ iut 
Król Zydgwikil r«ekl 
mu Jekua : Tj powi«djux. 

12. A gdy B«ń ikaiij-U 
Arojkapkui i ■tani, ide 
nie odpowiediiai 

13. Tody mn neU Pi- 
łat; ni* dyKjis iaka 
wiele pneeiw tsbie iwia- 
dcią! 

14. I nia odpitwiedairi 
tnu na fcadne ^own: tak 
iii >ię tiferdio daiwowai 
Star Otta. 

15. A na iwięŁo awyld 
był Stargita vypuucscć 
pe«pol8twu iednegoffici- 
nia, któregoby clicielt. 

16. ł miał na ten ciai 
więźnia anacancgo, kt<i- 
rego zwano Barabbaiaem. 

17. A gdy się sebraU 
ne\A im Piłat: którego 
chceeie wypuicez^ wam, 
Barabbaaca, csyli Jezusa 
którego Bowii) Chryitu- 

18. Bo wiediitd, ik go a 
sasilroiei byli wydali. 

Id. Leci gdy on Biedsiat 
OB ituUcy aiidffwey, po- 



ibda do ai^ łona ie^, 
mówiąc: nie mley ty nic 
I tym aprawiedliwym, 
albowiem wiałem cierpia- 
ła daii ve jnie dla niego. 

20. A Arcykaj^ni i 
atani namówili pospót- 
■two, aby proiili Barab- 
baiia, a Jesuaa a tracilL 

21. A odpowiadait^e ats- 
roata, raekł im : któregok 
ckoecie ^ >bym wam wy- 
puJeil a tyoh dwu f & oni 
odpowiadzieli , Bunbba- 

22. Rzeki im Piht: cóŁ < 

tedy ucaynię Jesuowi, 
którego aowią Chryatu- 
•«m? Riekił wia/acy : 
niech będzie ukrzyiowan. 

23. Rzeki im Starosta: 
cół wzdj iłego uczy^nil % 
a oni tjm wiccey wołali, 
mówiąc : niech będzie u- 
krzyŁowan. 

24. A widiEie Piłat, ik 
lic nie pomogło, owazent 

więkazy aię rozruch dzi^, 
wiiąwizy wodę, omył 
ręce przed poipolatwem, 
mówiiio: nic icitemia wi- 
nien krwie tego iprawie- 
dliwego ; wy uyźnycie. 

25. A odpowiadkiąe 
waayatak 1«4 nokl : krew 



według jS. Mateutza. 



WgO I 



i lyny 



26. Tedj im wjpnJeU 

BułbhwM, « abiMaws- 

nij'lenua podał ini oby 
tjl iiknjilowan. 

27. Tedy iołni«n« Sto- 
nieini wii^wisy Junaa 
do ntnua, sebr^i do iii»- 
go imjitkę rotę. 

2S. A awIokiHy gft, wło- 
kjrli nsń piJMci uarłstny. 

SB. I nplodasj koronę a 
demU, włoŁjU na giowę 
'k{0, i tneinę w prawicę 
iegs. A kiaiuaiąo lię 
pnad nin, nagrawali go, 
■ówiąa : łwdi poadi^- 
WM Króla Zjrdowaki. 

30. A pluiąe nań wnęli 
tneinę, i biłigoT głowę 

21. A gdy się a siego 
ntimiali, Kwlekll go t o- 
Bey HBty, i oblekli go v 
odaienie iego, i wiedli go 
u nkrzjkowanie. 

32. A wjcfaodsąo ualcili 
edowiek« Cyrencjeajka 
imieniem SiyinoiM, tego 
prajmniili , tAj nioił 

33. I prajsaedlłBj na 
niejice raeoaone Golgo- 
tbt,eo lię wykłada miej- 
wa łzvplck ^avt 



34. Dati nu pii wino a 
łoloą amięuMie , a iko- 
■atowawtiy, nie okciał 
pić. 

3d. A vkxxfitwvintij 
go, roadaielili odaieuia 
iego, rauoiwiay loi: aby 
się wjp^niło to , co iett 
rsecKono praea Proroka 
mówŁ^eego : Roadaielili 
■obie odsienia mole, a o 
■oknią moię los miotali. 

36. Aliedaąestrsegligo. 

37. 1 włoiyli nad głowę 
iego winę iego naplianą : 
Ten icst Jeaiu Król Zy- 

38. Tedy byli ukrayŁo- 
wani a nim dwa abóycy, 
iedea po prawicy, a drugi 
po lewicy. 

39. A ci którzy priecho- 
datli mimo, bluźnili go 
chwieiąc głowami swe mi. 

40. 1 mówiło : eheyl co 
roawalaaa Kościół Boiy, 
a aa tray dni go sasię bu- 
dnieis, aachoway aamiie- 
bie; ieilij Syn Boly, 
uttip % knyła. 

41. Takie i Arcykapła- 
ni a Doktorami i atartae- 
mi nagrawaiąo mówili; 

42, Inizych ratował ; 
«am «i«Me ratować nie 
itLoiic, ieiU ieitKtól lara- 



Mieaugelig 



6l»W, iiieeb teras % 

r kn^ka, « mricnyitj 

43. DuTdwBnga, ni«A 
go tena irfłtmri, ferili 
fihee, W ^vM!if«ł: ie- 

44. TakJMIwiiłsłiyci/d- 
ce litńrEj b^Ii « Rbn ■- 
krstyJiowmi., urwali im. 

46. A od Mii»Ujj^AAny 
■tftł» alc ciannoM 
WMMjr >{cMł« »k 4« di^ 
wfeitigr.gwdalftj'. 

4a. A «k^ diltfwi^ftrf 
ge^iiij' sMToInt Jmii 
wielkim głotem iwi«tit** 
£11, Ełiy lMfMł«liaitftitl f 
M icMf Bdi« awłyt Bał« 
mi;, oK*«uJ «if •fuAsB f 

47. A niektóra/ « tyA 
ce tam atHli ri^iu^ t«, 
inÓH^, ił EHmm MU 
woła. 

48. A >iM;f«httriMl bi«- 
iftWH7iedefta)ri(fbmIit~ 

oetenł, i wioiTi »a tnoi- 
nę i dawid ma pi^. 

49. Ł«c■4mda7■l«óviłl^ 
CBftieelta^fpatmymj, ie- 
■fipMyi<tó*fMaf»» aby 
go wybanńŁ 

30. A JeiuB Kawafcws)t7 
powtóre wtalkJm ^MO, 
wj-pni^a dudta. 



dl.A Mo aasława ko£«ret 
na roEdorła iię na dwoli 
•it wiemfaa a& 4v dulu^ i 
■rewia MdfŁala, > >ksd> 
•M poirndadf. 

52, 1 graby ilę otwony 
ty, i łriel« ciał dwi^tyiA, 
kuin; by^' poH^tt, po^ 
wsiało. 

53. 1 wyiaaiHiiy s- gro^ 
b^ p« amainwyabwau- 
nia i(^/lr«atU d»MiaBta 
foi^tag* , I ritKMii sAą 
ińfAna. 

Uti AlUtniitn i ai e« 
> nim k|{dł Arcegąo Jsm 
sna^' myinatntf trrięrieu 
uh ■(Mti 1 M,eo aiy dsia^ 
ło, d^Mf Uł<da»s n*' 
tt«^, Mhte^ ton bfl S7- 
acmfioiym. 

5fi. I b^ tam wiele ntS' 
wiMt a dał^a, które hy- 
iy pMtńy M leaMem «4 
ÓaKlelBy poringuląc' MW 

SO. Międiy ktaronri hyii 
la Marya Magdahmn, i 
Harya BiMka Jakób* i 
tasttk, i Matka nymiw 
Zabedoatiowych, 

&r. A gdy był vł«c!t«r^ 
przyszedł Diekeiry całe* 
wtek b«gaty S AryniatMey 
iad^Bien Joerf, który ttki 
był ncmlcmr JiMMowjmr^ 

58. Ten UOUuf <» K> 



wediug jS. Matetuza, 



73 



hta proail cisla Jeiiiao- 
ve^o, tedy PJłat kaiał 
oddać dało. 

£9. A JoEflf wsiąwtij' 
ciało, uwinął ie t njate 
prześeieradto. 

GO. 1 polołjt ie w no- 
wym grobie Bwoim, który 
był w skale wykowd , i 
przywaliwiay 4o dnwi 
grobu kamica wielki, od- 
Medl. 

61. A. byk tam Muya 
Magdalena , i druga Ha- 
lya liedsąo pneeiwko 
grobowi. 

62. A nasaiutn , który 
ieiŁdzieópo widtkiat pii^t- 
ku, aebrali ii^ Arcyka- 
płani i Faryzeuuowie do 
Piłata, 

63. Mówiąc: Panie, wspo- 
mnietiimy, ii on swodai- 
ciel powiedjiał ieaicze 
śyiąo, pa triech dniach 
mtartwychwatanę. 

64. PnełoŁ roikał aby 
■tnekono grobu ał do 
dnia tneciego ; abyiaadś 
prcjazediisy uesniowie 
iego nic nkradli go, i po- 
wiediieli Indowi: powitał 
z martwych; i będaie o- 
atatni błąd gonay nił 
pierwaay. 

65 BaeUimPditi ma- 



014 atral, idiciej itraełde, 
iako luniecie. 

66. A oni aiedliiy, ob- 
warowali grób lapieoz^- 
towawuy kaniieu, i itrak 
pnyctawiwisy. 

ROZDZIAŁ XXVin. 

1. A w wieczór aobotni, , 
który lajwita na diień 
pierwiiy soboty, prayaila 
Marya Magdalena, i dru- 
ga Harya oglądać grób. 

2. A oto ną Btałowielkie 
dri en ie ziemie. Albowiem 
Anioł Pański iitą]łił t nie- 
ba,! przystąpiwizy odwa- 
lił kamień, i siedział na 

3.Abyloweyirzenieie- 
go iako błyskawica : a 
odzienie iego iako śnieg. 

4. Aodboiainiiegostro- 
it przestraszeni są, i stali 
się iakoby umarU. 

5. A odpowiadając Anioł 
rzekł niewiastom : nie 
boyciesięwy. Boć wiem, 
ii Jezusa ukrzykowanego 
szukacie. 

6.Niema>zaigotu,aUio- 
wiem pov«t^ iako po- 
wiedział. Przystąpcie, a 
oglądaycie mieysoe, gdaic 
lękał Pan. 



74 



Eaattgelia 



7. A prędto id%fl , piv 
wiedicie uesniMB iego, 
ii poTital a martwjdi: a 
oto upitedżB wu do Ga- 
liieie;, tam go n^irzjcie: 
otomci wam powiedli^ 

8. A wjscedłis; prędko 
od grobu I boiaćnii^ i i 
radością wielką, bielej 
opowiedsieć uecaiom ie- 

«"■ 

9. A oto Jbsdi potkalsię 
s nienu, mówiąc : Bądźcie 
pocdiowioDb A one \ft%y- 
■tąpiwis; obłapiły nogi 
tego , i pokłon mu ucay - 
niljr. 

1 0. Tedy im nekł łesuE : 
Nie boycie lię, Idście, a 
oanajmiycie braci moiey, 
aby posili do Galileiey, 
tani mię uyirjją, 

1 1. A gdy one izły, oto 
niektórzy is itroSió w przy- 
szli do roiosta,! Aznaymi- 
li Arey- Kapłanom wSzy- 
Btko co «1ę atalo. 

12. A zebrawny sję i 
■tatsżemi, i narttJżiwftsJr 
siĘ, wiele pSeoiĘdzy dali 
kołnierz om, 

13. Mówiąc: Powiaday- 
«ie , ii uteoiowie iego 



nocą przyluedtiiy, ukn- 
dli go, gdyśmy my apali. 

14. A ieili lię do ataro- 
■ty doniesie, my go n^- 
mowicmy,* beapiecznemi 
was uciyniemy. 

15. A oni wziąwszy ptB' 
niądae, nczynili, inko ie '< 
nauczono. A rozoiosłft aię , 
ta powieść miiędzy tydj, 
al do dnia tego. 

16. Lecz iedenaście n- 
Dzniów szli db Galileiey 
na gorę, gdzie im posta- 
nowił JezuB. 

17. A uyinawasy go, 
pddón mn wezyniU ; a ' 
niektórsy wą^iU. 

18. A pray stąpi wazy Jfe- 
zus, mówU im, rzekąe: 

19. Dana mi iesl iTsay- 
itka władza na Niebie i 
na ziemL 

20. idąe tedy nanczay- 
cie wszyttkie narody : 
clirzcąc ie w Imię Oycn i 
Syna, i Duclia Świętego. 

2i. Nauczaiąe ie iło- 
wać wszystko, com wam 
przykazał. A oto ia ie- 
stem z wami po wazysdcie 
dni , az ilo skończenia 



..C.oogic 



Keiitilg S. Marka. 



JEZUSA Chrystusa 
EWANGELIA 

WEDŁUG 
ŚWiĘTE«iO MARKA. 



ROŻDZtAŁ 

1. Poosątflk Gwnigtlli 
JtaoM* ChrjwtaliB Sjna 

2. ^^o napiitBS iut 1i 
haiana ł*iurok&: Oto la 
pMjiam Aiud& mego 
pneil obliosnoJcią twMą, 
któr/ Kpitaie d^gc twą 
pned tobą. 

3. CHoi irotaiącego na 
pttnefey : Gotnycie drogę 
Fańakf^ , csjńeie proate 
j cielaki iego. 

4. Bjł Jaft na ^nożj 
chrzct^o, i praopoiriailał^e 
ctirzeat pokutj' na odplh- 
■scEonłt gTi«ohóir. 

fi. 1 Wfcfaodsifat do oi»- 
^ wujidM kidm Jud- 



PIERWSZY. 

■ka, i Jeroialinutanlfl 
wHjioj' : i byli od ni^o 
eknce^ w nee« JoidB' 
nie, ipowiaifaiąe aięgne- 
chów iwoieli, 

6. A Jan odsiaAy hjl 
•ieraoią wielbli^daą, i pa- 
lem alcgnanym o^<do 
bitfdr iwoieli : a iadał »a- 
lańae i miód łeiny. 

7. I praepowiad^ mo- 
wiąe: Idsic aa mni^ ten, 
który iDosnieyny iMt 
ulali ia; do którego nog 
pTcypadińy nie ieitem 
godiien roEwiązać rcemy- 
ka tnewików iego. 

8. Jamoi Tai chneil 
w«44> al« on TU bfdsł* 



re 

chrzcił Dachem Swii^ 
I7m. 

9. 1 stftło »l^, w one dni 
prsjiiedl Jeius od Nasft- 
ret Galilejskiego , i o- 
chrzconj ieat od Jana w 
Jordanie. 

10. A natychmiast v/y- 
itąptwizyc wodjjHjirut 
•twononenłebiotariDn- 
cha iako gołębicę satępu- 
iącego i trwaiftoego na 
nim. 

ll.iitałaię^oasNie- 
ba: Tyi ieit Syn imiy mi- 
Ij, w tubie mi aię tipado- 
bt^o. 

12. A natyehmi&Bt Dueh 
wygnał go na puswnii. 

13. I był na fuiicsy 
eit«Tdńetoi dni , 1 cstNw 
dziejci noey ; i fcył ku- 
tzen od Ecatana, i byl s 
Birien^ty , a Anjotowie 
duj^i nu. 

14. A potyragdy Jan był 
wydań, prayBiedl Jexaa 
do Golilciey, pnepowia- 
dkiąc Ewangelią Króle- 
Btwa Bodego. 

Ifi. A Biówiąc: U: aif 
wypdnlł ezai, i preybli- 
Łyło iłf Króleitwo 8ołe : 
Pokutuyetei, a wierscia 
EwangcUey. 

10. A flbodaąa nad mo- 



Bmmgelia 



rEemOalileyikim, nyśriat 
Symona i Andneia braM 
iego, sapuiHaiąee lieci 
w morie, (bo byli rybi- 
twi.) 

17. 1 riekł im Jesui : 
PadioteBa mną, a uciynie 
waa ie będziecie rybitwa- 
ini Indii. 

18. A natychiniait opn- 
iciwisy aieci, sali aa nim. 

19. A z tamtąd odiEodi- 
■ay malicckB , nyarz^ 
Jakuba Zebedeaisowego 
i Jana brata iego, a oni 
opcawowalł -aieci v łodai. 
'20.1 wnet ich cawoł^. 
A ■oaławiwaajOyoaswfa- 
go Zebedcnua w lodń i 
naiemniki, poszli za nin. 

21. i WMali do Kaphar- 
■aam : a wnet w azabaty 
chodząc do boinioe, aan* 
czał ioh. 

22. 1 adotaiewali aię aa 
naukę iego, albowiun i« 
nca^ iako władzą maiąey , 
a nie isko zakonni Dokto- 

23. A byt w boinicy ich 
ujowiek, w którym był 
daeh oieezyaty: i zawo- 
łał, . 

24. Mótriąe : Cofc ty 
maaa z naou Jeauaie Naza- 
reńfkilPi^iMdłei tni> 



tgf diUg S, Marka. 



77 



eU BU* Znam ci^ ktoi 
iMt, łn Święty BoŁy. 

3S. I zfnkal go Jemt, 
nówi^: milei, R wjni^ 
X Powieka. 

26. I pot»rgBW«ry go 
dn^ nieczysty, i sawla- 
iruy głosem wielkim, wy- 
uedł ■ niego. 

27. 1 sdomieli lię wiiy- 
wy: tak iii »ią mi^izy 
•ofa^pytałi, mówiąc: Cii 
t« ieati eń4 to la now» 
nauka 1 ii * wladią i iw- 
■ho* Bieoyatyu rocka- 
uia, a s% mu pWuuni t 

28. A wnet lię poim^ 
riawaiego powiiyttkicy 
krainie GaUleyBkiey. 

». i iMrtydiMiast wy- 
■ledtaay « boŁnice, pny- 
■i!ł io domu Symonewo- 
ga iABdneiaffego, sla- 
knbem i ■ Janem. 

30. A jfflekra Symono- 
WB ietrfa w gorąrace, a 
aatychioiatt Bowiłi mu o 

31. 1 prayitąpiwny pot 

niaa} ią, ui^wsiy ręk^ 
iey ; a wnet ią gorącaka 
opnictla, i ilukjła im. 
32. A gły był wiecaor, 
fjtj doAee zachodiiło, 
pnyiKiiiH ia niego wny- 



stkie, któny li^ ila mieli, 

33. A wuyitko Hiatto 
sbieigjo lię byte ok<^ 

34. I uidrowil wielu, 
który eb rozmaita choroby 
trapUy, a wyriucit wicie 
czartófT, i nie dopuisczał 
im powiadać, łe go znali. 

35. A rano bardio włta- 
wizy wyiiedt, i odszedł 
na piute mieysce, i tam 
Bię modlił. . 

3Q. I izedł z« nim Sy- 
mon, i ci co pny nim byli, 

37. A nalaztazy m, po- 
wiedzieli mu : Ze cię 
wfzyacy izukaią. 

38. 1 rzekł im: Idźmy 
do bliikich wal i miast, 
abym i tan pnepowia- 
diJ, bociem na to przy- 

39. 1 kaiid w bok»ixacłi 
ieh, i po WHzystkiey Gtt- 
iileiey :i wyizucd czarty. 

40. I przyizedł d« nie- 
go trędowaty praaząc go, 
i upadłczy na kolaaai 
rzekł mu: Jeśli ckceiz> 
moietz mi^ oczyicić. 

41. A JezuH zmit«w»> 
wtBy aif nad nim, icią- 
gnał rękę iwą, i dotki^ 



M 

mijr fic go, raekl ma : 
Chcę, bądj oczjsKCEonj. 

42. A gdy to inótrił, ra- 
tjrchmiait odsiedl Irąd 
odiii«go,ibjłociEyazczon: 

43> A sagroiiwiiy mu, 
ttatjchiniaRt go odpriiiril. 

44. I rzekł mu ; Fntrz 
Abyi nikomu nic powia' 
dał ; ale iii , ukn^ sic 
Arcj-Kapłnnowl, i o fis- 
■UJ ya ocEjBzcienie tw( 
to, co rockazt^ iiayhen 
ns iwiadeclwo im. 

46. Leci on odazedlBi; 
pociął opowiadać i ros- 
■latriać tę neci: tak, ii 
i\A potjm nie mógł ia- 
wnio wnijć do Miasta, nlo 
bji nn ustroniu na micj- 
Rcack pustych: a lewizftd 
przychodzili do niego. 

ROZDZIAŁ II. 

1. 1 zBsię przyszedł do 
Kapharoaum po oiia dni, 
i usłyszano , Łe bjrt w 

2. A wnet się ich wicte 
lebrnło, tak, ii; imieśeić 
■i^ nie mogli ani przed 
drzwiami,! mówił do nich 



Bietaifclia 



nego, którego nieiliestc^ 
rey. 

4. A nie mogąc go pEss*- 
den przynieść dla rzesze, 
odarli dach tam gdzie h^ 
Pan; a przebrawszy po- 
łap, ipuściU loiko, ua 
którym powietrzem ra- 
siony leŁai. 

5. A Jezus obacsjrwssj 
wiarę ich, rzeki powie- 
tnom ruuonemu: Sjau 
odpuszczone są tobie giw*- 
chy twoie. 

6. A byli tam mektóny 
z Doktorów, siedi-yi i my- 
śląc w Bercoch •woieh ; 

7. Czemn ten tak mówif 
binśni. Któi grzech od- 
puścić moie, iedno Mim 
Bigi 

8. Co wnet poznawszy 
Jezus duchem swym, ik 
tak w sobie royślili, n«kt 

Ciemu 1Q myślicie 'w 
sercach waszych i 

B. Coh latwiey icst, rzec 
powietrzem ruszoiiema : 
Odpuszczone sn tohie 
grzechy ; czyli rzec : 
Wstań, weźmi loiko two- 
ihodźf 
10. A iłbyście wiedzieli. 



3. 1 przyszli kniomu nie- ił Syn człowieczy ma moo 
powietrzem ruszo- 1 odpuszezai grzechy na 



tnedtug S. Maria. 



n 



Biemi, (nakl do rnuoDe- 
go powietriem.) 

11, Tobiemówifiwitań, 
weimiy iolko twe, a id^ 
<fo dona twego. 

12. A oa natfebmiait 
wttd; a wBiąwasy łoŁko 
wjuedtprsed wiaystkie- 
mi tak , ik lię wazyaej 
zdnmłeli, i chwalili Boga, 
mówiąD : U«^inj nigdj' 
tak aie widf ąeli. 

13. 1 wjisedł Eąpi^ do 
nona : a wwłjattę^ rtwia 
pnjrffhodidbi Im niemu, i 
nauesd ł«. 

14. A mima i4iic, 117- 
irad Ł«rffi«gq ayną Ąl- 
pheauDwego liedzi^oego 
ua ele: i nekl mu: Podi 
z« mni). A wfmwHiy, 
asedl sa nim. 

15. 1 ft^o iię, gdy lie- 
dsiU u itolu w domu ie- 
go, wiele celników i gne- 
»Dików we aptił aiedzieli 
s Jcxn>cm, i nciniami le- 
go. Bo ieh' wiele było, 
któny i chodzili m niia. 

10. A widsąe Doktoro- 
wie, ii iadl X eelniki i a 
grceaznik) , mówili n- 
csniom lego: Czemu b 
eelnild i s grzeiEiiiki ie 
i płie Miitn waii 1 

17. Co Biljasawuy Je- 



Rii nckł im: Zdrowi nio 
potrcebaif{ lekarza, ale 
ci, ktpręj eię ile maią. 
Albowiem nie prsyiae- 
dłem WKjirać iprawiedli- 
wyoh , ale gneisn ycli. 

18. A nesniowie Janowi 
i FarjKcyicy poicili: i 
pnyuli, i mówili mu; 
Csomnl itezniowie łano- 
wi i Faryzeyscy poszrzą, 
a twoi uczniowie nie po- 

19. I rzeki im |ezui: 
Izali luogi^ towarzysze 
god małłeńakich pościć, 
poki E niemi ieat oblubie- 
niec f Jako dlngo z s ubij 
oblubieńca maii) , nje tiio- 
g^ poicie. 

20. Aleć przyidą dni, 
gdy od nich ot] i ijty biedzie 
ebjubienieo: a tedy bf^dą 
poicjć w onc dni. 

21. Zadep nie pr^yisy- 
WB łaty lukna grubego do 
itairey acatf: ho inaczey, 
ona utuka n»ws uymuie 
z ttarey szaty i bywa wię- 
ksze zdarcie, 

22. 1 kadenniełeie wina 
nowego w atare itatki, bo 
inaczey , wino roziiodza 
itaAi, i rozleie aio wino, 
a ata^i sf; zepinl%, Ale 



wino nDW« im bji wl«- 
wane w stedd nowe. 

33. I fitaio lif potym, 
g.Af Pan pnechodnl « 
Bzabatj- pnez cboka, ■ n~ 
eznioiria iego pocięli ^ó 
ir drogę, i rwać Idosj. 

24. A Faryseusiowicmn 
uoirili: Patn coć cajnit^ 
ir iiabatj eo aię nie go- 
d«! 

25. A on im powiedli^: 
Zaicib nigdy nie tnytali 
GO uujnU Dawid, gdj 
potri ebowal, a łaknął sam, 
i ci co c nim bjlif 

26. Jako WMc£ do do- 
nin Boiego n Abiathara 
Arcykapłana, i iadl cbleb 
p okład ny, którego się nie 
godsiło ieić iedno Kapła- 
nom, i daw^ tym ktiircy 
a nim bylif 

27. 1 mówtl im : Siabat 
ci DCiynioD ieit dla cEło- 
wieka, a nie całowiek dla 
■labatn. 

2S. A tak Syn esłoifi*' 
oiy iest I^»«m tcir i tsa- 
batn. 

BOZDZUŁ la 
1. 1 wuedt sake do bo- 
Łnieai a tam był edo- 

wiek ntaii^oy rękę uschłą. 
3. 1 pMtraegaU go, i»- 



tiłby w aaabaty iudr»- 
wi^ aby go oikar^yli. 

3. I Tttxi cstowiekowi 
maiącema r^kę Mcłd^ : 
powitań w powódek. 

4. Ineki im : godaili tiq 
w laabaty dobie caynió, 
ciyli ilat edowieJĆa n- 
sdrowie, eiyli sabióf a 
oni milei^ 

5. A poynawuy ps nieb 
s gniewem, aaimuciwasy 
■ię dła itlepaty aerca ich^ 
raekt eriowiekowi; Wj- 
ciągnly rękę twą. I wy- 
clągn^; i praywrMona 
mu ieit ręka. 

0. A wyiioOisy Fńty- 
■eDaaoTio,csynili notycTi- 
miaat radę z Herodyany 
prEećiwko iemu, i^oby 
go I tracili. 

i. A iesni ■ nccniami 
■wemi uizeilł do morza, a 
wielka raeita a Galileiej 
i E Judikiey aicmie sala 

8. I a Jcnuniem i z Idu- 
meiey , i z za Jordanu , i 
^cii wielkie mnóstwo, co 
około Tym i Sydonn, 
■tycząc o tym eo czynił 
{wzyazU do niego. 

9. 1 rzekł uczniom awyai, 
aby miałlodkę pogotowia 



wedtug S. Marka. 



dU naue, abj go 

nciiiifli. 

10. AlbonieitL wiel« ich 
BEdrawiid, tak ii: ń% nai 
cisnęli , abj lic go doty- 
kali ) ile ich vatAa iaki« 
niemoce. 

11. Adachowic nieciy- 
ici, gdjgoujJrzeli, tt- 
padali pned nim, i wołali 
mówi^: Tji ieat Syn 
Bob/. 

12. 1 bardio im grocil, 
ihj go nie wjiairi^. 

1 3. 1 waaedłuf na g^ręt 
wexw^ doaiebie, któijch 
■un chrial: a prajuli 
kniema. 

14. 1 pMtaB«wil dwana- 
join, abjr bjli a nim: a 
Ubr ie podał prni|iowia- 
dae. 

1 5. 1 dd im moc nidra- 
wiMiia nicmoej , i wjga- 
niania uartów. 

16. IddSjrmonawi imię 
Piotr. 

17. 1 Jaknba Zebcdeu- 
aaowego , i Jana brata Jla- 
knbowcgo: i daiim imit>- 
naBoaiHi^ea, to ieit, ij- 
nowie gromu. 

18. I Andneia iFillppa, 
iBardomieia iHattciuca, 
ITomaaaa, i Jakaba Al- 
phenu owego, i Tadeiuia, 



ł SymODa KaBaneyoay- 
ka. 

19. I Judaisa likarfo- 
ta, który go tai yrfAtiL 

20. 1 prEynli do daniu, 
i ibiegta się carię necaa, 
tak, ik nie mogli i brać 
pokanan. 

21. A gdy to urifueU 
iego powinowaci , wyasli, 
aby go poyjnali,bo mówi- 
li, ii odiaed] od rozumu. 

22. A Doktorowie, kt^ 
ny byli prayuli z Jem- 
calem, mówili : ii ma Be- 
elaebnba ; a ii moo^ kai<l' 
ięcia czartowskiego otar- 
ty wyganU. 

23. I wezwawHjr ich, 
mówił ku nim w prcypo- 
wi«ieiach h Jakoi moio 
Bsafan szatana wyganiać f 

24. I królHtwo iaśłiby 
praedw aDbie było roa- 
dsielone, nio moie się 
OBtaó króleitwo ono. 

26. i dom, ioiliby prze- 
ciw lobie był rOEdzielon, 
nie moie tlę oitać on dom. 

26. 1 azataniieiliby lam 
pricoiw aobio powitdf, 
rosdzielon ieat, i nie bi- 
dzie aię mogt ottać , ale 
ma koniec. 

27. Nie moieć iaden 
Rprz^tu 



Suamgtłui 



lirowa^, ieilib^ pienrej 
KoeuM •lego nie nrtą- 
sał, « tedy 4ffpi«r« dam 
ie§* ipl^druie. 

2S. Zftpiswdf p0viŁdam 
wuD , iie mi^ttkio grsc- 
ohy będą odputscuneiy- 
>«ai IndEkim, i bluiaier- 
atwa lnóraalikolwiak bla<- 
jćnilL 

afi. Ala ktabykolwieb 
Ua^niłprceaiwko Ducho- 
wi Swiętuna, nie na od- 
pWKCBoiiU na wieki, ala 
łiędiio winien gncchu 
wiocBoegD. 

30, U mówili, ma dncba 
niccijitego. 

31, 1 przynli matk* i 
btaoia i«g«,«itoiąe pned 
domem peałaU de niego 
wijwaiąc ge. 

33. A rzeiia siedziała 
9koio niego, i powicdiia- 
no mu: Oto matka twoia, 
i bracia twoi pned domem 
uię •snkuią. 

23. I odpowiadłiat im 
mówiąc: Któii iatt matka 
moia i bracia moif 

34. A poy>rsaw*E7 na 
tjch, kteriy koto niego 
•iedzieli, rzeki : Ot* mat- 
ka moia, i bneia moi. 

3fi. Albewiem ktoby oBf 



nit weta Boką, ten itst 
brat mof , i lioitn moia, 
i matka moin. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. 1 poeiąt zaaię ncsjć 
pnj morcu, i seiirala lic 
do ni^e ncaxn wielka, 
tak , i^ OB wuedłaz j da 
todii ilcdaial na men% 
a WMjntka nem bjU 
prij morsu na ziemi. 

2. I naucBiJ idi wiele 



3. Błnęhaycłc: Ote !«*• 
•iewca wysiedl ninć. 

4. A gdy aial, iedno pa- 
dło podle drogi, n ptaejr 
powiefni prayasU J p»F 
icdli ie. 

5. A dmgie padło na 
^ociyite Diittytsa , gdni 
nie miało wiele sietni; a 
Botychmiait WBiiło,prse- 
to iSi nie miało głębokiej 
■iemie. 

6. A gdy iteńce vc*xła, 
wygoraało : a przeto , ił 
nie miała korzenia, u- 

7.Adrugiepai)tow oitr- 
nie: a weaiło ciernie, i 
Eoduaita ie, i nie dala 
ow»cn. 



ttei^ S. Maria. 



8. A ■ 



sicnif d»brą: i dtlo •- 

ey: * iadno pnynioało 
tntfdńaicł, diugie oeić- 
dsiMiąt,m«(tte MMf ato. 
9. 1 miwil : Kto ma u- 
»^ In młiiebftnin, nic> 
olMjałoolift. 

10. AgdyHMkjłoM- 
bno, piftoU go ei, «• pnj 
sin tjli dwtiuicie o tej 

11. I mówił iatt Wtu 
cŁ dano pomać t&iemiuof 
Krtiwtw* Bokago , «Ie 
rfn któny n« ■konie •% 

muijHko bjwa v pnj- 
pvwi«4eiad). 

12. Ab; patn^o pKtnut- 
li, B kie iridsidi: a ily- 
asą« ełytidi, • nie sr»> 
mmieli: b; ił^ kied^nie 
aiwnaii, a b^y im od- 
paucKine medjr. 

13.<I Taeldimi NU ro- 
miniecie te; pnypowie-ł 
f«i? a iakoi ■rocuniaeie 
wn^etkie pnypewieJei 1 

14. Ten kto loHiewa, 
■Iowo roulewfc 

lA. A ei lą , która; pa- 
die drogi ; gdaie Hq t4e- 
■Łemt aławo , a gd; i* u< 
■IjiKą, na^duiiait prz;- 
ehodu imÓui, a w jłóna 



(i«wo waiaue w aureaoh 
łeb. 

16. Takkei i «i aą, ee 
naapoeajatyek nl^^wch 
■4 poiiani : która; gdy 
mtj*Kt\j DB^duBiast ie x 
nd(Mł«ią prajimnią: 

17. A nie n&łą konania 
w aobie, ale aą doeaeane- 
mi : potya gd; p»;id>it 
BciiaicBie i p»edUdova- 
nie dl* aIowa,na^cłUBiaat 
ai^gMtią. 

18. A drudi; a^ Ittinj 
iBifd>;eIeTalił aąpuaiani; 
eł •« atowaatsełiai^. 

1 . A pi aesolowa&iaiwia* 
ta, i omamienie begaotw, 
Ł oboiweiei innjokneea;, 
wasedłaa; aadiiBaai^ iltn 
w«, i hjm b«a poiljtkn. 

20. A ci a%, któt^ OB 
dobrą aiemif aą poiiani, 
ktćn; ałMehBią aiowa i 
(ffi^Btiiią ie, i pnyaoaaą 
owea^ iedni traj^i«»t;, 
dnidsj aieićdzieai^t;, a 
drad^ letn;, 

21. i mńńł imi IxaU 
iwiec; pnynoaaą, abj ią 
itawioBo pod koreem, al- 
bo pod łobemf *mt nie 
praeto, ab; b;ła na ifrie- 
eanikn peatawiena. 

22. Albowiem nie nia 
ieat triemncgo, asb; al^ 

F3 



84 

obtswii nic miało; aai by- 
VB lakr^to, ale ikhj na 
tajmił^ wyscło. 

23. Jeili kto nuj makn 
duchaniu, Dieoh stacba. 

24. I mówił im : oba- 
eicios os«go dijeliaci«. 
Jaką miartt mierEjcicjbę- 
dsie wam odmierzono, i 
b^i« wani pMjdano. 

26. Albowiem kto ma, 
b^daie mu dano, a kto nie 
ma, i to co ma, odejmą 
od niego. 

26.1 mówS: takci ieit 
KróloRtwo Boho, iako gdy - 
hy całowiek wraucS na- 
sienie w ziemię. 

27. A ipałb]^, i witawał 
w nomf i we dnie , a na- 
■ieniebf wachodiHo, i ro> 
Kto, gdj en niewie. 

28. Boe aiemia lama m 
■iabie owoe rodzi, nay- 
priód trawę, potjaikłoB, 
a potjm p^ne aiarno w 
klorie. 

29. A gdy Biędoitoi abo- 
Ic, wnet BBpu^i lierp, bo 
iniwo prcjA^o. 

30. Imówii: konraipo- 
dobnjm acsjniemy Kró.! 
leatwoBoże, albo.które- 
mn podt^eńttwu prajro- 
wnomj ie I 

31. Jaku iwrao gwttaj-. 



Euang^ia 



cane, kt^re gdjr aieią ^r 
liemię , miucyaie ieat x« 
waij>tkiĘg:D naMeida, 
które ie«t na aiemi. 

32. A gdj będsio mła^ 
oe,wB«hoda{,i bywa wi^k- 
■<e nad wisysddA aiota, 
i eayni gał^ie wielkie, 
tok ii pod cieniom i^« 
mogą miMikae pt&c; po- 
wietmi. 

33. 1 wielą takowycłi 
pnypoiiiejoi naówił Ąo 
nich słowo, iako mogli 
fłuokaó. 

34. A oprócs jwi^rpowi*- 
iA nie mówił im, wonk- 
ie "Kciniom twoim oao~ 
bno WKjatko wjkład^ . 

3fi. I mówił im w onŁe 
daień, gdy ink bjł wie- 
csot; prieprawnjtięBa ' 
drayą aCranc. 

36. A opBJciwa>7 r»o- 
szą, wcięli go tok iako 
bjłwłodii: ainneto&i 

37. 1 itida się nawołnoie 
wielka wiatra, i iułj -wtij 
wielce na todź; lak, ii 
*ię łudź napełniała. 

38. A on hył na aadzie 
łodii tpiąe na wcEgłwwkii : 
i obudaili go, i mówili 
mu: NauMjciela , nie 
dba«B ty, iŁ giniemy ? 



leeSitg S. Marka. 



39. A MtłciwiEy >i^ 
groBiI wittrawi, i nekł 
raonn : milci, maUkul^. 
I pneMit viMr; « ttaia 
■ic eina wielka. 

40. 1 nekł im : Ezena' 
Łeioie tak boiafitwif >e- 
HCBck ni* Siftoie wiary f 

41. 1 pnelfkii al; bar- 
dzo, i roówili ieden ku 
druglean): któk wsdy ten 
Umtf ie i ińfttr i noirn ■% 
nu poałanne. 

ROZDZIAŁ V. 
I-I pnjuU na drugą 
■tronf mona, do krainj 
Gerftseńcs jkÓT ■ 

2. A gdj on wjt^oijzil ■ 
todsi, natychmiaitmuia- 
bie^al z grobów ciłowiek 
w dnobn nieciyitjm. 

3. Którf miu mieazka- 
nie w grobacli, a nie mogT 
go łuk nikt i lańenehami 
swiitiać: 

4. Pnetoi it cEcato bę- 
dąe p^twni 1 1«A cuchami 
wiąBan^i łań«nsky mry- 
ira^ i p^ bmał, i oi* 
m«gl go kadan ukrcMii. 

6. A Kawidj' we dnie i 
w n9ej wolai w grobiech 
i w gwaekjaduktaięaam 
fcani«ńmi. 

fl*A UT^rnwis/ Je^a* 



85 

a daleka, prajbiekał i po* 
kłonił alf mu: 

7. A wol^^ g^oaemwiel* 
kim, mowi^ : cóŁ ty aa 
mną nais Jeiuaie Sjnu 
Boga Najwyiia^af po- 
piEjai^gam cię piies B»> 
ga, hbji mię nie inę«)>ł. 

8. Albowiem mu mówU : 
wyTii^ dachu oiecsjatf 
z odowieka. 

0. 1 lapjtid go: co aa 
imię mail f a on mu po- 
wiedzie : imię mi wojr- 
skb. Albowiem nas ieiC 

10. 1 proaił go barilao, 
abj icb nie w^ganid s 
onej' krainif. 

11 . A b jło Łam prz^ gó- 
rze wielkie stado wie- 
przów na paszy. 

12. 1 prosili go csarci, 
mćwiąc; pnie nas w wie- 
prze, ahyiiay w nie we- 

natjrehniaat im 
dopnieil Jezus. A wj- 
■zedłizj dnebowie nie- 
oijiti, weasli w wieprze; 
' wpadło ono atado wiel- 
kim pędem % prajkra w 
okob) dwu tysię- 
cy, i potonęli w moraa. 
14. A któray ie pajti, 
pouoiekoli, i oznajmiali 



M 

to iriw«M«di i po wiUdIu 
I wjaili tibj oglądali to 
«o tlę itdo. 

1 5. I pnyiidi io Jetnia, 
i n/fradł od^o, który 
hji opętany, liadiąoego, 
eUenonogo, i a d^^rjm 
liBes<«ten: iballiię. 

16. A ci ktiny to iri- 
4al«li , opowiedzieli im, 
iako aiępnjdato onemn 
opętanemu, ł o wieprsaeh. 

17. I poczęli go prosić, 
altj wjiiedls grnnic icb. 

18. Agdjwłtąpiłwloilź, 
prosił go on 00 był opęta- 
nym, aby byl pr«j nim. 

19. Łecs go nie przypu- 
ŁcS, ale mu »eld : Idi do 
domu twoifgo do swych, 
ttoinaytuiy ijn,ialLDc wiel- 
kie rsBczy Pan uczynił, I 
zlitow^się qsd tob^. 

20. 1 odiHiU, a pocs^ 
tlawić w Dekapolu, lako 
wielkie iMcay ■ «iiQ u- 
eaynit Jeaut , a W4tyapy 
się dsiwowali- 

21. A gdy się ui Jesus 
prieprswił wiodsi na dcn- 
gą stronę, aebrda *1^ do 
niego wielka tioseo, a on 
był nad morzem. 

23. A przyiM^ ieden z 
AreyboinlMych imieniem 



Emangelni 



Jair: a nynaawuy go> 
padł n nog iogo. 

33. 1 ^«sii RD wielce^ 
mówiąc: ii eorkA nsi« 
kona. Pódi, włoł b« nią 
rękę, ieby osdrowiała, i 
kjwa sattaU- 

24. 1 M«dŁ M Bim. « %ą 
nim Biła wielka rseu* i 
ioiskali go. 

2G. A BiewiMta ktwa 
miała ptynienle krwią 
dwanajcie lat, 

26. 1 wiolo była ucier- 
piała od wielo lekarsów, 
a wszystko swe łolyla 
była, a nic iey nie pomo- 
gło , owszem ilę iey tym 
więcey pogorszało. 

27. Uslyszawicy o )e- 
cusie , przyszła i tylu 
między rieszą,! dotknęła 
się Bza^ icgo. 

28. Bo mówiła: ik ieJU 
się tylko dotknę szaty 
iego, kędę sdrowB. 

39. I natychiniut «y. 
lekło źrzodfe krwie iey; 
i poezuta ne ciele l^ łeat 
uzdrewitna od oney tk»- 

30. A poznawazy wnet 
Jonu w Mbie km Ittóra 
od niego wTszła, obMoi- 
wBsyiięd«n«Mjr>rxek{: 



toedfug S, Marka. 



87 



kto lię dotknął szatmo- 
iebf 

31, Aacmiowiewganń- 
wili mu: widn*z rztarą 
ciuiąeą tią , n b)Óvue, 
Ktu ai^ mnie dotknąil 

32. 1 oboyźrzał lif, ab/ 
obaMTi ouc która to u- 

33. A BiewiaatB botąo kią 
i di^e, wiedsa* co »i% 
iej pnfdalo: pnjiiła i 
upadla przcil oim, a po- 
)ri«diials mu wujitkę 

34. A on icj rzekt : C*r- 
Ica viar» tiroią uzdrowiła 
flię, idias ir pokoiu , a 
Ł^tU sdrowa sd eharobf 

35. A gdy on iaiiue 
BMwtł, pnyicti od Arof 
boiiueaego, mówiąc: iii 
•orka tv«M« tmarła^ oi«- 
HMk icaxczetntdai(>NaH- 
nj-alela ? 

36. A Jntii v.tij**nn%y 
dawK które powiadana, 
n«kt Arefboiiniaasran i 
nie bof aię ; wiata tjlko. 

L 37. 1 nie dopnśeil Ładne. 

. BO ebwdaió la lobtijiedno 

, Piotrowi i Jakóbowi « i 

; łanowi br^u Jafcubov«- 



Vi. A ^ri/uodtuj -w 



dom Arejbaiiiiczago,uj'- 
ktiti agietk, i ^laeBąee, i 
bardzo rfezi^oe. 
39. 1 wjMadłsEy, riekl 
im: czemu zgi^ csjni- 
pie, i płaezeciel ditowe- 
caka ca nie nmaria, ale 

ipi. 

40. 1 imiali aic ■ niego. 
A on wjgnawKj w«b7- 
■tkie, wnątOfea i Matkę 
dsiewceiki, iaayeh kta- 
taj [wajnimbjliji weaxli 
tam gdiie diŁoweoaka le- 

41. A nt^izjrękędzie^ 
WMiki, ntckliaj: Tabi- 
thakurai[ do ieU, wyło- 
iijwaaj, Panienka (tobio 
mówię) witań. 

42. 1 nałyritffliait pa- 
nienka witstOf i ehodrila, 
a bjła w dwunaitu leeiccht 
i zdumieli aif idumianism 
wielkim. 

43. 1 sakaaal im wielce, 
aby tego fcaden nie wie< 
daiał; i kazał ięy dać 
ieió, 

ROZDZUŁ VI. 

1. A wjtaedłisf i tam- 
ti^d, pnjaiedł do itjeiy- 
inj swej, a ■« nim lali 

oznlowie iego. 

'i. A gdjr bjło w iiabat 



pociąi w boinicjnanesać: 
a viele ich duchsi^c isdn- 
uiewoli li; naaro iego 
móiriąc: ikądłe temn to 
winstlco ■ co to sa mą- 
droić, która ma ieitdana, 
i takie cuda, które lię 
dzieią p»ei ręce iego? 

3. Isali ten nie iett cii 
bU, ijn Maryi, brat Ja- 
kubów i JóiefoT, i Jnda- 
tzowiSymonów :aiaj. 

n naa nie inais lioitr ie- 
go ? i goraajrli ci^ ■ niegi 

4. A Jesas im mówił: IŁ 
Prorok ai« Jest bez oscI 
chyih w oj'cajinie iwo- 
iej', i ■» domu Bwoim, a 
Bdą4xj krewnemi awemi. 

5. 1 nie mogt tam uczy- 
nić ładnego cudu ; iedno 
in^o chorych kładąc na 
nie ręce azdrowił. 

6. A dziwował ei^ dla 
niedowiaritwa ich : i cho- 
dził pomiaitecikach oko- 
li osnjcfa nanozaiąe. 

7. 1 wciwd dwanajcie, 
i począł ie pa dwu rozsy- 
łać i dał im moc nad da- 
chy nieccjBtemi, 

8. 1 rozkazał im, aby nic 
na drogę nie brali, iedno 
tylko laskę, ani kalety, 
ani chleba, ani pieniędey 
V tmosie. 



0< AJe aby aą obuli w 
trzewiki, n nie obłaccHi 
dwu zukicn. 

10. I mówił im ; gdzift^ 
kolwiek wnidziecie do do- 
mu : tam mldzkaycie, tk 
w tamtąd wynidaiecie. 

U. A którzybykoliriek 
wag nie pczyimowoli, ani 
wM ałochali: wyszedłaiy 

- tamtifd otrsęjcie proch 

- nog waasych na iwi*. 
deetwo im. 

12. A wyaaedłicj prze- 
powiadali , aby pokuto- 

13. I wyrzncali wielo 
ezartów, i wiele ehoryck 

oleiem mazali I uzdn- 
wiali. 

14. 1 uityseałKról He- 
rod (ho imięlego było rox- 
tłowione) i mówił: ił 
Jan on Chrzciciel watał s 
martwych: i dla teg-okaię 
1 nim te mocy okazui;|. 

15. A dmdEy mówili; 
iŁ Eliaai iest: Druday 
ZBBic powiadali: iŁ Pro- 
rok ieat, iako ieden s 
Proroków. 

16. Co Hrtyizowszy He- 
rod, rzekł r ik Jan którc- 
gom ia ieii^ onoi wstał s 

iiartwych. 

17. Albowiem tcnHerod 



wedtug S. Marka, 



podnnsj pognał bji Ja- 
Bft, i r^iadKil go do 
witania dla Herodiady 
łony Filippa brata iwego, 
ił ią bjł poiąŁ 

J 8. Bo JaD Bivvił HiFro* 
dowi; nie godit lię tobie 
mieć łoDj brata twego. 

J9. A Herodiada cm- 
wah nań, i ehciKta ga 
xamo>doiVBĆ, ala lAe mo- 

20. Albowiem Herod ba) 
uą Jana, wiediąe go byd£ 
niebem aprawiedliwjrm i 
iwi^tjm : i ogli^d^ ilc 
nań, a alatAniifc go wiele 
cajB^: i rad go idncba). 

2J>A gdy l)^ dsień po 
łemn, H«rod w dsiań ii»- 
Todzenia awego sprawił 
wieeaenit oa Panj iwoie, 
na RoOBiatne, i naPne- 
doMyiac vf Galileiej. 

22. A gdy weada córka 
Muj Herodyadj, i tańco- 
waia, i epodobala aią Ue- 
lodowi, i wapół aiedtą- 
cym: nelcł Król oaey 
Diicwicy : proi mię a tfo 
iedno ckcesz, a dam tobie. 

23. 1 pnyiiągł iey : iii 
a cokolwiek prosić bę- 
dsieaa dam ei, by tei po- 
łowicę królestwa mego. 

{Ł4< Która wyszedłszy, 



rzekłaMatcesffoiey: cse- 
goli mam prosić f a ona 
rzelcła : Głowy Jana 
Chrzciciela. 

25. A natychmiast WBze- 
dłssy ■ prętkoćeit^ do Kró- 
la, prosiła mówiąc: chco 

ibjri mi teras aaraK dat 
na misie f^wę JaiM 
Chrceiciela. 

26. 1 zafrasow^ tięKrćl, 
WBiak^e dla priyiięgi i 
dla współ siedzi^cych nie 
chnid iey zasmucić. 

27. Ale poBtavszy kata 
rozkaz st j»'zynIeio głowę 
iego na misie. 

28. I ici^ go -rf więsie- 
niu, I priyiiiosł gluwij ie- 
go na misie; i oddał i^ 
dziewce; a dziewka od- 
dała ią matce swey. 

29. Co ndyisawazy u- 
czDiowie iego, przyszli i 
wzięli ciało tego : i jato-. 
Łyli ie w grobie. 

3D. I igromadziwsEysit} 
Apostołowie do Jezusa, o- 
poviedzieIi mu wszystko, 
co czynili: iczcgouczylL 

31. I rzakł im: pódćoio 
osobno na mioyioe puatc, 
o odpoeiniyrie maluczko. 
Bo wiele tych było co 
prayekodztli i odeboilaili; 



Ewangelia 



tak ifc nie mieli czui 
iedsonia. 

32. 1 watijptwMj V łodś 
tutąpili na miejioe puitt 
OMbno. 

33. I wi4zUli i« odiei:- 
dlftiąee , i dowiedziało 
iif ioh wicie, i zbieleli 
■łf tam pieąio ze wazech 
uiiait, i uprzedzili te. 

34. A wytzedtizy Jezoa 
uyźraał wielkie rzeszą: i 
hjt ruszony miłoiier- 
dziem nad niemi, iŁ bjli 
ioko owco nie maiące pa- 
(tersa; i poczet ie ucusjć 
wicia neczjr. 

35. A gdjr iuii był tego 
czas nie ińałj, pnj^ize- 
dtssy ucznioi^ o iego, rze- 
kli: ii to niieyace icst 
puste, a iui; cins przc- 

36. Rozpnjćie ie, aby 
się roiisedlszy do bliskich 
wsi i miasteczek , kupili 
sobie pokarmów, któreby 
iedli. 

37. A on odpowtadaiąe 
rzekł im : dajcie wy im 
ioBG. I rzekli ma: aze- 

. dtszy kupmy ca dwieJcie 
groszy obloba; a daymy 
imielć. 

38. 1 rzold im: wiekk 
oUcba macie f idicie a 



dowiedieie aif . Aouido- 
wiedsiawazy lię powie- 
dzieli: pięcioro, i dwie 
ryby, 

39. I rozkazał im pois- 
dzij wszystkie , rzi(d po- 
dle nędunazieloDey Ćtb- 
wio. 

40. I roasadcili aią na 
cięKci, tu po sto. tu zng 
pa pięćdziesiąt 

41. A wziąwtzyonopic- 
cioro chlcba,i dwio ryby: 
wey£ rzawssy w niebo, 
btogoiławił,i łiund cM^b, 
i daw^ nczniom nroiin, 
aby prae4 nie kładli: i 
dwie rybypadzielit wszy- 
stkim. 

42.1 Iedli WBZ3rsoy, s 
naiedli aię. 

43. i zebrali ostatki u- 
łomków dwanafeie ko- 
szów pełnych, i z onych 
ryb. 

44. A tych którzy iedli 
było piąi tysięcy męłói 

45. [ wnet przymusił i 
.oznie swe wstąpić w łodi, 
aby go uprzedzili na dru- 
gą stronę do Betbiaidy, 
aiby on rozpuśeił lud. 

A odprawiwszy ie, 
odszedł na górę modlić 
się. 
47. A gdy było w wio- 



teedtug S. Marka. 



SI 



caoi, hji* Io4ś HĘ poirzo- 
dkit mona, a on aau b^ł 

48. A widsąo ie nioidu- 
i^ lif wiwitj robiąc, . 
fŁo łK bjl wiatr pr«eoi- 
WD7) a akoło ciwartej 
iti^j Boc^ej przjiaedi 
j^niehcliodsącpo oMtiii 
i ehoiał i« Bkiniić. 

49. A oai iijin»w»tj 
go cbedaąoego po macsu, 
maMmidi kehj bjla obio- 
da, i aakcajkaęU. 

50. Albowiem vuj%aj 
go YidsieU, i aatrwO:ijrli 
■if . A na^dimiaat mó- 
wił B ni«Bii, 1 nokt im : 
atkjae, lAinci ictt: nie 
Ifln^cis wc. 

51. f vat%p3 4o nich w 
lodź, i ucisB^t łic yt;iMT< 
I tym wiccay a wi^oey 
sitj nmi v lobie zdumie- 
wali. 

52. Bo nie Brozumieli 
byli o chlebie: ii; Bcrce 
idi bjlo zaślepione. 

53. A gdj tię przepra- 
wili, pnyazli do ziemi Ge- 
Bczareth: i przybliżyli lię 
Ita brzegu. 

&4. A gdy wyizli z ło- 
dzi, natyduaiaat go po- 
' zndi. 

55. 1 zblcgawuy wasy- 



itkę onę krainę, poca<jli 
noiić na loŁaek ii* lię 
maiąee, skoro tuIyaseU, 
ik tam był. 
66. A gdiiekolniek ie- 
dno wtzedł do wsi albo 
do miasteczek, albo do 
miast, kładli niemocne po 
nlicacb: i prosili go, aby 
się tylko dotknęli kraiu 
szaty i^o: a ils się go 
E nieb dotkn^o , ozdro- 

ROZDZIAŁ VIL 
!. 1 zebrali aię do niego 
ForyzeaSBowie i niekló- 
rzy z Doktorów, co byli 
przyszli e Jeruzalem. 
2. A uyirzawBzy niektó- 



re z anniow iego iedzące 
chleb rękoma pospolitemi, 
to iest nie umytemi, przy- 

. 3. Albowiem Faryzeu- 
sfowie i wszyscy iijdo- 
wie,ie£liby częstorąk nie 
umjTwali, nie iedzą: tixy- 
maiąc ustawę starszych. 
4. I z rynka przyise- 
dłszy, iejliby się nie u- 
myli, nieiedsą, { wiele 
zą innych raeczy które 
im do chowania aą poda- 
ne, iako umywanie knb- 



92 

fc»w I kroł^kow, 1 ntetj' 

n!* nimlsUnego, i loketc 
5. I pjtali go Faryaeu- 
ssowiei Doktorowie: OK e- 
mu ueułiowi* twoi nie 
diodsą według podania 
•tsrHjeh, ile ieds^ cbleb 
nw iimjwH^ ręknt 

0. A on odpowiediia- 
Wisj- riekl im: dobne 
Uaiau o vat obłudnikach 
prorokował, iako ieit bb- 
piiano; Lud ten uitjmię 
chwali: ale lerce ich da- 
leko ieat odemnie. 

7. Łecs próino międtwa- 
lą, ucząc uaok i pntjka- 
■onia ladskicgo, 

8. Albowiem opnfoiwujr 
pntjkazanie fiole, trzy- 
macie ustawy ludikie li- 
niowanie kmłjków i 
kubk6w; i wielo innjch 
rsccsy takowych csymcie. 

0. 1 mówił im : dobrze 
niszczycie przykazanie 
Boie, abyicio nitawę wa- 
Hę zachowali. 

16. Bo Moyfceu rzekł: 
Creiy oyca twego i matkę 
twoię; a ktoby złafteccyi 
oycn albo niat«e, niediay 

1 1. A wy mówicie i leili- 
by człowiek nsekł oycn 
albo matce; korbaa (eo. 



ISmangeHa 



ieet dar}któryk<riwiek bę- 
dzie odemnic, toUe poaho- 
eny Lędzib 

12. 1 nie dopnascKseie 
mu więceynło czynie oy- 
cn nremu albo matę*. 

13. Zniewakaiąo ^ew* 
Bo&« przez attaw*; mhu^ 
kłiór^oianekwa]ili:iine> 
le innych neezy tjM p^. 
dobnych aiyofei«. 

14. A prayswawszy x». 
■ięrzcizy, mówił mb; dn- 
chaycie mnie wnrfacy, a 
znwnmleyełe. 

15. NIflieitn«ea kadna 
zewnątrz weh»4Bąca 
cdowiekn, któtdry g« p». 
kalać mida; le«x 
podiodcąoe a człoiridEe, 
ona aą kt^ro poknlwt 
esłowidu. 

18. JeJli kto na naayki 
■łu ebaniu, niechaj ałneha. 

)7. A gdywizedłwdo* 
od raeizy, pytali go 
czaiotrie iego o oncypny 
powiefcL 

IS. [ rzcU im: taki< 
wy bez rozumienia iottc 
jcie: i nie rozumiecieU 
iz wizystko co sewsątn 
Wchodzi w człowieka, tdi 
moiie go pekalać. I 

19. Albowiem nie wiehtl 
dli w lerce ieg9> ale 



1 



ite^ig S. Marka. 



. 30. I powiatUł: iie cd 
jwntwiri s cslowieka, to 
pokala •złowMtA. 

21. B*EWDętTSIIotci Bcr- 

c« odfnrieeiego wyctio- 
dsą KfU rie: eudmdlo- 
ttw«, ^orobctwa, mttia- 

22. aodn^fUwft, ia- 
kanttwR, Etaiei, ikkafa, 
niewttjdj, ok« st>, blu£- 
Ttientwa, pjchs, ualea- 

33, WutysŚat to ata s 

WNętiiuaioł poahodai 
patala człowieka. 

2A. A -W9tair8i]r ■ ta 
tą4 odsiedi oapogranńaa 
Tyra i Sj^onn : a mao- 
^tef w doia nie okciał, 
abf o nim ktu wiedtial : 
kei tł^ aataić nie moj;!. 

2fi, Albowiem wnet a- 
■Ijuawaay o niia nie> 

ta daełta nieosysłego, 

pri^nedłaz j npadła u nog 

iego. 
K, Bo bjła niewiasta 

pogańaka , zodem Syro- 
. pbesuka, i pro sHa go, aby 
' enita wTTziicil a corld 
■1«7- 



93 



27. A oa iey »«kt: daj 
■i^ (HH wej naieilć ajnom ; 
boa nia dobra iest odey- 
Biować chleb ijnom , a 
lalotać peoai. 

28. A ona odpowiedaiola, 
i raelda mn ; łakci Panie: 
wtaaUe i sicicnicta ta- 
dttią pod stałem odrobiny 
•jn owakie. 

29. Inckł iej: dla tej 
ta&wj łd£Ła , wfiaa^si 
czart I córki twey. 

30. A gdy odeacia do do- 
mu iwego, nalaata córkę 
iekąeą na loŁn, a ifc ciart 
yrjMfdi od niey. 

31. A «yii«dłiEy Kni % 
granic Tynkloli , przy- 
■zedl przez Sydon do mo- 
rza Galileyakiego przez 
poarzodek granie D«ka- 
polskich. 

32, 1 pnywiedll mn ^u- 
ohego i Bionego, a prosił 
go, aby nań rękę włoiył. 

33. A odwiódłszy go na 
ttront; od rzeszy, wpufctl 
pałee swe w nizy iego: a 
Bplan^uy dotknął się 
ięajica iego : 

34, A weyiraawizy w 
niebo, weitchn^, i rzekł 
mn : Effetlia, to ie«t, o- 

j twórz li;. 
3A. I wntitła otwoiSTly 



94 

■i^ swiiisira ięs;f)n fego, 
i wymawiał dobrie. 

30. i prtj-kakat im, -aby 
nikomnniepowiadali. Ałe 
im on ^Iniff im laluuo- 
wrf , tym wicney ro»ła< 
wiaK. 

37. 1 tym bardaiflj lię 
diiwowali, mówit^e: Do- 
t>na waiyalko uoynił: i 
głuche ucsynil Łe rijMa.i 
i nieme i« ni9vią. 

ROZDZIAŁ ViIL 

i. W one dni łaiięgdy 

wielka rzełsa byłfc, « Bie 

mieli oohy iedK: weiwa- 

wsir ucRniów , riekłjm : 

2. Zal nil tego lądu , iii 
oto iuk tny dni trwai^ 
|ivxy mnie, « nie ikui) oo- 
by iedli. 

3. A i<^li ie opuizciif 
^odBedo,ilomów icli, n- 
atauą na (Irodic: bo nie- 
któriy 2 nich a daleka 
priyBiIi. 

4. 1 afdpowiedzieli mu u~ 
ciniowie iego : ifkądie 
łych moie kto tu na pu- 
szczy nakarmić chlebem? 

5. 1 spyt^ ich : wiele 
chleba macie ^ a oni rzc- | 
iedmioro. 



BwmtgeUa 



rieić na ziemi, A wń^ 
w*zy oDo Hednioro chh 
ba, dilęki ezyniąe ImmI 
i dawał ueiniom iwoia 
«by przed nie kbi4H) 
kładli prsed rze>z;\. 

7. Mieli teł itrocb^rr* 
bek : i te blogo>łaviinrr> 
kazał przed nie p(d«łyc 

8. Jedli t«dy i ntfutt 
•i;: izebrali coib^i- 
łomków aiedra komoir. 

9. A i>j\o tych co i«*i 
(^oło czterech tysi^ei? i 
rozpu jcit ie. 

10. A wnet wizeiiluj* 
lodi z neiidami iwoieai 
przyiiedl w >troay D^ 
manutikie. 

I wylali Faryjea- 
tfowie, i poczęli i ni> 
gadać, dom^aitto lif ■ 
ni^riy znaku % Nieba ki- 
aząe go. 

12. A «esCdinąwMf ■ 
duchu, rzekł: czemn na- 
ród ten znaku aie dom*' 
ga } zaprawdę powiadup 
nie będzie (lao; 
mak narodowi temn. 
3. A opuiciwszy iei 
iti^pił zaaię w łodt, i od- 
szedł na drugą stronę. 

14. 1 zapomnieli wiitt* 

chleba: i nie midi z t<M 

6> I lozkasdE rzeuy u> I iedno ieden ohleb wloda 



teedtug S- Maria. 



95 



IS. I nukuairał, aó- 
ińąc: pAtimie^ achroń- 
eie li^ kwaan F&Tjieu- 
skiogo i kwant Herodo- 
wego. 

10. 1 mjiliH i«d«n kv 
drugiemu aiów^c: ke nic 
mamj chleba. 

17. Co poznawKj Jem 
TKeki im: cók myiticie^ 
jce (dilełiB nie macie t ie- 
ezcaeife nie haei^cie ani 
ronmiecici ieuxiei Mia- 
cie aeree wasz^ lailepia- 
ne« 

18. Oexjr maiąc nie wi- 
dstoie, i uezj maiąo nie 
■łjiijrcie: i nie paioię- 

19. Gdym ono pięcioro 
chleb* łam^ na pięć tj- 
■iccjludri: wicleicie «- 
doieilł koiEow pełnych 
ułomków i rsekli mu : 
dwanajcie. 

20. A gdy aiedmioro chle- 
ba na cztery tysiące, wie- 
Inleie koizów lebrali u- 
iomków ? i Tsekli mu : 

21 • I uówit im: i^ofc 

22. I 'pt-xy>xli do Beth- 
■»idy; 1 przywiedli mu 
ślepego, i pTDiili, aby lię 
(O dotkotiil 



23. A uiąwHy ślepego 
rękę, odwiodi go preca 
la miaiteciko : n pluną- 
wsy na oczy iego, wloiiy- 
WBsy nań ręce ^we, pytał 
go: iejliby co widiial? 

24. A on pnegł^daiąc, 
mówił: widię ludai iako 
dnewa choJząeyeh. 

25. Potjm Mt*ię pdokył 
lęce na oczj iego, i po- 
cs^ widii eć, i nidtowio- 
ny i^t tak, ik widńt^ 
WBzyitko iainie. 

2B. lodoil^ go do doma 
iega, nówiąo: Hi dodo- 
mn awego; a ieili imi- 
dsieis do miastecika^ &a- 
dnema nie powiaday. 

27. 1 Wysiedł Jesua i u- 
csniowie iego ito misatc- 
ezek Cezarei Filippowey: 
a w drodze pytał uczniów 
awoich, mówiąe im : Idm 
mię powiadai^ bydi lu- 
&ic« 

28. A oni mu odpowie- 
dzieli , mowi>'^c: Janent 
Chrzcicielem, drndzy £• 
łiaszeiii, a dmdsy iakoby 
iednym z Proroków. 

2C».Tedy imriekirawy 
kim mnie bydź powiada- 
cie ? aodpowiadai^o Piotr^ 
rzeld mu : Tyf ieat Ckir* 



&»a»ge&t 



30. 1 lagrosit im, akj o 
i)iniuikomDHłepowud*lL 

31.1 pooiąl ie nmncsać 
fk potT>eba, iieb^ Sjn 
oriowieoiywtcle cierpiał, 
i w^aTdzoBjm b|ft ai 
■taraaydb , i od Arcjlca- 
planów, i o«I Doktorów : i 
sMaor^muijta ; k po 
tnech (loiach martirjch- 
witaŁ 

32. A mówił otwonj- 
icie te alowa. Ttij od- 
wiodtuj ^ Piotr, po* 
cx%t go graml4 

33. A -on obrMriwu3raic, 
■ wids^e uosnie nre, agro- 
miłPiDt^^ niiwi^a: idi 
sa mn^ antttnie, bo nie 
roaunueaa eo leitBoŁego, 
ale eo ieit Indzkiego. 

34. A weswawiif rze- 
aso « ucininmi awemi, 
nekt im: iejli kto chea 
n nmą iii, niech asmego 
■iehie lapne ; a weźmie 
krsji ■woy, a niech miq 
nailaduie 

35. Albowiem ktobj 
chciał laohowftć duu^ 
■vą, atraoł ią: a ktobj' 
Stracił dnnę iwą dla 
moie i Ewangelii , ten 
ią zachowa. 

36. Bo cób poniote eato- 
wiekowi, choćby wisf- 



Mek iwiat pMjakal, « b< 
■akodaSbj duic aw^t 

37. Albo, e» aa odmiag^ 
dacdowidcaaduas^Bwąi 

38. Albowiem ktobj aif 
watfdał mnie,i flow moich 
mujdaj narodem tja^ t»- 
dsotoanym i gncaiHyn, 
■awatfda aif go toŁ i Śjn i 
citowieDsy; giy pcaji- 
dme w ehwaleUyca aw^ ' 
go ■ Anioły SwięteML 

39. 1 mówił im: znpiwir- 
dę powiadam wam: ii 
•ą niektóriy s tych co n 
(toią , któnj oia ukvii» 
imieroi, aii njźrsą Kio- 1 
leitwo Boae pnyebodsąc* 
w mooj. I 

ROZDZIAŁ IX. 

1. A po aaeiciH daini^ 
wsiąl Jema Piotra i ]a- 
kóba,i Jana: iwywiodt ia 
na gótc wysoką uunjd 
oeobno, i pneniienił ai; 

2. A iiaty iego atałj ai; 
iasne i bardzo bttde ink* 
Inieg, iakich nie mob 
blecharz na mami wyble- 
iii 

3. I ujfneli EUnssa ■ 
Mojkeiattit; aoni rax«ł» 
wiUi a Jeanaem. 

4. A odpowiadatąe Piotl 



wedftfg S. Marka. 



(mU Jamaowi: Rabbi, 
i^mti nam U b^: i 
tesjimf te»y pMybytki, 
tsbłfl iedeo, a }Aojituovi 
Mm, ■ H^UaMowi isden. 
S-Albowiem nie wiedaial 
M iBÓwii,ba prMttraiitB- 

nibrii. 

6. 1 ittl Bic •llolt , któ- 
ry i« BMłi»ml,i pnysse^t 
gtot I obłoku , mó^iąi;.: 
tu iMt Syn moy, My- 
Miluy: tcgoii iludiaycie. 

7. A woat obeyirwiWB*y 
■i; , fcadnago wi(f«e/ nie 
widiieli, ieduo tylko Ja- 
naa » aob^. 

8, A gdy Mtępowali « 
góry , rOBkaaal im , aby 
nikomn nio powiadali, et 
Yidńeli : ai kiedyty Sp 
(^atriecsy amartwydi- 

' 9. 1 zacbowall tO słowy 
■ aiebie, pytaiąo lic spol- 
ide ooty to było: Idedy 
imartwychwatanlol 

10. 1 pftBii go, mówiJi*: 
fńi (edy FaryBBnisowi* 1 
Doktorowie powiadat^. Ml 
pfCTwey potraeba, "by 
rriyazeti Eliaaal 

11. A on odpołri«dirfii«; 
iieklim: BUaaidii *[>«(?■ 
ua^aiy piorway, uapA- 



iptaaao • Synuwłowio- 
csym, potrzeba, tbj wie* 
le ueierpid ł w^ardoeny 
był. 

12. Ala wam powiadam, 
keć pnytaadl i £UaiB ( i 
uciynili ma co chciali,) 
iako o idiii iaat nipiMSO. 

13 A gdy prayszeftł -Ao 
twych ueiniów, uyBTioł 
wielką raecię okiAo niob, 
i Doktorj sftkftnne g«- 
dai^ce ■ niemi. 

14. A frnet uyiwawsiy 
JcEUga Wsiyslek lud adu- 
mial lia, i polękali »i^; • 
prtjblelsaWiCy witali go. 

15. I pytał ich: o czym 
gadacie mlędty Bobc^f 

IG. A odfowiitdaii^c !•• 
den > oney rxeHsy,rzeld: 
Jjaii^zycielw , przywio- 
dłem do ciebie lyna me- 
go , który ma ducha nifr* 
mego. 

17. Który gdriekolwiek 
go napadnie, duu«£0| ł 
iUni aifl, i aprayta »cba- 
nfi, a, aclmie- I mówiłem 
ucnioiit twoim* aby go 
BTfnueUirR, nie JnogU- 

18. A OB odpowiadatao 
im rinU: onandrie nie- 
winny L. itiU^iB fny 
waa Mdc* **łlfc« T» 



aitipiti będq f pimjtuaŁ 

go da unie. 

1 9. I pHjaieJU go. A 
gijgoujinid, natych- 
miast go iluch iął targać; 
aupadłicynaaiemłf,pne> 
trraeoł ai^, ^lini^e tic. 

20. 1 apytid oyea iego : 
iako dawno to lię mapTmj- 
dało ? a on powiedsiai, f 
duccińitwB. 

21. Csęito miotał go w 
ogień i w wodę, aby go 
stracił. Ale mołeuli co 1 
ratiiy nas, slitawawszj 
■ię nad nami. 

22. A Jeiiu nekł mu : 
ieili wierajć mołeis , 
vatyBt1toi iest podobno 
wiersącemn. 

23. A natjcłuniaat sa- 
woIawBzy oyciec onego 
dziecięcia, zelsaminekł: 
wiercę Panic, ratny nic' 
dowiantira mego. 

24. A widząc Jciua, Ił 
■ię neiza zbiegała, gfa- 
kat onego dncha nieczy- 
•tego, mówiąc mu: ^u- 
cŁj i niemjr dachu, ia to- 
bie rocfcazuic, wynidi z 
niego, a nic wdiod^ wię- 
cej weń. 

25. A zawoławfzy on 
dunlt i b^nlcogo atarga- 
wiay, irynedł ■ tUcgo I i 



EKangeHa 



■tał aię on e^owiek iain 

uinarty, tak, ie ich wicTi 
mówUo, ii nmaii. 

26. A Jeaiu uląirazy g« 
za rękę, podniori go, 1 
wstał. 

27. A gdy wBzedł dod«- 
mu, uczniowie iego pyla< 
Ii go oiobno: czemaŁe- 
imygo my wyrzuriJnio 
mogli f 

28. 1 nekł ini : ten n- 
dzay ładnym apoiobem 
wynijć nie mołc, iedno 
za modlitwą i poatem 

29. 1 wysze^Bay x tam- 
tąd przeszli przez Gali- 
leą : a nie cheiid^, alby kto 
wiedział. 

30. A nauczał nemie 
iWe, i miiwił im : ił syn 

criowieciy będzie wjdan 
W ręco ludikic, i zamor- 
duią go, a zamorilowany 
wstanie amartrych dnia 
trxeciego. 

31. Lecz oni teypowie- 
icl nja zrozumieli: a bali 
się go spytać. 

32. i przyszli do Ka- 
pharnaum. A będąc w do- 
mu: pytał ich: coicie w 
drodze rozmawiali 1 
-33. Lecz oni milezcii, 
)iboviem w drodiai ubą 



według S. Maria. 



^'i!^ 



uuiUTiaJi, Ittebj ■ nieh 
fcjt więksi]'. 

34, A liediąc weiiml 
iwanaicie, i rzekł iw ; ie- 
JK kto chce b/dk pier- 
wnjBi, niechay b^dcie le 
wneck oatatecskfBi , .i 
dngą wił^Rtkieh. . 

35. 1 wciąwssj' diiecią- 
tk«,po*Mwilł« w pojiwd 
'ck, A oblaplat%«:M rseU 
w: 

36. Ktołkolwiek iedoo 
■ takowych daiatecsek 
pn^rimie w iiuic m«ie, 
anieprE^iiuiiie; akt<ikolT 
wiek mnie pnjhnaie : 
nie mnie prsftmniB, ide 
t^o, ktorj mię poit^ 

37. OdpowiediialmuJan 
mówląo: Nauosycieln, wi- 
dmeliJmjr niektor^o w 
imię twole csartj wyrzu- 
caiąecgo, który nie eho- 
ds) M nami : i mkaaali- 
Łmj ma. 

38. A Jeiua nekł: nie 
■akaEu jrcie mu . Al b o wiem 
iaden nie ieat, któryby 
caynil cuda w iiniq taoj^ 
a mógłby |tr<}dko ćle mó- 

3». BoktoćńielMtpnK- 
ciw wam'; u wauMJMt. 

40. Allrairiem ktobykol- 
wiek TUi..dKl lut pUiu 



kubek wod/' .^ ^ .--_- ^ 
iłejcie Cfaryituiowi: mw 
prawdę powiadam wam, 
nie utraci cweji, Koptaty. - 

41. A ktobykulwiekigo- 
razjł iednego ■ tych ma- 
luoikich wieraąeycb w 
mięt lapieyby mu izby byl 
uwiąian młyński kanileit 
ekida tsyi iego« i. byt 
wnneOnw mor^e. 

42. A iejUby lękft twa 
goruyło cię, odatniy ią, 
Łepiey iett tobie wniJÓ 
do kywota ułomnym, nia 
niaiąc obie lęce iić da 
piekła, w ogień nienga- 

43. Gdzia robak ich nie 
umiera, a ogień w ga- 

44.AieJlicięnogaCwoiłt 
goiiKy, utiuyfce ią, lepiey 
icsi tobie wniić ehrgmym 
do ływota wiecaaego, niii 
maiąe.oble nodze, bydi 
wrzuconym' do piekła o- 
gj)ia n>euga»onego. 

45, Gdiie robak: ich Aie 
umieroy a ogie& nie ga* 
tnie. 

40. A ieJU cię oko twe 
pogort)Mt, vyn;D^ie: łe- 
piey 1^ tttbie wniU je- 
dnookim do Knllsatwa 
Boiein, nikli nuitt^ obi* 



IM 



BtBaHgelia 



•Mjr , wTinooD^ bfdi 
4in pI«kU ognirtegB. 

47. G4m« r«bak iołi oie 
umiera, a ogień aie ga- 

48. Albowiem ktkAj «- 

Eniem będilepoioloa: ■ 
B^dA Aftara będale solą 
połolontL 

40. Dobrać iert bóI, ale 
ieJU i^ nie •tołia facdfele: 
esjmke ią. aaprawioie t 
młejciees w sobie lel, a 
polroy miejcie mi^dEf 
•ebą. 

ROZDZIAŁ X. 

1. Aitamtąi] watawiaj, 
pKjrBBedItiB granice Jud- 
akie po onej itroiiłe Jor- 
danu: i zbiełalj tię aaj 
do nIegO' rieite , i iiesył 
ie inaię, iakobył awjkł. 

2. A pn/abiptinicj' Fa- 
ryBeniKowie, pytali go : 
ieiti *E^ gftdal tn^ftowl 
łanc opujoió? kuiaąo go. 

3. A on odpewiedaia- 
wwy, raektlia: eo wau 
roskan^ Mojiieiał 

4. Aonirickli : Kojktn 
dopujoit napiaaó Hit ros- 
wailnj-, i opuilcić. 

6. K^rrfiA adpowiedata^ 
waij Jeaua, radd; dlk 
totwardaaoia term hm* 



6> Ałeć od poesątku 
atworaenia tii^acajanę i 
niewiaatę uciynił ie Bag. 

7. Dla tegoŁ opuiei rat»^ 
wi^ o^ca swego i na^^ 
a prsj4ąeay lic ka fc«aie 
■w«y. 

B. I biędą dwok ir led- 
ttjn cMe. 4 tak iuk dba- 
łej Die aą dwoie, ale led- 
BO ajało. 

e. C« ladj Bóg %U(ai^ 
tego nleeb ciriowiek nla 
roi^Ma, 

10. A w do^ aaaif tn 
antiawle iego« tjfmke ga 
pyUll. 

11. I naki Im: ktoby- 
kolwlek opniall iwnę awą, 
a potąłbj- imą, euihoI»- 
atwa.atę dopnaseaa pne> 
ciwko iey. 

l£. A łeAiby kona opx 
jeita m^ła awoiag* , a 
arisby aa drugiego : o«> 
da<^kj. 

13. 1 pnyniealotM ma 
dciadd , aby ai^ ioh di»- 
tkitąl, a ueaniowle fukati 
ns te co ie pnjiioiili. 
-14. Co wiA%tfi Jeaus, 
midtaiBaałe, innlct Im: 
dopbM<ifaiialk»m Uń'da 
IUM4: — Ji a i kM łyeU im:. 



iBedł^g S. Marka. 



101 



Altiowt emei fkawjiih {ait 
Krółełtwo Bot«. 

}S. Zapmrdę nu 
wnm: ktob^kAiwiek 
frajiąłKrólertwa Bołego 
iako diiMifitko, nie wni- 
dzi« do ni ego - 

16. 1 oUspiaiącie,! kła- 
dąc nft nie ręee błogwria- 
wUie. 

IT. A gdy wfcłiodaił 
drogę , frwjhie^tay it- 
den, inpwlbiy nKk^an* 
pned Mm , pjtri go: 
Nann/eiełn dobry, «o «- 
ciynię , abym otrzymał 
ijwQt wiecinyt 

18. A Jmui ma nekł : 
ex«»m mię lowieH do- 
brymt kadan nie i«at do- 
bry, iedno ieden Bóg. 

Ifl.PnykaHDienmtcii} 
nie cndEołok, nie intńiay, 
nie kradnły, nis m<iv 
śirladMtirK fałaaywego, 
■ie idradiay, nely oyaa 
tirego 1 matkę. 

20> I on odpmrieduaw- 
•ly nekł ma: Nncsy- 
oielu, tegom WHyatkia^ 
■trsegt od mł«dojo) m»< 
iny. 

21. A Jesna iray^iav- 
■ay nań nmiłowa} go, i 
raekł mn tednegokoi ni* 
doatawa : td:Ł pnwday 



wisystko co maai, a day 
nbogim, a b^aieii Miał 
■karb w niebie ; a pmy- 
idi najladuy mię. 

32. A onaafraaowAYMy 
aię B tego ałowa, odaioA 
■mętny. Albo* ieaa atiał 
wiele maiętiwiei. 

33. A obeyirxwwaay Ja- 
zu*, nekt nemioin swynt: 
iakek trudno ni któny 
[liBiiii^dze maią irnid^ do 
Krdłeatwa Bokegó: 

24. A uemiowTBaif nia-* 
micłi na te dowa iego. 
Leei J«iu^xamę odpowier 
daiawsiy, nekł imi dała.t 
tki, iakak ieał tmdno tym 
co w pieni^daa^ tifiiifi, 
wttiii do Króleatwa Bo- 
iiega! 

26. Łatwiey ioit wiel-. 
Iiłądowi wyni^ó pnez n- 
rbo Igielne, irik bogaoao' 
wi wniić do Króleatwa 
Bokego. 

26. A oni lię tjnn wi^oey 
dziwowali, mówiąu aami 
ko Bobic : i któk meks 
bydi iJMwiont 

27. A Jezut ipoj/tnaw- 
■■y na nie, rzek): u łn- 
daie to niepodobne; ala 

u Boga. Albowiem u 
Boga wizyalko iest podo- 
bno. 



SuangeUit 



IM 

28. I pooa^ urn Piotr 

mówii: Otslmj mjtruj- 
■tko opnfeill, • poummj 
xa tobi^. 

29. A Jmu odpowie- 
daikwujr rsekt : Zapnt- 
"wi^ wówicwam: Zad«n 
m« ieit którjbj opujeił 
dom, aUiobnoią,»lbo lio- 
■trj, »iho OjrcB, albo Ma- 
tkę, albo diieci, albo role 
dla lania i dla Ewangaliajr* 

30. Żeby niemiaiinti^l^ 
tjle itokroe terai sa tego 
cnau ; dwuóiTi i braei, i 
aioatr, i matek, 1 daieei, 
i roi, I priojladowanien: 
B ir pnyasłym wiekn Ły- 
wots wieeine^. 

31. A wiele pierwMyełi 
li^dą potledniemi : a po- 
flettaieh pierw iMmL 

32. 1 byli wdredae witę- 
pnii^ do iemialem, a Je~ 
■IM uedi przed Bieini, i 
Edumiewali tlę, a idąo la 
nim bali się. 

33. 1 mi; waiąwaaj a 
>o^ dwanaicie , począł 
im powiadać co nai prajr- 
ijó miało. 

34. Ik oto wat^puiamj 
du Jemialem: aSyncilo- 
wieeay będzie wjdan Ar- 
ej - Kapłanom, i Dokto- 
rom, i 9tar»ym : i oi^dsij 



go na Jmierć, i wjdadią 
go PogBiwBi : 

35, 1 będą go nagrairać, 
i będą nań plwać i nbn 
csuią ga,i aamorduią go : 
a dnia tneeiego unart* 
w j eh witanie, 

30. 1 prayaiU d« niego 
Jakub i Jan ajnowie 
Zebedeuaiowi , mówiąc: 
Naucsycielu cfaeemj tbji 
to o eoktriwiek proiió bę- 
'iatem, neajnil nam. 

37. A on im raekl; mI 
chceoie abjm wam obij- 
nUt 

38. I rzekli : daj nam 
ahjimj ■iedaieli, ieden 
po prawiej twej, a tfrngi 
po lewicy twej w chwale 

39. A Jesu*imriekł:nie 
wiecie o e» proaieie. Mo- 
kecieu pi kielich ktorj 
iapiięlalbobjdichrKoae- 
ui ehratem którym a ię ia 
chrzczę f 

40. A oni ma powiedaieli; 
mołamy. A Jesu* im raekl: 
kieliehel, którj iapii^ pie 
będaiecie, i chrztem ktÓ* 
rym się ia chrzczę, ohra- 
caeni bodziecie : ' 

41. Ale liedzieć po pra- 
wioj muieyalbopo lewicy. 



według S. Mkrka. 



103 



wono. 

42. A nrijSEttWRij' diie- 
■ięe, pocięli sa cle luieó 
Jakubowi i Janotfi. 

43. A Jesiu ffezwawHj 
ich, powiediiał im: wie- 
cie, ii oi których widiio- 
m^ pnodkai^^cjeh międiy 
narodj, panuią nad nie- 
mi: aKiiąiięta ichwladsy 
nk^aią nad niemi. 

44. Leci tniędsy wami 
tak nie ieu: ale ktob^- 
kalwick ehcid bjii irię- 
kasym, aiech będńe i^- 
rtwaaaym: 

' 45. Aktobykotwiekml^ 
day wami choi^ bjrdi 
pierwHyat, niedł będaie 
Vaxjatldeh ringą. 

40. AlbofTiem 13^ edo- 
wiecay nie pnjnedt aby 
mu •łuŁono, ale aby rin- 
s^ i dat dlinę iwą oku- 
pem xa widu. ' 

47. 1 pnyiali do Jery- 
ch* : ł gdy on wycbed«it 
X Jerycha i uaniowiB te- 
go, i nena nio mała,iyn 
CymeiiHÓw ButyMens 
ilepy, liediiid podle ^ro- 
gi kebn^o. 

48. Kt^Ty adniawaiy^ił 
Jesus Nacarontkiieit, po- 
cxąt Wtdfti i mówić : Je- 



susie Synu Dawidów, 
sm^ny lię nadeniiifl' 

49. i wicie .ich .go gro- 
miło , aby mllczd. A oa 
tym wiccey wołał: Synu 
Dawidów, uuiłuy się na- 
demną I ■ . ' 

50. AJesua zastanowiw- 
icy lic, kaz^ go sawo- 
lać. I lawołano ślepego 
mówiąc mu : tuas lobie 
dobrie, watań woła ci^. 

61. A on ponueiwasy 
płasscK iwoy poi wa wąsy 
się , pnyBzedi do ni^pt. 

62. I : odpowiedaUwiEy 
JoaBineldmu: cocheełs, 
abym ci ucEjniłf a ilepy 
powiedział mu ; Mistrzu 
abym przeyć^z^. 

63. A Jesua mn rzeld ; 
idi, wiara twoia elcbio 
uzdrowiła. A natycluuieBt 
przeyźn^ i szedł za nim 
w drodze. 

ROZDZIAŁ. XL 
!• A gdy lic pnybliiali 
do Jeruzalem i do Beta- 
niey przy gorso oliwney, 
poriał dwu z aMniów 
■w^cIl 

2. 1 rzeld im; idloie do 
miaiteeaka, które leit 
przeciwko wam ; a na- 
tyebmiftlt wuediuy do 



104 

niego ii^dile«i« oStĄ u- 
wi^na, tis kt^rju U- 
taawe kidcn s latlai nlo 

^Kjwiedioio. 

3. A ieiłibj wam kła 
Tsckt: co ezjnioia! po- 
iriedi«i«, iŁ go Pan po- 
trcebula ; o wnet ie tu 
poilc. 

4. A pouedłiij nale^H 
oil; nwiąuue u forty na 
dwona, g4zie li^ dwia 
dnrfaa K^ndsidj: i ad- 
wiąsali la, 

5. A niektdnj ■ on^oh 
MtMMataU, nwkUkB 
o* earaialflWwieniiie o- 

u, I 

Q. A oni im odpowie* 
diiełi,iako In hjt roakt- 
waI Jexna: 1 puic9i im. 

7. I pnjwicdii ailf do 
Jeiau , i wmoUi n& ■!« 
azatj awe, iwaiadJnaMie. 

8. A wiele ioh »iaio o- 
diienia awoie nq drodie; 
dntdiy Kuię r^ali gałą- 
»ki 1 dnew i reafaialali 
na drodse. 

O. A pned nim i aa nim 
idąoj wołali, mówiąa : Ho< 

10. Biagoiławfmiy któp 
rj idaie w imi^ Pamkick 
Ńc^orittwloiu, ktoae i- 



ISrangufftt 



dsia Kiilaatw* Ojrea na. 
aiago Dawida, Hoaaimi 

na wyMkoiciach. 

11. I waaedł do JerBaa^ 
lem do Korola, a ał>cj> 
śnawaaj WK^tko, gd/ 
hik bjła wi«e>onia gt- 
daina, wjaBsdł do BctJia- 
niaj a dwuoaat^ 

12. A noMiatrz, gdy 
wrdwdaili m Bodianimr 
łaknąŁ 

13. A ajirsawaaj k da- 
leka figf mai()04 liada, 
pnjaiodt aUkj eo na 
ninys^aab A pasjaceA- 
uf knBiej,nie maialad 

* • UMo^ bo Mia byt 

l4.Aadpawladał^radd 
iej: nlei^ inii irikt aa 
widd nie nkywa owooa a 
eiabie, a alTaaeli iicnj»> 
wie iogfc 

łfi. I pnyali d« Jieni- 
■al«m , a wiaedłsaf do 
Koieiola, paea^ł wyrsn- 
eae paaedai^te i knyoiąea 
w kaiaialB, i poffsawfs- 
lał ttstf tjołiooplMiifda- 
nukandlni^ i atoUŁi Qr«li 
eo praedawall gi^ębib. 

16. Ani dopnieS., abj 
miał kto nicM Mwajmie 
prseaKo^id- 

17. A DBuazid, móifiąa 



uedfug S. Marka. 



105 



Im : fsni nie icBt ntpiin- 
no, fce dom moy: itom 
modlitwy będzie nuwkn 
wujstbim narodom? a 
wjieit g« itci/Bitt laikl- 
nią zboyców. 

18. Co nńyMKWiKj Ar- 
cykapłani i Doktoroirie. 
ssukali fabob)' go Katra- 
oUE. Albowiem bI^ go ba- 
li ; Ik wuyatka rsona idn- 
miowda aię z nauki iegO. 

19. A gdj bjl wiecBor, 
wjroliadiaj s roiaita. 

20. A rano idąc mimo, 
njźracli on^ figę a korze- 
nia uacMą. 

21- A Piotr wapomnia- 
wsk/t rsekl mu: Rabbi, 
oto figa którąf prieklt^ 
uachfa. 

22. A. Jezua odpowłt- 
dziawtsj riekł iai : luiey- 
ci« wiar^ Boiią. 

33. ZapiaWdę mófrię 
wam , iJi ktobyk«lwUk 
nekt t«7^ttra«: podleci 
ai^ a wranć aię ir tuori«, 
a ni« wiitpflby w acrou 
iwoim , alebjr uwienyl 
kc at^ Minio cofay ia^io 
nebl: Maiutfaif ioam. 

24. Pnetot Włmpowłft- 
dam; waayitko o cokisł-' 
vitlk BMdUitfii!^ pTeii«tc, 



irierscio fec otraylMcfe, b 
■tanie lię wam. 

26. A gdj itantetEo na 
nodlttwie ; adpuićioie ło- 
ili co praociw komu na- 
cie: aby i Oyoi«e wsiia, 
który ioet w nieb ietf ech, 
odpB^ffll irnn pnwtęp- 
■twa WBHe: 

26. Lecz fefli wy nie 
odpuścicie, ani Oycieo 
wasz który w niebie ieat, 
odpufciwampTzeitępetwa 
wasac. 

27. 1 pnyizli lasif do 
Jeruzalem. A gdy chodził 
w Ktiicie]e,przyBtiUiili do 
niego Arcykapłani i Do- 
ktorowie i Starsi. 

28. 1 mówili mu: którąi 
to mocą czynisz? a Ittoó 
doi t^ władz; abyś to esy« 
nill 

29. A Je^ua odpowia- 
daiąc rzekł im : ipytui 
i ia iraa o rzecz iednę, a 
odpowiedzcie mi: a po- 
wiem wam którą to raoeą 
ciynifj. 

30. Ckrieat Jmówa aio-; 
bali był, czyli z Udcil 
odptwiMlćrfia mi. 

31. 1 TozmyMaiia lidiia 
mówiąc': łeili powiemy, 
■ nieba; n* 



106 



SteangeNa 



Łeta m tedj nie iiwi«r- 

32. Aieflinttuenif ; s 
Indii: boiemy tlą luda. 
Albowiem insyiey tray- 
mali « Jttni*, A pnwdii- 
vle był Prorokiem. 

33. A odpowiftdaląe ne- 
kli Jeraiowi ; iii« wiamy. 
A Jntu odpoiriedsikirny 
rzekł im: i ia wam nie 
powiem któr^ mocą to 
csynię. 

ROZDZIAŁ XII. 
I.I pociął im mówić 
pnei podobieńitwa : Win- 
nicę nuadzil ieden osło- 
wi^ I ogrodiit płotem, i 
wkopał praac, ftsbudowat 
wiełę, inai^ią oracaom, 
i odlacbał. 

2. A naczai poultS i^gą 
do oraeiow , aby od nieli 
wtiąt I owami oney win- 
nice. 

3. A oni poymawiiy go 
iiblii,i odesłali próŁnego. 

4. I saiif do nich dru- 
giego )dng^ podd: któ- 
rego tek ranili w ^owę i 
selŁyti. 

6. 1 saiię poiiti drogie- 
go i onago Mbili : i wiele 
innyeh ; iednc biu|0 , s 
dn^e moidoiite. 



6. JoHoie tedy maiąi| 
iedaego lyna naynulsiej 
go , poiłal go teii aatat*i 
csnego do nich mówiąal 
kt »ią waty dać b^dą ayn4 

7. A oni oraeie rzekS 
mlędsy Bobą:. Tenci ie*| 
djiiedaic, podśoicaB, sai 
biymy go, a naue będcif 
duedżietwe. 

8. 1 poyntawazy go, 
mordowali , i wyrsucili 
precE ■ winnicy. 

9. Cóh tedy ociyni Pan 
oney winnicy: prcyidsie. 
a potraci oranae: ida~~'' 
nicę innym. 

10. A laieie tego piuna 
nie czytali; kamień któ- 
ry odrancili bndniący, ten 
li^ itał głową węgielną. 

11. Pand to sprawił, a 
dziwno ieat w oczach na- 

12. latarali >i^ go poy- 
maj : leoz alę bidi neasy. 
Bo poznali ik przeeiwnim 
to podobienttwo powie- 
dsi^, i opnJciwaay go o- 
dauli. 

13. I podali do nitgo 
niektóre z Faryieuiow i 
Uerodyanów , - aVy go 
podchwycili w mowie. 

14. KtórsypnjaMdtuy 



leedtug B. MurJta. 



BcikM mu; Nmcijcielu, 
■mizmj iei prairdaiwy 
ie«t, ■ nie ^au ni na 
kngał; alboińein nie pa- 
tOMK a* uobę Indaką, 
•la « prkwdiie drc^ Bo- 
kay aNicsaai, i;odain li^ 
dac dań C«Hmairt e>/U 
nie dać. 

^ Ifi, A on wiediąc obłu- 
iaait ich, rzeki iiu; cie- 
■amię kuaicief pnynie' 
ieie mi noH, abjm agl^ 
dał. 

16. A oni mu priyniejli, 
irsekl im: czjiŁe to ieit 
obraz i napfit odpowie- 
iiieli ma : Ceurslci. 

17. I odpowiedzią WIEJ 
Jezua nekł im: oddajr- 
cieu tedj co ieit Cesar- 
•kiego, Cesarzowi, a co 
Bvkego,BogH. 1 zadziwi- 
li aię temu. 

IS. 1 pn^uli do niego 
Saddue«iu»wie , - którzy 
pmriadaią U nie mau 
amartwyckwitamat i py- 
tali g*mówi^: 

10. NaaeaTtiełn , Hrr^ 
lwu nam n^imi; iki^ 
iHAtj eaji brat uaurt, i 
powwtawa fconę, adsia- 
bUtkj nie zestawił, abjr 
mbp brat togokAnftcffty 



wzbudził 



brata 



20. Otok było iiedm bra- 
ci, a pierwszy poiąwizf 
konę, limarł nie leata- 
wiwazj plemienia. 

21. 1 poiął !^ wtorj, i 
omarł, lecz ani ten pozo- 
itawił potomstwo. I trzeci 
Ukłe, 

22. I wzięli iii takla 
■ledm; a nie pozostawili 
potomstwa. Ostatnia po 
wssjstkick umarła i nie- 
wiasta. 

23. W amartwyełiwsta- 
niu tedy gdy powstanii, 
któregoś z nich będzie 
kouaf bo sledm ich midi 
ią za łionc. 

24. A JcBUi odpowie- 
dziawszy, rzekł im: ink 
nie dla tego M^dzioie, ke 
nieToznmiecłe pisma ani 
mooy Bokey? 

26. Albowiemgdy zmar» 
tin^wetaną, ani się ke- 
nio b^, ani aa mąk cho- 
daii; ale m) iako Anioło- 
wi* w nieHesieiDli. ■ 

26. A o B«iBtfye)i fk 
aiMitwyolrwfta A naią,nie 
eaytalUete w kai^adh 
Hoykaasdwyeh , łaio « 
kiń-u^nrił Bńg do nicf^, 
rzekt^e; Jaciem łett Bóg 



108 



EweatgeHa 



AbnthanMW, i Bóg lian- 
ków, i Bóg Jakóbow f 
27. Mie iett oi Beg u- 

■niNijob,. ale kjWfch. A 
pnetsz wj.bwdEO błą- 
dzicie. . 

28. 1 pnjflt^ii i«den:K 
Doktorów OD ilyu^ fgij 
gadali, a widaąe ke im 
dobrze odpowiediiBł,lp7- 
tat go które ie«t pzse- 
doteTHe ae wtieeh ęrtf- 
kasatiief 

29. A JHUiina«d]»owi&- 
diiat, ii prsedaicyiae Ee 
WMjratkick prsj'kaaonie 
ieit ; tłudiaj Urartu, Cna 
Bóg twóy, Bóg ieden ieiŁ, 

30. A nUłuj Pana Bftga 
twego, i ze vi»jatkiego 
ter»a nrego, i Efl wiiy- 
ftkie^ dtn; twoie^, iise 
wBzjiatkłeg^ umyria twt- 
gia, i:Se wnyitki^^j 
twoiej'. Toć icft pininne 
pnykaaiDlek 

31. A wtóre- (Mt terno 
podobne) aiiłu; bliiniego 
twB||oiBko'ia»cg«jieUe, 
Dftd teć. Sie mAtinne^ 
więkiM^. pnyka^aalK. 

32. [rfdd iM.JddrtK: 
dalircdi Nauc«^tł«lir '.w 
prawdne powUdai»t, .il( 
ied«aiMtBóp,« nienaH 
iiincg»|róe«'.BUgi»>. 



33. A ikky b^ mUlowao- 
SB majitiiego lerc*, se 
wujitkiegD smysłu, i 
le waayatkiay duisj^ ^ ** 
H»7atkłey ei)/; ktcooi 
nttDwai UUntago iafce 
iaaijcga atcbie , wt^mj 
ieit nad waayałkie cda- 
palone i inne oliarj. 

34. A widaąc J[e«u8 ił; 
roitropoie odfowiedaiał, 
riekt mu: nie dalekoaieit. 
od Króltiitwa Bokc^a. 1 
nie £mid go iaden dalej 
pjUi. 

35. A Jezua odpowie- 
dzianisr, mówił naucsai- 
ąc w Kościele i iakoŁ mó- 
wią Doktorowie, ił Chrj- 
<tua icBt ayiiem Dsirido- 
,v™! 

36. Albowiem lam Da- 
wid mówi w Duchu £vię-' 
tj-m: rzek! PaiiPa^n me- 
mu, siądź po pra^ricj moi- 
e^, ek polblę nteprzyia- 
eioły twoie podHoMci«m 
iMg' twołiA. 

ST. Samtod^DoWld <n>. 
wie go Panem, a zkĄdfce 
iectijnetniegat »i rt«- 
oktfo go rtifrikninaan a 
*adbta)^ ' ' 

3S.'I jnówU im w naoce 
RW«iey, itnekcia sięDo-. 
k4w4w*'ktein]r i^:dk*K 



wedtuą S. Marka. 



10« 



kuli. 

39> 1 stedsi*^ na pler- 
WKj^ atoIiMeli wbołni- 
ca^ , i nie^ płerwłBe 

■aiejicB na wiecacnacłi. 

40.Kt6ri;jwjiadtu^dom 
Iliów pod pokrj^ką ^lu- 
ffieiro modlenia, eic odnio- 

41. Agiednąc Jesuaprie- 
cEw ikarbnicy, patrsal ia- 
ko rzesza kładła pienią- 
dze do skarbu a wiele bo- 
gaczów wiele kładli. 

42. A piij(aedłuy itr- 
dna wdowa ubog^ wlo- 
fcjła dwa drobne pienią- 
dż«,co vkj czwartą cz^tć 
pieniądza. 

43. A wennnra^ uei- 
bIów nroieh, rscki im : 
Mfnwdf powiadam wam, 
ft te nbogk wdawa wię> 
c«j włoijłaa niili wwj- 
«j klónjkładll dpikąr- 
bp. 

44. AAvwivm mtjMBj 
I t«go eo in abjrw^o, 
Tłucaiit a *a * uboinr» 
łwegu, was7*cka co t*U< 
la vnafAl>.nmy>tlą% tj«- 



ROZDZIAŁ XIII; 

1. A gdj wychodził % 
KoJcioła, ncltł mu ieden 
z uczniów iego; Nauczy- 
cielu, patra iakie to ka- 
loienie , i iakie budowa- 
biaf 

2. A Jeaiu odpowiadaiąo, 
nekł nin rwidzisz te wszy- 
stkie wielkie budowania? 
nie sottanie kamień na 
kamieniu , któryby nie 
był rozwalon. 

3. A gdy liedział na gó- 
rae oliwney przeciw Ko- 
Jciotowi, pytaligo osobnu 
Piotr i Jakub , Jan i An- 

4. Powiedz nam, kiedy 
■ię to staniol i cozaznak 
będzie, gdy się to wszy- 
stko pocznie wypełniać t 

5. A Jezus. odpowiedzia- 
wszy, pucząl im mówić : 
patrzciesz aby was kto 
nie iofioilł. 

.6. Alb«wien wieleć ieh 
pnyidiie w imię raoie 
po^riadaiąp, ik ia iettera : 
i wiele ich zwiodą. 

7.A((dy uai^uycie, woj- 
ny, i wjcici o. woyBoch, 
nie t|;iroicieas sobą. Boó 
aię t«4>ia^Jniwi: aleciiie 
iuk kunieo. , 



110 

8. Albowiem powitMiie 
naród prsuiw narortowi, 
i królMtwo prseciw kro- 
leitwu : i będą mie^icuni 
triciienU.iieiaie,! gtodj. 
Pooiątek ci to boleici. 

9. A ■wy miejcie lif •»■ 
mi na {tieesy. Boi wm 
wjd&dsą do unędu, i w 
baknicauh WM bić będą, a 
pracd Staroitf i jiried 
Krolnii dla mnie itawaa 
będiicrie onjm na świa- 
dectwo. 

10. A potrzeba abj nay- 
priód a wisTitkich naro- 
dów bjrłs opowiadana E- 
wangelia, 

11. A gdj wai wodiić 
będą wjdawaiąe, nie mj- 
Ucie priedt/m cobjicie 
mówić mieli: ale eo wam 
będiie dano oney godii- 
njr, to mówcie. Albowiem 
nie W7 ieateJcie któriy 
mówicie, ale Duch jwiętj. 

12. 1 wjdabrftt brata na 
jmierć, a Oyoicc sjna : i 
powitaną diićei przeciw 
rodiieom, i będąie zabi- 
imi. 

13. I będnieeie u wa*j- 
atkich y nienawiici dla 
Imienia mego. Łeca kCo 
dotrwa di) końca, teD bę- 
dlńe abawion. - 



Bmingefim 



14, A gdj ajirajcie •- 
brajiUe api M t o aa cBie, atoi- 
ąee gdsic nie tn«lM (kte 
crfta, nieełi wjFToaumiej 
tedj d któnj aą w Jad- 
akiej aiemi; nim^ ucie- 
kai^ nagór^. 

15. A którr będue u 
dachu: niech nie zcbodii 
dodomD,ani wchodai,abj 
niiai CU waiąfć a doma 
łwego. 

16, Klaty tci. będsie U 
polu, niech lię nie wract 
naiad, brać plaHacaa twe- 
go- 

17. Leci biada niewik' 
■tom bnemiennjmi piet- 
■iami karmiącym w mk 
dni. 

IS. Hodlcieai aię, abj 
nie bjlo w zimie. 

Itf. Albowiem on« doi 
będą I takiemi nciakami, 
iakieniebjłj odpooątka 
■twBna)ia,które atworaji 
Bóg a.i dotąd, ani będą. 

20. I bj bjrł nie qkro«a 
Pan dni onjoh : kadnrtj 
ciała saiabyło laelitnFaat: 
ale dla wy branjch,. która 
wybrała nkraoii doi o- 
nych. - 

11. A ted^ ieM»7 mm 
kto neU: Oto, tlii łoit 



wetBag S. Marka. 



111 



22. Boe nutaną &itxy- 
yń Chiyatuioirie i Stdtzj- 
wi I^orocj, i będą cijmć 
anaki i cuda kn twiedze- 
nia bj mo^ być, i wj- 
bninjch. 

23. Wj »ią tedy (tree- 
icie. Otomci varavprżód 
v»7*tko powiedzie. 

24. Ale w one to dni po 
uciBOieDiuoiiymzBĆmi lię 
■lońce, 1 kiięije nie da 
iatnoBci •woiey. 

25. I gwiudy niebie- 
skie będą spadać, a mocy, 
które są aa Niebiesiech 
poruszą się. 

26. A tedyc uyćrząSyna 
csłowieeiegoprsjchodsą. 
cego w obłokach, « wiel- 
ką mocą i chiT^> 

27. A tedy p»jle Anjały 
>ve, i ebiene irybrane 
siroic od cstereuh wia- 
trów, odwieuchu aiemie 
tA do wieneka Nieba. 

2S. A od figi ucseie si^ 
podobicDitwa, gdy się iuk 
gałąska iey odniladia, i 
wyposscia liśiie, posaa- 
wacie, ik blisko iest lało. 

29. Takke i wy gdy o- 
baesycie, ik aię t« daiać 



będste, snayeiek kc£ iuk 
blisko iest we drzwiacti. 

30. Zaprawdę powiadam 
wam, keć nie przeminie 
tenrodzay, aksiętowscy- 
stko stanie. 

31. Nieboćiaiemiaprse- 
miną, leci słowa moie nie 
prieminą. 

32. A o dniu onym albo 
godzinie kadea nie wie, 
ani Anjołowie w Niebie, 
ani Syn: iedno Ojciec. 

33. SCrsekeiek Bię,etvy- 
etek, a módlcie się, bo nie 
wiecie, kiedy esas będaie. 

34. Jako ciłowiek, który 
odiaehawazy preca zosta- 
wił dom swoy, i dał ału- 
gom swoim i^adaąkakde- 
mn nad robotą awoią, i 
wrotnemn nmluzał, aby 

35. Cznyei«k tedy; (bo 
nie wieoie , kiedy Paa 
domu pczyidaio : iwie- 
oaorali, albo w północy, 
albo gdy knry pieią, albo 
a poranka.) 

36. By z prętka pray- 
szedłszy nie znalari was 
ipiącyd). 

37. A coe wam mówif, 
waaysikim ci mówi^ ; 
Cauyeie. 



lis 



Ewangelia 



wiek EMlioe«ie, moikeoic 
im dobne czynić: le«B 
Biiii« nie uwBdj macic 

8. Ona co nials nas^ 
niia: U^iedzila pomazać 
cisło ma na pognob. 

0. Zapmrilę powiadani 
XAm: Kiedfikolwiek o- 
pewiadana będsie Ew«d- 
^a ta po wuystkim 
świecie, tcit co ta uczy 
niła, powiadać będą na 
pamiątka i ej. 

10. A Judau lakaryot 
ieden ec dwunastu od- 
szedł do Arcy-Kaplanów, 
aby go im wydał. 

11. Którzy UHlyszawssy 
uradowali się, I obieco- 
wali mu dać pieniądze. I 
izukd lakoby co czasu 
pogodnego wydłJ. 

12. I pierwszego 5nia 
Przainików, gdy Fas di ę 
■abliali, nekli muncEnio- 
wiet gdzie cbcesz, ahy- 
itayi szedhzy nagotowa. 
y, Łidiyj iadt Paschę f 

13. I podał dwu z swych 
uccniów, i izeU im: I- 
dicie do Miasta, a patka 
lię z wami eriowiek nio- 
-iąc^ban wo4y , i^ieik 

n nim. 

14. Gibiekołwidi wtii- 
<iie, powiedzcież gospod 



ROZOZIAt XIV. 

1. AbyłaPasebailwię- 
to Przascaików po dwu 
dni, iszukallArcykaplani 
i Doktorowie, iakoby go 
zdradą poyntawszy za- 
bili. 

S.Amówili: Niewiwię- 
to, aby inadź nie byl ro* 
zrucli ludzi. 

3. A gdy był w Bedia- 
niey w dorauSymonatrę- 
dowatego, i siedział a sto- 
łu , przyszła niewiasta 
niaiąe słoiek alabastrowy 
oleyku Spikanardowego 
bardzo drogiego: a stbi- 
kazy dabastr wylata na 
głowę i^o. 

4. 1 byJi niektórzy, e« 
lię gniewaUsami w tobie, 
auówiti: Nseolisię stała 
utrata oleyku tego? 

£. Albowiem mógł ' się 
ten olei^ praeda^ drołey 
nik za traysta groszy, i 
rozdać iibegjnt. I flmiv- 
wali iią na nlę. 

6. A Jezus Tstk\'. Day- 
ci« iey pokoy, czemu iey 
przyłuiHić ozyniciot Do- 
bryć uczynek prMeiwko 
mnie uczyniła. 

7. Bo zawzdy tdwgis RM* 
cie s sobą: i kiodykal- 



teeetiug jS. Mmrka. 



113 



danoiri , ik sanmydel 
luówi; Gd>i« i«t ^alie- 
nie nraie, kędybym P0I3'- 
wsł Fasdijr s uGEnlnmi 
nioiemi 1 

Ifi. A «n mm »k»k« 
w ie Czernik wielki niłm>r i 
tamie nnm nagotiiycis. 

16. I poflzłi vG»HOwl4 
ieg9, i prsj^ili do MlaoU: 
i naleili iak* fra pinrio- 
(Izial, i nagotofralE Pa- 

17. A gdy hy\ włecaor, 

pra^SBcdlEC ^UDMtą. 

18. A g^ oni ■łednaIŁ i 
iedli , raekł Jesui: Zm- 
prawdę powfadiitn w*n, 
ik icdea b was wyda mię, 
który ie icmną. 

10. A oni poCEcll fif 
Binueić, i mówić niti leAcn 
po dmgim : isałi ia f 

20. A ontenełd: Jeden 
■e dwnnaeta , który se 
mną maen rękę w miele. 

21. Syn ol csławie»y 
idsle iaJio o nim icet na- 
piaano: leea biada cato- 
wiekffwi onemn , pirei 
którego Syn calowlccsy 
będale wydań ; leptey mu 
było, by (ic bj^ «2«wick 
on ide naredsil. 

22. A gdr oni iedli, wil^ 
i«SD> ebkb: i błoguła- 



wfi^e łamał, i daw^ im, i 
Rekł: bierzcie, tti leit 
eiriomoie. 

23. A waiąwasy kielich, 
dulęki nczyniwiay dawał 
Im, i pHis niego waByaoy. 

24. 1 rsekt im : Tać łeit 
krew nota noweg« Teata- 
mentn, kt^a aa wielo bę* 
dale wytana. 

26. Zaprawdę powiadam 
wam, ik nie będę więcey 
pil % tego owocu winney 
maetce, ak da onego dnia, 
gdy go pić będę (nowy) 
w Kr^Ieitwie KoŁym. 

26. A kyma adprawi- 
waay wyaali na gorę (di> 
wną. 

27. 1 ncekł im Jeiai 1 
Wuyeey lię sgonzyrie 
le mnie tey nocy , iż na- 
pieano lest; udarsę pa- 
■twm , a nwprouą aię 
owce. 

28. Ale gdy amartwych- 
watanę, upnedię wat do 
Cłalileiey. 

2B. A Piotr mn nekł : 
ChoeiaŁby aię tek wBsy- 
8cy B ciebie agoruyli, ale 
nleia. 

30. 1 raeU ma Jean* : 
Zaprswdę powiadam ci, 
ii tf daii tay nocy pier^ 
wey nii dwakroć kor «»• 
H 



EKOMge/ta 



picia, tnjkrpć aic Ksie 

3 1 ■ A on tTm wifMj 

wił: By potnebciiunnie^ 
mi I tobą, nie upn^ 
«ic eiebie. Takkt tei i 
WMjMj mówili. 

32. 1 pnj«att do folw»r- 
kn, ktirj iwuft Gethie- 
mani. I neld ucaniom 
iwoim: Siedicie tn, póki 
«ię miMllić będf . 

33. A wsiąwuj I lobą 
Piotra, I Jaknlw i J«b«, 
poes^ »\ą atrsoha^ i t«- 
■kni^ loltie. 

34. 1 raekt im: Smętna 
iut duHa moift ai do 
jmiercL I loitańeie tn, a 
csnyoie. 

35. A odaiedlity m^o, 
padł na siemię, i modlił 
■ię, ł«bjr ona godaina ie- 
jłi^ mojna rzeci, odeaiła 
od niego ; 

36. I mówił: Abba,Oy- 
oae, wtjMtkoi tobie ieit 
podobno , prEeniei ode- 
mnie ten kidieb. Wiakbe 
nie to eo in cboę, ale eo 
tj. 

37. IprijBiedł, a inŁ- 
Ud ie Ipiąoe. 1 raekłPio- 
trowi: Sjmonie; ^piii f 
nie moj^ej canć iednejr 
godiiny ? 



3B. Cmjeieaa, a moUkm 
aię, byioie mie pRyuIi v 
pokncaenie. Boć daek o- 
chotnj, ale ci^o mdłe. 

39. 1 aulę odBaedłuj 
modlił flię, V tek ałowa 
mówiąc : 

40. A wróoiwM; aię na> 
lazł ie uaię fpiąt^, (bo 
ocajr icb byłjT obeiąione) 
a nie wiedaieli , cobj bib 
odpowiedaieć. 

41. 1 prayaiedł potne- 
cie, araekłim: ipijrcieu 
ini,i odpoMjnFajcie. De- 
tji, pnyida godzina : o- 
t« będaiewjdan ajn erio- 
wieeaj w rąee graoazni- 
ków. 

42. Witańciek, pódźmj, 
oto któij mię wjdai bU- 
■ko ieat. . 

43. A gdj iesscaemówil, 
prajaaedł JudaulBkaijot 
ieden ae dwunaitu, ' a a 
nim wielka HMaa m mie- 

i i a kiymi, od Arcy- 
kapłanów i Doktorów, i 
Starszych, 

44. A dał im był anak, 
ten który go wyd^ nó- 
wiąe i któregokolwiek p«- 
cwiię, tenoi ieat: imay- 

[ go, a wiedzcie o- 
Urobnie. 

45. A pt^uedłuy, na. 



SUiMnunekł: bi^dś poa- 
>^ii««łan Uiitnu; i p«- 
ijcidanlgo. 

. 40. A oni targnęli ńę 
-■M rękoma, i pojmali go. 

• 47. A ieden niektóry ■' 
tjA co Btalt dob^iif 
^uteeu, uden^ ilogę Ar- 
(tjkaplBiukiego : i noi^ 
|n ucho. 

;' 4S.AJeBniodpowledzia- 
wmj riek) im : iakoby na 
Śkajcę wjazliicie ^ loie- 
«au i u kijmi po^maó 
Mię: 

49. Nakaid^]udcieiib}rł 
« Tai w Koiciele uoiąc, 
aniopojiiutliioieniię. Ale 
Ujaię wypełniły pisma. 

£0. Tedj ucinioYiet^ 
opnaciwiay go, woyłcy 
Bciekli. 

5l, A niektóry młodzie- 
niec asedl I a nim odziany 
pnejeieradlem na nagie 
citde: I poymali go. 

SI. A on poraucłwny 
pnejciera^o, nagt noiekł 
•dnleh. 

53. 1 pnywiedłi Jeiuia 
laAreykaplana: a seuli 
łię wnyacyKapta^ iDo- 
ktsrowi* i Sta»i. 

54. A Piotr m nin icedł 

• daleka ai w dwof Ajrey- 



kaplaóiki, iii«daiata d)fe> 
iakniki u ogaia, i gaui 
»tę. , 

65. Łeea Arcyk^Uni ł 
Wisyłtka siedaąca rada 
Bcnkali pnaciw Jeiiuowi 
Hwiadestwa, aby go na 
śmierć idali, ale nie na- 
loiU. 

56. Albowiem wiele icli 
prmeoiw ieuu f^sywie 
nwiadciylt ; leoz świa- 
dectwa zgodne nie były. 

57. A niektwsy powita- 
waay, fUt«aywie Jwiadeay- 
li praociw iemu, mówiąe : 

58. Zeitay- ^yMełi Ic^ 
mówiącego : Ja nwwalf 
Kojcioł tan ręką ueaytuo^ 
■y, a >a tray dni inby nie 
ręką uoayni(>ity abuduię. 

fiB. Łeoa i tak nie było 
zgodne ich iwiadeetwo. 

60. A powitawiay w po- 
jraodek Arcykapłan, ipy- 
tałJeauia, mówiąc: nie 
nie odpowiadau na to,oo 
cipraociw tobinlwladosąf 

61. Ale on mUcad, a nie 
nie odpowiadał' Znowu 
pytał go Arcykapłan, i 
raekł mu : Tya ieat Ckry- 
■tua eyn Boga błogoita- 
wionego. 

62. A Joaiu.mu ra^ : 
}am ieat, i ilyiraycie Sy- 

H2 



116 



EteangaHn 



na, oił*wi«eiegA liedc^ 
csgo DR pncirUsj m»e-j 
Boisejr, i priychpdsąo^ 
■ obteki nicUeikleiiiL 

63, Tedy Arcyltaj^an 
roidartKj uaty iwe, 
tcekt: oói nam inb wi^ 
cer po świadkach t 

64. SljHeUicie bła- 
inleratwo , ook li^ wom 
■daf B oni wifytty ot^ 
dliii go hyii winnjm 
jnicrci. 

0£. I pocnli nań 
kt^njr plwae, i ukrjwa^ 
Dfclien i«go, 1 pMSjiko- 
trać go, I mówić nn : pro- 
rokajiie ; a ibikeknior 
p^eakowall go. 

66. A gdy Piotr bj4 w 
sieni na dole , pnysda 
iedso ■ słuŁid)a!e Aioy- 
ksj^nowjch. 

67. A widaąc ke aię Piotr 
graeie, poynzawuy nań : 
nckta , itjihjig Itau- 
Km Naiaren«kim. 

68. A on li; lapnał, 
mÓHi^o : ttiii wiem, ani 
racamiom m mówiai, i 
wyueći precs do praj- 
■ionka, aknr lapiat. 

69. A rińkebnica uj jna- 
VBiy go lasię, poot^a 
mówii tym, któnj' atstl: 
ii tea % onych iot; 



70. A on tl^pewtoreri 
prsij. A Kmaui rythioft 
tym ci co tam ttali, iseU 
Piotrowi ; prawdziwie j 
nieb leatei, but i Omiiiof 
ezyk i«Ł - '< 

71. A on pocti^ł bI^ kb 
i pny»iągiiiy ii nie xnu 
cttowieka tego, o któi 
powiadacie. 

72. A wnat powtore 
lajiiał. 1 wipomniał Piol 
nn itowo , które 
wił Jeiius: picrwey 
kur dwa kroćzapiei 
kroć tię mnie saprzeai, 1 

locząl płakać. 

ROZDZIAŁ XV. ^ 
l.I wnet raniuczkiH 
KHzedlicy aię do rady Ar- 
cykapłani E StarsKcnii i i 
Doktornii, i wszystką sie- 
dzącą radą, związawszy 
Jezusa, wiedli i podaliPi- 

2.IpytałgoPiIat:TyŁei 
est Królem jiydowakini ? 
1 on od po wiedz i a wazy, 
■zeki mu: ty powradasz. 
3. 1 skniyłl nań Arey-' 
kajilani « wiide rzecsy. 
4. A Piłat g6 zaaif gpj. 
tał, m^l^; nie nie ed- 
~™^"'* »*• * fnk*' 



uedhig S, Marha. 



I fi. A J«u pisedai) aie 
|ai»Wrcnrłedii^: tafcik 
|iri|fifot4uwa»aL 
h<. A M Jw^ niTUia 
k^ WTpnuonó iedatega 

U. I ijl fe£ni M 9* 
■JM/wino Burabhuson : 
Wtióy a inUMMiMTadnoK- 
Mk^wwifslMia, kt** 
hr ^ w Toanidui f opd- 

■jB. A gdj watąpIwHjr nrt* 
plh, poesfłi (wgne o to, 
Ue im iawxdf aifiiA 
B. A Fdat te odpowle- 
^biał , aa^jąe ahetcMU 
[■Mtn waat Knla Zjr- 

la AUmńMn ińnfaUl, 
a g« a MS^fsl 1^ At. 
B^kapłani wf daU> 

11. Łacs ArieykapUni 
paJuwtall hKaaą, kfcf 
ta raciBrBanbbatsapii- 

13. A odpowiadnawuij 
aa Fila^ tsafci imj «itk 

Wjr ^Msia f aoajnit 

U. A anL aaaif MłtU ■ 

14. A Piłat iwiAÓKrłł: 
Cifcwsd/ dq[*«ijnitt 



117 

A oai ^m irięM^kny- 
«a«li: ukn^iaj go. 
J 5. A Piłat diofjo raut j 
dM^euujrnlii piUeiłim 
fioraUiauB, a Jwua abi- 
Mowanego podała aby hji 

1 6. A itAHons Mfr«««- 
dałliga da aieiaiatuaaejr, 
i aawoiati majitkisj ra^ 
ly. 

17. 1 ofcUkli g« V ptir- 
punt, i irt»li/U nań, upltf- 
ttuf aiMMi»«ą kantn^ : 

iS. t poosęli git iwidM- 
trias: WfUfiw krótu iij- 
dawaki. 

iU ;gUvę ioga 
trMan^ i plrcU nań, u 
upAdaJąe &a kclana, kła- 
Jali aif iottu. 

30. A gd^ Hf a niego 
■a^grawall, nrlekli ga a 
pwpurjr, i obłakli go W 
■satę iogo, i Ti^wiedli go, 
ibjr go ukn^AowaH. 

21. 1 pnymuili nłektó- 
rega odmo ijąodgo, Ssy- 
mona CjTene^Bi/ka id^ 
cego M waJ, ojTwAleKaa- ' 
drg«ci^ i RuSiego, abj 
Bioid kraijik Łigo. 

pn3rwie4Ji go na 
nu^*«ti Gf IgWha, . co «iq 
irjktadii : ^rfajnoatnpiali 
^. . • .. '...■■ . 



118 



EteangeUa 



33. 1 dmmłi ma pi^ wi- 
no K mtmi, ale nie w>t^ 

24. A ukr%jiotrKWt%j 
go, poditełili MMMtj i«ga, 
raJeo^e o nie Ul , eo kt« 
mikłtniąjc. . 

26. A b^atneciKgadiJ- 
DK, i akrsirkowaU' fo.- ■ '• 

2«. Bjt t«fc i»jn'» winy 
lego UfiUAr: ^^^^- 

' 27. A »tiini aki^ylowali 
dwu KbojTców, iednćgo po 
prawi-, • 4nq;i«g« po 
lew iej iego.' ' 

28. 1 ' wTpdnlto aię pi- 
■mo, które mówi; A xb 
bIooi j^ńeami iee t'p c^eson. 
' 29. A mimo praechodsą- 
cf bUinili go, Idwaiąo 
Rowami ■wolami, i m^ 
wi^o: Eben, którj nw- 
walass kotoiołBoŁf, i we 
trzecli dniŃh idowu W- 
duieiz. 

30. WjbKW mm aieUa 
xit«y)iwaR7 ■ krijla. 

31. Takke teit lArcjka- 
piani iKfdząo, iedni do 
drogich > DoktOrnd mó-> 
wili: Inno laćhowal, a 
aamego «iebte K&eliowa^ 
nt« mołw. '- ' '- ' • 

32. Niecki*' teras Cłii^' 
ktua itn ' KtU ' Imebki 
Mt^iiknjka: al^lbnj 



tek.. 



iŁ i nwuT*;^ -■■ 

< ■ nim byli uknf 

bowani, iromoetłi go. i 

33. A gdy bjła god^ 
■loata, itatK się eionnaJ 
po mmytMej «eńi M 
do dsiewiąU; godiiof-tj 

34. A dsiewi^y S*^ 
nj m»vobd Jciaa ^ouj 
wielkia^, mówiąc: EU 
£loi! lamaaałMcłitaai, 1^ 
ieit, wyioijrtnKy : ii 

35.BuJkemo7,Bołemi^ 
ciemaini mię ofnfeiłfl 
aijiMfi nlekłóncj x etob 
ejok tom ałowili: Oto I 
liaaaa woła. ' « 

36. A pn3'błekKwaa7Jl 
den, i napetniwnt j gett 
octiijiwłok^iaynatnd 
nę, dawdmupić,mawiq« 
Niechaycio, nyi^ietayk 
śłi pnnńdaie Eliaac mitj 
mowac ga 

37. A JńuB wfpuEd 
wia/ f^M wielki, ekońa 

38. I rwcdatia rię ■ 
dwoie ES słona koJcido 
od wi(vacfau ais do'dofaK 

39. A widaąc Ratmiala 
któiy Mafprrsetiiwko, i 
tak wfdająe tkonał, ntHć 
Pra^dBiwi* adowifek ii 
hyi Sj'nem. hiAjta,i .-» 

'Ut.Bjijteliiiiomud 
J^atmaiąe adalekttjai^ 



teedlHg S. Marka. 



kt^roHi bji» Mai7» M«- 
gddena, i Marya Jakóba 
mmtjMtego, i Joseb Ma- 
tka, i Salome. 
41. Któro Uk, gij bjły 
w Galilei cfaodsBfM nitu, 
i iłiikjrłj ma : i wiele in- 
njdi, które był^ ipołem 

■ nim wBt^iłj do Jem- 
nlen. 

■ 42. A gd7 i«k był wis- 
eibr, (albowiein byl ^ień 
pnjTgotowania, ) który 
ieat pned isdMtem. 

- 43. Przjuedl Joaepk i 
Arjrmntłiiey ueioiwy Se- 
nator, którf teb ocnieki- 
wałkróleatwa Boiego: i 
imiele waaedt do Piłata, i 
proitt o ei^ Jeanatfwe. 

44. A niat df idiiwił, 
ieUbj' łub nmart A wts- 
wmwaaf Rotmittm, pj- 
US go iejli ink naiart. 

45. 1 dowiedałKwuj* nĄ 
•d Rotraiitru), darował 
^i^a Jlaaa|ihowł. 

4fl. A Joseph knplwisy 
praeMioradłoj i wiiąwaij 
Igo nwini^ w pracieiera- 
idlo : i połófcji go WgTo- 
Ue, fct^rf b^ wjDioMn 
m opoki! łpmywalil ka^ 
mień do drawt grolio- 

I 47. A Marjra Magdalena 



i Maryn Joaefowa patny* 
łj ktjij go kUdaono. 

ROZDZIAŁ XVI. 

1. A gdj mlnąl uabat, 
Mnija Magdalena, i Ma- 
ryn Jakóbowa, i Salome, 
nakupiij nuuoi, abr prsy- 
uedluy nnmaauj Je- 
snaa. 

2. A bardio rano pier- 
7»ego dnia a isabatów, 
prajisły do grobu: gdj 
ink weiiło ełońce. 

3. 1 mówiły międay so- 
bą: A ktol nam odwali 
kamień odedrawi grobo- 

4. A poyiraawicy oba- 
ciyly odwalany kamień : 
abowiem był bardao wiel- 
ki. 

5. A wiBcdtiEj w grób, 
Dyirs^y mlodaieńca iie- 
dząoego po prawey Btro- 
nie, ubranego w isBtę bift- 
lą: i zdumiały iiq. 

8. A on im weki : Nie 
lęknyćie eię : Jeiusa uni- 
kacie Nozareńakiego, u- 
hńylsowanego: watal ci 
Rnartfl7eh, nie maia go 
tu : eto młetyiott gdaie go 
było połołono : 

7. Ale idi^ie powiedajie 
uenuom i^o i Piotrowi, 



120 

ik wM «pnedka im Gali- 
l«ie;: tam go ef^^AaciM, 

iako wam powiedćial. 

8. A ony wyiBedli«y, u- 
ćielc^ ■ ^rubu, dbawł«in 
wiięto i« drkanle i s4i- 
nitnie: k nlkonn ti(e po- 

' 9, A wstBwdsy Mninci' 
ko pierwszego dnU t^a- 
batu, ilkanl ifcAaTprsod 
Maryey Magdalenie : t 
które- byl wyrinM iie- 
dmiu ciartow. 

10. Ona Biedliay opo- 
wiadała tjin którty % nim 
bywali, smutnym i pJa- 
ciąoym. 

11. A ont usłyszawszy 
ii Łyie* i byt widźian od 
niey, nie wierzyli. 

12. Potym tei dwiema s 
nirfi idi^cym w drodie o- 
kazałsi^ winsiym luztai- 
łćie idącym do miaste* 

13. A oni szedlwy opo- 
wiedzieli drugim : bU i 
tym nie uwiersyli. . 

14-N*ontM«]t OBjmie- 
deoaatn apołem n *t»tm 
utitą/tym ałUMt aię; i 



EuaageUa 



wymswid ia ■ieinriar- 
an>« ich , i ■atwardsraie 
■■rem, ii ^m ktM^ go 
widneli amutwydurała- 
it«g« bIo nwicnflL 

1&. I mAwii im: Idą* m 
wMyKek aińtł, «^wia- 
da}PMe Ew«iig«lią mw 

1 6. Kto nwieizy i o«knd 
sif, ■bt*i*B.bcdaie,«kt« 
nia swiersy, b^JMie pntf 
pfaa. 

17. A.«ndB ^«h, 00 0- 
Tian^lb a m^ ayać bę- 
d^ WlBiif M«la osu^ 
b^ wymmoać: n«w«Bi 
l^iyluJNi b^dą mówi^ : 

ia. Więfce b^ bra^ i 
clifwbj «a faucndnagt 
piU, takodsi^ im ■£« bf . 
dńa. M« oianjoraa ręe 
będą Uuat* bffl^ adrairi. 

I B. A tak Pan 3«nu p«- 
^rngdj n«H4a nich od- 
prawit, wsięty i«at do nie- 
ba, i uiitiU ns prairicy 
8«>ka^ 

iłO. A oni wyraafiny 
pn«^«4adaU ina^y : 
któma Pan dopomagał, i 
naaką iA «taricrdml 
pn^tonaanl. «u darni.. 



ŚWIĘTA 
JEZUSA CHRYSTUSA 

EWANGELIA 

WEDŁUG 
ŚWIĘTEGO ŁUKASZA. 



ROZDZIAŁ 

1 , "aniawB^ wiele ieh ' 
o to M^ ktłiiio iieb; p«r- 
sądnie apiakli pnvieió 
tyidt Ttcemj. | ktiie iię w 
net* wyp^itaiij : 

% UJco nam |radali ii, 
co a ^csątkn aanu wi- 
daicłif i bjrli dngami ■!(»• 
wa. 

i,Ziialańą iiiiiile,któ' 
r^Mi I peaątku pilole 

porśądai* tobie cof Thco- 
pbile. 

4. Ab/j poBiiał pnwdę 
neezj tf'^''! k^joh cię 
nauMOBo. 

5. B^ł M dni Herodft 
KidaJMdfkiego, Ktfiitii 



PIEBWSZY. 
niektorj imieniem Za- 
ckłirja», T prtemiaiiy A- 
biłigo : a kona iego bjła 
s córek Aaronowycb, a 
inię ley EiłbicU. 

fi. A byli obole aprawie- 
dliwemi pned Bogiem, 
chodsąo ire wacyitklcłi 
prKjkBsaniacb i mpra- 
Tiedliwicniach Pańskich 
bei nsganUnia. 

7. A nic mieliajna : prae- 
to ił El&bieta była nie 
płodnfi , B byli oboie po- 
deiitemiwBYryoh leciecli. 

8. Sulo lię tedy, gdj 
odprawowal urafjd k»- 
plaóikł vf poTsądkm pne- 



JSwangelia 



inlanj swe; przed Bo- 

9. Według iwy czaiu or- 
Ecilu kaplanikiego, przy- 
padł nań toi, ie miał ka- 
dzić wHiedbzydo kościo- 
ła Pańskiego : 

10. A wszystko zebranie 
ludu było zeToątri mo- 
dląc się czasu kadzenia. 

11. 1 ukazał mu się A- 
niol Pański , stoit^o po 
prawey stronie ołtana 
łudzenia. 

12. liatnrorzył cię Z*- 
charyasz uyircawHEy: 
przypadłn nań boiaźn. 

13. ł neld do niego A- 
niot: nie boy tię Zacha- 
riaszu, boć iest wysłucha- 
na proiba twoia : a iona 
twa Elżbieta urodzi tobie 

.dyna, i nazwieu imię 
go Janem. 

I4> A ty będztesa miał 
.wesele i tadość, i wiele 
innych, będą sję radować 
X narodzenia iego. 

15. Albowiem będzie 
wielki przed Panem: wina 
i nnpoiu piianego pić nie 
będzie: i będzie napeł- 
nion Duchem iwtjtym ie- 
szcKG X Ływota matki 

10. A nawróci wieie sy- 



nów Izraelskich ku Pann 
Bogu ich. 

17. A oa wprzód poy- 
dzie przed nim, w duchu 
i mocy Eliaszowey : aby 
obroćii serca oycow ku 
syuom, a oiedowiarki ku 
rostropnoici sprawiedli- 
wych: iiby zgotował Pa- 
nu lud doakoni^y. 

18. Ted;^ rzeki Zacha- 
riasz do Anioła: po cay- 
mie to poznam? bota ia 
lest stary : i l«aa inoia ; 
podeszła w dniach swydi. 

19. A odpowiedziawuy ! 
Anioł rzeki mu: Jamci | 
icst Gabryel który stoię I 
przed Bogiem: a iestem 
posłań abymmówił do cie- i 
bie: aiibym.ci to dobre | 
poselstwa odniósł. 

20. A oto będziasz iiiil- 
czącyin, ani będziesz aiugł 
mówić aii do onego dnia, 
gdy lię to stanie: dla te- 

" ii nie uwierzył sło- 
nioira, które się wy- 
pełuią czasu swoiego. i 

21. Lecz Ind oczekiwał 
ZacharyaEza : i dziwowa- 

' ; tak omieszka- 
wał w koloiele. 

22. A gdy wyszedł nic 
mógł do nich aiówić : i 
pouuli kt widieni* wt- 



Kciltug S. Łuhatza. 



123 



daiat w kofeiete. A on im 
pnea snaki ubkBmrd, i 
soitol niemym. 

23. I tuia lię : gd j się 
wypelniTy dni uilugowa- 
nia iego : odgietll do do- 
mu iwego. 

24. A po onyoh dniach 
pocięła. £1 i; bieta kona ie- 
go : i taiła iic pn«i pięć 
uieii^cj, mówii^c: 

25. Ik mi tuk Pan ucaj- 
nił we dni w które poj- 
nuiłt abjT odiąt moie urą- 
gania uiiedij Indimi, 

26. A mieiiąaa asoitcgo, 
posłań iesŁ AniołGabryel 
od Boga do miasta Gali- 
lejikiego , któremu imię 
NasaTcth. 

27. Do Panny pojlubio- 
ncj mętowi, któremu by- 
lo imię Jocef, z domu Da- 
widowego: a imię Panny 

28. Wszedlaty tedy A- 
uicd do niey, Tsekł : Bądi 
pozdrowiona taaki pc^na. 
Pana tobą: błogoitawio- 
nai ty iniędsy niewia- 

2tł. A ona młyanwaiy, 
aatrwoiyła lię a roówy 
iego, i mjilila: iakiebyto 
liylo pezdrowionie? 

30. 1 raekł iey Anitd : 



Nie boy się Marya albo- 
wiem nalaatai {aakę u 
Boga. 

31. Oto poemieia w kj- 
wocie, i porodaitz *yna : 
a naawieaa imię iego Je- 

32. Ten będiie wielki, 
a będiieswanaynemnay- 
wyfciaego: 1 da ma Pan 
Bóg atolioę Dawida oyca 
iego: 

33. I będiie królował w 
domu Jfnkobowyra na wie- 
ki: a królestwu iego nie 
będaie końca. 

34. A Marya raeUa do 
Anioła: lakoŁ lię to ita- 
nie; gdyi mcii nie mam? 

35. A Anioł udpowic- 
daiawasy rzekł iey Dnch 
iwięty aitąpi na cię, a 
moe naywyŁiaego aaćmi 
tobie; pnetoŁ i to co się 
X ciebie narodzi iwięte, 
będzie nazwano Synem 
BoŁym. 

36. A oto Elłbieta kre- 
wna twola, i ona poczęła 
•yna w ataiotei awey : a 
ten mieaiąe aioity ieal 
oiiey którtf sowią niepło- 
dną: 

37. Bo uBoganie będiie 
niepodobne ładue riowo. 

38. IraekłaHuyaiOtA 



lal 



Euangflitt 



■łniwbobn Pauika, nie- 
ciła/ mi (i^ atuio weting 
■Iowa twego. 1 odasedt 
od nl^ Anirf. 

39. Powatawiij tedj 
Harja v «n« dni poaila 
w gornif krainę ■ Icirapi»- 
Biem do matta Jn^kiego : 

40. 1 weuła w don Za- 
chiryusow, i pMdiuwita 
BUbictf. 

41. 1 itało *ią: (koro m- 
tljiuiU EUbiata pozdro- 
wi«EM kUrji, akocsjili 
diieoiątko w kywocU iej : 
i napełniona icat Dnałmn 
iwiftjniEUbieU: 

42. A aawołda.gloleni 
wioikim, i rstihia: B)o- 
goatAwionsi Vj międcy 
iłi«WiaatKmi, i bfogo«ła< 
wionjr owoe ijiroU twe> 

43. A ikądŁs nnieto, h* 
prsjHła matka Pa«a ma- 
ga do mnie ? 

44. Albowiem oto iak* 
dMiedt głos pMdtoWie- 
wa twego do uUa raoiah, 
■koosjlo od Tsdoaci dsie- 
ciittko w kjyt»tl« moimt 

46. A M*gMt«)tioBai 
którai nwierzTla, albtt* 
iti«M 1^ te nocesy Wf • 
liełw^ kWfee-ftfwićdwB- 
M «4PMa. 



46. 1 nokta Mnrja : 
Wielbi diwi&Bł«i« Pana. 

47.1 rozradował ną dndi 
moj ir Bogn ^wwieaicln 

48. Ił wejilnat na ni- 
■koj^ *łuŁebnio« ewoie/. 
AUMwien ot« odtąd błO- 
goaiawioną mię iw»A b^ 
iH WHjMkie nurodj. 

4B. Albowiem aM/nilni 
wiettie necty bn khń-y 
nołnj' ieM, 1 iwlęte imi^ 
iego. 

fiO. A miłosierdrie lega 
od ttarodn dn Itnrodów, 
boiąfffHi lic i«go. 

51. Uczynił inOo w ra- 
mieniu słotni, r osp tos z jł 
pyszne myślą lefcai ich. 

52. Złuijl mocarcc i 
■tolice, a podwyższył po- 
korne, 

53. Łaknące fiapełnii 
dobrami: a bogscie pro- 
iae opuścił. 

54. Priyi^ Iiraela ału- 



66. Jako mówił do Oy- 
oow n«uy^, 4» Abrabt- 
na i sairieniB i«g» as 
wiakŁ 

6S.łml«Mkidaaniątt»^ 
rya iricoby tA^ micai^; 



•ledług fi. imkatza. 



awego. 
S7. A Elżbiecie wypd- 

nil lif esaa porodBeoia : 

i porodzi}* ijia. 

Ś8. 1 aiłjiBcU Hjile^Ei 
i krewni iey, ik awielbil 
Put miloaicrUe iWe b 
Hfa|, i radowali Bię > nią. 

59. A gdj- b;p1o dnia »- 
megOf pnysali •bruas" 
WM dKiedątko, i dawali 
nu imię Ojroa i«^ Za- 

W. A oĄwwiedaiawKj 

Hatka iego, neekla : Nie 
tak , ala naKwao będric 

61 . 1 mówili do niey : lit 
fcadnego nie naas w na- 
rodcie twym, eobfgo Kwn- 
no tym imieniem. 

62. I dawali «ikó Oycu 
iego, lakoby go chciał 

63. A onkądai^etabl]CE> 
ki, iM^iaał, mówiąc: Jan 
■eat imię iego> 1 diiwo- 
wali lif wuywj. 

64. A natrdimiait o- 
(worsyły fit; uta iM;o, i 
ięsykiego, i mówił Uo- 
goiławit^e Boga< 

66. I padt itrach na 
wiayatkie w^iiady ich; i 
po WBiyiAim garaym 



I2i 

luraiii Jnddctm ronlawio- 
DB ■% wuyatkie dowa. 

66. A wiiyicy którsy 
dyaseli, kładli do urca 
■wego mówiąc: Coi wady 
to aa dzieciątko bęlzia t 
Albowiem była anfmręka 

67. A ZaeharyaiaOyciM 
iego napdnion leat Da- 
efana ówiftyni: i proro- 
kowi, mówiąc; 

6S. B}og«Awiołty Pan 
Bóg knabiki , ił nawie- 
daił i nezynS odkt^eal* 
loda łwoiego. 

69. I podninH rog zba> 
wieiUa aaat, w domu Da- 
wida iIukebDJka iwego. 

70. Jako i^owiadal pnex 
usta jwlętyoh, którsy od 
wieku byli , Proroków 
awoieh. 

7 1 . Wybawienie od nie- 
pTzyiacioł nauych, i m 
r^ki wBzyttkiob, klóriy 
naa nienawidcą. 

72. Aby ukył miioaier- 
daia a Oyoy nauetni, i 
w^omniał na teMament 
■woy iwięty. 

73. Na priyfięgf , któ- 
rą przysiągł Abrahamowi 
Oyca nBHemn, 

74. Że nam to dae miot ; 
itiiyimy wybawirai bę- 



126 



EuangeUa 



dąo I r^ki nieprariaoiid 
nau/oli, bes boiuni ma 
■Inkjli. 

7S.W świ^obliwojei i 
ilirawiedliwoici , pned 
Rin, powu^łtkieilni kj- 
wotB naicego. 

7fi. A t]r dzieci i(tko, pro- 
rekieu NkfWjkBzego bc- 
daiMiOMwane: Bo poj- 
dsiełi wprsodpned obli- 
Gsno£ci^Piińakf{, abjig;o- 
tinrał droui i«go. 

77. lib^idai naukę iba- 
«ieni« ludowi iego , na 
odpuueaenie grzechów 

78. Dla vnctraaoici mi- 
luierdsia Boga naisego, 
prsea które nawiedaił naa 
wszedlizy ■ wyiokoJci: 

7B, Aby Tociwiecit lie- 
dząojnt w citniDoici, i w 
cieniu śmierci: ku wjpro- 
atotraniu nog naait^ch na 
drogę pokoiu. 

80. A dzieciątko ono po- 
draitoło, i umacniało aię 
duchem, i bjła na puitj- 
niach, ak Aa dnia, którego 
u\% okaaało przed Izrae- 
lem. 

ROZDZIAŁ II. 

1. 1 atało aię, w onek 
dai wfuedi dekret od Ce- 



•aria AuguKa, abj popi- 
■ano wujatek iwiat 

2. Ten popU pienrasj, 
bji od Staroitj ^jrj*^ 
■kiego Cjr/na. 

3. 1 uli waajacj, abjr 
iiq popisali , kaŁdjr do 
Biiaata swego. 

4. Szedł tek i Józef od 
GalUeie^ ■ Miaata Nasa- 
rethu, do Judikiej sie> 
mie, do Miaata Dawido- 
wego, które Eowią Betb- 
lehem: pnetoik bjł a do- 
mu i pokdenia Dawido- 
wego. 

5. Aby był popisan ■ 
Maryą pojlubioni) aobie 
Małkooką , która bjła 
brseroienną. 

5. 1 atalo tię , gd j (am 
byli, wypełniły aię dni, 
aby porodziła. 

7, I porodziła ayna awo- 
lego pierworodnego, a u- 
winęia go w pieluaski, i 
połokyta go W tłobie : ii 
mieytca dla nich nie było 
w goapodzie. 

6. A byli paateFze w tey- 
ke krainie ciuiący , i 
■trzegąey nocne acraie 
nad trzoda awoią. 

9. A oto Anjo! Pańaki 
■tanąt podle nich : a ua^, 
noić Beka aewtząd ie o- 



iceditig rS. Łuhaiza. 



127 



iwieciU : i ulękli aię 
-wielką koibinią. 

10. 1 nekł im Anjoł : 
Kie bójcie lię: bo oto 
opowiadam wam wea«le 
wielkie , które bcdiie 
wnjatkiemu ludowi ; 

11. Ił eię wam Atii na- 
rodził Ebawictel , którj 
iMtChryatnaPan, w Mie- 
ście Dawidowym. 

12.A ten wamdaięiDak: 
Znaydsiecie niemo wiatko 
■winione w pielutiki, i 
połokone w fclobie. 

13. A natrchmiaat, ■ o- 
njm Anjotem pnybyło 
wiele BłKępów Niebic- 
akich, chwal^cjch Boga, 
i mówu^cjcli : 

14. Chw^ na wyaoko- 
ieiBogn, anaalemipo- 
kojT ludziom dobrey woli. 

1 6. I atnło aię : gdy ode- 
aili Anjołowie od nich do 
Nieba, Paaterie oni mó- 
wili ieden do dmgiego : 
Podśmyak do Bethichem, 
a oglądamy to itowo, któ- 
re fię atsło, które nam 
P«n omaymil. 

16. I pnyacli kwapiąc 
aię, i nalcjii Maryi^ i Jó- 
■efo, i niemowliitko lełą- 
ee w klobic. 

17. A nyinawasy do- 



wiedzieli aię o atowie, 
które im było powiediia- 
no o dzieciiitku onym. 

1 8. A waiyacy , któny 
to atyaieli, dziwowali aic, 
i temu co do nich paater- 
ie mówili. 

19. J.eci Marya tewiiy- 
atkie Tttctj lachowywt- 

20. I WToeili tię paatft- 
ne,wyatawiaiiic i ofawali^c 
fioga ze w«zjBtkiego, eo 
alyazeli i widzieli, ioko 
iin powicdiiano było. 

21. A gdy aię apełnilo 
oam dni, iiby obrceaano 
dzieciątko: nazwana leat 
imię i^co Jezu I, które by- 
tu mianowano od Anjota 
pierwey, niźli aię w iy- 
wocie poczęło. 

22. A gdy aiq wypełniły 
dni OGzyazczenia ioy, we- 
dług cakonu MoyieaiO' 
wego , przynieśli go do 
Jeruzalem, aby go atawili 
Panu. 

23. (Jako napisano icst 
w Kokonie Pańakim: ie 
wszelki męŁoiyznaotwie- 
raiąey iyvot, świqty Pa- 
nu naiwany b^dcie.) 

24. A iiby oddali ofiarę, 
wedle tego, co iestpowie- 



128 __^ 

diianoirsakonie Pańldn , 
parę •ynsgatlie , klbo 
dwoia goląbiąt. 

35. A oto, 1^ eriowiek 
w Jerucalem , któremu ' 
mię Sjmeon: « ten hji 
człowiek iprawiedliwy 
bogobojny, oCBekiwaiąej 
tKHnecłij Iiraelskiej : a 
Duch iwięty bjt w nim. 

26. 1 oinaymiono raa'by- 
lo pnai Dnoha iwi^tego, 
łsnienuał oglądać jmicr- 
oł, aiby pierwej oglądał 
ChrjttiMa Pańikiego. 

27. I pnjiBcdł w dnehn 
do KoieicJa. A gdj ro- 
dricj wnoaili dsieclątko 
Jcinaa, abj is nie vckj- 
nili wedle iwjc^ain za- 
koDnego : 

28. On teł wciął ie na 
ręce awoie, i błogołławił 
Boga, ł mgwil ; 

29. Terai Panie puit- 
ccasE atngę twego v po- 
koiu, wedlu gf to wa twego. 

30. Gdjł ocEj moie o- 
glądatj zbawienie twoie ; 

3 1 . Której Kgotawał 
pncd obliezno^ią WRzj- 
itkicfa łudii : 

32. SwiłttoJć na obia- 
wienie poganów, i diwałę 
fałdo twego łiraclikiego. 

33. A Ojciec iopo i Ma- 



EmmgeHa 



tka dziwowali ai^ tcata, 
co o nim mówiono. 

34. 1 btogoiławii im S j- 
meon, i rzekł d Harji 
Matki iego : Oto ten po- 
łoion ioat na upadek i na 
powitanie wiela ich w 
Izraela, i na snak prze- 
dwktócemu mówić kędą: 

35. (I dane twą wlasnii 
przeniknie miecz ) abj 
mjjli z wicia serc były 
obiawione. 

36. Bjłn tci: Aniii> p>'o- 
rokini, córKa Fanaclowa 
z pokolenia Aaer: ta bjia 
bardzo podeizłą w Uciech, 
a aiedm Intłjla z ni^iem 
■wjm odpanieńitwa swe- 

37. A ta bjła wdow^ ai 
do lat o£mdzieiiąt i czte- 
rech: która nie odcho- 
dziła z Kościoła, postami 
i modlitwami ■Ju^c Bogu 
we dnie i w nocj. 

38. Ta tei oney^e go- 
dziny nadsiedlEzj chwa- 
liła Pana: i powisdula o 
nim wszystkim , którzj 
oczekiwali odkupienia I- 
zraekkiego. 

39. A gdj wykonali 
WHZjłtko według zakonu 
Pańskiego, wrócili lic do 



tcedtag S, Łukasza. 



129 



Gililciey, de Nukretu 
MiMta swego. 

40. A diieeię ro^, i u- 
muniaio lię : napełniona 
mE^droidit, a łaska BoŁa 
bjła w nim. 

41. A rodcicj lego cho- 
dłiłi na k^dy rok do Jc- 
miaUm, na święto Pa- 

42. A gdy iuk b/ł ire 
dwanaitu lceiecb,gdjgni 
w«tiipili do Jerazolem, 
wedle BwycBaiu iwif ta. 

43. A tkończTWicy dni, 
gdy ti^ wrócili, Roatało 
diieeię Jeini w leruaa- 
lem: a nie obacsyli ro- 
dsiej lego. 

44. A nniBmaiąe fc« on 
bjl w łowaMjitwie; u- 
łili dzień dro^, i «Kuka- 
li go mi^diy krewnemi i 
snaiomemi. 

46. A nie nalułflEj, wró- 
cili li^ doJeruialem, »n- 
kai^ go. 

46. I itało się po trceeli 
dniach, naleźli go w Ko- 
jeiele liedit^cego w po~ 
inodka Doktorów, a on 
idi rineha, ł pyta ich. 

47. A cdumiewali się 
wiiyiey , którsy go tln- 
ohali, roaamowi i odpo- 
wiedslom i^o. 



48. A uyjriawuy go 
wielce %\% zdiiwili. Irae- 
kła kgiemu Matka iego : 
Synu, ozemnj nam tak n- 

^ynil 7 oto Oyeico twoy 
ia iidoJni uukalijiny 
cię. 

40. iTKekidontoh: Cce- 
mu^eiciemięaiukalil Nio 
wiedEieliieie,ik temi rae- 
li, które aą Oyea me- 
go , iam Bię bawl^ powi- 
nien Y 

50. A oni nie irOEumielŁ 
tego słowa, które im mó' 

51.1 poBiedi z niemi, I 
przysiedł doNaiaretu: « 
b^ im poddany. A Matka 
iego wMyatkie te iłowa 
lachowata w sercu swym. 

52. A Jeani lię pomna- 
iA w mądrolciiwewsro- 
jci«, i w łaioe a Boga i 
n ludct. 

ROZDZIAŁ ffl. 

!• A piętnaat^o roku 
panowania Tyberyuti* 
Ceuna, gdy Pański Pi- 
łat Starostą był Judskim, 
a Herod Tetrar<A% Gali- 
leyikim, a Filip brat iego 
Tetrarchą Itureysldn i 
Trachonitskiey krainy, • 



)30 



Łiianiui Abileńakiia Te- 

S.ZKArcfkspUn&frAa- 
nauK i Kaifauk: łtdoii^ 
■Iowo Pańakie do Jana 
Zaoharjuiow^o Sjna 
na puuEcaj. 

3. 1 prEfiaedł do wazy- 
■tkiej krainy nad Jorda- 
nem, opowiadała cłineat 
pokiit;f na odpoucacnii 
gncchów: 

4. Jako ieit napiiano n 
księgach mów [aaiaasi 
Proroka: Głot wolaiąee- 
go na puMcij, gotujci) 
drogą Pańak^ , csjńcie 
proste j cienki iego. 

5. Kałda dolina bcdiie 
napełniona: akakda góra 
i pagórek p on i^ on będzie, 
i mieyica knt^e się wj- 
proBtuii^ , a drogi oitre 
Btaną Bię bitemi. 

6. 1 ogląda wszelkie cia- 
ło ibawienia Boie. 

7. Mówił tedy rEcizom 
przychodź ijcjiti, aby byli 
ochricceni od niego : Ro- 
dzain iaisciorciy , ktok 
wam pokąsał, iiebyioie n- 
oiekali przed gniewem 
przyizlym I 

8. CzyńeicM tedy owoce 
godne poku^, niepocaj- 
aaycie mówió. Oyca ma- 



my Abrahama. AJiMwien 
wam powiadam : ik mole 
Bóg E ^oh kamieni wibn- 
dzie aynj Abraharoowe. 

9. Boć tak aiekiera do 
korzenia drzew ieit przy- 
łożona. A pnetoi: kałde 
drzewo nie rodzące owo- 
cu dobrego będzie wycię- 
te, i w ogień wrzucone. 

10, I pytały go rzezie 
mówiło ; eok tedy czynie 
będńemy f 

II.Aodpowładai^rsekł * 
Im ; kto ma dwie zoknie, 
niech ndiieli temu co nie 
ma; a kto ma pokarmy, 
niech tnkłe czyni. 

ia.Przyiizliteki Celni- 
cy, aby lię dali ehrscij, i 
rzekli mu: Nauczycieln, 
eo csynić będziemy} 

13, A on rield do nich: 
nic więcey nie csyucio 
nad to , co wam postano- 

14. Pytali go tek i koł- 
nierze mówiąc: a myco 
mamy czynić 1 i rsekł im : 
kadaego nie biyeiD, ani 
potwarzaycifl, ale na Łoł^ 
dzicch waszych przeata- 

I j. A gdy lię Ind spo- 
dziewał, i wiiyacy niyilili 
w tercach iwych o Janie, 



teedług S. Łukaiza. 



131 



ieślibj inadć an nie bjl 
ChiTitniem. 

16. OdpowiedctKt Jan 
wSEjiddm mówiąc: iać 
was clirzcę wodą, aleć 
pnjiłlłiie mocnie^y nad 
nii^, któremnm ni« ieit 
godzien- rozwiązee rie- 
ntjka obuwia iego : tenci 
woa ciirzció b^dno Dn- 
ch«m jwiętjm i ogniem. 

17. Którego wieiadio 
wręka iego, ■ wjcfacdoiy 
boiowiako Bwoie , i zgro- 
madzi pazenicę do azpi- 
Icleria ewego , « plewj 
•pali w ogniu niengaiso" 
njm. 

18. Wiele tedy i Innjcłi 
neczy napominatąc opo- 
wiadał ludowi. 

19. Herod Tetrarcha bę- 
dąc strofowany od niego 
o Herodyadę tonę brata 
i^;o, i o wazjratkie złoici, 
któro czynił Herod. 

20. Prżydtd tei; to nad 
wacyatko, fce zamknął Ja- 
na do ciemnice. 

2ł. I itało się , gdy był 
ehneonwBzyatcklud,gdy 
Jezua był ochrzcon i mo- 
dlił aic, fcc aię Niebo o- 
tworzyło. 

22. I zatąpit nań Dach 
Śwt^ty wMobie eielemey 



inko ' gołębica, i Etał *\ą 
głoa z nieba : Tyj ieit 
Syn moy miły, w tobiem 
■ię ukochał. 

23. A ten to Jczua po* 
czyiM^ bydi iakoby we 
trzydziestu lat: b^dąe, 
iako mniemano, lyncnt 
Józefa, który był Helego. 

24. Który był Mattha- 
tów, który był Łewiegfl, 
który był Melcłi i ego, któ- 
ry był Jkmnego , który 
był Józefów. 

25. Który był Matthn- 
tbiaazDw, który był Amos- 
low, który był Nauwow*, 
który był Hcslego, który 
był Noggic. 

2G. Który był Mahatow, 
który był Matbatyow, 
który był Semeiow, który 
był Józefów , który był 

27. Który był Johanny, 
który był Reaow, który 
był Zorobabelow, który 
był Salatyelow, który b^ 

28. Który był Melchiow, 
który był Addow, który 
był Thoianow, który był 
Elmadanow , który byl 

29. Który był Jesow, 
który był Elieiennr,ktń- 

13 



133 



SieaHgelia 



Fj bri Jorjniow, któr/ 
bjłMathatow, ktńybjl 
Ł«wiego. 

30. Któr^ był S^rmoo- 
noir, który byl Jndow, 
który byi JÓMfow, który 
byt JmiBMOw, kt^ry b^ 
Eliakiniow. 

31. Który był Helchow, 
który byl Mmniiw, który 
bjł Hktthatow, klórj bjł 
Natkaiiow, który byt Da- 
widw. 

32. Który hjt JsMcgo, 
który byt Obedow, który 
byt BocMOW , który byi 
Salmonow , który bjl 
Nauonow. 

33. Który byl Aniaa- 
dabow, który byt ArunoT, 
który bjlEironow, który 
byt Fareaaw, który bjt 
Judow. 

34. Który byt Jakubów, 
który był Uankow, który 
1^1 Abrabamow , który 
był Iliani, który byt Na< 

35. Który był Sarnchow, 
który byt Ragau, który 
byt Faleehoir , który był 
Hd>an>w , który był Sa- 
loir. 

36. Który byt Kai nanoff, 
który byt Arphaxadew, 
kiórf byt Senew , który 



był Noega, który był L»- 

roechoir. 

37. Który był Matnn. 
łow, który b^ En9<!bo«, 
który byt Jaradow, ktwy 
byt Hal«l*Blow, któiy b^ 
KftłDaa«w. 

38. Który był Eikmw, 
który byt Sethaw, który 
byt Adamów, który b^ł 
B^y. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. A Jeaaa pełonDiicba 
Swifta^, WTMił aic od 
Ju^ann, i aaprowaduMa 
ieat prsai Dacha na pn- 
BEcią; i był pTiea ester- 
dsiejoi dnikmaonad dia- 
bła, A nie iadt nio w ona 
dni: a ^dy u^ BBe akoń- 
cayty, łaknął. 

2. I raakł mudiabd: ie* 
i\U ieit Syn Boky, nmci 
kamieniowi teinu, abyii^ 
Ktal chtebem. 

3. 1 odpowiadniałno J«- 
sua ; napiiauo iea^ ik nie 
■amym cblebeu Łyie cato- 
wiak, ale wsialkiro ała- 

4, I wiódł go diabeł na 
górę wyioką, i ukaa^ 
wisyatkie króleattra 
wut^o iwiata w ocen^ 
gaieniu. 



Kejt«g S> £«^(za> 



133 



I nekł mu: Tobie 



i • 



I i<A: bo 1 



podane aą, b komu ehcę 
dairun ie. 

6. Tj tedy ioJli ni dku 
cbwdę psiltiaf pned*- 
mną , b^dą tiroie wusj- 
rtkfe. 

7; A •dpowiodauiD Jera* 
Twiiktmni napiiano iest, 
Padu Bogn tmiau b^ 
drieaz ił^ łdasi^ i iemn 

8. 1 wiodl go do JaruM- 
lem, a poitawilgona gMi- 
ka knicidnjm, i nekl 
nu: lailiit Mst ajn Bo&f , 
■nać aię aam atąd da 
4<d. 

O. Albowiem iMpiuno 
ieat, Łe Aniołom «w/m, 
roikas^ • tobie, ab; eic 
■tracgłi: 

10. A iih ei^ IW r^ka so- 
lić bfdą, b/i anadś nio 
obraaii o kainień nogi 
twłiey. 

1 1. 1 odpowiadaiifa Jeaui 
raekl bIh : powiedaiaoo 
ieat, nie będuMi k»iil 
Paiw BogK twego. 

12.Aik»ńc*7iTiaj«'Mj- 
i^ft kłUcenie diabeł od- 
uedi «d niego, aŁ do 



13. A Jemi wrócił lic 
w mooj Ducha do Oali- 
l^tj: m wjiała » nim 
dawapo wai^atkiejr oney 
okoliesnaj krainie. 

14. A on BaacEd w bo- 
inicaek ieh, i hjl dawny 
u wiajY^ieh. 

!&■ I prcjnadt do Na- 
aaretu, gdaie bjł wjcba- 
wan,iwiEedIwed)ug sw j- 
oaBiu ewoiego w diień 
Sobotni dóboiniee,iwatal 

I6TI podano mu kiiijgi 
laaiaiiB Proroka. Aotwo- 
njwiay kii^gi naJad 
miey lae , gd^ie było na- 
piiano: 

17. Dneh Paniki nade~ 
mn^ : dla tego adą po* 
jaaaał , abym opowiadał 
Ewangelifi ubogim ; po- 
iłat mi^ , abym usdrowtł 
ikruaone na lerco. 

18. Abym opowiadał 
wi^iniom wypuiieaftnie, 
i alepym prxey£rieme, 
łebym wypuścił na wol- 
noić in^dsone, i opowia* 
ddrokPańikiprzyicuny, 
i diieu odpłata. 

15. Aiamknąwiiy kai^ 
gl, oddał ie atudia,! liadl, 
A o«ay wiayitkioh w bo- 
iiniey były wen wlepions. 



134 



30. 1 pocE^ do ntch nó- 
wil : ii lię diiJ ipcłoiło 
t« ptuno w nikich wi- 
ujth. 

31. A wisTie^ dawali 
mn iwisdeotiro : i diiwo- 
irali vn onym vdzi^ 
Giiłjim łtowom, które po- 
chodriły c tut ieą^a, i mó- 
wili : iisŁ ten nie ieat ijn 
Jótefow f 

22. I rickł im; pcTnie 
ml neczcci« tę prs^po- 
vi«ii: Łeknrzu, uleoB lie- 
bie aamego. 

23. Coimjkolwiok rfy- 
■leli, le^ ciynii w Ka- 
pharnaum , uccjń i to w 
oyeMytait twoiej. 

24. I nekł; sAprawdę 
wam powiailam, ii: ładea 
Prorok ni« lOBtprzyiemny 
w oycsyźnle twoiej. 

25. W prandkie mówię 
wam: b;Io wiele wdów 
la dni EliasBowych w i- 
■raelu,gdjbjłoiamknio- 
ne niebo do tniech lat i 
aseicin roietięcj, gdj \tyi 
wielki głoitpowisfłtkicj 

26. A do Ładnej ■ nich 
nie bjł posłań Eliui, ie- 
dno do Sareptj Sjdońa- 
kiej,do nie wlaity wdowy. 

27. L wiole trędowatych 



bjto w bneln ta Eliasma 
proroka : a kadon m nich 
nie bji ooijaaeEon iedno 
Naaman Sjrjanin. 

28. WBcyaej tedj w bo- 
fcnicj napełnieni aą gnie- . 
wem, iljasi^c to. 

29. A powatawuj wj- 
mcili go preci a miaata: 
i wywiedli go ■& na 
wiench góry, na której 
mioato ich abudowano hj- 
ło, abj go smicili. 

30. A nn pncise^aay 
pnes pojnodek ichj po- 

31. I pnysiedł do Ka- 
pharnaum mtaita Ga!il«y- 
akiego, i tam ich nauczał 

32. 1 sdumiewati aię nad 
naakąiego, bo była po- 
walna mowa iego. 

33. A wfaoŁnicjbjłeato- 
wiek mai^oy uarta nle- 
cKjttego, i Eawołnł wiel- 
kim gtoaeni, ' 

34. Mówiffc : niechaj, 
co nam stobąJeniaieNa- 
aareńaki, prsyasedłe^ za- 
tracić nail tnam cię, 
ktoiieitf onSwiętjBoij. 

35. I sfukał go Jecni, 
mówiąc: sBniilkiiij,awj-- 
nidĆK niego. A oxartpft. 
riuoiwuj go w poirio*' 



teedtug S, ŁuAaiza. 



135 



dkn, i wjłiedl od niego, 
niema nie lasikoditwBEj. 
30. 1 padł itrach nn 
wufitkich , i mówili i«- 
den do drugiego; ook to 
ca neea, ii i władi^ i 
aoeii rokkaBnic dnchom 
niecsjitym, a w^chodcąf 

37. IroEchodciiaiię ■!&• 
va o nim na wszelkie 
niieTscc okolicEnej krai- 
nj. 

38. A powatawuj J«cd« 
1 liołnicywiscdl do domn 
Sjmonowego. A świekra 
Sj-monowa sdłęM Itjfia 
gon^cską wielkie, i proaili 
go la nifi- 

3H. i stoiiicnad nią roi- 
koE^gorączce, i opuioiła 
if). A natychmiast wsta- 
wszy, ałaliyła im. 

40, A gij Eachodtiło 
riońce, wBEyacy któray- 
kolwieb mieli chomif{ce 
roElicznemi niemocami, 
pnywodsiti ie do niego. 
A on na każdego b uich 
ktad^o ręce UEdrswial ie. 

41. WychodEtli tełciar' 
ei E wielu ich wołaiąo i 
mówitie: iEe£ ty ieitsyn 
BoŁy. Ale on groźbo nie 
dupusEciai im mówić, kt 
wicdsieli, ik ou byłChry- 



42., A gdy byt dcień, wy- 
szedlsEy SEedł na pusto 
mieysce: arEeasego seu- 
kały. I prEyaity ak do 
niego ; i satrEymowaly 
go, aby nie odchodsił od 

43. Aonnekłdonich: 
keć mi tei pottseba innym 
miastom opowiadać Kró- 
lestwo Boke , gdy^em nK 
to poałan. 

44. 1 kasat w boŁnicach 
Galiloytkich. 

ROZDZLUi y. 

1. 1 stato się, gdy rie- 
s»e nalegały nnń, aby riu- 
ehaty słowa BoŁego, a od 
stal podle ieEiora Gene- 
Earetskiego. 

2. 1 uyirzj dwie łodiie 
Btoii^ce przy iesiorEc: a 
lybitwiwysEodlsEy snich 
plokali sieci. 

3. A wsiedtiEy w iednę 
todi, która była Symon(»- 
ws, proiitgu, aby mtducB- 
ko odiachnt od siemię. 
A siadłszy uoxy) rseaie a 
todzi. 

4. Agdyprzestdmówić, 
ntiki du Kymona' aaiedi 
na głębią, a Eapaićeie sio* 
ci wasEe na potńw. 

&. A Symoa od,powfo* 



136 

dstsinsf Tiebl mn : Niu- 
u^oiclu , praei udą noo 
praouią«t nioeimj nie u- 
łowili: wMnUe ni ilowa 
twa iftpnucsf liee. 

S. A gdj to uoEjnili, sa- 
garnclirjbmnoitwo wiel- 
kie, ki: »ią rwatk *iej icb, 

7. 1 ikinęll na towuK/- 
Sie, co bjrli w drugiej it>- 
dxi, ahj pnjrbjli i rato- 
wali ie. I przjbjli, i aa- 
pdaili obie łodiic, ai ai^ 
mało nie sanDnalj. 

8. Cd widząc Sjnton 
Piotr, Hpadł u kolan Je- 
■oiowfeh, mówiło: w^- 
nidi odemnie, PaDJebom- 
oi iest cilowiekgraeunjr. 

9. Albowiem go bjło 
■dumie nie ogam^b 
wiiyitkieh ee praj nim 
byli, s onego potowuryb, 
ktdrj poTmali. 

10. TakŁe tek Jakuba i 
Jfttu 17117 Zebedomio we, 
któraj byli towarcyiie 
SymonowL 1 rield Jeiua 
do SjmoDe: nie boy *ic, 
odtąd iub ludiia łowić 
będ^ieiz. 

1 1. A wyel^nąwMy !o- 
diie na siemię, wizystko 
opnieiwuy, sili la nim. 

12. 1 nuio się, gdy byi 
w iedn/m mieioie ^lić 0- 



'Emaigelia 



to n^ ftlta trądu, a uy- 
inutwuy Jeiiua i padłszj 
ii» oblioae , proeii go mó- 
wiąc : Panie, ieili ehcou, 
mokeu mi; ociyicló. 

13. A iciągnąwaiy r^k^ 
dotknij ai^ go, mówiąc : 
ohoę, bądi oeiyMozeo. A 
natyohmiaat wLuedi trąd 
od Biego. 

14. A OD mti prsyluu^ 
aby nikomu nie powiadał j 
ale ttcdiasy, prawi, nkał 
■ię Kapłanowi, i oddaj 
ofiara ca ocsjjuoaenie 
tweie, iako rozkaiał Moy- 
fteaa, a% świadectwo im. 

15. I rozchodziła aię o 
nim tjm wi^cey powitśó. 
1 aohodsily zię wi«llue 
raeiae, aby dndiali,! by- 
li uzdrowieni od niemo- 
OJ awoioli. 

16. A on uatępowid na 
pnitynią, i modlił aj^ 

17. 1 praydało aię dnia 
iedncgo, gdf on siedział 
uoiąc. 1 siedzieli tel Fa- 
ryBeuaaowte i aakonni 
Doktorowie , któnj aię 
byli aesali ae wszystkicli 
miatiecaek Galileyakich 
i Judikich, i b Jomaalem : 
a moo Pańska była ku 
Dsdrowieniu ich. 

18. A oto m^Łowie oio- 



weSug S. Łu/uuza. 



137 



■1^ nałtfkkn criowiek^, 
którj byl natoaj powi«- 
tnen, i isukali iftkobj 
go wni«U , i p«atewi£ 
prsed Din. 

19. A nie naiulM3r kt»< 
Tędjby go WDiuIi przed 
Tseaz^ , wit^iwuy na 
dkoh, pnesdacbowki >pa- 
^ili go s loŁkiem w go- 
in»dek pn«4 Jen>t. 

20. Którjtk wiarę aj- 
ińairnj, nekł : eilavie- 
Gze, odpnucEai^ li^ tałiic 
gn«clij tv«ie. 

21 . I poczuli nif ilić Do- 
ktorowie i Faryienwowie 
moiriąe; ktoi leit ten, ' 
co mówi bhiinieratwa ? 
^ctt^k mo&e odpiiicić grze- 
eh;r, iedno lam Bóg? 

OH. A Jesai poinawazy 
inj'i1i Ich, odpowiadaiąe 
rzeki do nicłT; coimjśli- 
cie w tcrcach wasijicht 

23. Cofc iest łacniejaie- 
Korseo: odpuiaczaią siq 
tcitie graecliy, czyli rzec; 
witań a obodź t 

24. Łeu ahjjcie wia- 
dsUU, ił Sjn człowieezj 
na władza na ziciifi wd- 
puiiczaó grzechy (rzekł 
ruazonenitt powietrzem) 
toUe mawi^ watsń , a 



wziąwazj łuiko twoie, 
idź do doma twego. 

25. A natychmiaztwita- 
wiay przed niemi , wzią- 
wuy iofckona którym le- 
tid, izedl do domu iwego 
chwaląc Boga. 

26. I zdumienie zdięło 
wazystkicfa,! chwalili Bo- 
ra. I napełnili li^ bola- 
loił^ mówii^e: łeiimydzti 
dziwy widsieli. 

27. A potyni wyaacdt, I 
nyźra^ Celaika^Imleniem 
Lewiego , iiedzi^cego ca 
cle, i rzekł ma : podź za 
mn^ 

28. A on wuyitkiego 
zanleehawizy , witał i 
■zeiU za nim. 

2S. I uczynił mu Lewi 
wielką ocztę w domu 
awoim, I była wielka rze- 
aza Celników, i innych 
którzy z niemi zledilBlI. 

30. i azemrali Faryzcu- 
tsowie i Doktorowie ich, 
mówiąc ku uczniom iego: 
czemuś % Celnik! i grze- 
nniki iodacie Ipiiacie? 

31. A Jezut odpowie- 
dziawizj, nekł do nich : 
nie potrzebuit|e zdrowi 
lekarza, ale ci co ai^ ile 
maią. 

32. Nie pnyiiedtem 



EuangeHa 



wijwkó iprawiedliwycfa, nie wnet chee _^_, 

ale grsea jnych ku pokii- bornWiiŁepszeieststaraj' 



'eg*^ 



33. A onirseklikniemu: 
cEciDukiicsniowie Janowi 
poBEccą cięsto, i modli' 
twy cijniłi, Ukie i Fary- 
lajscy: a twoi iedzą i 
piiil? 

34. A on riekl do nich: 
iiali motecie uci;nl£,ł:e- 
\)y towarsyaac Oblubień- 
cowi poićili, paki z niemi 
ieit Oblubieitiec? 

35. Łeei przj^idą dni, 
gdy ttk Oblubieniec lię- 
diie wziifty od nich, tedj 
V one dni pościć będą. 

36. I powiedział im tei: 
podobieństwo; ii: iaden 
płata sakaa nowego nie 
przjwjwa do łiaty sto- 
rey, bo inaczey i nowe 
drze, i nieprzyitoi Stare- 
mu płat od nowego. 

37. I kaden nie leie wi- 
na nowego W itareatstki : 
bo inaczej wino nowe 
rozsadzi statki, i samo 
wyciecze, i statki *ię £e- 

38. Ale nowe wino ma 
liy£ lane w statki nowe : 
a oboio bywait{ sachowa- 

39. A ładny piiąc stare, 



ROZDZIAŁ YI. 

1. Stało się tejt w sca'1 
bat wtoropierwsiy gdy 
Bzedi przez zbo&a, \h uJ' 
czniowie iego rwali klo.^' 
ty, i iedli, wjkniszaiąe" 
rękoma. 

2. A niektirzy z Fary-^ 
KensEow mówili im: co 
eiynicie co sl^ nie godii 
w Bsab^y f 

3. Alezusodpowiadaiąe, 
riekł do nich : a ca^ie 
tego nie ciytali co uczy-' 
□ił Dawid, gdy sam ła- 
knij, icicoiuimbylit 

4. lako wszedł du domu 
BoŁego, i wzi:^ chleb po- 
kładny, i iadł, i dał teł 
tym którzy z niiu bjli; 
którego niegodciło się ia- 
ilać iedno samym Kapła- 

5. 1 mówił im : Że Syn 
człowieczy iest Panem i 
szabatu. 

6. Suto się teJi i drugi 
szabat ie wszedł do boi;^ 
nice, i uczył. A był tam 
człowiek, którego ręka 
prawa była nschla. 

7. 1 poditrcegali go Do- 
ktorowie i Faryzeuszowie 



wetHug S. tukaiza. 



lejlibj w isabat uzdra- 
wiał; abj Daleźli njmbjr 
go Dbffiaili. 

8. A on wieilsi^ mjrili 
ich: i raeld csło wiekowi 
ktor; miał rękę nichtij: 
Witań, a ktań w poiro- 
dku. I pawatawusy ata- 

DąŁ 

9. Riekł ted; do nieli 
leaui : Pjtam waa loili 
iiq godzi w raabat; io- 
bne czynić eKj'li ile ? 
estowieka aachować cij- 
U utiacić 1 

10. A pojirzBwiBj po 
WMjatkich nekł ci}o wie- 
kowi ; Wyciągnij rękę 
twoię. I wyciągnął; i 
^ywraeonamii ieatręka 

'«%"' 

Ii. a oni napełnili lię 
iialaóatwem : i namawia- 
li lię coby uczynić Jeau> 
■owi. 

12. 1 itało aię w onei 
dni, odazedł na górę mo- 
dlić aię: i nooow^ 
modlitwie Bokey. 

13. A gdy bj) dzień, 
^nyawał uezniówiwoich: 
i wybrał z nieb dwanajeit 
(które tei nazw^ Apo- 
•toly.) 

14. SymoBaktórego na- 
twał Piotrem, i Andrzeia 



brata iogo; Jakuba i Ja- 
na, Filipa i Bartłomieia. 
5. Mattcaiaa i Toma- 
B, Jakuba Alphcuuo- 
wego, i Symona którego 
EDwią Zelotem, 

16. IJudę Jakobowego, 
Judałaa lBzkaTyota,któ.' 

ry był zdraycą. 

17. A uedłaey ■ niemi, 
ttanął w polu nft równi- 

i raeiza ucanidw ie- 
go, i mnóitwo wielkie lu** 
dase WMyatkieyludakiej 
iei a Jenizslem, i s 
kraiu pomonki^o, i x 
T,m, i. Sydonu. 

18. Ktoray byli prayai- 
li aby go ałnchali, i byli 
uzdrowieni od niemocy 
awoich. 1 ci którzy naga- 
banie mieli od ducbow 
nieezyitych , uzdrawiani 

bjii. 

19. I wizystka raeiza 
pragnęła łię go dotknąć: 
albowiem moc wychodzi- 
ła od niegi>, i uzdrawiała 
waayatkioh. 

20. A Oli podnioztacy o. 
caj na ucznie awoie, mó- 
wU: Błogosławieni ubo- 
dzy: boć waize icitKró- 
iMtwo BuŁe. 

21. Błogoilawieni któ- 
rzy teraz łakniecie: bo 



Ettangeha 



bfdaieeie nałjiwDł. Bło- 
gosławieni ktńaj teras 
piaMflcie: bo lię Jndać 

22. ffit^^oalairieni b^- 
dsi<icte,gd/ wMbęd^nio- 
uawidEiM Indaie, 1 gdj 
wsa w;b|aił(, i b^ aro- 
moci^ a ini^ wau« wj~ 
iBoaaó iako ale, dla Sjaa 
całowienega. 

23. WaoŁcłdi *]ą dnia 
oaego i radajoa atf : hoi 
«tfl Ea{daUwaiaa i«>t ob- 
fita w Niebie. Boćtjmbe 
■poaobeB Prorokoiu eaj- 
nili oycowie idi. 

24. Wisalcie biada iram 
■ bogaccom: bo vak manio 

pocieckf vasEę. 

2^ Biada wam klórsj-r 
ici« aię naajeili: albo- 
irieiN łaknąć będateoie. 
Biada wam którsj się tc- 
raa uaiMecie: b« bęiUie- 
cie aarickać i ptakać. 

26. Biada kiedj waa bq- 
dt( wychwalać ludiie, boa 
teł takłe czjnili faitwj- 
wjm prorok'>in o/cowie 

27. Akć wam powiadana 
kteny ituehncie: Miłuy- 
eit nieprijiaeiolywaaie: 
Caj^cie dubrao tjai co 
wag iłleuawidałi. 



28. Biogodaw^ «yni4 
wu pneklinaią: « tnM 
. dieie się aa lyok , ktanq| 
wa> potwanaią. 

20.1 tema ktoćbj dd 
poUcKck, oaataw i dragiM 
go ; a temu który ćb^ bm 
płatam, i ankni nie >!»•« 

3a I kaidemu \t&Tj\j 
eię o co prMit, dsj : s to^ 
MU co twoie bierce , ni* 
apominajr ai^ 

3I< A loko «£e«cie tikf' 
wam ludiie eajnili, takk* 
im i -wj ctynmo, 

32. Aie^ miłaieois tjtk 
któraj wu miłiiią , oii 
aa daiękf macie f &lb*> 
wiem ci i grzcisni^ 
miłuią tych co ich iniłiiii^ 

33. A ic4Ii dobnas caj- 
nieie tjrm któraj wam d-- 
brać czynią, tai %m, diię- 
kę macie 1 albowiem ci i 
giacasnicy toł nrynii^ 

34. A ieili połjoBacic 
tym ed których się apo- 
diiewacie odebrać, oóiaa 
dzłfkę naciel albowiem 
ci i f^aMiniey giaeaani- 
kom pokycioią, aby tylei 
odebrali. 

35. Przetoi: miittycie 
uiepnyiaeiuły woaiEe, 
eayńeie dobne, i poły. 



teedfug S. Łakaiza. 



cztjele, ni«ł«go si^ s t^d 
ni« apodiiew^o: « b^- 
4aie wielka lapUta w«- 
ua, i b^dsi«eie ijmmi 
NajwykszegD : alboiriein 
BD dobradiw; iut prac- 
ciir niewdaiccinjm i 
alym. 

3ff. A t^ bądźcie miło- 
■ierfii, iako iO^eiec maa 
■nUoaiam; ieat. 

37. Nła aąd£«ie, a nie 
b^daiecl« tątlsenl. Nie 
potępiane, a nie tręiain^ 
de potfptcHi. Odpa- 
»cxayci« , a b^daic wmb 
edpuazesono. 

38. Dawoyćie, a bcdMi« 
WaM dano miar^ d«br^, i 
md*eaoną,i patnąiniomt 
i <ipłjvai^eą dsdaą nało- 
no iratte. Ba tąh n^arą, 
ktirit ninnTcIe, b^drie 
WMB odauersono. 

30. 1 pttwłedaiaił łtti po- 
delriflBttiro: hiUi make 
ilep^ titpega prowadaićf 
a sal irie obalm W 4(d 
wpadaiąt 

40. Nie Ieat ei ncani nad 
miftria: !e<w dMknwatjr 
ktkdf będałft, będałell la- 
ko wlitra iego. 

41. A tnk iridstiB tna- 
iscak^ w dra brats twe- 
go: ■ tniBi, Mirj maas 



w okn irlaanjiii, nia ba- 

42. Albo iako mołeaa 
ra«e bratu twemu; bra- 
cie, dopuJe iuć irynueę 
tnaaacak^ t oka twego: 
■aitt tramu , który ieat w 
oku twym nie widiijc 1 
Obłndniku, wyriać pier- 
wej tram a oka twego : a 
tadj prBtjirajia, tibfi 
wyraucU trsaiiacikf aoka 
brata twego. 

43. AlbowMHŁ nie ieat 
iratwo dobra, ktńre crf ni 
ałe owoee : ani dnewo ale, 
która eiyitl owoe dobrj. 

44. GAjk kałde draewe 
a winnego awoou bjwa 
poanane : be^ nie abie- 
ralt( a ciernia fig, ani a 
(^ogu zbieraią winnych 
iagod. 

45. CriAwiek debry, a 
dobrego akarbu aercaaw^- 
go, wyneai doWe: a dy 
całowiek, ae dego ^arbn 
wynoii ałe. Albowiem z 
obfitećoi aerca usta mó- 
wią. 

46. Caemni niic tedy 
sowi«ciB Panie, Panie : a 
nie eajnieie tego , co po- 
wiadam t 

47. KaMy, który pny- 
cbodsi do mnio, a rinełbi 



142 



Ewangelut 



idów moieh, i Hjni ie : 
okaię w>m komu ieat po- 
dobnym. 

48. Podsbnj ieit cd»- 
wiekoiri dom buduiącc' 
niił, któiy wjkop^ je- 
bako, i ■doijifuDdaineiit 
na skale, a gdy w«l)r^ 
(Hnrodi obiła lię rseka o 
on dom; ale fo nie nio- 
^liorauy^, bobjtn- 
łofconjr na akale. 
, 49. Łeci ten, któryriu- 
cb« a nie csyai, podobien 
lut eidowiflkowi , który 
buduie doDi (woy na bib- 
m{ bex gruntu: o który 
obiła lif rieka, i natych- 
niiait upadł : i at^o się 
obalenie domu onego wiel- 
kie. 

ROZDZIAŁ VU. 

1. A gdy dokencayt 
włiyitkich iłów awydi 
do uaiu ludu, wssedł do 
Kapbarnaum. 

2. A niektórego Rotml- 
Btria iługa ^le aię maiąo 
pouiynał umierać, który 
u niego był wakny. 

3. A uilyiiawaiy O J«- 
iniie, po^ałdo niegosta- 
rsze lydowikic, prouąe 
go, nhy pnysiedltiy Ol- 
iwii dagę icgu. 



4. A oni pnsyise&B^ ti^ 
Jeiuaa, prosiligo « pib' 
noiclą, mówiiic nu: B 
godiien ieit , abyj ma fa 
uczynił. 

5. Albowiem naród naM 
miłuie, i o nie nam >b>- 
dowat bożnicę. 

«. Tedy Jecui uedł a 
niemi. A gdy iuŁ nie di^ 
leko byt od domu , pot&it 
do niego Rntmiatr* prsf- 
iaeioły, mówiło: Pantit 
nie trndi lię. Boeiem ni» 
ie«t godaien, abyJ wumS 
pod daoh moy. 

7. Prietoiiem aic i aMi 
niemiał za godnego, abyii 
był miatprsyijj duoiebie: 
ale raekniy iłoweni, ao*- 
drowieie iługa moy. 

8. łlociem i ta iest eitfr' 
wiekpnd w!edią poatano- 
wiony, maiąe pod lobą 
iołnierae, i mówię temn: 
idi, a idaie; a drufjiema; 
przyidś, apraychodai; a 
aludie moicmu : ucajń to, 

9. Co uiłyiEawiiy J^* 
(ua, diiwował się : i obro- 
ciwiiy aię isekł neiaon 
aa aobii idącym : sapra- 
wdf powiadam wam, nie 
naladera t^ widki«y 
wiary aniwiaraeln. 



wedfag S. Łukasza. 



143 



10. A wróciwszy aię oni, 
co byli posiani do domu, 
nalełli tług^, który cho- 
rował Bdrowcgo. 

11. I >tato Bic potym 
Bzedł do miasta, ktńre lo- 
wią Naim; a e nim RsU 
uczniowie iego i rzesza 
wielka. 

12. A gdy się przybliial 
ku bramie mieyskiey, alić 
wynoBS-*^ umarłego, syna 
ledynego matki iego : a ta 
była wdowa: a ri«sia 
mieyakn wielka r nią. 

13. Którą ny^awsiy 
Pan, ulitował się nad nią, 
i rzekł iey: nie płaci. 

14. 1 pnyitąpiwszy, do- 
tkn^ się mar. (A ci co 
nieiłi, stanęli,) i rseki: 
mlodiieucze , tobie mó- 
wię : witań. 

15. 1 usiadł on, który 
był umarły, i począł mó- 
wić, i d^ go matce iego. 

16. 1 idiął wscystkiek 
strach: i chwalili Boga, 
mówiąc: ie Prorokwiel- 
kt powitd między nami: 
a ii Bóg nawiedclt Ind 
•woy. 

17. I roseRsłft aię o nłm 
ta powicie po wszystkiej 
Jndskieyiiemi, i powuy- 
■ikim pogranicia. 



18. I osnaymili Janowi 
uczniowie iego o ^m 
wszystkim. 

19. A Jan wesnawsij 
dwu z nozniow swoich, 
posłld ilo Jezusa, mówiąc ; 
Tylej icRt on, który masz 
pnsyiió , czyli inszego 
czekamy % 

20. Gdy tedy pwyBzli 
do niego męiowie oni, 
rzekli : Jan Chrzciciel po- 
stał nos do ciebie, mó- 
wiąc : Tyiei iest który 
masz priyiić, czyli insze- 
go czekamy 1 

21. (A oneyże godziny 
wiele ich uzdrowił od nie- 
mocy i utrapienia, i od 
duchów złych; a wiele 
jlepych wzrokiem daro- 
wał.) 

22. A odpowiedziawszy 
rzekł im: szedlszy odnie- 
ście Janowi, oo£cie sły- 
szeli i widzieli: it jlepi 
widzą , chromi chodzą, 
trędowaci bioi^ oczy 
szczenię, głuszy słyszą, 
timarli powstawała, ubo- 
dzy Ewangelią przy imuią. 

23. A błogosławiony ioit, 
którykolwiek sienie zgo- 
rszy ze mnie. 

24. A gdy odeszli porio- 
wie Janowi, poosąl o la- 



Eitangelia 



1«4 

nie mńwić do ncasj: eo- 
ktAci* wjull n« puuosą 
iridaiejt trudna która 
•if od wimtm cŁwieiaf 

35. Ate oaóciB wjnli wł- 
duw f aimieka w wł^k- 
kie t%vtf oblMMOBego t 
oto któny aą w odBienia 
koMtownjiu i w nttko- 
■■■eh, oi tą n« pdacftch 
krolowiki^ 

20. Ah eohd* #yvali 
włdiieó ? Prut«k«J laiate 
powUdam WUD, Łe wi^ 
kaaego jak Proroka. 

27. Tenci ieat o którjH 
■upiiBOo : oto ia poa^tam 
Anioła m^io prnd obli- 
M«m twoia: ktńrj' ago- 
tnń dK>g9 twoi^ praed 
tobą. 

28. Albowioin povUdam 
wam: M\^i%j narodaffne 
■ni ń niewlaat, Ładon nie 
ieit wiekiaj Prwok nad 
Jana Cbraoieida. ŁeeE 
ktuTjr mnieyiajm ieat w 
krołcatwie Bnijni, wi^ 
kaiTmiett taHi on, 

20. A rijnąo Ind waa^ 
at«k i Celniej, irri^iriali 
aprawiedllwego Bo^a, im- 
wtsj alę óehraoić idtntem 
łanowym. 

30. Ale FaTjHnitoirle I 
Doktorawie ukonnl tnie- 



walijli r«d^ Bolą anmi 
pneeiw aabie,nie dawu; 
aif nut dffseie. 

Sl.IrsekiFaa: knuank 
ttAj pnjrawnwn ludnie 
radiaia tegot a k»^n aą 
podobtiil 

32. Podobni aą «U»ri^ 
tom na rjmkn aiednącyni, 
i da lidńe wtrfaiąejM, i 
mńwiącjmigralliaijWMB 
na piaaciaikadi , a nie 
tańetnralUoio, nanak^i- 
imj, n nic ptakaliacie. 

33. Albowiem pnjaaedł 
Jan CkEBMeiBl, ani ieda^ 
chleba, ani pii^ irina : a 
nióriei* canrta na. 

34. Vt%ytxM aai Syn 
calawi«eajr, ieda^ ipii^ 
a mówicie 1 oto caławiok 
obkerea i piiak wina, 
pnjiaeiel Celników ■ 
graeuników. 

3i. Łaea niprawiedli- 
wtona ieat nądroij «d 
wia7«^eli lynów awoicb, 

36. A niektwj i Farjr- 
■eiiBcnw pnaił go, nby 
nim indl. I wacedłaay < 
dom' FarjzonaaóWtiiaład 

37. A«t»mBwiaitn,kt»« 
ra bjia w nieieie gtte* 
amłca^dowiedaiawany aif 
iŁ (iedaiii w doam Farji 
aeuaiowjiu , pn^aioril 



wet^ig S. jfittiEwza. 






ka. 

Tto^ i^o , p«oa^ baiui 
poltfwaó nogi iego, swto-i 
•fe^ ^mry 'miO\tj nctc-: 
-nda, i-etJeindano^it-: 
■gw, i oi«j4cietn lolUtlft. 
*9.A ■ - 

-Mkn W m^h , ałówittc: 
Być ten b^ FronAf«lb, 
imdjtćb; irf«<bidl, klNita 
f teka >tD ie«t nMWIaMl|i, 
co ńą go dotykia, \tt icirt 
■gnieMuMi. 
4«.A,/<MM o^offtediibf 

Samanta « tn^tt 41 «6ii 
]iow>«*>Eeć. A en n&A -. 

4,1. Łickwiats diiektaty 
niiai i^wn 4I<riH^^ : («' 

4i2. Ag^iHtiHleiMtffi 

fiey- go nHnf e f 
43. A S«7iHOTi o^lrf ^ 

mam, iiiteii kióiwrat wię^ 
•ej o^nJeił. A op mu 
iedEl»ł; Dtrittsei ro- 



powi 



M5 

^~44. f 6btoetirt*ir riclra 

DflWł: 'wii&Atz to tiienia- 

BtCf irtieneni do iłontu 
iwegó, di* SfaM iroSj ns 
-ttb^i moi^: « ta isamipo- 
'1^ Hbjgt łUt^, 1 Wtotuni 

swefriiJltsAt. 

^».Sit jrotał3#tófeinilę : 
« ta Mko^^iiiiińie JTM- 
•t^ cidiMMiliog rottitlti. 

At. Nie naiuasateS olej- 
kiem gloTJ moicj, a te 
niailcAii nogi hia$« nanń- 

47. Przeto iiofiladatti cE; 
Odpustctone iej' ii^ wi«1a 
grz«eh^, ii yitiet uini- 
łiy#^. A hnnn ratAn 
odpuBzCBftfą, m^ m&ate. 

48.'lMeHdomej': Od* 
puszczone aą tobie gtse- 

49. 1 pocE^ ipriem tłe- 

bi^: Kcó% t«iest, o« to I 
gTBechj odpił ucia? 
60: 1 Htikt kn Meirie- 
iete : Wtitra twola ubawi- 
ła ti^: Miłe w pokoin. 

AOKDZłAL VI1L 

l.litateiiępetjiii, i« 
«h eboUił po mlśBOrfi i 
nriaseecBkarii neiąei apW' 
K 



146 

wiaddiąc kcóleitwo BoŁi 
a (Iwanaiciei nim. 

2. I niektóre niewiałty, 
które byty UKdrawiaBo od 
duchów iłyoh, i od cbi 
rob, Marja którą lowią 
Magdalena,! którey Eiedm 
ciartaw nysilo bjlo. 

3. Joanna iona Chnsflgo 
sprawce Herodowego , i 
Zuzanna, i iuaycli wielt^ 
które mu sluŁyty % maię- 
tności swoicli. 

4. A gdy łię wielka.rgiB- 
usa schodciła, i a mioat 
kwapili aiędo niego, riekł 
pnses podobieółtwo : 

5. Wyssedi ten który 
■ieie, liać nasienie Bwoie. 
A gdy. siaj!, iedno. upadła 
podle drogi, i podeptane 
iest, a ptacy powietrzni 
wyEbieraii ie. 

6. Drugie tai upadło na 
opokę; a wizedisiy u- 
•cUo, ik nie miało wilf[<>- 

7. Drugie te^ podło mie- 
dzy ciernie : a społem 
wirozłsity ciernie aadu,- 
aiło ie. 

8. A drogie padło aa 
tiemię dobrą.: a wie»- 
dłiiy, uczyniło owoojto- 
kroti^. Co ńiówi^ wo- 



EwangeUa 






]ai: kto ma uszy- ku 
chania, niechaj słucbaj 

9. I pytali go uczaio^H 
lego, cobytozapodoMi^ 
■two było. 

10. Którym on rseldL^ 
Wam ci dano poznać tM 
iemnicę królestwa ^^^i^Mn 
go, a innym prsea po4>~' 
bieńatwa, aby widząc.aiB 
widzeli, a dyiutio uie Ok- 

1 1 . Jeit tedy to pod*- 
bicńatwo : Nasienie ietf 
■towo Bcłie. 

12. A którcy p«dl« dra- 
gi : ció tą którxy słu- 
rhuą, potym przychodzi 
diabeł, i wybiera doire z 
Bcrea Ish, aby nwieray- 
wBzy nie byli zbawicnL 

13. Którsy zai na opo- 
kę: ci gdy UBłyaią, z 
weselem pnylmnJąBlowo: 
a ci korcenia, nie naią 
którzy do caasu wierzą, a 
ozasu-pokusy odsŁępuią. 
..14. A które padło mię- 
dzy oiernie: ci. aą którzy 
słuchali, a odszedłszy, od 
•Urania. i 4)d bogactw, i 
od rOskoszy fcjwota, by- 
wa ią zaduszeni, iiiie przy- 
noszą owoca. 

15. A które tia ciemię 
dobrą: oić są, którzy do* 



weiHug S. Łukatza. 



147 



cein uityuawBzy Kl»wft 
satreyniTWMą , i owoc 
przynosai^ w cier^WDiei. 

1 6. A ładen rapaliwuy 
fwieeę, nie nakryta iej 
nftciyni«in, idlw idadsie 
pod lajse: ale liMiria na 
Iwiecinikn , abj ci, któ- 
rsj woliodieii widskli 
4 w Udo. 

17. Albowiem nie mass 
nie taieninegDj cefcjsię o- 
biawić nie mitdo ; ani 
■krjtego eohy posnano 
nie hj\o , i na iaśnią oia 

18. A prietoJ! |iatrKci«fc 
inko tluchać macie ; aOio- 
wiem kto ma , będzie mu 
dano: . a ktokolwiek nie 
ma, i to co mniema, łebjr 
miał, będiie od aiegood- 
icto. 

19- I prsjazli dO' niego 
matka i bracia iege: ale 
kniemu przjatąpić , nie 
mogli, dla rzeszj. 

24>. li oznajmiono nut : 
Matka lwa i bracia : twoi 
■tolą przeil Hornem, chcąc 
ct{ w^iiieć. . 

21. Kl«r5 odpowiedsiai 
wizjtstkłdonich: Uatka 
nwiai bfadamoi, cić.*ą 



któraj itowa Bodego Aut- . 
ehaią i czjaią. ' 

22. I ttalo aic dnia !e- 
dnt^ : a on watąpił do 
łodsi, i uczniowie iego, i 
rsekł do nich.: Przepra- 
wmy aię na onę stronę 
icatora. I przewieźli »\ą. 

23. A gdy się wieźli, ui- 
tn^ : i priyizta nawal- 
noJc wiatru na ieaioro i 
zalewali się, i byli V nie- 

24. A prijatąpiwRiy o^ 
bndziligo, mówiąc:- Hf- 
Btm, gini^y. A on aif 
ocuciWBzy; Kfukal wia- 
try i wdy wodne, i napo* 
koiiy Bię^ i stda aię po- 
goda. 

25. [ rscklim: GdisieŁ 
icit wiara waaza! któny 
polękuwczy aię, dziwowa- 
li się, mówiąc: iedea do 
drugiego: Któi: to wżdy 
ic«t , ie wiatrom i inorzu 
tozkasuie, a iluehaią go. 

2t>. I przewieźli *ię do 
krainy OeraaenoW, ktńra 
tctt na drugiey sttionie 
prseeiw Galilei ey. 

27. A gdy wstąpi! na 
ziemię, aabipfcat mu nie- 
który mąi,co Riiat cissrta 
od wiela czasów, i nie a- 
Ldociyt aię w odzienie, i 

Ka 



1« 

nta adeultkl w d*mm, ^ 

w grabiecb. 

38. Ten g^^ mfinal Je- 
<■•■, ii|«dł pracd nim ; i 
■Mnławsa^ wiadkim gi»- 
Hm, mńirU: C« tj bum^ 
mua J*«MiB 87M1 Boga 
■Mjwjin^o) priHBf cif 

39. AUiwwisM iwikM*- 
wat dachowi niecijato- 
nu, ^y WTiniU «d cd^ 
wi«ka oo«BO. Iht go »d 
irieU nnwnr pof^Yal, i 
dieciak ga mąuino Jmó- 
•nchami i 1* fętadi rtna- 
kaw, iadnak nri^iU f*- 
łaiKawi^ byi^ npq- 
daonad GowlB jufaitjr* 

36. lpyutffaimw,iii^- 
my: Jsluniniłęł Aiw 
fiowiadalał: W^aks; hą 

iriela auTtónr wtaito by- 



31. 1 rpniiligo, aliy im 
nie TOKkałował hĆ 
ipnepaści. 

». A byt* 'tŁMi tłada 
-wtałm -wicpnóir ^UM^tjA 
aię na gonu, ii piroiiłi go, 
aby iH, w itin doputeil 
-wniU. I dapuiaił.ini. 

33. Wyasli itcdj esani 
«d aalawiaka^ i wanli' ir 
iwiapnn: i rędcm:ifpaA* 



Anageta 



•na wUi» ■ pnjrlira w »■ 
aiaro, iatonfia 
34. A*jiiu mąfkla c %y 

pstli, ca aię Bt^OjiMaakli, 

i oaujBiUi to w Biisieie 
i po walaeli. 

36. 1 wjiali, ^j *iS)%- 
dali «• ińę Itjta atalo: a 
pizjuAi ia Jaauaa, i na- 
leaU.wdoiriokaABBgił, ai 
którego wjisli riniTi^ąin 
tlu^aegB., ubran^»} ł s 
doUcą pajBi^fii^ u nag io- 
8% i b«li iW- 

3lf^ I fowiodsLcU in tak 
•i któtay vtdEł^ iaka 
byinidrowionon sf^tany 
•d wsf*ka 4Rarbó«. 

^9. [ prańl gv wisjatA 
gaiia okalicmega kola 
GaraadBow , abj odaaadl 
ad niak: albowien bjK 
ttddkini -MiwdieiB idi^ 
A on wiiadiiajr w ł«dj, 
WTocd »ią. 

38. fpratft go onnął, 
od kr6rego. wjatU byK ' 
oiaru, alty by! jny nfaa. 
Ata g* iańa«dpr4MSI 
naKiriąa: 

39. Wree >lf do doiUl 
twego, aopowiadm/, la- 
ko j wielki nowf Big 
aaaj^ił. ii paaaadt fn 

; .wuyatklav mbtUo, ią>po- 



leedług & fnEa/zo. 



149 



wiadukt, i^ wi«Uii«r»»- 
csj nnjiłS s nim Jeuth 
40. 1 itało ai^ gdj PJ^ 
lUMd moeH Ibsim, j^ąf- 
Ięf« go nwM , bo wnj'- 
ącj gv CMkiiiU 

41. Aota |Dn^ieABM(l( 
imiei^mi Jaw; a ten bji 
pT^dbonyn bo&nfn; i 
paidlnr d« nfg J«iał»- 

■w doii.ie^ 

42. Ik miaf cotŁc łed^- 
nq, !^ot)j m dirunsitu 
hcleeh, ktit* nraieri^. 
1 fnjitAń alij, g^ tzedf, 
Rctse go jeiak^. 

43. AnieiriBBtaniektńra 
pfjnienie "krwie cierniąca 
od lat dwunastu, która lo- 
Łyla b^łt na lekarze w«sj- 
atkę >w^ maiętnuść, anie 
mo^a bjr^ od ładnego u- 
iecaona. 

44. Prfyitąpiwi^ t t]f- 
Tn dotknęU. H^ kiaiu ■>«• 
tj i*ga; » nntjrcłiiniMt 
Hiq uitanowUo pljnionie 
krwieiej. , 

4&. I nflkł Jeaua i Kta 
int, 00 a^ maie dodinątł 
A gdy wa»j«ey ^miU, 
rcekl Piotr, i ci, ktinf m 
wm kfV: HiitaDH, neUe 
cif ifJikatąi a«»ą) a tt&- 



VłiK: Kt* Mą tnuia dot- 
knął t 

4e. A JeiHnekłt do- 
tkDi^Miię'MUkktó^ tM 
is mcm, ie moc irj«łla 



47. A wMiąc niewiaMa, 
iw i&ę nie aDtaya, drłi^o 
prajBiU, a apadiicy do 
m^ ieg », oma jiMla ^sad 
waaTaikimłUutiidhkt^- 
ttj aięgo pnEj'czji*y dót^ 
kśfla,) iako natjahniiaal 
ittAronriona b^a. 

48, Aonie^powiedaial: 
Córko, wiara twoia debic 
uadf^wita; iiiha w |ib- 

4&. Qij OD i«M«H BIÓ- 

irit,. piBjaaett nidnerj* 

do Arcj-bołnieiego, f^^ 
wiadaiiio ma: IŁ afnai^ 
córka twoia^ nicłTadJ g^ 
fiO. A i UH M nrijanńnrr 
t* riowa> adpowiediial 
ojfcndrieweeiki: Ni« Im^t 
Mtv wien lodno, ak^i* 

61. A wnMaty w dam, 
nlo' dc^nieS Dmiii nifco- 
ma ■ *obii iedno Ph>trowt 
i Jak^owi i imowł, a 
OJCU i matm dnawecskl. 

Aa. A płakali iay wu^ 
aey, i aemkalŁ Łoca «n 
nclcł- NifrpłaoBcia; nio 



Ewangelia 



UMRiia dEiewecika , afe 
■pi. 

53. i Mniali tią I Oiego : 
widsąc,' ik byłn umarła. 

54. A on uiąwsKjr r^k^ 
iej , EavDłaI aiówią« ; 
Dłiewecako wBtań. 

56, I wTOcit «i(f dnofa 
i«j, i wnet watda. I nx- 
kaaał, aby iej ieić dano. 

50. 1 idumieli ilę ro- 
diice iej : któf'ym. saka- 
sał, aby nikomu nie po- 
wiadali (ag«, oo się at^o. 

ItOZDZIAŁ. IX. 

1 1 A seawawaiy dwn- 
nastu Apostołów dai im 
mneiwttuUiinawMjstkic 
eurty, i CBdrawiraic oho- 

2. 1 pniłat ]e pTxepoVia- 
dcćKróltatwo Bo^e, i ux^ 
drawiM niemocne. ' 

3> I nekłdo nich: Nie 
biencieł nic w drodscj 
ani ladd, ani kalety,- ani 
chleba, nni pienięd^yo''' 
dwn sukien roiayeie. . 

4, A do któregokolwiek 
domu wDidńecie, tantŁe 
luieickayćic, i ■ tamtiid 
nie .wjcliodźeie. 

-5. A klorzjbykolwiek 
wainicpriłjrięlt: wysic- 
^ dtuy a: Uiaita oncgto,' i 



proch otrząsajcie k nog 
waizycłi na iwiadcctwo 
przeciw im. 

6. Wysiedlsiy ted j ebo- 
diili ptf Mtutecskach, o- 
pawiadaić^cEwRn^eTr^, a 
w»cdxic ii9)(in«iaii|c. ' 

7. 1 usłysz^ HerMl Tc- 
Irarcha wazyadco ca c^- 
mi ] iwE^tpił ptTcto,i'ia 
niektóray' powiadiUi, ikhj 
Jan zmartwychatid. 

8. Niektóray z«|ię; H 
ńq Eliaaz ukazał; A.4rv- 
di7 Uki ii prorok ie4en * 
onych atarych pomtaj. 

O. I mowii Herod ; Ja- 
nam ci in ścu^: hIo kto 
wżdy ten iest o którym 
ia takowe i-secsy słyszy ? 
i Łi^dsl go widzieć. 

10. A wrociwsszy si<j A- 
postolowic, aznaymili mu 
cokolwiek czynili: i wzi%- 
wizy ie z sobą odszedł o- 
sobnó na mieysce puste, 
które znwią Bethaaida. 

1 1 . Czego jlowicdzia- 
wszy się rzesze, Bsty zS 
nim ; n przyijjwszy ie, po- 
wiatu im o królestwie 
Botym ; a to, ktńray uz- 
drowicfiin potrzebowali, 
uzdrawiał. '- 

12. A i*UsA »i<i był' pn. 
eaa^- sklanlai - kii wie«zo 



według S. Łakatza. 



151 



Ri>- 
tfttiineazc, nhj o 
ibtjio miBSteciek 

łttli, i kjwnoiti doitali ; 
bsiaj tn ns puit^rm muj- 

13! I nekł d« nidi : 
Dafcie im -wj ide. A oni 
powiediiftli : NU maraf 
iri^7 tylka pięcioro 
cUAt, a dwierjbiejchj^' 
bbjtnj asedlsiy ku]^ 
p^aoiów na ten Ind 
¥Bfitek. 

1*. A bjlo in;I:ó«' oko- 
hp^a tyM^cy- Irield 
ibnetnióir *woich: Pmb- 
hat ie rzędami po pięć- 
ilńeiii(t. 

li, I DcBynili tak, i po- 
uJiili wBzjaCkie. 

16. A wsiawszy ono pic- 
clsni chleba i dwie r^bie, 
jwjirtawazy w NieŁo, 
Ltogoslawil le : potym la- 
mii, i dawał uczniom 
■*oua, aLjr kładli pried 
ncuą. . 

17. I iedli wwyicy, i 
uiedli się , f sebrano u- 
Inków, które im ibywa- 
ij, koi (ów dwanaście. 

18. 1 at;do BiĘ, gdy aic 
on łam oaobno modlił, 



byli ■ nim i uczniowie, i 
spytał ich mówiąc; Kim 
mi^ powiadaiąltye ntcMo f 

19. A oni odpowiadai^c 
rzekli : Janem Chrccide- 
Icm; drudzy tefcEliaŃem; 
a drttdzy, ifc Prorok nie- 
który zonyeh rtaiych po- 
witał. 

20. I nekl im: A wy 
kim- mię hyi powiadactof 
Odpowiedsiawiiy Symon 
Piotr wekt: Chryftoicm 
fiolym. 

' SI. AonimpogToaiwuy, 
rozkarał, aby tegoniko- 
mn nie powiadali; 

22.' Mówiąc: Ifc potne- 
ba, aby Syn ozłcKricezy 
wi^le raerp iał,a byi wzgar- 
dion od atnszyofa i od 
Arey- Kajdanow i Dokto- 
rów, i &by był zabity, a 
trzeriogo dnm powatał, 

23. I mówił do \ntj- 
atkłeh : Jeóli kto diee za 
mn)} iii, niecEi zaprze sa- 
mego siebie , a wećmie 
krzyk swoy na kaidy 
dzień, I niech idzie za 

24. Bo ktoby ckoiał dn- 
g%ą iwoię zachowB^^ atra- 
ci i(^; a ktoby ttradtf da- 
lię twą dla ninio, ten ia 
zachowa. 



m 

pomnie oałsuiieka Ity xj- 

MUfAr ^^« >trwUj aibo 
um imUs iłHkadHłf 
3A. B» ktobj li^ wity- 
dsit v>«fl i Aaw ipgii^, 

witfdció bjdiie, lobdj 

«vi7iB i Ojcaw^kiin, , i 

pnwdiiwte ; ii lą Qj«kt4- 

nlHHHt Jmitnt, tjt «gbt- 
doią Kr9le«tW» $»iM, 
as. ( Itulo lic pa t^ 

dni) Iw wapnuj Fifktra: i. 
Utułł4, 1 Jawi, watątS 
nagti^v^7 H4 BMdVt, 
29. Ai gij w( 4iod);)„ 

q1iU«h wga, L odyienfe 

tno. 

'3% A oto 4wwi«c^ff»i0- 
nkMMri^Us niffM <!i %- 

3I.Którxj pakuaww; 

d^ ipgPi Mfi«U^ luóre 
w^KMń wW. W Jl•^ltM^ 

32. A Piotr i ci whytt 



■Biwmygiin 



« non y SBem obcią^eiii 
bfU. A oeueitKH^ n^ 
ujęira^Ii Majeitat iegD> i 
'oa^ch iiTU nii^v,,ktDTxy 
i a nm *tsU. 

33. laułftiif, g47wri 
adakttdiili od-oMgo, ofM 
I'iotr do Jmubb ; Hiuop, 
daboM^ mu tttbj^, ia- 
cmfittf tw^ pnp^Ai: 
t«dflBttokie, K-MoBi li^- 



34. Agd^M e^aiAwił, 
Btai u^ obtok, t iMtlMlA 
ie; t britalc, gif wtlm- 
<(>{» ir oWok. 
; Sff.IgłoK byf .oUqk<i 
mói&łąc^: Tefi iut SjU 
imojr mil/j iegok sluclit^- 

36. A gdy EobrEiuLał on 
gt9», naltaion ieit um 
Jetfu. A oai milczeli, i 
we! dni one nikomu nic 
nifl powiaiłali tego. co wt- 
dsieli. 

37. 1 Btai ^ię nasaiutn,. 
gdj «BL aat^en^ftli s gó- 
ry, ł(*wWł im HKSML 

A mta ną^ y. on^ 
Enwu<xavolat, ]«pvi^: 
Naneujcianii, jTrouitcif, 



teetSug & iMhi*xa. 



153 



weyirsji na ijiik mi^a : 
boć ied/Bc^o mtm. 

39. A olo dnit fj;o patj:- 
wa, inatj^aiiast łl>xy- 
cxj',i rostrąca i rocdaiera 
^ ai Ao lUiiiiicioiAT i an- 
ledwie oddiodn itai^a* 

40. 1 proiiłua BciltióW 
twaicli, ab/ ga w/nhicili, 
ale nie MwgM. 

41. A Jeaa* odpowie* 
dsiawsa^, nteki: O naro- 
dcie niewleraj i pri»- 
wrotnj' , dokądse wadj 
\^ V wu i cierpieć wu 
b^f t Prajwiedć U ■/■« 
tiwiga. 

42. A f^Aj on przjcho- 
dnł, ndriAjł go otttt i 
miataŁ Łecs Jeaus zfa- 
Łat ducha niscijatego, i 
madrawił daiecię, i oddał 
ie aycii i«go. 

43. I adiunieli się viuj~ 
*cj nad wielką mocą Bo- 
ka^ A gd/ lię Mittyacj 
dzi-wowoli włcjatkiin r>e- 
aom, które csjnił, ntJd 
do necitióff lauich ; 

44. Kładźcidi wj do lerc 
wuzjch te powieści, sl- 
bawieni. Syn cdowitcs^ 
nia bjdi wjdsn w ręoe 
ludskie. 

45- Łeos «iil nie ro^s- 



mieli tęga iłoiTa, i aakrj- 

te bjła pnednienU) fteb/ 
tią w nóia nia ^wesnli, i 
bali lię pytać go a UynM- 
eijTi 

46. Weula aaj mjJI W 
nie, ktoby ■ nich b^ wif- 
kujm? 

43, A Jesni widai^c mj^ 
jli Miea i«h, waiąwujr 
dzieciątko , (Wtawił łe 
podle liebie; 

48. 1 nekl in: Ktoby- 
kolwiek piaji^ to daia. 
ciątko w iiaitj aińa, mnia 
prsjimuie : a ktokolwiek 
amle pn/imoie, pii?b- 
maia ouego, ktdrj inle 
porial. Albowiem ktoo 
iat moM/iaym niędiy 
wii/atkiaau wana, ten ol 
leit więksi jm. 

49. A odpowiedaiawisy 
Jannekl: Mistrzu, wi- 
dzielijnij niektórego i- 
naeaicm twym czarty 
wjrsueatącego , i zabro- 
nilUmj mu: albowiemnic 
aailaiłuie caę b nami. 

50. I rzekt do niego )e- 
sui : Nie zabraniajcie mu : 
bo ktok nie ieit pneciwka 

5ł. I alato ^f, gdy nią 
wyp^nialy dni wzięcia 
iego, a on j^ottawf awaif 



154 EuMTi 

■isnowi}, ibf iBedł do Je- 
ruBRlein. 

b1. I wyprawił pody 
prred K«bą, a idąc weisU 
do MiaataSaniarjtanBlde- 
go, aby MU nagotowali 
gospodę. 

53. Łecx go nie pncyię- 
ii, ik postawę pokazowa! 
idącego do Jeruzalem. 

54. A Widsąc ucaoiowie 
iego Jakob i Jan, raekli : 
Panie, chocu, ik rieczc- 
my, aby ogi«ń aitąpit b 
Niebaiapsliiief 

65. A olirociwssy *ią 
zfiikał ie , loówtąo : Nie 
wiecie czyicgo dUclia ie- 
ateście. 

'66. Syn cstoWieczy nie 
przyszedł dusze tracić, 
ale zachowywać. I szli 
do drogiego miasteczka. 

57. I priyd^D się, gdy 
oni szli w drodze, rzekł 
niektóry do nićgo : Poydę 
za tohą, gdzie iedno poy- 
diiesz. 

53. Rzelił nin Jesus : 
Liszki maiąiamy, a ptacy 
powietrzni gniazda: Łeez 
Syn człowieczy nie ma, 
gdzieby głow^ skłonił. 

59. 1 rzeld do dri^ego; 
Podi la mną. A onrzekl: 
Fanfe, dopnjć mi, abym 



pierwey odsiedlazy pn- 
grzebł oyca mego. 

60. A Jczni mu nelHt: 
Niechay umarli grzebie 
■we umarłe: a^uodlsK/^ 
opowiaday Królestwo Bor 

61. Rzekł tei i dragi : 
Poydę sa tob:^ Panie ; ale 
mi pierwey dopu^ń tob- 
prawić te rzei»y, które 
sif w domu moim. 

63. Rzeld do niego Je- 
zus; Żaden, który ręk{ 
swą prayłokył do pługa, 
a ogląda się nazad, nie 
iest sposobny do Król»' 
stwa Boiego. 

ROZDZIAŁ X. 

1. A potym naznaczył 
Pan i drugich siedmdzie- 
siąt i dwu, i rozesłał ie 
po dwu przed sobą do każ- 
dego miasta i mieysca, 
kędy sam prayi^ć miat. 

2. 1 mówił im: Zniwoó 
zaiste wielkie , ole robo- 
tników mało. Proćcieł 
tedy Pana iniwa, abj wy- 
słał robotnik! na iniwo 
swoie. 

3. Idiciei; oto ia was po- 
syłam inko baranki mię- 
dzy wilki. 

4. Nie nościfii: mieszka. 



we^ig S. iżuKatza. 



155 



ani kalet/, ani betów: a 
ŁadDcgo w drodie nic poz- 
draviajieie. 

5. Do któregokolwiek 
domn wnidslecie , naj- 
przód mówcie: PoWoy te- 

fl. A iellibj tam bji iyn 
pokohi, odpocsnienanlm 
pokoy wasz : a iejii nie, 
wToci aię do wai. 

T.A w tjmkedoma mie- 
szkajcie, iedząc i pŁiąc 
to, co u nich iest. Albo- 
wiem godsien iest robo- 
tnik' zapłaty swey. 
przechadiajciei: Się z do- 
jna do domu. 

8. A do któregokolwiek 
miasta wnidiiecle,a przj- 
imą was, iedźcie co przed 
waa potoŁą. 

9. 1 nzdrawiajcie nie- 
mocne, któnj w nim lą, 
a powiadajcie im ; Przj- 
bliijto lic do was Króle- 
•two Boie. 

10. Ado któregokolwiek 
miasta wnidziecie, a nie 
przjiętobj was , wjsze- 
fliszj na ulice iego, mo- 
ll, I proeh.którj przyl- 
gnął do nas z miasta wa- 
szego, ocieramj na wss. 
Wszakśe to wiedźcie, łeć 



aię przjbliijla Króleatwa 
Bole. 

12. Powiadam ci wam : 
ke Sodomie w on diień 
IŁej bidzie, niźU miastu 
anema> 

13. Biada tobie Koro- 
saim, biada tobie Bethsai- 
do : albowiem gdjbj w 
Tjrze iSjdonie takie cu- 
da czjnione byłj , iakie 
■ię wtobiedzisJj;dawno- 
bj siedząc w wlosiennicj 
i w popiele pokutowali. 

14. Wszakiie Tjrowi i 
Sjdonowi Ikcy będzie na 
sądzie, niźli wam. 

|5. I tj Kapharnanm, 
którji się, ak do .Nieb^ 
wjniost, ak do piekła bo- 
dziesz pogrąkonj. 

16. Ktoc was słucha 
mnie słucha: a kto wam 
gardzi, mną gardzi. J 
kto mną gardzi, gardź 
onjm, któij mię posłi^. 

17. I wrócili si^ on 
siedmdziesiąt i dwa x we- 

lelem, mówiąc: Panie, i 
czartowieć się nam pod- 
dała w imię twoie. 

18. 1 rzekł im: Widzia- 
łem Szatana iako błjska- 

rice z Nieba spadaiącego. 

19. Oto dałem wam moo 
def tać po w^łtph i nie- 



Mmmgeli* 



■dtioj mocj niepritjw- 
ciałibiej; « ak; wtm nk 



20. Wizakni; mc b tago 
nte weselcie , ii się tntH 
dnehawie poddnią; Ble«i<f 
wcielcie, i» lniana w»^ 
Bic Dfipisan» są w oiebie- 

21. Oaajic godzlnjTO- 
zradowoł lię Duchem S. i 
riokł': Dtii;iiil^ttthieOy- 
eze, Pbnie nieba i ziemie, 
iłej to >akrji przeił iną- 
•Ireini i rozumnemt, a o- 
bia wiłeś to itiałnęzkiiu. 
Tok ci OjFcre: i£ sEij tak 
npodob^o tofiie. 

22. WsEjstkocmnieieit 
podano, od Ojca iiM^Ot A 
iaden nie wie ktb {est 
Syn, jedno Ojciec, i kto 
i.e«t Ojeiee; iedns Syn, 
a komuby chciał Syn o- 
biawić. 

23.> Ą obróciwszy sie do 
qczihów swoich, rzeki : 
Btoiijo sławione »czj, " 



! widzn to,. 






dzicaie. 
24. Bo powiadam wam : 
iż wiele proroków i. kl^e- 
l«w łiidali widsiec, <o.viy 
widzicie, siiie,wi<hu;ii; 



i atjHje co ityisjci^ • 

ni* aiyiioli. 

25. A oto niektóry I>ik>. 
kMr Ztkonn^imwtw k^ ■ 
■MtjC^go^ a mówiąc; Nu^, 
is]tci«lu, co Hjiuąc> ii9r^\ 
■tąpię dsiedzietffjitkjwth,' 
tftwitcsiiegol 
2fi. A.wrsckl^o niep-- 
Wzaknaie co a«i|ia«lt(t f ■ 
iako czytaut . ^ 

27. A on udpowiedn*' 
«Hj; r^W : Miłuj Pitirt.^ 
Bnp^ego se'WUjitkic', 
gft łiefc»,tw<ig«,i jiewMj?-.. 
lOkiej ięux twej, i »(, 
wsi7gtlu«:b sit twjeh, 1 
ze wszystkiej my ^i łwo- 
iQj:a Uiinu^o twego tir 
ko swnego ficbift. 
' 2^J racklmu: Doljrześ 
odpowiedział, te czjń a 
b^diiesB ijfi. 

29.. A OD chcąc aif sam 
usprawiedliwić, rzekł do 
Jezusa: A ktoi iesŁmoT 
hliiBil 

30. A przyi'.iwszj raeci 
iejfoJwus^ rzeki: Czlo- 
wiek niektóry zstępował 
,z Jeruzalem do Jerycha, i 
wpuii między zbojce: 
którzy go i ilupiU, i rany 
zadtw^zj odeszli na poły 
mnarts^c* zoatawiwu j. 



teedług S, łjukatza. 



157 



31. 1 prajdolo si^ Łe 
niektóry Kaptan ititępo' 
wal tąi drogą: a u^źria- 
trssj ^ niini\). 

32. TokŁeiLewit, bę- 
dąc podle onego mie^ica, 
i widząc go, wiai^. 

33. A Samwr^tan njekte- 
r; ldt||C, prajuedt wedl« 
niego : - ujinawsij go, 
uUtowttt się. 

34. A praystąpiwsij, ea- 
vią>at rany iega, u»la- 
irsKyoUwy i wina': awło- 
jcywszy go nabjdlęswoio, 
wpi;ov«dxił doigospodj, i 
mi^ pieczą o nim- 

35. A nasuiutrs , ic/ią- 
\¥»xj dwa sreliruc groBEe^ 
dał c«apodarzowi,iriekł: 
Wozmiy go na swą opic- 
kij: > cokolwiek nad to 
wjdaas, ia gdjr się wrauę 
oddam tobie. , 

36. Którj^ z tycJt triech 
zdft siij tobie bliźidiu bjć 
onemn, eo bylwpadtmi^ 
ds; sboyce^ 

37. A OD rzekł: Który 
ucs/Dut mUoiierdcic nad. 
nim. 1 rzeki mu Jezus; 
Id^ie i ty uczyu tak^e, 

3S. i attdo Ht^, gdy szli, 
iŁ on wEKodt 4o niejakie- 
go nuactecika: a niewia- 
»U luditara iMieoiem 



Martha, pTzyitfta go do 
domu swego. 

39. A ta miała lioatr^ 
inienlera Maryą; która 
tei siedząc u nog Pań- 
skich, słuch^a słowa ie- 

go- 

40. Ale Martha roitar- 
guiooa bjła oki^o rgz- 
maitey posługi. Która 
stauiwszy rzekła; Pauie, 
nio dbasz tj, is tioatra 
moia opuściła mię, żebym 
sama posługowała: Rze- 
czce iey tedy, aby mi po- 

41.A odpowiadaiąonukł 
iey Pan: Marthg, Mar- 
tho, troszGzesz lię, i &a- 
suiesz około wielu : 

42. Aleć iednegoii pp- 
trzeba. Marya naylepsią 
cząstkę obr^a , która od 
niej odięjUt nie będzie. 

ROZDZIAŁ XI. 

1.1 attdo się: gdy on. 
był na niektórym nUey- 
seu modląc aję, gdy prze- 
stał, rzekł do niego iedeii 
z uczniów iegu: Panie, 
naucz nas mo^ić się, i&- 
ko i Jan nauczył ucznie 

2. f tzekł im : Gdy si^ 
modlicie, mówcie, Oyeze, 



158 

iw[ą6 slą imię twoic. 
PrEjidś Królestwo twoic. 

3. Chleba naszego po- 
wszeilniego iaj naia ilzi~ 
iiay. 

i. I odpuść aam grzechy 
nasEc; gflyi i inj odpii- 
łzezim^ Icaiidcmu wino- 

wwod£ UBB w pokuszenie. 
5.1 rzekł do nich; Kto 
E wai będzie niiat prz^in- 
ciel&, i poydzie do niego 

pulnocj', i rxecze mu; 
Przyiitcielu , po^ycs mi 
troyga chleba. 

6. Albowiem przyjaciel 
mof przyszedł do mnie 

1 drogi, a nie mam co 
prEcde['i połoKyc. 

7. A on będąc w domu 
odpowiednialby mówiąc: 
Nie zadaway mi trudno- 
ści, iu^ci drzwi zamknio- 
no, a diiatki moie «ą na 
łoiiu ze mną: nie mogęć 
-wstać i dać ci. 

8. A icilion będzie trwał 
kołscąc : powiadam wam, 
chociażby mu tei nie daj 
wstawszy przeto, ie icst 
przyisciel iego: wszakŁe 
dla przykrego nalegania 
iego, wstawiEy da mu ile 
potrzebnie, 

d>I ia wam powiadam: 



Swaiigelia 



Proście, a dadzą wam : 
sEukaycie,a zaaydsEccie;' 
kołaccie, a otworzą waub 
lO.Albowiemkaidj^ktiC' 
ry prosi, bierze: a kt^rj 
szuka, znayduie : a kołk-. 
cącemu będzie otworzont* 

1 1. A ktoryi z was ęjię 
prosi o chleb, izali mX 
poda kamień? A ieili ry- 
by, izali miasto ryby po- 

12. AJJio ieśliby prosSit 
iate: izali mu po<Ia nie- 
dźwiadka i 

13. Jeśliitedy wy hąd^ 
ziemi, umiecie dawać 3<h 
bre datki dzieciom, wa- 
szym: iakoi daleko wię- 
cey Oycicc wnsz ■ Nieba 
da ducha dobrego tyni, 
którzy go proszą ? 

14. i wyrzucał czarta, 
który był niemy A gdy 
wyrzucił czarta, przemó- 
wił niemy; i dziwowały 

15. -A niektórzy z nich 
mówili: MocąBeeJzcbulia 
xiązęcia czartowakiego 
wyrzuca czarty. 

16. Drudzy zasię kusząc, 
domagali się znaku od 
niego z Nieba. 

17 A on widząc myśli 
ich, rz^kł im: KiAic kró> 



tuedtug S. Łukasza. 



159 



teitwo przeciw sobie roz- 
dtielone, będzie spnato- 
ssone, i dom n& dom npa- 

18. A ieiiji; i Szatan roz- 
dzielna iestprzeciv iobie. 
iakoi: się ostoi króleitwo 
"g*' g<ij^ powiadacie, ii 
i« mocą Beclzebnba wr- 
zucam czarty. 

19. A iejli^ ia moc;^ Be- 
elzebuba -n-jrzueam czar- 
ty: Synowie wasi czjiąŁ 
Dtocit wjTzucaią? Dla te- 
goi; oni Kędziami waszemi 

bcdv 

20. Lecz ieili palcem 
Bolym wyrzucam czarty: 
zaiste^ do was przjizto 
Króleitwo Bołe. 

21. Gdy mocarz zbroyny 
strzelę dworu sweiro, w 
pokoiu są maictnosci ic- 
g"- 

22. A iesli mocnieyuiy 
nadeń nailazediszy zwy- 
cięly go : odeyitiie wszy* 
Btkę broń od niego, w 
Ictórey ufał, i korzyści 

23. Ktoć nie iestzemną, 
prseciw mnie ieat; a kto 
nie zgromadza zeraną, ten 
rozpraaza- 

24. Gdy duch nieczysty 
wynidzi^ od cdowieka, 



chodzi po mieyicach' be- 
zwodnych, sKukai^c od- 
poczynku. A nie nalaz!- 
Bzy, mówi: Wrócę aię 
do domn mego zkt|dem 
wyszedł. 

25. A przyszedłszy, nay- 
duie go nmieciony i ochc- 
doiony. 

26. Tedy idzie, i bierze 
z sobt^ siedmiu innych du- 
chów gorszych nad się, a 
wszedłszy mieszkaią tam, 
i stawiaią się pośledniey- 
Bze rzeczy człowieka one- 
go gorsze niźli pierwsze. 

27. I stało się , gdy on 
to mówił : podniósłszy 
g^os niektóra niewiasta z 
^eize, rzekła mu : bło- 
goriawiony kywot, który 
cię nosił, i pieni, któreś 

28. A on rzekt : i owBs em 
błogosławieni, którzy ału- 
chaią słowa BoŁego , i 
strzegą go. 

A gdy się rzesze na- 
bierdo, począł mówi^ : 
Ten naród iest naród zło- 
śliwy: ^da znaku, a znak 
mu nie będzie dany tylko 
znak Jonasza Proroka. 

3D. Bo iako był Jonasz 
znakiem Niniwitom: ' 



160 



Eieangełia 



U* b{dsie i Sjn cskwie- 
csj narodowi ti^ii. 

31. Królomi x * 
mtenie na lądsie % niQ- 
łani narada tcg«, i potę- 
pi ie; i^ priyiachija od 
kraiów sUmie stiicbać mą- 
drości SalomoBowcT : a 
otoe to więcej nil $alo- 

32. Mcłowie Nioiwitcj 
powitaną na lą^iie % na- 
rodem tjDi, i potępią go : 
iz pokutowali na Jonas- 
lowe kazanie; a oto tu 
wiijcer niili Jo nasi. 

33. Żaden Jwiece lapa- 
RwBzj nie Itawiil watry- 
toiei, anlpodkorzec: ate 
no fwiecsnilc ; afcy cł, 
któnj webodEą widzieK 
fwiatło. 

34. Świeca cli^ twego 
iest oko twoie. Jeśliby 
tedy oko tw« kyłw imcs*- 
r«, WHyitko ttł etało łwe 
Hwietne będzia. Łcm ł«- 
śUby de było, i anta tak 
twois eiemna będiie. 

35. Pntnayia tedy^ lo- 
by iwiatła^ które w tobia 
i«t4, oieoiDoici^ nie było. 

36. Mliby t«ily dało 
twe waayatke Jwietoe by- 
ło nie maiąc iakiey «ą- 
■tki dcmney } b^dzU 



wuyatko świetne, » iak« 
•wieca iuna oświeci cif. 

37. A gdy ffiówit , pro- 
sił go niektóry FaryzeosK 
aby obiadował u nisgo. 
Wisetiizy tody naiadi : 

38. A Faryzeusa iKtcaął 
■am w sobie rozbin'aiąB 
mówić, CMBiuby aif nie 
nmyt przed obiadent 

39. I nckł Fan 4o mt- 
go: Teraz wy Farjraftn- 
■aowie to, co i«t % wi»* 
rachnbubka i joiaj oexy-' 
■zczacie, lecz ca icat we- 
wnątrz w wat, pełno iart 
drapieatwa i niepramroaci 

40. Szaleni, iia^ ten, 
który uczynił to, coieat 
zwierzchu , nie ucsyi^ ' 
teik tego, CQ iest * we- 
wnątrz 1 

41. Wuakze z tego c» 
macie, daycie iEdmuinc; 
a oto wizystkie rzecay 
będą wani czy ate. 

42. Ale biada wiun Fb- 
ryzeuazom , \k dawaeie 
dziesięcinę z miętki i z 
ruty, i z każdego ziela: a 
opuszczacie sąd i miłość 
Boką. Lecz te rzeczy trze- 
ba było czynić, a onyck 
nie opuszczać. 

43. Biada wam Faij- 
seiuzoDitiii miłuiecicpic* 



wedtitg &. jSfftgłzg. 



161 



Twue riwUcnU w bab)!- 
caeh, i poiilTftHiaiiia n<( 

44. Biada vąB)>iJt łc>t«- 
ic£e iałw głoby, knóry* 
nic widać, frladcw, któ- 
rej 'iĄ f • »iiBb pnmbor- 
dzą, nie wicdią. 

«jdi IMtwow , ymU 
nu : Naumyoiduj to m4- 
wj%B i naa hańbłiB. 
40. A oitniekł': B!adk f 
WKR> ZakoDRjm Dokto- 
Ton, •IlH>vieia obciąga- 
cie hdld fcneńltniy, kto- 
lytA vnieM nie ńingą, a 
Mitti iH iedtafiD palcem 
nryn n^ dot^acfe brze- 

47. Biada wam, którsy 
InMlnłecie groby Proro- 
)[ÓV] K oycDwie wagi pij- 
mordowalf ie. 

48. Zajite jwiadczjroic, 
Ik scMnUcie na nwjmH 
oycow it'auych : alljo- 
trittmci ie oni sanoTlo- 
iraUł ■ ir^. lxKduieci«^«- 
bj ićb. 

4.9. DU tcgok Dek «%. 
dmMt«il«*ftt«dkU:Po^, 
dfl ni^ F«««k). i ĄpnAar 
%3i, «« wM»HVtA[fr»- 



jbędą: 

' 60. Aij Mokwo knm 
-■■^tkid) Pror^Mw, 
któr^ wj\»l Hu nartd td 
I wfa>i»nia ^ial*. 
j fil. Od krwń AUftv«5-, 
,aii <ta krwł# Z&cktrjra- 
MoiT(7 , ktcrrf^ »tidtA 
iwię4^«ttanen ikoJri*- 
lisim. ZiinH wuk pMrw- 
Ah», btf 4»e« ankann od 
I narodti tag0< 

£2. BiMb «*n 2iJcai- 
njB). Daktonm,. iiadńa 
odtęli kliw* wjiiotfiMie- 
niAi *ani JDiA nile *««da, 
1 ^jH^ \b6nji wcV«^ili, 
luunoWBiiieie, 

53. A gdy to d* nich 
mświł, |MKM^ Fa^men- 
Kowia i DoIrtwaiHie baiw 
d«o. mń oenriow^ i ai^ 
łudsj* gft< «. wfrie pytać. 

fi4, Cauwa^a MB^i ma- 
k«l4i^ w nyntby g» po- 
di^wjailł s wtHgo, alty- 

ROZDZIAŁ XH 

1. A gdy aię sgroma 
d^ło banłstfwirie rmmay, 
tak ix Bt^ wiaiicjłł nomy 
U, po«li%t mitirie ta »•. 
cznióv awttab: Wyatnu- 
gąjnto atQ- kwaau Farr- 



162 



Konakiego ktury i«it ob- 

2. A nie mUK nie ca- 
Icrjtego, eoliy tią wjiO' 
vić ale tnlalo : ani taic- 
mnego, sEegolij ■tę nit 
dtiriedslsno. 

3. Albowiem mięte -w 
eiemnośelach mówili, nn 
iirictle lijMyć b^dite: s 
esMe w ueho mówili w 
lunknienin, m dachaek 
of^oiBono bf dde, 

4. A mówię wBmpn^iK- 
etcrfom inoiM: Nie łtra- 
ohajełe lic t^ch, któraj 
MUiati{ clsło, a pDtj» 
nie matu, tAy dUcy mo- 
gli czjni^. 

5. Łe«B wam pakaię, 
kogo aię Łać maeie. Boj~ 
oie aiq onego, którj gdy 
sftiłtie, mamocwriudć do 
piekła-^aiitewampowla- 
datn, tego aię bojeie. 

6. Isali piceiu wnMt- 
ków nie prz«dai^' la dwa 
pieDiąiki: a iedon s niob 
nie ieat w lapami^taaiu 
przed Bogiem f 

7. Aleó i vtv»y ^owy 
waimy waiyBtkie tą ili- 
ocone. A prcetoi «ic ni« 
btr^ei* : drofcsijcie wj 
niili wiele wroblow. 

8. Amówięwant: wwri- 



ki który nięwjETiKpned 
hidćmi tego i 8jn ozło- 
wieciy wjina pned A- 
niołj Boitfemi. 
9. A który li^ mnie sa- 
pnę pmed fudźml, b^drie 
xapnui pned Anioły Bo- 

10. 1 ka&deiua, któryfty 
co mówił prsoeiw Synowi 
oiiowiecx«mu, będzie od- 
pnnosono ; aletemn coby 
bluinił pncciw I^Hcłiawi 
tw;i^tema, oie będzie o4- 

li. A gdy wa« b<;dą wo- 
dsić do boŁnic, ą do nrsę- 
dow, i awicrschności, nie , 
fraanyciei li^ ialca i co- J 
byście odjiowiedsjnć aUio \ 
mówić mieli. ' 

12. Bo Duch święty ntLU- 
cxy wa* oneyic godiiBy, 
co wam potrzeba mówić. 

13. I riekł mu niektóry 
s oney ncize: Nnuciy- 
eielu, riccz bi.itn memu, 
aby się lęmną podiielft 
diiediiclwem. 

14. A OR mn Tsekł: 
Ciłowiecie, ŁtoŁ mii; po- 
itBnowiłBędKią,albo dziel- 
nikiem nitd wami! 

15. 1 rzekł do nieh: b*- 
ozciei , a itraeŁeie al^ 
wHelid:iego' łttkttntttwa: 



teedtug S. Łukasza. 



163 



gdjfc nit na 17111, ik kta 
BIB obfite maiętnoici, la- 

16. 1 poirtB^siał im pa- 
iłobt«ńatwo mówiąc: Nie- 
któremu bogatemu csło- 
wlekowi krodtUo' alą ob- 
iieie na gruncie iego. 

17. I nwmyild aam w 
■obie mówiie : Coli u«y- 
nic, gd^i nie mam <]okt|A~ 
lijm zgramadiić' niiat it- 
rodnie luaie } 

18. I nekl: Co ucr^- 
ni^f obah; gnmn* mole, 
» iri^kaie jmbuduic ; a 
tam cgromads^ wtiystkic 
nrodnia moie i dobra 
moi«: 

19. 1 nek^ duaiy ewo- 
iej: Dtiłso' , luais wiele 
dóbr aloion^flfa na wiele 
lat : odpoci^waj , ledz, 
piy, b^dsdobrey lujśti. 

20. 1 riekl ma Bog : 
Głupi, tefjie nocy duase 
ttvey będi^ eheie^ od cie> 
l>ia ; a coj nagotował, 
czjfiei będzie? 

2!. Takń ieetten, kt6- 
Tf sobie ikarbi, a nieieit 
ku Bogu bogatym. 

22. I nekl do neaniófr 
■woieh: Iłls tego want 
poiriadam;' Nie troiEcscie 
%\ą o iywot wns , col>/- 1 



ide iedli ; ani o oido, w 
eobyieie «ię obtoczyli. 

23. Wlękazy^iestŁywot 
niiii ływno^^, a eidto nJ- 
źli odsienie. 

S4. Prsypatncie lię krii- 
kom,]! nie aielą ani kną; 
któi«y niemaią ispUami 
aaJ gumna, aBogich ker- 
mi, iakob daleka tfj ie- 
itejcie droiii, liiili onit 

25. A ktok E waa tro«i- 
CE^c lię moke ieden ło- 
Idee [rrsyda^'do wsmtu 
•wego t 

26. JtAYA t«dy i rsecsy 
iiaymnieyMey nłe pne- 
moiecie, cEemui lię o in- 
ne fraitileele? 

27. Pńypntracie itf li< 
liom iako rolną; nlepra- 

ią ani przędą : a pośria- 
dam wam , ie 1 Salomon 

: wazyitkiey iwey ozdo- 
bie nie byt tak ubranym, 
lako iedna z tych. 

8. AieJlii: iłotko, któ- 

AiM ieit na polu, a iu- 

ne, tok Bóg prcyodnc- 
, iakoi. wiccey ii-a> 
inalb wierni f 

29. f wy nie pytaycl« 
■ię, cobyicie iejć albo pic 
mieli f a wzgorc aię nic 
podnoicie. 
Ł2 



EmiMgełim 



164 

30. AllMwł(«i tego wHjT- 

■tkU^aUBiettig* Mata 
•Mkai^ Ab via O^ewa 
wau, k«teg» patraabuit- 

31. 0«u(M* Httkajraie 
BknraM Kiwlcat«* B»- 

g»: a to WHjratko praj- 
dano WUR b^daie. 
3ŁN««IiotM« la^ ■!»■ 
luniJfB tiwdo^aUowicsci 
aif upodobni) OycM ww 
aeam 4ać wMi kJrótwtw*. 

33. Przedawajcia mai^ 
bwitt waąats & dawajroe 

nuawki, która nw wkt- 
tKcią skarb nicuHtawai%- 
C7 w nicbUueciu g^ie 
st«4<icf iiia4<Kha4«xBni 
mol pauM' 

34. Al^wil^u gdsU uMt 
ilucb wais , twi i acrce 
W8Me hędcie. 

35. Niechle ^i^ pHa> 
paiane bioilra waiae^ i 
po«hpdB*« laWonc w '%" 
kach wanj^cb: 

3S> A wy pailobai lu- 
lUtoni. csekaiącjr^ "' ^'^■ 
naBU'oieg«, ftk tic s gpd. 
powróci: ik gd,; b/ praj- 
azedl •.sakolatał, wnstb; 
nni otwonono. 

37. SzcK^£liw/ oni alu- 



dajr, kton pnjuadtaif 
Pan , Kuydaie «mu|MŁ 
Zapraw J^powiaJ W wim, 
iii lif pncpaos*-, i 1 
ia tieUMł « Am 

" A iaiia? rnr« 
o wtony atni?, i p*CHt ; 
a traecie; itmigr, c tal^ 

e młnat: nmąiSmj lą 

«i ałmla]!. 

39^ A oto «ia4««MH. ifc 
gdyby wiediSa gn af t i j 

ilaiajF nw pnyiaa, oml||» I 
wsdy^ a Mi* itopWa i ł Bi y i 
piłdkofna iam* Mwgo, I 

40. 1 wygwtewibąMMK 
bo tej godainy, k|wnv i 
tif n(Biki*ttiWia<i«,99m 
iMt*wi«My pT^JMc. 

41. I Tiekt UHL Pi««: { 
Panie, do aai Ite mówin 
fodqbi«ń«twop ««^ i \ 
dawvy««kich? 

42.AP«awkł!K«ń7i 
iiiiły Ui* wtarny & tą- 
■Bnipny *ufaFK, którego 
Pan poitanowUl U4 Cta- 

■u ąwBgo irosi)*ł niar; 
pszenice.} 

43. S%»«iliwj[ on Bla- 
ga, ktÓHiga Pan prayt. 
EZcOiecy , .fiia.jji|Riq tąk 
o^yniiicego. 



Kedfug H. Łukasza. 



ISS 



' '44. Pnnrds!vie mó-wic 
^ iram : it gę nad ynty~ 

,' ĄS. Lecs ieiSIili; rield 
on Bluga w Bercu-RffDun: 
. »ntirinri-n-n .przjiść Pan 
■H)^ : i pociąłby bić slu- 
. SE i iliiiebnlce *, ieić, i 
' (1£, i upiiaić Bię. 

■46. Pnyuliieć Pan iłu- 
, f^ oaego, V dzień, wluó- 
T^ *£^ nie ^•daiewa, i w 
, jrpdzinę, które/ uie wk; 
, C^aildsieli gp, a »ęić iega 
I » iiiewienumił połolij. 
I 47. -Ott n«H Rługa,któ- 
;j^ widwal wolą Pana 
I nregO} a ttie nagotował 
, słf, lanincsjnit ved>e wo- 
li .ic;0o: wielce bgdiie ko- 
nuDf 

48.'Alta kt&vrnie wtc 
dcial, k ucijnił .iw.god- 
fM)g».]£s«ai£at nuunrbę- 
4ne:luunn. A od ka&degtt 
któremu wiele dano, mele 
fcąjdpi b«l%: a IctócOBn 
triele zleeono f 4fin urię- 
(Mty :H^<'i<^*^ od. nicgO' 
4A. Pn^^ie^BM niottć 
«giMń '«a KMMic : a m»- 
:go& chcC) ia^»-aby bgił 

fiO< Ciintttn «Min bf^ 



odirzczon; a iakom fci- 
jnion, ni lię wykoaaf 

ól. Mniemacie , aiiym 
pri/Biedt dawać fio'ko7 
naciemięT B/łiajmniey, 
mówię wam: owizem ro- 
idącsenle 

52. Albowiełu odtąd bę- 
dzie ieIi pięć w lednjrm 
domu roz^cionych ; trzKj 
przeciwko dwiema, a dwa 
pneehrko trzeni: 

&Z. Oddzieli aię oyciee 
przeciwko .s/nawi) ai^b 
przeciw ojcu swemii : 
mat%« przeciw «Or«e, a 
cotka- pneciw nntee : 
iiiekra pneciw niewit* 
Hee iffej, a niewiaztk^i 
przeciw świekrze Bwoiey. 

U. M6wil t«Ł S do rze- 
tay: 04; widzicie obłtric 
wschodząoj ttd zaefaodo, 
wnet nówioie; Będzie 
diuzez, i ^akbywa. 

6i.. A ^5 w4Mr wieiiicy 
od południa, powiadaek: 
ik bę^Bie gorąco, I iym, 

■66. Obłudnic/, jwttawy 



dazKĆ «Bit««i« ; a two t* 
Mcaan lako nie <dfthrk- 



£7. CaentKłdinmi.aiaie* 
bie mi» lądaieie, ••' itt^ 
■praw iadłi wago t 



166 



&8. G4y teij idiiesi c 
twym prieciwnikiem do 
uraędu, tUnyio lif w 
dro4ie, iakobyi byl w»- 
Icn odniejfo byci^aaadi 
nie pociągnął pned i^- 
diiego, a acJiiab; ci; po- 
dd opTawc/,Aaprawoabjr 
cię wtrącił do wi^iienia. 

59. Powiadam ci: nie 
wjuidzieaz i tamtąd, tk 
i oitatni drobnj pieniądz 
oddau. , 

ROZDZIAŁ Xm. 

1. ł^riyuli tek niektó' 
rsj na ten czu, mnaj- 
nfuiąc mu o GalUeycc/- 
kach, któr/oh krew siiue- 
udl 1'ilat s ofiarami ich. 

2. A odpowledtiaHWij 
raeU im : Mnienucie, k« 
ci GaUleye;tjkowie mbd 
WBijUkie inne Galilcj- 
czjki giiwsniejuemi 
byli, ii ti^we r«eczj u- 
cierpUlił 

3. B^ajntDiey, powia- 
dam, wuu : lecz leili po- 
kuŁoW4e nie, b^ii«el«, 
WMtyĘty takie sginiecie. 

i. Jakjo ojmnaicie ony oh, 
naktóie opadła^wieka w 
Syloe, Ipebilaicli: mnie- 
roacie^Łebyióiuwiutiey^ 
ucmi bj-li nad wuyatkie 



ludsia miesikaiąoe w h 
rusalem 1 

5. Bynajmniejr, mówń 

kutowaj nie będeiecie 
wssjtcj takie ig tniecie. 

6. I powiedział ta podo 
bieństwo : Hiał niektóz^ 
człowiek figowe intwo 
Bzciepioiie V winaicj 
■woiey: i prz^azefi HQ- 
kaiąc na nim owocn i ni* 

7. 1 rzeki ku winiano- 
wi , oto ini tray lata m 
lako przycliodl; Hukaiąi 
owocu na tey Udze: a m< 
najdnię. Wytniyie I 
tedy: na eo ziemię pnh 
ino lastępuief 

8. A on odpowiedzi* 
wtiy ńekł mu: Panit 
zaniechay icy i na ten rok 
ai ią okopuu, i obłc^< 
gnolon. 

9. Owe snadi da owoo' 
a iejli nie^ więo i^ nti pO' 
tym wytniesz. 

10. 1 naacud W boidicj 
ie)> w aiabaty: 

i 1. A oto njewiutn. 
która . Aiala ducłm nie- 
maey od ajm«aicie lat; i 
bjiła akuresona : i iii< 
mogła iadną miarą i 
zg«rę pwyśnee. 



według S. łńtkana. 



167 



I 12. K^cj ujfźrzawsz/ 
Jezusgprc/zwal ią dusie- 
, biegirzclćtiey: Niewia- 
i sto, rozwiąianas iest od 
I nJeoiocj twoicj. 
\ 13. 1 wloiyłuant; ręce: 
, B nMjeliniiast podniosła 
■if) i ebwalila Boga. 
1'i. A odpowiedziawszy' 
Atc j-b ozu icij', ){ aic wa iąc 
ut;, ie Jezus w szabat uz- 
^irial , rzeki do onej 
neue: S^ć aze*ć dni w 
iMrcBi^go4^i robić: w 
||t tedj prajrcłiodiijc lecz~ 
We lię: « nie w dzień sor 
Aotni. 

! 1^. jVodpo>viailaiąppAiii 
rTxekt do niego Obiudfpcj, 
■azai kakdj % yfM w laa- 
Fbat uio odwięzuio wiĄn 
i«wego albo osła od zlobu ; 
i odwiódłszy napawał 

16. A tey oojlfi Abrahai- 
niowey, któr^ oto zwiwał 
*zatau od ośniaatoie lat, 
izaU nie potrseba bjio .od 
świnki tcy toiwufW w 
daieó Sobotni } 

17. A gdy, to mówił, 
tawstydaili SM^ waejscy 
piseciwni(>yi«g«: awuj- 
•tek lud rabował aią , ze 
wiiyMkiogo, co się diwa- 
lebnia diiale od niego. 

1&. I móffU ; Ciemoi 



podobne iest królestwo 
niubieikie, a cieii)uic|iv- 
dobne uczyoig? 

ID. Podobne iest ziarnu 
gorczycEiiemu , które 
w z ti^ wszy ciłowick,wrzU' 
cił do ogroda swego ; i 
urosło, i stało si; drze- 
wem wielkim a ptacy po- 
wietrzni odpoczywali na 
gałązkach i ego. 

20.1 ząsi^ rzekł: Ko- 
łuui przypodobam króle- 
■two.Bo^e? 

21. Podobne icit kwa7 
sowi, który wziąwszy nie- 
wiasta, zakryła we trzy 
aóaij at^ki : aiby się 
wszystko zakwasiło. 

22. Ichodziiponiiastach 
1 miaueczkach, nąu oz aiąc, 
i. Idąc w drogę do Jeruaa- 

23. I izi:ki^ u niektóry: 
Pauic, ieśU maio tych co 
moią być sbawrieoi ? A on 
rseld ku nim. : 

24. Usiłuycie. abyście 
weszli praez ciasna fortkę. 
Bo [Q wam powiaiiam, z« 
iuk wiele będą cli ci cli 
WJiiić, a nie b^dą niogli. 

23. A gdy woidzią ge- 
jpodatn, umknie dmwi, 
pocHiieeie itaó na dwo- 
iftt, i kołataó we (bawi) 



168 

mówiąc: Pwiie, otwora 
nwn : A odpi>Wik)łaitib 
n«eae wun: Nie lAam 
wu afcądefeie. 
M. Tedj pocsnleftle m»- 
wic : Ja^^tim^ fned to- 
hu, i pUali, i sesjici m 

73. 1 Kecze vftm: in« 
mm wn ri:%dei«łe : o4- 
■tąpoiel od« umie imy^ 
•ej rofcotoioł idepTairv- 
■ci. 

28. Tun będife ptan t 
■gra^UiiiEB xę^w; grff 
u jinyiiia Abr«Ai«flM , i 
li^a. i lakołn, i wny^ 
■Airf^orold wkrólntwit 
Bokjm, a wai preci ir^- 
Tmconrctu 

39. 1 pneyMą «4 imho' 
dli, i mdiodii 94 putnwcj' 
i potndnU: i uiiądt) W 
k^łMtwie Soiyttt. 

BO. A «n» «{ oitatemnl, 
kt&ny %ętfą p kiumn ui : 
a Bi^ pierwii, któnj kędi) 
4Mt«teoi;ii«mi. 

3 1 . W oiti« 4Kieć. pn j^ 
Bti)p)U nidnóiVf < Fai^- 
letHsow , mówiąo om : 
-WpńAi h [Ąi MąA: ho 
«if Hwod ohoB aabió. 

Sa. łncUiw:Ms«ie,« 
ptnriodscie *ey Uuo* ; -ato 
kynuoaia auaty, i wj^ro- 



Aea/igełia 



i Intro, i tmdeg* SiA 
konietnicć ^<i^. 
33. A nsakok ptotmtwi 
mi iaii i Intro IpoiiitnM' 
iUwdn^^ bs ni^nR^ 
itoyna Prorokwwi ki&n«f 
iginąć okrttnw Sunss^ 

lOD. 

31. iMraufann , -łtm^ 
lebi, keón sabHkM Pmw 
ki,i kamiennicK (jt^lcl*- 
nj a^ do etebie {mlui! 
Hekrmlem ebei*i lelMM 
dnittki 'two inco konali 
gnia«d« aire pod itłmqr 
dła, a nie ohoiidoń ! 

Si.Owii sOHaiiie irtUB 
dom w«« fatty. A-po^ 
'WisdMn iram; i« nic no 
v)r^yrie , ak pnjidit* 
oiu , ktedif raocsoeie : 
Bł(^ofła<t'ioit/ który idaio 
nt iflil^ Paóride. 

KOZDZIAŁ XXV. 

1. 1 ■tt{o«ię.-gd]' icni 
irutedt do donn itdjo^ 
praednie^iMge ¥»ij»M- 
«tA, w Btabat ietó dM, 
a attł go podatmg^. 

3. A oto tkttnrtok trier 
który ofnMf byt pirsJ 

3. A dcau ««%owi«dai»- 
waty rKeU doŹakooB^ 



uredfug S. tMkatza. 



149 



Doltoroir iFaryieiinow, 
■nówi^ : Godzili «ię w 
Mzabat uidrawiać } 

4. Lecz oni niilciBii. A 
•n uiąwtiy go uidrowił, 
f odprawił. 

' fi. A odpowiadaiąc rx«kl 
do. Dich : Którego ■ waa 
o«ie} a)ba wot wpidnie w 
studnią: « nie wnet go 
■wyci^inie w itiea cobo- 
tni. 

O, I Die mogli mu uk to. 
odpowiedrieó. 

7. 1 powiedsi^ telt po- 
dobieńitwokn^mktónjr 
'bjlł treiwnai, baeaąc iako 
jHenrsze itedienin obie- 
rali, mówiło do nieh : 

8. Gdrbędiieu wwwkn 
na godji nie aindajke na 
pierwBzjm mieyiou : ahj 
anadi poisciwu y nad cię 
nie był weswan od niego : 

9. A pnyaMdhsj' ten 
ktorf ciebie i onego me- 
KWti, Jłie nekł oi; Day 
tei«n mieyuo: k tedy byś 
xe vitydein poci^ lie- 
dzie^ na octatnim niey" 
■en. 

10. Ate gdy będiieia 
wenran : asetUiiy, slą- 

. di^ na poślednim miey- 
aea: ke gdy pnyidaie ten 
]ctiTj ti% -wBSw^, nioie 



tobio : Pnyiaeicln po>i^ 
*ię wjiey. Tedy będsieu 
UMCcon pried apoleni i 
toltł^ aiediąccini. 

II. Bo waiclki co tią 
wynoii, ponilou będzie ; 
a kto lię iiniŁa , wjwyk- 
■aon bcdiie. 

13. Mówit tei i oaeinu 
kt^ry gobyłwenraUGdy 
■prawu ieis obiad albo 
wieeseną, nie wsywayiie 
prcylacioł twoich , oni 
brnci twey, ani krewnych, 
ani ląiiadów bog8^»h : 
Łeby cię tei oni nie wc- 
awali, inieatalać aięnad- 

13. Ale gdy aprawuieia 
ucztę, wsowio ubogich, 
idomnych, chorych i śle- 
pych: 

14. A będsiuB biogoała- 
wionym i łeó nie matą 
oaym oddać, albowiem ei 

twychwitania ipiawie- 
diiwyoh. 

15. Co uatyiEBwicy nie- 
który z społem siedzą- 
cych, rzekł ma: Łłogo- 
^awiony który będzie 
iadł chleb w Królestwie 
BoJiiym. 

i 6. Aon mu powiedn^: 
Cdnwiek niektóry r 



in> 



Ewtoiąelia 



wielka ■ 
npFouł wMa. 

17. IpodKłat«gęaw«g«, 

powiedńat KaprMEonfin, 
Łebj praTaBli, kW i«i 

Wlzyitko g«tDW«. 

18. I pocięli ilę iTłBy^ 
■cj'iy<decmłe«7iiiRwiKÓ. 
Pienra^ nra iMk!: ln»- 
pOam witti, i mun patnoft- 
bę ^rjwliim «glą«li« ią; 
proia^ ct<j, lalmj Mię aa 

pHutn pi^ć i«n:ni wołów, 
i idę i«łi doiwi«dm<*B, 
proszę cię inief nję SŁ 
iivy«iiwi»aego. 

20. A dragi mkl: 2»- 
Bęm pDłąl, « prae«* nie 
mogę przjriić. 

21. A vT«tiw«jiif słu- 
ga, ont^rmfl to Paansw*- 
ma. Tedj- gię goapadwB 

rin&e iwems: Wjniti 
rychło na olice i «a pis*- 
mnioo miMta : a ub*gL< 
t ułomno, ińlopeł ckTone 
Wprowadć tu. 

22. I neki ttiffai Pa- 
nie, it^ >ł^ialH*i 
i(d : lecz ieascie icstaiejr- 

MB. 

93. 1 (mU Pan i^mIm t 



W^aidil na dro^.j 

tUj opl»tki: 

ttapeSnioB. 

34. A powifl 
Łećiiftdenzon^chM 
któszj Ją MB] 
wkari irictwfi 

wielkłs: a obpoćaw 
rcakl d* idck : 
JeiU kto 
a Ow ma 1 
iriici ojca awego iad 
i koBf ) i daioci, 
atMtr, iMBca* ta 
YiaiiMga, oiei 
nemiam MMin. 

27. Akhini»B< 
laaTag&iaillsie 
ne toofce b;ć 

28. Ałbonncn k«oa 
ahn^o bndamH -wiei^fl 
p«erw«y a' 

DaicfauU, ieśK bk ^ 
f«łrsaba iła wykoi 

39. Abif auti, g*ri! 
aeioŁyi ianduDoiit a ii 
mógł MnraieBjó, ws*p^ 
patrzaiący nie pgoięli 
imiać aię k niego. 
30. Mń*i^: ił Imi a 
wiak yocn^ kniawa^ 1 
I nie mof^daknna^ 
I ai,AlłMkt^r KWlii- 



leedtwg S. Łulmna. 



\n 



y (e na Tc^nc.pMykMĆBię 
f dragiai .Ki<ił«n, nie 

■ i^ fadEMĆaif x on^Bi, 
^ Om^ s dw«d(tMbt tjM:^ 

■ 7 Uiie pnecMrniimD. 
«m31 a MÓił i£ai gdj Ml 
nincie dakka, poify W7- 
''('•■iwiij-.pmi Q to BB- 

bj bjrłł ka pukoioiri. 
- U. T^^ ted; kkkdr ■ 
' "Wiktoaif OJB wyTKOM 
'■I -mijjddcb mBbtta»^el 
i iwiioh, nie no^ bjnU 

I U. Debraiinti^L Łcoc 
''iliiólBwietneie, mij- 
aleiąnapnwiąl 
3^- Kk prsjgodń ai^ 
■"> dn iMMue , ani i» 
(■""i; ^ i^ pwn* wy- 
Tinsą. Kto iD» aa«; ka 
*łM)ttDM rieab? du^a. 

BOZDZIAŁ XV, 

^I prajflUMi tię A» 
Dicgi Geloic}' i giseinM' 
"7 •kf gQ Aicbałt. 

3' 1 tteMimli Jtccjita- 
•wrii t^OtoktWMrie, K)^ 
*Uit: ii «(B ^lyimule 
SneiHiki,* l*d«a niaBu. 

3. 1 M«kida OMb ło f a- 
^biiBttwo, miirfiyD: 

4-Klicy«wuMfanripk 



t oviee e >tnei- 
>wBa; iedaę I nieh, hali 
nie leatawwto dńewięcia- 
4>i««>^ i dai«wi^ na |iu> 
tzcEj, n id/te «a ow^ oa 
s^ęia , ąfc ią flajdkje f 

£ A anikcłMy , ktaMc 
ią n*nłiuona«v« mdRitio 

*♦■ 

6- A.iHi^aadl«^ila da* 
lua 4isjwa praTiBciał i 
sąuadawt.nićwi^o iia:ra. 
dujci* tic se mo^ ik«m 
iłolssit owcę uioiq, ktaiB 
była ginęła. 

7. Powiadem vain: ke« 
lakie bijdiie wetele w nie- 
bie nad iednym gnJMiA^ 
kieni pokutuii^eym, wię- 
cej' niŁ nad dziewt^ci^ 
diieiiąt i ilEiewiąciąij^ra- 
wiedliw/cli , ktorsy uie 
putTzebuii^ pokutjr, 

8. Albo która ni«wia*ta 
niaiąc dzieilęć gvoisj, ie- 
ślib; atracSiL groii ieden, 
liHli nit zapala iwiee« i 
nie uniiata domu, i siuka 
E pilnofciij, atby inala- 

'9. A nalaifizj , wzywa 
pnjianołek i it^iiadek 
mówiąc; ndujcie dc ze- 
■wą , todna naioria 
giraaa, ktiryi była BH^h 



iTi 



i o. Takłee powiAdom 
wam, rado jć będzie pned 
Aaiolj Bokcmi nad ie- 
dajm grsMBuikieu po- 
. Icutuiącjm. 

11. I Kekł: criowiek 
niektórr miał dwu ajnów. 

12. I neki młodaiy k 
nich ajcu: Oycze, daj 
•ni csę^ć maiętaośei na 
mnie prijpadaiąeey. I 
roidaielil im maictnośó. 

13. A po niewielu dniach, 
■ebrawizj wiiystko mio- 
dny »jn, odiacłiał w da- 
lekii krainę ; i rozprosxjl 
tam malętno^^ swą Łjiąc 
TOBpuitnie. 

14. A gily wszyatko u- 
tracil, tta! się giod wiel- 
ki w onej krainie, i on 
pociął niedostatek cier- 
pieć. 

15. A Bzedhij priystał 
do iednego obywatela o- 
Btj krainy, t posiał go 
do faiwarku twego paa' 
wieprze. 

18. I radby byt napeł- 
nił bwu eh awoy młotem, 
które iadaly wieprze: ale 
mu nikt nie daw^ 

17. A puyaMdlity ko 

■•We, r»ekJ: iako wide 

^ uiamnlków w domu oyca 



MwangeHa 



mKfft maią doayć chłebs; 
a ia tu grodem umieranib 

18. Wstawuy cayi^ 4ą' 
oycB nw^o, i ntekę mwi 
Oyeze, ^grieazyiem pn»j 
oi w niebu, ipraed tob^ j 

19. Juiem nie iest .gat- ' 
dzień bydś zwaa ■jB«m 
twoim; nciyń mię iaka 
iednego z naiemn&ńw 

20. A witwawisy aKedt 
do oyea iwego. A gdy 
ieizcic był dalekx> , uy- 
znał go oyciee iego, i ». 
litował lię: aprcybieła- 
waiy pniypailł do uijie 
iego, i pocałował go. 

21. I rzekł mu ayn ; Oy- 
eze, zgrzeszyłem przeciw I 
niebu i przedtobą: ju^m 
nie iett godzien bydi zwan 
■ynem twoim. 

32. Rzekł tedy oyriee ; 
do aług twoich: rychło I 
przynieieie przednii) aza- 
tę, a obleczcie go, i day I 
<ae pierścień na rękę ie- ! 
go, i boty na nogi iogo; 

23. A przywiodłacy tła- | 
stego cielca zabiyicie, ie- 
dzmy, i bądimy wencli. 

24.' Ałbowieni ten moy 
syn umułbył, Icoz oŁył: 
Bginuł Łył, aiialaił aię. 
I poczęli iię weadić. 



leetSug S. Łuktuza. 



^ 2A. A itansj ijn ieg« 

j, bjl m polu. lecx gdj 

L pnj'ohadząc bjł blicłco 

, doma, uitjruał miuykę i 

I 26. A yn.j%ymmj ied- 
nego s itniebników, p7> 
tał się, «oby to bj^o. 

27. A oniaupowiedrid:- 
Brat twoy przjuedł i u- 
L>il ojciec firoy cielca du- 
stego, ii go idrotrcgo do- 
•tai 

28. RosgBJeiFBliię tedjr, 
i nie chciał wniJć. A Uk 
(kjńeo iego wyssedhij 
poci^ go prosić. 

29. ŁeoB oń odpowie- 
ifziawny rieU oycu iwc- 
mn : otM tak wiele lat 
ałni^, i nigdyni nie pne- 
atiipił- roikacanJB twego, 
a nigdyił mi nie da) koilę- 
ciftjŁebymuiywalipray- 
laMoły me letni. 

30. Ale gdy ten syn twoy, 
który poŁart tnaiętnoić 
awą I iiierzi\ilnicanił, 
prayMcdi, aaliiłe^ mu ila- 
stego cielca. 

31. A oama powiedli^: 
■ynu , tyi lawidy ieM ce 
mną, i wiByatkie dobni 
moie Rt| twoie. 

32. Łe» tneba by}o n- 
hyirać i WomUĆ iI^, ik 



ten brattweybyłnmarty, 
a ołył: sginął byi a n^ 
leiion iest. 

ROZDZIAŁ XVL 

1. Mówił tek i do ucs- 
niow «wyoli: byi niektóry 
cEłowiek bogaty , który 
miał łiafana , a ten byt 
odniciion do niego, iako- 
by roapraiiał dob" iego. 

2. A wetawuy gO) TEekl 
mu: eok to slysK^ o to- 
bie t odday licibę Biafar- 
•tws twego, albowiem iuk 
wjęcey nie b^iieainiogl 
tsafowaó. 

3. 1 mówił on iiafarE 
Eamwiobie; cokunynię, 
gdyi Pan moy odeymuie 
odemnie siąfaratwof ko- 
pać nie mogę, kebrać się 
wstydic. 

4. Wiem co ncsyni^: ie 
gdy bedcEłoŁon s stafar- 
atwa, priyiroą mię do do- 
mów Bwoich. 

5. Pnyiwawisy tedy % 
oiobna kakdego % dtuinl- 
kow Pana iwego, rsekl 
pierwtKcmn : wiclei ty 
winien Paon memu? 

6. A on powiedaiał: sta 
bard oliwy. I nekł mu : 
wBŚmiy lapii twoy, a aia- 



174 

lUiaj MturthMtMt BApiM 

7 . Potym drn gioBamakl : 
ti ty wielei winieat a on 

ohy. 1 rttld. ui : irmmlj 



Atimgtlia 



1. 1 p«cłiwa^ PkB Ufr- 
fona BiM[iTMri«dllw4go> 
ik fottn^nie umjfuU. Ba 
Mrowie tego iwiatn r*- 
Btropnicjrii ii^, w lodsaiu 
■w«in nul a^nj iwiit- 
doicL 

9. A U wam powiadam : 
ciyńeie lobie przjiaciotf 
B man^nony niatprawie- 
dliwey, aby gdy ustanie- 
cie, prayicli waa d« y/it- 
ciayoh praybytkow. 

10. Kto v'iel'ny ieit w 
małe, i v ^elu wierny 
leM, a kto w małe niea- 
prawi edlłwy ieat, i w wie- 
lu niciprawledliwy iest. 

11. Jealiłefcie tedy w 
niesprawiedliwey ntam- 
ihonie wrememi Mie SyH, 
ktot *t; wau prawdriwey 
■wlenyf 

12. A feJUiciew endejmi 
wiemcmi niebyli: kt»k 
wami* to, cawBMeieatf 

19. Zadon (łngai Aifioaia 
PaDo«.duiyi tiłt tukm ; 



W alba i«d*«((i» ki^tbne 
nttal w BienawUai, k dra- 
głcg* laHowftó bądua: 
albo 4». ieibMge pnjate- 
nie, a drogiego wxgaidMi 
NienolM^ ftoguitnsaa- 
manie atnłjr^ 

14.AriiickaU'tBgoinu^ 
■dci«^ fwyaeiMKiDe, 
ktMky byli łakoHit i 
ŚMiali lif > nieg». 

15.1 ra^im: wyt^ 
■teaoie którsy aaini aiebie 
aaj^awJedUwifeote pxmtl 
ludiimi: lacs Bbg mbM^w 
ea WUae. albowiam t*^«a 
ieat u ludiŁ wjkioalagOi 
obnjdMć iMt pM«d Bo- 

16. ZakoD i Pmbmj ai 
do JMia, odtydNbiMtKiw- 
leitwo fioie «pmrud«ią, 
a kabdy go gwoltant do- 
bywa. 

17. A łatwiay nioka i 
aiwMipta w wiiyi otk ie- 
daoy hraace a lakomi o- 

i la KtoŁkahridc o^a- 
aicza bonę iwą, « dngt| 
poymuit, ten aadaatoiy, 
aktakolwiek od nęia.o- 
poMOaoa^ poyiauie, t«^ 
cudiołoby. 

19, Był itieJitaiy oid«- 
wiek bogaty który >if «* 



wedii^ S^iniAana. 



\m 



\/tm*^ji'w parparc i w bi" 
Eior : 1 n^ywai faojiue na 
kakdj' dzień. 

30. ftri te^ oiektńy ta- 
brak. iauiBieni' Łi>«ra, 
który Mtd u «rot lego, 
maystek <nnz«dsułj : 

21. Chcąc bjiU najtoa 

itałabagacKowcgo: aia- 
dea tnu nie dhmaŁ Ale i 
pu pnjck*dai(c linii 
WTBmdj i«go. 

22. i M^o «^ Ła aiMił 
aa Mifttk^ a od«i««Mi 
yrł od Ataabtw ntlnao 
AłmOnaw**- UNOti toŁ i 
bogaci i pogricIiioM iert 

nyĆTS^ Abrahama % ta- 
iAa,^ i SiMarab »« tome 

24- 1 aawoUwESy taekłc 
Qjnv AWiJunue, włiiłif 
się nadcnjD^: Bi 'p^eUj, lA- 
uEUty aby unMcayi kp- 
■MM pdca iwc^ V va- 
d«k, aby achlAdait iq»yk 
ntoy: bo cierpię męki w 
tjBł flaauMiu- 

26- 1 rasld nui Ahia- 
han. •ynni wifflwniy 
bei •^Mhnł dobra ■> iiy- 
irtttn t««go , a. Łasori 



takie ■!«: a tcrtn t«i 
on na pi>oiE«kę» a ^ m^ 
ki cieipiAs. 

2t. A nad ta wnysd:*, 
mifdKf nami i wami oteh- 
łan ińdka icit utwUr* 
diooa : aby cl którzy 
okm a t^ pnieyU 4« waa, 
moffłi • am om % tam* 
tąd prjwyjć sam da nai. 

nckł pTMEC cię- 
tedy Oycae abji go poriiA 
do dottu ojea mego : ai- 
bowiem buuu pi^e brani; 

38. Ai^ im 6wiadQ«two 
wyM, itby t«i Mit DM 
pisysiU tia ta •dcyaec 
m^fci. 

20. i itM sra Abraham: 
maiąć Moyieaza i Prono- 
kU ueeU* icbdachaią. 

a(KA«nn«łdtniB,Oy. 

ze Abrahamie, ale ^y- 
bp kto * iimari]f<ji Kadl 
io nii^ b^ pakutować. 

31. i rzekł m: ieiłić 
Ma;fke«Ke i Pnirat»n tiie 
rtuchein, tei^ć , by łeh 
kt* ■ martwyiih pomtd, 
Bie awieraą- 

BOZałZŁ^ XVII. 

1. I riekt d« uoMiaw 
■«uch : ^ia mokata ^y^t* 
abyagjOrueniapnytM Otf 



J&Miy<to 



mialj^ leci biad* tenn 
pnec Icogo prsjeliodią. 

3> Po^jtcemiejby mn 
b^IO) gd/bj- ml/niki ka- 
mień ■swieuoDo na uji 
iego, i imbooDo w ino- 
ne; niilibj mi^ >gor- 
ujć iednego ■ tjeb kik- 
Incskich. 

3. Miejeiefc ilę na pie- 
cie : ieilib; twoj brat 
sgracaiji pneńw tobie, 
■trofii j go ; a ieilibjr tię 
npwniętił, odpuić mn. 

4. A iejłibj licdmkroć 
na diieii igrieiijł prze- 
ciw tobie, i liedmkroć na 
dzień nawTociłiię ktobi«, 
mówt^e; Łałei mi, odpnij 

5. 1 rsckii Apoatołoirie 
Paun : pnymnoi nam 
wiary. 

6. A Pan nekt: ieili- 
bjnleie mieli winrę iako 
ziarno gorcejoDo, mo- 
glibjieie rseo temu drae- 
wu iciaey figi; wyrwiy 
si^ B korcenia, a wsadi 
się w morzu : a niłucba- 

7. A ktoi z wsB iest co- 
Łj miał riugę orsiicego 
albo pBa»(oego , którr 
gdyfcj iic , poU wrocil, 



rsekłby mn: eo rrcUcy 

idi, « liyli^ . 

8, Ale zaz mn nie rac- 
oze: nagotoj oabjm wie- 
czerzał; a praBpasawacy j 
iL^ ilnji ni, afc ai^ naiem 
i napiię: a potytn ty bc- 
dzieei iadł i pił. 

0. Izali dzi^kuie iłodce 
oaema, ik acaya3 to co 

B roakazałt 

U.Niezda mi lif. Takie 
i wy gdy Dczynieie wazy- 
łtko eo wam roritaauM^ 
moweie; słudzy nienŁy 
teczni ieitejmy: coimy 
byli winninoiynić, toiny 
— tynili. 

1. I itało zię, gdy łiciff 
do Jeruzalem, aiedł ńw^ 
didem Samaryey i G«li- 

12. A gdy wchodził d« 
niektórego misateozka, 
zabiełeli mu dzienęć Bie- 
lów trędowatyeb : którmy 
stanęli z daleka, 

13. 1 podoieili głos mó- 
wiąc : Jeznaie Naueiy- 

ielu, zmiłuy lię nad na< 

14. Które nyirzawzzy, 
rzeki: izedtiay nkaicie 
■ię Kapłanom. 1 stało zi^ 
gdy szli, byli oczyszcKmi. 

15. A iedcn s nich, wi- 



leedług 8. Łukatza. 



177 



.ki 1 



dai^c ie bjl uidrowioa; 
wTooiłiię,^oseBi wielkim 
chwaląc Boga. 

16. I padi Dh oblioie u 
aog i^o, diickuiąci a 
te^ bjł ^inarytan. 

17. A Jezni odpowie- 
driawiEj' rzek!: cal nie 
dziesięć iest oecyucso- 
n^h, a dziewięć ked j są ? 
' 18. Nie iest ualezion^ 
któr/bf li; wrocil, a dal 
Bogu chw^ę, iedno tta 
eudzoziemiee: 

19.1 

uzdrowiła. 

20. A bądĄO tpjtany 
od Farysenaiow: kiedy 
przjidaie króleatwo Bo- 
kei odpowiedaial im i 
nekł : nie pri^dzieć 
Króleatwo fioie > po- 

21. Ani rsekn : otoć tu 
albo tam. Albowiem oto 
Kriłlettwn Bote wewnątrz 
wat ieM. 

22. I riekł do nciniow, 
■woicb : przjidąć dni, gdy 
będziecie żądali oglądać 
ieden dzień ijna człowie- 
czego : a nie oglądacie. 

23. I będą wam mówić: 
9(0 tu, albo oto tam. Nie 



chodjcieiz, ani się za nie- 
mi udawajcie. 

24. Albowiem iako My- 
ikawica biyikaiąe liij od 
iednej strony z podnie- 
b!a na drugą która ieSt 
pod niebem, i wiec i : takieć 
będzie Byn człowieczy w 
dzień swoy. 

25. Lecz potrzeba inu 
pierwey wiele ucierpieć, 
i bydź ^wzgardzonym od 
narodu tego. 

26. A iako by]o we dni 
Noego, takieć będzie i we 
dni syna człowieczego. 

27. JedU i pUi; łenili 
aię, i za mqi wydawali, 
ai do dnia, którego wszedł 
Noe do korabia; i przy- 
szedł potop, a wytracił 
wszystkich. 

28. Takłe tei iako tię 
działo za dni Łotowyeh : 
iedli i pili ; kupowali i 
przedawali: szczepili i 
budowali: 

29. A tegoi dnia gdy wy- 
szedł Łoth z Sodomy, 

ipadł iako deszcz ogień a 
iarką z nieba, i wytracił 
wszystkich. 

30. Tymie sposobem bę- 
dzie on dzieu, w kory syn 
człowieczy się obiawL 

31. Oney godziny kto 



m 

i^ie i» daehu, » iMtxj- 
nie iego w domy, nie- 
cluL^le BIB schodu brać 
te : K kto ft^ pola; niech 
siętBkienuadi nie nitc*. 

32. Pamiętaycie n» łoof 
I.Dtową- 

33. Któbj się kulwieb 
Btard EB chować ian^ 
swą, UtiuA lĄ : a ktokol- 
wictby ią utracił, oŁywi 

34. Powiadani wam: o- 
ner nocy Vcdą d«a na 
iednjm łoiu ; iednego 
wezmą, a drugiego zoata- 
wią ; 

3^. I>wie 1»^d^ mleć spo- 
tem, iednę wesnut, a dru- 
gi- lostawiąi dwab^ą na 
polu ; iedei) będjje mict^r 
a drugi zostawion' 

36. A odppviadai^rie- 
kli mu: sdiiefc Penie f a 
onimneld: 

37. Gdziećkglwiek hę- 
d»io ieierw, tam ąi^ obio- 
rą i ortowie. 

ROZDZIAŁ XVIII. 

I-I powiediiał im teł 
podobienatwo, i,h ęi^ es- 
widj modlić potrisba, a 
nie uBtaivsć. 

2. Mówii^c: bjl niektó- 
ty «cdzia w iednpn mi«- 



Eteangelia 



jcie, który mą Boga nic 
bat, a ciiawieka. «lf m» 
yntjdil. 

3. A V ^nlo teii mie- 
jcie była iedna vdowa, 
która ekodsilA^D nicM, 
mówiąc: unyń mi if^- 
wiedhwójć z prseciwni- 

4. Łeot on nie chciał 
przei nie mały czas. A. 
potym rzeki w sobie: a- 
czci lię Boga nie boię, { 
czTowieka si^ nie waty* 
dam. 

5. Wsiakte li mi «i^ u* 
pfByfcrta t*. wdowa, uczy. 
nic iey uprawie dliwofć ; 
aby tak lawidy pnyeho- 
d<^ nie fraiowaia ni^. 

6. Raakł tedy Pan : ało- 
ohaycieHM co mówi nia- 
aprawiedłiwy aędzia. 

7. A Bog, izali nie neay- 
ni ipntwiedliwoćci wybra- 
nym awoim wolaiącymdo 
niego we dnia i w noey : 
będzie długa oieipliwym 
z strony ich? 

8. Powiadam wam; k«ć 
im w rychle neiyni apra- 
wiedliwojó. Wszakfee syn 
człowieczy przyazedłiKy, 
izali znaydzie wiarę na 
siemi- 

9. Rzcldtei! idaniekt*' 



KeSvg S. ikMana. 



ł79 



17^ kt«n/ ufdi uuoi v 
■obie, i^iffb^ b^ apa- 
wiadiiwf ni, a iaatytii to- 
U* ■■ nifl midi, to pod»- 

10. Dwom Indri wrt^t- 
ło do KośoukE^ abj itę 
iiiwHili : ieAm Fitjmum, 
a dmgi Celnik. 

ki. FuTseMsitriąc^łak 
■if MM B aicbie mwUA: 
Uckoif tolŃ* Boie^ kem 
nie ieat iako inni btińe ; 
iłnpfaini, Bieafn^ieO- 
wir endsoidiiniojr ; iak* i 
Ua Celnik. 

13. Paisasę dwakroó w 
tj4aira, dsifam, diieai^ 
cwy ae wtsy^addegif «• 
roaałb 

12. A Cciwk fltołita a 
daleka, aie ckciał Kai po- 
ineieBciK w nŃbo : ida 
•if bit w pierai wwmo, n*- 
włąa: fi«ka biwli mit«- 
i«iir mnie gnMeaBamn. 

14. Powiadam want: 
keć ten aduedł «apTavIa~ 
dliwianyoł d» donu aw*. 
go, irięcey ni^ on. AK 
bowiwB bMkałwiek itę 
p*dw7laaa, bfdito nt< 
łon : a ku aif liaHta bę- 
dai* podvjkK«n. 

15. Pns jBOaKOB* HM lefe 
i dili«««>bt, ab/ aif ieb 



dotykał. Co wiitsi^e u- 
eaniewic, gromili ia. 

16. Łau Jeaw yrajKwa- 
wBzjT ich, raekt: dofuić- 
eie daiateeakoin pnydto- 
daió da OBie, a nie la- 
braniajBie im Ugo ; albo- 
wiem takowjeb ieat Km- 
kaMro BoW 

17. Za|^awdq wam po- 
siadam : kbAjrkołwiek 
nła r*apąl Królestwa Bi^ 
iegO, iak* dHeei<^o,ni« 
wnidata do slego. 

IS. I p^tałgo niektórj' 
Katąiię,mó(wi{io;Naucw]'- 
cielR dobrf, co cajaiąa 
otrijmam lyirat wie- 
eHiyl 

19. A Jeriuamu rukl ; 
Csemu mię »»wi««a do- 
biymf fcadan niaiest do- 
iurjm tyłka aau 8^- 

20. Umieaa ftBjkaaa- 
oia : Nie labiiay - Nie 
cndaoloi: NI* kradnij; 
Nie iwiades laikiywie ; 
C^iy Oyea twf^ i ma- 

21. A oniaekl; Tegea. 
wasjatkłego piseatnegal 
od mładoaai noiej. 

22. C* uatjasawuj Je- 
xua neki mu; JeAnegeó 
leaaeia nie dostawa : 
2ipna4» wanjitke w 

M8 



180 

mau, « roniftjr abogim: 
* będziesB jniai ikub w 
ntebis: m wneiwry ai^ 
chodi sft mną. 

23. Lecz on to uiłjizft- 
wisj, issmueii się bir~ 
dio . bo był irielee bo* 
gatym, 

24. A Jeiui v[4iąe 
go bardso aaanneonym 
nekł: Jik<A trudne, ei 
co małą pieniądze, wnitlą 
do Królestwa Beiego! 

25. Albowiem łBCDiey 
icHt wiolbł((dow! prEeyić 
przn ucho igielne , nife 
bogaczowi WBui do Kró- 
lettwa Bok ego. 

26. Riekli tedy ci co 
atuehali : A ktok moie 
być zbawiono 

27. A on rzekł; Ni^o~' 
dobne rzeciy u ludzi, po- 
dobne aą u Boga. 

28. 1 Tzetd Piotr: Oto, 
my opniciliJBiy wazyttko, 
a poasUimy za tobą. 

29. A on im powicdziid. 
Zaprawdę wam powia- 
dam; iik niemaiz ładnego, 
któryby opuścił don, ai- 
bo rodzice albo bracią, 
ilbo Łonc, albo dzieci dla 
Królestwa BoJSego. 

30. Któryby nie miał 
wkią4ć daleko wł^ey v 



EimngeHa 



tym GZBłie,aw pntmidymf 
wieka ływot wiecEUjr. • 
81. A miąwMf % sob^ 
Jeaua onyebi dwuuaattf 
rzekł im: Oto watęptuMl 
my do Jcnualeni ; a skoit- 
ezyaię wisyadco co na- 
pianno ieat' przez Fraroki 
o Synie człowieczym. 

32. Bo będzie wydaa 
Pc^anom : i będzie tM^tr- 
wan, i nbiczowan, i n- 
phran: 

33. A nb)czowawaxy a^ 
morduią go : a d«ili trze- 
ciego zmartwyobwatanits. 

34. A eni' tego nie nie 
zrozumieli: i było to zło- 
wo zakryte od nicli: ani 
wiedzieli o czym mówił- 

35. 1 rt^o aię, gdy >if 
przybili^ kn Jerydin, 
jlepy niektóry siedzi- 
wedle drogi, Łebraąe. 

36. A uuyazawazy rz«- 
■zą- przechodzącą; pytd,' 
coby tobyiol 

37. 1 powiedzieli ma, iJt 
Jmui Nazareńaki mima 
idzie. 

38. I «awi^ał mówiąet 
Jeznaie' Synu Dawidów 
zmiiuy aię nadenmą. 

39. A ci co azii w(>rzod, 
fiikałi. n^, aby milczał. 
Łećz on ^m więcey ire* 



teedttig S. Łukaiza. 



181 



^ lii: Sfin Dawidów 
K< li^ilf ii«demii)(! 
k 49. A J«siu Btaaąwuj, 
t TMkudt go pnjwiM do 

!«i'«bie. A gd; 119 pri^- 
liliiiytpylrf go. 
4I.Miiwi^; eo chc«is 
tibjm et uea^itf A on 
poiri«dxiał : Panie, abjra 

42. Jeni mn rMkt: 
Pmjimyi: wiara twoia 
cietia nadrowila. 

43. i natyoliraiait prse- 
yinat , i isedł la nim 

: widbiącBoga.Aludwu7- 
M^ widząc, dawał chwa- 

ROZDZIAŁ XIX. 

I- A wjMcdtM;, Ksedt 
ftttK Jerycho. 

2. A oto mąk imieniem 
ZsclieuBs: któr^ bji Ar- 
cjoelnikiem, a ktemu bo- 
gatym: 

3. 1 starał lię, aby wi- 
dzi^ Jesnu, ooby nes 
byl: a nie mog^ przed ne- 
■i^, bo był miuego wzro- 
■tii. 

4. Abiaiawacy naprzód, 
witąpil na drzewo pton- 
ney figi, aby go nyirial: 
bo tamtędy iśo mi^. 

5. A gij fnj9M& ku 



onemn mieyicn, poyana- 
wtzy wsgor^ Jeani uyir- 
zd go, i rzekł do niego: 
ZachenuD, aitąp prędko; 
albowiem diij potrzeba 
mi nieizkać w domn 

6. I prędko ZBt^it , i 
przyiąl go a radoicitt- 

7. A wida^ wsajBcy 
szemrali, mWi^: ik sta- 
nął gospodą n człowieka 
gneianego. 

6. A ttanąwiayZacheaaz, 
rzekł do Panar OtoPanie, 
połowicę maiętnoici mo- 
ich dawam ubogim : a ie- 
ilim kogo w eaym pod- 
szedł wracam w« cawor- 

9. I nekłmu Jesat: Ik 
się dzisiaj zbawienie sta- 
ło temu dombwi : dla te- 
go, it i on iest aynen A- 
brahamowym. 

10. Bo prayiaedi Syn 
całowieeay laukaó i aa- 
ohowaó to co było zginęło. 

1 !■ A gdy oni tego stii- 
;bati, doldadaiąc powie- 
dz!^ podobiońitwo 1 dla 
tego, ko był bliilco Jera- - 
aalem, a ii mniemali, ic 
się wnet królestwo Bofce 
ukazać mido. 

IS. RaekJ tedy'! Cd*.' 



Smangi^ 



wiak iticktary roda >»- 
Mi«{0, HoŁal w daleb^ 
krainę, inii%U Balii« kró- 
iMłwo, i wnciś-aic. 

1 3i I fnY»mvimj 4nt~ 
ńf«iv aiag ra^ch^ A^in 
dziesięć grijwien, i r^dfił 
du nieh : faandMyerei: p»- 
ki lif Hi« wrócę. 

14. A iniMzeiftaie ie^ 
mtałt go w MMAiHieh i 
wjpTa«n> aa Oiit poitl- 
atno, mówiąc : ni* dio»- 
my lAiy Mb krihnrtJ nad 

lft.I itdo uc, ł» Kf 
wrśoił, dotWiraej kńle- 
•tva; iroikKriwfSwai 
ORjch ałng, którjM hyt 
dał pieniądioi aby wi»< 
dsiał, oobj kto arobił. 

16.1 pnjwatdipitrmUjf 
mówi((c: PftAie, grsjwna 
twoi* diłB«>ęd gi^Wiea 
urobiła. 

ł7.IrB^linn:l>obni 
(Ingo dobr^ : ileA l>^ ka 
mid« wiecttyln: b^daicBa 
miał wiadif nad dxieElt|- 

18. PrKjKsadi i drugi, 
móviąc: Panie, gnywna 
twa fląi gnjwion praf- 
ciyntła. 

m. Riekl i tanu: 1 1; 
b^ nad pif ci^ ttiott. 



20. A 4nigi pn7»eA) 

mówiąc: Fani«^«ta gn?- 
twa,h(ói^M miał m~ 
cdNWMi^w ahiMtcb i 

ai.'B<wł «lf bał cUb4e, 
kei iest citowisk afagl: 
bteraMi «e^ nic polo- 
fcył , a łttisMK ettcgoi nie 
stał. 

22. 1 nekł mu: Z iM 
twydi są<c4 etę słf Bła- 
go, wlcdikłeBjtcnld iait 
csłowiek w»g1 , btorąe 
cMgam nttftfioitfi, i ktu/fc 
omgom nie iłri. 

23. A ezemnkej tria dat 
srebra: mego na liank, ft 
ia wróciwBij si^ wrf^t- 
bjm te bjł E lichwą^ 

24. 1 rzekł tjm, któriy 
tam siaii: Weźmijcie oA 
niego gr«ywn^, a daycie 
temu, którj' ićh ma dzie- 

25. Irie^titnu: Panie, 
mac dziesięć gizj'wteD. 

26. Powiadam ci wam : 
i^ wiielkiemu który ma, 
będzie dana, i będzia ob- 
fltow^; a Oli tego ktdr; 
nie ma, i to co ma, odey- 
mą od niego- 

27. Wazdcie niepESyiar- 
titAj mMc, Dn« c« nie 
ckflteli, abj^B kr»l«w.«ł 



według S. łaikana. 



183 



lutd BłCiŁi, pnywiedźcie 
t«, • p^nj^cie pnedemn% 
28. A to nakłuj, laea 
wpnoA idąc do Jcrau- 

29. 1 fltrio aif , ff^y aię 
pn^blii^ do Etetbphagi i 
BeAaniey, u góry, któii^ 
Towią Oliwną ;jto^ai dwu 
ucmióff swMch, 

30. Mówiąc .' Idiocie do 
miaiteczka , które test 
praeciwko : do ktiirego 
iFBiedIszj, najdiTecie o- 
■1; uwiązane, na kńirfm 
żaden człowiek nigdy nie 
fiedtfd; odfffi^zaffRyie 
pnywiedźdft. 

31. A leJlibT' was kto 
■pjtal; cunu od#Icnifr- 
cie ? takie ma powiedźcie : 
\i g« ^ni iroentelniie. 

33. A oditedhif cl, 
kt*T^ bjB poalaai, mam- 
Ic&li, iako >■ powiedli^ 

ollę RtMąCOi 

33. Gdy ted; odwifeO' 
v«li osi o£lf , neUi P*r 
nowła Lego d« nick', »«• 
na odwiCEoiaeie oalf 1 

34. A «■! powiodEiekii 
Ifc go Faau pirtiscba. 

35. I wie^ i* do Jan- 
as. A vakrp>txj isatanti 
swoini tam «(lf, wiadziU 



30. A gdy iacbdi dali 
■sa^ awena drodtc. 

37. A gdy ałę infc pny- 
USŁat tam, gdzie ti; s^a- 
aSezatą s góry Otiwney, 
poeaęli Wflzyickia neue 
aemMw weaełąe aię ehwa- 
U^ Boga gfMem włetkim, 
ae wazystkich codów,keó- 
n) wiadaieU. 

38. Mówiąe: Błogoda- 
wiony Krńł, który idzi* 
w imię Pańakłe: Pokoy 
na siebie, a chwała na 
wyaokoJci. 

39. A niektórzy Fary- 
zenszowłe z oney rzeaze, 
rzekli do niego: Nauczy- 
cieIu,zfiikayVcznieiwaie, 

40. Którym on rzeki : 
Powiadam wam, ii legli- 
by ci milczeli, kamienie 
wołać bcd% 

4t. A gdy ai; praybli- 
iył, uyzrzawt&y miaato, 
plakat nad nim mówiąc : 

42. ii: gdybyś i ty po- 
znało, a zwłaszcza w ten. 
to dzłcA tiniy,,ca imt ku 
pokoiowi twemu : lecz to 
teraz zakryto od oczu 
twoich. 

43. Albowiem przyidi^nk 
cię dni: kiedy cię obto- 
caą nieprzyia^ała twoi 



184 



^Tsłem, i obiegi^ eic, i 
iciłfią cię setniąd : 

44. J arownaiti ciq ciie- 
mią, i dtiatlci twe w to- 
bie: B nie lOBtawią v to- 
bie kamienia na- kamie- 
niu : dla tego iiti nie po- 
snido ciBBu nawiedienia 
iego. 

46. A wBsedbf jr do Ko- 
ścioła, począł wyganiać 
tych, któray praedawnli 
\r nim i kupowali. 

4d. Mówiąc im: Napisa- 
no, ii dom moy dom mo- 
dlitwy ieBt. A wyjcie go 
uczynili iaikinią zboy- 
ców. 

47. I uczył na kaŁdy 
dzień w Kościele. 

48. ŁeczArcy-Kapłani, 
i Doktorowie, i celnieysi 
z ludu szukali go stracić; 

4B. Ale nie naydowali, 
coby mu ucBynić. Albo- 
wiem wszystek ludzawie- 
Bzti się na nim, słuchaiąo 
go- 
BOZDZIAŁ XX. 

I, I stało się jednego 
dnia, gdy on uczył lud w 
Kościele i opowiadał E- 
wangelią, zeszli się Ar- 
cy-Kaptani i Doktorowie' 
k 2 łtarszenii. 



2. i rzekli do nie^o móM 
viąo : Powiedz nana, ktM 
T\ mocą to czynisz? alWI 
ktÓB dal tę w^idząt | 

3. A Jezni odpowiadaiąc^ | 
rzekł do nieb: Spytam 1 1 
ią waa o iedaę rzecK, po- 
wiedzcie mi: 

4. Chrzest Janów byili 
X nieba, czyli s IndriT 

5. A oni rozmyślali ir 
sobie, mówiąc: Ih ieili 
powiemy, s nieba; rse^' 
cze: czemuleście ma t»- 
dy nic wierzyli 1 

6. Jeśli xai rzeczemyK 
Indzi, wszystek lud nka- 
mienuie nas: poniew^ 
ZA pewną maią, ik Jan 
iest Prorokiem. 

7. 1 odpowiedzieli , ie 
nie wiedzą zkądby b^ 

8. A Jezui im powie- 
dziai: A ia ł«ł wam nie 
powiem, którą mocą to 

Q. 1 począł do ludu mó- 
wić to podobieńitwot 
Człowiek nasadził win- 
nicę , i nai^ ią oraczom, 
a sam odiachał precz na 
niemały czas. 

10. A swego czasu podał 
do oraczów rfugę , aby 
mu dali B owocu one^ 



xdiiig S. iżHkana. 



I8S 



vinniet. Któri; abiwK^ 
go, odcHali s niBzcsjid. 

11. ŁecEpraedłię poiłał 
■lagę drugiego. A oni i 
tego ubivBcy i Eeiromo- 
eiffisy, odesłali x niii- 

12. 1 poatalieiEoe trze- 
ciego : a oni i tego sra- 
nnr»xf wyrtntUi. 

13. I Tieki Pbd imtj 
winnim: Co nesjnię ? Po- 
śle ayna taoęo miłego, 
■oadś ujETiawasj' tego, 
■awitjdzą *i^. 

14. Którego \iymvwt%j 
oracze, mjalili iamiw »o- 
bie, rzeki^o: Tenci ieit 
dsiedzic : zabi/m^i go, 
ab^ dziedzictwo przy nai 
zoatato. 

15. 1 WJTEUCiWBZy go 

Z winnice, zabili. Co^ im 
tedy uczjni Pan oney 
vinnioe ? 

16. Przjidzie, a potraci 
oracze one, a da triuniee 
Innjm. Co udjizawizj, 
rzekli mu : Nie daj tego 
Boke. 

1 7. A on poyiTzamz;^ 
na nie rzeki: Col: tedjr 
ieat, to co napiiano: Ka< 
Riicń którj odrsucili bo- 
dawnicy, ten *ię ttatgto- 
wą w^rfiwi. 



18. Wszelki który opi- 
nie na ten kamień, stłu- 
cze się : a na kogoby u- 
padł, ikruszy go. 

19. 1 starali lię Atcjka 
płani i Doktorowie, aby 
pofmali oneyke godzi- 
ny: lecK się lali ludu. 
Albowiem poznali, \h prze- 
ciw nim wyrzekł to po- 
dobieństwo 
20. A czuwaiąc nań po- 
siali niektóre ludzie na 
zdradzie , którsyby się 
zroyilali być sprawledli- 
wemi, aby go podchwy- 
cili w mowie, a podali go 
urzędowi i iwierzchnojci 
staroiciney. 

-21. 1 pytali go mówiąc: 
Nauczycielu, wiemy, ke 
dobrze mówisz i uczysz, 
ani się oglądasz na osobę, 
ale drogi BoŁey w pra- 



22. Godsitl aię nam dać 
dań CesaROwi, czyli nłeł 

23. Lecz obaczywizy 
zdradę id:, rzekł do nich . 
Co mię kusicie < 

24. UkałcieŁ mi grosz 
Czyi na obraz 1 napisf 
A odpowiedziawszy rze~ 
kii: Cesarski. 

26. 1 rzekł im: Odday. 
ciefc tedy co iest Cesar- 



186 

■kiMo^ Ceiartawi : a co 
iettDAk«|is, Bugu. 

nić słowu isga pcsed lu- 
ciem ; A diiwuutc lif od- 
powiedsi ieg«, umilkli. 

27. A yrijMeJtuy ai«- 
ktiraj ■ Baddu«am«zóir, 
któny nMwią pnwdw 
EinsrtirTchffataaiu, ^ go 
nie mocz, pytaJigB. 

38. U»wiąo: NaHOtyal^ 
iu« Uofi«iziMBi napiiał: 
J«Uiby Mji brat lUnArt 
luai^ ł»nQ: a ten medł 
liM daiatek, aby ią in«(t 
brat lcg»M Łahit,awsbit- 
<łaBpot4MiłatwiikrAłii awo- 

29. Barlotcd^aiednbra' 
ci : a pisrwu^ ywąwaa^ 
ioa^, Hioarł bea dsiatali. 

39. 1 jMiął !ą Ytoty, i 
tea Hinarl bea dtiatak. 

3|. Poiąt ią i trceci: 
Tak^ i wiayscy ai«im; 
a nae loatawili daiatek^ I 
poBuili. 

32. Po waajilkich tak 
umarła i BicWlsatii. 

33. W amartwrekwau- 
nietadj, którego e nieh 
ona bcdci« iioił^l albo- 
wiem siedm »ii«li lą aa 
feonę. 

34- I rackł im Jezus: 



Rtang^Na 



•fimrie t«g« widm k«- 
ni^ aię, i aa mąk Mą : 

3Ś. Łeai ani, ktśnjg*- 
dni będą wieku aiicgo i 
powa lania od nmwłjeh, 
ani lię itait b^i}, aai bb 
mąi poj^dą. 

36. Ałb«ńn«m amikoć 
wt^aejr nic będ^ >i>«gK : 
bo lą równi MMam, i a^ 
■ynami Btilcau,bę%: aj- 



i SBaitwjchtHt 



37. A ii a 
wycbwat^ą, i MojŁcai 
pokacal u kim , gij a»- 
wie Pam, B«gi«iu Abra- 
bamo«7iB, i fl ogian Ims- 
kaVjRi ) i Bi^sm Jaka> 
bowjm. 

38. A Bóg nie iattei »- 
martych ale t^wjch, b» 
iicinu wsajraa^ ^ji^. 

36. Tedy ni^Etóray ■ 
Dokb>r«ir odpowiadaiąo 
raekli mu; Naucsychio^ 
dabncj powie^griał. 

40. I nieimieli go dałay 
ni • ca pjtaó. 

41 . I rcekł do niah : ła< 
koi powiadaią : kaby 
CbrjBtua bjł tfaeta Da- 
włdówjm. 

4a.A iaiiil>swidpavi»- 
da w kiiegMb Parmów : 
rseki Pan Piuni muaMM, 
Bindi po prawiey Kaicyi 



ieeding S. iimkasza. 



187 



43. AUkyM fokŁył aia- 
pnyiacMj tire, podno- 

44. Dawid tcij nuf WB 
g* PauBo: aiałwi iett 

46. A fdx dttcU luił 
wwjitek, Bimid ■eznioin 
■woim: 

46. Smdicte siętMcto- 
nnr aakonnycli, ktŁnj 
chut <iiodzMr V MaUdi 
dlogiefat i DflhiAt potdra- 
wianła oa r^nkaek , i 
pierwBic itolice w boini- 
ea^ j.ftdrwK* aaaiada-. 
nia Ml ootaetb 

47. KtfiKf poiraraią do- 
iBj' w4ow: nkoB)* ai^ 
dłag* BM^ląa. Ció «4nia- 
lą cięŁaif ląd. 

ROZDZIAŁ XX.L 

1. A weyśnaiHMjT u- 
jiTKii ^ttgocSB rsucai^M 
daiy swB 4a ikaAnley. 

a. Ujicśd »ei i niektó- 
rą wdowę ubi»iiiBk»% 
jrr»atmmpn d«& drobne 
pieBt)(Łki. 

3. 1 Tsakł : prawdaiwle 
wam powiadai^il wdawa 
ta aboga ^ wictey mk 
wss7<07 wesaoSa. 

4i AibawiMi <i waa^My 
■ li^o, to ua. s^wal^ 



wmsili do JM uwB^iydic 
iMBta ■ niedoatatkn awa- 
go, wiajiatkę kywaoJó 
swą, któri^ miała, wło- 

fi. A gdy niekłóny po- 
wUdali a Hoioialcr, ił był 
pięknym kankniem i a- 
pan^i^ami aidabłony, 

6. Z tego na ca pMnty- 
oie, pnyidi) dai,, w kt^ 
nie b^diie loatawion ka- 
mień na kamleaią, który- 
by uic byłros«'atoB. 

T. 1 pytali g* nwwiiic : 
Nauciycielu , kie^ii to 
będaie f a «o la Bnak, g<ly 
rią ta poankie daiać^ 

8. A OB saekł : patnoie, 
idiy waa aic awiadzuRw, 
baó irii wiela ptayldcia w 
imię moie, mówii^c ; it ia 
icaban , a taaa lic ptsf- 
bliłyt, nie dłodiaieafc te- 
dy ta. a£etai. 

IK A gdy adyaigr«ie wal- 
ki i raafuaby,. aie ląkay- 
•iis lię: pońieba aby to 
wpriodbj^o, ałea n ia wA et 

1 0. Tedy Ha mawS -. 
powitania^ narad praetiw 
naro^wi y i knkatwo 
praeeiw królcttwu : 

11. 1 »i«lki« Intjaianlf 



181 



&tangelia 



siemi b^d^ ufejicuui, i 
nOTf, i głody, ■traefaj 
tek ■ nida, i maki wiel- 

12. Alepraed tym w»y- 
ttkitn będi^ was tmać, i 
b^dą prieśiadowtić, poda- 
iraii^o do bolbnicf i wi^- 
■ienia, wo di ącpned Kró- 
le i pried Staroitj dla i- 
niienia megu. 

I3>A potka wał to na 
iwiadeetwo. 

14. A prietok kładźcie 
to do lere waiiych, nie 
obmyślać i akobjicEe mie- 
li odpowiadać. 

15. Alhowieraci i& wam 
dam uita i mądrość, kt<l- 
TBf nie będą mogli od«- 
praeó ani się iprceciwić 
wM^icy piłeeiwilioy wa- 
li. 

16. Będjiiecie tek wyda- 
ni od rodiiców i braci, i 
krewnych, ipriyiaeiol: a 
niektóre a wai lamordutą. 

17. Ibędzieelew niena- 
wiści u wszystkicli dla 

18. A włoi s ^owy wa- 
tiey nie zginie. 

ID. W cierpliwość wa- 
icey otnymacie dnise wa. 

20. A gdy uyśraycie Je- 



mułem wojakiem obto- 
caoDe, tedy wiedaeie, kee 

ię prEybUkylo ipnitoute- 

lieiego. 

2I.Tcdy elcoaą w Jn- 
dskiey siemi, niet^ ncie- 
kaią na góry : a któr^ 

lą w poM'xod iey, niech' 
wyehodią : a ci co u pc 
krainacb , niedwy nie 
wchodią do niey. 

23. Albowiem te dni łą i 
pomMy, aby aię wyp^i- 
lo wuystko , 00 ieat d»- 
jiiaanb. 

23. A biada bnemiem- 
nym i piersiami karmią- 
cymwonedni. Albowiem 
hędcie iciikwielki naiie- 
mi, i gniew prieeiwko lu- 
dowi temu : 

24. I polegną od oatrsa 
miecsa: i sapędią ie w 
niewolą międiy mayttkle 
narody: a Jerunlem de- 
ptane b^ie od Poganów, 
ak aic wypełnią oaay 
Poganów. 

25. 1 będą snakinasłoa- 
ou, i kłiękycu, i gwia- 
adach; a na lienii uei- 
inienie narodów dla aa- 
mieBzani(iHiuiiam(iraki«- 
go i naw^notoi. 

20. Tak,ik ludaieaohnąć 
będą od itrachn i oeieki* 



teedtag S. Łukatza. 



189 



i wanit e^eh necij, któ-i 
' b^ pii/chodsió na 

wiiyitek iwiłt. AJbo- 
. *ieia moey niebieskie 

winułone b^dą. 

27, A tedy ujfrtą lynn 
cztowieccego przjcho- 
dH)cego w obłoku, z mo- 
^ i ■ laajeiłateia wiel- 
kim. 

28. A to gdy się dziać 
Foenie, poglijdayciesz, a 
ptdaoieie ^owy wasze: 
W lię przybliła odku- 
pienie wasze. 

29. 1 powiedzie im po- 
Mieiiitwo : poyirzyioie 

"■ ^ i na wszystkie 
dnewa: 

30. Gdy i<ak s siebie li- 
■tki wyptłscczaią, wiecie, 
Ui in^ blisko icst lato. 

3l.TakŁeiwy, gdy u- 
firiyeie, ii się to b<;dBte 
^■ato, wiedjciesz, teć 
Milko i«it Królestwo Bo- 
io. 

^'^- Zaprawdę mówię 
**tn, £e6 nie przeminie 
ten to wiek, afe się wsry- 
'tko ziici. 

33. Niebo i liemia pwe- 
Oin^: ale rtowa moie.nie 
pneańną. 

W. A mieyeie si^ na 
^Hijr, aby kiady nh by 



Ij oboii{Łoiie serca wasze 
obiarstwem i opilitwem, 
i staraniem tego żywota: 
aiieby na was s triaskiem 
on dśień nie pnypadł. 

35. Albowiemci iako si- 
dło przypadnie na wsny- 
•tkicht któny niiesakaiii 
po wszy stkiey ziemi, 

36. A przetoł esuycie, 
modltic się nakaiidy czus, 
nbyjcie byli godni uyjć 
tego wszystkiego , eo 
priyiić ma, i stanąć przed 
Synem ealowieezym. 

37. 1 uanozał we dnie w 
Kobiele: a w nocy wy- 
cbodząe , przebywał na 
góne, którą zowtą Oli- 
wną. 

38. A wssyatek Ind ra- 
iiiuGsko się schodził do 
niego do Kościoła, aby 
go słuchał. 

ROZDZlfli XXII. 

1. Przybliłd się tedy 
dziei iwięty Pneainic, 
który Kowią Wielkanocą. 
[ szukali Arcykapłani 
i Doktorowie, iakoby Je- 
sabić: ale się bsli 
Indu. 

3. Wszedł tedy ssatan 
w Jadasaa, którego swa- 



190 

ne iidutryotan, Maego 

■e Awaniwm- 
4, A »iueiliKf, ■nawił 

łaionenU, iakol^ g« im 
wyiaŁ 

i. ł mmtbmli «ł^, i p*- 
■tiHWYłłi 4»i nn .liaińą- 

6. 1 obiecaŁ I siukat 
ipoiobat^ cuwn, iskobj" 
go im wjdai bai zxe»xy. 

7. IpnjnjBdłdńenKian- 
Młic, wktórjAb7^1opMKi»-: 
ba BabwBArai^ Wiot^ 
konacne^o. 

8. Tedf iraiłal J>Mtia i 
Jana, aińwi^c : laMtuy 
Mftotu^rcu BOM Barach 
Wielka noc Dego, abyamjr 
.p«łjwali. 

O.A ani rMkll: gdaie 
ck«eia, abjiiai]' nagoto- 
walil 

10. 1 Ticld do nich : oto 
gdyWnirtrieciedo miuta, 
p«tka ri^ ■ ffami niekló- 
17 «dmriek moi^c 4iAan 
wody: Idietem m;nini<4« 
domn, do kBMligo M^- 
4aio^ 

11. A paMediri«goaf»- 
darzowi domu onego ; 
NawasysMcifiiAwi : ^daie 
i«it Yłe^enlB kiędyliyai 



EumtgtlUi 



i»« Baranka WtdkM 

'•necoiuwmaman 

12. A on wam 
-wieczernik wielki 
tamie nagotnjme. 

13. A odncdl8ijr,.nal| 
iako impowiedział ; i a 
towali Baranka 1^< 
nocaegi 



14. A /jAjjnys^a. ij*- 
Ssina, usiadł i dwauu« 
Aiioitotow -I itim. *2 



Apoilotoi 

lA. I Fsekt i 
wielkie poiąd^em , 
wać tego Baranka Xl ^ 
pierwef niłb^m HtifllJ 

16. Boćwampowiadanir 
k*i Hik wii)«;e._f nie b^c 
leie tęgo, as K^jbj q) 
wypełniło w Knólcafio* 
Bosym. 

17. A wii({v/»Kj ki^jc^ 
dsięki ucfiyaiwuy rsoUb 
weimiycio a jpodsialeit 
między się. 

18. Albawiom W»m jo- 
Biadau: zacnie kęd^^ 
X ow«o<i .maci4«' wiimay) 
ak gdyby przyi^ i(vół<- 
•tw«iB«ks- 

10. A wńywaj iMM 
diiłjki nczyniwasy tamał, 
idawd im wńriąe; tai 
ioat dało osie, ktpca^iit 



według <S. Ł«katia. 



191 



akwudawa. T* cijuoie 

20. Takłe i kkilch po 
winsenf, ai<ńri%o- ten 
ieitluetich testament »d- 
w; we luni noii^, ktćtf 
i> wM wy Janjr bę<lzi«. 

21. Wink^« olc i^ka 

Boą fcat aa •*•!«. 

i2. A Sjnei całowieMy 
iiiit wdUug paat&nDvi«- 
■u: wasakkchiad»«ita- 
*iek«wl sMaM , pro« 
którego b^dCM wjian. 

32.A»ni.pwts^irięwc- 
**T wką piytftó , któryby 
< nuk kjl , Ęoby to wiy- 
niś miat. 

^. 1 wBsctąt «i$ t«i! 
Bii^y ai«mi lyot, kta- 
?l>7 łię z nich zdat byUź 
w^iuzym. 

25. A OD im rzekł : Kr<- 
^VMnat«dówpa&ui|iMd 
niemi : a któny nad ni*- 
•"1 władajr ląJiywai^, ■<>- 
^iedobrodziejmi. 

26. Lcca wy nie tak : ale 
kiwy i«at między wami 
*ifkuy, niecK b^diie ia- 
•0 mnicyuy : a przelało- 
"Tł iako ten co iluiy. 

27. Albowiem kttd wiek- 
**J, tenli co aieilzi u zto- 
«ł«tytMiMiIai(jrf ŁMlt 



iii« tan który ciedul a 
iam iaMirpiwrwdkuwMł 
iako tea c« «łuvy. 

3& Lecz wy ieatcśete, 
którzyJCM wytrwali praf 
junie w pakusach luoioli. 

39. A ia «am zrząAzaiu 
Krółeftwo, iaka «ii m{- 
dait Oyciec nuj : 

30. Abyjei« iedli i płli 
u Stoln tuegowkróteitwie 
moim, i aiedaidiins ateli- 
caeh aądz^e ilw«naieie 
pokotenii Iznelakie. 

Sl.IrzekłPan: Symo- 
nie, Syiuonie, oto szatan 
pobądat, aby 'was przesiał 
iako pszenicę : 

32. Alem ia prosił za to- 
bą, aby nie uitaU wiara 
twoia: a ty niakiedy na- 
wróciwszy się, potwier- 
daay bracia twoię. 

33. A on ma Mcki: Pa- 
nie, a tobi( ieitem gotów 
i&i, i do wi^ienia i na 
imierć. 

34.Aanrwkł: Pictrae 
powiadam ci, nie M^ie 
dzii kurg nk ai^ tTEykroe 
aaprzeaz , kt mię ni« 

35. i rzeki im : gdym 
was posyłał bez mie*i^ 
i kalel7> i botóW) iv' 



192 

wam caego nie doitawa- 
lu? A oninekli niczego. 

36. lUekl im ttij: al« 
teras, kto ma mieicek, 
niech go weimie, takie i 
kaleta : a kto nie ma, 
niech pneda płaaiei 
■WOJ, a kupi mieci. 

37. Albowiemei wunpo- 
wiailam: ik ieazcze po- 
trielis, abj ai^ we mnie 
wjpelniio ono piamo : I 
policEon ieat micdi/ zlo- 
inikamL Boć te rzecsj, 
co o mnie »i\ napisane, 
koniec mai(^. 

38. A oni rsekli: Panie, 
oto tu dwa miecie. A on 
im neld: Aoayć ieit. 

39. [ wyizedlsz^ iako 
bjl zwjkł, icedt na gorę 
oliwną. A za aim tei szli 
i uczniowie. 

40. A gdy ptEf izedł na 
ono mie^Rce, rzekł im: 
modloie aię, abjicie nie 
weszli w pokuszenie. 

41. A on odszedł adnich, 
iakobj nio^ zacisnąć ka- 
mieniem; a klęknąwszy 
na kolana, modlił się. 

42. Mówiąc : Oyezc, ie- 
ili cbccai , przenieś odc- 
mnie ten kielich. A wsza- 
kiie nie moia wola, ale 
twoia iue«h&f iiq stanie. 



EwmgeHa 



43. 1 ukanł się inn A- 
niol a nieba, posilaiącgo. 
A będąc w cięlikoici, tym 
dłułej iię modlił. 

44. Lecz pot iego był 
iako krople krwie zbie- 
g^ąeey na ziemię. 

45. A gdy w«t(J od mo' 
dlitwy, i przyszedł do 
Dczniow swych, naUzl ie 
tpiącB od smutku. 

46. I rzekł im: ccemu 
ipioie? wstaście: módl- 
cie się, byfcie nie weszli i 
w pokoszenie. 

47. A gdyonieszezemó- : 
wił, oto rzesza i ten, któ- 1 
rego zwani) Judaszoin, i^ 
den ze dwunastu, piied 
niemi szedł, i przystąpi I 
do Jezusa, aby go pocho- 
wał. 

48. A Jezus mu rzekł: 
Judasza , pocałowaniem 
wydawasz Syna człowie- 

49. A widząc et, któny 
przynim byli, co się dziać 
miało, rzekli mu : Panicf 
mamyti bić mieczem f 

50. I uderzył icden z 
nich sługę Areykapłań- 
skiego; i uei>^ mn ucho 
'ego prawe. 

51. A Jezus odpowie- ' 
dzi&wsay, nekt: zania- 



wedtug S. ŁtOatza. 



193 



chajeien ai poty. A 4o- 

tknąwsEj uchaiego, uz- 
drowił go. 

62. 1 rield Jesui do 
njch Arcf kapłanów i ko- 
■eielnjch onicdiiilcow, i 
■Urasych , ktÓKj byli 
przeciw niemu prayiali: 
wyailijoie iako na.ibeycf 
a miectmi i a łuyini. 

SS.GdjmnakaitdydaiflA 
bywd z wami w Koście- 
le, nie aeiąguęliŃDie riik 
tia mię: al«ć 
dsina waiza, i moo eic- 
mnoici. 

54. A poymawBay go 
prowadiili w dom Arey- 
kaplańiki, a Piotr aa nim 
■aedł z daleka, 

55. A nanieeiwBiyogień 
w pojnod aieni, gdy aie- 
dli apolem, był te& Piotr 
międsy iti«nii. 

6(1. Którego ay^raawiay 
niektóra ihiiebuica u o- 
gnia liedcącego , i pilnie 
mn lię prcypatrzywiiy, 
rzekła : i tenci z nim bji. 

57. A on li^ go zapruJ^ 
mówiąc : niewiaato nie 
anam go. 

58. A malooako potym 
uyinawisy go dmgi, 
rzeki; i ty ieatoj a cnych. 



APiotr rzekł: cdowiecae 
nie leBtem. 

59. A gdy wyaala lako* 

by iedna godaina , inaar 
niektóry twierdiU, uo- 
wiąc : prawdziwie i ten a 
nim był. Bo i Galiley- 
czyk iest. 

60. A Piotr powiedział : 
ezłowiecae, nie wiem co 
mówisz. A natychmiast, 
gdy onieBioae mówił,' aa- 
piri kur. 

61. A Pan obrociwizy 
Btc poyirzal na Piotra. I 
wipomniał Piotr na iłowo 
Paiiikie, iako mu był po- 
wiedział: II pierwey nil: 
kur zapicie, trzykroć aif 
mnie zaprzeBz. 

fl2. A Piotr wyizedłszy 
preca, gorkko płakid. 

63. Lecz męłowie, któ- 
ray go trzymali, nagia- 
wali go tiii^c. 

64, A zakrywszy go bili 
oblicze iego , i pytali go 
mówiąc: prorokay, kto 
cię uderzył. 

65. 1 wicte innych rzo- 
csy bluiniąc mówili prze. 

iw niema. 

66. A gdy był diień ze- 
uli lic Starsi z ludu i Ar- 
cykapłani i Dokton^wie, 



194 



SmagaSa 



t pnymuaii g« do tieiy 

twej, mówiąc : 
0>. JettU 15 int Oief- 
itM , powIMt aim I 

nektlm: tlMŚfc;!'' ''"*'' 
poVpłedvJltł) Kto iivł«n;r^ 
oiemlt 

68. A ieJUb/m się tvk 
ipftiłt biooAponlcciflni, 
■ni mię wypui«ei«. 

80. Lem olt^d bqd»e 
myn ciIowmoaj aiedaiał 
na prawicj mocj B^ixj, 

70. I rzekli waz^icj : a 
iviccfcei if ieatSjnBoij? 
afinrEcld: wypawiada- 
ci«, kem ia icsti 

7I.A01U riekii: i ooS! 
mm wiccey po jwiadec- 
twie,gdyieuiij8ań)i idy- 
aiełi I t»t iego. 

ROBtelAŁ XXIII. 

1. A powitawńrf tfłio 
wa^Uo) Mt łfiifbftwo, 
wiodło go do fSkta. 

H. i poćz^ nań akaritć, 
ntótriae: tegoimj ńalt- 
lili odffi-kćaiąeego naroit 
nasz, i zakaiinąc^a iitńl : 
ini OUamvi, i mowii- ' 
«ego : it on iMi Cłirf a | 
■tuiein Królem. 

3. I pytat $h Piłat, iM- 
viąe: Tr^ój leit Ktil ' 



Ty 



wleifaiawM}' n«kl 
pnriHMi. 

4. A Piłat rzekł do Ar- 
syfa^płMRnr I (iMleMj: 
%adne; łi fnyttfbj tJt 
naydiUę V tymo^oiriebi. 

h. Ł«n lię Oli iMił, 
•oaAwitflt wwrama Mii> 
«nąe po vw^fWtVtvy jmiM- 
kicj zisKik, pocMifimy <ti 
CMSeifty ftŁ dotayl. 

«. A Pitat uKtjUMtMWtf 
folildią, PJ*<^: inilil^ 
h^ criowiekkai 0*til«f- 
•ki»f 

7. A gdy irozumSitf ii 
oelei^ do wladsj Haio- 
doirey, odeiłid go do He- 
roda, kterj tei w Jenua- 
lem bji w one dni. 

8. A Herod ujźrzAwtif 
Jezusa, uradował ai^ lar- 
dzo. Oo go z dawna pta- 
gnąi widzieć : dla tego, 
ii o nim wiele atjsz^ i 
s{(odżiewBl się , Łe tni&I 
iridkie^Sakie cndoofl nle- 
^6 uczynione. 

9. Pytał gń fody wielą 
iłów. A oti !mu nib nie 
eii^Vi>did. 

10. ŁeoM Atcykapłani ! 
Doktorowie italipatchti^ 
nań tka-iia^. 

11. Tedy wig*rd*f<ł»i)' 



Żydinnklf a on odjpo- nim Hirod k troy^t^ 



Kedti^ S. Łufatia. 



■woim, I Dkfmuws V ■■fi 

oblglduj^ go. V WAtf bU- 

ł^ oilttlał do PiUta. 

12. Iitftli łi^ pnjiftcłor 
ł)r Herod i Piiat onegei 
dnia, do ^xedt;uiL \jli 
■obie ■iepajuciolinił 

13, A Piłat WMWBWU7 
ArcylupUnow i J^zdo- 
ŁoDjoh, i tnda, 

U. IUclddaiiJc)):prx7- 
wieHiJcie mt tego ćżło' 
viclu, ialcoby lud oflwo- 
difjcfgo, a oto ia pj'taiąc 
■1^ ptied wftm!: nie^ nalk- 
■^ V tviu erioiriAti 
bdncf -^af a tjrfi, e 

dłierfe. 

IJS. Me Hat Hertid. ńoni 
tou do tiiego oitijłU: i 
oto nie ocEyirifttio ma nffe 
gvdnngo jmictcŁ 

16. A przetOE go skara- 

iW^to. 
IS' I lawołala tpojem 



19. Kbóiorl/łdlftnteU 
lusgoroirocliu w n^i^ci 
UMfoIonego, i dla m^9 



Itojratwa poiailion do wię- 

. 20. Znown tedf taWił 
Piłat do Kich : chciwe y/y- 
pujcić Jesusa? 

21. Ale oni wołali, mó- 
wiąc: ukńjkuf, ukrę^- 

22. A on potrsacierBcJit 
<fo nicht ale oot wzd; 
■Lego teR uczynitf io- 
dneyemprajcKyny iouCT- 
GL w nim nienalaat: prze- 
to ftkanwny go v/pn- 

1^3. A oni nalegali g^Mj 
wielkiemi, iądaiąc, aLjr 
był iłkriytowan r 1 amo- 
cniai^ lię j[los7 ^li- 

24. A t'im pnyi^idiit, 
abr aic stało wedle ich 
Ł^dania. 

25. 1 wjgulcii Im one- 
go, którj byl dla rosra- 
onu i mę^obojstira wrin- 
con do witjiienia, októ- 
r^O proiiłi : a Jesuas 
podKl na wolą ieh. 

26. A gdy go wiedli^ 
poyma wtzy Szymonanie- 
którego CyreAerrzyka ze 
wjiŁ idącego, wIo£yIi nań 
krzyk, ,a1)y nioał za Jem- 

27. 1 f zlo za nim barArt 
wiele ludu i niewinit^ 
NS '^ 



186 ^^ 

które go płilulyi lunen- 
towałj. 

28. A Jeiui obrociwiiy 
•ię do nich, riekł: Córki 
Jeroiolimakie , oio pta- 
Gicie tiAdemną, ale aitme 
nnd lobą i nad diiatkami 
waiiemi jitaczcie. 

29. Albowienici oto, 
prijidą dni, w które b^- 
dą mówić :aici^iIiweDie- 
plodne, i ijwaty które 
nie rodiily, i jiiersi które 
nie karm^jr. 

30. Tedje pociną mó- 
wić górom : prij^wklcie 
nai ; a pagórkom, $tiy- 
kryicie ńai. 

31. Albowiem ieilió to 
na lielonjm drzewie eiy- 
nią; ook na •uchjm bę- 

32. WicJiionoteŁk nie- 
mi i drugich dwu złoci^ń- 
eow, aby ie stracono. 

33. A gdy przyiili na 
mieysee, które lowiĄ tru- 
pich g!ów, tam go ukriy- 
^owali: i one rJociyńce, 
iednego po pTawej,adm- 
giego po lewey stronie. 

34. A Jeius mówił; Oy- 
cie, odpuść Im, boć nie 
wiedzą co czynią, a roi- 
dziellwłzy ««aty iego, 
tBUaiii iotj- 



BmangeVa 



32, 1 itd Ind pBtRalitc, 
a naimiflwaU A% i niego 

pndt^eni % niemi, mó- 
wiąc : inne wybawiał, 
niechie >ię i sam wybawi, 
ieJUk ten teit Chrjatni 
on Boiy wybrany? 

3(i. I nagrawali go tel i 
kołnierze prsychodsąc, ■ . 
ocet mu pódaiąc. | 

37.1 mówiąc: teślii ty 
ieit Król Zydowaki ł wy- 
bawię się sam. 

38. Byi teł nad nim na- 
pia wypiiany Greckiemi, 
Łaaiuakiemi i Zydowi- 
kiemi Jiterami : T e n J e 1 1 
Król Żydowski. 

39. A ied^n % onych sło- 
csyńców lawiesaonycb 
■romooit go, mówiąc : ie- 
i]\i ty iest Chrystua, wy- 
bawke aam siebie, i nas. 

40. A odpowiedziawsay 
drugi, fukal go, nówiąc : 
i Boga się ty nie boisi, 
będąo w tymie potnie* 

41. A myć wady spra- 
wiedliwie: bo godną lA' 
plat^ aa uczynki nasie 
odnoiiemy; lecz ten nic 
dego nie ucaynil. 

42. 1 mówił do Jeansa: 
Panie, pomuty na mi^ 



teedbig S. tńtkaita. 



197 



gdj pn^idcieM do Kró- 
leitwa twego. 

43. A. Jetni mn nekł : 
laprawdf mówię tobie 
daij le mni^ będsieis v 
rais. 

44. A b^o iakob j o iio- 
■tej godainio : i tbda aic 
eiemnuJć po waijitkiej 
stemi ai do dciewiątey 
gudmnj. 

45. 1 EtKmiło li^ iłonee 
a HMtonn koioUlna aię w 
putj TWidaiia. 

46. A Jcitu inroUwaif 
gloMDi wifllkim, nekł 
Ojeae, w r^ea twe pole- 
cam dnehs moi«^. A to 
nektUj', ikonal. 

47. A wldaąa Rotmiatn, 
co się dii^o, chwalił Bo- 
ga, mówi^; prawdriwie 
ten całowiek bjłaprawie- 
dliwy. 

48. I wujatkie neate, 
które lEę Bpolnie bjłj m 
to daiwowiako leirij, wi- 
dm^ co aię działo, wraca- 
li aif biiąo aię w piani 

49. A w«*7ae;f iego ina- 
ioBU s daleka atsli, i nie- 
wiaaty, które hjtj >a nim- 
fWMjt^ly a C^ilelej, 
prs j'p alf uiąa ai<j tenin. 

fiu. A oto mąk imiuliein 



Jósef, Senatorem bfdąe, 
mąi dobrj i iprawiedliwy , 

61. (Ten nie nawalał 
narada i na neaynkiich,} 
a Aryniatyl miaata Judi- 
kicffo, który tek i lam o- 
Mekiwat Króleitwa Bo- 
łego. 

52, Ten pmj^aedlai j do 
Piłata, proail o titin Jc- 

£3. 1 adiąwaaj nwinął w 
przeteierodło, a ptdokjt 
go w grobie Wf kowanym, 
w którym iaaaese kaden 
nie }ijl połokonr. 

64. A był drien praygo* 
towania, i azabat naata- 

fiS.PRcyaae&iy tek nio- 
mntj, które b^y a nim 
prayaity i Oalileiey, o- 
glfdały grób, i iako b^o 
połokono oi^e lego. 

56. A wroeiwaaysię na- 
goto wały wonnydiniecay 
i majei : ale wady w aaa- 
bat uapokoHy aic vedl« 
praykannia 

ROZMIAŁ XXIV. 

1. A pianraaego dnin 
aaabatow bardao rano 
pisyiaty 4» gnbn, nie^ 
■i^c maiei, która były na- 
gotowUy : 



EieeBgełia 



% I lalnly k«iiM - 


plotki 4oir«>B,iKWwł«. 




rayli im. 
la. Łmi Piatr w«tt> 


lutf .ialt Fn. fcnw 


wHjpoliuU d^grabm: 


••S«- 


»nMh7Uw»riM««7imI 


4. 1 .(.)• >•;: ga, ■!, 




nlnni;!; dl> tig^ ol. 




dwa m^Łowteitanęli pnj 


■an u licitie tam «» ttf 




■teł*. 


6. i gJ)' •i?l»i>. • 


13. A«todwi«Bidi^t«. 


■chylii; twa» ka aiani. 


gol dnia »1i<łomią«(iKa- 
k«, kl^tci było aa iscść- 


naleli rfaniah; w aiuka- 


«i. i:rivs- •^v "■ 


dsiwi^ ttsUw •<! J«rn' 


uailmil 


salem którejf* imię Em- 


«.llia>»a<igili; >. 




leć wataŁ Wapamaiyaia 


U.A ci HHMwillJi 1 


iako.«»p.>ilulat, fij 


Mkąo«rin w»jitk{|iM 


iaMeaebjd w Gal<M«j. 


u;ł>7ł*flUi(h 




l5.lUiloaią:giTvn- 




n»wWii.Fri«>dcn- 


wi^dsa w i%oe ludsigne- 


taU, Ła sam Jmu pl»j- 


•Biijch, i iyl uknyi*- 


UUrM<r «ię mdl p»- 


iran ; • «T«tci€g« d»iB abj 


■l^n a alMlŁ 


KiiMrti«7«kwMd. 


16. A ocij ich był^ B«. 


8. I wipuinwlr M do- 


tncrBMna,ałi7ganiep*- 


w» iag*. 


■mU. 


B. A wreelwiiy lic •« 


l7./H^dBniBk:Mi& 


gfobw omaynaljrtg wis;^ 


M B^ Ra BaaiB«W7 Icbm 




idą. ,na.i« mi^by aabij, 


njm iraiif itkim. 


aieatciciesmętnif 


10. A była Mftm Ma- 




gdalena. iJ«Hma,IHk- 


dw któaBMu iaiia Kleo- 




ph..,R.kłmncT74aa« 


mani, kUrc MpowiiHMr 


pny ahadaieu w imm^ 


Apo.t«ł»m. 


lem^aniomaiŁan^iew 


11. Ale ilę %iaf wk» 


ntmwMdaidMtol 



Kedtug S. Łitiatza. 



IM 



I9ul nitskł h*: col 8 
*m nekU: a leanik Km- 
BaTeD»ki]n,którj bjł aę^ 
Prorok, in^e^y W łwyn- 
ku i mowie gried fiftgiciu 
i wvfatkiin ł«d«ii(. 

^. Ą iak(| A^«jrkat>Uni 
i Pne}ois«aJ i^ąit i^y^ali 
go M imioTIt, i pkfsjip^ 
iT»li go. 

21. A nij^ij s)^ spOr 
<lziew&Ii, ii on mi^ był 
udkupić Izraela ; a Jctun^ 
WBfjrtkieipu ini tp i^ii 
trzeci d^łcu, iak^ fię tft 
•talo. 

?Ł A^c i fti«wi«tj' nie- 
któro t 9JtUTf^ pMBftTł- 
■a/Ij nu, któfe T^niu- 
czko b;f]:j n grobu. 

23. A nie nalkąliż^ ciar 
la lego, jfitjizif, powlB- 
^aiąc ik i Tldie^ie Ąni- 
elakie ifidzi^^j którzy 
powiadała ii kjie. 

24. I poizU hyS niektó- 
Tzj > naufcli ' Łp grobu, 
i Uk ntleil! iako iflewia- 
■tj powiadd;r' 'i^ ■■me- 
go nic ntdeiH. 

15. A on r^ekł do nitdi: 
o głupi ! K leniwego aerea 
k)i wierBeoin temi mucy- 
a^tMMi co powlediiell 

20. lioiniobjło potne- 



ha, ^y to bfl aiei^l 
C\trytbaa, i tąk irtEsdt do 
ekwaiy awoiey t 

^7. Ą ppp«4WWr 0(3 Mey- 
i^^ i wwyftki^h Pro- 
fokoy, wytółrtai iin fp 
wMTatkicli pilmiecl) ęo ^ 
nim napiBitno ttyło- 

28, 1 przjblii^li ii^ ku 
jniaBteczJitił do k^órcg^ 
szli; p Bn cjf&fcyfąt itifią- 
hy daley miti iii. 

^9. Ip»jmuiilig{>, ^- 
wiąe: coBtań I nami, boć 
■ic mp ku wicGBom , i 
dzień się ink ku zacliudn 
nachylił, ł wiiedł ■ nie- 
mi. 

30. 1 itaio lią, gdy lie- 
dslri s niemi v itolu, 
wsiąwny chleb, błogotta" 
wd, a iJamawfBf poda- 



31. I otwonT^jfi^ ookj 
i«k, i posnali goi a on 
aatkn^ % o«mu kh. 

8B. 1 BiawtK mi^daj to- 
bą: ic«K p«re« naiie nie 
ptińo w na*, g^y mowil 
w diadn, i pil ma nam 
atw4«nd< 

M. A w^mmwf teyie 
godsiny wraciil alf 4o je- 
rnsatamc ) coideiti agro- 
mndaony^ łedenaicte, i 
tjeh któny a niemi bjF 



20O 



BaangeSa 



43. A gdy iadt pracd 
niemi, viłi)WH]r ostatld 
dał im. 

44. 1 rieU do niob : teć 
■ą słowa którem miirił 
do was bijd^c ieiscse ■ 
vami: ii li^ muaiido wr- 
pełnić wujatko co napi- 
■ano \r Zakonio Mojie- 
■■owym, i w Prorokach, 
i w paalmiech o mnie. 

4S.Ted3r im imjsl otwot- 
tjt, ieby roEumieii pisma. 

46. I rcekł im: iż tak 
iest napUano, i tak Ljlo 
potrieba , ob; Chrjratui 
acicrpial, i watał od u- 
mariych dnia trzeciego : 

47. kkuhy bjla pnepo- 
wiadana w imię iego po- 
kuta i odpuazczeniegTze- 
eliów po wazyitkich na- 
rodiiech, pociąnazy od 
Jenualem. 

48. A irjietteście Bwia< 
dkami t^o. 

49. A ia poaylam obie- 
tnieę Ojca mego na waa: 
B wy •icdicie w miejcie, 
Ajs będziecie obie cieni 
mocą I wyaokoBci. 

50. 1 wywiódł ie preu 
do Bethuiii;. a podaio- 
■tazy ręce awe błogoała- 



34. Powiadaii^cycli: ił 
watd Fan prawibiwie, i 
ukanł aię Symonowi. 

35. A oni powiftdali, co 
aię dsido w drodic: i la- 
ko go poinali w łamaniu 
chleba. 

30. A gdy to mówili, 
ataaąt Jeiua w poirzodku 
ich, i rzkł Im: pokoy 
wam: iamciiest. Nleboy- 
cieai aię. 

37. A prze1ękn;^WBEy Rię 
i przeatraszeni będąc, 
mniemali ik ducha wi- 
dzieli. 

38. 1 rzeld tm: eiemu- 
acic lię latrwołyli 1 k 
myśli watępuią do aere 
waBKych. 

30. Oglądaycie ręce mo- 
je, i nogi : iecicm ia tenke 
ieat: dotykayoie. lię , i 
priypatriiyeie: boJ dudi 
nie ma ci^ ani koiei, 
iako widzteie !;e ia mam. 

40. A nekłazy lo , uka- 
lat im i^e i nogi. 

41. A gdy oni tosscse 
. nio wiercyli, i dsiwowali 

■lę od ladniei, rsekł im : 
macie tu oe ieać : 

42. A oni mu dali aitukę 
ryby piec«oacy, i plaatr 
miodu. 



we^ug S-JoHo. 


201 


51. 1 aulo «;: gijim 
blogoriaira, routai ti^M 
niemi, i %jt nieaion do 
NielM. 

53. A oni pokłon ncij- 
nifnur, wr^ili aic do Je- 


minlem i wcinam wiel- 
kim: 

53. I bjh E«vHc w Ko- 
i<jelt, ehwaląe i blogo- 
ałairuie Boga. Anoa 



ŚWIĘTA 

JEZUSA CHRVSTOSA 

EWANGELIA 

WEDŁUG 
ŚWIĘTEGO JANA. 



ROZDZIAŁ 

1. Na pociątkn bjło 
Słowo, a Słowo bjło V 
Boga, a Bogiem b^ło^o. 

2. To byto na pocai^tku 

3. Waif itko li; przez 
nie lido : a bez niego nie 
aicni« itało, co łię tttio, 

4. W nun bji kjwot , a 
kjwot hjt iwiadoici^ !■■ 
dxi: 

fi. A iwiatłoić w cio- 



PIERWSZy. 

mnoioiaeh jwieei , a «e- 
mnoioi iey nie ogamęlj. 

6. Bji oclowieli poatanj 
od Boga, któremn imię 
było Jan. 

7. Ten pnyiiedi na 
świadectwo: aby iwiad- 
e>ył o świaflośei , aby 
przezeń wuyaey wiersylL 

8. Nio byłci on iwiado- 
icią: ale iiby iwiadayło 
światłości. 

9. Byłaś świBrtośrpraw^ 
^siws , która ojwiee* 



aoa 



WMałiiiago criowirita tM 

S* 

ł«. Na UiMie lijł, 1 
iwiat ieit uss/oloit ^ raa- 
sen, A iwiat go nie po- 
sili 

ll.Pn^MwU da iw^ 
' włainoicl, « twoi go ni« 
prsjięU. 

12. Lecą którij>kolw!ek 
przylali go, tyłn4B{>iu>o 
aby Bię atoli aynaiul B»- 
łemi, tym lUoray wier^ 
w imię ieg*. 

13.Ktors7 nie te krwie, 
ani B woli ei^a, ani m wo- 
li męła, ale s Boga ai^ 
iiarodcłli. 

14. A Słowo ciałeBŁ *ię 
stało, i mieszkało międzj 
nami i widiicliitny ehwal^ 
ł«ig«, cfairał^ ialfia iedoo- 
radBrae^ od Oyca, peł- 
li eg* baki i |irawdf. 

ł6. Jiuiwindcflj o aHa, 
i woła mówiąc ; Taitctbjj 
• ktArynen p»wtadat, 
kftwjpo Kinie aaptijiU, 
■nedenoi^: alf etat Im 
Łyi pier w t ayai nai nię. 

la. A ■ pdniłtei iego 
mjimf wnjioj weięli, i 
łaskę za ła«kę. 

H. Ałbewictn akan 
jfnn Uoyktaa icat da- 1 



Bf ; a łaska i prawda pi 
JaaiMft Chr;atiB« tic 

18. Boga iaden ni^ 
nie widuat: iednorod 
Sya który i««t na I»i 
Ojrcowskim, on opowi 
dzifiŁ 

1 9. A toć ieit świad« 
ctwo Janowe, gdy poi 
Żydowie X Jerazalent Ki 
l>łany i Łiwity do nieg 
^^7 gv ipytaU ; Ktoi t 
ieat! - 

2t.i wyltnał, « nie^j 
pnid : a wyznał ; Zemit 
nie iestChrystiiaeui. 

31. I <MMii go : Cok 
tedy? Jeatei ty Eliau! 
Insekł: Nie iesteu. Jft> 
stej ty Prorok t I odpo* 
wiedHtał: Ul*. 

22. Ksekli mu tedy : Kt^ 
iest? łebyśny dali odjM- 
wiedź tym którzy nas po- 
ałałi : co powiadasz o te- 
biel 

23. Rzekł : Jam g^oi 
wołaiącego na puseczy! 
Płttshiycie ifrogęl^ńak^ 
b^ piywlditei&ł he^ioai 
Prorok. 

24. A d cb by4irpol'biri, 
byli K lNitfxmafilr. 

25. 1 pytali go, a mówi- 
li mti ; Ł«wwii tedv 



teedlkg S. Jana. 



SOS 



cłm^s, ł«dtta( tf vi* 
ieMChiTitM, kul^lau, 

iDOwiąc ; Jąó 'dwMf 'tn>> 

uimął ktHiegd wj bU 

27. Teaił i««t }U(Sij XM 
mnąpri^idzie, który prac- 
demn^ bji : ktoiegom ia 

s^ mmjrji: u tnewika 

28.Toću;daido wBe- 
thani^, laJordamniks- 
dj iąa ohnciŁ 

29. NaujnAs ujtccKt 
Jini Joinw id^ccjgo do 
■iebU, i rsekl: oto Bara- 
nek liolj, ata którj gła- 
dzi i^zcch jwiata. 

30. Tmd Itwt a fctnrr- 
mem powiądł; łdile ^ 
DUit in^ który ieit prze- 
dcrnn^: U pierwny byt 

3J. A iam go nie cnal: 
ale i£bj by) obiawioa w 
Izraelu , dla tegom ia 
pnyuedł ehrtoao wodą. 

32. 1 itriadeiyi Jon, mo- 
wją« : Iłem widsi^ Dn- 
(^a Ht^niącego lako go- 
ł^bie^ ■ nieba, i iMtd aa 



33. A ian g« aia sad': 

a!« który mię podat 
ćbntić -wodą, ł«« jni p«- 
wie4siał: Na ktorfg* u- 
yiiB^a Ihicha satępaią* 
cagpi Ba niai aoitawatą- 
cego, tMi ot lOTt któiy 
ebrzji DbobaiiL iwiftyn. 

34. A łam widział , I 
jwiadczjdem, Ib tea iert 
Syn fioiy. 

35. A nazaiutrz zasię 
■td Inn, i dwa z uczninW 
iego. 

36. A pByjrz8v»y na 
ezuBa idącego, rzekli 0- 

tu BBcandc Roij. 

37. ł uiłyizcli go dwa 
uczniowie muwiącego, i 
pWiU ^^ Jasuicm. 

38. A ahr^^iWMy ziQ Je- 
:WI,4 ttjnin&WBzyM lobi^ 

idąv«, nekł im: Czego 
aaukaaiel A eai om rz^. 
kii: R«Uhi coiowiemy, 
wyitaiywiiiiy, NaticFy cie- 
lni gilua mi^uka^lif 

39. RMktiDi: Psdśeie, 
a eglądayaie. Prayiali 
t*dy i-«4diłeUg4rie mię- 
Mka, i anrtalt prty sim 
MMrodaiai akjiaiako- 
by uicatąla godśiBa. 

40. A M Andntey bral 
SyMMM ri«l*« iadan se 



204 

dwu, ktorij djiKli od 
JuiK, • mH hjU >a nim. 

41. Ten pierwej nalad 
Sjmoiw bnta twego, i 
riekł ma: NaleilUniT 
MoBiiau* , eo ieM wji»- 
kywuj, Chrytto*. 

42. 1 prsjwiodt go 4o 
Jeiuia. A wejśriawMj 
nań Jesni, niekl: Tji 
icst Symon ajn Jonów : 
tj będiicii iwan Cephu, 

00 się wjrktada , Piotr. 

43. Nazaiutn chciał wj- 
niió doGalileie;, i nalasł 
Filipa. I nekł mu Jeina : 
Puiii la mną. 

44. A Filip Iiyli Betsai- 
dy, ■ miaita Andnelowe- 
go i Piotrowego. 

46. NalazI Filip Natha- 
naeU, i nekł mu: Nalei- 
liimy onego o którym pi- 
lat tAoyieti w lakonie i 
Froroey, JoBaia ijna Jo- 
seiowcgtf I Naiaretn. 

46. I nekł mu Natha- 
nael : 1 moŁui e« bydś 

1 Nauretn! R>ekt mn 
Filip : Podi a ogl^day. 

47. Uyind Jhui. Nb- 
tliBnaBla id^ce^ ku lo- 
bie, i neld o nim : Oto 
prawdiiwie liraelczyk, w 
którym nie masi sdrady. 

48. łUeklmuNatttuael: 



Eimatge^ 



Zkąd mię anaiit Odpo- 

wiediid J«ui i nekt mn : 
Pierwey nił eif Filip w»- 
xwrf , fifi był pod figą, 
widiid«n cię. . 

49. Odpowiadali ma 
NaAaiwri, i nekł: lUb- 
bi, tyi iert Syn Boky, t^ 
ieit Kral Izraehki. 

50, Odpowiedciał Jesni 
i neU mu : Iketu ci po- 
wiedilał ; Widaiałwn ci; 
pod figą, wieixjis; wię- 
kaic neosy nad te nyjr- 
■yi«. 

Sl.lnektmu: Zapra- 
wdę , saprawdę mówię 
wam ; uyinycie niebo 
otworaoae, i Anioły Boie 
witępuiące i Mtępuiące 
na Syna Człowiećiego. 

ROZDZIAŁ. II. 

1 . A dnia tTECciego by- 
ly gody matieńskie w Ka- 
nie Galiłeyikiey : a była 
tam matka Jeiuaows. 

2. Weiwan tei był i Je- 
(ua, 1 uczniowie iego na 

3. A gdy nie siało wina, 
rzekła matka Jeiaaowa 
do niego : Wina nie roaią, 

4. 1 rseld iey Jeiua : Co 
mnie i tobie nicwiaqt9 i 



ipcrffty S. Jana. 



i«noseć nia pnji^ go- 

dsina moia. 

5. Rselda matlra j^o 
i^ugom : cokoiwiBk wam 
necie, to CEjńeie, 

6. 1 bjlo tam utii ttą- 
giew kamieanjeli,wedlag 
oesyiMsema Zjdiiwikie- 
go połokoDjtA, bi«r%ejcb 
w aic dwi« albo tra^ wio- 
dn. 

7. Riekł im Jen* : N«- 
pdnijeie te stągwie vo<łą. 

8. I ueki iDi Jesus; 
Cierpajoiesi teru, ą d»- 
nieieio pnetołoi 
■ot«. I domieili. 

9. A gdj skoutowal 
pnetokonj wody oo^ 
która sl^ atata winem, a 
nie wiedaid. sk^by by- 
ło, lecs sludaf wiediieli 
ktotaj^ vodf oserpali : 
irimrd oblobiońca on 
przdoŁon/ 

10. 1 nekł mu : Kakdj 
cdoiriek pierwej dam 
wino dobre: a gdj sobie 
podpiiii, tedy podleytae. 
A tji dobre wino lacho- 
wi ak do tego eiain. 

11. Ten pMi^k ondow 
noayn^ Jmiu w Kanie 
Galileyakiej : i ukai^ 
diw^^ swą, i awienyli 
wOD oćuUowia iego. 



205 

12. Połjm Htąptł do 
Kapbarnaum, on i matkft 
iego, i bracia iego, i d- 
uniowie iego : a smio- 
takali tam nio wiele dni. 

13. A bjła blisko Wiel- 
kanoc Żydowska, i wstą- 
pił Jeans do Jeruialem; 

l<t. i znalazł w kojciele 
te oo przedawali woły i 
owce , i gołębie ; ł te co 
pieni^dse odmieniali sie- 

16. A uoiyniwny iako- 
by bici I powrózków, 
wyrmcit wazystlde ■ ko- 
ścioła, i owce i woły: a 
tyoh co pieniądimi han- 
dlowali, pieniądze rozsy- 
pał, i stoły poprzewraci^. 

1 6. A tyra, oo gołębio 
priedawali, rzekł: Wy- 
niefoie to z tąd, a nie 
ciynoie domu oyca mego 
domem, kupieckim. 

17. 1 wspomieli sobie u- 
ciniowie iego, ii iest na- 
pisano; Żarliwość domu 
twego, liadła mię. 

18, Żydowie tedy odpo- 
wtedziawBiy ri^li mu: 
Coli aa mak okaiuiess 
nam, iii to ciynisz I 

14. Odzowiedziid Jezui, 
i nelrf im: Hoiwgloieten 



306 



kD^cIirf,Bwe traecti dnatch 
wy«M»ic go. 
30. Riakli ted; Zji^- 
WŃ; CiterUeM nM 
lu bndowaiiB 4an'lio4eM, 
« tjr go WB tnwk dnJMh 

21. Lmi on mowa thą- 
ieicte duła Rwoiogo. 

33. Pnetok gSj «war- 
twyohwttat , vipotRiu«U 
u«aniDVł« iago. Uetym 
mówił : i Dwierayli piam* 
i mowie, ktńrą wjnekl 
hxut- 

23. A gdj hjt w Jeru- 
Bslem na Wielkanoc w 
diicń jwi^^, wiele ich 
uwicnylo w imi^ iego, 
]mtrEi(cnaiegocuda, któ- 
re osy sił. 

24, Lecz sam Jezus nie 
iwieraal aię im, przeto it 
OD zatd wiE^Btkich. 

2fi. AiiniepotrieboWtJ, 
ttby mu kto Bviadczjł o 
eriowiekn: albowiem on 
wiediiał, co było V echt- 
wieka. 

AOZDZiAh W. 

1. Ab)4edDWlebKF». 

i7«euii«w tanlMiIain Ni- 
kodem, Xi^h^kjdowłku. 

2. Ten prrrwteti iło 3c- 
fiian w toty, i nekł ani :' 



R^bł , wimj ii«i fnni^ 
■ledt od BogaKuu^ei^ 
lem: Bo ładea tj«k eu- 

które tf cagmiai , iei^y 
R alniBtgnwb^ 

3. CMpowieUat Jena, 
i neU MII 1 Zapsmwi^ 
njtrawd^ natrwif tobia: 
t«Ai ai^ k*o nie ttduMhi - 
bhowd, niemoke widataJ 
kr^leatwa Boftega. 

4. Rsokt doniego Kiko- 
dem: Jokok citmoŁenb- 
wiakrodriJbfd^MiKjaf 
inii BwAa poMOM inUt 
w kywot matki nratay i 

6. Odpawiedriił Jcmn: 
Zaprawdę, M^awd^ipar 
wiadaia «ł: JaiUi ai; kta 
KB odradai ■ w«4j i c 
Dueba 4więt«go« nie ms- 
ie WBiić do krdioatwa 
Bokego. 

5. Co ■i^MarodaUoaaiA- 
b, ataia i«t; « oaifBtt- 
rodsit« s i}u«łia, I^«h 
ieat 

7. Nłe daiwnywę, lam 
ci pow i a ^ iłł: Połneba 
riif «rua moroUe ■mowu, 

8. Du^ 9^c dkoa 
telune, i głoi icgo liy- 
bbjk: Kia nie wlasi 
ik^d pn^^odai, alw !«• 



Ke^Mg <S. Jana. 



k%d \Mai (dcicśtcstka- 

Uj, kłórjr Mf miwdaił 
X dneha. 

O. Odf otriedaiat Niko- 
dem ł ndd ma : Jakiok ta 
bjdź moie 1 

10.Odłi«Med«MlJe>u, 
i rscki m: TjilMtNtn- 
ctjeiełaaiwJ^rMltt, ■*»• 
g« niewMuf 

1 1. Zi^owd^ ■apTwrd^l 
powiądł w tobie: 'A eo 
wiem/, to mwiwif: • 
i3tMB7 widsicli, ta iwlod- 
uoMj, ft JwisdcoCira na- 
aaegs a£e pnjrimwiMie. 

13. Ja^ g4jn wam 
rwonj st««wł4 powia- 
dał, pricdę nie whny- 
lijeie: iakok ie^UbTm 
WMiiiŁaluMki«p»W<ad«}, 
wiersza b^łcowl 

13. A kadan nic wit^U 
•ło vebaf iadow ten, lct»- 
rj ut^il L niaba^ 8^ 
cdowiecrj którj icRt w 

14. AiakBftbtykBlepod- 
wjkHji bji wqta na pu- 
MOir: takpoticBba, aby 
podwjkiaon był Sjd cdo- 

I wiaezy: 

15. Abr kadj, którj 
irańiriaraf) nie zcioął, 

i le. jUkowien ^ tak 



ao7 

nniluwał iwiat, ke ^jmn 
iw«|[a iadiMfodiaiMga 
d^: AjmmtOa, którj 
uwiera veń, nia Kginął, 
ala Mtd kjwH wieetnj. 

17. Boć nie yoriid Bóg 
Syaftłwlago iiaitriat, *hy 
■ądsS awfatt ale ikkf 
imatl^id>avioa praum. 

IB. Kto wienywm, aia 
podległ poa^aniu: le«a 
kta nic wiamy, iufc yOt^ 
piony ieat : ik nia irian j 
w imię ifldB«rod*on«go 
Syna Bał^o. 

19. A toć iait potępianie, 
ke atriatłoia pisyiitla na 
iwiat , a ludrie roeiwy 
umflawaii cieńnoici nik 
iwUtłoió^ b« bjjij da 
ich naaynki. 

20. KakdyboRfem, który 
śle iuiyni,n i ana wi dii f wia- 
tta^i aat idiie na iwia- 
doii, Łeby nia były aga- 
nioaa wiaynki tego. 

21. Łe« kta csynf pra- 
wdę, pnyckodii do iwia- 
doici, aby ai^ okasaly 
■prawy ńgo, ik w Bogu 
lą ueaynione. 

22- Potyw prEyszedł Ja- 
sna i uciniowie i^o do 
Judtbiey uemi, i tan) 
priemifjaskiwi^ s niemi, 
i tknai 



flQ8 

23. Chneił tei, i Jan v 
Ennonie błji1ti> Śalini ; ii 
tam b^lo wiele wod : i 
prcychodEiIi 1 chndłi lię. 

34. Bo ieucae Jan ni« 
byi dany do Ti^zleaia. 

26. Wu«i^o aic potjm 
gadanie uesniow Jano- 
wych I Zjij oko}o oosy- 
■icseoia. 

26. I pnyuli do Jana i 
rieklimu: Rabbi, któr/ 
I tobf^ bjł ca Jordanem, 
ktćremui tj dał iwitt- 
dectwo, ten oto chnci, a 
wMjicy idą do niego. 

27. Odpowiediid Jan, i 
raekł : Nie nioŁoi nio 
wziąić człowiek, iejliby 
mu ni« iijio dano inieba. 

28. V/j aami iesteicie 
roi świadkami, fcem po- 
wiodtjał: Nio ieatem ia 
ChrjBtui, ale iiempoitan 
przed nim. 

29. Kto ma oblubienica, 
tcnciieatoblubieniec:Ieci 
priyiftciel oblubieńców, 
który Rtoi a alucha go, 
wielce ai^ wcieli dla gło- 
su oblubieńoowcgo. To 
tedy wesele nfoie wypeł- 

30. Oncł ma roić , a ta 
tnnm drobnieć. 

31. Kto z wysokich stron 



EwanstUa 



pnytsedl, nad wasyi^e- 
mi ieat, kto ie>t % tiemie, 
z ziemie ieat, i o nend 
mAwi, który ■uicbaptiy- 
■zed], ieatei nadewizy- 
■tkicfa. 

32. A (W widńal i dytzd, 
to&twładeiy: iwiadcetwt 
i^o łiadenniepRyimtue. 

33. Ktoi iego jwia- 
deetwo prsyiął ,ten sapie- 
ezętowd, ił Bóg ieitpn- 
wdiiwy, 

34. Albowiem ktoreja 
Bóg posłał, ^wa itałe 
powiada. Boć nie ped 
miarą Bóg dawa ducha. 

35. Oyoiec miłoie Syna, 
i wtiyitko oddri w r^k; 
iego. 

36. Kto wierzy w Syni, 
ma iywot wieczny:, a kto 

wierzy Synowi, nic 
ogląda ływota, al« gniew I 
Boiy nad niro z«*tav«. 

ROZDZIAŁ IV. ' 

1. Gtdy tedy posnął Je- 
zni, iii usłyueli Fsry- 

zowie, ic Jezas ■wit- 
cey nezntow czyni , i 
clirsei niieli Jan. 

2. Cfaoeiał lam Je«n> 
niediTzcił, ale ucznimrie 
if^o. 

3. OpnJeił Judską sio- 



we^JHg S. JfOta. 



mię, i u«dł Hiic do Ga- 
lileiey. 

^•PrifBsedltedydomift- 
itft Sam^rjoy , iitórc so- 
wii^ Sj'chkr, bliiko fot- 
warko, ]ctóiy dal Jalcob 
JÓEefoiri cjnowi twemu. 

6. A bjlii tam itadnia 
Jolcnbowa. Jesai teij bf- 
dąe ^rMOwanjji djro^, 
■ietlriał tam nad stadnli). 
A bjło takob; « ■■«it«j 
godiinie- 

7. Prcjaria niewiaita t 
Bunaiyej flierpać wodę. 
Raekł iey Jemt : Da?^ mi 
pU. 

8. Bo ucsniowie icgo 
odeuli bjli do miuta, 
abf kupili itraw;- 

9. Rsekla mu tftdj ona 
SanujMÓska niowiaata: 
Jakok ty i;rdem będne, 
pro>i» n mnia pi^, któ- 
ram ieat ninriatta Sama- 
rjtańakal bo k^dowienio 
obeui^ I Samarjtanj- 

10. Odpowiedział Jesui, 
i nokłiej: B^ wiediia- 
la dar Mfiy, i kto ieat 
coJm^wi: day mipiel tj- 
bjj go inads proaiła, a 
•nby ci dał wodę łjwą. 

1 1 . Hiekla ora niewiuta: 



Paoie, ais maii i cijm 
czefpa^ , a itudaia, iett 
gt^łtoka ; ikądŁe tedy 
uinii tę wodę Ł/w^ł 

12. Iiałej ty więkiij 
iest niUt ojrdec oau Ja- 
kób, któijBUitęatadnią 
da), i lom ■ wy pił, i »y- 
nowie iego, i dobjtdc 
iego. 

lii. Od powie dsiid Jeana, 
i rzekł ie^: Kniiyktóiy 
płia t ttj wodj, xaiię bę- 
dsie pragnął: leei ktobj 
pił B oney wodj, którą 
ia dam, nie będaie 
pragnął na wieki. 

' 4. Ale woda, kttir^ mu 
ia dam, atanie tię w nim 
irzodłem wodj, wjaka. 
kuricejkuŁjTwotawiwie- 



13. Riekła kniemu nte- 
riaata: Panią, dajmitej 
'oily, abjm nic pragnęła, 
ni tu czerpać chodziła. 

16. Rzekł i«y Jetua: 
Idj, zawołaj męka twego, 
a pnjidi tu. 

17. Odpowiedziida nie- 
wiaita, irzeklar Nie mam 
męko. Raekł iej Jecua: 
Dobriei powiedziała, ik 

mam męka. 
. Abowiemei piędu 
niokowmiała, aterackti- 



tego naH, nlttlMt twoim 
n^em. Tsj prt«il*ivie 
yowiedaida. 

19. Rselda mv niswia- 
ite: Puiifj ifidi^iŁef ty 
iaat prorok. 

20. O^eowU nam oltwa- 
lUi Bog* mt taf gone ; ■ 
wy pftmadaD)*: i« t Jd- 
riisalem i oit mielące, k^ 
df potraobafiof^ ekwalić. 

2i.ltickłł«7Jeiui:Nie. 
wiaito wiers mi, ikprijri- 
diic g;oduaB, g^ ąni na 
górz« tsj aai w Jeiun' 
lem będiiecie ekwalić 
Ojc«. 

^. Wj- eliwnliole eo 
■inriaiśe: a^ ahwslttnjr 
«o wiemy ; bo sWwisnie 
s Zydow ieat. 

23. Aleć prijchodii gO' 
dsina, i teras leit, gdy 
pBHwdKiwf Wiwalcy będą 
chwałie Oyra w dacłiu i 
w praffdiie. Be i Ojcioo 
takowych aiuka, któny- 
Ity go ekwalilL 

24. Duck ci ieitBagj.a 
oi któriy go ekwpl^ po- 
winni go ehwalió w -dri- 
cłni i w prawdzie. 

35. R»liia mit aiewift- 
ata : Wiem, fce pnyidzie 
Hesiypii, którego sowią 
ChryatnKW : gdy tedy on | 



&ea»ytjfa 



wuyetko. 
a6.IU4łi*yJ(4««:|«- 
eiem icat, który ą tah} 

■«wie. 

37. A w tym prayuli 
«Mnl««U i(^: i dsiwo- 
■WtU elf, i? I niewiMtą 
mówii WiimJU* iwleo 
«te nekł : o ca iey py tau, 
aho CB ■ aiąrofwąiKjąatf 
ZyatliriiA t»dy[ wi»> 
iln> ■*« nUwjaita: i aah 
do rniMt*, m«wil« iMO« 
ludsiora : 

39. Pttdeoie, toglii^ayae 
oidowi«k«, który nilu* 
wtedal^ w«9Jitlw, oąm 
kolwiek eiyniła. Nictea- 
łiiMtCłiryit«ef 

30. A pnetoł wyfli^ ■ 
itiaatB, i pnya*li dq ai*- 
\«- j 

31. A tymoMsnpriwili 
g* WBotowie , mówiąe; i 

ii*i. I 

A on im luid: I 
Uim ia f«kwmlHi leddiB- | 

liu, « kłóffjrM 117 nie 

neeitt. 

33. HówiK tedy ncnuo- 
ma mi;day tdbą: Aiboć 
mc kto ieii pnjtamąl. 

34-R>«kłimJeuiatMoy- 
ci pokana imt, abym uy- 
na wolą tego, ktćryimi^ 



we/t^ S. Jana. 



uprawę l^«. 

35. Icabw^nlsmówiete, 
łii leM«i« w^ <Mietj mie- 
•I^oe, a kkiwt pnTUatef 
•t* wam pMrUdtni: p»- 
dni«i(ae ocij tntaa, k 
pwy p Mwi u ii df Icrałusm, 
kei mk U|i«tą k« Łniwi. 

36. A k^ kat«, bitną 
aafbt^, i abłara om* 4* 
ifwota wlBtwotga ; ałvf i 
tea, btórji licia, w«Młil 
■ię ipolam, 1 tan ktśrj 

W. Mhmńitta w tfu 
pajribtTMcnkieitpiaw- 
iciira : i& iaas)i iait kh>- 
rj sjeie, a im^ ktOTj 

3S. JacMm ««* {todal 
k^ to i^ado cms»ioi« wj 
nie robW : lnu* mMU, a 
wyi^Ń waisli w vobotf 

3ft. A aniaila o nega wla- 
ła Samar^now uwiu- 
%j\o weń, 4ta pawiaidtl 
•Mej iiiawlab^ , która 
■wiadcajła, ^ ati wuf- 
■dca powiaiMd, a*in ]«- 
iam cayatła. 

4a. Gdj tedy prajudl 
da nicfp Samary tamnria, 
pruaiłiga, akjtaai aaitdt 
i iMiMaskal Ua thro doi. 



sn 

41. MaMtw wicceyialł 
weń uwieriTło d)« naw)' 

42. AnIawłeidamiwlH, 
H iitk nla dla twoy po- 
wieści wieTzemj: bsśiay 
lamlałjrWNtł, i wicnj, &e 
ttn ittt prawdsłwia VA»- 
wicicl jwieta, 

43. ApodwuihiiachwT- 
izedł s tnmti)d, i udaiedł 
do Gameiejr. 

44. Albowiem saniŁe Je- 
sni iwia4^^, ii Prorok 
w oycijćnifl awcj czci 
nic ma. 

4fi Gdy tedjr priyuedl 
40 GaUleiej , jH-iyiijli 
ga Gfllileycjsycj', w)<)iiitc 
WM^itko, co wynilw-Ic- 
nizalein v święto: ho tci 
byli i awni pr^jisb na 

48, Prsyif^dl t*dy *«- 
tV^ dttKanjGalilcyikjey, 
gdsłe był woil^ winem 
BCiynił. 

47, Uyi ^ieiakiKrićIik, 
którego lyo chqr«wfd w 
Kapli^rnapni. 

4&TBDgdyttdya>d, ik 
Jeiui pnyaaedl ■ In- 
dłkiey aiemi da GalileEey, 
pota^ 4o niego, { prołił 
ga, ahr Ht^^i na^wił 



212 



Steamgeka 



Żfdomkie, i wst^UJ 
xa» do JeruialeBi. 

2. A iut ■w Jeran 
bj4lęeft udaiwica, k) 
p« k^demkn . aawią t 
HudS) muąok P>^^ ł 
Bgankftir. 

3. W tfcli lekido b«n 
wiele Dtemoenych , 
pjch , chromjefa , 
■ohijcfa, któnj' «i«k 
poruBienU Todr- 

4. A Anioł Panakł fl 
pował nasn pevnrai 
undiawkę, 1 wn-uazui 
woda. A kto pierrf 
wat^pił d» •odiawkt 
wmiUBniu wodjr, ■(*■ 
■ię sdrowjin, iakąlijki 
wiek adictj hji nieioMi 

5. A był tam niek^ 
eJowiek try^dcieiei i 
lat niemoeą ctotony, 

6. Tego nykuLWasy UĄ 
ni*Iełiicego,ipoEaawi^ : 
jie iui długi cias miii 
chorobę, n^ mu : cbeW 
bjdi sdiówt 

7. Odpowiedaitd ub m 
chory:' Panie, nie nw 
cstowMia, którjby ai; 
vpn jcil do ladiawki, gdf 
bjwa poTUHłona wou: 
bo nii la prijidę , iniif 
wnidsie przedemnij. 

8. Rsekt mn JenK 



■jna iego, bo pocs^o^ 
aaiierać. 
49> Riekł tedy do ni*^ 
Jeini : ieili andiow i cu- 
dów nie njirsjcie, nie 
wierajcie. 

50. Raekt do niego Kró- 
lik: Panie, itt^ pierwej, 
nii nmrae lyn moy. 

51. Raekł mu Jecut: 
Idi , MjB twoj iyw iest. 
Uwieriyt cilowiek mo~ 
wie, którą powiedział Je- 
zai, i poazedł. 

52. A gdj on iiii: iitępo- 
wał, labiekeli om słudaj, 
i oinajmili mówii^c : ik 
»yn iogo Łyic. 

53. Pytid lEc tedy od 
nich godziny, której mu 
gi; polcpiEjło, I rzekli 
mn: ii; wczoraj aioduiej 
godainj opuściła go go- 
Tijcika. 

54. Poznał tedy oyciee, 
ik ło ona godzina była, 
której mu rzekł lezua : 
syn twoj i:jie, I uwierzył 
sam iwsEjstek dom iego. 

55. Tenci aaiię wtóry 
znak uczynił Jeiui, przy* 
•zctiiaj ■ Jfadikiey zie- 
mie do Galileiey. 

ROZDZIAŁ V. 
!■ Było potym jwi9(o 



b, i 



teedtug S. Jana. 



.■ebodl. 

* 9. I nntjrcłimiMt idro- 
ll-wjm li^ ■« on nłoiriBk: 
ijlirsiitł ło^ iwe, i < 
lllbrił. A byl Habit dnia 
-snego. 

i(> ID. MAwUi ted7 Żfdi 
l,>te •nemn asdr«wiona- 
|,na*. ukbatiMt, ni«g»- 
I iiti li^ tobie toin twego 
bmU. 
i II. Odpowiediiał im: 
i którj mię sdrbwjm noij* 
iwai, on&« minekł: ire- 
^ imif loŁe tve, a chod^. 
, 12. rjtali git Uiy : któ- 
Tji ieit ten crłowiek, coj 
- poiriedział: weimiylob 
, twoic, a cłiadif 

13. A onaidfowion}' nie 
, wiedział, kto b^. Albo- 

wienŁ Jmui miedl bjł od 
tzeaK«) któn bjla na 
oajm mlejiou. 

14, Potjm go Jeiuenut- 
\»,A vKojcIele, i riekł 
juu : otoi lię itał sdro- 
■yrjn^ ) nie gnenłe wię- 
ce^, abjć lię co goniego 
nie Btalo. 

Itf.OdMedłoDcdowiek, 
i oKnayniIl Zjrdom, ik Je- 
■n* teiti ktArj go zdro- 
^^m ueBjnit. 

le. A dla tegofe Ż/do- 



213 

wie prseiladowaliJeznM, 
fce to Mjnił w dsień ao- 
botni. 

17. Łeca im Jem* odpo- 
wiedaid: O^eieo mo; ak 
dotlił działa, i ia działam. 

18. Dla tego ted/ tjm 
więcej uakali Żydowie, 
iakobj go zamordowali: 
ik nie tjlko gwałcił iza- 
bat, ale tei Boga powia- 
dd nydi Oyeem swoim, 
cijniąc aię rownjmBogu. 

19. Odpowiediiał tedy 
Jenta, i nekł im : aapra' 
wdę , zaprawdę inowię 
wam : nie mokee Sjn lam 
od tiebie nic czjnij , ie- 
dno eo ajitty Ojca ezj- 
niiioego. Albowiem co- 
kalwiek on czyni, to i 
Syu takke ttjai. 

20. Boó Oeiee mitnie 
Sjna, I wMyitkomnoka- 
■uie co łam ezjni: i wię- 
ksze mn nad te uczynki 
okake, abyleie wyaicdci- 
wowalL 

21 . Albowieni iako Ocieo 
wzbudza nmoiłe i okywia : 
tak i Syn które clice oky 

Fin. 

22. Boć Oeiee nikogo 
nie iqdzl: leoz wizyetek 
dał łifd Synowi : 

23. Aby wizyiey ezcili 



C14 



S^na, ttk isln eaaą O7' 

«a. Km^ rU ««i Sym, 
nie ccci 1 Ojca, ittóty gi 
pUUt. 

24. ZRpMirdf,x>^wiłf 
powUduB waA, iii klb 
łtowft negB atiNtka , 
wiflRir Anunti którj mi^ 
porid, na kywot wieMrijl 
i nte lilie na tąił, ni* 
ptEirtKeli « iDricni dołf>t 
irMa. 

26. Ba|itnwiłę, nprawlf 
mm powiadam; kcćifaie 
g»d>iaa i teMs k«t, g4^ 
nmarll mł^u^ głoi Sj^» 

20. AlbowieuiakttOsMa 
ma k;pr«t lr tobta : tuli 
lał iSjUowi Aj adai^T'-* 
wot V aobls, 

S7. I dał nw winizę Ufd 
ciriiiit ) 'Ił i«it SjncM 
ciWieeijK. 

118. Nie danruj^ie ałf 
temu, ł)«^ pwijnehodai f^ 
dsina, w którą, wiijiey 
Cd tli V graUerit, tnł^-ną 
gfas Syna Bałtiigo: 

29. 1 poylą oi którrtj if 
hrzc czynili na powitanie 
)iytr«ta, a którzy Ac cay- 
otlł na powaciDlc min. 

30. Nie mogqt la shm 

^ iibie nie cKynlJ. tako 



ieit iprawiedTiwjt tt mu 
uajcan. waU araiaj, al* 
wnE t4|t« kt6tr otif pa- 
aM. 

U. ItiOktA iM ma tiM 
bie jwiadcic, łviad«*ln» 
Ba*ie nie icit ^atrdilwc. 

32. teMj^ ieat iUaiy • 
aanJa jwiadtuf : i wiaa^ 
be paawiditiwa iait iv^ 
dectwo , któro yjitikm • 

33. Wrtóa ■tatil».b. 

Ma« i dtt i*Wectw« pn- 
wMo. 

JbŁ. A ia nie ant «flło«R- 
ł» jitfiadMtHo biiMt^ alt 
ta mtnrię, abjitM^f ty- 
li s1»wieni. 

36. Onat hfl iiihatn^ ^ 
Tdąeą i (wtec^i(. A wy- 
(cia ai^ dioiełi dd aaaaa 
porado^ae w iwimńairi 
iego. 

36. Ałeć ia «un j«ife- 
iectwo wi^a» ni^ Jati»- 

Albatr^m najajki 

ktÓM Bti d^ Oc&ce ^m 

wjjcanal: te itfue «i- - 

;;nki które ia, b«yni^, 1 

i*ładeU( o lania , U adf { 

Oeiaa paaU. I 

37. A 0«iec którj mM 
poiła!, oniti iwiadcsj) m 

'1. L ak aąyafteliial 






tpcrffty >8. Jkna. 



nigdy ^lu i«^t MlioM 
osoby iego trMkiell : 

38. f afovti i<^ DJe Ab- 
«f« ir ioMe Utfthsktliąct* 
go: ił kturego OA pMłał, 
tema <r j Aio »lerkycie. 

39. B:o<M«nijM6 (bMai 
gdrli itf vain kJla S* W 
niA Łj*ot wlfecimy wi- 
cie: B otaei ■^kMteitrik' 
dczą o Innie ; 

M. A dA anie IpH^M 
nie chc«ci«, sfrfśeienlFen 
Łytłot, 

41. Chwały od hidri dte 
blot^. 

42. Aleni pbkkiat vU łł 
miloici Boiey ai« mitcie 
\r sobie. 

43. Jaciem fl[%yskedl w 
Irolę Oycft mego, & nie 
pr*yiraiii«cic mfę : leiliby 
pray«se<8 inny w feiic 
■ire , onego przyimiecie. 

44. Jakoi wy monecie 
irierzyćf którzy lię tt 

' chvale ledni od drugich 
kochkcia: a chwały która 
oćl samego Boga iest, nie 
szukacie? 

45 Nie DiDiemaycIeBz 
abym ia was osknr^a^ 
miał u OycojŁestci który 
waa o«kari:a Moyieiz , w 
którym wy nadziei^ ma- 
cie. 



215 

46. Bo gdybyioie wic 
rpfH MoyieuEowi ńdyw 
byjcie ł mnie wiWsjrU ) 
bowiem en • Niflte jiiiltt. 

4f, Leoa ie^ti iege pt* 
■lUbn iMe wlerayrie, ia* 
kri rnetm tłowom awie- 
nyciel 

ROZDZUJi VL 

1. Potym Jesfia adsiedł 
ta ftł on e OaBI^k f «, któ- 
re ieit 1'ybofyiriskie: 

2. I (ib ia hhn raefezi 
wielka, iŁ Widsielt znaki 
które ekyłłtt nadehoremi. 

3. Wyizedł tedy Jewn 
na gorę: t riedsiat taot t 
ucEniaiuL aWeml. 

4. A byl blhitb dcteA 
Wiclkonoćny, iiWętoŻy- 
dowalde. 

5. Podnloshty tedy orty 
Jcżus , i iiyi.na,Vi»Kf, U 
wielka rzeKza Idcte do 
niego, nekl do Filliipa: 
I kąd tupiemy chleba, łe- 
bjr ci iefflił 

0. A KiówB to kinz^^c 
go* bo Ram wiedziat co 
tnial czynif. 

7. Odpowiedział mu Fi- 
lip; la dwieście groisy 
cbleba nie doay^ bii bę- 
dzie, Łeby kaidy Ui^o co 
wsitit 



216 



8. Riekł mu ieden a 
uciniow i^o , Andnej 
bnU Syraonk Piotra: 

9. Jeit tn icdno Padio- 
lę, 00 ma pi^oro chleba 
i^esmiennego i dwie rj- 
ble: ale mJi to ieU naUk 

10. Rsekł tedj Jeiui : 
kaiflie ladiiom neiei^. A 
b^o trawj doijć na o- 
njrni miejion. Atak uiia- 
dto mękow w licsbia Ił- 
koby pl^ tyi%*J' 

11. Wiiąt t»ij JeiiuoD 
eklab: a diickt uciyni- 
wiiy , rudal lifidEącym, 
takie i s rjb ile chcieli. 

12. A gdj lię naicdii, 
raeld nciniom iiroini : 
■bienole ibywaii^cc u- 
łomki, nbj nie igiocljr. 

13. Zebrali tedy, i oft- 
pdnili dwanaście koaaow 
ułomka w ipi^ciorga chle- 
ba ięcimiennego , które 
zbjwtij tym co iedLi. 

14. Oni tedy ludile U- 
yśraawaiy cud który Je- 
«u( uczynił, mówili: ik 
ten ieat prawdziwie on 
Froruk który miał priyijć 
na IwiaŁ 

15. Tedy Jeiiu posna- 
wuy ii: mieli prsyijć aby 
go porwali , i ucaynili 



Królem, uciekł saaię %mm 
ieden na gorę. 

16. A gdy byt wiecior, 
aatąpili ncaniowie iega 
do m»r«a. 

17. A wiiadhay w iśii, 
iedmli xa mon« do K»> 
fhamaun, a ink ai^ bjł* 
uaieraehło: a Jana bjł 
nie prsyaiedl de nich. 

18. A monę, a powita- 
nia wielkiego wiatru, ba- 
nyć lif pociynało. 

19. Gdy tedy odpłyń^ 
iakoby na dwadaieieia i 
pi^ó albo na trsydsietó 
■talow: uyiraeli Jesau 
ohodaącego po morcu , * 
ptiybliiai^cegoiiębu/ff- 
dai, i ulękU lię. 

20. Leci 00 im n^ : 
laciem iNt,nie Iioydesi^- 

21. A tak go ehci^ 
wiiąjó do lodzi : a na- 
tychmiast łodi prsypty- 
n^ła >]o cierni, do ktorey 
iachali, 

22. Nacaiutrc, rseaza 
która itala >a monem, 
baeiąe tt tam nie by{o 
drni^iey łodil tylko nna 
iedna, a ił Jciue nie 
w»e<Ubyi w łodf ■ uci- 
nłami awemi, ale lami 
ncsniowle l^o uiechdi : 

23.AdrugiełodBicpnty- 



iflgrffty & Jiiiw. 



mat; \fij oi TyheejUy, 
nie daleko miejica igd^ 
, icdS ^teb po FańiUm 
dsiękcijaiesiu. 

34. Gd;^ tnij tibaeaj^ 
I Tseaza, JŁ tsai nie bj4o 
r JemiB-, ani nunłow f«- 
; go; wiiedli w todiAe, i 
I pcwępmriił aię .^ iKa-- 

fhknucm miŁoląó Je- 

25, A snabduy ga :M 
U, kiedji Ui.pnjlurł.l 

E1M, i nekł : upBimdit, 
sajinw^ę lUnKwlę 9*m ; 

■znliBcie mię nie prsctD 
iiflbjicie widueli cuda, 
ale i^eifl «h]el> tedJi, i 
naledlUdc aię bjrll. 

ST. <8fnv»r«M» sie 
pi^HmkłóijigiwAa ale 
l)tót7 trm iai kym^tomi 
iriecsneiiiit , ktÓrjr yna 
d» 8yB CŁtowMMj. Albo- 
wiem ten Ocieo Bog nas- 

35. -Biekll tedj ds nie^ 
g9 : eoi duałać maiOT.; 
aby^mj ck^dIU nesfiuii 
Boke? 

2D. O^poweiiUJoKH, 
icseklim: toc ieat dzie- 
ło BoŁ«, titfiaie : wLeK;- 



li w dago ktat<cn'On fmw 
tal. 

^fl. n(aklimi,tBdf : Mi 
^ vxiij aa snak cayniai* 
jdtTimjiiyineli, i wUc- 
ijli tobial ooi daiahait 

SI- OjoAwfe nut 4«dU 
mlMiię na pnuotff , Uik» 
icM ttspłMnft : cbit% t 
nieb* diił Im ku ietentu. 

32. Riekłiaiteiljllunir: 
nprawdę, lapntwiłę mo-' 
irif V«ra; nie Moyfcenci 
'WBm ńii ^łeb x >f ełm : 
słe Oei«e moy 'Me WMft 
i^tib I nidn ^rftirdaiwf . 

S3. Atbowtem thlćA^a- 
kj ieitfl Itórj K nieba 
Ksti^pil , i d&wa ij^ot 
iwiata. 

34. Ruekli tefly do ttie- 
go : P«ain 4ay nam caw- 
sdj tego chleba. A Jenn 
im poffledKiał: 

35. J^mci ieit cłiltA ły- 
woti; kto d« mnie pny^ 
(^odzt,hknill£ trieb^ie^ 
« kto vierxy v mię , ni- 
gdy nie npragme. 

36. Alemci wam poirie- 
dzial,!ieiciemięividzie- 
B, 1 nie wierzycie mi. 

Waiyitka cw .mnie 
daiwB Ocieo , do mnie 
lyidzle : a tego co J9 



ai8 

mnie pnjitUia, nia w;- 
nucę precK. 

38. Bom iitąpil m nieba, 
nie iŁbjrm csjnił wol^ 
moi; ; ale wolą enego 
którj mię poaiat. 

39. A U ieit wolą onego 
którjr mię ^dai , Ofea : 
abjm ale i tego whj- 
■tkicgo eo mi iai, nie 
•trftcU^ale b^ towikrac- 
■il w Mtatennj diień. 

40. A taa ieit wolą Ojca 
mego, którj mię pocłal: 
ikhj Jakij który widzi 
Sjrna, a wierij weń, miał 
kjwot wieoinj; a ia go 
Wakneiię w oitatni diień. 

41. A pnetoli Żydowie 
■semrali o nim, ii powi»- 
diUt : iamei ieit chleb 
kywjyittAij I nieba a*tą- 
pa: 

42. I mówili: izak ten 
nie iełt Jesui tyn Joie< 
fow, którego mjr ojeai 
matkę snanif f lakoi: te- 
dy tea powiada, iłem z 
nieba zitąpilt 

43. Odpowiedzi^ tedy 
Jeiua, iarsekt im: nie 
■aenirzyicie między wbą. 

44. Zadenci do mnie 
przyifć nie moie, ielligo 
Ociec który mię potli^ 
nto pociągnie: a la go 



Ewangelia 



46. ieet napiiano w Pro- 
rokach: 1 będą wizyuy 
nauczeni odBo^a. Węzeł- 
ki kto ałyiial od Oyce, i 
naaeayt lię, przychodzi ' 
ku mnie. 

46. Nie iśećfay kto oyea 
widsi^ oproca t^o któ- 
ry ieat od Boga: tenći 
widii at Oyea. 

47. Zaprawdę, zaprawdę 
wam powiadam: Kts wie- 
rzy w« mnie, ma kywoł 
wieczny. 

48. Jamći le«t cUeh ty- i 

49. Oyeowie waii feillf 
mannę na puizczy : a yt- 
raarli. < 

60. Ten lezt ehleb a n^ 
ba utępniący aby ieiliby 
go kto poliywal, nie n- 

51. Jamći Ieit chleb on 
ływy , którym a nieba 
zitiytil. Jeśliby kto poły- < 
v^ tego chleba , &yć bę- 
dzie na wieki. A chleb 
który ia dam, ieitći mole ' 
oido aa iywot iwiata 

£2. Wadzili aif tedy 
Żydowie między subą, 
niowląe: Jakoi duu ten 



nedtUg S. Jana. 



moie dać ciało iwe Ic 

63. lUeldimtedj-Je 
Zaprawdę, laprawdę 
powiadam : Jeilibjici 
iedli ciała Syna e«towie- 
cscgo, i nie pili knrie ie- 
go , nie będiieeie 
Ijwuta w sobie. 

54. Ktoć poI^tTB ci^ 
mego , i piie ntoic Icreir, 
uk ijwot irieecaj : a 
go wikneisę w oitatni 
diień. 

65. Albowiem ciało moie 
prawdńwie ieit pokarm; 
a Icrew moia prawdciwie 
iest napoj. 

66. Kto porywa mego 
etah, a piie moic krew, 
we mnie mięsikt, a fa w 
nim, 

57. Jako mnie posł^ ł/- 
is^tj Ociec , i ia ij\% dla 
Ojea: a kto mnie poi]'- 
wa, i on ijt będsie dU 

58. Ten ciicłt chleb któ- 
■ry a nieba Htąpił. Nie 
iakn ojrcowie wa«t iedli 
mannę, i pomarli. Kto 
poijwa tego chleba , iji 
bcdiio na wieki. 

50, To mthrtf w boiniej 
nci^jc w Kaphamaum. 
60. Wiele idi tedj i tt< 



219 

czniow tego (łnehaiąe, 
mówili: Twarda ieat ta 
mowa, i ktok \ty ahichai 

61. Awiedcąo JcEuisam 
w iobte ife o tym icemrall 
uczniowie iego, nek) im ; 
To WBM obrałaś 

62. CtA gdybyście wi- 
dzieli Syna ctłowieCEc^ 
wBtępuiącego tam k^dy 
był picTwey} 

^. Daehei ieit który 
«kywia : ritio nic nie po- 
maga, dowa które iawam 
mówię, duchem i iywo- 

64. Ale lą niektórzy z 
was, co nie wiersi^. Al- 
bowiem, wieddał odpo- 
esątkn JezuB, którzy byli 
co nie wierzyli , i kto go 
wydać miał. 

65. 1 mówił: dlategomći 
wam powiędnął; ił ia- 
den ' niemołe praylie do 
mnie, iesliby mu nie było 
dano od Oyca moi^o. 

06. Od tego czaio wiele 
ncmiow iego odit[y»iłft 
nazad: i daley ■ nim nie 
cbodzili. 

67. Rzekł tedy Jemido 
dwunastu: IsaHiwyod- 
biefceć mtc choeelef 

68. Odpowiedzi^ nUte^ 



910 



Aemgeiik 



ij &UNI1 PiAtr: P«bU-. 
4o kagak od tiebie ^j- 

4sicMJ 1 fd ji ty BtKH 
■łom kjrwote viM«mgs. 
60. A Kfimy niri«n]rli, 
i f w i l b wy koi ^ iwt 

70. OdpawiediUl na 
J«nw: ImUm i« ais 4wn- 
WHta wu akiid: « wdon 

llWMiMt(l/«k«łf 

71. A nióidł a Jodwun 
fi« g« ton wjrdii ««i«l, 



BO?DZIAŁ Vn. 

!• A fatym J«sa( !«««- 
Iijiiwt wGidilB««j: bonie 
«bBi«I fzseb^wsi^ff /wŁ- 
•kUf śieini; U Żydawie 
o to li; atarali ^fg% Ktr 
fciii. 

2. A }yi UJiko daiw 
iwi^tf Zydowalci^csak. 

3. RmUa tody kniBOMi 
brncU ivo> Wynidi « 
tąd, > idi do Jndikiey 
■fcmi* ; lebj i nMoisiric 
twoi Bglądali dncdi tir* 
które cijniłi. 

4. AU»włow kaima nie 
w •kr/twiw nie eajFitj:, i 
■tara lig, -aly tijl na i»* 
wie. Jeali:te ne«i7 aąf- 



Maa* woaf mąj aam nm- 
bie iwiato. 

5. Bo i braeift i^go '««ń 
■ie wiariTli. 

fi. Baekł im ted/ Jtua : 
JMaseć «■■• may nb 
)in/aacdt: ide caaa waaa 
sawad/ iau pagot^wia. 

7. Nie aittiieć wm aieć 
iviat w aianairiU: ale 

• ma w aieaaviici: 
inia fwiftdcm « aimy H 
wfotwj ł^o aą^bw 

8. I^cie wj na taiwit- 
tBt a (a aia po/dt n« ta 
■wittn^ boau/eaaaiaaa- 
flWJi^ nie wj^ełniŁ 

S. Toim pimieduawH^ 
aoUid MS w Gailiein/. 

10- A ^7 poiEli bracia 
ieg«,.te^ i aa p otaedlna 
iwicto, nie iawnie, ale 
iakebgr potaienuua- 

11. Saidcalig^tedfZj- 
dowie viwięte,a mowiti' 
Gdsie OB ie»tt 

12. 1 bjrło o nim wleUue 
UBatraiHe mi^dv neaii^ 
Bo iedni powiadali: Ze 
ieat debry. Srudsy aaiif 
nawilł I Nie, ale awodai 
nauB. 

IS.Wmkjie onUn^ 
den (awaiftilia jaówii.fao- 
iąp ił; Żyiom. 

J4. A gdy iak 1^ m 



iBtdlug S-Juna. 



do k«Miil>, i noM^: 

lik Ł 4iHrovsli ■){ Zj- 
d««*y Mnriąe: Jaloab Urn 
vmit piwM, §dji aię Kie 

16;. Odpowicdiiidbn J»- 
xM,i ndd: K»uka nwte 
nŚKistći umb; ala tego 
1e<^ 17 Mat podli. 

1 7 Jctii kto b^idne duiai 
o^nió wołąiag*; dowie 
■19 • iMraM, ioriiŁ iut c 
B^, bU iedi i* ub ■ 

ŁS. fit*^ ■ MMCgo (to- 
bie mówi, ohwaiy wtauicj 
■nł»r IłMK lił* Uuk« 
cbwdy tt^« kłóey ^ po- 
liai, ten iuC pmntwwj 
a nie mauwmiB aiepow- 

1& laali wm Hojpfcoc 

ntedatsakMn: «Ł>d«ai 
■ wM Bi« oijKi lakiNni 1 
20. Csemnł mi; >aafc»- 
cMMUaf' O^wMiiidli 
rum, i! kmUk: Alboi 
Ap^tmjre ktoi n^ Ruk« 

al. 04powi*diiaIJhnv, 
ineki im; Jeden utwf- 



a 07C0W 1 obnesuiul* w 
•ubat criowiekm. 

23.Mlli człowi^ pn^- 
fautio oUnnuiie w ua- 
iMt, a pne«JB i^u rię nf« 
targB idUn Ho7ie«ow r 
iTK nmłe aic gniewseie, * 
cem aiip«łB^;o ekłtnrleki 
H<bwwit w uattt f 
!^. Nie sądieieii ve- 
dlng WittieoiA; ale ujdź' 
ie lądem iprawłedliwjin. 
25. Mówili tedrniektói- 
j I leroflolimianaw : lu- 
i aie ten Icat któregO' 
■inkniii (ibicf 
21. Łea* ote iKWiłc mi- 

Iiili praw^uwie pa aw Ji 
kaiąk^ fktwł i«M Cbirj~ 
■tnil 

27. AktegoMMUj ikąd 
ieab Łom gdj pra^idai* 
ChrjBtna , nikt nlo irin 

28. Widal Ptiy Jeni w 
Kościele MSąo^nm^włą*: 
I lasie inacU, I ik^mn 



22. DUtego f 



1 M^h 



d^ aam od liabie i ate 
ieat prawdiiwy, któty nl^ 
pt«U; ktńtego w^ nie 

a&Jni go inw: bm 



an 



SwmBgel^ 



od. nicg* iestj.a. od mię 

30. Starili lię tnij, ia< 
bob j go poimać ; lecs iba- 
<lca się oaii nie targnął : 
bo leszcze nie przj-sita 
Itjh godaina iego. 

31. A wiele ludii B rie- 
uj uwiersjio weń, I mó- 
wili : CityttoM Icied; 
przedzie, a zttk wicc«y 
cudów uczjoi nad te, kró- 






iT 



32. Usłyszeli Faryzeti- 
Słowie, ii to □ nim rzesza 
■zemrata, i piiitali Ifgiij- 
Ł(;ta iFar^aeuszuwie słu- 
gi, abj' go poimali. 

33: Riokl im tedf Je- 
DOS: Jeszcze na małycaas 
iestem z wam! ; a id^ do 
tego, który mi; posłał. 

34. Bijdzieeie mię azn- 
knć, » nie snaydziecie, a 
gdzieiti ia ieit, wy dojU 
nio moł«cis. 

35. A prsetoi Żydowie 
mówili mięcby (obi^: Do- 
Iiądłe.tenpoydne, ii go 
nie naydziemy 1 Cayli 
poydsie dfl roiproMOnych 
Poganow, ibędsieuMyt 
Poguny I 

SU. Coi to la mowsktó- 
rą wyrzekł : Będziecia . 
mi^ izukać, a nie luay- 



dsiea^e: i {^iei 

wy doyie.nie noieciet 

37. AwMtatecaayid] 
wielki lwięta, atat Ji 
i wołał, mówiiic: 
kto pragnie , nieck 
mnie przyidrie, a piic 

38. Kto wierny w 
iako' mówi pisiiK 
wody kywey popłyną: 
iiywota iego. 

39. (A .to mówił o 
cka, którego wxi^i 
wierzący, woń. Alboi 
ieSEczc nie byi Diwt' , 
ny: bo. Jecns iemt«z« JAl 
byt uwielbiony.) " 

40. Tedy « oney 
udyszawsiy te ałowa im 
go, mówili: Zaprawdę ted 
ieat Proroldcra. 

41. DraOzy mól 
ci ieit Chryrtaa.' A irt- 
diy powindali: A atł 
Chrystus pnyidiie z Ga- 
lileicy t 

42. Izai pismo, nie po- 
wiada : ii: ChrystiiB pr^ 
dxie X naaienia Dawido- 
wego, a s Bethleem mia- 
steezkaj . gdzie był Dl' 
wił? 

43. Stało się tady naw- 
wanie dla nie^ między 
TBcatą. 

44. A niektómy a ni^ 



. teedfng S. Jana. 



chcieli go poimać: ale lię 
DftB iailen nie targnąŁ 

45. Fnjszli tedjr slndijr 
do Arcjkaplanirw i Faiy- 
leDtzow. A oniimnekli; 
Ccemnłetcie go niepnj- 
vie<Ui? 

46. Odpowiediieli >łn- 
isj: Nigdy tak ccłuwiek 
niemowo iako tea cdo- 
wiek. 

47. Odpowiediieli im 
tcdjFarfieuizowie: Al- 
boicle i wj iwiediienif 

4S. I»Ł który E książąt 
albo FarTKeassow uwier- 
zy! weń i 

49. Ale ten gmin , którry 
nie nmie zakonu, pne^ 
klęty ieit. 

60. Riekldo nieii Niko- 
dem, on który bylw nocy 
prayuedl do niego, a byt 
jednym i licibyich: 

51. Iseti <akon nau lą- 
dxi cslowieka nie wyilu- 
ohawiiy pierwey i i ' 
wyronuniaw uy ipraw 
gof 

52. Odpowiediieli i rze- 
kli nu : Alboi i ty iut 
GaliLeycaykt Wywiaduy 
■ię piamn, a obaoi, Łee ■ 
Galileiey Prorok niepo- 



S3. I wrócili aię kaidy 
do domu (wego. 

ROZDZIAŁ Vm. 
!. A Jena poakedł na 
gorę Oliwną : 

2. A ranluciko laiię 
priysiedl do kościoła: s 
WMyitek Ind siiedt lię 
do niego, a liadłsiy n- 
CK^ ie. 

3. I pnywiedli Dokto- 
rowie i Faryieuszowie 
niewiaitę na cndzotoatirta 
poimaną, a poitawiwszy 
i^ w poirzodku , taekli 
mu: 

4. Nauczycielu, ta nie- 
wiaita terać zachwyeotia 
ieat na cudzoloitwie. 

5. A w zakonie rozkaz^ 
nam Moyieiz takie ka- 
mienować. Ty tedy co 
ktemu mówili I 

6. A to mówili koii()o 
go : aby go oikarkyć mo- 
gli. A Jexu* lehyliwuy 
li^na doi, piial palcem 
na ziemL 

7 Gdy tedy pytaiąe go 
oesekiwali , podnioiłizy 
gic rzekt im ; Kto s wai 
bez grzechu iezt, niech 
na nif pierwiiyrsnci fcs> 
Diień- 



AeangaHu 



■if, piut na aiwaL- 

9. A oni to utłjiHwiE^ 
icdAft- la dragin- wytlio- 
imliy iMomąwap odłattf- 
itych, i BOłtai ran leflw^ 
• aiewiMte w goir^dku 
itui^B. 

10. A po<łiUDi|u]r Hf 
J«ui^ nekt icj : Niewia- 
tto, gdiieŁ iif oni, cq na 
oic łkarijJił Zidea cię 
nie pot^n. 

1 1 . A oDATzckła : ładcn 
Panie. A Jezui powie- 
dzie : I ia. ciebie nie pa- 
tępię. I3££e a iui wiccey 

12'. Jesicze im tedy mó- 
wił Jezus rzelc^c : Jam 
iest światłość jwiata.. Kto 
z» mną idzie, nłe clloiłzi 
ir cienmośct: oje będzie 
aiul tyriańaii ipiroth. 

13. lUeKH mu (efy Fa- 
PjWuwtaiWitl Tji sam o 
■oMe iwloilM)^; dwia- 
fceCwo twa iri^łeatfTaw- 

14. Odpowiedział AKKa 
ii rwU im : CbMUi ta. 
iwiAdtkęątobit, ihinalE 
prawdę lAfa ktks jwi»- 
4mAno u»ie i, fti^ wimi 

idę; leci nie wiecie, aluid 



idę. 

15. Wf wtAt eiata ^ 
djciń^,, ijiiukogj» nie a^f. 
i^: 

16. Aicili i« H^z^, aąd 
moj leat prawdzin^i' Bo 

' niiB ieitcn aam, ale ią, i 
lotÓT}; mię pMłał OycifCi 

17. Awcdwaieiwucjwi 
ieit napiiano : ii dwttfga 
Uidci iniadaetwo pc«V- 
dsiwa iiub. 

1 S.: .^«^mt, którf « >»• 
bie Wiadczę: i madea)r 
o mnie Ojciec,, Ictoi^ mię 
poslid. 

19. Mówili ma ted^ ; 
Gdziei lest ten twoy Oy- 
ciec? Odpowiedci^ ft~ 

jioa : ' Ani mnie znacie, 
ani Oyca mego. Byacte 
mię znali', HUttćbyScic i 
&fcsi megb znali. 

20. Te ihiwa mówił Je- 
na W Bla»bni«y accite ł 
koictele; a bMen go- nie 
p«itaiEd , b4 itazOit nfe 
pnjHiła byta goirina te- 
go- 

M. RMkS itm t«dy ibo- 
m JeBus:: Jkt idęi i lic. 
^iecl» mię inAać, i! w 
grzechu wBMjm pooMwe- 
«ia> Gdzi»ia^ę,w7']^liy- 
iió nie mofcecie. 



tt. U*wn tsdy ŹjAd- 
wis: Aboć alęMm nUi*f 

iM niwir ^rf» ia i#^ 

■ niikaiflł ; m lut i iff- 
Nko^t. W^^olfl 1 Kgw 

ifrteCft; • łam tria iuf « 

3*. Ptś e u t m m mM p»- 
wiedsial: iŁpnnn«<«i«v 
gnwciMHfh «aM^4b. K> 

IB łeM,poiim«ri« w gn«- 
Aa-wmtjmi, 

£». H<MH urn Mdjr: 
któM^leit? RiobtłM 
J«iu: PMzMefc którf i 



kt^Tf uł^ ^ri«t, jest pnt- 
wtbdw/, » la MMI •fjwttf 
d4 nl«Mt te pft«f aAini M 

X7. A ofe nsmmieH, ł« 
luńwil o Oyeu iwjm B»*' 
go. 

ponweie, tern ii iotj * 
UM V rieM* nto iii« cd)h> 

Ojeiet, (• nl#łi;. 
tt. A tM In^ »(; po* 



MJfty&Jima. 



tu 



ri^ iMuią kit, I ałas*- 
■tawit mię tiMMgfi :^ b* I« 
My Aff iię KM' )|oM«f B«- 

Sff. To gnfy CU nrdirff, 

31. iióv3 tedf Jeiuido 
ty«It, co mu nwienjli, 
Kjdow; JeAi wj trwać 
będaiaołe prij mowie mo- 
iejr, prawdziwia ucinia- 
mi moiemibcdiiccio: 

32. 1 (•iBwila p»wd4, 
a ynwda waa wfiwsbo- 

33. O^wieUtlł Ms: 
Jciteimy DnioBJo iiW»- 
bain«ve, a a^yimiy ti- 
bMut nio liakirłi ) itieok 
tj nówiw: ifc wMimm 
bęfałariel 

M. OdpowttfM^ Im J«- 
■lu: laprawdę, aapraw^ 
mowif iriDi: H' WKełki 
kł^ e^rrf gneetl , iett 

3S; liMa itn^ trio mń- 
iika V doma na wl«ki: 
ało ijninteiEka nawi«kł. 

39. A' priotołf ieffi war 
Syn wyawobodii , pi«> 
w^ahrlw wiAit bcdiiecłe. 

37. WImh, iafelo iTno* 
irie Abnhuittw!: alfliiu- 
kocie Ukoby nłc UH^. 
f 



u mowa moia nio ma u 
wni micr*m. 

38- Jao powiadam aon 
triilzinl a Oyait mago, a 
wy tet ciyaicie, coście 
widzieli u ojca. waszego. 

30. Odpowiedzieli i rte- 
kli mu : Ojciec nasz icst 
Abraham. Rzekł im Je- 
zus : Jeśliście s jnowic 
Abrahamowi, czjńciei u~ 
czy liki Abrahumowe. 

40. Lecz teraz szukacie, 
iakoby mię zabi^; 'czło- 
wieka, kt(Jrr'm wam mó- 
wił prawdę, któri\m sły- 
nął od Boga. Tegoć nie 
czynił Abraham. 

41. Wy czynicie nożyn- 






igo. Rzekli 



mu tetly; Mysmyó zię 

cudzołastwa nic zredzili, 

iednegoł .oyca mamy Bi>- 

42. Rickł im tedy Je- 
zus: Być byt Bóg oycem 
waszym , tedybygcie mię 
miłowali. Albaniememia 
B Roga wyszedł i przy- 
szedł. Romci nie od sie- 
bie przyszedł, ale mię on 
posiał. 

43. Czemuż bey powieści 
nioiey nic zrozumie wacie! 
ii: iiie nioiccie zluchaj 
mowy moiey. 



^. Wy z oyca diabła 

iMteicie: a poiądltwoań 
oyca waszego czynią 
cheecle. On ci był m^i»- 
boycą od początku, i w 
prawdzie lię ni« zoat^: 
bo w nim nie masz pra- 
wdy, gdy mówi kłamstwo^ 
z swego własnego mówi: 
iż iest kłamcą, i oycem 
kłamstwa. 

45. A ii ia prawdę mó- 
wię, nie wierzycie mi. 

46. Któryfc awas dowie- 
dzie na mię giseełiul Je- 
śliś; prawdę mówię , cze- 
muż mu nie wierzycie I 

47. Któc * Roga ies^ 
słów Bożych słucha. Dla 
tegoiś wy nie słuchane, 
że nie iesteście z Boga. 

4H. Udpowiedzicti tedy 
Żydowie , i rzekli mu i 
Izali my nie dobrze mo- 
wicmy, żeś ty iest Sama- 
rytan, i czarta w aobie 

49. Odpowiedział Jezna: 
Jać czarta w aobie nie 
mam: ale czczę oyca me- 
go , a wyście mię nie u- 

50. A ia£ nie aaukam 
chwały swcy: iestci ten, 
który szuka i sf^ii. 

51. Zaprowdę,aapravdf 



we^Hg 8. Jana. 



32^ 



móirię wam:: itiAi kto 

imierd nie . ogli^da 

52. Raekli mu ted^ Ży- 
dowie: .terftzejmy posna- 

I li, łe otarta \r sobie masi. 
Abrabam umarł iProro- 

I <7, a tf powiądajiE : J«- 
ilibj ćtp.atnegł mowy 

i moiay, nłeakoutuie jnii- 
erci na wieki. 

I 53. Iialij ty ieit więk- 
szy nad oyca naizcgo A- 
brahama? który umaił, 
i P roiocy pomarł i : czym- 
ke ił^ ty czynisz? 

d4.0djioirieflzidJeiaH; 
ieili się ia sam chwalę, 
chwKb mola nic nic ieat. 
Jert ef Oyciec moy, który 

I mlq czci : którego wy po- 
wiadacie , iii iest Bogiem 

I wanytn: 

55. A przecie niepozna- 
I Iłieia go, ale ia go mam. 
I I ieilUiym rzeU, Jie go 

nie anam, będę podobnym 
wamldeMeą. Alegosnam, 
i nowy lego itrzegę. 

56. Abraham oyaiMi wasz 
■ ndoBcłą ki{did togff,itłiy 
og^ądid dzień moy : i o- 
gtit^E^ iweiełiisic. 

57. B«ekli tedy Żydowie 
do nif^: fi^dslNi^t 



lat iessezft nic masa, a' . 
Abrahamai widzitd ? 

58. Rzekł tmieios: Za- 
prawdę, zaprawdę mówi; 
wam: pierwey a& Abra- 
ham był, iaiu ieit. 

59.,PoTwalitedy kamie- 
nie, aby nań ciskali. Łocz 
Jesas sckronS się, i wy- 
szedł: zkeicioia. . 

ROZDZIAŁ IX. 

I.^ A minkO idąc Jezus, 
oyjrz^ cztowiewa £le|ie- 
go 0(1 narodaeaia: 

2. 1 spytali go uczniowie 
icgo mówi^ : Rabbi, kto 
zgrzeszył? tecH , czyli 
rgdziey icgo, iit 4ię ile- 
pym narodził} 
3.0i^owiedziidJezus:ani 
ten zgrzeszył, ani rodzicy 
iego: ale keby się sprawy 
BoŁe w nim okazały. 

4. Mniee potrzeba spra- 
wować sprawy onego, 
który mię posłał, pokąd 
dzień ieat, nachodzić noo. 
gdyiaden nie będzie mogt 
sprawować. 

5. Pókim ieatna kwiecie, 
iestam swiadościąiwiata. 

6. Rzekłszy to , plunął 
na ziemię, a uczynił błoto 
z śliny,.! pomazał błotem 
wy iego. 

P 2 



StemgtHa 



«e ^las, (i 

.tii«Mtafy,i']tlDn7' 
^edrfm irMiriati, łte 
ji kahmbiien, mMił : 
liaU tes Bia iMt, lid^ 
■iadd iłebrrif iedaim^ 
wili: Uten ieit. 

9. A drndcy: Nit, 
ms Icit j^dobn^. A sn 
mAi^: Hieni* ieafe 

10. MówW aiu uAy : Jw 
koi oi<tC o^y otwonytyf 

Ił. OdpmriodiriBł ;€!<»- 
wi«k 01, Itt^egw Mtńą 

ponud on; ni<j » mM: 
mt: Mi de i»dmirlEl fl;' 
lo^ Bom^fat;. lamttuR, 
umyłm ri^ t fneyinm- 

12. Inriffiriu^ CMiieft 
teniit/ieatt PawiedmKtr 
me wiew. 

fS. Pyt^edli gO 
VtBryttia»tvir , "ktittf b^ 
priedtjm ilepynł'. 

14. A intbM' b^f^ gdy- 
Jutur wstjoS HÓto, f 9- 
twonr) oesj iegn. 

19; Fet^m^ tadj- pjUf 
U rMTseDHOwiie , il^ 



UoM M ffa^r i wmjttm 
■łf, iiridaę. 

1&. Mówai t«dj niAtó- 
nr^fKFyteattmlt: fm 
cdoiriiik' Ute fett o4 Bb^ 
ga, bcoty oie- efio'«« «ub 
bstii'. A drodsi^ iiAiinffr 
Jiuboł mnire cAfl^dt 

EtC10fttt]T fnO#V ChI 

międij niemi'. 

r7. Rseldi tedj Aepemu 
powtore: T; ca mówiai 
o onjm, CD ofworsylocir 
tvoiet A OD pcnriedsi^: 
ik icit Piorokiem. 

IS. Nie wifeuyli te^ 
Zjdawie o Dii% iebjr b^ 
iiUfym, i prsejim^ ^ 
veairali ródsieoW oaegB^ 
który frMyiasU 

1 B. I pytali iob, ia«n)|K 
T«Hk» iMt syib WMsykMi^ 
reg* wy powMoeie^ iii 
■icile^ lurodiiłl Jałuii 
wady teru widsi ? 

Ml ^DfriedaMi laimM 
d>icyl«g<^JTS«Ut:WJ«>- 
Dpr, fattts^Yinn, wift 
iicAepvftUvdsit; 

21. Leci łakw torU' wb< 
lii, nifl vfeu^,' alw Ita 
)tw»nji oiMy ti«g»t. uy 
^* ulhii^! ■•am*' pyt" 



teeS^tg B. Jana. 



t»fd»i mmh laCK Miech 
Mm o mW* powie- 

iego, ijs %ią lMtłi'^d0w. 
AJtowtem M b^ f «»t«- 
nnrifi łrfiwffłe ; ii wiliby 

■tnfein, abj fajłahofaiisS 

9a,DlA*igiiip»i*ieUdir 

34, Wcttrdi 6% P<*- 
ipitnw cnMnmKf KtbiT 

35. KmU im fcdf ob: 
J«M gr » « —aj iHl , nie 
ińoar; M iodui wiemy ił 

26. RMMIiMrt«dr:.C^ 

37. CMpmriedtfid im:. 
JakMi TBm paWiaJ M ^Ł 
ri/ła«UcdBs Minttti ie> 
mKk ^frtj» ^Mecie i 
LmU i w^r rirtabie b>ći 
iw—iauiii iegpt 

28. Ted^mahialitiM- 
«iU : »i|*t ty icgo H- 
tsKUH:- ft m^ Uatcamy 



2ft. Hjj iHłim;, i» B<i^ 
do Hoy^MM iiiówił:> l«c* 
t^» *k(0ł>7 byt jAt 

30. Odpowiedaid Mt 
cdoinakT i rnU im : M 
i«fa^ diiw«» iMt, )>« 
wy iria włecia ■]^d iaMt^ 
a wa^ otwanył aaky 

31. LyAnKji ii grac^ 
■laydBag nte i>>yilaehi- 
wd: al* iejjt kto iut 
cWdaą Bafcym,, a- wol% 
iego c^ni, le§0 w^dw* 
cMwa. 

Odwialnui* ttyehs- 
iM»t aby kto aHw any ]; oaay 
iU^» Mradzenbga. 
33. Gdyćby tARiabyt 
id Boga, nie mogt ci by 
lic ttrikiegtx i*aayał& 
U. O^pwwiadaieti^ i no- 
dl nui: W ^acchaofacj 
■ifnaiodi^ wkiyatdcy », 
ty Baa uecyai f I ^«Mgs 
WyriueilŁ 

3fi. UilyHiał JeiiH, ii 
^ praca wyBHJcUi-; ana- 
Ikriizy go nekl. mus 
Wieriyiiłe ty w Syna 
Bałagaf 
3€>' On odf o wiedli^ I 
'selcl:. Kcócyi' ie>t Paaie, 
abyaft weń wieisylł 
37. 1 neld mu Jesua : I 



830 

widiiidM go, i którj m6- 
Tf ■ tobą, OH el ieit. 

38. A ou radd: wienf 
Paofe. I ttpadłu; noiynil 
mu pokion. 

30. I ii«kt Jeaui : Na 
lądem ta pnyiiedliMten 
iwiat; ab^ et, ktćrjnie 
widią, widaieli: a ktiiny 
widią, ilepemi loitali. 

40. 1 nitjHBli to nie- 
ktinj K FaryiMunow, 
ktÓRy Iijli s nim, tedj 
nu nekli: Icati i mj ie- 
■t«jmj ^lepMnil 

4l.l{aekłimJeEni: B7- 
«eie bfli il«p«mi, niemie- 
lib^leie gnechu. LMStfr* 
ras m<iwicie: tk iridile- 
tnj, graeeh WMBsoitnwa. 

ROZDZIAŁ. X. 

I. Zaprawdę, saprawdę 
mówitj wam: Kto nie 
wchodii dnwiaml do 
owBsarni , ale wehodit 
inędy, ten teit slodiie^ i 
sbo^ca. 

a. ŁecK który wehodit 
dnwiami, paiterEeni iest 
uwiee. 

3. Temu odiwiern/ o- 
twiera: s owce itudiaią 
gloiniego, itiaijwaowce 
■we mianowicie, Ł wywo- 
dii ic. 



EteangeHu 



4. A gdj wypuści owM 
•we, idsie pned niemi: a 
owee Mą aa nimi bowiem 
■naią głoe i^o. 

fi. Ale aa endijm nie 
Idą: owiiem metekaią od 
niego, bo nie aiaią głera 
obejdi. 

(i. Tę pnjpowieU po- 
wlad^ im Jena. Łeoi 
oni nie Knnuuieli tego, 
flo im powiądł. 

7. RŚdci im tedf xa«ic 
lem: lapralwd^, la^a- 
wdę wam powiadam : tsem 
i a ieit diawiami owiec. 

8. Wuyaoj Ile ich prsy- 
■iłOiitodzieiesąisbDyej: 
aleóicbnieałni^idyowee. 

9. Jamei ieit drrwiimi. 
Fnez mię ieili kto wn>- 
dńe, ibawion b^drie: i 
woidsie i wynidaie , i 
paitwiika snajdcie. 

10. Złodsiey nie prae- 
chodii iedno łeby l^adt, 
a aabiiai i tracit: iara 
pr^aae^abjr inrwolmia- 
\j, i obfioiey miały. 

11. Jaoiem ieit paiten 
dobry; dobry paaters dn- 
■lę twą daie aa owca 

; BWoie. 

12. ŁccK iiaiemnik , i 
który nie ieit paatanem, 
którego nic lą owao yfUf 



toediiig S, Jana. 



•ne, vidii wilka przycho- 
dsi^eego, i opiułsczB owoe, 
i ucieka; a wilk chwyta i 
TOipłoMB «wee. 

13. Ale naiemnik ocie- 
ka, ik iest noiemnikiem, 

I i nie ma piecsj' oowcach. 

I 14. Jamci iestoiipaiteri 
dobry , i sDam raoie, i 

[ xnaią luic moie. 

I .16. Jaka mię zna Oj- 
ciec, i ia anam Ojca , a 
dnii^moię kładę za owce 
moie. 
10. I drugie owce mam, 

' któie nie lą a tej owczar- 

. ni: ionepotneba, abym 

I prajwiodł : i dachaó będij 
głoiu mego , i będeio ie- 
dna owczarnia i ie^enpa- 
■tera. 

i 17. Dla tegoćmięmiłuie 
Ojciec : ik ia kładę duiaę 
moię, abym iązasię wziąt. 
i 18. Niktmiiey niebic- 
i Tse, ale ia kładę ią aam 
' od siebie: i mam moo po- 
lokyć ią; a mam moc za- 
aiĄ wsiąić ii^- To roska- 
zanio wzi^em od Oyca 

19. Stalą *if tedyaaśto- 
iinica międsy fcydy dla 
tych powieicL 

20. 1 mówiło ich wiele 
Kflieh: czarta ma w tobie, 



iualeie: czemnk go dn- 
ehacief 

21. Drudzy mówili : te ó 
i^owa nic lą czarta maią- 
cego. Izali czart ilepyeh 
oczy otwarzać mo^e. 

22. A było w Jeruzalen) 
pofwiącanie Koidoin : i 
zima była. 

23. A Jezui chodził w 
Ko£ciele, w krużganku 
Salomonowym. 

24. Obstąpili gotedyŻy- 
dowie, a rzekli mu: do- 
ki^die dusze naizenaue- 
czy trzymasz i iti\ii ty 
iest Chrjitus? powiedz 

25. Odpowiedział im Je- 
zui: powiadam wam anie 
wierzycie. Sprawy, które 
ia czynię w imię Oyca 
mego, teć o mnie świa- 

26. Ale wy nic wierzy- 
cie; ii: nie iesteicie a 

27. Owce moie sluchaią 
głosu mego: 8 iaie znam, 
i idą aa mną. 

28. Ja im teł wieczny 
kjvt>t dawam, i niezginą 
na wieki', ani ich iaden 
wydrze z ręki moiey. 

29. Oyciec moy co mi 
dd, #iększe iett nade 



33Z 



i&r«t;*A» 



vtsj«tk«; ■ iadea nie 
moie w^dneó srtikOyw 

30. Ja i O/eicD i«fa* 

31. PonraK tedjkaini^' 
nieZjAairio, ab^ gtnka:- 
miencnrali.' 

.32. Odpowiedział itah'- 
tema I wteiedołnydk ■ct/a- 
kww idunałem wam a 
O^ca mego, dt» ktmgai; 
ncayakm k tjtth kaai)ca»- 
iaołemłf f 

33, OdymriaUdi urn 
ji^fdomie: Hm d*breg» 
wayńkm. nls kanńesnie- 
mj cię: ale dhi blu^iił»' 
riWB, niktj będąo estA- 
wiakicHy csjfnifls ti; mm 
Bogiam. 

34, Odpowie^ziii łmJe^ 
Kua : Uali wie kit n^ba- 
no w cakonie wats^mf* 
ik iam tmU, Bdgowłe 
intern*! 

36. Jeiliłee HM mnriA 
Bó§aini,r do ksóijrit b^ła 
Bai* MM^a t ai nie make 
Ijdi piimo ikakraa; 

3A, UniektóiiegoO^ałM 
poświfflił V pOTltl tw 
•wiatf ^ pmriadack, ks 
bluinias: iktn mklr >e- 
■tHnSfMm Soleni 

^7. Jctii^ uf? MToię 



■pMW OfM BC^f ri» 

wiemi«Hł;r 

38. AlviaA«iji>łf,<ko. 
ciaŁbjicie nttł« wWrTfć 
nie cłuiolt, «l«ncłMB 
umjBkmmi «b<fhia f€- 

ittt mumfaś a iarOjea. 
3». 8nkiH tedy ialuAj' 
go pojrniaó; kM« Mkatttf 
i^aiiA. 

40. I od«f«A «akif M 
J»rtet m om MtejpfM, 
gdzie pnedtym Jn 
cknoll, itumłainleaikd. 

41. A wl<ib t<A dbBJ«gv 
pr^ehodda i mówIU-i iii 
aciikełwkk Jaft kndHt^ 
itiaku nie iicz3'«S: Mia- 
k«i; wnystk*' mkirtw^ 
Jan o t;iii powied<ld, 
prawda bfia. 

«2. 1 wi«l« Ml «ir«wyto 



ROZDZIAŁ XI. 

1. I kył »iekt^ ehary 

Łcnin aBeth&nii, < Hria>- 

•tAOfka Marjl f Mattf 

3. (A Marya bjłtf «, 
któraś f omacała PliH» ao. 
itlt[, i otarł* nogi k!g« 
wloaj twoiemt : kłóvey 
bFM Łuara cb«V0wał.) 

3. Paria^T' («d;r siMtr^r 



ipgdftg S. Jana. 



iega d» niego iuóvuds : 
Panie , »to- tui któse^ 
n^oietK, cboniiB. 

I. AJcinu udjriMwug', 
raddin: chocdka ta^ aio- 
ieitoi nft iminc, iU» n* 
diwa&ł Beką! abj! Iiył Or 
irielbian S^ Roi; ||KU 
nię. 

5. Łce» Jozno nitlował 

6. Gij tad^u^^st, ia 
cboniieitcdj grmu6%,'Ma0- 
aktit v» a«f n, ioh^mu 
g>rM» dwa dsi. 

T. AJe po«^ neUtu- 
caKkw w(j«: blńnj »■ 
de iadAi*]' sMm> 

& BMkliiMiHctnaiQwiq: 
Rabbi, (eroK uto itaUJlf- 
di»wi«, irikebj «i4 uk«- 
iDMamnli; > lulf Urł 
id>iMft: 

9. OdpowiediŃl Je»ni: 
a n aja iwaaaułflgothin 
i»t 4nia 1 Wliś kto ch»- 
dxi we dnie, nie obnu 
słf. B« Ywllri iwi«tto t^> 
świata; 

Id. iia łaU aliatlsL w 
naąj, Ahaaii u%; W w 
nte iwiada Bi« łaaaa, 

II. To vj|i«wił, a {*- 
tymnakł da niob i Łuaxs 



333 

tA^i abjm go se uui obn- 
d«Ł 

12. Raekli ttij uecalo- 
iriaicgo: Panie, iejlikeo 
ijfi, bf dcio adrów^ 

13. A JaKua awnU a 
uuietci iagfl , 1«H OBi 
wrotfflWiUj ii-oninieBiu 
•nem powiedli^. 

14. ł^eto »df Jcni 
IMraiaAwdbuiavilłe:>Ła^ 

15. I ia4aM. tanm dla 
woa, (alł^ioin Yianjli) 
Hem łan aie bji. Aia 
i^ntiji ku uaam, 

16. Rsekł tad; TuuuK 
k(ócw> Ewaik» Dyd]^ 
iBttc« 4q. drngidi Huaiaw : 
padimjii»J> altjr&M^* 
aiokwaiii. 

17. rrsramUttj tadjt 
^aair uliud! ga ii^Mto- 
tj teiwgioluai«aił(«eg«. 

tS. (Ł««a B&tbQaia.kjiia. 
bUako J«iiuakni iakaiiy 
qa pu^oaaaia. tłaiiQw;1 

19, A pn^Ml* b7ł»«ia.- 
le Zjdam i» Hwtkf i 
Miu7i, aby ie ciauyłi jra 
bnoM ioh> 

20. Martha tad; ibata 
ualjisala ie Je^ua idaieg 
aabiekaiana; a Mairjra w 

2J, OwJda tadj Maitka 



234 



&eangeUa 



do Jemu: Panie, hji 
\ty\, nie umarlbj bjri brat 
taoy. 

22. Łeei i teru wiem, 
ke o cokolwiek będiieu 
Boga proii!; dać to Bog. 

23. Powiedsiat iej ]e- 
cui : snłsttwj^witMti 
brat two/. 

' 24. Rtekh ma Marth* 
wiem ii; iroartwTchwita- 
niccEoiu I martwych wit^ 
nio, w on ottatni diień. 

25. RBeldie}r Jecui: iam 
ieit <m a rtwjeh witanie i 
kjwat: kto w Biięwierij', 
choć b}* umarł, ii3rw b^ d ci e. 

26. A wiiellci którj^ ijit 
a wicnijr wmic ; nie umne 
nowieki. WienyiBtemnł 

27. Powiedłiaia mu: i 
owaium Panie, fam uwie- 
riyla, iei tj- ie«t Chryitua 
Sjn Boga kjwego , któ- 
Tjiaa ten iwiatprzyaacdt. 

28. A to riekłtsj, szła, 
i pocichu weiw^B Marji 
■iostry awoiej, roowiąe: 
Nauczyeiel prtfizedl, i 
WBjwa clę. 

29. Ona skoro asłj^oała, 
wnet witała, i przysda 
do niego, 

30. Bo Jeiai ieaceze nie 
przjTREedł bjt do mia«t«- 
cxka: ate był ieaietem 



oiijm mieleń, gdaie mu 
luiła bjla Marths. 

31. A prsetoE Zjdowie 
którzy a nią byliwdoma, 
a eieiajli ią, njśnawtij 
Mary^ , ik lię prędko 
po rwa wi cy w/biekaia; iili 
aa nią, mowi^jo : ik jitaje 
do grobu, abj tam plakaJa. 

32. A tak Marja g<(j 
przylała kędj b jł Jeam ', 
ayźraawujrgo, praypadta 
do nog iego, i nekła mu: 
Panie, bji tu był, nie n- 
marłbj b/ł brat moy. 

33. Jeiua tedy g^ ią 
nyćrioł płacii^cą, i Zydy 
któriy m nią prayaalj pta- 
esąco, roariewnit fic w 
duchu, i satrwocyt sam 

34. Irzekł: gdaiejciego 
połokylif powiediielimu: 
Panie, podi a ogląday. 

35. [ zapłakał Je^ua. 

36. Mówili tedy Żydo. 
wiei oto iakoć gn m^o- 
waŁ 

37. A raowili niektórzy 
: nich : nie mogUe ten, 

który otworzył oczy jlepo 
narodzonego, dokasać te- 
go,keby był ten nie umafit 
33. Jeana tedy rozrze- 
wniwBzy lic zaj eam w 
aobte, przyazedłdogrobu. 



Kedikg 8. Jana. 



( A b/fauukinia: a kamień 
IH niej' bjt polołonj. 

, 30. RaeldJeBiu: odej. 

, mi^eie kamień. Rnkła 

. md Hardia 'aioitra onego 
nmaii^;o ; Panią, inici 

, cnchńie, bo nu tai er 

I 40. Powiedsid ity Je- 
ana; iaalbn ci-nienekł, 
U iaili Dwienyai, og]ą- 
I dan ehiridę Bo^. 
I 41. OdięU tMij- kamień, 
i A Jeana podnloaiujocsj^ 
■ w gorę, iiekł: Ojeai 
r Moknie tobie Łei mię 
1 wf4adHŁ 

I i% A iamei wtedńal, kt 
I t/ nnjoaamdywyałttchi- 
waia; alcm to rsekt dla 
I lad« około tb>l(|cega, abj 
' wien7ll,U«i t^mnUpiH 

; did. 

' 43.- A to nełdas^; za- 
wało głoaem wielkim: 
Łasann wyoMi Mm. 
I 44. I naAydimiaat wj- 
I azcttonktórf b^nmartjr, 
m^a Tf ee i nogi >«iiiE>- 
no chnadaml ; atwars le- 
go bjła ebaatą obwit)ift- 
ns. RmU im Jeana : ro- 
Birii|kme go, i puiaele, 
aby asedt> 

45. Wiele tedj Żydów 
ktinj byli pnyiali do 



235 

Maryi iHarthy, awldalaU 
to co uczynił Jeaua , u- 
wiercyli weii. 

16. Niektóray teł z nich 
Bzll do Faryzeuasow i po- 
wiedzieli im, co uczynił 
Jezui. 

47. Zebrali tedy Arcy- 
kapłani i Faryzeuizowie 
radę iiedzącą, i moirili; 
cuŁ eiynieniy f albowiem 
ten człowiek wiele cadow 
Mjni. 

4S. JeJH go tak aanie- 
cłiamy, wazyacy weń n- 
wierzą; i przyldą Rzy- 
mianie, i wezmą nasze 
micyace, i narad. 

49, A ieden a nich Kai- 
fasz imieniem, będąc Ar- 
cykapłanem onego roku 
rzekł im : wy nio nie 

fiO. Anlmyilicie,iłwau 
ieat poiyteczno, Łebyle. 
den człowiek umarł aa 
lad; a naród włzyatelc 

lie zginął. 

fil. A tego nie mówił 
aam a siebie: ale będąe 
Arcykapłanem roku one- 
go, proTokowid, ik Jeana 
miał umraej u naród. 

52. A nia tylko aa naród , 
ale keby syny Boke ro- 



3M 



SmoKg^m 



I IgfMHisił W 

£3. Od one^ Uiji iaim 
uin^Ul^ >b; co »^iU 

ii. PnetoiianMiuknit 
diadsił U w ni* oh^kj 
Zydj ; ale odiacdł ijo 
Iccunj, ktńia utt bliilui 
puatjiu^ do suMlAf które 
tawiĄ, £l&eia: i tamit 
{tiMbjfv^ X anDiami 

55. Łcei była bluŁo 
WielJunocŻjdwiks: a 
witlt ich ulo da Jenua^ 
lem. % outy ICrainj ^led 
Widkanuc^nlij Bicoczj- 
icitl. 

SA. SiukolitcdjJtsuRa: 
i mówili ieden do d'rug;ie- 
go, •toii^o ir Kii>£ciele: co 
li^ wam adn, it nie prif- 
iicdl na iwfętol' 

57. A Arcykapłani rFa- 
ryaenuinrfc wydaR byti 
roilmanie ; iejliby vi^ 
ktv AowJedriBf gdsieby 
był, iebj oEnajiuH, aby 
go poymali. 

ROZDZŁAŁ XII. 
1. JeaiH łady wmU dal 

pMMtf Wi«lk»M«q pn?^ 

uedł d* IMbmb, kędy 
byłt:«aai»i»B>i« któro- 
g* JotiK wikraesii. 



2, Taii^e tedj ■|caviG 

un wiaewn^, a Macdia 
iłak)&: a Ijuan ^ Ł*- 
dojpk a opjck ktuajt s 
nin iptiaia « itołatla- 

3.. Ibrjft t*^ inlą.vf^ 

funt olejku Sipikuudt^ 
wago bn4sB dcagtcftk 
iłBUUMli nogi SuBiowe, 
utaiła nagli ingf* iiiav 
rai iwoiemi ; tak ii uą 
doM uftałnił v^uoi«i 
oI^kuMMga. 
i,. Kaekł tidj iadca « 
unuicnr li^ Judua 
lukariot, którjganid 

i. CMn» t«ga «l^ii 
oia yisodaRO aai tnjłtA : 
grwjt a aiftiuwabB- 
gł«.1 

6. A to mówił nie iklg 
uii^ jfisea^ a nbafigh : ale 
ik bj4 ałttdKMMiK, i ims- 
■zek wk^, a o»wnó-fclft- 
duwia RMiit 

r.Bjwkttcdjtenwawh- 
niechaycic tiey y tttj M 
d»e4 pogEz«W atogiwaar 
cbawai« to, 

i^ Albowiem: uliopc z^ 
WH^ a aobą macic ; ąaosia 
nio aawłdy mocia 

9-. Powiadsiala ai*; t«^ 
wielka naąift s Zjdo*, 



t0«Ai|f iS. Jana. 



ft tami«M: iftmjw^ nte 

Ijlko dl* Jmhh, sic Mfj 

bin^ -wiAwfcii ud ii- 
miriych. 
10. Urirdsiłl Anykipła- 
nf , taby t Łaun* loUK. 

fliagp Ad irfek odMfpttWB- 
3a, i włwiiTfo W >«mn. 

ta. A Bimłntrs initHn 
tx«iM, kł^a byh pny- 

mmy k9 I«SM Ifcia do 
ImułmU m! 
IS. MkroU KMiMdc 

piWMmMiMMi, airilaU; 
Hmmm, MagoHMrionr 
Uirj Mała -m liwff i^&- 
•ki«. iMH iwMlAi. 

14. A wdkrfuy Jmui 
MMka, wrisAt DB niago 
iaba a a ytoMw : 

«7«ńikat atoKrilnnir 
ladzie liedi^ a* aAętta. 
lik AtegaiMTfKod 



ndM 



»»V 



Mt.1 
m, IcdrwipaMtteB, U 



■MU, ictdmBoiM fc]iia,lda- 
<yfrt«Bg¥iwyw«ł»gta- 



-łn , i wiknaitt go «4 



18. Matogot tdi <M7aała 

Łe iłfiieli ik onteacad 
anfółł. 

If. Uowtll tadf ftey- 
MUHWfa nl^dc^ Mh^s 
wilaMe, AfrahM^pratta 
MMita: ota WBBfttek liwiMt 
IB nim ptMgwfi. 

Ot. ^11 <Mi «iekt(iH/ 
4>eganie « tyi^ kt6ny 

«lli w W^*B. 

«l. Ci tady pmytaH d« 
FłlippB , kti^ l>]ri , a 
B-aiaBMy «aiłłeribiaj' i 
IpMatt Hn, niń<r^e:PMd«, 

ibaoarf Ja«aia iridatai. 

22. SiadPH^ipoirtB. 
<kiat Asdndawi AAa> 

Ił** . 

dtfiaM JeanaMri. 
as. Łaaadm S^nmaif. 
iriedaiał mówiąc: ^łm^^- 
«fc{;adiliia, abylijlii- 
ipMUbb Syn -całowfoaay. 
S4, Zapnnrdf , laf r«vdQ 
mówi^ wam: iellt af 
na WTiacoi 

«edy 
>1«». ŁeoaMłi 
obamna , irielki mroe 
ftarbMi. 
A5. Kia MUiOa Inag 



238 



wH^Btiu) do ■! 



33. (A mówU to, osn^ 
nraiąc, Ukową iuiierc 
nuid umrzeć.) 

34. Odpowłttlsiała 
ncaifti Mjimj lijuieU 
■aluinii, łe Chrjttui tn 
na wi«ki: a iaktti tj, 
wiadftu : Potneba 
bjł [tadwyłii«nSj'n« 
wiamjf którji: t« i*f 
Syn ódowieujl 

3fi. RseUiBitedyJeni*-- 
JeiiGae do md«g« cun 
iwt Kiędsy Wwbi tvit- 
rtoJć. Cbodteieli pęki 
ilwUtłojć maeie, Łd/wet 
ciemno Je nie ogarn^: 
A kto w eiemnoio)<Aodii, 
nie Tie, k^j idsie. 

3fl. Paki iinmiioii na- 
cie, wienoiek w Jwiadok: 
abjjeie bjii ijiiaai iwif 
doid. To powiedsiaŁJe- 
ini ; i oducdłuf adira- 
nll aię od nich. 

37. A gd^ tak wiele cu- 
dów ayoU ^ved niau, 
tiieowicnjli~w«a; 

38. Abj tiif wjpdniia 
mawa Isaioaia Pnrtkai 
ktarty powiadaial: Paiue, 
ktoŁ Hwien^t powteiei 
nuiey ? a raoUf Fańskie 
komnfc iaat idtiaWonaf 



twą, uttaei £((; a kto nio- 
nawidai dnasę Iwoiej nft 
tymświecie, teniejatrae- 
ke ku wiecsDomu ijwo- 

20. Jcili kto mnie dniy, 
nioebie aa am^ Idaie: a 
gdsiem in ieat, tam i ałiji- 
ga mo7 będsio. Joili mi 
kto bf daie uinkyJ, uexci 
go Ojciec mo/. 

27. Terasei dum »oia 
satnroŁona ieat I eo« 
ntką f Ojrcie, aaclunrajr 
mię od ttj godainj. Łu- 
ckom dla tego pnjMedl 
na t^ godsinę. 

28. U^cse uwielbijimię 
twoie. Pnjaiedł ttij gioa 
z ni«ba: I nwidbiłem, i 
ieaioce uwielbię. 

2V. Raeaaa tedy, która 
ettda i atfaB^ , mówiła, 
ia aagrimiaio. A dradsy 
mówili: Anioł mówił do 

30. Odpowiedaiat Jeana 
i raeki : Nie dla tunieć ton 
gloa prajaaedl, ale dla 

31. Teraa oi ioat aiid 
świata; terna Kaiąie tego 
fwinta preea WTranciHie 
b^daie. 

32. A ia ie£U będę po- 
dwjrkiBoa od alemie, p«~ 



Biągnę 



KCdtug S. Jana. 



239 



DI* t«goe wientjć 
niogli, ił icucie po- 
icdsioi Iaaia*i: 
40. Zaślepił ocij ich, s 
" ihrardzti serce ich ; oby 
ijma nie widzieli, i 
iroz umieli; i 
iwrbcili aic, abym ich 
dEdrowit. 
'41. Toć powiedsiał lu- 
gdy widział chwała 
Igo, a mówił a nim. 

42. Wiialtłe iedook i i 
Kd^ąt wiele ich weu 
awicixyło, ale dla Fary- 
■enasow nie wyinawali, 
aby nie byli a bołnice, 
wyrzuceni. 

43. Bo umiłowali chwa- 
le Indik^, więeey nli 
ehniti Boią. 

44. A Jcaua waM I md- 
wit: Kto w micwieray, 
nie w mi^ wieny , ale w 
•ncgo który mi; poełaŁ 

45. 1 kto nu9 witlai, widii 
OD ego, który mię jfOiAtL 

46. Ja b^diic twiatłoioiii 
pnyaiedłem na lwiąt : aby 
kałdy, któiy wier»y w 
KuĄ , w ńemnnioi nic 
mitaikaŁ 

47. A iciliby kto dnoh^ 
dow moich, a nie itnegł 
łckj iaó go nie aifdcę. 
BunnieprayMedt, kebym 



■ądiił iiwiat, ale iebym 
Jwiat łba wił. 

48. Kto raną gardzi , k 
nie prsyiutuie głowmoioh: 
ma tego który go aądsi. 
Słowa, którem m^wił, te 
go h<iii\ lądsió w dcień 
oitateciny. 

49. Gdyłem ia a licbie 
■amego nte mówił: ale 
Oyeiee który mi^ poiłot, 
ten mi dał roakaianie, oo- 
bym mówić i powiadać 

50. 1 wiem, i^ roakasa- 
nio iegu ieat ływot wie- 
ezny. A prsetok co ia po- 
wiadam, iako mi mówił 
Oycieo tok powiadam. 

ROZDZIAŁ Xni. 

1. A pned dniem Wtel- 
kauocnym wiedzie Jecua, 
ih prayizla godzina iego, 
aby przeiiedlatogOBwia- 
ta doOyca; umiłowawtzy 
awe, którsy byli na iwie- 
cie, ak do koóca ie umi- 
łował. 

2. A odprawiwazy wie- 
czerzą, gdy iui był dia- 
bd wnueił w aerco Ju- 
ilaazaSymonowego lazka- 
ryota, jicby go wydaL 

3. Wiedząc, ii wszystko 
dajlOyeiee w i^ icgoj 



MO 



SiMiigeSa 



Boga idite: 

'4. Witd*! wiMECttt^, 

'•mi; pnoteian^, ftun- 
pattf «if. 
fi. Potj-m iMIał v»iy 4o 
miednice, i pntm^niBjr- 
mi n»gt neanłmr, i nrie- 
raó pn«Kiera4teiB^ kró- 
17B alę bjrt pnepaŃd 

nona Ptotn. 1 Tsekt wn 
Piotr: Panie, tyk nnic 
ii«gi titnjiraKl 
T. Odpowledrial leau, 
iicekłnnt; Cttlcijmt^, 
tf terai nie irien, ale li^ 
dowieiE patjm. 

8. PawieiliiaJt nu Piotr: 
Nie T>cdiiesE mi iimywd 
a»g na widd. Odf eirie- 
^iid oni 3ezni : it&i etę 
nie 'nm^^, tiie ttiędsieiE 
mUA cx^c^ semnii. 

9. Rzcld mu SymoO: 
Piotr: Panic, nie tytko! 
nogi moie; ale iręoc, 1 
^owę. 

10. Poiriedsid mu )e- 
sni : Ktoć omjtj' i«it, ten 
nie potnebaie łedno mt- 
gi Diajri : ale int czyaty 
Yiijstek. 1 wy łetteieiE 
e»yW e u ti,ale niewsz;riC7. 

łl. Alłiowiem wiadiiiA, 



iaórf go «y4ać miał, dla 
tegai fwrteddidT IMe 

wiEjae^Me eajfltcnt. * 
13. Oiy ttSf Mtayt nogi 
tch , i irsi)it izatj itre : 
■ladłn;^ aasię neld im ^ 
IŁoiiBtiteci<ł to , co tf am 

1 3. Wf mnie na^iracia 
liauoajcielem i Panem; 
a dobrae mówicie ; bomci 

1 4. A pnetoi ieilim ia 
Pan i NaoHjołd Mtaył 
sagi waaaejtedy i fyjfo- 
winnUoie iedai drugim 
nogi joaywai. 

l£^lkoKifaad«ł«>iram j 
ficjldad: abj iaikain ia | 
wam uczynił, taldiciw* i' 
«7«}aiili} 

Ifi. 2^nw<i^,«aprawię 
wia po>wia4am: nieictt 
Aif^ ińękRąy- wułPaM 
«irego,wu iwpcł iaM «Ac- | 

37. ie<U>to^eiii«,U*- 

Sdawimi łi^ditiecie, ła- 
tę 'Mijmidet i 
18. Nie o wK7«t3dt^i | 
wa* m6iriq: iaie wiem, 
którem obrał. Ale łeby 
aię -wypetniłupiimo. Kvó- 
ry le -acmnąeldeb, podnie- 



według S. Jana. 



241 



■icpneciwko 
nroię, 

- 19. Teru wam powia- 
iłiBi , pKcdtjiu nli aię 
tUnie: abjicie gilj ii% 
■Hdic, wienyli, iiem ia 



20. Z^nwtlętuprawtlę 
powiadam wam: Kto praji- 
muie Ittórcgobjni poalał, 
mie pnjrimule, a kio 
mnie prsfiBaie: onego 
pnfiuie, Ittórj mi; po- 
tlłl. 

31. To reektuy Joiai, 
utiwoŁjt aię dachem; i 
oiwialnyl, i rzeki: Za 
pTairlf , laprawdę waai 
powiadam, kfl iedeo awaa 
więwjda. 

zl A pnetoŁ po3ran«lł 
unniowie po tobie, wi^t- 
piąi o kimby niówil. 

23.Ltcsled«niucaniow 
■ega liedaiat pnylonie 
Jciuiowym, którego mi- 
łował Jeaut. 

24. Skioąt tedy na tego 
SjmoD Piotr, i nekt mu ; 
Ktoł ieat, o którym luó' 
wił 

25. Ob tedy potoiiywaay 
*if na pieraiaeh Jeiuao- 
w;ch, ndd nu: Panie, 
tilóryii to iestt 

20. Od^wiadaialJaiut 



piijtę I On ieat któremu ia umo- 
csony obleb podam. A u- 
moesywtay chleba dałJu- 
laiiowi Symonawemu I- 
ikaryoŁowi- 

27. A po satUMce oney 
watitpii weń laataii. I 
raekt mu Jnua ; co tsy- 
nita, eayń ryehley. 

28. A tego aadeu nie 
roKumid X aiedaąoycb na 

loby mu nekl. 

20. Albowiem niektóray 
mniemali, gdyk Judasz 
miał mieasek,Eimu rsekł 
Jeiui: nak.up csego nant 
potraeba na święto : albo 
.łby co ilal ubogim. 

30. On tedy waiąwaay 
on^ istucskę, natychmt- 
aat wyiaedł. A noc byJa. 

31. Gdy tedy wyaiedł, 
raekt Jeaua: teraa iest 
uwielbion Sya calowie- 
csy : ft Bóg uwielbioti icst 



32. A iealia Bóg uwIeU 
bioa ieit W nim, i Bog u- 
wielbi go aam w aobie, a 
nalyehmiaitgo uwielbi. 

33. Daiatki ieiscscciem 
raalunko ieat a wami. 
B^dateeie muie aiukaó: 
a iakam powiedaial Ży- 
dom: gdaie ia idę, wy 

Q 



S4t 



IS4raiigefiia 



fnjiU Di« n*łHk; i 
wniii tent! powikiluD- 

34. PnjkuąHlo HO we 
(lalę wami ittyitie alc 
■polerinis iiiihMr«Ui >•- 

bjricwi ttf i wjr •fOłSK 

1)3. m tj^iuoi pofjuili 

Ł<;Jziecie if4pi|i ltv i||[;u. 

3Q. li»:l(l mu Sjrman 
Piotr: Pauiit, iloki^iljic U 
•IziesE? oilhoi^icilzial JO' 
aut; <łvkiji1 i.a itlj^, nie 
możesz tjr'ferBx la nui-^ 
iii ; lecz ^atvm pDj^ilziesi 

ST.Itsokł mu Piotr: «e- 
mu za. tobą nie mogą iii 
torai? iluu^ nisi^ s»Hę 

38. OiIptHvi*diiatmii 1*- 
KU9, ihiiię iwitsa mi^pft- 
lożysR f ikprawJf , cft- 
]irftwdqa irawMiIam; nie 
znpieie kur, alt >lq mni* 
|ti> trzykroć nprMU- 

KOZUZiM. XIV. 
I. ^iech nhf iiio trwoif 

«ere« waasc. Wfenycic 
w Boga, i w raiiij wionći*. 
"^ W* tlonu i^ncą B^ 



iMt wi«Hk«nia wid a 
GAyihj Inaczej I17 Jo, ji»-| 

wI«ilBiałbj:M MIM bfj, t- 

bowUm i4^ ([etoąae ««h 
Miejacf. 

3. A lejll wlejrdę, i b^ 
tnic wam mitysttf pwjń- 
■1^ KMJfii i w«<m waaila 
«Mtif] iUijKie g^i«T 
inMiwylytlŁ 

4.AwlMUil«ki^[«Mf, 
1 (liitgif wlotii. 

4. ttscM ■■« T«Mn; ; 
1'ante, nie wiem/ daJ^4 { 
iMois; « kkoi uatcm/ | 
■Irogf wimIuoĆ f 

6.RzektmuJ|ttuałJ«M. 
Im* ■bo», k pMwila, i ! 
kym^t. aaił«q nl« praj" I 
chodzi ilo Ojea , te^o 
pra«> Mąij. 

7. Gd}>bjizoi^ mię zaali. 



' 8*ł ' 



PłiUWł- 



8. Kkekł mu Viłip: Pa-' 
nb, ukaf OBU O^ca, a 
ilo»yc iwnina tym. 

».KM;kimuia■a^foM■ 
tak długi czai ieitent z 
va«ii: a Qię poanaUśeie 
mfat'! Filif|M<, kto.Ripi« 
widzi, wiiU i O^ca, Ja- 
koż tymówiaas Ukainau 



KfiłAig Su Jima. 



iOb Nra viarmyaty i« ii 
w Of cti, a Ojcioa icM w 
mmieł Sfam, ktiice la 
da «u moł>iq, nń o^ 
mego siebie loowię. Lecz 
Ojciec -we mnie mięszka- 
ii^oj, eir cijni ueEjrnkL 

11. Nie wicnycńe, iŁem 
ia V Oycu , a Ojicmo w« 
nułio ieatf wsff dh hh- 
mjch nnjnkoa wtcnde, 

pnriwlaitk wam: kM « 
mię vi<n]r, nwjrokl któ- 
re M twjmiif , i on b^ie 
czynił, i wickaso ańd te 
eiyiiii ^dBt« ; 

13. AJhowi«m im do Oj- 
ca idij. A o eakahrMk Inę- 
4aiecie piouć Oytn w I- 
mię moie, to-HMjnię^abj 
bji uwtdiiion Ofeies w 

14.Jc^i mię a eo b^ 
daiefMpToiie « baię nwie, 
te uc^wac. 

IS latił mię i^uiecks 
ekAwajciff pri; kąsani a 
moie. 

I S. Ar ia będę proitf Oj- 
ca, a da wam innega pa- 
•ieiajiiiala, abj x wami 
mięaskał na wiaki. 

17. Utłcha prawdy, kta- 
ngo iiwiak «e maieprajH 
11^, W go ua wtdbij ani 



243 

g» zna, ate wj go pojma- 
cie: a)boviem u was h^- 
dne nńęBskat, i w waa 
kędzia. 

18. Nie Eftatewięć waa 
sierotami , przjidęó da 
wtł 

Id. Juzom Bałucsko, a 
jwiai mnia ini nie wiibi, 
ala WJ nule widaisie, łe 
ia. iyię, i wj Łjd będzic- 

aik W OB diień vj pa- 
ana<le, ka ia ieitem w 
Oycu mniiB, i t*j wemnicf 
i ta w waa. 

31. Kto ma prajkaaaMie 
moie, a chowa Ie,tea ieat 
którj ronie mtfuie ; s kto 
mię młłuie, będzie go mi- 
łował Ojciec maj, i ia 
go będę nitował, i okia- 
wię mu aicbie laMcgo. 

22. Rsekł do aiega Jti- 
Abm nia oa likaryolh : 
Panie, ooii lię to atała, iic 
«ię naai bism obiawió, a 
nie kwiatu t 

23. Odpowiedaiał JecBs, 
i riekł da niega: Jcałt 
maia kto miłuie, sława 
moie chować będzto , i 
Ojciee mojbędEte go-iai- 
tawiri, a pvijidsiemj ^ 
nLego, a raiMakaniciabie 
u niego uczynień^. 

Q3 



244 



Ewangelia 



24. A Itto mnie nie mi- 
łale, iłow moioh nie cho- 
wa. A itowB któreście 
stytiiili, nie aą moie, alo 
onego, którj nii; poifał, 

25. Toiucf wam powie- 
diint, mieflzkaii(e u wai. 

26 > Ale pocleisjciel 
Duch iwi^ty, którego te- 
ilt Ojciec w imię moie, 
ten wai nauciy wkj- 
■tliiego, ] pnjponini wam 
it-iKjitko , coBikolwiek 
wnm powiedli al, 

27. Pnkoy ■ottawuię 
wam , pokoy maj datę 
wam , nic tak iako iwiat 
dava, ia wam doię. Nie- 
chke łi^ nie fraauie scrae 
waiie, ani rif lęka. 

28. Sl^aselijcie, i^em ia 
warn powiedztal: idę, i 
pnychodzę do wat. By- 
ście mię miłowali, wzdy- 
bytcifl li^ railo wali, Łe idę 
do Oyca : bo Oycieo wię- 
ksiy ieit niźli ia. 

29. A łerasem wam po- 
wicdcial, pierwey nił lię 
Rtanie: iiibjjcie gdy aię 
Rtanie, wierzyli. 

30. Jiił nie wiele I wami 
będę mówił, bo idtieKiI^ 
fc^ tego świata, a wemnie 



31. Aleabyposn^ jw 
ik miłnię Oyea: a iakoid 
Oyeiee roikazal, tak e: 
nię, Watańeie, podin 

ROZDZIAŁ XV.^ 

1 . Jam iaat winna : 

eica prawilaiwa : a OyriM 
noy ieit winogrodnikiaOT 

2. WtEelk.^ iBtoroil kt«l| 
we mnie nie roimi o* 
odetnie ią: 
która rodii owae, 1^ o< 
doiy, aby obfitiKy O' 
pnynoiiła. 

3. JuŁ wy ietteJcie c«y* 
■temi, dla ttowa którem 
do wal mówił. 

4. Miesikaycieas 
mnie; n ia w wai. Jako 
latorośl nie mofce rodxie 
okocu Bams s siebie, i 
■li uie będzie trwać w 
winneymacicy: takke ani 
wy, ieali we mnie mie- 
■ikać nie będziee 

5. iamci iaat winna ma' 
cicB : wyście latoroślL 
Kto iaieizka we mnie, 
ia w niiD, ten wielki o 
woe TO dl i, bo besemnie nic 
czynić nie monecie. 

6. Jeślibr kto we mnie 
nie trwaf ; preci wyrzn- 
eon będaie iako latorośl, 



loedtug S. Jana. 



245 



i uschnie, i sbior% if), i 
do ognia wnucą, i sgore. 

7. Jcilib ve mnu tnrsó 
bę^seie, s riowt moie w 
vaa trwać b^dą: ciogo- 
Icolwiek lachcecie pro*ió 
b^iieM«, i atani« aif 
wam: 

8. W tfm ń iett nwiel- 
bion Oyóee moj : iibj- 
»ci« obfity owoc prajDie- 
śli, i byli moiemi uemia- 
wi. 

9. Jako mię mnitował 
Oycite, i ia nmitawalem 
waa> Trwayoieł w miło- 
ść i moiey. 

10. Jeilił priykuBoia 
uoie lachowacie, będiie- 
eie trwać w mitości mo- 
iey, iakoin i ia sachow^ 
roakacania Oyca mego, i 
trwam w milaiei iego. 

11. Ton ei wam powie- 
A%M: aby wetele moie w 
waa trwało, a weaele wa- 
lie snpełne było. 

12. Toć icBt praykaia- 
nie moie ; abyście lię 
■ptdeeanie miłowali, tak 
iakom ia waa umiłował. 

13. Wifkuey nad tę mi- 
łości ładen nie ma; ie- 
dno gdy kto duaię twą 
|iołoky aa priyiaotoły 



14. Wy icBteściepnyia- 
cieie moi, ieśli czyniebę- 
diiecie, co ia wam roilca* 

15. JuŁ wat nie będę 
<w^ iługami : gdył tluga 
nie wie co cayni Pan ie- 
go: Łeea wai naiwałem 
prayiaeioly, bo wiayitko 
GOm iłytaał od Oyca me- 
go, oanaymiłem wam. 

16. Nie wyście mnie o- 
brali ; alem ia wat obraf, 
i poitanowiłem waa, oby- 
ście tali, i prayntcśli o- 
woc, a owooby wata trwał: 
aby o eokolwiekbyście 
proiiii Oyca w imię moie, 
iMby wam. 

17. Toć wam przyka- 
Kuię ; abyście tię tpołeca- 
iiie miłowali. 

18. Jeślii wat świat nie- 
nawidzi ; wiedścicl , iSi 
mnie pierney nik wat 
nieaawidiia). 

19. Byście byli z świa- 
ta; tedyliy świat co twe- 
go iett, miłował: I.eca 
ikeście nie tij a świata, 
alem ia wat wybrfd z 
świata; prsetot wat świat 
nienawidzi. 

30. Wipomniycie na tło- 
wa moie którem.ia wam i 

mówi]. Nie ieat duga j 



BteaBgvHa 



wi^i^ nił Pan ittpt. 
Jejlić mnie pncćUdowa- 
li ; i wat ci ynniludowai 
będ^ Jeślił (Iowa mw« 
choTali; i waueóohować 

31. Aleć wsni to wiijr- 
itks ujnić b^i|itiR imie- 
nia mego: bo nie maią 
onega kMry mię fMiJal. 

22. Bym był nie pny- 
Riedi, a nie powiadał im; 
niB mieliby gnecku : leca 
teras nie mai^ wymówki 
I gra echu awego. 

23. Ktoć tnnia nienawi- 
dsi, i Oyet mego niena- 

24. Bym był międay 
niemi uczynków aie ciy- 
nit ktćryeb fadcd iniiy 
nie czynił; aio mieliby 
griecbu, lees terać i wi- 
dai«li i nie uawidileli i 
mnie i Oyca mego. 

25. A (o ieby lię wyped* 
niło iłowo k(«ra i«st w 
■akonte ich oapitaDc : Ze 
międiiroBiBtenMcli w nie- 

26. A gdy przyidaic po- 
ciesayeiel, którego ta wam 
poilc od Oyea , Ducha 
prawdy, który od Oyaa 
pochodai : on ci o Moia 
fwiaileiyć b^dale : 



27. I wy iwiadBtyi fctf 
daiecłc i bo wemnif o4 p** 
caiftku ieitctelc, 

ROZDZIAŁ XVI. 
1. Tom ci wMn powle- 

difaił, al^icie aięatc gvr- 
aayli. 
a. Wyłraąi wm ■ buł- 
niu; Alei pnyidrie go- 
dsina Łe węzełki ktiry 
was labiie, Mnictaać bc- 
diie , fce ciyni posługa 
Bogu. 

3. A to wam uecyid^ ffc 
nie poaDsII Oj«a , asi 

4. Alom d ta wam p«- 
wiedaiał , abykle gdy ta 
godaiaa pnyMaia wspo- 
mnieli m to, łem w wam 
opowicdaid. 

5. A tegem wam s po- 
esąAu nie powiadał, ifceu 
był a wami. Łc«a ttitaa 
idę de cnego który mię 
posłał: a ^aden a waa aie 
pytaail^; dok^d idaieul 

6. Aie łlem to w«*i p»- 
wiedsiał, Miutek napehiił 

7. Alei iapntwdęwaai 
ptnriadam : połytecsno 
wan lAym ia odBaedl. Bo 
leill nie edeydf, Peeie- 
■syciel nie przyidcin de 



redfi^ S. Jana. 



UJ 



lwu: ale ic^liod«7«i^ p»< 
[llfgo do was. 

V^m kuni świat ■ gm^ 
'chs) i ■ sprawi e^IlwD^, 

9. Z griMhn mkHrl^ : iii 
Bib BtrUtTjrli w ali^. 
: 10. Ai^iAwicdlilFnJoit 
a i» Ojta Mc, ■ Ibi taiti 
iri^a^ nie vfir»fviei 

11. A a t^iui ii K«ią^ 
itĘt iwiatk i«l ieat oiq- 

ILHwndi wamiN««« 
wiafe mówić; ■!• tenw 
I taitU iri« moheMc. 

13. Ł<ic> ^y {m/lilti* 
•ODatii ^rawd/, nanAf 
*w wualki«7 K*^^ i 
Bo nie tan «d aiebit mk- 
«lć1);diie, slecakdiridt 
urijMj to powie : i pmy- 
■lUnnijWaM bkłti^lńi. 
14. On ei mię u*|Mbi: 
b«wieu ■ in«go weinule^ 

■WUtpawIl:. 

u. wiiy^atko eokalwiek 
>B^ OjciM , waie ieit. 
pUlBgoŁeiM BOWiBdaiałi 
I Miitigo waiiflie^ Bwam 
! flłwU,. 

16. Halueika, « iu^ liii^ 
I B|*nfin/aie: i Kui|iąa'- 
'■ttko, aujinjrrianiif : 
i^ idf da Ójca. 



17. Mówili ted^ Btekod- 
r!;^ X uczniów ieg;b mf^ 
iaf nit^; C«ł M ikit to 
nam powiada ? Malnwka, 
a nh nj^rtyde mię ; I n. 
■ic maluoikot aaj^nyele 
mię : a ii idę Ał Oi^ea? 

1». Mówili tad;^: Coi t« 
ieat it> taowi: Malatikóf 
nj« wfcmj ro pn^iada. 

1^ feinnł tcdj Jesua, 
łe)|;at>,3'taćctisieli; iraekt 
im : O tjm aic pytacie 
mi^day lobą, tiam waita 
rtakl małneako, a nie uj' 
ŚAjeia ałię • 1 aaai^ ma- 
łneako a ajarajreie rtiięf 

aa. Kaprairdf^aipnrtrdę 
waMfiowiadani: ik^f bę- 
diiecie pUkać i nAratkae, 
a i^iat iię będaie wese- 
mi a Irf alę iaineić kę- 
daieeto! ale imutek wua 
w radaió li^ obróci • 

21 . Niewiasta ffiy rodkł, 
■nidtek mat '^ tirajailli 
iBjgodfcioa i lecB gdfpe- 
rodai dsieclątko, luk nts 
pamięta uciilticoia dla ra- 
doleit ik alf cBiattiek na 
iwlał- narodail. 

22. PraetoŁiwy, teras 
wprawdaie imutek maeie: 
lecB aaii; ogjądan waa, 
a będsieti^ radowało lar- 
cc waiae: a radofei wa- 



348 



Ewangelia 



uej ładen od vm ni« 
odejmie, 

23. A dnia onegonicbę- 
dsiecie mię o ni o proii^ 
Zapnivd«, nprairdę wam 
poiriBdam: ieiii o co pro- 
t\t b^dEiecie OjcB V imf 
moia, da wam. 

24. Dot^hmiait ni o co 
nie proiilttcie ir imtę mo- 
le. Protciei a wcimieele: 
fiby radość Yaitabj^a do- 
■konało. 

2fi. Tociem wam powia- 
<lnł prze* pnjpowioici: 
Prajchodiić godaina gdj 
iufc dalejr nie prses pny- 
povieJci mówić wam bę- 
dt^; ale iawnie o Oyen 
oznajmię wam. 

26. W on dzień w imi^ 
nioie proiić będiieoie : i 
nie mówię wam ii ia bę- 
dę Oyea proiił sa wami. 

27. Albowiem tam Oj- 
ciec miłuEc WAB, kejcie 
wj mnie umiłowali, i U'> 
wierzjliJcic, lem ia od 
Bo^a wjHicdl. 

28. WjBzedtcm od Oy- 
ca , a przjazBiItem na 
śwint : zai opniiciam 
£wist, a idę do Ojca. 

29. Rzekli ma ocznio- 
wie lego. Oto teraz ia- 
wnic mówisz , a iadnaj 



przjpowieJei nie poi 

datz. 

30. Tonz wiemy 
WBzjztko wieaz 
potnebaełebjciękto 
tał. Z ti^dfce w' 
Łei od Boga wjzaedL 

31. Odpowiedzi^ im 
ZUS ; Teraz wierzycie 

32. Otoć przychodzi 
dżina, i terazŁe przyai 
abyicie rię kakdy 
rozpierzchnę li : a 
samego loata wili : lea< 
ieitem lam ; bo ieat 0)>h' 
eiec temną : ■: 

33. Toni ei wam powiM 
dział; abyieic we miri« 
pokoy mieli. Na twiott 
nciik mieć bęUecie: ale 
ubycie, iam ci awyeic- 
kyłiwiat. 

ROZDZIAŁ XVU. 

I. To Msięd^aiJeiu): 
i podniir^isy ońy w nie- 
bo, neld: Oyeze, przy- 
ssła godzina, wiłiw Sy- 
na tweg o, aby cię tek S^n 
twoy wsławił : 
'2. Jako£iemu dał wb- 
dzą nad tpzelkim ei^cm, 
ikby wazem której mn 
dał, d^ im Ływot wieczny. 

3. A ten ci iezt kywat 
wieczny ; aby poznali cie- 



teedtug S. Jana. 



24d 



bic* aitiat ico lioga Pfjtg- 
dziwega, i ktaregoś po- 
bIaI Je^uia Chrjritusa. 
* f , Jacieiu waUwil c^eJfic 
no łiem i : wjkunaleni 
■pratitf, którąi Uli łlcoil. 
&. A teras y^aw mię tjr 
Uycxe Mm u liebie, b) 
', chwnli^ klórąm mi^ u cjs- 
bic picrirey niili jwlat 
Iły i BtwoTaony- 

6. OzngjrDiiłemJutię ^e 
Indzioiu ^tśrej i)ii daFi 
■wiata : Twoić Jjjli, i dn- 
Jcfiiui je: a ilowe twoic 
Bachów nir. 

Btku eoŁ nii daj, od ciebie 

'"8. Albowiem ifowa któ- 
re- mi (I«t, odcieni (ni: 
a oni ic priyięli, i poinali 
prawdziwie, iem od cie- 
bie wysscdt: i uwierayli 
kti ty mnie poilaT 

9. Jac ca niemi prosj!,^ : 
Nie la iwia^eni orosię ; 
leci ca tenii którci mi dql. 

10. Boc lątwoi: i wfij" 
■tki« rseciy mole m two- 
ie: a twoie'*^ ujoie: i 
wiławionym ^tt w p.ioh. 
^iniem nie ieit italwie- 
eie: alecinj na £w i ecie, 
a ia do eicbie id|^. 

11. 0/«xfl iwi<itj, la- 



choweyic ic w ipi^ twpie, 
któreś mi dat: aby byli 
lędno jako i mj. 
" 12. Gdym i niemi był, 
ianiieiachowywal wimię 
twoi e., Której mi (tal stric- 
gtcm ich: i żaden i nich 
nic.gtmii, iedno«yn«a- 
tracenin : łeby się piEiiio 
■££iniło. 

13. A teras do ciottieidij: 
i mówię to na świecie, aby 
mieli wesele moie wypeł- 
nione w sobie. 

14. Jam im ^_t sjowo 
tjiuie, a świat miał ie w 

świata, injco \ ią nie ie- 
•tem ■ świata. 

Ij. Kicprossę, abyśie 
wiiąl ■ świata: ale sebyś 
' : lachowal ode slego. 

16. Nic ląe x świata: ia- 
ko i ia nie iestem i świata. 

1 7. PoświęćŁe ie w 
prawdzie. Stówo twoie 
~ est prawda. 

18. Jakoś ły mnie posłał 
na świat , i iani ie posiał 
na świat 

19. Aza nie ia poświę- 
cam samego siebie: aby i 
oni byli poświęeeni w 
praw dale. 

20. A nie tylko sa tewi 
proiię; lecE i la onemi 



aso 



Ictón; pnes tłows ieh 

awierw\ v mfę : 

31. Abjr wasyiej' bjli 
iedno, tibo t/ Ojroi* we 
mnie, a ia v tobf« ; «bj ' 
oni w DM iedaobfli; «bf 
nwienyl £wiat, Uei ^ 
mnie poiłal- 

22. A U ohwkię którąi 
tj mnie dd, dałem im: 
aby b/U iedno, iako i mj 
iedno iettetm^. 

23. Ja wnicli, u t^ we 
mnie : abjr bjli doikona- 
iemi w iedno : a ilbjr pu- 
Eiial iviat keŁ tj mnie 
poałal, i limitowałeś ie, 
jnkoj i ronie umiłował. 

24. Ojrcie, ci któreg ail 
dał, chei;, abj gdiitm ia 
icat, i oni byli icmną ; «by 
oglądali chwalę moif , któ- 
Ti^i ml dai: albowieinei 
mię umiłował pried zato- 
łaniera ■ wiata. 

25. Ojreio ipnwiedliwj, 
śitiat cię nic posnął, a 
iam ciebie poinał : i ci 
poinali, leś tj mnie po- 
słał. 

2$. 1 oHtaymitun im 
imię twoic^ i utnaymiij : 
ubj miłość, któtąimuie 
nmitswat, w niah bjła, 
s Ib w nich. 



ROZDZIAŁ XViU. 

1. To powIedsiawiK; 
Jesui, «yaKedI ■ neznin- 
mi iweml xa rseczkę Ce- 
dron, kędj bjłogrod: do 
którego on w»edł f 
uczniowie lego. 

S-AwieditałtcŁtomiey- 
■ee Judau ktiiry go wj- 
dof; ii lię tam csęttn 
sebadsał Jesui a ucania- 
ui (woienii. 

3l Judais tcdf wEi4wuj 
rot<j, i od Arcjkapłanaw 
i Farjłeusiow ałnlebni- 
ki : priyaaedt tam i latcr- 
niami, i a poebodniami, i 
E broniami. 

4. A tak Jein*, wiednte 
wBiystko oo nań prcjiić 
miało, wjaacdlaiy rcekl 
Kogoz SEnkaelof 

Odpowicdzili mo : 
iia Nasareńaki^o. 
{Uekł im Jeaui: Jam et 
A E oiemi tdi at^ 
JudaH, który go wyda- 

C. Skoro i(ik tedy raekł ; 
Jam icat: pojli na sad, i 

«dli na liami^ 

7. Spyt^ icb tedyaaaię: 
Kogo aiukacie % A oni pc 
wiedaioli: Jsnita Naia- 
rańskiego. 



wedtug S. J^na- 



25 1 



% Odp«irio(lxiat it%\ 
bwicdztałem irun iiieiB 
l^fMŁ J*iXtAi ttiy mnie 

^.AbjiŁf wjpełnił/ało' 

'« które w^neld: Ik i 
' ktńraj tui <ld, Ładne- 

BM Ktrao^. 
ift. A tak S/mon PmIf 
mi«cx, M)jl g« ; [ 
iługę Are^ka- 
iego , i aci^ mii 
uoIm. a teaui ilu- 
imic byłtt Hałckui. 
, -,. Raekł tedy Jeiua 
ffiotrawi ; Wi^ twoy 
pun w po<Awy. luli 
Wdu^ który ni dat 
; OjMce 1^ nie b^dc I 
ia. Kota tedy i Ratnd- 
tn, i iduktbaley Zjdo- 
! v**r t pimali JciiMa i 
»i^1i go : 
13. 1 wie^i go uttjprMii 
' ^Annassa: Bo liyt iwie- 
kier Kai|A«HMw , który 
(■tI Arcykaptanen raku 
"Mga. 

14' A Ka^ihaH był en, 
kttry Żydom radsił; le 
f^t«naa ieat, aby io> 
^ c^wiek umaii ait 

t IS- I iiedt la Jciutcm 
Srwn PiMr, i dnigi 



uoMii A ten ticień byt 
Enaiouiy Arcykapłanowi: 
i iriiedl ^otem z Jeiu- 
■•M do dw«ru Arcyka- 
(liaudci^^o. 

16. APiotratid u drswi 
Da dłrvrac. AVyu«dl dra- ■ 
gi uczeń, który bylinaiii- 
my Anyka^nowi, i W- 
vii B tkUwiwną: i wpro- 
wadził Piotra. 

17. SMkta tedy Piotro- 
wiituicbnioa odcwieroa: 
■MUi i ty nie iest s 
KesBiaw «^Dwłdca tego? 
On powiediiaŁ Nie ie- 

18. 1 rtala oickdź i idu- 
lebnicy u węgla, bo zi- 
mno było, i grzali alę: a 
Mał te^ z oienU. i Piotr, 
grzeiąc się. 

19. Tedy Araykaptan 
pytał Jeanaa o iego ii- 
eaniaah ; i o nauce iego. 

26. Odpowiednik mu Je- 
i«fl:faeiiemiawni«powia- 
dał iwiatn : iau ei cmcrcc 
ucayl w bokniey, i w ko- 
ieiele gdzie tią wesyaoy 
Żydowie schudialą; a w 
ektytojei nieeBi >ie no- 
wi! . 

21. Co mię pyUu 1 py- 
tay tyok któray ałueb^i 
ini mówił: cić oto 



En>angel£a 



wieilią CDin la powift' 
AiA. 

22. A gdj to mówił, ie- 
den E iłuŁebnikow 4toią- 
ey tBin, dał palicick Je- 
luiowi, nóffląo: Tak to 
odpowiaduB Are/kapta- 
nowif 

23. OdpowiedsiałmuJe- 
BuiiJeilim^lerEeki; daj 
świadectwo o dym ; lees 
\eUii dubne, czemu mię 
biieai i 

24. I odeilał go Aanui 
swiąsanego 4o Ktiipliam 
Arcykapłana. 

25. A Sjmon Piotr ittd, 
i gnał ti^. Rzekli mu te- 
dy: laalii i ^ nie ioit ■ 
ucEOiow iego I Zaprzał 
•i^ on, i Kekt: Nie ic- 
i tętn. 

26. ItzeU mu icden b 
aluiiebnikoH' A rcy kapła- 
nów jch, powinowaty one- 
go któremu bjt Fiotruciąl 
ucho: iiolim ia ciebie nie 
wideial w ogroditesnini? 

27. Zaprzal lic tedy la- 
■ic Piotr : a natychmiast 
kur xapiał. 

28. Frowadiiii tedy J«- 
iiisft od Kąiphasia na ra- 
tusz. A było raoo: i sami 
nie wcKsli na ratusz, aby 
■i^ iu« amanli, ale i^y 



poływali Baranka WteU 
konocnego. 

29. A tak Piłat wyuedt 
do nich na dwór, i rxekt: 
Co aa łalobę przynosicie 
praeciw o^wiekowł te- 
mu t 

30. Odpowiedzieli, i rze- 
kli mu : By^ ten nie byt 
■łocsyńe^ tedyćbyimy go 
tobie nie podali. 

31.Rackt im tedy Piłat: 
WesmiycicŁ go wy, a we- 
dług zakonu waizego oi,y- 
dfcie go. Rzekli ma tedy 
Żydowie: Nomiii^niego- 
ilzi nikogo zabiiac. 

32. Aby się wypełniła 
mowaJezuaowa, którijpo- 
wiedziat,oznaymui)iokta- 
rą Imiercii) miał umrzeć. 

33. A prietoś aasię 
wszedł Piłat do ratusza, 
i wezwał Jezusa, i rsekł 
mu: Tyiej iest Król Ży- 
dowski f 

34. Odpowiedział JeKus: 
Samke od siebie to mó- 
wisz, czylić insi powie- 
dzieli o mnie? 

35. Odpowiedział Piłat: 
Aiałcaiia iestZydl Na- 
ród Cwoy, i Arcykapłani 
podali Uli cię: coźcs uczy- 



niło 



i. OdpowiedziulJem)! 



wedłitg S. Jana. 



KroleitirD moie nie ieitci 
1 tego jwiota: -Gijihj 
KniMtwo moie s tego 
liriiti b^o ; wzd jćb j si^ 
iiitiwiBli iludij moi, Łc- 
bjm nie byl wydań Ży- 
dom, I«cs teru Królestwo 
moie nie ieit > tąd. 
37. Rzeki mu tedy PUał: 
Toipneoi^ tj iestkrolf 
Odpowiedstał Jeeui: Ty 
mowin, iem ift iett kró- 
lem. Jaciem lię na to 
narodiit, i na tom pny- 
i«edl na iwlat, abym iwia- 
dectwo dał prawdzie. 
Wuelki który ieit c pra- 
wdjr, iłncha gtoiu me- 

38.1Uekł mu Piłat :CoŁ 
iut prawda I A to rzekł- 
«y, wy»edl saii^ doZy- 
dow, i neld im : Ja kn- 
dney winy w nimniendy- 

39. Łecx macie ten iwy- 
cuy, abym wam iednego 
wypatcił na Wielkanoc: 
cli ceeiei tedy fce wam wy- 
puiieEi; króla Żydowakie- 
goT 

40. Zawołali tedy zai 
WMyaoy , mówiąc: Nie 
t«g«, ale Barabboua. A 

" a był abiDyca. 



ROZDZIAŁ XIX. 

1. Wteneiai tedy Pi- 
łat waiął Jezusa, i obi- 
ci o wal. 

2. A liołnienc uplótłszy 
koronę a ciernia, włożyli 
na głowę iego : i w 
ptaiECs saariatowy oble- 
kli go. 

3. 1 praychodzili do nie- 
go, a mdwili: Witayio 
królu Zydoti'iki, i dawali 
mu policzki' 

4. AVyBsedt tedy zasic 
Piłat pnedratucz, i rzeki 
itu : Oto go wam wiodę 
przed ratusz : abyście 
poznali, ite w nim iiadney 
przycayny nic zuayduic. 

5. Wyaiedł tedy Jesus, 
niosąo eierniowt) koronę, 
i płaucz szarlatowy. I 
rzeld im : Oto cztowielc 

6. Gdy go tedy uyirzoli 
Aroyka^ni i służebnicy 
ich, zawołali mówiąc: 
UkntyŁuy, ukrzyŁny go. 
Rzcld im Piłat: Wcjmiy- 
cieigowy, a ukrayiny- 
cie, boć ia w ntm winy 
nie' snayduię. 

7. Odpowiedweli mu Ży- 
dowie: Mye zakon mamy, 
[ a wedle zakonu ma um> 



EtoangeHa 



•trotei, a po Ż^dowihi 

14- A bjł diień przygo- 
tDVknia Baranka WieJ* 
kanocneso, godzina ia- 
k«bjsH)ata, indtlj^f 
dom : Oto król wnaa. 
: 1£. A oni wf^Rli: Strać, 
■tr«6,ukr27lujgo. fizcU 
ira Piłat : Królak vMxta- 
ukrijiiuię t OdpowicdiiC' 
Ii Arcykapłani: Niema-, 
onr króla iedno Cesarst. 

16. W tcjn czas t«dj p»- 
dd go in, łabj b^ o- 
krzj^owan. I v'si^]i Je> 
Euia, i wjwiedli. 

17. A nioti^e krsji k» 
bte wytaedl na ono mity 
Boe, któr^siraDO Tnipich 
^ow , a po ŻjAoytakii 
Golgotha : 

18. Gdiie go uknsyła- 
walt , a « nim drugich 
■lwu atąil i aovąd, a v 
poir>odku Jezu aa. 

19. Napiaa Ceł Ptkt i 
tjtnł: i poaUwit nad 
kradłem. A bjrto n^i- 
no : Jeana MazBr«6ibi 
Król Żydowtki. 

20. Ten tedy tytut eaj- 
talo irtełe Żjdow: li U>' 
■ko niiaała było Mujac* 
ono , gdne był »krsyi»- 
wan Jeana, A byia aapi- 



ne6, Łe aię Synen Boijm 

8. Gdy tedy Ptfat nrf;^- 
»at te itowa, bardzicy 
■i; ulęld. 

9. 1 w»eA zaiię do ra- 
tnaza, i rzekt d» Jezuta: 
Zkądei ty ieitf Łeea mu 
Ifzna nie dał odpowiedzi. 

10. Rield mu tedy Pi- 
łat: Nie mdwiu aemnąf 
nie wieaz ii mam nioo u- 
krzyiowaf cię, i mam moc 
wolnym cię ueaynijt 

11. Odpowiedział Jezua: 
Nie miaibyHadneymocy 
przeciw mnie,gdybyćiey 
a wierzchu nie dano. 
Przetok który mię tobie 
wydał, więkizy grzech 
ma. 

12. Ą odtądłeRłat Bta- 
tti alę, abj go wolnjm 
uczynU. Lecą Żydowie 
w^U mówiąc : Jeui tego 
wyfmiiMM ; nie ieatei 
prsyiacicl CaaarakL Kar- 
Uy bowiem co zię <xyni 
królom , apraeciria aię 
Cciaisowi. 

13. A Piłat uslyzaawsay 
Ic mowy, wywiódł przed 
ratUM Jeaaaa , i aiaitł na 
Bt«4ioyią4owey, namiey- 
■cv które a«wi^ Łitho- 



tce^ug S. Jana. 



356 



■ano po Żydowsku, {ip 
Greoku, i po Łacioie. 
21. Hówili tfdj- Pibto. 
wi jirAfkKpłani Zj^o- 
ira^: Nie pil? Kral Z;^- 
dowiki, ale, ik mi powift- 
dkt: JMtem Król Ż^dtt* 
wakL 

aa. (Mpttwiadsial Piiat : 
Cmi fMpiaal, tom napiid. 
23> 2otnlerae tedj giy 
go ukrijioirUi , wai^li 
laatj iego (t acarnilt CBt«- 

I ryń^i; kaidemn k«I- 

I menowi ea^i^) i uiknlą. 
A bjłK ta saknią nia aa^- 

1 ta, od wieraaka edodaia- 

I iia> 

\ 24. JHówiK tedj tnii^izy 
eob^: Nie krayiuy iey, 
ale rauimj o nią losy, 

I cB^ia ma hja, lihj ną 
piuno wypełiUło , która 
móvi: Podaiellli lobie 
■aaty Hoia, a o luknią 

I mol^ nssoiii loi. To tedy 

I ^olniem ncaynilł. 

25. [ Rtrif podle krzT^a 
JentMnKgo, Mafta iego, 
i aioBtra Matki lego, Ma- 
lya Klet^iwfowa , i Mb- 
rjB Magdalena. 

26. Jeaui tedjt vi(b^e 
Matkę , i uomia którag* 
Kilowii atoiąceg*, riekt 



Matoetwoiey: NiewlMto, 
oto lyn twoy. 

27. Potjiu raekł ucanio- 
wi: Oto Matks twoia. 1 
od onej godiinj waiąl ią 
ucicń on do siebie. 

28. Potyraiic widząc Jg< 
ZUS ik iic iui wszystko 
wykon^o, aby się ziściło 
pismo, rzekł; Pragnę. 

29. A byto naetynie po- 
stawione octu pełne: A 
oni g^bkę petną octu, v- 
błolywMy Hiaopom po- 
dali do ust iego. 

30. Jeioi teiĘr gdy wzi^t 
ocet, tzekl: Wykonało 
iię. A skłoniwszy głowę 
duoha odd^. 

31. Żydowie tedy (po- 
nlewak był dzień Przy- 
gotowania) aby na saabat 
nie zostały eiała nakray- 
kn ; (ahewiem był wi«lkt 
on dsień szabatu) prosili 
PUata, aby pofwmano go- 
leni iełi, a zdięto :e. 

33. Pnyazli tady ł«ł- 
nicrs* : a pierwisetnuałn- 
meK golenie, takkt i dru- 
giemu kłóry a nim był 
ukray4owaii. 

33, Łeea pnyizedłsay 
do Jeziua,gdygo«yirae- 
liiui umarłego, nic ła- 
mali goleni iejo. 



258 



Ewangelia 



34. Ale ieden ■ jbolnier- 
bów irłocinią atworEjl 
bok lego , ■ natfchmiftit 
wyuta krew i woda. 

35. A ten któr/ widsUI, 
jwiadci^ i prawdiiwe 
ieat jwiadeetwo iego. A 
on wie ii priwd^ powią- 
dł : abyicie i wj wier- 

3C. Albowiem lię to ata- 
lo abf aię wjpetuiło pi- 
■mo: Koici nie iłamie- 
cie w nim. 

37. 1 kaaię drugie piime 
inówi : Uyirią, kogo prze- 
bodli. 

38. A potym protil Pi- 
łata Jóief a Arimatheejr 
(pneto iii bji ncsniem 
JcEUłowjm , leoc taie- 
ninjn) dla boiaini Żjdow) 
iibj cdiąl ciało Jeautowe. 
1 poiwolil Piłat. Siedt 
ted/, i idiąt ci^o Jezu- 
aowe. 

39. PrEjb^teł i Nflio- 
dera, i którj bjł pned- 
tjm prsjuedł w nocj do 
J«suaa , nioiiie niaiei a 
mirry i atoet wnieaunej 
iakobjr tto fnntów. 

40. Wiicli tedy ciało 
iesnaowe, i swii^ali ie 
pncioieradly a necaauii I 



woDueini : laka iest i\. . 
esaj Żydów pog^ebać 

41, A na tym taivj% 
gdaio był nkrsjkawa 
był l^ród, a w ogrodi 
grób nowy^w którym i 
Bcae fcaden nie byi pot 
kony. 

42. Tam tedy, 4U pn 
gotowania Zydowakf _ 
ii on grób bji blisko, p 
łoiiyli Jeauaa, 

ROZDZIAŁ XX, 

1> A. pierwaae^ d 
po asabaeieMaryaMagdi 
leną pnyaała . rano gj 
ieaioie było ciemno, 
grobu: i uyźrsi^ kamie 
odwalony od grobu. 

2. Biegła tedy, i pnyi 
tzia do Symona Piotra, 
do drugiego itcsnia kt< 
rego miłował Jeans , 
raekła im : Waiętoć Fani 

; grobu, a nie wiemy 
;dxie go położono, 

3. A przetok wyscc<II 
Piotr i on drugi uczeń, i 
pnyuli do grobu. 

4. A biełeli oba apołem, 
lecB on dmgl uosen wy- 
ieigD^ł Piotra, i pierw*/ 
prsyasedl do grobu. 

5. A lebyliwMy lic , u- 



teeditig S. Jana. 



2fir 



finał le^oe pnteieiera- 
ila: mutklie nie wnedt. 

6. fnyueii tedy 8y- 
mon Piotr idąc aa nim, i 
iruedl w grób, i ujir* al 
pneieieradla leikąee. 

7. I ieiorkę która bjrla 
na rioirie iego, ni^ a 
pntrtcieradiy polokoną, 
ale Mobno crinioną na 
icdno miejicc 

8. Tedy tek waaedl I on 
Deień, który byl pierwey 
pnyiśedl do gf ubn : i wi- 
driU, i awierayi. 

9. JUbowiem ieccae nie 
Toiunieli piama, ik po- 
tneba kylo, łby on waUd 
umirtwyoh. 

10. Odeaill tedy lui; 
neaniowie do awoiek, 

11. AMaryaatdangro- 
bn aewnątra , płacitie. 
Gdy tedy płakała, nachy- 
liła aic i weyiraala w 
gtob: 

12. 1 nyin^ dwu Anio- 
łów w bieli łiediEieych, 
iodnego u gjowy a dru- 
giego H nog, k^dy le&alo 
cldo Jenuowe. 

13. Raekli iey oni : Nie- 
wtaito, caemu płecaeaa 1 
Riekla im: ikwiisto Pa- 
na mego ; a nie wiem kę- 
dy go p<dokono. 



14. A to rsebluy, obró- 
ciła aJĘ naiad, I uyiiaala 
Jeaosa atoiąeego, lecsnie 
wiediiała ik Jeiua był. 

15. Raekt iey Jezui : 
Niewiasto cieniu pła- 
cie» 1 kogo asukaii ? 
Ona mniemaiąo Łeby byl 
ogrodnik, rzekła mu: Pa' 
nie ieiiii go ty wyniósł, 
powiedz mi,gdiieago po- 
lo4ył : a ia go werm^. 

16. Rzeki iey Jezua: 
Marya. Obrociwaay "i? 
ona rzekła mu : Rablioni 
(to iest Miatmi.) 

17. Rzeki iey Jeaut: Nie 
tykay ai^ mnie , bomoi 
ieieae nie watąpit do Oy- 
ca mego. Ale iii do braci 
moiay , a powiedz im: 
Wat^pniędoOycamoiogo, 
i Oyca waiaego; Boga 
moiego, i Boga wauego. 

18. Przyizła Marya Ma- 
gdalcaa, oanaymuiąc U' 
csniom : Uem widai^ 
Fana, i to mi powiedsial. 

19. Gdy tedy byl wiocaor 
dnia onego pierwaaego po 
aaałiacle, a drzwi były 
zamknione, kędy uoinio- 
wie byli agrontadieni dla 
boiaźniŻySów: przyszedł 
Jeani, i atan^ w fttino- 



BMmgefia 



dkii, I neld im: Poka; 

20. A to rMklHj, aka- 
sat in r^cs i fcok. Ura- 
dowali lif ted/ uesniowie 
ujinnnMj Taiui, 

21. Kiektim ted? usię: 
ł'oka/ wam. Jako laię 
liuałal 0/oiec, tak i ia 
naa poa/łaiu. 

22. A topowiedaiawuj,- 
tchnij na nie, i raekl im: 
^Veśmi3'cie Ducha iwiti- 

23. Którjcli odpufcicie 
gnEediTiSąim odpusicso- 
ne, aktór/ch antra/ma- 
cie t\ ERtnytntine. 

24. A Tomati leden te 
dwnitakta, którego towi^ 
D/djiiius, nie hjl z niemi 
kiedy prajsiedl Jezus. 

25. Mówili mU tedy dtii- 
A*j nciniowie: Wldzicli- 
itay Pana. A on im neki: 
Jejli ni« uy^n^ w i^ku 
i ego pMeMala gifafdłi, 
i nie *Ioł<( ]khlca mego 
na iHifljMea gireidai ^ i 
nie wlai^t ręki luofejr w 
bek iega, Bie «wlenę> 

26. A po oimin dniach^ 

'J" ■.„, " 



i etan^ w peinbdkN, i 
ncU: Fokej Waai. 

8T. P»tr A nckl TaniB< 
taowi [ Scią^ij afeku p*. 
Ic^ twa/, a oglądaj- r^ea 
mole I i ieiągnij rfkq 
t«alc , a wtoł ią « bok 
uo/ : a nie b^dś nienier- 
njmt ale wietbjift. 

28. Odpewiedalat To- 
maaa i nakł mki Pan 
»ó/ I Bóg mó/. 

2tt. Powieriiłat mu Je^ 
atu: Uej mię ajitraat 
Tomaaau j «irM>/ieJ: 
MogMiawieni ktaf^ id« 
itidiidi a mrieri^K. 

30. Wielei i inn/ch kna- 
mioii Dcs/nił Jeana yned 
HCaniani awAłenli^ ktite 
nie ■)( w t/ck kai^aek 

31. Ale te aą oapiaane, 
ab/śeie wienjU łc Jesai 
ieit Ciwfattii Sjn Boi/ ; 
a iibjkio wiernłc^ kj- 
wot Aieli ir imif iego. 

ROZDZIAŁ xxi. 

1. Potyn iikaaał li^ 
aai Jeaua u mwa* T/b6- 
rjadakiego. A ukatti Się 

iagn I tok : 

2. Bjli »p<dem S/Men 



Pra/Med] Jeana . Piotr^ i Tełnaii ktńrago 
drawiaaii aamknionami, j sowią D/djr mai) a N»J 



Keilłttg S. Jaim 



369 



^nad, IcUry bjt od K4'- 
y Gaiilejrikłey, i ijuo- 
pu Łeb e fcju Mo wi, i dm- 
Ip dwa ■ ucniów ieg;o. 
JJ.R«IdiiiiSymoii Pi^i 
Uril^rjbj łowić. Rse- 
■i ma: Pejoziem i mj 
y tob^. 1 wy nli, i wEictIłł 
~ Iv^: a onkj naoy nio 

ułowili. 

A gij byto rnim, i[a- 
Je«iia na krtcgn : 

jkie nic poatt&li u- 

i9wic Uego, Se byl '*> 

Rsdti im te&y lazui t 
a maeieakco ieióf 
IpowUdiieli ma: Nie. 
8. Rxekl i« : fcajuii«i« 
6ti po prawej Htrotlle 
lodii, a najdcietie. Za- 
p«ici)it«dft a Euii dalflT 
nte tMfll iey clijgnąe, 
pried wielko jcii) rjb> 
1. Rickł tod; acceń en 
którego milewaT Jckus, 
l'iottowi: Panei Iwt. 8y- 
men Piotr MfyiiawBzjr, 
A Pan irat ; pnepaial ll^ 
isknią, (abowteni bft na- 
gi) i nnoil ti^ na morka. 
8. I.cei drudzy ucinio- 
nie po[>lyDcIi w iodzi (lo 
nie daUkobyli otliiemie, 
ale iakoby a> dwiei«ie 
łokci) ciągnięć sieć ijb 



9. Gdj tedy wynlt tA 
■neinl^ , nyira^tl w^gfe 
natoiona, i rybC bb nicli 

' ID. Riickł fnt Jents: 
PfWfnieictc a tyck ryli 
którojcie teras poimaH. 

II. Wstąpił Syniwn 
Piotr, i wyciifgnął aieć na 
iienif , p^na wlelklAh 
ryb , atu pEęćdlfletJąt I 
traedi. A chać tell lak 
wtale bi^o, Aie podarła 
ti^ tiać 

12. Radcł liH h%M : 
Piidieieai, aMadayele. A 
Ładen ■ ■iedaiicjrch n ato- 
iu nie iinlai go apyia^: 
Kto^ty iest t wifldaąo ili 
Pan i«8t. 

13. I prtyiBodł Jetui, t 
wat^l oMnb, a dawał in, 
takite i ryb^. 

14. Toinli traetiratti- 
kaisał aic Jeiui dbinłont 
■wDlm , powatowisy ■ 
martwymi 

15. Gdy tedy obiadawa- 
łi , riekt SjUionowi Pio- 
trowi JeEus : Sjrnibnie 
Janów milulea* mi^ wic- 
eey niźlioit Kzeld niu; 
Tak ie»[ Panie, ty wiesi 
ic ciij miiutę Rzeki mu: 
Peiie baranki nioie, 

16. Rzeki mu powtoret 

R2 



260 



EwangtUa wedttig S. Jana. 



Sjiaonie Janów mitniwu 
mięt Rnkl nu ; Tak i«t 
Pwiie, tj wieu ke cif 
miluię. Riekł>iiu:PaiJi« 
baranki moi«. 

17. Kcecsa mu potne- 
cie : Sjinoiiia Janów ul- 
tuieuniiff Zumneił li^ 
Piotr Łe nn traeei rai 
riekł ; Milnieii nuęf i 
powiedli^ mu: Panie, tj 
wisjatko wicH, t^ znaas 
iie clę miłuię. Riski mu : 
pnikt owee moie. 

18. Zaprawdę, sap rnwdę 
powiadam tobtc : Giji bji 
■utodujm, Hmei iię o- 
patowu , i ekodsilej kę- 
iyi cheiał'; leci gdy lię 
lataneicH, wjciągnieM 
ręee twe, a inny cię opa- 
sie, i poprowadsi gdxia 

19. A to mówił, dawaiąc 
snąć, któri) śmiercią miał 
uwielbić Roga. A to po- 
wiediiawicy, rzeki mu : 
pódi aa mn^._ 

20. A Piotr obróciw»7 
■ię, UJ jri lżonego ueinia, 
którego milowi Juui, 
>a nini idącego: który 



tel pofoŁjł lię bjł przy 

wieciemy na pienia^ | 

iego , i MÓwii: Panie, i 

któryk ieat ten co eii{ ] 

21. Tego tedy ayśna- 
waiy Piotr, ra^I lacoMO- 
wi: Fanie, a ten col 

22. PowiedaiidmuJemł: 
Tak chcę, aby ten zoetał, 
aŁ pnyidę, co tobie do 
tego ? ty fóAŁ aa mną. 

23. Gruchnęła tedy ta 
mowa międiy brari^ , ik 
on aeień nie umne. Łeca 
nie nekł mu Jeana: Nio 
umne, ale tak ohcę kebj 
on BOitd uk pnyidę, co 
tobie do tego f 

24. Tencion ueseń, któ- 
ry iwiadciyt o tym, i to 
napijał: a wiemy, ke pra- 
wdiiwe ieit ćwiadectwo 
iego. 

25. lott tek {esese i in- 
nych wiele reecsy, któro 
ciyniłJcsns: które gdyby 
się X oiobna piaały, tu- 
*ię ik i sam fwiat nie 
mógłby ogariuić ksiąg, 
ktoreby lię pisać mogły. 



..C.oogic 



o z I E 1 E 



SPRAWY APOSTOLSKIE. 



ROZDZUL 

!■ r ierwise piinaie tkU 
ite , iicEj'nLlem o Theo- 
pliiU, o wssjatkim co po~ 

2. Ak do dnia którego 
dawizj roakAianie Apo- 
■totomprscs Ducha ś>ric- 
'c|!o, któro h<ft obra], 
wiiętj itat do nieba : 

3. Którjm tcib sieltie sa- 
mego po swe/ męce ita- 
wil Ljwyni w roEmaitf eh 
dowodziech, pnas ezter- 
>Uieid dpi aię im oka- 
>ui|ic , I rozmawiai^ic o 
Królestwie Boijm. 

'ł' A snicint iedząo roi- 
kuolim, abj nieodcho- 
wili ł Jcruialem; ale 
<»*k«Ii obietnicj- Oyco- 
*»kiej :którą*cie (prawi) 
•Ijiieli I uit moich. 

fi.Albowiemci Jan chneii 



PIERWSZY. 

wodą , a v/j bt^diiccie 
chrcceni Ducliem Jwiaj- 
tytn po niewielu t^eh dni. 

6. A tak która/ ii; b/li 
leili, pjtali go, niówiiic : 
Panie itali w t/m csaiie 
pnywTÓciss króleatwo 
lETaolowit 

7. 1 nekl do nich: Nie 
wasiać rcecs icst inać 
czasy i chwile, które Oy 
cieo w swey vładi/ po- 
ioŁyl : 

8. Ale weimieeie moo 
Dueha Jwi^tego , któr/ 
prz/idiie nawał i będzie- 
cie mt iwiadkami w Je- ' 
rutalem , i v w»/iljkie/ 
Judtkie/ sieni, iv Sa- 
mar/e/, iak na kra/ sie- 
mię. 

9. A tu nekłii/, gd/ i 
oni patTsaii podniesiony 



262 

ic«t, a obtok odiąl g;o uH 
ociu ich. 

10. A gdy pilnJR patrzi 
li sa nim do nieba Id^- 
cjrm; aliicl Ąyra pięipwic 
stanęli pnj nieb w bia^ 
ł/m o4iienia. 

1 1. Któny tek nnkli 
Mf k)vt« Goilitcfflcj-, <«•- 
mu stoicie pątniku w nie- 
I)of ten Jeiui , którj 
wiiłfty ieit od was <lo nie- 
ba, takci praylttit* iako- 
ieie ga it-iiUieU idąet^c 
dft nicW- 

\2. T4'lj! a^ wracili d« 
Janiahloe^ od goij, którą 
Eowif) Oliwną; która i«»t 
bUt^ę Jerwleoi, waiitę 
dłog^ HAbatit. 

13. A gdy weHpJi, nuą- 
piłi d,<iwieceeriiiika,g<1(.'e 
■tticizlcaU Pifitr i Jon, Ja- 
kub lAndr^y, Fil^p iTor 
masa, Bardosiiey i Mate- 
usz, Jakub AlpheitHKOw i 
8/sian Z<l.«tu i Jodns 
Jakobów. 

14, Cii wtKyaey tirwaW 
ladnotnjfloie aa Modlir 
iwLe s niewiastam)} i * 
Marjrą nuido^ Jesusowi^, i 
■ bracią Lago. 

Id. W oneldni powst»- 
wwjr Piata wpoaazótlbca- 
oi nekł, (a. kjł fotaot 



oaók wespół Jakoby sto 
dwadiiejcia.) 

16. Mstowie bnci>|,mii- 
sialcć się wypdnić pisn* 
tno ^ ktim opowtedria] 
Duch iwięty prcea nsta 
DawidoweoJudasEit, któ- 
ry byt wndiem tych co 
pai/nali Jeaifa, 

17. Który byt poItciODj 
■ nami, i ilostaia uu si^ 
tei była u^^itkn tego n- 
^ugowanin. 

18. A on, łediiak otiwy- 
mal rulą ■ sapłaly irfe- 
•prawiedKw^tiei; a obie- 
MV*»y stę, laapukł si^M 
p*ly, 1 w y^yn^ły wa»y- 
atkie irnęłrmojtii iega. 

1 0. 1 by to to iawBD WBsy- 
ttkim niieszkalLicym w Je- 
ruzalem, tak li naswano 
onc roł^ ich t^iykieni, 
Uaceldama, to icst, rola 

20. AlbowiHni iiapiaana 
r ksi^ach Psalmów r 
Niechay bediie ich mie- 
s^lkaoie puste, a nieob nie 
będaie ktoby w nim mie- 
sukal. A Biskujatwo iego 
niech weźniie k\»ij, 
ii Po«aeb« Icdy a tyeh 
Lit;iq« ktfttff ti^ ■ naau 
:«bo&ilh i«Biw wan^tek 



Ap»sto&kie. 



im 



exM , kt«regft P«n J*aua 
praelirwal ni^dcy a*nii> 
2Sk. i^MKi^wu^ o(t«hńłu 
Janoyaga ofc ia Itgo tlnU 

Ba»; ^y ndea s mioh hj;! 
K aanti świadkiem uww- 
twjckv»taiuft Mgo. 
23. I pottkMUi dwK : iór 
lefs, którego swano Bajf 
lakaaOM, ktaragtt teł im- 
■ywano apruuiHlltwjm i 

tM. A modląc uf wówtr 
li: Tupanie który tiMM 
•erc» wiayitkłck, ukak z 
tyc^ Airn ietjitefjo. któiOr 
goś obiat. 

25. Aky irii^l micyw* 
NUHgow«Aia teff* i Apo- 
ttobtn*, « ktongo wy- 
pąiU /imIaib, afaj oduadł 
na misjrsoe twe. 

26. I podaU in losy, i 
padł loJ nft Uaekia i po- 
liaaony iwt mi^dey leder 
D^«iB Apottolów. 

ROZDZIAŁ H. 

I. A gdy «ię wypdnily 
Am iwiĄt»cmBA,hyli wwy- 
■ey. BpótnieB;|itywŁa mle- 
yaeu. 

a. (.atot N«i ■ fTĄftin* f 
nieba aMM, itiMy.f^fkT- 
padtd^iMg* wiatru gitAfr- 



tOTIkegO i D>p«ł«^ WMy- 
«tek dom gdzie aieibielL 

3. 1 jtktffit^ lii tai TM- 
dztelne iętyki iakvtiy ^ 
gnid, i luiaiB na ktMyn 
■ nich I ftnoAaa. 

4.1 na^ebuenihyltnMy 
•cy DiłdMin iffiętym: i 
pOM^ mówif ntenaitemi 
i^aykaiai, iaka in Duch 
S. wymawiać Aawa]. 

5. A kylt w JeniiBleiii 
mieackaii^cy Żyd«wr», 
mciowla nabożni , ec 
wstęgo narodu kt^rj Usl 
pod Hwbem, 

6. Agdyiicstalteagtos, 
zttiek^o łię mnóstwo In- 
dii, i itworzyłtf sii;, ie 
kaidy s nich sztysiat ie 
własnym swym iczykieni 
mówiące. 

7. A Ktlumicwali sitj 
wszyscy, i dziwowali, mó- 
wiąc: Izali, oto łii wszy- 
scy, którzy mówią, nie są 
Gaiiieyciycj I 

8. A iakoi kaHy s nfti 
slysE^ u ni^awtry >^>7|[i 
W któjcyjHcimy •»? upe 
dcilL 

9. Pa^l^wie^ i hW^wio 
1 El«mit9v^L Ł.wiesłkn- 
iąoy w M^Mwi^timKy, w 
Jndskiey ziemi, i tti v 



264 Dl 

Kappi<]oef*7, w Pandę i 

10. WFrjgiBj, iwPam- 
philiej, w Egipcie i w 
itTonmeh Łibiejr , któro 
ie«t podle Cjrenj', i pnf- 
cbodDiorie Rijnurf: 

11. Żjdorie ttk i iicnr»- 
nawTocieni, Kretenn^ej i 
Arabcijej : itjucli jnij 
ie mówiące lęiykt naisC' 
mi wielnioŁue iprewy Bo- 
U 

12. I ■dumiewali ei; 
vuji^, i dstwovBli, mó- 
wiąc ieden do drugiego : 
Cok to widj ma hyil 

13. A dradsjr naimie- 
Tiiiic ilę móvili : Łe lic 
ci moieiem popili, 

14. A »tanąw«sy Piotr b 
iedciiaiciif, podniod głoi 
■wojr, i odpewiedsiatint: 
Mcfcowie Żydowicy , i 
vatytcj Ictónj mieuku- 
cie w JeruiBlein, niech to 
WBiiiiavnobcdiic,ipri7i- 
niiyeie do uisu iłowa 
moie. 

15. Albowiem nie tąi 
piiani ei, iako wy mnie- 
macie: gdyi; ie«t tnenia 
godzina nadsień: 

16. Aleó to ieat, co po- 
wiedsiano pnea Proroka 
Joeia: 



1 7. 1 będsle w osUteei- 
Dc dni (mówi Pan) wj- 
Uif ■ Dndia mego b> 
wnelkic eialo : • proro- 
kować bf 4ą e^owie wa- 
■i, i eórki watce, a nlo- 
daieńcj waai widami* 
będą miewać: a atareon 
waaaym cnjr ai^ inić bf- 
d% 

18. A ktanin w oneidai, 
na alngi me, i na alnie- 
bnice moie wyleii; ■ Un- 
eha mego, i będ^ proro- 
kować. 

Itf. 1 dam coda na nie- 
bie wsgórę , I inamiona 
na lieroi niiko, krew, i 
ogień, i par; dyma. 

20. Slońee aic obroel * 
eiemnoie , a kaięije v 
krew; pned^mnikpnyt- 
diieon daień Pański wiel- 
ki i snaeanj. 

21 . 1 ttanie at; , ik wMcł- 
ki którybykolwick W17- 
w^ Imienia Panfldege, 
■bawiony będaie, 

22. Mniowie Israelief) 
■łuchayeie alów tyek Jf 
BUia Naiareiiakiego, m^ 
ka od Boga pochwalonego 1 
u wai mocami, i cndami, I 
i mamiony, które csyni) 
Bog praeaeń uiędiy wa- ! 
mi, lako I lami wietde. 



dpotltUkie. 



23. Tego nuDacKona 
radą i pnejćneniejD Ba- 
kym irydanego, pnes rę- 
Bo nieibi^nilćow nmęcij- 
wiąj aatiacUiicie 

24. Którego Bog wsbu- 
diii rozwiąsawizT' boleli ci 
giełda , iakoi bjla rzeci 
niepodobna, abj od nicKO 
mi^ bjć on utrEjiuaii. 

25. Albovieiu Dawid o 
nim mówi : iJpBtrowdem 
aawadj Pana przed lobą; 
bo mi icat po prawicj, ■- 
hjm nie byt wiruażon. 

26. Dla te^k li^ roswe- 
■eliło leree moie, a rosra- 
dow^ ai^ i^Kyk moj:nad 
to i eiato moje odpocznie 
w nailaiei. 

27. Albowiem nie zoita- 
wi*K diuae moiey w pie- 
kle: ani daai Jwiętemu 
oglfidai ikldenia. 

28. Oinaymitei mi drogi 
ibywota: napatniaimięra- 
dotełą X obliczem twoim. 

20.H^vie bracia, oieoh 
mogę beipiecKnie mówić 
len WUBO Patryarrae Da- 
Włdriey fe umart, ! po- 
gnebion i«it; i grób icgo 
ieat a nu; ał do dnia 
diiiieyazego. 

30. Będąc ted; Proro- 
kiem, i wiedząc, te mu 



365 

Bog obiecał pod przysię- 
gą, ik z owocu blodr icgo 
miał poiailzić na stolicy 
tego. 

3J. Przegląda iąc powie- 
dział o zroartwfchwata- 
niu Chryłtuaowym tk auj 
zoitawioa iest w piekle, 
ani ei^o iego uyźrzalo 
zepiotfania. 

32. Tegoć Jezusa wtbu- 
dzUBcg: czego my wscy- 
scy ieiteśuiy świadkowie. 

33. Prawicą tedy Boża 
podwyiaiony; a obietni- 
cę Ducha S. wsiąwasy od 
Oyca, wylał tego, które- 
go wy widzioie, i siyizy- 

34. Albowiem D;>wid nie 
wstąpił do nieba : lec« 
sau powiada! KseklPau 
Panu memu : siądź na 
prawicy moiej: 

3ti. Ai połoibę nieprayia- . 
oiołytwepodnoikiemnóg 

3t!: Niechayie tedy wie 
zapewue wszyat^ dom 
Izraelski , iż go i Panem 
iChrystuiemuczyniiEog, 
tego to Jesusa, którego- 
ście wy ukrzyżowali. 

37. A uiłyszawKy to, 
skruitcni są ua sercu : i 
rzekli •ioPiotraidoinnycb 



SM 

esjulf M^fcowłe bratiat 

38. APtbtrdonłshiP*- 
. Lutujcie (prawi) « ni»t\i 

■1^ ocłinri ktAdy % trai 
w Inii; JnuKa CbryiMM, 
Aa odpuionaie gmetb^w 
'wa>i)ich : a weitt' 
dar Ducha 8«ię«eg». 

39. AlbowieidWktt «bl»- 
tnica ta int unj^i 
daiatkomirtfeisytii^ł *»/<- 
ftkfm którz/ lą AlIełiB, 
kttfł-ekolwick fn^lrie 
Putt Bog nad. 

4«. I iriclł) Inńyeh iU* 
iwi&^iył i nSpainiMliełi 
m^«ńic: Wyitwdlale llc 
od tego narodu prccwłu- 
Jńego. 

41. Któr*/ tw!y pł«yic- 
li iDDfri; iego, OchM««Mi 
■t : 1 pnjTitałA dbia onc- 
go iakobf trity t^b^ett 

42. 1 ttw«H w WMite *- 
{loitolakiej, i w uMMtni- 
ctwie luUUifft dtlebft^ i 
w no^łtvacti. 

43. 1 praycko^cił IM kb- 
Mn duMcf inwA i A wiele 
vi^ teł 4ii*<6w i stthmtMi 
prces ApttlCoły ifeEhI» w 
JerUMtem : i hyim wiotka 
baiaśA WftifMjM^ek. 

44. A wwytey ktdp«y 



byli twiMMylł, byli i^ 
len : i Wiay«^ luftlli 

45. Oiiadtoiei ł imi^ 
tnoJeipnredaipalljiiitMe-' 
IsK tch wnyaddtn, 'Ul«: 
kt^rnuB byłb pottkcba. 

40. Zgodnie teicodiieii 
trwaiąe v Kotcicle, ■ ła- 
miąc cbleb po ^macb, 
porywali {lokarmu ■ n- 
dujeiit i w prostocie let- 
deciney : 

ii. Chwałą* BogK, ini»-: 
iąe laikii ■> vikeg* ludu. 
A Pan ca daieó przynuia- 
kał tych , któr^ mieli 
bydi zbawUni do knpy. . 

ROZDZIAŁ UŁ 
I. piotr tedy i Jtu 
waię{iovali ik Koieiol*) 
na godzin- modlitwy diic- 
wi%fa^ 

S. A mąfc Utokttiycj^a- 
my b^ąo I ływoto autki 
kwCy był atMoa i które- 
g* m Icakdy dlień Icla- 
dałoBo u ^Iri Kttfci«ł- 
«ych, któfo xwaii9 «t4lo- 
bno, ^ yrołłł ifdmHkny 
u Cych i[t6rEy4o k^śeieU 
wriiodiili, 
3. ttn kyirifilniiy «o- 
t^aIjalla,gaymicliwBi*ć 



4. A Piotr I JaneiB nań 
^tjŁnmwnjt nekt 
Wtjki»jl HK ■>■. 
W. A «n pMnjt nm ni*, 

Uaich. 

thm vo »«o», to t«Ua ił»- 
bMi; W imiij JcMira 
lA»]nittia« NMNtraódttego 
Mtań, I eboAś. 
L'V. A niąiMi^ go sa |k«- 

|p> i w«et b/łf ntwlsr- 

& A w^koeijwisf att- 
m^ i «łw<UU: i maedt i 
,ifaMl dtf Emaiola, cln- 
by i akacs^, i ahwabfe 

9. i. yriĄmitA go wizj- 
■*«k fmd ohoto^ogo , i 
8ap dnral^f^o. 

Itk A pa»Mtw«n {;», ik 
onhjtktórj dlaUmafciif 
«*W « inwi «a4«kn5ch 
Kojcidfljdk : i lupsłats- 
*t Wflt sdaininM i »»f»- 
■ifUnia, ■ tego co n% 

11. (Mr «tq tadf Iraf. 
»d on diranj ««AKtHf •• 
4 H*tm i Jbh, sUotel 



Apottołtki4. 



267 



i}f w>E;at«k lwi ku idm 
dokrafcgaiAijkt^jnn- 
no S>lMi]aDO«;)'iB, zdu- 
niawRj atę. 

12. A KjiiMwaiy Piotr, 
odpowieiliiał d» ludu: 
Hf&owie lanalaej, o««ic 
tama dziwnicok f tXbo 
esanu atę nam prEjpatro- 
leaie, iako^imij wImd^ 
mocą albo wlsdią toaprs- 
wió aueli , ^akj tea to 
ohadaat 

I3.Bog AbrahtatÓY, i 
Bog Isaakóir, i Bog Jn- 
kobńr, Bog ofcAw m- 
osjah uwiaMIJnumSy- 
aa *sogo,bóragotcle vj 
wjdali, i npnelUoia alf 
go pned PUatcB, gdji: 
ijio wlania iego, akjli}'! 



i4.A w^ofesif a. _ 
U iwiętaga i aprawiedlU 
wago, i proailUeiB, alij 
Tam darowat n^oboyeif. 

15. A samardowalHoU 
S^mwi^ kjTota: którego 
Bog wi^Hdait ad naior- 
Ije^ OBg> *>J Bwiadkft- 
nł ittbeimy. 

14. A « wiersa Inicnia 
icgo, tagoktórflgowf wU 
daieie i snacifl, ntwieidait 
Imię iega^ i mara kłóra 
pnwnń i«lt, d«ta taMS 



266 

to lupełne idrewie pned 
wami wijtyitkiemi. 

17. A teras bracU viem 
■«ście to ■ nicwiadoaioiał, 
iaku i piielołeni waii a- 

18. A Bag 00 prsai orta 
wticcli Proroków pierwej 
opowiedsikł, ik ChryMiu 
ieao cierpłoś miał , tak 

IB. A pnetok pokutuj- 
rie, i nawróćcie lię, Mhj 
bjly Egładione ^eohy 
wałse. 

30. Abj gij pnjidą 
en»j oehtodj od obli- 
csnotei Pańikiej, a po- 
•lałbj wam opowiedans- 
go Jeznaa Chrjitaia. 

31. Który potneba abj 
bjl w niebie ai do eaani 
przywrócenia wneob rae- 
cKj : które opowiedaiał 
Bog od wieka priea oita 
iwjch iwictjch Proro~ 

32.AU>owieBiciMoyiełs 
mówił. Ik Proroka wzbu- 
dii wam Pan Bog wais 

M braci waHejiako mnie: 
Ob ego atnehać będziecie 
w wizyatkim co do was 
mówić bidzie. 
33. 1 atanie li^ to : ik 
"sidka d u »a któral^ nio 



ahiehała Proroka oncgo, 
będzie wykorieniODa x 
ludu. 

24. AIm i wazjiey Pro- 
rocy od SornHola , i isni 
po nieh, Uo ich kolwiek 
mówiło , opowiadali tek 
te dai. 

25. Wy ieiteicie Syno- 
wio Prorocy i teatamoo- 
tu który poitanowił fiog 



twoim Uogoiławioiie 

będą wesystkie narody 

26. Wam ci naypnód 
Bog, wibudziwisy mmor- 
twycłi^Syna awcgo, po- 
*Iii go wam błoguatnwią- 
eego , aby alę nawrónl 
k^dy od doici iwej. 

HOZDZIAŁ IV. 

1- A gdy oni mówili do 
ludu, nadeulł Kapłani i 
nrsąd Koćcidny i Saddu- 
eeuiiowie. 

2. Fratnląe cię,ik noay- 
li lud, a opowiadali w Je- 
■niEe powitanie od umar- 
łych: 

3. Ipoimaliie, i putiali 
do więzieniadoinlra: bo 
inkbytwJeeaor. 

4. A wM« ty^ ktśnj 



Apottohkie. 



■loiva one iłjueli, nwie- 
Ezjio : i b^a limba Mc- 
lów picA tjiięey. 

5. 1 it^o tię nuftiutTE, 
zebntli ■ięPnełoŁeni ich, 
f sturai i Doktorowie v 
Jenudlem. 

6. 1 Annaic Arcylcaplan, 
1 Kaiphaas, i Jan, i Ale- 
xander,i ile ich iedno hy- 
to K rodn Kaplańttciega. 

7. A atswhrBB^ ie w po- 
•rodku, pytali : którą luo* 
cą klho którym imieniem 
irjici« to tmynilif 

8. Tedy Piotr napełnio- 
nj Duchem świętym, 
rsekł do nich : Kni^&ęta 
luda I itarii aftiahajcle: 

O. Jejli nai diii tądiide 
o dobrodrieyitwo niemo- 
cnemu całowiekowi ncsy- 
nione, pnes kogoby ten 
Itjrł nidrowionjr. 

10. Niechke wam waiem 
iawno b^ie, i irasjatkie- 
mn InduDri IsraeUkiemn : 
ke pnes imię Fnna na Me- 
go Sctuta Cbryitnia Na- 
Eoreńakiejfo, ktnregoioie 
wf nknjkowslł, którego 
Kog wibudiił od nmar- 
Ijch, pnes tegoć ten Uoi 
idrowj pried wami. 

11. Ten ci iett kRinień 
wigardsony ad wa> bn- 



dniących, któiy si^ P^ay* 
dnł na ^owc węgielna. 

IZ. 1 niemasawiadiiym 
innym ibswienia. Albo- 
wiem nie ieat pod niriiem 
inne imię dane ludiiora, 
w którymbyimy mieli 
bjdć (bawieni. 

1 3. Widsąc tedy beipie- 
cmoie Fiotrowę i Janowe, 
porożu miawnay ik liylt 
ludzie projci i bei nanki^ 
dsiwowali aię, i poinali 
ie, ii byli s Jeinaem. 

14. Łecs widaąe czło- 
wieka ■ niemi atoii^ego 
który byl nidrowion, ni« 
mieli co przeciw temu 
mówić. 

1 5. 1 kazawszy im precz 
iiit<Qiić zRady, namawia^ 
li aic. 

1Q. Mówiąc : Cók uczy- 
ni emy tym Indziomf gdyk 
iednak znaoane znamię 
przez nie noaynione, iezt 
wiadome wazyztkim mie- 
Mskaiącym w Jeruzalem: 

■aprzeć nie raolemy. 

1 7. Ale iiby się wi^cey 
ie rozsławiało między 

ludzi , zagroźmy im aro- 
dze , aby wit^eey w imię 
to kadncmu człowiekowi 
ie mówili. 

18. A wezwawszy ich, 



«70 Di 

MkiMlt imt ił*f kauła- 
riiu« ni« K^wiU, uil n- 
«Bj|{ w inif Jaawweh 

19. Len PUtr ł Ju «d- 
p«wMsi>w»7, Taddi d» 
uioLi Jttiih iMt ipnwM' 
dliwa pncd Bogiem, wba 
raccej niilIB»gBduebk«j 

2U. Bo m; ni» m«iw/ 
tego oojmy widiioU * i 
■lyaseli, niaoiuwić. 

31. A oni Bogmiwny 
[in, wjfwieili ie,iu« nay- 
duląe iakobjrie ikMać^ 
liłdu: iMakwali wuyoj 
chwalili (•> e* ■>{ b}4e 
■tal*. 

22. Bo bjrło wiccejr nik 
caterdaiaJct lat csłowi»- 
kowi, IW ktwym lię «t»- 
lo to cudo osdrowiaiiift. 

33. Ltes gdy ith wjpH- 
•esome, prajuiiiotwjAt 
i 9aKtjmi\i im (skul wiek 
do nUk Aicjka^ani i 
•tani mówili. 

U. Któny ułjuaWMy, 
cgudua jMidoieili ^oi 
■way ku Bogu, i mówili 
Pasie , tji iut któryś 
stwenył niebo i sieaiię, 
morse i wisyatko co V 
nich ieit: 

25.KtórjrJDuehcwiwif- 
t/nt iines tuU Ojm na- 



iHgo Dawidadngi twega 
powiania): Cieaiuk aię 
narodj abiiiKjłj,a ludsie 
prókne necsj pneasj- 

26. Pawatali Królowie - 
siemi, i ktiąl^ta xgrema- 
daill iłf waaf ^pneciwko 
Panu i ^eclw Off^ata- 
aowi icgof 

27. AHtawicn alf ^ro- 
madailt piawdMwia w 
miejcie tjrm piaeciwawi;- 
U«u Synowi twama le- 
lusowi, ktÓE^oi piuna- 
s^ Herod, i Pontaki Pi- 
łat, a pagan; i a Indsni 
Inraelikieini. 

2&. Aby asayBili cukat- 
wiek r^a twa i nia twa 
pnaanaoayła abjr aią Ka- 
to. 

20. A pnatsk twaa Fa- 
nie weyirsyina pogroiki 
Loh: adayjdagow twoiai 
aa wasy>tk% baspiecano- 
idĄ opowiadać d«vo 
twoi*. 

30. A te, óeiiigai^o r^ k; 
twM^ aa uadrawiania, >■ 
idiy iiq aaaki i endadai- 
aly praea imif iw^tega 
Syna twego Jeauaa. 

31. A |(dy ii« oni m»< 
dlilJ-aatnąin<j]oai<jniiey- 
aoena kturym byli sgro- 



Apiłattkie. 



371 



nndHni; i Mpeinieni lą 
wujMj Duchom Swic* 
Ijm, imówiK imielc t\tt- 
weBolE. 

32. Łeei mnpitwb wlc- 
miejch byt* MrM io^Do 
i duMit i«4nm ; a ta4tn 
■ utlfhioJM nrri«)t ni« 
iiral nit iwym friunjnn: 
■le bjłs V nieh wH^itko 
tpólfle. 

33. A wielki) mocą Apo- 
■tołowie dnwatt (\riaiie- 
rtwo inurtwychiritantB 
JnniK ChryttttiB PttDa 
nMic^,i bjU wielka Ib- 
tkkMdnieml wHyttkłe- 
ini. 

34. Ba łsadnego mi^tlif 
■>iu«i nic bjio niedoato- 
t«*nwił. GdyŁ któnj- 
k<d«i(k mtcli role altio 
Atmj, pnedawiiy pris;- 
noiilt tapfatf iK ono cq 
Fn*4«|i. 

35. I liladli iiTMił Mgi 
Apołtolikie. I roKdanttno 
kłUMu , j4e kom* bjto 
Fotrtcbn 

38. A Umtl ktarj i»< 
łwmj bj'1 Banulikwesi 
•4 ApeMotów(«o wytoł/- 
*•■/> i«at: «}m pHi«aw> 
nwjUwit, nMlMBsCjr* 



37. Haiąc rołi) prtedal 
ią, i pnysiaił pieoi^daa, 
i pałoiji u nag Apostola- 
kioh. 

ROZDZIAŁ. V 

l.LiMC niektóry Mąk 
imionicni AnuiiaM, a&l> 
phirą KOD^ twą pnedd 
aaiadloić : 

2. I niął nieco i iiuwy 
waiętey ea onę niaiqtaoió, 
a wiadomo^ ią iiany awey : 
a praynioalasy eaqje ni*. 
którą, pełoiy) prsad B«gi 
Apoitolikio. 

3. 1 raald Piatr : Aaania- 
azu, ciemuk laatm akK- 
d aarce twe, IŁk/i tkh- 
mat DHehowi i«i^»u, i 
uiąt aaartktyrtJif 

4. A zai nła praB^ai^tt' 
nie twoi a byta, 4pracda- 
wiay, nio w mocy twey 
aDatava!ol Caunutei t^ 
raaoi ia aarea twaiegt* 
praypiiicil? Nie ikbuia' 
łea lułlaiom, ale Bogu. 

i. A ałyaaąa at«wa lo A- 
natUaaa, H^dbay %mui. 
I prayaaedt atraiji wialki 
na w*iyatkit kuny tog* 
' aluchali 

6. A wata waay adoilalań" 
' o/t porwalt g« ; m irj^th- 
I absy pognwUi. 



ara nx 

7. I Mało tlą po ehwUE, 
iakobj p« tnecli godii- 
naeh, konk tei: it^o , nie 
wiedsąe co «ic ittSo, we- 
siła. 

8. I oilpowiedciał iey 
Piotr: Powiedi mi nie- 
wiftito: tjlkoicie sa to 
priedali tę rolą? A ona 
rzekła: Tak ieat, kb to 
tylko. 

9. A Piotr do niej: CoŁ 
to koicieaię s mówili, a- 
hjiei« kulili Ducha Pań- 
aki»gof Oto nogi tjcłi, 
którsjr pogrzeli li nięka 
twego, u dnwi lą i cio- 
biec wynioią. 

10. I padła natychmiast 
u nog iego, i akonała. A 
wsEedłiay mlodcle^oyna- 
leJli 11^ umarłą: a wynio- 
^■j pogrieUi podle m^* 

11. I padł wielki stracb 
na wazystakKoiciót, i na 
WHyttkie któray to ily- 

12. LecE p»ei ręce A- 
postolakin diiido aię wie- 
le Enakow i endow mię- 
dsy ludem. A bjdi wiiy- 
Bcy iednomyinie w kruk- 
gankn Sal amonowym. 

13. AajnnychŁadcnnie 
*miał iIi* do nirh prcyłi^- 



eayi£: ale ie lud wii 
wysławić. 

14. I wi^ey przyb; 
ło wielkojci wiei 
wPanQ,męUi 

15. Tak ił ttk na 
wynoiili niemocne, i 
dli iena pościelach i 
kach : aby praynaywi 
cień Piotra idącego 
ćmił którego a nich:< 
byli aadrowieni od 
mocy Bwoich. 

16. Schodsiło *tę 
mnóstwo I okolicznyi 
miast do Jerniatem y no^ 
sząc niemocne i nagab»^ 
ne od duchów nieczy- 
stych : któray wEiyf ef 
byli uzdrowieni- 

17. A powstawszy Arcy- 
kapłan i wszyscy ktoTsy 
z nim byli, (to iest aeku 
Saddoceussów) napełnie- 
ni są kazdroicią. 

18.1 poimali Apostoły, I 
podali ledo więzienia po- 
spolitego. 

10. Łeez Aniid Pańaki 
w nooy otworzył drzwi 
ciemnice, a wywiodłazy 
ie nekt: 

20. IdJoiek, a ataną- 
wąsy powiadayeie ludowi 
w KoJeielewłzyatkie sl»< 
wa lywota tego. 



Apotlohkie. 



2r3 



2J. Którsy to ubI/iis- 
WUJ, we»Ii na jwitaniu 
do Koirioła, i Dciyli. A 
pnjuedlizif ATc/kapian 
ilctónj- z nim b/li, zwo- 
łali Rad^ i wKyitkifl sts- 
rue synów f sraelakieh : i 
pwłali do ciemnice, aby 
i« prajwiediiono. 

22. A słudcj pnyna- 
dny, i ciemnicę otwor- 
ływuj', Die naleali ich; 
a irróctwasj się osnaj- 
mili. 

23.Uówuie: Ze^j cie- 
mnicij naleśli samknioną 
le iTityatką pilooloi^, i 
>bvłe atoi^ce pTiede 
■fniriaini : lecz otworsy- 
vny ladnegoiiuy w niej 
nie naleśli. 

24. A gdy te atowa usly- 
ueli, urząd kościelny i 
Arcykapłani , wątpili o 
nicL coby to widy było, 

25. A pmysiedlazy ktoi 
powiedział im : ii a to 
uęLowlc, które jeie podali 
do więzienia, ań w ko- 
f ciele stoiąo i ncaąe lud. 

26. Tedy posaedtaKy n- 
nąAi tłutebnikami przy- 
wiódł ie bez gwałtu ; bo 
•ięlndn bali, by ichnie 
akamienował. 

87. A pr»^tedli«y 'c 



poitawili pricd Radą. 1 
pytał Ich Arcykapłan. 

28. Mówiąc: Srodze^niy 
wam zakazali, abyście w 
imię to nie uczyli, s oto 
napełniliście Jeruzalem 
nauką waizą, i chcecie 
na nai wlai krew czło- 
wieka tego. 

29. A odpowiadaiąe Piotr 
i Apostołowie, rzekli: 
Więcey trzeba iłnchaó 
Boga a niłeli ludzi. 

30. Bóg oyców naizycłi 
wzbudził Jezusa, które- 
go Jcie wy zamordowali, 
zawiesiwszy na drzewie. 

31. Tego ksiąięcia i 
zbawiciel a wywyŁizyl 
Bóg prawicą swoią, aby 
dał pokutę Izraelowi, i 
uilpuszezenic grzechów. 

32. A uiyieateimy świa- 
dkowie tych rzeczy; ta- 
kie i Duch święty, które- 
go dnł Bóg tym wszy- 
stkim którzy mu lą po- 
ał uszni ' 

33. To usłyszą swsy, pu- 
kali się, i myśliii ic po- 
mordować. 

34.1.ecz wstawszy w ra- 
dzie niektóry Farytcusz 
imieniem Gam al i el Do- 
ktor zakonny, zdcny u 
Wisego ludo, rozkazał na 



S74 

fnałj ccM Indsiain 117- 
itąpU. 

35. 1 n«kl do niek'Mc- 
lowle IimellBj> a^ejcie 

■i^ na liMieniu s stron/ 
tych łudzi, coh/jeie wieli 

3fi. Albowiem pned te> 
mi CMU/ powitd hjl 
Thoodtf, jiowiadiu^c tię 
bjć Viin wiellfiią, do któ- 
rcga itnyitalo męŁów w 
licibie iakobj 400 : Ictó- 
17 wbity ieat : « wuy- 
■cy którsymu wieriyli, 
roKpEOfsyli li? ) i wni- 
irce» *ici objócUi. 

37. Pa nim powitał Ja- 
dai GnlilcyciyksEUiipoH 
piiu, i uwiodl lud sa to- 
bą: «I» i 9n igio^I, i 
irujTMy któray ą nim 
pneitawnli , są rospro- 
asenl. 

38. Prs«toŁ i teras po- 
viftdajnwafn; nicwday- 
oi« alf X t«nii ludiźmi, i 
saniecdiaycie ich : alLo- 
wiem iealić ieit e ludii 
ta rada abo ta iprawa, o- 
brjeic li^ wniveax- 

39< Łecs ieili laat ■ Bo- 
ga, nia 9okB«i4 i«y ao' 
pWWMr: hyttio »iq ni« 
fdali » liogiom walc^y^ 
I odocbali ga. 



40. WeiwaTuy tedy 

ApailołÓT , ubiwasy ie, 
aakaaali, aby uio mówili 
w imif Jeiuiowa: i pn- 
Jcili ie. 

41.AtakŁM0iiia^*d 
«blk*iiaioł «a(iyndy,r«^ 
dtdąc lig, iJiric«t«bg«< 
dnemi dla iatimia Im- 
MV«gn moOifwoii o«l- 
nitii. 

4%. I iit« prsMtMraU im 
kąMy dsien w koiatde i 
po damach naucaaći apo- 
iriadaó Jamu CbFjWiisa. 

łtOZDZlAŁ VI. 

1. A we dni one gdy 
si^ ptiymnałdoneznfow, 
wsccido aię iceiiir«nie 
Greków priecfw Żydom, 
ii; w foilngowaaia po. 
WEicdnim bywały pt^ar- 
hone wdowy ich. 

2. A tak oni dwanaście 
aeiwawBzy gromada u- 
czniow, icekli im : Nie 
icBt ałusKna Łebyfmy my 
opuicili słowo fioie, a 
ttołom ilulyli. 

3. (^tneieiK tedy^fcra- 
cia, aifdi^ fob% aiodini 
m^óy dgltre iwiadccCwo 
maiącycb, pałnydiDucba 
jwift^ i it^dco^oi, któ- 



J^ntoMie, 



275 



^kmf mtfdikwj i n- 
*ti»«Kiil» słowa filiw- 

fi. 1 podobała aię taraan 
«M7 waajflddaj gro»a- 
dtie. A tak obnli Saasa- 
'|wa BH^faa p^aaga yiinf 
ŁDaehftAw^ftaga, i Ftłi- 
'!•, i Pmahora, i KJkan«>- 
iti, i Tymoaa, i Paraiana, 
liUifcałaiK Kawo nawEO- 
< MDego Antyocheńcijika. 
e. Ta poaMwlU pT>«d 
Apoitały, ft in»4lhrM7ii^ 
kł*A] m Bi« T^M. 
7. A słowo FaAikie ro- 
iło , I tnnokył ilę pociet 
nemiAw bardio W Jern- 
itlem: wlelkl« tefc mno- 
łtwo kapłanów posalu- 
une było wicr«e. 

S. A Scaepan będąc pc- 
tm Uiki i mocy , ciynit 
I CDdi i inamioDB wielki 
! ni^dsy ludem. 

>■ 1 powstali Diektóny 

' ■ beknice , którą lowią 

Uber^nów i Cyiency- 

I łijków , i Alexandrya- 

nw, i q»ch którsy byli ■ 

, Cilidey i z Asycy, ga- 

4^ lic ■ Scacpauem. 

|O.Łeca uifl mogli ^c 



ipneciwić mądroici i 
Dachowi, który mówił. 

11. Tady naprawili ')uq- 
łe po wiadaiące, iścimy gc 
■alysielł mówiącego ało- 
wa bluinierikie przeciw 
Moykeuowi i Bogu. 

12. A tak wiruiiyli lud 
i itarcze i Doktory: a 
ibieiawMy *i% porwali 
go, i praywiedU do rady. 

13. I postawili fałtzywe 
iwiadki któray mówili : 
Ten calowiek nie przc- 
Btawa mówić dów blti- 
inienkicb prieciw temu 
mieyacu iwi^temu, i >a- 
koBowi. 

14. Albowiunefmy go 
jłyBzeli mówiącego : ik 
JesuiNaaareńikiteusbu- 
r>y to mieyica, i odmieni 
obyczaie które nam podał 
Moyłeii- 

lo. A patrząc nać pilnie 
□i wsayicy któr»y sie- 
dsieli w radaie: widzieli 
oblicze iego iako oblicze 
Aniebkie. 

ROZDZIAŁ VII.- 
1. 1 rzekł Arcykapłan : 
Iciliai^ to tak mai 

2. A on rzekł: Męlowie 
bracia i oycowic, słudiay- 
cia. Boa chw^y ukazał 
S2 



276 

■i) «jon nkueun Abra- 
hamowi, gdy bjrł w Ue. 
lopotamief , pmi tjm 
nii niteaskal w Chiranie. 

3. 1 nekldo iu^^:Wj- 
nidl z siemię tve^, i i 
twoiey rodzinj', ■ idi do 
ziemie, Ictórąć nkakę, 

4.Ted^wj'u:edbs3ri sie- 
mię Cluddejikiejr, mie- 
t*k*t w Chsrante; 
tamb^d, gdj a marł ociec 
iego, pnjnioił go do tej 
aiemie w której yrj teru 
mi e» kacie. 

5. I nia dał mu w niej 
dsiedilctwa i na*topęno- 
|[i, ale obiecU mu ią bjl 
Aai V diieraafr^, i naiie- 
niu iego po nim, gdj ie- 
■cie nie miał sjna. 

6. I mówił mu Bóg: Ze 
natienie iego prsycho- 
dniom b^diie w cudaejr 
Kiemi : i sniewolą ie, i a- 
trapią ie pries caterj tta 
lat. 

7. A naród któremu bIu- 
ijć będą, ia at^diić będę, 
mówił Bug : a potjm wj- 
niJi^ i będo mi aluiyi na 
tjm miejicu. 

8. I dał mu testament 



obrz 



i także 



xił Izaaka, i Dbrzemł go 
dnin oimego ; a iiaak /a- 



koba, B Jakób dwBBakie 
Pttrjarchów. 

9. A p4trjmrehowie nie- 
D&widaąe Sńaetk^ pneda- 
li go do Kgiptit. licti . 
Bóg byl I nim. 

10. 1 wjnnigmmmirMj' 
atkiek jego neiskow: a 
dał ma laakf iwądreti 
prsed Faraosem krałen ' 
Egipakim: i poatanowil 
g« itaroatą Bwi Egiptem; 
i nad wnjiddm 4Maem 

ii. I pnjaaadł głód aa 
wasjidc^ siemię Egipska 
i Chananejaką, i wielki 
jeiak: i nie najdowali 
ijwBoici Ojcowie naiL 

12. A uiłjiiawuj Ja- 
kób , ik bjłj aboia w E- 
gipcic, poilal OJCÓW na- 
aajcb pierwaij ras. 

13. A sa wtorjm rasem 
poinali Jóiefa braeia ie- 
go, i osnajmionj bjl Fa- 
raonowi naród iego. 

14. A Jósef poaławBsj, 
prsjswał ojea swego Ja- 
koba, i wasjstkiej rodsi- 
nj iwej w Sie4midaieiił(l 
' piąci duisach. 

15. 1 sstąpił Jakób do 
Egiptu , i uniarl on [ oj- 

owie nasi. 

16. I pneniflaieni i^ 4v 



Apoitóltkie. 



Sjt^mt , i poloicni aą w 
gTubie, ktÓTj kupUAbra- 
łiłni II nimmę pieniędsj 
H ijmów HemsrB Bjna 

17.A gdjr ■'? prsjbltlTl 
«M obktniM, którą byi 
pnjiiągt Bóg Abrsliaiuo- 
vi; mro^cd lię Iu4 i 
rtuimiji w Egipcfa. 

IS. Ak nasml inny Kr61 
w Egipcie, któr^ niezn^ 

19. Ten podchodiąc naiE 
narad, utrapBoyców n&~ 
Kjch: tak ik muaieli 
diiackiłwe wymiatać, aby 
nie ijly. 

20.T«goi eiatu naro- 
bili «ię Moylełi, i bjł 
injiemny Bogu, którj 
łydwwany byl tray mie- 
i^eewdomuojcaawego. 

21. A gdy hyl wyrauoo- 
■y, «alfła g* córka Fa- 
taonowa, i wyohowała go 
■»U«aaaynR. 

^ 1 vy^wl«Min był 
Hayiau we WMttIkiey 
»Mn^ Egiptkfey: ihyt 
Moinym V movacłi i w 
aoynkach awoieli. 

23. A gdy nil doebadii- 
łe etterdaiejd lat, pray- 

tito mu M nji\f aby nai 



277 

wledaił braeią avą lyny 
laraelikio. 

34. A iridiąo niektóre- 
go nkrEyird a on ego, obro- 
ni! go, i pomleił się kray- 
wdy onego utrapionego, 
■abiwasy Egipcayka. 

25. A laniemat ieby ro- 
Eiunieli bracia iego, Łe 
Bog daie im wybawienie 
praei rcea iego : leci oni 
tego nie rozumieli. 

26. A naiaiutrz ukaaal 
lic im, gdy lif wadaili, i 
wiodl ie ku pokoiowi; 
mówiąe: Męitowie, bra- 
eiafcie aobie, czemu >ię 
społem krzywdziciel 

27. Łeca ten co krzy- 
wdził blifuiegu, odegnal 
go mówiąc : Ktoi cię po- 
fitanowił ksiąięriem i tc- 
dzi%nad namit 

28. Izali mię ty clicesz 
zabió, inkoi weaora aabii 
Egipcayka? 

29. [ uciekł Hoyieiz za 
tą mową: 1 był przycho- 
dniem w ziemi MailyBÓ- 
■kiey, gdzie trodzH dwn 
synów. 

30. A gdy wytido lat 
czterdzieści, nlcazał aię 
mu na paaozy góry Syaai 
Anioł we krzu ognia plo* 
mieBiit^[o. 



sra £» 

31 . ŁmsHo jiM« njku- 
waij, diiwowal ■!; teO" 
Mtiriisuiiii. A gJy prijr- 

pttncjl, ilU Hf d« >icSQ 
gtoi Pftńaki m^wiJie : 

32. i&Bi leM Bog a^mw 
tirolali, B»c Aknlam^w, 
B0g Isaakow, i Bog Ja- 
kob**. A Mniiwwnj 
MejiTcw I ni* imAat aię 

33. 1 Kckl mu P(ta: 
Z»o/ bity I nog twoich, 
bo mtepte DB Ictdrjm 
■toiiB, ieit kie min fwi^tB. 

3*. Widwaleni widjnc 



i ««ty- 



utTBpknieludun 
ry icit w Egipci 
tinlent w« dycha 
■■tiiiiiłoiu iAych ie wy- 
rw^ A teras cbodź, ti 
poil^ cię do Egiptu- 

35. TegM MoyUua 
którego lię laprseii 
wino: Któ* ciqpMt*B»- 
wit kuąi^ara ■ ■fdUą? 
tegw Big Kuąk^cLuu. i 
o&ttpicialAiii puM prsu 
r^kc Anioła, który oui ai^ 
■kMiJ W« krMŁ. 

3fi. Taa«( ie wywioti 
iiesjniwiay roAn i inaki 
w Homi Eg^iey i w 
iiunu cserwanyW) i ■* 



piuei[y ^tu cstcrMaM 

37. TflRci i«t Ha^oM, 
Mtj pe«iii4«iUi;B«in I- 
Braelakin, Pronlw wslw- 
itsi WMi Bog a h»«i v&- 
■M]r kAw nittie: i«g»dii- 

3<. Tann im kfewj kyi 
w ignwa^anl* m pn* 
no^ ■ Aak^eni, który s 
nini lomuwi^ n* góna 
Synai, i ■ oyey nuMnii: 
który jtr«yi%ldowBL]nT«, 
itby io nam iai. 

30. Któremu nie cliri^ 
bydt poduuni cycowie 
naii : ale odrsucali, i od- 
wracali aiij aercem awćm 
do Egiptc ; 

40.Hawiiic do Aarona, 
UecyA nam bogi, któray- 
by iillpraednuni; albo- 
wiem Moykeia on który 
OM wywiódł ■ ałemia R- 
gipikley, tń» wiemy M , 
ma alf atało. 

41. I ucaynili w wimi 
eiefca, « tpTftWftwali ofia- 
ra btlwMiowi, i kodwU 
aic W dsk«tiMh rąk awoiefat 

42. 1 odKWoU Mc B«(t, 
i podał Ie B* tOł »by alit- 
iyl[sMlQ>«MiniebiMkłfli: 
■akoBapMawtiattw ksiy 



Apoii»ł^ie. 



Uia m nUta i inac oAkt 
rj ofiBTowBli n> pUMjij 
pranitriwdsiaJci h1^ ijo- 

4% OwueneJaU bniy- 
ifli iMidot HolMMY, i 
gviudę boga WWMgft 
Renfaiu, dhmif któn- 
Mf eayńffi, abjrieic in 
psklon Mrrmili. I h^tck 

44. Pn^bytek Jwiado- 
ctwa b^n ojaDwnaur^ 
ni pOMaj, iak» b/ł riw- 
m^daił Aog ia«w*%cj(r do 
H^JNuo, ałij go tuaj- 
id mAe Ił^talta ktirjr 

TiUtł. 

*S. KtÓTjr tek vaiąva^ 
rpmraiUlli oyoawie aaii 
I Muem V MiiaidtoiJpaf 
gndw, kliroBóg V7'gn^ 
rnW 0JB7 naiMaii, afc 

46. Kturj inatazł łaakf 
n Boga, i yroiH abj sna- 
lut priyk^teb Bi^ Ja« 



4T.A8ałaaian abudonał 
icMidam. 

'48. AlaiKaywTfauynie 
■Muka w łtóiaioiadh 14* 
k^uci^Unjd, iahaPro- 
lA powiada. 

48. Niebo icateł (tołUa 
■wio, ftalciBiftpo4«oiiak 



879; 

Bog jBAłcb. C«]i nt aa 
dom a budulec wowi 
Paa? alboktóreicRtmUr- 
■o« odpociniaala mcgot 

fiO. laali r^a jooia ugo 
wsijBtkUgo nie ncayni- 
la? 

St. Łudaie twardego 
karkn i nic olraeeanjch 
■erc I van, wj siu anw- 
adjr sprzeciwiacie Da c}i o- 
wi świętemu : iaVo ojco- 
wie wail, takie I wy. 

52. Kt^rogoft a Proro- 
ków nie przejlajowalt 
oycowłe wari f i nie po- 
iMntowilt tyah, którsy 
pracdtjni powiadali o 
prcj^eiHtefD ^trawicdli- 
wego f ktlrcgaiełe w; 
teras byli ctbayeuni i 
mordercami. 

53. Ktinjialt wai^i 
lakon pnea roara^dacDie 
AnieUkie, a nie etncgli- 
icie go. 

54. A ełTehaitie t^, pi- 
kali lię w Bereaeh awyck, 
i agraytall nań a^łwml. 

£6. A będ^palepDueha 
S. patrAąopliDle w uiebo, 
ayćndl eŚwUf ^^^i ^ 
Jeiuaa ttoi<icego pa pra- 
wicy Boiey. 

£tt. Iracki: Otowids^ 
Uf 






na citoffieeiego itoiącego 
po prŁwiey Bokey. 

67. A oni krsyknąwis; 
gtoiem wielkim, latalili 
■obie DII}', i nucili lic 
nań icdnomjjlnie. 

fiS. A wjTsnciwuj go z 
miaita, kamienowali, o 
świadkowie iluiyli staty 
a we u nog młodzieńca 
którego iwana Saawłetn. 

50. 1 kamienowali Scae- 
pana modlącego lięa mó- 
wiącego : Panie Jecu, 
pnyimly ducha moiego. 

60. A .klęknąwiK^ na 
kolana, lawołat gloaem 
wiclkiem, mówiąc: Panie, 
nie pooiytnj im tego ■« 
gnech. A to racHłasy, aa- 
anąi w Pann. A Saewcl 
aezwatał na aamordowa- 
nie iego. 

ROZDZIAŁ VIII. 

!• Aouegoidniawacaę- 
fo aię wielkie priejlndn- 
wanie praeoiw koioiołowi 
który Itył w Jeruialem, i 
ro^proiayli lię waiyicy 
po krainad) Judskich i 
SamnryiBkich, opróca A< 
postoi ów> 

2. 1 pogrzeb li Scaepona 
luMe bogobojni, i neay- 



nili nad nim wielkie | 
kanie. 

3. A Ssawd bnnyl 1 
■eioł: wchada^ąe w <__ 
my, i wywłooaąo m^km i 
niewiai^ , podawid 4n| 
więaieuia. • j 

4. Oni tedy ktoraj by^ 
roiprosEcni, chodzili opo^ 
wiadaiąo ałowo Boka. ,ii 

5. Łcea Filip mazedtaaM 
do miaita SamaryitkicfM 
opowiadał im ChiTatuaa. n 

O. A raeue pilnowałf ' 
tego eo Filip powiadaj 
iednomyllnie alut^aiąc, ł 
widaąc cnda które ezjniŁ 

7. Albowiem Ducfaowie 
niecaytci , od wiela tych 
któray ie mieli, wycbo- 
daili , wtdaii^c gloaem 
wielkim. Wiole teł po- 
wietraem Tuisenydi i 
chfomyck byli iiadr*wie- 
ui. -. 

8. I było wielkie weaele 
w onym mieicie. 

9. A niektóry mąk imię- 
niemSymoa, który przed- 
tym był w owym mieJcic 
Ciamokai^nikiero, iwo- 
daąc lud w Samaryey, po- 
wiadait^o ai^ byda kim 

10. Którego atuchali 
Wisytey » od uaymniey- 



ApattohUe, 



281 



tMgo, ał do najiTiękiie- 
go, mowu^e: Tenei iest 
BMe Boia, któn| lowiii 
wierk^ 

11. A ogl^ali aic nań 
praeto , ik od dawnego 
oKurasmaniił ie bjł mmt- 
nokit^itwj iweini. 

12. A gdy nwienrrli Fi- 
lipowi opowiadaiącemn o 
królutwie Botj^m , i o 
imienin J«ii*a ChTTitn- 
it, ehnciJi eię makowie i 
niewiMt)'. 

13. Tfldj i WM tA %y- 
non nwioTEjI : « odmw- 
wmay sif trwai pnj Fili- 
pie. A widii^o Enamiona i 
noc/ wielkie które lię 
dńaijr, x4iuniewiił lię dai- 
wiąe. 

11. A uał/amwnt/ Apo- 
■tolowie która/ b/li w 
Jernsalein , ik Saiuar/a 
pri/i^a iiowo Boie; po- 
■lali do nich Piotra i lana. 

15. Która/ gd/ prs/- 
uli, modlili lic aa niemi, 
ab/ v«ęli Dtieha jwięte- 

16. Albowiem ieHae nu 
pra/ssed) b/ł na Ładne- 
go a nieh*. ale ^Ueo o- 
diraeaoni b/H w imię Fa- 
na Jemiowe. 

17. Ted/ nenie wkłada- 



li r^oe, ibraliDneha Jwic' 
tego. 

18. A D/iraawaa/ S/- 
mon, śepraea wkładanie 
n^k Apoittriiktch b/t da- 
wan Duch Jw^t/; pra/- 
nioał im pienlądae. 

19. Mówiąc: Da/oiemi 
tek tę moc; ab/ ten na 
któregob/cbkulwiak ręce 
wloi/t,wii^DDehn świę- 
tego. 

20. Łeei Piotr riekl do 
Riego,p!eniądcc twe niech 
z tobi^ będą na zginicnic : 
■eJ mniemał, ikb/ dar 
Boi/ miał b/ć la pienią- 
dze nab/wan/. 

21. Nie mais w riecz/ 
te/ csąitki sn i diialu, bo- 
wiem lerce twe nie ieit 
proste prted Bogiem. 

22.Pokutn/łc teJ/ ca 
tę ilośi twoię: a proś 
Boga, aieb/ć b/ło odpti- 
icsone toam/ślenieiercft 

23. Albowiem eię widię 
b/di w gorakośei iełci, i 
swiąsania nieprawości. 

24. A odpowiedzią WIE/ 
S/mon neki: Modlcte«ię 
w/ aa mną do Pana, ab/ 
na mię takiego nic nie 
pii/rio coście powiedzie- 



232 £ 

25. A tak oni fwicde- 
clwo vjduw*y , i i^m- 
wi«dsłaviij «ło«o Pań- 
flicie, miaili ttę do Jsm- 
salcm,! w wicia krcinach 
Siiwrjtańakłch Ewange- 
liq opofriadsli. ' 

26. LeM Aniot PitDilii 
m^wlł (to Filipa, riekąo : 
Watańa idi ku potudnio- 
vfl, na 4nigc któn od Je- 
Tuialem bielij ku Gasle, 
ktAn iMt apiiitoaiato. 

27. 1 witawtEj izedl. A 
otom^li Gth^opfanln Kie- 
>aaiee mołny Kandskl 
królowej Ethjopikiej, 
którj bjl prłeloiDnjni 
nad wiijitkiemt skarby 
iejr,prajlechat hjt modlić 
■i<j da Jerusalem ; 

28 I wracał tię aiediiie 
na wo>i« iwjin a ciyta- 
1(^0 [uiaicA Proroka, 

2S. 1 rtckł duch Filipo- 
wi ; Pr(jr>tiy>, a prijląca 
siq d« woan tegft. 

38. A pnjkiegiBaj Fi- 
lip, «t}jiiał go cajtaią- 
ACgo Isaiatea Prortka, i 
rcekł; RozuMfauke ea 
csjtmt 

Sl.Aonnwkl: A iaknl 
ronmie^ laog^, isili mi 
kto aia pokaże 1 I prusif 



Filipa, akj watitpiwfij 
waiadl 4* nirgo. 

32i. A Biiajscc {Hatsa kśó- 
re csytal, to bjło : Jaka 
awaa na aablaia wiedidan 
iatt: a lako baranek hag 
glaan pnted tyn, ktbrjr 
go atrsjHie, tak ula atw*- 
ra/ł ait iwoich. 

33. W uaUaain iegoaąd 
>*g* padnieaianj ieat i 
tUdMj tego ktowj^wiet 
albawiam a aienia agla- 
daoRj b^dsie kjwmt iago. 

34. A adpowiedalawasj 
RMsaDiee Filipa wii«cJd: 
Proazf cif o kim ta Prv- 

n i aaMii o aokia^ 
cBjrli o kim iaH3«i f 

3d. A Filip •tw9tm.jinKf 
ułta iwe, pocsąwizy ^ 
tego piana, apairiadat km 

A gdjr dalaj iaohall 
w dmg^, prajaali nad le- 
daf wii^, uAf laekł R». 
aaniac: Oto woda. Cók 
mi ieat na praeaakodaic, 
abjołi ni* kjt Dahnoon, 

37. I »ekl Filip: Je£i| 
fficrajTK M iraRjttkiago 
•erea, woIn«^. A odp«M 
wiedalawsajr ridd: Wie- 
raę, ii Jesui Cbrratna ieat 
Syn Bofcy. 

38. I kaaałitaiiąćwuso- 



Apaiialtiie. 



vi , i wtU^i ttbadwft « 

i ocbneiłgo. 

30 A giy W7uti ■ wo- 
Ay, Dadi ^okj porjrał 
Filif^, i ni* wMdoi go 
ni^omj RKU»iiw«;alo ie- 
chal (wądtog^, veiaL^ 
lic. 

40. A FSIp ak w Axoci« 
ie4t snaleiion: apmcKo- 
<b^a po iritjitkich miej- 
icarii i^cnriailri Ewaare- 
Ką, «k priysiedt 4o Ce- 

ROZDZIAŁ IX. 

1. ASuwet tohnąele- 
ucxB gr^ibaml i morder- 
■twem pnectir nnnlom 
PaiMIm; pnj^nedł do 
Arejrfci^łaiia. 

2. I prołił u niego Uitóir 
do DamatzKa do bololo : 
ik Eeilib}' lit6re analazl 
ttj dro^ mcfce i nlewia- 
ttjy^j ie Kwi^ianepriy- 
wtoiHdo JeTasalem. 

3. A gdf iecbid: atato 
tię, gilj b^ł blUlco Da- 
inuaKa, łe spnędka o- 
iwieeiła go swiattolć x 
nieba. 

4. A padliay na nemic, 
■atjKał i^oa moff iii«7 de 



aiebw: Ssawie, SiawLe^ 
osemuDiif pnc^ladoicul 

5. 1 rwld : Ktoj tj iwt 
Panie? Aon: Jam ie>t 
Jemu, ktongD ty pnc- 
Uadułesa: Trudno tobi« 
prEGciłi' ojirieniowi wic- 
rigać. 

6. A driiitD i tadunuc- 
waiąc aię rscU: Pasie, 
co chcasi ab^m njoilf 
A Pan do niigo : Witań, 
a ida domiatta, a tam ci 
p»wi«dsą, co l>ędziei> 
miat cijrnić. 

7. A ro^iowia ktony i 
nim byli w ilrodae, iUbij- 
11 sduuiawHj aic: gtoi 
wprawdiis iłjHUio, leci 
Ładnego nia widzEi«. 

8. 1 Tatal SiBwet a aie- 
mle, a otwors^uy ony 
nie nie wulciiU. A prn- 
wadcąa go sa r^e, wie- 
dli do Daniaaalcu. 

B. I był tam tnj dni tu* 
wida^ ; i nią iadl ani pił. 

ID. A ucsaś niektóry 
był w Dawałsku inienim 
AnaniaaB, i riekt Pan do 
niego w widieniii: Ana- 
niaaiu. AonrEckl:Otom 
ia Panie. 

1 1. A Pan do niego: W- 
■tan, a iilć na ulicę która 
lowii^ Piotti(, a Miikny w 



domm Judawyin ŚuvU 
Imieoien Taneueijka 
nlbowiem ci lic oto mo- 

du. 

12. A mUmM m^ a- 
nanisua iraitnieiD wcho- 
daąoego i r^ctnań irkta- 
dBiąoego,aby pne^irieat. 

13. 1 odpowiedai^AnB- 
niaii: Panie, ał^iiatcm 
od wiela o tjm m^łu, ia- 
ko wiełe alego osjaitŁwlą- 
tjm twjm w JeriiEBlem : 

14, I tuć ma moc odAr- 
cykapłanów wiącać wiijr- 
itkie, które- wijrwaią i- 
luienia twego. 

Id. APannekt do nie- 
go; idike, albowiem ten 
mi ieat naci^niom wy- 
branym ; abj noiił Imię 
Dłoie pracd narody i król- 
mi , i tyay In-neltkiemi. 

16. So mu ta nka^, in- 
ko wiele potneba mu cie- 
rpieć dla imienia mego. 

17. I poKcM Ananiafi i 
wsiedl w dom: a wioły- 
Wiiy nań ręce neki : Sza- 
wle bracie, Paa mię po- 
slnl Jeani , któryś i!^ u- 
kasał w drodię którąi 
tzEdli ahjŁ priejćnai, 
a byl napełiiion I)uchera 
świętym. 

19. A natyehmiait «pa- 



dły« •caa lego iako ta- 

aki, i pney^nd; a mta- 
w*zj ochncBon ieat. 

10. A waiąwaiy pokarm 
poiiliiaię. 1 byisucaiiia- 
mi, któny byli w Dama- 
siku pn«a kUka dni. 

29. A natyahBuait w 
boinioach opowiadał Jc- 
■uia , ke ten ieat Synem 

21. 1 I dumie wali ii; 
wiayioy, któny go atu- 
oWt, i mówili: Isali nie 
ten iest, który bnrayłw 
Jeruzalem te, która j wzy- 
wali tego imienia: i ta 
byl na to prsyuedł , aby 
ie powziitwaaj wiódł do 
Arcykaj^anów- 

22. A Siawcł amacnuU | 
■ic tym więeey^i aawaty- 
diai Żydy , którcy mie- ' 
■łkali w Damaasku , do- 
wodzie ik ten ieat Chry- 
itus. 

23. A gdy ai^ wypełniło i 
dni nie mato, uradsili i 
■polnie Żydowie, aby go i 
■abili, 

24. Łccs oznaymiono 
Szawtowi sdrady ich. A ; 
striegli u bram we dnie i ' 
w nocy, aby go zabili. 

25. Ale nctniowie waii^' 
w^iy go w noey, pnea 



Apotiohkie 



mur wjpujefli go apnji 

WUJ T koiSIL 

26. A ^dj pnysseill ilo 
JeruHlem, kiuii w^ przj- 
ląciye do ucntiófr; ale 
■i^ go wKyicy bali , nie 
wieraąciebjbyłucznicRi. 

37. Lecz BamabaiE 
viiąwiłj go prijrwiodt 
do Apoitoiówji Dinaymił 
tn Ulco ir droilEe widiiał 
(W; B ii mowii do me- 
go: I kko w Damaszku 
lmfie»Di«inovit winuę 
Innowe. 

^' I bjt w Jeruzalem 
towtKpz^ z niemi, a 
btł{deeaiie lobie poczj- 
Bii^o ir Imię Pańzkie. 

29. 1 moirił z Pogany , i 
%*AiA iic X Greki : a oni 
■ic ttirali iakobj go za- 
bii. 

30. Czego dowiedzia- 
*Uf tię bracia odproira- 
diili go do Cezarjej, i 
ofcilalf do Tarsu. 

Sl-TiktedyKołctołpo 
'uritkiey Jadskief zie- 
^ i Gałileief i Samarye^' 
bU pokoj, i budoweliic 
■^dzi^c w boiaini P«ń- 
^"J, a poeiecbii Dueha 
8- fc;rt napdnioftj. 

32. 1 lUlo li^ , Ik Piotr 
K^J sMiodztt wiijMkie, 



przyszedł tek do Swi^ 
tjeh, którzy mieiikali v 
Łiddzte. 

33- I nalozł tani czlowie' 
\i.K niektórego, imieniem 
Eneaaza, od oiiniR łat na 
łofcale£ąeego, który był 
ruszony paffietriem. 

34.1 rzekł, mu Piotr: 
Eneasza, taedrairis c\% 
Pan Jezas Chrjrstus : 
witanEe, a poiuiel sobie. 
I uatyohmiaat wfetaL 

Z&. I patnyll nań wszy- 
scy, którzy mieszkali w 
Łiddzie i « Saronie ; któ- 
rzy się tek nawrócili do 
Pana 

36. A była w loppietiie- 
która uesenniczka imie- 
niem Tabitha która, wy- 
loiyirBzy, zowie lięDur- 
kas. Ta była pełna do- 
brych uczynków i iał- 
uukn, które csyn^a. 

37. I stało się w one 
doi, fce zaniemogłszy n- 
marła. Którą omywisy 
położyli w wieczerniku. 

3S. A U Lłdda była bli- 
sko Joppy uczniowie u- 
słyuawizy, ke był Piotr 
w niej', posłali do niego 
dwB Męisów, prosząc, aby 
■Iij nio lehŚ pnynć do 



39. A wtfMwnj Pwtr 
audi I niMM: ft:tór«go 
gilj pnjtMtit vwm4U 9b 
wiamniUu. t obitąpUj 
g* majstki* wdowy pla- 
ni^e*, i iłkaniące sm «»- 
kNi«i^u*««» kUnim 
robiU D»ftiaa. 

441. AwygMwwj wiąy- 
«dd« Pwor fokl^kaąw*^ 
M kolWta nuMUit lis, * 
•btwhrtajr t^ dft obtU 
nekt: Tsbitko witań. A 
•aa otmnjfUi^mywńe, 
i tjintmuy Pkrtra, »- 

41. A p«ikwKąj^ i^ ręk; 
podnioił ią. A www«- 
WMf iwictyah * wdów. 
«4dUiąi;w^ 

43. 1 rw^wUo wą to 
po waiy Wki oy Ji^łńa, i 
wiele iełiuv1«ni^ wPtt- 

■IL 

43. 1 atalo ai^, U on 
wielfl dniniMB^ałwiop- 
p«e, a Bubtónga SjiM- 
•M gwbaraa. 

ROZOKlAi. X. 

1. A w CeaHfay kjrl 
M^h aiektórjF iwMaiMt 
KoraeliKui, lUłmutn ra- 
ty, któną awMW Wodi%: 

2. PAaiaf i boiiicj.aif 
Boga a« wiiyitkjni ior 



mnkny wieikU bi^iM, 
a Bb(« aif sawadf ■•• ' 
dlw- 

3. Tan wiiliUt iawnic t 
widaania, «ik«iH dsicwiy 
t^ gBdamp m daicń, A- 
aióla BoJngo wdiidaąMg* 
d« aMwa, i wwiąctp 
iarnn: Kornalituan. 

1. A oa naA ^ Uida |»- 
traąe, aynla•tna■ODJ^- 
dvs mU: C« iMtPawd 
I naki nin.-MwlUtwy i 
jałmuanif twoie watit|itlf 
iMifaaąifć fnadBagMiu. 

6. A tana poili; łi^ 
do Jqppfa a pnyaow &J- 
mou luaiBkiago, ca gn 
■owia Piotrem. 

Q. TcD sia gtf^od; ni 
BieUki^go Saymoiuigar'' 
baraa, którj ma dom nad 
monMini tea ci p«wt»«o 
bf daiaaa miai nyaić. 

7. A gd; adaaedi Anioł, 
którj mówił du uie^i^ 
wMwawH/ dw« doBMf 
waików awaich, i kolnie- 
RM foboknego iĄjob, kta< 
ny ifnj nira uitairiaanie 

&. A napowiedziawujr 
■n waajTffeko^foUai im da 

■'•nr- 

9.ŁcM nauiutrzK S^/ 



ApOitotiAie. 



«iii bf Ii w dro4»e i pity- 
blLiali Mf d* mialt*, 
wtuA Pi*tr tM g*rę do- 
nn ttiodlii il^ o g*4iiłni( 

itU, Łecx gdf mu o^i 
gDt«v«li y fWMjnit nbn 

1 1 . 1 u jimlalebt Mwo- 
MMtt, » iM^H^cB kaio- 
aa a*Mjiiia iakica, i*- 
kob; pneJeWadto vi«t- 
kie x> csterj kuuee >pu- 
■icstnec m^»ku«itiui: 

1%, W któr^ k jir wwr- 
■tkie tnnro«MH^ie wmi*- 
[ n^ i {n^łajr aiwnakłe 
i yMrtffB powistnneh 

13. Istdiięgtoa d«iłt«- 
g«; Wuań Pietn«: wr- 
UUr, »icd<. 

14. A Pł*» nakl.- Nie 
4^7 1<^ P«iu«, gdjkon 
■dgd/ nia iadS nio ptwfa- 
UUgo i niwiyttege. 

ii. A i^M sMi^f efl^t« 

ieił, tc^a •j' nie aow fio- 
■palUym. 

15. A 40 ilf f a tnąrkno^ 
Mhlo, i«a«tlMOSjnutiive 
ni^ta teit da nł^. 

17. A ^y Piatr nn W 
wMt infi^ wAtf- ta ^a 



dcM: alić Makowie, któ- 
rej od KoiiidiuMa byli 
potUni, pjtfttąoyaicodo- 
mu SjmuD«wTiu, itaBcli 
H wrót. 

18. A sawatawHy, p/- 
Ulł ioiUby tam ŚjTiuon, 
którego aewi^ Piałrciu, 
goRpodę miał. 

10. A gdjr tSutt losmy- 
iłU o wid«cniH, Ricktmu 
Duah: Ot« ein aukaią 
trsey Mrowie. 

24. Przetak wstawiEj 
■ejrdj, a łdi s uieiui, nic 
nic wt\^iąe: gdjrkoni ie 
ia poiIiU. 

21. A Piotr loedtnji do 
onjch MęUw, raektj O- 
tMn ia ic«t kióragD ibu- 
ka(«t«( cói ieit za pn/- 
«M/nadlaktai:«7a«ieprxj> 
■aUf 

33. A Dfłi raekli : Kor- 
netitiM Hotłoittn, k^is 
s^aińadliw; i Jloi^ty aią 
Boga, i Braiągjr ^wiad*- 
«two od WMCjfo (iara<1ii 
Żydmnluego, aupomaio- 
Byie«t«d AnioU iwiętc- 
go, aby €ią wocwal w dom 
■wóy ; a ^wdud doir od 
ciebie. 

23. V^j[ wpntwadii- 
wmtf i« , pn»iM ^* «** 
ipodj. A nauJHtn wsM-. 



niektóriy i Lraoi ■ Joppy 
•lit a nim. 

24. A dragi«go dnia 
WK><Ił doCeiaryey. Le« 
Korneliaaa ezek^ icb, 
\i,etvavi»tj krewnych 
■njch t powtnnych fnsf- 

26. I itaToBięgilywohti- 
dzil Piotr , cabiakawtEy 
mu KornoIiuK, i padbiy 
do aóg lego pokłonił się. 

26. A Piotr go {lodnłóil, 
mówiito: Wstaii, i ia&i 
tei ieit cilowiek. 

27. Arozmawiai[(« Knim 
ffgzedl, i nalacł wiele tych 
co lic byli cbmU. 

25. Irsekl do nieh:Wy 
wiecie, te li^ nie g«dii 
ŻyifDwinowi ^i^oać atbo 
■chadzać się z cudzozirm- 
eemi ale mnie Bdg uka- 
zuj łeliym Ładnego czło- 
wieka nienuywupo«pa~ 
litym albo nieozyitym. 

29. A przetolem oprócz 
wątpienia pnyszedt wez- 
wany. Pytam tedy, dla- 
czegnśeie mii; weiwali f 

30. AKomeliuisrzelcł: 
Od czwartego dnia ak do 
tey godziny modliłem *i(j 
o ilzlewii^tey gadzinie W 
4amu moim; n oto Mi(k 



•tan^ przedemii^ V 

31. 1 rzekł: Korndk 

wyitndianK iest mod 
twoia, i lalmuiny I 
wapomnioae ■>{ przedl 
giem. 

32. A przetok poitiy 
Joppy, a przyzow Synu 
którego aazywaiij. 
trem: teamagospodf 
domn Symona garin 
nad morzeat. 

33. A taklem kkcai | 
słi^ dv ciebie; ■ tyŁń 
hrmt) uczynił, łei pip 
(seti. Tem tedy 
wizyaoy ieati jmy tu pn 
tobi\ , abyśmy ztiu^ 
wizyitkiegotego ci 
ieit rozkazano ud Panai 

34. A Piotr otwonrywd 
nita awe raekł : Praw' 
wiem doznał tego, ik dd 
B^ na oioby nie ogb|4M 

35. Ale w kakdyu uarJ 
dzie kto lię go boi a czyJ 
lii aprawiedliwoij, ieitl 
niego pnyiennym. 

36. Słowo poilttł Bd( 
lynom laraelzkim, bpo- 
wiadaiąe pokoy pteez Je- 
zoaa Cbryatuia (tenciicH 
Panem wazyatkiclt.) 

37. Wy wiecie ktoie (if 
•t^« słowo po WaayatkiB 



Zjdutirie: Bóg pocsti- 
«»/ od Galileie/ po 
chncia, którj Jan opo- 
iriadot; 
3S. Jemia oaego x Na- 
urcth ikko pomu^ Bóg 
Dacheio iwiętym i mocą: 
którj chodsił 017111^0 do- 
^ne,i uidrawiaiąo wtzj- 
itkie opanowane od dia- 
bla: albowiem z nim bjł 

%■ 

3'J. A njiutejmf iwia- 
^lurai wizyitkięgo co 
"jnii w krainie Zyilow- 
>Wr, iwJoruaalcDitktó- 
i*|(i> HbiH nwieiiwuj 
Mdnewie, 

40.Ti^Bóg wibudiił 
dnio trzeoiego, i dni go 
Łeby bjł obiowionjr. 

41' Niews^tkiemu lu- 
d<ivi,>leiwiadkoroprzed- 
^T" Kgotowanym od Bo- 
S>; nam którijihtj po- 
dpola z nim iedli i pili 
^•tjiB, gdy intfd od o- 

Buriych. 

43- 1 roskaa^ nam opo- 
Tiidoe ludowi i iwiad- 
<^ ik on ieit którego 
°*g nunacsył i^diią ^- 
Vd< i omaiłydi. 

ti> Temnć wujioy Pro- 
'••T Jwiadectwo wydaji), 
U k^df weśmie gn»- 



ApóitoUiie. 



chów odyuiMienio przez 
imię iego , któHkolwiek 
weń wierey. 

44, Te iłowa gdy ieai- 
ose Piotr mówił, przy- 
padł Duch 8> na wizy- 
itkie iłuchaiiiee riowa. 

4fi. 1 sdumieli lię oni 
którsy byli z obriezoma 
wierni coiPiotrein. pizy- 
>zlt; ił teł na Pogsny 
dar Diicłta S. był wylan. 

46. Albowiem iłyMcll 
ie mówiące iciykami i 
wielbiące Boga. Tedy 
Piotr odpowiedział: 

47. Izdi kto moie bro- 
nie wody, ieby ci nie by- 
li oclirzceni któray wzięli 
Ducha S. iako i myl 

48. 1 roikozst ie chrzcić 
w imi^Fana JezuaaChry- 
■tnaa. Tedy go prosili 
aby zmieizkal a nich aa 
kiika doL 

BOZDZIAJti XI. 
1. 1 u*ły«zeli Apoitoło- 
rie i bracia którzy byli 
7 indakiey ziemi , ie i 

Poganie pnyięli iłowo 

Boke. 
2. A gdy Piotr przyizcfl 

do Jeruzalem, spierali ilf 
nim ci któńy byli ■ t** 

brzezania mówiąi: 



190 Di 

3. Ciemni wuedl d» ł«- 
iti nifl abneunjeh , i 
UittoA ■ niemi I 

4. A pocsąmajr Pi*tr, 
wykładał im porsi[dki«M 
mówiąc : 

5. Jam hyi w iuej«ł« 
Joppie m»Alą« i!^, i wE- 
dsiałem w iKchwymBis 
widscnte, «tcp«ią« nie- 
iokie tuteiynic, ialcoby 
pracjefeiadlo wielkie, sa 
tMtwj kokę* «pttttci«Be 
I uioba, i pnjnltt ak do 

fl. WktńnpilnUfatną* 
obaczjrtam i u^nkalelBi 
^iworenofjle ilemikle 
Ewiertęta , i Wtja , i 
ghisiny, i ptMtw* potoi»- 

7. I uilyu^emgłoa mó- 
wiąca ku niBie: Watań 
PictrM, sabiiaj, a iedsv 

8. 1 nekłcm: Żadnym 
■poiob.em Panie: albo- 
wiem nigdy nic poipoli- 
togo ałbo ni«ay<taga nie 
wescjto w Uts mawO. 

9. 1 odpowiednatfwwtóf 
re gfo« a nieba: Co B^ 
ocKjicił, tego tf nie vy* 
poapoKtyn. 

It). Atoał^atalopott^ 
kroć: i zaalf wtEjitko 
wciągniono do nieba. 



' 11. AlUei RatTchniast 
traj Mqb*wie prayabytili 
im domowi w kturjmem 
był, ■ Ceaaryey do amia 
poalani. 

IZ. [ nek mi Dnoh, »^ 
bym ■ BiiBi aaedł sto Bi* 
wątpiąoi. Sali tek aemaii 
i oi uaie bracia; t we- 
aalUmy w ttom on^o 
M^Ła. 

13. 1 opowiediid nam 
iako widatał Anioła W do- 
mu iwym atoi^oogo i mó- 
wiącego mn: Poili j dft^ 
Joppy, a prayaow Sjmo- 
moiM, którego Basywai* 
Piotrem : 

14. Któryć powie oiam 
prse* które ibawion b^ 
dsiets ty i waayitelT den 
twóy. 

Ifi. A gdym ia poca^ | 
mówić, Dncfa S. przypoA 
na nie-iako i aa aaa x ^ 

16.1 wapomaialen aa. 
iłowo Pańikie , iako po- 
madai: Jam ci chrzdl 
iM^i ale wy b^daiccie 
•hncesi Dóehem Łwi%- 

1 7. JeśUk ita tedy równą 
ładc^dał Bóg,iak» i nam 
którayifflj Hwiercyli w 
Jemu Cliryatiua, a co- 



ApOttettfiie. 



kem i« n« k)4, Łeb^m 
n^gi ■abronić Bo|^1 

18. A to WłlyiMIMly w- 

nilkli, i clmMai Boga, 
BwiFiąc : Toć ttAy i Po- 
^[anom dat Bóg pokuta ko 

19. LcM onikifinjr byli 
To^Mueni prs«d Utra> 
picDiem, które aię ttało 
ca Siczepana, sacbodiifi 
ąk du Phenicjrejr, i Cy- 
pmjiAntj-ucłiiejr: ładne- 
mu nie pairiadnii{c. iłowa, 
iedno aamym Żydom. 

20. A byli oiektóriy e 
nicli Makowie Cyprjiczy- 
ey, i Cyreneycxycy, któ- 
tty wiscdłizy do Antyo- 
chiey mówili do Greków, 
opowisdaii^e PanaJezuu. 

21. Ibyla X niemi rtfkit 
iPantka : I wielki poczet 
tnwicnywaiy nawrócilBic 
do Pana. 

22. 1 przyizb O nich ta 
wieźć do auu Kościoła 
onego, który był w Jeru- 
zalem : i połłali Bama- 
bitia ał do AntyocIii«}', 

23. Który przyszedhizy, 
I laik; Bolq oglądawizy, 
uradował «ię, I napomi- 
nał wKyatkieh , aby w 
pncdrięwitięcii lorde- 
•nym trwBtl pny Pinu. 



291 

24. Albowiem był M)ta 
dobry, i pełen Ducha S. i 
wiary. 1 prsybyla nt»t» 
obfita Panu. 

25. lH«dlBamabass4o 
Tam, aby awkal Sca- 
wła; a nalaałiay gopney- 
prowadait do Antyodiiey. 

SC. I tiAj rok bawili li^ 
tam V KorfoielB : I nad- 
(•alt neuq obfitą, tak ii 
naypisrwey ninnrana w 
A ntyo«b!ey ngimc Chne- 
ic liany. 

27. Łeci yr onel: dni 
priyizli prorMy « Jnu- 
■alem do Antyodiiey. 

38. A powatawKi^ i eden 
s Hhh imieaieui Agabui, 
•lABymow^ praosDudia, 
Vl miał byt głód wlełki 
po wiiyitkim iwiecic : 
który b^ ca Klandyuiiw 
CeMV». 

SB. A nciniowia iakw 
kto tt&ai y«atBnowiii kał- 
dy pMtać nk wtpomote- 
niebract, któnymietskn- 
Ił w Judricwy iłami. 

30. Co i ucayiiUi,po«Ia- 
v*cy do itaNzych pnei 
ręce Beraaby i Ssawła. 

ROZDZIAŁ XII. 

I. A onegob ciasn po-> 
AA Knil Herod mtępy, 
T2 






DLA c<« H^pi 




Apaaołttie. 



4idaw««>łES wMucJ imia-. 
iriem Rodę. 

U. A poHtawaij Pio- 
trow glo*, od ndoici 

nie otworsyb wrst: lao 
vŁici«wMj osncjrmtla ii 
pMtr •t«t pneitwrot;^. 

15. A onineklidoniejr: 
Suleieis. Ale ona twier- 
daiia, ik li^ tak necinu. 
A oni uówiU; Anioł to 
tego ieot. 

JU. A Piotr pnedoięko- 
IttaŁ A gd]> otworayłi , 
afśneligo,iKilumioli aif. 

17. A kinąwuy na nie 
T^ka, aby uniilkacli; ro- 
spowiedciał imiako Pan 
wywioA go a ciemnice, i 
raekł ; UEnaymiyeia to 
Jakuirawi i braci. A nj- 
aiodlaay Hodt na inne 
nieyace. 

18. A %Aj dsień naatid, 
kjl roaruch niemałj mi^ 
dsj' ioinierzmi, coby aię 
I PiotreBi italo. 

19. A Herod pj^awisy 
■ię » nim i nie nalBs}*ay, 
icajniwasy wjwiadowa- 
■ie o itrolach, kaiai ie 
wicie 1 A wyiechawasj > 
Jndakiey siemi do Ceaa- 
reiej, tamŁa niieaikał. 

20. A byi roagniewMiy 
M Tyryieajki i Sydoń- 



293 

eiyki. Lcea oni sgodnie 
prajiecłiall do i)(ege, a 
Damówiwaay Btaiu Pod- 
komonegoKrólewikiego, 
protilio pokóy: dlatego 
A kraina ich miała iy- 
irnojć od niego. 

21. A dnia pewn<gotłe- 
rod oblokłiay at^ w isatf 
Królewska (iadt na ito- 
liey, i tłciynit raew da 
nkh. 

22. A poapóUtwo w(^b- 
ło: Głeay Bose anie cilo- 
ffieose. 

23. A natycfamiaat nde- 
nył go Anioł Paniki: 
praeto ił nie dal chwały 
Bogn: a roUociony od 
robactwa, akonał. 

24. Lmb iloWD Pańikie 
roiraatało ai^ i roswna- 
iaift. 

25. A Barnabaii i Saa- 
wcł wrócili >ię a Jcruaa- 
lem wykonawiiy-poilugę, 
wiit^wiay ■ aobą Jana któ- 
rego uaawano Markiem. 

ROZDZIAŁ Xiri 

l.A byli w Koćcicle 
który b^ w Aatyocbiey 
Prorocy i nauoay ciele, 
międsy któretni b^ Bąr- 
nabati iSayiDon,którego 
Kwano Nigr^ni, i Łuoyyaa 



ag4 £ 

Ictór/ był •putwM M^flho- 
.wan ■ Ueruilem l'ei 
chtf, i Sm w et 
. 2. A gi\f ani aUtt^ mj~ 
nili ł'Dnti, i poieiti, nekJ 
Duch Swi^j : (Ui^c ' 
mi S«awU i Barnabaua 
ku tty iprnwte i|o kłórejr 
ioh wezwałem. 

3. Ttdj puiesąo i jno* 
tlląr iię, i wloiywiKj na 
iiie r^oB, edfirairilt ii 

4. A tak oni w^ilan 
Ducha iwitjtego odeiili 
do Saleueje)': a zlaiutąd 
woiłit łiępiiRcilido Cyprn. 

5. A jcly prsjtiili do Sa- 
laminjr, opowiadali ałuwc 
Boko w lioiiriicaeh a^do- 
wskicłi. A uicU i Jana 

6. Lecs przeuedlny 
wnjBtk^ wjtp^az ilo l'«- 
phn , nakłli niektórego 
męia eaamokai^iinłka 
fałaa/wego Prornka, Ży- 
da , ktareiuu było tulę 
Batjeiu. 

7. Który był przy Stft- 
rojcie SergiuiKU Pawle 
ex I owić ku nK^drym. Ter 
przyzwawazy Uaraabaisa 
r Siawta, Łądał ałBeka^ 
riuwa B^ego. 

ttd Ale się im apneei- 



wial ElyMiw eswniak 

tnik (albowiei 
tryktaiU imię iego) 4 
rai({o lię jakoby odm 
■taroitf Oli winrj. 

9. Teiiy Ssawet^ ] 
Pawflł, napcJiiiftBy | 
cheai S- TeyTzawasya 
w aeay ; 

lU. ILaekł: O 
wazolkiey z*irady i 
kiey przcwrutaojei, w 
diabejaki, iicoprayiae' 
wizelkiey aprmwiedlM 
id, nie praeetawau «; 
wracać proatych 
Pańskich. 

1 1. A ottt teraa 
Poritka na O to bu 
dxieax ślepym, ni < 
lioiica bŁ do ca 
natychmiait pa (tła 
chmura i cien ' 
tutaiife il^ azukaj ktcM 
go worfaił la r^kę. 

12. Tedy staroata i 
dzi^c eo aię stało, uwl«*l 
raył: cduniiewatiic ńf ' 
nad natiki^ Pańskie. 

13. A puicjwBzy tic t 
Paphu Pawei, i ci ca ■ 

byli; prij%ri1idoPer* 
gi Pamphiłeyikiey. A Jan 
dazediaiy od n[«h, -wn- 
ił aię io Jeruziilem. 

14. Ale onipneii«dlłiy 



Apaa»bhe 



chiej Piijdejddajr 
wHcUiKj ia boinict w 
diień ■obołni, atieiUL 

15. A po pnwMiytBaifl 
nkonn i Proroków^ po- 
■łali AMjbainwjdo nich, 
mówific : M.^iawie bracia, 
ieiii maoie u tiebłe riew« 
napAwiiwiiia do Iiiia^ po- 

16. A powitawBijr Pa- 
wd, i ręk^ mileienie u- 
ei^niwwj, nekł: Mfio> 
wta lxraeli«y, ktdraj lif 
boiaia Boga, łłnohayDi* : 

17- Bóg ludu Iiraaliki»- 
go obt«) ejas naue, i 
w/wyinyi btłlt gdy aia- 
(ikaliir aiemiEgipriciey, 
i wi«i«4I 10 z Biej wy. 
Btottyia ramieoiem. 

>8. 1 pnez ozaa ęatat- 
dzicicilatcDOsit objoiaie 
ich na piuaezj. 

10. A wygladriwaij 
■iediu narodów w •iemi 
Cfaana»«fakia;, los en im 
p»dił«lil Ei«mtQ ieli. 

30. Jakobjr po caterech 
Ht i pi^Mzieaiąt Ut: a 
p«t7itt iii im S^iie ai do 
Samoala Proroka. 

21. Łeanodoitagoaain 
fmii a Tiiól^: i dał iai 
Bóg 3mU lysa Cyiowa- 



g«k, M^ia a pokolci^aBeo- 
iUBunowago , I«t łaWr- 
diicóoi, 

32.1odi^wiRf gOfYKbii- 
diil im Dawida Króla, 
któremu tai awiadeonro 
wjdavai^e, powiadaUl : 
NnUaleni Dawida lyna 
Jen ego, Si%i^ wadia ter- 
oa, któr^ ttynii b^daie 
T-t^yitkie woli mt^ia. 

33. !S tegoŁci D«iia<>it 
BógwadlugoliletoiaewT- 
wiodł Iiraelowi abawi - 
oi«l4 Jeauaa. 

24. Giyk praed wciciem 
itg^ Jan u^wiadai 
chrfcłł pwkuty waay- 
ukiamH ludowa laraaU- 

95. A gij Jan wjpdnił 

bteg BW07, powiedsiał: 
Kim mię bjii maiema- 
oie: aia ifitwt {a , ale 
AtO> idzie aai mnii,ktarego 
botów nft ooga^t nie ie- 
iteoł godsien roziriązae. 

2fi. Męfcpwie bracia, aj- 
nawie narodit Abrabamo- 
w.ego, i której rai^diy 
waau boi^ lię Boga, wam 
ei i^lt po^nedow-o zba- 
wienia tego. 

27. Albowiem mieizka- 
iąej w Jeruzalem i kai^- 
kfta iago nie snai^o tego 



«96 Dzt 

Josua, i ^tów Pron^ 
dclełi, która pn«i iuikij 
nalMt csjtane b^ni^, 
oaądiiwtij go Yjpelnili 
ie. 

26. A ni* inalaibs^ -w 
nim fTwjt*jnj tailne^ 
f luierel, uprotili nPiUta, 
aby go ■ tlili. 

29. A gdy irrkoiMlł 
wtzjaiko, eo a nim napi- 
iRnn b/ło, cdiąnnj go s 
driewa, vłoiiylido grobu. 

30. Łc» Bóg wabudtlł 
go oilumaTijEh dniatrce- 
ciego. 

31. Ktjrj lię nkanwal 
pnez wiele dni tjm, któ- 
nj ■ nim epcdem prij^ 
beH bjrli % Oatileiej do 
Jenicnlem, ktoray ał do- 
tifd 1^ iwiadkami iego do 

32. I mj opoiriailam^' 
vam tq obietnicę, która 
tię ojrcom naasym MtttU: 

33. Żo ią Bóg wypełnił 
dciatkom naiijm wibu- 
"dsiwsiy letuia. Jako tti 
lett napijano w Psalmie 
wtorjui: S^ moj ieitci 
ty, iam cię daiś punidsil. 

34. A ił go wibudcił od 
nmaiłjch, ke tię iul: nie 
ma wrodć do tkaieAia, 
takpowiedaid; Ztt wam 



dua Jwi^ Dawidmn 
wierne. 

35. pTseto i indsiey po- 
wiada: Nie daac iwięt»- 

twema ogti^ilać ^H' 

36. Albowiem ri D«wi4 
wieku awoiego - nluky- 
WiijT, Boią Tadi^ ««knat, 
~ pnjtt^esonj iest 4e oj- 
ców iwoicb, i umai aka- 
Unia. 

37. Łecs ten, którego 
Bóg wibuditl od uniAF- 
łych, nie uinnł ikaŁcnia. 

38. Niechłeó wam tedy 
będrie iawno , Mrowie 
bracia, ii pnes lego opo- 
wiada aię wam odpu<zcB»- 
nie gnechów, i ad iraaj- 
itkiego w ciymeicie 
mogli hyi pnea aako« 
Moytenow n«prawiedli- 
wieni. 

39. Pnes tego kvAij 
w ier»iej usprawiedliwio- 
ny bywa. 

40. A przetok patnteie, 
aby na wat nie prsya^o 
to, co pewieilaiano w Pro- 

41. ObacEcie wsgnrdai- 
ciete, i dEiwuyeie tię, a 
■niictejeie. Bo ia ipra- 
wnic tprawę in dni wa- 
mydi, Bpraw^ którey nłe 



Apoiłohhu. 



Isnjeie, gdyby w»m 
opowindid. 
it A gdj oni wynli, 
di abj irdrag^ aobo- 
Hwili do nich teł do- 

LA gdj li; roKMało 
0iiiai1zeiiie,pOKlo wie- 
: Zydoir i i nablnych 
rmkwroeonych m Pa- 
en i . B«nulw»em : 
iny mó-wiiic do. nłcli 
bili im, tby trwali v 
te Boiej. 

A. A w pnyulą lobot; 
iła nie wiiyitlio talif 
kit^alosię ku tiuaha- 
b ifowa Bok ego. 
IS. Leox Żydowie wi- 
ly one rsea>e,Dapełnit- 
i^ncdroieią, i iprze- 
*iili lic tcmn co Paweł 
H^iadid, bluiniąo. 
i 46. Tedy Paweł i Bar- 
Miu lieapiecmie ne- 
■liiWamcibylo ai^nód 
tncbi opowiadać ttowo 
Bb^c: ale jponiewaŁ ieod- 
RDctcie, a oiądzacietię 
niegodnemi bydś wift- 
Hugo lywota; otot o- 
ineamy >1^ doPoganów. 
17. Albowiem tiuc luun 
Fan rozkaiał, mówiąc ; 
^HtanowUemci^saJwia- 
4a Poganom) aby j kft na 



flOT 

■bawienie al do kraiu 

48. A Poganie ilyMiie 
to uradowali nę , i wiel- 
bili itowo Pąńikie : i u- 
wiersyii , ile ich iedno 
było BTRiidionych kn fcy- 
wotowi wieeanemu. 

40. I roHiewało li^ ri<^ 
woPauikiepowiiyitkiey 
ODcy krainie. 

50. Łeos Żydowie p«du- 
■zcEyli niewiasty n«b»- 
uczciwe , i pne- 
dnieyatc . mieiicuny: i 
wibuilzili praeśladowanie 
Pawła i Bamnbaua, i 
wyrsucili !e ■ ■ granio 
■wych. 

61. A oni otrząinąwiiy 
proch a nogiwoich nanic, 
przyizli do łkoniey. 

6%. A sMniowie byli iia> 
pełnieni weietem i Dn- 
ohem iwictym. - 

ROZDZIAŁ XIV. 

1 . I stało li^ w Ikonioy, 
ie pospołu wesili do bo- 
żnice Łydowskiey, i mó- 
wili tak, ke wielkie mnó- 
stwo Żydów i Greków n- 
wiersyło. 

2. Łeci Żydowie którzy 
oicwienii byli, ^budsiU, 



SM 

i ka gninrawi WMtaujti 
serca Pt^uild* pnoeiw 
bneU 

3. Pnetofc nisBdfCKH 
ttnwili kcipuemMŃ tobie 
p«eB7n^ą« w Pian: kb>- 
rf dawał lwia4ectwo do- 
mi łaekl nroiej, i ojail 
inamiona i eaiŁ pncs 

4. 1 roidwoiło Bic p»- 
spoletwa mteyikie: i byli 
ie4ni x ZTdy, a drndsy a 
ApcMoty. 

5. A Qdj łic itało nsf- 
feie Poganóir i ZjAiw x 
kłiiiłi^ieb, abjieipo- 
tWBrzjU i ukamieitoirali : 

6. Doiriedsiawiij lii;, 
ił<lali sI; do miast Łika- 
ońikicłi , dó lAttry i Der- 
ben, i do okolicznej krai- 
ny: i tRmłe opowiadali 
Ewangelią. 

7. A m!{k niektóry wŁi- 
itne niemocny na nogi 
■iedsiol, będąc chromym 
z ływota matki awey, 
który nigdy nie chodził. 

8. Ten sluchtd Pawła 
niówitoego, który nań 
patrs^c, i widząc ie miai 
wiartj a b^ usdrowion. 

O. łbekł {^sem wici' 
kim: Wstań na nugi 



twoie prosto. I wjsko> j 
ciyi, i chodaiŁ 

10. A rMsae widcąs c« ' 
ociynił Paweł, podnioił 
głos Bwoy mówiąc pa U. 
kaońsku: Bogowie, ste- 
wasysi^ Indaiempodołiai, 
ntąpili do nas. 

11. I nazywali Bamaba- 
■za JowisacM, a Pawła 
Merknrynssem: ponicwał 
on przodkowi w mowie. 

12. A kapłan Jowisaów 
który hyi prsed miastem 
ich, wotyi wieueeduwrot 
przy niostisy, chciał ofia- 
ry z ludem sprawować. 

13. Co usłyszawsay A- 
postolowie IMrnabasz i 
Pawd:, rozdarłszy odzie- | 
nia swoie wtkoccyli mię- 
dzy rzesze widaiąe, | 

14. 1 mówiąc : MęŁowit i 
co to czjrnicie f i myt < 
jmiertcini ieiteśmy ttsk i 
podobni ludzie: opowie- i 
daiąc wam, abyfeio się od J 
tych prólsnych rzeczy na- I 
wrócili do Boga ływego, ' 
któryuczynił niebo i zie- 
mię i morze, iwsayrdte 
co w nich icat: 

15. Który sa przeszłych 
wieków doputccal wszy- 
stkim Poganom chodałt 
ichie drogami. 



ApMt^kie. 



16. Arakolwiek dm 
niechot iMnego lieU* 
prace ivi»dMtwft; cij- 
iiiąB d«brB« s nieba, da- 
wała* didie i csaij sro- 
dsayne, napełniaiąe po- 
karałem i woMlem laica 
luwse. 

17. A ta mówiąc sale- 
dwia sawoiągnęli rzeue, 
ka im ni* ofiarowali 

IS. I nadouli nidoóraj 
xAntjiMihief i ■ Ikonicj 
Zydowia: a nomowiwicj 
noasc, i kainieiMłiąc F^ 
wła, wywlekli go a mia* 
■te, mnieiuai^o, icbj u- 
aiarł. 

19. ŁeflEgdf go uesnii>- 
wie obatf^ptli, waUwizy 
waacdl do aiiMta; a na- 
aaiutn w^asedl do Der- 
bea X BarnaboiBCRi. 

20. A gAj opoffieiUieli 
Ewangelii mlaata onsmii, 
i luuieajli wielu; wrocUi 
(ię do Liltrj, i do Iko- 
nie^, i do ABtjockiej. 

31. Utwieidiaiąo aerca 
KCiniów: i napominaiąo, 
Aj tnrali w wierze, a ili 
pnes wiele ucitków trae- 
ba nam wniśe da króle- 
■twa Bo i ego. 

22. A poatuiowiwiRj im 
kaptan; w kaidjrm k»- 



■ciele, modlije aif % po* 
■tami, puleoili ie Paun, 
w klóri^o uwiarijrli. 

33. A pracsiodluy Pi- 
rjAj\t prs^BzIi do Pam- 
philey : 

24. 1 opowiedaiawsłj t 
Pergiej aiowo Paóikie, 
posili do Attaliey. 

25. Aitamh(d plunęli do 
Antjrocłiie; : aki^d b^li 
oddani łatce Bosej ku tey 
aprawie, którą wykonali. 

26. A przy siedlsij , i 
ko* ciot zgromadzi wszj, 
oznaymili cokolwiek Bóg 
uczynił z niemi : a ii 
Poganom otworiyt drzwi 
wiary. 

27. I pnemieizkali tam 
czai nie mały t uczniamL 

ROZDZI^^ XV. 

1. A niektórzy przy- 
izedlizy z Judakiey zientf 
nauczali bracią; ił ieili 
aic nie obrceheoia wedle 
zwyczain Moył es i owego, 
niemoŁeoie być zbawieni. 

2. Gdy ai; tedy wazci^ 
rozruch nie mały Pawik 
i Barnabaiaa prseciwko 
nim, poitanowili,, aby sili 
1'awtd i Bamabaaz i nie- 
którzy inni a drugich do 
Apoatołów,! 4o itarazyeli 



800 £» 

do Jerui«l»m, a stronj 
■poru tego. 

3. Oni tedj piwadseni 
od kniciola, priHili Phe- 
nicjt^ i SanuTjit 8«iimy- 
muii^e nawróeenio Poga- 
nów. I Manili wielką ra-^ 
ioii wtijrttkte^ bracL 

4. A gdj' priyiKli do Je- 
rnialem, przjicci byli od 
kościoła, i od Apostołów, 
i starisjch: iopowiediie- 
li cokolwiek Bóg i niemi 

6. Lecz powttalt niektó- 
T«y ■ «ckt5 Faryzeuszów, 
ktony by ii uwiewyli, 
niówiąo : II le potrzeba 
obrsecać, i roskazać im, 
Łeby zachowywali ankoa 
Moyieatów. 

6. Zebnli lię tedy Apo- 
stołowie iatani,aby wey- 
śraeli w t^ aprawc. 

7. A gdy byto wielkie 
■przacaanie, wstawaiy Pi- 
otr nekl do nich: Mężo- 
wie bracia, wy wiecie, ise 
od dawnego czasu Bóg 
niif obrał między nami, 
oby pries usta moie Po- 
ganie słuchali słowa E- 
wangeliey i wierzyU. 

8. A Bóg który zna aer- 
'«, dd im świadectwo, 



dawaay im Ducha Swi^ 
tage łąko i nam. 

0. I nie Doaynił Ładacy 
roŁnjee między nami i 
niemi, wiar^oeayiciwasf 
■■T«aieh. 

10. Tern tedy ciem 
kusicie Boga , kładiM 
iaramo nft szyię ucsniów, 
któregoani oyeowic nMi, 
ani my, snesieiejiuj' ni< 
mogli f 

11. Ale^meziaikęl^a 
leznta Chrystnia wiene- 
my, !Ł będiiem zbawieni, 
tak iako i oni. 

12. 1 umiłhn^o waiy- 
■tko zgromadź cni e ; a 
słuchali Barnabaaia i Pa> 
wla,'OpoWiedaiącyeh iaka 
wielkie znamiona 'i cuda 
ciynił Bóg między Poga- 
ny przez nie. 

13. Agdyamilknęli,od- 
powUdńał Jakób mówiąc: 
Męlowie bracia, słachay- 

14. Symon powiedaiat 
iako picrwey nawiadiił 
był Bóg, eby z Pcgnnów 
wziął lud imienin twemn. 

15. A z tfmsię agadzaią 
słowa Prorockie, lako iest 
napisano: 

16. Potym aię wroc^, i 
anown cbudoi; fnjhjuik 



Apyttohltie. 



301 



Dmiridow iifadij, ■ tos- 
mtliny iego nMnni pobu- 
dni«, i naprawia go : 
17 Abj oi eo posaiłali 

■ Jndsł iznk^ Pana: i 
nujidde narody , nad 
któreałl Tiywano imienia 
moiego, móvi Pan cif- 
mmej to. 

18. ZnKiotnać ioat od 
wieku Bogn aprawa icgo. 

m.Pnetok iaradz^,nie 
fruowM tjch, któnj aic 

■ Poganów nawracała do 
Boga. 

20. Ale piiBÓ do nish, 
kby ilf watrsjniali od 
■pJiig^Mtenia bałwanów, 
i od porubttwa, i od rb- 
oTf dawionjoh, i od krwie. 

21. AlbawioB JAojitwt 
od dawny ab wioków tna 
w kałdym miejcie te, 
którzy go opowiadaii^ w 
boinieaeh , gdzie na ka - 
iAy Mabat czjtaią. 

22. Tedy lię podob^ 
AfatttAawa i itariiayiD, 
■o wisyatkim kołeiołem 
;rzehrać m^Łe a poirzod 
■iebi« i poitaó do Aatyo- 
^iey % Pawiem i fiaraa- 
baasem , Jud; którego 
Kwano Baraaboazem , i 
8yl^ m^e przednieyise 
mlfdtoy MOMi^ ... 



23. NapiiBWacy to przez 
ręce ich. Apoitolowie i 
itani bracia, t3rm którzy 
•1^ w Antyoełiiey i w Sy- 
Ttcy i w Cylidcy, braci 
którzyaą Kl'oganów poz- 
drowienie. 

24. Gdybeimy iłyaaeli, 
ib niektórzy a nas wy- 
■zedlazy, zatworzyli waa 
alowy, pnewracai^e du- 
ne waize, którywcJmy 
tego nie roakazowali. 

25. Zdało lit; nau wo- 
■poł zebranym, przebrać 
Mębe, i poilaó do wai z 
naymileyucmi Beiiewi 
Bamabaazem i Pawłom. 

26. Ludimi któray ny- 
dali duize iwo dla imie- 
nia Fana naazego Jesusa 
ChryitDM. 

27. A prietoleamy p«- 
■łali Jndę i Sylę, któray 
wam tełuatnietoŁ powie- 

d^ 

28. Albowiem zdało się 
DucboWi iwiętemn i nam, 
abyimy więeey nic. kładli 
na waa oiębara , oprócz 
tych potrzebnych: 

.29. Abytcie aię.Włtsy- 
mywali od rzeczy bałwa- 
nom, o&arowanych, 1 od 
krwie,i od rzeczy dawio- 
nrch iodporubstwa; «d 



ktarjah nen^ ielli lię 
suhewywM będsiade, 
dabm uccjnioie. Min- 
cie li^ dobne. 

30. A tak oni odprawi*- 
ni pnjmili do An^odUcT: 
« lebrawHj' mmóahro, 
«ddMU lUt. 

31. Któiy priMHjla- 
iriiy, nrkdorali lię s p«- 
ei Mienia. 

3!L Jodaa Uk i Sylaa, 
b^di^e i aami proroey, dłu- 
gie mowi) napomiiuli bra- 
oii^ i ntwierdaaJł. 

33. A pomieiikawuj 
tam eaai nieiaki, odpra- 
wiani aą I pokoiem od 
bmci do tych , którsy ie 
hjU podali. 

34. Łeea 8yii adało tlą 
tam loitae , a Jadai aam 
poiaedt do Jerusalem. 

35. A Paweł i Barna- 
bali mieukali w Antyo- 
chiey , nauGzaicc i prxe- 
powia^aiao awieląinnjch 
■Iowo Pańskie. 

30. A po kiłkn dnirceU 
do Baroabataa Paweł : 
Wróciwicj li^ nawie- 
iimj bracią po wiay- 
ttkicli miefeieeh , w ktń- 
rfchcjmy opowiadali iło- 
wo Pańikie , iakoli sif 

■wii^ 



37. A Baroabaas AtAti 
wii(^ a fobą i Jann^któ* 
rego swana Harktem. 

3B. Ala Paweł prMił Ęt 
nie bne Mg* » lobą, kt^ 
tf odital od niefa * Pa«> 
pluliej, a nie cłiadaB i 
niemi na t^ rabotc. 

30. Stała aię ted^ ih^ 
A%j niemi róknioa, tak ii 
(Mkaedi iedcn od drugie- 
go: s Barnabaaa wiii)- 
waaj a aohą Matka , ia- 
ebał do Cypru. 

40. Leci Pawd obM* 
waaj Mbie Sylę pMaott, 
będi^o poTveaony łaaee 
BoŁey od braeu I abiegal 
Sjrią i Cyliey^ , wtwier- 
dśaiąe Koiei^y: roaka. 
miąe cAowaó prsjrkaaa- 
nia Apoitolówi atarcijek 

ROZDZLU. XVL 

1.1 prayisedl do Der- 
ben i doŁlitry. A oto był 
tnm neseń niektóry imie- 
niem TymoteuBK, lynBie- 
wiaaty wdowy wiemey, a 
oyea Poganina. 

2.Ktary miał dobre jwia. 
deetwo od braei, któray 
byli w Łittne i w Iko- 
niey. 

3. Tego AnM P«weł, 
aby I nim H«dl: i wsii)- 



wtKf obnezoł go dla Żj- 
iów , Ittóny B« onjcb 
iniejRcnchbj'I[. Bowsłj- 
tcj trledzMli, ie oyeiec 
itgo był Poganinem. 

4. A gttj- chodiili po 
mieicieeb , podawali im. 
ku chowaniu ustaw/, któ* 
Te b/l/ poBtaoowione od 
Apoatołów i Btanz/ch, 
którz/ byli w Jeruzalem. 

6. Utwierdzały li^ tedy 
koicioly v wierze, i oo 
diień ioh v Ucibę prsy- 

6. A przeszedłszy Phry- 
gii| i krainę GaIad[ą,po- 
łianioiraai »n od Ducha 
świętego, aby nie mówili 
ilowa Bołego w Azyiey. 

7. AprzjizeillBzydoMi- 
■yey, kusili się iść doBi- 
thyniey: alo im nie do- 
paścil Ducb Jeiuiow. 

5. A przescedlszyMisy^ 
wttiyiiU du Troady. 

9. 1 ukazało się Pawło- 
iń w nocy widzenie : Mąi 
niektóry Macedończyk 
atauął, prosząc go t mó- 
wiąc : Przyszedłszy do 
Hicedonioy ratuy nas> 

10. A gdy uyźrzni to 
widzenie , natychmiast 
itaroliimy siq iść do Ma- 
cedonioj; rozumie iąe, ifc 



ApoitaUkie. 



303 



nas Bóg wezwał ku opo- 
wiadaniu im Ewangelicy. 

11. A puściwszy ii; x 
Trgady, prosto śniy biele- 
li do Samotłiracyey, ana- 
zaiutrz do Neapolu: 

12. A z tanit^il do Filip- 
pis, które iast pierwsze 
miastu w stronie Mace- 
doiiskiey nowa osada. 1 
mieszkaliśmy w tym&e 
miejcie kilka dni rozma- 
wiała. 

13. A w diień sobotny 
wyszliśmy przed miasto 
nad rzekę, gdzie lywaly 
modlitwy: i usiadłszy mó- 
wiliśmy do niewiast, któ- 
re się były zeszły. 

14.A niektóra nicwia- 
■ta imieniem Łidya , z 
miasta Thyatyreńikiego, 
która izariatprzedawała, 
chwaląca Boga słuchała : 
którey Pan otworzył ser- 
ce, aby uwierzyła temu, 
co powiadał Paweł. 

15. Agdybylaochrzcio- 
tia i dom icy, prosiła mó- 
wiąc: Jeśliście mię osą- 
dzili być wierną Panu, 
wszedłszy do domu mego 
mieszkaycie. I przymusi- 
ła nas. 

16. 1 przydido się gdy- 
śmy Kii na modlitwę , 'A 



S04 Di 

diiewkt niektóra, co mia- 
ła dodia wietBciego, la- 
Liecata dbri, która lyik 
vlelki panom iwoiin «/- 
niła wroŁiie. 

17. Ta ehodsiic ca Pa- 
wiem I la nami, voIda 
mówiąc ; CI ladzie lą 
tiaizj Boga najw^He- 
fi;o, któnj vani oscaj- 
niuią drogę ■ bawienia. 

18. Oto czjniła przes 
wiele dnL Ł«ci Paweł 
boleii{o , obrociw»7 lię 
raickt duchowi; Rozka- 
tui^ćw imię JeiuiaChrj'- 
■tuia , nhyi oil hlc^ wy- 
iiedt. I wjuedl onejke 
godiinjr. 

19. A widzieć panowii 
iej, lii sginęla nndzicia 
E^skn ich ; pojmawizy 
Pawia i Sfl; , wlekli ic 
na rynek do urzędu. 

20. A priywiodticjr ie 
przed prcetoione, rzekli: 
Ci-ludxie nie pokoy mj- 
nią w mieieie naizym, 
gdyi a>i Żydowie. 

21. I opowiadała zwy- 
czay , którego lię nam 
przyimowftc pie godzi ani 
czynić, gdy jseśmy tą Rzy- 
mianie. 

22. 1 zbiei^at się lud po- 
•noli^ przeciw nimi a 



urząd msdarlzzy zsntj 
ieh, kuał ie aiec roaga- 

23. A gdy Im wide ran 

ledali, wrzucili ie do wi^ 
zienia: rozkezuit)e atro- 
Łowi , aby ich pilnia 
itrze^. 

24. Który wsuiwicy ta- 
kowe rozkazanie, wsadził 
ic do wnętrznego taraan, 
a nogi ichzamkni^ wklo. 
dę. 

25. Łees v północe, Pa- 
weł i Sylaa modliye si^ , 
wychwalali Boga. A wię- 
źniowie ich slBchalL 

26. W czym ■ prędka 
powitało wielkie sic mi 
trzęiienie, tak ik aię po- 
ruszyły fundamenta cie' 
mntee. I wnet >ię otw^ 
rzyty wszystkie drzwi, i 
rozwii^ały siępęta waj- 
stkich. 

27. Aocaciwszy się stroi 
iemnicc, i nyźrzawazy 

drzwi otworzone u cie- 
e; dobywiiy mieeza, 
il się aam zabić : 

mniomaiąc , ii wiśnio- 
rie pouciekali. 

28. Lecz Paweł zawofd 
głosem wielkim, mówiąc: 

czyń sobie nie złego, 
bociefnty sam wszyscy. 



jtpottofMe. 



2U. A kaiawMj ittiwie- 
di, wblcŁal tam, i drłi^a 
pnypadl do nog Pawłowi 
i ^jli. 

30. A wywiodlir^ ie 
nekł: Panowie, cóŁ mam 
njnle, ab jm byt sbawion? 

31. A oni rzekli: Wfen 
ffPana Jezusa, a będziesz 
■bawion lyi dom twoy. 

32. 1 opowiadali mu iło- 
wo Pańłkle, i wizfiCkiiu, 
którzy bjli w domu iogo. 

33. Awzi%w«*yie oney- 
ie godzinj w nocy, omjt 
Tvny ich, I bjł ochrzczo- 
ny anro, i WBzjacy domo- 
wnicy icgo nstychniiast. 

34. A wprowadiiwizjr 
le do domu awego, nago- 
towid im itoł , i radowi 
■ię ze wtzyatkim domem 
■woim, uwierzywłzy Bo- 
gu. 

35. A gdy był dzien,po- 
■łal nrzi^d cek I arze, mó- 
wiąc : Wypujć one lu- 

3G. I opowiedział te ało- 
wa atróz ciemnice Pawło- 
wi: Iź urzi^d poatal, aby- 
ście byli wypuszczeni, te- 
rn tedy wyszedłszy idź- 
cie w pokoiu. 

37. A Paweł rzeki ku 
nim: Ubiwszy Daaiawnie 



nie pnekonanych, gdyiie- 
ituy K^ indaie IŁzyniicy, 
wrzucili do ciemnice: • 
teras uas potaiemnie wy- 
pychaii^t Nie tak: ale *a- 
miprzyazcdlazy niech nai 
wyprowadzą. 

3S. Oznaymili unędowi 
ccklarze te slowiu I bali 
aic, usłyszawszy kt Rty- 
niianie bylL 

39. A priysiedtizy prze- 
praszali ie: i wywiódłszy 
prosili, aby wyszli a iuia» 
sta. 

40. A wyszedłszy ■ eie- 
muiee, weszli do Lidyey: 
i uyrzBwaay braoią poeia- 
■zyli i« i wyszG. 

ROZDZIAŁ XVII. 

1. A prseascdłuy Am- 
phipol i Apollaaiii, pray- 
asli doThcBsaloniki, gdzig 
była bokttica łydowaka. . 

2. A Pawd wedie iwy- 
Gzain iwego wazedł do 
nich, { przez trzy soboty 
rozmawiał z niemi ■ pi- 
sma. 

3. Wywodząc I wykła- 
dając, Łe było potrzeba 
aby Chrystus cierpiał i 
zmartwychwstał: a iii ten 
Jezus isit Chmtusem 

U 



którego Ił vua o^wt»- 

4. Nicktśnrf ted/ snicli 

tią do Pnrłai 8yl«, kte- 
mn wielkie luióitwo na- 
boinjch Po)^Qav, i nie- 
wiałt pncduiejaijch nie- 

6. Ale Ijrdoirie wnuize- 
ni ■ludroicią, nabrawuj 
a lobt) a poipólłtwa iłjcb 
itiektórjcłi luiUi, i toi- 
iQch urajniwsi/ vsliti- 
nyn miaito : a uaise- 
iU»j na dom Jasonow, 
•aukali ich ahf ie wjvie- 
dli pned potpólatwo. 

6. A nie nklAałn/ ieb, 
wjwlekli Jasenai niektó- 
rą bracią dopracloion/eh 
miejskich, wolaii^e: Ik 
«to ci któnj miasto wiru- 
■laią, i tu teł pn/ixli. 

7. Które pnji^ Jasoa: 
aete WMjriiiycajniąpne- 
.ciw dekretom Ce* artkiro, 
powiadoiąe ik ieat kroi 
inety JmuB. 

8. 1 itrvolyli poepól- 
itwo, i przełożone miaita 
ktÓTij tego I kichał i. 

9. A wziąwssj ilutEną 
eprawcod Jaionai od iii~ 
njch, pui^li ic 

10. A bracia wnet w no- 



ejr wfprawiliPairla i S^ 
Iq do BercL Której pra* 
■aedlaj[j vctKli d* bok^ 
cy kjdowłkiey. 

11. AeibjUprzenieaie- 
nt I TheitJtloDiki ; Ictón/ 
prsjicli *Iowo Bukę se 
wiijetlu ochotą; na ka- 
kdj 4sien wjiriatluiąc eif 
piima, iejliby li^ to tak 
mido. I 

12. A pnetok iriela idi 
uwierijlo a nich, i nie- 
wiaat Pogańakieb nnci'< 
wjch i M^łów niemało. 

13. Agdjraif dowiedzie- 
li Tfaeiaalouiceńicj kjdo- 
vie, ii i w Berciej' opo- 
wiadane icit od Pawle 
■Iowo Boie; przjrscli tei 
tam podburakiąe i wsm- 
■zoiąo pospólitwo. 

U. A tedj wnet Pairia 
wyilali bracia, aby izedl 
ai do morsa : wacakoł 
Sjlas i Timotheaea poao- 
itali toni. 

15. A cl co odprowadaa- 
li Pawła, aawiedligoał 
do Alhcn : a wzii^wezj 
rozkazanie od niego do 
Sjle i Timotheatzu, zehj 
eu najrychlej przjeelido 
niego, odcazli. 

16. A gdj tch Pavel w 
Atheniech ciekat: wam- 



ApmteffUe. 



»7 



wal ai; « iii« ilucli lago, 
^ifi^Hc miuto padilane 
b^ wochtralitwu. 

17. A pnetoŁ roimawi^ 
w iokniey ■ ^j^j, i na- 
MMwiluiUmi, takia i 
•a rjabi na kaidf dsiou 
s temi co tam bjtL 

18. A niektÓHjr e Epi- 
karów i Słoików FUoao- 
f»v gadali ai^ a ntnii : i 
iedai mówili: Coi wadjt 
tta iłowoNiawca mówić 
chcef A druilaj; Zilaii; 
bjili opowiadacaBn no- 
wych bogów: it im Jo- 
xuaa i loiaf twjekwutaiue 
opowiadał. 

i9. IponrawBjga,włe- 
i\i 4o Araopi^^ mówiąc: 
Haiemjli wieiliiee eo to 
iett aa nowa nauka, któ- 
t\tj powiadasal 

20. Bo iakiai nowe na- 
nj pnjnoiiM do oasn 
naia^d). A praetoi ahca- 
nj wiediioó co wsdy s 
tego ma bjć. 

21. (A wtajicy Atheni- 
nanio, i oi co tam mie- 
■tkali gołcie, lailn% lię 
inuf ncozą nic bawili, 
iidno powiaiłaniom albo 
ilucbaiiiam nowin.) 

22. A itoiąo Paweł w 
poinód AieopAiJUjiaekł: 



Mfiowle Athcńicj, we 

wM7itkiai wai widxę ia- 
kob; labolioiucnii' 

23. Albowiem chodiłjc i 
praypatrui^o *ię bogom 
watajm, cnalaztem tei 
oltara na którym naptto- 
nOi Niunsioiuemu Itugu. 
Którego ted^ uic snał;(o 
chwalicie , tegoć ia wam 
opowiadam. 

24,. Bug ktÓTjr uctjuit 
iwiot, i waiyillf o cowaim, 
teit b^dijc Panem nieba i 
siamie, nie nuełskać w 
kościołach rijlcą uujnio- 
ojch. 

25. Ani rękoma ludikie- 
mi b^« chwalona, inko- 
bj cscgo potriebui;(C : 
gdył um dawawiijatktu 
lEjrwotł i oddech, i wuy- 
■tko: 

26. 1 nciynił ■ iednego 
wii/itck Todiay łudski, 
abj micRakali po wiiy- 
■tkłCj siemi: iBmieri^- 
Włs; poatan owionę caaay, 
i granice mictikania icIl 

27. Ab; unkali Boga, a 
laby go inadć nuiiacali 
albo nsleili : cliociai od 
każdego a nai nie ieit da- 
leko. 

28. Albowlemw nim ijr- 



308 

nttŁmj ; Uko f niektonjr 
■ wMijch Poetaw powia- 
dali: Gd jieim j tBi lą na- 

29. Będąc tedj narodem 
Boijrm: nie ntnmy ron- 
mieć, ńhj aiotu, albo in- 
bru, bIImi kamieniowi mi- 
■Cernie Tjttmu, alba w;- 
mjrilowt eilowieciema 
Ijóstwo oitato bjrdś podo- 

SO.Acjikolwiektedjprse- 
gl^dnl Bóg ciaif onycłi 
niowUdamotei, leci teraa 
oanajmuiD ludiioni ab^ 
witjtej wascd/ pokuto- 
wali: 

3 1 . Dla tego ił pottano- 
wił dxień w który nta »\- 
diić lwiąt w nprawiedli- 
woid, przei Mcła które- 
go naisnaciyt, wiarę gio- 
daine wsRyitkiin, wikrac- 
■iwBE^ go od umarijch, 

32. A , uiłjizawazy o 
cmariwychwitaniu ; icdni 
■ie amiati, a drudij mó- 
wili: BędEtem cię drugi 
raa o tym atuchae. 

33. A takie Paweł wj- 
■(cdt c pośnodtcn tth. 

34. A Męiowie niektó- 
rzy przyBtawftay do niego 
uwiemyli, mii^dey które- 
taiHi DyouicynaK Areo- 



pag^ita i niewiaata iaiio- . 
niem Damaiya , i dnid^ 



ROZDZIAŁ xvia 

1- A potym odasedba/ 
a Atłien, priyaacdt 4eK»- 

2. A nalasłasy niektóra : 
go iijda Imieniem Aicwilf 
rodem ■ Pontu, który bjt 
dopiero ■ Włoeh prsy- 
tzedl , 1 Pryacjilę ionf 
lego (dlatego ii bylprzy- 
kaiał Klaudyuai, abj Ży- 
dowie ' wasytcy poaaU 
preca X fUymn prayiaodł 
do nich. 

3. A ii był teg«k ne- 
niioala, niieaakal a nkhi 
robił, (a było nemiodł 
ich robić namioty.) . 

1. I rozmawia! w bokni- 
cy na kaidi) lobotę, win^ 
caiijc imię fana Jezuia, i 
namawiał Żydy i Greki. 

5. A gdy prsyizli a Ma- 
cedoniey Sytaay i Tymo- 
iheuiE, nalegał alowy Pa* 
weł, ojwladezaii^c ZydoK, 
łe Jesui ieat Chrystuienii , 

6. Lecz gdyaię oni ao' 
■tawiali i błuźnili , wy- 
Irzijiaiifc izaty iwe rzeld 
do nich ; Krew woaza na 
głowę WMię, iaciem cay- 



ApottoftUe. 



309 



mtj, od tfdi miut pojrd; 
4a Poganów. 

l.hdM%aóittj % tuntąd, 
irmdt w dom niektórego 
inuEniem Tjia Jutta, któ- 
7 (łnłjł Bogn: którego 
dom bjł podle boinicc. 
8. A Kiyipni Arcybo- 
I łnicsj nwiene^ Panu xe 
WHjitkiinfv;m domem: 
i wiel« KoTjnihyan ria- 
chii^o awieTa^o,i ehneat 
pnjimowalo. 

9. 1 neU Pan Pawłowi 

priei widieniet Nie bój' 

*i^, ale mów, a nie miics. 

10. Barn ci ia iett « to- 

hn'. « łidcn iiq ua ele 

nie tai^te, obyć miał co 

■iego ncEjnić: albowiem 

ia wielki Ind mam w tjm 

miejcie. 

Ił. 1 imieizkid tam rOk 

I i iieió mieli; ej, naucia- 

i^e V nieti iłowa Boicgo, 

12. A gdy GallioD bjt 
, Staraatą w Aebaiej', po- 

wstali iednomyjlnie kj- 
dowie prieeiw Pawłowi, 
i pnjnriedli go do (i\du. 

13. Mówiąc : lliten prze- 
ciw lakonowi namawia, 
bidii chwalić Bok>> 

14. A' gdy mi^ P&wd 
lutK otwonyć, ńeklOol- 
Um do iiydów : O mfko- 



wie Łyilowłcj I gdyćby 
co nieaprawiedliwegu by- 
ło, albo KtociynBtwo ia< 
kie; ałasanieybym wai 
wycierpi^ 

15. Łeec ieśli lą g*idki 
o iłowach i imionach, i o 
lakonie waisym lami te- 
go patncie:- ia nie elicii 
bydś tego iędzią. 

16. 1 odegtfalie od ito- 

17. A porwDwiay wuy- 
■ey Soithena Arcyboliii- 
oKego, bili go pned atoli- 
G%: leea Gallion niona 
to niedb^ 

18. A Paweł gdy tam ie- 
■cxc przea niemdy csai 
■miozkał: połegnawuy 
•ic ■ bracią: wiózł iiq do 
Syryefifa «nimPry«cy!- 
la i Aqaillei,) ogoliwuy 
■obie głow^ w Cenchrze i 
bo miał ilub. 

19. 1 pnyaietidoEphe- 
la, i tam ie le itawil. A 
■am wiacdtazy do b^nico, 
rozmawiał b łydy. 

20. A gdy go oni prosi- 
li, ieby nnieh dłudzy czoa 
KmieHkał; nie aeiwolił; 

31. Ale iepoŁegnał,mD- 
wiąo: Wrócę «iq sai do 
wal sa wolą Boią: i pu- 
tieil sit ■ Epttem. 



. 310 

22. A gdjr prrfandi d» 
Cenrtej; mtąpŁwiay, a 
Kojeiol posdrowiwuy, 
paicil ilf do Atitjochiey. 
23. 1 smiuikawuf tma 
Bi«M, WTiiedi, idą« por> 
sądai* pnes knin^ G«- 
laek^, i pnM Pb^TB^, 
ntwierdi^ąo inB)n tkia 

34. AkTdtHcktór^lHiiB- 
nUm ApuUo, rodem sA« 
łoxsnd^«f , Mi(& w/mo- 
wnj, pt«jvsmU do Epbo- 

25. TeQ bjrl wprawiana 
w drodie Pkuikiej: & pk- 
łaiue V duehu, nówii i 
nauoa^ pilnie • Jeaa«ie: 
triedsąa tjłko o ckneta 
Janowjm. 

26. Tentedjpocs^bei- 
{liMinie poesjiwó w boJH 
niej , którego nsljua- 
wiiy Pryiejrlla i Aąuillo, 
pnyięłi go,i doitatomiiej 
ina.wjiokjrli dfog^ Pan- 
iką. 

27. A gij ekoUI iii do 
Achftiej , napołBinaił^e 
brasie piaali do n obu ów, 
ahj go pnyi^li , którj 
gdj prsjMeilt, wielo p»- 
nagat ^m ktonj Kwio- 
rsrU. 



po3 



28. Albowiom 
pnekonjwat ijdjr ii 
okani^ 
ani iest Chryituiiej 

ROZDZIAŁ X] 

1. I ftalo tic gdy i 
to fcji w KoiyDctc, 
wet lohodaiwasjr j 
■troajprijuedl do i 
n: analaricayni* 
■ćmie, 

2. Rzekt do nich 
liicio WMOli Dudt 
gdylńo uwtenjli 7 t 
TstUi do niego : Oi 
mteimy oni dyaseti 
ioM Ducb S. 

3. Iraeki: W e«j{ 
śoio tedj aą pochrzo 
a ani powiediieli : 
chracie Janowym. 

i. lneidFBWet:/a 
elineit okrztero pol 
Uil« nióm^: Aij w 
go Ittóry miał fTKjrii f 
nim. «wii»'>f li, to iott ' 
Jera I*. 

&. T« ittyiuwiij , I 
cbraceni «ą w imię Paa 
Jean IOWO. 

& A gdj aa nie wtołj 
ręce Paweł, prajHedł o 
Uio Duch Swi^, i mówi 
U obconti i^fjik, i froro 
łwwtłi. 



V ppijchwKyitkirfiiiii- 



Apottohhie. 



311 



I około dwBaa- 



,«,/ 



wiiedłKj doMini- 
mówił ieipiecznii 
trzj mleiiijce, rox- 
liąc i iwmavi«iąe 
co naleŁoło Kró^ 

B*łeMn. 

gJf si^ nielct^ny 

ilssl^ i nio wier- 
brzB<iS\« dr^ę B«- 

xed ft&<jiółariren ; 

imtty od nich adt^- 
LcsniB^Do 4xlea tM- 

'^« ir ifekołi) i^«- 

A to atę dsła!o pnwii 
leeie : tak ik Witf - 
ktonjr mieHkdli « 
łhiebałi iłowa 
ilciego , tA łytawia 
' Poganie. 
nie Uda eoda laj- 
Mg pnea ręca fW- 

_!2. Tale ik tek la cftore 
^YjnoBsono iłiua&i ałbo 
fneparid od tńała iegO) i 
Udiodiilj od nich cho- 
roby, i dinłiowlo iii wy* 

•hodiiu. 

13. Anioktónykjdowte 
■ tjoh co lię wtócayti 
«artf saklinaiąc, wakyli 
^ wijwai nad tomiktó- 



rmj mieli du^y ste, imie- 
nia Pana Jeanaowego, 
mówiąe : Popriyaicgam 
waa praea }eiim którego 
Pa wet opowiada. 

14. A bjło aiedm ntfr- 
któryeli ajnów Seewjr ky- 
da Arcykapiana, którijr 
te esjntlL 

15. A odpowiedsiawBiy 
dach iłjr nekl iw ; Znam 
Jcanaa i wina Pawia: ale 
wy coicie sa«^ 

16. I wikocaywisy na 
nie on ezlewick w któ- 
rym byt duch iły, a op»- 
iiowawiiy obudwB, smo- 
enil się praceiwko im: 
tak A nago i aranicni u- 
ciekti * domu onego, 

17. 1 tyło to windamo 
wazyodctm kydetti iPoga- 
■om, którsy raieskali w 
Ephesie; i padł na one 
wuyntkie strach, i wiel- 
bili imię Pana Jemaowe. 

18. A wiele wierEi^cych 
pny^Jiod K&o ,«^Bawaii^e 
i opewiadaiąo uc^nki 
Bwue. 

19. I wiele x tyoh któ- 
rty li; naukami niepo*' 
tnebnemi bawili, pray- 
niodiay kłi^gl popalili 
prsed wiayatkieui ; a o~ 
Wachowawtiy ocn^ iehf 



312 

inttl«Bl{ pi^iiniąt tj- 
■ięc; Jrebrnikóir. 

20. Tok patenie roda 
dowo fiok« i sraacnialft 

21. Agdjr ■ictoipdnt. 

to, umjiUa Pkwd V du- 
chu pne»edtaif Macii- 
doaią' i Achwą, iie do 1«- 
rucatent mńwiąo: Ii po- 
t^iu gd^r tam będę, po- 
Iriebk mi i Rijm widiieć. 

22. I poiławisjr do Ma- 
cedooiey dwu ■ tjA któ- 
rzy mu ■tukjrli, Tjino- 
theułia i Erasta, lani na 
cia* poKOttal w Aijejr, 

23. A pod onjm Maiem 
ttti lii; rDirnch niemej 
około drogi Psnakiej. 

24. Al bu wi om niektóry 
imicn i mDentetrjruii, Zło- 
tnik, który robił kośeioty 
frcbme Dyanic: ciynil 
nie mały poiytck robo- 
tnikoiii. 

25. Które sebrawiiy i 
inne którzy ai^ tym ba- 
wili robotnik!, mekł : Mę- 
kovie, wieeie iż x tego 
Remiegła ieat naasa ma- 
iętnof ć : 

26. A vidsicie,i ilyisy- 
cie, Łe nie tylko w Epho- 
zio, ale mało nie po wuy- 
■tkiey Azyey, ten Paweł I 



nanawUitie , odwródl 
wiolką rzeii^ muwiąi) 
Ze nie >ą bogowie, któn 
rqkonK daiaUią. 

27. A nie tylko potnebt 
■iq bie, aby nam pneiea 
ta cząitka nie pnjuU 
w noganicnie : ale alj;r > 
kościół wielkiey Djuiy 
nie był msacz poccytao: 
i do tego nie pnyi^t, 
i&by wiiyitek majesMt 
tey któr^ chwali wi<yatk> 
Azya i wszyatek ifiat, 
nie był zuiizcson. 

2i. Co gdyuałuuaU, na- 
pełnieni anicwem, krzy- 
knęli mowiąo : widki 
Dyaiw Ephcika. 

29. 1 nap<4niło li^ wuy- 
■tko niiaito zamieBsaaU; 

targnęli icdnoatayDi* ' 

rynek ; porwawuj j 

Gaia i Aryitarcha Mac» 

dońayoy , podróżne » 

warzy *ze Paulów e, 

30. A gdy Paweł clieia) 
wyniii dopoipolitwa,ni« 
dopuścili mu uczniowie. 

31. A niektórzy teżi 
przedneiyazych AzyanÓD 
bęJi^ mu pnyiaeielmi, 
poaławiiy do niego pro- 
■ili go, aby nie wychodsU 
na rynek. 

32. A dmdsyeoś inyega 



ApMtitltAie. 

wołali. Albowiem bjło i ci co m nimi %^ r 
tgromadaeaie ciiinietu- ilnio^ maią co prEeciw 



ne;a wi^c*7^ieli 
dłi^D dla ciogo nią sfr- 
■di. 
33. A I aney tbcu^ vj~ 
wicdii Alerandra, które- 
go popjehalł i^dowie. 
Tedj^ AlexaDder akiiuł- 
Tuf ręk^ o milcienic, 
.cheiil lię iprawiś pned 

34i ŁeoK gij poanali ik 
bji ijdaa; WMM^ aif 
ieden ^osod wuxymt]aA, 
iakoby praca dwie godsb- 
nj wolai^ejch: Ojana 
Epheska. 

35. A piwwa mimierajr. 
wu^ neu^TBckł: H^ 
iiewie EphMcy, i ktityk 
ie«t HłowitJc eobf nie 
wiediiat U miatto Ephe- 
skie ieat chwalcą wielldcTf 
Bogini Dyany, i eótki 
JowiiBOwey f 

36. Gdji li^ tedy ładen 
tema apneciwie nie mo- 
łe : tnetta ab^irie aię 
petAwnowali, a nic ikwa- 
pUwie nie cstuUL 

37. AlbowiemeieieprBf- 
wiedli te ladBie^aBi iwię- 
tekndace, ant bluśniące 
Boginią wa»f ' 

38. AioiUitDemetrTW, 



komu ; w»ak prano bj- 
wa: aą txh Starwtowie, 
nieohfee iedni drugich po- 
ijwaią. 

39. lefli się tek o ujm 
innjm badacie i to alf na 
ponądney adiadsce od- 
prawi. 

40. Albowiem trieba lię 
bać , abjimy nie byli o- 
■kaneni o rasrudt dnia 
dsiiicysKcgo : gdyi Bie 
maSB jsadnego winnego, o 
którymbjśtny mogli dać 
sprawę tego BbicŁenia. A 
gdy to raekł, roapnicil 
ono agmmtidienie. 

ROZDZIAŁ XX. 

1. A gdy si? uciszy! ten 
ruiruch, weswawszy Pa- 
weł uciniów, i napomi- 
nał^ ich pożegnał się a 
niemi , i poiachał aby 
azeti do Macedonii. 

2. A praewedlMy one 
a^ony, i napomniawazy 
ie iUug% muwą, prsyBietft 
do GJrecyi. 

3. Gdaie atnieiakawMy 
tray niieai(|oe , żydowie 
nań aaaadakę ucaynili, 
gdy Uf naiad wieic jnitd 



314 J>S 

do SjTjej 1 i nNifilii wró- 
eić lic pn».H«eedoni%. 

4. A pntrit ai; a nimi 
Sopater Pirrhow Barom- 
■ki : m ThnaalonlMSii 
łel Arjitarolini, iSdma- 
duf, i Gaiiu OeitiajHjk, 
i TjmotheuK, tt z Ająya- 
naw T^ohUcu* i Traphi- 
mui. 

5. Ci Ypnód pnjHe- 
dlisj, Gidcali nu wTro- 

6. A my po dnUcłiPna- 
tników od płjn^liimy od 
Pkilippis, i prKfsiliimj 
do niolidoTroad^ capieć 
doi; ^iĄwimy smieaiknli 
aiodm dni. 

7. A w pierwuj dsieu 
po Ssabade, gdjiMoy się 
seaali na łamanie chleba, 
Paweł przepowiadał !m 
maiąc wfiachać na za- 
lutrz ; pnt^akji mowę 
tA do pulnocy. 

8. A było wiele lamj) na 
onej sali, gdcieimjr byli 
sgromadieni. 

-9. A siediąc niektóry 
młodiioniec imieniem Ed' 
tjciiuB V oknie , będąc 
sdi^tjr ai^Łkim snem, gdy 
Paweł dłngo pFc«potria- 
dni , imononj -odeanu, 
■padł na iIiU M tra«ci«go 



pictia, i ^daieaion mM 

nmarty. 

10. Do którego sMąpi- 
wHj Pawd , pHTfnd! 
nań , a obUpiwaaj gt' 
neld: nie trvokcie aię, 
bo£ w niniaitdauaiegtt. 

11. A gdy aMic wab^ 
i łamał ehkfa 1 kcwat*- 
wal: i doiye długo mk d* 
iiritettia pnepowiadał ; 
takie wyłsedł. 

12. PnywiedU Uk ml*- 
diienoa ouego kjifeg», i 
byli Bic j^otnału paeieuc- 
hL 

13. A my pMse^uy d« 
oki^ta, wieiliimy ci^ dł 
Aia^n, abyioiy s tatnt|d' 
mtęli Pawła: ftlbowiiaJ 
tak byłpoitaaowił, mmM 
■am pieiao iii. I 

14. A gdy Hc « nui 
necdt w Auonie, waiJ 
wiay go prayicchaiiinJ 
do Mityleny. 1 

15. A z Umt^ «diri«l 
diacy ńf}, aaaaintTK fimĄ 
biegliśmy przeciw Cłiinu 
a drugiego dnia pniyi^n 
Rctiwiy d« Saian: it n«| 
BRJntcs pnyulijny 44 
Mileta. ' 

16. Albowiem Paweł pw 
stanowił byt minąć & 
phea : aby mu ula pny 



ApMtóbUe. 



315 



■■le trawie aun v Ji%yi. 
Bo <if kw^it , Wli ue- 
kns Tsees, kby dm dtitń 
Swiątecznj bjł v J<rn- 

1 7. A ■ Miicta pt^ftwny 

do Ephesii, pnysmiftA- 
myeh koioMlnyck. 

18. Btiniy g^ pr^uli 
do niego i kyU . wtepól, 
FEeld im : Wj Tieeie od 
pianruego daia ktńre- 
gon -wazedi do Aiji, fa~ 
kem ■ wuai bji pnei 
wtsjretek cubu; 

10. E9■^oP«nu sime- 
iaką yakorą, i M Łuuni i 
pokuianu, które aM mię 
yn/ciiattułj']! luAdiek 
> 4jdowikłe!i. 
f- 20. Jftkoin nie opttitńl 
nic połytecmego, iebjH 
I Tun oinftjmló nie mi^, i 
■aancKM wm iawnie i do 
NlomŁoch : 

2ł. Oświad«al^< Żj- 
MA«m i Pogftiom pokutf 
• ka B^u, i vruu^ w PsBk 
jnaBiego JeEaaACłn7ituia. 
Is- 22. A tern oto ia swią- 
Hian^ diMitiem> idq do io- 
uriiBaUat: ni* wietfci^c co 
•i^ um at mną dsiać b^- 

■ 23.JednokeDuchSiric- 
tj |o YUjalkiflli >:wl«- 



ieieeh ktrindny mi , po- 
wiadaiąe , kt mi^ wi^ie- 
nia i utrapienia ciekaiq 
w Jecnsalcm. 

24. Ale się tego nie ui« 
boię, i idrowia s»*go dre- 
)iej aoble nie MBoulę ni- 
iii mnie tmiego: bjm 
tj^fto dokońcs^ biegu 
mego , i poiługi iłowa, 
którąm wsit^ od Pana Je- 
laia , ku oiwtadczeBiu 
Ewangelii laiki Sokej. 

26. A terai oto ia wierna 
to m« oglifdacie wi^oej' 
obUeaa «Mgo w; «*■/- 
■Of, p»«a którera p»e- 
Hediprzepowiadau(ckró- 
ieitno Boke. 

36. PnMtok oiwiodcaam 
lią vam dnia dBiaieyiKe- 
go, łaciflm ia icBt czjUy 
ade krwic wiijitklch. 

27. Albowiem ai^ nie 
cbronil, kebyia wam Bie 
miaioanaymiaćwttelkiey 
radj Soze^. 

28. Pilnujcie jami aie- 
bie : i waijatkicj tuody, 
nad którą was Dudłi iwię- 
tj poatanottił Biskupami; 
&by&cie nądiiti Koici«>ł 
Boij , którego nabył 
krwią awoią. 

20. Jaó wiein ke po o- 
dejjcin moim wnid^ mif- 



S16 I 

d>/ wai iri\ej drapiefci 
nii! folgniąe tnodsis. 
3(1. 1 1 wBi ■■mych po- 
wstania nię 10 vi e Hiawiąe}r 
pFzcwrotnoici, Łby odwie- 
dli uctniB sa lok^. 

31. DUtegwk csByele 
pmnniąa , dęciem prMi 
trij latAwnoey i wodni« 
nie prseaUtrat napomi- 
nać > wu ktłdego i«łift' 
mi. 

32. A ter*! poraeiun 
wai BttgH i ■towtt łuki 
iego, który taokt pttjbn- 
dować, i dać dsiedsietwo 
między Wisyitkiemi po- 
■wiceonemi. 

33. Nie pokąddcmei i»- 
dnego ■ wtti srebra albo 
słota, ani •saty. 

34. Jako lami vieci«; 
bomoimpoinebom i tych 
Ictóray a^ le mną, alu- 
iyly te ręce. 

35. Wuyitkociem wam 
ukasał, ił tak pracuiąc 
potTieIwpodeymować ała' 
be: a pamiętać na iłowo 
Pana Jeiusowa , ie OU 
mówił, aeiciliwsia feat 
rzecz dawać niłeli brać. 

36. A gdy to rzekł, klę- 
knąwszy na kolana iwe, 
modlił lię s niemi wizy- 
«lkl«iiii. 



37. 1 ttał ric idacjciTM^ 
ki w*zyidd«li , a upa- ' 
daiąc na aayi ł'«wławey, 
całowali go. 

38. Będąc nayhardaicj 
k^oini a tego atowa, któ- 
re powledaiał ; kc więety , 
nie mieli o^^dać oblicaa 
lego. 1 o«^rDwadiiU go 
do okrętu. 

ROZDZIAŁ XXI. 

1. i atdo lię giyimj 
odiachati rocitawazj ał^ 
a niemi; pnypłjaęluiMy 
proatyu pędem doKonm, 
a naaaiatrz do ItKodn, a 
z tamt^ do Patary. 

2. A analaśłazy okręt 
który mtd płynifć do Fe- 
niki, wiiadtiźy weń ia- 
ehaliJmy. 

3. A gdy lię nam nkaaai 
Cypr, Boftawtwasy go po 
lewey itronię, płynęliśmy 
do Syryi i przypławiliamy 
■ię do Tyru : aibawien 
tam z okrętu akładać mia- 
no towar. 

4. A znslatłaiy ncBoie, 
zmicaikali^y tam aiediB 
dni: którzy fawłowinió- 
wili przez Ónoha, aby nie 
cfaodzil do Jemzaloiii. 

5. A gdyamy wymie- 
■akali one dni,vyasB41asy 



prowailzili m koiMmi i 

I dłiatkanii ał tm jniaito ' 

n btfknitwasy na kolona 

nad braegiem, modlillim; 

■poiecsnie, wesliśmj w 
okręt, oni tek wrócUł się 
do domów awoich. 
7. A my odprawiwuy 
ptjnienio od Tjrn pr»j- 
pljuęliinij do Ptolomai- 

i iy; a pnpritswujr ń^ 

I s bnici^ ini««skaii^7 n 

I nich ieden diień. 

S. Ijccs najHutitrB wj- 
»edł»y, prcjnliśnij do 
Cemtryi. A wisedlsEj ir 
dom Filippa Ewangelista, 
którj li;^ ieden * onych 

I siedmi, soitaliimy u nic- 

! 9> A ten miał osteiy cor* 
: ki Panny, które proro- 

10. A gijŁiaytma przes 
nie mato doi mienkali, 
nadaiedi a Jodikicy zie- 
mi Prorok niektóry imie- 
niem Aga boa- 

11. Ten przyssedłazy do 
nu, wsił^wuy pa* Pa- 
włów, i iwiąsawsEy iwoie 
nogi i Tęee,raektj Co mó- 
wi Dudi iwięty : Męka 



AjHutahkie. 



317 

któr^o iełt lenpai, tak 
swii^ką w Jerusalcm. Ży- 
dowie , i podadaą w ręce 
Polanów. 

12. Co gdyimy asłysic- 
Ii, prołiliśmy i my^ i ci 
ktony na onyni mieyiau 
[tyli , aby nic chodslł do 
Jem SB lem. 

13. Tedy odpowiedeiiA 
Paweł, i rseld: co csyni- 
ciel płącit^o, a trnpiąe 
serce mole: albowiem ia 
gotowem nie tylko bydś 
zwtąaan, ale i umrzee W 
Jeruzalem dla iiuienia Pa- 

a. Jezusowego. 

14. A gdyśmy go namo- 
'ić nie mogli, przestali- 

£my, mówiąc: nieehay- 
kec się daieie wola Pań- 
ska. 

13. A po onych dniacb 
nagotowawsay się priy- 
szliamy do Jeruzalem. 

16. A isli tek spotem z 
nami ueiniowif i Cesa- 
ryi, prowadcąo ■ sobą (u. 
któregośmy gospodą stao 
mieli) Mnazona niektó* 
rego Cypriyeayka starf go 

17. A gdyśmy przyszli 
do Jeruzalem, wdiięcznie 
aas prsyięU bracia. 

18 Lecz nazaiutrz wszedł 



i lebr^ łtc msyicy itmi- 

■I. 

epomadnsł im wwjatko 
■ o(obna co Bóg cajnił 
mł^day Pogtny pnesrin- 
ibę tego. 

20. A oni wyłluchawny) 
chw»UU Boga, i rzekli mu: 
widsiiE bracie iako ieit 
wiele tyii^cy Żydów któ- 
isy nwiersyli : » wesjiey 
gorąeopny ukoBieMoią. 

21. A alytHli o tobie i 
powie-, ^ uoiyax odita- 
nia od Mejietu , tych 
Żydów IttÓMy ■(( międsy 
pogany : powiadaiąo ie 
nic mai^ <Ane«ywaó sy- 
nów twoich , ani chodrio 
wedle xwyciain, 

22. Coli tedy iaatf ko- 
niecsnie lią Ind aeyii mu- 
Ri; bo OTłyMn Łei pny- 

Hiedt. 

23. A pn«Mii iiesyń ta 
coć powitdaniy- Sąn naa 
czterey męŁowie, którzy 
na lobie itub maią. 

24. Te prByiąwMy, o- 
csyićie się K niemi : i *iói 
się z niemi, aby ogolili 
głowy: a poEnaii^ wiay- 
Bcy, in tb eo o tobie sly- 
-■reli, falis iołt: ale ik 



■aai cbedzUa pnMtne- 

gai^o mJcood. 

25. ŁecB o tych ktany 
uwionyli x Fii|piiiów: 
raylmy piwU, (t«i«wiiie, 
aby iic wyitricgali tejpa 
00 ieat ofiuowuw b^wa- 
Bom, i krwie, i neeay da> 
wionyoh , i porobatwa. 

26. Tedy Fawel w>ią- 
wizy one mf fce, nazaintn 
oazyiczosyb^dąe ■ sieni 
waaadt do Koioiota, o- 
powiadai^ wyp«ł|iienie 
daiew onyioscniat a^by 
IB katdego I ni4^ była 
oddana ofiara. 

27. A gdy ai^ wykonań 
mitio aiedm dni, Zyd»- 
wie ■ Aayi nyśnaTaiy 
go w KoJcide, wzbor^li 
wzayatek lud , i pochwy- 
cili go, 

28. Wolaiąe: H^kowle 
Izraeltcy, latnyeie: tenci 
to test edowiek który 
pnww Indowi L aakono- 
wi, i nńcyaculemu, wszę- 
dy wisystldch uoay, a 
nadto i Pogany wprowa- 
dził du Ko Uciuła, i BgW^- 
cii to mieyice jwięle. 

29. (Albowiem przed- 
tym widzieli a nim w wio- 
aeie Trofima Efeikisgo, 
którego mniemali ieby 



Apott^Mit. 



Pawd wwMł 4o ktttcitt- 

30, 1 tnrunjrło lif Tisj- 
■tko mlaito, i abkidaif 
lud. A pojmawM^ Pawła, 
irjwlekligo a ko£rioia,7 
Diljnlimiait drzwi lam- 
knions. 

31. A gdy lię atanli ia- 
kobj go aabić, pn^t^a 
wieić de Uetuana' rotj, 
i^ rięwnmijło YiMjstko 
J«nisBlem> 

32. Którj DBtjohmiait 
wnąwatj riniebna i ILst- 
mittne , pnyhiełat da 
itiełi. k oni ayinawu^ 
HctmaasialakBkiiegpnt- 
flali bie Fawła. 

33.*Ted7~ Uetioaii pnr<- 
hy&jmmj iic pojmat go, 
i kuał go dwiema iańoa- 
ebj awiąaać : i fy*A aif 
ktobjbjł, i««Ay««y 
niłf 

34. A dnidi^ ea innogo 
wołali międsy raeasą. 
Len gdj' *ię aie peVHago 
dowiedsieć nie mógt dla 
Egielko, kasd go wtiąij 
da oboili. 

35. A gdf był B mebo- 
da, pncydało aię ii ga 
prairie nietli łołaicne 
dla gw^tn onaga lodu. 

30. Albowiem mnóatwo 



319 

, wota- 



ludii ado aa i 

iąc : itra^ go. 

37. A gdy niał byó 
wpr owada ony Powd do 
(^av, nekłHetmanowi : 
Godcili Dli aię ce mowie 
do eiablel A on. mekł: 
umle» po 6reekv I 

38. A nie tybet ieit on 
EgipcEyBiiłn,któryi prsed 
temi dniami nctyntł ro- 
zrneh, i wywiodłej na pa- 
■ CEficiterytyai^oe m^ków 
■boyodw* 

39. I nold do niego Pa- 
weł: Jaoiem ieat Żyd 
Taneńciyk , mieteianin 
nie s podleyaiego mtaata 
Cyliciey. Łecs proiięei^ 
dopuść mi mówić do ludu. 

40. A gdy on dopuścił, 
Pawd Btotąc na wacho- 
dsieob , akin^ ręki^ na 
lud, a gdy było wielkie 
milcsenie, ueaynił rieca | 
do nich Łydowakim i^iy- j 
kiem, mowiiie: i 

ROZDZIAŁ XXn. j 

1. Męiowie bracia i 

oyeowie, atucbBycie tey, 

któn^teraa dowai czynię, 

aprawy. 
2r (A gdy uałyiieU , ii 

do nieh mówił p» Zydo- 



320 B^ 

wiku, tjm Tifkm miloie- 
nie aajnili. 

3. I nekl:) Jkoiem i«it 

w Tuaifl C;r'>'?'*'óiu ; 
lee> wjdiowkn7 w tym 
iiuoiele u nóg GanBliclo- 
wjoh, wyówicłoay »»• 
dług prawda zakonu oj- 
oiTitago : gorąeym będąo 
miioinikieni uk0nii,iako 
wf wiiviflj dsif iMteJcie: 

4. KtoTjm pne^adow^ 
tf drog^ kil na imieić, 
WLąłije i podawaiąc do 
więiienis mcŁe i niewia- 
■ty: 

6. Jako mi tego i Arcy- 
kapłan ieit świadkiem i 
wuyaej Btani: od któ- 
lych tei Uity vziąw(zy 
do braci i«chałem do Da- 
niBizku, Kbjm prijwiodl 
te co tam byli , powiąia- 
WKy, do JenuBlem, aby 
byli ik orani. 

6. 1 priydało lię gdym 
lechid, i przybliŁalem lic 
do Damatiku o potodnin, 
ii nagle rofwieoiia lię o- 
ktdomle wielka iwiadotć 

7. 1 npadlfiEy na siemię, 
uiłyiialem głoi mów^cy 
mi : Siawle, Ssawie, ae- ' 
mu mię prieiladnieuf 



8. A iaM odpowiedni: 
Któi ieat Panief I ndd 
kn mnie; Jam jeat Jesn 
Nuareńiki, którego tj 
pneiladuieai. | 

9. A «i któny byli te- ' 
mną, m» widsieli iwit' i 
tioie, ale ^oin nie dy- I 
Holt onego, który semm^ 

lO.lneklem: Cók uczy- 
nię Panief A Pan rs^ 

do mnie : Wftawicy id* 
doDamoukn: a tam i 
powiedsą o wasyi Aiu e 

ii. A gdym nie widsial 
prsed iainotoiąiwikdoMi 
oney, prowadsony su t^ 
kf dotowanyezów, [Tny- 
uediem do Damaako. 

12. A Ananiau niektóry 
mąk wedle zakonu, maiąe 
świadectwo od wtsyatkiełi 
iydów mie»kaiący, 

13. Prcyisedluy de mnie 
i atanąwazy rieU mi; 
Saawle bracłe,pneyerxyi 
A ia teyke godsiny wey- 
iradem nań. 

14. A on rsekt; Bóg oy- 
eów naaayeh obrał ciebie, 
ał^£ poinal wul% itfo, a 
ikbyj ogląd^ aprawiedli- 
wego , i riaobał gl«>a i 
uit iego. ' 



Apostolskie. 



321 



15. Albowiem będziesa 
lego świadkiem do wiz^- 
itkich IndzI, teg« ca£ 
dział i izyas^. 

Iff. A teras co adwła- 
csaszf Mstait a oclirzcij 
■ię , a omji grzechy tve 
wzywsiąc imicDia lego, 

17. I prz/ddo ml bIc, 
gdjia lic wróoił da Jern- 
zalem , a modliłem aię w 
koicieie, Łera bjł od lie- 
bie odazedł. 

18. I nddEidem go mo- 
wiitcego kamnie: Bpicaz 
■ię, a wjnidi lychlo sle- 
nualcmj albowiem awia- 
deetwa twego me prajimii 
o mnie. 

19. A iam rzekł; Pante, 
onie wiedząiieciem ia so- 
did do więzienia, i zabi- 
iałem po bólnicach vier- 
zi^ee w cię. 

20. 1 gdy w/lewano krew 
Szczepana męczennika 
twego , iam tei tudzici: 
stał, i zezwalałem i strze- 
głem izat tych którzy go 
mordowali. 

21. I rzekł kn ranie: 
Idźke, ho ia do Póganów 
daleko poJlc cię. 

22. Słuchali go tedy ai 
do tego słowa: a tu po- 
doieulgłot awóy mówiąc: 



e takiego 
! tłu*! na 



Zgładź X ziem 
człeka: bo ni 
aby miał iyć. 

23. A gdy oni wołali Ł 
miotali izaty swe, i ci- 
skali proch na powictrte; 

24, Rozkazd go Het- 
man wiejć do obozn i bi- 
czować i męczyć go : Łe- 
by lię dowiedział przy- 
czyny, dla czegoby tak 
nań wołano. 

26. A gdy go rzemieńmi 
wiązano, rzekł Paweł du 
Rotmiitrza tamłe itoią- 
eego ; Izali aię wam go. 
dzi criowieka Rzymiani- 
na i nie osądzonego bi- 
czować! 

26. Co uiłyszawszy Ro^ 
mistrz, przyst^iwazy o- 
powie dział Hetmanowi 
mówiąc ; Co masz czynićt 
bo ten człowiek lest Rzy- 
mski mieiczonin. 

27. A przy stąpiwszy He- 
tman, rzekł mn: Powiedz 
mi ieślii ty test Rzymia 

' ? A on rzekł: 



1'ak 



iest. 

28. I odpowiedział He- 
tman: Jam za wielkąsuro- 
mc tego mieysckiego do- 
stał. A Paweł rzekł: A 

am się i urodził. 

29, Natychmiast tedy 

X 



S22 Bt 

Ddłtąpill od nicgtt ci co 
go m^exyi mieli. Ktemu 
■ię i Hatmin sl^kt, do- 
jrMtiKWUj lic, «e bjł 
BsjmiŁiiinem , a ik go 
bjł Bwiąuł. 

30. A naiunln cłicąo 
p«iniie wied^eć o którą- 
bj Tieoi bjł od Zjdow 
obwinion, roairiąMł go: 
« roikuat tią lejić k«- 
pbnom, i wiiy itkie; ich 
siedcąccj radicie: a wj- 
wiodUay Pawia postawił 
pimd niesu. 

ROZDZIAŁ XXUf. 

1. A £avd pattaąc pil- 
nia na on^ radę aiedsijcą, 
FMkł : Mę&owie łwacia, 
ia aeir»r«tkiego nuunie- 
nia dobrego lachoirUein 
■ię pned Bogiem »i do 
dnia tego. 

2. A ADaniaac Arcjrka- 
płan kazał go tym któraj 
pny nim itali, bić w gę- 
bc. 

3. Ted; nekł Paweł 
kaiemu; Skarie cię Bdg 
jciano pobielona- A ty 
(iedcąo aądiits mię wedle 
lakona : a roikasuissa 
mię hii prieeiw sakono- 
wił 

4. A ci która; tam sUli, 



raekli ; Arcykapłanowi 
Bołemn ałorsecsyBsT 
. 5. A Paweł rzekł: Nie 
wiedcidem bracia, fcebj 
byl Arcykapłanem. Ba 
napiiano iest: Praełoko- 
nemn lada twego xłorae- 
eayć nie będiieii. 

6. A wiede^e Pawd k« 
iediia esę^6 była Saddn- 
ceuuów, a druga Fary- 
seuiiów; lawołałw oney 
radiie: MęŁowie bracia 
iam ieit Faryzeim, ayn 
FaryieuBÓw; onadaieię 
i o powftanie nmiiłych 
ranie tn diij a^da^ 

7. A gdy to wymówił; 
wicsąłiięrosruchmiędiy 
FaryacniHitni i S«<ld«- 
ccDłsami : i roienrało ilę 
ono zgrom adienie. 

8. Albowiem Sadduoeo- 
■Kowie powiadaiij, ik nie 
man imurtwycb witania, 
ant Anioła ; ani dacba : a 
Faryscuaiowie to oboie 
piiyznawaią. 

B. 1 itdo lię wołanie wiel- 
kie. Apowstawtaynietctó- 
rzy z Faryzenizow, spie- 
raUBię mówiąc: Niezłego 
nie znayduiemy w tym 
człowieku: a iejlił z nini 
mówił duch albo Anioł f 

10. A gdy był wielki roi* 



ApoitoUkie. 



nieh; l>«i%« lic Uetnura 
aby P*«U RM rouaupiJi 

Uć itukebnyni, a wydnee 
^ ■ p«jntMlkK ich ; i o- 
diricić ga do oboiu. 

11. A pn^Bitef iwej 
RtanąiriKj' priy nim Pan, 
neld: Bi^dć atały; albo- 
wiem iakoi o mnie iwia- 
dea^ w Jertiaałem ; (ak- 
\ti i V iUjniia tiieba 
iwiadrayi. 

12. A gdj byl daień, 
zuefluy ń<l niektóny % 
fcydiw, ilnbem lię obo- 
włi^alt, mńwiąc; te nie 
mieli aniietć anł fii, at- 
by sabiU Pawłs^ 

13. A bjło ich więcey 
nił cEterdsiefcL mętów, 
Ittursy to zprzyal^tente 
Uczynili . 

14. Któny prayseeiUszy 
do Areykaptanón i Star- 
iiych reokli : ilubemeimy 
(io obowiąiBlitcnie uku- 
■ie nie mamy, atbyfmy 
sabili Pawła. 

15. A pnetok wy teru 
oiBcynlycie Hatmsnowi 
[ radiie, aby go do wai 
wywiódł: iiJiobytcie k% 
niall doitateesoiey wy- 
Wiodsieć oipraw«ch icgov 



383 

A my pierwey niśU doy- 
d(ie gotowiimy go »bić. 

]& Co gdyiułyuMl sio- 
■tnenieo Pawłów t^ sa< 
*adikę, priebietawuy i 
wasedłaay du obosu opo- 
wiediid Pawłowi. 

17. A Paweł puyiwa- 
wuy ksobie icdnego % 
RotiDłStrEÓw, rsekł : do- 
prowadź młodzieńca tego 
do Hetinaua ; bo mu coi 
ma opoiriedaiec. 

18.Prietot tody on wzią. 
wHy go przywiódł doHe- 
tmaaa, i rzekł: Paweł 
wleiteń proiii mię, abym 
tego młodzieńca dopro- 
wadiił du ciebie: któryó 
ma coi powiedzieć. 

19. AHetman wziąwizy 
go za rękę, i odwiódlacy 
na stpoaę, pytid go: cót 
teBtca mi ozDaymi^ ma*zf 

20. A oanekł: nmyśli- 
ii Łydowieproaićci^.abyj 
iutro wywiódł Pawła 
przed siedzi^cą radę: ia- 
koby ń% mieli co doata- 
tecznieyasego o nim do- 

21. Ale ty nie wierz im: 
bo^ aiq nań naaadzito x 
nich więeey nit czterdzie- 
ści mętów, którzy aię ilu- 
bom obowii^aoli, it nio 

X3 



824 

Riaią »nl ieić, «ni pić, «fe- 
bj go ammordowali, 
n* inli lą pogotowiu, ese- 
kaiąo od ciebie pnjoUi 
eani*. 

22. Hetman tedj odpra- 
wił onego ntodńeńea 
roskłuniącab^tegopned 
łaiin/m nie powUdał, łi 
ntn to osnn^ii. 

23. I weawaiMsy dwu 
RoCmiitnów rtebł im : 
nagotujdc dwieście ahi- 
łebnjch, ab^ tcli iA do 
Ceiaiyi: Ictemn liedm- 
diieaiąt iesdnych,! dwie- 
^eie pieKych z ucciepa- 
nil, od trzeciej godzin- 

24, 1 nagotujcis konie, 
abf Pawła wiadziwMj, 
Edrowo laprowadiili do 
Pdiza Staroity. 

25. (Albowiem lic b^ 
I17 go anadi nie porwali 
Żjdowie, i nie sabili ; a 
onbj pot3rm odnoaił po- 
twan, iakobf waiąjć inial 
pi^niądie.) 

26. Napiiawujllttjktó- 
rj to w Robie lanijkał 
Klaudjui Liiyaa Wiel- 
motncmu Staroście Feli- 
xowi sdrowia: 

27. Tego mijła pojnia- 
ncffo oitZjdów, gdy itił 



Boii hjii od nidi mabitj, 
prsyaKedłiEj a rotą mli^ 
lem go : ' i dowiedziawasj 
■tę, a leit RBymluiin. 

28. A ck«ąe wiedsEoi 
pimToijnę dla któreyli^ 
nan akarłjlif w^wio^oa 
go pnad ieh rad^ 

29. Kt^gom nalad •- 
akftriKMMgoo gadki aako- 
nnich: iMm.Dianaiąoe- 

Jo ładnej wiaj godne* 
miercl, albo w^uenia. 

30. A gdjmi onajwio- 
no o zdradzie któni na- 
gotowali byli pneeiw ie- 
mu; poiłidem go du cie- 
bie, ogowiedziawizy tek 
tym co nań ikariyli, aby 
przed tol^ inówiii. Mi^ 
»ią dobrze. 

31. Słułebni tedy, tak 
iako im było rozkazano, 
wziąwszy Pawła prowa- 
dzili noea do Anlypatrj- 

dj. ■ 

32. A nazaiatrż wypra- 
wiwszy iezdne, aby z nio 
iacbali, wrócili aię do o- 

33. Którzy wiecbnwńf 
lo Cazaryi, a oddawiay 

liit Starolcie, pottawili 

pried nim i Pawła. 
34.Aprzeczytawiey]iit, 
ipytawizy z którc^bfl 



Apotiotukie 



powiatu : i nracniniawiiy 

35. Raekl: b^d^ oięalu- 
^^>^ t B^7 ^*^ P"?'^^ "I- 
ktńnj na cię (karkjś 
jii«u(. 1 roakazid go 
atncdz na pałacn Hero- 

ROZDZIAŁ XXIV. 

1. A po piądn dni»ch 
ziaeli^ Arajkapłsn Ana- 
niux s niektóremi Star- 
asemi, i K nieiakim Ter- 
tnUemPtoknratorem, któ- 
t%j atuęli pned Staro- 
Btąptaeeiir ^awtowl. 

2. A poinawiif Eawła, 
poem^ nań akarłjć Tei- 
tnllai, mówiąc: 

3. Gijieimj pokoin 
wielkiego pnes cię wiel- 
moiiii; Felixie doatsli, i 
iriel« aię pnei twoię opa- 
tnasie poprawUo : «t- 
■wxAy i wKędj i wizcU- 
kim d>ickovaniem ptcyi- 
lauiemy. 

4. A iibjm cię długo 
nie bawił;, proaaę ahj6 
nasraaluczknaiBski Birej 
wjałuchal. 

5. KelcsUitaj tego ciło- 
wieka carftiliwego , i 
wazcxjnaiłiee;[0 r mnich 



325 

pa wujitkim jwiecie) i 
herata lek^ Nasareńczy- 
kow. 

6. Którf >ię teł wa&ył 
igwaleić koicioł:, któro- 
fftijay teib pojmawszy 
chcidi oaądaić wedle aa- 
kana nuaego. 

7. Leoa prajizeillizj 
Hetman Łisyai b wielkim 
gwdtem^wjdari go atak 
nasajeh. 

8. RoakaaswBij tym któ- 
rzy nań akarią lii Aa cie- 
bie: od którego moicsa 
tam rosi ądriwiaj o wbij- 
Btkim ^m roaeinać, o co 
my nan ikatłemy. 

9. A ilydowie tei pofwio- 
dcaali , powiadaiąe! ^e 
lię tak rEoci ma. 

10. Leci Paweł odpo- 
wiedział (gdy mu Staro- 
sta mówić dozwolił:) Wie- 
dnie Łe od wiela lat ic- 
Btei iędzią narodit tego, 
tym beapieczaiey dam 
■prawe o sobie. 

11. Gdyi sam baczyć 
moicBz, ik nie maiz wię- 
cey dni ieduo dwanaście, 
lakom la przyszedł doje- 
ruialem, abym się mo- 



2. 1 nie nalełll mię oni 
Kościele x nikim ga- 



daiącego , slbo runich 
nilęilzj neasą CEjrniąoe- 
go, nni w boŁnicacIi, ani 
w mieście : 

13. I nie nidgi^ tobie te- 
go dowieść, o co ta terai 
na mię akarŁą. 

14. Leci to pned tahi\ 

Sinawam , le według 
tj któri) Bowii^ kaeer- 
■twcm, tak aiair^ Oycu 
i Bogu niemu , wieriąe 
wasf itkiemu cokolwiek w 
aakonic i w Prorokach 
ieit napiiano. 

15. Maiiic uadiiclę w 
Bogu, ik będiie imar- 
tiFjchwi tanie spiawledli- 
wyehi niesprawiedliwych, 
którego i ci aainiczekafti. 

IC. Oto lię tek tem pit- 
nie staram, ahjm lawudy 
mi^ sumienie bez obra- 
żenia przed Bogiem i 
przed ludźmi. 

17. A po wielu lat, pnj- 
lEcdłcm abym uczjnił 
iałmufcnj narodowi moie- 
mu , i ofiary, i jluliy. 

18. W których sprawach 
naleźli mię oczyszczonego 
w Kościele, nie z rzeszą, 
ani z rozruchem. 

Id. A niektórzy Żydo- 
wie z Azyey, którzy tu 
itłicU itani^ przed tobaj i 



skarłyó , ł«Wby eo mMi 
przeciwka m»«. 

30. Albo «ik Muni ni^ 
chBypowiedwi, teśliŁ m 
■tnie analeili iakif nie- 
prawość; gdyistoicpncd 

21. Opróeztogo i«daega 
g^osa, k-torymen zawidal 
stoiąc mi^dsy niemi; ft 
o powstaniu nmwlych wy 
mnie dziś ai^daiGie. 

22. A Feliz odtoJr^ in : 
gdyk doatatecsnia wie- 
dział o tey drodm, no- 
wiifo: Kiedy Hetman Li- 

t przyiedzie, wyitu- 
ciiam was. 

23.1 roskazdRotmia«na- 
iriitnedz go, a iiihj mhd 
folgę; i aby nie bronił 
iadnemn ■powiSOwnty<li 
iegosłuŁyómii. 

24. Apo kilku dn{ prsy- 
iCchawBzy Felix z Dr*- 
^lląłonąswil, któr& byfa 
Żydówka, wezwał Pawłli, 
{ słuchał od niego wiary 
w Chrystusa Jezusa. 

25. A gdy rzecz Cłynfl 
o sprawiedliwości i cKy- 
Btoici, i e aądBie prsy' 
szlym: ulękłszy alę Pe- 
lis, odpowiedział : Jui te- 
raz odcydi : t gdy czas 
mieć będę, weswc eif : 



Apaitoltkie. 



36. Ktaitm li^ tA ipo- 
diiewał , Łeby ma Paweł 
iKka\ Ani pieniędij, i illa 
tegok lym CKc^eiej- go 
WKjwAiąe, itsmawiEł ■ 

27. A gily lię ipetniłj 
dwie Ucie, wili^ł Felix 
nutiMtnika PoT«j»a Fe- 
■ta. A ehc^e Fidix rien 
wdai^oeną Żydom ucij' 
iiiJ, Pairta w więrienin 
iMtawd. 

ROZDZIAl:. xxv. 

l.FMtni tedy wui 
tiłsy na nnąd, po traeeh 
doUeb wsąpił do Jctiu»- 
lem % Ceiaryey. 

2. I lalt do niego Arey- 
kapłani i pnednioyii i 
ŻydW pnceiw Pairiowi 
i proaili go. 

3. Źądaiąclaski prseciw 
iemu, aby gO kasa! pray- 
wiećć do Jeruzalem, tłciy- 
niwssy zaaadakę , aby g* 
aabili na drodse. 

4. Ale Featns powie- 
dli^; ii Htriegą Pawła 
w C^aryey , gdsie tei 
lam miał ir rychle pola- 
ciia^ 

6, Jeili tedy któray mic- 
her wami t\ moini, ntech 
(pr»wi) « nami poipola 



327 

iachawiay, ieili ioM iaka 
wina w tym csinwieku, 
nań ikarią. 

6. A smieickawHy n 
nieb niewięceyiedDO oira 
aibo diieaię^ dnj, aitąpi- 
wiiy du Cecaiyey nais- 
iutra aaaiadi na lądEie, i 
kaari Pawła praywieiló. 

7. Który gdy był prsy- 
wi^daion : obttąpili go 
Żydowie oni, ktoiay byli 
prayacli I Jeruzalem, wie- 
te i cięikieh akai^ kła- 
dąc, ktiiiych dowieść nie 

8. A Paweł odpier^: 
kem ani praeciw aakoiio- 
wi Żyduwakiemn , ani 
pneeiw Koiciotowi, ani 
pneciw Ceiaraowi nic nie 
wyati(pił. 

9. Łecs Fełtna ehcąe 
Żydom Tseez wdzięezną 
aezynić,odpowied(iawizy 
Pawłowi, raekł: Chcesi 
iaehae do Jernaalem, i 
tam o lyeh necKack ■%• 
daonybydi priedemnii? 

lO.A Paweł nsekł: Przed 
■tolio^i Cesanką itotę, 
tam mam bydś aądKony: 
Zydomem nie nie zawinił, 
iako ty lam lepiey wieu> 

1 1 . Bo le Jlim im w eayiu 
winien, albom eo ^dn«- 



328 

go imierci sesjntt, nie 
sbranlkin li^ kb^ nm- 
neć nie mM, Lmk f 
■ię nic nie enajdoi 
łych rieeaj w któiych 
mię ei winnic; kaden mię 
im dBmwBĆ nie mc^e: 
Appellnię do Ceiam. 

13. Tedj- Featni roimo- 
wiwuj: lię ■ ndą odpo- 
wiedział; App«Uair«iei 
do Cuunl do CeMi» 

1 3. A gAj Tjiiło Idlka 
dni, Agiyppa Król i Ber- 
nioe przjiechali do Ceim- 
ryey witać Feita. 

14. A gdj nie m^o dni 
tam imteisknli , Feabu 
Królowi oanaymił o P»- 
wie, mówiąe: M^i nie- 
która loitawEon ie>t od 
Felisa w więiieniu : 

Ifi. OktÓTjm, gdymbji 
w JeniEalem, pTijssIi do 
mnie Arcykapłani i *tani 
Zjdowacy, prouąo ikat- 
Łjli prseoiw iemn. 

16> Którpnem odpowie- 
diial; te Ri^ianie tego 
iwjosaiu nie maią, abj 
którago csłowieks wydać 
mieli, Mkhj pierwey ten 
na którego winę kiad^ 
miał te którajbj nań w 
Dciy akatijrli, i wicjice 



ku odpowiedmi na tOy om 
go winnic. 

17. Ody dę tedj tu w 
tdi, bes fcadney odwłoki 
naaaiiitn laiiadłizjr nt 
>^dsie,kaiałem prmjwiaU 
tego Ilęfc*. 

18. Pneeiw któremu 
■tanąwssy ci co nańaka- 
rlylł, kadney winy dej 
nie pnynieili i ^irii,kt»- 
rydiem aię ia dontaiem*- 
vL 

19. Leci iakie£ gadki o 
■wym nabokeńatwie mieli 
pneeiw niemn, i o nieia- 
kim Jeaaiie lUBatłym ^ o 
którym twierdsił Pa«d 
ik kyie. 

20. A 1% wą^iąe o tey 
to gadee, mówiłem, ieili- 
by eheiii iii do Jernu-. 
lem, a tam o tym bjdi' 
roH%daon. 

21. ŁeciFawełik appd- 
)ov^ aby cachowan b^ 
do AuguitawegD roie- 
inania , roskazdem go 
ckowoć, ak go odećlę do 
Ceisrss. 

22. A Agryppa rsekł do 
Fe*ta; iaamcmcbciatiłn- 
ehać esłowieka tego. A 
on raekl : Jutro go natj- 
■«y». 

23. Nauiutrz tedy, giljr 



jtpottobiie. 



pr^ymsuB Agr/ppa i Ber- 
nie« K wielką okacalo- 
icią ; i weisli na iDi'efHe 
ku Błuehaniii zgotew 
■ Uetmanaoti i mcŁaDii 
pnedniejaiemi miaita o- 
uego : ns rozkaianie Fe- 
■tavc pnjwudńono Pi 
wla. 

24. I nekł Festai: A- 
grfppo Króhi i wicjacj 
Hę&owie, któnfjcie 
■nami, widzicie tego, 
którego wacjstek lud Żj- 
dowiki nalegd na mię w 
Jerasalem, proai^e i wo- 
łaiąe, jiebj go więeey nie 

Bjwi^. 

25. A lam Aozaal, h 
aeijnił nt« fmierci go- 
dnego. Ale ik on nam sp- 
pdlował do Augusta, po- 
itanowilem go posłać. 

3S6. O któiym col^m Pa- 
nn pewnego piaao miti, 
nie nuun. Pnetok wywio- 
dieoi go do was , a naj- 
wi^eej do eiebie KroIu 
Agrjppo, abym wypyta- 
nie nesyniwHj miał co 

27. Bo miiięnłeaiuuna 

widai, podać więsoia a 
pwyeiyn iego nie oinsy- 



329 
ROZDZIAŁ XXVI. 

1. A Agrjpjiu nekł du 
Pawia: Kasz wolność anm 
o się mówić. TedyPowei 
wyciągnąwszy '■;'";) po- 
czął lic sprawować. 

2. WewBjystkimwczym 
mię wiuuii^Żydowie,Kró- 
In Agryppo , za szeicślt- 
wego się poczytam , ik 
dzi i mam przed tob^ od- 
powiadać. 

3. Zwlaizczaiej ty zwia- 
dom wszystkich rzeczy, 
które są między Zydy, i 
swyczaiówi gadekiPrse- 
toi cię proszę, Łebyj mię 
cierpliwie stnchnl: 

4. Albowiem co siętknie 
Ływota mego , którym 
wiódł z młodości od po- 
czątku, między narodem 
moim w Jeruzalem wie- 
dzą wszyscy Żydowie. 

fi. Będąc mię świadomi 
zdawna , (gdyby iwia- 
dczyć chcieli) ik według 
naypewnieysceysektyua- 
bokeiistwa naszego Łytero 
Faryzeaszemi 

6. A teras w nadziei o- 
ney obietnice oycom na- 
szym od Boga uezynionay, 
stoię sądowi poddał^: 

7. Do kiórey dwanaście 



330 Dz 

noMi ego p okolanU w« dnie 
i V nocy duiąc Boga 
NpodciewB %i^ pnjiić. O 
którtj nadzielę, od Zjiów 
oskarzoii7m ieat, Królu. 

8. Co^ SB niegodną wia- 
ry raecE u (ieble mscie, 
kehf Bóg umarto w ikne- 
isaii 

1). Jacieni koniecznie m 
rzeez lubie iluuną rozu- 
miał, iem powinien hyi 
wiele czynić pneciw imie- 
niowi Jesun Ifaiareń- 
■kiego ; 

10. Cou i czjnil w ite- 
nualem, i wielcoi i^rię- 

' t/cb w więaieuiu zamy- 
kał, wziąwizj moc odAr- 
cylcapłanów : a gdy ieza- 
biianO) teHem na to woto~ 

11. I czcitokroó męcząc 
ie po wszystkich bożni- 
cach prsymuBsalem blu- 
źnie: a nazbyt izalenie 
z niemi poitępuiąc, prze- 
śladowałem ai 1 do po- 
stronnych miaBt. 

12. W których neciach 
gdym do Damtalni iacfaoł, 
zwfaHząiporuezBBstweB 
od Arcykapłanów. 

13. W południe będj|« 
ur drodscwidaiid^eni, Kr^ 
'q, iasnolc ■ nieba nad 



iautoŁi duKomą, kta 
oiwi0c& mię, 

14. A gdyimy wosyB' 
opadli na ziemł^nst^ 
łem głoa mówiąey do ■!■ 
Zydowaldn i^Bykin 
Szawle, SsawłB, omi 
mię pracśladoieBB 1 ti 
dnuM tobie przecłwoB« 
niowi wiercąc. 

15. A iun rzekł: Ki 
ieat Panie! APanrael 
Jam icBt Jmiu, któn^ 
ty pieiilodnieu. 

16. Ale powBtań a M 
na nogi twa: ■Ibowlei 
dla togom ci lię ukajH 
abym oię postonowU A 
gą i iwiadkiem tego, e 
widział, i tego w czym 
■ię okatc. 

17. Wyrywaiąe eic < 
ludsi i od Poganów, 
których ci^ la teras pf 
Byłam. 

18. Ku otworzenia ae 
ich i nawrócenia ■ ci 
ranojei do fwiartości, 
X mocy Bzatańakiey i 
Boga, aby wnęli edpi 
■Bczenie grsechów, 1 dzii 
nięday iwiętcou , przi 
wisrf, która ioatwemnie^j 

ID. pTMtoii Kroki ' 
gryppo, nie byłem nie- 



Ipi 
bil 

niB^B 

ue- I 



ApattoUkie. 



331 






ubieiki«in« 



SO. Ale najprzód tym^ 
^K»my «{ w DamtMEkn i 
"W JeraBalem, i po wtaj- 
m&iej kraina JttAikiej, i 
JPogknoBł apowiodden, 
aky pokutawali, i nawró- 
cili si^ da Boga , cz^itjo 
nezjnki godne pokiitj. 

21. Dlategoć iji^wit 
poimawazj mię w koj cie- 
le, koaili nę chcąo mię 
Ktbii. 

22. Łeca iwiawny n- 
tonkit od Bog«} BottawB- 
łem mk do dnia togo, firia- 
dcxąa i aai^n i «iclki&- 
tiin, menie pawiadaiiio 
proca tego, co OpomMłne- 
K, łe prsjiić małD,Mo7- 
ieaz iProToc;: 

33^ I3e Ckrjttm mid 
cierpieć, ii pwWBay po- 
watawHysnmaiłjn^iwia- 
do£ć miał opowiadać lu- 
dowi temu i PogaDom. 

24. To gdy on op«wia- 
dai, i iprawę dawał, nold 
Feataa gtoiem wielkim : 
aialuoul^awle, wielka cię 
nanka pntjwodsi ku »a- 
leńatwu. 

26. A Pawett Nie ua- 
Mfi, prawi, wjebnoinj 
Feioie, ale prawdilwa a 



ipdnego rominit ,dewa 
powiadom. 

26. Boć o tjm wi<?KróI, 
przed którym besp.-tcjsiiic 
mówię: gdjŁ nie tusię, 
Łhf co ■ tyck Tzeciy u 
niego było tayno. Boć się 

z tych rzeczy nie dzia- 
ło w kącie. 

27. Wierzysz Królu A- 
grypp o Prorokom 1 Wiem, 
'i wierzysz. 

28. A Agryppa do Pa- 
wła :.Mało mię die namó- 
wisz, abym był Chrze^cia- 
ninem. 

29. A Paweł raekł: Żą- 
dam odBaga,8l)yi w ma- 
~e i w wielu, nie tylko 
ty, ale i ci wasys cy, któr- 
zy mię dzi£ sluchaią, ta- 
klemi aię Hali, iakim i ia 
ieitem,okrom tych oków, 

30. 1 watid Król i ita- 
roita, iBemicB,ici,któr- 
ly liedsidi z niemi. 

31. A odatąpitrazy EBz- 
mawiali tią i lobą , mó- 
wii^e : Vt nic nie aczynit 
ten człowiek godnego 
tmierei, albo więzienia. 

32. AAgrypparzckł Fe- 
•towi : Ten człowiek 
mc^ b^ wolnym bydź 
uczyniony, by był do Ce- 
sarza nie appallow^ 



ROZDZIAŁ XXVII. 

'■ A g'ly postanowio- 
no, ie miał Paweł wod^ 
iachać du Wtoch, i hjii 
oddany x innemiwL^inia- 
mi Rotmistrzowi, imie- 
nietu Juliuszowi roty Aii- 

2. Wsiadłszy w okręt 
Adrumctynski, maiącysie 
winii podls krniów Azyi, 
puściliśmy się \ a był a 
nami Arystnrchus Mace- 
dończyk Teasalonicsanin. 

3. 1 przy płyn cl i 8 my dnia 
drugiego do Sydonu. A 
Julius ludzko się obclio- 
dząc s Pawłem , dopuścił 
ma iki do przyiaciół, i 
doitać opatrzenia. 

4. A a tamtąd się puści- 
wszy, przyplyncliiioypod 
Cypr : dla tego, ke były 
wUtry prcciwne. 

5. A prz^rawiffiiy aię 
prsflz ono monę przeciw 
Cilicyey i Pomphiliey, 
przybyliśmy do Liitry 
miasta Łiciyikiega: 

(i. A tam Rotmistra Mia- 
lacłszy okręt Alc^andryi- 
ski,którypłyniit doWłooh, 
praetadzłt noi do niego. 
7. A przez wielo dni le- 
^ niwo płynie, i zaledwio : 



i 

iHilel 



prseciw Goidowi i 
dzaiąe, tż aaiu ni« ' 
siczid wiatr, poplyJ 
śiuy pod Kretę podle) 
monu. 

8. A ledwie if^ fn4 
nt^wiBy, prayuJiśmy 
mieysce niniakie, ki 
zowią: Dobre porty,) 
rego . blinko bytti mi 
Tłialasaa. 

9. A gdy e.as ni« 
wyszedł, a iak bjUt 
beipieezne ieglcwai 
poniewak i poat ui I 
minął; ciesayl iePiM 

10. Jtfówiiio ua: H^ 
wie, widię, ik m aAoi 
a wielkie stratą niet^ 
towaru i pkręta. ale' 
zdrowia nasac^ b;di 
to iaehanie. - ' 

11. Łdci Rotmistrz «t 
oey nfat sternikowi li 
glaraowi, nik temu wFl 
wd powiądł. 

IŁAgdytiie było p« 
to spMobnego ku ziswi 
waniu, wiele ieh radymi 
dawała pnśeić aię i W^ I 
ti^; owoby iakoikolwi*)^ 
mogli przeprawiwszy *■( 
do Pbeaiki, zimowsó ■ ) 
partn Kretski^o, ktil} I 
leky kn połuduiowi i sf I 
clioda. ' 



Apaitohfde. 



S33 



'*13. A gdy po wionął 
SritttT południowy , mnie- 
httaiąe, thy tic im praed- 
'Ki^irziccie zdarsyło , pu~ 
<iciwBsy lię 2 Aaionu, 
Ifiyn^ pny Krecie. 

14. Lecz nie długo po- 
'tjm przypadł nań wiatr 
'cwałtowny, którj zowią 
'£nroaquilo, 

15. A gdybyłokrift por- 
wał, a nie niog^ wiatru 
przentoe, pujciwszy ai^ po 
wiatru, płyn^tiimy. 

16. A gdyuuy pod niek- 
tórą wyspę przybiegli, 
ktÓTł^aowiąCauda, ledwo- 
haj barld dostać mogli. 

1 7 Któn^ wi{i{WHy, ur- 
wali pornosy, podpaaaiąo 
nkrft, boiąo lię, aby do 
wiru nie wpadli, apuiciw- 
uy naMynie tak płynęli. 

18. A ii nam nawałnoid 
irodie dokonały, nuai- 
utrs rseozya okrętDwyr- 

19. A tneoi«go dnin 
własnami rękoma ipnęt 
okrętowy wyrzucili. 

20. Łooz gdy lię ani 
dańcfl, ani gwiazdy przez 
wielo dni nie ukazowdy, 
a nit^goda niemałaaad- 
l^aia, iołi odięta była 



wizyitka nadińtia ndio- 
wania żywota ttaiz^o. 

21. A gdy było wielkie 
poszczenie, tedy Paweł 
■tanąwuy w poirzodku 
ich mówił: O Mężowie, 
petrBebać zaiite było,aby- 
ioie mnie ułtłchawizy od 
Krety lię liyli nie putzeza- 
11, a tym ipozobem nuli 
tego utrapienia i azkody. 

22. Łccs i teraz napomi- 
nam was, abyicic byli do- 
breymyśli: boćnie będzie 
zguba iadneydoBze z was 
oprócz okrętu. 

23.AIbowiemRtanąłprzy 
mnie tcy nocy Anioł Boga, 
któregom ia ieit, i które- 
mu ałukę. 

24. Mówiąc : Nie boy lię 
Pawle, trzeba abyf etani^ 
przed Ceianem a oto da- 
rował ci Bóg WBZyatkie, 
którzy lię wiozą z tobą. 

26. Przetoł bądźcie ilo- 
breymyJUHękowie: albo- 
wiem ci wierzę Dogu , Łe 
tak będzie, iako mi powłe- 

26. Lecz muaiemy być 
ryrzueeni na nleiaki wy- 

aep. 

27. A gdy była noc czter- 
naatu , gdyuny aię tułali 
po morzu Adrya^ckim, 



3M Di 

około pnłkoojr, siało ai^ 
kegUnoB , ii bjia bluko 
nich iakai knlno. 

28. A •pnAonnaj nanr 
latowłem, iwleśli gt^biejr 
na dwa4ai«acik aąńi: k 
malgcaka poate^wsij, 
nale^ na yi^tnairia a^- 

20> Ł«ea bai^eńf, abjr* 
imy na miejaca oatra nie 
napadli, ranniwiay catoi^ 
kotwica a a^rra, iądalt a- 
bj dsleń był. 

30. Agdy aif ieglarae 
■tarali , iakoby ucieo a 
okrętu, i wj-puaaea^ bar- 
kę na aHine, nkomo 
chcy od pnodjm aaran- 
eać kotwicę, 

31. Ra«kl Pawat ttotmi- 
■tnowi i aiokebnjm : MU 
cf nia aoataną v okrę- 
cie, wy nie Aticeia bjii 
aachowani. 

32. Tedfitnkebniobc^- 
li powroB/ II baiki: i do- 
po£c!ti i«7 odpaść. 

33. A gdy poeaynala 
dnieć, napominał Pawał 
WHEjitkich, abjiedlifUĆ- 
wiąc: dataia^ eateraaity 
diień iest, iaku cz«kaiąc 
trwacio poasos^ejr nic nie 
iaóaąc 

34. |*neto waa pioaaif, 



«bj««ia iadU ktt 1 

waa i wtM a g^owy i 
apadnia. 

36.Atoraokia>^,i 
wsiąwaaj daif kowaii B 
pRod waajatkiemi , i_ 
iamaira^ poca^ ieić> ^ 

36. Tcdf ■wMMjmcj j 
aaedtia^ ku lepazej-a|_ 
i aani pokarmu ui jinST] 

37. A bjło nai wai 
•tkich duiz V okręci 
dwieśde aiadindneaij|t 1 
aaeJĆ. 

38. Naayceni tafty po~ 
karmem, nlkjwali okrętu, 
WTraDcaii^c aboke w mai^ 
ae. 

39. A gij b/ł daioB, aio 
poanawal? aietni, mmakia 
nj^ineli niektóri} odiM^ 
maiącąbrseg, do której 
myti ili^eili by Bogli pray- 

40. Tedy wyd^nąwaiy 

kotwica, pnicili aic na 
morae, veapoi roapoJci- 
waay praeguby styrowe, i 
podnlołliay na: pnmdko 
matj łnf^i po matra, 
amieraali do braegu. 

41. A trafiwaay noMMcy- 
aoa które auido > oba 
Btrou BMne, ota^«Ui ^ 
kr^t: takilpnadekBwif- 



Apoitoltkie. 



P kf^wuT^iMtat nie numa- 
,, •■19; leea sad mbiiał 
^j ; od gmdMimjek w»- 

, 12. I był* nda ilnŁe- 
, lyeh, abj wicinie po- 
'^ ibiiali ; ieby kt^ij wj- 
i. EjnąwMj BM uciekł. 
^ 43.Łaez lUtoliltr* cbcąc 
, MioYDÓ Pawta, Bie do- 
.. nicił im teg* oi^nii: i 
'^talkaHl abj Sł któraj 
Aogłi yłjrwae, ■aypraad 
^iTTikakoirali, i na bnag 

Yfebodiili: 

44.Ai»itBtek lednesa de- 

■kaek, a drugie na caj m- 
^. k«lwi<k t «kv;tn yiy- 

noiili. / tak aif atdo, i« 
^ WHJH^ BdrOYO wfuli 

[ROZDZIAŁ XX vm. 

I *• A gdyiiay vjiiU 
idrowo, ttAyitaj posaali, 
, ił mt% Wfipę Melltą na- 
. a;prai^. A ani oboy lu- 
I dsie (^Biowali nam nie 
Uda Indckoić. 

2. AlbowLem aapaliwisy 
kaif drew, ograewalinai 
«*tjitkiciŁ, dla dkdin i- 
d^eego, i dla Einna. 

3. A gdj Fawat nutbie-- 
tti niein^o ołiroatn lu- 
di^a , i kładł ua ogiaui 



33S 

avrka 



wjrwawHy aif 11 

s ciefKta, uckwjeiła aię 

ifld iego. 

4. A gdy uy^cli oni 
«bo5 Indaie beatyą wiu({- 
ct) n t^ki iegO) i»«wili ie- 
den do dnigiago ; konie- 
canie ten oztowiek ieit 
męiofaojea , któremu a 
mfffaa wybawionemu , 
pomita Ływym być nie 
dopuioiia. 

5. Ale on ■tnąsnąwMy 
beetyii w ogień, nio stcgo 
nie ■cierpiał. 

6. A oni mjiiemali ieby 
mid opuchnł^, i nagle 11- 
padłuy umrzeć. A gdy 
długo eiekali , i nidiieli 
ie go nioategoniepotka- 
ł», odaieniwasj li^, mó- 
wili ił ł«at Bogiem. 

7. A tam^e przy onym 
mieyacu bjiy folwarki 
Kaiątęeia oney wyspy, 
imienien Fabliuisa: któ- 
ry nai pisyiąwiiy, trsy 
dni przyiacielsko podey- 
mowal. 

8. 1 trefiło aiij Łe oycieo 
Pnblitiseow lei^ w gor^ 
cBce i w bieguDca- Do 
którego gdy prsyisedł 
Paw^ i modlitwę ucsy- 
nil , włoiywigiy nań ręec 
uitlrowU go. 



9. Co gdy (ię stało, tedjr 
yrttjtoy którE;r >nicli nie- 
mocy na wjipie, praychc^- 
dsili, i hyii uzdrowieni. 

1 0-Którsy nam teł wiel- 
kie osei wjnądiali: a 
gdy^BijodleŁdiali, nakła- 
dli ciego było [lOtrEeba. 

11. A po tnecb mieiią- 
each, ioełialiimy w okrę- 
cie Alezandryiakim, któ- 
ry simowat na wyipłe, mt 
którym Uyt herb Kaito- 
rów. 

12. A pnjrplynąwMy do 
Syrakuay, Emieiikaliśmy 
tam trzy dni. 

13. Zk^d obiacbftwaEy 
przybyliimy do Rheginm: 
a po iednjm dnia gily p»- 
iriewri wiatr poładnioiry, 
wtorego dnia przypłynę- 
lifmy do Puteolow. 

14.Gdzie z nalacłiiy bra- 
cia, uproiUi nas ktimj a 
nieb przez aiedm dni zmie- 
■zkali: atak pnyjli^my 
do Riymn. 

15. A stamtąd bracia u- 
■łynzawBzy, wyili prze- 
ciwko nam ak do rynka 
AppiuKowgoitrseebkar- 
CEcm, które uy£rzawazj 
Paweł dzięki uczyniwszy 
Bogn, wsu)! ittaiAoŁi. 
i 16. Agdyimy ptzyilido 



Rsymn, Pawłowi < 
•zczono mieiakaćoi 
% ł*tDier«em który 
■trzegł. 

17. A po trzech Ł 
wezwał Paweł przed 
siych a kjdaw. K 
gdy aię zeuti mów 
niek: Męłowie bm 
nie nctyniwz^Bte 
ciw Indowi, albo aw; 
iowi uyczystemu, »w 
ny ■ Jeruzalem poii 
ieit w ręce RzyndnU 

18. Którzy vjf/ail 
rifj o mnie, t^dA 
wypniołćt dlatego fa 
mnie ładney pnytl 
imierei nie było. 

19. Lecz gdy p 
temu byli kydowie, i 
łem appellowaó doi 
za ; nie łiebym n 
czym naród moy 
hji. 

20. Dla tey tedy p 
czyny proiiiem wta, ■) 
się z wami uyirz^ i I 
mówU ; albowiem dla 
diiei Izraelakiey tynPj 
cuchem ieitem zwiąi*? 

21. A oni rzekli do Btf' 
go : My Buifmy wit^ 
listów o tobie x JuittdiJ 
ziemi : ani nam Ładen > 
brad pnyizedlsiy «fiiif- 



ApottoltUe. 



mil, Uli mówfl o tobie m 

22. Al«bjjmj radń od 
cicbia iłjueli M rtun- 
nias. - Albowiem o t«/ 

; lekcia lawno n»m l«it ih 
.^ ie^ wsK^dmio ipncd- 
liikią. 

23. A poiUnowimir na 
bicń, pnjrtdo idi wiele 
k niBKonkgMpodt : któ- 
>7v twitdectwo wjda- 
wiiąo pnepowiad^ Kr6- 
Uitwo BoŁe: SBnuiWiaiiie 
ieb ktemu eo ilę d:iiie 
I Jama, a Bakonn Mojko' 
.■»>v^o i a Proroków; 
•d ponokrn afc do wie- 
uera. 

jM. Tedy iedoi aeawala- 
Y na to oo powiada a 
!ttriidsj~iii« wierayU. 
2S. A bfd%B nleiKodni 
•Uf daj lob^ odebodiUi : 
*gdaie Pawd miwii iedno 

§e: U dobne Duch 
tf powiadid t^'* 
ma Proroka do 07- 
Busjeb. 
"iM.HÓwit|e: fdi^olu- 
'dt tego, a mów do nieb : 
'IIAem ndTaayoie, a nie 



33? 

a wida%c wi- 
ddei będaieeie, a nie nj^ 

27. Albowiem zatyioicr- 
ce indii tego, a ciałko u- 
Mjma ^uobali ; i aamra- 
łali omy iwe ; ab; anadi 
o»jma nie widsieli, a u- 
■saótl nie dyasell, I lec- 
eem nie aroaumieli, i na- 
wróeili ii^, a oadrowiN 
bjmie. 

28. NieeUcć wam tedj 
iawno będde; ikti Po- 
ganom po^ne ieat to aba- 
wienie Boke, a oni iło' 
cha^będą. 

39. A gdjp to on mdwił, 
odeaali od niego fcjdowie 
maiąe międijr lobą wiel- 
kie ipieranie. 

30. I mieiakal Paweł 
praes cide dwie leeie w 
(wey goipodsie: a priyi- 
mowal wiiyatkie ktńraj 
pra^cbodaili do niego. 

31. Opowiadaii^e Króle- 
atffoBofce, Ł noiąe taecay 
tjeh które lą o rann le- 
anaieGirfitniie, le wiifll- 
kim beapiecse ńi twem, b ea 
aakaiania. 



T .Cooglc 



s. 



LIST 

PAWI 

APOSTOŁA 
DO 

RZYMIAN. 



rozdziaSa pierwszy. 



1. Paw^ ^ogs Jcehib 
ChrjrituM, powołań;^ A- 
poitot, odląoconj' kv opo- 1 
wiadanlu Eirangclii Bo-' 

2. Którą bj) pncltpn' 
obiecał pnes Prorobd 
■woiB w piJmieiA iiri^ 
tyci, 

3. Synu nrolm, laóry 
til łtal ifliBil X nuietfiŁ 
Dawidowego iredle cittla, | 

4. KtiSrj leit pnema- 
etony S^nein Bołjm w 
Bioey, wedle ducha po- 
twiceacia , b powitania 
■martwj'cli Je«uia Clny- 
ttuia Pana naaaego, 



6. Pnes którego WiSf 
liimjinkti I Apoatobtm 
lu portniMimwa vtaj 
międs^ mijriddfml na- 
rodj Bła imienia lego, 

6. Hii^j fctóremi 1 w; 
ieatriete powohni Jtsa- 
■owi OrrjłtoiOTri rj 

w itzjlnle , Bogn mHhfnt ' 
Mwoiaiiym M^fjiiB. !«• 
nn wara! pok«7 oi Bop 
OjcB Tm»«g« 1 hna Jo- 



8. A na/pnod dii^knif 
Bogn moiamapira Jen- 
■« OirjitnM aa wma waaj- 
idiieh: ifc wian masa 



tAtt S. Pmpfa do Jtzymiaa. S» 



insjtCkfB iwtMi«. 

9. Albowiem świadek ml 
lett 'Bóg, któremu iluic 
w dneliu moim w wpoiria- 
^nia EwengelH Sjna la- 
go, keć htm pnettsakn 
na iraa jnmictam. 

10. ZawHe w mofflit- 
wach moich, praKi(e,abe- 
bj mij iako aderajio mi 
■ię tiedy, SB wol^ Boką, 
pnj^yi i)o vai. 

11. Albowiem pragnę, 
wai wfdileć, abym wam 
akjetyt takiego dam du- 
chawnego, kn utwierdae- 
tiiu waizemn: 

la. To ieit, ab^imj lię 
n WM apótnie ncienyli. 
przei zobopólną wiarę 
wa«>ę ! molc. 

13. A nie eheę ftbyiele 
wiedsleć nie miel! bracia, 
Uen ccflatoprced aiębrat 
pr^byo do wat, (ateih 
ie«t do^d M wJelągnton) 
■bjm miał idd poletek 1 
nifdsj wMMi, ii^o ł nią- 
itj inmead narttdj. 

14. Cłrekam i Inn^nna- 
rodem, n^drym 1 nieotii- 
tepń iflrtem powlnim: 

. lA. Tak iii ił« M airfe 
bjrdi BBln goftwym ł<M 



Ewangelia opowiadaó i 
wamkterTiiie wKajmie. 

M. jUbowicM Bia «it/r 
dcq ^ Ewangelii. Ponie* 
waJi ieat m*«ą Boiu), na 
cbawienłe kakdenM wier- 
aąoemn^ jdawi najrpnod, 
i po^m Oreeajiwwi. 

17. Albowiem iprawi*' 
dKwotć Boba praea nię 
bjws 4rf>iawłena ■ wiarf 
V wtarę : lako ieM napi- 
1000 ; Ik aprawiedłiwjr m 
wiwtf iyia, 

18.Bogaiew Bokjr oWa- 
wia alf ■ nieba, praeei- 
wfco wiaclakiej' Mi^o- 
boknoiei i niełprawiedU- 
wofei ludal t^eh , którif 
w Ti i ee pr łwi edliwoJol n- 
inrmytmią prawdf Bo- 

19. Posiew^ tal ee make 
hjH włcdiiano o Bogu, 
!e*t Im wiadomo. Gdjk 
im Bóg obiawił. 

30. Albowiem piacif ie- 
gontewidalftliie,odirwt>^ 
■enla ówiata pnea te n*~ 
c»j neajrnlone iroanmia- 
ne, b/walą pgcBaneiwie- 
cana tek moe iege 1 Bó- 
•two; tak ik nk mogą 
bjrti w^awieoł. 

31. (Mjk posnawn^Bo- 
g«: uh akwalUłgoiako 

YS 



340 

Bogtt, Mimn datękowsli: 
klfl «BikHa«aieU w myi- 
JUeh BwUh, t MimMue 
ieitbnrosnniiio larM iołt. 

22. Albowiau potri*d»- 

piani lif *talL 

23. I MbnleniU cłiwdf 
olefaalertalncigo Bi^, -w 
podoblańatwa obraannló- 
iri«ka tnisrtełaego , i 
ptaków, i MWoniB^iek 
KW.icmttiw^^w. . 

24. (A pnetofc poiUł te 
Bag p(A^41łW«ieiom ht- 
oa ł>^ kn nlaa>7tti>i(il : 
Aj ni^iUT lobą eicia awe 
aronKMDK) 

25. Ktony prawda Bolą 
odroiMuli « klBM*t««: i 
nio<ilUi aic , i słnkyU 
■twoneniu raeiej nifc 
tt«an7ełe1«wt, klóf j lut 
błogoKkwumy »■ Wiaki. 

26. Dla tegoi podid t« 
Bag w nami^oiei no- 
motne. Ba aiawiaatj idi 
odnieniłjr aływaniepłay- 
redaona, w oact uhfwaaie 
które ieat pnedw pnj- 
rodseniu. 

27..TaJcIia i iiujicajaaa, 
opuiciimj ftmjtodwM 
ałjnmiifl aiswlaatj, sa- 
pali ai^ w. iwajr pe^dli> 



Litś S-Ptada 



Toici ł«4«a ka drugiena, 
mf kMjaoa a b^^^iT^b^ 
■raaiatę plodsąe, a xa^. 
tę (ilasai^) bl^dn aw^a 
na lobia gdnocwje, 

28. A i^a aif Un sic 
podobała atlea siuuoriwĆ 
Boiką : takie Bóg poda] 
ie w uiuyri besrosnittD/: 
abj ex/nitito eoniapnj" 

29..NapdBiani waaala- 
kier niecprairlnWwa^ci, 
aloici porulwtwa, lakom- 
■twa, (locłjńłtwa, pdni 
■aidroiti , mordeiatwa, 
■wanit adrad/, «pTomje'' 
objezaiów , podioiawa- 

30. Obmówce , Bogu 
pracmlenii , potwarco, 
pjrisai, nadęci, irjnala- 
acy a łoi ci, todaieom nie- 
poiloisoi, 

31. BeirocttBuii, iiI«il- 
ktadnt) bea miioiai pni?- 
lodaonajtDieprHiadtuuił, 
nicauJoaierBi 

32.Któta7 aaaiąa praira 
Bobe, aiF wjroaiMdoli, Ib 
ei eo t«ko^« raen^ ca;- 
nią, gpfni "ą Vi«e".: • 
nio tj^ei kfó>^ i^ tmfr 
nią, at«. tab ei ktićf7 asr- 
nłąsjrm »miralaii|, . . 



doRnyniUi. 



ROZDZIAŁ U. 

1, Prsctoli nie nioŁeas 
mieJ wfitiówki, o eiło- 
wi«cse, który Itol wiek nj- 
dziis. Albowiem w csjm 
drugiego ai^dsiu , w ^m 
■amem siebie potępia«i : 
bo tok nyniu oo poi%- 
dzaaa. 

2. Wiem/bowiem ii U\A 
Bokjr ieit wedle prmwdy 
pneelwko tyn którsjtii- 
koira ne«rr d>iriau|. 

3. 1 coii mnienius , e ! 
cslowleese, kbńy tądnis 
te c« tekawe wetaiy e«y- 
nł%, « e«7iiiu te tek, ke- 
hjri tj miduytć lądmBa- 
kego} 

4. Cłfli fcegwtpwy do- 
brotliwoiei iego , i eier- 
pliwoiei i nieekwApUwo- 
iei , gudaiut oiewieM 
ik dobrotllwotć Bok« oie- 
bie ka pokucia prcjiro- 
dsll 

5. Łmi p«ding B«tw«.r- 
dnidfiei tw*; , 1 lerca 
n)«vo)nitiii%eaga,ikwbiH 
Hbi«gaievr« dzień gnie- 
wa i obiewienia iprawie- 
dliwego lądn Bokegp, 

ft. Kl^oddftbkdenu 
pc^Kg mtmjmkimiego. 
■7i,To kat, t^nkt^if 



Ml 

w eteipiiwoici nosjukn 
dobrego, Mukni^ ilawy i 
ezoi Dieómlertetkeśoi od- 
da kjwot wicoanj : 

■pTseoci^ia , i 

b1« wienąctjn prawdńe, 

wieńąejn nieapn- 

wiedUiróiei, odd* pD)»^- 

iOnU i gmelr- - 

9. Utrapienie i - meiik 
pneciwko kakdej duuy 
•doyieks który alo^c po- 
pdnia, kyda naypraod 
fnj^nt i Grec^na : 

10. A okwtda i oieaó i 
pokP7 wiaelkiemu osy- 
niąeemn dobne, naypnód 
kydowi praytyra i Gre- 

11. Albowiem nie mau 
iriględu na otoby uBoga. 

13. Bó ktÓTsykoIwiek 
bei sakonu agrse(ayli, 
bea aakonu tA pogin^: a 
któnykolwlek w aakonie 
Egnniyli, praes aakon 
będą^ądieni. 

13. Albowiem nie riu- 
ckaoBO aakttira ajkrawie- 
dliwemi s^ n Boga; ale 
któny sakon oaynią ei 
b^dą niprawiedliwieni. 

14. Bo gdyk Poganianie 
maiąejt ankona, « pnf- 
rodaMua o^ynli^ 00 uJcon 
rod»avi«, te^r-Bi Mjkona 



S43 ListS. 

nie B«i%07 aaMi nUa lą 

15.Kt*nrr ofcumf^daj*- 
lo sakMiK mKpiMHiB kk 
■«rosdi mrcUh, gJy bn 
WMpal aumBieale idi p»> 
iwis^HB, i Birill mł^diO: 
■olii| rifaiu, «Ib« i« «•!»• 
rialące, ałb* tsk wjiia 

le. w dstcA, g4;f Mg 
■i^ditć bfdile talaiBBiM 
hid^a, według EwBitge- 
liE maf^ prań leisM 
thtjitnu. 

17. A letli li; t; nu^- 
WBis Żydem, 1 pnetta- 
WDM na ikktmie, 1 oUił- 
bUi iłę w Bogu, 

18. 1 inui woli) iego, i 
roiosnawau co {mI le- 
pHOgo, nauoony aiako- 
iiii, 

,19. TatajH aobie, leś 
Ułt wodaun ilopToh, j wia- 
tłoBuią tjch, któraj**^ w 
oietunojoiaoh. 

20> MiatnNB bearoau- 
mł^ob , naueK^ńelam 
daiatek, mai^t^Bi kMtalt 
anal— aeiri I ffKwAj w 
BMkiKik. 

31. Ktte/ todjr Boaju 
'Iragltgo, iBMa ia iat g * 



wladUa, ^tilf rI« ki»- 
daione, kndniel: 

33. KtóiT mówtaa, kebj 
nie endsoiofconD, cadao- 
loiyai: który >if bray- 
daiaz bałwany , iwi^to- 
kradaUro p^Iaa : 

23. Który aif ę aakonii 
eUabiuipnea prawt^ps- 
wuBte aakoBD Boga ttyaa. 

M. (Albowiwn iaiie Bo- 
ke dU v«a bhinloae bj- 
wa mlf daj po^uj, iAm 
■•piaane.) 

£&. ObnaaBuJei wpra- 
irdaie ieat pokjMniiati*' 
ilibji aaekewdt aakon : 
ała ttOibyi b]ritpra«a^- 
peą aakono, twoie obfse- 
aattie ataAa at; nieokra*. 

38. MHłndjnienbtt*- 

■tftiy chowa pńwaaakan- 
ne: aaab i^ nteebra^- 
lanis ide będaie poenyta- 

le aa obrananiel 

37. 1 os^lai ten', kt^rf 
ieit a pn^Todaemia tdt** 
braesanj, akkon petnfi^, 
elebift, który praca pińlo 
~. otrraeiaOie iestei prse- 

itępe^ aakona! 

38. Albcnrian nift Iw 
ieat Zćfdm, który ieata* 
'taria:' ani to iMt oba*- 



4o Skzymian^ 



suJc^Łbin ieit saitwit 

29. Ais ton. któr; lut 
w akcjtoiGL 2^duD, 
bcnnsifl •«>««, tr (ttacłui, 
Dia w Utene: któiego 
chv^ nie a lodsi, «la i 
Boga iwb 

ROZDZIAŁ 111. 

1. Coi t«dj Yiljoej ma 
2jdowiii1 albo co aa lo- 
k/tek obuMBiuał 

2. Wielki , wuelakim 
objsaaiain. Majprcód ik 
im airieraone aą dowa 

Bl>kB. 

3. Bo ooł na Om, laiii 
niektóriT a «ioh nl« u- 
wionjlil Aaał; niedo- 
iriaratiro leh wniweoa o- 
broci wiarę fioią! 

4. Nie d^ tego Boie 1 
1 owaaem ieat Bóg pra- 
TdarwT; a waselkiedo- 
wiek uamlłwji iakona- 
piaano: Alija bjł nipra- 
wiedlłwionjr ir powiej oi- 
aah twoich, akebjś awjr- 
ci^jl, gdjrbTwaaatądzo- 

6. Leci ieilił nieipra- 
wiedHweJć Daasa, Bolii 

*piawiedlivo(j sale ca, 
cok necaamjl Aaak nie- 
■pzawiedliw/ ieat Bóg, 



34* 

który gi|iaw prajwodai ♦ 
(mówię wedle ciło wieka.) 

6. Nie iej tego Boifce, 
bo inacsey i«koi Bóg aą- 
dsló będaie ten i wiat? 
- 7. Albowiem ieili prawda 
Boła pnea moie klam- 
■two obfitowda ku chwa- 
le iega : esemul ia daley 
bywamoa^dioniakogrie- 
ianjt 

8, A nie idiie ■t(^iI(iako 
£1b o naa mówi^ i inko 
niektónj powiadaią, fce- 
bjimj mówili) ktAijimf 
słe neesj cajnić mieli, 
aby prijiiły dobrefktó- 
rfch potnienie i ieit . 
•prawiedliwa. 

V. Coi tedjl mamyli co 
nad niet Zadnjm apofo- 
heffl. Gdjłeimj pKJ~ 
cajnj pokaiati, ił i Ży- 
dowie i Grekowle waay- 
ley aą pod gnechem ; 

10. Jako napiiano: Ił 
nie mais i iednego apra- 
wiedłiwego : 

11. Nte mali roinmie- 
ii^eego, nte maai iBnkaii^- 
cego Boga, 

la. Waiyaoy alę odchy- 
lili, apolem itall lię nie- 
pgłjtf csnemi : nie inaas, 
ktoby caynll dobrae, nie 
masa \k do iednego. 



344 



13. Gardła leh lut gro- 
bem otwtrtjni, lcmjków 
■wjeh o« sdradf nłjwa- 
li , ikd Aipidow pod var- 
guni łeb. 

14. Kt^oh nita napd- 
nione 1^ pneklinanla 1 
gankolA, 

15. Nogi ich pr^dkio ku 
roslewaniu knrie. 

16. Skruuenis i oieu- 
csęicie na drogach ich. 

17. A drogi pokoin ni< 
poanalE. 

18. Me mail boiainł 
Bo&cf prsed ich ocsyma. 

IB. Wiem; albowiem, ii 
eokolwlah lakon mówi, 
tjrm ktAny w lakoiite a^ 
mówi: aby wnelkie mta 
bjłjr utulone,* iibj pod- 
dam hji wH/itek jwial 
Bogu. 

20. Poniewaii s nccjrn. 
kov lakonu ładne eitia 
nie bfdaie pried nim u> 
■prawiedliwione : bo pnei 
lakon pomknie gneehu. 

21. Leez terai iprawie- 
dltwojć Boka ieat obia- 
wionabeiaakonn: olwia- 
dctosa od xakona i Pro- 

22. A iprawiedliwoić 
Boka praei wiarę Jcania 
Ou/ituaa, sa wtijratkie 



i nad wn^tiriomi i 
wienąeemi, bo nAM 
nie Duua. 

23. Albowiem wnf 
igneiajli: i ni« datM 
ini elnratr Bokey . 

- 24. Uiprawiodll*! 
darmo a łaikl iego ft 
okup, ktArj al% mp 
Jemaa Chi^atnaa. 

25. Którego Bóg w?! 
vii, abjr b;) nbhgu 
pncx wiarę tre krwi i<i 
ku okaaania aprawie 
Woici awoiej,' dli *^ 
■■cienia gneehów pn 
tjm popełnioajch. , 

26. W cierpUweJGt I 
kej, kn obalaniu if 
medllwojci iego w ( 
ezaaie: aby on b/t ^ 
wiedliwy, 1 naprawlH 
wlaiąey tego, który Itlf 
wiary Jeiuift Chrpttti 

27. Odiiefc tedy M 
chluba twoia f odrsnMi 
tait. PrseaktórykEab* 
iiali ncaynkowyt 1^ 
ale praes sakon wiarj. 

28. Albowiem aa to a 
my, li calowfek bywa*" 
iprawledliwiony pno 
wiarę bes ueiynkÓw K- 
kona. 

20. liali Bóg ieit tA» 
Żydów f aaa teioIaFóf 



gKaiwt OwiMmiPogi- 
nów. 

39.'FoiiieiraŁ ipden ieit 
B%, któ^ nspKawiedlj^ 
wis obnaunigo X wUij, 
i ni* obneiADego pnęs 

31, Zakon udj niuue- 
mj pne* wiarę t Uełio- 
wa/Bofcel owuem ulcon 
stmD9wiemf. 

ROZDZIAŁ IV. 

. 1. Oo^ t«dj (TsecsBinjr) 
iwlad Abnliun ojeiee 
iwu wedla dUIb t 

2. Albowlem i«tU Abrm- 
hsiR s acEjaków imt 
sapntwiedUwioiij ; maj 
eUnbf , «I« nie u Bon. 

3. Bo cok piuno niowi? 
UwlersjI Abraham Boga: 
i pOMjtUo mu ieit kn 
■prawiadliwoioL 

A, Leci robiącemu, sa- 
płata nia brwa poes^tana 
podług iailci, ale podług 
powipiuici. 

6. Nin robiącemu iii, 
ale wieizącemu w tego, 
któr/ uiprawiedUwUnie- 
zbolnego, poesjtauB bj- 
wa wlaia iago ku apra- 
wieAUtroici wedle poita- 
nwiei^ jtaikl BoJ|ey. 

.0. }ęikoi tei pawid opo- 



do Jlej/miait.- 



wiada Uogoalawieńitwo 
csiowidca, któremu Bojt 
pocTfta eprawiedliwoM 
beiucsjnkow, mówiąc: 

7, Btogodawieni któ- 
r/di ni^rawoJei *q od- 
paweKone, • ktprj^ch po- 
kr/te lą grseehj. 

S, Błogodewi«a7 m^ł:, 
któremu Pan grzechu nia 
poeajtid. 

9. To ted/ blogoaU. 
wieóitwo w obraeaanluli 
tjlko alf saajdaie^ czy- 
li teł w nie obraeianinf 
GdjJtpowiadamj, U po< 
esjtana ieit wiara Abra- 
hamowi ku iprawiedti- 
wolci. 

10, Jakok tedj Ieit po- 
es/tanat w obnezaoiu 
esyli w nieobneaaniu t 
Nie w obrieaaniu, ale w 
oieobrceianin. 

1 1. 1 WBiął inek obnc- 
laniB, piecBcJ iprawle- 
dliwoici wiary, która ieit 
w nieobrzeianiu : aby bjł 
Ojcem w»/atkich wie- 
Ti^cjchw nieobrsesaniu^ 
ahjr i on jm poczytano by- 
ło ku eprawiedliwoioi : 

12. Ateby hjl oycem 
obnezaoia nia tylkot^m, 
którzy lą ■ obrsMBniai 
ale teh ihndtuejn MtofP- 



346 

mi viwj DTM UkiiegB 
Abrahama » kt^b^ła^ 
nleobnunntu. 

1 3. Albowlela nit prsei 
aalcon obietaiea alc tttiii 
AbrahamoWti ^bo nad»- 
niu ieKO) aby bytdsiedai- 
cem świata , ala f nei 
iprawiodliwoić wiat^. 

14. Bo le<U ot, tctóny 
■^ a salcoDu, datedtleunł 
*\ : tedji ptoina aftatała 
wiara, 1 wnlirecB «I^ obn>' 
oila obietnica. 

15. GdjŁ aakon gnie* 
aprawufe. Albowiam gdali 
lakonn nie inau, tAm ani 
priutępatwa. 

16. A pisetoi a Wiary 
feat dcićtlsictwo, aby we- 
dle iaakl była gruntowna 
obietntea ' WRiiyatklemii 
plemieniowi, nie tylko te- 
mu, które leit i lakonn; 
ale i temu, które ieit a 
wiary Ahrahamowey, ktń- 
ry teat oyćlee naa wasy- 
atkioh. 

17. (Jako iestnapiiano: 
Zem ci^ oycem wiela naro- 
dów p ostanowit) pn edCo - 
fflem, któreniu awiersy). 
Który oływia umarie : i 
który waywa tych, co ich 
ńi«^jiai,iak«^oh co 8({. 

*8. ICfory priećlwna- 



LMS.ftuiU 



dalaiwmdsMtuwtenył; 
ke on miał »ata^ Oyeaai 
iriela nandów pÓdkg 
tego, 00 Mn byl« R«ae- 
no: Tak będide plefliif 
twala. 

1 9. 1 nie odabial w Wie- ' 
rae: ani ii; ogl^dd na 
eUo ■weamartvial«,g^ 
iuk mid około ata IM, a/t 
na obumarły kyw^t ^Ktj. \ 
20. W obietnicy teł Bo> 
iey a niewiary nie wąt- I 
pli ; tXti ai; umoonS wte- ' 
rą, oddawaay ehwal^ Bo- i 
gu- 
st. Będąo tego pewim, 
ii eokołwiek obiee^ no- 
cny ieit i ucaynii. 

22. Pnietoł mu Mit po- 
caytano ku aprawtefli- 
Woicl. 

23. A nie tyiko dla nle^ 
go napiaano Icrt, Ik an 
prayeiytanoieatkn aprk' 
wiedUwold. 

24 Alet«kdltnaajkt^ 
rym ma by^ pocMana 
wieriącym w tego, który 
wtbudaił Jecnia Chr^aCit- 
aa fana naaege nnar- 
twyeh: . ■ • 

26. Kt*^ I^t *ydatiy 
dla wyat^ptó*'Ą4«i(yidB; 

tprawIedn*Ieilit&«IMtegB. 



do HływŃwJt 



ROZaDKUŁ V. 

• Będ^e tedjr I wiarj 
thiWiedliwieni, pbko; 
toga ini«jm/ pnes Pa- 
nMsego Joiuia Clir;- 

. Pne> którego teł 
Ml wiarę mamy fi^V 
r ku te/ taice, w ktń- 
łtaiemj, I cnlablemj 
w nadiid eh«»ij ij- 
m BoŁ/ch. 
K A nie tjlko wnadii 
> lif tek i w noiikach 
lubiem/: wiedi^G , ii 
iik sprawule cierpli- 
tU: 
AeierpliwolD,doiivia- 
enia; a deiwiadcze- 
, Dadelei^. 
Ł A nadueia nie pokaó* 
l>ia: ii miloie Bola n%- 
Una iut w lercach na- 
u^eh, priei Ducha S., 
ktitj nań iut daaj. 
6. Bo Mimftł ChrjitiH, 
$tjimj ieuu« byli mil^ 
ti, *edla oMui umarł ca 
^bokne f 

l.eUjk MytiAj kto u- 
UtLb* ipnlritdUwfB* : 
ntakoł: M>. i»brag(t ma- 
łik^ • d^ ktp I Hiurypć 



34T 

ł«U nrołq ku um.: U 
g4rj^ IwMM kjlłgna- 
uiMBi wafiiig asUOr 
Cfar^Miu la nai WMrt; 

9. J)aleko tedy wiqMy 
tenauiprawiedliffinib^ 
d^we krwi iego^ lacka- 
wani b^dtienj fnesM 
odgnimni- 

10. Bo ieilik kfdąo nie. 
pnylaoiabBl , iottolbij 
■jodnani a Bogteu pRoa 
iuto j Sjna lego : daleko 
wlfMj bfd^ Kjcdnani, 
będaiem/ abawioni w kj- 
wooie iego. 

li. Ania ^Iko to, ale 
■ię tek i chlubiem; w Bo- 
gu prMi Pana luuuego 
Jesnia ChrjituiR, pnei 
któregojnj teru to ^»- 
dnanie otrsjmali. 

12. Dla tego iaku pries 
ifldnogo oiłowiekagraetik 
na iwiat wusdii a pnea 
gracch f mierć 1 1 takie na 
waijitkie Indiie jmieró 
pnjuła, w którym wtay- 
■cy igrseuyli., 

13. Albpwlenf ai da za- 
konu gnecb był na iwit- 
eie, a gracch pi« bylpray- 
csytany, gdy sakonu me 

V?*- ., . ;,.,., 

14. Afe.flinierć królowa- 
ła «d A^aiBB .ab i^ ,Hojr., 



kMMf tek I nad taMiłrtiPf 



Mrińitwo pnattffitwi 
Ai]km«frego , klńiy iaił 
knbdtem onego pnf 
■riego. 

16. Ale Bie tako pn»- 
■t^pitiro, taik i dar. At- 
. bowiun teili pnertęp- 
■tiruD I«dii«go vialc ich 
p«mu4«: daleko wi^Mj 
na iriale ieh apłTB^ta ł«- 
■ka Boia ł dar, i łaakl »• 
nej tednego człowieka 
JuuiB Chrjilinia. 

IS. A nie lako pnea !«• 
dnego gnecfa, tak 1 daro- 
wanie; anMwIeiiL aąd w- 
prawdale z lednego upad- 
ku ka patępienin : ale dar 
m wlela w/itępkiiw, ka 
napraw iedli wleniu. 

IT. Albowion iejli ła- 
dnego praett^pitwein 
Łmleti królow^a prsei 
iednego: daleko więcej 
01 , któraj tlRtoŁi łarid 
t darowania -i iprawiedIi-< 
iKoici biorą, w łjvoei« 
królować będą pnea ie- 
daego.Ieattia Cłirjatliia. 

]8. Pne» tedr lakó 
pnea iednego prie«t^- 
■two na wiiyitkie Indriii 
prajraaedl .{^iech ku pó- I 
t^^ioniu; takie teŁpratij 



iednego apnwiodtiwo^ 
nawaa/itkie ladsiepny- 
mIo sbawieniB,ku uipra' 
wiedllwieniu k^ota. 

lQ.Bo iako prsea nle- 
poiluaaeńatwo tednego 
olowleka, wiele Icli atałe 
■if graeianemi: taUe 
prael poiIuaaeńatv* Ie- 
dnego, wiele ick ataiut 
■i^ aprawiedllwemi. 

20. A aakon prsjasedl, 
abj obfitow^o praeit^- 
■two. Łeea gdaie obfito- 
wdo pnHtępatwo, tan 
laika tjm więcej obfito- 

21. Abjiakogtae^kró- 
lavti na imier j : tok tek 
alij laaka królowi przei 
■pra wiedli waJć ku ijm- 
towi wieccneńn , pnMi 
JMDia ChrTatoaa Fana 
naazego. 

ROZDZIAŁ VL 

. Cofc ted/ nocBanj t 

Będafemke w grsedin 

trwać, aby laaka okftta- 

2. Ńle daj t«^ BMe ! 

AlkoWietai klAn^j «. 
niaili'gmMhowJ~, iakoi 
dalej w aimijó kędadoL 
n j t 
3jVsBiiiiieViMU,ttito- 



kdwidc na* tr Cbr^tu- 
■ie Juiuie iait oohniMO- 
1^ iettnlń/ wokrsijke- 
tti > imiora iego 1 ' 

nia pMpob pegnBtUani 
w iniwć prsw ebnwt : 

iButwjeh -prsu ctnnd^ 
(>r«iwikl|, tkklol^jRiy 
t(Ł tkjw atmoiei kfwnU 
■hodaiil. 

■UMpionemi tMli w pOr 
MitńMwo iiaiwcti Ug» : 

(•djć tai w' ■flłutwfeh- 
vitaiii< pnjisaBepwuł 

tn nua edAwidc- pMpdu 
I Mit > nim dcnj&vvui, 
% ri^ . gnmiiu bfłg 

ddej nie ilui jli grfcabiH 

7- Bo ktoó unuuj , wol- 
>ip) rię iłd Dtt gnecłiju. 

WucBi oni arii, wieriuij, 
<i M ■ Cht7>tuisiu ije 

■■'wŁcoij-, puiom^ ni* 



da 'Bzjfmifm. 



340 

10. Ba A wnari j guc- 
ohowie nx uMari: « iii 
kjrie, Łjie Bogn. 

11. TrU« i wy rozu- 
mi«fiBia, tleieie •^.umsr> 
ieini gneAawi: » lywe- 
mi Bogu w Chi^tn«i« Jb- 
■uiie Panu naUjnn. 

12. Niechłe tedj nie 
kratuiegiMcłi w wauym 
imiertdnjBi ciele, ktitj- 
ioie puiłuBini mieli bj'da 
{lOJćądliwo^eiom iego. 

13. Ale ani wfinnjtAu 
catonkow wa«ay«li or^ 
iem nieiprawiedliwoieł 
graeoiiowi; ale wjdaw^^ 
cie Mm^oh liaMe Bogii, 
lako imaitiryeli ^jweni: 

eatonld iroBEe abroią 
(prawiedlliroiiH Bogn. 

14. Albowiem grsecb ' 
nad vaml panouowa^ iiie 
b^daie, boicie nie pod aa- 
konem, tin pod łaaką. 

16. Coittedyt b^ałem- 
ib ^nttmji. Many nie 
pod aaliaiiem ate pod 1a^ 
ikąt NicdoytegwBoiie. 

le. Zmł; nie -wiede, ik 
kcHHił aię atawieio łlaga" 
mi kupadius«ńitirn,ilti- 
gaDłŁ.ietteleie:tega komu 
pBalłuaeńatwo od^awuie, 
BUwgi?Hfb«wiB« iuiietir 



SM Zą 

■Iko podunRiatwu 
•prtwitdUwoiWt 

17. A AW^k Bogli, 

duekkli ■ witk t«g» mo. 
■«bił niidri,{>«A btoiTśaie 
■lępod^ 

18. A b^dąo wyawoiib- 

leni iattticiti iprairiodłi- 
woiei. 

19. Łudakfatiei obyoKB- 
tui nóirię, lU nieudol- 
no joi dria watsego. Al- 
bairicin Ukosie wydawa- 
li odanki waase nA ■!«• 
Łbc nleai^tojel i aiepra- 

^ w«i«i, ku roimaitejr nie- 
pram^ci : takfc« t«rax 
w;daway(»a caltlnki w»- 
■■e na ałubbf iprawiedli- 
wuiei ku iwiątobliwoilci, 

20. Bo gijŁeie byli ni«-! 
wolnie gnecba, bjlUoia 
wolnMii Hprawiedtiifoiłi. 

31. Któnyitia ttif m 
•n oiaa pdtjtak nlicll i 
onych riMsy, m która 
ną tetai mtjinimtS Qijk 
Bnjch koniec teatiiHer^' 

fa. A tetM będąe irr^ 

rwDieni od fneebu', a 
BHitwolenf 'Bo^ ; mmit 
cwoe wMit «« Miftofcti^ 



gnechom, tńiari: km 
Bo^, ^ot wł«Mr>i 
CfarrWoaie . Janda Pa^ 
DtUfta. ' 

ROZDZIAŁ VU j 
I. Aiin aia wiMb M 
eU (ba& mWł^ a im| 
'któny lakon ninfci^|t 
lakftt pannie aiłemój 
wl pM:i kjie. < 

a. AUwwŁm nłewMł 

fcyw, oIwwIąMnaMM 



6i AJbonteBgdyimf hy- 
li w dcle , DUł^tai«fo[ 
gtMckóir , które hjlj 
pimktkon, dokuowsłjr 
V flritmkich ■mych) ab/ 
DiTM fttynoMf faoiercL 

fl.ŁĆn tctrni iMt«6i7 
w^iwolani o4 nkoon 
ijńicrd, w ktńrfiiiaijniy 
bjli utnymiBi : tak, •- 
bjinjr tt^f U w Dttwoici 
titka, ■ ^ w »t»c«toł 
pinu. 

7. Co^ t^/ necHBj ( 
ironii iMt gnackfim f 
&okt uchowaj ! Alam 
jTiAdiii nia po»ut,iBdna 
pTMi lakon; Bolym byi 
p»fa(dUwoici nic pou^, 
gdyby lakon nie mówił : 
Nic polądsy. 

8. Łecs gneoh, wiią- 
wuypnycByo^priMoao 
ukuanie ipra wil we m nie 
iriMlaką poŁądltwgfć. 
Albowiem het aakonubył 
snach martwy. 

D.liali^em niekiedy Ii» 
nkonu. Lecę gdy prxy- 
tda roikaunie, graeeh 

10. A tam był umarł : 
1 nukaMbic otło, które 
bjiokukywotoWi, naluło 
MiIfiku^lnHgML 
■ ll.Bit^c(4r#xifiwii^ 



Ml 

pniyeay*^ pnea prayka- 
■aaie^ awłodl uiłf , I praaa 
nlauW wń^ 
13. A tak lakonoiwpra- 
ieat Iwi^ly) i prsy- 
f wi^tc, i iprawte- 
dy w« t Mbre. 

13. A tedy dobre etat* 
mi itf imierci^l Bynay- 
mniqr. Owiaem giuch, 
aby lic gRechem pok*- 
■ał, aprawtł mi Mi ort 
praca ono dobro: aby aitj 
at^ nader gnaiaącyn 
gnecham praes onapny- 

14. Bo wiomy, ik aakos 
icit duchomiy: a iam 
tcat Gieleiny> aapraedany 
pod graechem. 

16. Albowiem tego co 
oiynię , nie roaumiem : 
gdyk nie eaynię tego do^ 
brego , ktorc chcę: ale 
ile, które nicnawidsę , to 
csynif. 

16. A ieiU caego nic 
chcę , to cayni^ ; t^*J- 
anawam aakonowi , ie 
dobry ieit. 

17. A teraa iuSi nie lato 
eiynię , ale graerii' we 
Binie wleeakalfiey. 

IBi Bo wiem, fte nio 
ińiMieka we mnle,tn łet^ 
1^ Ciele moim , dobre 



dobrego w Hkła kia tuj- 

19. fianwMjmif Mkr»- 
go, ktćn ehofi alfl okj- 
nif to do, , kt^ego ab 
ehof. 

30. A t«4Uk to ctj-Dif 
oiago nie thmą: lak nie 
ia to cs/olf , ale gneoh 
we Anie uiculca^cf . 
. 31..Zna7daif tedjprses 
aekoD, gij iaafcef uynić 
dobrze, ke mi ieit doU 
pri^Icgle. 

22. Albowieia Icooiiun 
■ł; w aakonie Bokjm we 
dług wn^tnmego cito- 
wieka. 

23. Łeea widaę fnu^sa^ 
kon w oałonkaek UDioh| 
walciąe^ pneeiw itko- 
nowi umjłłu nHrfego, i 
którjr mi^ podawa w nie- 
wola aakonowi fn»b<i) 
który ieit w crionkacb 
tnoi^ 

24. NieiieiciD j ia odo- 
wlck, ktok mię wybawi 
od tego ciała iniiereif 

35. Łaaka Boka ^mea 
4e<uM ChT7*tti|a, Papa 
naiaego. . Fnpljoii tedy ja 
Hun lunjrdemci ^ujt^ aft- 



konowi BdMMHi, lecą «ia- 
iem aaksBawi gnoełi*. 

ROZDZIAŁ VIIL 

1. Tanatedymienau 
ftadaego pM^ptonia ty«, 
kl^r^ ut w .Ckryatnaia 
Jtnala: bónj nie wedla 
rialadiedaą. 

2. Alkowimi sakon da- 
eha kfwołit fct^rj leat w 
Chrfatnia Jasitrie, wy- 
BWołił mię od aakons 
graediii i 1 ndarci. 

3. Bo co niepodobnego 
bjlo sakonowi, w eijn 
on iłabf bjt dla ciała : 
Bóg potławiiT Sjna awe- 
go w podobieństwie gne- 
■tnego ci^a , i pnei 
gneeh potępił grseeb w 
dele. 

4. Abj uaprawiediiwie- 
nie zakonu wypdaiło ii; 
w nsi, ktorij nie podłóg 
ciała cbodalemj, ale we- 
dług ducha. 

5. Albowiem którżj mą 
wedle cida: ci, co icłt 
cieleanego roiumiei^leci 
ktńny aft wedle duehii 
to co ieit duckown^ 
roiumieią. 

6. Bo .Tit4dro4ć:,flietain% 
i««t iwiwii,* inądr«j(- 



do Rzym, 



S5S 



doduurna, kyyutt i po- 
kuj. 

T. Odjk mądrof j ciele- 
n» , icit ni^njłieitAą 
Bo^ : bo nie ieit podda- 
na ■akonowi Boiemti : al- 
bowiem teb nie moke. 

8. A \t6rxji lą w eiele, 
Boga tię podobać nie mo- 

9. Łeea wj nie łeiteicle 
w ciele , ale w dUchn : 
wnaUe leiG dncb Bobjr 
w wsa mieraka. A ietlić 
kto Doebk BoiiegD nie 
ma, tenci nieleit lego, 

10. Lecz leiK Cbrjritui 
w wal lut, tedf £ ciało 
teat amarie dla gnechu, 
a Duch ific dla napra- 
wiedllwienia. 

11. A leill Duch cnego, 
który JcittłB iribnilaił 
amartirych, w was mie- 
aakm : ktaiyi wabndził 
Chr/atiua Jeiuia imar- 
twjrch , ten objwl. I cida 
waaie dla Ducha awotego 
w wai mieiikaiitcego. 

12. A takke braeU , po- 
winni iuteimy, nie el^uf 
aibjimj poiUng ciała łijit. 

13. Albowiem lejli po- 
itag fllda' kji będaieeie, 
tedy pomrseeie: ateieJII 
Dudiaia ipnw j ci^ n- 



mwrtwide, tedy lyi bc- 
dsiecie. 

którekolwiek 
Dnch Bety nądai, ri-ici 
■ynaml Boteml. 

15.Bole!enIewsicliDu- 
cha niewolnica^ anowu 
kuboiaini: aleioiewalęli 
ducba ajnowakiego pny- 
wiBaaoaenie, praea które- 
go wołamy: Abba(Oye«e). 

6. Albowiem tenieDaob, 
poiwiadosa dachowi na- 

iłeimy i^ lynstaii 
Boteml. 

7. A ieilić aynami, te- 
dyć i diiedilcmi; daie- 
daicmi mówiijBołemi, k 
wapot daiediicioi a Chry- 
■tuiĆm. Wiaakob ieJli a 
nim oierpiemy, abytmy 
tek I nim byli uwielbieni. 

IS. Albowiem mam za 
to, ib utrapienia tegt> cca- 
«u ninleyeaego, nie łago- 
dne oney prayaaley chwa- 
ły, która aic w naa oWa- 
włj ma. 

10. FoDtewaii i lamo 
atwoTzenie a wielką ehn- 
ciij ocaeklwa obiawienia' 
aynow Bokycb. 

20. Gdyk proknoj ci pod- 
dane ieat ątwaraenie, nie 
dobrowolnie, ale dla ta- 



IM 



Lttl S. PmOk 



go, kibrj la podUl pod 
nadaieią: 

ftl.fia i Hma Kwone- 
ni« będsie wyiwobodstwe 
■ fiiewttlłtw*. (kkianU UB 
woloaić chwftty ąfBov 
fioijch. 

•tka ttwonenie widj>- 
clMf i wkaby rods^o bo- 
łaUakdst^d. 
S3. A nie tylk* inni 
■twonenie, ale i mj;,któ- 
XMf tumy pienrUitki 
Duoha, i m; sami w lobia 
widjołianij, twaekiwąife 
pnTYpoaobicnia lynow 
Bttłjch, odkupienia ei^a 
nagiego : 

24. Albowiem nadalei^ 
lt»ttija.j abawteoi. A na- 
dąieia widaiana nie ieat- 
«i nadiiaia. Ba co kto 
widai , csemn alf tego 
Bpodiiewaf 

25. Ale ietli lią tego 
•pediiewanj, caego nia 
widaiemy, prioa cierfili- 
TToii oczekiwBinj. 

20. Takie tek i ODeb 
dopMnoga kcewkojci ua- 
■zef, albowieiu tego, o 
oebj-JDij proiij mieli, ia- 
kobj potraebauiewiemjr: 
ale luiia DnOh jf^atl są 



nami ws47<ifc<uu«au. m» 
wpnownuBiL 

27. A ten itóiy. wjrpa- 
tnde lerea, wie caegs 
Dnak po^da: ifa wedng 
Boga pEoai aa Łmiątieau, 

28. A wienj, iu ^m 
ktdnjButniąBog«,«aiy 
■tke doponaga ku dobre- 
mn, tjm któnj aą weawa- 
ni pódłig połtanowienti 
Bo&ego iwiqoL 

39. Albowtem które on 
pne/in^ U tek pna> 
BBaeaji^^abjr bjUpadobni 
obraiowi Sjma iego : ke- 
by on był pierworodnym 
mjęday wid^ brui. 

SO.AkCoie pnuaaonl, 
te tek waswdt, a kHn 
weawal, te tei uaprBwie> 
dUwił: a które nipcawit- 
dUwl!, te tek uwielbiŁ 

31. Cok tedy ixe<oiiCmy 
la to : iejli Bog aa nanl, 

ktoi prse^wko nam t 

32. Który Uk wlMnentn 
Synowi awenn nie pne- 
puioił, ale go aa naa waay- 
■tkick wydal: iak« |ói 
nam waiyaddego a nim 
nie darowi? 

33. Ktoi bf dde ałtaikjrt 
la wybrane Bokc t B^ 

iaitt który uiprawiedli- 



UuUmk mt, tfoVj pp- 

M(j ' tutttrl, i 9«uan>) 
kiórj I unartwjdkwatid, 
bó^tsŁ tMt D* prawic; 
Btkej, ki*T>7.aii% Wli wata- 
•iaHBimL 

utguU^ u^łii HWieipie- 
*iBDłtw*t 015!! yneila- 
'nmiet aajrli mienf 
38. (Jako napbano: Ik 
Ha alcUc mty (bień 6j- 
nm]' nartwieiii ; i«M*- 
in; psMjtanllałta owee 
urW.) 

37.Ale V 17111 inajifklni 
fnefwjciętarnydla tego, 
' bórjr nai nmHował. 

38. AU)owiamp«wienein 
'^, U ant Imierć, ud 
. kfwot, aniAiuriowletUii 
XifUwa, ani mocantwaj 
łni t«niniejis« neosj, 
uifRjudoj auintoe. 
3B. Ani wjrukoM, ani 
gi^nkoij^ ani iififl atwo- 
ntaie nieb; dsie nai mo- 
^ odiąe^i od auloilcl 
Brt«r,ktj»iwtwCl)rr- 
■tuia loMiaio PuuLiut- 
■ijm. 



BOZDZUŁ. IX. 

I. Prawda nńwlę' w 
Chrrantatai niokł»naia: 
gifk mi pwiwiadeia m< 
mnienie nota w E>ndM 
iwictjia i 

a. Xt BMa ir(«lki amn- 
tek, i iMtawioos b«i«iHe 
moA nołego. 

3. Albowiem ła uaa lią- 
datem •draaeonjm kjik 
od CbryttaMi aa bn«i^ 
nM)^, któnj' ait krewni 
Uot wodhig tMa. 

4. Któntjr a^ Izraeleaj- 
ey, których ieat pnjapo- 
■obienfe lynowikle ; t 
ehwria, i teitatnent, i la- 
konn danie,! rfnIbaBoła 
lobłetniee, 

5. Rtóiycli ojcowi*, f a - 
których i«Bt Cfaryitna ilo 
wedla otaU , który ieat 
nad wMiyitkiui Bóg bło- 
goiławlony na wieki A- 
men. 

6. Leea to byda nie mo> 
ke, aby mide na wateea 
paU iłowo Boift Albo- 
wiem nie wityaey któny 
•ą m lanela, ci ę» Israel- 
cayey: 

7. Aui ktoraj a^ plC' 
mieniem Abianamowynił 
wisyaoy aa lynami «l« W 

Z a 



SM ŁM fi 

Iswiku b^4d« toki* pls- 
ulf n«Kwane ; 

8. To iHt, ale ajBowl* 
tiiŁkj aą Bjnaaii Bpieni: 
•k ijfsowia abif tftiw, by- 
wałą w plami; politwenL 

0. Albwwiam to iut d«- 
WsbicOiica. Tegoieaa- 
■a pnjridę: a b^Oiie Sara 
■7aa miała. 

10. A Bie tjlka ana, ale 
i Rebeka aa iednTtu ra- 
aem a Isaakaojw naaaa- 
go braamieon^aoUaTa*/. 

11. Albowiem gdj lic 
oni ieacae nie narodaili 
bjli, ani co dolnego albo 
riego uoajnili, (aby ai^ 
aottało postano wie DieBo- 
łe według wybrania.) 

12. Nie a noiynków ale 
% tego który wiywa, rae- 
ccoDo iey: Łe wi^kaay 
b^daie iłułył mnieyiaa- 

13. Jako ieit naptiano: 
Jakobam nmiłowd, a E- 
zaegomiiienawidE3. 

14. Cot tedy necaemyf 
ieftłe niesprawiedliwo^ 
liBogat Bołe ucHoway. 

15. Albowiem Hoyia- 
■Bowimowi: amiłnię ai^ 
nad tym komnm ieit mi- 
łoieiw: a ilituięiię nad 



16.Apnwt«kai«mBl^! 
na ^eąaym, ani bMą- ! 
oym, ale naBoga aif na* J 
łni^yn. 

17. Albowiem mtfwi -pi- { 
MBO Pltanonawi: i<m i 
cif na to wabsdafł, ^yia I 
okaaai rno* mtit^ na to- - 
bia : 1 kAy b^ a|Mwia- 
dań* imia meie po waiy- 
■tkiey alami- 

18. Nad kim tedy ehoa, 
nad tym ii; amilnie; a 
kojgo efaoe , taga aatirar- 
dai. 

I9.IUsoaesa mi tedy: 
caenuti ii; uikanaf bo 
ktoii ai; .apnaciwi woli 
iego? 

20. O edowieeie] ooi 
ty ieitt kt^ry ii; apie- 
raia a Bogiem: iaali I»- 
pionka neoselepianowi; 
cEeronłej mię tak iickt< 
iiil! 

21. Iaali garncan gliny 
r mocy nie ma, d>y ■ 

teyke bryły ncsynit ledne 
nacaynic ku Ucseiwalei; 
drugi« ku aellyWBtdf 
11. A ieJlE B^c di«ąe 
gniew ókaaa^ i oKBfty- 
mij mołnoić awoi;, ano- 
■it w wlelkiey eletjillm- 
iA narzynia gtdewn no 
itraoeaio agotowone. ! 



S3. lUij oinajrmił boga^ 
ctwo ehwafy iiroj nad 
UMijaieM miloiiflrdiu, 
klńre In chwale prajgo- 
tewał. 

24. Na* którjeh tei we- 
■wat: ^e ^flkg aZf dów, 
■!< a Pttganów. . 

3S. iftko M Oicaaaa mó- 
*i: iMa«iri;Iu4 nie mó^, 
ludem moim : a nie umiło- 
wuą, n miłowaną, a tą 
która bjła miłosierdiia 
Di* otnjmała, da mito- 
iierdaia praji^ta. 

26.AbędiLe: na mley- 
icn gdaie Im powiadano ; 
wj nie ieatńicie ludem 
ntoim, tam nuwani będą 
ij^omi Boga Łjwego. 

27. A laaiaaa za lirae- 
lem wała : bj liczb* ■/- 
nów laraelłkich bjrła la- 
ko piaaek moriki, ostatek 
■aehowan będzie. 

28. Albowiem tłowo 
■koueaniąe i ikneaiąc w 
^nwiedltwa jci : ik dowo 
■krćerae sesrai Pan na 

Sk I iako praedtjm po- 
wiedział laaiaaa: \j hji 
Fn . amat^fiw naiMenia 
■ua ale natawil: itali- 
kfiii^ oH brU łąka So- 



dy Bzj/miait. 



85T . 

doma, i hjiibjiuij Gomo- 
rze podobni. 

30. Cok tedj necniuyf 
ik Poganie któny nie hs- 
kali iprawiedliwoici, do- 
■tąpili iprawiedliwotei, a 
iprawiedliwoiei która ieit 

31. A IstmI lankaiąo 
■akonu iprawiodliwoioit 
nie doiaeti zakonu ipra^ 
wiedliwo^ 

32. Dla eaegokf ik nit 
■ wiar^, ale iwcojtuczfn- 
ków. Aibowiem aię otrą- 
eił; o kamień obrakenia. 

33. Jako napizano : Oto 
kładę w Syonie luunień 
obrakenia, i ak^ę agor- 
■aenia : a wuelki któr^ 
weń wierzy , zawztjdso^ 
nie będzie. 

ROZDZUŁ X. 
i. Bracia, ^olać chę- 
diwK lerea moiego, i mo- 
dlitwa do Boga iezt aa nie- 
mi kn zbawienia- ieb. 

2. Albowiem iwiadectwo 
im dawam , ik maią cKuó 
ku Bogu; alo nie według 
umieiętnoJoi. 

3. Bo aprswiedliwofci 
Boko; nie inaiy, aehoąo 
niuB^ apiawiedliwoió 
poitawii; tpntwkdliw*- 



B68 



ŁM 8. PoK^a 



tri Bohej nie bfU pod- 
ani. 
4. Odjl Cłn/ttin l«tt 

koni en aakonn kn ipra- 
YJcdltwojei wtirikiemn 
TlenąceDin. 

6. Albsirlem Mo^keiB 
nkpEnł: U iprawiedli- 
mii któnlert i zakonu, 
którjiij cstowiek cz^aH, 
w niey fc^dzłe łyl. 

«. A iprawiedliwo j< kM- 
ra Int ■ irEary, tak mó- 
wi: nie mów w leroa 
twoim; któk wttąpi 4e 
nieba ! to£ teit Cbr^ itnia 
■prowadzić % wjaokof ci. 

7. Albo kto Mt^i 5o 
przepajd; toć te«t Chry- 
itnaa z martwTcii' wjwo- 
d>d£. 

8. Ale oók piime powia- 
da: bUtko ieat iłowo w 
nitach twoich, iwiercu 
twoim. Toi leit ełowo 
wiaiy któro praepowia- 

9. Ze ietlibyi tryMmi «- 
•t^ twoiemi Pana Jezota, 
I nwletzjibyi w teren 
twoimf ke go Bóg z mar- 
twych wzbndclł, zbawion 
będzieiz. 

10. Albowiem iereem by- 
wa wierzono ku ^lawie- 
AHwatelf a nityfię 'wy- 



' znanie dziele ku sbawłe- 
nin. 

1 1 . G4yi pluno powłf 
da: wnelki kto weń wie- 
rzy, pohańbion nie bf- 
dzie. 

19. Albowtem R(« »a» 
rojinajci Żyda i Cfreeay- 
na: be tenke ieat Paa 
wu^tbich, haysM bo|^ 
tynawH7atkM^ ktany 
go wijwai^ 

13. Ałbmriem waadU 
którybj^otwiek, wzjwtd 
Imienia Pańridego, ab*- 
wioa będzie. I 

II. Jakoł tedy wsywaij 
będą tego, W któii»o nii 
mrierzjlif albo idćo n- 
wiera^ temu, o którymnie 
dyizelil a lako nałyną 
bez przepowiadaiąccgot 

15. Jakoi tek b^dąprte- 
powladaj, iefliby nie bjU 
poitanil iako napiiano 
ieat: iako fliesne a^ nogi 
opowiadaląeydi pokojr, 
opowiadalącyeh dotrą 1 

IS. AleJ nfe wazyaeyfli 
podnunl fiwangcUi. -Al- 
bowiem Izaiaai mówi : Pir 
nie, któk nrierayt powle- 
iei naaieyf 

17. Wiara ta4y leW a 
iłttehaoia: 
pneac 



^ Bzgmiam. 



18. Ala «óiri«, inti nb 
Apatii i <ww «wit ft 
wiajaddt/ Blcmi rwiMdl 
•i^ ^«a ich : I ut knio 

l&JJ* mi»ń«: imaU I- 
naat ate poKsdl piw- 
wa«7 MftjiMs waiwi : is 
pT««s m« naród ku m*- 
drojei wm pnjwicdc, 
prscs nuod nieniuniiij 
ssgBinram VM. 

vi: iesteK Mlanon od 
tf«k, klónf toif nie un- 
kalit iawnicB fliq okacd 
tfatfkt^rcr aię o mu* 
niefjMlL 

Si . >A d» I»mU mówi : 
mibf dałań -w^difgdcm 
rfe« «Die do Udn nto- 
wi«mqgo i flpEiociwiłią- 
oago ndaif. 

HOZDZIAŁ Xi. 

1. Jnoirif ted^: łaidi 
a4m(A B4g lad am^ 1 
BofceMAMWijf Attowinn 
i łan łwt Imdciyk, i 
yłenfenia^rdnnoiraeo, 
I pokolenis Benjamino- 
wogo. 

X INe odntucKet B^g 
tndn nnbegojlHiArrpiMy- 
fnał. ftuk ttie wi««de, 



lako do Boga necx cijni 
pneciwko InMiawi loó- 
wiąo; 

3. Panie, Protokł taoie 
pobili, gltarae twoi« poo- 
balali : a iua aaiu aoateł, 
i ankaią inuj tBOł«7. 

4. Ale mŁ bu mówi B<h 
■ko odpowiedśł saitawi- 
łam eeUe liedm lyiięcy 
męków, ktoray ni* uoaj- 
aiU poUiHia BMlowi' 

6. TakkeMdyi CMsat*- 
go oetadd według wybra- 
nia łaeki itały mą aba- 
wiaas. 

6. A ieilić F k^, taiei 
nie ■ ataynk^w : bo ina- 
oujr tatka infcbj aie by- 
ła łaika. 

7. Cob tedy 1 oiega I- 
anoi amkai, tego aie da- 
at^: a wybranie doetdo, 
IflCR dradey lajlepieni lą. 

8. ilak« ieat napiuuw : 
dct im Bóg ducha adrę- 
Mienia: oeayi aby nie 
wUaieli: i aaay, aby nfie 
■lytieli, aii 4a daiaieyaM- 
godaia. 

g. A Dawid mówi: nia- 
ofaay bfdaie ttat icb ai- 
dlem, i atbwieiHBBt, i o- 
bndMiiam, i ^^łata im. 

l«.Nieak'bqiąaMa>io- 



860 £Ci 

irseli: « gnbietu idi 

11. HMc tedj: mk 
■ię tak otrącili, ib^ pa- 
dł^ nie daj tego Boiie I 
Ale pnei ieh pncttęp- 
■two ttdo afc ib«vie»ie 
Pogatiani, abj Ieh ii>ite- 
dowall. 

12. A leJU ieh priestęp- 
itwoieet bogaetwem twis- 
ta, a umnlejaieiiia iek 
-bogactwna Pogano* : ia> 
koi daleko wlf oej badało 
ieh na^dnleiiie. 

13. AJbowieiB powiadam 
waia FoganoBijiwUai ieat 
Apoati^eiB P<^aa^, ik ia 
uriogowanie noio eacić 

14. AaabTin lako pobu- 
dsit eitńo moio kn nadro- 
iei, ł abawil ■daktćie a 
nidi. 

łfi. AUowian ieiU ieh 
odraneenie ieat ajadoa- 
niem fwiala: iaUeł bc. 
daie pr^i^e, iodno ij- 
wot 1 martwydi! 

10. A ieiU laoniiieiiie 
■Mt iwięte, ledji i eia- 
>to ; a ieili kcnsoń iwię- 
tj, todja i Ml^aie. 

ir. A tafii niditora a 
gatęal aloinloBe są: a ty 
afdąo {|loiiui<diwi^ ieatei 



w ni* w ai e a epłan, i ata- 
łeii ilę MHBtnikica ko- 
ne«ia,idRate<eIalłwiM/. 
16. Nie cłiłabie ^prac- 
elw gal^ioiB. Bo iośliaif 
cłilnuaa, nie tj konaoi* 
Boaita, al* koraei cMkb. 

19. BMoawK tnij: wf 
hanoo ai( g^dędo^ obju 
ia bj4 waaeaepian. 

20. Dobnet dla oiede- 
wiantwa włamane aą, a 
tj wiarą atoHB , nie wj- 
aaika lic, ało ałę boj. 

21. Albowiem ieili Bóg 
prsTtwdaanjBi gri^sioiB 
nie praepnfoił: bj anadi 
i tobie nie pn«f nieiŁ 

32. Obaoi£a tedj dobro- 
i arogość Bolą: to teM) 
pneciwko tjm kt^ny i- 
padli, irog«iU, a pneci- 
wko tobie Aaitni Ba)^, 
ieilibjj trwał w dobroci : 
bo inaeaej i ty b^dsieM 
WTeictj. 

23. AieJ { oni ŁeiU nie 
będą trwaj w niedowiar- 
■twle, b^dą wuaapieni 
Bdyfc moen; ieet Bog aa- 

i^ ie waaoaepić. 

24. Albowiem ieiUit n| 
ieat wy^ątj .a oliwy ■ 
prajro4B«nia ^nnej, m 
prMciwko prajTodaenM 
'-' >i wuoaepion w pra 



B w prał 



^ai 



l oliw^: iakoi daleka 
|e«^ ei, któri^ lą wa- 
t pncTradie&ia, b^d^ 
'ulB^ oUwf wucie- 
ł 

Albowiem nie e^ 

ab^ieie nie iMi«U 

ie^ tej taianiDicj, 

iyi«a nie bjli Muai 

■iebie roiiuiiDemi,) ii 

lepi en ie po esęitd pn j- 

nm IsTBel*, aiby m- 

loić FoganÓY wenda. 

'36. AukwajatckUnel 

libj ziMwion, iako an- 

Mno : pnjidaie i 8jD' 

1 ZbBvirid , i oddali 

EwboŁnoJe od Jakóba. 

17. A ten tełtunent bą- 

\ nieć odoanic : gd/ o< 

tjmę gniechy loh. 

tU. Jeatci tok, ii według 

^iruigelii «ą nieprzjia- 

Mj dla wal : leci pudlug 

>;łvania umiłowani dla 

•yeow. 

I 29. Albowiem Bóg da- 
tów Iwecwaniaawegonie 
Utnie. 

30. Bo iakoi wjniekic- 
4f nie uwierijUicie Bo- 
gi, a terai doatalUcie 
nilołierdiia dla ich nie- 
dswiarstwa : 

31. Tak i oni teraz nie 
VirlerafIidUmil9sierdKiB 



wam okaaaDego j abj i 
oni miloaicrdsU do* tali. 

32. Albowiem aamkną) 
Bóg wiaj^tko w nied»- 

łowni nnd wsajstkiemi. 

33. O głębokości boga.. 
etwa I mądioici i wiado- 
moiei Boiey : lako ę^ nie- 
doścignione tądjr icgo, i 
niewjbadane drogi icgo f 

34. Bo ktot poznał u- 
myd Paniki^ albo kto 
był rajeąiegot 

35. Albo kto mu pierwej 
iti, a będsie mu oddoito: 

36. Gdji I niego, i prze- 
zeń, i w nini t^ wazjitkic 
rieczf : Jemu chwała na 
wieki. Amen. 

ROZDZIAŁ XH. 

1. Proizę wai tedj bra- 
cia przez mOoiicrdiie Bo- 
lie, abjrtcle wydawali cia- 
ła waize ofiari^ ijli^cąj 
iwiętą, prayiemnuBogu, 
rozumnie (łi^bc waaic. 

2. A nic bądźcie podo- 
bnemi temu światn : ale 
lic pnsemieńcie ■ odno- 
wieniem nmjrfnwnizego, 
abyjcie doświadczali, któ- 
ra ieit wola Boic dobra, 
i pTzyicmna, t doskonała. 

3. Albowiem Ełaaki,któ- 



ut 



U. W pUB«Jqi k|iUci* 
nie leniwemi. D«4«fw' 
f iiir^wwii i , V«n4«^ 
ttmL 

IŁ W Mdaiai ti^ «w»- 



13. PatiMbaa iwŁ^tjA 

■wwinła goB^ acJiatBMii 

14. BfcffMiMHM }■■•• 
tiwłnl^ajrM iru: klag*- 
■taw«i» K iM» fn^Hna^ 

15. WkMłafft ri^ « we< 
seli^Mini: piMBci* » płft. 
oa&ceini. 

^6. Jedaakiejr wftó te- 
den pneeiw dr^głcara hf- 
iĄo. Wftalm nic T««t- 
mldąe, «ł« >1^ ■ poke?ii«* 
mi sgkdiaii^e. Ni«bą<U- 
eiei ronunneml ibm a 
■tebti. 

IT< Zadnem.n if^m m 
■te ni* oddmwaifje. P>fie- 
aijUhnU^c to, coby bjdto 
dobr^o, nie t^Ika przed 
Bugiem , ale tek I pne4 
Tiijitluemi ta^mił. 

IB. leitt m.ot^ necz^ 
ile I wai tut, H vu7- 



miei: 



ra ni i«a| dana: pawu^ 
daM iMidwmnaai^dajwn* 
ni bfdąoutił, kebj we 
vic««f o aaUa 
JtiMi petmefca 
ate łUy roMMuał auniar- 
ka««ai«n, kikn kade- 
mu Bóg udilfUi nłarf 
wiary. 

4. AAofrioa iiUw w i»- 
dnjM eiete wiełe eriou- 
Itow mamjr, & wMjiłkie 
flałonUnifiedii^ apraw^ 
nalą. 

5. Takke wiele ttaa iett 
lednym ciałem w Ckrj- 
»tatit , a waajaejr i om- 
bna iednjl drngicti estoit- 
kaml. 

6. A maiąe roine dmy, 
wedk łailci, ktw* HSm 
leitdana: bi^diproTOiCtwo 
wedlwDnrą wiary. 

7. Etądi postulowane w 
uala^awaniu. , bądi kto 
ncsy w nauce. 

- 8. Kto napomlłia w na- 
pominaniił, kto ilijeaa, W 
prottolcl, kto pncctofcoiif 
leit w pilnoiei, kio ayoi 
miłoiieritue a wcBekm< 

9..iSilo&i bea obłudiiA- 
fci, Brsydsąo aie. xtym ; 
pn;>t«.w v^ kil dobremu. 

ID. ^tenką mfloŁeiii 
ładni drugleh eb^tllwie 



(to IttynfaŁ 



■tklsmi laiMaJiptkaf 

19^ NMauwcc^ nią n- 
nii MfniUcgni i. aU 4»f- 
' eia iuic;ic«giii«w(>iH, al- 
bowiem najiuaaa iott: 
unie. p"'BitK.: u.4ddsia, 
mówi Paa> 

20. Ale itiU łaknie oie.- 
pnij'iaciel tw^j, nakarm 
go: ieili piagme, napo}r 
go. Bo to cayniąe, wę- 
gle ogniłte igToraadaiia 
na głowę lego. 

21. Nie daj aięiwyci^ 
kji donin,*Te awjreięiaj 
■łe w dobrjnn. 

ROZDZIAŁ Xm. 

1. ICałda duii a niechaj 
będife poddana wjŁłiym 
iwienahiieJeioał. Albo- 
wiem nie BiKH awfier- 
BohRoJeliednoodBoga. A 
te, btiSre ti| nrierzcłno- 
jei , ai 9ogK i^ pottano- 

' wionę. 

2. Pnet» kto atę apne- 
eiwia awlera^noJci, 
tpncciwia itf poitano- 

' wieniiiBofcunc. Aktóiij 

f nie soUe •dHoasą. 

3. AIImwIom pffadoieol 
iilo aifi IM poMrub d*- 



n«< A obeeM wi^ ■!• bai 
unędii I otjit e« ieił do- 
brego , a będaiow nuł 
chwałę od Biego. 
4. ALbiOwiew ie*t dngą 
Boikjni Cobi«k« dobfowu. 
Len ieili ucajnias oo do- 
go, boj lię, bojoie daiBO 
auBOKMoaL Albowtam Iiat 
diig^ Ba^m : miclaiebM 
ku gMewu pnoeiwk* śla 

i. Pnotek a poCnekj 
hąAieie poddaat, nia tjlkió 
dla gniewu, ale tok ti* 

«. Albowian tek dlk to. 
go poborj d«waci«y gAjrk 



piiaiiił(oj. 
Z. Oddaw^tM& kdj 



ul : p<^v komM pofaar ; 
cło koHua cfe T boia^w ko- 
mu boiaŚB ; tmaSŁ hoBiił 

S.Nm b^«a BlkoMB 
nio ariml, iodao te, akj- 
ieie aic ^ołaenia^ niło- 
wali. BaktonOMom. 
iniego, ten aakon wypeł- 
ni]; 

». Gijk, nio eadaolok, 
nia aokiiajj nła kraMjl, 
ni* iwiodea Maajwiii^ ni* 
po^daJ, i ieiU ktwo ieik 



ta* 



Liit S. Ptmta 



inazeitrsytiaHnifl : w tyi 
■laniekratkoiięiamTfca. 
Mitu; btiiŁniego twego ia> 
ko (iebic samcfto. 
. 10. MitoJe biiiniego, 
■Mci ni« wjTiądia. Wjr- 
petni«ni« teAjr nkoni 
iest miłóić. 
' II. ZwłaiEcsa wietb^ 
o csaiio , ii pnjrBda go- 
ścina, sb^JRif le san po^ 
wstali. Albowiem terai 
bliiiiie ieit muse ubawie- 
nie, tak \a9Ajkmj 

12. Noc prieaiin^tft, a 
dsiflii lic prajblitył. O- 
dmćmTk tedj ucaynki 
ciemnoaoi, a obleoninj aię 
w sbroię JwialłoJoL - 

13. Cbodimjr. unelwie, 
ideo <ir dnie: oie w bio- 
liaiiadi i w piiańitwacb, 
me w ctelunoieiaeh i ro- 
•puataośei&ch, nie w iwK- 
dzie ani w zaidrojci : 

: 14. Ale Hę obleneie n 
Pana Jecuaa ChtjttuMa. 
a nie miejeie ataraiiia o 
ciele ku poŁ^dliwo^om. 



ROZDZIAŁ XIV. 
.1. A tego, kt^j ie«t 
■bfcj w wiene , ftaji- 
•■uijr^: nie w4«waiąe 
■icwapory. 



2. Bo ieden wieny, 
moie potjwae wizelaUl 
pokarmów : * •« zai d 
by iariyny niech i 

3. Ten który ie, niedA 
lebce nie waŁy tego, \ 
ry nie ie: a który nie 
niechay tego nie posąJ 
który ie. Albowiem 
Bóg przyi^L 

4. Ty ktoj ieit? co n 
(Izisja alugę cudzego, i^ 
nuć iwemii atoL albo up 
da. A oktm liętalbuwit 
raoie go Bóg postawić. 

5. Więe ieden roingi 
ozyni międiy dniami! 
drugiemu kałdy dii 
ieilnaki. Zostań V»kkf 
przy lunieiaaniu aweiak' 

C. Który dnia pilnnl^ 
Panu pUntiię: . a ktv i^ 
Panu ie; bo dzitfknie 
Bogu. Akto nieio, Pa- 
lie ie, a dzi^kuie Bv 



. 7. .Albowiem. Ładcn z naa 
■oliie nię Łyie, i iaden 
■obie nie umiera. 
S. Bo cbociai iytemy, 
Panu iyiemy' : ehaeiai n- 
mieramy, Faaii nmieia- 
my. Pncęto tedy cbo^ 
kyleiuy, choó tai untien* 
I ny, Pańteyiwtaimy. 



^ RtjfmiMt. 



9. ttiji na to Chrjitnt 
nmsrl, i sinartw^ehintał, 
abj i nsd ain«rłeiDl, i nad 

lO.A tjłOiemut (i^dEiM 
brata twego^ alboteJk tj 
csemn lobielekce wafcjii 
bratft tircgo? Bibowiem 
wiyej ■taniemj' pncd 
■tolicą Clirjatutow^. 

11. Do ictt napiiano: 
k^iij ia, mówi Pan, it mi 
■ię iTiielkie kolano po- 
kłoni, i wiielki i^tyk. da 
chwałę Bo}^. 

12. Pneto tedjr katdj > 
nas M lif linb; dafiogu, 

13. A tak dalej nie aą- 
iŁntj iedni drugich : ale 
raoacj to poctwowcie, 
lekjicie nie dawali obra- 
kenia albo igoraieoia 
bratu. 

14. Wirai i ufania mam 
w Pann Jesnite, ii nie 
mais ni« pTces lię nic~ 
exjtt«go : iedno tenn, 
którr mniema co bydi 
nicMjBtjm, to tomu nie- 
ezjitym ieit. 

15. Bo iejli dla pokarmu 
brat twoj bjwa aaamu- 
eon, iuk nio wedle milo- 
ioi poitępuieas. Nie la- 
tracaj pokarmem twoim 



388 

tego, aa którego Chrjstua 

nmarł. 

10. NiodwTketćdj do- 
bro namMniniene nie 
b^dkie. 

17. Albowiem króleatwo 
BoŁe nie ieitoi pokarm 
anipieie: ale i^awiedli- 
woii, i pokpf, i weaclc w 
Dncku Jwiętjm. 

łS. Bo kto w tyn rinłj 
Chryitniowi, przjiemnj 
ieit Bogn, a la&iaoi do- 
jwiadcionj. 

IB. FnetoŁtedj tUraj- 
tuj n<i o necaj, które 
pokolowi nalek^ i tego, 
eo ieit kn abudowaniu 
(połeeanie ttnełmj. 

20. Dlapokarnm niepiay - 
■prawy Bok^ : wujaAoó 
w prawdaie ieat oajite: 
ale ile ieat eilawiekowii 
którj ie i obrałe«ii«ai. 

21. Dobra ieat neea nie 
eU mfcia,i nie pić wina, 
lui kadnej riecij, w któ- 
rej li; brat tvfoj obraka, 
alko pogortia, albo ała- 

22. Tj mail wiai^; 
miejke ią u >iabf« lame- 
go praed Bogiem: laesf- 
iliw}', który laniego aie- 

nie s^dzi w tjn eo 
ma aa dobre. 



23. ŁewkHW^i, J*- 
Uibjiadt, fo^pUniMt 
U ni* i« ■ mUrf, A mh 
kdwiok bW iMt a vUrr, 
gnecli iML 

ROZDZIAŁ XV. 

1. A iqr« ktŚMfiMf 

■OMii»]rał , pBwitsUwj 

k ań ipodoba^u^ Mia^i 

2. KkMr > wu M Ut- 
iniemu twenia ■^4»twi 
>if ku diAiMu dl« abu- 

3. Bo t Cb7<tiHiaieif»- 
dabal alf aua ioUs al« 
iako iut Dafi«a*«: u:^- 
gaaia jm^tf^jeb toWai 
Daawia fnfyafflj- 

4. AlbowMin eak«lvjek 
iwpiiaaa, t« kłi Batura 
nauaaaapiMOfii Ajiwj 
ynea aierpUwaU i f- 
CMckf piuna aadiiaię 

&* A Bóg ołwpliwaioi i 
paaiMlif Spnwoa: niecłi 
Kam da, abjieie ieilaak 
Buędaf lob^ rosnniMii 
w«dle Jama ChrjitucL 

6> AbjJaieladaonjrilma 
IwIrmu ni^atavili Boga 
I Oj«a Pana ntf aeg* Ja- 
Kuw Ckijitnu. 



7. Pnato ^^famni 
M^ni 4nigM, iaka iCM) 
■Uli pnji^waakB cfe 

8.AU>»wiein powiat 
iii Jenu Ctirjitna bjł 
ff^ abncianiadla praw 
Botc/, aby utwlerdiil 
bictnicj^ ojFcow. 

d. Leea poganie, ki 
la mllocierdiie chvkl 
Boga, lako napitano: 4 
tego będę cię cliwalił adf 
d»y Pogany, Panie: ib? 
dę iptewat imienloiritV| 
ma. 

10. 1 «atlc mówi: we 
■eteta tl^ P^anł« a ład 
den lego- ■ 

Ił. 1 mil^: ^mM>1 
PknawwfWj p«gaHia:u 
wyiiawie^en |^ was^te^ J 
I«dxł«. 

12. 1 saai^ laaiaaa bÓ> 
wi: b^daie kniMii JeMB> 
go, a k tó ty fwafaia pa. 
nawai nad PngMj, * 
t^M Pogaida naiMai^pe. 
kUdaćbęd^ 

13. A Bóg aadnei Rwdi 
ru napełni vBs«Uki«j 
adaJtti i pokeia v wie- 

rieniu; nhjińe obfitowa- 
li w nadsiel, i w mocf 
Ducba świętego. 

14. Łeei fewieDen tejn 



Jb JŁg jmi B ii . 



bnMis moL « m wb o 
waa; ii irjieaie£Ne|iełiii 
mitoM, ti«pdllt»kl Vpm»- 
Iskiej n>il»{^tB«(cl, tak, 
ik tek mokctAt Mftf <f«- 

gich DBfOMlMi. 

«U pMricł^ ftKjimiml- 
•ijB, kkolij «^ Ra p«- 



1«. Afcjm bjrl rii^ 
Chiy*^" Jmuh imęAaf 

taii^eym Ewangelią Bo^, 
mhj hjiM afiara Peginon 
pnjiaann, i poiwięcapa 
jprsea Duelifc twI^Mg^o. 

17. Ham ted^ t ettgb 
«i^ pochwalić W Ctityatu- 

■le Jesnale łCu ftogu. 

18. AlbolrieinttU liulen 
Tin tfroVT6f C&MfD CliTy- 
Kiu tiłe tptaviit« prut 
mię ku pdttnttti&attttt Pt>* 
ganń«, ttmremtacKytt- 
katni. 

id. PrsM K»» munikn 
I Md*«^ fnex mu Dik 
cha Jwi^tego: tak ik ad 
Jenwal«in i akirta Kk do 
Iliji7k«aar*ł'>>ł"">*''<7*' 
atkia Mw^Ma EwaDgaltą 
CkryatMiową. 

M A takkaa ipowiadal 



t^ Ewangelia nl« gdtie 
brł mUnowan Cłirjitua, 
ab^ na cn4i7in luoda- 
nencle nie buaował. 

21. AU Uk« Icit napi- 
•ano : którym nie icat o- 
snajDiiono o nim ogli^ 
daia; a któray nie mt- 
cliau, arosninlel^ 

23. 1 <11a tego toimat- 
dem hji tatnidaon, łem 
do -wtM ftajUi nie n«gt, 
I bjrteib Mwlcttignłtftt ak 
<o tego eaun. 

23. Łe«a teras nie mat^a 
nH^y nlejnca , w l^ah 
knłnteli, a taai^ thmi 
ffnyUii M wai od wMa 
ptmiiftyah lab 

C4. KladjkoM^ par«t 
fti Hf»^flii,ap«daiavaM 
■ię, ke tamt^jr idl)e ny>- 
iń^ wat: i tiake 94 VM 
odfńnradMM h^i^ , gdf 
H^ pt*»«)r apoteMniaM 
«anajr p» acęiti nuTl^fr 

fli. A tBraapax*'f '« '«- 
r«nleMpadqg«wM iwif* 
tym. 

3UB> Bo iię ipodobdo Ma- 
cedonii a Ackalą ałokyj 
■ysinia nieoo na ubogi* 
■więtB, któny aą w Jera- 
aalam. 

27. Albowiem nowif 
. ipodobalo aif im, iiąim 



Uat S. Pawta 



powinni; bo ieilt dueho- 
wnjeh dobr ich Poganie 
uczeitnikutij li; itali, po- 
winni tei ifi w elele«n7c1i 
u sługo w ać im. 
as. To todj wyltona- 
ym,ji i oddawaiy ><n ten 
owoei, wat^i^ do Vm i«- 
d^ do Hiupanii. 

29. A wiun, ii pn^aift- 
ilł»j do ffu, a hojnem 
btoKoaiawieńitwem £- 
iraugalii Chrfiltuewej 
prajidę. 

30. Proaa; «>• tedf hn^ 
cia pnos F«na nauego 
Jema CłirjitUM, i pnea 
mWioiii Doah* iwiętego, 
aiijielfl Utf :V*pam^a1i 
w modlłtwaćłi w«icrab«a 
mną do Bi^pk , 

3i. Ab^nii był »ymroion 
od tych, któny nlowier- 
neml lą w Jndakiejr ate- 
mi : a iibj poriugowania 
moiego ofiara prajieMna 
bjła W J«nnal«ii fari^ 
tym. 

32. Abym i weiełera 
pnyaiedt do Wu aa wolą 
Bołą, abym apołem ■ wa- 
mi sicnciesiyt. 

33. A Bóg pokoia nie- 
chay będ(ie i wami wszy- 
atkiemi. Ataeu. 



ROZDZIAŁ XVI. 
i. A aaUwua wam Fo- 
\t% lioatri; nanc^, która 
leat dakebmeą Koidoła 
Kenchreóaki^o. 

2. AbyJcie ią pncytęli w 
Pann, iakopnyatoi iwię- 
tym, i ataii ^xy niey, w 
któreybykolwieb: aprawie 
WM potraebowala. Albo- 
wiem i ona wiciom ^ia 
na pomocy, i mnie lame- 

3. Poidrowole Pryiak; 
iAkwillę pomocniki moie 
w ChryBtuale Jcanaie. 

4. Któray aa duisij motę 
Hjie iwoiey nadatawili: 
którym ple ia aam dsic- 
kni^, ale i waayatkie Ko- 
icioty pogan (kie. 

&, I EgTomadaeoic icłi 
domowe. Poadrowcie K> 
peaetfaa mnie raiiego : któ- 
ry iert pierwiastkiem A- 
■yi w Ghryatuaie. 

6. Poadrowete . Maryą, 
która wiele pracowdaJli 
waa. 

T. Poadrowcie Androni- 
ka i Jonią, krewne jnoie 
i towariyaae wi^ztenta 
moiego: któray nikcane- 
mi aą iniędiy Apo«toly, 



do JBżymćn. 



■ittónj tcJt prsedemnąbjU 
w Chryitntic. 

8. Pocdrowcie Ainpliata 
mnie najmibscgo w Fa- 
na. 

O. Poidroveie Urbana 
pomocnika namgo tr 
Cliryatuiie Jezusie, i Sta- 
ch in a ronie miłego. 

10. Posdiowcie ApeUc 
doiwiadcaonego w Chtj- 
■tuaie. Poid^oweie te, 
btanj aą a domu Ar]r*to- 
bulnwego. 

11. Poidrowde Hcro- 
drona krewnego moiego. 
Pozdrówcie tych, którzy 
■)| X Narcyiiowego domu, 
co aą w Panu. 

12. Pozdrówcie Tr/phe* 
nc iTryphoi«c,którepra- 
euią w Panu. Pozdrówcie 
Persytlę tnilą, która wiele 
prncowala w Panu. 

13. Pozdrówcie Rufa 
wybranego w Panu , i 
matkę iego i niolc. 

14. Poidrowcie Aaiyn- 
krjta, Fhlegonta, Herma, 
Patrobę, Hermcna, i bra 
ci(\ którzy aą z niemi. 

15. Pozdrówcie Pliiloto- 
gai Julią, Nereu»a i aio- 
■trę iego, i Olimpiadę i 
wasyitkio iwięte, którsy 
I ftiomi*^ 



16. Pozdrówcie iedni 
drugie z poeałowanieni 
jwiętym. Pozdrawiaj waa 
wazyatkie kościoły Chry- 
atuiowe. 

7. A proizę wai bracia, 
abyicie npatrowali tych, 
którzy GByni!( rozruchy i 
pogonzenia,niimo sanki, 
ktoreyeicie lię wy nau- 
czyli, i chrońcie aio ich. 

18. Atbowiera takowi 
Pann nawemn Chryatu- 
■owi nio ałnłą, ale brzu- 
chowi awemu: a prsez ła- 
godne mowy i pobła^nia 
■wodzą lerca niewinnych 
ludzi. 

1 9. Bo wasze poaluazeń- 
Btwo rozriawiio aię po 
wszystkich mieyscach. 
Prseto iię z was weselę. 
AIo chcę, abyiciebylimą- 
dremi w dobrym, a pro> 
łtemi w riym. 

20. A Uóg pokoln nie- 
chay setrze SBatana pod 
nogami waszemi co rych- 
ley. Łaska Pana naizego 
Jezusa Chrystusa z wami. 

21. Poadrawia was Ty- 
moteusz pomocnik moy, 
Lucyusz, i Jazon, i Sesi- 
pater krewni moi 

^. Poadnwiau wai ła 
Aft 



S70 Uli i 

Tertini, \ttifrywx ten Itst 
pinł w Pkb«. 

SS. pMbnria wi» Om. 
Ju> g»«po4«TBn«]rl wis^- 
atek koiciot Pm4tkwU 
wuEntilui Mtfimniftj'- 
tki, i ^Kttat bnt. 

24. Łudnt P«fl> nsuegft 
Jbibm Ctir;«l»M ■ wkmi 

26> A temn, którjr nafae 
ww «twierd«c wedi»g 
EWtng^ nu^jTł ynep^^ 

wui4sBW J«nMCbl7atHT 
■a t w«dtiig oliHwi«iua . 



tuemaie* odcuM^w « 
cznycli luniltKaacj; 
36. A teru sUrnwiw 

pnea pUma frarMb 
według roikuittius 
Mn«ga Boga , ka podi 
ueńttira wutiy, d ' " 
■wemi Barod}r nsB^iali 

27. Samana Bkądramjj 
Bogu, prMJi JemitaCłow 
■taia , kt^emn cieU I 
chwria Ba wieki wMiMu 



LIST PIERWSZY 

PAWŁA 



S. 



APOSTOŁA 
DO 

KORYNTYAN. 



BOiŁOZIil. PIERWSZY, 

1. Pftwat pawelanj A- 
paitol Jea&aa CłirfMiin, 
pnea ve\<\ Boką, I S*- 
RthoDc* braŁ 

2. Keiriołairi Bokaaia, 



ktłry ieat w Kotyneie, 
poiwiceoDjn w Chr^rta- 
■ia Jamie ^vmiia.njtt 
ifri^tynt, BB waajatUaBC 
wajTwai^emi uaieoia lhi< 



J»Koiy»łfM I. 



•ku, » VMeLkim nUf- 
pi i Ml i wuMjBi. 
■- ŁukK nam i pakoj 
|IB«g« Oyvti DBUega i 
■Im l«Biiift UhtUbbs. 

Pi ■m'waK*n VM ■ łuki 
ttk»y^ kton ieit wim 
hMir Chr jitiui* J«m- 

lMtł« ako|pM«Ri V I ~ . 
* kaidjTM iłOwia i w ka- 

Mej omitŚMaoiei. 



Huowa atwierdiffB* iwt 

T. T^ ił wMB na k*- 

&BJ iaiee ais sełn^i, 
MMkhrki^Tm dawiAnla 
Pua nasMgo JtiHR 
OnyMnn. 

8. KtirjMkwM owmbI 
A lo k»Ma nit lutgmłif 
nydi, w 4si«i yt^Ma 
Pana tuiwgs fcnua 
CkrrmsM. 

Q. Wienty hMB^g, prm> 
ktartige i««t«M« w aS waai 
lo ipoIeemiBkl Synik ic> 
fft Jtamm ChrjituH Pa- 

10. IiMB {MOMf Whf 

toatlg, pnui iMif Psuj _ „ . 
A«2 



371 

■a ^ abjri«M tok nóiriłl 
wnjMcj, A iikj nia hyif 
Kdąimj trami r«a«rwaBia : 
ał« b^d^oU daiktwŁli w 
iadnakimla r«aiiiuicniu i 
w imIdjib adaaiii. 

11. Ubowitm man t^ 
wiadomoić o wai bracia 
■Mi , od dauewnikiir 
CUmj, u fomntii af) 
niędaj w*mŁ 

12. A te pnriadam, A 
kakdj I wU nówt: Jam 
iaat Pawl»v , a i* Apid- 
low, « iK Cfl^ln, a ia 
Cki/atuiow, 

13. A aak roadaURy 
Chrfitnaf A saii Paweł 
kat aa w« a kiaj ^ lw anf f 
alba w imię Pawłowa >»• 
attiett iMhrMami? 

14.l>ctęktttf Bo^, iken 
katkNgaa waa ■!« abnwił, 
iadiw Krit|M i OaluM : 

16. Aby kto nie nrawił, 
iflide w imlf noie o- 



tękii»m 
StmjhĘMj. Nad to *t« 
wiem ittiim kogo dra* 
gt«go odRsaB. 

17. Boi Ckrjmtaa nio 
pwM adf ckncaj, >]« 
£w«ig«łią praapowiadoń 






sn Utł & 

tięnleitatprńŁnjmknjft 
Chrfitusow. 

18. Albttwtem inova a 
knjiłii, tjrm któnj giną 
iHtei ffłup*twem : le«a 
tyiM ktanjsimwieilis do- 
ttępoią, to Uit nun, icit 
mocą Boką. 

18. fie Umt Bapiian*: 
Wni«««c obrócę mądrość 
mądrych: a dowcip ro- 
sumDjrch DilrEuec. 
aO.GdsłeŁ mądry? gdsiei 
Doktor f ' gdiici badan 
iwiata tegof Uali nia 
głupią uciynil Bog mą- 
droifć itriata tagof . . 

21. Albowiem gdffc w 
mądroidł Bołaj iwiai nie 
poauał Boga pnea nią- 
droió: podobało aię Bogu 
pTies głupie priepowia- 
danie ibawió wiersą««. 

22. Poniawai i Żydowie 
oudow ai^ do^^^gaią i Grc~ 
konie mądrości ssukaią* 

23. A mj piEcpowiada- 
my Chrjataaa uknyio- 
wań^ \ Z^doni wpra- 
wdziasgdrascnieiBjaGre- 
kom ^npatwesu ' . 

24. Łecs iamym weą^ra- 
aym i Zydóm i Grekom 
pi-sepowiiuUmy Chryilusk 
mocą Uoią, i mądioicią 

B»^. 



25. Beniewał ^ythre 
BaŁ« ieit mędme nad 
ludai; amdłoić Bofcaiett 
mocniejisa nadJndzL 

26. Bo pTBjpatncic ii;, 
bracia, wauenn pow^- 
niw, ii niewiele mądryck 
Vedie ciida, niewiele no- 
Łttjch, niewid* lacoega 
narodu: 

27. AlewjbratBoggla- 
pitwa twiaU tego, ab; 
■awatydRilmądre: a mdlę 
i wiata Bo g wyWał, abj 
Eawatjrdaił mo«łe: 

28. 1 podto uradaone na 
iwieeLe, i wc^ardione wy* 
brid Bogji te któryekaic 
masa, Ay aiiiascBji te 
ktÓnyaą: 

29. Aby aię i«da« ci«k 
pnad nim nie olilubiło. 

30. Ale % niego wy ie- 
•tejcie w Ckrjttiiaie Je- 
■luie; który ai^Bamilił 
mądroaciąodBoga i apia- 
wiedliwojoią, i po^i^c^ 
niem, i odkupieniem. 

31. Aby, iako ieat napi- 
sano ; kto aic chlubi, « 
Panu tię efalobił. 

HOZDZIAŁ II. 
1. A. J» prEyaaedłBBy d« 
WM bracia, prayasedłen 
ni« a wynioal^How^ alb« 



do Korynt J/OH J. 



373 



vmm świadectwo -OirjBtu- 

2. Albowiem nie mi^em 
■ię s« teguiebjm mUł 
umieć mie&jwami, itdno 
JesuM Chrja^M, i tego 
ukrsTiwwAnego. 

3. 1 bfłem im se mdło- 
ic\% i s boiftlai^, i se 
driieaiem wielkin u wat : 

4. A mowa mota i pne- 
pawiadauitt iii#ia nie byto 
w pn^tudsaiąiff eh jiią- 
dra^ ludslue; ałowacb, 
•l« w okuaniu dtioha i 
moi^: 

5. Aby wiara waiza nie 
bjla w mi^dieści ludzkiej, 
ale w mocj Boier. Atio- 
wiadamjr m^dioio między 
doBkoBałemi. 

6. A mądrość nie wieku 
tego, aoi kiiiiŁąt wieku 
tego którzy niizczeią: 

7. Ale powIadAinj mą- 
droić Boi^ w taicmnicy, 
onę lakrytą,' ktor^ Bog 
przeznaczył przed wieki 
kn chwale naszej. 

8. Której iiaden a k«ią- 
łątwieku tego nie pozna] : 
Bo gdyby byli ' poznali, 
nigtlyby bjtiPanat^ałj 
uie uknybt^^L 

9- Ale praepowiadaiBy 



iakoiest napisano: Czego 
oko nie widziało, i neho 
nie alyszało, i w aerce 
eiłowieue nie witiytilo, 
co nagotow^ Bog tjni, 
któraj go niiluiłi. 

10. Łe<s nam Bog obia- 
wił przez Ducha swoiego. 
Albowiem Duch wszyatko 
wypatruie, i ^ębokoki 
Boie. 

11. Boktoi s Ludatwie 
o icat c^owieozego, ie- 
no duch człowiiecz j któ- 
y w nim ieati takŁe tel 
s ieat BoŁego nikt nie 

wie, iedno Duoh Boky. 

12. A my nie wzięliśmy 
dnćha t^o iwiata , ale 
ducha który Icat % Boga : 
ab jimy wiedaieli eo niun 
Bog darował. 

Co teŁ opowiadamy 
jtraez wyueaiHie po- 
wieści ludskleymąd^oi; 
ale przez naiik^ Ducha, 
duolutwnym duchowne 
raeczy prayatoaui^o. 

14. jl człowiek cielesny 
nie poymuie tyeh raeczy 
które BIJ Ducha BoŁcgo: 
albowiem 9\ iemu głup- 
stwem, i nie moke ioh ro- 

umieć : U duehownie by- 

'U roasądson. 

Id. Lecz duchowny voa< 



374 



ed ftalnego Bi«k]^« r«c 

1 6. Alboirlcm ktok po- 
■nri uBjrd htAiki ktńrj- 
by go nannylf ltt% •- 

ROZDEIAŁ lU. 

1 . 1 1« kruia ni« uo- 

^em W4in mńirić łiko 
łoelwwłiy", •!• iJto eie- 
leinTfti- (ak* intlaMkie 

2. N«p«wd««i TM ■!•- 
kiom, ■ iit« ^kuBcm: 
botó« ]«««H» ttt« nogli 

iiese nie mełode, lMł»> 
HDtc ciel«M iMtwMs. 
1. &lb«vt«B gdyi «l»- 

nrnr ; aadniolB nie «>•- 
leisi, I Bfa wcilłng oti 
wieka nbodńolaf 
4.Albo«km giy ied«a 
in^trit iftiaie«tP«wfaw; 
a dn^I Apollów: 
JDle nie ludami t ooi todj 
ie«t ApcMof a eo Paweł t 
' 5. Jedna irindaj toga 
kt«raniiiicl« nwlanyll, 
iako kBkdamu Pan dał. 
Q. Jan aawBpa; A^dlo 



T. Atak MU 
plieftujm, wŁ teai 

polewa: ale Bóg ktr 
ponułofcaiie dawa. 

8. A t«B który ««««| 
en eo polewa , t«dMł 

A kaŁdy awalc «^ 
weźmie podbtg pt*vj m 
iey. 

9. Alk«wi«ti łutu 
poimettikaaiBofctaUtM 
lą Bofc% iio««Mj i**^-*^" 
bndowKiiiatt Bo^fm 
■tei«Ie. 

10. Wedl*. hikł BłAw 
która mi leit dana , 
ni^dry budownicsy 
^ytem fnndament : a diB 

fi na nim łindnie. hMŚ 
aUy AietAi baciy laM 
na nim bndnis. 

11. Albowiem fbndajBHi 
tu innego nikt salole 
nie moke , okrom tt^ 
który salokon ieat, któiy 
ieit Chryitut lezua. 

la. A ielli kto nn tjm 
furndaniencia wybndnit 
rioto, irebro, kamienie 
drogie, drwa, aiano, d»- 
mf;' 

13. Kakdt^ R^Ma ia- 
.b^dMe,lMdsi«AP«ń> 



polewał: al« Bogd^ po- aki iawnąią ncSyni: g^ 
laif W oj«iM •biawi: ' 



dt Stryntgam I. 



kaidtg* nbatj kka iMł 

14. ieili które- fobote 
zoBtanie, któ^ y raybndo- 
wai, KMflatą ire^mle. 

15. J«4li ktśrego roboU 
■gara, aakodf adnieaME 
laoa lam b^daie abawian ; 
wsaakie tak iako pncaa 
ogiaś. 

Jtf. Nie wieaia Uetaia 
Koiairitm hmkym^ a Dn eh 
BoŁy BieiBka w vaa t 

1 7. A ieJii kta Koidoł 
B^ycgwaiM, t«gaB(>g 
aatraeL AlfcowiemKaiwid 
Beiy iwięt/ laM, kbirjM 
wj- iaiCeJcia. 

18> Niaek &Bdeaaanago 
aiebie uia awodai. JmJI 
kto ada aię aabie hyii 
n^drjH ad^a^ wani na 
tjM macie, niaełiiifate- 
aie głnpim, aby hyi ja%- 
irym, 

IIK Aibowiant m^ioU 
•wiata tago głapatwem 
iaat a Baga. Ba aapiuiw 
iaat! p«jKant la^ne v 
Ajtniei iob. I laiięPan 
aa« mj^ m^draaw, Ui aą 
pró&aa, 

20. A tak niadi alf nia 
eha^i fcaden ir ładaiaoh. 
Attowiem wufitkoć iaat 



3?6 

21. Biblii Paweł, bi^dś 
jApollD, bądjCapka^bądj 
iiriat, b^df i7V0t, b^ 
imtw^, bąd j teraJBiejiae 
naMf,b^pny*aI«: boj 
WMjadta iraiaa iut : 

22. A wf Cbr7itUMai, 
a Cbr/itua Baij. 

BOZUZUŁ IV. 

i. Xak nlecbaj ciło- 
wiek o nM roiumie, iako 
o iługaek Ckrjratuiaw^cht 
i aiifawMfa taittaaia Bo- 

3. Tu ioik wiqe eaukaią 
mifdaf uatenni, abj 
którr DalwiOB b^ wiw- 

3. Al* u Moie t» ieat naj. 
BuUajaM,' fcckyrn hjl od 
wae Ntdaanyialbo eddaia 
ladiU^. Łeaa i sani 
' '« Bł« aąda^. 
Albowiem tią w ni- 
tafn nia raaif ; wHaktb 
nie V tjm ieitam B«pra- 
wtaditwiMi: ^a Paa i«at 
ktiry ni^ eądiil. 

5. A takie sia aądiaie 
,n«d aaaiam , aUi^ P«n 
fTwyaKmO, ktilry tei »• 
iwieoł aakrfoia titmm^ 
itU i obiawi radjr aare : » 
ttij chw^ b^aie ko- 



376 



Łitt 



6. A tomoi brMŁ* abio- 
oii nt it^ i n» ApolU, dte 
wa« : abffd« alf ukicij- 
li I nai, keb^ lię nad to 
co ieit napiuno, ied«a s« 
drugim nie Dsdjmal pne- 
ciirka drogiemui 

7. Albowiem ktok cię 
roHiidKa! eoł tek mant 
cjs«gobyi nie wsi^; a ie- 
iliiej wii^ł eaemnk lif 
chlubili i skobli nfe 
viiąt ? 

8. JuletcienMjrcMii,iii' 
ieicie ubogaeeni: oproet 
naa kroluiecie; a bodą- 
ieJcie królowali, Łeb jśmy 
1 my s wami królowali. 

S. Bo mniemam tk Bog 
na* ottatnie Apoattdj na- 
■naccji, iakobj aalmierć 
■kacane. Albowiem Ma- 
łiimj aię dsiwowiakiem 
iwiatu, i Aniołom, i In- 

10. Mf ^npl dla Chrj- 
■tuaa; a wj roitropni w 
Chrjituiie : mykny ilabi, 
awj'tiiooni: WJ saoni, a 
my bes cioi. 

11. Ab do tej godainj- i 
łakniemy, i pragniemy i 
nadaj ieiteimy, i bjwa- 
my polieskowani, i tuła- 
my %Ą. 

13.1 praeniNuy robiąc 



. Paicfa 

włunoMi rękoma: gdy 

naa hańbii^ błogo^wie- 
my: gdy nai pnefiadaią 
tedy cierpiemy. 

13. Gdy nam aioncei^ 
modlemj aię. Stalilmj 
ii4 iako pingaatwa t^ 
iwiata,laks imiecł waay 
ttkieb ab do t^d. 

14. Ni« piaaęć wam te- 
go, bebym waa aawa^* 
dsil; ale napominam ia- 
ko daiatki moie mHo. 

i &. Albowiem cbo^y- 
icie DUflli daiesięć ^ai^y 
naueiyoielow w Cfujata- 
aie , wasakłe nie wiele 
OJCÓW, bomci ia waa w 
Chryituaie Jesnaia piaea 
Ewangelią urodail. 

16. Proisę waa tady, 
bi^dicie n aJ lado woami aw- 
ierai, iakem i ia Cbryatn- 
■ow. 

Dlategomci psd^ 
do waa Tymoteuaaaf któ- 
ry ieat ayn moy najnil- 
aaj i wierDy w Panu: 
który wam pr^ypomai 
drogi moie, które lą v 
Chryituaie Jesuiia, iako 
waz%daia w kabdjm ko- 
śeiele aoię. 

1&. Jakobjm nie miał 
pnyitj do waa, tak aif 
uiektony aad^ll. 



d9 Korynt}/at 1. 



19. Ah^ rjshlo pnyidę 
do WM, ieili Pan b^dńe 
diclał: i dcwnam nie mo- 
wj tjeh nmdc^cłi , «]e 

20. Albowism nie w mo- 
vteć iett kroleatwo Boie, 
kle w meef. 

ai.CokiKrfidet im- 
gąli mam ptmjHi 4a mu ; 
Ei^i ■ mttoićią i ■ Du- 
eb«ni eichofeif 

ROZDZIAŁ V. 
1. Koslenaie ^jth»i 
międl jwktni porabitwo, 
a takie -pombttwo , iakie 
■ię i mi^ij Pogany nie 
nayihile , tak ik ta*ii 
którji ma ejca aw^co 

a. A wyJeie' ti^ nad^i; 
■ nie raoeTiBkle tego a 
kałoJcią DkyJi, aby b^ 
irrięty a poiriodka iraa 
kt^ tego neK^nku (ię 

3. JaMiat^aoi ntapnj- 
tomnj ciidem, ale du- 
ohem pn^tonny , iuken 
iako priTtOBinf oaądaił, 
tihf ttm który tak niwy- 
nił, 

4. Gdy li; w imię Pana 
naaaego JeintaCbrTitniB 
■rnnuHrieie 1 z dnehem 



37T 

moim, a mocą Pana na- 
uego Jesnu, 

6. Aby mówię ten b^ 
oddań ■aatangiri na aa- 
traeenie eiała ; aby dneh 
byt xadiowany w diień 
Pana naingo Jentia 
Chryatiua. 

6.Ni« dobrać to ieat na- 
dętoij waua. Aiai nie 
wiede ik trooha kwasu 
waiyidio saoaynienie sa- 
kwaiiaf 

7. Wyeayi^ieH itary 
kwaa, abyifeie byli nowym 
Hcsynieniem, iako bea 
kwam ieiteicie. Albo- 
wiem Baranek hmz wieU 
kanocny ofiarowany łeit 
Chtyata*. 

8. A Ukk« nbywaymy 
nie w atarym kwaaie, ani 
w kwaiie ałoici ani pne- 
wrotnofei: ale w praa- 
anikack Keacroid i pra- 
wdy. 

9. Pitidem wam w UJeio, 
abyfeie aię nie mieHall a 
wiieteoinemi. 

10. A nie ag<^a a waae- 
tecinemi iwiaM tego, al- 
bo I lakomemi , albo % 
drapieknemi, albo a bał- 
woefawaloani: B» ina- 
eiey mnaielibyieie a t<ge 

I świata wyniio. 



wam Ajieia iłf łd« 
HKiti istt ton kUtj li; 



■lU tak*- 
«7«, aU>« WwMhwaloą, 

piiaDlo^, albo inpit*^ 
iwbjMa R tokM^aniani 

la. fio iMk iMia taMa 
«^ałj dŁmI Auk wj 
■woich nl« lądsieMl B% 
•kw B«g ł^i Hdate. 

^odikii afebU. 

ROZDZIAŁ VL 
. ł. StMt klii7 > m* 
roaiąe apmwf fn^iw 
dngtaMM^dcti tif praed 

praadiwlttaaif 
fl. Aaaii Dla wiaifo U 

diićf A i«tUŁ W7 iwtat 

kei«i*al)4«{ nMnf Baf- 

3. Ni« Właai* iŁ Anioł; 
(^diiA b^duMif t 4ałeko 
t«df więMj raatty d»- 
eKaaiwI 

4. PraMo todj nawUU 
a^dj o Maaay d«Meaae, 
wjiadicieaK M na a^ 



któnrią H< l»j <i vk»- 
faMa. 

«. Ittwiąj ku MM9t^ 
dwultwiMBo. Takła 
nie BUa międij' wasi 
■i|drcga Ł«tMB«, kdi^ 
ky mif^ nmęhU mif 
dijr bratem swaiatf 

8. Ale rię bnt « teattta 
prawwa I i to I — d Hi^ 
wivneaiil 

7. Pneto todjr tak k*> 
nieasnie ieat ir waa wj~ 
Rtępak, h« t^j nS^daj 
Mb^ tolnraata. Otoaikł 
raaim knjWjr ni* witr- 
ttmmt «MlHnaa«9radt*. 
dy ni* fdwaw i aaia t 

8, Al* W7 kn7«dirf(da i 
Bikadaloia, • ifW a bni- 
ci^ 

•.AM>Me«l9«{«,ikai«. 
apn>iri*dU»l ni* *dBi«. 
tfaica^ kroloatira iriable 
■ki^* f Ni* ■lyiot* *i^ { 
*Di THI*la<ilBi«/ , *■! 
bałwoekwaley, ani im da* 
ioiM«7, ani paotUwl, uń 
SodouaaTcji 

la.Aoi ilaUMat flAi 
tika*^ «ni piiaBia*, ani 
tiwTwtaufij^ Mi <r « pi*i 
aoe ale odżierii^ dai*dtf- 
0tvB kr*Iaat«« ti«bbi- 
■Uag*. 

ll.ItMiiUianiaktany 



Łjlii skltóe WUJU, ale- 

uap rawiedliwieni, w imię 
Fan* ouaagoJesnuChrj- 
ctuaa, i w DuoIhi Bog* 
nmm^mgą, 

J2. Wu/idcami ir«lDO, 
kle nie wKjłtko pokjte- 
i»na. W>i7«dŁo mI weł- 
no, ale ■!; ia w moo ni- 

13. rokkrni ńakj bm- 
ckowł, 4 lirBuefa pokar- 
ałam: leei Bog i ten I 
one mepiuie; A ci&Io nie 
m* lAakji Viieteei«&' 
atwUf (tle Pann, « Pan 

14. ABogiPanawiW 
daUf i naa wsbuilai pnes 
moo awol^ 

15. NieiriMieiiiciaU 
waan«<>|cslonkainiClirjr- 
■tuaoirenul wsli^wjii^ te- 
ij erionki Chi^ituioffa, 
ue*j»iĄ IB eałonkuni 
WMetecniicc t Nie daj 
t«^« Bołe, 

1 6. Aia ale wiecie. U 
ten eo ■!( iląesa > wwe- 
tocmicą, itaie lic ledn^m 
ciałem? Albowiem (mówi) 
bcdif.ilwaw iedn^ni eiele. 

17. A kta li^ sł^cia » 
Panem, iednjm duchem 
leat- 



d» &rynl§an 1. 



3f7a 

18. Striełele ii; poru- 
batwa. Wtselki grsccli 
którjti/ osłowiek uekj- 
oil, nie ieit na ciele, ale 
poruhitiro plodiącj prae- 
oiwke wlsinemu eislu 
graewr. 

IS. Am nie witń% ■& 
esłenki waaae uj koieio- 
iem Ihieha Świętego, 
którr w wat lei^ którego 
macie od Boga, a aie ic- 
ateicie aweif 

20. Albowiemelcie ku- 
pieni saplatii wielką. 
Chwalcież i noieie Boga 
w ciele wuijra. 

BOZDZIAI YII. 

1. Liccz D fyni coicie 
mi piaali: Dt^ntei łoat 
catowiekowi nie t;rkaó *ię 
niewiai^. 

2. Wtalde dlaporubetwa, 
nieob kafcdyma iwoię ło- 
nę , a kałda niecb ma 
■wego męka. 

3. Mąk niechaj konie 
powinnoió oddaie : takie 
tell i kona mfkowi. 

4. Zona nie ma w mocj 
oiała iwega, ale m^i. Ta- 
kfce I mąŁ nie ma w mocj 
■we/ ciała iwego , ale 
kona. 

5. Nie wjmawiayd* ile 



380 



Liii S. Pawła. 



icden drugiemu ; ehjbabj 
> apolnego luwolenia do 
ciua, abjicie wbIdic^iI 
l>^1i M modlitwę: • lui^ 
wracajcie ilę do tegoti, 
abjr va« ustań ńle ku>il, 
dla waisej nie witrrrina- 
w^oloi. 

6. A tai mÓTię według 
pofolgowania, nię według 
roikaiania, 

7. Albowiem cheialbj'in, 
aby waaytoy lud«ie byli 
iaKom f ia: ale Icakdy ma 
wlaany dar od Boga, ie- 
d«n tak , a drugi ow^. 

8. A mówię nie łona- 
tym i wdowom; dobne 
im ieit ieiliby tak trwali 
iako y ia. 

S.AIe iefUiięniewitnr- 
maią: niech w maUen- 
ttwo wstąpią Bd lepiey 
ieat w małŁenatwo wst^ 
pić, niłeli gorzeć. 

10. ŁecK w matteńatwie 
będącym roKkaiutę nie 
ia, ale Ptin; ifcby aię Ło- 
na od męia nie odłt^czftU. 

11. A iejliby fię odli^- 
Giyła, niecbayie trwa bei 
lunlicństwa, albo aię niech 
K męlem poiedno. A mąŁ 
iiony niech nie opuszcza. 

12. Bo inisyra,ia mówię, 
nie Pan. J^li który brat 



a Mnę niewiemą, i 

nim aecwala mieazk 

niechay iey nie opnui 

13. Ikona teiU ktnrau 
męka ni* wiernego , ł M 
seswala mieiika^ a nią: 
nieohay nie opułzcza mę- 
ka. 

14. Albowiem poJwięcM 
bywa mąk niewiemyprMi 
konę wierną: i kona 
wierna bywa poświęcona 
praes męka wiernego; ba 
inaoiey dziatki wasze hft 
łyby nieciyitemi; a f— - 
iwiętemi lą. 

Iff. A lejli nlewiemf 
odchodzi, niechke odch«f 
dzi. Albowiem nie 
uniewolon brat albo iW 
(traw takowych neciadi: 
Ale ku pokoiowi wezwd 
na. Bog. 

10. Albowiem co wieM 
ionof ie£li męka zbawizi: 
albo co wiesz męknt ieil 
konę zbawisz: 

17. lednak iako kf^dc- 
inn udzielił Bog, iak* 
kakdcgo wetwal Pan, tik 
niech poKtępuie, i iako * 
kakdym Kościele uczę. 

18. Obrzesancem kW 
w^wany ieatf niechayit 
nie przywodzi nieobratf 
zania. W nieobrsezt 



<to Kotyia$aa t 



kto wecwany ieat: nie- 
cŁajrłe lic ni* obnemieu 
Ift. ObnesaniA nie, nie 
jut, i nieokneMnie nie 
rieiett : ale laehowuiie 
BcŁego pH^kaMuia. 

20. Kaidjr w wenraniu 
ktÓTjm ieit wecirdn, W 
Ijnie niecbay trw«. 

21. Jettej wezwań nie- 
wolnikiem: nie dhayie. 
ile iejli Uk moŁeaz bjili 
wolnym, racłcy tego uŁy- 
Way. 

22. Albowiem hiewolnilc 
Weiwany w Panie, leslci 
Faiiu oswobodzonym ; ta- 
tU teł który ieatweawan 
Wolnym , ieit niewolni- 
Hem Chry ituBowym. 

23. Drogośsie kupieni, 
nie bąiitciei niewolnik! 
iudikiemi. 

1.24. KaŁdf w c%ftn ieat 
reawaa, bracia, w tym 
alecb trwa prudfiogiem. 

25. A o Fannaeh aez niO 
Mam roakazaniaPańakie- 
|»j wiaakok radę daię, 
■ko ten ktńryM od Pana 
Riloeierdzia doatąpU, a 
tjm bjł wiernym. 

36. kaiemam tedy to 
tjii tseoKą 4rtrą, dla 
emiiii^M^ potnM^y, 



ik dobra ieit neca do< 
wiełcowi tak bydi. 
37.PnywIązanyi do io- 

ny nie gituluyke roswią- 
«ania. Reawitpanyi od 
ikony: nie Hnkaykekonyi 

28. A ieiłibyi lic Ui o- 
ieuil, nie zgnteuyto^ 
Jedliby lek Fannd lita 
■a mąk, nie igraeazyłA. 
Wtzakke trapienie ciiJa 
bąd^ mieć takowi. A iac 
wam folguię. 

29. To tedy powiadam 
bracia, ik csat krotki iett : 
to Koataie, aby i ci co ko- 
ny maią, byli iakoby ich 
nie mieli: 

30. A luor^ placią, ia- 
koby nie płakali : a któ- 
rzy tię wcielą, iakoby lię 
nie weselili: a któnykn- 
puią, iakoby nie dałerkeli : 

31. A którzy ukywalif 
tego Iwiata, iakoby nie 
uiywali. Bo ^zemiia 
kazt^t iwtata tego. 

32. A chcę abyrcie byli 
bez kłopotn. Nie k«aaty 
atara'aii; o rseczadi Pan- 
akich, idcflby lię podobał 

33. A który li^ okontt, 
itara ^ o caeCaatkiwIe- 
okieh, iiiutbj ai^ podoba! 

. konie : 1 n«daieloA tait. 



ZM&AHdk 



34. 1 btał4głmrm aiMn^. 
Uta i Pmiib taylti o n»> 

iwi^ i •tałan i dscłien. 

njiA • nMSMh iwie- 
eki«k; ikkffkj ilf podo- 

3«. A tui ai6>irię hm p^ 
lijrAawi wsHuiM , nil 
tbyta IM wai lidto. wtx»- 
ctt, al« li« Mm* «o ImI 
poesoiwego, i aahy «u 
■pM»btt» da MOdktia •!; 
lSiBi» i«a KMtorgBl^Bia. 

S7.A Wtt 10 wbtekte 
aBiraattłfaw, iliFuiM 
i^o tut dorofla, a tt tak 
Mial hfH : no cbcc ałaab 
ttyni. (BagfraeM^, itiU 
pi^daia ■■. Mąk 

3t. Ba kto |Matanowii 
Moani* « larao •wym, 
potnekf nieMaląo, a-ma- 
łąa w Mooj awą właanĄ 
«(dc, i to paatanowił w 
aeren wwym, tbj aatŁcH 
wal PaK9f fwą, doftne 
aijmt. 

>0. A t^ ł len, htńrf 
4ala M na^ Paa*^ iwoi^ 
dobrae csjni, i którj^Bb 
dala M m^ tefUj-ctyni. 

40-. Nłanriaata swli^Ha 
laM 8 sakoiteas pakt Ma 
■ął lay. A taśUbj mri^ 



B^ inr,volM latf>nla(t 
iWaMk«8«chM,i9lka| 
ahjwPaBia. 
41.AWaMHalhMukt-| 
bia, iM^y lak wuHak\ 
wcdlai Maiaj nij- i 
mnUaum, kei i i«wtB 
DachaBai^o. 

ROZDZIAŁ Vni. 
1. Lmm o neeaaeh bal 

wanom ofi aro wanjeli, wie- 
my, ii wsiyii!^ limicie 
tnOM mamjr. Umieiijtnołć 
nadjma, a miioU badaic- 
% A ieili kto mniecu, 
Łebyconmid, ieui 
wt«, iako mn umieć pfr- 
triaba. 

3. Leci ieAi kto ndni*; 
Boga, len poanan ieit «d 
nieg^o. 

4. O polfwanin term- 
osy bałwanom ofiarowi- 
njeh, yri*my , łfr (Mlnaa 
nie nto ieat aa iwfacia, ■ 
ik kaden hwsr B«^ >ii 
laatMMiaAn. 

5. Alko«iavd*aa^4 
któae bogi aawl^ bądi < 
nłable,b4<ttwiiami,(ł»- 
kall [««t«lela bag<«, i 
viale Panów.) 

6. Ale n aaa iadan Imt 
9»g O^aato, ■ htóngt 
mnatk^, u mwir timi 1 



cfo Koryiit]itm I. 



lu<Bfl ■umnimiie ; pnaeiw 
ChrjMiiloIri gnen^ei*. 

IS. A pnot* Hkii p«- 
kann obrak* bnto '"•g* '■ 
nie bęttę iadł mfęu na 
triekt, abjw tmta aieg* 

ROZDZLOi IX. 
I. ]i^lai Biełcit wal* 
nym f Isalta «t« łut A- 
pomtem % iMttai Ckry* 
■tuia Jesuia Pana 9aBa»> 
go nia wMol^ t laall wj 
nic tettflicia rsboM it^ 
wPannfi' 

% A taili tHD^M ■!• i»- 
item Apotł^hoi, al* mtd/ 



laden Pan J«ita Cbr; atui 
pizu którega wia^atkt 
a raf prauen. 

7. AleniewemajYtlcieh 
ieit wiadomo tó.Auoiriem 
niektóntj do t^chatłart 
aDinnieniftiaal^o * tttonj 
bałwana, pneclę iako 
TiecK bałwanom <^ro- 
waną iadąią; a iiiiunii 
nią icb b^d^e mdh, pt 
kalaoe b^a. 

8. Łeei naa [H^rm nta 
ulecą Bffgii; Bo ołio^b;r- 
imj ledU, nlo Dam nie 
pTEjbTwa: • ohoJb/itBf 
Di« ledU, nte nam nie u- 
bjwa. 

9. Jednak patnele, ab^ 
anad£ ta wolnoij waua 
nie bj|rł4 ku agorMentn 
mdłfni. 

10. Albfłwtemleiribykto 
HTJriał tego, któiy ma 
wndftmolj, a on wb^w«- 
cbwalnle^ poł^a: ttali 
inmnieBk iego b^4ą« 
mdłe, al« weinile poebo- 
p« do Udania rseezj bał- 
wanom oflarowanjrchf 

Ił. taginletaonątwol^ 
wiadoniaieią brat viB.y, 
dla ktdt«go ChTjitaa u- 

1%. Agnanąolak pna- 



piecach ApoatoIłtwamBg* 
wj ieatoiele w Pann. 

Tadleai •haonanoŁa 
n t;^ Vxinj mię ygr- 
tain. 

4. laoH nk mank; wal- 
D*Mł«Jćipićl 

5. Iiatł ^ aiamy vol* 
nalai w«dai& s mA\ lui- 
\trj Dtawiaal;F > ^* ' 

ifoiff Apoałatwirift ^ i 
hTMłaPaMoriCcrbwt 
S. CajM la aam IBatna. 
baai nie mamj iMJoWti 

7. VMk Ua4y batnuf^a 



•wjMa 



U4 Ł 

ktok ladai wioatcę 
owMU iejr nie poi/wfti 
KtokbMdępuie: * mle- 
ka X tnodj nie poijrwi 1 

8. kali wadlug calowi 
ka to mówię t luli Ui 
tego lakon nie mówi 1 

0. Albowiem w aako 
Mo^etaow/m napliano 
ieit; Nie aawłfiujgęb; 
wolowi aboŁe wymłacaią- 
cemu. bali Bóg o wolach 
{tieeail mat 

10. Cajlt tv kooicGinie 
dla naa mówi f Albowiem 
dian 

7 W 

co one : a którf mtoci, w 
nadaietf wsięeia poŁjtka 

11. Jeóliimj wam du- 
chowne dobra aiail, eo aa 
wielka rseea, iebjimj 
t»k waue eieleane ikcUf 

13. Jeśli inai tej wolno- 
tei nad wami ułjwaią, 
eaemni nie racaej mj^i 
Łeoaeómj tej wolnoici 
iiie nkprali: ale m%j- 
atko maizamj, abyimy 
prsjrcijaj iakiego wstrę- 
tu Ewangelii Ctojatuio- 
Wey nie dali. 

13. Nie wieoie, ik oi, I 
któnj w twiątnicf ro- 
bią, raeaa;^ ■ iwi%tnl»al 



poijwaią: a któnj oita- 
raowi nilugaią, ncseitni- 
kami ■ąoltonaf 

14. Tak tei; Pan potta- 
nowił tym, któnjr Ewen- 
gelii| opowiadaią, abj ■ 
Ewangelii fcjrli. 

15. A iam Ładnej itjch i 
rieeaj nie uijw^. I nie I 
piadem tego, abj aię tak 
lemną *wo : bo mnie le~ 
piej nmraej, ni&by kto 
pochwalę moic miał wjr- 
niixoajó. 

16. Bo ieiU EwangeU^ 
opowiadam, nie mam a!^ 
a siego chlubić: g^jkrnię 
potraeba pnjeiika: albo- 
wiem biadaranie ieilibjm 
Ewangelii nie praepowia- 
did. 

17. Bo ieilitodobrowol- 
ie eijnię, autm saplatę, 

lecą ieali poniewolnie ; 
aaafiurttwami awienoDO. 
Którai tedj moia 
ieitaaplataf Abjm nau- 
euii^o Ewangelii, bex n*- 
kładu wjitawit Kwang»- 
lią, iebjm nie nanbjt 
wolności motej ukj^i^ 
w Ewangelii. 

1 9. Albo wiem będąc "irol- 
njm od wcsjetkieb, ^ 
eijniłem lię niewt^aił* 
kiem waajfltkioh^ .'1*7* 



tfo Korjftagaal. 



t^m wifMf ludzi piuj- 
•kał. 

20' I aideiB lię Ż^dom, 
Uko Żfd, ^^Zyd/ fp- 

21. Tjm eo pod itiko- 
ttem •%, iskobjm ^jl pod 
łftkonem, (chociem' sani 
nie bjfi pod iskunem,) 
dtjBi tych, eo pod sako- 
naiB lą, poijakal. T^ 
którij bjli bei lakonu, 
iako bei sakonnj, (cho- 
ciem oifl bjl lei Eskonu 
Bokego ; alem bjł w sft- 
kotue Chr/«ttu«vjm) a- 
ijKL poij^kał beuakon- 
nych. 

22- Stdem aię mdłym 
Uko mdły: abym mdłych 
posjikfd. Wscyitkim sta- 
Jem >i{ wiByatko, abym 
vuyitkie ibawiŁ 

23. A wiiyitko czynię 
dla Ewangelii, abym łię 
■Cal I«y ncłcitoikiem. 

S4. Anał Oie wiede, ii 
cif któny W Hwod ble. 
gmiq, «■ wifo wiiyiey 
UcŁą, altt' prsaci^ ieden 
■aUadbienef Takfcebie- 
gmftAe, abyście o tnymalL 
r 85. KakAj ttk, który na 
^BBB boi^, od wuy- 
ai&łego itę powyciąga. A 
«oi icdnak, al^ waięK 



Tienlee ikaliytalny , my 
■ni nie akaliytelny. 

26. Ja tedy tak bieŁę, 
nie ialco na niepewną ' 
tak iiermnif, nie iako 
wiatr biiąc : 

27. Alekan^eidamoie, 
i snieicaiam , bym anadi 
■ aym ] 

<ua aię I 
onym. 

ROZDZIAŁ X 

1. Albowiem niechcf 
bntda , abyicie wiedrieó 
nie midi, ii oycowie na- 
■1 mayicy pod obtokien 
byli, i wHyicy pnea mo- 
ne ptsecsU. 

2. f waaytey byli oehrs- 
aieni w Moyieacn , w 
obłoku i wmonn: 

3. I wizyacy iedll tenie 
pokarm duchowny. 

i. I wBiyscy pili tok pi* 
Ae duchowne: (a pili ■ 
ak^y duchowney, która 
ca uiemi ula; a ikała 
była Chryitui.) 

5. Wiokie wiele tl^ s 
nich Bogu nie podoltido. 

polegli na pn- 

6. Te riBciy były w fi- 
gura enaasey, abyunyitłe- 

Bb 



iJt S. Pawiti 



go Di« poifcąd«łi, łąko i 
oni poią^iaH. 

7. Ani bądieie Wwo- 
diwaIcami,i&ko niektónj 
■ nich , ialco napisano: 
Siad) Ind ieJć t pii , i 

W*t«H i^TKĆ. 

8. Ani lię wMetMaeń- 
■twa (lopuaseiaynijr, tako 
niektórij i nich triMM- 
Meuttwa lic dopuMinkll ; 
itoitataicb nKfiiacudnis 
icdnego trs^ 1 dwadiie- 
fcia tft\^ej. 

9. Ani knjm; Off/atu- 
■a, tako niektónry ■ nliA 
kuiDi, i o4 wf l«v pogt- 

10. Ani iiemnrrMe, łą- 
ko Kiekłfasj « OBck K«m- 
nli, ip^n^ti od aaks- 

1 1 . A to wu/atko |raj- 
dało «iq im w figoris: * 
ieit naf isano dla i^apo- 
nmienin naasego, na któ- 
re pn^iłj kana« wie- 
ków. 

12. Prieto kto mnt«ina 
Łeby itd, niech pstrij, 
aby nie upafl. 

1 3. Pokuszenie wa* nie- 
cTiay nie seymnie, iedno 
ludikie. Leci wiemy ieat 
Bóg, który n(e ^itlei 
kusić was nadaiif wWH^;, 



teł wyiicie, abyiaea 
•ie mogli. 

14. Db tego najal 
moi , uciekayeie od h 
wo^wałitwa. 

16. Mówić iaka mądfjl 
wy rami roiiądiełe 
mówię. 

16. Kielich biogod 
wieńftwB, któremu ■ 
gotławiemy , isali : 
ieat uciettnictwem krll 
Chiyetuiowey t 
który łamiemy, InDl 
iest uczeitnictwen <f 
Pańskiego? 

17. Bo iednym «UitMi 
iednym ciatem nasTk) 
ieateimy, wikyuj, kd 
ny B iedbegochJebai|^ 
nic uiywamy- , 

18. Patnoin na iniMli 
wetiuj; eiaib: iaak ■ 
któmy uiTwatą o6aT)iii 
«t iHaetfaikwil dtuii! 

ł9.CDftte4rniówif:iV 
nees bdwantm^aiM*! 
na miała eaytikydit A 
iefcy bałwan nial mfm, 
bydit 

10. OwMMi to nóri):. 
ii to, coPogMieofiani^l 
czartom aterolii, • i^i 
Bogn. A nie A*%, rif 



d» JKwyotyunI- 



««in bjU uHMtnil 
oartow. 

21. N[emoieoiB pici kł«<- 
iieha ?Wi^«go, i Iciell 
cka »«rteTikiega: nia 
HoicMie bjdś noHitaiłu- 
mi itoln Fauiluego , 
itola cs«rta«>ki«go. 

22. A więo drKinicnr 
Pmh f LMlUinf nio*Hi<7«i 
niUi oui wiii^itko nu 
Yolin > ^>B nie wujadco 
pokftsMna. 

23. Wiijitko miwolno, 
ale nłe wisjitko i«it ku 
■bndoirknin. 

24. Niechaj nikt nie 
■raka, co iott iogo ; nie 

: eo ieat drogiego. 

I 25. Cokolwiek W iatoa 

fned«vai% iedsoie: nie 

■if nie pjtaiąc dla iu> 

linienia. 
20. Pańakać ieat sienią 

1 wasj^tko, M^n ie«t na- 

pdnioaa. : 

' 27. Jetii iMo X oiewier- 

fljeli irai wtjw*, a ebce- 
^rio ieU: waa/ttko eo 
l»frsed wai pDioJią ie^Mia) 

nie aię nie p^i%e dla 
: BnawiMiaH 

, 28. Łflca ieJlik/- kto 
t riekł.- to^ iMt bl^««nam 
I afianiMiia: nia iadaoial 



88T 

dla onagD, który oanajr- 
nił, i dla lunmieuia: 

29. A jtowiailam dla hi* 
■uienia nie tvf^o, ale 
ODegB drugiego. Albe- 
wian csemu wolnoić moin 
ma byilź aądaona od au- 
ntnienia cudaego } 

30. JckU ia X (ls)^% po- 
^'^am leaeiBui: mam byd j 
bluinion la to, iii dsiq- 
kni;} 

31. Choeiak tedy iecie, 
duM piiccie , duti co in- 
n^o njnieie: wuyitko 
kti cbwalaBoieyeajńcie. 

33. Bądacia bes pbraie- 
nla i Zfdom, i Poganom, 
i KoJc^owi Boiemu; 

33. Jako iię i ia wuem 
wa waajratkim podobam: 
nia laukaiąopofcytkii ma- 
ale wisie ludai, abj 
byli dwwiepu- 

ROZDZIAŁ Xt 

1- Bi^dicie nailadowni? 
ki moionu,iak« tiadny' 
■tuiowym' ., 

A obwale waa bracia, 

re wHjadum n» mnie 

pamiętacie : a iakom wani 

podał ToskaKkuis moio 

tuymaoie. 

3. Ale cboę abyńcio wic- 
i^iiiy ii; kaidf^g* ntfła 
Bb3 



888 



hM S. Pmwtm 



^ową Cbrfłtui ; m {^<nr« 
uiewiuty mąi, a gtow* 

ilc : alba fitmAidtfij «»• 
krkjrwKjr glowfi iromoei 
gla«^ iwoic. 

3. A kałda nłewiute 
inodlifeB Btę , albo proro- 
kuiąea nie nakrftą gto- 
w^; tromocł ^owę sw^ 
Boć to iadno iest, takoli^ 
teł ogolona była. 

0. Alboiriom nłewhata 
leill lic nie nakrjra, 
niech aię teł atriyki 
Leci ieJll tromota nie- 
\rteJcie ■tn;'<!i gię albo 
golić : niechfce nokrjira 
^ovę awoi^. 

7. Mął iednok nto nu 
■akrjwać gtotrj iwoiey: 
gdjł leat w/obraŁeniem i 
ehw^ Boią; a niewia- 
■Im i«t Głivij(i Dkciową. 

S. A mąi nie leit a nie- 
wiaitj', Kle niewiaita ■ 
iticU. 

0. Albowiem nie leitei 
■hronon łnąli 41a niewia- 
ttf , ale nInciMta ilia 
męka. 

10. (A pnetftkniewlaita 
ma mieć pra;j'kt7d« no 
głowie dla Ailfriow.) 

11. Wuakoli ani bu||| 



aatj; au oi^ 

t bea mf^ « 



wiaata ii 
Fuo. 

ia. Albowiem iako nio- 
wiaata ■ m^ iwt, tak 
tak mąk pnes oiewiaat(, 
a to wnyatko ■ Boga. 

13. WriamiDM^icM: 
|»»ytt«iU Diawieieie nie 
prarktywaaj aic modlić 
■i^Bogiil 

14. Asał aamo pnyio- 
dienie waa nia tieajj >i. 
mąk aijhj włoa/ aa^o- 
•aei«^ ieat mu kn i«ll/- 
woieif 

1 5. LecB niewiaata ie^ 
■B|iujct włotj , ieat 117 
ku cliwale : praeto ii wło- 
tj aą iej aa pisyŁrjci* 

10. A teili aię kto iH 
bfdś iwartiwjm : mj ale 
mamy takiego objmai^ 
ant Kotelot Bi^. 

17. A W lytkwrolę : ati 
ohwaląe, U aię nie kn le> 
pakcmii, alrha g»raaeaB 
■ehad^arie. 

Albawf em haypTaM 
rif t\ą lełtodaieio do Kai 
Icloła, rtjaię, ik Tonr* 
wauia b jwaią irifdcy *•■ 
<A\ i po «>{ id wiera^. J 

19. Boi mwaą b^d^ f 
kaMtwtwat abjr i ei, r 



1 



d». Koryntyan I. 



iKimi iiii^dsj yaml. 

20. Gd/ aic ttij wctp«d 
■efaodcicie, infc tosi* iett 
akjrwmaln wleejianrjrPiu- 

21. Bo kałdj wieuersą 
lirą wprióditeirn ka ie- 
dscnia. A wice iaden ła- 
knie, a 4ragi ieat paiany . 

22. Isall domrfw nie ma- 
cie do iodscnia i pltńa f 
albft KQJ«i«ł»i Bohjm 
gordaicie! ■ law^tjdś*- 
oiet«4 któn/ nie naitt I 
oak wam nakcł diwal^ 
wui.wfjnnie chwata- 

23. Alboiriaiii ia irai%< 
tam oi Pana «. com teł 
wam pe4ai; iii Fan Jaani 
Uy DOC/, kt^ray b^ wy- 
dań, wiiął ohidi- 

24. A ditęki neEToiwMj 
tamsł, i raakł ! bńwseio a 
iedssfe: tai i«rt cłak 
inoie, które aawa* będsie 
wydanCi} to;es7ńele na 
m»it patuątik^. 

25. Takła i kidlah , po 
wiccscn; Ww^oi ten 
IdalldhiHl ii»wx *»>i*- 
tueDt we krwi moiey. T« 
csjńcie ilekroj pM b;- 
driecie,Ba pami^kf molf. 

24. Ałbawiem ilafcrae 
kcdsia«e tan aUeb .icdli. 



389 

i btelicb piU, imierć l'ań- 
■ką ^diiceie opowiadać, 
aŁ prayidaie. 

27. A tak ktobykolwiek 
iadl ten chleb, albo pil 
kielich PańikE niegodnie; 
b^dsje winien ciała 1 
krwie Pań^ejr. 

28. Nieehajłe dofwia- 
ioKj lamego ■łebie czło- 
wiek : a tak niech ie ■ 
cMelw tego, i x kielicha 
piie. 

30. Albowiem ktAi^ ie i 
piJe niegodnie, *ąd lobi^ 
ie i piie , nie roaiądzniąó 
ciała Pańikiega, 

30. Dla tegoć niędrf 
wand wiek chorjeh i da- 
b/eh, i wicie ich XMicł«. 

SI. Be bjimj. aif lajui 
■i|diUi, nie byl^jinii.af^ 
dscnt. 

Leea gdy bywamy 
lądKeni, ed Pana bywany 
Icanni ; abyitny nie byli 

tym iwUtem pot^ieni, 

13. A tak bracia moi, 
gdy Mf achodaicla kn ie- 
daettiii, oeaakiwaycie w- 
dni nagich. 

34. }ciliktoUknie,iiiech 
iaw d«mn; abyUeilę na 
■%d nie ■cbodaiti: Iiecs 
inne rinemj gdy prmyidf,' 
poitanowi^ 



8W tAtI & 

ROZDZIAŁ XII. 
' )• A o ducliownjch ne- 
»acb bracia, nie cbe;, a- 
bjicie wiedaicć nie mieli. 

2. Wiecie , ii gd/fcja 
Pogan^ bjli^faltp Ao nie- 
mych batwMpw piręwo' 
dipni ulijcie* 

3. Praetoft osua/i^uit 
wao), ii iaden w Ducbu 
Baii^n mówiąc, nie i>óvi 
prieklęctwa Jeauiowi. A 
tadav »>• mvte THO, f^aa 
leiua » ieilno W Duchu 
iwi^tjm. 

4. I »a^i s^knoUi daiMrt 
k«k twba paoh, 

- 5. I aą r*iit*i»i poAig r 
ał« tasfce Pan. ' 

O. 1 i^ rclnwtbł flprair ; 
•te tmie lait B^, kt^iy 
aprawnia waayitko ▼« 
iTHTMkleh. 

'T.A kaldamii bywa da- 
nie okaittmia duoba k«'po- 
kytkwL : 

.B4 Ałbatwieiii idlnetau 
pneK-dadM bfwą dam 
nnńra m^draioi : adraw 
sieinn mowa inoiai^tTi*- 
iriiretfag tegóiDtcba: 

^0. A iiiaa«ina "iriijra w 
«rnln DacAn: drBgie>Mi 
dtU" aadrawianlaw 't]ratbB 
Duchn: 



I4. A drag^Ma cogrrt^ 
nie cddttwi dragtansfai 
roDttra, drngicaia "^ 
■Dani* dKf^fiw, Im 

dniglemtt riumai 
iMm 

Ił. A to«w7atIn 
««!• iaden a tanb« 
iłdiridtl^soairitam ki 
ma iain ebee. 

12. Albowlm lftk< 
iadnał: i«Bt, ula 
ma vl«la] « 
eituiiki «lidai«dae|fo «1 
idh wieh Itac, mual 
a^:i«dnyitł«)ai«m: tttUał 
iCbfJ^tńi. ' - 

13. Pnnienli w ładi^ 
Dmditi taj 'yi%tytvj w tft 
dno ttiłdoicMMmf MMf 
ceni, bii^ %>dbwi«, b^ 
Pagańio, bitdiiiłewoliitipf, 
bądi ' irołni : a -wńyw^ 
iednifmb* dadieiK laste^ 
imj nap*iaKf. - 

14. Ba 1 ci«lonl« łMt 
ieden catonefe, tak irMfc 

i5,lfeatK7'nakia a<^; 
iłałn »ta laat t^ą, ala 
ieaWm I etais: Isali dla 
tegoimdanieiea** 

14. A ietlibf nad* ■■ 
aha, ilwa nie |aat okiaa, 
nłe taBtam '« abfti: inU 
dU ł«|^'ato iMt a oliJaf 



do Korgnt^im I. 



aT.feJUliTisjitkD eido 
ktan, gdriefc do^ t ie- 
lii wnjitko ałuchem, 

|iiiefc pawuiieiiief 

18. A tera« Bog pidok^ł 

idonid, kakdy ■ nrch m- 

ttbna « ciak iiko cfccM. 
10. A ff^jbj wn^itkie 

l^yty I«dn3riił ocłonkietn, 

20. Len tenM «» wlde 
|e>łonkow,ale icdno eiało. 
jSl. A nic mafee necoko 
Hee ; nto potneba ui clę. 
Vbo iwaię głowa nogaln : 
]tfe potnebnic «mt. 
- Vi. OmEem daleko wię- 
cej «nee>IoBkioUtk kti< 
ta alę KtUdcą hyAi na^- 
UejBi« •% potnebnle/- 

-S3. A eidonk«m dała 

kUre mniemamy hyii 
kaUymae, tymle wiifk- 
iiBf BcMfwotci pnyin- 
wamy; a iroraotne crion- 
ki noise, obntiBą poesei- 
WoU maEii. 

M. A poe>ełv« ołonkl 
naue niciego nia potree- 
Inią: ala Bog łpatcw v- 
mtarkował clalo, nledo- 
■CateesncTOt citonkowL 
wi^kncif esęU dawirr; 
X5. Abj ale byłg riwer- 
wanie w ełele, ale tibj 



391 

iedae czl«akt o drugi- 
toŁ itaranie wiały. 

26. A ieiłl en cierpi i<- 
den osłonek : ipnlem cier- 
pią wiijitkic eatonkł. 
Cbeć bywa ncBCsfln icdcn 
esłonek; wespół tt^ n^ 
duią wujitkie crionki. 

27.Łeciw3rIett«tcfeDla- 
łem Cktyitai^wym , i 
ciłonkami i orioaks. 

28. A Bogci paataiMwU 
niektóre w Koiotele,nB7- 
prcod Apoatoły, powMre 
FrorokI, tnecie Httietj- 
ciele, [t«tj'minoejr, ktem« 
dary nsdr a wiania, WBpo- 
magarrfa, isądienia, mi- 
noici ięsykow, mow wy- 
kładania. 

29. laalt wuyicy AptM 
■totami } isalt wacyscy 
Prorokif Itałi wicyacy 
ManosycicImtfiaaliwsEy- 
■cy mocami t 

30. hati wiayioy dary 
maią tudrawiauiat isall 
wiiyioy i^yki mówtąt 
icali wBsyscy tłiimacci( ; 

31. Pngriiycieit co lep- 
uych darów. A ia waai 
icaaese pnewałnieyaią 
drogę nkasolę. 

HOZOZIAŁ Xlii. 
I . Gdybym mówił icay- 



m Litt s. 

Ictaal indakiemi 1 Anieli' 
kieml, a nutoJcibjm Dte 
miU; lUłem il^ iako 
tniedl bnąkaiącB , albo 
cjrmbat bnmiąej. 

2. i ekoeiaUym ini^ 
pronwtwo: i wiedaiałb^ 
ir»7itki« taicmniee , i 
wtajatkitt nanki, i miał- 
bym WH/atk^ iriarę, Uk 
ikbjn gatj pnteooiił, a 
miloiGib^ nfe miał : ni- 
oun nia Eait. 

3. 1 cho£bjm wnjatkie 
maiętnolel atcie rosda] 
na kjrnoU ubogich , i 
ebftfbjm wjd^ ei^o moia 
tak ikhyta był ipałon, a 
miłoicibjrm nie miał; nic 
mi nie pomołe. 

4, MSoii ieat długo cier- 
pliwa, łaikawa iest ; mi- 
toii nie ■ajśrsj', słojei 
nie wjTaj(daa,iiic nad/ma 

5, Nie ieit cici pragną- 
ca, nie iKuka awego, nie 
irzruMa ai; ku gniewu, 
nie tajill ałego ; 

O, Nie radnie lię ■ nie- 
■prawiedllwojci; ale aią 
weieli ■ prawdj: 

7. Wiijitko anoai, WHj- 
atkiemu niercy , wiiy- 
■tkiego aif ipodiiewa, 
wai/itko wycierpi. 



8. UiłoU nlgdj iMs; 
nie : eboi i pr«i 
■acBBią , ehociał 
ustaną, chooi«k 
tnojó będaie aepaoi 
. 9. Albowiem po 
mamj, i po a^ioi 
kuiemy. 

10. Ale gdy prayUsia 
ieit doikon^ego, tedy 
co Icat po ca^jci MĄ 
Hcieic. . 

11. Gd^ byt dsi««ł^ 
ciem, mówiłem iako dsiat 
-■- -"inmiatem iakodais 

reamyilalem la^ 



cię,n»nm: 



daiccif . Łeez gdyn rif 
■tał m^kem, wyniawn^ 
lem to cą było daieoi^ 
nego. .;. 

1 2. Teras włdiieray pna 
■wierciadlo pod caałoaą: 
leci w on cia* twaisąif 
twan. Teraa snana gt 
esęlci; Iecawoncaaa|i^ , 
snam iakomieat poanaDy. 

13- A teraa trwałą wia- 
ra, aadiieia , miłoU ; te 
trsy raeosy : leci a aiik 
wickiio milol^ 

ROZDZIAŁ XIV. 
1. Nailadnycia miło- 
ioi, Łądaycle daraw dn- 
ekownych: I^ea wiscey 
abyicie prorokowali. 



do KorytUjffm h 



% Albowiem kto mówi 
Ics^ktem obej m, nie lu- 
diiom mówi ala Boga . 

£jji ładen nie itiieha. 
ee> dnehem mówi tnie- 
nnief- 

3. Bo kto prerolcuie. 
mdwi do Indii ku ibudo- 
WKitia i napominaniu, i 
podeneniu. 

4. Kto lęa^klem mówi, 
■■mego aiebio bndnle: 
lecz kto prordcuie, agra- 
madicnie wiemjełi bn- 

5. dio^ ia abjJeie yry 
wasjicj mówili obeemi 
ięn^unl : ale więcej a- 
bjacie prorokowali. Al- 
l^wiem wickasj ieit ten 
eo proroknle , nik ten co 
ifijki mówi : chjba itiM- 
^ wjkiadat, abjKoicioł 
widął abudowaaie, 

6. A teraa bracia, gdy- 
bam pTsyaied)do wat \%- 
Kjkamimówiiic: ceł wam 
pomogę, ieUi wam nie 
będę mówił albo priea 
oblawienie, albo prsea u- 
nielętnoió , albo pnei 
proroctwo , albo pnoi 
BaakęT 

7. Wszak i rzeciy bei- 
duizne które dcwiękczj- 
ni^, choć flctoia, cko J In- 



3M 

ti^: ieilftj dnriękow 
nknjA nie dawdj, {&• 
koŁ bodnie possano to co 
DK letni albo na Int^ 
graiiff 

8. Ałbowlonleiliby nie- 
pewnjr głos trąba dała, 
ktoŁ iię na wojnę goto- 
waó będnef 

9. TakŁe i wj ieiUbj- 
tde lęwjkiem nie dali 
mówj macanej; iakoi 
będsie roiumiano co aię 
mówif bo będaieeie aa 
wiatr mów^cMti. 

10. Jako naprajkład, tak 
wiele ieat głoaow na tjm 
ówteeie: a nie masa nie 
niemego. 

11. Mlibjm tedj nie 
wieddal co inaezj głoii, 
będę n tego któremu mó- 
wię obcego ięsjka e^o- 
wi«ki«n; a ten co mówi, 
będsie tek n mnie za ob- 
•ogo. 

12. Takie i wj, gdjk 
dnehow badacie: eankaj- 
ciek abjjcie w nich ka 
ibtidowania Koi cl<^ ob- 
fitowali. 

13. A dla tego kto mówi 
ięzj^dem, niech aię mo- 
dli, abj wjkładaŁ 

14. Bo ieilibjm aię nw 
4111 ięcjkien, dncłiśt lię 



3M 



mtf mailii bo rosom 

15. Coi.tedjiutf mor- 
Iłi^ aif b^d^ duihuk mff 
mi łic b^dc i wjwiii- 
mlmtou. Będf ^iewał 
dadbem, będę ipiwr^ i 

16. Bo ieMibTi blOgo- 
■UwB duehem : teta eo 
iMt Ds miajTflea nicukftw 
fakob rzena; Amen, na 
twe biogoatawiaiiie f gllyk 
nieiria ooHowiai. 

17. Albowiam aaa tj 
bne didękukBH: ale »ią 
dn^ nifrboduie., 

IS.DufIcnic Bogn Kute- 
mu, icKjkiem waa wuj- 
■tkicb mów tę. 
. lO^AIa wKoiaiate wolf 
fi^i dow wetittg wrri 
■łUBcnia mego powŁeoBie^ 
tbyn i diagle Baueayt 
BtWi daie«ii(6 tfi^oj 
■Iow obojm iciykiem. 

20. BnoiA, nie bi^d^de 
dkiećmi wyrosumieoiun- 
. al.. Ale t^d£oiB daieiW 
daid%: a wjTOaoBiie- 
nieiii doalconalemi bąd^ 
cia. 

.^ W sakonla napiui 
no: a lik praait obee i^ij- 
kif t abeemi Bit;^ będę 
jnćwU Indowi (emu 



«bio)iuii, jnówi ^^Jtr ; , . 

23. A pMBtłA ię«ji " 
nasaak ait) tym kt 
«rieri<l , ale niowi 
B proTootwa nie niewilf(| 
pjm ala wiersy^Tm. 

24. itiMbj aię tadf i)^ 
f iło wasjitko sgromadn^ 
nie wiemjeb weapt^^ 
vująejby ięsjki mM% 
a weisUb; nieumcau )■■ 
daie albo niewiemi; iM 
nie ixeką, ika aaaleieaet 

25. ŁeoaieJlibjvsanV 
prorokowali, a wu^w 
który niewternj alba do- 
ucsonjrww/ieygo atn- 
fiU^, waijsey.go aą^ 

26. Skrjtoici (wrca iM 
bywaiąobiawioDc: a W 
npadlsay na oblieao p*- 
kłoni aię Bogn , opowU* 
daiąc: ke Bog w waa itś 
prawdńwie. 

27. Coib tedyieatbratuf 
gdy alf achodcicie, koU; 
1 wai maPaalm, ma naa- 
kę, ma obiawienie: mi 
ięzyk ma wykładani* : 
wuyatko niech, będna In 
sbudowaniu. 

28. Chociak kto i^f- 
kłem mówi : niech to bę- 
dzie po dwa albo naywif- 
cef po trzecM to naprre- 



rf« JSnyiHywi I. 



iW« 



nimy, * iaima Micckaj 

ad. A iaUbr duncH 
Nie było f aiwihŁe v !(»• 
•ei«le milesf: ■ .aieoli 
m*wi «oki« o Bagu. 

30. Piwoej lab niM& 
OMwlą dmjalbo tnay, a 
insi nitdMr ron^aią. 

31. A ietiikj tnuoBU 
sia4ait««)ii hjio obiMri** 
no, pia ryiiy nlMlMT-Bil- 

32. Bo moi*^ WMftcj 
po iednemn pritiokawM; 
•by nf wampof awjlf, i 
mm%fmvj aapoMiiiuii byli. 

33LI dM^OTW Proco, 
koir poddani lą Frorił- 
kom. 

34. AllKMim Bog ida 
iast BogEuB raitarkow, 
ata pokaia: iako teł wa 
iraajatkłek KoMołReh 
Jwiftjoh BtuieaKaw . 

3fi. Niawiaa^niodbmit- 
asą w Koioi<mtrii; abo- 
wiem nie dopiuaau lię 
im miwU, ale nal^ bydi 
poddana , iako i nkon 
móiri. 

30. Aieill d^ eaego efco% 
iMiiaay^ nieebbe w detun 
■wyok B^low pytaią. Al- 
bowian nomola iaataia- 
wiaieia w Koieiale «iirw. 



. 37. ImU od wa» wjaabł 
at^woBobe, albo do wKt 
•am jeb pmy »io 1 

38.J«iUktoBda4i9)irdi 
Ptonkion, albo dnriio* 
wnjm, nieehbe pdana ik 
to M waa pias^t *ą Pwi- 
ridn roakutania. 

39. Łe«i [aU kto nie 
arie, o nim.teb wiedaiee 
nie b^d% 

40. A tak braaia iiąday- 
Dle tego abjioie pieroko- 
wali: a mówi J i^jkami 
nia aabra^la/cie. 

41. Ale WHTttko niietJi 
bfdite uewiwie i poEaą- 
dnla. 

ROZDZIAŁ XV. 

1. A onM^uif wan 
bnoia EwaigeU^ktoBąm 
wam opowiailsiat, ktor^- 
tcie tei pnjicli, i w kti- 
re; ■teiei«< 

a. FiM ktar^ teb abo- 
wienia doat^nieoie: ieAi 
pomiecie lakim obyeMH 
iMB pneMwiadałem wam^ 
ehjbabyiMie prokiio wie- 
raylL 

3. Bo DOfpnoi podjem 
wam, eom Uk wai^ < ii 
ChrfatMB umarł aa gne- 
Aj naaae według piinu; 

4. Alb %jt pogniUmi, 



tt tek p*witid łi PM twych 
tH«eieg« dniu w«Aag p(- 
■m«: 

«. A U iłf dd widiU^ 
C«pliiB, Bpotyjn-^njn i«- 
denaieic. 

Q. Potjm ^ iriMn 
więcej nUli «d piąei Mt 
bniei wMpot: % którjck 
wicie tnra *fc dotąd^ « 
niektóray tai um^ti. 

7. A pat^i hji vidsfan 
od JaksiM , {Mt^in od 
wiijriAich Apoatstow. 

8. A na końca po «uy- 
■^«h hji iridfeiBB i <ide~ 
nnw, iakab^wd pormii*- 
ncgo płoda. 

9. Bojniaieat najmniej- 
■Kj międij Apoitoly : 
ktirjm Bł« ł«M godiicn, 
nbj mi^ awan* Apoato^ 
łam, ikem praoiUdowal 
KoJciołBcłj. 

10. ŁecE to oom ieat, a 
łaaldni' Bofccj iMt; a ła- 
aka iego ku mnia proiimt 
iłfc bjia : Alcm więcej 
pTftoowat nU oni waaj- 
aej: wasakie nie.la, <Ja 
łatka Bota ze mną. 

łl. Alkcwiem idMciaŁ 
la, choeiai oni, tak praa* 
powiadnnj, iiabiaicia u^ 

triwajlt- 

k la-AiaiilttoChrjtoili* 






pairiadaiq,ik amartwjakJ 
wat^: iakokrn^i^aUfl 

■martwjokwttanut wm^ 
mawt 

13. Łeea ietU 
Yjckwatania m* maśkf I 
teiyi aal Chrjatiw wItC. 
powstał araartirjdi. 

14.Ai«iUka>i7tfna: 
powat^, t»iyi pniM Uah 
przepowiadania B^Baaf 
prokna lut i wiara na^K 

lS,_ I anajdniom^j rif 
trit Mitjwcmi iwiadU' 
Bokami: ike^j iwiaik 
eajU pneeiw Bogn, ka 
ChrjBtuaa wibndaił; kai*- 
ngii nie wrimdrit, i» 
ilika nmarlinie powataif 

16. Bo iailik nmafli id« 
powataią, tedj^ i Chpf* 
ataa nie powstaŁ 

17. Łeaa ieilik Otrytm 
nie powatd : todj^pn^aa 
ieat wiara woaaa: be le- 
aacse i«M«Ja{« w gn^ 
(Aach wnajch. 

IS. Alti&ke i ci pogin^ 
Ii, kUrsjaaaBcli wChiy. 
ataaic. 

1». Jeim i^lk« w tjm 
kjwecie w CkrjaŁuie n^ 
daiei; mamji łcato^j 
BędsnłcjBl' nik waajaay 



do Korymtytm I, 



99. Ław Mru Chrjwhu 
■wiilwyiiliwilif plenrla- 

łl . PMi«nrai pfMi oiId- 
iridn jnieri,' i pnea 
«^owt«k* pfvitude n- 
narijiA. 

22. A i«ko w Admie 
' nwanl^; taki 



wanw7 n^ 
ir Carjńttirie 



fcjwiMi b^. 

23. A kald^ ir Kwjm 
nędaU; Chzyttu pŁer- 
w[«addMB, potrnŁ ci kti»- 
»y m\ CliiTatiUoirl, Ict^- 
rmj swłcnjti w pnjUci* 
iege. 

24. PotyukonieBi gdy 
poda kralMtwo Bi^ i 
Oyoujgdj ininenrwis*- 
l^ią awianduioW, i wb' 
daf, t mo«. 

30. A uaicrBlować aili/ 
połofrrł WMyatlufl nle- 
priTiacioI]' pwlnogi iago. 

36. A oatatni BJ«pnjia- 
ciel jnieró bfdiie anl- 
uetAKl- Bo wiayitko 
poddał pod nogi i«go. A 
gdy i»^ : . 

27. Z« mn wwyitko iett 
póddaiM ; iaaoarawi iait, 
ii olamn tago który mu 
poddał wiayitko. 

28. ŁwagdyiBBWiigr. 



■dco poddano bfdah: t»- 
Aj i aaai Syn ^daia poA. 
dsn temu który mu pod> 
dał viayitko , aby Bóg 
bjł mayatko wa.wuy- 

■dcioh. 

SD. Bb inaoaey ooA n. 

aa sinarla, ietiiie koni»- 
eaBie noiwii nłe pawi ta* 
lą ; flinn aię i ehnM^ aa 
nief 

30. Caamn i my kafcdey 
god^y w aiabeapieuaif 
atwMieateimyl - 

31.Jfakdy diień nmie- 
raai prau waaaf poekwa- 
i% bracia, którą mam w 
Chry»tuii« Jeausie Panią 

3a.JcilUem ■ię(wędtug 
oriowieka moń; ) aa 
zwianem patyki w E- 
pkaala, enk mi sapojcy- 
takf iailł umaiU ni* po- 
witała : iedimy i piymy,' 
boó intro nmraaniy. 

33. Nie dayoie >i; awo- 
dsij; ile roamowy paują 
dobre obyeiale. 

34. Osu^ak «i; ipta- 
Yiedliwi, a nie graeuoia. 
Boć .nicktoray nie maią 
■nnlonoioi BoJiey; mo-, 
vięi wam ku lawitydie- 



Lkt S- fan^ 



35. At«ktone«M: im- 
InJi wsbufamu bywaią ■- 
B«rUf % w iakiA ciele 

30. Gb^i,' en ^ anidu, 
to nie hymt, oŁTinono, to- 
tU fiermy nie ebsune. 
' 37. 1 eo lidWE, nie ■••- 
ien eiała 1rt4r« ■■ irj- 
niJ^, tle g<de ńareo iake 
napn^Ual , puanicf ne 
■Ibo E innych które. 

38. A Bóg dale mu ddo 
ł^o flhco: » kafcdcmane- 
■ieniu, icgo wtMSe cśale. 

39. Nie kaUeJ nało, 
t]>ttke iMt eirien ; M« ia- 
an Indakie, imse lifdlf* 
ee, inne ptaaaa, inaia rj- 

40. 8^ Ld^K Biebie«kie, 
I eiatft sieniakie: alei in- 
na ieat «z4aba niebie- 
akich, • inna liemakłeh. 

41. Inan ioAoM ałeA- 
ea, inm iaanotć kaif Łf- 
«B, a Iniaa iaanoU gwi- 
aad. AIbsiriem gwiaaJa 
ed gwlasdy rolna ieat w 
iainajcł. 

43. Tabel i tnurtwTtA- 
watanie. Bywamianecia- 
io w alcBaitelneJei , a [ro- 
witanie w nlukaałtelno- 

43. B^a wianewtakw' 



ndnoici: i pmnUniay 
akwabbitD^iljrws Tai« 
ne w ełaboici: a pawalto 
nie ir pot^knotei : 

44.Br«« walua dda 
bjdłi|ee, a pmratnnic «bi> 
i« dneluNm^ Jefli Mrt 
ciało bjdlf ce , ieat tai 
dnełmnia. 

4S. lako napiaaitn: Ml 
■ł; idermaj e«i(nri«k.A> 
damw dniaękyiąe^afto 
Aedni Adam « dneb 
iijnrUiąe^p. 

44. Łaei nie pŁu rnwa 
eiaio dneboinie,ale 4i 
iiTi^ee; totjm dnehm 

47. FierwiBj criowifk 
a aieni, aioBukl, -m 
edo>iriek * nieba nieUf 
■ki. 

48. Jaki liemakł, tn^ 
tefc siemacf : a iaki ma- 
bietki, Uej- tak niabia- 
■ey. 

49. Praetob lakolajr ■•• 
■łli wj^rabeide aiem- 
■ki^o , naiiinT' tek wy*- 
braianta niebleakiag*. 

50. A toó nówif brada, 
il( ciało f krew kiMcatwa 
Bobego offągnąi ■!« aw- 
gą : i akan' w nUAsń- 
tetnoiot datadaioafi nia 
będaie. 

Si. OtoćWon t^unnien 



4c S^rffiOj/fUi I. 



'ł 62. Bardio piętko w« 
Mgnieniu oka, aa tn^bę 

[••■tatcotnąj (nowiom ci 

wmttwfti,) BUBulipowita- 
•n^ nio^nkoBoni^ a mj 

F -l^aaftiy pnnnloiiieaL 

63. Boć muii to ifcaii- 
Ićlne pnjoblec nieikaii- 
telnolć: i to imieitelne 
pnjsblee nio Cmlertel- 
■noii. 

' 64. A gdj to śmiertelne 
pfnobleezB nidmierte!- 
nott; teij lię itanie mo- 
m ona napisana: Śmierć 
ieit psfairta ir iwjd^ 

66. OMeł ieit sw^oic- 
ftiro hra o śmierci! O dilefc 
tettimicref oioień twojt 

56. A. oJcioD Jmiercl, 
teit gnecli : a moe grie- 
cho, Eakon. 

57. Łees dsicka Bogu, 
ktÓTj nąm dat iwjeię- 
■tWD pnea Pana natsego 
Jcsnia Chrjituaa. 

68. 1 tak braoia moi mi- 
li, bądieio itatecsm, a nie 
pMDueBi oblitni%B w ro- 
bocie pańikiejr ląwi^ic: 



vie4iąc,. ik praea wum 
nie icit prokna w Panu. 

ROZDZIAŁ XVI. 

1. A o akladanifl, które 
bywa na iwięt«, które 
peaMnomt koJoiotemGar- 
latskim, tak tek i wj 
Cajńete- 

2. PierwiB^^ dnia po 
Sobocie kakdj a TM nieck 
odkłada H iiekie, ehowa- 
i^oeomniiępoiilabs: »• 
b^ nło dopioro gij fnji- 
df , ikladania bjł/. 

3. A gdyprKjidf : które- 
bf jciekolwiek uckwalili 
prioK Uatj, te poilq, abj 
odnieśli »Gsodrobliv«ió 
waas^ do Jerusatem. 

4. A ieilibj iłuuoa bj^ 
ta, iebym i ia ii^dł: ao. 
mną pojd% 

6. Leos prajid^ do wai, 
gdj pnejdę pnes Hace- 
ilonią, boó poydę pn«g 



6. A podobno potBioM- 
kam a Tai,.B]bo tek pnn- 
■imnię: afaffeie wj mnio 
prseprowadailt k^dykol- 
wiek pojdf . 

7. Albowiem nie ełief 
wai terax widaieć miiniąo : 
bo lię ipodiiewam, ik po- 

M w«mi CUM 



40> Litt & ftwfa Jt JTwyifym /■ 



nMcldrr, i«iU Pu 4opB. 

M. 

8. A pomienkaiB v E- 
pl»ri« ak do Siriątak. 

9. Ałbowłen dnnri mi 
tą otirsnume wielki* i 

' iawna, 1 wiele pTMdwBi- 
kow. 

10. A itklOij prmTnedt 
l^notetin, patnele, Aj 
bef bolai ni inieukd ■ wa- 
mi, bo Pftńiką robot; ro- 
bi, iftko i ia. 

1 1. Ni«d>ie fco tedj ks- 
den lobie l^ee nie waky. 
ale odprawedśeie go w 
pokeia, abr do mnie jftrj- 
■ledł: boc go Makam ■ 
bracią. 

12. A o braeie ApoUtt 
omajmitię wam t kem go 
bardio proail , abj Hodł 
do vai s bracią: alesgota 
nie mtai teraa woli iić : 
leea prsjldiie , gdf esaa 
po tema nieć biosie. 

13. Csnjciek, «ta^de w 
wieńce, męknie iDtiia po- 
tszjat.yt\e, \ imamla^fcte 

14. Wizjitko waiEB 
niech będsie w miłości. 

15. .4 pronę wai bracia, 
macie ddmSteianylFor- 
eiiłłata, i Acbaika, ik są 
pterwlaidd Acliale;, a ił 



■iaiwiątTB: 



lOiaU B* pHisgowt' 



16. AbjMe i wy poda- 
wali rią takowym, ilcak- 



17. A n^d; aif ■ pniji- 
Jrift St^utj i Fortuat* 
i A <4aika, ik to esego nas 
■ wal Di« datfaw^o, nad- 
grodaili. 

18. Bo ocidadiili i dn- 
cha mego i waazwo. Po- 
mawajeia tedy takowe. 

1 0. Poadiawiaią waa ko< 
feiotj Akjiakia. Poadn- 
wiaią wBi wielce w Pana, 
AkwUa i PrricylU, i 
igromadicolem *wjib da* 
mowjrm , u któr^A tak 
mam goipodc. 

20. Poadrawiaią wai 
wiijri^ bracia. Ptudr«> 
weie iedni drugie w iwi^ 
tym pocałowaniu. 

2(. Posdrowienio r^ką 
moią Pairtową. 

22. Jeili kto nie milnia 
Pana naiiegoJcsnaaCitry- 
Htuia, niech bcdiio prae- 
klętj, Maranatha. 

23. Łaska Pana naaiega 
JcKuiaCbiTBtiua a waaŁ 

24. Miłojj moift % wami 



laystkiemi 1 
> Jeaniie. 






s. 



LIST 

A W 



Ł A 



APOSTOŁA 
DO 

KORYNTYAN 

WTOBY. 



ROZDZIAŁ 
1 . Pawet Apoitoł Jem- 
M ChrjYtnia praes wolą 
Bok^ I T/motenss brat : 
koiciolowi Bofcema, kt^ 
rj ieit w Koryńeit, ce 
wizjatklenil iwlęteml, 
którzj s^ W8 w»7itkie;' 

a. Łask* wam 1 pokoj 
od Boga Oyea naiiego i 
Pana Jnuia Chiyituia. 

3. Blogodawiony Bok I 
thftAte Pana naiiego Je- 
xua Chryatuaa, Ojolec 
aniłoBietclaia, a B&gwait- 
laildej' poeiectiy. 

4. Którf nai cieii; w« 



WHeUkiai utrapieniu na> 
njn : abrimf i mj mo- 
gli oi«ujc ta , kt^nj aą 
w kaŁdjm neiiku , pnei 
u ap ominą nie, któijmnaa 
iam Bóg napomina. 

5. Albowifm iako w nas 
oblituią utrapienia Chrj- 
ttuiowe: tak tefc praca 
Chryituia obfitnie i po- 
ciecha naaia. 

O, A cbod bjiramj ntra- 
picnl) dla vauego napo- 
minania i abawf cnia : ehoi 
bfwamj pocieiacnl, dla 
waiaej poeieebj : choć 
napoidnanl b^iramj-, dla 
Ce 



VMxego nipoBUDBniii i 
xlwirieaia, które apn- 
VHi« cierpliwość tBK»^ i- 
trapienlk, które i nj cier- 
pi cmy ; 

7. Abj aadiieik nusa o 
w8>mociiab;ł(t: wi«4»ąe, 
ił iako teatejcie uci«~ 
atniksmi ntrapieoia, tak 
będsiecie i poeieaienia. 

8. Albowiem oie clice- 
luj, aby wam bjło tajno 
bracia, o ucjakii nUsylft, 
który na« potkał w Aiyi: 
iieiimybyli naibyt oboią- 
Łeni nad tiłę, tak le aam 
by) ten Ływot oniiersŁ 

9. Aleimy rani wnrikłe 
mieli wyrok imierel; m- 
bytm)- nie aWI mmi w 
•obie, mit V Bo^, który 
wsbudia ummie. 

10. Któtys tak wielkich 
itiebeapieeteAłhr wyrwdt 
naa i wyrywa : w którjrm 
naJstefę mamy, ii tei le- 
■Mie wyrwie. 

11. Gdy tię wy teł do 
tegb modlitwą sa nami 
przyMyniaó b^diiecie, ą- 
by la dar przea modlitw; 
wielaosob nam dany ,dcię~ 
ki teł Iiyły od wielu «i 



pochwała naasa, iwi*i) 
ctwo aamiuenia naił^ 
ił w proitoici lerea. 
ascierości Bołey, a ■ 
w mądroici eieleaney,! 
w laacB Bołey obcował 
imj na ^m iwieeie: 
naywiccey międiy wó 

13. Bo nie iuue nea 
piacemy wam , nićli kl£ 
reicie czytali i pi 
A apodziewam się, ił ta 
ał do końca poznacie: 

14. Jnko^ete teł poiDiB 
fiap p« cięjci, ił ieitei^ 
poehwdi) waiBii, iako I 
wy noasą , w dzień FaH 
nauKtgo JeiułaChryitiiia. 

Ift. J a tąiifiio£ciąebct*» 
lem iJ« był do wa« pief-' 
wey, abyście wtóre d»- 
brodalcytawo mieli. 

16. I przez wa* pngrfB 
do Macedonii, i ■aai<; ą 
Macedonii pnjiii do wa% 
i od waa Ijydz odprawa* 
dzon do Judikiey licmL 

17- A gdym to rozmy- 
t]^, iialim ułył ialdey 
lekkomyglnojcif Albo to, 
co rozmyilain, izali we- 
dług ci^aroEiuyJlam,aby 
Q mnie było Tak i Nie 
tak* 

18, Aleć wierny ieaffiÓKt 
I mowa na«za która byTa 



d%-JSttry^em U. 



io wu, ntB.iMt V tatf 
Jeiti Nic .. 

10. AlbowitM Sf n Bckj 
JeaiuChi j«bHykł*>7 n^- 
iwj wMri ftaew naa bji 
jpm^9wimiMaj prań wif 
i Sylv/m» i TjwtMH*, 
»ie byi jMt i Nia; sio 
jMt, V niu bjła. 

90. Bo ileuMt tAłotnie 
Btibifck, w nim aą Jaat: 
prMtoł; f pn«atń Aura 
Boga, ku dłwal* BiMOf . 

21. A ktćrjr nu potwie- 
rdM a wami w Chiyitif 
aie, i bt^ UM ponaid 
ieateiBa^ 

aOj Który Ui K^ńeac- 
tiKiral naa, t M aadatek 
Dacha v aanitałi naiBy oli. 

23. A ia iwiadkieaa Ba- 
bie w«7«am Boga na da- 
■sę ia«ę^Ui fbtgBlt)ewmm 
ieaaMelti nia ptajaaeA do 
Koryntu: 

24. Nł«,iiebyfB7 pano- 
wali -irtenc watiey : ale 
ik ' Ińttimf poBMMtflńkRmi 
weaeła ' wua^io : Mbo- 
■wltm irfkrą M*i«i& 

Roz&ziAŁ a 

1 . Al*n to n liebie po- 

atanoirit, ab^n powton 
nłe pntyHhit * saamocc- 



3. Bo i^ ia, jMM sa- 

■inucaai: « któJi Mat|.o»> 
bf mi^ TOKWeaalil, iedoo 
ten^ ktitf -itat se maia 
■aunDoanyl 

3. A tomdiraiB nAplKat, 
abjrm pn/aiedłoj ni« 
miał RaKtkH bb iraatek 
( tyeh, któremibjn lif 
b/i mii^ 'oeicisjó, nfaitie 
o woawisjatkich, ke we- 
sele moie Eawiie wasficy 
porastacie. 

4. Bomci wam napiiał i 
wielkiego strapienia 1 ńi- 
inienia lerca wiele łea w j- 
Icwaii^: nie prieto, ąbj- 
ioit się aaimncili : ale 
abjfois ninnli, Ittirą, mi- 
łaić mam obficiej ku wnm^ 

5. A iejlik kto saaniacił^ 
nie mniei lutunc^, ale 
po csęiei; abym was wisy- 
■tkioh nie obciąŁjł. . 

6. D»syiń tema , który 
takowjr i«at, aa itrofowa- 
oiii tym 1 które bywa etl 
wieU : 

T. Tak, libj- aiQ p»ecl- 
waym ottjaaaieia pidrila 
raeaeyodpnleii i otaasyj, 
by anatlif abytnitu «mo< 
fkinn takowy pokartynit 
byŁ 

S. RnelDfe Wa^ proo^i 
Ce2 



I 

J 



idamn potwierdaili. 

». AllMiwl«H«i tok AU 
tegwm bji Bipiiał, ab^m 
praei doiińadwenie wu 
doiaal, ieili Łe we wiiy- 
•tkim ieitaicie pod^uMni* 

10. A iuMiuoiecaodjH- 
icili, i^ Bd i U oom 
adpuicił, iajliin. oo oilpu- 
ioii, Hąmtu to uci^oi* 
lun, w oiobie Chr/ilusa. 

1 1 . Abjimj oiinkaDi nie 
b7li«dt»tana: albowiem 
nie m nam tajne myi\i 
I«go 

12. Lecc gdjmprijKeti 
do Troatlj dla priepowia- 
dania Ewangelii Chryitu- 
■a, a drawi mibjl; otwo- 
rsone w Panu. 

. 13. Nie miałem uipo- 
koienla dncbowi memn, 
ifcem nte stoalad lytuia 
brata mego, ale poiiegna- 
WHj lic s niemi , poase- 
dłem d» Maoedonti. 

14. A daięka Bopi,l[ta- 
Tj naa aawize iwjrdę- 
■eami cajni w Chijatuiie 
Jłauiie, i wonaoie anaio* 
mo joi awej obiawia praei 
naa na Icaid/m mleyaoti. 

Ifi. Bo ieateunj' dolurą 
wannoicią Chiyatntow^ I 
Bd^h w tygh, któnyrht- ! 



wieai bjrni^ i w tfl 

która j gin^ 

16. /edBjBici 
Jmionf na imiere: a h 
giai Tsnią ^Twaita ki k 
wotowi> A do Iraa ' 
iort tak apaaobnj'} 

17. Banieieate^Bf: 
wielo ich^ faiual^c d 
Boke: ałeaaw»eroici,d 
i^oaBoga, pnc4 tU 
oaBojeiąBaiHhwCbjnM 
■ie aiBwiemf. 

ROZDZIAŁ IIL 

1. A wiffl foajtml 
aaai^ aalecać aanyeb m 
bi»t Caj4i patneM««p 

(iako niektórar) liiM 
Ealeło^k d« wal a" 
od wu I . 

2. Uatam tt^afmufji** 
■teina, napitaajm MM** 
cachoaaajobjkló^ iHif 
' eiytai^ waijaey ląiAi 

3. Osi)a7inifcni,k«.I«M- 
oie liaton, Cbljritwt* 

wym, «dnii».ipram«ajM> 
i napiaanjunia «tn»- 
dłem, a{e DnclMW.Bici 
iywego, nie na tablieuk 
Icamicnn/ch, ak aa tiUi- 
eacłi aerea clelefo/eb- 

4. I BUnij takie aitai* 
ki) Bo^ pi^aa Oiryiłnu- 

S.Niei&ebyjiB/bjUd*- 



dB Korynt fan U. 



■tat«aBlKuiiisBMHe,co 
mjilli kUMMi a liBbł*: 
kle doitMeramoU nu 
Boga ieat. 

6. Ktitj teł ■Hf nił 
tum g«dnend iłaguił b»- 
v«g« T«*Mai«i]t«, nJe 
literą ale Diehem ; ko H- 
term nUia, ■ daeli oi^- 
wt*. 

7. A leClii poihtgoiranie 
śmierci literalni wyralMie 
na kałnieniBcIr, było we 
czci: tak ift Sjnoirie 
laraelicf nie mogli pa- 
ftwyi na obHcae Maykv~ 
amwe, dla iaanoici' uUi- 
«> t«;o,kt(iTB miała ani- 

8. Jakok nttf daleko wię- 
cej po^ge#aDia d«clta 
we «c[ będifet 

O. Bo iejlió poringowa- 
nie potnienia ieat we caci: 
daleko więeey pOiiago- 
wanie aprawleiBiwotei nta 
hj4i we eici. 

10. Alliowiem I to, eo n- 
wielbionobjlo w tejmie- 
ne, niebjio£nwlelbiono, 
dla one^ pnewjkMai^f 
iaanoici. 

1 1 . Bo leifik to eo miało 
mlaaeieć, w chwale ieat: 
dftieks więcej to eotrwa, 
Ieat w diwde. 



495 

12. Haiąo tedj taką na- 
daidf , wielkiej beapie~ 
nnojcl ukjwantj: 

13. A nie iako Hoyhett 
kładł aaiton^ na oblicie 
■woie, abj ajaowie Izra- 
fllicy niopatriali na twan 
iego, eo mi^o iniMcieć. 

14. Ale KStwardione bj- 
ty tiajtij ich. Albowiem 
ak do dziiiejtiego dnia 
tak aałłona w cijtania 
atarego Testamentu trwa 
nie będąc odkrjto, (po- 
niewak w Chryiturie ini- 
tscseie;) 

15. Ale ak do dsliie;- 
tzego dnia, gdj Mojkeisa 
cKj^ią, Boałoaa Itiy na 
■er ca ich. 

16. A gAj aię nawróci 
do Pana, b^daie odjęta aa- 
■loua: 

7. A Pan iettei Uneh. 
A gdaieć Duch Pańaki, 

18. A my wicjioj', od- 
krytym ebllCHm ebwri^ 
Pańtką, iako w swiercie- 
dłe opatruitie, w tok wy«- 
brakenie pnemienieni by- 
wainj ■ iaanoici W ła- 
■nou , iako od Ehiełta 
Pańikiego. 



4«6 U 

ROZDZIAŁ IV. 

1. Du tego maii^a to u- 
slugowanie, tak iako^niy 
AtnjBiall uiłMieTdzie, 
Die uitawamjr. 

2. Ak odrHłcainjpalcrj- 
iranui cramotae, nio ob- 
ohodi^Dsię Ajttttki^ anJ 
fafasuiąe słowa Bołego: 
ale okazaniem prawdy sa- 
le caiąc ai^ lamach do 
wizelkiego auniDienia lu- 
dzi pried Bogiejn. 

S.AIeiUieŁieit zakrf- 
ta Ewangelia aaisa, tedjr 
ieit zakuta tjia^ którxy 
giną. 

4. WktótyohBógiwia- 
ta tego oślepił majdy nie- 
wiernjcb , aby im nie 
świeciła świado jó Ewan- 
goKi Awtij CiiiTattiia, 
któiy ieat obrasen fiog*. 

5. Bo nie lami ziębie o- 
powfaten^, ale Jaiuia 
uttyahiia Paha Bazuira, 
a aami liebiaałDganiiwa- 
•zomi prł« Jeziua. 

e. Albovi«m B<i0 któiy 
nakł, ahj s ciannojoi 
4wiadeji cajwiwiila, ten 
•aiwieoił w aaraasfa n*- 
■Mjreh, ku aj«i«ceniu Ur 
■aaala obiiałj BoŁ«j, w 
obliczu iflziuB Clujatim. 



w naasy^Bakonpianj 
aby WTWjbaea' 
moey Bołey , a «ia a 

8. We wszf «&iai i«| 
imy McUnioi^ aleWjdl 
ndocsani: wą^lenj^ij 
nie nrąlpUm/ : 

9. PzMiiUdowuła 
piemj, aio nie bywał 
opuMeaeai: n^«damyt<i 
nie gioiemr. 

10. Zflwueiu 
lanimire noaa^ w « 
Buzym; ahyi kyv«t)||t 
KUlt w Baaaydi ciełwt 
byłokauBj; 

iyiemy, zawaze bymaf 
wydani na imiere dk ii- 
««&: aby **^ kywot Jar 
znia byi okazwiyrw Jjaico 
CcIayiB Giele noMysi, 

12. A toki* w (MB «k»- 
niie śmierć, skutek mm}, 
a tyw«t ir waa. 

13, Lecz niaj^ ^ał 
ni)cb« wWTł i«bo łfil 
napia^lM; , Uwienylnn, 
pnetoien, iDDwiif i w/ 
wienowy, p^ato tai nw 

1.4. AVieAcł)n, ii: tm kló. 
ry wabłidjiii Jesiłza, i mu 
wsbudzLz Jcffiiiflnt, i po- 
■tawi a wamj. 



4o Koryiayan U, 



MA Albowiem vii^tko 
l^t dl« va«: abj luka 
■fitniąn, u dsiękowB- 
■km wiciu, bftrdsi«7 lię 
itKinaŁyla ku chw«ta 

fflfi. Dla tegei nie mts- 
yrKmj: cle ctMcui ii; 

EiBcm^mcB j ckiowiclc 
e: ie^utlc mc Tnę- 
j alBonrk djd*ń ad* 

t 17. Albowiam pr^ddn- 
liriio pnwnllaiąM i lefcke 

ŁKftase utrapianie, nft- 
1 WjftMa milką ii« 
wTiokaiei wagf cAwał^ 
wtekuktf) V Ml, ^ra- 
•nfe. 

18. e^jl Pin npmnJa 
tej neesj wMiiałnyck) 
il« Bie wMidalDiMli. A|. 
bowicn ne«t^, kt6ravi- 
teeHy, H^ doBiean* : leas 
któajfh widaiej nis no- 
*«a7, ląwkoue. 

ROZDZIAŁ V. 

1. H* vicmj, kfl iefii- 
\j liaiiiflkł dtm dku tago 
KleSSanla |ijtt scpanwa- 
■7 , Ik badaiiMiia nuny 
od B^^ 49%'***'^^*'** 
mbiany wtakniaty w nte- 
Biafiedi, 

2, Bo< tek w (gna w«dj- 



407 

ebleoaeal maukaniein 
nui^n^które ieat m Dieba. 

3. Joilik iedno pizyoble- 
czonemi , a nie nagicmi 
będuemy snaleiieni. 

4. Bo { mj , któraj !«• 
ateiinj w tymprajbytku, 
wzdychamy b^ąc obcią- 
kcni : prscto łe nie feąda- 
>Dj bye swleezanl, ale 
prayoblecieni ; abypolar- 
ta bjla imiertelnoić ,od 
i/wota. 

5. A ten , którj' nai na 
to aprawie, teitei B4g, 
który nam dtJ aftdatck 
Ducha. 

6. Dnialąć tedy znwize, 
i wiedząc, i:e pokijmy w 
ciele, pielgnymuiemy od 
Pana. 

7. fAłbtrwienipneiWlft- 
r^ cbodiiemy , a Aieptx«B 
widzenie.) 

8. Łeci dafamy, i dobrą 
woła maMywifiwćraciej 
sd^, a prqrt«m«f«ii 
bji Pana. 

a. h«tak mUitaMr) 
akoeiik piaTtonsem^dka* 
atak odlegteini bfdąo, a^ 
byfn.j alf lemn ipsdo- 
baU. 

10. Bo lic wi«jracT mn- 
aiawj tffeMfti pnwd ito- 



lioą ChrjntiiMirą , ahj 
iuiij odutoil włuna u- 
ccjriil[Lciałft,irsdlBg tego 
co ucajnil, lob dobre lub 
■ł« 

1 1. Wiedsąo tedy itrach 
Paiłikt Indiie nunairiB- 
mjr; leu Bogu iawnemi 
ieiteibiy. A B])odE!evBmr 
łic, ik tefc w luomleniach 
ffOMych ietteimj iewne- 

12. Nie moim umisie* 
bie wam aaltnmj i ale 
wam daiemy fnje%jn^, 
abjricie li^cJilubili i naa: 
łebjrioie mieli eo neo 
pneciwko tjta , kt&ny 
aic aalecaią i wienobn 
tylko, a nie 8 aerca. 

13. Bo ehoi od ajebie 
odobodaiemj, Bogn od- 
ebodiiemy : choe pray ba~ 
caeiiin ieate^y, vam ie- 
ate^j. 

14. ABiowiem inito£6 
Cbrjitaaowa pnyciako 
naa; nw&ioiąeych to, ik 
ieitl ieden la mayitkie 
nńarl, tedy iriijacj byli 
umariemi. 

i 5. A M wasyt&ienmari 
Chryitua, aby i ci któriy 
Łylil, Ink nie aainl lobie 
i^li, ale temn ktfyj la , 



nie nnuiri i imartwyil' 
wat^ 

16. A tak my, od tyek- 
mUat nikogok nia uaaij 
wedle oŁda. A ImiEMmj 
anali Chiyetnaairedle eia- 
U: ale ink twaswife«7 
nie nemy. 

17. A tdE IbU kte « 
ChTyatnrie nowym ieil 
atwoneni^ : atare nee^r 
prsemin^y, oto aicwaay- 
adcie nowe «triy. 

18. A waaytdce a Boga, 
który ńas a aobą poiedoai 
pnem Ckrjttmtt, i dd 
naa nraąd iednania. 

ł». AAnriem B^ b^ 
w Guyatuale jwiat tMt 
iednai^e, niepnywtytauic 
im gńe^ów ieh, I ileeB 
nam t« rioiro ajednania. 

20. Zamiaat Chryetnu 
tedy poadatwo aprswnie- 
my, iakcAy waa Bógpraea 
na* napomiaM: proiiemy 
aamiaat Chryatuaa, poie- 
dnnycle lic s Bogiem. 

SI. Tego który nie a- 
■nai graecbu , neiynS 
grsechem aanaa, Afitnj 
się my' atall iprswicdlł- 
wnei^ &o^ w nim. 

ROZDZIAŁ VL 
.1. A pómagatąe aap*. 



do Korgnłyan U. 



nj, abj£cie nkdare- 
sa łaski Bokey nie brali. 
~ I tak mawi : czasu 
^^enmago vyilucha^ 
I cię: a w izien zba- 
cnia ratowaiem cię. 
f^ok teras czas prsyie- 
: oto teras dzień sba- 

Nie dawaiąo nlkomn 
ego zgorizenia, ab^ 
Siic b^o naganione poiłu- 
gowanie nuie. 
■ 4. Ale WeTizjMtlmItft' 
Bna^ aam^cb ricbie, iako 
Waixy Soti w uerpliwo- 
lei wielkiej, w utrapie- 
niach, w potisebach, w 

'' 5. W razieeh, w wiczie- 
nłiijW roimefaach, wpra- 
'eacli, w nie*paniad) , w 

6. W CE^tofci, w umie- 
tftnośei, V nieikwapli- 
woici, w imgoiaaitó, v 
I>aclin świętym, w miło- 
ici nieobladnej: 

7. W mowie pravdsi^ 
T«7> w mocy Bokey, pnes 
broń iprawicdliwoici po 
piswicy, i po lewicy : 

S-Pnen ^wat^ i zeliy- 
woić , prses oatawienie i 
dobnidawt!: iikobjswo- 
dnicy, tno pfiw4«iwi : 



ioko nieznatomi, ano zsa^ 

9. Jako amleraiący, a 
oto łyieniy: iako poka- 
rani, a nie amorzeni; 

10. Jako smętni, leci 
zawize wcieli : iako nbo- 
dzy, a wielu ubogacaii^cy: 
iako nio nie mati^cy, a 
wezystko dziorlący. 

1 1. Uita natzfl o Keryil- 
tyanie otworzone 14 iu 
W4m, lerce naize ieitros- 
azenonc. 

12. Nie ieite jcie ici jnie- 
ni w nai: leci ioi£nieni 
iestcicie w wnętrzno- 
ściach waszych. 

13. A maiąc tek nadgro- 
dq (mówię iako synom) 
rozprzestrzeńcie się i wy> 

14. Nie sprzącayciei się • 
I niewiememi. Albowiem 
eok za towarzyitwo spra- 
wiedliwoiei z nlcprawo- 
iciijf albo co za ipole- 
cznojć fwiattoBci a cie- 
mnoiciąf 

1£ Albo co za zgoda 
Chryituiowi z Belialem? 
albo 00 za nezeitnictwo 
wiernemu z niewiernym? 

IG. A co za zgoda Ko- 
jclolowiBokcmn z bałwa- 
nami 1 Albowiem wy ie- 
■tcioie Koiciutem Boga ^ 



•no -. -. Łiiti 

'Jijursgft .Uk« wpwi Bpg: 

cie tia, mówi i9i>. a nie-j 
"di^iŁeao iic Di« doyrtay- 
ciB ;' a la Wa* prżjimę. 

iS/lIt^cJ^ wam'ia OTCB; 
iwy b^Jłfećie iuiiui i^- 
ny i GOrlci^ nwwi ',I*ań 
.wisebHinogyij, ' 

iROEDSIAŁ VII. 

"l,,IljBiM .ted/ ńiyMi- 
leyii te ODiethicei 'iićay- 
iaiiijtajk tluuL itćbl^od 
*tó(iaWey'«maiy"<aJ»'l 
■dlidba,'. ifjrkbiiyWaląc po- 
jwięceiłUir boId£ni Bo- 

- Ł.frijimi^cie nte:'!l^a' 
ditefffriniy oie ■»iltt«yViiŁ' 
Hylaflńcgńjmy Hie'Aa- 

uultali, I 

piae^fa-llioiiriedtW, iji 
ir aerĆBcIi ABk^ydl'tft)t 
lęifeście, £<lbyjiiiy f a^i 

.,<j^iU|am, wieliie l^^Cię-; 



cMołUro u vw , Bwi 
wielką pechwkłę s wMr ' 
pe}enel9 gotiflcl^ OtĄu 
(ĄJąiKljc w^atiata yr, ^ 
4ym a^apieniki o^si^ 

fi^.A]^wiem>i gd^*r 
INemili do Haoe4iwi;t 
ci^ naaie ładnego i'- 
'PowoicBi* ais miuD, 't- 
himj ucierpieli watfcie 
Utrapienie: leWnCGn 'U- 1 
twji^.wewn^tn atrtJtj, . 
•^ a. Ai« którj oitamj n^ 
imae, .pańcasjl naaStBI 
pnyUoiam. TjtnkawyK' | 

7. A-nie łylka ptajUaMII ' 
jego, lal« td; poddląi 
którą neieiionj i«t ■ 
irw; oCnayinDiąi'*^ 
ckęe wtiE^, -plftcswtW 
wartę pneciwko m^a- 
priejmojć: tak, łasilli, 
tym wi^cćy w^adaL "''' 

■iira'cIuMłfMym tA^JĘ 
łow^ wida^e,-.iii.imiM 
(dibmi da «itwll^} f)fl 
aAntcił-wM. 

iię;'tńe tiietriafi^ 
cBiialeiMf^fi^l 

^ti«c' Bti|;a^ r-Ifebj 



(fo Ror^nłyttH II. 



411 



teyn nie nboSowali s 

». Bo iBnitt* krtr^ 
-tre^re Bogt, pointtę 
xbftwi(!&lu iił«odicdeii- 

«• 

:. AlboMeBi oto tatna 
łBleieweJleBoga bfli 
■nfc«id, i^ita -wielką 
wai ipnffHo: 
Dbmorę, tf#nren 
BievKiii«, omiMm bo- 
4to apriefiuą elięć 
foprtiry : owuoa iar- 
'ON, owiiem pomsta, 
rlhhyMldm okutiUicie 
Ifjrdi cijratomi ir Uj 
Mrie. 

t A tsk ckoeialieiti do 
■ pisał , nie dU tegoć, 
wy był knywflę ticay- 
1^ ■»> dla'tej^,któnmii 
pknywdaatała: tde Łe- 
r li^ wam pokazało pilne 
jua^e nuże, które ma- 
^ o vu przed Bogiem. 
13. KHa tegoimy t\% n- 
Ihaiyli. Awnatiympo- 
itiueoiu naywicceyjmy 
lifV«d owali I Wesela Ty. 
a«wegn, ii ocM^dsony 
Ml dncb iegft ti wai 
tujitkich. 
k. I 'iefllm « nlegtt i 



wal się wczympTzocfawa- 
1^ nie sawatydslłem lic, 
de [«kotmy wam wicy- 
idio w prawdrie mówili, 
tak tek prtechwalanie na- 
»e pned Tytnsem pra- 
wdriwym aię atalo. 

I fi. A wnętrsnoici iego 
tymohętliwiie ląkn want, 
gdy wapomioa na poalu' 
ueńatwo wtay^tkichwai, 
iakojcie go ■ boiainia i 
le drłeniem przyi^It, 

16. Radnie lif tedy, ii 
wam wuyitkim doiaro. 

ROZDZIAŁ Vni. 

1. A OHtaymnlemy 
wam, bracia, laikę Boią, 
która icat dana w Kotcio' 
lach Macedońakioh, 

2. \k giy byli doiwio- 
dcient wielkim utrapie- 
niem, obfitość wesela icłi 
■lę pokaada,! oitatecsne 
tiboetwo Ml obfitowało w 
bogaetwo prostoty iek. 

3. Ik wedie moknajci 
(daiq im MaAeetwo) i 
nad mobnoje oshstnemi 
się pskasali, 

4. Z wielkim napo Btino> 
nien pmiaą« rtm, aby- 

imy flrzyięii ■łte««dnA'l{< . I 



'^ttn 8. iAmAt 



j 'l.5- a oŁł -WwiPłj j>4 

bia oddali, !J*]rprw4,Ełr 
A*.|p»SW ,MP> ,P,rU» ^«»^ 

A. Tak iieJnij tci pro- 
fil f/tiiia, 1^7 iakd |io- 
_csąl,^^k doKfłpał i u wti 

^,7.,i4^ł,J«lfo we.irtły- 
atKim ottfituiecie wyie? 
»• ^,w moi^i^ iw umle- 
'iynoicl, i wfBelśklerpiI- 
^9,Ult, , na^to, i wiAUoici 

a^j^Jc i'W tej: i'C*oin- 
ili^roihloititowali. 
8. Ni« inó;irię£ ialco roK- 

'HJ^ffe/ ittiłblil^' 4iftirf<t- 

-9i^V-^ ■' ■'■■■■■■ 

''iltęr^bk'' n^i^^In^Jia 
ChiTstant,i«dUU)lWfił 
'H^ Wibglrti V «4«ąe'%«^- 

- " 10;' A^%'-|(!^>TaMd)' nidf 

' iUf 'pik^Uu^dB V ktitny 
"tu ^Ucct' utMli.,' ąli i 

iiiKi^efeidle "plifWey pi». 



tMl ««tetriB- OB* .dnaH^ 
tak tai bjfo i H^kouoi 
s-tago 'oó BiBeia. " " - ' ^>^ 
12,' Alboirtm.ńJliłMt 
oahotnk.wołft wo^ ttff 
bo :ma<, ioat pr«ń*"JMt 



13. Bo nie iktby, łn«f]i 

Wi#Io bjrdąqUeiąi«,&vw 
najifiic^ej ąle v^ajt 

14. N* 'teK,tqB|if, wfiffi 
ohRtoii, niech ntals ift I 
niedoitatku, «% tfł~U 

niem, wass^oj ' niojp*^ 
tLu, abj bjio poroiMMC 

15. IfkUieA ńąpSB 
kiory wieie-naibieiT* 
miał nubjrt: a kte 

16. 



a^l mnl^. 

,'-A diIsfca'Bot^'ltłh 
1'y ibł jToi atu-anio «'lfl 
do lerca Tytuioweglti" 

IT.Unapominanfepl 
1^: ale fiilńit;fnym- 
d^ć,' dtłbroWolnie' do 

' IS/FoaiaUimyMk^ 
fcrata, któiego cbwsUl 
«r KwKnf^eUł -p»< w 
ttkleh Hoactoładii'1 ■>; 
10: Ą'Diet]Ftk*'toi'^ 



MJB^itmsmlL 



m 



tA Anaj. £wt*£Hoicfe- 
htm Mi . towkTHfw* Araęf 

łpra.. uafoiwstui sd nap 
kn eii««la,£uilu^.'i>.'ilr: 

"SO, 0toM^-iic'ite^' 
«ti3"'tnr kto^-sle aagoMił' 
^te;- obfiMioi, UoWfiii.-' 
ttugowmnie pni« dbs.'*}^ 

pncd Bogiem , -Wit 'leŁ 
p*aftdłmi:''- '■' -'■'■ \ 
pSi A poilaiiiprfB nic-, 
Bi 1 brata niizegb,'któ-| 
T^PJm^«ie[eI[roćwwie-l 
A Rcciach dfi^wiadesjlt, 
Sf ieit pifnr :' a terai da-^ 
^0 puńieraij dla vit\-[ 
Tpeji ^^P*<^! priećjwko 
Siam.' '' , ,, . .: 1 : 

f tórj i^t lapjm ^irarsj;- 

^■ea. i poinofDJl^iem ,11 

r«j el)i>cia^4'"^*<>i.f*i 

f^, jjiostoliłw.ido Ko-i 

ratuiowi^. ,1 ,. j , ,, I 
i<Mcmaitnie tedjni- 
w«aiej >)i pn^liw«-< 
i« IłMiegD ^ WH, oIM' 
pisaotw nte pnsad 



1. Bo o p(rihdl!fei'ktttr)i 
*lri iiiti/-ivr^Vyd; ida 

pi^s^wwM; .■'■■'■'■" ■'■•' 
'X. %ńJik"l)6WIfeiń^'Adł'^- 
tne lerce waue 'Łtorym 
itę''ptźecli^alain'z.vu'.a 

sn pętana Hi 1,MA\, 

6 waii me było' ilroŁti* "V 

"tej''io1cr<e : Vl»jici«"(^- 
kom pĆwiMśiąlJ gotóy^' 

miiiyijl:' ' ■■;;■!' 
4<i4^7 *i>ad:i, gdfljri^ 
łjBDfPlltjBiJiMacedań ca^- 
C7,.s Enaleąli -^aimeśfi- 
towych, nie Kawat^dn- 

lapfąwy.,::, ^ ,, ,',,,,,., 
. ^,,Zi)i>iQ,aiii,ai«2 Mj^a 
IWM, pgttjjefccą,. pjpłłó 
braci, ahy,,4(i,wałłjTłC^ 
pttaalir i,ipi«nr#y, i^o- 
wałi .iT#«)Wi a^iModrptili- 
F»*ó prsftdtyri ftbie^ijft, 
aby bjią,gcłoVA(tMt ił)fo 
Mev>dr0bMvQJ^,« ;qię,flf- 



«I4 IM S 

6. A tapowiodaw: kto 
■lEąpia tieiB, ikiuiia tek 
ki^b^diie: a kto lieie w 
ŁIoffoiławieD itwi e ,w b ło~ 
goiiawieńitwU te^ ^ó 
bidzie. 

V lercii itroim, nie i is- 
manicseniem ani z pny- 
mnuenU. Bowiem ocho- 
tnego dawcę Bog mihiie. 

8. A Bóg mocnj ieit o- 
csjnij, sbj obfitowała w 
waa viij(tka »ciodio- 
Miwol6 ; abjjcie w« vttj- 
itkim iBwiaemaiąowisj- 
■tok doatatek, obfitowali 
Ictt waaelkiemu ncsytiko- 
wl dobromu. 

9. Jako napiiano ieat: 
roipronjl, didabogim: 
■prawiedllwoij lego tnra 
na wteki wieków. 

10. A który dodai«iia- 
■ianta iieiącman ; doda 
lei chleba ku iodaenin : i 
rosmnoij laiiewki waaae, 
i prajBporaj uroduuow 
■prawiedliwojti wauMj. 

11. Abjieio na waaj'- 
■tkim ubogaceni obGt*- 
wali ku .wuelakiey pre- 
■towi która pnes nai 
aprawnie dsięki Bora. 

12. Albowiem )iiaug»- 
wanie nnęd« tego nie 



tjlko wnałnift eMg* ide 
dHtftm twiftTiia* ale lA 
obfitsift pMS wide dof* 
kMraua f aas^ 

la. Gd; pnaa dofwit- 
dosenw tay psrtagifBaga 
ełiwąlit «a podaMMÓatwa 
Wjrnuuiia waaMg«lm £- 
wangaliiCłwjaAnmwc/, i 
laiaoteroćć w ud«iaUni« 
praeeiwko nim, i pneaiw 
WHfłtkira. 

14. W i ob teJi prośbie la 
waił pragnąc waidlk la^ 
BoŁej obłituiije.e; v wati 

15. Bogn ehwiJaia nie- 
w}'iIawionj dar lego. 

ROZDZIAŁ X. 

I. A la lam Pawd V^.*i 
Hę wai pnes ei«lioM I 
łagodność Chr/itiiaoii%^ł 
którj a« obecnie ImI ~ 
podlj mi;di7 wami, 
w niehytnolclieatetii Jtt^| 
tlj praeoiwko wai 

3. A prsaaf, aiMilibyml 
b^ąe okeen; ni* b^j 
knatiy tąnfhoicią, kłól^l 
my^łę b^źinidj naaj 
które: któraj o n. 
nuBiaią itAfjioij i 
eiBita'rim4(UL 

3. Albowiem ałMdcy M 
eielat, nie wading . ' ' 
watMe«7. 



d& Kofyagemll. 



4iś: 



Ł. Bo;lir<m:)wtBi«r»twK 
nUsego Tdt ieit eiela|nq: 
iIe£«gfcin.nioffiW aKklfil- 

ktÓBii radfbnńcB^.:! 

'&. i w«a«Uikj| HTąMkoilS 

fonuniti BdwniM , i; 'w! 

ki rHOBi pod poriaupRńo 

6. Ł ps gotoirin t^mf 
fbmśtą no, mielnUA.Bt^- 

tnek,. J|^,J(tf)„ą»ftie 

idbdi<ull to wim,«.»"- 

Qkr!jratwje;tok tok.tinj. 
B. llhtnriatt. Mljbyin i^g 

EB«rJiwk|to Hi iwtt<||i^' 

ItaRira wBf;or4iw^:) ' ' 
11. To nie«lurr'fa«i(aiw 



mową t)n<e^ l|jktt >, nl«>': 
hftmiiei, ucj uA «|ećal«'; 
;w'iiczynkii.' '' ' ' '" ^ ■" 
I 12. AI1]0wie)b'łiiei(iiife^ 
mj Omrch lialile iT pW ' 
ciet kłiti' all>b ^ordwiij^ 
wa£ i niektiit^nHj hórty 
ialid'>te1)ia ktlecftRff ^ł^' 
■nni wlaśdą ouiin itai" 
i*mj'ch' mi^E«iń^'l pórik^' 
wńyframjrtętainlt ^ob^ 

diiem^ iI; urndlAi' V^' 
miaiy, aU wadlńg pM#i^'' 

wymiiirayti ałi)nfali]r.'U'.I'- 
do"lrt»tfo«t^gK;^' " ■'•' 
14. Albowiem' ffis 'it^<" 
ieiągaińł ił^^iakol^jja^ 
doli^ą«dovui tiltf «i«U ' 

U.' " f oter t)ii'ki^''^^'wiii'' 

pn^a^HwEMnIg^rCIiIMi" 
ifWb*4^:" "■■'■ ^--^i 
lS.'NiB ilwrtfcWtf.iti^in*'' 

dł^jrtyWihDaa^iigitflci'" 
obfttowkAin. ■ ■■■' ''"" 
16. Kii jki'fi)p'6|nfiadi^I«" 
Ęwaii^^ tal ly ony-j^H'" 

mH: nt(t <BhI«»i4«'>I't"it" 



410 



LMS.Paieła 



tego co iui gotowo ieit 
w cudijm pTavidt«. 

17. Łeeiktoaię chlubi, 
nieeb >if w Panu chlubL 

18. Albowiem ai« ten co 
■un liebie salee* , ieit 
ioiiritAeioaf ; »Ie **" 
którego Bog iBleoa. 

ROZDZIAŁ XI. 

1. Radbyin abyicietro- 
ehf wytrwali ^upitwu 
memu: *le nuc tek nu- 
■layeie. 

2. AlbcHriemwu gorąca 
miiuifnpnejmą mUoioią 
Bai^. Bora vu peilHbił 
erjntą Panną stawie ie- 
dnemu męlowi ChryitS' 
■owi. 

3. Lees ei^ boic, by 
■nada iako wąk ouitkd 
EwĘchytroicIą iwą: nie 
były takke akakone »my- 
riy waiae, i nie odpadły 
od proitoty oney, która 
Ieit w Cbryttnaie. 

4. Bo ieiUby kto pray- 
siedlssy inwego Cbry- 
■tuia opowiadał, którego- 
£iny nie opowiadali, albo 
bieriecie . ducha innego, 
ktureguicle nie wcieli, 
albo insią Ewangelii^, 
klóreyśoie nie pri^ięli 



■iauniebyicie go ciet- i 

5. Boć wniemauMcB ii 
nie mniey nie exynil ■!• 
Ul wieley Apoatoiowi*. 

5. Bo ehocien tek iect 

proitak w mowie, ■!• nie 

nniieictnoiel. Łecs wt 

iByitkim okaialii«y»ił 
n wa*. 

7. Albo i>alim istmea^ 
■amego siebie nnikai^t, 
abyicie wy byU -wywyi- 
»enl: ikem WBindatM' 
EwangeUąBoką pnef*- 
wiad^ 

S. luiiem KoitMły ^»- 
pil, bi«qe opatrxeni« ki 

isłngoiranin wai»> j 

9. Abędąo w w»a,l bM 
piąe niedostatek, nł« dl 
ciąkyłem nikogo: mBm 
wiem niedostatek mm 
salokyli bracia , kta« 
priyssli « Macedonii: h 
wszystkim strseglein ą 
mego siebie, abym 
byt bes neiąkeniaiiti 
będ*;. 

10. Je«tci prawda C 
stnsowa we mnie, I 
prEeohwdsnie nie bi 
Bwątlonc pneciwko 
w łcndnaeb AchMey. 

11. Ciemn? ik wai 
DLUni^ ? Bog wie. 



do KaryntytMlI. 



'4J7 



Mpotjm Mjnić bf d^g 
hjn' ódeii^ pnjtsjnę 
tym , itanj prtycwyaj 
i^dai() : abj w tym, enpa 
■I; ehlabią, byli nalesioni 
inko i taj. 

13. AlbowUm takowi 
fdiijwi Apoitołoirle, lą 
robotnicy idradliwi pne- 
mieniaiąej lic w Apoito- 
łj Chryitmowe. 

14^ A nie doiw : aU»o- 
wiem laai uatan praemie- 
. sta aiq w Anioła ' Łyii»- 
tfoici. 
15. Nie wielka tedy, ie- 
,-ili tek rinday iego pne- 
^ Kieniaią się iakoby bjdi 
jiaganii RprawieAlwoici : 
■tory eh konie e b^daiepo- 
. Vng ne^nkow ich. 
'. ' l£ Powtore powiadam 
j^j mad* kto nie mniem^ 
^^^^ benoiomnym: a i»- 
^Bk wi;e, tedy iako bes- 
Itwnimnego prsyimiyeie 
Mi^, abym aię ia tek ma- 
łneake co pneefawam.) 
*ł7. ComOTrię, niemo- 
Mfi wedle Boga ale iako 
Jr^patwie, w tey pe- 
MMŚei pnećhwalania. 
VłS. Oiji wiele aię ieh 
li«eehwala wedle oiida : i 
■k aię pnechwalaj bęiif. 



19. Albowiem radtisno- 
■ioiebearosnmne: b^dąo 
■ami raanutnemi. 

20. Bo anoaiele lefli waa 
kto iniewala , ieili kto 
pokyra , iejli kto bierie, 
ieili aic kto wynoii, iejli 
wai kto policaknie. 

21. Mowice wedłag ael- 
kywof ci , iakobyimy to 
my alabemi byU w tey 
tuierie. Lecz w eiymbr- 
kolwiek kto imiat (w 
^npatwie mowif ) Jmiem 

32. Żydowie ^1 i U. 
laraelcsyoy i^: i ia. Ple- 
mię Abrahamowe aą: i ia. 

23. S}ndsy Cbryatuiowi 
s^: (iako ^npiee mówię) 
wi<ieey ia: w pracach 
roslieanych , w cierani- 
caeh abficiey, w raaiech 
nad miarę, w Jmiereiaeh 
wielokroć 

24. Od Zydow wci^tem 
po pię6kroj po ccter^ie- 
jci plag bez iedney. 

25. Traykroć bytem bi- 
ty rosgami, rasem b^ u- 
kamienowany ,' traykro- 
ełem li^z okrętem Tosbil, 
praeE dileń i pnei noe 
bytem w gtębokoici mor- 

30. W drogach uieata* 
Dd 



«» 

w nicbeapiecMBatwmch sd 
ivfKO nuDdu^ V Bidit 
■piflutńatradi' . od Poga- 
naw , w nicbMpłMmsB- 

■piacfleńitwBsh na puitjr- 
ni, V niabs^ecEeńihni^ 
nk morxu, t niabaipM- 
H«óitva<^ KitiUjr f^- 

a?, w pnof i ir kłopo- 
cie, 1* niedaiypiAniu wiel- 
kim , w gtoJoie i w pn- 
gnianiu, w poieieA kką- 
■t^eh, ir liiunie i nago- 

28. A oproea tjoh no> 
osj ktńe aewDątn pny- 
pad^; nal)iegftnie na 
maifito dsicB, •taranie tt 
wizjttkie Keicioly. 

20. Ktoi choruie, a ia 
nic' di0i^ięf któk atę 
a^riis, a mnia to nia 
palif 

30. Jdli uq' patrseba 
eUubić: a krawko^ei. 
moich chlubić ai^ liędf . 

3KBog i Oeiee Pana 
nWEeg« Jeirata Chrjrstu- 
sa, Ittiry icat na witki 
błogoiławionji, wic ikti 

*» UMnan. 



£M&iVH^ 



^. W Dwunktf nHO- 
dn imag* Staniata Kcala i 
Anty, «Md^.b^*tmt^ 
iidMto Danuecńdtłe, 
Aeą« miq pojHkać: 

33i Ibjiem pntea (dcoa 
w kmiD ■;''mHa"ap«^ 1 
laoioa, i Uki«a' nneiłt 

ROZDZIAŁ JOL ' 
i. JeJIik aif-Alrihiip*' 
tneba(nitpn7HhH« wpii' 
wdaia) icdiuk pnyidf da 
widianift. i obiMrioda 
Pańikiego. 

2. Znam aidowidu w 
Ckr^towe pned (ateinft- 
■tulat(iaUi W oiele nia 
winn; iatii proca ttirt*j 
niewiiA: Bog Wiej) tt 
takowjr Iji ttuAwjamlf 
ał d«'medcgv ni«ba. 
'3. A niatti' tahaw^ 
citowieka (ieiU w titks 
ieAli'proeX cit^ nie wian, 

4. Ik był saokwyocn 4i 
Rala-: i'*ł;rasal taianw 

■biwa^ ' ktÓTr«h lif cda!) 
wicowi 'ntffgadsi hmI 
wii. " ' " ■■' 

fi. Z tag«kaię b^ oU»- 
bił, lada a mebi^ Mtaicg^ 

iebfd^iicahhlbiłiodM 

krewkWtt Uaiab. 



do KorptOjiau II. 



6. Albowiatn choćbjm 
ńii chciał «hlułiić,iua bę- 
Ję ^up[m, bo pravdjf po- 
wiem. Łeei folguię: abj 
kto o mnie nie rorumi^ 
więcej nad to co wldsl 
TC innia, albo «• ił/uj 
•4amni& 

7. A iłbyn aię Bacwo- 
icńą diiaWiettia nie wf- 
wmO, 4an mi i«st bodaieo 
ciałn ncrna aiiai nuta- 
nov, ab; xiif pwMjilco- 
iroŁ 

8. Dlatego triykrocism 
Pana proail, abj odemoie 
odfti^ił : 

9. Inekt mi: Aogji tj 
maunałaicemoiejTi al- 
bowiem moe w Blabosci 
hjm potcinieyaia. Rad 
dc tod; pneobwalaj będf 
w fcrewkoitiaab molab; 
a^ we ronie miwifc^ 
moe OiiTitiuowa. 

10. Dlatego ilę koidiam 
w kTewkoiciacbmeiati,w 
pstwanaeh , w potrae- 
badt,v pne^sdowaniaeh, 
w nii{ikaehdJ«ChT7>tiiM. 
Albowiant gij mia iMg^ 
te^fm ie«t nocnf- 

Jl. StałeM lif ^upim. 
■wjioia Bi^ pnjriKUiMi. 
Bomci ia od wm ntiri b^dit 
s«le«>n ; ilłłowiein w ni 



41ft 

csymem nie b^po4I<7U7 
tiiźli ool kudao wietef 
Apoitolowie : ehow^em 
nic nie ieit. 

12. ledoak aoaki Apo- 
atoUtwa mego wykonane 
•ą s wai we wiielkiej 
cierpliiroioL, w Enainio- 
nacb , w oud&eh i w mo- 

13. Bo eok leil w cijm- 
bjicie mnte;r mieli nad 

Koiciolf 1 tedno 
iłem i& *ftm wat nie ol>- 
ci^Łal: odpujeciei mi tę 
krsjwd^ 

14. Oto traeci ten rai 
ieatem gotów prsjiić do 
wu: anie obciąic wai. 
Albowiem nie izukomwB- 
ttjeh ntciy, ale waa. 
Boć nie iliiatki maią Ro- 
driconi skarbie, ale Ko- 
dsEiej diiatkou. 

16. A iać bardso radna- 
lois^ i nad %wjk ai; wy- 
dam lam za dusze waite ; 
acikoltriek obficiB wai 
roiluiąe mniej' iettera mi- 
lo wan. 

16. Aleniechtalc będzie: 
iam WB( nie obci%ŁTt:ale 
będąe chjtrym, chytro- 
icii^m wal podaieiU. 
I 17. Iiali przez któregD 

na 



4» 

z treh któremdo mupo- 
■lat, oudcdem 

18. Pro«ł«m Tyhiu : i 

poiłałem s nim brata. 
Ic&li wai Tytni otculcał! 
iialifmy nie tjmie du- 
chem poatępowalif isall 
Ilia temtŁ ilopami f 

19. Zaiię mniemacie, ił 
li^ vam Wfmtenam^ 
prsed obliDinoJoi^ Boiią, 
w CliryiCutiB mowiemji 
a wisyitkoć naymileyBi 
dla waizego ab ud o Wa- 
nia. 

20. Albowiem ai^ boi;, 
bjm anadi pr^rsiedliij, 
nie nalazt Taa iakiemi- 
bym nie chci^: a ia łe- 
bjm tek nie bjl nalesion 
od Tai iakiegobjfeie nie 
ehdeli, ab/ inadś iporj, 
aaidrojci, gniewy, iwa. 
dj, obmowy, aaemrtnia, 
nadymania, roaterki nEe 
byty niiędsy wami. 

21. 'Bj mię saai; Bog, 

gdy prsjidę, nie poniłył 

D wai: łebym nie ktda- 

wii3 wieln a tych któray 

pried^m sgraeiiyK , a 

nie pokutowali z nieosy- 

'ei i wiieteozeńitwa : 

owJcIągllwoici kto- 

dlnlU. I 



ROZDZIAŁ XI1Ł 

1. O to ten traecl TU 
id; do wal : w niciechci 
dwu albo traeeh iwiadko* 
■tanie wiielkie dowo. 

2. Powiedai^em praed* 
tym I opowiadam, iaka 
■am obe«y» będąe tak i 
teru choeUfcamtam ńi« 
ieat, tym kcónj pńedtym 
gncaayti, i włąyatkim ia- 
aaym; kainUi^ saai; pny. 
idę, nie priepuaaesęć. 

3. Ciytlcbceoie doanać 
Chryatuaa we mnie ma- 
witego 1 któtyć w wu | 
nie ieit ilaby, ale w wia 
ioatmoony. 

4. Bo aoaej ieat ulo^j- i 
kowaa M mdłoiei; ala 
Łyie a mooy Boiwy. Alb». 
wiem i my mdiemi ieate- 
Kmy w nim: ale kyi b^ 
daiemj anim a mocj Bo- 
kej dla wai. 

fi. DoJwiadoaajreie ■«_ 
myoh iieble, f^ ieat^ 
jeie w wlane: aatnych I 
aiebi« dain«#ayeiB. Albo 
nie anaeiB aamydi aieMo 
ke w waa ieat Chryatna I 
Jeiua ł ekykabyśeioaiMda 
odranoonami bjlL 
S. Łecs ai; apodslewiuttt 



do KOrymi/an '■ II. 



<>m 



ilMidowAnie, «• nia nft ke- 

: II, NaMtatek łrneik, 
wei«lćie lię^ bądrci^ Aa- 
Bkankll, napominsiriie 
•ic, tei roEumiejrcie; apo- 
ko^^ni Itądicie: a Bog po- 
koiu i miłoiei będ^c; z 
wami. 

12. PQidrQvcie liij ip^- 
łeciDie w j^i^tem pocą- 
iowaniu.Poidrawiaiąwap 
jwięei wasjicj. ,, 

13. Łaika Pana naacego 
Jezuia Chiyitnia, i mir 
łoić Bola, i flłiotecin6Ji& 
Ducha S. niech b^ilŁla s 
wańi wi^itkiemi. Af 



ito pbxn4dk,'ii vaf nit ief 
■teimjr ttdnnicoiiemL 

7. A pnMiemjr Boga, a^ 
bjf cie Dic ałego nia ca;- 
nili: nie iitbjlmj tlę loj 
dojwiadcapncmi okasali, 
'ale 'ld>y£cit)'wj cb itit do- 
blr^o c>jniQ, a lorbylmy 
Ir^ tl iako odniiconim!. 
"'8. Bo nls mołemj' nic 
' naprś^wkb prawdidc' : 
' ale sa [kntwAą. ' ' 

9'. AlbbWiek li^ radoEe- 
ni;f, Łe mj ieitejraj nie-' 
moenemi , a wj iett'ej«iQ 
BiaoDcmL A tego i Łąda- 
wtjy sop^ney naprairy 

J 0. Dla tegob «» w nie- 
hjtaainA piisę: abym prs^ 
toma/n będąc nie ^y- 



LIST 
PAW 

APOSTOŁA 
DO 

G A L A T O W. 



Ł A 



KOZDZULt PIERWSZY. 



!• ptnrił Apoitoł nia 
od liidii , Kni pnes cilo- 
wiekk, alo puei I«nita 
Chryituf a , i Baga Oy«a 
którj go wsbudrii ■mar- 
twych, 

2. i wnjtuj braoia któ- 
rzy ląae mną, koieiolom 
GalatukEm. 

3. Łaika wam i pokoy 
od Boga Ojaa i Pana na- 
■lego Jeauia Chrjitnia, 

4. Który ittmego liebie 
wjdai aa griechy naue, 
abjr nai wjnrał i tera- 
inioyizego wieku dego, 
wedle woli Boga i Ojoa 
nauego : 

6. Któremu ieit diwda 
\ wieki wieków. Anen, 



Q. Driwnic lif , ii tak 
pr^a pneneiieie lif al 
tago , którj vaa waawal 
k« luee Chryat«Mwfj, 
do fuMy Ewangolii: 

7. Któiaó nie ieit inau, 
iedno aą niektóny co wa- 
mi tr*oŁą, i eboą wywró- 
cić Ewangelią CłuTatn- 
•ową. 

8. Ale ckoćby i my alko 
Anitd s nieba pnepowia 
lat wam mimo to, e&imy 
wam pnepowiadali, nieeh 
■b^daie pnekl^tym. 

0. Jakoimypnedtym po- 
wiadali, i tema laaic mó- 
wię : Jeiliby kto Wkm o- 
powiądł mimo to eoia* 



Litl S. Patęta do Galatote. 



423 



lepne- 



wsięli, nicelk b^di 

10. Bo U«U toru pricd 
ludźmi aprawę mun, c^jU 
przed Bf^ianf Cirliisn- 
kaiai kbjm . ii^ ladsiom 
podab4dł JeilibjtD. *ię ie- 
ucae ludxi«ai pD4obsi, 
nie bjtcifajFi* i^\ Cbtj- 
■tuowjm. 

11. AUowiem osnaj- 
mni{ wam bracia, ik E- 
wangelta pnepowiadana 
odannie, nte ieat wadle 
ciławieka. 

IS.BoBiiey Łanie wsii^ 
aaiB ńą nałwaji 91 esi»- 
wieka [ ale prxea obia^ 
iri«ni«' Jeanaa Chrjatiua. 

.13. Boicie ityHaeU o 
moim Dbcowaain nicldedj 
w i^jioatwU: ikemirodae 
pn^ladowai koiciol Bo- 
ij, i bursfłem go. 

14. I poilępowalem v 
Żfdoatwie nad wiele ro- 
wienaikow moich w lutro- 
djcie moioi, b^itfl agnry- 
mjn BitoinUdem oitaw 
moicb ojCB^atfeh. 

15. Ł<ca edj ai; pedo- 
baio temn, ktorj mię bjl 
o^e^ a kjwota atadu 
n««7, 1 wenrał z iaild 

16. Aby «i sbUiFfl Sy- 



na awego, abym go prze- 
powiadał międzjPogany : 
natjchmiaat nia dokłada- 
łem li^ ciała i krwie: 

17. Anim paiiedt do Je- 
ruzalem do tych , którzy 
pniedemni^ byli, Apoita- 
łow; ałem azedldsAra- 
Mey, i wvAriłem aię zaai^ 



18. Zatym po traech le- 
eiech poizedłem do lera- 
ztdem, abym ogliidał Piiv< 
tm; izmieazkałem n nie- 
go piętnaście dni. 

19. A inaicgo a Apoito- 
łew ładnegom nie widaiat, 
iedno Jakuba brata Fań- 
skiego. 

30. A CD wam piaz;, oto 
przed Bogiem, kti nie 



21. Zatym przTtzedlem 
do Kraiow Syriey I Cyli- 

22. A byłem nleznaia- 
mym a twarzy koiciolMn 
lydowakim, które były w 
Chryttnaie : 

23. Ale tylko uitj^aeli 
byli : U ten, kiwy prae- 
iladow^ nu luckledy,!^ 
ru •powiBdawiarij,któr^ 
pne^m banył : 

34. 1 ehwdiiii Boga »e 



BOZDZIAŁ n. 

l.PotTm po csteriiK- 
ieie Ut, isediem sMi% do 
Jeru»lcm zBaraibiłum, 
WriąwiiyiBObłi Tytusa. 

2. A iiedlam ■ obitwi«- 
nU i sDUaiJemai^ s nia- 
ni około Ewugalii, kt^- 
w\ priapowia4«m ai^f 
Fflganj, i « oaobna i to- 
ni, któny aiq adali być 
«■ jm : albjn anadi nada- 
remno nie bia^, aibo t^ 
nie biegd^ 

3. Ala i Tytui , który 
wmn^byl, będąc Pog*- 
ninenii nie bjłpnynu- 
■lony obnekac tię. 

1. Ale dla pokrycia w- 
prowadaoney fab«ywey 
braei) ktńny ti; wkradli, 
iby wytpiegowali wol- 
noU naiaę , którą nuuny 
w JeiHiie Chryatuaia, aby 
nai aiLiewolili. 

6: Którymeimy i na 
chwilę poddanoicią nie 
natąpUi : aby prawda E- 
wangelii trwdo u-iraa. 

6. A Od tych, którayiią 
■dali by^ ciyni, (ii^eini 
kiedy byli, nic mi na tym. 
Bóg nic ma waględu na 
oaob^ calowieka.) - Bo 
którsy lię sdali byda 



eaym, mnie *ię nicaym, 
nie prayloŁyU. 

7. Owaaem pracciwnym 
obycialem, nyjn4wtzy, 
ke mi ieat awienona E- 
wangelia nioobraeianit, 
iako Piotrowi obncsanift. 

B. (Albowiem ten, który 
dal moc Piotrowi a« A(h»- 
atoUtwo obneaanitt: U 
moc i mnie mięÓay Po- 

g-njO ^ . 

0. A ponawaay inakę 
mnie daną, Jakób i Ce- 
pliaa iJan,któnyai^ sda- 
li bydi filarami, d^ mi i 
Barnabie' prawie^ apide- 
esnolci, aby my micdiy 
Pogany, a oni iri^dsy 
obraeaanemi pnepowin^ 
dali: 

10. Tylko Ajimj pa- 
miętali na nbogie; cam 
tel a pilnością csynit. 

11-. A gdy pTayoedi Ce- 
phai do Antyochiey,apne- 
eiwiłem ilę mn w twan, 
ii byl godiien naganienia. 

12. Albowiem prccdtym 
niŁ prayuli niektórsj- od 
Jaknbtt, weapi^ a Pognny 
iaddt: a gdy pnyniti, 
■chraniid n^ i odłącx^ 
tię od nich, boiąe się tj^ 
którsy byli a obrrieEania. 

13. I pomagidi tnii tcge 



do Gałatou. 425 

nafUanift inni Z^dwie I 18. Albowiem ieśli uń^ 
tok tt tek BunabaH był 
mricdiłoiij od nich do 
ttgak im^iUaia. 
14. Ala gdjrm obsoijł, 



proito uli wcdłng 
pnwd^ Ewangelii, ne- 
Idem C^bMftwi praed 
wasyatkierai : Jeili ty b^- 
dąo Zjdem p» Pogańiku 
kyieast s nie po ijrdowi- 
ka: esemni EogaDjpny- 
miusan: kyi po ih j^owiku? 
J5. H^ ■ narodnZ/do- 
irie , a uie > Pogtnow 
gneiHiicj. 

16. Łeca Vłednte,iii nie 
hyw» Diprawleilłiwionj 
sałoiriek a nesjakow aa- 
konu, iedao prsea wUi^ 
Jeanaa Chryatuaa: i mj 
w Clirr*tuaa Jeanaa wier- 
seny, abjfmybyll napra- 
wiedliwieni ■ WiaryChry- 
atnaoirey, a nie a neiyn- 
kow aakonu: praero, ił 
kadne ciało nie będaie n- 
■prawiedli wionę a uciyn- 
kow sakono. 

17. A iejli aaDkaiijc, a- 
hjimj byli naprawiedlt- 
wieni w Chrystoiie, by- 
wamy naleaieni i Hunł 
grseaanemi : izall Chiy- 
ataa ieit ilug^ gnecliu I 
Nie day Bolce 1 



bodaią to eon aepaowd : 
eiymęaainegoiiBbiepne- 

Btępeą. 

III. Bom ia praaa sakon 
x&konowi umaii , abym 
Bogu iyi : a Chryatułem 
ieateat nkriykowao. 

20. A Łyif , ink nie ia: 
ale fcyię wninieCłiryatna. 
A co teraa iyia w ciele: 
w wieiae Syna Bokego 
kyic ; który nię iiatilo-- 
w^ i wyd^ aamcga ile- 
bie aa mnie. 

21. Nie odmiatam laaki 
Bokey. Boieili przei aa- 
kon ieat aprawledllwode, 
tedyó Cbrystu prekm u- 
marł. 

ROZDZIAŁ Ul. 

1. O bearoanmni Qa- 
latowie I ktok waa oma- 
mił, abyjaie prawdsic nie 
byli poatuaaol , ktoiycli 
pried ocayma JeanaChiT* 
Btni praedtym tak byt wy- 
malowany, iakoby mi;day 

rami byl uknykowany ? 

2. Tego itę ^Iko ehoę 
naucaye ud WU ; aucsyn- 
kowli zakonnych w»^U- 
icia Ducha, cayii a. iłu- 
ehania wiary % 

Takiego bearamp 



njwadał 

A. TaŁeJcia wielaiaiiw 
pi«Udvawf kttw^i 
dafiMił. ' 

5. Iftórji tedj mun 4of 
dkwaDMaha, iapnBi' 
tuKj. w wai I Bcif nluł- 
wU lakMaB, - a^Unąda* 
ołiania wiaijt 

a, iako naiHcanfu Ahra^ 
hain awlmyl B»gii, i po- 
oqrtaa» mm \m lyra^U' 
dliwoiei. 

7. Po«M7oiua tedr , U 
któny B wiaiy aą, Aą^ 
ft^nanw Abnłuvnovap>i 

% wiarj Bóg nsprawLidU- 
wia Pogauj, pneitym o- 
powianto Abrahamowi : 
H będ^ UOgoaiawioiie w 
tobt« wiVfałbi»iiuod]r: 

0. A tok, ktńny ii wiMt 
tj aą, bf dą bb>goriftwiM 
s frieiśyn JUnhuiein. 

1«. ^anrlmn iMlą tek 
iaM a iieB7>Bkow' k^EMM, 
po4 pnekłgeCwen lą. Su 
m^tianA i«a( i Jh^Wi^ty 
kakiły, ktuybj B«a.łcvd 
ve mw^ałkink, o» napi- 
■ano « kiifgack aaŁoBK) 
abj ano esyaił. 

1 1. A a pnu MkMi k«- 



■ fawfa 

dan, sie. b^aw MtpnHlw 

iatitąd, iŁt^ą«iMHiw|' 
a wiarj iji*, ' ^ ■' 
12. A xakon niotiiPtel i 

1&, CbryMwi BM wjij^- 
pUod pnck]faiar«.'iwkp-< 
aa, a4wMfri «« -ą^ wu 
praoki^tai^ («lbft«ifw 
napit^wo i. .prnkUlgi |iih-! 
idy,. ktffig(vi«iiUj4oH>T 
wiB-i 

14. A*-/' 4łPeg«iin>w,ytor. 
ggafcirwńitwo Jklłmbl^',, 

1*^ Bt%etą(^09i^ ^%.^ 
dL» odftHwll^a;) f ł[wdf/ 

utanmńkoii^ga i^JFt), tup^ 

fiiwa, 
W, A(ir«}iAmdvi op^Jłęij^i^ 
MauB a^ obif tnio^i^ pijih 
mieniowi icgo. {iiit mii^ ' 
wi: t pUmiroiott^ i^IlAby' 

da;^ ; i pltmianjorii^*. ' 
ienu, kt^ i^ Ctu^-' 

J7.A«ń^«i><iai^ ifc 
teatamcntu p««dtr«; B«u ( 



który . pA cxtar«^ h( i. 
tn^Usiai Utnutid, we 

ietaiee. 

18. AIfcavnm Uiik % 
■Akaba »Mt AńeAkitNia, 
ttiji nie s tbiaMMa. 
Leos AfaraJbtmW'. pi!i«s 
otti«tiii«t ĘD|g danł^ał- 

19. Cdk M^ ufcttnt 
PEsjdra^ iMt dłft «7«i^- 
pkow> aib; pnjtilo ono. 
pj«a)if, ktńiMwu obucmł 
ronaą^onj' pn^s Aaiolj 
w r^e poinc^Kik*. 

!tO. A pojnednlk nie 
ieital Mnego, leos Mg 
lodMiie ieat. 

2 1 . Z«k«a tcd^ teat priA- 
eiwko «bł«łiiic<in Sohymi 
NIa da^ Bofce. Ałbovieai 
gdykjr fc/łdannkon, któ- 
ryby mógł oŁjwiań; pnn 
wdśiwiebf X sakom bjla 
mfWKwiadiiwoii. 

SS. Ale piano aamkit^ło 
waiTidco pa4 gneehemf 
abj obietnica x wlnij J«- 
anaa Ciirfitoia, bTia da- 
na witntpym. 

23. A pnadtftt nii pnj- 
ada vian, byliJm; pod 
lakooMU atnakaoi, będąc 
KaniEBkiii kn łejr witrae, 



ktfjai nuała b]r4i oltia- 
wiana,. 

: %i.Ap»HoŁu)[o»(Uiii- 
ana^m wQd*q» 4M*jin 
byl dft ChT^ątwit: aby- 
fany X wiajj byU u>pi^- 
wiedliwiflnlr 

iU. Uca gdj pm^wda 
wiara, iui nie ietuimy 
pod daieciawodaan. 

26. Albawien mtytcj 
HjmtK^ Ba&en^ iaateioie 
pn«a wiarę w Ciirjatuaie 

Sr.Ba^tÓHTkalwiek ie- 
■toilela DcliracsaBi wChty- 
•mtia; oUekliieie atę w 
Chryituaa. 

as. Ni« ł«it ijd ant 
Greciya : ni« ioMniewal- 
nik, ani woloy: aia ieat 
męlicB^na, a^ uewia- 
ata. Albowleai wuyacy 
wyiedaa ieitaicie « Chj j- 
ttniie Jaanile. 

29.AI««iiriBW7€br7. 
irtaaawi: ttifiat plTOl»- 
aieai AbrahanowTai , i 
daiedaicaml wedla oliia- 



B0ZD2UŁ IV. 

1. A nawif ta, I| do 
którego CMwn daledda 
i«al daiaeięclaa, uania 



ieat rofciri' od iłngij będ^a 
Panem iTBsyttki^o :-< 
■2. AU iMt pod opiliknij 

rsonegD esaciiAd oy«» : 
■3. Taltłalmyj g^yi^y 
byli dńefui, fcyUlniypófl 
^emnttj iwUts siri«w«- 

4. Łew gdy pp«y»rf« 
vypetiii«R>e oaMtttaoitll 
Bóg SymB łweg* iwłyidft- 
acgo K nimriattyi-UMy^ 
nionego pod iBkonank : 

5. JLhj taktónypoflta- 
konem byli, Wykupń, ie- 
l>ylmy priytpMobieni* 
lynowBkiego doit«li. 

6. A ili ieBteicte lynowie: 
letUł Bóg Ducłui Syna 
iwego w letcawsHio wo- 
iaiącego Abba, Ojo**; 

7. A tak ivk wi^cey nu 
iMt dDg%ł «1" lyMm : « 
ieili lynera, tedyi i d«ie- 
dsioem prara Bogi- 

.8. Aleć. at, •ii'»aB aic 
naai^ Bogaj.aiiiiyliioic 
tym, któray » prąyrod^e- 
nia nie i^B^gawk. . 
9. A teras poinawsiy 
Boga, i ałUBem Jm 
będijo 1)4 Bogai.iaktt^iBC 
«M''i«viB<»oic ki) , bŁb- 
neDtgm mdi^ryi i, fiic4<r- 



■aown riai^ cbwoKli.ll 
10.'iBUMiiMitał M^ll 
niiBSi;cy>'i««MOW^ ' 
k«rW.. ...... .!■> ■.. 

ll.BWę<*ic»'WM,Ł7U 
•Iłkti (Łamkowpiwiańij 
ok»ioi«M- '"'< .-'ui4 
I& Bifdińak Ukan^ 
gdyliem i ik 'iak»<iW)Af 
BrMaay,pnMif wa#,w4l- 
woayiMcścia mi; Bi«^bi|# 
UL . ■ . ■ . -,,...■■"- 
13. A wieeis , JUtm 
dawno ,pT>4> krewk 
cida prsepowikd^l wi/f 

14^ A pokiuy «9M9I 
która bj^a w oiefce jMfa, 
^eketioie vały«, ^ 
nijeie odraijoiU; ,*MW 
nłi^ pt«yiqli i*kjo AjuJĘ 
Bołega, iak« Chrjr^^ 
Jeanaa. ~; 

15. Gidiieited'yl«iptliV 
goiławi eń itwo waaąs t ^ 
bowiem iwiadci^ ■wta, 
ik, by była raeća inoini, 
dalibyścieini byli wjtó- 
piwfizy ociy łwóie-' 
, 16. (|,t^klom'ric.i't^ 
nieprzyiaciel«m Vc»iXf 
.prłijł-ttę.WfW t^tfWfnel 
.' n,- Nailą4(u%9i WAt^nif 



ilsdtnrati;- '■ ■:- ■ ■'■■■ 
> 18.' jfrd«fcrw«aBdn7tie 

tylko R« Un «BU, gij» 

które lu ro4i^,'«k1]y'bj4 
£fci7«tiu wwrni «7lEurt>I- 
t«H«nyJ ' ■• 

M. A efai^^bjriB' teru 
1i^'li''vAi, i oitmlciiie 
gJoa nof) prsetDjiŁ w^t- 
p!c *'*«. ■ ■ ■ 

'2liP6irłedf cierni, Ictó- 
ixj'f tli za&ónenl chcecie 
bjć, isaliście lakonu nie 

' '22J;AIboWiem nupiiano', 
ii Abraliam mi^ dwu ij* 
&o#:' iedijego ■ stuŁebnt- 
liik, V dł^iego X wolnej. 

23.' ŁecKktorjbjł seła- 
Ł^b^le^ wcdtng elala li^ 
nii^łii AVtiTf^iról- 
~n«y, pnoi UiJictnleę. 

24^ Ca nii^ eoi Iniacgo 
'mnaefj. AlbcHriam te aą 
dwM teitnnentj. Jeden na 
g^eŚjnal^ któiy rodsl 
WnicwfttąrkUirj Agar 

25. AlAówi«m Sjnaiteit 
'fftrti'-0 WśMmfi k BtmnU 



nwaiiiną^ i etnij s dsiM- 
kamł nrMemi. 
< 96( Łec^ onawjeokale- 
matfaiB; wolna i«tt:kt*- 
. n int nkstka aaaiuu 

21. Alb^cm MpńaHo: 
.Weael eif plej^Iodaa, kti>- 
IV. nie Kidalu; aakra^ 
knljT a lawolaj ktńn 
teumiantamiue Iwleieu: 
gdjit dsl«k« wifieey daiar 
tek, epuucconejTy uli tnj 
która mą piqia> . 

28., A mj bracia według 
liaakf wi(»imy di|»«tk«- 
litictnlce , 



29, Łet 



iftko 1 



ceai .ten który eic byt 
naradtił wedle ciała, prie- 
śladowat bigo który Hjt 
wedle dńclia: itakie Ttc- 
rai. '' ■ 

30. Ale ćo mówi pisińot 
WyrsućriuŁebnlcęł eyna 
leyj aTbowIeili nie licdiie 
dżtedclefcyl lyn tłulebni- 
cc ■ ■ynem#oliiej: Afek 
bada; iił« iMtetmy ey- 
ttUOi ttlcfwolnice, aleweł- 
aey; tą 'wolnoJei^ któn^ 
naa GIwyitBi otwobodiił. 

ROZUZIAŁ V. 
I. SMyeie: a'nle pa4- 
dajeiaid^ sacwir p«4'ia»- 
wao niewell. 



2. Oto w P«rel ponria- 
dUB WAM, U UW ^fdsio'- 
«{• •bnnui, CiirjMttii 
wun Bk nie ponoil*. 

3. A ołwiadenm kię m- 
nią koŁdemn ddowialwwi 
obne«(łii[eunu rię, tt^rtr- 
whilni icA #nfsttk A>. 
kota pdttlć. 

4. W]riiElM««lll MMliM 
I Cfti^MIM, iMfakjkol- 
Vi«k imkniltetfęMprt- 
wiedliwiaeie: tbOUtiiOt 

5.AtboiriiUti ihjDdeliein, 
I yfiwj, nadil«ie'ipra1ri«- 
dtiwolci DCtekhraitij. 

8. Bo V Chr^stiuie Je- 
luile nie nie wałjr ani 
obnmanie, ani oieobrcs- 

' nnie: b1« wiara, pnei 
■liłoje dzielna. 

7. BieŁeliicifl dobna-- 
ktok wam pnetskodiit^ 
abfJcIfl niebyli psKtuKni 
prawdzie f 

8> NattoTC ta nie 4eHei 
M t«go któtj WMWMirm- 

9. <rNAftinrara<«H7. 
śikb 



10. )a ^fiMi « Wai w 
Pmm, Ib nI«<tMMgbA»- 
■a«M nłe k^daieale;' k 
ten ktiryirataa trwitbj^ 



odniM**-^^, bÓTTUEok 
wiek onieat. 

li.AUbnek, iaJUle- 
sMH«toKsahi« opowia- 

pneiUdMNUue ińwpifł 
THfć nlBOOM icit 
BgOHHBie ki;i3'iow&. 

12. Bod^T^a i odiapi 
byli , któt»j vu wsn- 
..aią. 

13. Albowiem wy w»- 
nrani iMtBJcie'ka wirf- 
nofci bracia: tylko ie-\ 
hjicic ter wolnoiei nia 
obracali Kn pozwfthtiffit 
ciału: ale pnu wiłiiić 
Ducba slulcte iedeh dm- 
giemn. 

14. Bo wlizyatek «kon 
w 't;^in ieUnyU df itMwło 
wypełnia: Mflny UiitllK- 
go twego lako iwia«go 
■iebie. 

i 5. Ł«cateJ]IMi)ii4n- 
giego kąiaeie i p^ffnaA». 
patriciel abyic^ «ię 'm- 
mi apolem niepoiodli. 

16. Mowi^ 't«dy^ .Eta- 
ekam -rię >pmniy«i«,'k 
pob^Uwotci oi^ MN 
wy^cłołoie. 

17. Albowiem cl^o ijo- 
fapla .{H rt ui wko dtteŁowi : 
a 'datb pneeMlo ' ti^a. 
Bo M-^Mw if^M^lt •»- 



4le>ipiMeiM&ią: lilffiiiim 
nie InAiyMCo «o 'Ateno 
■cs^iH. .' ' ' ' ' < 
-' iSk bMK i*(li wu Dnch 
^«i|ttri, nieltWMfeie ^ 
^hkcttien. 

kłitro, tiUix^loii£, trftf- 

iMuaiUkńt, tH'ifTŻfi*itd, 
■Mi^; uiMiU, gtfiflWj-, 
■Icunaki, roAJri^, bm- 
twIwtWm: 

-23. ZMdfUtKi, ^ordep- 
■Hrti, ^if Siistwii, bM?«d7s 
i t/bt'IA>dobii)): O liniej A 
op««4lAtti «Vft>, Ukott 1 

bniłiiytKkiMIttMtKjr njr- 

32. A owoe DhsU iMt, 

■fl*U ^ wtMe, pokój', 
ctrapH««ić,'4«brttffiiMM, 
MiniJ, wiMkW^f,W0£^ 

23hCIoho4«, wUn, mlMr- 
9oić, wtneiaięiliwoJJ, 
Njitujć. Prieoiwko ta- 
kowym nie mau iBkonu. 

3i*.A ktinj lą Chrj- 
itiWiiri, ei^n iwe uknj- 
i^^ ■ iwmi^taoisiuBi 



25. MHijpiemy^thMlhem, 
<htcłl«H tek pdM^yKT'. 

916. Ute It^iaiy Whoiwi 
proŁnej ohwdj , icdai 
djTugt^ drirfidąe, i«dnt 
drtigfatt Afinojt. 

ąÓZOZIAŁ VI. 

1. B^uh, itiftibyliA 
nOoiriiik iaHAitgoMpą- 

okcrmii tiifprftlT^j^fe A- 
kiego w iaAu dditojti: 
obacikdąti ktaHf wuńtgo 
■i«bfe, blyji 1 tj^ -nie byt 
ktrtKdlij- 

2. J«dDi tfnt^Mh tirM> 
mioiiB'iieioih: iilłik Wy- 
priniijie sdf^n Clnrystn- 
■(IV. 

'3. Ułwwtnn ittfi fao 
muietttb tisby espa '^, 
ffdyk Uld^m tfi« i«iiit,'Wn 
■łdil«'linttkrirtt. 

4. A klAdyufWlłilfra«T 
■woiej dotwiadesh, m te- 
Af' tr ikm/u iMbłb tj-lka 

5. Bd kkiidj wiune bne- 
mię poDleiia. 

6. A nieeh nijeia wisy- 
■tkichdobr ton, ktdrjbj- 
wa naseaanj w iłoirio, 
tema kt^iy go aaiieia. 

7. Nie bliidścic : a B-- 



43S 



Łia 8. Pmniai* G^atou. 



gti trndiiD lią imimi. Al- 
bowiem cokolwiek będsi* 
lUt eiiowiak , ta tek b^ 
dsieki^. 

8. Bo kto aieia na ^wja 
ciele , s ei^ tei ką6 bq- 
diie akakeiue: s kto lieie 
w dachu, sDuchft kąj b^ 
diie ijwot wieciDj ; 

9. Leu dobne ei/niąe 
nie u lUwajiaj, albowiem 
esuiu cwego k^ b^dsie- 
ay nie uiUwai^e. 

10. A pnete póki »u 
mamj, csjrńmj dobrse 
WHjitkim , a najwięcej 
domownikom wiarj; 

11. Baccoie: iakimwam 
liit piiat ręką moią. 

12. Bo która jkolwiek 
ckoi >lę wam podobać w 
ciele; ci waapnjmncaaui 
nbneaować lię, tjlko ab j 
dla krijka Chrjatuaowe- 
go priealadowania nie 
oieipieli. 

13. Albowiam i ei eo it^ 
obn«aiiif{ , saksaa nie 
Bachowjwaią , ale ekoą 



abjicic lif wj obtsesali: I 
kebj aię ■ ciała waasego ! 
cUnbUL I 

14. A ia nie daj Boke, 
abjn tlę cMubić mł^ie- 
dno w knjŁu P«na na> 
laego Jeanaa Ckrjntuaa; 
pnea kóiego mnie iwial 
ieat nknjkowan , a ia 
iwiatn, 

16. Albowiem w Ckij- 
•tutia Jesuaie nie nie w»- 
ky ani obneaanl«, ani 
nieobnesania: al* nowe 
■tworaenic. 

16. A któnjkolwiek we- 
dług tego prawidła poaCę- 
powae b{dt|, pokej nad 
niemi , i miłoiierdaitt, { 
nad Israelem Boiynt. 

1 7. A Mtjm niech ni 
li^ kadennie prayfcnj. 
Albowiem ia piętna P«ita 
Jeiuia na ciele nj-m hik 

IS-łAikaPananaBB^o | 
JeauM Chijatnu a !>»• 
diem waaajm braaiA. J^ 



10..!M:,C.OOglC 



s. 



LIST 

P A W Ł 

APOSTOŁA 
00 

E F F E Z O W. 



ROZDZIAŁ PIERWSZY. 
1. Fawel ApoBtoI Jeco' 



as Cbrjitaau pnez wol^ 
Boła: YMjttlum iwię- 
tjm którsj h( w Effezie ; 
i wierojm w Chijatuiie 

2. jLaaka vua i pol^o/ 
od Boga Ojca natcego, 1 
pKna JcEuia Chr^Btuia. 

3. Kogoiławlonj Boj; i 
Oeite Pana naizegft Je- 
XD«a Ckr7«taM , którf 
nam blogoalawfl wizela- 
kin blogoila^ieństiretD 
dn AftWiffU w Htebieakid) 
rieoH«li priCBChT/iWn; 

4. Jako naa irybnił'- w 
(lim pYaed ' sdołflfliMi 



tettii i iil«irokaliRiemt 
pned ninw miłojoi. 

&, Który nas prsenia- 
ayl ku pnjipotDbienfa 
u ijAj, pnw J«fai* 
Chr^Mma, ku i^b : w». 
dług apodobaniairoli lwo- 
wy. 

6. Kd Amla riitwuey 
laaki nttiaj, pne« kMi^ 
aaa pn^HmMni nttyuii 
w Bagmdlfrrm Sytti« 
■wotn, 

7. W Irtóryn naarf od- 
kupienie pnea krew iego 
(odpnaauHiilo gnogie-w) 
wedlo bogataj łarid 1^. 

8. Ktdraobfitnnłapn 
liw nan w< " 



kiej mądroici i loatro- 

9. Abj nam oinaymil 
Uiemaieę woli iToIe^, 
wedle apodobania awoie- 
go, którą był poitawil w 
nim, 

10. W roiTsądzeiiin au- 
pdnotui csuow, sbf v 
ChiytWiie wMjitlco na- 
prawił, i tocoiMtna nie- 
bi«iiech, i co ieit na lie- 
-mi w niBiia. 

11. W kt«rjrm teb mj 
WHwani ieitetmj: będąc 
pneznacieni w^dle po^ 
«tenawiaDia iego kt^ 
■pFawuia wsajttko, wadlo 
rady wali iwaiaji 

12. Abjimyhjli ka ata- 
WMJ cinT^a lef^o my, 
ktwray^j wpnod nar 
dsteię foldadali w Chrf- 

13. W którym ufacie Ł 
wjr, fuijumWMy dowo 
prawdj, (E^trangalią ifaa- 
wiaftw waiMga^) w któ- 
rego teł nwier^iraEj. 
icBteJcie lapiecictintaBi 
dudicu abłSlaiBe iwią- 

I4.Kiór7iMt ndatkiam 
dsiedcifltwa iiMsago, na' 
okap jokytey wolnoloit 
ku okm^e rińrj iago. 



1 5. Dlatego i ia nat jU 
vaij wiars waa«c ktai 
iMt wPanu Jemaie, iw 
Wć kn wuystkiin iiną 
tym: 

10.NiepHestawamdn| 
kswBĆ ES wal wsmiaab 
o waa csyniąe w Bwd| 
twach tnaicb, 

17.Aby Bog, PanSBa* 
asego Jeinaa Chryitw 
Ociec chwaty iti wh 
Dticba mądroioa i obik 
wieoia, w nananiu iag* 

18. OJwiecone oeny Mt 
ea wauego, ab^ieie wia 
diieli która ieat narfdi 
weawania iego, I StU. 
bogactwo chwały ftia- 
dsictwa iego w iwi^tyd 

19. I która iest pne«^ 
baiBiąca wielkość bw 
iego prceoiwko nam^n 
ny ■wienemy : wedli 
dzielności mocy «ityieg 

20. Którą aprawit 
Chryatuiie, wzbudsiwa; 
ga aniartwych, i por'-' 
waay na prawicy awoiii 
na niebiraiech : 

ai. NadewaayilkiefcHi 
■twa i awiunchnoiń, 
mocy, i panowiaiuat i » 
inselki«< imi^ które ■ 
iiuaa«ie nie tj&a i 



do ĘffezoK. 



wielra, ale tok i w fnj- 

22. Iwnjitko podał pod 
nogi iogtt : Ktogo dd g^o- 
■w^ ani wicyitldm ko- 
ściołem, 

23. Który ie«t ef afen l»- 
ffo , i napetokniem tego, 
którj wiifitko we wuy- 
■ddcb D*p«inia. 

ROZDZIAŁ IL 
1. IwHhtónjfaio by- 
U nmnli dU wjit^kow I 
gnechoT waaijcb. 

2. (W któr^cheicie nie- 
kle^r chodrili wedle wie- 
Icn liKata tego, weiltng 
KAfłęeU iwierictinoK 
maiąeego n* tjia powie- 
tnvf dneha który łerai 
BI 00 pokosaie w lynaok 
BiepoalKKDjeh.) 

3. Wktirychimjwłły- 
Mjr obewralifmyniekiedj 
w poiądliwoidaeh oiala 
iiHiego, os^lijc vol% 
cida i mjin, 1 kyUitny 
s pnjmdcenia ■jnami 
gniewii lako 1 dradiy. 

4. Lee> Bog (którjr łe>t 
bogatjm W miłsiierdcłu) 
dU wfelkiey mllojei iwo- 
Ityy ktin bm amilowal. 

J.lijdj-imybjiiumtr- 
> Uait pYser gncAj' «k/- 



«« 

wił nał ^(d«m w Cbrjr- 
itnaie, (którego laiką ie- 
■teleie sbawieat.) 

6. Wabudiit pospołu, i 
weipołek pasadiit na nie- 
bleaioeb w Cbiytttuie' Je- 
Biuie, 

7. Abj okaia} w pnj- 
Hiyeb wbAaob obfite bo- 
gactwo łaiki wwej , w 
dobro tliweśoi pneeiwko 
mni wChrjituiieJesniie. 

8. Albowiem łaikiiiełte- 
fcie Bbawleni pnuwiar; 
(i to nie ■ wu, bo to dar 
Boky ieit.) 

9. Nie a nccjitkow : aby 
■ię kto nie cblubŁL 

iO. Albowiem itworie* 
niem I«goiut«(rayitw»r- 
■eni w Cbryatuiaieznii* 
kn neaynKora dobrym, 
które prcedtym Bog fo- 
towai abyśmy w nieb eho- 
dsili. 

11. Praetoł pomiętay- 
eie, beiele wy niekiedy 
byli Fogany w eiele, któ- 
rayśeiB byli nrtita nie- 
obneską od oaego, która 
swano obrtesaniem w eie- 
le rękoma neiynlonym. 

12. lieieje byli na on 
ona bes Cbryattiia, od- 
daleni od ipofccanojcl 
Inaelikley , ł riieemi od 

£•2 



«3« Litt S 

taitaBioBtow, nia inu)(e 
Bsdilai obiatnicjr, i bei 
Boga aa tjn dwlede. 

13. A teru w Chryitn- 
■i* J«uii« wj ktD<ajioM 
uiekiciijr bjli 4ai«k«,iMt 
lifcie łię Milko w« k<wis 
Chrjttusowejr. 

14. AlboSrtMk OB ib«t 
iKtkaiam nau^di; kt«r/ 
oboift iednjin iiemyDił) i 
niepn/iaia która b^ 
iak» łUTse^ntlBCiuft iran- 
ixat,y inAKf, twwalii v 
ćitl« Bwoua. 

15. Skailwłs; nkaoM 
pnj4uB»Hia iT iiBtHrach 
nalcŁłim : iSty dwu itSro* 
njl w lanym artia v 
iedMgo aowagO «dairi^ 
ka, «syBU|« ęt^mj. 

16, 1 poiedod ■ Bagitm 
obudwu w iadii^oi aiol* 
praas knyk, <tm»t%jwu%y 
niepTs^iaini wsamjmM- 
bie. 

.17. 1 prz^aaedtwj' Qp«« 
wiodiM puko/ Kam, kt«.< 
nyicii biiU ihldut, i pa* 
ko]> t^m ktany kU^»> 

18. AlbffwiMB pnwaA 
majwf prifitfp aboia « 
i«dnym Dacka do Oyea. 

19. A priKto tak więoejr 
«ie iwtaJoia ffo JMśe i png^ 
dtodnia: Waicła apabtw- 



■aeaanie ■ iirifteDU id*- 
mowbio^ Bi»I> 

20. WTbidowaBi na fiut- 
^tm«B^aA^hd«w 1 Vnt 
rokow ; w kłórfm icat 
pnadaieyujm wf^«- 
wfM kanifinlaia aam la- 
ma CkiTitu : 

31. Na którTumajidM 
budowaDie ipolMte rajcie 
w Koicioł iwictjr V Pani 

22. Na któiym tak f 17 
pcMpola buduiaoM ^if m 
miaukanie Bogu « Da- 
chu iW^tjrm. 

ROZDZIAŁ UL 

1. Dlat^o, iaPnd 

więsloH leauia f^rptąm 
aawaaPagaaj: , 

2. Jeśli^iełednaaijiU' 
ki o aaaf«waBuł teakl 8a- j 
\tf, która mi i«ai 4« HM 1 
dana,^ ' 

3. Ul Bloanajs^ tait- 1 
Bttiof praaa <^lawi«iiii^ ! 
Ukam vKn pnedtjai pi- ■■ 
>id M kmtta : 

4. Jako v%ftn^ n«l«- 
eie abaaiyó WTromuaia- I 
nla moia w taMmoie^ 
CIiTjataiowajr : 

6. Któraina^^wiakair 

OM b^a •SWqr]Bł»IUt ■][- 

naai łudakim, lako terai 
obiawitHU iaat imi^^fgn 1 



ffezm. 



437 



Apott<Aom ieg* i Proro- 
kom prses Daebtt. 
* O. Vt Pogoni* Ki ipolein 
JBiedKi^mi, i tpołnjm 
riatem, i ■polaosnemi u* 
czeitniki obiMniey lego 
VI ChryrtnlcJeEUHo przez 
EwoTigelią : 

g(( wcdlo dam \nitX Bo- 
iiej, która tn! ieit d&iui 
wedle ikutku inocy ic^. 

& MuenajtiOiiejHona 
»e inujitkich Jwi^t/ob 
dana ioat łaaka ta, akjn 
między Poganj pnepo- 
iriadri niedościgłe boga- 
cnra'Clu7«tiM«ve : 

01. A iJibym obiainił 
.wacjatklm który iwt Bza- 
fiiaek taiemnioy lakij- 
tvy od iriekoif v Bogu, 
który wMjitko atWDTzjł: 

10. Aby byU przez JKo- 
ieial oznaymiooa Kiię- 
■twom,t swicrsdiDoieioia 
na niabioiaeli roslictiia 
mądroU fioŁa: 

li. Wedle poitaiiovie- 
■ia wieków, które ciynił 
w <Aryuuiie'jMuno Par 
■He noazym. 

12. W którym mamy be- 
a^eauwić i pr^pitęp a 
«A>ni«m przezwiarf tego. 
,* 13.- Pnatok prouf aby- 



ieie nie uitawali dla ud- 
skow moich la vaa,ktAra 
ieit chwała WBiia. 

14. Dlatego klękam m 
kolana moio kn Oyca Pa- 
na naszego leznta Chry- 
stusa, * 

1 fi. Z którego weaelkJe 
•ycoRtwo na niebie I na 
aioni leit narwane, 

16. Aby wam d^ wedla 
bogactwa chwały awey, 
iicbyiaieiuociibyUutTier. 
daenl p»e> Ducha j^ci 
frawaętranego cało wieka. 

17. Aby mieaikat Chry^^ 
■tui przez wiarę w ler- 
cach waizych, hędt^o W 
miloici ;wk orz en i cni i u- 
gruntowani. 

18. Zebylcle mogli do- 
icignE^ć ze wsiystkieml 
iwiętcmi, która ieit aze- 
rokojć; i długość, i wy- 
•okot^, i gł^bokojf . ' 

19. I peanai praewy- 
kiiaiącii waaalki rozum 
aUoić Chryatoaow^ ahy.1 
joie bylinaptdnienlwaaor 
Ibkiey anpelBoJef Bokey. 

20. A tonu, który moŁe 
daleko obfieiey ,K«zynie 
nad to, o co proii««iy. al- 
bo myJlBmy, wedle nbcy, 
która ałę w naa ikuAieu 
pokaluia. 



438 



Lut S. Paaid 



21. Jam* chwalą w Ko- 
ściele, i T Cbrjttaiie Je- 
■uiie na wii/ttkie r«- 
dseie wiekn wieków. A- 



ROZDZIAŁ lY. 
- 1. Prouf VM ttij !s 

łri^ieńw Panu, ihjŁtiit 
ijii pnjrstejnieteiau p*- 
wnłainiD, Ictói^meJcie po- 
woiafli. 

2. Z« wuelak^ pidcorą i 
eieliDtctii; I derpliw»j«łą 
inoiiąe ioden dntf^ego w 
miłoici. 

3. Staraiąe li^ , akjieie 
nacHowali lednojć ducha 
w iWtąice pokoiu. 

4. Jedno oialo , i ieden 
juch, iako ieatejeie «e- 
Kwani w iedne/ nadiiei 
weiwania wauego. 

5. Jeden Fan, iciliii wia- 
ra, ieden ohneet. 

'6. Jeden Bóg i Oj«ie* 
waif itkich, kwrjr ieit na- 
de wn/itkim, i po wia^- 
■tkioh i we ■wii^atkich 

7i Łeea kakdeuu a naa 
dana fwatłaika wedle mia- 
Tj dam Chrjatuiowega. - 

8. Dlatego inówł: wat^ 
"■ay na iryttikM, •tri* 



odj Tajnie pofiBBi)e,dd 
dary ludaiom. i 

9. (A to ie wątpił, eoł | 
ieitt iedno, ik fienrej 
hjł sat^it do nijti^d 
nf f ci aioiiu : 

10. Któr/j cM^il, ten- 
iei ieit, ktorj tei watą- 
pił nad woa^adde niehio- 
aa, abj BBpdnił w«^ 
etko.) 

II.iteBkedałiedne A- 
poettdj , dnigie aaJ Pre- 
roki, a drogie Ewangelt 
itj: inae Eti Paatene I 
Naneajeiele. 

12. Ka B^iwwie iwic- 
tjrchjku n^Mle podago- 
wanla, ku budowaniu da- 
ła CbrjitoBowego. 

IS. Aibjfmjr alf w«a;f- 
tof aknpili w iednoi j wi- I 
KTj i poanania Syna B»- ' 
iego, ir Bi^a doskonałe- 
gp, w miaif* lupełnoiei i 
lat ChijatnaowytA : I 

14. Abyśmy wicocy nEe 
byli dsiecini - unoaa^ceMi 
■lę, i ebwieiącen! od k^- 
dego wiatni mniki pnei 
adradę ludak<i, pnm^y- 
trojó ku sawiedaeniu w 

15. Ale laehowywaiąa : 
prawdi^-w taiłttiei roUatj 
w Mt^ ir« "mcyalikjn, I 



Jo ĄffiKaw, 



430 



ktśij iut g^orm, Cluj- 

■tna: 

«16. Z ktŚMgo wufitko 

^Mone będ^ pRM mij^ 
■tkie atKwj tft3*tamg9 
dodawania, w«dle dsiri- 
Koiei kaUogo sdanka 
poding aaurftwej, oysi 
waratt eii^ kn ibndowa- 



17. To ted^ powiadani i 
oMadcMun aic w Pihu, 
abjjcic li^ więcej nie 
■prawowaK, l*ko «{( Po- 
ganie iprawui^ w prokno- 
im nnr^łn awego. 

18. Za^mionj' maiąc 
ronądek, będąc óddalenf 
ód^TwotaBciego dlani«- 
nmieictno jcl, któr* w nich 
ieit, dla caile^ienia leroa 
Uh: 

19. Któnrf prajuediiaj 
wroipaci, udali Banach 
siebie na niepowiei^Ii- 
woić In p o p dnianiu w»e- 
lakiej niecajatoioi | kn 
ia^Diitww. 

20. Ł«cx wy ■!• tal^ 
ioia df Chrjutuaa naa< 

ai.JaJUlialele go iadaa 
flMkali, i w nim ieatoicic 



wjutmtni, (ioko iut paa- 
wda.w Jeaiuie.) , 

22. AbjieiB Ktoi^li wt- 
dtiłg pinwH«go ab<0*a- 
nja Uango «iłowi«k«, 
kbitj lA^ pnie waAtg o- 
btfdI{w7^po^dlłwatcL 

23. A adn^wei« ^ dn- 
eli«B lUBj'^ wusego.. . 

24. 1 oUMadeaif wbo* 
wego e^owidw, kt^ 
wedla Boga itwenoiiT iait 
w ^cawiodUwoiei i awią- 
tobliwoiei pawdsiway. 

.25. A praetok . odnuei- 
wrf klaniitwo , rnśmio 
kakdy prawdę a bliioŁii 
■woim : cdfieiinj oałon* 
kami iedni drugich.' 

26. Gniewajrcia ilęileea 
niegnceaaeie: Słońce nie- 
chaj Qie.>a«hodai ■• nw 
gniewanie, waice, 

27. Nie dawayołB inl«w> 
■ea diabiu. 

28. Ten któi7 kiafl^ 
niechaj ini nie kradnia : 
leea Tataej nisohaj pra. 
cnie, robiąe T^koKa. aw»- 
mi m ieat dolśwo , abj 
ni^ akądndaieliS patne> 
bniąeOBKi. 

29. Waaetka uiawa A 
nienh i. aat. waa^reh nif 
pochodii: ale ietii 'któim 
iMt dobsa k» ■tmdowaaii) 



C4« 



LMS.PauU 



wlarj, Aj łukf >f edna- 
U duchuąejrm. 

30. A nie aumnca^eie 
DMh* Iwiftago BaŁege : 
pnn któreffo sa^eos^tO' 
wutt łMteM« n& dsle£ 
odknplanic 

ai.Wu0lkBg«r^oU,i, 
gniew , i lapalnjirai^ 
wnHk, ibluii^eiiMniMli 
kfdile ftdl^ od wu ■ 
wudaką iloJoią. 

32.A]*bitdiolBdDłwotli- 
weal iedni pneciw drn- 
gim , milofjomi ,' odpu- 
ucBiiąe leUe, i«k* i Bog 
w Chijitnala VMii odpu- 
ioil. 

ROZDZIAŁ V. 

1. Bądiciektedjnaili. 
dowoMniBoianl, iaksaj- 
roTie najmillii ; 

3. A diodieie w mUotei, 
Uko i Chrjitus nmUowBi 
nu, ivj^ianego ale- 
bi» M nu na •fiur^, i na 
aabici* B<^ ku wdaic- 
tmiBj ironnoioi. 

3. A psrabatwo i matl' 
k» nieeayatoJć, albo ł»- 
fcomitwo, nieehay nie b^ 
dńe aai pomianione mię- 
daj wani, iak» i w ^ ty 
pnTBtoi. 

4. Ani a^aanoiń, alba 



, albokarte- 



gtopIaBMWI 

wanie, które 
de raeaey daię łaiwania. 
6. Bo to wiedieie T«n- 
mieiąe, ił maełki ms^ 
teemik, albo niecsyatj, 
albo iakoBłiee (co icat 
bt^ocŁwalatira) niema 
daudaict*m ir kraleatwie 
ChrjatoaowjB i BoŁjk. 

6. NieehayŁa ma nikt 
nie swodai proinemi do- 
nrj. Albowient dlA tegoć 

na tjKj niewierna, 

7. Nie bądśeieii tedj n- 
eaettnikanu ich. 

8. Albowiemeioie bjrli 
niekiedj' cienuioaeią ; leci 
teru jiwiadolcią wf «nn. 
Sprawurcie aię lako aj- 
Aowie Iwiadoici. j 

9. Boi owoc Bwiatlofci, ] 
leit we mieUldej dobro- I 
tliwolci, i w aprawiedli- 
wojci, i w prawdzie. | 

10. Dofwiadesaiąe eo 
ieit wdsi^canego Bogu: 

11. A nie ip^kujcie i | 
u cackam I niepoi:j'te- 
czneiui ciemnoici, ale ie 
raeaey atrofnjeie. 

12. Albowiem co ai^ od 
nich potaiemnie daieje, j 
aremota i pttwiadaó. i 

13. Wiulaok to WUJU I 



tfe JĘfffegow. 



•tka «o Mk hjii atrdfb- 
vaiio, od Jwiadoiei b^* 
eb!>wltfn«. Bt> to %uy~ 
ttim dt obikWtDDb b^WB, 
icrt i^Ula. 

14. Dla tego nidwiidenó 
iic, który Ipin, I pdwttkń 
z fflmrtwyeli, a o jnifeei eiq 
Clii7«tMi 

15. PatrMlofc tedf bra- 
cia, Mbibjrtflit) oatrdftllie 
aię apraWAwali: Hie iake 
nioH^draj, ale iako uą- 

I d.Cxai odkt^iiiąfl,pne. 
to ił doi de aą. 

IT. A pnetat nie i^iŁ- 
ale nieraaoanieai, ale ro- 
zmnieiąoem), która leat 
wola Bokat 

18; A nie apUsfde ai; 
wioen, wkłśijaiiBitiiie- 
csyitoii, ale bądieie na- 
petalmi Dnahem twif^ 
t7». 

Id. R«wnawiaia(e aoUe 
V Padmleek, i w pieńni- 
aob, i w ipieireiuach Da- 
chownjek , ipieiraiąe i 
graii^ w i^oa iftBim Pa- 
nu- 

20. Ddfkniąc nwizeu 
wasjrałkD v ituĄ Pana na- 
uefpa Jcnua CbrytOM 
Bogn i Ofeu- 

21> Btdi|C|ioddaneini i»r 



4« 

w~bołMliii 



dni drogim 

aa. Żiuj niechaf b^i 
{toddnoe m^an awym, 
iako Pasat 

33^ Albowiem mąk ieit 
głoTą koBj, iako Cbrj- 
•tu ieat głow^ EeJeioU : 
Oflke ieaC Zbawieielem 
eihUit^^ 

. a4,AleiakoKoicio{pod* 
dan^ ieat Cłirfatneowii 
tak teł iiony awoim mc- 
iom we wiijitkim. 

25. MęŁptrie miłujcie 
koaj vaHe, iako i Chrj- 
■tuł nmilo wtl Koiciol , 
łunego uebie wydał na, 

26. Abj go poświecił, 
ocsjlciwuy ge majoiejn 
wodj w dowie kjwota. 

'37. Abj lam aobie wy- 
itawlłKaieid ehwałebny, 
któr)4ij nie mid amasy, 
albo emankn, albo ecego 
takowego: ałe iirbjr byt 
iwłęty i niepokalany. 

28. Takoi i mężowie po- 
winni 1^ mlłowae łonj 
■woie , iako (wole cida. 
Kto miluie kanę iwoię, 
aamego siebie miłnie. 

29, Albowiem nigdy ła- 
den ciała iwcgo nie miał 
w nienawiści, ale ie wy- 



«how7W« i ogiww*, isko 
i Cliiyitiia KoJcioi 

30. Gdjieimr nłoiiłu- 
aii eida i»g9, » oiida ie- 
go i s kotei itgo. 

3ł. Dla tegoi opnici 
nriowiek ojrea swego i 

•i^ kn konia iwoicj. łb^- 
d^ dwoie V iednjm eielo. 

32. Sakrament to wielki 
iMt , leei ia móvię w 
Cln7>tniie i v KoHelc 

33. Wiiakie i kcŁdj i 
wai e osobna Diflclia;f tak 
miluio konq iwoię , iako 
■iebie samego : a kona 
niech się boi mękaivego. 

BOZDZIAŁ VI. 

1. Dziatki, bądicie po~ 
dussne rodiieom watcjm 
w PaAn : boó to ieat apr^ 
wicdUwa. 

2. Csciy oyca twego i 
matkę twoię : (które iest 
pierwsze pisfkazanie i 
obietnica.) 

3. Abye siędobize dtia- 
to, i abji b^ długiego 
esasn na liemi. 

4. A iry ojcowie nie po- 
budzajcie ku gniewowi 
dsiatck waszjeli: ale ie 
wjchowywojcie w kai^ 



noici i w gceibic Paó> 
ikiej. 

5. Sludsj posłuBini b%- 
dxcie Panom wedle ciaU, 
I bo łaźnią i sc drkeniem, 
w proitoseisetca waszego ' 
iakj) Chrjstoaowi: I 

G. Nie na oko słuJiąe, 
iakobj lię łodziom podo- 
baiąc , al« iako sludsj 
Ch^stuaowi csjniąc z I 
serca woląBoką: 

7. Z dobrą wol^ słuky 
iako Pann, a nie luduom. 

8. Wiediąc , ili bafcdj 
cokolwiek nczjni dobre- 
go, to odniesie od Pana, 
choć nie wolnj , choć 
wolnj. 

g. A wj Panowie takke 
■ię aachowajcie przeci- 
wko nin, odpuszeaaiy i 
groźbę, widzieć, ik i IgIl i 
was* Pan iest w niebi*- 
siech : a nie maas u nie- 
go wz);lędii na osoby. 

10. Ma ostatek bracia, 
nnaoniajoie się v rano, 

i V sile nuK.j iego. I 

11. Obleczcie lię iraił- j 
pdną zbroię Boką: abj- ! 
tcie mogli stać przeciwko 
zasadzkom diabelikiiu. 

13. Poniewak nie naMj 
boin pneciwko krwi i ciK- 
ła, ale pneciwko Kaif- 



do Ęffetote. 



■tirom i MooBritTom, 
prieciwko dsicriiŁwconi 
iwUto tjcb eiemnojci, 
pneclwko dncfaowDjm 
sło^ciom na niebiouch. 

i3. ApnetoŁ weieieiu- 
peiną sbroif Boił^: abj- 
■cie mogli iprieciwić li^ 
w dzica ily , i we wi«y- 
■tkim tloilconali itanąć. 

14, Stojciei ttij pne- 
paiawiiy biodra muie 
prawdij, a óhlnkliiy paii- 
ecrx iprawicdliwoici. 

15. 1 obuwtsy nogi w 
ftatawoH Ewangelii ' po~ 

16. We wujritlciiu bio- 
rąc tarcia wi&rj, którą- 
\jitA9 mogii wHjsłkis 
■trsałf ogoiite onego de- 
go pogaaić. 

17. Pnjlbic^ te]i aba- 
wicnną weimi jcie, i miees 
ducha, (które ieit alowo 
Bokn.) 

18. W kalde^modUtwie 
i prośbie modląc lię aa 
Jcskdjr Giu w duJohii : i dla 
tcf^k ciuiąo ae wiaelaką 



4« 

pilDOici^ , i prośbą u 
wuyitkie święte : 

19. 1 aa mnie, abj mi 
bjla dana mowa w otwor- 
aeoiu nit moidi a beipie- 
eseńttweiB, abjm oanaj- 
miat taiemnioe Ewangelii, 

20. Dla którcf poaelitwo 
■prawuic w łańcucha, a- 
b^ o niej beipiccanie 
mówił, iako nil mówić po- 
tneba. 

21. A iibf jcie i wy wie- 
diieli o moieb neciach, 
co eijnię : wiayitko wam 
oanajmi Tjchikus. naj- 
miluj brat i wiemj ilu- 
gB w Fanie. 

22. Któregom posiał do 
wainatoŁ, abyście wie- 
daieli,eouf auamidaieie^ 
a ilbjr pocieuj^ aercawa- 

23. Pokoj braoi i mUość 
I wiarą od Boga Ojca, i 
Pana Jeiuaa Cbrjitnia. 

24.Łaika se wHjitkic' 
mi, któny miliiią Pua 
naazeao JeioaaChrfituaa 
wniewuitelaości. Amen. 



.q..i..o:,C.OOgk- 



I, 1 S T 

S. PAWŁA 

APOSTOŁA 
DO 

PHILIPPENSOW. 



ROZDZI^ 

1. Piweł i TymoteuK 
■łudsj JesniK Chryituła: 

Chrjitutie Juniie, Icró- 
nj *ą w Philippii, I B[- 
aknpjr i ■ D^Bkonami. 

3. Łuka wam i pokoy 
04 Boga Of ra naiiego, i 
Pana Jekiiia Cbryitan. 

3. Diiękuic Bogu nrnlt- 
mu w kaŁdjm priypotni- 
naain irai. 

4. (Zandy WB iriiel- 
kickpToitbcch moich, xa 
wujitkich wai modląc 
■lę ■ ireaelem.) 

fi. Zn ■polecinojć waia^ 
w Ewangelii Chrjituio- 
wej od pitmriaego dnia 
^ dotąd. 



PIEBW&Zy. 

6. Haiąc tq nadzioic, ił 
ten, którj puciąt v waf 
dobrą ipraw^ wjkoBa ią 
at do dnia Jfeeuia Chij- 
(tuia. 

7. Jakoi ieit alaanna, 
abym ia to tmumi^ o 
wa* WH^atkich, dU tego, 
ii wai mam w ■ermi i w | 
wiciienin moimj i W ft- 
bronie, i « ntifierdaenia 
Ewangelii , ie wj -wtry- 
■cy neseatniki ioBteJrie 
w«iela mago. 

8. Albowiem iwiadkiem 
mi ieit Bóg, iako wam te- 
go wasjatkim kjetą, aby- 
fcio bjli we' wnętrsno- , 
ioiack Jemia Chiyituia. 

ft. I o to proai^ abymi- 



lAt S. Pawła do Pi&ippentow. 443 



I9U wun i««meiric«b5 

« wtfWf obfitomdii w O' 
mleictnoici, iirevaMła< 
kim srosiunieiiiD. 

JO. Abjicie doiiriadcia- 
li tego, co ieit poijrte. 
czniejBEego, łeb;^icie b^- 
li Bzoereml i iii obraże- 
nia na Mti& Cłil->^tHidW. 

1 1. fięd^ napełnię ai 
owocD iprawiedliwDJcl 
przet Jetusa Cbr^atiua 
ku ehwAle i czci Soliey. 

12. Aehcę bracia, abj- 
■cie medsieli, ił to co się 
IB mni{ drieie, frięoej aię 
obTodlo kd pOiiinołealD 
KtniDgelil. 

13. Tak ii tek okowy 
moie w Chrjituiie zna- 
ezne lię italy po triij- 
■tkim p(^cU, 1 u vasj- 
■tkicli Inizjeb: 

14. Ik tek wiele ich 1 
braci w Panu , jiotuclic 
w<iąw«zj z oków iHoicb, 
obficiej jmiel! bez boia- 
ini riows Boite opowia- 
daj. 

lA. Niektórzyćidlau- 
zdrojci i sporu: ą niektó- 
rzy tek z dobrey woli 
(%ry>ttiui opowiadała. 

16. Inni tai i niiłoici, 
niads^e iłem ieat jwita- 



nowionj im- obranfo £. 
wangelli. 
1 7. A dmdiy tei z ipora 
Chrfstnia op<nriaduq nie 
iseaerze: mniemaf^e ffc 
pTCydawtią Ariikn ziri^ 
■kom itaoiiB. 

IS. Bo Młf By tedno 
WizClkinl ipoaobem, choó 
pod pokrywką, cboć pra- 
wdziwie, Chryztuiljł o- 
pbwiadan : i w tym się 
re«elę,alfcl wetelfcbędc. 
19. Bo viem ii ml to 
Irynidzie kn zbawieniu, 
waszt} modlittrą i po- 
ailaniem Ducha Jezula 
Cbryituia, 
20.WedIugoctek{wanEa 
i nadziel moiey. Ii ilę w 
niwczym nie zawity dzc, 
ale ze wudakim beapie- 
czenitwem iako zawsze 
tak i terat wielce będzie 
wsławion Chrystus w cie- 
le fneim, cho£ przes ky- 
wot, thoi przez imierć. 

21. Albowiem mnie Łye 
iest Chrystus: a umrzeć 

22. AiefliŁ fcywymbydź 
w ciele, to mi iest owo- 
cem pracy, iednak ule 
iriem cobym obrać miał. 

23. 1 iestem ściśniony ze 
dwu stron pragnąc lebytn 



byt roiwiąiw7ł i bj) > 
Chrjłtutem, eobj ibickff 

34. Ale BoitM w eielti, 
potrieboiej if it dla wm. 

25. Abfdą«Ugftpmrien, 
wiem ii SHtanf i ictrwun 
wujłtkim wun, ku wm- 
uema pomnoienln i V9- 
>elu wiary : 

26. Abyobfitowaloprse- 
chwalenia waiie w Chrj- 
■tuiicJ«suiie we iiinie,g<lj 
do wat aałię pnjli^df . 

27. Tylko ilę aprawuj- 
cie iako pnjitoi Ewaa- 
geUiChryitiiiowey:ftbjiq 
cbociaŁ przybjwaiy, i o- 
gtądawHj wai, cfaociał 
w niebytnoici ałyKat o 
wai, ił ttoieie w iedajm 
duclra iednomyilnie, pra~ 
ouląe około pomnoikeiiia 
wiar/ Ewangelii. 

28. A w niwcc/m nie 
daycie >iciiitraica£ pne- 
ctwnikom , co tta/m iest 
przycijną igloienia , a 
wam (bawienia, i to od 
Boga: 

29. Ik wam darowano 
Ictt dla ChryituiB , nie 
t jlko abjjote weńwieray- 
li, ale iibyfcie tefc dlanie- 
go oieriiieli J 

"^0. TenŁe boj mat^e is- 



kiiełe ł wiitneUw* md>i 
i twamieie e nuii« ritf- 
anU. 

ROZDZIAŁ n. 
1. Jełll tedy które p». 
cieucnie w Chrjitusic, 
ieili które ncteiienle mi- 
lojei, icili która ap^de- 
Ginoió ducha, ie£U które 
wnętrinojci ulitowania: 

2. Napeloiyctefc wesele 
moie, abjicie tok rozu- 
mieli , ti^k miloie muiie, 
iednomyfinie iednoi ro- 
.nmieinc. 

3. Nie priea poiwuki, 
ani przei prolną chwalę, 
ale w pokorie, iedendm- 
giego maiąe aa wj^Hcgo 
nad ai; : 

4. Nie patrsąc Icałdj 
■wego, ale tego eo ieit 
drugidi. 

5. Albowiem ta ch^e 
niech będiie w waa, która 
była i wChryitnrie Jesn.- 

C. Który będąe w poeta- 
d Botey,nie pooaytal te- 
go aa drapieitwo ke bjł 
równym Bogn: 

7. Ale wynitaosyłuiB*- 
go łiebie, pnyii)wuypa. 
•tać iIugEjitawi^ii^pw- 



Ho PkiłippeHtow. 



iahay ludaioio, i poatawii 
nalesioiij iako ciłowiek. 

8. San się ponisTl, ita- 

da jmierci: a imicrei 
1axyiavey. 

9. DU tego teJE Bog wy- 
soce go wjaioii,. i daro- 
wat mu imię , które iert 
nai wu siakie imię : 

10. Ahj na iniię Jeiuio- 
we inzelkie kolano klę- 
kało, niebieskich, xiem- 
•kich, i podziemnjch. 

li. AUbj-irnelkilęsyk 
Wjsnawał , it Pon Jesm 
Chrjatttt ieat w chwale 
Boga Ojca. 

12. PrzetoŁ nayuils! 
moi (iakoście sawace po- 
■luazni bjli:) nie tylko 
iako pnjrmoieybjtnojci, 
al« teras daleko więenj 
■w niebjtnofei noiey, a 
boiainią i ae diieniem 
■bawienia waiie ipra- 
wujcie, Albowi^ Bog 
ieat ten którf iprawoie w 
TTM i choenie i wykona- 
nie wedle dobrej woli. 

13. A wujstko cajńeie 
krom uemraoia i poawa- 
rkow. 

14. Abjicie hjli bel 
pnygany , I ■^czeremi 
daUtkami Bttieni, 



447 

. 15. NieaaguiioaeiDi w 
poinodku narodu ałcgo I 
priewrotoego , niiędijr 
któremi iwieeicie iako 
iwiatia na iwiecie : 

16. Zaehowjwai^e do- 
wo tywota ku praechwa' 
laniu meptu na daieńChr j- 
Rtutow. litm ilarato nie 
biegał, anim darmo pra' 
cowaŁ 

17. Ale choćby teł krew 
moię wylano na ofiarę i 
na posługi wiary wauer^ 
weielę etę i pomagam 
wsiyitkim wam wesela. 

18. TakŁe i wy aię we- 
•eleie i pomagajcie mi 
wesela, 

10. A spodiiewam eię w 
Fana Jesusie, i)i rydłto 
Tjmotcusaa po jlę dn wai : 
abym ia był dohrey myUi, 
dowiodziawiiy się co się 

2D. Albowiem nie mant 
ładnego tak iednomy- 
ilnego , któryby lię u- 
praejmie o wat star^. 

21. Bo wsiyscy swsgo 
unkaii^ : nie JesusaChry 
stnia. 

22. Aitąd posnaycie do- 
iwiadcacnie lego, ik lako 
■yn oycii, semn^ duiij^ w 
Ewangelii. 



23. Sfiodńeirain tif te- 
ij ik tego do wu fotiĄ, 
■koro obact^ eo li^ n> 
nni^ diiae ma. 

24. Alei dnflun w Pho, 
U i lam rychło do wu 
prsyli^d^. 

25.W»Blcb«iii romiAiH 
18 potriebnii, fotiti do 
wu Epaplirodytk fcntk i 
pomocutka i ipol s6mlią 
boiait^eega a waiiego A- 
poatota, i riugę W fotno- 
bie moief . 

26. Poniewak Tipnepiie 
pragnął wal w«yitkł«hi 
1 fra*owaI iiq, Łeicic alj- 
*ieli ke eborow^. 

27. Boi iieie chOfAWat 
ak Milko jniitsrcl: alcBog 
tmilowot li^ nad nim : a 
nie tyłko nad ntm , ale 
tec nademną, Ikbym nie 
miał Imutkn na smiltak.' 

28. Tym rychUy tedy- 
poiłdetn go : abyieie go 
nyinawssy, aaf łic we- 
aelill, a Ubym nie by! 
■mętny. 

26. Prtyliiiiyeieł go te. 
dj w Panu t wMelskim 
weielem: a takowe w6»ei 
mieytle. 

30- Boi dlaBprtwyCBt-y- 
■tuiowey bli«k6 ^yi imię. 
rei ; odwaky Włay idrowie 



■wftle, aby wypełnił t» 
es^o nie dNtaWrin do I 
potłngi wauc^ >rt«^wko 
mifc I 

ROZDZIAŁ HŁ 

Naoatktdc bracia 

inol,«^ehie lif wFana. 

Tok watitpiiai, mnieć oie 

lifkko, a Wiłn potnebtio. 

2.' Upatfnycie p«y, iipa- 
troycie iłe robotniki, npa- 
tmycie portecanie. i 

3. Albowiem my ieite- 
£my obraeaanifem, którxy 
dachem dnkeny Boga: i 
chiubiemy aię w Cliryitn- 
Jeauaia, a w eiele aic 
ufamy. 

4; Acakolwiflkeibym ia 
mid «fiuiie w eiele. Jeili 
kto tDMy ada aię nfać w 
eiele : więcBy ia* 

Ki Obhnany um^o 
dnia^ * natodn laraelakie" i 
go, a pokolenia Beniuni- 
■owega, Zyd a Zyda>ir, 
wedle cakonn FaryieBBB. 

fl. Wefflng iipT«6yBi*y 
«hlieiprfeilt(diilą« kotfcioł 
Boky: wefing sprawie* 
dliwofci która ieit W ta- 
konie dbcni^t! bes pr>y- 

K-iy- I 

7. Ale co ml b^o i^ 



<to PiifippetuoiK 



Alem f tom poeirtał dla 

8. 1 owuun pocujtMn 
•obia wujłtko aa ukod^ 
dla wjaoki^o pomania 
Jaanaa Chrritau P«u 
Mogo : dla Ktttngam w> 
bie wMjatko pocsjOl u 
utrata, i aum ariiie ma 
gnoj , akjm Chrystua 
Kfikd: 

fl. 1 był n^«iIon ir nim 
ni« naiąc aprawiedliwo- 
iel moi^,kt«raieat x a*- 
kona Jtle ^ która ieat 
|^n« irittf Chi/Błnaa 
Jeaoaa, iprawiedliwoJe a 
Boga pnea wian; : 

10. ZAjai go poiH^, i 
neo mautwyobwitania 
iego, i ipoteeaaoii ■tra- 
pienia iego: pzsypodolia- 
uj imiaru iego, 

11. OmbjK któiTm 
•poiobam nkiekdt ku po< 
■mtaoln amartirrch. 

13.NieiUijiaiBŁinii^ 
albo iuk doAmuiym hyb 
ale go nIq,o wobym oclnrf- 
eil, dla eaegonl ie«t od 
CbiyMua iooM nohwf- 

13. Braaia , ihi o aoUe 
nia roanmiem iii^yin ink 
uAwjtóL Łaes iedno osjr- 
nią, ko taga m naaad ieat 



4*a 

npamif tjwaiąe, a do to. 
go lif 00 piaedemn^ «%• 

14. Doganiam do krem 
ku aapiacUYeawaniairj- 
■oUego Boi ego ir Ckiy- 
■tntie Jenuie. 

16. Któnyjmjlcolwiek 
teij doikonali, toł rozu- 
miemy: a iealieo inooiejr 
roatunieeie, i toć wam 
Bog obiawL 

16. \Vax3koi do ciego- 
Łmy prajiali, abjimj tok 
roiumieli , w tymlo pra- 
widle trwajmy. 

17. Bi^dścicH najlado- 
wnikami moiemł, bracia: 
a upatrujcie te którzy tak 
poitfpuiąiako macie waor 
naii, 

18. Boć wiele ickchodai, 
o których ei^tont wam 
powiadał (a tera^ ipła- 
c%^e powiadam) ik |U| 
niepraj iacieUml knyi* 
CJujituBowego : 

19. Któiyeh koniec, sa- 
tracenie : któcjch Bogi 
ieat bmoh: i diwda w 
Knmooie ick, któnj sio- 
nukie neoaj uitul^ 

20. Łeoa naise oboowo- 
nie ieat w oiebieaieoh: 
ikąd tek abawiciolo ocs*- 

Ff 



lesau ChrjBtuU) 
21 J£tórjprHiaiaiii oiab 
DMia psdlo , abj li^ po- 
dobnjakłtmła chwaleboa- 
ma oUIn iego, wedla aka- 
teunejmaej, ktocą tał 
wHajradca pff^bij aobie 

ROZDZIAŁ IV. 

1. A pnetoł bracia ni^ 
Daymilai i pokądanj* we- 
■ele mola i koroao raoia : 
tuk atojele w Faun, na^- 
milii 

2. Ewodji łł^m, i Sju- 
Ijehi prnHf, abj toŁ ro- 
■amieli w Fann. 

3. A pniaf i oieble to- 
wars/aam id^anj, poma- 
gaj tym które w £«»>- 
geli! apotem semaą pra- 
towtlj, w Klementen, i a 
Innemi pomocniki noie- 
inl, którjeh {niona lą w 
fcaięgacb iijvota. 

4. Wcaeleie alq sawan 
w PaHii ; pawtoro Mówię, 
weadcdc al^. 

5. SkromaciM waaaa 
niech b^dsi« wiadoaia 
wamdctm IndaiMi. Fan 
bllafco ioaŁ 

6. Nie tnrokciai lic o 
ni«: ale w kałdej no- 



dlitwie i prania m iń^ 
kowanii niech i~^—t' 
waaaa bfdą nBogn oanay- 
sioBB. 

7. A pokor B<Aj ktar; 
pneirj^aia waaalki aaijnl 
niechaj atncbe aero w»- 
ujA i Bijili wanijch w 
ChiTatnaia Jaauaia. 

8. Naoatntak fcracin, e»- 
kolwick icit prawdsiwfr 
go, eokalwiek poeieiw*- 
ga, cokolwiek apnwia- 
dłiwego, cokatwick iwi^ 
tego, oc^lwłek pn^e- 
mnego, cokolwiek dobrcjr 
■ławj; ieiU która cooła, 
iciii która chw^ kamo- 
iei, ta obta^^bjcie. 

S. Csegojaieei^tekBa»- 
aajii, i praji^ti, i al^aafr- 
łi, i widsidiieiewe nuiie, 
toł cancie: a Bog po- 
koin b^dsie a waau. 

10. Łeca Dweaalii«in m^ 
wietce w Pann , ikej«ie 
wadj kiedj raakwitn^ w 
awołai ataranln o nini«: 
iakok i BtaialiJeie aię : 
alcieie eaaan nie mieli. 

1 1 . Nie jtebjm MówU dla 
nicdoitatku ; albowiem 
naneajłemiię.ia praeatn- 
wać.na tjm eo mam. 

I a. Umiem i nnibać ri^ 
amicmi obfitować (*^**9- 



do PM^jppe^u9». 



dj, i w« WHTitkim ie- 
steai wjiwieannj) i iw- 
■jooDjin bjdi i la^n^ć, i 
obfitować, i niediwbit^ 
cierpieć. 

1 3. Wujitke mogf w 
tfB, kt^ mię um&rinEa. 

14. WtiaUfl dobrieieie 
neajnili , i^atjinty n- 
eitkowi molsmn. 

)6.A trieeie 1*7 Philip- 
peii«nrie,ik]iB poon^ibn 
Emngelii, gdyniw^Biedł 
X Maeffdenie^ , kadcn mi 
ioiaai nie ałycnt eo 
■ic tjci« dmratria 1 bra- 
nia, iednu wj luni ; 

16. PoniewBJi i do Thu- 
Mtloniki, TU i drugi po- 
■jlaliicie mi napotncb/. 

17. Nie ilb/m iKoJEał 
d«tku : >le Hukun owo- 
on któiybj obfitował na 
Hrabie waiicy. 

18. 1 mamei Tu^itko, i 
obfitniiB : ieaten napfttni- 



4S1 

ony, wiiąwii/ od Ep«- 
plmdjta eoioie poriali, 
wonaoU dobrej voiłi, o- 
fiarq pn^iemn^ , Bogn 

19. A B«g mojr niechaj 
napdni vuelkie badania 
waue według bogactwa 
nroicgowchwaleiwChrj- 
ataaie Jesuite. 

20. A Bogn 1 Ojen na- 
■sem ehwała na wieki 
wieków. Amen. 

21. Poadrowcie kałdt 
iwif tego w Chrjttni 

22.PDsdTawiaią waa bra- 
cia, któntj aą Beraną. Po- 
sdrawiaią waa wiijat^ 
iwięei: a awtaaaoBa kto- 
nj ią I Ceiariklego do- 

23. Łatka Paaa naasego 
Jeania Ctuyatnaa a Du- 
chem waasyDi. Ameu. 



T 



s. 



LIST 

PAW Ł 

APOSTOŁA 
DO 

KOLOSSENSOW. 



ROZDZIAŁ 

1. Piwcl Apostoł JuD- 
■& ChiystuiB przes wolą 
fioła, i TjmoteuK brat: 

2. Tymktóriy u) w Kó- 
loiaiech jwictym, i wiet- 
nej braci v Cbrj'itiiHie 

3. Łaaka wam i pokoj" 
od Boga Ojca DBSiego, i 
Pana Jeiuia Chiyatnia. 
Dziękuiemj Bogu i Ojcu 
Pana nasiego Jecnaa 
Chrjttnia , lawue mo- 
dląc lięia wh: 

4. UtljicBWtKj wiarę 
waKę w CLrjatuiie Jczn- 
łte, i miloij którą macio 
k>ł wasjatkim iwictym. 

6. Dla nadziei która ie«t 
wam odłotono w niebie, 



PIERWSZY. 

którąicie ifyucli w pi^ 
powiadania prawdj £- 
wangelii, 

6. Która prtjazla tt 
wai, iako f na wizjiAfaB i 
iwieclc Ie«t,i owoc pnj- ' 
noii, i pomnaŁa się iako 

i u was, od duła tego kto- 
regofcie u^jsiell, i po- 
znaliicie łaikę Bo^ w 

7. Jakoicie lię nancEjli 
od Epaphra mitego tow»- 
rijtza naiiego, któty iwi 
wiernym iługą C%rjttn- 
■owym dla was: 

8. Który tei nam oraay- 
mił milojó wasię w Du- 
dio. 

9. Dlatego 1 my od dnia | 



lAtt &. Pmeta do Koh»*e»io«, 453 



kt&ng«imj niłjudltiue 

jn»<im [ pro*ić, •bficli 
fcyli napdaieiil mkloino- 
i«Ią««lił^o, wewaze- 
bikUj raątlroioi i W710- 
lumicniu diieliownjm : 

10. Ab/ioie chodiUi 
prx7*tojnia, Bogn lif we 
wiayatkim podoJMiąo; ir 
k^i^ H«f nkit dobr^K 
nwoo pnfDHiąe, i ro- 
■uąo w anaiainDici Boia^ : 

1 1. UjnoeaiBni wu«Iak^ 
mDS^ we4iag moiaojoi 
iaanojei iego, we wisełai- 
kle; eieipliwoici I nie- 
■kw^łliiraiai t wcBtłeiBł 

12. Usi^kniticBogu O7- 
CU, którjr na* godneni n- 
eijidl , Ajmj bjli ■- 
esotnikuti due^aictirs 
iwif tj-ch w iiTiadoiei :. 

13. Który nu vytynA s 
nocy cicniMBei, ł piws- 
nioał w krokatwtt Sysa 
■wag* naey^, 

14. Wktarymnuir od' 
kuplaiii«,pnaakr«ii' i(^ 
ffdpMacsaiie gmchow. 

15. KWry lut obrasen 
B«(^ niawidaiabi^o, na- 
rodnMj" pned wiajidun 
■twonenieu. 

1& Albawiem pnanń 
wasfitki* raaoa/ a% itw*- 



nona na niebie i na aie- 
mi , widsialae i niewi' 
daialne, oko^ maieitatf, 
choj puatm, choć kiif- 
■twa, oheA iwieTaekno- 
tei : wiajatko ^«ezea, i 
V nunicU itwonoao: 

1 7. A OD ieat praed wijy- 
■tkiuBJ, a wasjitko -w aŁn 
•toL 

18. 1 aK iad ^ow^ ńei» 
koietalflego , \t»ij ieat 
paei^tki«n , pterwora* 
dn/m a nntaiłjr«k: abjr 
on mtędiy wiajatkiuai 
praodkowat; 

IS.Iik ti\ upodobdo, aby 
w%*j*iOl% snpdnoie mio* 
ukalair nim: 

20. Ałebj pnoMÓ km 
Bobic potodW watjitko 
atpaksiwiij, piMs krew 
knjka iego, tak to m u 
siond, iak« i lo ea w nio- 
bieaioBh ieat 

21. 1 wai któnrracf* 
UMklodf bjli oddałem i 
Bi^rajiaciełe Dmjrieai, 
w stojlńryek auynkaok: 

22. Teru teii poladmi 
w eiele eałowieeaaDitwm 
swego praca Jmler j, Aj 
was wyitawił iwlf tei ■!«• 
pokalano, I >{o^wiiiion« 
p»od obUunoiei^ iwoi^ 

23.Jeaii wi^ trwadt 



w wiarse ■{^■it*w*nl ł 

ntwierdienl, » niepom- 
M«ni od na^M Enn;^ 
lii, któi^ieie dyaMli, któ- 
ra obwałma i«*t wtsel- 
kiemn itmimniii, któn 
ieit pod nłebem, które;^ 
ia Pkweł (talem fł^ riogn 

24. Któiy >if t«nw n- 
duię ir dolegtoicikeh m 
WM, i to ciegoni* dotta- 
m utrapieDwm CbrjHn- 
■owjrn wf pdniun w ciar 
le Biolm u ciaio lego, 
bór«lMtkoM»t: 

25. Którego atałem dę 
in dngą wedŁe uaTowania 
BoŁe^, która ml ieit da- 
ne do wBi, ahjufwjp^ 
nial łłewo Boie, 

26. Taieunlcę któraby. 
la lakrfta od wi«k«w i 
rodiaittw, a terai- omay- 
■liona icil lwiętom lagei 

27. KtórjiD chciał Bog 
Os najmij bogactwo toy 
ehwaiełtney taicinnicf 
miijdaj' Pogan^, która ieil 
Chrjitiu, mi^day wami 
Kadiefa chwała; 

28. Którego my pracpo- 
iriadamy, nponlnai^ kc> 
kdego oilowEeka, I naii' 
naląc kakdego eriowieu 
ka we wiEoIabicf miidro- 
M, mhjŁmj w^itawill 



kaUego ntowiakftdoikft* 
n^jm w Ckr7«tiUMia- 

2». O eo li^ tak pilnia 
ataram , biriDU(G wctiag 
■MWj i^o, któr^ w« maaa ' 
potaknie ^^awuła. I 

BOZDZIilŁ U. I 
1. Ałbowiam dtaę «bf- 
fafa wieddeK Uka wi«t- 
kie itaraBia maiK o waa 
i o tyeli ktÓKjr a^ w ŁaiK 
dic«i«7, i kt waj ^olwiłk 
nic widśialł oblteaa n»p 
w ciele : 

3. Aby pMriauona b^/ 
■erca ich, apoiwaay df « 
miłoici, Ini waBcaii tti 
bogaetwB aiq>rin«g« wj- 
roiumienia, ku pomaiuB 
taiemnice Bog* Oyca i 
Chrjatnia Jesnaa, 

3. W którym akryU lą 
waayitkie ikarby mądr^ 
i«i i uniteiętaojci. 

4. A toć powiadam, aby 
was nikt ue podchodaś 
pnea wyitawną mow^. 

5. Boaeikolwickiem vit 
ieat obecny ciidem , ale 
dachem teitcm s waarit 
weaaląe lic 1 widsąrpoF* 
zadek woM, f ntwicrdao* 
nie winy wiincy , k^ca 
ioM V CkryatiBta. 



d» Koioiienmo. 



455 



6. J«koiei« tedj ^nyią- 
It Jesuta ChrjBtaiBPuna, 
TT nimie chod^ciie,' 

7. Wkorjenieoi i wybu- 
dowani w nim, i umocnM- 
ni wiarą, iakoide się ttk 
naucajH : obfitniąo t nin 
w dziękowaniu, 

8 Patriciek by kto waa 
nie OMukai pnecFii«i»- 
Są,i proŁne ontani«ai«} 
^edl« ustkwy ludzkiey, 
pudłag elementów iwiata 
tego ; a nie według Chry- 
■tnia; 

D. Gdyk w nim mietika 
wuyitka lupeibioić Bo- 
Btwa eieleiDia: 

1 0. 1 ieateiei« w nim na- 
|)elnieni, który ieit głow^ 
wasellciego kiięatwa i 
■wienchnoici : 

11. Wktdrymtekobne- 
lani inteicie obneaa- 
niem nie T^k^ aczyuio* 
nym , gdyście snwickli 
eiaio oileleine,aIe wóbne- 
sanitt' Chrystutowym, 

12. Fbgrsebieni % nint 
we eiirscie, w któryme- 
ieictek (polnie powitali 
pnea wiarę potęknoici 
Boga, kt^ry go wsUiidail 
smartwyeb, 

13. I WSI gdyfeie byU 
omaili w giMdunh i w 



nieobrzesanin oialn wa- 
■sego okywil a nim pv- 
■potu : odpu jciwfzy wam 
Wiiyltkie graechy. 

14. Zmasawisyonprie- 
ciw nam eyrograf dekre- 
tu, który byl nam prieci- 
wny, enioai go a pośrao- 
dkn, prsybiwazy go du 
kriyiai 

15. Idupiwiiykaicatwt 
i mocaritwa, wywiódł ie 
(miele na podaiw, iawnie 
trynnifanich csyniąe aam 
praca lię. 

IS. ^iwkayke WM tedy 
nikt' nie aądai w pokar- 
mie, albo w picin, albo w 
eacici iwla^ allia w na- 
■taniu kiiijkyca , Mbo 
uabbatow: 

17, Które aą cieniem 
rzeczy priyicłych , lecz 
ei^o ieit Chryatuaowe. 

18. Niechay wat nikt 
nie podehodzi, cbo^ przez 
pokorę i nabokeńatwo A- 
nio]ow, hardzie postępu^ 
iąe w lym czego nie wi- 
dżiid, pTokno rię nady- 
maiąo Kamydn ciaiatwfe- 
g»: 

10. A nie trzjmaiąc lię 
głowy Chryitnia, a któ- 
rego wartko eiatopnei 
■poiaitia i iwiąiuia n^ 



«e Lu 

diMiB 1 (polaie Mł^cn 
roicis na pomnoŁcDie Bo- 
le. 

20. Jellifde tedjr nnurli 
■ Chrr^^^^^od dcnen- 
toip t^o iwiate : csemiiŁ 
icMcsB iakabj kji^ nm 
f wiecie iluinieeiBf 

31. Nie doijka/me ai^y 
ani koiitUTcie , ani tu- 
uayeie: 

22. Ca msTMko idsie 
ku alHienin aamjiB uŁj- 
vaiii«iu, ii icU vedle u- 
■tawj naiłk ludikich. 

23. Które uai^o pwar 
m^drojoi w aalioLiuiiiciA i 
T opDkoneniiif i v oie- 
folgowania etahi) nie we 
eaei iakicjr kn iiapdai»- 
niu cjata. 

ROZDZIAŁ IIŁ 

1. JeilUieiata tedf po- 
wstali zChrTStBMRi awie- 
rachnlcli nectj asakay- 
cie: gdsie Chrfitua iut 
na prawica Bołej 114- 
dancy. 

2. O te aif atara^ole, 
Tttam 1^ wagor; ; mie któ- 
le aą na siemi. 

3. AUMwieiaejcie umar- 
li, i Łjwot waas Arjtj 
ieat a CkifitUieBi w B»- 



4. Gdy aic ClirjatBa ij" 
wot WBU ak«ke, t«d^ ■ 
wy I niw ekakecio aic Vi 
ekwale. 

&. Umartwiajciek ted] 
edonki waaae, które 
na aiemi^ porabstwo, ■■•• 
esy itoić , WM etecseń atwo* 
Błi( pożądliwej^ i takoB* 
■two, które ieat bi ' 
ekwalatwem. 

6. Dla którydi pnryelw- 
dai gniew Bokf aa vflt■J^ 
niewierne. ^ 

7. W którydieicie i wf 
niekiedy eIkodzili,g4jicie 
Łyll w nich. 

8. Leea teraa odłokoiti 
wy to wuyttko : gnii^ 
pop^iwoJĆ, jloii, M>- 
inientwa^ ukandną w»> 
wę a nat watiyoli. 

9. Nie klaMayeio i 
dnigim: swloUasy a 
bi« atnrcgo esłowieks a 
ii«y okami iego. 

10. A eUokluy nowego 
trgo, który ai^ odnawiih 
w anai^Boid , jpodłi 
wyobrażania tego, k^i] 
go BtworayŁ 

11. Gdaie nie inua P» 
gaaina i Żyda, obri 
nia i nieobrzeaania, cal» 
wieka eboego iTatany^ 
aa,iii«woInyca I wolaka 



■tlcich Oir^tuf. 

titdy (uilEo irrlii^ni EJoii, 
iipicoi i uUlowaiii)^ we 

dxiB', w dobrotliwość, w 
pQk<>r«> w McKoić, wcier- 

13- J«diii drngicli iuck 
śxi\c: i odpuiczaiąc lobio, 
iejUibr Itto niid pkargę 
^rśeciir komu, iako teit 
Fan~odfiqiciI wąin,' ul^e 
i wy. " - 

14. A nad to, wufitko 
ipić^de niktc^ Ictóraieit 
i^tfi^k<t dołkoiioluści. 
'__ ló, A jiokoj CHryttułpw 
piech jjńewj^ua w ler- 
c&ch Waiijch, ku które- 
ia,a'te)[ Tesffani ieiteicie 
w itHi^jm ciele: a vdj(ic- 
^m,l|«<ucie, 
''_^p. Słowo Chrjłtuowe 
^ec)i«y mleaska w wa« 
obCc^e, ^x wHcIaki^ mi)- 
drojEĆA, naueiaiąc i laiui 
■iebie tiapominaiąo przca 
Pj»p|;n^, pleioi, :i ijfewa- 
ń|h. Juchoyoe, w'Ia*ae 
iniewaiąc: V Hroach wa^ 

17.' Wn^itko cokolwiek 



we wwy-ITttna "3e»ui» "Girjiniia, 



dsiękiiif^c Bogu Ojcu 
ptrteaeó. - 

<18*Żony bąlidepoddo- 
ii« nręfcom 1^0 prajatot 

19. Hękowie nUInycia 
kanjwalEB; KBle bądi- 
cf« g«riikieiiŁ[ pnadwko 

'SA. DaaatkŁ ptnipilziJi 
bądicia raAsicou ir*£ 
waajidiMii Albbwiwk •■( 
t« ^dit)ia.w l?«na. 

21. p^r^Bc^ nie fobu- 
In^tM km gnimu. dfiwk 

22. Studia bą^foifl po-j 
«łuuni veFa^ltkinPa- 
aQiK vędle cium nie thi- 
ksjc na oko iakobj lu4Ei9q 
iłf padt^Aiąc, k1q w iicse-' 
roiciaerca. Boga >i^. bił-, 
V- : , 

.23. Cokolwiek osTnielc, 
« duuj czyńcie iako Pa- 
nu, a nie ludciom ; 

24. Wiediąc^ii odPai}a 
weiduecie ai}fl&tq diie^ 
dńctwa. ]^an^ Oiir^tu* 
■owi iIiiŁcie. ; . j 

25. Bó Łen. 00 knywdi^ 
ojni, odnieaie to ea ]d- 
krsjwdsił:' a nie mua 
ingl^da na otoby ultucii^ 



4tó 



lMS.PaiBtii 



BOZDZLUi IV. 

ł. Pano wie co aBaHri»- 
dliwogo i ejywwga iHt, 
♦d dawiij cie idngom : wi» > 
^ąc ic i wj^ tnkcie Projt 

•ie : niDj^ b^dąe Jwńićj 
■ dńękowaDiein. 

I n^DM, Aj najn Bog 
rtwowyj: 4wri mowy k« 
opowUdai^D taiomalcj 
Cbr7itiH«vtT, (dUktó- 
Mj ttA lMliB Ł wriya»y,) 
~i. Abym 1^ osnajmid 
mWiąc, iako ieat jMtn»- 
U. 

5. Alądm ti; tifcdiodtł- 
cia a obeetnl : <nu fedltn- 

6. HowaTnna AłMnBiib 
wii« ttędiie prajritoAi, 
■oIt( oliraasona: abjMt 
wiedcieti, Mto maci« ka- 
Łdemn zDiobna od^owh- 
diief. 

7. Co aię ae mnti dstetc, 
WBKjitko wam oinajitii 
Tfcbikui narmilasyfcrat, 

I i wlernj atogt, 1 towa- 

rrfia w PhAu : 
I 8. iftÓTeg^m |ioiM io 

' waa lila tego, aby aic w;- 

^ wledaial co aiq Ańei* ) 



wami, i poeleaayl i 
waiae. 

g. Z Onea^itten baji 
tajni a wielmjltt btat* 
ktÓTj ieit a waa. 
■tbo vaai oanajttiUi I 
■if ta diieie. 

10. PoadiaWia VU AfM 
■tarehna , ktoij leak H 
mną w poj^tianfit, f ]Hai4J 
■ioitneiiife«Bara^asx»lj 
(o ktĆtjA irzi^nici* łn- 
■kaiaide. JetUbj pm« 
akeA do waa, pTz^mi^ 
go.) 

11.1 Jeana, którego ■»- 
ifi\ Joitemi którif aą t 
obnecania. (Ś aaW #f 
pomoćnSe;r "^^ *" ^i^ 
■twie SotTiD ! kttfny iat» 
brll pocł^h^ 

12. Potdiawia Wal £^ 
płifat, który a wu tot, 
rfuga ChrfątUfe learak, 
■aWIfe ptaćUiąfi *» waa w 
modliCwaeh, abyiota ataS 
ale dokkoaBletul i ptdu* 
fol -wt wiselAtey ind! 
Bołey. 

13. Bo iettem vo JwlV 
dkiem, te ma wielkie atir-^ 
ranie o waa, i « O^tilk 
któnj m w Łaodyed, I 
ktiraf w H*erapolU. 

14. Posdtawia wU Ei»- 



l5. Paiidrowcte bracią, 
któnj t^ w Laodjeel: i 
N^mphaiA, i agromadie- 
nie, które iMtw domi ie- 

I O. A gaj- n wu pne- 
c)ijrtaR7 bfdah ten liit^ 
Apraweie to> aby tei ccj- 
tany bjł w kaiciile Łfto- 



do Koloueuiow. 



459 



ttj tofc pmozjtali ten, 
któijr ieit Łaodj'ceń>kL 

17. A powiedicie Archi- 
pDwi: doffląday poiługo- 
waniB, ktorei wciąt w Pa- 
du, «bW ie wjpełnid. 

IS, FMdrowieliie ręk^ 
moIą Pawiową, pamiętaj- 
eie na wicrieoie mola, 
laika a wami. Amen. 



LIST 

S. PAWŁA 

APOSTOŁA 



THESSALONICENSOW 

PIERWSZY. 



BOZDZUŁ 

1, pBwd i STlwanui i 
T/motenu Koiaioiowi 
'ńAalalonickiemD w Bo- 
gu Ojcu, i w Panu Jeiu- 
ai«Cbrjr«tułie. Łaaka wam 
i pttkoj. 

2. Dai^IemyBoguaa- 
WMB aa wai wiajitkiok : 



PIERWSZY. 

dlitwadi naaiyelibMpiae- 
■tanku: 

3. Wspominaląc iteijm- 
ncii wiaiT wutey, i pra- 
cę,! milufj, I cterpfiwoii 
nadatel w Panie naiajm 
Jeaniie Chrjatuiie pmił 
Bogiem fOfeem nakajm: 

4rWM»ą«k>^uUil»t- 



«Ł. 



I^.^'.fif-*i 



towanl odBoga, o wjht^; 
niu WMETm. 
.fi. Gi];! Ew&pgelia iw 
u« Bie bjU n ««■ Ijlko 
V mowie, ale teł i v mo- 
c^wDachu S > > « n>pdr 
nsjci wielkiej : iak o wie- 
cie, iftkieoiifnij bjii nu^- 
i*jr Vanii dla waa. 
' 6. A wjr italifcie n^ n»- 
jladowcamt naiEcmi , i 
Paóikim IfnjLwMJłto- 
wo w wielkim uciinieniu, 
■ weielem Dnclia Svi^ 
tego. 

7. Tak, iie£tieiictt»U 
waoreifl wisjftkim wfe- 
raącf ra w Macedonii i ir, 
Achaiej. ' 

8. Albowiem od wai >a- 
brimiało iłowo Fańikie:' 
nie -tełko w KacpdtDii i 
w Achaicf , ale lię' teł ro- 
leikla na wiielkim mńty- 
•eu wiara wasia, która 
ieat ko Bogn : tak, ii tek 
nam nietraelanloBuwi^. 

. 0. Bo umii o nai opo- 
wiadaią, iakobf jm/pnj- 
itf p do Tat mieli : i ia- 
kogcie lic nawrócili do 
Boga od b^wanow, aby- 
^e liuijli Bogu kjwt- 
^n i pnnrdsiwena. 

lÓ.;! ooMkiwali Sjnt. 
Ifgo ąnłdUoi, (któr^ 



jiiuai ktÓTf .ńai wjIwWS 
a4 gniewu, pn5»ł^{(k 

itozDZiiOi n. 

1. AjbowjŁ c aH . ił i yi wie- 
cie brauą, linicproltaf 
bjlo prijiicie naaie Af 
wai; . ' ^ ■ 

3. Ale (inedJT^ Mcłąir 
piawis;', i aelŁeni b^di^e 
m EŁiIippit, (iako wiecie) . 
śmieleiiiij iednak aobie 
^ifjli w Bogn uMiijm, 
pnepowiadsii^e u wal E- 
W4Dgeliif9ołą, i-^cUdn 
ita^aniemi 

3^ Al^t^cm naponuDi- 
nle naiie nie bjlo i o- 
■■ukania, ani a nieoajito- 
iei, ani w adradaie. 

4.'Atelako^^b^Via- 
doacni b^li od Bog*, ie- 
bj nam bjla swienona 
EwaDgriła,takmówiemj: 
nie taka ai^ ludiiom po- 
dobatąc, ale Bogu. ^tńrj i 
doiwiadesa leM na^ji^ I 

5. Albowiem liigil^mjr : 
niebyli dosnaiti-wpowffr^ 
ici poeblebney,' ińira wie. 
cie, ani V podejrfnrtmfii j 
takomatwa, B<lg iwiadekll 
leiL. - I 






do l^łFSbl^i^hiltWj. 



'rfaiiiifiis iitil ad wai, aftt 

7. Mogąc bj^ tmtaż «b- 
-eiąŁHwi,)^ i Uko 'Ap^itolo- 
-wj«i C hryą t itw i : jOt ■*»- 
^lOfUęi Kiłwpkiam! 

auik*' ogiwwai^ djnat 

' 8'.Tak-#M pkilnUilrRly, 
Ł^daliJmj Tam uh/t:^ 
fii«' t;f&o,Eiiaiig«til Be- 
thf,- alaitii. i-dnu ■»- 

Min vil«M bjrUi i 

'.91 AibolKAu }»«nł(!Mcł4 
toiwlftltnij; itsake i tr»i 
dMote:' ^jb"*' n4cf' i 
wfl dnie robiąc, abwrnjr 
iiWdAeipt i ihwńiamtiy 

#U Eit-Młgc^ Ęałą. - 

'iw.iWfid8iwi4akiHnii 

Bog, ialco iwiiitdMińle, i 
gaDl««4ś bf l^dT' iDtfdi^ 

Ił l«k^ wlea!«v' tt»- 
Imjbdidi^a:* VH, (to- 
to <9«ie<idt4aat-nMM 

12. Napominali i eiettTi- 
Hv4'oiiriadeiaUaif,ak)'- 



WBiwnl da'V#«g«-1mUe'> 

13. Dla tego i m^; drię.' 
łmieny Boga 1>c« pris- 
(łanku, ii- wj fnej^^^w^y 
rieW B<ih« , ' ktióiwiełfl 
■tfineltfrdnu, '(rkyli^U 
icie ie nis lak* tlMro la^ 
<kkiej (al« irnko ieat ^rk- 
irdttiirie)*ł*wa ftoga^lttń^ 
lytpiwinde v wa>i Indu 
tjtjint mĄkity^i ■■:, 
' l'4i.^Alk«iri^ irybraalą 
■taHi«i* liię ni^ładawea- 
tui KoJcEałow- Bokjakj 
kttin lą w indHĆUj xi«- 
nri^it Ckrfatnrt^jDKuaiM 
i^«jcie i vj tofc ciarpiUł 
od oa^dił iwego , iako i 
oaibdŻ^doir. 

1«. Kteisj iPana luk- 
■« nbiM i PnnAi, i hm 
fntiMav^, i Bo^'>^ 
tiie podobAią, i WMfaddiii 
hidrnipm tą prabńwli : .': 
'■ IB. Bi«ai%o «am,ikebj>i 
■njnie ntiiióU Pog^Mn^ 
iU7 kfU sbKwimif ab/ 

awe. Alb«wf na '■ bm- jub> 
pńjaaBdł giSaw hoij.tlk 
(to kOMft. . ' I Ił 

- 17. A mj rbmcift . ;^^ 






4«a 



ZM&fMrf* 



iatj ilf itwali widaimi 
ciblieie WUM * wielka 

1 S^lMnriwneinij da«ie> 
11 pnfli« do wu, (i*^- 
■)GM ift Pawetf ) i r«s i 
drugi; *le prsMikodsii 
namiMUo. 

10. AlbowieH któraś 
icrt nadsieift DUM, uUm 
wnele, albotcWDiupne- 
ehwalauiat UaU nie wj 
prM<IFu*Bi nusjinJe- 
atiMin ChrTttiiMm iute- 
teie V pra/iiela leg*. 

20. Albowiem wy iMte- 
iele ehwid* oaiM i ve- 
■el«. 

BOZoziAL ni. 

1. Pnetoi nią mogąc 
alf wiccoy witnymai, m- 
padobało aię nam, abjfmy 
lami zoatali vAthoiiiedi: 

2. A podaliimj Tymo- 
tenua brata nauega, i 
■łng^ BoŁ^fo w Ewanga- 
lU Chryttniowey, aby wm 
potwiccd^ i napomiad ■ 
■trany wiary waaiey: 

3. Aby kaden aobą nio 
IrwoŁylw tyoh neiakaA, 
albowiom Mmi wieele, fcc- 
łmy na to poatawieni. 

4. Bo tek gdyimy byU n 
wai, opowiadaliśmy wam. 



ktimy niali eiorpia^ u^- 
inienio, iakoŁ aif tak sta- 
le, i wiecie to. 

5. DU tege i U nifl mo- 
gy ń^ -wi^ętij watiwy- 
mM, poriai c m abym alf 
dowiedziU o wieno wa- 
H^, by waa anadi nie I 
■kuiił tan eo kuii, skoby I 
nie była, daremna praca j 
naaaa. i 

6. Ł«n taras, gdy Ty 
moteaaa odwM prsyaaed 
do naa , i oaaaymii nam I 
wiarę i miłoUwaaBfi a 
ik nat macie w d^ny 
pamifei nwaaa, kądmą* 
naa widaie^ UJto i my 
waa. 

7. DU tegok bracia ier 
■teimy poeiaaaeni ■ «M 
w kakdey doU^id i ■- 
trapieniii naaaym pma 
wiarę waaaę : 

8. Boć teras kylemy, ie- i 
iii wy ateieie w Paaii. I 

d.Albowiem ktorąk d«I^ : 
kę mokemy oddać Boga 
■a waa, s wazelkl^ we- ' 
■ela , którym eię wesole- 
my dla waa pricd B^em 
nauym! 

10. W noay i we dnie 
bardso pilno ptouito^ aby- 
tmy waioglt^dalifi dopd- 



io TkęąMiontctt^W I. 



4U 



1 1. Ł««f un Bóg i Ox- 
eieo pa«t, i Fw naw ]e- 

wi drog^ naut; do węę. 

13. A Fkb nicciur mi 
pomsoJij, i obfitą «cii7V> 
milfiić wuaę iednego kn 
drugianu , i ko Wisj- 
•tfcka: iąlw i N17 lerte- 
ś w j ka nwi ; 

13. Abjrt«rB«wuwQiw 
DO^nione ntwierdsił w 
jwiątobUwfiM pif«d B9- 

IMwyUofai Fan* iMi»«8« 

■(Jrfwii iwiftomi lego, 
Amen- 

BOZomt IV. 

|. NaoMatak Mjr Vra^ 
eia protiem;^ wai i aapo^ 
mnaiay piM« Pa«« J*- 
nuHit abf iakoJeia wiui^ 
«d iMHh ia|i» fif piw^ 
■pr«wow«i, i Bmi lif 
podobali I tak abjićie df 
tał apravowaIi, abTici* 
tjm wifMj •bfitovali' 

3. Bo ariaaie któn ro* 
ikaaaaania d^im wam 
pnw f aw JcKoaa. 

3. Albowimta^iaal wo- 
ła Bofcat pfifwifaonla wa- 



na: icbjiGieiUtPi'*'*^- 
gąli qd porubatwa. 

4. Ąb;r oioiot kałdjr z 
wat naes^oawe diowsj 
w iwiątobliwaici i nciei' 
woiei: 

#, Ni* w popędliwoiai 
iąds7, Uko i Pogania, 
ktoriy nie anaią Boga. 

6. Ąieltj kb> nie pod- 
diodśił, anioankilT^w 
■prawie bra^awcigo: al-r 
bowina aif P«n mici 
wwĘn^^^B* *w* > **!"»- 

imj waaa pned^w pawia* 
dtOi, i oiwi«4«iali, 

7. Kqi ua Bqg nie «o^ 
9wal ka niee^atfioi: ale 
ku pofwifOffniD. 

&, A pnato któtj to Dd> 
mca, nieodra«mnlo> 
wieka ale Boga, któijtA 
w naa dał Pucha n"SO 
jwiftegD. 

fi. A o braterakiej nlr 
totci nie potraaha, abjo 
inij wam pisali: albowien 
wj lami od Boga ieata- 
iela M«C8«iii, a^yJne ła- 
dni dragia milewałi. 

19- Bo teł to oiynicia 
k« wa^tMt? bradiktd- 
n; «ą we wujitkie/Ma* 
cedonii. Łeea waa pioaia- 
nj bracia, ibbjfde w)^ 
oey obfitowali: 



404 



'ZM^.^at^ "\'_ 



1 1. 1 uprzejmi* li; ata- 
imll,. sbifjcle ipolcojiieiiil 
bf U , « kałdjr śwtj ipn- 
vy ptln6w>li: i r^koms 
^emi ' Tobtlł , iakoiin^ 
|rua nakaikli, » iibjfcie 
tlę t obcemLueicłwieob-; 
dtodsili; ąnlezjlegołliit 
potrceboml!.' ' 

I2i htf nls clieein^ brh- 
ti>, abTicie iri«dnej nie 
tnteli • tych' ittÓTtj zm- 
tnętl., łM>7tóta tłę nit 
tmneili,' Isko.I fruarf 
btótcj nadcidi nie nnl^ 

13. Atbtoirieiit ieiU wie- 
ReinT',' Ik ietni tuurii 
^m&rtiTTdiwMid^ tak«ei 
Bog trclr ktDtkjr %Mąa^A 
pnei Jenia przjprow^ 
ł«i łnltri. ' ■' '■ ' ' 

14. Alboir{ein"to'1riub 
powMunj V iłowiePaA^ 
■kim, ik taj kyiaejr kt^njr 
pozośtsiiIemj'^a priyi- 
Icie Psńikfe, nie upnei 
dilem; tjcti ktinj xa- 
IRIjlL ' ' 

16. Gd7k'tamPn] ■ o- 
krijrkf em i s gtoi em Arcb^ 
khjelikhn, ' i s trl^bl) fio- 
fci{ iitą^I I Ill«ba,aaIn«1> 
Il wCTtrjłtnrie pointai)^ 
pienrar. 

któnj poioftaliteny, p»L' 



(poła iDielttiirDMbłDMh, 

ptrtkair lA pcMiilHił', ' ^ t 
ttlc'ia#irt s^ipMdcan h^ 
driwny-.'' :'■■■■■ ■!■ ■- ' 
IT. A pttMiU eieo^ 
% ipttkm tUiittoWyi ' : 

. BOZItZUJ* . V. 

lach bracia; 'tiH >«ttt» 

amtoi ibjiiitf '.i^>^ 

■hit. ■■■■■^ ■■ ■"■■ ■ ■-•■^ 

CŻ AAMriMti 'tUal; 4t^ 
■taMenW «lKa£,'U Mel 
nfcMtl<tat^7{Ul*{«b 

iMaftKMey-ri^ithrT-''' ■■ 

:-Ł'Bo^y.Vttfcąy|ł*i/ 

1 be«płeeseńatwo;-'My 
naglcągiłiepijf fnir^e 
na ńie j lako Vi>!'m|t«ic- . 
ieteUrttialeBiiey; aiiia ! 

neujSąi - ' ■:■■ ■-'■■'■■. ■'■■ j 

-4; Łees i^^bnblk-"^ I 
ieatef ei« ir -^rtnhMM^ ' 
khj Dn'4if«ti wM'>bJU 
1^0 łdodiiej^^kabić;- :' 

i. Albowletń -itmiejnif \ 
VjiMh^Ie«7Da^ciirtiK 
tlo^i, i ayndiKe 'flnia^ 
nie it»teitńyu6eyi ■ńA 
demnolel. ' ■ '■■' ■ ■ 

0. Pnettt' tedjf ■tiło-^jii 
my iah)1 ia*ti 'ale' imj- 
mjtbltattby UsaiMń^ 



■i^ 



njiiuiąj wnoc^iLfupi- 

^^■ 

S. Łbci ny b^dąo dnip^ 
vi, bądim^ traeiwi, ob- 

miłoici , a. pnjłbic^ na- 
dsiei ibawieiiia. 

O. Gijk Bog nie poite- 
vS nu ku gnicfTii, 
^ ku lubjeiu abawienia 
pnes Pans iui«^ Joai 
^ M ChTjibua, 

lO.Klćij nmariaa nai . 
aby^fy^cJiaDiai: tmmmtj. 
. cbodA ipiem/, ipołem i 
Bismi kjii. 

11. Pnetoi cielicie aię 
.^(decntie: ibndnjeie ia- 
den dn^e^) iik» ttk 

§i,-Afs^tm/f ira» lóa- 
•Ja, ab^jcie poanalf tt, 
itśnj: praci^ - nriedcj 
imnl^ i lońny Kt PtUtSo- 
fcDnemiiranemi w Pann; 
itnapouhiat^traii 

'liAOfi^t ietjna vlę- 
diytrał^H w intto Jcl pnei 
idl robota, potoj' lacho- 
lifajcle B niemi. 

rll. A proalcDiy wai bra- 
cia, kancie niefpokój'ne^ 
^tnw lękliwe, BDUSB^- 



cie niemocne, ciei^nve- 
mi b^ciekawtEjitkim. 

15. Patncic ab; ktft 
djm ca ile nie oddawf^: 
«lć.^}vsd7 dttbniga nail^ 
dujcie, ku wam' Rpałecs- 

1 6. Zawue aię wcHlcic 

17. Bra pncatankn aif 
madlcia. 

18. We wurraOciindii^ 
kujcie. Albowiem ta ieit 
wola 0o]* praei Chrjitn- 

la kn wam wuj- 

19. DndikidegaMb. 

20. Pioroctw nie lekce 

21. A wisjiłkicgo dfr. 
jwiadcsaycie : dobrcga 
śic Łnj majcie. 

22. Od waielakicgo po- 
dobieńttwa iłojci ai^ po- 

rśoiMajcie. 

23. Ą lam Bog pokoin 
Je<^ wai a^pelnie po- 

iwifci : abj^ cdj dueih 
dnica 1 ciało bea 
naganienia w piajijci 



Pana 



noiicgo 



Jenwa 



Chijatuia bjło ucbow*^ 

24L Wiernjó ieit ktirj 
waa yreiffOtt któiy teŁ 'fl,7 
csjni. 



466 Litt S. 

3Ł BrteU módlcie lic 
M nu- 

28. Poidrowoie bracią 
ws/itk^ V pac^mnin 

27. Popn^tięgun wu 



pnes Pana; abj ten HM 
pnecBjtaaj' bjt '*■% 
■tkiej jwi^tej bram. 
28. Łuka Pana naaiaM 
Jesusa CłuTitnia ■ w*A 
AmoD. 



LIST 

S. PAWŁA 

APOSTOŁA 
DO 

THESSALONICENSOW 

W T O B Y. 



ROZDZIAŁ 

1. paweł i Sflwanni i 
TyiiHłteDu KoJeiołowt 
TkeiulonieldeiiiH w Bo- 
gn Oyeu naiKjm i w Fa- 
na lenaie Chryituiie. 

2. Łaska wam i pokoy 
od Boga Ojca naicego I 
Pana Jesusa Chrystoia. 

3. Bracia , powinnUmjr 
Bogn zawUB dciękcnroii 
■a was iako się godsi, Ik 
tię baidsopomnała wiara 
iruss, 1 obStnle mitośf 



PIEBWSZY. 

kaidaga « ww, fm*Ai 

dngifli. 

4. Tak tt i nj NMi 
cUuUemj lią m wam w 
KV<I<^]i B^ob, s 
cierpliweiei watacj , i 
wiarj we wisjitkin pn*- 
fladowaniit wassja^ i v 
uciskach które Ddooiicu, 

5. Na pewne okasanis 
sprawiedliwego lądu B«- 
icf^, abjjcie bjli godni 
pociftanł kcalestwa B*. 



do TiutaloMtcentow II. 



M^, dla któr«g« tefc eUr- 
pUi«. 

&, Je^wif ■pnwiedU- 
m i«at B Bogk M>r od- 
ki nsUnieids tjltt, któ> 
nj vu BMiłoŁi^ 

7.A w»mii«iiniMdedier- 
pi^ym odpooEDienifl ■ 
■ani w obUwiMi* Ptba 
IcniMt B awbtt ■ Aaiot/ 

8. W fłwniwiK ogni- 
•tyn, gdj bf diia wUiiwtd 
fMuDi t^ ktwrf Boga 
«M ilMt^ i ktAnf bi« aą 
yMlnUiti EwMgiUt l*uk 
OMngpo JastuCh^jratBM. 

S. I^mf kMini odniosą 
winmiiii iriM»«ga cd 
oUioMoiel Pmaldej , i 
o4 diwat^ BMj iego) 

10. Gij pn^iduB mhj 

■wolch , i dii^aym (if 
pokual v« wiaTMtldtli 
luónf mriBn/H. 

11. (Ul «iva iMt4>n 
■iri«deetvn nriiAeala a 
wu)v on dzień. Dlacse- 
go nit TUtaiiMf rf^ ■&- 

CSa #n, >% itu 
Diui oflkjBił godno- 
mI VMwa«ia iw^k) ifc 
*^pdnU Miijttko >p«- 
datani* dobnAiirolcC i 



12. Abj hjt» rouUwło- 
■a imif Fana uuuega Je- 
ania CbiTatnu w wa% a 
wf w niK podług łatki 
Boga baUega i Pana Jt~ 
ima Cbiyatuaa, 

ROZDZIAŁ II. 
i. ApraHianfBWbra- 
da pnai pimpirit Faaa 
natodgn ]«taaa ChrTatu-* 
■a, i naaiB igramaAwoia 
ka niuba: 

2. AIrriioiri iii; bio laMik 
daiłDaioiEidd niMoinwa- 
ue^, ani atraii/4 ani 
pn«a daAa,uu|ffaMp»< 

' lii , ani pnea lUt ia- 
ktb^r 0^ Baa pa d an^, ht- 
bj i*b Badanu niałdriiań 
Paniki. 

3. Midck #aa lUtł i^ 
awodai iutdnym iponAaMi 
AłbowiaM rile pn^idale 
*HBPiUdy iaWpieN 
irey nia pnTidaif adatą" 
pianie^ ib^flaie oblawlM 
on ohtawiak gn^skt^tfU 



4. Kitcj aię ■pnecłwii> 
i wjraMtai^ nad M vn;^> 
tiko <M 4*wią Bagiaib, 
albo ta la Boga riiwal^j 
kak AAj aaiati w ICoiaite' 
le Bai^ akaiBiiła alf ta« 
kobj bjł Bogiem : 
Gg3 



«M 



' EM ^■th^^Pamii'^ ''^< 



tomirtiR powHdri,' " 

ttkyaubhy : ■^ byl tUa- 
wiQatsaaamvittga. ' 

7. (Albowiem lic ink 
■pmraife tBiemiilcB nie- 
pnnraici : tyHn »bj ^n 
ktity tnytm'twaa:, njocb 

■ pośńwdkB.) " : . 

8. A tedj obiawłoK b^- 
dklci <in itflMli : ^tófego 
FBBinUiB dnckaH. iut 
■wmicii; i sktnBi .obi*- 

ttgo, 

-tb Kiun^jKSfiioieiMt; 

w«41« ufmtjvaitMTi^t^ 

■ WHelaką moŁ naleją, i 
■Mkl, f oudami <bIUuB- 

- I4i' ł a wielkim oiiMmie* 
Błam Kieprawiiniw itjinA 
Itfinj Ijńlą,. przc«:ts'ik 

ięłl^ ^f b^ zba irieni. ' 

II. Dlatego ■ poiJ« im 
Bojfi; ■■ «lciitric. :oBakKii«, 
ab j- wletE^U Idńaitwą. < 
,ja. Hby/bytt owądnilt 

wienijdt ' ^t««4n« ) - i&» 

prajiwolBt 'M inkm^a'' 
wotó. :-:..■:■-, ■ .■., ..i,J 



łft ljB«t,iB y 'pi| > n> t id^ 

Boga dEi^kowao nWM 

cAł'Bogi^ ih -iiłaH W]^ 
Bu|r -ptehriattkwiii' M 

ibawiei>ilły-|iri(W ptifUi^ 

wdyi- :■•: ■ .'■ ■ .-ii 

14. N* ktwnt 't*fc<«M 
WtmrA irnMte:ew|i^^ 
nauę kwMb)«la''iAiw 
lr-yapaiM W i<|^g }^Mh 
CbryihMŁ-^-.-! t/ -! 'i./ii 
16:.Pnatil tMy-bMiN 
^jbie ;« •Otń^EoM^m win 
dnia ktic}<«łMel»'<.|, 

•hoi pnw U* B«M/i -'' 
'■ ł6. A Hoi' P«» namu-hi 
■n* Chi^itit* likogiaiO' 
cieo «Ms fct4ffy~^as'KBk' 
łoir^S l'idąl!'pocMidtf« 
#i«qśa^i iDsAiiiii^ idBirą 
pnei^iadB^M' < ,<i>:'.-'- 
> i T: SJisekptAadis Nlia* 
waase , 'i 'Ulwiwdiaiin 
waatiakiin "laHfTnkla I lv 
Mowie-doknj;' : i.j - - 

u ^MatstBk '.^TmOat 
iiiDdId«lśtc.fai'iia«j< 11^ 

iŁi| abjWy^fSylłiTiTr. 
waiłi »d'«ł«fivk«77i]r^ j 



do T^tiSoUidmiou II. 



•m»nfJ-''' -..,,.■..: 
■•- 3. Alei wiemy ieitPan, 
który was ntwierdzi i 



iitr«ed« h^ame o3^ego. " "IltelfflHiUtTOMł;" Bieohłe ' 

4. A dnfamj o w>4t y 
Pasu, & t« eo vam roilc^- 



KUHinyi i cfjnioiejięij- 
ni^będsicMie. 

5. A Pan niech iprawnii 
■flreawuze wufloieiiBoi 
ł«7, I eierpliiToJci Chry- 
■tniowej. 

6. A ODomadąpiiy. w»ią 
fcraeu ir laiC '-Paiia lia- 
uego Jemia ChctfrAitaB, 
obyKie ii; odtą«yIł od 
kałdego brata nieporaą- 
dnie ohods^fei^, 
według podania, 

7. Albowiem lamlirieBi* 
iA^^tiM ^iMikeka najlit- 
491MJ ! gdyieJBiy nie bj-- 
li" IfifeipdkoTiit - miĄiMf 






^-A(tii(Hr'«Uebś 4Mim 
odkfótc^gtfpflŁywBU,' ał« 
^'^Mcąik trudaeBiem-w 
nU^ ! 'W» dttte ńbbi^ 

BK^ttykińgó iwai ni« 
obci^iyU.- ■ ■ ■ 

tfjflAlff b^ : ^<t fcAjrihty ' 



d^i^! aby^B iu«' naAt- 
dmraJi. ) . . n 

fO^JMboiHam g^nfasji 
byli n- waa^ < tajmy mini 
opowiadali: tk iejlibj kto 



tek nie ie. 

11. Bo alyntiliimj ik 
nifktóny niespoko^ie 

■i^aprawmą mi^dłj wa- 
mi, nie nie robiąc, ale lię 
toudteitii -prawami niopo- 
tanebme bawiąe. 

12, Łeck tabowjni opo- 
wladaaijr,' iV-DII|i»taunaniy 
prsu Pana naiiego Jecn- 
m Cłiryituia , aby t po- 
koiem robiąe , poisywali 
chleba iw ego. 

' id. A wy bracia nie n- 
■turą^ie dobrze o>y9i|y . 

14- Lta iaJli.kto it§t 
nif^9aijU»aj down. nar 
iMOra, Mga puu li»p q-; 
■aajrnijm«;.a nie. nU^ 
■*tyci«iif ■ ain^abyai^ 
wiratydrit: . 

15.' A i^« pM^jrtayde 
go««m«priyMMielA, ęio 
iłpwRinaypie,j|alwbuf«. > 

16. A Mm Pan priioini 
niech wafi da pakoy wift- 
omy na wiielkiin' mie^i 
■ea. ' Ptin nleehay-będai^ 
icwinii^Iwó 



1?. l'<alioiri«l> rtkf 
■Mi^ Pawłowa: klwT 
lat mk w InUm U- 


lS.Łuk>e>iu luuig. 
Imim ChiTUwa s wnu 
wujitkiuu. Amw. . 



s. 



LIST 

PAW 

IPOSTOŁl 
DO 



Ł A 



TYMOTHEUSZA 

PIERWSZY. 



ROZDZIAŁ 
I. Pawd Apołtoł Jera- 

•a ChiTaton pftdtag r»- 
ikBsaniK Bog« >b*«!elfl~ 
ift nutego i ChiTaMrM 
ieswM nRiklel nMMf : 

1. lynotholiMawi mi- 
lemu aynowi V irion*. 
Łatka, mflotiflrdsie, i pft- 
koj od fiog* (>f<« 
Chr^maa l«aii(ft f 

3. JnkMM al^ piM^ «• 
bji imiMBk^ V EfiWs 
gdjrm nedt 4« Haeed»- 
BU.algrJ ayairiad4id Ni«- 



ktuTjrni, Łabj iaasief nis 
4. Aai ri^lHurili baiBi»* 



wa»l ak«^ ndsufoiri 
które racEc^ gadl^i pr^- 
Banq^nii' itad«if«aM B»- 
k»f która iaat w iTia>«ak 

fi. A kaalaopnjkacMkia 
iaatnuloió lea^tc^aw- 
M, i a«nini«Kia dobrego, 
i wiary niMUndaay. 

C Od kt^obni^tttrsy 
ofUtrmalitrarf li^ «d«r«^ 
U aif t« pM)iBBia<tw*iiiai> 



do T^motietuza I. 



nuBiąe Uli co mowii, mai 
o Gzjm. twicrdią. 

8. A wiuuj Łe dobrf 
iut Kkkon, i«i[ihf go kto 
prijito^nie nłjrwU : 

9. Wiedaąt to ik salcoa 
nieieitpottuowioBipn- 
wiailliwcBii), kle nieipra- 
viedliwfin, inisfodd*- 
n jm,niepoboŁ njrm, igrse- 
HDjm, stoiliwjm ł ■{vo- 
tnpUf ojcomotdctcom i 
matkomordercom, mq&»- 
bofcon^ 

10. W»cteemikwa,So. 
domes^kwiif wolna tudsi 
w niowolą pnadoi^c^n^ 



klUD 



B,kH jv oprtjlif ■ 



seom, i ieili co innago 
iNtprafciwK^a sdroir^ 

11. Któn JMit v«d]a 
•hwalabae/ Ewangelii 
biAgo^wiiHiago Boga, 
która Bua icał iwiataon*. 

la. Du^Hi^ taBa,któ- 
tj nię BiitMnil, Ckryitu- 
aowi Joanaawi Panu ita- 
■lemu, U mię aa wiama- 

nią poatanowfwtaj. 

13. Którym był pietway 
kluiaMrc^ i piamtadow- 



471 

alem otrajmal miloiier- 
dńaBoie, kem nie wie- 
dsąe Gijnil będąe w oie- 
wieraoicL 

14..Łeca bardso obfito- 
wała łaska P&na naaiago 
■ wiar^ i a i>iiłoici% któ- 
ra ieat V Cbrjituiie Je- 

15. WieniB^ ieit ta po- 
wicie, i wuelkicgo prif- 
i^ia godna, ił Cbrratui 
JcEua prajaaedl na tan 
świat gneaane abawie, ■ 
ktorjch iam ieit pier- 

16. Alem dla tego m^o- 
iterdtie otrijmał, abjwe 
mnie nayprsód okaRał Je- 
ana Chryitua waielaką 
eierpliwoać,na naukę '7'»} 
którar matą uwieraje 
weń EU Łjwotowi wie- 



17. A Królowi wieków 
nieimiertelnema, niewi- 
dsialnenm, ismemu Bogu 
ettić, t cbwłda na winki 
wieków, Amen. i 

18. To Toikasanie po- 
raeiant tabla rfnu iyiii«- 
taun według pnroetWI 
któn DpraadaBy »lobł«, 
khyi wedle nidt boitnrij 

, łft. Uaiąc m^arę i dobn "- 



i'n 



'ranniteiilt, ict4re odno- 
-efmsj-idehórrr, Marę 
wtrkcHL 
20. Z ktbrfcli leit HI- 

uenebR t AIezui3rt-,'któ- 
Tem odM mtininrj, aby 
«lf nanetTll nie bIo!tni6. 

ROZDZIAŁ II. 

1. Napomltitim tad/ 
iTDj^erwey , ab; bj^ 
tiynioiM jfńiby, mnfll- 
twy (njnytliiiiiłt, ititę- 
kowania' aa wnjfAfe la- 
daiec 

2. Za Krala i wujatkie 
ha pnetoteńatwie będące: 
tSiyimy cichy ł ipoko/nf 
kprót triedli ve «aiela- 
kfc/ pobokootei i oajato- 
jcL 

3. Albowiem to ieit do- 
trą i przjiemna pracd 
Bogiem Zbawieielem ną- 
ńym. 

4. KtÓTj obce, abj waay- 
(oy ludaie bjli abawiesj, 
i prajrailikn umaniopra-i 
w*|jf- ■ 

5 B»ć iedm i«at BAg, 
iadań- tefc poinadaik Bo- 
fft i bidii, c(ł»wiak CJir^T 
M«a,,JiM)u, 



JMW A -JI'dpft' 

tikUib, ; 1 wiadećnro oia- 



6. Kt^Tj aame^' 

M::'iia.'aliap'-:M>.' 



■WMy- 



lAwawych. 

7. -N* M.ib'.t(gMóli'*a^ ' 
atwaęwiołi' kaśnodśtcu 1 
ApDsloI^ f-pritwdfę no- 
wie, nie kłamaai) ratś- 
ea^dut Po^ilólr W 
wienei'w prkwtiie. 
■R Cltcc teSy, aSy b^ 
h)wie ńódliUrię na ka^ 
■Qjm imeyvcv 'podntiasM 
ttjttet^ee bca gnitownt 
■watfov. 

'9. Tiftlie i iii«#iM^« 
tAionie oehęddktrflBk, aby 
się ubierały ae wii UJ Jta i 
ł mi«neJe{i|, nie s treia- 
tinai -wietj, aOra dotenj 
albo perłaAif ^ abo wka^ 
nrtawnyeli' laata^: 

10. AJaiako' ^njwrf 
ITM' niewlaaMm, ktirt 
diieenii) pobolnoU^pnea 
sHjnki debra. 
-11. NiflwiaaW ilii»ek Bfigf 
ncsy V fflOeKsria a yi m i 
lakln poddaiatwon. - 

12. Łeea naaetti' ńi^ 
wieięle tua dapnaatmufl^ 
ani panować nad męlńtof 
ato bjdi w aUoawiti. - 

13. Bo Adam pttrwny 
■twonoiiy [«at , potym 
Ewm. 

14. Adam łe^ Bla-^ 
swMal«By}-ltci aiwwi^ 



-jS;3f^fl^nrti(fJt_ 



Vrt 



przutepitwo. '-" 

- i;g.lAl¥i|)avlDim1>VźU 

-taniek ^dkenie diiatek : 

'<^%iltSil, iv J[viątobIl- 
'ffslil rtnehrojclet. 

R02D25MLŁ m. 

"■ 1'. łrterna to ieitpo- 
wicjć. ' Itilt kto Biślcup- 
'iiwii pói^ia, dobrego n- 

'. 2. Ma teiljiBiakup hydi 

^R^, trzeźw, rostropnj, 
ncściirj , ezjity, goście 
,o;Aft,tRie,linE7iniu«i^, ku 
DaDGsamu ■poibbnj. 
; ,Ś.' Nie iiffly^ mv hanij, 
j9le.:akr<Hnny, niąswarU- 
w/, nie <^ciwj. 
.iĄiiAio « d«tini itoym 
n^Attfi ktir^y-. d*iada 
nisł -.w ttodduAwie ■ 
wuelnką csjłMicią. 
--fi.(.eć)t ieiH ItMnieu- 
mie domu iwego rai^iiĆ! 
łabflii piecn) będvf»indgt 
^f«i o Kfticfflie Bbłymt 
' 6.' Hit nowotnjr, aby ip y- 
^nlatriz^i nie ń padł w 
pót^picaie dlabćlsfcle. 

7. A ma toJi nieó dobre 
iijjfo^ectwb od obcycli: 



•bynie Wpadł w; nr^anlb 
^ lidltf.diabcbkle. 
,8> Dyalconowie taU« 
Giyici, nU dwoistego atii- 
yfu, nie piianice i sie nvi,- 
kai^oj' sykATadnego %yr 
aku. . . , ' - 

9. Maią^f taiefunicę wia- 
ry TT Glyi^ii) luninicni^, 

1 0, A«t t^fc aie cha y piei^ 
wey będą doiwiadcseoi, 
a pót^m nienH riuil4 b;- 
d%e \itM mgf pimią.: 

ll.Niewlaity J»\dfvr 
cndwn,.. ni« iibin«iTso, 
traMW«,iriqnie.'wtf wątp- 
iaddn.' 

12. Oftkanawin- diMk 
bf d%;incbinRB ieddtfr ^- 
ny rkCnulyby. dualni kww 
dobna raądąill i.ewedt^ 
my 

13. Ba któtijiby <abne 
posłagę awą^ odpntwłU, 
■j^dMtią mbitt tbopi«ftd»- 
bry,.{ wielkie: ulania. * 
wiena, która ieitw.Chrfr 



14. To tobie pinę apoi^ 
«lxievaiąe nią , Łe rycJlło 
do ei«*i« pnybęd^.- 

16. A ieśli. omieiskam: 
aby< irfeibiid, tako aM 
mail ipramwać w dtfmu 
Bołym, ktiryieitKofoioł 



AU 



I4it S. Pamfa 



Bogn kjv«fo, filtr 1 ot* 
wieHienie fnwij. 

]6.AbciTątpieauTicI^ 
W Icłt taiemnlM pobo- 
kaojd, któn iut oiiuty- 
mioDS V etele, aipnwie- 
dUwIona lut w dBchn, 
okasda li^ Anjolou, ob- 
wołkiui itMt Poganom, 
wiarę iey ikno nm M^ 
de, mlętt icat v diwde. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. Licci Dach iawnie 
]H>wtad», li w MtateMue 
«nijr ad•^pią nUktónj 
«d włH7, pnptawaiąc 
do duchów błędliwjA 
nmik enrtowi^tiłi. 

a. w pAkiTtoiei kłasir 
•twa Mttwtąaydi, i pląti 
wane maliit^oh 
Di« twoie. 

3. Zakuniiv)rd* >>*t' 
ieńrtwa, i reakainiącj-eb 
■wttrtpmT^mi lię od po- 
liarAow, które 
njt ka akjwaniD i dale- 
ka wierny n i któttj p»- 
maliprtwd^ 

4. Bo wiMlIua h»k» 
■twonaaia dobro iM^ • 
nic nie ma bjdil edmca- 
D«, co ■ dai<Ekowaoiem 
bjwa pnjimowano. 

6. Albowiem polwłfwno 



bjwB pnoa dowo Boko i 
modlitwę. 

6. To pisekkdal^c brad 
dobrym bedaiou alngt 
Ctiijatoią Jana* wyaho'- 
wanjm W rfowac^ wiaiy 
i nanki dobrej, którejet 
d«aa«dŁ 

7. Lces twiaeUe i ftabie 
bainie adnracar, a ćwlci 
■ię w pobolamoi: 

8. bowiem eieleane 
ówicienie d« mai* ieat 
pałTteenie : leci pobo- 
kaoii do waajstki^oi^at 
pokjtecana: mai^o oblo- 
tnieę ływota niniejaaego 
tpmi^flgo. 

9. Wemai to p<kwitie 
i godna wiiego pr iji yi a . 

10. ARrawien ptwtai 
t«ł prkentemy, i adimd 
bywamj, ie nadileic po- 
Uadamy w B(^ ływym, 
który ieit Zbawlelolam 
wiaya^eh Indii, a najr- 
więcej wierayek. 

lI.Topowiadayi naa- 
oaay. 

IX Zadra naodoieią twm 
nieob nie gardai I ale bt^di 
praykładem wiemyeh w 
mowia, w dicowanin, w 
miłoici, w wioną, w ciy- 
itoin. 

13. Paki nie pnyidę. 



da T^othau%a I. 



47S 



nania i nuikl. 

14. Nie lanicdbTirByłii- 
■ki , która I«it « tobie : 
któnó dana icit {irses 
prorokowanie, z kładie- 
niem rąk Ka^ańikich. 

15. O tpakttnzmjUtj, 
w tym lię obieraj, uhj 
postępek twojr hji vkj- 
■tkim lawnj. 

16. Fllnnj samego lie- 
bie i nauki: trwajr w 
<j«Ii naeaad. Koto esj- 
ńiffi i uneg* debla ab** 
wiaa, i tjeh ktiraj ci; 

ROZDZIAŁ V. 

1. Staruago niefiikaj, 
ale iako ojca napoBunaj: 
niłodisa iako brneif : 

2. Stmrueniewiaitj, la- 
ko matki: nJodaie, ilo* 
mtrj s w»elek^ cajito- 
<eią. 

3. Wdowjeaeij, które 
prawdsfwie wdoirj lą 

4. Łees iefli która wdo- 
ir» daieci albo vna«cta 
ma: nteeh ai; pienrej 
nocy airoj dem n^ic, 
i waaiem oddawać rodai- 
rom. Albowiem to ieit 
pnijiemne praed Bogiem. 

5. A która prawdsiwis 



wdowa ieit i oiierodała: 
nieeh ma nadiiei; w Bo- 
ga , i nleebaj trwa na 
proibach i na modlitwach, 
w noc j i w« dnie. 

0. Bo która w roiko- 
laach ieit, fcji%o nmarla 

7- A opowiadaj to, abj 
bes naganiania bjłj. 

8. A TeJU kto o awjcb, 
a najwięcej o domowTch 
piaesj nie ma; lapnai 
■ię wiarj, i i«tt goracj 
niilt nlewienj. 

9. Wdowa nleok bfdaie 
obierana niemniej, riiiell 
w aaeóódałeiiąt lat, kt^ra 
bjla bona iednegO mfka. 

10. Mai^ea iwiMJeotwo 
w dobrjah tŁM jnkaałi, ie- 
iii daieci wjcliowah, ie> 
iii goicie piijimow^a, 
ieili iwiftjeh nogi nmj* 
w^ , ieili ntiapionjm 
pomag^a, iefli ti^ w ka- 
Mjm nesjnkn dobrjm 
obłerida. 

li. Łen wdów mło- 
dujeh nie prsjimnj. Ba 
abeatwiwaaj tią w Cliij- 
■tuaie chcą aa mąk Hi. 

12. Haiąo potnienie, ii 
pierwaaą wiarę w niwect 

ibrooiłj. 

13. A ktcmu tel pro- 



tn^ 



'^jei^^k.Pi«s^_, 



r*em« iińńaHM. ''■ "" 
prsed jraij^daMńt^'1 

Ii9^em iĆŁrjłtłUtmr.lp 

proca ubliłeniK, fUCjM 

Liacflftidkicia-i 'gńetoMT 

eKjttjm aachowB/. 
23/ W^y iU^d'we 

cisitf^ilii»«b< tWMW" 

iące fin i^a^ 'izi ineHBr 
r«mi, tek poiad id^ Td^* 
t«£ dobre ucij^kUkirtte 
bywBi^:' * ^'ttiirii'''.!!! 
inalcsie, niemog^ alt l^* 

Mi. ■■/■■■■-': /'■.:■; 
■i.s^ud.j^':'"któiyj^fca. 

wiek ' m! ' p<id ''iśniiiiJlk 
tiiecłt TÓi iimiii i^jaajHA 



dom od domu:'a'U!pt]'lko 
proinuiąct, ale teJf ifrt»- 
jeoeącei i niepotTtebneini- 
rs« etami *tc Itavlące, ni^; 
"winc co ńie priyatol. " , 
" 14. Ćh«c tedy, abj mió- 
iiie ąilj Xft w^,. dzieci, 
irodiilj : dom ni^dulj!,' 
nneciwfiikowi nie dawa- 
?r' Ładnejr pr»7c«yńy'!kH 
idoYsecaenii^' , , 

niektóre .BMld"«br«o3y| 
M-kaatmem... 
'■10.l9fiB:kt9tr wieiikyi 
ma wdawy, niebhks-^f^ 
«]^«tn>iB, 4 niaotw^ 'Xo^ 
ieiiA irie b^Mc ofeUflio- 
iijr, ^by 4o$lxh^:> Łt^ 
re Mf fiwil^twi* wdowy. 
' IT. KapUtd, 1U6*Kj t!^ 
W priełblieAitirio twyła 
•Aobrre airrawnią, tiitih 
Itcdii nilani gbdneini 4wa- 
iakieycici: ł na^ęcey 
któny pracnią w-'rioWi« 1 
riaacc.' 

' IS/AlbowiMn' mówi pł- 
atno; Idolowi 'Wynłłaeaią- 
cemn abd£e iHł luMa^ett 
■ ilic'>7 t i godny leat robo- 
tnik KliplalyaifroKy. 

19. Praeciwko Kapłano- 
wi nie prżyimuy akargi 



. tfo 1^ofiepf?a.f. 



i^A-i 



CX ■ 



GKin*i'&b^ imię Pańskie i 
nauka niebyła bltijnioao. 
''2. A któńy maią Pany 
•wietae , niech ich n^e 
VEgBrjxBi^ ik (ą bracia: 
iile tym m^cej niech »lu- 
Łą, ii Bt^ wierni i umiło- 
irani, .któnjr tegoi dp- 
Kfodsieyatwa lą u czesi ni- 
,jtaniiv Tegp ' Bauciaj', i 
napominaj. 

, 3. Je^l^ kto .Ina,cser u- 
ĆKf^ a nie pńetCawa na 
i'dn>vych muwach Pana 
ńauegp lesnia Chrjitu- 
■a^'iha'^j nauo^, IctÓTa 
ifeitweille ppbułnofci. 
' 4. "fen pytnj ieit, nic 
nlenmieUejr, ale niebio- 
eńjukóiftgatlelc i iporoW 
a.itowiecł^ I których po- 
ctiodif) aaidró£ei, iwarf, 
bluioieritwa , słe podej- 
inenia. 
6. PnewTotne wykręty 
ludsi nmydu akaionego, 
i któny utracili prawdę, 
którsy pcboiaojć cyikiem 
pocaytaią. 

6. Leci wielki ieit lyik 
poboknoii I praeitawa- 
niem na iwym. 

7. Albowiem nie pny- 
n ieiliimy nionatenlwiat, 
bes wii^ienia, k* ttk wy- 
niaU nlo nie nokuny. 



8. Ale inaiaD iy^noić. i 
odzieką, aa. tym przeita- 
wayniy. j 

9. Ba Którzy się .choą 
zbogacić wpadała w po- 
ktłszenie i w aldło dia- 
belikie, .1 w wiele niepo- 
tytecznych i izkodtiwych 
pokądliwo£ei , które po-, 
grąłaią ludzi na latract-' 
Dtft i winienie. 

10. Albowiem korzeń 
wizego złega ieit chci- 
wość: którey niektórij' 
pragnąc pobti^dzili od wior' 
ry, i lami aiq uwiclilali w 
wiele boleści. 

1 1 . Lec* ty, o criowie-" 
cze BoŁy! chroń lię tych 
rzeczy: a naśladuy ipra- 
wiediiwości, pobożnością 
wiary, miłości, ueipli- 
wościj cichoścL 

1'2. Boiuy dobry toj 
wiary , doatępny ływota 
wiecznego , do którego 
ieateś wezwań , i wyzna* 
łeś dobre wyznanie przed 
wiel^ świadków. 

13. Roikazuięi przed 
Bogiem , który oiywia 
wszystko , i przed Chry- 
•tuiem Jezusem , który 
dal świadectwo przed 
Pontakim Piłatem dobra- 



478 Litt S. Pan^a do TgmotJeutza I. 



li. Ahji sacliował to 
nwkaiaais bei %mwy, 
baa naganj' ai do pnji- 
jcia Pana naiiego Jeznu 
CbiTituia. 

Id. Którego ciaiow 
twoich olułe bIogo*ta- 
wionf, i lam moŁnyKról 
kroluiąejoh i Pan panu- 
■ącfch: 

16. KtÓTj um ma ni«- 
[jmicrtetnofć , i mieasfca 
V twiadoici niepityitęp- 
nej, którego kaden s lu- 
dli nie widri^ , lees anł 
iridsieć moŁe , któremn 
tmtii i panowanie wie- 
esne. Amen. 

17. Bogaeiom tego iwift- 
U roikoiujr , abj o aobte 
wjtoise nie roiumiell, oni 
pokładali nadiicł v bo- 
gactwie niepewnym, kim 



w Bogn iijwjia, (kta 
nam ałjcta wiicyitkiea 
obficie ko nłjwADiu.^ 1 

18. Abj dobrse czyni 
w ocijnki dobre bogad 
mi byli, radsi daw«li, ^ 
łjcz&IL 

19. Aby akarbili BoU 
grunt dobry na priyad 
naa, aby dostąpili kyw<Ą 
prawdsiwego. 

20. O Tymotbeuan 
■tneł nanki tobie powi* 
Roaey; wiami^ «ic prw 
Łnych nowolci słów , | 
apriac«ini» fałt^wl^ 
miftuowuiey umiei^tf 

21. Którą ■]« Dkbtii 
popianiąc, odpadli od 4!p 
ry. Łaika a tobą , A^ 



Lio.is^o:, Google 



LIST 

S. PAWŁA 

APOSTOŁA 



TYMOTHEUSZA 

WTÓRY. 



ROZDZIAŁ 

l.Ptwd Apaitol leiu- 
■I Chryituta prsei Walą 
Buką wediag óbietbice 
ijtmtĄj ktdry ieit -wCioj- 
itui« JeiiuUi 

2. TjrmotheuMawi nay- 
^netuD ifnoffi łuka, 
■lOoiterdale, pokof aj 
Bogn Oyca, i Chryitni* 
Jenią PniiB lUMttga. 

3. Dii^koię iBo^, kti- 
Kou iluki; s pRAdkow V 
dfitrn ttunaianln , ił 
li«i pneitankn ciebie 
wipomfnain « proibidt 
mol^, w noej I we dnie. 

4. Zijialąe o!^ widnej, 
paoiiifttii(e u łij tweie, 
■^Tu 1) jl ndoM^ ni^d- 



PlEBWBZr. 

6. Ptsywodsąo tobie ttą 
pamięć OD^ wiarę, któm 
ieit w tobie nieobłndna, 
któr> pietwey mleisk^a 
w bsbee twoiej Łetihie, I 
w matce tiroley Eanlce, 
& ieattom tego pewien, Łe 
i w tobie. 

0. Dla ktdrej pnytstj- 
ttj ńapemlnam cię abjrf 
wmieeał laikę Bełą,kbU 
n w tobie ieat pms wło- 
kenłe rąk mrach. 

7. Albowieme! Bog nte 
dal nam dadia boiainl ; 
ale iDoc;r, 1 mUbfeiittie- 
^oJei. 

9. Nie yntyS^rke tlę 
te^ iwiadeetwk Fant u- 
■Mgo, Md inaU wiyfaiia 



4S0 



Litt S. Patcta 



ieg<i,Bie poa^ołu rob oko- 
ło Ewangelii wedle mocj 
Boiaj. 

9. KtÓTj nu ibftwlł I 
wciwał,vnvanicm Rwjtn 
iwiątjML, nis według n- 
csjnlcow nkizf ck, ale we- 
dlng poitanowieoi* tve- 
go i łuki, która namieit 
dana w Chrjitaiie Jeiu^ 
■ie pned csa«f wiekui- 
■temL 

10. A obUwions. kitle-. ^ 
ras pnei oświecenie iba- 
wiciela nsazego Jezusa 
Chrr'atnia , ifiór/ lako 
iffiier* akasił, tak ijwot 
\ niejnuertelnpść oiwie- 
cił fnt* Ewaogeli^: 
'11, Dla której ia poita- 

SowioBj iettem kaiao- 
łiei^ i Apoatołeqi, iaau- 
njeielem pDgDDow. 

12; Dla której ^tijcęj- 
nTtatek c^erpi^: aUaię 
»lł|W»tjdam. Gdjk^iein 
kOinuibnwierRjł, ipewie-? 
nem teg^Of ik mocojicRt 
pokładumegD ttrzedi do 



9B^gi> dnia. 
. 13. Miej waor odrowe- 
go pne^wiadania, któ- 
rej od!emnie iłyMiJ w 
Ificrse-ł w mUojriktóra 
^tw ChijMiuie Jeaoaie. 



brego praei Ducha ! 
tego, któij w naa 
■fka, 

Idi^Wieii to, iii mię od 
■tąpili WHjacy I^rzj ai 
wAajejita któa^ch ie* 
Phigellui i Hermogenei 

IK NEecb da Pan nuto 
■ierdaie Oncijphorowe 
inn domowi: ik mię ca 
■to ochtodsilf.^ łańenc 
•i^ Mego aie-v*tjdaiL 

17. ii* pnjiiedluj I 
lUjma, bardio nilę pUni 
Mukat,' i snalud. 
,_!». Nfei^.niu Pan 
abr snalasl ji^pk^i 
n Fana w ob" ' ' 






lepiej 'wiei^,]«ICD ińiłł^ 
Ie w Effffliio uilagów^""^ 

rozdseUł H. , 

I- Ty tedj ajTiii in^^ 
%tfiŁ umoenionj ir 1bu«v 
ktork i«4 : V,Cbi7atiul« 
Jeauaib: . ' 1 

ft. A ćoi lijikęiioiwęiBii 
pTKea wielfl^ iwia4|MV| 
tat ilecay ' wi?rn ja» i^ 
dsio'in, któny tet.i^ófp^ 
bni będą ka . 
dnłgicn. ,,. ^ 

3. Fracuy; iako dobi^ 
ioinien JecofA ClUjMk 

'•■■■- ■ ii-'- 

4. Zamkidał^na^^ 



do Tgmothaitza II. 



481 



■ką togiii ni« bawi lię 
■prawani iwieckiemi: a- 
b; lię temu podobał, któ- 
Tcmn się oddat. 

5. Bo i w gonitwach pra- 
caiącj' nie bierie wieńca, 
Bk\>j prawic wygtti. 

6. Oraci kt^tf pracnie 
ma najprEod owocu po- 
ływać. 

T.Kozuniiej oo mówię: 
bo da tobie Pan we wuy- 
•tkiiu wyro ED mienie. 

8, Pamiętaj, ii Pan Je-^ 
xiuChrj>tiu powttatcmA- 
ttwych, ktorjr ieiti ple- 
micDia Dawidoircgo we- 
dle Ewangelii motej, 

Q. Vf której cierpię u- 
trapienie iakobj stocijń- 
cB ak do więiienia : «leć 
alnwo BoŁe nie iect swią- 

10. A praetoi wiijstko 
cierpię dla wjbranjch: 
«bj i oni ibawicnia do- 
atifpili które iut w Chrj- 
atuii* Jeaniie s cliwalą 
meltieaką. 

11. Wierna to ieit p«»- 
witii. AHiowiem ietliimj 
a nim umarli: a nim tei 
kjć będsiemj. 

12. Jefli neloTpIeBłj: i 
nim tek krelowM będai^ 



mj,ieili lięgosaprsunjt 
i on się naa saprae. 

13. Jeili nia wieriemj; 
on wiernym aoitawa: aa- 
praee lamego liebie nie 
mołe. 

14. To prajpominaj: 
oiwiadeasitic praed Fa- 
nem. Nie ipieraj się do- 
wj, bo iię to nanie nie 
prajgodat,iednona akaaę 
■łncbaiącjcb. 

16. Staraj lię pilnie «- 
bjjiię itawiidaiwladcai^ 
njm Bogn, robotnikiem 
nienaganionjm , dobrae 
roabieraiąejm down pta- 
wdj. 

10. A iwiaekioh rtacaj 
i pToinomownoiei itriei 
lię, albowiem prajmnała- 
ią więeej niepoboŁnofci : 

17. A mowa ioh iBeraj 
■ię iako kaneer: ■ któ- 
tjih ieit Himcnauu i 
Pkłletne: 

18. Któraj od prawdj 
odpadli, pewiadaiąe ii lię 
ink atKto amartwjehwata- 
nie , i wjwrooiU wiarę 
niaktńrjoh. 

19. Aleó moenj itoi 
grmt Boij, mai^ tępię- 
caęe : Zna Pan kt^aj wą 
iego , i niech odatąpi od 
nlcłprawiedliwotcl wuek 

Uh 



m LA 

ki, którj miaauie imif 
Paiuki«. 

ao. Łeca w «i«lkim do- 
mu, nic tflkoią naoBjnU 
słgtA i trebrne, aie tek 
drewnisne i ikorapUnc: 
iedhfl ku atmciw*iń, i 
drugie ka KeUfw»ici. 

31. Jeil^7«ę Udj ku 
»d tjrsł) »emji«H, bfdiie 



poiinęooii/m i »ijte- 
Giaym Panu, m|;ati>WA- 
nju n* irualką »ftKW^ 
dobri|. 

aa. Chroói«iiq dińwo- 
^i mtodsieńikick: k m- 
■lailuf ipraHicdIiwMci, 
wiaiy, miłoici, i pokoin 
m temi któny wiywai^ 
Pana I ocjratego lerca. 

23. A wibruj ii; gadek 
głupich i nieumieif tnjch: 
wiadiąo ik lodc!^ swady. 

21, A lUdn PsńłkieiHU 
DIB tneba iię iwanyć: 
ale nkladnjm hji ku 
waiyatkkUjSpoaobajBikH 
■auceaniu, cierpliwjm. 

afi.W ciehoict strufuif^ 
te którzy lif tpniBcifflai^ 
^awdaie : aiabjr im kład/ 
<fa>i B«g upamiftanie ko 
poananiu prawdy : 

a«. Abjtię npaad^taU 
a aiM diabcbkieh, od 



którago tą poymuu I 
oajiueiun vaU ug*- 

ROZDZIAŁ 111. 

1. Airieda », ii » 
■Utnie lini naatans '"t 
niebeapieeuie. 

2. I będn ludne ud 
■iebie miluiącj, iłkwi. 
hardri, pyiani, H"*'"'' 
rye, rodaicom niBpMii- 
■lai, nioirdaiccani, oic 
pobołni, 

3. Bea milolci pn^ 
dionej, bea pokoiD, f*" 
twafoy, iiiepowi*i^ł*H 
niwkromni, b«a doh»* 

4. Zdrajcy, aporai,* 
dęet, i roakway •'W 
miłuiąay tńiil Boga: 

5. Maiąo poniekąi jf 
■or pobokaoid, leetii 
mocy iej aapicraiłeT- ' 
tyeh ai^ chrau. 

6. Aftowiem t tjA ą 
któray wrywalą aię wij- 
my: i poymana tómI 
niawiutld sraaehuai •^ 
ciąkoae, które niwiaf <** 
amaite pok^woin' 

7. Które ai; aawady »■ 
„,, amgdykouaoMn 
prawdy nie prayohoJaą- 

8. A Uko JanuM i Mwi- 
bral ipraaeiwialiii^MoJ- 



iło l^gmaihtutza Ih 



483 



łtuowi: tak jtif tek et 
•praeei«i«ią,pnvdi)e, In- 
dii* roiumu ■ktłonego, 
ilnlMowane^ wiary. 
9.A1b^ wifoef nie wlŁa- 
m\\: albowleai ich »«- 
laóitwo i»vtme b^daie 
waiTitkim, iakg i onych 

10. Łecx ty doatąpiieś 
maiey nauki, ćwioienia, 
pnedti^wBięcia , wiary, 
*jlnranŁa, miłttici, der- 
flitra^ei, 

U. Pneilailowania, u- 
elłków: iakie na mię 
pnychodiily w An^o- 
cbtey, w Ikoniey, i ir Łi- 
■tne; iakient prteślado- 
winia podeymowal: a se 
wKytddch mię Pan vyr- 
wtL 

12. 1 vtiy>cy ktdny 
•hcąpoboknie Łyć wChry- 
ituiio Jesniie, pnejlado- 
wanie będij aierpi«£. 

13. A iH łiidxie i inra' 
<lie« poMnolią ttę w go- 
tim: w błąd trpadałiie, i 
'tu^ w bti(d irv«4x4«- 

1^ Ijcci tytnray irtym 
'Mgoi lif Banoa^, «e- 
idę airisnono: «ł«- 
od kogoi lię naueayŁ 
15. A ił ■ Aricdńitwa 
imlMa piima i«l«tC|kt*- 



t 



re oi^ iBog^ wprawić ku 
sbawicniu , prau wiarę 
która iMt w Chryatiuie 
Jesniie. 

16. Wsielkie piiino od 
Boga natclinione, ieit po. 
iyteczno kn nauMJ ki 
itTttfowaniu, ku uapra* 
wie, kn ćwicsMiiH w spra- 
wiedliwo jd : 

17. Aby Dalowiek Beły 
był ilaikónaty, ku wiael- 
kiey iprawie dobray wy- 
ćwioaony. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. OiwUdesom lię 
prattd Bogiem i Jemiau 
ChryttuiBBi, który będiie 
aądiił kyw« i omarie, E 
praea prsyiide iego , i 
króieatwo iego: 

2. Prsepowiaday itowo, 
nal^ay w ciai, nie w 
isaa : kan, proii, napo- 
minay i wiaelak^ eierpU- 
wo£cl(t I nauką. 

3. Albowiem będaleesBt 

Sdy adniwey nauki nic 
derpią; ale wedłi^awo- 
iek pobądliwoid nagro- 
madcą Mbie ncjiyddoW ; 
■łaiąe iwlefsbi^ nuy: 

4. A iako odwioMi ni^ 
od prawdy, tak lię ku ba- 
iaiam ebneą. 

Hh3 



«84 LM 8. 

6. Ala tj ciijjirewMj- 

■tkim pracnj , (prawoj 
aoiynelc EwKngeliitj, n- 
itugoirBnis twoie wjptdt- 
Bi»y. 

6. Stdi tneilwrin. Boi 
mnia iuk efiarowaa maią, 
t nadohodai ciaa ronrią- 
aanis m«go> 

7. Oonitwcm 4<Arą od- 
prawił, aawo dum dokonał, 
wiarom aacliowaŁ 

g. NaoaUtek, agotowa- 
nj mi ieat wioniM apra- 
viedltvoici, który mi od- 
da Pan B^daia iprawiedli- 
wy w on daień: a nie tyl- 
ko mnie, ale i tym klórsy 
młtui^ pnyiicie iego. 

D. Spiaaa ilę abyi do 
ranta ryehlo pnybył. 

10. Albewićiu Damaa 
ml^ opuioU, um3oTav8iy 
iriek taraioieyasy , i po- 
it«A do Thciialoniki: 
krweent do Galacyey, 
Tytui do Daloiacyey. 

U.Łnkau aamicit le- 
nną. Marka vń^w*sy 
prajprowadi a aalią: bo 
mi ieatpókytanity Ini po- 
■łndaa. 

t2. ATyohika poiłałam 
do Effiwn. 

13. OpoAeaą którąm lo- 
ilawil w Troadiia u Kar- 



pa, gdy prayldaieaa pny- 
nlci a aob^ i kaicgi a 
awtaaaeaa pargaminj. 

1 4, AlekandcT moaiętnik 
wiele mi dego pokasii: 
odda mu Bog według a- 
caynkow iego: 

Którego aic i ty 
Btnek ; albowiem bardio 
ilf apiaeoiwił iłowom na- 

W pierwaiey obro- ' 
moiey kaden pny 
mnie nie atat, ale mi; 
wiiyicy opu£cili, nieeluy 
to nie b^diie pocay- 

17. Aleó Pan atri pny 
mnie, i umocnił miq:ab; 
aię pnceaemnie pracpo- 
wiadanie wypełniło, a ik- 
by ndyizeli wuyaoy Po- 
ganie: I icitcm wyrwany 
■ paaicaęki Jwiey. 

18. Wybawił aiic Pan 
od wnehkicKO naynku 
dego, i lackowa do kro- 
leatwa iw^o nlebieakio- I 
go, któremu chwalą na 
wieki wieków- Amen. 

tg. Poadrow PrjaA^ i 
AąaiUę, i dosi Oneaypbo- 
row. 

£0. EraetuB loital w 
Koryncie : a T>obaną 



«oatairil w HUecia cho- 
rego. 
21. Spiera ti^ kbyipnj- 
uetU pned lEmą. Ptw- 
tlnwUiit ci; Eubuiiu, i 



Jg I^WC 



4S5 

PndeDi, i Łiniu, i KUu- 
ilya, i bracia wizjicf. 

32. Pan Jesu ChryatiM 
I Duchem twoim. Łaaka 
a wami. Amen. 



LIST 

S. P A W 



Ł A 



APOSTOŁA 



TYTUS A. 



ROZDZIAŁ 

1. Paweł aługa BoŁj, 
t Apoatad JesaiaChr^itn- 
ła według wiarj wybra- 
njeb Botach i usnania 
prawdj, która ieat we- 
dług pabotneiei. 

2. Ku nadaiei kjweta 
wlccinego , którą Bog, 
który nie kłama, obieoai 
prsed eiaay wieknictemi; 

3. A obiawil csaiow 
iwołoh riowo twe praca 
pnepowiadanie, która ni 
iMt awieraone wedlag 
roikaMnia abawieiela na- 
iHgo Boga: 



PIERWSZY. . 

4. Tjtuaowi miłcma ij- 
nowi według ■polnej' wia- 
ty, laika, i pokoy od Bo- 
ga Ofoa , i Jemia Chry- 
■tuia abawicicla naaaego. 

6. Dlategom cię aoata- 
wii w Krecie, abji ciego 
iMacie nie doitawa po- 
prawi! , i poatanowU ka- 
płana po miaatadj iakom 
ia tobie b;ł prajkual. 

6- Jeill kto ieat bea na- 
gany, mąk icdney łony, 
ayny wierne maiący, uie 
(Awlbowana w sbytkn, 
idbo nie poddane. ^ 



4S8 Ltl 

7. Albgwi«m BUknp nt 
Ljfl bw pnjg^njj iako 
■aa&n Bokj: niepyunj] 
nte gDimriłwj, ni* •p>lji 
nie biiącjr: nie afauwy 
■jtkn ulundnego. 

8 Ale wdsięeinie golole 
prajimui^cj, ilobroŁliwy, 
tnei wy , epniriedliw^, 
Bwiftj, powjcii^liwj: 

9. Którjby >ic triymai 
irierojch iłow ^ które lą 
wedle nauki, ikbj mógł 
napominae praes idróvą 
naukę, i piiekonać tjreh 
którijr lic prieciwiaiit. 

10. Albowiemci wiele 
iełt nieporiiuinjch, pro- 
Knomownycb, i swodsi- 
cielow, a amyifląctj któ- 
rej ią a obneianift. 

11. KtórjrehlnebBpnia. 
konywae, któriy ede do- 
iBj podwraoBuj, «owte eo 
nie potiieba, dla ajaku 
eproMego. 

12. Powiedilal niektóry 
■ nteh, iHoiny idi Pro- 
rok : Zawady ai) kiamłi- 
wemi apreani Krctenio- 
wi«: Nakntidt beatyi ij- 
lącj, leniwi bnuclłowte. 

13. To iwiadeotwo lect 
prawdaiwe. Dia kter^ 
pri jeajny ottnt ie kan^ 
aby adrowibjU w wtene. 



14. Mi« tMwiąc ną %j- 
dowakiemi baśniami , i 
mandetoBiiliidsi, któny 
aif od prawdy edwraeoią. 

15. Waiyatkoć eiyate 
ciyatym 1 leei pokalanys 
1 niewiernym nie mon 
nie eayatego, ale pokalo- 
nj teat ich umyal i et' 
mntenie. 

16. WyiBBwoiąc ik Bo- 
ga anaią: lee* sii; ncayn- 
kami mpieraią, bf di(c o- 
briydłeroi i niepoatnaane- 
ini,a dokaidego ueaynki 
dobrego nieapoaobnemi. 

ROZDZIAŁ II, 
I. A ty mow eo praf- 
■tot adrowey nauee. 

a. StaFoy, aby hyljtfae- 
iwi,witydiiwi, roatropni, 
adrowiw wierie, w ni- 
łolei, w eierpliwejci. 

3. TakŁe atare niewia- 
aty, w ubiorae który awic- 
ty» pnyatoi, aby były 
niepotwuUwe, nie opiie, 
na dobre usoąee : 

4. Abymlode panie ewi- 
eayty w roatropności, kc- 
by mękę i daiadii awoie 
wUowaty, 

&. Roatiepiie były, cij- 
oto, Oaeafwe, domu piłn«, : 
dobrotliwe, męiwB swyn 



do Tpttua. 



ft* ni* bjła blutaiaK*. 

6. Mlodaieńce takkt u«- 
pnnunKj, abj hjU tne> 

7. Swnego uebts we 
v<sf adcim podawaj wao- 
Tun dobrjrch nojnkow, 
V DMice) w ucstraiei, « 
powadze : 

8> Słowo idrowe , nie- 
naganione laebowjwaj': 
atj się pneciwnik za- 
wttjdiil, nie msiąc nic, 
coby o nai miał mówić 
%Ugo. 

S. Słudaj ahj panom 
■w;^ byli poddani, łebj 
aię im we wiajitldm n- 
podobali, nie edmawiai^c : 

10. Nie oiankiwaiąc, ale 
w wBBjttkim d^r^ wler- 
aoU pokaauiąe: abj n 
Wiaed oidobili naakf 
abttwiciela naiaego Boga. 

11. Albewien okaaah 
aię ia«ka Boga abawiele- 
la naaaego wtayatkin )u- 
daiont: 

1 2. NaKcaai^e naa, abj- 
kmj aapruwta; lic nie- 
poboŁnoici i iwieckich 
połi^liwaic!, trieiwie, i 
iprawiedliwie, i pob oknie 
Łjrli na tym kwiecie. 

13. Ociekiwaiijc błogo- 



487 

•iawisnej nadaiei iiWEji- 
■oiadiwidj wielkiego Bo- 
ga i sbawieiela naaaege 
Jenua Chryitnia, 

14- Którj d^ aąmego 
liebie ca om, aby naa wj- 
knpil od waaelakiej nie- 
prawoioi, tkthj oetjied 
■obie lud pnyiemoj, ohę- 
tliwie aiqobieraiąo]rw n- 
caynkacb dokiyeb, 

IS. To mow, i napomi- 
naj. I itrofuj, a waaela- 
k\ powagą. Żaden tobą 
nieob nie garda!. 

ROZDZIAŁ III. 

1. Napoioinąjia , abj 
pndokeńatwom i awien- 
chnoiełOiA p^ddanemi 
bjli, pocibapnemi, na ka- 
kij dobrj uczjnek go- 
towami. 

2. Nikogo nie błocili, 
nie awadliwemi bjli, ale 
układncmi : waselką ta- 
godaoić okaaniąc, prze- 
ciwko waaem iuiUicHn. 

3. Albowiem i mj bjii* 
imy niekiedy f^npi, nie- 
wierni, błądsący, tłuiący 
poŁądliwoiciom i roiko- 
uom roimaitym , w ało- 
ici.i sazdrojci micaakaią- 
cy, pnemierźli , iedni 
drugich Hieuawidaący. 



4S8 



LM S. Pmda do Tsluta. 



4. Len gdr itę okas^a 
dobrotllffojc 1 mliaii ku 
Indiiom Boga ibawicieU 
naaiego : 

ff. Nie > nezjnkowtpra- 
wicdliir«(ei,ktire^mjmj 
nerynili, ale podłng mi- 
łoiierdii* nrego abavU 
nBi pnei omycie odro- 
dienia , { «dnowieaia ■ 
Ducha iwi^ego ; 

6. Którego wjlat na nai 
obficie pnesJeioiaChry- 
ttnaa ibawiciela nanego. 

7. Mijiiaj będąe nipra- 
iriedliwieni łaską iego, 
ttali li^diifldsicamŁ ve- 
dtiig nadild ł^ota wie- 
einego. 

5. Wierneó to ieit rio- 
wo ; a ohec, abyi to twle- 
rdail; liby lię atarali, ia- 
koby w dobrjch neiyn- 
kacb pnodkowali, któnj 
wierią Bogu. Teć rzewy 
■ą dohn i poir^ecme In- 

9. A glapich gadek, I 
wylieiania rodsaiow , i 
iporow, i awarow sakon- 



njeh chroń aię, albowica 
■ą nicpoijtecsne i pra- 
kne. 

10. CałoTieka lierctjki 
po iednym i drugim ttro- 
fwania al^ atnek : 

U. Wiedcąe, iłtakowy 
icat wywrocoiij, { grse- 
■Bj, będąc ir^nju tą- 
dcm potępionjr. 

12. GAy po£lc do ciebie 
Artemę albo Tjchika, 
spięta lię , abjrj du mnie 
pnjłiedł do Nikopok: 
albowiem tamem tuujilil 
limować. 

13. Zesasą Doktun la- 
konnego i Apolla piloM 
pned aobą poślij, ał/im 
ni na czjm nte ichams. 

14. A niech lię ws^ i 
nitłi w dobrjch unyik* 
kach pnodkowae ka na- 
Icgljm potnebom : ubj 
nie bjtj uiTtecanemi. 

15. Poadrawlaią cię d, 
któny naa raitnlą w irie- 
ne. ŁaakaBoka i« wwji. 
Btkiemi WMii, Amen. 



lq..i..o:,C.DOglC 



LIST 

S. P A W Ł A 

APOSTOŁ* 



PHILEMONA. 



1. Paweł wi^iień Chrj- 
itnu Jesnaa i Tjmo- 
. tiieuis brat, f hilemonowi 
miłemu a pomocnikowi 
naiiemu, 

2. 1 Appiej aioitrie mi- 
iey , i Archippowi towa- 
njuowi naisemu, i sgro- 
madienin, które ieit w 
domu twoim. 

3. Łaika wam i pokoj 
od Boga Of oa naisego, i 
Pana Jesuia Clirjituaa. 

4. Dii^kui^Bognmemu, 
HWłze patniętaiąc na cię 
W modlitwach moich, 

5. Słjisąe o twoiej mi- 
toid i wierie, któr^mau 
ku Paaa Jeauiowi , i ku 
WWMU fwi^t^m: 



' 6. Ahj tpaiecanojć wia- 
ry twej była iawuR wpcn 
■naniu wiiego ueijnkii 
dobrego, który ien w waa 
w Chryitniie Jcintie. 

7 Jk!bowi«n wesele wiel- 
kie miidem i pociech; a 
mliofei twey bracie, ik 
wnętranoiei fwi^ch i^ 
pnea cfc ochłodsone, 

8. Pnetok mai^ wielką 
beipiecinoii w Cbryi ta- 
lie Jecuiie roikaaaó oi co 



ciey proia^ gdykei ta- 
kim ieit, tako Paweł ata- 
ry, a terai i wi^iień Je- 
luiaChryituia. 
10. Proisę ci; aa lyneiit 



40(1 Litt S- Pawła do Phikmona. 



łuotm ODeijmeiia, które- 
gom srodiU w wiciieniu 
moim, 

1 X. yiifiTj tobieniekledj 
bjt niepDłjtecanfm, a 
teru imoieitobiebudio 
sijrteeaojm. 

12. Którcgam cl odeilał. 
A ty pnrimij go ialco 
vnctr»io«ei mole. 

13. Któregom ia chci&t 
praj lobieiatTiymaćjab; 
mi ift cię t\\Aji w wię- 
cieniu dla Ewangelii. 

14. WuakŁe bei tmej 
itiij nie chciałem nio 
csynif, »bj dobrodiioy- 
■two twoie nie b jlo iako 
spnjmuiiuua, ale a do- 
brej woli. 

15. Albowiem inadi dU 
tego uitąpił na cbwiJęod 
ciebie , abj'B go pnji^ 
wiccinfm. 

1(1. Ju^ nie Jako alug^, 
ale miasto alugi brata najr- 
niilHcgo,iwlasxcsamnie; 
iako^ dalelcowięCOT tobie 
Im ciele i w Paau) 

17. JdU mię tedj i 
towarif iseu , pmyimij 
gfl laką mnie. 



18. A ieili ciij w csjm 
uknjwdEil, alboe co wi- 
nien; tomaiepnjres^j. 

10. Jam Pawri napUal 
C^ką moitł, ia nadgrodzę: 
łebju ci nie recki, isei 
rai i samego liebie wiuien. 

20. Tak braeie. Nlecb 
eią w tym akyi^ w Pann. 
Ochłoda wnqtranoicInt<^e 
w Panu. 

21. Fiialem ci dufaiąc 
postu łzeńittm twewB 
wiedsąe, ik tek nad to ce 
mowi^ nujniii 



22. A saraa teł 



agotHj 



nii gospodę ; albawiem 
spodslewam ai^, ii pnei 
modlitwę wauę będę Tsm 
darowan. 

23. Pozdrawia eię Epa- 
phrai towaraysa tnoy, i 
w pojmaniu w Chrystu- 
sie Jezusie. 

24. Marek, Ar ji tar cTina, 
Deraai i Lukasa porao- 

25. Łaska Pana naszego 
Jezusa Chijstusa a du- 
chem wasaym , Amen. 



.q..i..o:,C.OOglC 



LIST 

S. PAWŁA 

APOSTOŁA 
DO 

ŻYDÓW. 



BOZDZIAŁ 

1. Rouiiaieie i vi«Ią 

■posobow mawiij ptzcd 

tfm Bóg Ojcom pnes 

ProrokL 

2. NaoBtatek tych dni 
mówił doniiprzesSyna, 
którego poitanowO dsie- 
daioem wu^tkiego,pries 
którego tefc i wieki uczj- 

3. Ktiij będąo Ia«QO- 
iei^ chwały , 1 wyra- 
ionjm obraicm fatno- 
iei lego, a nołiąe w*sj- 
itk« dowem mocy iwny, 
aprawiwiiy oczyłKcaenic 
grzechów, iiedai na pra- 
wicy niajMtata na wyto- 
koidach. 

4. Tymneniajujmio- 



PIEBWSZY. 

■taw>Ey nad Anioły, im 
ciobliwiKe nad nie imt; 
odaiediiczył. 

5. Bo któremał kiedy a 
Aniołów Tzeld; Tyj iest 
Syn moy, iam ciebie diii 
orodiiti 1 lasię: Ja ino 
będ^ Oycem , a on mnie 
będaie lyncmt 

6. A gdy zaiię wprowa- 
dza pierworodnego na 
(wiat, tedy mówi : A niech 
■lę mu kłanisiii wicytey 
Aniołowie Boai. 

7. A kn Aniołomel mó- 
wi: Który poiłami awc- 
mi osynE duchy: a iługo- 
mi iwenii, płomień ognia. 

8. Leci ku Synowi : Sto- 
, Hm twoit Bole nft wiek* 



4IO Ldtl 

wieków, lukk iprawi* 
dliwolei, luka kr^lutws 
tw^to. 

9. Umilowalfll ipruri*- 
dliwoii, a nienawidsUie j 
nieprawości : dl* t^oł 
ponuial eif Bołe, liog 
twoj, oleiem radoJoi nad 
noieitnlki twoio. 

10. I tji Panie na po- 
oii)tka ngmotow^ 
mię : a niebioaa dzidem 
■I) r^k twoich. 

11. Onei poginą, a tj 
aoitanieia : a wii^tkii 
iako iiata awiotuai'^. 

12.A iakoodwenie uni«- 
niM ie, i odmianie 
ale tj tonfcej ieat, i iMa 
twoie nie natani|. 

13. A ku któremuś kie- 
dj I Aniołów raeki:Siedi 
po prawicy moiey, ai po- 
\iA^ niepnjiaeioij twoie 
podnolkiem nogtwoichf 

14. laali w»jMj, nie 
fą dochowie uringniąej, 
fctóny na posługa bj- 
waią wyiylani dJa tj^ 
któny daiedaictwa Bbv 



ROZDZIAŁ II. 

1. Dla tego trieba nom 

tym więcej pilnować t»> 

-mt» vaimj (IjMeli: i^bj- 



tmj kiedy nio pnon^ 
kali. 

2. AlbowtaB ie^ on* 
iłowo powiedaiane praa 
Aniotj bjlo trwdo, a ki- 
kde pnut^atwo i nio- 
podaueńatwo apmwie- 
dliwi^ aaptat^ brało : 

3. Jakol mjr aic ndiro- 
niemjł {aili Bani«dbamj 
tak wielkiego abawieniaf 
które wii^wuy początifc 
pnopowiadania prxee Pa- 
na, od tfck któnj dj- 
■■eli, międsj nami po- 
twierdione bjło. 

4. Gdjr Bóg aptdu ft- 
iwiadcial anamionj , i 
cudami, i roslicanenuMO- 
eami, i niłsielaniem Do- 
cha iwiętego wedtng wo- 
li twoiej. 

5. Albowiem nie Anio- 
łomci poddfd Bog iwiat 
prijeały , o którym mo- 

6. A iwiadcs^ ktoi u 
niektóryn) mieyacu, m^ 
V]Ąc: tok ieit eiłowiek, 
ił nań pamiętali: alb« 
ayncdowieczj, ii gono- 
wiedaałi ? 

7. Ue^niief so mało «a 
mnieyiajm niiUAniirfy: 
ukoronsw^i go chwali 



' d» Zsfdtm. 



nad diiriem rąk traieh. 

8. Podilkiei vnj9tka 
pod nagi tego. Albowiem 
ir tym, ke un wujitko 
poddd: niesego nie «^- 
aUwił, eohj iemii podda- 
no faye niełini^o. A teru 
leiioze nie widiiemj, kt- 
bj mu wiajitko poddano 
I7I0. 

fi. Len tego, którj ma- 
ło eo niźli anioiowie 
mnicjUTa ieM nczjnio- 
nj, widaiemj Jeansa dla 
bolefci imiorci, czcią i 
chw^ ukoronowanego ; 
abj 1 taiki BoŁej^, ta 
wtzjatkie jmiercl ako- 
■ztowal. 

10. Albowiem godiilo 
■ię, ehy ten, dla którego 
ieftwisjBtko,! priei któ- 
rego ieat wiiystko, tego, 
Vtoiy wiele synów do 
chwaty był przywiódł, 
■prawcf zbawienia ich, 
prsez ucierpienie doiko- 
nałym ncsynfł. 

11. Bo i ten który po- 
iwi^cft, i ei któray by- 
wała poświęceni, a iedne- 
go ■% weijiey. Dla k^- 
rey prsyaayny nie wUy- 
dzl tiĄ bracią ioh iiaay- 



483 

12. Hówiąe: Opowiem 
iaii^ twow braci moiej, 
w pó^rrodkukośnolawy- 
■iawiaó ei^ b^ę. 

13,1 ladę: ia w nim 
dufaó będ^. 1 ieacse : oto 
ia i dzień moia, które mi 
dal Bog. 

14. PoniewaŁ tedy dzie- 
ci łpołeczność miały cia- 
ła i krwie : tymłeć spo- 
■obem i on tychie ucie- 
itnikiem był; aby praca 
śmierć iniizozył tego, 
który mid władzą śmie- 
rci, to ieM diabła. 

15. A iiby wyzwolił te, 
którzy dlft boiaśni śniier- 
oi piaea wsayitck iywet 
podlegli byli niewoli. 

16. Bo nigdzie Aniołów 
nie priyimuie : ale plemię 
Abraham o we przyimuie. 

17. Zkąd powinien był 
we wuy*tkim być podo- 
bny braci, aby ait} itał 
miłoiicniym i wiernym 
Arcykapłanem do Boga, 
abyuldag^ grzechy Indn. 

18. Albowiem w ezym 
■am nderpi^ i kniaen 
był, moie i w poknaadi 
będących ratować. 

ROZDZIAŁ Ul. 

1. Z ti^aŁe bmdn śwte- 



4M 



Lirt S. Ptmia 



•1, nmiBitiila^ irnnranU 
nicbiaildego, ofcaMcto A- 
poitoU , 1 Anjka^uu 
Tjnna oU nuMgo Jenw 

2. Który wiemy ieit te- 
ma, który go ncsynił, la- 
k» i MoykcM we wiiy- 
•tkim domu lego. 

3. Albowiem ten ieit go- 
dnym neiyniony trin wii;- 
kiiey ekwaly nuli Moy- 
ieu, im wickiEt) tMtii 
ma niŁ dom, ten który go 
ab odo wał. 

4. Boć kafcdy dom bywa 
budowany od kogo: leci 
ten który wuyetko spra- 
wił, Dog ieat. 

6. Prawdaó, ie Moykeii 
wiernym był we wacy-' 
■tkim domu lego, iako 
atuga nadwiadectwo tych 
neczy, co miały być mó- 
wione. 

6. Ale Chryatuiiakoiyn 
w domu awym, który dom 
my leatolmy, itiWi uf- 
nołć i cbwi^^ nadiiei ait 
do końca mocnie laeho- 



DuchUiąty: Daij ieili- 
bylcie g^oi iego usłyiieli, 
8, Nie aatwardaayeieaz 
■•tre waasydi , iako ^y- 



isie Bilf olHwUi tr Uwl 
kmaBia na pnntesy, 

9. Gdafe mię knaili oy- 

eowtewaii: doiwladcay^ 
li, i widiieliaprawymoie. 

10. Pnea citerdziejd 
lat. I dla tegok roignie- 
walem li^ na ten naród, i 
rsekłcm: Zawiao błądsą 
■ercem. A oni nic poanaS 
dróg moiek. 

11. Któ rymem pnyaiągł 
w gniewie moim , ik nie 
wnidą do odpocanienia A 
molego. 

12. Pafnoiel braria, it- 
by nie było kiedy v któ- 
rym was lerce aioaerire 
nie do wian twa, ku o^ia^ 
pieuu od Boga Ły-wego. 

13. Ale napomiaaycia 
ieden drugiego na kaldy 
diień, póki lię Daitiay 
naiywa : ikby który a wai 
nie był latwardiony oiau- 
kaniem gra ech u. 

14. Albowiem alaliimy 
*ię ooiettnikami Chiy- 
atnaowemi : ieili tylko 
początek gmntu iego alt 
do końca mocny aacbo- 
wamy. 

Ifi. Póki bywa mówio- 
no: daU iejlibyjeia głoa 
iego Biłyaidl, nic utwaiv 



do Zydow. 



tlzajrciei lerc wMijeh, 
iako w 007111 obraŁeniii. 

IC Albowiem niektóny 
naljuawHj ohraiili Bo- 
ga: wizak^a nie wuj- 
•oj, którij byli wyiili ■ 
Egiptu pnex Moyieua. - 
17. Aa* którek ńą ro>- 
gniewal pncz czterdsie- 
Bci l«tj laali Die na te, 
którzy byli zgrieuyli : 
których trupy poległy na 
puKozy } 
L 18. A którymłe pny- 
^ siągl) ii nie mieli wnUć 
da odpoiisnleaikiego: ie- 
dno tym, którsy niewi^* 
ni byli f 

19. 1 widaieny, i« nie 
mogli wniść dU niedo- 
wiontwa. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. 1 rsetok lię boymy, 
«bj kiedy zanieehawuy 
obietnice Teyicia do od- 
pocanienia iego, nie xd«I 
■i^ który X wae, ie poio- 
>ta. 

2. Albowiem i nam od- 
powiedsiano, iokoionym; 
ale nie pomo^ .onym 
mowa , którey dnchali, 
pncto łk nie byłt dątKO- 
na z winr^ tyclt, któny 
flytseli. 



495 

3. Albowiem wnidiienty 
do odpoeinienia którzy- 
■my uwierzyli, tako po- 
więdnął : Jakom przy- 
siągł w gniewie moim, 
iaJUJE wnidą doodpoeznie- 
nia moiego: a to choć 
iui od założenia iwiata 
aprawy były dokończone. 

4. Albowiem rzekł na 
niektórym mieyuu o ato- 
dmym dniu tym apoio- 
bem: I odpoczął Bog 
dnia aiodmego od wizy- 
■tkich zpraw awoich. 

6. A tu aaił.icalii wnidą 
do odpocznienia moiego. 

6- Gdyfctedy to loitawo, 
Łe niektórzy wehodią do 
niego, a ei, którym picr- 
wcy opowiedziano było, 
nie weizli dla niedowiar- 

7. Zaiif naanacza dzień 
niektóry: Dzliiay, mó- 
wiąc pnea Dawida, po 
tak długim ciaaie , iako 
■i^ wykey rzekło: Dali 
ieilibyiciegloi iego uily- 
aaeli, nie satwardzayciei 
■ere wauych. 

5. Albowiem legliby J«- 
ane sprawił im byt odpo- 
csnicnie, nigdyby o łn- 
aaym potym dniu nia m^ 
wO. 



' 9. A tmk loiUwaieHue 
odponjmnie iodovi Bo- 
iwtttL 

10. Albowiem ktirj w- 
uedi do odpounienim le- 
go; ten tcik odpoeiąt od 
■pr«v iwjch, iako Bóg 
od awoicfa. 

11. Spieumj^ lię tedy, 
ahjimj wetili do onego 
odpocsniesia : iŁbj kto w 
tenł e pnyldail niedowisT- 
■tWK nls wpftAt 

12. Boi ijwe iest riowo 
Bołe i tkateesne, i pne- 
rajllwiie łiiieli mzalaki 
mieca po obu itron ostry : 
i pnenikaiąey «k do to*- 
diielenia duuf i dnebs, 1 
>tawov, i tzpikow, i ro- 
EBSDBiraiąee mjiM iprae- 
dtięwiięclB lerdeMne. 

13. A nie mats ładnego 
■twonenia niewidiialDS- 
go pried obliesnoioią ie- 
go: len wizyitkie obna- 
cone m i odkrfie oesom 
iego, o którjm mówiemj. 

14. Haiąo tedy Aroyka- 
ptana wielkiego - który 
praeacetU niebioM JeiuBa 
Syna Bofcego : trsymaymy 
lic wyinania. 

16. Albowiem nie mamy 
Areykapłaiia któryby lic 
nie mo^ ulitować nad 



krewkolciami nauend: 
1mx takiego który byik^ 
uon wewaijitkiinnapo- 
dobieńitwo naase oproa 
graecbo. 

18. Pnyatąpmył tedy i 
ufnoidą ku itollcy latku 
abyimy otnym^ milo- 
■ierdue, 1 lukę nnle^ 
ku pomocy czaaa pog<H 
dnego. 

ROZDZIAŁ V. 
1. Albowiem kakif 
Arcykapłan s ludii wnę- 
ty, dla iudri bywa poeta- 
Dowiony w ^m oo fct 
Bogn naleiy: aby ofiar*. 
wal dary i knrawe ofK; 
■a gneehy. 

2. Któryby tią mógł i- 
kalió nieumiciętnyeh i 
błi^diących: gdyk i on o- 
blołony ieit krewkoje!^: 

3. A dlatego powinien 
ieet, iako la lud, takke i 
lam sa lię ofiarować aa 
gweeby. 

4. A kaden eobie tey 
oiei nie bierce ; iedno 
który bywa wezwany od 
Boga, iuco Aaron. 

6. Tak t Cfaryatu* nie 
■am iobie tey oaci prsy^ 
właiECxył, kefay się atid 
Arcykapłanem: kio tra 



wBi ii«ano,kturfli^pier* 
THe pociątki moT Bo- 
kjeh: iitali^U tię iako 
ei kt6n^ micks potne- 
bul^ a nie itatccanega 
pokarmu. 

13. Bu kafcdj co li^ inlc- 
kieni karmi, nie iwiadom 
ictt mairy apra wiedli wo- 
jci: gdyk ieat dsiaoię* 

14. Lecą aUtecnn^ po- 
karm icat doakwnaljeh : 
tych ktńriy praei awy- 
eflaiMiie amjrdy m^ 
wyćwieione kn reaenuk- 
nin i alago i dobrego. 

ROZDZIAŁ VL 

1. PntuA aaniecba- 

wiEj mowj o pocaątku 
wiarjCKrjttUBowey, mi»- 
ymjaię ku doalcoD^oioi: 
nie. anown ankiadAiąc 
gruntu pokuty od uoijn- 
kow maitwyeli, i wiary 
f Boga. 

2. Nauki chracienia, i 
r^k wkładania, 1 powata- 

unartwych, i a^a 
wiekuistego. 

3. A łłoiyniamy to iejli 
Bog dopuioi. 

Alb u wiem niepodobna 
ieat, aby ci któray ras tą 
oiwiecani , i ikoistowali 
1 1 



Ictóry lmioraumuwił;Tyj 
ieat Syn moy, iam ciebie 
dxiś nrodait. 

G. Jako i indsiey powia- 
da : Tyj ieit kapłanem 
na wieki, wedle ponądku 
M elchi ■edechow ego. 

7. Który aa dniow ciała 
■w ego, modlitwy i pokor- 
ne prośby a wielkim wo- 
łaniem i laami ofiarowa- 
wazy onemu który go 
tao^ zachowa- od iraier- 
ci , był wyriuehan dla 
airey ncaeiwoiei. 

8. A iednak chocial był 
Synem Uoiym , waaalcie 
tią naucayt poiłuiseń- 
atirs a tego co cierpiał : 

9. A doikonalym aoita- 
WBsy, atał aic praycay ■ 
ną ab* wiania wieeanego 
vaayatkim któray go iło- 
eliaią. 

10. Naawany od Boga 
Arcykapłanem wedlepor- 
sądkn Helcfaiiedecha. 

11. O łctóiymby nam 
wiele mówię i trudno wy- 
■lowie i wyprawie; gdy- 
keacie li^ itali nieipoio- 
bni len aluchsnin. 

12. Albowiem gdyście 
mieli podług dawnoici 
CBoan być naucaycielomi : 
saaię potnebniecie ■ aby 



k»iiy ■ vąi tdi; Muuii 
gkuU ka WTpdaieaii 
nadsiel ai da końct: 

12.Altjioi«iiIebyligi»- i 
inun), «łe DtlUdowoBi 
tjoh któnj pracK vUrf i 
cierpliwoie «dsieducfą 1 
«ttietiiiea. j 

13. Albowiem B«g obi^ I 
cawHj AbnbftmoTi, g<l7 I 
DM mM praes kogo vif 
ku«go pra^iiąda, pn^- 
uągi pnei wuoege ti^itk j 

14. Mówląa : .Błogodi* I 
wiąc błogoabwM ciqlf> 
4f , i rouniuiiftiąa iw 
mnofcf cię. 

15. A uk ding* «eiptt< 
wio ucknujr , doćul 
obietnice. I 

16. Albowiom Indsien | 
wifkuego niboau fmj^ 
■iCK^4= " kskdege apon 
ich koniec ku potwiei- 
dienlu, ieot pnjiiięga. 

17. Vf v%jn eb^fto £^ 
diiedsieom oltietniee ob- 
ficiej okuM Dieodmin^ 
noŁe radj iwej, pnywi^ 
gf lu to ueajnił : 

18. Ahyimy pn«i dwie 
necEj nieodmienna , W 
którjr^h bjrdi nie iBttte 
Łeby Bog kleinał, nB/BW> 
cnieyii^ pooieobf uieU, 
którsyJmj ku odńeri^ 



dcm niewielkiego, I n- 
Giutoiki ifę eteli Duehs 
iwięti^o, 

6. I ekontowali dobre- 
go iłowa Bokego, i mony 
pnyidego wieku, 

0. A aoowaby odpadli; 
aby aaj hji mogli odno- 
wieni ku pokucie, gdyii 
snowu kiT]riuii( lami lo- 
bie Sjna Bobego, i aro-i 
mocą go. 

7.Bo ucmia która daaiea 
oi^to BB lię padaiąoy 
piie, i rodzi aiele abyte- 
cane tym, któray iąapra- 
wuią, hierae Uogoala- 
wieńitwo od Boga. 

8. ŁecE ta która rodii 
ciernie i oitjr, wagardao- 
na ieat, i błiika praeklę- . 
ctwa, której koniec ku 
■paleniu. 

9. Ale^ najntlejai tu> 
■aemj lobie o was coi 
lepłsego i ebawienia bli- 
aezego, chociał tak mo- 

iO. Ałbowiomfd nie ieit 
Bog nieiprawiedliwj, abj 
aapamiętidrobotj waiiej 
i niiloici którąóric oka- 
lali ku imieniu i«RO, gdj- 
■eie poilagow^i lwicom 
i poiluguiecic. 

11. Leci Ei(damj abj 



4» tj/dote. 



499 



nia TjiUwioncf nadsici 
uci«fclL 

19. Którą 10811)7 '"^^ 
kotfieę daizj betpieciną 
i moeną, i webodsącą ftł 
wewnątn n saiion;. 

20. GditB prie wodnik 
■K nu miedł Jezui zi>- 
■tairny Arcyliapłanem 
nit wieki według [loniidkii 
Helcfa iied echo vega 

ROZDZIAŁ VII. 

J. Albowiem ten Mel- 
ehUedech , król S«lem, 
kaptan Boga najwyfcue- 
go , którj jsaise^ Abr»- 
bomowi wraoftiąccmo li^ 
od porakki krolow, i bto- 
gotiawlt go ; 

X Któremu tek dileti^ 
ciny le WHjatkiego wy- 
dsielH Abrabam: który 
naypnod wykłada ną 
kroi eprawiedliwofei:po- 
tymtefc i kroi Salem, to 
ieat, łnolpokoiu. 

3. Bei oyea, bea matki, 
bes rodu, nłe maiąoani 
poeaątku dniow ani koń- 
ca kjw«u: ale priypodo- 
bany Synowi Boiemu, 
trwa kaprem na wieki. 

4. A przypatneia ei; ia- 
ko lo wielki, któramatei 



daieei^ciiif ■ korsyieidal 
Abraltuu Patryarcha. 

j. A cie któny są i ay^ 
now Łewiego, nni^d ka- 
płanek! pnyininiący, ro- 
łkaaanie małą aby brali 
dcieiięcin^ od ludu wedle 
■akonn, to ieet, od braci 
Bwoiey : ehoeiai i oni wy- 
lali a biodr Abrahamo- 
wydi. 

6. Łecs ten którego aa- 
rod nie bywa poeeytany 
międay niemi, daieei^oinę 
brał od Abraitaroa, i one- 
go który miał obietnica 
bługoriewiL 

7. A bea wBBalakiego 
apom to eo nnieyiiym 
ieet, od aacnieytiego bie- 
rae Uogoatawieńetwo. 

8. A tu iednak, ludBle 
którey uiniereii} daieeię- 
ciny biorą: leci tamten, 
który ma awiadeotwo ik 
iyie. 

9. A(iktakneemam)i 
lewi który brd dsieei^ 
oiny prser Abrahama, 
lam Melehliedecbowi od- 
dał daieaięoinę- 

10. Albowiem ieiacH 
byt w biodroeh cycowych, 
gdy mn aaieedł Melehiee- 

11. JeJlU tedy itoeko- 
112 



naloJć bjUpnu lupłkó- 
■two Lawiego (bo pod 
nim dftn iut sakon ludo- 
wi) coł wifcey b]4o p«- 
tnebk, «bj nutat iniij 
kapUn wedle ponądku 
Melchiiedeehowego , a 
którybj nie bjt .neciBn 
Yedlo poM^dku Aarono- 
w«go? 

1 2. Bo sapraeiiietieiileni 
Icapłońatwa, niuii tek bjć 
aatcotiu praonieiienie. 

13. Ba ten « ktorjm aię 
tu movi, ■ inaaego ieat 
pokolenia, ■ którego Ła- 
j«n nie ital u oitana. 

14. Albowiem iawnn ieat, 
ik a pokolenia Juda po- 
■aedl Pan untii w któ- 
rym pokoleniu nic o ka- 
płonach nie mńwit Moj- 

15. A ieaseie daleko wię- 
cej iawna neca łeat : ie- 

iliii na podoMeiiitwoMel- 
cbiiedecha nutawa ianty 
kapian. 

Iti. Ktńrj iię Die %fi 
wedle aakonn którego ro- 
ikoianie ieatcieleine, ale 
wedle moej k;fwota ikti- 
ionj, ktÓTj bjdi nie 

17. Albowiem tak jwia- 
■•: U tjr leateJ kapła- 



na wieki, wedle pa^■ ' 
■ądku HelehiaedcctHtwf I 

18. Albowiemci ataieiif 
odriucenie praesklego XV 
konn: dla tłaboaci nio- 
poŁytkn iego. i 

19. Bo aakoa niciege 
nie praywiodi kn do^o- j 
naloici: ale tylko bji w- ' 
prowadzeniem do UpiHf I 
nadiioi, priea któnipRj- 
bliiamj lię ku Bogn, 

20. A im wl^oejr ieit nit 
bei pnjilęgi, (Uoó inai 
ben pnjuęgi kaplany 10- 
•tali. 

21. A ten % prajnicn 
pncB tego którf katernH 
mówił: Prsyiiąj^ PwB, « 
nie będsie kałowi: tji 
iut kapłanem na wieki.) ; 

22. Tym daleko lepai«- 
go teatamentu aoabj J» 
KUi rfkoymi^ j 

23. Ktemu onyeh wida 
lię kspłany itawalo, dla- i 
tego ik im amieró nie d«- 
pnieita przetrwać : | 

24. Ale ten ł]i nft widii 
trwa, ma kapłańf two wl»- 
kniate. 

25. Pnetok f sbawif u I 
widd moke, pnjatępt^ 
<e frsaaeń do Boga ; la- 



do Żydote. 



wiid laiiunl. 

20. Alboiriom prajnt^o 
ahj tuki hji nuz Arej- 
trapłan, iwtęty, niemnnj', 
niepokalana , odlącsosj 
(hI gneimikov, i któr^ 
■i^ ttat wjkMty nad ni«- 

biou. 

27 KtÓFjniapotraebuie 
na k^dy diiań (iako in- 
ni Aro^apiani) pierwej 
aa giteehj iwoia ofiarj 
aprawowaó, pot^m za lu- 
dzkie, bo to ucijnit ras, 
Kaniego tiebie ofiarowa- 

28. Albowiem aakon po- 
■tana wiat Arnkaplanj, 
ludsia krewkoici podle- 
gle : leci mowa pnyiięgi 
która icKt po aakonie, Sj- 
nn atanowi na wieki do- 
akonałego. 

ROZDZIAŁ Vm. 

1. A aumma tego co aif 
nowi, ta ieat, ib takiego 
mamy Arcykapłana, kto- 
rf uiifedł na prawiaj ito- 
lice wielraobnojei na nie> 
bieaieeli : 

2. Sługa miejiea.naj- 
iwl^tiKcgo a prawdaiwe- 

apnjb/tku, ktirj roa- 
l Fan ft ni* odowiefc 



3. Albowieia kałdy Ar- 
ejk^ian bjwa poatano- 
wionjr kn ofiarowania da< 
row i ofiar aabitf oh : Za- 
oajra potraeba hjlo, aby 
ten Uk miał coby ofiaro- 
vA 

4. JeHiby tedj Itji na 
aiemi, nie byłciby kajma- 
nem : gijk aą ci fcapbni 
ktÓTTf według aakonu da- 
ry oliaruią, 

fi. Któniy aluką wiie- 
mnkowi i cieniowi rieeay 
niebieakieh. Jako powie- 
dciaiM) było od Boga Moy^ 
keaiowi, gdy miał dokoń- 
cLye pnybytku : patrzay- 
lie (prawi) abyt tiosynit 
WHyatko według wiae- 
mnka który iett tobie na 
gone okaiany. 

a. Ale tcrsa naai Ka- 
ptan doatał tym sacniey- 
Bsego urięilu ; ijn tek ioat 
poirsednikicm lepaiego 
tsatunentu, który w lep- 
laycb obiotiiicaoh ieat po 
atanowlony. 

7. Albowiem gdyćby on 
pierwBiy byt bea pnyga- 
ny : tedyćby wtoremu 
mieyaea nie ainkano. 

8. Albowiem praygaiua- 
iąo im mówi : oto dni 
pnyidą, mówi Pas, a wy 



603 



Litł S. Pamta 



kanan nul doAtem IttŁ- 
clikiin, i nad domem Jn- 
dikim tMtemeDt nowj, 

B. Hiairedlngtettunca- 
tu ktÓTjn Kajnii 070001 
ieh w dikń ł^śrjw niijt 
rękę Ichftbjm ie wywiódł 
■ lieni Egyptikiaji al- 
bowiem odI nie wytrwali 
w moim tutamencia: a 
iam ieh tel aanUdbał, mó- 
wi Pao. 

10. B«o tan ieit luU- 
ment któijnesTnię ■ do- 
mem Isra^kim po eajeli 
dniach, mówi Pan: pada^ 
iąe prawa mole w myiii 
ieh , i na lerM ieh sapi- 
•aę ie: i będę im Bogiem, 
a oni mnie będq lodem : 

11. 1 nie będale uMył 
jtaŁdj bliźniego awego, i 
katdy brata awego, mó- 
wiąc : posnay Pana. Al- 
bowif m wiEjraoj- mię p»- 
snaifi od naymniejMego 
% nich tA. do aa/więk«aB- 

12. Albowiem la będę 
łniloJeiw nieprawoiciom 
ieh: i gnechow ic^wię- 
ttj nie wipomnę. 

13. A w tjai gdj mówi 
Mowy tettament : pier- 
WHj wiotehjm uoaynd. 
A to 00 wiotuoie i atw- 



■eie aię bliako ieat A^ 
Lenta. [ 

ROZDZIAŁ IX 

1. Mi^ci I pierwBsj«- 

aprawiadli wionie b^^ I 
keńitwa i iwi^tnieę Ma- j 
ekł 

2. Albowiem aprairiHj I 
byl preybytok piem^, 
V którym byty lirittane, 

i itoł, i potoienie Mn- 
bow, który lowią twi^ ' 
tnicą. 

3. A KO. wtor% BaatoB^ 
bji praybytek, który »- 
vi\ praybytek Nayfwif- 
t»y; 

4. Maiije itoti| kadńd- 
nicę, i ikrzynię tctta- 
mentucewsiąd ziotempo- 
wlecKoną: w której fajlo 
wiadro ałote mai ące man- 
nę,! laika Aaronowa któ- 
ra takwitnęla, i tablice 
teatunentn, 

6. A nad nią byli CIiei»- 
bluowie ehwaiy aacimia- 
\^sj ubiagalnieę, o eayai 
tcrai nie tneba coaobua 
mowie. 

6. A gdy to tak było 
pnygotowano, tedy da 
pierwiif go pnybytkn »■ 
atowiMttu* wdiadBaa Ks> 



do Żydote. 



piani , ktćnj ofiaiy od- 
pracowali. 

7. Ale do wtoreeo rai w 
rok iBin Arcjkapian, i to 
nie bea knrie którą ofia- 
rnie sa awe i aa ludakte 
niewiadomoici. 

8. Praea co daie inkć 
Dudi iwiętj, ii ieiane 
nie b/U otriawioBk droga 
iwictyeli , póki i««eso 
■tdt pierwiaj prajbjtak. 

S. Co bjłtt podobicB- 
ahretn ii« naa tvtaŁtA«j- 
BBj : wedle ktńrego dsTf 
i krwawe oliarf ofiaruią, 
kl6ro nie mogą na auninfc- 
nio duakowdyin aoaynić 
ohwaloę Bołtgo, 

10. Ponieirak w poksr- 
mieeh tjlko i « pioin, iw 
rokn/eh nnywaniaek, i 
napfawiedliwieaiul) eie- 
leinyck alt do caaan na- 
prawienia aą KUadsmc. 

11. Aleć Chrjatna prsj- 
st^iwaaf Areykaplan 
dóbr praji^jch priea 
wi^kHj i doekonaliaf 
prsybftek ni* rfk^ neiy- 
nlon;, to ieet nie tego 
atwoHcnia: 

12. Ani pnes krew ko- 
alow albo cidcow, ale 
pne» właan^krewwaacdl 
rax do Najriwi^iiaego 



W3 

prajbftku, nalazłiajrwie- 
eaue odkupienie. 

13. Albowiem i«(Ukrew 
kołiow i cielców i po- 
piół lało wice pokropiony, 
aplngawione poświęca kn 
ocayiMienlB clałfti 

14. Jakoli daleko wię- 
cej krew Chrjstoiowa 
którf pnei Ducha świę- 
tego tamogoiiebie ofiaro- 
wał niepokalaujni Bogu, 
ocajici iHanienie naiae 
od martwjek ucajnkow. 
ka iłnkenin Bogn kjwe- 

15. 1 dlatogoe iett no- 
wego Tei lamentu poirae- 
dniktem : kebj aa praj- 
■tąpieniem imierci , da 
odkupienie wyatępkow 
tych które bjły pod plcr- 
waajm teitamentemt ob- 
ietnicę waięli oi) któray 
wezwani a^, wiecsnego 
daiedaictwa. 

16. Albowiem gdale te- 
Btament ieat tamtee tuu>i 
byda Jnuerć tego , który 
teatamcnt cayni. 

17. Bo teitament w u- 
mariych mocny ieit: po- 
nieważ ie«scae nie ieat 
wakny, gdy iiyie ten co 
go ucsyiiił. 

18. Zlo^d i on pierwia/ 



A)4 £Jtt S 

b«i Icrwifl oicbji poiwię* 

19. AIIwvłem gdjr Mo;- 
łc» wKTttks jwiykua- 
nie Bakonne pneoiytat 
watcuiu ludowi : wiią- 
wisj krew eiclcow i ko- 
dów ■ wodą i wcbiąisar- 
Utową i ■ liopcm : i la- 
me kiięgi t lud wu/itek. 
pokropił, mowiąo: 

20. Tac ieit krew teita- 
mentn, ktorjr do wm Bog 
nakaiał. 

31. Ktemu i pisyb/tek 
i wiB^atko nęcicie Ktu- 
kkj iwi^ttj krwi^ takok 
pokropił 

22. A niemd wUT^tko 
we krwi według lakonu 
bywa oczytsutnao : a łie« 
roilania krwie nłe bywa 
grzechów odpmiczcnle. 

23. l>otnebB tedy było 
aby wtdy kistołty onych 
Recay które ii^ na niebie, 
teiui były ooiytscione; a 
one niebieikie lepiiemi 
ofiarami nlśli te. 

24. Albowiem Cbry I tui 
nie wizedt do nayświc- 
t»ego przybytku ręką u- 
ciynionego , który był 
wiserunkieiu prawdziwe- 
go : ale do tamego nieba, 
aby ilf teras okazował 



praed obliciaoaeią Bu^ 
za uamL 1 

25. A nie iiby ez^ato •• 
liarował lam ego lieUe, I 
iako Arcykapłan wcboda 
do przybytku naylwif* I 
tEzego oo Tok, xe krwią 1 

20. Boćbymn trzeba li/^ 
ło ^ęzto clerpieó od a- ! 
łoienia iwiata: lecs t^ i 
raz pray ikońcBeniii m- 
kow ras al^ okazał ki 
zgładzeniu gnechu pna 
ofiuowanie samego lit- 
bie. 

27. A iako postanowir 
no ludziom ras . amrscć, 
a potym »%d będzie: (ak 
i Chrystus ras iest sbr 
rowaa, aby wielu grrechf 
zgładził: drugi raz kroa 
grzechu okaie się tym, 
którzy go oczeldwaiąki 
zbawieniu. 

ROZDZIAŁ X. 

1. Albowiem zakon in»- , 
ląc cień priyizłyełi dóbr, | 
nie HBin obraz nteesy: ' 
nigdy nie moke temi ofia- 
rami, które na kakdyrefc 
ustawicznie ofiaraią, do- 
■ko Bierni nciynió tyck, I 
którzy knim priyat^pnią. 

2. laaesoj pnaatanol^ 



do Żydów. 



bj iri^eflf nie mieli k»- 
daego inHiilmia gnmoi 
ci , ktMjby pnw nie 

ocEjiscaoneai. 

3. ŁeM w kIoIi bjrw* 
prsrpo^saaie JfAcolww 
nk kaiilT- rak. 

4. Alba»l«in «1« Uat 
nea ^^bna, alijr krów 
wolóir i kinUir ttlid« 

5. Fnetok w Aodiąa (i« 
iwiit taAvi: Hifl elMialai 
ofiary i thtmty, titi iri 
eiało i^mrO. 

6.CdopMleBUiM gneflli 
oiuLty nia tipó4oMjJ>lc. 

7. Ted^Di ttMi oto 
Id^: ** ^MK^kn kitąg 
napłiano Itit o mnie, ft- 

nroi^. 

8. Odj wTiiT' p»wie- 
dri^ kei nie clicikł aniJ 
poIuWI oflaiys ^ obtOTf , f 
eaiopalenłB , { oflarj ca 
gneełi , ktire «e A* m- 
konn b^ir*^ ofiarowase: 

9. Tedfm nekt! otob 
id; , abjm e*jaB o Bofce 
irolf twoł^ I iMle^iiie 
picrwise , ahj WMre £o- 
■tawfl. 

10.iFn«k(dii|W9l%l«- 



»»6 

staimj pMffiMeait pM«a 
ołiatę ^ala Jesiua Ckrj- 
■toH ras nraratoną, 

ll.Akabd7ł»dBakłU> 
jima itoi eo dn«n ara^ 
■wof adpmrniąii, i teil 
oliary.a^ite dc^ttoknó 
afianiląc, które ligdj nU 
n9% gnechj i^^diić- 

12. Ł«ei teit alłirewa* 
watf iednę Mkltą ofutt; 
■a gnnehy, na irhki ałe- 
dsi na piairioj B<A«f. 

13. Nakoniee ecekaląo, 
Łkbj niepKTiaetete fega 
połołeid bjli f tfdnobkiem 
nog icgo. 

14. Albowiem ledną «- 
flarą doikonalemi ucijr- 
nil na wieki te, któnj 
bjirai^ poiwif ceni. 

li. A iwiadasj nata b 
tym i aam Duck S. Alb«^ 
iriun gdf wprawi powie* 
dsid: 

1 6. Tenol ieitteatamuit, 
którr poataaowią a niemi 
pO olijeli dniaeb, mówi 
Pan : podau^C prawa moie 
wierealeli, Łnapiufie 
W mjiimtb lek. 

17. 1 pattklętaó wi^eej- 
nlob^t gnaabowinie- 
pnwoidiA. 

łft. A giKiti imt oiffti- 



50« 



Lkt S. Paaia 



I tjdi, iiiici afift- 
rj nie jumk is gneeh. 

19. Uaif^e tadj bncianf- 
noić irejicia do pnyb}'- 
tkn n&yiwiętuego pnu 
krew Chrjatnnnrą, 

20. Tą drogą którą mun 
poiwi^cU nową i iijwą 
pncB ■mrianq,to icM prsea 
ciato iwoie. 

21. 1 Kaftana wielkitgo 
pnetoiooc^o nad domeiu 
Boiiym: 

22. FiajitąpinjŁ ■ pra- 
wdsiwjmiercem w aapel- 
nojoi wiarj niaiąc *erca 
pgkropieniein ocejhoio- 
ne od anninienia ^ego, i 
ciolo omjte cijitą wodą. 

23. Trzjmaymj wjsna- 
nie nadaiei natief nio 
chwiejące lię, (boć wiornjr 
ieat ten, którj obiec^.) 

24. 1 pnjpatraigrm;' rię 
ledaidraKim kupobadsa- 
niu miłoiei i dobijeh B- 
ot jnkow : 

25. Nie opiusemiąe (po- 
łę cen ego EgTomadieDia 
naiaego, iako maią obf - 
cMcj uiektón^ ; owiien 
napominaiąo; a to tjrm 
więoey im widiieie , ie6 
się on diień pnybUka. 

2G. Bo ieiUbjJmj iiray- 
^ ■luia grauaf 11 po waiyciu | 



■BaioBOJei prawdj, U 
nant dalej aie aoitawt 
ofiara sa gneeh. 
27- Łaea itraaKliwe i*- 
ki«j OGSekiwanio aądii i 
■apalenio ognia , któij 
poineó ma pTEe«iwnikL 

28. Ktobj aakitn Hoj- 
ieuow wsganUił : bw 
waselklego Bułoaietdtit 
aa iwiadeotwem dwB al- 
bo tBBch gardło tra^ 

29. JakoŁmnłamMaadł- 
lako aroŁaae a^aiałyb- 
ranik, )ttatjisf Sjna !»• 
Lago padepbd; i krew ta- 
■tamentn, pncaa którąb^ 
paJwięcon; , pokaUof 
b/di roaumi^ i Docbt 
kiki aalijŁ 

30. Albowiem snanajr (•■ 
JO , którf powi^edrid: 
mnie pomata, a ia oddam. 
1 laiię : \k Pan a^daió bf- 
dsia lud Bwoj. 

31. Straunoć ieat wpai* 
w ręce Boga Ijwego. 

32. Rocp ominą jcieł ■»- 
bie dni pierwue, ktorjeb 
będąo o j wieoeni, wjtrw»- 
liicte wielką potjcak^ a- 
trapienia. 

33. Csęjeią gdj x lek- 
koiciami i uuaki bjlijcie 
ludsionł na ocsj wjata- 
wieai: ca^ciątel, gdj- 



1 



iole aię iMli towarsjna- 
mi tjib,% ktoreDii litttk 
obchodionó, 

34. Albowleueście { 
wiciniami wapot atrapie- 
ni brii: 1 ztapienle maic- 
Inoici waazycli pri]4cli- 
Łeituirtttlem, wiediąc, 
Ił vrf macie matętnojć w 
niebie tepaaą i tnraiącą. 

35. Nia tra^eiek tadj u- 
&niawBaxcgo, która ma 
wielki| aaplatę. 

36. Albowicn oierpli- 
woii wam ieat potcsabna: 
ab^ie cajnił^c woląBo- 
aą, otrayinsli obie tai cf. 

37. Bo^ iaHme matu- 
eako i kioflinebno, • oto 
ktiiiy ma fi%jiii fnji- 
dai«, i nie oaueaalu. 

38. A apraTiedliw/moj 
a wiKty ijh. A ieJli aic 
ichrooi, nie koeha ai^ ir 
nim dtuBB moia. 

30. Lecz mj nie ieate- 
Łmy Bjnowia achraniaii^* 
tf ric ku Bginlctdn ale 
wien^ej kn otr^'nianlu 

ROZDZIAŁ XL 

I. A łutei wiaak kmn- 

tem nMnjrtTefa, ktbrfcfa 

alf a^odirfńmaiy, iryir«- 



rfo Zydoie- 



BOT 

dem neeajr niewldiła- 
njah. 

3. Albowiem pnea tę 
fwiadeetwo otreynallata- 
rai. 

3. Wiarą doebodiłemj, 
ik lą (prawione wieki alo- 
wem Bokym: abjr a nie- 
wMiialn7'eh atidjr aic wt- 



4. Wimi Abel obfitia^ 
ollirę afivował Bsgo ni* 
jtli Kaim , praea która 
iwiadeetwo otrajmd, ib 
bji BprawieWwj : gdjfc 
Bog^ iwiadeetwo dai o da- 
raeeh ie^ , i nma^aj'' 
fmies nie ieisoae mówi. 

5. Wiarą Uenoch b/ł 
praeniealon^, abj' luicrei 
nie oglądid, i nie bjl na- 
lealony; praetD , ib go- 
praentod Bóg: albowiem 
pned pTaenieaieDiem o- 
trajmal świadectwo , ił 
>Iq Bogn podob^ 

6. A bea wiary niepodo-' 
bna leat ipedofaae Bogn.- 
Albowiem temu , eo do 
Boga prajit^pnie, potrae* 
ba wierajć , ib ieat Bóg, 
e ib saplatę oddafe tyaa,. 
którsy go lankalą. 

7. Wwn) Nae obwło- 
aaaaonjm bfdąe o- tya^ 
engo Uaaei* Bla bQił»wI- • 



»8 Li$t S. 

dać, boiąe lięf prsj^gate*- 
wd konb ku »cfaow«M« 
dama iwegai prań ktńiy 

dsiedsieem ■prawiedliir»- 
ioi 147, klan i«al frcei 

B. Witta udinawMiy 
AhralMOł urfuelMł , kikj 
wyMcdi na niiejie«t ki** 
i» W 4ii*d*lctv* Irftiąić 
muł: i wffn^ niewi*- 
dai^e dokąd u uli, 

9. WUią pnofmwkiMł 
■i^ d« itaili t>bł«Mi)fe7« 
iaktt d» OitdMjyafiMriEK* 
ńte lv nanitciock c !■•»- 
kiuD i Jdnbcik stiolBaiM 
diitdlinnj to^e obic' 

10. AUwM^ra MstUwat 
BłUatt onago fandomałtta 
naii(e^tt, ktilrrig« nw- 
laieili^ t kwlowkiosj* 

I i. WUr4 i aawt Sara 
h^ięa AiepMaii, irMł^ła 
nwe ku i^Bfięciu aari». 
nia, i mima ciat widAi 
■wego t i£ wiemjM bjdć 
roBUmlUa tęga , c* akia- 
eał. 

12. PiMMl X ieiaaga 
(a ktton ■ ohtUBartegó) 
naradatta rif potamkmr 
tak wlali, iakv gwUtMi bk 



ni«U«, i iako pwalnala. 
aIŁ«M>agOt ktÓKjr {«ai m 
bnegu morikim. 

13. Wedle wiMTf viaaai\\ 
ci wujraej-, nie doatav>8j 
obićtnio , ile a dalckii ie 
upatruiąe, i paadrftwiAi^ 
i wyi'iia<rai^e, ik aą goM- 
ini i nnrchadaiaiiii na 

14. Bo ktonjć to ■»• 
witi : obaini^ ik oyeMj- 
anj tKDkati^ 

15. A leilńij Aa onę pa- 
mlętiili, ■ bóttybyliwy- 
sKli , mtdić Wtdj Mai 
wróei^ ■!<;. 

10. Łect tttm» l«pn«f 
^da^, ttt iMt; BiflUt- 
rit{«y. Pnutok ał« mijm 
da ti« WgAiliywut ^ 
Bogiem tefa, (fd;f b im illk 
■ta sgettrii. 

17. Wiatą, Atralwm gdy 
l^i doitfiadtBaiiy, ofian>> 
wi^ laaaka! a oAaghiwał 
iednarodHonego , fcdb, 
kidry kjIws^DUetnief. 

18. (D* którego tae«M- 
no ] ih w laai^ labie kf- 
dale Raivsno plemit^) 

1 9. Vyiakyvsty to , ii 
Bóg uefce ( if oimaifth 
wakadaii^ ricąd go ftk W , 
pbdobiB&anniifaJ^. 

atkWarąiiryń^i^tk 



JBŹjfdOU. 



SMfaJiUU tʫaege. 

31. WUr^ iakób smU. 
rfttą« kaid«ni ■ ajimw 
Josśbwjck Uogoahwii, 
i ppldoafl id; wi iąi i b owi 
lukiiago, 

22. Wiarą Jówf w 

Iwiialidcidi wqioi;diii4» i 

33. WiwąMvf k«w« i»- 

rwdBMi^ kryli tT«r«u»- 
■iąoe toaiiej iego: fVH- 
to, ii gg Yidłidtf Hkn/m 
Aueciątliuia, i nje boli 

i^ WiAr% Mqjibiw ita- 
ww »i« wfelkjja, nie 
jinu ti^bjdii^wnt wrki 
F«raoiiowejr, 

25. Wi;ce;f obieraii^e 
b/dl ntrapion^m wcspol 
■ Iad«m Boijm, niżeli 
mleć doczeiną rotkosi ■ 
gnechu. 

26. Za wi^kiBe boga- 
ctirn poczTtaiąe «T^Bnf e 
Cbrritniowe, ullt ikai^f 
Egiptkie. B» ■!; oglądu 
m adpktę. 

2T. Wiarą, ftpiiiflEł E- 
gjpt: nic boiąe tię goia- 
wu Hc^tnnkiego, dbo- 



sago, iakybf iri4x%e atar 
teeinie oeaekiwdL 
98. Wiuą apmrii Pa- 
arii^f i wjlania kcwic! 
Ay t*B, kt^j picTwain- 
dne traeit, icji aiq m* 

n. Wiarą pneskfi mana 
ciervoBe lako po (ncbey 
sMint, ciegt) kuiiiruyai^ 
Eglpe^fantc bylt ■atopteDŁ, 

30. Wiarą , mnrj Jery- 
cha upadły, gdy iepbcho- 
4E0no pti«i iledm 4ni- 

31. Wiarą Rohab nie- 
riądną qie i|^nf ta wetpol 
X niewieroaipl : priyią- 
wie; i pokoiem do gpipo- 
dy ipipgi. 

32. A toi icHciB mam 
wówlć: boć mi ciaip nie 
■ta^ia, gdrbym roipo ma- 
dał o Gedeonie, o Bara- 
cbo, o Somionie, o Je- 
pbcte, o Dawidiie, Sa- 
muelu,' i Prorokach I 

33. Kl»f V PUM Fiarc 
■walosyli Króleitwa, njn 
sili ipr^wirdliiToie, ia- 
Itąpili obi^tuic, ■•vuli 
Iwie pwuocfkir 

34. Zwalili uaongnia, 
nuli oatryoli ■nieoaÓH', 
UMeoUi at^ a ntemocy, 
n^oeodtiętildi R4T»]r- 



Sl« 



Łia S, Pflwla 



cali. 

35. NiewiMty w«i^7 
■woie umarłe ■ imortwj- 
shwitania. A druds^ Itjli 
oągnleni, mwfmjiąmmij 
ofiarowanego wfbaffie- 
oia, abj l«piU8ga imar- 
twjdiwitiiDia doitąpUi. 

3fi. A drudi^ dosiuli 
^£miewi»k i bioaowania, 
nad to i wi^ienia I oie- 

37. Bjli kamienowani, 
pneoinani, do jwiadcinni, 
inieoem zabici, poroftcli, 
bli^kali łic w owMj-oh i 
Icoaich ilcorach, opuizcse- 
ni, ueiinieni, utrapieni. 

38. Których nie bjl go- 
dzien iwint, tnłaiąc lię 
po pusaczacli, po górach 
iiamach, i w iaikiniach 
siemi. 

39- A ci wizytcjr świa- 
dectwem wiarf doiwia- 
dcaeni. 

40. Obietnice ni* odnie- 

41. IŁ Bóg o na* eo£ le- 
pszego pntejłrzid , aby 
boK na* doakon^ey z 
pla^ nie vsif IL 

ROZDZIAŁ XII. 
1. Praetofc tedj i my 



mtiąo ti3t wielki ołuli 
nai ieiMy oUidE iwi*- 
dluiw: ioAfmaf w«ae- 
laid ei^u i grmceh, kte- 
Tj naa aeiraząd ebsŁ^ł, 
w McipliwojM biekBkj w 
Kawodzie, Viótj nam icat 
a^okoBjr. 
a, Patrząe na Jcnn 
praedkit i końcrfdda 
wiary, który uuąo prsad 
•ob.-) weaelepodi^ l^i^^ 
wBgar^wiiy aronot^ i 
■iedai na ^awi^ Hsliey 
Bokey. 

3, Albowiem uwskaysle 
tego, który takowe pno- 
ciwieńilwo od grceazaf* 
kow podeymowtti praocjr 
lobie: abyicie nie nzk^ 
wali, osłabiawBzy na da- 
■zach waszych. 

4. Boście ieazeze si^ ał 
do krwie nie zastawiali, 
walcząo przeciwko grse- 

i. A zapamiętaliście po- 
ciechy, która do waa iako 
do synów mówi, nelu|e: 
Synu moy,iuewsgardaBy 
karania Pańakiego : ani 
oriabiay, gdy n% on atro- 
fuie. 

6. Albowien kogo Pb« 
Miilnie, tego kana : a U- 



do tgdtm. 



esnie luitdego ifai, któ- 
rego pnjiniMic. 

7. W lutmoid trwajcie. 
Otłanit«i ri^ wam Big 
iako ajnom. Attowiem 
który k iut ijn, którego- 
by Oyoist nie karKtf 

8. A ieili icitefeie ba 
kuania, którego itali ai^ 
wasjMjr ncMftnikaiiłi : 
wdjfeia Ibfkartf , a nie 
■juamt. 

9. Nad to ciflleiDjcłi oj- 
ców naisj'cli miejijmj u- 
esjcielmi, { baliamy *tę 
ich. Zak nie daleko wię- 
cej poiiuusni b^d>icmj 
Ojcowi dnehow, a kji b^> 
daiemj! 

10. Albowiem oni na 
nało dni , weiUug woli 
awoiej nai karali: lecs 
ten kn pokjtkowi nai*«- 
jnn na to, abjimj bjli n- 

' cieitniki iwiątobliwoici 
iego. 

11. A waselkie karanie 
BM teiainiejucgo oiaan 
nie sda ilę bjdt wesołe, 
■le raesej imatne : wiia- 
kte patjm ipokojnj o- 
woe.iprawiedliwoiei odda 
Ijm, któr^ prses nia a^ 

. wjcwieieni. 

12. PBHtak ręeo «pu- 



iseione i kolana wdakio- 
■0 wjproatnjeia. 

13. A eajńela kolcie 
proata nogaini waaiml, 
abj któij obrania nie 
■dbł^dait, ala racaej bjł 
nadrowion. 

14. NaUadajeie pokoin 
■e wnjstkleui i awiąto- 
bHwaóći, bea której k^^• 
den nie <^I^ Boga. 

1 5. Dogl^daiąe , kcbj 
kto nie oditąpił od łaakl 
Boloj : abjktórj konie- 
gonki wigory wjraata- 
^o nie Hwaddł, a pne- 
leń wiele aif nie poka- 

16. Bj niebji ktowase. 
teesnj albo cproanj, iako 
Enn : )ttórj la potrawa 
iednę ptaedd pierworo- 
datwo iwoie : 

17. Bo wiedaele, ik po- 
tjm, gdj obciął bjdi daie- 
daioem błogoitawień- 
ttwm, bjł odmeanj. Bo 
nie naljud miejaca pokn- 
tj, ehoi lejae lasmiiau- 
kal. 

18. Boieio nie prajatą- 
pili do goTj, której ał; 
dotknąć niok«,i <^niago- 
raiąeego, i widini, i mglj, 

19. 1 bnmicaia tr^bj, i 



na 



*iq odwmeWĘkf mi tcg*, 
którr ■ niate ■•wi, 
Sft. Którego ^■■Mtmi- 
to^ n* (>■ mu utawt, ■ 
teru •powiedsuł , iw- 
wiąa: IwHaa ru • Un^ 
tn^mę flie jelita bmpu^ 
»Ie t^ i aie]K4i' 

27. A to BO oKiiri: ie- 
dcw rw; niAczj' pnc- 
niealenie neofj rado. 
mjeh islco nc^nfonjdi, 
abj loit^y te lctór« df 
nie cliiriBią. i 

28. A prseto pn/iinui^e 
Kroleitwo nie chwiciąee 
■tę, meinj łetkę: pnH 
Łtgrą iłuŁmr podobei^ 
■tę Bogu, s Doieini^ i n- 
caoiwoici^ 

20. Albowiem Bog neii 
ieit ogniem tTBWiąeym. 

ROZDZIAŁ XUI. 

1. MHofj bratenlu 
tdtAmy tnra mlęday «■• 

2. A ni« xepomIiiajei* 
pTajlmowanla goiei: U- i 
bowiem pncB ta nie wie- 
daielf nlektónjr Anitd^ 
Bt goi de pnyinsląe. 

3. F«miętKjreie na wif- . 
inte Uk lakobjieie bjH . 
weepoł ■ nieid wl^inU- ! 



głon liew, ktiiy ei«> 
•tjiSBlI, diraalali w^^rnkf 
bt. wif e^ Bie mówiono. 
20. (AaMrŁem aie nna- 
■Ui t^|[tt ( 00 im Bikax»> 
mnai leiU itf Ł bjUf 
dotknie gńr; bfdsie nk*. 



U.AtakMnuOimbjr. 
ło ono oksnnranie, ko toft 
Hojkeu poirladsial : pne. 



S2. Aleioło pn^at^OI 
d« g^ Sjońikioy, I wAtt. 
■tk Boga fc^wego, Jeiw» 
lelem nMiieekiega , i do 
wiola tjiięe^ ■gromadłoi 
■jrah Anlobw. 

23. 1 da KoiaMa fiat. 
wwradnf A epioanjdi w 
oiabia, i do Boga Będsi*. 
gowufitkleh, i da dr- 
abów ipiiawiedJiwycb do- 
■kondjnb. 

24. I do Jeauia poiime* 
dnika Bowcgo teataMen- 
tM, idopokropienUkrwie 
lapiejr mówiącej niiii A~ 
blowa. 

2<. F«ti»a7ale& abj^i 
nio pogardaili tfoi ktarj 
■Wri. Bo iMliJt oni nie 
.ualił której pogttdwłi 
tjm, co na mani mówfl : 
''^o wifoaj mj któnj 



dB Żgdomh 



nwHreaitwo w« wm^- 
■tkim , i M« ni^«łuta- 

AmO. 

5. Ob7«ttI« UMoh b^ii 
be* lakMUtw*: pneiM- 
woi^a BK tjrm to tern 
iesŁ BoĆMMip*nrf«d>M! 
ni* aBBiM^UK cif, ani cię 
opnamę. 

6. Tak tt fa^el« mowie- 
■17: Pan mi ieit pon«- 
ealkiem: nie b^d^rf^bai, 
eobj mieKtawidc ucaji^. 

7. Pamiętaycie Da pnce- 
iaioae -masa, ktimy wam 
mówili alawo Bole: któ- 
rjrtsh pnjpBtnii^D Uf do* 
konanin obcowania, aa- 
Jladujeie wiar/. 

8. leaua Chiyitua weso- 
T&j i iaiii teniie i m 
wieki- 

tt. NaukaMl ronmitend 
i obeemi nie unoaoie aię. 
Albowiem na^Iepua ieat 
ierceutwiarJaićIaiką,nie 
potrawami : ktćre Nie pa- 
tnu^^ tyra co li^ niemi 
bawili. 

lO-Ham^ ołtan: a kt^ 
lego oLe godil ai; ido 



fiI3 

tjm kt^j pnjfcj^wi 
atuią. 

ii. AlbMriMB którfob 
kjdl<it knw bfwa wno- 
uona do Awł^ch pis^- 
bjtkow pnaa Arejkqila- 
na, tych cidabywółą ffr- 
J«M pnti oboaam. 

12, DJatcgo ! Team, aby 
pofwięcił lad praca \i4a- 
■ną krew, praed miutem 
ucierpi^. 

J3.Vfjaliimjiteijdo 
niego prsed oboa noiaąo 
urąganie iego. 

14. Albowiem iiie mamj 
tu miuła trwaiąoego : ale 
pnjadego wulcwn)'. 

Ifi. Pnaa miego tadj^ u- 
atawicanie ę&ąnjtaj Bo- 
gn ofiarę cbw^7, to leit, 
owoc nit w/snawaiących 
knieniowi iego> 

16. A dobroci jnnodoi i 
tHliIelania ipolnego nie 
prsepominaycie. Albo- 
wiem takowcmi oliwomi 
aftiługiuełuj aię Bogn. 

17. Bądicia poiinasni 
PndoŁonym wauym, i 
bąd&oie im poddani. Al- 
bowiem oni uuią iako ci 
któraj' aa diuae wasse 
liczba oddać maią: Aby 
toiWuelemciTolli, an' " 

Kk 



su LJMt S. 

widfchaiąo. Boi M wam 
nie iH)i jteesno. 

18. Mo4Uei« sif U OMii. 
ARuwiem nttmj^ ik jas- 
Bj dobra aaBUiienie: we 
wuem ehc^ uBieiwie 
•bcować. 

19. A tjmwięeajpraut 
altjjcie ta njiiili, ifcbTin 
wam Tjohlejr bjt prz;- 
WTPeon. 

20. A Bo{; pokoiu któ- 
rj wjwiodl pd umaiijch 
wielkiegu oaego Paitcna 
owite we Icrwl teitamen- 
tu irieoanego, Pana Jesu- 
■a Cfarfituta : 

21. Nłcebajrwaa doiko- 
nałeni Dojni we wiaem 
dabrjm, afajjeia cijrnili 
w«lą iego, aprawni^ w 



waa to eobj b jria prajie- 
mncgo pnad, nim jHza 
Jemaa Cbrjataaft : które- 
mn iert dwi^a na wielń 
wieków. Amen. 

22. I pnaa; waa brmda, 
abjieie aa dobre prsjifH 
■Iowo pooietienia. Bomd 
do wai kratko napiari. 

23. Wiedseie, ik bnt 
paia Tjrmotheiiu wjpn- 
•uaony : a którjria t.ieAi 
rjcUo ptmjidaia,) ogl^ 
dem waa. 

24. Poadrowcie wny- 
■tkie PnełoŁone wacie, 
i WBzjatkie ńri^to. Poi- 
drawiaią wai bracia « 
Wioch. 

25. Łaika a wu 
kŁkieou. Amen. 



1 »»y- 



LIST 
POWSZECHNY 

JAKUB 



APOSTOŁA. 



ROZDZIAŁ PIERWSZY. 

I. Jakub BoŁy i Panafniom które u) w roapro* 
nauego Jezuu ChrjitnsD I Rieniii idrowla, 
-ługn, dnanajcie pokole- | 2, BraoU nuA ndejtu 



powKCecim/. 



tm lobie sa wuslak^ n- 
doie, gij w mcouUto p«- 
kuiy irpadnieale. 

3. WiedMio ii dohrU- 
desenic wiary wainj 
■pnwui* oiuj^wMÓ. 

4. A eicrpliwpió na da- 
■koa^j ncijnck : abj- 
icie bjU doskonali i lu- 
pełni, kchj wam na ni- 
csjm nia icłiodaSo. 

5. A ieiili który a wai 
potnebnie mądrotoi, nto- 
ciiŁe pTOłi u Boga który 
obficie wiayicki^ dawa, 
a nie wymawia: a b^ie 
mu dana. 

6. A nieeh proii a wiarą 
nio nie w^tpiąo. Bo ktoć 
wątpi, ten podobny ieit 
walu monkiemu wiatrem. 
wzniHOocmił i miotane- 
mn. 

7. Pnetol niecb on cilo- 
wiek nie mniema, aby co 
miał waiąte od Pana. 

8. H^k umyiiu dwoiite- 
go nleitatecmy ieit we 
weseeh drogach iwoicli. 

9. Aniechiiębrat poAy 
ddnbi w podwyŁiienia 
■woim. 

10. A bogaty w podłoiei 
•woley: boo praemlnie 
iako k«iat trawny. 

łl.' Albawien . weił« 



815 

doM* I upaleniem , i o- 
nesyio tławf, i kwiat 
iey opaA , i igin^a ona 

flicanoić oblicsa iege : tsk 
teł bogaty w drogach 
■woidi uwi^dnie. 

12. Blogoidawieny mąk 
który wytcwe pokułf : be 
gdy bfdaiedeewiadeaimy, 
weźmie koronę kywiriia, 
którą obieeał Bog tym 
któriy go mił^i^ 

13. Żaden gdj bywaku- 
uon , niech nie mówi ke 
od Boga bywa knaion. 
Albowiem Bog nie iaat 
kneieiel atyek Indai , m 
Hm nikogo nie knai; 

14.Łeeakiddybywakn- 
Kony od właaney pelą- 
dliwoiei , pociągniony i 
praynęeoBy. 

15. Zatym pokądUwotó 
peaaąweay, rodai gmeeli: 
a gnei^ wykeNanj, ro- 
dai Jmierć. 

16. Nie myleiek ri^Mity 
bracia moi mili. 

17. Wiielki datek do- 
bry, i weaelki dar doako- 
naly a wyuka leit aetę- 
patący od Oyoa twiado- 
ici, u którego nie maia 
odmiany, ani aoćmienia 
na pnemiaoęi 

1 S-DobrowolniebowtcM 
Kka 



I]« 



LiH S. JmiMba 



mij, fcdtjipif hf li aUi»> 
kim pM^tkńiB wkwmmt- 
■uilaga. 

10. Wieoie hnmA mai 
mili. A BiMh wiadki 
MfCttkiJtn 

nomaaśa, i loMlwf k« 
gninrowL 

■prawuis ipwwIedliwa^Bi 



11. Pn. 

itoió^Bta, pra/iiMfaia 
V ciekHti iłwo wuta*- 
pioDfl w «*■, ktśn juofcfl 
■bMrii AiMe mas*. 

28. A M>ei* ojnicwl- 
Mi ibwft, ft wie 
euttl tjlko 
ouń jui7«łi wiMo. 

33,Bfi>iUkl»iMt^»- 
•kies«MAMr*ł« siflci?- 
nicielftni: ten poA^bajIi^- 



■tngf w« *vti»iii«#e. 

odiMdl, i inUtM^inaiidt 
iakcwy ti^. 

SJ. titć% ktob/ pilnie 
we/iriidw ROkon dft*fc*- 
tiat^ wolno j«i, Iwftfwal 
V wn, ni* bfd^ j^hą- 



Mtia ■■pa■u^tłŁWJ■^ ti» 
BiynJptotM iwyMka :!■■ 
blogoduriwy bf^ia w 
■prawią iwni^. 
36. A ieiti kto ada «ff 
bjdi Bab^n^m ale fm- 
Jeią{«lą« iCKjka ew^e, 
ale %Kw»bafi aeran •*•: 



27. Nabołeńatwo efTttt 
i piepoksUne n Sóga i 
U^ca, to ieft: pairied>ai 
■ŁBTO^ i wdow; ir neMn 
icb: » iIcMe aamego za- 
cboiraB nieamasanj^i oi 
tego śiriata. 

ROZDZIAŁ U. 

I- Bracia moi nie a bra- 
kowaniem osób miejcie 
wiarę Pana naaiego Je. 
■UH Cbryahiaa chirale- 
bneg«. 

2. Albowiem gdyb/ 
Vf«dt 4a kgrouuaaeoia 
viwaieg« vuik nuią<7ił|ł' 
t7j»ie»cieav Macie iwie- 
^/, w»*iffl)j tek obo^i 
V podtyii^ adzieniu, 

3. { patraalibjici* aft 
Cago M DMi iwietną B»- 
t^ 1 nokiibjicie mm t; 
■iedi tu dnbne: a nłui- 
gleRułb^fma ntekli : t/ 



Ov ^m nog mft 



\f, aUwsicdi pod 
nnog 
Ma ai 

|^~<^^ uai Bof nie 

/^r '«gtcb IW tjni 

w .«, aby bfłi bo^t*- 

. w wkrcB, t driedd> 

eni kiriaitwa, kt4ra B»g 

•UMid tfi» ktńrrf 

' milóiąf 

' e. k.irji<it MU5U ab*! 

' t^go. Ai^ b9K«oia (jwrf- 

BJi wu do i^aw iil« {to- 

T. Asdi oni nie bUitatii 
onegs lamego Inieid* 
ktarcgowiyiruiDiiadwi- 

B. Wwakk« htii lakan 
kralmnkipdnicfeweUiig 
piima: miłaj bUtniegft 
avegt) iKko fBnegft ifo- 
liie; dobree e>7nieie. 

9. Łeoi feClI otebaul 
brakniecie , pmeMycie, 
ksranfe od snkoi» iako 
prteat^pcj odn^iide. 

14. A IrtDbjkolwłek aa- 
cliowd ffiayilek Eakon, 
a -w iadnymbj upadł, ital 
się -winien wisjftkićgo. 



pcuśtecing. 



M 



H.&tktótfw%ddi ni* 
udiołai; rsckłn Ui t 
>!• ubiiaf. A iefUbjiaM 
cudioloiijł, alabyiMbił- 
ist ; ĘfUi Nt pn**'*P^ 
•ftlwnu. 

12. T>dcm>vcie, Itak 
cijncte iako ei którsy 
macic bydi lądieni pnes 
■akoD irolnoioi. 

13. AUowiuA aąd bes 
miłoiierdaia b^daie temu^ 
którj miloiierdsja uie 
csjnil. A miloilerdzie 
praewjŁiia ii^d, 

14.'Cok U poljtek hn- 
cia moi) S^J^J ^'(* n>ń- 
Tił iit ma marę : 4 u«i)^- 
kowby nie mbdf isaU go 
mole wiara abawićt 

15. A ie£inij brat albn 
aioitra bjli naday , 1 nie 
doatawahtby fm p<nras«- 
dalcy fcTWDoiei, 

iS. A r««łdbyłBŁ który 
a wai: idiicie w pokotu, 
sagrieycie lię i naiyó«i« 
atę: a nie dalAyteie iu 

'■«vaj'pDtnabay«li «iala: 
ert tego M piAytak ł 

17. Takiwć i wiara, i». 
ilibjnie miała «esjiikow, 
martwa ieat aUiia w ao- 

M. Me raoBae kto: ty 
rtirf nai>] * i* mub p 



518 



Łtit S. 



MjnkL Okkł mlwiuf 
tw^ bu Burnkow : 1 ia 
tubia okał^ wiarę nałf ■ 
nerfidcow. 

1Q. Ty irier»yi«, Ił łeit 
leden Bog. Dobne etj- 
ni» : i esarrii wien^ i 

20. A ehocH iriediisj O 
eriowicna prplnyl ii 
winra bezneijnkowmar' 
tra iettt 

21 . AbiaJłom o jciee nui 
Uali nie a ucaynkow u- 
■jirawicdliwionj ieat, o- 
fiarowKW»7 lanaka ijna 
■wago na ołtara t 

22. Widiiia ik viara 
■polnie robita a uciynka- 
mi iego: a a uciynkoff 
wiara lEc wjkonKta. 

23. 1 wjfdnito lię pi- 
■mo, które mówi: uwle- 
rayl Abraham Bogn, i po- 
esjrtaao mu ieit ku ipra- 
wiadliwoici , i naawan 
teat prayiacielom BoŁjm. 

2i.Widaieieb ikaucajn- 
kow bjwa uaprawiedU- 
wionj catowiek , a, nie 
wiaiy tyŁof 

2S. Takke tek Bakab 
nlenądnioa, EhU nie 
noi^Kkow icat uafrawio- 
dliwioDa^prari^WJ' 9^ 



y» 



\ *rog% wypu- 



fl7.i 



a& AlWwiftB iako (ddo 
bea dieha iMt auHwe; 
tak i wiara kcalte^rnkow 
martwa ieit. 

ROZDZIAŁ UL 
1. Niociiaj WBaaiewi*- 
U kędsle nancajeielłai 
braoia moii wieday ik 
wi^aaj ląd odnieaiecie. 
2- Albawbm w wialu ■- 
padamj wttywj. Jeili 
kto w mowie nia upada: 
ten ieet m^ doikon^j, 
który tek moke powiei%- 
gai wasyatko eiido. 

3. A iellik koniom vf- 
daidU w g^y wpvawu»- 
my , pneto aby nan po- 
duame byiy, i waayatk* 
ich ci^o obracamy. 

4. A oto, okr^ tak wiel- 
kie będy, 1 gdy ie trogia 
wiatry pfda^, iednak o- 
braoane bywaią od maln- 
cakicgo ateni, gdaie ie< 
dno ieit wola itemikowa. 

i.Takei i ięayk aa ieit 
całonek malneaki , ale 
wielkie rseeay podnoaL 
Oto iako midy ogioń , łą- 
ko wielki lai ipalal 

6. I ięaykei ieit ogioń, 
powiaeohiioj^ niaprKwo> 



poaazeeing. 



■ei> J^bjIe portaaowionj 
icat mi^dsf ealiiakkmi 
■wisemi, tttórj plugawi 
wsajttko ei^o, i sapała 
kolo narodasnia naisego, 
aapkloDj od ognia pi^ 
kiełnego. 

7. Albowiem wuelkie 
pTKjTodaniie awienąt 
ptafcaw,i|^dain,i iiinjeh 
dawa aię uikromief i akro- 
eoDO iMt priTTodjMiuBm 
lailikini. 

8. Łees i^jka iaden a 
Indai nie moke dcroeió 
ata nietpolcojne , p^i 
iadn imiertelnego. 

9. Praeaeń biogOdawia- 
iBj Boga i Ojca: iprse- 
aoii pnekliDamj' ludai 
któnj na podaUeńitwo 
B^e BpTawieni aą. 

10. Z ty ehke lut wjt)h»^ 
dli Uogoaławieaatwo i 
pneklęctwo. Nie mać to 
tak hyii braeia moi 

11. Iiali atok a iednego 
inodławjrpniaoaa dodk^ 
t górską wodę f 

12. laali mo^e bracia 
moi figa winne iagodjro- 
dsićf albo winna macica 
figi f tak tek ani słona 
krjnioa dodkiof wody 
WTpniEeaać ni* nah*. 
.13. Ktirj a WH m^rf 



fil9 

i ewiosoajt niech łe po- 
kaie a dobicgo obcowa- 
nia noi/nkiiwe łagodne; 
mądroieL 

14. Łeci ie£li Baadrofó 
górską macie, I spoij cą 
w Beronch waiajch ; nie 
chlubciei lię aniktamay- 
cie prsecdwko prawdzie. 

.15. Albowiem nie ieitci 
ta Biądrojf s góry pattj- 
pniąca: ale siemBka,eio- 
lefno, di&belika. 

16. Bo gdaieć sasdrojć 
i spor; tnmci niciute- 
eanaie, i wsseUka ała 
■prawa. 

17. Lecą mądrojó która 
ieat a goij, najprsod ie- 
■tci oajata: po^m apo- 
kojna, ■kromna, powolna^ 
prsTswalaiąca dobrjm, 
pcdna miloalerdsia i owo- 
ców dobi^eh, nieaaaniu%- 
ca, ant obłudna. 

15. A owoc iprawiedli- 
woioi w pokoiu bywMi*. 
njr, tfttt któnj p^«T 

ROZDZIAŁ IV. 

ł.Zkądice walki lxw»- 
dj mi^daf wamif iiali 
nie stąd t i pokądliwoiei 
waaaych które woioią w 
c^onkaoli waaajełk 



2. P•^dMie : ■ ula 



AotUi. Wkdsicła ilf i 
wklrajtfte; a ■!• mad*, 
dlat^t U ai« pniM*. 

3. IWłol« ■ ni* Uane- 
d«: pnete tt ik pfotl- 
oi«i ahji«{« ot po4ąM- 
woMaAwMifch tTMrilL 

4. CudnAaknieyBic Wit- 
old , U pnjrbtis teg* 
iwUU iMt Bt«prniMi«i* 
bi KB^t kta>bTfa)lwt«k 
ted/ dei^ bju pn/ł"- 
ei«lMB togo iwiata : itawa 
■If nldpnjiaoielam St- 
fcya. 

5. Alb* mniamacia, A 
prakiHt ptspia niwi: In 



kt^ w iraa miaob. 

O. Ł«oa wł^na^ Imką 
daia. Fnato nivi: Bóg 
pjamjiB iię apnaońiiat 
p*kmnB5m taak^ dawa. 

7. Poddawayaifk rif to* 
dj Baga, a pneidweiaMif 
diabłu, a aoi«ca« ad waa. 

S. Pn/blikajoie dę ku 
Boga: a praj^Uij rif kn 
waak Oah^tdoŁaia i^ce 
grBMsntof: 1 ocsjiMa 
aM«a, wj nmjAt dmi- 
■tego. 

Di^ewła iii{,ł fcaiNf- 



mai alaab aif obroei « 
UoM, awaaeUwH*. 

Mk. 

10. UnUaia id^ p«Md 
^Moaaipią Pańaką, • 
podwjbu; vaa. 

J 1. NieobmawUrwe ie- 
de«dr«gi«g« h r aa i B iri, 

ktbff aądsifcnta Mng*: 
•tntnrU nkon, i aąW 
sakon. A idlia^dai^aa* 
kaa, nic intai o^nld*- 
lau ■akoBB, ale aądsi^ 

IS. Jedan ioat ZikoM. 
dawra, i ifdafa»kłórj m»- 
iaaagBbia iaaAewm^ 

13. AłrkMiiMtMit. 
daiaa bliwagD f vt* MM 
•Tf ca Maniaf e 1 4aiii Aa 
intro fi^dakMj doM^ 
»iaata,i M B J a aak a B i j law 
rok. 1 fcfdai^ ktfmji 
i ajiaiia w aj . 

14. (Którajr nie vi«4at 
«t iatM bfdaie. JBo wk 
ieat Ijwot waaal fta* 
ieit okaini^aa ai; Ka jgu- 
iy na*, a pat)V oliuys- 
!%») auaatD tagi^ oobf- 
fai« nMi iMwu: 

l«.B9drirfiPao«kaialf 
iiatobfdaiMTłTwi. «- 
njnktoj' ta a^ «wa. 

19. A tmu chl«bi(d« ai^ 



fWtStcĄĘlf. 



Wszelkie chlubieiuctiltie 
słe£jiwe ic»U 

17. Kto tedj-wiecó do- 
brie oijuić, a nie n^ai, 
iut mu to gn^chem. 

BOZDZUŁ V. 

1. Nuł t«ras bogatce 
płACKiae, pariekftląc na 
nędze wMie,btóre prcri- 
dą na «&■■ 

2. Bogactwo vaBEe sUto- 
tirl^o, a izatj iraue mo- 
le pogryrfy. 

3- Złoto i >refcr« waim 
pordsewł^o : a rdia kti 
b^lc wam na ^iade- 
•M^ i poire tlała va»n 
iak« o^flit Skartilucie 
aebiegoio* w aatatnl* doL 

4. Ot» Bspłata robotni- 
kowjktórij ŁęH pttUwa- 
■xe od wa* eatrzymaDa 
woła: i wołanie ich we- 
Bzło do UBiu Pana Zaatc- 

5. ŻyliJcłewroakouach 
na ziemi, i w ubytkach 
wjtaczyliicie lerca wa- 
lie w diieii sabiiania. 

6. Skazaliicie i zamor- 
dowaliście sprawiedliwe* 
go, ft nie apneeiwił li^ 
włun. 

7. Pnetoi derpUwemi 



bądźcie bracia ii do pntji- 
iciaPańakiego. OtoWMs 
oaiekiv« drogingo owocu 
sieni! cierpliwie eaeka- 
iąc, aiby otnymal ątstlta- 
nji odwteciDin}'. 

S. lwy bądioie oierpli- 
wemi , i utwierdiaycie 
aerea WMuei albOTriem 
prarbUbyło ai; ^nyiicie 
Paułkie. 

B. Nie wadydiaycie ie- 
dni pmdw drugtm bra- 
cia : obyieie Bie byH t^ 
dseni. Otoó I icdiiapnEcd 
tfnwiami itof : 

10. Bracia bieraeie fo- 
bie na pn^ktad Eeytcit 
złego, ntrapienia i eier- 
pliwD^cl, Proroki: któny 
mpwili imieniem Parii.- 

11. Oto tych, co cier* 
pieli aabłogoidawione ma* 
myl Jobuwę cierpliwość 
ałyiieliście, i koniec Pan- 
iki widaielifcie, ił lito- 
Jdwy ieit Pan i miło- 
tiemy. 

12. A naypriod bracia 
moi , nie prayeięf^aycie, 
ani na niebo, ani na złe- 
mię, ani ładną innąpriy- 
aięg^ Ale waasa mowa 
niech będaie: ieat, ieit: ^ 



522 Li$t S. Jahtha poietzee^. 



ni«,nifl: ■byieienwwpa- 

13. Utrapiony ieit kto 
nicdiy wami: niaobleu^ 
modlt. M» pońedię u 
■ereu, BleoliBjle ipieva. 

14. Choruia kto mi^daj 
wami: nieoUe wnwie 
kapłanów koteielnjcli, a 
nieck lię moiUą nad nin, 
poDiaiuttio go oloiem w 
imię P«ńikie. 

15. A modlitwa wiary 
uidrowi niemoeacwo, i 
lUij mu Pan; a iBśliby w 
gr»echachbył, będ^ mu 
odpuizcxone> 

16. Spowiadayciek lię 
tedy iedni drugim grw- 
cliow waa«ych : i modlcio 
tiij iedni la dnigiemi, a- 
byście byli ubawieni Al- 
bowiem wielo moŁe uita- 



wiesna prośba aprawie- 
dliwego. 

17. EliaM byt crfowiek 
nam podobny, eierpiętli- 
wy, a modlitwą modlit aię, 
ieby deazca nie p«dal na 
aiemi; , i nio padał *r»y 
lata i nele mieii^oj. 

18. I saiię modlił rif : 
a nielo tpi^cito deasez, i 
siemia wypajeiłn owoo 
iwoy. 

IS.Brauamoi, ietiiby 
■ię który między wami 
obtądsił od pTawdy,a na- 
wrocUby go kto: 

30. Nieebay wie, ii tM, 
«« aawrócit graeaaniki 
od bt^dney drogi ittOi 
ibawi duisęiego odiado- 
rei , i nkryie wielkoió 
gTseok^w. 



.q..i..o:,C.OOglC 



LIST 

S. PIOTRA 

APOSTOŁA 

PIERWSZY. 



ROZDZIAŁ PIERWSZY. 
1. Piotr Apoitoł Sną- 
tu ChrjituiK wybranjBk 
prsj'cho dalom roiproico- 
Djrm po Ponoie, Galscyl, 
KappBdocjri, Atjl i Bithi- 



niey, 

2. Wedle prcejinenlŁ 
Boge OycB, bu po iwie ce- 
niuDnchk, Icu poiluiień- 
•tva i pokropienia krwi 
JeiuiB Chryituto, laika i 
poko/ niech lięwam ros- 

3. BlogoiłairionT' Bog i 
O^eiee Pkna naaiego Je- 
■uia ChiTitnsa, któij 
wedle wielkiego mltoiier- 
rfaik awego odrodiił na* 
kn nadłiei ij^^^J P"» 
I m artv7 cliirałaiiie Jeauaa 
Cliryitina, 

4. Ku ditedliotwu ill»- 



■karitelneinti, ł niepoka- 
lanemn, i nieiwiędlemu 
na uiebieiiech priea waa 



5. Których Bćg moc^ 
twoiąitneteprEei wtar^ 
kti ab BW ten tu sgotowa- 
nemu, aby ilę okaziJo 
Giasn ottatecinego. ' 

6. W tijm radować ai^ 
będziecie podcymutąc te- 
rai, iBJlitc potneba tro- 
iskę Dtrapienia wroimai- 
tyeh pokuiBoL : 

7. Abj doJwiadcsenSc 
wiaij iraiiey daleko ko- 
astowniejite nad złoto, 
(którego praei ogień pro- 
bnią,)byłoDalezione wam 
ko chwale i ctei i riawie, 
gJy ai^ obiawi JeiuaChr j- 



H4 Liit S. 

8. Którego nie widaia- 

mij, miluieeie: w któ- 
rego tai t«ru nie widaąo 
go wienjcie, « wienąe 
radtiieoie lif weielem nie- 
wjmowDjm i «livelB- 
bnyn: 

9. Odnou^o koniec wia- 
ry watsej sbawienia Anna, 

10. O któr j'iu ibairienia 
wjTiadowaU aię I badali 
Prorocy, ktoray o pny- 
■ałey na wai taace proro- 
kowali; 

11. Bndti^c ai^nt który 
albo M i«H c<a* oka^o- 
■w»it który V nich byj 
dudi ChryitUMir : liwia- 
d»%P pierwey « wtrapie- 
aiad> tyeh, która nuaty 
pr^iió na ChryUuM, i o 
chwałach satym id^i^ch. 

12. Któiynt obinwiRno 
byio, ii ai« umym^obie, 
ale vva ty» utłiigffv«lś 
eo lig wam teras opowia- 
da pmi tjeh,któr«y WMn 
Ewangelia pnepowiitilftii 
p«e« Ou«ha świętego e 
nioba poik^cgO, a»któ- 
iq{f prugnąpatniyó AniO' 
Iowie. 

13. PixeteA prsepawtr 
wf ■)' biodra suyałii wa- 
iirgo, tiwiwi«ni b^d^B 
iln«k«na1e mioyele jp4^ 



daicif o Uaee wam A- 
rowaney praea obiawinw 
Chrjatnia Jenua : 

14, Jakopoiiuaknediie- 
01 nie pnypodokai^e Bf 
pmefdytn pok^dliw^ 
■eiom, które były w nifr- 
nmiei^taolei waiaey : 

iS. Ala weding onc^ 
Swictego, który waa we- 
awu; i wy bijcie ówif- 
teroi we wfielakim obco- 

18. Poniawak napiuiM 

iuti bliditae iwifteini, 
lisem i* Icit fwięty. 

17. A ieitU WKywteie 
QjM tego> który kt 
wsglęfu aft wobj lądB 
wedle noiynlm kaU^: 
w l>pi»inU truYcia em 
pjnfUDiewkiweniK waH»- 

15. Wiedaąc, ii niciw- 

^yinti (kautelnemi sła- 
Łem «lhp Brdipsni iotc 
loiewyknpieni od prokn*- 
go obciDjrwU waisagaad 
oyeow podaujgo. 

19. Ale drvgit krwią U- 
ko bu>nk« nisnygMiłO' 
nego i niepokwlaniiga 
Chryituaa. 

30. Ah praayirauiege 
praed s^ołeniem iwiata! 
«ł» tych CBHOW Mtntr- 



ptlnetty. 



wtc 

- 2 1 .Któny priasnk wf«v- 
■Mtd iMteioiB Bogu,kti- 

twj%\i , i dri mu ckwat^, 
Khj wink i nadKU VMMi 
w Bogn fcjła. 

22. 0«ljieńHi5 dnafea 
wa«K0 w ^adiiHeńMwfa 
miloieł ku nie MjŁAumj 
biKtankie; ralairi , ■ 
a«*lMi^»Mr«K ia^bii dn^ 
0ia miidjcń «pc»a;mie> 

23. Odrodaeni nie a na- 
sUnia akantalUaga, ale 
akas; niaansiąaagft piaa4 
ałirwo Boga Łjitegci i 
Vwai^o^o na Wieki. 

24. PoDiawai wuciki* 
eiato iakfltrtwk-' awuel- 
ka «Jt.v^a Uga iakakwMC 
tnwj, uacUa ia:«.wa, i 
kwiat icj upaiU. 

25. Łmw ■!»¥» Boie 
trwa ma wieki. A t«i 
teit dpwo, ktwa u wM 
iaft ^aepowiadani- 

ROZDZIAŁ II. 

Wisalak^ d<ni«, i waael^ 
kt^idradf, i ottn^aoioi* 
i aaidreil^, i wfsjaUuD 
obatonitka, 
2, Jako dapiero na^a- 



daooa diiatieiki *»rtr«- 
piMgo baa adaady irieJka 
p«ii|dayaib I abjicia w 
airt ntoiti ka ał>a*ria«in. 

3. ieillitia iedao tka- 
KtoHkli, ii ■ta4ki ieU 
Pan, 

4. Do kłÓKg* ptayit%- 
piwazj kamienia iijm^ 
aaaad bMiai«dnae»iiega, 
ale ad Boga «;f branego i 



6i i. wy laka łrfwe ka- 
mieoie buda/oie si; dou 
dachowny , ka^tanatii'* 
jwi^ku afiarawwolu da- 
cbawnycłi ofiar, pajia- 
mnj^ Bogn priea Jaau- 
ta Chrjiluiai 

6. Fneto w pianue Mat : 
Oto kładf V Syania kar 
wlań praaibiKjiBj wę- 
gielny wybrany, kftuto- 
wnj, a kt» wea nwiany 

lia b^daie aaweJ^Uaony. 

7. Wam tadj wieriąejin 
uMclwoui^ icet: a aie- 
wJemy« kantień, który 
odriucili buduii^ej , ten. 
lię mai M giow^ węgiel- 

8. 1 kaaqieniem obraie- ■ 
nia, i of ak% igoruenia^ 
tym któiąy li^ a. ^wa 

ibraitaŁąti nie wiBrką,iw 
» tek nottaaowiani aą. 






opowU4ali t^a , Mtj 
wat weair^ ■ riamnoloi 
kv nr«i*r pnedahnicj 

10. KtrfrrrMs iiiekMr 
byli ule łtnleai; a tom 
ludem Bokfm. Ktiny- 
Łti» Bifl.4anudi miłoticr- 
dala : ■ t«ru<i«i« niło- 
rierdite 4<wn«li. 

1 1. Ni^iieyri, pFMsę 
vu tako obcjch i pisj- 
dfodniair , ^jivi« it^ 
iritn/mawali od pofci^- 
wotd eieleinjrch , które 
waln^ pnaeiwko diiH]r- 

13. MBiącob«owBni«w»- 
■■e poczciwe ntl^ds^ Po- 
gan^: abf wtjia,weiym 
vat pomswiiią Uko iło- 
njńoe, I dobrf eh ueijn- 
kow przjpktriyimj li^ 
vam, ebwalUi Boga w 
diisB nawiedsanw. 

13. Bądiclai ted; pod- 
dani wasalkiamn Indakic- 
mn itwonanln dla Pans : 
choda( królowi , lako 
pnewyhiai^cema : 

14. Chobiai ttaroitonl,' 
lako p raut A poiłanjrn 



ka p^aitia rfacayńaaw, 
a ko ekwaU dobrse aaf- 

16. oiylt uk iMt wda 
Baka, «b7Mi«4obni«ci7- 
niąo «ata KatkałinieKnia- 
ifMynaf^iipiat hidKioia 

16. Jako waimt, • mia 
iakobjmią* walamii aa- I 
■toną aioiei, ała iak* rin- 
daj^Boń. ! 

17. WasjMklA ONiTaie. 
Bnt«iatw» niiajeia. Bo- 
gftalfb«j«ie.Kr»lB«MJ7< 
ei«. 

18. SiadajF, badacie parf- 
daai paaoB we wasj- 
Btkł^ boiaini, nic tfón 
dobrjBł i tknmajm , al* 
taa i pfajrkrjfBi. 

10. Bo to^ teaktt. M& 
kte dla aamniaaia Boba- 
go odnad fruonki , eier- 
piąc beawtnoie. 

30. Bo eo aa ehw^C le- 
tłigraeuąe, np<riieak«»- 
wani b^e, ciorpleiet 
Ale ielti dobna cajoląe, 
cierpliwie anoiieie: toi 
ieat buka a Boga. 

21. Albowiem na to we- 
swanl ieiteicte. Jhi I 
CbTjitni elarpld ■• naa 
soitawnląo wam pnjktad, 
abjjoie nailndowali atop 
ligo. 



p^nnziif. 



UT 



33. Ktaiy gnaoliu 
BA^nlł , ani audwionK 
bjlft sdmU w iui«ecli 
i«go. 

13. Którj daUnr bę- 
dąe, nia o^aUi : Btnpie- 
sie eierpiąe, nla gruil 
al« się podawał temu, 
ktćry go niciprawiedU- 
vł« itidail. 

24. Któij lam na ciele 
wmjm grsMbf aane no- 
iO aa dnawia, abj^; 
■Akriuj gnodwn, iifU 
■prKwiedliwoM, kb^ego 
imidto^ną iwteiele nle- 
ca«nL 

2$. Boieie bjU Uko o- 
wca bii^dnyia, ale teru 
ieiteieie oawreeeDl do 
paatoiM i Biikupft.duu 
waaajeh. 

ROZDZIAŁ la 
1. XaUa Ł iony aiech 
b^ą poddane tt^iom 
•wsim, ab7 teii iajli ktń- 
mf vi» wieną atomi Bo- 
bamn, pnea ■polna ■ ba- 
nami miaiikanie bea sio- 
waptwjakani bjlŁ 

2.0b«s7maj cn/Ble w 
baiaini obcowanie whm. 
3. Którfcb Mib^deitwft 
Biedi bcUa sie ono swie- 
nehewaa w tMfteniii ttio- 



V nblerania 



■aw ■■ 

rio^ob, albo « 
waaatj: 

4. Ais «kryl7 on >erde- 
eanj eilowiok, w nietka- 
Łeoia ipakojnefio i ikro- 
maego dncba, którjr ieit 
pned oblicinoieią Bołą 
koutewnj. 

5. Albowiem tak niekie- 
dy i Iwiętc niewiaitj u~ 
iiiąea w Bogu , ubierały 
■ic, b^dąe poddane au^ 
\taa iwoim. 

0. }«ko San poałuiBim 
b^a Abrahamowi) uasjr- 
w^e go panem : którejr 
ieatwpie córkami, cajnii^e 
dobrze, a nie boiąe iif 
kadnego poitradii. 

7. Takie mężowie, nie- 
■kaiąe s niemi wedle u- 

mieiftnoici, wyraądiaiąc 
ncieiwoieiako ałebeiemn 
naajitiu niewiejciemn, 
ieko tek ipolnym dsie- 
dsicikom łatki ijwota: 
ab/ li; nie pnerjwal/ 
modli twj waaie. 

8. A nakonieo wujecjr 
bąilieie iednakiego roiu- 

lia, społem cierpiąc 
dolagtoaci, br&tcratwo jui- 
łiii^miłoiiememi, tkro- 

m i pakoroetni bf- 
dąe. 



AM 



ŁM S-Ptótra 



O, Nie «ddaw8ią« st/at 
M il«, albo ricftBlatt 
d«UnU:lMipneiiimi^ 
ob]r«ki«b btftgtMlKlriąi) 
gĄyi na to i«at«JeIe «fr- 
nrani, ^^cie UagMła- 
wieńaliro nttttitAewfS. 

10. Albowlerii ktodMit 
kTirot miłować, i ttgł^fc^ 
dni A>br« : Meekiie poba- 
ttnit l^yk ■iCA}' «d kit- 
go, lMtkt«gttnI«dl nie 

11. Nieoh lif nArild* ot 
dego , K Ili«A MTAl ~ 
bm: lilMli ttaKa p6- 
koin, t iiie«łlii]r go Mga ; 

13. EM^ wxtf PiAakI« 
ntd ^mrteAiwemf f h 
MXf iegtt ku prolUe t^i 
Łmm> tWim PaAeka kne. 
ohrht diMidąejnn •Met. 

13. I ktok wus wMko- 
dit, teAi lif dobrego da- 
śładoYeami ttanieeła t 

14. Ale ehoetairbyiełe 
t^ eo eiei^ell Aa tpn" 
wi«dlłwa<d ; bI«goita- 
wieni ietKtefe* A itra- 
ehu łeh ttl* ■trriebsjrele 
■ic, ani lob^ trWoiiełe. 

15. Lecz Pa«a Cktyttti- 
la Mąćcie w aaMaeSKis- 
Mych. ZkWidjT soteii«ni 
b^di^e kn doiyćilcsyftto- 
<iiu kakdemn doBiagat%> 



•emaatę ad wwodpewŁ 
d>I, ekid* tef nadaici kt 
rawai leaf: 

16. Ale ■ cichoaci^ I 
btlaJnlą, maląo eamon 
nłe.debrai »b j w ijM' 
ttjmi irae pam«rłsią,A 
WMydnłt elf ci btert 
potMtuią obcowani 
Taaie dobre w Chiyała 
ile. 

irAHnwiOBłepiey^maa 
•tej dobiM Myni^ (i* 
hhy ml* B«ka b^) tA 
kU MeK^i^ią*. 

18. €W)4 1 Clii7*t« ru 
noui KK gnecky «aBM{ 
BprMHodliDT' la nleaf tH 
liiI«4Uve : dby Bu ofiar* 
Wal Bogn, aea uHu»twi« 
By eudem^ ale okywłoa] 
dnchem. f 

19. W którym tek tĄ 
dłuy dnehom praepowii 
Ali lyM, ktoiay IgrU M 
oiannieyi J 

20. KtinynMEiedy Dii 
wieral byli, Uedy eśtkii 
elerpltiroiei Bołey 

laau Noego, ^ gdy fc wi 
budowMOE wkfuymni 
e łerti ośn dui tf 
dunmto i>yły ^ratawt 

łl.IMraMitdkd 
pttdrimy ^d^ Ml t4 



Iwaego plugaitwa , sic 
^jtknie aemnienU do- 
|>D pTt edBdgiem, pr KM 
' rycluntanie Jetnn 

KtMj ieat na pra- 
■Bofcey, pi)fti]ą»«)rf 
er^ , abjrimj ilę ataU 

tlcam! łprota Vl»- 

ii^D : McdliEj do ińo- 
podd«wi(j lobie A- 
ij, i twletschnofcl, i 

^ BOZDZlAi. tV. 

t 0<ł7& tedj OitTtttii 

Aerpitii w ciele, wy tek 

■ rayti^ li^ osbroyeie : 

■jk l«n ktmy ucierpiał 

ł riele, popnettat oil 

rseebow: 

jt Aby oitatefc cmn Irfi 

t itlele , nie infc wiceey 

Hildm połti<Uivojcioiii, 

lewoIlBbłe;. 

t. Alboirieni Aowji wam, 

Meie pnceMłego ciaan 

fvotk pdaill wolą Po- 

kfliką, chodiąe w nie- 

nriciąeliwoIriMfc , po- 

{fii«otdMft,apnMWa(!h, 

ieiiadach, piianttwaeli, 1 

irMnjrcIt fcnlwoeiiwal- 

Mvaeli. 

4. Z uMfu MmO^Mbi, 



ili wy nie «cfiK<Ujuie lif 
I fiiemi kti t«}'Łe tbyte- 
cinej reJpnitAolel, ilo- 
raeciąc yrn. 

5. Któnj dadią llcillę 
teitfa, Ictórj gotów leit 
■ądsi^ kjm i wnaiłe. 

6. ATbowlemei 1 umar- 
łym dlatego opowiadano 
EwangeH^: aby iednak 
łądienl lyU' wedle ladd 
w ciele, a łyli wedle Bo- 
ni w dnebii. 

T. Łeey kotiiee wuy- 
tdiej^ prcyblily} tlę. 
Pftetai nitropni bądtcie: 
i cx«yeie w modlitwach. 

8. A nade wtrystbo, miey- 
cle SMawiAną mSol j le- 
dntka drogim: g^t ml- 
ioii sakiywa wiefkoje 
gnecłiow. 

B. Goide radti ortjl- 
mnycl« ledal drngfe ^ei 



10. Kaidy Uko wrii^ 
łaskę, nłngatąe fą ieden 
drugiemu: Idbo dobny 
sia&iie raslicm<y łsakl 
Bofeey. 

11. Jem itórj mowl: 
nieA idowi fabo iłowa 
BoŁe; leiS który porin- 
gnie: nłeeliay |iaiłiigaf« 
fdka t liff któr^ fiog 

aby we wnen 
LI 



Łitt S. Piotra 



I byiBogpacfawalonjprzu 

I JcsniA CłujituM, które- 

mu ieitchw^B i gmaawor- 
nie nti wieki wieków. A- 
men. ■ 

12. Najmilefii, niedu- 
wujcie aiij iftko nowinie, 
temu upaleniu które wu 
potylca ku waueiBU do- 
ćwiudcie/iiu , i«kobj ta 
nowego Da wu pnj cho- 
dziło: 

13. Ale lic wcielcie, ii 
a. Chrjstuiem, w uciakkph 
■połkniecie : abjicie fif i 
w obiawtcniu eifw^tij i«r 
go wcielili ■ Toduicu^ 

14. Jcali woi truDiDc^ 
dln imienia ChrjBtn* owe- 
go, bli^oitawieni b^dne- 
cłe; gdjii caeić, cbw^o, i 
noc Boift, i duch iego 
nad wami odpocijwa. 

16. A Ićaden i wae nie- 
chaj' nie cierpi iako m^- 
kobojcft, albo iłodii^7, 
ntbo słomowco, albo iako 
cudiegu.pragnąej. 

m.ŁBCj;iE4Uiaka Cbrie- 
(icisnin, niech ti^ niearo- 
ma, uwuom niech chlali 
Boga dla imieoia tego. 

17. GAj)i csaa iest, abj 
■iij i^d pocsi^ od domu 
Bufccico. A iesli oajprąoil 
od um: ktitjk konico 



^ck eo nie wlerE^Emi ' 
gelii Boiieyl ^ 

18. A ielli iprawiedlifl 
ledwo ibawion b^diti 
nieaboknr i grinu] 
gdsiek lię okakąl 

19. A tak i ci któn 
cierpią wedle woli B«^ 
wiernema itworifcielii 
nieeh duue twe poleci 
w dobijch ncajnkach. 

ROZDZIAŁ V. 

1. Stanijch tedf bi 
rij lą mitjdsj' wamiipn 
■Bc , ia takŁ« ntknwj 
iwiadek uciidcow Cbr 
■tuiowTch , i ucieili 
cbw^y one/, która i 
ma obiawić : 

2. Paście itado Ba 
które ieat u waa, do^ 
daii^ go nie poniewolii 
ale dobrowolnie wedleBi 
ga , ani dla azkaradne! 
■jaku, ale i dobrcy vq1 

3. Ani iako panuiy 
nad kiięl^ ale wion 
będąc atada x chuci. 

i. A gdj lię okaie i 
Arcjpaaten , odniw 
cło niewiędnącj wimi 
chwały. 

&. Takie młodai poddi 
waycic aię ataruyin. 
wiijuy icdni dragtinpt 



arą jiokasaycie , gdjri 
lwia, a pokorojm łaskę 

odmocnil rQl[ąBoią,aii7 
ai wjwjrkaajicsBiuna- 
'iedieoia : 

7, Wiajatko troakaoie 
laue ikiadąi^c nańjgdyi 
ama pieczą o was. 
8< Tra«airenti bądźcie, a 
irajele: hoić priteciwjiik 
raił diabeł iako law jj- 
sąey kri^ij, iiukaiąc abj: 
ogo połarł. 

9- Któremu, ■ię.^aera-- 
liajcie mocni v wieńe; 
ticda^ ik teŁ lUrapieoia 
lOtjkai^ bratentwo. wa- 
le, które ieatiif iinecąc. 
ID. A Bog -waiielakijejr 
uki, ]ctórjvea«;aŁiui 



ry. m 

do wieesne; awej ohwa- 
ij V Chr7)tu*ie Jeiiule, 
maluciko ntrapione on 
naprawi, iitwierdii, i u- 
gruntule. 

11. Jemu chwata i moc 
na wieki wieków. Amen. 

12. Pii^em na krotce 
prics Sjlwana, iako to- 
zumiem, wam wiernego 
brata : napominaląeiiwin- 
dcsąc, ik ta iert praw- 
dziwa łaska Bola, w któ- 
rej stoicie. 

13. Poadrawia waa ko- 
lei ot, którr ieat w Babi- 
lonie, takie wjbranj: t 
Morek syn moy. 

14. Poadrowcie I eden 
dragEego w pocałowaniu 
Iwiętjm. Łaska wam 
wiaystkiro którajlcie w 
Chrjitntie Jccusie. Amen. 



LIST 

P I O T R 

A P o S T O Ł,A : 

WTÓRY. 



ROZDZIAŁ PIERWSZY. 
!■ Sjmon Piotr, ałaga I sa,. tjm ktimf lowną a 



53S 



eanik Cfirjrituta. 

ft. Łaika i polrey iit«h 
■ię wam roamnolif W <ł* 
■nanh Boga i Cfarydmft 
Jentlft PM* tta«<eg»- 

3. Jalcot tego nop Bb- 
iks wMjłtko ntm daro- 
waih, co natek; ku ijwo^ 
i t |ioboŁnoSci, pni 



Ltit S. Piotra j 

tenkief ariłolei ttmib*- 



poiKtnie tego, lnóry uu 

weswaf wla 

onotą, 



weswaf wiaiii^ lUw^ i 



w^k»e i noL^koaito 
wnitynte obietnice naia 
darował: abyiuieSiĘ prxe» 
nie ■ tal i ucieaŁnikami Bo- 
■kiego pKjntodienia , od- 
Łiekawusy ikaieiwa poŁn,- 
illiwoici , któro ieat m 

6. A wy teŁ ktema pH- 
noicl waielakicypnykla- 
daiąo, dodawajcie wwie- 
r«e waaaeł cnotę* a w 
cnocie umlelętnoic; 

6. A w umieiętnofoi po- 
wJciągliwoJi , a ▼ pn- 
włeiągliwośei eierpliwoić 
a V cisrpliwoicl p«bo- 

7. A W ptfBotnołelbM- 
•ittka mAoM n w «!•- 



wanl«. 
S. AlbowIemlełlfM ptYf 
was «i; najduie, i ofclf- 
tnie-. -wjwtwiti w »« ni e 

profcnemf, ml nlepofrfte- 
cinetot W po«nanitt Pms 
naiiego JetntnChtjttutA. 
0. So kto tego rńv ma: 
ił«py iert, ! i^om* iu»- 
cai^ej, kttfry MpninJ^trf 
aaeyntittińk od ■larydi 
gTKcłnrw iwdJcb. 

l».' A j«t«to tym wie«j 
bMds Marayeie ifc, &e- 
byicic pr«« dobre nes^ - 
ki pewno eiytńll w«*wa- 
ńi« i wybratriB *»**«; 
aftwwiM* tft wtyntafc nł- 
gdjf t/it *grtM«yrie- 

il.Bo tok hoynfe trAta 
■prswtone bęfcte WeyttKe 
do wł««i«gw królestwa 
Pana nasiegii sbawicieia 
JcEUia Chiyituta. 

Ij|. Fnetok nie omieas- 
kam w** Eayiae upotnnac 
okol4 tego', cbociwWieic 
wiiieietn^ i utwierdseni 
Wterańiiiyaieyprawdaie. 
; 13. 1.tfda mi aię atoskna, 
abym wai (pókim icat w 
tyia pnjb^«) pobudid 
prsez naponiinaoie : 
' 14. Wieftiit6« piekło 
iMt ił6i<td« tntjrbyAii 



■rtwy. 



»s< 



aai^ps Uka i Sm nun 
Jeini Chrystus osnąjrnii 

16. A>Unaiłq b>gdqt i 
M^ito wiać WM p» xc7< 
icia nwiBifc al>jifl^ «« t» 

16. Atta^MBi OHiiiynhU 
lUmT wiUB wna i yrsfi- 
f«Ur«M>o»Mego, nie «• 
ivMdsi4Ki batouńu bu> 
■ternie wym^iloneini : aU 
ynjryatnjwuj ••; {wni 
łrielmokiwto i^gft, 

J7. Bu VH^ od Bag^ 

nil bjt pnjDłMMSj gbM 
|Kkl»V7 »d wielńokiMj 
Brbvaij, Tak iMt $/« 
moj nSfmiliBj, wktórjnt 
■14 noM nbitijta, i«gpŁ 
■tuebajroie. 

tidpy, b^<)ąo « iiim na 
gnne świętej. 

19. I mamy nMiiieyne 
%iaw9 Prorockw: które- 
go Ml ikiufciic, Uko 'wif^ 
ee w oiemnym miws»mi, 
iwUttfity, d»brMMy»i- 
ck, tibj dsm sJTutni^. 
ftintrienkawei^w aai- 
«acłi WMtifftih- 

iO. To n»jfri»d iń«' 



rocki4 Bia inua u^ wy- 
kładenLwłaanym. 
21. Allwwiam v«h| Jvr 
dsk^slgdy prar«atv«i)i« 
iftit yzsynieaian*: aleiDit- 
ohem imiiitym. natahttiaiu 
ni««UiliiLd>iaiwif«i6Mi. 

ROZDZIAŁ n, 
1. Ław byli i 4il««jpri 
prwocy isi«4Ky luden^ 
iako 1 mif diy wimi I>f d^ 
fUiiy wi nauciy ei ele, k ta<- 
nj cli/traa Y^o^^^it 
f»4iM»apicBttwii MtntM- 
nia, i aa^B^i »ią tngAl^ 
wat który ie kupU; aawi 
na ai; prayva4a4(i pr^ku 



iraff będą rotpmty tok: 
prasa która d»gM yKtwdjr 
b^dafe fałuaniona. 

3. A praea }okofMtwo 
imytloDemi ałowy wami 
kupaaj' tęd^- Kttrjin 
«ąd sdawnaninwniMaka- 
ira, i aatnawria iA Mi» 
dnynJA. 

4. Albowiem ieJlt B«g 
MJoloHs c4y agrMąi^li 
ai* praepHicił, «i« bmw- 
ekwiii rMkialnani ^ą- 
g«ąwwy la d« ^takł* m* 
dli *» nłfkl, na aąif {« 
HfcłwMTłay. 



tu Li 

5. 1 Maremu kwiatu oie 
pnepuarił: «te Noego n- 
mo 'oimego Dptnriiidaeia 

■ jintwiedli woici skcbo wał, 
pi^triodiiiy potop - na 
•włM nlepobołnjrch. 
' 6. 1 niiaata Sodamcrf^ 
kow.i GomorejcijLoi 
popiół obróciwiijr, - 
wróceniem potępił, daii^c 
ie na prijldad tjm, tctó- 
Tsj nt«pobol:nie kji mli 
It: 

7. Spłłwriodliwegił Lou 
neitnionegoc nietprawie- 
-dlitroiei i plugawego ob- 
«owknia niechołnilEow 
w^awobadtił. 

8. Albowiem widEeni«ra 
i atTueniem on tprawie- 
dliwy byi: mieiikiląc 
ffiiędsj teuiktors^ dxień 
po diień trapili diii tę 
■pi« wiedli w ą niesboine- 
tnl ucs^nkami. 

' O. Umie£PAspobolnx«h 

■ połtaaienibwjTwać; a 
niwprawiedtiwjch ■ ■ nk 
diień aądnj na ikaranie 
chowne: 

10. A na^więce^ ^oli, 
któnj n ciałem w ph- 
ga we j pożądliwa jel eho- 
' daą, a iwierff^no Jeiil gar- 
dsi{, suohwałiDy , w aoUa I 
li; kochaiącj : nie boi^ | 



•lc wprowadtać aektUK- 

11. Gdjk anic^owie, aiłą 
t mo<i4 wlęlnsemf b; dqc, 
nie iDoaBą praecHrko nin 
■ądn blninierakiego. 

12. Aoiiakobjdłobe- 
irlłsiuiine, s pnjrrodacnia 
na utawianla i aksK^, hta- 
śsif^a to Mego nie wiedaj 
w satracenju awym >^i- 

13. Odnon()e sa{Aa|f 
nieaprawtedliwośol , tit~ 
tkoM mai^e sa powano- 
dnie koekanie, amrada- 
wie łptngawej: kodu- 
Iłiej^ ri^ , w bieaiadadl 
ntyoh ruputuiąe s m- 
mi. 

'I<.'0cs7 maiife pdm 
eudioloatwa i gmehnaic 
Bitawai^ego, praidudift- 
lifc diiaae idcatatecaae, 
|e aeroe wjćwieKMM 
tnatwem , (jnowia 
praeklęcłwa: 

IS. Kt^sj opuichnrf 
proit)| drogę oblądaili aif, 
Bajladah^c drogi BalMtna 
a BoiOMikt^ijniniłoiral 
aaplatę n ieipra wiedli w»- 
ici, 

ifl. Ale miid Itrofowantc 
głapitwa twego , gdji 
nieme bjrdlę pod iataoMa 



b^d^«c głoMin oławi*- 
CBjnt mówiące , ■■hamo- 
wało: ualcństwo onego 
Proroka. 

17. Cii ■^ itoki beivo- 

■djf i oUokt od wichru 

, -picjions, ktir/w ehinnra 

, eiemno^hataachowaM. 

-. 18. Alhowitm hazdoiei 

prokne mówiąc, pnjłn- 

dx*ią praei pot^dliwojci 

ci^a, pnes nicpowieią' 

, gKwoJci , tfeh 00 trochę 

odbiegli bjil w U^ie 

obcniąejeh : 

' 10. Wolnoij tn obl^- 

' cuii^e , gdjfc aami i^ nie- 

. irolniey ikuj. Ubowiem 

^ kto iett od kogo ■wjeię- 

konj : tego tek ninrolnl- 

, kiem ieat. 

I 29. Bo łoiliby oAIdka- 
iriij plugaatWK Iwiata 
prcea poananie Pana f 
sbawlrielłi Jesiua Chry- 
■tniB, a teniik ai^ aaj u- 
wikławuy cwjcięŁonł bi^- 
li: ataij ii; im oitateenic 
raaoajldt gonie nikpier- 
w»e. 

' 21. Bóbr im lepie; b^o 
nie uznae drogi aprairie- 
dliwoici, nikli pasnawisy, 
vróeić ai; naiad od po- 
jkoego im roakaiania 
jwi^tego. 



32. Albowiem lię Im 
prsjddo wedie praw.dii- 
wej pnjpowieioL Piet 
wróeił aię do frzneenia 
KwegD, i jwinis um^do 
walujja ai; w, błoeie, . 

ROZDZIAŁ m. 

1. Najmilajaii iui tea 
wtóry liat do wai piiię, 
w którrch lijciech lacie- 
rti m/al waacę prsez na- 
pominanie wibudcani : 

2. Abjicie pamiętali na 
to oom pmedtym powie- 
daiał, na atowa fwiętycli 
Proroków i Apoitałow 
waiijeh, ( na roakuaoie 
Pana i abawiciela. 

3. To najpriod vicdiąc, 
ik we dni oitateeaneprayi- 
dą podsdradą naimiewcj, 
ktńny będą chodiłć w 
iwoicb wlainjch pokądli- 
woj ciach, 

4. Uówiąe : Odsiek icat 
obietniiia alboprcTifieie- 
gof Albowiem odtąd iako 
ojcowie laaocłi, waiy- 
atko tak trwa od poną> 
tkn atworaenta. 

i. Bo tego ahaąey nio 
wt do), ik nsbioia adawm 
hjiy, i' siemia ■ wodj j 
prsei wodę atanęta alo- 
wew Boijm. 



LiMt S. FMrm wt^ry. 



«. Pn« ktśn, ŁwiMt 
ktitj ną •n obm fcji m- 

l»|a«fi7 wodą sgia%L 
y. Łmi nleUoM h 
tern ■%. ł ai«Bda, tjiAe 
■t«w«a ieg« po«M4r' 
■ą, isdiowuM ogniowi 
na dilei aądn i zgiaienla 
nicpttboknjr A hrfri. 
8. A ledno ta naymfla j- 
■i niech wam ta^no nie 
łi^dile, U iadcD thcleń n 
Psu lako tjriiiie iat, a tf- 
■Ii|e lat lako iedoo dsień. 
0. Nia odwłftciaf Pan 
o1>i>!tnieaiwoii!7 iakonie- 
IctónftnniemałąTale cier- 
pliwie caeka dla wu, nie 
flheąe »hf któnj igin^ 
ale iebjr ilii ■wa%jtvy 4o 
pokutj nawrócili. 

10. deiK en dneii Pań- 
iki prxri4<>e iake sto- 
dciej: w któiy niebiou 
Ę wŁclkin isnmeni fTae- 
miną, • i/wioly rotpaio- 
n« roiptitesąaig, a cienia 
i rsecsf lUÓrc na niej *% 
popisloM Itędą, 

1 1. Gdfi tadj to waaf- 
■łko rowttaLt; EafcleniŁ 

tm oiteowMia i w połief 
knaJfliMk. 

12. OĆHkiwoi^ot^O' 



a«ąo flłf na pnyucio dnii 
FumU^o > psen ktan 
■iaUoaa gonuąpe r«^» 
asuą Mf , i l7wi«ly- palt- 
iąao otoiAMi^l 
. 13.Łe«nov7«h nieUtt 
i Bowaf ń«mi« wsdlo i^ 
ietnue oanokiwtBBj, ¥ 
klóiT«k fftmwitHiwwii 
■fowka. 

1^ ftiatoi fi»jmal*jv 
aa t« M»k a l% S 'tarą; d« 
§i%, abjicńa bei uouuyi 
narauenia od niogo na- 
lesieni byli w pokoin. 

li, Ą. ni«]nr»plivaj« 
PMa nwaegoi ronuniej- 
oie bjó nbawieoien : wk* 
i a»7«Uw7 )»»t uMpk- 
v«i wndU daa«7 mu 
nądroici do waa piaaŁ 

14. hko i v» wucr*tkie& 
lUtÓMBh, O tjnt w aui 
mówtyi :» kiórjeh a^ nie- 
która neop^ tr)łda« ka 
wjroaunueninł któr« nior 
iuni«iftni i niwtftteemi 
Wfkiąouątiako i inni 
piana, ka awamn wł«n». 
mu latraceniu. 

17. Wjtedj briui* wie- 
deąc to praad tfm, atrw 
MMO ai^ abjrtói* 4uwtgf 
Mif nriii^blfdan i|icsbo> 
Iników, uia wypadli g 
wlaanej ■tateciaoaei. 



la. OmeK nUl6e v|nivt Cbrjtbuą. J4mai 
kadMM i « ujiDwUu Kuu akrndk, i Imm, i in iaią 



8. 



LIST 
JAN 

ApOSTO&A 

P I fi B W S Z t. 



dCieli OW^IM ll«W«BH4 

eounj «gli|4i4i, j m 
rę«e ■IW dot^Mj 
■to wie łjiroU. 
2. (Poniemi krw«t o- 

IlW/, i hri«dc«M3rt fff Br 

wiadamy wwto •« ^WM 

w, i rfiwrii sH •w.) 

ueli, wam opowiaduk^; 
•ibifWfi 1 wy »p^*maaii 
mtti » m»mi » a^ei- 
iNOMU «aHa bjUbj ■ 

4. A toć nn fiwoi^rł 



PJRBWSZy. 

b; ndoi^ waua aujM^ns 

byia< 

& A l»^ iM* fMahtt* 
htAtąinj rtjrntcU W id«i- 
^ i ąfOwinAtmf v«ne 

• icdocj •iOfinoiDtw flitt 
UMaiMa. 

6. Je^ibjtmr uekli a^ 
•połMHMić mmj 9 nim, 



Uamui; , « pnwdf t4« 
c^niemj'. 

7, JUłw iaśli w ćwiAtło- 
4iit cbodńonj iika i •* 
uit w ftńKtłóńcł , ipdih- 
nnoie mamj nii^itrf Mp 
bib a kntw jAsniia Cb^- 
•MaSTUcirigoopajams 
JUW od wMCUciiag* gn*' 



838 LittS 

8. Jeślibjimr nekli., ii 
grsechu nie namj ; •uni 
■iebiaiKwoiIiienjT a pra- 
wdy t nu nie muK. 

9. JoiUbjimj lię ipo- 
V Udali graeoliów n»- 
■ifcli ; wierna iett i 
■pravi«4liwj, abj nam 
odpuicil gntohj nuie, i 
oesjr»dt nu ii «»«U- 
Itiej nieprawoicL 

10. Icillhjimj riekli: 
keimj nie igneujli ; 
Idkrncif go tsjnitmy , i 
nie mui w nai ■}owa ie^. 

ROZDZIAŁ a 

1. OTnunkowie moi, 
toó WUB ^uf) abjrioie 
nie^graeisyli. Lecą ieili- 
b]rktosgneu^,nec(ni- 
ka mam]' n Oyea, Jeaiua 
Chryituaa ipiawiedliwn- 
go. 

2. A oa iut aUagtni«Bi 
xa gneebf natie; « nie 
tylk9 n naaie, ale ł m 
wuego iwiata. 

3. A praes to wieuf , i- 
kciiujr go poanali, inili 
pri^kaMnia iego saoho- 
WjTiramj. 

4. Kto mówi Łe go po- 
m^ a pnjkainnia iego 
nie chawa, kUnio(| ie*t, 
» prawdjw nimiiieiMNi. 



5. Lecs kta (ftehowfwa 
dowO' iego, pmwdnwit 
■If 1^ tfu-miloU Beka 
wjkonaia; pnes to wi^ 
mj-, Ik w nim ieateśmjr. 

6. Kto mówi, Lk w nm 
miciika, powinien tako 
on cfaodtil , i uuu tekke 
ehoAwii. 

7.N«}rD|{le]rai,nia piea^ 
W*ni Toskamni* nowego, 
file rotkuMiie atare któ- 
rcicie mieli od początkn. 
Stare ruikaiaaie ieat oM 
dowo któreście ■tjuelj. 

8. Zan; roricanuiic no- 
we piaaf wam, «a prnrdi 
ieat i W nlu i w doi: -Ił 
clemBofó pneniinęła, ■ 
prawdsiwa iwindtoie U 
iwiecL 

9. Kto mówi ik iert « 
■wiadoici, m brata awop 
nienawidai, ak dot^d ieat 
w ciemno leL , 

10. Kto miłnie brata awe- I 
go, w iwiadoiei nicaska, 

a rgumeiifa w nim ai* j 
mail. I 

11. Łeea kto nieaawłM 
brMa iwcgo^ w ejenno- 
■ci ic«t, i w demaoto 
ehodsi,' a nio wie'gdiie 
idiie, ik ciemńoU aajle. 
piła oeejr iego. 

IŁ Plntnm^jn. 

i 



ezkowia, ii .wui.b7vau| 
odpnneione gnc^j dlu 
imienia i«gD. 

13. Piuc wam oyeowic, 
Łeicie pamali tego kłur; 
i«at «d ponątko. Puaę 
witm miodiienlaiiilcowie, 
iitlcia awyci^Łjli onego 
sloinika. 

14. Piisę wam dziate- 
cxki, ikeicic pognali oy- 
ea. PiiE^ wam tnłodzień- 
er, iieicit moeai, a iłowo 
Boł« micaztca w wai, i 
■wjeicijliście onegu xło- 
inika. 

19. Nie miłnyciel jwia- 
to, sol tego eo ieit na 
iwiecie. Icili kto miluie 
iwiat, nie maia w nim 
Bjcoir^kiej miłoJeL ' 

16. Albowiem wtajitln 
to lut Ba jwlecie , łect 
poki^dlwo jć ei^ , ipo- 
iĄiliiroii oein, i p/eha 
Łjwota, która nie iett a 
Ojea, aJa ieat a Iwiitta. 

17. A iwiat pnamila, i 
pokt^dllwoU :i«gaL Łmb 
kto os/ni <n>l%Bafc%tnra 
IM wieki. 

18. STnaeikowie, . ait*- 
tMaim iaat gedaina : a 
(akoMo rijrasaU ik Ant/- 
•htyit tdaia ;. i teraa .wie- 
|« ABlycli»yi><y naatdot 



■Icąd wiamj ik icit oita" 
tnia godaina. 

19. Znaici wj*al>i ale 
nie bjrli % w- Bo gd/bj 
a naa bjli, wadjćbj ■ na- 
mi bjU w/trwaii: ale na« 
odiii^li,,abj aię okasali, 
ik nie wiijiej a nai aą. 

20. Łeca wj pomazanie 
nacie od swi^tc^o, i wia- 
cie wiajatko. 

21. Nie pia^entci wam 
iako nie inniticjm pra- 
wdj, ale iako iij inai^- 
cym; a ik kakde kiam- 
itwo nie ieat ■ prawdy. 

22. Ktok ieit ktamcit, 
iedno ten którj prze, ii 
JeiHi ieit CbryttOtem ? 
Tenci ieit Antychryit, 
który prae Oyca 1 Syna. 

23. Kakdy co aię prs^ 
Syna, i Oy«a nie ma. Kto 
wysnawa Syoa, i Oyna 
ina. 

24. W j tedy eoieie iły- 
aaeli od poez^tk«, to nie- 
ełiay w wai trwa. Jedliby 
w wai trwało coide iły- 
mmH od pooBątkai; wy tok 
w Synie i Oy«u tnraćfc^ 

25. A tać ieit obietnica 
którą on naai obiee^ ky- 
wot on wieeauy. 

K. Twiei waiK Mjpiaal 



ŁUtS^Jma 



ołjch, ktany WM sir*' 

27. A ponannłe itAn- 
Łńm wsfęll od nieg* nł»^ 
chi^ w wu tnra. A nie 
potnrfiayna *bj wu kta 
ucijrł : kle feko taft pfr- 
■uannta aafiru ownj- 
■tkim, t leit pnnrdriwfi, 
a nio iett Idanitwd. A 
[■ko dmiutIo wu ; talcfte 
tel w nim trwtyde. 

28. I teras ■jrnaufcowie 
trwajcie w nim: abjtmjr 
sdjai^oka&e, ufanie mie- 
li, a ai« bjli Hwat/daeni 
•d niegowprayiicieieji 

29- JciU wiede U tgn- 
wiedliw; iMt: wiedacickt 
ii i kiAdf cajniącf apra. 
wiedliwość , a aie(« aię 
rurotUtł 

ROZDZIAŁ III. 

1. PstoMisfc ialot ao- 
1«U 4U MnOf eiw, uby 

tef naiwmi byli ajnuiH 
B<4eiti.iJ>rU*i**>H'I>l* 
fg^ iw*a» Mi* nui M»: 
UoMg* iiiaa(v. 

2. Nayinil«y«'ł teMaay 
MMt fioiiMal i«Mimj : i 
i«WH«B alf «ta abuHd* 
cijm b^daianT'. 

— *-i»jf, ikgdyai,ok.Łe, 



ptt4alHU ■« ^du«aagr : a 
g* sjinai^ iak* M^ 

XA waielki fetory m 
tę nadaleiij w nim, pe- 
iwl^ea^, iak* i an Mf- 
tyteaŁ 

4. Katityco gńecłt eay- 
ni, cBjni tek taiepr«wofc : 
■ rnceh ieatcl nie{>tt- 

i. A wteefe , ai aic ob 
okaaat, aby graeclij lU- 
aaa a^adaił: agnechnil 
nim nie man, 

6. A waaciki któr/ V 
nim mkaaka, mej^aeai^; 
a ktokolwiek ginewj'; w 
widatsi g«, JMii K9 ar- 
anaŁ 

7. SynMKkowiMinimka; 

va< jtadep pi« «wadfL 
Kto «lj»i. »prav4Fdti- 
wau, aprkwiadliitr H*t: 
tako i yn laM apjcurmUi' 

wr- 

8. Kto eayai ^raaah, a 
diabla ieat ; f^ •<! fm- 
aaą&udiaM fpMiajr. N« 
«i>ćait«bMifi!rBBoJ7, 
aby aepaowal d^b^ikr 
bdakie. 

9. Wawiki ■*«>( mm* 
diBśBoga, gKe*hiaia 
ea^Di: ił .naiMitia ng» 
watatmtł iBWNaie 



jWgflWzy, 



10. P« tym poipjt^ jijnj 

•WmMi ktsij nie ii(9f 

B«s«. i ktwy Bie aiiJnw 
br&U wf!^. 
1 1 . jUbawtom to ĆMt po- 

Hditm któr«ici« ^^ucii 
odpooEątku, abji«Mł»> 
doi inigifb nnłf wali. 

». We lako K^, kt^ 
Tf byi I oncgo i^nlkft, 
f ssbil ItntK nrege; * 
(aemnł go mbiłf Ii n- 
ojnkl lego de b^j : « 
brttte f«go jpnwfedBire. 

13, Nie aalwirrele if^ 
bttiĄi , iefli wat Jvist 
iii«nawidEl, 

14. My wiemr fŁeJmy 
pn!etale>i«ni % tmiercl do 
ijwota, tt iiłiluiemy bra- 
cfą- Kto nie m!łute:tnra 
V tipierci. 

)jt KĄkij f o |ileimrl4*i 
b;łtałwepoi ip^«t)9y«a 
ioft. A W|ecię,ij[ Fi^fellki 
mi^obpf ca nie nut ijpwo- 
ta wiefisnego w lahie 
trwaiące^o. 

m, łV tjf^a^f pwnKlJ 
miioić Uaią^ifeOT^unif 



Mt 



iWf P9wiwi ^ttw i^mIk 
s|b(afŁ|. 

17.KtiMt7i»Mijnrw<4 
Jwiata fegp, « TJdzUtiir 
brata iwego po^iiabBJą, 
Gcgo, a aawarlb^ vdc- 
tranajisi ure przód aim, 
UkAfc w Bw pnebjFa 

i«UnUBoi»f 

ni* nuliijaf «l«Fem mj 
i^fjijpn; ala Mi^nlńm 
i prav4^ 

19. Po tjm inamf, ji % 
tnw^jięątęimf: iffnęd 

uaMp- 

30. fin j«iti IW winfda 
■erce niuM « wił(tąxyó 
>Mt B^ «il HKM MUBt 



«rw B«Wf Di« wioBJ*, 

offwa i|ia«f ku Bagp. 

22.1oaAkohrJak]>jiBij 
prwUi, w««mia»j«dnie. 
g«: ii pn^H«lua..ie^ 
th^Muajf^ i ts 09 Mt lua 

iwłoba «sj0taB^ 

23. A tośiaUrpnykaiM* 
nia i/tffi: MjUuj pier- 
aflt V ii)>ic$jna iqp J<- 
aniaChrfatuiai mywali 
ięira 4ivgieg(i, iaka nam 



34. A )(t»v eUwA pri^. 



54a Łm s 

kuuU lego^w irim nte- 
Bika, & <tn w nim i a 'po^ 
t^m BiuuBy U; niMika w 
WA«, po 4v<ba którego 
Hun di^ 

ROZDZIAŁ IV. 

1. Nafmilefit, nie ka- 
łdemii duchowi wieticie: 
ale dojwiadesaycie ' du- 
chów, ieU X Boga itt: 
gijk wiele CdMjwjch 
Proroków wjaiło na 
iwiat.' 

2. P« tjn snae Ducha 
Baiflgo. Kaidj-dikchktó- 
rj wjanawa , ii JkiriM 
Chtyitua p«f uedł wcie- 
lę, s Boga iefft. 

3. A kahd^ 'o«h, który 
roiwi^suio JenHB ; eB»- 
ga nie iut, a ten ieitAn- 
tychijat, « którymeieie 
iłTBEeti ik idsfo, iteraaci 
inł ieit na jwiecio. 

4. Synnnkowie, wy a 
Boga ieatetcie, t awrcitj- 
kyliieie gO ; gijk wiclni; 
ieat ten co W was iett, nik 
ten co narwiecie. 

5. Oni^ ■(( * JwintA: dU 
tCRO wedle iwiata^ mówią, 
A lwiąt Ich ilncha. 

O. Mj B Boga iaatetnir. 
Kto Błia Boga : thicha 
nai. JCto nie ie«t » Boga, 



nie rinoha naa;stq4nM- 
atj docha prawdy, - i- d» 
cha bt^. . ' 

iedoi drugie : gdyk nUość 
iett a Begfi. . tkrnUj m 
miłuie, B Bog^ icst-ur*- 
dsonj', i ana Boga. 

8. Kto.nio iBiime,.me 
ma Boga. Gdji B^ ieat 
miloać. . . 

9. W tym- a^n okaaala 
mitotć Boiia w naa, ik Sj- 
nitBwego iednqra4"oncgo 
goiIidB^g na.^wUitiaŁj. 
śmjr^fliprafiicń. 

, lO.WtpnciiottmiłoJe: 
nie ikbjrim; ni; uniil««' 
li Boga , ale- i^ «n jte- 
WHRj nai nmUowd, i.p^ 
iłat S^a iwego ublaga- 
nieat sa griechj noaae. 

1 1, Na^Dii^lejii, iećlj nai 
Bóg t^k umiłował, i roj- 
Łiaj powinni iednł drogie 
miłować. 

12, Boga kadcn nigd;^ 
nie widnaŁ' Jeilj mitnie- 
my ledni drugie. Bóg w i 
na< mieiika, a miłoćj le- 
go doskonała ieit w naB> 

13, PrreztopoBiiiiwaaijr, 



awego dał nam. 
ł4.Atti7<tn^M4ddi;i 



iwiadciuny, ik OjreUe 
poiłał SynŁ awcge^ZIwr- 
wicielem ńrUta. 

15. Kto1>7koJwi«k wy- 
mklf ik ' Jeans ieit Sjn 
BoJejt : Boj w nin wm- 
•xlu, « «B w Bogu. ' 

16.' 1 ajtraj poioali, i 
nwiersjli miloici, którą 
Bog Bta -ka nam. Bogci 
ie»t Miło^B : * kto ini«- 
•aka w mitowi , w Bogu 
miculM, t B^ V nln. 

17. W tym wykonana 
ieat miłiwc Boia a nami, 
abyimy ufność mieli w 
dsieii aądny, ik iaki on 
ieat, imyiBłteJmy na tym 
jwi««i«. 

IS. W mifoici nie maac 
boisźni, alemiłoic deiko- 
onla preca wyriota bo- 
laiiń : gdyŁ boia£n ma u- 
trapienie; a kto eif boi) 
nie icat iaAataij w ni- 
lo£oi. 

If). My tedy mllnjwy 
B<^a, ii Bognaa pierwey 
nniUowaL 

. 30. Jatiiby kt« neld, ii 
młluie B^a:ia bntaby 
•wego nicna vidiid,k}itnw 
eą ie'«t. . Albowiem kto 
Die miłaie biais. iK^ego, 
htóńge wi4ił: B<^ kt^ 



fity. M3 

regoi nie Włdsi,i«kai no- 
ke.mibwM? 
21. A roriusanie tnan. 
my od BogB] .sby ten ca 
Bog&miluie, milWid.tei 
brata nn^o. 

ROZDZIAŁ V. 

l.WHellu co wiway, 
ii Jemi ieit Cbryitaaeiu, 
I Boga li^ naiodail. A 
waaelki ca niłaie . tegg, 
który nrodiit : miluie tek 
tego , . który a niego icit 
naród leny. 

2. W,t]mŁanmmy> iJimt 
tniemy syny B«bc: g4y 
Bd|^ milniemy, I pnyko- 
aanta iego.cayniwny. 

3. Albowiem iae ieat mi- 
loió Boła ; abyśmy pnqr- 
kaau^.i^o ebowaii: a 
prxykaaanł« iego nia >*ą 

4.-.Bo wiBjwtko eo' lię 
Daibdaileia Boga; awy- 
ci^ła Jwiat,'a;8wycifatwo 
to, które awyeiękaiwiat, 

5. K^i ieat eo swyeięka 
Jwiat, iedno kt^ry wieny 
ił Jeana iut Synem Bo- 
iymi 

6. Tenciłeatkfairf.pny- 
■Eeti'pnea'Wed^.i k^eir, 
JensClayttu: nii w 



Ua & Ąmm 



«Wik^Ui*, ale w »*4ria 
Ł m krwL A DmŁ iMt 

■Im {«« f raińU. 

7. Ałbowio* tnay a^ 
któnj iwiadgią ■• afo- 
bio: O/oiee, Słowo, i 
Duch lwięta: mcitna^ 

8. A tnuf tą Mnj 

iviadw^a*Kipou: Oack, 
I woda, 1 b«w, a «{ taM^ 
tadaa ta- 
ft. Ji^ iwifdaMwD 1»4- 
■kia prayimuMaj-c wł^ 
hnai Łwt iwład«*tin> Bo- 
ta. Poninrall taiett^iar 
dB«tiro Eo^ któf vi^ 
Hiaiaat, U JwiadoBTł a 
fi^niaiirjaŁ. 

10. 1^ -wira^ w l^ma 
SoiMga: aia ^wiaAattwa 
0oka (ara w aaU*. Kt» 
nie wierij Sjnowti Uk> 
nwą g« «ayal : Ut dla «i- 
«łanyl ii^deotwa, kW 
T< Bagiwiadearrł o S^afa 
<nroba. 

11. A ta* iHt i«iada^ 
atiro, ik fcfWat Tiecsaj 
4^ aam Bog. A tan ł?* 
wat IM* a- Sf aie iego. 

12. Kto ma &jn% , na 
kyarat , kia aia ma Sjna 
Bokaga, j^ota w ^. 

l3.ToiraaiBłUf :afcy. 



iala wiadndi ik hfwt 
wiaaa^ Mwa, k«kq 
wianjna w taii^ Sjraa 
IMaga 

.14. A tmi iaat ii£ui^ 
kaare Mamj 4a ai^ps Ik 
o ookołvackky:^jpHtaill 
iradkl ««i( Mg«» alffic^* 

16. AiriamjilMBafa.- 
dia, aMgokjfMjbałwU 
kąMit Yiawj ik maa^ 
prottf kt»rf ck «d nicfp 

10. Kto «i«, k« brat it- 
go oraaiij gttaehoia ab 
da utwrd, nidckatj fn- 
■i, i będ^ «n daoj łr* 

wot, gneiEąCBBia maait 
.Ul i» ^nlwft JoMa 

tjnp ŃaN»»>C 4ł)7 kM 
prołiŁ 

ir. Wiaełkaniai^waU 
4aatci gftaakl fakt gnack 
do imierci. 

l9.V/teiay, ik4»aa«lki 
aan»da«i^ t Ao^ tńt 
ffnonji ale aM<biaDh 
BojWwchainua gat am 
fitoaatk Bi« i«fyk* liii , 

lO.V/i»mf^ ikafioga I 
iactajair: « iwCaŁwi^ ' 
atakattidoialfaiaHlatt 1 



20. Łmi viamj 'ń iya 
nam M>j*i, abjimj f»- 
uAAfImj bjU -r piatr- 



duHTtaSjaMi ii^. Tan- 
at iMt pr«w4xiwr fiog t 

winow. Amen* 



LIST 

S. J A N ] 

APOSTOŁA 
W T OB T. 



1. tStaraij, W^rbraim 
Pani,i dciatkom Ee/^to- 
r« i» miłnię w prawdtiś, 
a nie iatjlko, nt» i wtsy- 
>c/ któńy [MCimIi pra* 
wdę: 

U. Dla prawdjr która 
trwa V nai, i s nanil b^ 
dmie nawlekł. 

3. Niech bqdai« ■ witml 
ła<ka, iniłoiierdiie, po- 
koy od Boga Ojca, i od 
Chrjritwia Jeiiuit Sjna 
O/cowego w prawdiue i 
w iniłoici. 

4. UwciBllIem ri% btr- 
dxo^ i^em naUzI s Jkui- 
telt twfcl) ohod<ą«e w 
prawdiie, iakołB)^ rotka- 
znaie wiicli od Ojca> 



fi. A t«aa proM^ ^ Pa- 
ni, nie iako prajkasanie 
ao>#«piiaqc ci, ale któ- 
rtŁmj i»ieli od pociątku, 
*hjimj ledni drugie mi- , 
łowali. 

fi. A taó icit nii{oJć,abj'- 
inycliadiill wedlngpnj- 
kaWHiia iego. Albowiem 
to i«t pnjkiuaniei ia- 
koieie (I/uelt od poca^- 
tkn , ab^icM W nim cho' 
dsilJL 

7. Gdyi wiele ai>'odEi- 
cie^OY tt^aido na iwiat, 
któn/ jue wyznawali^ H 
Jamn ChrjitHi pnfMadt 
wclo!o: teu Iciidj' ifitt 
awodjlieielem i Antythij- 
ften. ' 

Hm 



Mg Liiti 

8. Pat^ćłec^yci lie- 
bła, ŁebjMn nf« strccili 
eoMewTYtfUli: ale iebf- 

łi. 

O- Wudki który oditc- 
pai«, • nie trwa v nauce 
ChrjtUianwtj , Boga nw 
ma. Kto trwa w n^uce, 
ten i O/ca, i Syna ma. 

10. Jeili kto priychodai 
do wai, a tcy muki nie 
pnynołi ' nJB pnyimny- 
cie ga do domu, ani go 
poadrnwiajcie. 



11. Albewiemktogopo- 
■drawia, ncicstnikieni 
ieit noaynkow iego sto- 

12. Ma^B wam wiele pi- 
■a^; nie ehcjatent priei 
papier i inkaust: albo- 
wieai łpodsiewam ii; 
prijbyc do wat, I mówić 
a wami natnie : aby wo- 
■ele WUie liy}o anpria«. 

i 3. Posdraviaif| cię diifr- 
tifi liotliy twoiey Wy- 
branej. Aiaeii. 



LIST 

J A N A 

APOSTOŁA 

TRZECI. 



■ '1. Staniy Gaiowi nay- 
miśsenm, którego ia mi- 
iloię w prawdaio. 

2. Naymilitj , proitę 
Pana Bogn , abyj tię na 
wsiyitkim dobrae powo- 
dziło, i abyi tdrow byt 
inko Riq dóbrse povodsi 
duny twoley. 

3, Wielcem li^ urado- 
wał gdy prsyssii bracia, i 



dali iWiadeetwo prawdiie 
twoiej, tako ty w prnv- 
daie cfaodciu. 

4- Więkasey nad tę po- 
ciechy nic mam: iedno 
gdy ilytię , ik dziatki 
moie chodzie v pTawdzic 

5. 'NaymilsEy , wieruii 
czyniła cokolwiek dzia- 
łań dla braci, a to dla 



&. Któisj iwisdcijłi o 
miloaci twej pned ko- 
iciolem : ktOTo odpruwa- 
dKiwszfprsjitojnie wedle 
Boga, dubne nesj^iic. 

7> Albowiem dU imienia 
icf^ wyiili, nie nie bio- 
rąc od Pogknow. 

8 . Hr ted^ tako we po- 
winnUnty prijjmowaćj 
nbjim]^ byli poiAoniika- 
nii prawdy. 

9. Piałbym był .^aai 
koicidowi: ale Diotre- 
pea, który mi^diy niemi 
ohocbydśprąedn(cy*ByiHi 
nie priyimuie na*. 

10. Fnetoie^li prcyidę, 
prajporanę uciynki iego 
któire csyni; ilowy zło- 
ilfweitai ueśebiMąe na 
naa: a lakbby na tym do- 
■ye nie miał , oni aam 
pnyimiiie brmi; i tym 



•Cl". 547 

co prayimuią labrania, i 
■ koicioła te wyriuca. 

11. Naymilisy, nie na^ 
jladay slego, ale co ieit 
. dabrego. Ktoć dobrze 
eayni : a Boga ieat ; kto 
ileeayni, nie widsiał Bo- 
ga- , 

12.DemetTyuuoviiwia- 
deetwo doią wuyicy, i 
ttk «ama prawda': leci i 
my świadectwo dawamy; 
-Biriuzik świadectwo na> 
■IB prawdaiwe icit. 

13. Hiidemci wiele pt- 
84Ć:.slentci nie chciał pi- 
sać inkaaa tent i piórem. 

14. Leci aię ipodaiewam 
rychło cię nyineć a n- 
itnie mowie b^dsiemy, 
pokoy toMe. Pozdrawia- 
iĄ cię pnjłaelele. Po- 
zdrów ni iano wicie przyia- 
cioly. 



LIST 

j li li 



WSZKCH WOBEC 



1. Jodft ;Huga Jajmn 
Chrjsluu, & biat J«k«- 
bpff- ^nt któnj pą » 
B»g)i Ojcu uinUoF»nił « 
w JccuitB ChTjituilc M- 
ehowani i weiwani. 

2. Miłeiierdiia i pokoj 
i miiitii niech lif wun 
rotainoij. 

3. Naj'milB7ai wiieliA^ 
pilno Je cijniąc, abjm do 
wat pit^ o ipoteuiijm 
traas^in Bbatricniu, mia- 
łem sa potriebaą piiae 
wam : proasąo abjicie bo- 
Łowali o wiarq ras iwif- 
tjm podaną- 



4. Albowiem artFfieaiif 
Oiektarij' lodMe (4«irM 
pnted^m n* to potyi^ 
j)i» nwoacMniJ ni^^ 
iiu, ktM^ Bogd naastp 
łatkę obraeaią w roapa- i 
ittnojć, i pną li^ Mvatgt I 
panuiticego i Pana nai- 
aego Jesnia Cbrj-itnu. 

i. A chcq vam pnjpo- ' 
mai^ gdji rai waiyitki i 
wieeie, ik Jeiui yrjbawi- ' 
WUJ lud s aiemi Egj- 
ptkiej, aaiic te potracd ł 
którsj uie wlersrli. I 

6. 1 Anioły ktonj nit 
■Rohowali uenofei twtj, i 



Liit S.' Judp do tetitci « ohee. g*& 



at* iui«ukatii« iwnie •- 
puicili, n« ląd 4M« wid- 
k»«9», mwiy^ml wie- 

. 7< JWo» SodoMi i Go- 
mona, iiiui«okiaa *Ml 
miasU tjmiia ip&MbiMt 
xwiEeteGsniavH7, i oda- 
wmEj się la' ćudE^m cia- 
łem, w^ttawione lą na 
pTzjkład ggnia wlekui- 
■tego karanie odnoliąc. 

S. Takłeć tek i ci ci^o 
plugaw!^ i iwlerzcbnoii 
odrincalą , i pisefoień- 
■twa bluz nią. 

0^ G«j tif Hldiał At- 
chaniDl idlabfein rocpie- 
ral , minwwiai^c « eicU 
Hoy&eMMryur nfc-imldl 
prseclw nłeBHi fWlnltii 
HiA)Uaifił«n1d*^: ale 
rzekł': itiecli «? ran ri>^ 
Bfeaie. 

10. A ci esegolcoMek 
nic viedsą, to bluinią: a 
eok«lviek ■ prijTodzenia 
iako nieme b^dło roin- 
mieią, w t^in się pinią. 

1 1, Biada im, ik aię dro- 
gą Kaimową udali ; a 
svied leniem Balaamo- 
wjm sapłati( Toipuicili 
•l<;, B w prseciwieńatrie 
Kinga pogin; li. 



IZ. Cić tf( nnratfowiena 
bietlada eh twoich tpolnie 
bieriKdirfliC7 be« boiaini, 
MfRjcłf łiieiipie poa^, «• 
bł«ki iMBinrfiie od wi«' 
traw tani aaniafenoic*- 
aat dtaesa iNiBno«) nłe- 
nkfietme^ Ómaktoó po« 
iuurt«, w^an«ai*ne.. 

L^ WiSj «r«gie mor* 
akie, priea pianj' i we aal> 
kjwaia bwolk wjKnca- 
i^e, gwiaidj b^kaii^Be 
■ic, którjflł chnura cie- 
mności na wieki ieit xa- 
chowiRia. 

14. Łecs o tydi proro- 
kował Euocb Biodmf D<r 
Adamamówittc: otopriy- 
Medł Pan s tyaiącm j ivi^- 
tjrfr lYolch. 

16. Ahj etjrńt K^dfTte' 
cfwko wiEjirtkłra, I nro- 
towti wisyitkia nfelloł- 
nikf sewizyitkichncs^- 
ko w ich nieiboinji:h,kto- 
re. nieiboknie plodaili, i te 
waiyitkich prijkroici, 
które mówili pneeiw Bo- 
gn nieabołni grieainicj. 

1 6, Cić aą siemracie, 
nariekacae, chodtący we- 
dle poitidliwo^ci iwj^ch, 
a nata ich mówią nadęto- 
ici, dziwniąoj li^ oaobom 
, dla pokjrtku. 



550 Liit S. Ju^ do uuzeeh w ohec; 



^ 



17. Łecs vj nmjrmilcyii 
pamiętajcie na słowa,' 
które MU pisedCjB powia-, 
(lane oi! Apostołów Pank 
DBiiego JeBDMChrjatnu.: 

18. Któray wam pDiria-: 
dalii Łe '^ oilateessj^ciaa 
pnjid^ naimiewnj'- eho' 
dzF^ej według awytA po- 
knAlwwoiei w nieabo&Bo- 
iei«ch. 

IS-Cić aą, ktorrf lic 
■ami odląciaią, cleleiAi 
Dticha nfemaiący'. 

20. Leci wj najmili 
buduiąc lię, lami na naj 
iwiętnej wiercę woBzeji 
wDuchu ąwictjm modląc 

■'?■ 

21. Sami aię w miloi' 
hoiey lachoway cipr ocec 
fciyiu^e miłoaierdzia Pa- 
na nassego Jczuu Chcj- 
■tuia ku JEjwotuwi wiC' 
CI nemu. 



22. A iedne 
kiem karacie. 

23. A drugie sachow^ 
eiw, wyrywai^ x "gfdt 
A innych litujcie w bi 
ia^i : m»it\o w niCBHiri 
icł i Duę, która ciel« 
leit pokaUnti luknią- 

24. A temu , ktoty -wM 
moke lacbować bex grr^ 
chu, i poitawić pned 
blicznojcl^ ehwaly aw*- 
iey nienaganione i 
dojci w prayiściu Paoa 
UBBiego Jeiuia Chryata- 

26. Samemu Bogu Zfc*- 
wiciclowi nauciun |OW 
Jeauia Chrystusa Am 
nauego chwal*, i wdr 
nokaoie, moc i xvicn- 
chnoićpised wcsemiw 
ki , i terai, i na wuj- 
■tlde wieki wieków. 



.q..i..o:,C.OOglC 



OBIAWIENIE 

J A N 

. APOSTOŁA. 



ROZDZIAŁ 

1, Oltifkwicnle Jezuia 
ChT7«tu HU, które iemudat 
Bójj, ab^ ukazał iługom 
nvyia, co lic ma dziać w 
rjchle , i oznajmił to : 
poaławizj prcH Anioła 
■woiego iłudze twemu 

2.Któtyiwiadectwo wy- 
dał iłowu Boieiau,i£wia- 
dectwn Jezusa Chrystu- 
sa cokolwiek widział. 

3. Błogosławiony, który 
czyta i słucha słów l'ro- 
roctwa tego : i zaeliowy- 
wa to, co w nim iest na- 



1. Janaiedmikojliiołoni, 
ktńre są w Azyi. Łaska 
wam i pokojr od .tagO) 



PIERWSZY. 

który ieit, i który łtyl, i 
k,tóry priyidzie, i od sie~ 
dnii duohow;, łftórsy hi\ 
przed oblicznościi^, stoli' 
oy i ego. 

5. [ od Jesusa Chryatu- 
SB,któryiestwiernyiwia- 
dek, pierworodny z umar- 
łych, i Xii^ic nad królmi 
ziemi, który nas umiło- 
wał, i omył nos z grze- 
chów naszych we jcntl 
swoiey. 

6. 1 uczynił nas króle- 
stwem i łcapłany Bogn i 
Oyeu swemu,iemui chwa- 
ła i moc na wieki wieków. 

7. Oto idzie z obłokami, 
i uyirzy go wszelkie okoi 
i oi którzy go ibudli, i 



561 Obim 

nkraekae będi^ nad nim 
wiijitkje pokolenia ue- 
mie tak, Amen. 

8. Jam ie«t Alpha I 0- 
tnega, poeciitek i koniec, 
mówi PanBog, któi/ieit, 
i któr^ bjł, i który p«yi- 
dsie ifdechmog^cj. 

9. Jft Jan, brat wa>i i, 
towarayiawnciikn ikró- 
Ieitvie, i w ciecpIiwAJeL 
w Cliiyituaie J»ii(ie,bj- 
łem na wy*pie, któn( ao- 
wlą Patmu , £k Awń 
Boie^ i dla iwiadectwa 

10. B^em tr dacłin w 
ifUi Paniki, I iłyKałem 
głus la lobą vielki tako 

II.HowląeylsowidsiK, 
Dspinv kfięgf; { po£lijr 
■iedmia kofeiolom, które 
■ą fr Aayl, do Epheta, 1 
do 9mimy,i doPergamn, 
I do ThiatjTf, i do Bar- 
du, 1 do Philaddpliii,,! do 
Laodjroei. 

12. I obroeUem lię, a- 
bym obaweył ^i, który 
nió\ril se mną. A obroci- 
wnyiię uylrtalem siDdm 
iwiccEnikow iłotytft : 
' 13. A wpaŚTiodlcn onych 
kledoii jvleecnaEoir ^o- 
^ tyełt podobnego Synowi 



calowieosemn oblecsone- 
go w długą utatę, i pne- 
paianego n pieni paaem 
itotym, 

14. A ^owa iego i wło- 
■y były hi^e iako wełna 



iec,ao^ 



lego iako płomieo ogni 

15> A nc^i iegv podo- 
bne moiiądaowi, iakoby 
« pieOD coipalonemn. A 
głos iego iako głoa wiela 
vód: 

16. A nld aa iwey pr»- 
wey ręce liediu gwiaid, a 
I uat tego mlecK « rta 
■troti ottiy vyeftfi4sll: a 
oblfcsrć iego , lako gij 
■lońce iirieci » twey ■*> 
cy. 

' f /• A gSfin go nys md, 
npadtem do nog ieg«, iakt 
martwy. 1 wloiyl: pnwą 
r%kę awDię na mię, mó- 
wiąc: nie b^ilc. Jamei 
ieit pienmyłoMaCeesDy. 

18. f łyvy, i byfem »• 
waałj, a oto ieitem iyią- 
cy na wieki wiek^, 1 
mamkhrciefmlcrcl ( pł«- 
kła. 

Id. Nkpbsie ttiy ad 
widsiał, i oo ieit, i co dc 
iżini ma na polym. 

2&. Taiwnnioę aieiań 
gwfitad',litArai«i&i(tf w i 



S. Jana Apottoła. 



3113 



trswjcj iDoi«^, i aicdm 
iiFiecxnikow itot^eh. 
iiadiD gwiaid, *ąć Anio- 
łowie sieilmi kośeicdoii'. 
V «ietliii iwieemikow aii 
liedin koiciułoY. 

ROZDZIAŁ a 
1 • Aniołowi kofciota 
BplicEkiego napiai : Toć 
Dtówi ten, którj trzyma 
u«dm (priasd na prawtey 
■wey, którj ehsdii rai^- 
dzjr ■iedmią Jirim*iuka« 
dotjcli. 

2. Wiem iprkwf twaie, 
i pracf, i cierpliwość 
twoimi a ik Bio niokeu 
ejerpieć dych, i doiwia- 
dcc^ei tych, któnj aię 
niieuiąbjdś Apoatoly, a 
Die>ą,i BalaiłciicklauK 

3. 1 mau eierpUwoić, i 
xitftHeI«i dla imienia inft- 
l^o, A oie nitałej. 

4. Ale mam niecs pne* 
ciw tobie : kei miloić 
twoię onc pierwuą epu- 

5. Pami^tajke ttAj, e1^- 
dei v^pudł; i pokutsy, a 
uczjnki pierwaae cijń. 
Ałe£liiueiiezyniiz,pnji- 
dęć tobie, aponiiię iwie- 
canik twoy % uicyiea 



■wego, iejli nie b^ateis 
pokntował ? 

6. Ale wfdj to mau, ik 
uenawidaita iłeajnkow 

Nikolaitow, któryś i ia 
nienavidsc. 

7. Kto ma ucho , niech 
■luchaeo Duch mówi ko~ 
iciulom: Ewyci^cy dam 
ieść ■ draewa kywota, 
które iMt w Raiu Boga 
moiego. 

S. A Aniołowi koicioła 
Snirrneiiiktego napiii : 
Toc mówi pierwiay i o- 
itatni, którj byl um&ri, i 
iyi.. 

9. Znam ueiik twoy, I 
uboatwo twoie, alei ieil 
bogaty: i b lutnią cię ci, 
ktorayai^ powiadaią byila 
Łydnii, a nie aą; ale lą 
boŁnicą azatańtką. 

10. Nic aięnie faoj tego, 
co masa cierpieć. Oto ma 
wrzncie diabeł niektóre 
a wai do ciemnicy, aby- 
icie byli kuizeni; i bę- 
dziecie mieć ucitk praei 
dzietięćdnL Bądi wierny 
al do imierci, a dam ci 
wieniec żywota. 

1 1. Kto uaaeho, nieek 
■ta cha co Duch mówi ks- 
iełólem: kto awyDifay, 



SSi Oóia 

nie będaie obioion od 
wtor«j jmierei. 

12. f Aniołowi kojciola 
Pergaueńildego nspiii: 
To móri ten, któr^ ma 
mieci ■ obudwn itron o- 
.try. 

13. Wiem gdsio ducm- 
kaii, gdsie ieit stolica 
uatańikft , a trajmaiz 
imię moie, i nie s^na- 
Ici się wiarj moiej. I w 
une dni,Antjpai iwiad«k 
mojr wierna, którj sabity 
ieat u vai , gdsie izatan 
mieiika. 

14. Ale mam pTseciwko 
tobie trochę : ik tammaii 
trKjmaiące naukę Balaa- 
niowcjktórey ucsjłBala- 
ka,abj wrzucał agoriie- 
nie przed lynj liraeUkie, 
Łeby iedli, i wtsetecseń- 
■two płodzili: 

1 5 . Tak^e ina» i ty trsy- 
inaiące naukę Nikolaitdir. 

16. Tymiie Bpoiobcm po- 
kutuy : a icJIi nia będzieis 
pokutowd, przyidęć to- 
bie rychło , i będę wal- 
czył I niemi miecsem URt 
moich. 

17. Kto ma ncho, niech 
ałuoha co Duch w^wi ko- 
iciotom: nryolęicy dam 
mannę akiytą; i dam mu 



kimyk biały, i na kam;* 
kn imię nowe napiaant, 
którego nikt ni« edo, i» 
dno ten, który ie bienc 

18. A Aniołowi Tyatyr- 
skiego Kojciołs napin: 
Toć mówi Syn Boły, któ- 
ry ma occy inko płomień 
ogniawy, a nogi iega po- 
dobne moiiądsowi. 

19. Znam uczynki twoie, 
i wiarę i miłoić twoię, i 
poaługowanie, i cierpli- 
wo£ć twoię , i nńyskij 
twoie ostatnie obfitase niż 
pierwsze. i 

20. Ale mam prz««iwko 
tobie tTo^ę: ik niewie- 
ieie Jeiabelli, która si; 
mieni bydi prortAiną, 
dopnazezasi ncsyć i ■«»- 
d lić iłn gi moie,ifceby wsze- 
teczeńitwo płodsili i ne- 
csy hawanom ofiarowane 
iedii. 

21. I dałem tey esas, ■- 
by pokutowała : a nie chce 
pokutować I wiEeteczeD- 
■twB swego. 

22. Oto ponnicę iq ni 
łołe: a którzy s niącn- 
diołołą, w neiskn wiel- 
kim będą ; iejliby nie i 
pokutowali ■ nesynkow ' 
swoich. 

23. A diieoi 1^ pobii) 



S. Jana Apottoła. 



555 



na śmierć : i poina^ 
tTBz^tkie kości dIj, iłem 
la iest , który badam si^ 
nerek i serc; 1 damka' 
łdewu s was wedtUg 
czynkoff i ego. 

24. A wam I drugli 
którayśoie w Tyatyr 
mówię : którzy kol wiek 
nie mai;^ tey nauki, iktó- 
Tzy nie poznali głęboko- 
ści szatan akicb, iako mó- 
wią, niewlołę na wat in- 
nego brzemienia. 

25. Wszakie to co ma- 
cie, trzymaycie ai przyi- 

26. A ktoby awycięŁ^ł, 
i zachował a.h do konca 
uczynki moie: dam mu 
BvienchniłŚG aarlPogany. 

27. 1 będzie ie tKiidził 
laską Łelaznii, a iako ttn- 
tek zduński będą ikra- 
•seni : 

28. Jakom ia tei wiu^ 
od Oyca moiego : i dam 
mu gwiazdę zaranną. 

29. Kto ina ucho, niech 
iłucha, co Duch kościo- 
łom mówi. 

BozDzrAt in. 

1. A Aniołowi kościo- 
ła iSardyńakiego napiiz; 
Toć mówi ten j który ma 



siedm Dachów Bosych, i 
iiedm gwiazd: znam n- 
czynki twoie ; ił masz 
imię, kc ijicBZ, aleś ieit 
umarły. 

2. Bądź ezuyny, t »• 
twierdzayinne co umrzeć 
mi^y. Albowiem nienay- 
duię uczynków twoich 
zupełnych przed Bogiem 

3. Painiętay tedy, iakoś 
wziął i slyszid: a choway, 
i pokutny. Jeśtił tedy 
czuć nie będzieiz, przjd- 
dęć do ciebie iako zło- 
dziey, anie poznasz, któ- 
rey godziny przędę do 

4. Ale masz mało imion 
w Sardziech , którzy nie 
pokalali szat iwoich: i 
chodzić liedą ze mną W 
białych tsatach, i£ godni 
są. 

5. Kto zwycięŁy , tak 
będzie obleezon w izaty 
białe, a n!e wyroaiię imie- 
nia lego z ksiąg iywota, 
i wyznam tmię iego przed 
Oycem moim, i przed A- 
nioły iego. 

0. Kto ma ucho, niech 
■łacha, co Duch kościo- 
łom mówi. 

7, A Aniidowi koiciida 



556 



Philadelphilciego n«piii 
To mówi Swictj- 1 praw- 
diirj, on którj' oaklucR 
Dawidów: który otwiera, 
a łiden nie lawiera : n- 
wierK, a kaden nie otwie- 
ra. 

8. Wiem nosynki iwoie. 
Otom dal prsed bibą dnwi 
otwononc, któryek Ła- 
den nie moŁe laniknąć : 
ił mail m^ noe, i >*• 
chowalei duwo moio, i nie 
tapri^el lic imienia mo- 
iego. 

9> Oto dam % boŁnicj 
nataDłkiej niektóre, co 
■lĘ powiadaią bjdi łyda- 
mi, a nie tą, ale kłamaią. 
Oto ncsyaię Im , ikby 
przyszli, i pokłonili aię 
przed nogami twemi: I 
poznaią, iiem ia ciebie 
umiłował. 

10. liei zachował iłowo 
sierpliwoici moicy, iateł 
ciebie sacbowam od go- 
dziny pokuazenia, która 
priyiic ma na watystek 
jwiat kusić mieizkaiąoe 

1 1 . Oto idę rychło : trzy- 
inayconiaai, aby iaden 
nie waii^i korony twoiey. 

12. Kto zwycięŁy, u czy- 
nie go cłifpem V kojiciele 



Boga mego: n wi^cey i 
niego nie wynidsie: i na- 
piai; na nim imię Bogi 
mego, i imi^ miasta Bogi 
mego nowego Jenualen. 
które Htępuie i nieba oi 
Boga mego, i imię i 
nowe. 

1 3. Kto ma ucho, niechaj 
atucha, coDuoh mówi ko- 
ściołom. 

14. Aoiołowi Icoidt^ 
Łsodyckiego Hapi» ; 
mówi Amen, świadek on 
wierny i prawdnwy-,ktń- 
ry iest pocsątkiem atwo* 
racnia Botego. 

15. Znam aprawy tweie, 
iket nie ieit 8niiimnr,a' 

gorąey. Bodayby/iyt 
zimny, albo gorący. 

16. Ale tkeToMy^y, i 
ni zimny, ani gorąej, 

pocznę cię wyrsncai t 
u>t moich. 

17. Ik mówisz, Łem lut 
bogaty, i ibogacideni, a 
niczego nie potnebuię. A 

wiesz, iŁeś ty nędany, 
i mUerny, i nbogl, i ^e- 
py, ina^ 

18. Radaęe, abyj aobie 
knplł o mnie slota w o- | 
gnin dojwiadeeonego, ke- 
bji ai; zbogacił: i aaatf 

' i^e, Łebyt obłoki, aby 



8. JiOM Ą^otttta, 



łiQ aie okuwwAła iromo- 
ta, nagefci tiroiej : a na- 
mai niRicfrf lekarską a »y 
tr«roie, ahji widiiał. 

19. Ja którekolwiek mi- 
łuic , atrofuEc i k^ntę. 
Bądiie ted; fcarliw^m, ■ 
pokutii;. 

20. Oto iloię u dnwi i 
kolacę. Jeśliby kto uity- 
mxai glot moj, iotworiyl 
mi drswi ; wni<lq do nie- 
gpo, i będę X nim viec>e- 
rzat, » on se mD%. 

21. Kteiwyeięjiy, dam 
mu ««dsieć ■ lobą na ■ta- 
lie j moiej: iakont is teł 
■wycięłjl, i naiadtein s 
Ojeem moim no ątólicj 
iege. 

22. Kto ma ncho, nioołi 
iducha , co Dueh koieio- 
iom mówi. 

ROZDZIAŁ IV. 

1. Potymero iridci^, a 
oto d^swi otyorłone w 
niobie; ' » glM piefwirj, 
fetórjiti Bljwd, iakoby 
trąby (taitaląoey le mną 
mówił: Witąp lam, a po- 
bąięć to, 00 bI^ ma dsiaó 
ryi^ło potjm. 

2. A natyehmlatŁ byłem 
w daebu: a .oto itoUca 



_5fiT. 
poUawiona była aa n{a> 
bio, a naotolipy liedaąey. 

3. A ten liMlsący był 
poy iri oni em podobny ka- 
mieniowi Jaipisowi. i Sar- 
dyoowi : « tcosa była o- 
koło atolicy poyiriBnlem 
podobna Smaiagdowi. 

4. A okoio oney itoliey 
■tolio dwidiieścia i eite- 
ry: a na itolicaek dwa- 
dsieścia i cRterech itar- 
■tyeh iiediących obie* 
Clonych w esaty białe; a 
na giowiech ich korony 
slotc. 

5. A ■■•tolicy wychodii- 
ły błyakawice, i gło*y, i 
gromy: a liedm lamp gjo- 
ndąoytrfi pricd itolieą, 
ktÓTiy lą liedm Duohow 
Bokycb. 

6. A pnwd atolieą iako 
morze iiklanne podobne 
kryiatałowi : a w poirso- 
dkn atoliey i około Molicy 
csworo a«lerKąt pełne o^ 

. ezn H pTiodku i % tyln. 

7. A swierię pierwaio 
, podobne było Iwowi , a 

wtóre « wierzę podobne 
cielcowi, a trzecie swie- 
mę miało oblicse iako 
cińowiek,a ccwartecwie* 
rsę podobne ortowi lalaią' 



558 



8. A to MWoro swi«rx%t, 
)akie I nich ■olobnamia- 
iy po tMift ikwydel *- 
koto ; n wewni^tra pdOe 
■^ ocsu. A odpoesrnlcH 
nifl uid^ we dnie i w ito- 
c^ , mówiąa : Święty, 
Svi^, Sffi^y P«a Beg 
W.KechtDpgąey ; który 
byl, i który ieat, i który 
luaprzyUć. 

9. A gdy one iwi«ncta 
dawały diir^;, i ci«je i 
dsiękowBBłO ■iadi^comu 
naitolicy, i jiyiąeemu na 
wieki wieków. 

10. Upadli csterayidwa- 
dzieicia itaruych praed 
onyni , któiy ' siedli na 
■tulioy, i kłauiali fli« iy- 
iącemn na wiaki wieków^: 
i porsucali koroay awe 
pTsed łtolioą BMwiąq; 

11. G«daieBM iait Pa- 
nie Boie naii , wa^ió 
chw^, i tzeiij i 9i«o : 
gdykei l^łtwonyl wny- 
■tkie riecay, i dla woli. 
łwoiey byty. i >Cwonoqe 
■ą. 

ROZDZIAŁ V. 
1. 1 widniałem w pr»-, 
wwy aiatlsąiiegu na stoli- 
oy, kai^ nopiwue w«-. 
wni^tra i aewni^trs lapic , 



Gsętowane uedmią pie> 
cięci 

2. I widsialem Anioła 
mocnego, gło>em \rietkiK 
obwoływaiącego : ktdi 
ieat godzien otwoncye 
ktięgi , i rozwiązać pie* 
cięci icłi r 

3. A kaden nie mogT ani 
w niebie, ani aa ziemi, 
ani pod aiemią otworaje 
kiiąg, ani na nie patrzyć. 

i. A iam wielce płakał: ] 
ik Ładea nie byi nuleaion | 
godny otworsyć Inięgi, 
ani na nie patnyć. 

5. Leci ieden % (tarasy^ 
neld mi : nie płacz, oło 
awycięiiył łeff on » pok» 
lenia Jndowe)i;o, korni 
Dawidów; aby otwonji 
klif gi , i roiwi^al aieda 
idk pieczęci. 

Q. I widiialem; a oso w 
poiriod itolicy i caworga 
iwierzątt ' i w puJrsodkn 
onyoh atonBych barancŁ 
■tał lako aabity, maiąe 
liedm rogów i oeay tiedm: 
ktńre m licdta Duobow 
Bołych posłanych na 
waiyatkf aieauę. 

7. 1 prayaledl, i waiął 
księgi I prawicy aieda^ 
c«go na stolicy. 

8. A gdy otwoizylksię- 



S. Jana Apottata. 



Ł, ono csworo Bwiercąt i 
Iii €ixteTej i dwadsi«jci> 
taTBi upkdli prMd lU- 
ankiem, maiącjr kaŁd^ s 
kich arfy , i uwid alote 
teinę woaaojci, które lą 
nodiitwj Swictjeh. 
9. I (piewali nowąpieBń, 
aó^riąe: GodzicaeB ieit 
*ajiie viiąjó księgi , i, 
>twoizy£ piecztjci icli, 
k!i;e£ bj)xAliit, i odkufi- 
łei n** Boga ptxei krew 
twoi;, ae wiielakiego po- 
kolenia, i iciyka, i ludu, 
i nsTodn ; 

10. I ucE^nilei nai Bo- 
gu naaiemo królestwem 
i kapłnDBDii, i b^diiemj 
królować na siemL 

1 1. 1 widiiałeiD, ł ■!;- 
Rsalem gloa wielu Anio- 
łów Dkolo itolicj, i onych 
Kwieraąt, i oajch itar- 
BKjch , a bjta liciba ich 
tjaiące tyiii^eow: 

12. Mówiących ^oiem 
wielkim : Godzien iest 
Baranek, który ieit saŁI- 
ty, mlf^ii moc, i bditwo, 
i m^roić, i lil^, i cttti, 
i chwałę, i Uogoilawleń- 
■two. 

13. A wuelkie itworae- 
nie , które ieit na niebie 
i na aiemi, i pod sienią; 



teit, i eo w 
nim: w*xy*tkie itjica- 
lem mówiące : Siedzące- 
mu na itołicf , i Baran- 
kowi błogo sławie Dl tw o, i 
cieić, i chwała, i nioc na 
mieki wieków. 

14. A ciworo zwierząt 
mówiło : Amen. A oni 
eiterejr i dtradiieśeia sta- 
li upadli na oblinze iwoie, 
! kłaniali aię ijiącemuna 
wieki wieków. 

ROZDZIAŁ VI. 

1. 1 widzifdem , tk o- 
tworiyl Baranek iednę z 
■iedmi pieczęci: i złysza- 
łem ieduo ze eitereeh 
awienojl mówi^ee, iako- 
by ^01 gromu ; cbodi, a 
patrzay. 

2. I widziałem: a oto 
koń biidy, a ton co na 
nim aiedżi^, mi^ luk : i 
dano BMi koronę, i wy- 
■Ecdł awyeięMąe , aby 
Bwyoiękył- 

3. A gdy otworzył wtó- 
ra pieczęć , iłyszałem 
wtóre swiene mówiąc: 
chodź, a patraay. 

4. 1 wyszedł drugi koń 
rydzy: a temu eona nim 
■iedzid, dano mn, aby 
odi^ pokoy ■ ziemi, a 



560 



ikhy iedni dmgie i&biia- 
]i, i danomn miem wielki. 

5. A (cdy otworajł traw- 
cie pireice , ilyiii^em 
tnwio iwiersę mówiące : 
choili, K patnajr. A oto 
koń wronf: a ten ca nk 
nim liedBid , miał isal^ 
w r^ce iwoie^. 

6. 1 ■Ijiialcm , iakobj 
gioa w po^nadku cawor- 
gm rwienąt mowiijejch : 
miarka pu en lejr M grwi, 
a tnj miarki i^csiińeiiia 
■a groai, a nie izkoiU o- 
liwy i wina. 

7. A gdy otworsyi eswai- 
tą pieesę^, ityaiałem 
^os Mwart^o iwienę- 
cia mówi^ago: chodi, a 

8. A oto koń bladj: a 
t^^, klóiy airdaial na 
nim, inii^ bjto iiuierć, & 
pieldo ailo aa nim , i da- 
na niU' ieit moc na4 e&te* 
remi u^ieUnii liemi, ■*- 
biiać mięciem, głodem, i 
imiereią, i prsei awl*- 
nęta aiemikic. 

9. A aij otw«r*jl piątą 
piect^c : widRialem pod 
ołtarzem duase pobitych 
dla alowa Bokego, i dla 
Iwiadcotwa które ufały. 

10; 1 wsiały głoien 



wielkim, mówiąc : doką- 
die Panie (Święty i pra- 
wdziwy) nie lądziai i nie 
miciK lię krwie nsaiey 
nad temi. co wieadcuą 

11. 1 dano kakdemn s 
nich po azacle białey i po- 

~ !dzianoim,aby ieizeie | 
locsęty na mały csu, 
akby iię tei wypełailt to- 
warzyiie iełi, i bracia icb, 
klórzy maią bydi pobici 
iako i oni. 

12. I widziałem, gdy o- 
tworzyt iztwtą pieaięć; 
aliści Mię (tato wEclIda 
trzifaienie ziemi, i ałoón 

lEsło czarne iakoror 
wlutiany, i kiięłyc wtiy- 
■tek itał tlą iako krew: 

13. A gwiazdy i niebi 
upadły na ziemię, izka 
dfiewo zrzuca niedoy- 
źrznte figi, gdy od wiatra 
wielkiego bywa latrs^ 

14. A niebo odstąpiło 
iako klingi Ewiuicne: t 
Wisełka gom, iwyzpyi 
■woich mieyac poruszónt 
•ą. 

ł(. A Królowie aiemi, i 
Kiiąfcfta* i Rotmittru, 
i bóga«, i kftłdy uiowol- . 



S. Jana Apotłota. 



£61 



nik, i wolnf pokryli aię 
■m lamjr i w skały gor, 

I Ił. Inekli górom i ska- 
łom; wpadnijcie na nai, 
i Eatnyicie n&i od oblicza 
Biedzącego na stolicy, i 
od gniewu Barankowego: 

17. Ik pnyszedł dsień 
on wielki gniewu ich. A 
ktoi: aię ostać będitc mo^? 

ROZDZIAŁ VII. 

1. potjrmem widział 
cstereeh Aniołów itoią- 
eych naesterech węgłach 
ziemi, trzjmaiącjch cite- 
ty wiatty ziemi, aby nie 
widy na liemi;, ani ua 
■nonse, ani na Ibadne drze- 
wo. 

2. [ widsislem drugiego 
Anioła wstępuiąeego od 
W(cbodo atonca maiącego 
piecici Boga iywego : i 
sBwołał gtoiem wielkim 
ku cit erem Aniołom, któ- 
rym dano iett iskodsi^ 
ziemi i monu, 

3. Mówiąc: nie iiko- 
dźcic ziemi i monu, ani 
drzewom, aŁ popiecze tn- 
iemy iłngi Boga naizego 
na czołaeh ich. 

4.1 ityizatem liczbę pie- 
czętowanych, ito i czter- 
dzlelcii czterj^tyiiące pie- 



czętowanych ze wszech 
pokolenia synów Izrael- 
skich. 

5. Z pokoleniu ludowe- 
go dwanaście tysięcy pie- 
czętowanych. Z pokole- 
nia Rubcnowego dwana- 
ście tysięcy pieczętowa- 
nych. Z poienia Gadowe- 
go, dwanaście tysięcy pie- 
czętowanych. 

O. Z pokolenia Aliero- 
wego, dwanajcie tysięcy 
pieczętowanych. Z poko- 
lenia Nepfatalimowego, 
dwanaście tysięcy pieczę- 
towanych. Z pokolenia 
Manassesi owego, dwana- 
ście tysięcy pieczętowa- 
nych. 

7. Z pokolenia Symeo- 
nowego dwanaście tysię- 
cy pieczętowanych. Z po- 
kolenia Łewiego, dwana- 
ście tysięcy pieczętowa- 
nych. Z pokolenia Iza- 
charowego, dwanaście ty- 
■ięey pieczętowanych. 

8. Z pokolenia Zabulo- 
nowego, dwanaście tysię- 
cy pieczętowanych. Z po- 
kolenia Jozefowego, dwa- 
naście tysięcy piecięttn 
wany eh. Z pokolenia Ben- 
iaminowego, dwanaście 
tysięcy pieczętowanych. 

N u 



asł fWila 

9. Potyracm widtial no- 
t%H wielka, któny nie 
mugl itikt pnelicijia, i 
kaiilego narodu i pokole- 
nia, i ludzi, i ięsjkow 
■toiiici pried itolicą, 
pried otiliciDOBciąBaTBii' 
, ku, pTijiob leci cni w isa- 
ty białe, * palmy w ręku 

1 0. 1 wołali głoiem wiel- 
kioi mówiąc: Zbawieuie 
Bogu oaaiemu siedcące- 
Diu iia itolicy, i baraoko- 

II. A wszyscy AniotO' 
wie stali okoio stolice 
stariiychi czworga awie- 
rti^l : i padli przed stolieą 
nu oblicza swe, i pokłon 
uczynili Bogu, 

12.Mowiiic; Amen. Bło- 
gosławienie, i chwalą, 
mądrość, i dn^kowanie, 
i cześć i moc, i aiia Bogu 
naszemu na wieki wie- 
ków. Amen. 

13. 1 odpowiedział ie- 
den z starszych , i rzekł 
mi: Ci kturjty są oble- 
czeni w szaty biate, któ- 
Tzyż są? i zkądprzygzii? 

14. I rzekłem mu: Pa- 
nie moj, ty wiesi. I po- 
wiedział mi : Cić są któ- 
'^j przjraeli z uciąku wiel-r 



kiego , i obmyli asaty 
swoie , i wybielili ie w« 
krwi liarankowey. 

15. DlategOG aą praed 
■tolieą Boią, i duią mo 
we dole i w nocy w ko- 
ściele iego: a siedzący 
na stolicy mieszkać b^ 

16. Nie będą więcej ta> 
knąć ani pragnąć, ani na 
nie ałońce przypadnie, a- 
ni ia4li)e gorąco. 

17. Albowiem baranek 
który iest w poarsodku 
stolice, będzie ie rsądził, 
i poprowadzi ie do źrzo- 
deł wod iywota: i atne 
Bog wszelką łzę a oen 

ROZDZUŁ YIIL 

1. A gdy otworzył sió- 
dmą pieczęć , stało się 
milczeDiena niebie, iako- 
by put godziny. 

I widziałem onych 
siedm Aniołów którzy 
Btoią przed Bogiem;«dit- 
no im aiedm trąb. 
3. A drugi Anioł przy- 
ledł, i stanął przed oł- 
tarzem, maiąc kadzielnicę 
złotą: i dano mu wiele 
kadzenia , aby oddał a 
iuo<llłfeiFTuech śwtę^clt 



S. Jana jfyoiteła. 



JM oitari słot^,ktaryi««t 
praed atolicą Bołą. 
. 4. I Yitąpii dym k«die- 
BiAS modlitew iwiętycH 
s ręki Anielskiej praed. 
Boga. 

5. lvai^ADiidk*4ucI' 
nio^, i napeloU i^ ogaicn: 
■ ołtana, i wriltaii na 
stamię: i italy się gto- 
taj, i f^osj, i łjikawice, 
i tnęiieniesiemi wielkie. 

0. A BiedinAnioIow tna- 
ląejch łiedm trt^, nngo- 
tow^ Bi^ aby trąbili. 

7. 1 latTi^bil Anioł pier- 
wuj, i ti^A uij grad i o- 
gien^amieaianyseknrią, 
i znueonj ieat na liemi;: 
i trscciacicić siemię ago- 
nala,! tneeia cs^ jó drzev 
Kgonala, i wizelka trawa 
lielona sgorsMa. 

8. A latrąbil wlorj A- 
ni«i: a iakobj wielka gó- 
ra ogniem paialąca,wTzu- 
eoua iełt w morze, i (toła 
aię krwią trzeoia n%ie 
morza: 

9. I pozdjehida trzecia 
eaęió stworzenia łjriiice* 
go w jnonUgi trzecia częśe 
okrętów zginęła. 

10. 1 zatrąbił Anioł trze* 
ci, i ipadła z nieba gwia- 
xd« wielka, gorai^osiako 



pochodnia, i upadla na 
triecią ezci6 rzek, i na 
j no dla wod: 

11. A iniię gwiBzdy,ni- 
lywaią piołun: i obróciła 
■ię trzecia etĄiŁ wod w 
piołun: a wiele ludzi po- 
marło od wod , Vt sgor- 
zkniKtj. 

12. 1 zatrąbił Anioł 
ezwartj , i saralsona iest 
trzecia eięjć ilońca , i 
trzecia ezęić kii^ijca, I 
tneoia csęf^ gwiazd, tak 
ił lię ich trzecia ct^tó 
zaćmiła, i trzetia ez^ió 
dnia nie iwieiła , 1 nocj 
takł*. 

13. I widziałem, i słj- 
■zi^em gtói iednego orła 
lecącego w póirzod nieba, 
mówiącego głoicra wieU 
kim; Biada, biada, biAda- 
miezzkaiącjm na liemi: 
od innych głoiow trzech 
Aniołów którzj zatrąbić 
niaią. 

ROZDZIAŁ IX. 
.. I zatrąbił piąty A- 
nioł, i widiiałem gwia- 
zda ano łpadtaz nieba na 
ziemi<{, a dano icy klucz 
tudoie przepaici. 
2. I otworzyła itudnią 
przcpafci : i wyitąpił dyn 
Na 2 



A64 



s ■tndnle, iako djrm pieca 
wielkiego : i MĆmOo ai^ 
fltońee i powietise od dy- 
mu itudnL 

3. I wyiily s dymu Btu- 
dni •saraiicca na siemię, 
i daao im moe, ikko lua- 
ią moe niedźwiadku wie 
siemiey; 

4. A TOikaaano im kcbj 
nie pCDwdytrawyziei 
ani wuclkiey sielonoBci, 
ani wwelkiego dwewa: 
oproot Mmyołi ludii kto- 
lay ni« maii\ piecs^ci Bo- 
iiey na cst^adi awoich. 

5. A dano im abj ibh 
nie labiiali: ale aby te 
męetyti pi^ mleuęey; a 
m^eienie icb, iakomęeie- 
nle niedźwiadkowe, gdj 
wtowieka ok^ 

6. A w one dni esukai 
będą ludsie fmierci, anto 
naydąiey: 1 b^dą badać 
umneć, a ucięcie śmiere 
od nich. 

7. A podobieńitwa aia- 
rańciy , były podobne 
koniom agotowanym na 
woynę : a na głowach ich 
iakoby korony podobne 
■lotn: a twarzy ich iako 
twarsy^ cztowiecse. 

. 8. 1 t^f włosy lako 



włosy niewieicie; nc^h/ 
ich, były iako tąbj lwie. 

9. A miały pancerae in- 
ko pancenee i«laxne: a 
^01 tkrsydd ich iak» 
gtoB woaow wielu koni 
blekących na woync. i 

10. I miały og«ny po- 
dobne niedźwiadkom, a 
W ich ogonach iądła były : 

a ich moc ieat izkodaie j 
ludziom pnez pi^ć mi»- ; 
aiccy. 

1 1 . A miały nad aobą ' 
kroIa anida pmepafcł, 
któremu imię po Zydow- 
akuAbaddon, a po {rre- 
eku Apollton, a po Łań- 
nie Extermlnana, to ieil 
zatrą caiący. 

12. Biada iedna prceaila, 
a oto idą iesieze dwie 
biedy potym. 

13. łifttrąbił Anioł azo- 
Bty: i słysi^em gtoa ie- 
den ae citeteeh rogów 
ołtarza złotego , który 
iest pried oczyma Boite- 
mi, I 

14. Mówiący azoetemn 
Aniołowi Łtiry mEał trą- 
bę T RoKwiąŁ onych cato- 
rech aniołów, awtąKOnycI 
uwielkiey neki Eupłńa- 

td. I roawiąiani 1^ rai ,| 



S. Jana Apottoła. 



weterej Aniołowie, Irtó- 
tKj byli Egotowanina go- 
dEin^jiia dzfeń,i na mie- 
■iłjc, i na rok;-Bf>jr pobili 
tneoią csę£ć ludii. 

16. A liczba konnego 
woysłcB b;fła po dirakroc 
bCo tysięcy milionów. A 
^tsrieru Hczbę ich. 

17. 1 taki: em widział ko- 
nie w wideeniu: a fiie- 
dzący na nich, mieli {lan- 
cerzc ogniste, i Hyacyn- 
towe, i liarciane ; a gło- 
■\ty onyeh koni były iako 
głowy lwie : a % gęby icb 
wychodzi ogień, i dym, i 
■iarka. 

18. A od tych triecb 
plag pobitK ie*t trzecia 
częić Indai, od ognia i od 
dymu i od siarki, ktdre 
wychodziły z gąb ich. 

19. Albowiem władza 
koni ieit w gębach ich, i 
w ogonach ich. Bo ogony 
ich , węŁom lą podobne, 
maiąc ^owy: a temii 
•zkodzą. 

20. A inni ludzie którzy 
nie ■% pobici temi plaga- 
mi, ani pokutowali ca u- 
ezynki rąk iwych, aby 
aię nie kłaniali czartom i 
bałwanom złotym, i are- 
brnym, i miedziaDyni, t 



kamiennym, 1 drsewia- 
nym, którzy oni widzieć 
mogą, ani ałyszcć, ani 
chodzić, 

21. 1 nie pokutowali 7a 
męiioboyitwa swoie, ttni 
za czary swoie, ani za 
wBieteczeństwo stroie, a- 
ni za zło dzicy atw a swoie. 

ROZDZIAŁ X. 

1. I widziałem drugie- 
go anioła mocnego zitę- 
puiącego z nieba, w obłok 
obleczonego, a na głowie 
iego tęcza, ft oblicze icga 
było iako iłońce, a nogi 
iego iako słupy ogniowe. 

2. A miał w ręce swey 
Iciiąiieciki otworzone: I 
postawił nogę swoię pra- 
wą na morzu, a lewą na 

3. Izawołał^oacm wiel- 
kim, iako gdy lew ryczy. 
A gdy zawołał, wymówi- 
ły aiedm gromów głosy 
■woie. 

4. A gdy siedm gromów 
wymówiły glosy swoie, 
iam był pisać mi^: alent 
usłyszał głos » nieba mó- 
wiącymi: Kapieczętnyco 
mówiły siedm gromów: a 
nie pisz tego. 

5. A Anioł któr^jtHu wi' 



566 ^ 

daiat iloiącego namonn, 
i na aicmi, poduioid rękę 
■woię do nieba. 

6. I pnysiągl przei ij- 
iącego na (rieki wieków, 
który (tworsjl niebo i co 
w nim iest; i siemię, i 
to co na nie^ ieit: i mo- 
nę, i to co w nim ieat : 
Ze esam iui niebędzie; 

7. Ale WD dat gioiu A- 
iłiota liodmeffO , kiedy 
pocenie trąbie , dokona 
*ię UiemnicB Boia, iako 
osnajmił pnes sługi swe 
Proroki. 

8. 1 atyszt^em ^os t 
niebft Eaiię mówiący le 
mną: inekący: Idi, a 
weimiy kaiąieczki otwo- 
nonec ręki Anioła itoią- 
cego nimoriu i naiiemi. 

9. 1 poscedłera da Anio- 
ła, mówiąc mu aby luida} 
książeczki. I rzekł mi : 
Weźmiy kiiąSieczki a 
siedi ie: i gorzkim ucsy- 
nią łołądek twoy , ale w 
nicie eh twoich ilodkie 
hędą iako miód. 

10. 1 wziąłem książki z 
ręki Anioła, i ziadłem ie ; 
i byty w UBciech moich 
słodkie iako miód: ale 
gdym ie ziati, brzuch 
D^oy zgorzknialf ' 



II. i rzekł mi: Husiu 

zasię . prorokować poga> 
nom, i narodom, i ięxy- 
kotu, i wielom krolonu 

ROZDZIAŁ XL 
1. 1 dano mi tracloę po- 
dobną laśće : i rzeczoDO 
mi : Wstań, a zmiers kf>- 
ici<^ Bftlj, i ołtarz, i mo- 
dlące się w nim. 

2. A sień, która iest prsed 
kościołem, wyrzuć precs, 

a nie mierz iey : albowiem I 
dana iest Poganom, Amia- 
sto iwięte deptać będą 
cccerdrietei i dwa miestą- 

3. I dam dwiema świad- 
kom moim, i prorokować 
będą tysiąc dwieście i 
■zcBcdziesiąt dni, obie- 

4> Cić są one dwie oli- 
wie i dwa świeczniki sto- 
przed oblicenoHCią 

5. A ieśliby im kto cheial 
szkodzić : ogień wyni- i 
dzie z ust ich, i poźrse 

ieprzyiacicjy ich; a ie- ' 
śliby im ktO chciał skIeo- 
' ' ' , ten tak ma być za- 
bity. 

6. Ci maiąmoc zamykać 
niebo, aby deazcz nie szedł 



iS. Jana Apoitota. 



567 



wa dni pioToctwa ich: i 
maią moc nad wodami o- 
brocić ie w krew, i lua- 
sić ziemię wsielki^ plagą* 
ilebj kroć chcieli. 

7. A gdj dokończą £wia~ 
dectwB iwoiego: beit^a 
która wychodził przepa- 
ści, Btocij z niEtni bitwę, 
i zwycięŁj ie, i pobiie ie. 

8. A ciała ich leijć bę- 
dą na ulicach miasta wiel- 
kiego, które duchownie 
Dacjwaiii Sodomą i Egi- 
ptem, gdzie tik Pan ich 
hyl ukrzjłowan. 

g. 1 ujlrzą niektórzy % 
pokolenia, i z Indzi, i z 
ięzykow , i z Foganow 
ciata iob przez pulcz warta 
dnia: a ciał ich nie do- 
pnizczą kłajć w groby. 

lO.A mieszkaiącf na zie- 
mi radować się nad niemi 
będą,i będądobrey mj^li; 
i upominki poślą iedni 
drugim , ii ci dwaj Pro- 
rocy trapili mieizkaiące 
na ziemi. 

1 1 . A po pulciwarto dnia, 
duch tywota od Doga 
Tizedłw nie. 1 stanęli na 
nogach swoich, a boiaźu 
wielkaprzypadlanatycL, 

co na nie patrzali. 
13. 1 ualysicli gtou yiifil- 



ki z nieba, mówiący im: 
Watąpcie um. I watąpiti 
na niebo w obłoku : i pa- 
trzyli na nio nieprsyia* 
ciele ich. 

13. A w oney godzinie 
itało się wielkie trzęsie- 
nie ziemie : i upadła dzie- 
stąta część miasta : i po- 
bite lą wonym trzęsieniu 
ziemi liedm tysięcy imion 
Indzi: a drudzy się polę- 
kli, i dali chwidę Bogu 
niebieskiemu. 

14. Biada wtóra przeszła: 
a oto biada trzecia przyi- 
diie rychło. 

15. I zatrąbił Anioł sió- 
dmy : i stały się ^osy 
wielkie na niebie mówią- 
ce: Królestwo tpg o świata 
stoto się królestwem Pa- 
na naszego i Chrystusa 
iego, i będzie krolowalna 
wieki wieków. Amen. 

16. A oni eztercy idwa- 
dzieścia starsi którzy 
przed ob licz noś cią Bołą 
siedząna stolicach swoich, 
upadli, na oblicza swe, i 
pokłonili się Bogn, 

17. Mówiąc: Dziękuie- 
my tobie Panie Boie 
wszechmogący , któryś 
iest, i któryś byl, i który 
masz przyiść : iie j wziął 



668 I 

moo twi{ wlelkii, i otraj- 
małei kroleitwo. 

18. Iroigniewali licPo* 
ganię, i prayssedt ^iew 
twoj, i ciai umarłych, 
ahj bjlt sądteni , ! abji 
oddiJ lapłatf dugom 
łtrolm Prorokom i i' ' 
tyra, i boiącym lię imie- 
nia twego małjm i viitl~ 
kim, i abjj wytnclł te co 
|iop>oTvaIi siemię. 

19. ( otwoiKonjr bjł ko- 
■ciołBoły na nielile: I 
okasała ilą tkriynia te- 
atamentu lego w koścEeli 
lego, i Htały lię łaskawi 
ce, i głosj, i trięsienfa 
slemi, i grad wielki. 

ROZDZIAŁ XII. 

1. I ukaiał lię mak 
wielki na niebie ; Niewia- 
■ta oblecsona w itońce, a 
ktięŁje pod iej nogami, 
a n« ^owie iej kotona 
E gwiazd dwunaitu. 

2. A będifc briemienni{ 
wołała boleiąc, i męczyła 
się rodiąo. 

3. I nkaid lię dragi 
znak na niebie: a oto 
amok wielki lydiy, ma- 
iąoj siedm ^ow, i rogów 
diieaiijć: a na głowach 

k iego (iedm koron : 



4. A 9gon iego eiągn^ 
traecit) cięść gwiazd nie 
bieakich , i srEncił ie h 
liemię: A amok on itai 
przed niewiastą kti.._ 
ml^ porodzić : anj zutf 
dziecię iey gdjbj p 
diila. 

fi. I porodziła Bjna 
iczrznę, który mi^ 
dzicwizyitkie poganj U 
aką Iclacną: i porwu 
iest dsiecic iej' da B*^ 
i do itolicy iego : 

6. A niewiaata uciekł 
na puatyni^ gdzie mi^ 
mieysce zgotowani 
Boga, abj I^ bun kjwia 
no tysiąc dwiefeie aieaj 
dzieiiąt dni. 

7. 1 stała aię wielka bi- 
twa na niebie. Michaił 
Aniołowie icgo waicsyii 
przeciw imokowi, amok 
teł walezjHt i Aniołowie 
iego. 

8. Lecz ni* przemogli, 
aaimiejace ich daley zn^ 
leiione leat na niebie. 

0. 1 sriucon ieit on smok 
wielki wąk starodawny, 
którego (owią diabłem! 
•zatanem, który zwodn 
wazyatck świat: i zrzncoa 
leat na ziemię, i aniotowia 
iej^o I nim >ą inuceni. 



. Jana Ap4i$toła. 



10. I ■ł/iBałeiu głos 
wielki na niebie mówi^ 
cj i Teraiciiię ataio tbs- 
vi«oie i imm, i królestwo 
Boga naisego, i iswient- 
chnORĆ Chr;stuM iege: 
ii ZTiucon iest o*karly- 
ciel braci nuzaj, któr^ 
ie oikariai pned olili- 
tnnością BoganaRiego we 
dnie i w noej. 

1 1. A oni zw^ciflyli go 
dla brwie barankowej, i 
dla tłowa twiadectwa swe- 
go, a nie uiaitowali dusB 
•waieh ał do iiuierci. 

12. A prietoł wełelcie 
■ię niebioia, i vj, ktoriy 
mieaakacie na nich. Bia- 
da Bierni iraorzn: i^ itą- 
pil diabeł do vai maiifC 
wietk! gniew, wiediąc iii 
małj ciai ma. 

13. A gilj- widiiałihiok, 
n bjl KNUDon na Eiemię, 
pracjiadowal niewiasta, 
która b^a porodcila m^- 

14. I dano nlewicieie 
dwie akraydle orla wiel- 
kiego, abjr leciała na po- 
iły ni.^ na mie/ace a wole, 
gdtie iti fc^wlą pnee ciat 
i csaiy, i pncz połowicę 
ceaau od oblieinoici ws- 
iowej. 



8M 

1$. 1 wjpuieit wąk z 
g^bj fwoicjaa niewiastą, 
wodę iako riek^ : abj a- 
eaynit keb/ tą nęka por- 

id. I ratowida sitinia 
niewtaitę , i otwonjła 
siemia mta twe, 1 wjpiia 
nck^, którą byt wjpuicił 
■mok ■ gęby Bwułey. 

17. I rozgniewał lię- 
■mok na niewiastę, Isiedł 
aby walciyt i drugiemi s 
plemienia iey, któray sa- 
chewywaią praykasania 
Boie, i mai)] świadectwo 
Jesusa Chryitusa. 

18. 1 itanąt na piaako 
morskim, 

ROZDZIAŁ Xni 

1. I widsiaUm beityą 
wyetiodiąci) i mana, ma- 
iąeą (icdm glow, i rogów 
dziesięć, a na rugacłi iey 
dziesięć koron, a na gto- 
wachiey imiona bluanicr- 

2. A bestya ta, którąm 
widział, podobna bylary- 
■iowi, a nogi iey iako no- 
gi niedźwiedzie, a gęba 
iey lwowa. I d^ iey smok 
ntoo swoię i władzą wiei- 

3. A widzi^am ieda* 



m 

glow iejT iakobj na linieró 
tabitą:>i rana sn ' 
uleesona ieat> I 4ciwo- 
wała lię wBi/Blka siemU 
Idąc la bcitj^ą. 

i. I Idaniali lię (inokn- 
vi) którj dat wladią be- 
■tyi : iidaniali li^ beaCjl, 
mówiąc: KtóŁ podobnj 
bestyit a kto I nią wal- 
czyć mole ? 

5. I dano i«y uita mó> 
wiące wielkie riaoay 
blainieratwa: i dano itj 
noc ctjBii czterdziaii ' 
dwa mieiiące. 

9. 1 otworiyła tuta iwoic 
na bluanleritwa przeciw- 
ko Bogu, a bluźnila imię 
iego, i przybytek iego, i 
te , którzy mieszkała ba 
niebie. 

7. 1 dano iey walkę etj- 
nie z iwictemi, i zwycię- 
żać ie. I dano iey władzą 
nad wai elki m pokoleniem, 
i ludem, i ięaykiem,i na-> 
rodem. 

8.1 Idanialiaięley WBzy- 
icy mieitkaiąoy naiiemi,- 
których imiona nie aąna- 
piaane wkaięgachŁywota 
Daranka, zabitego ad la- 
łoŁenia j wiata. 

9. Jeili kto ma ucho, 
nieob ifaeha. I 



] 0. Kto w poymaoie wie- 
dzie, w poyraanie poy- 
dzie. Kto miecseni za- 
bita, ma być mieczem za- 
bity. Tnćieat cierpliwoae 
i wiara iwiętych. 

1 1. I widziałem drugą 
bestyąwystępuiącą z zie- 
mie: a miata dwa rogi, 
podobne Barankowym i i 
mówiła iako amok. 

12.1 uŁy wała wazyitkiey 
vładzy pierwazey faeatfi 
przed nią: i uczyDila,Łe- 
by ziemia i mieankaiący 
na niey kłaniali się b«- 
■tyi oney pierwezey, kló- 
rey imierteloa rann była 
uleczona 

13. luezynilacuda wiel- 
kie, ie tei i ogień ucsyni- 
ta, aby aitąpii pned h- 
'zi na ziemię. 

14. 1 zwodzi mieaskai^ 
e na ziemi, dla ziutków, 

które iey dano ewjmi 
przed beztyą: mówiąc o- 
bywatelomziemi, aby czy- 
nili obras beityi, któr* 
ranę mieczową, i »• 
Łyla. 

15. 1 dano iey aby da- 
wała ducha obraaowibe- 
ityi: a keby mówił obraz 
beityi: i czynił to abyp«- 
bicibyli którsybykolwiek 



S. Jasa Apottoia 



fi71 



nie IdaniaU się obraaoiri 
bestfi. 

16. I BotTTii t* htbj 
wtxyej mali i wielcy, 
bogaci i ubodzy , i' wolni 
niewolnioy mieli cechem 
prawey ręce ■wo^y, albo 
na oz dech swoich. 

17. A iibj ta^n 
mo^ kupić ani przędąc, 
iedna maiący ceenę, albo 
imię bestfi, •lbo'ticabę 
imienia iey. 

18. Tui ieat m^rojó. 
Kto ma rosom ; niech o- 
biiozy lieibę bea^. Al- 
bowiem liesba iest mio- 
wieka : a liocba le^ 
t»eii aet aieJódilMił^ i 

BOZDZIAŁ XIV. 
1. 1 widsi^em, a eto 
Baraack itai na gerae- 
Sj^nie, a auraita cstar- 
dzieiei i cateiy tydi^e^ 
maląerch imię iegó,- i i- 
mię ujea iegb aapiaM»' 
na Hclech łwoich. 

2. 1 ilyMałem f^oa s 
nieba , iako sloi wiola 
wod, i iako gioa gromu 
wielkiego: a gioi, którym 
■łynat, iako gędieówgę- 
dących na arnoh awoioh. 

3. A Jpiewalłlakoby no- 



wj{ pieJń prsed atollcą i 
pned czwoi^iem zwier- 
>t(t, i itarBiemi: a żadea 
nie mógł oney pie jni 
HpiewAĆ, oprócz onych ita 
czcerdzieici oztercok ty- 
sięcy, a ziemi kupionych. 

4. Cio lą którzy się z 
niewiastami nie pokalali. 
Bo dziewicami są. Ci cho- 
dzą za Barankiem gdzie- 
kolwiek idzie. Ci kupieni 
są a łudzi pierwiastkanii 
Bogu i Barankowi : 

5. A w ich uBoteoh nie 
nalaaio <ię Idamstwo, al- 
bowiem bes zmaay aą 
przed itolioą Boią. 

. 6. I widziałem drugiego 
Anioła iecąeegoprzez po- 
jnodek nieba, maiąoego 
Ewangelią wieczną, aby 
ią opowiadał Biedzącym 
na ziemi, i wizelkiemu 
naredowii i pokoleniu, i 
ięsykowi, i hidowi ; 

7. Mówiąc wielkim gto- 
sen: Boyeie aię Pana; f 
ihwdę mu dayińe, ik przy- 
szła godzina sądu iego : a 
kłaniaycie się temu któ- 
ry nezyniłniebo i ziemię, 
le i żrzodła wod. 
A za nim szedł drogi , 
Anioł mówiąc : upadla, 

ipadła Babilonia oitOi 



sn 06w 

Tielka: którm winem po- 
padli w iwei waicteeseś- 
■twa ivoi«go napoiia 
waijitkiB Dkrodj. 

9. A tizcoi Anioł ucdi 
M* nim, mówiąc ^oiem 
wielkim: ieiliby lię kto 
U«iiial beitji i obraiowi 
i«j , i wsi^bj' ooeb^ di 
>we CBoło , ■Ibo am ręk^ 
■woię. 

10. [ on pióbfdłiie iwi- 
n« gniewu Bołegn, które 
■mieii*ne iMtisscm'jrm 
winem w kubko gniewu 
lego ; i będiie nięczon 
ogniem i linrkiipried A- 
niol^ iwiętemi , i pried 
Barankiem. 

11 . A liymm^ki ich witę- 
p«w«ć będsie na wieki 
wieków: a nie mai^ od- 
poosjnku wedoie i w do- 
cj, któny si^ klanialibe- 
itfi i obraiowi iej, iie^li 
kto biena oeehę imienia 

»»7' 

12. Tn£ ieit eieif tiwwlć 
jwiętjeh, ktÓEty chowaią 
pn^kaiania Bole, i wia- 
TC Jezuiową. 

13. 1 ■tytsalem głoi > 
niebt mówincf mi: na- 
pili: Biogoiławieni u- 
marli, którzj w Panu ■- 
nieraia. (Kltail iiil: mówi 



Dach, abj odpoczęli od 
prac łwoieh, ailtnwiem *■ i 
es^nki ich aa niemi id^, 

14. I widiiatem, a oto 
obłok bialj : a na oblokn 
aiedaid podobny Synowi 
oatowieefemn, maiąey oa 
gtowie iwej korouf ało- 
t^, aw ifce awej lieip 
oatry. 

Ij. A dragi. Aniał wj- 
■ledt a ko»eiała woluąo 
głosem wielkim ku aie- 
dstfcema na obłoku: la- 
pu^ć aierp twoj , a inty, 
gdji pnysiłagodalnai^- 
eia, pnaiawak uaehło ini- 
wo aiorai. 

16. Iiapulcłł on aiedif 
ey na oblokn aierp tway 
na liemię, i pokuta icłt 

17. A drufft Aniftł wj- 
UB^ E . koacioła, którj 
ieat V niabie, mai%a i ton 
■ierp oitry. 

łS. I diagi Anioł wjaaedi 
I .idtana, który mi^ moe 
nad ogniem , i sawołał 
wielldm ^olem icv tems, { 
który mili aierp oitry- tM~ 
wif)c: lapuść ten twoy 
lierp oitTy,asbieraygr»- 
na winiceiiemi: boć doy- 
inały iagedy iey. 

1». ZapuioU tedy Anid 



S. Jana Apettota. 



•łcrp awuy nttrj na aie- 
mlę, i sebral winnicę Kia- 
mi, i wrsucil w kadi gnie- 
wu Boiego wielką. 
20. I deptanokadźpned 
miutem, i wjisła krew 
% Icadii ak do wędsidl 
końskich prsea t^iiąo 
Bzeić Mt itaien, 

ROZDZIAŁ Xy. 

]. I widziałem drugi 
znak na niebie wielki i 
diiwnj: lieilm Aniołów 
inaiącycb liedm plag oita- 
tecinjch. Ift w nich vj- 
kommj ieat gniew Bofcj'. 

2> I wldEtaiem iakobj 
monę okUnne imieiza- 
ne ■ ogniem, « te co awj- 
cicitweotnTnalinad be- 
stią i nad obrSEen itj, i 
nad Itcabą imieiiia iej eto- 
lące nad monem uklan- 
ajta mai^ atj Boie. 

3> Aipiewali pieińHoj- 
Łeua lingi Bokego, i 
pielńBaiankawę, mówiąc: 
wielkie i dsiwne lą ipra- 
■wy tweie Fanie BoŁe 
wiseclunogąef : eprawie- 
dliwe i prawdziwe lądro- 
gi twoic Kroln wiełców. 

4. Któk (ic ciebie ba^ 
nie będzie Panie, a nie 
nwielbt iauenia twego: 



573 

gdylei aam dobrj' ieat, 
gd^i wiiyitkte naroilf 
pnyidą, 1 prsed tobą %\% 
kłaniać b^dą, ke tię oka- 
zał; >ądj twoic. 

6. A potymeni widciał, 
a oto otworzony ieit ko- 
icioł priybftku świade- 
ctwa w niebie. 

6. 1 wjsdo aiedm Anio- 
łów maiącjch liedm plag 
I kuieiola obleci ony oh 
płótnem CBjitjm i jwie- 
tnjm , i pnepasouyeli o- 
koło picr)i cłotemi pa*^. 

7. A iedno le czworga 
swicriąt dało (iedmin A- 
niotom aiedm esais ał«- 
tjch napełnioiijcb gnie~ 
wnBoga kfłi)eego na wit- 
ki wi^ów. 

8. 1 napełnił lię kojciot 
Jjmu od maieitatu Boke- 
go, i od mocy iego : a nie 
mój^ lukt wnUc do ko- 
tciota, ak aię ekońcsyły 
liedm plag iledmi Anio- 
łów. 

ROZDZIAŁ XVI. 

1. 1 fijaiidem ^oi wiel- 
ki I koicioła moff i^icy o- 
nym aiedmiAniołoni:idź- 
cia , a wylejcie liedm 
csaai gniewu Bokego na 



iwiercchnolć ntid temi 
plagami : a nie upamiętatt 
:ię, ibj mn cłiwałę dalL 

10. I wylał pit^ty Anid 
ctait; swą n» itolicę be- 
itji: i •t^oai^ królestwo 
iey taćmione, i łwali i^- 
lyki iwoie ud boloici. 

1 1. 1 bluźnili Boga nie- 
bieildego od boleiei i ol 
wnodoW (woicb, ■ nu I 
pokaialt lic od ucsynkow 
iwoLcK. 

12. 1 wylał MOBty Anioł : 
csaiię twą na on^ wielką 

łekę Euphratę: i wyu- 
.Łyi wodę ioy, oby sgoto- 
wana była dtoąn Kiolen i 
od wichodu aloaca. 

13. I wiAiidcm s Bit { 
■mokowyoh, i i uat bcstji, ' 
i z mt fdiiywego pri>T»- 
ka tT»y ni««yiU duebj 
podobno łabom. . 

14. Albowiem są dneb; 
ciartow ctyniące mamio- 
na, i wyehodządo królH i 
wnyitkiey liemi «g<«- 1 
madzaj ie na walkę n I 
diieńwielklBogawaieeb- ' 
mogącego. 

16. Oto Idę tako słodr- 
{ey: BłogosławioDyktirj 
ciuic, i itraeke »at two- j 
iob, kbynhdiodzU mgo, i 



3. I wy»«cdl pierwsiy, i 
wylał czaicę iwi\ na »»' 
mię: i stal się tlj i szko- 
dliwy wriod w ladziach 
maiących oectię bestyt, i 
w tych, którzy się kłaniali 
obrazowi iey. 

3, I wylrf wtóry Anioł 
csaszę swą na morze, i 
stało się, iakoby krew u- 
martegot a ksida dusza 
Ływa zdechła wmorm. 

4. 1 wylał trzeci Anioł 
cistzę swą na rzeki i 
iriodta wod, i stały się 
kiwią. 

6. I słysztJeni Anioła 
wod mówiącego : spra- 
wiedtiwyi iest Panic, któ- 
Tji iest , i któryi był 
Swięty,któryś to osądził: 

6. IŁ krew Świętych i 
Proroków wylali, i dateiś 
Im krew pić: bo godni są. 

7. 1 łlyładem drugiego 
B ołtarza mówiącego: tak 
'Panic Bole Wisechmogą- 
cy prawdziwo i sprawie- 
dliwo sądy twoie. 

8. I wylał czwarty Aaiol 
CEBSzę »wą na słoiice, i^ 
dano mu gorąecm trapić 
ludzie, i ogniem ; 

0. I unosili się ludcie 
■noieni wielkim, i bininili 
imię Boie , ' który mft 



iS. Jana Apostoła. 



ab^ nie ogi<Y''^'"> "" 
tj tego. 

16. I igromadzi ic 
miejsce, które zowią po 
ijdowsku ArniagedoD. 

17. 1 wjlsl łiodmj A- 
niot czaszę swą na powie- 
trze, i wrszedl glos wiel- 
ki X kościoła od itolicy 
mówiący: Stało lię. 

18. 1 stalj *ię błyska- 
wice, i gtosj, , i gromj, i 
Btftio się wii^lkie trięsie- 
nie ziemi, iakie nigdynie 
byio odkt^d lutlzie byli na 
ziemi, takowe tri^łienie, 
tak wielkie. 

19. I «tdo Kię miasto o- 
no wielkie na trzy czc- 
£eie rozerwane: i miasta 
Poganow apadty. I Babi- 
lonia wielka iest wspo- 
mniana przed Bogiem a- 
by iey dał kubek wina la- 

' palczywojci gniewu iego. 
20. 1 ws^lka wyapa zni- 
knęła, i góry tię nie na- 
lazty. 
! 21. I wielki grad iako 
t cetnarowy apadt z nieba 
na ludzi: i blaćnili ludzie 
Boga dla plagi grada, ik 
bardzo wielka była. 

' ROZDZIAŁ XVn. 
1. I przyszedł leden z 



575 

■iediui Aniołów, którzy 
mieli atedm czasz, i gadał 
zemną mówiąc : chodź 
aam , okaięć potępienie 
oney wielkiey wszetecnt- 
oy, która siedzi nad wo- 
dami wielkiemi. 

2. Z którą wizeteczeń- 
■twD płodzili królowie 
ciemi , i opili się z wina 
wszeteczeństwa iey oby- 
watele ziemi. 

3. 1 zaniósł mię wduchu 
ns puszczą. I widziałem 
niewiaitę siedzącą na 
czerwoney beityi, petney 
imion blużnierstwn, która 
miota siedmglowjirogow 
dziesięć. 

4. A niewiasta ona przy- 
obleczona była w purpurę 
' w karmazyn, i uzlocona 

iotem, i drogim kamie- 
liem, i perłami maiąe ka- 
bek złoty w ręce swey 
pełny brzydliwojci i plu- 
gactwa wszeteczeństwa 
swoiego. 

5. A na czele swoim imiq 
napisane : Talemnica: Ba- 
bilonia wielka , matka 
wszeteczeństw i braydli- 

0. I widziałem niewla- 
itę onę piianą kr wiąSwię- 
tyołi, i krwią Męcsennf 



576 



kow Itmuitwyeb. A vi- 
dsąc ią 4uwowaIem lię 
podsiwicaien wielkuo. 
7. 1 Tsckł mi Anioł : cie- 
mułif dciwuieMl Ja t^ 
bi> powiem taicmnicęiiia- 
wiaitj', i bMtji, ktun ią 
noai, któr«ma(iedm^DW 
i ragów dsiealę^ 

S.Btttji,, którąi widBiai, 
bjla,»iiieieit, Bm»w«v 
pić I pnepaiei, a po;- 
^■ie OA ■gioienie : i kb- 
diiffui^ się mieukniącf 
na Bierni, (ktoTyahimioaa 
nie są napiiBDc w kii^ 
KBeh kyv«U fid sdokenia 
twiata,) Tridł^o beatj^, 
która była, a nie i«t. 
~ 9. A tuć ie«t raiura,kt»- 
tj ma mądroU. TeiLedm 
gtav lą aiedm gÓF, na 
którjreh aiewiaita liadci, 
i królów aiedm ieat. 

10. Pięó ich upadło, ie- 
den iwt, a drugi ieaicie 
nie pri/Medl,* gdy przji- 
daie, na maty ca* ma 
trwać. 
ll.Abcatjaktónbjla, 
a nie ieat: ataieit oama, 
a ieat i Bi«dml, a idsi« na 
Btracenie. 

12. A daiMi^ć rogów, 
któni widiial: ieatci diie- 
aif ó krołow, któny kró- 



leatwa ieaacM nie wń^U, 

aie weimti moc, iako kró- 
lowie na iedn^ godsinę 
a beatfą. 

13. Ci iednę mjil maią 
i moa, i władxą awsiębe- 
ityi podadaą. 

14. Ci iBaranki«imwal- 
c«yć bs^łł ■ !>«'*■««*' " 
iwyciciy : & '«■' Panem 
nadPany, t Królem nad 
Krolmi, i któriy ■ nim 
ią, weiwani, i wybrani, i 

15. I rsekl mi: wody, 
któr«i widaial , gdaia 
waietecinica siedai, Ib- 1 
diie a^,i narody! ic"]^ 

16. A diieaicć rt^*' 
ktorri widiial na aiwi: 
cić w nienawiicimieebł 
dą waaeteeinicę, i ncaj- 
nią ią apuatoaioną i na- 
gą, i ciJo iey będą ieie, 
a lamę ogniom apal^ 

17. Albowiem Big dd 
w aerea ich , aby caynili 
eo aię mu podoba, aby da- 
Ii króleatwo awo b««tyiJ 
aiby ai^ wyp^nityalowal 
Bofce. 

18. A niewiaata, któtąi 
widaid, ieat miaato ono 
wielkie, któro ma krolo- 
atwo nadkrolmi aiuni. ! 



I. Jaua ApMiofa' 



KOZDziAi^ xvm. 

1. A potymmi widział 
dnigre^ Anioła xticpu- 
iąeego « ntftba mnącego 
moc yMIc^: { itfwiecStt 
«ic tiemia od tataoiici 

2. I nlcrsTkn^ w raoej 
mówiąc: upiadla, ti^Mb 
GakiloBis tma wielka, i' 
■tsla aię silunkanicm 
(nartnw, i ilnfŁąw-tsego 
dnclw iri«cij(teg«, itraisą 
WKrikiego ptaatira nie- 
ocjftegoi pneBderzIego. 

3. 1 BWina popędliwo^cl 
wiKctecceilitwa ie^ pU^ 
wiEjttkie narofly: a kró- 
lowie lienu waieteeceD- 
■two t ni^ plodzni i Ied- 
pcj liemaoj ■ raoej ro- 
Aotzj itj łŁpgaoIeli. 

4. 1 at/asałetn drn^igłoB 
s nieba mówiący : wjni- 
dicie % niej luda moj : 
abjjcie nie bjli uczestni- 
kami gnccbow iejf aie- 
bfieie nie odnieśli plagi 
itj. 

5. Albffwiengrseehyicjr 
wei^f ai do nieba, ■ 
wapuninlat Pan na nie- 
(prawiedliwDać i^. 

6. (Mdaynieii la-y, iąlco i 
asa |vuu «dd»wałaJ a w 



5?7 

4w«j oaftab dwoiło od- 
da/cffl iojf wedte ucayi^ 
k«ii> kf : w kubku, któ' 
rjrtn n«lflirid«,aal*«*7«ie 
icrf ir diwejT naaołi. 

7- Jako Mą wiel« mja^ 
■iła, j jaikwaj jiałprała; 
tj^e ief 4l«/eie męki i ia- 
łujci, iJi w aereu iwjm 
nttwi: iłMlaq kralnr^ a 
jue,iei(em wdt»V(bX i«t»- 
ici Die ujwrac. 

8. Dia tego w łMlendaień 
{irzf wlt^ P^> ^f iniere, 
i caMttkii^d, i agBMn 
b^diie ipaleiuu ii m»«iijr 
iMt Bóg, kterj ia oaądsL 

ui^ nwi^wć krelowia 
■Unuof, która/ s nit) 
sue(«c«cnitwo ^9118112, 
i roikosiy lai/widi, gdjr 
u/iraĄ 4y(« apalealft icy. 
ł O .Z ilaUka Btoi^ {nea 
boiaiń iBi^k U^ >niawiąB; 
lunda,. biada niaaitt »iHt 
wielkie Babilonia, Aiaato 
ono 0)00119: 4i v iednę 
godsin( frijasadi aąd 

tVQfp 

\l. k kufof .liomaef 
ptakai będ^ i iMUMk«4 
nad oi^: ii towarów ich 
Ładen wi^n/ nie kupi. 

12. Towaru JJota i m- 
bra, i kanticnia drojfU|go» ^ | 
O • 



S78 I 

i penf, i bldwo, i _ 
pury, i ieJwAUu, i kitr- 

mBEjnu , i wiaelkiego 
dnewA Tl])'inowego, 
wiielkiego naeijmia «łc 
BłOiregi), i v>ielki«go na- 
oBjrniat kamiuaia koHto- 
wnega; [ ■ miedai, 
kelua, i ■ marmnrii. 

li, I cjnamoiiK, i k«- 
dacnta, i nuiel, i kadii 
dia, i wina, i oliwy, ini^ 
ki ayitey, i piieaiey, i 
bydta, i owiec, i koni, i 
kolebek, i niewolników, 
i dui Indritieh. 

14. I owoce pokądllwo- 
Łm duBiy tw«/odeaiłjod 
ciebie, i wuyetkio neety 
tłnite i jwietne iginclj 
od ri^e,' ani ioh lub di 
ley anajrd^. 

15. Kupey tych necay 
ktÓTay lię abogaoili, od 
niey i daleka ttać b^ą 
dla boiaini mąk iey pla- 
eii^o i baloit(a, 

16. A mowi^: biada, 
biada, ndaito ono wielkie, 
które bjło oblecaone w 
biiior, i w purpurę, i w 
karmaiyn, i bjio lutoco- 
ne złotem, i kamieniem 
drogim, i pctfanu: 

17. li ieilney godiiny 
fpnitoiaone ieit tak wiel- 



łdo bogactwa, i waaelki 
■t«(Dik, i WMclki po mor- 
au iekdaąey, i ieglarse, i 
któraykolwiek na mom 
iobiąidal,ekaataiicll, 

13. 1 aawołali widaąe 
mieyłce lapaleoia ieg^ 1 
mowi^: które- podobne j 
miaitn temu wielkieoŁii t 1 

19. 1 ijpali proch na gło- 
wy awe, aptacai|ci aa- I 
laekaiąc wołali, mówiąc: 
biada, biada, misato ano 
wielkie, w którym zboga- 
oieii wiiyecy nuiąey o- 
kręty na morau a ptney 
iego: Ik iodney goiiny 
■pułtoddo. 

20. Rosraduy alę mi 
nim niebo i Jwi^ci Apo- I 
■tolowio i Prorocy: ił Boj I 
Dtądail ląil waia a niego. 

21. 1 podniod icden A- 
nioł moeny kamień labo- 
by ndyńiki wielki,! wrzu- 
cił w morae, mówiąc: ta- 
kim pędem wrancona bę- 
dsie Babilonia miaitoono 
wielkie : i iot dal^ dIo 
będsic naleaiona. 

22. I głoa Łntniitow, I , 
■picwakow, iputaekkow^ i 
tręhaoaow, daley w tobie 
■Iyii«nnlebędsle,twazat- 
ki raemiejlnlkwiaeikiego 
raemioiła i^e snaydai« alf 1 



S. JoMa Apottoła. 



£79 



wi^aajr w tobie , i gloi 
młyna nie b^diie ditlej 
■tjBMn V tobie, 

ŚS.liwiadoioluupjnie 
będzie lię 44ley Jwiecii* 
tr tol>ie,i gloi oblubieuoa 
i oblubieniec nie bcdiie 
dalej dyiian v tobie, ib 
kupej twoi bjłł Iniąięt* 
. Eiemiej, ii curaroi tire- 
tni pomBmionekjtywiiy- 
■tkie Dkrodj, 

24. 1 w nim iię analuta 
krew Proroków i Swię- 
tjołi , i włajitLiph pobi- 
l^oh na nemŁ 

ROZDZIAŁ Xix. 

I . Potymem djuat ia- 
kobj ^oa raeaay wielkioli 
nft niebie mowiąeyeh ; AI- 
leluia. ChwaU i neić i 
moe Bogn naaaemn ieat: 

3. Ik prawdaiwe aą i apra- 
wiedliwe i^djiego, który 
aądaił wsaetec*Rieę on^ 
wielka, która paowała 
ziamię wasetecseńitwem 
awym, 1 poaiaeił aię krwi 
alug awoieh a rąk iey. 

3. A powtore raekli, Al- 
I letnia. A dym iey watąpil 
' na wlekł wieków. 

4. lupadlieiterejtdwa- 
daleiela ataraay eh, i es wo - 
ro iwienitt, f póktoniU 



aię Boga aEeda<)eeinu na 
atolicj mowląe; Amen, 
Aileloia. 
5. 1 wyasedt giut ■ ato- 
liey mówiący : edwalsie 
Uoga naaaago waayaoy 
aindsy iego: iboiącyaif 
go luali i wielcy. 

6. I ilyaaaten iako gloa 
raoaay wielkiey, i głu 
wicia wod, i iako głos 
wielkich gromów, mowią- 
cjeb; AUeluia: ik kró- 
lów id Fan Bug uaaB 
Wli ech mogący. 

7. Weaelmy ai^ii raduy- 
my aię, i daymy mu chwa- 
lę: i\ pny lato w eaele Ba- 
rankowe, a malionka ie- 
go agotowaia aię. 

8.1 dano iej: aby >if 
oblekła w biaior eayatj i 
inietny. Albowiem bi- 
; aąć napraw iedliw le- 
nia Świętych. 

D. I rsekl nti ; napiaz : 
Btogottawieni któriy na 
wieeieraą weaela Baran- 
kowego weiwani aą. I 
rzekł mi: te ałowa Boie, 
są prawdalwe. 

10. I opadłem praed no- 
gi iego, abym aięrou kła- 
niał. Iraekl mi; patrinie 
iKjit tego: ieitemeiwapot 
iługatwoy,i braci twoia~ - 
Oo 3 



Juaiwire. Boga lif kła- 
niaj. AlUotriem iwi*4«- 
etw« JlDaiuoweTi*** dudi 

11. I wMsitdnK nlib» 
Dtwa>non«,a ota koń bia- 
1^: a liediiitiego na nint 
Bwsno wierBjFiK I Praw- 
dńwjm, a lądsl i >pni- 

12. A oczy tego ialio 
ftomiflri ogniowy, ■ 
głowie iego wiele koron, 
moi^c imię napisane któ- 
rego nikt nie nie ii 

13. A obleeiony był w 



,tfLtą k 

Eowią imię lego fflow.o 

Boie. 

14. 1 Yoyaka które aą 
nu ninbie aily za nim na 
koniacFi białych, oblecio- 
ne w bi«iorbiaIyiciyaty. 

15. A ■ uit iego wycho- 
dci roieessoboiey atrony 
Mtry: aby im bil narody. 
A oa ie ru^dsić b^ńt 
laiką lelazn%; en lei de- 
pce praaę wina sapal- 
ciywojci gniewu Boga 
wi z e cbiii og^cego. 

IG- A nut na uacie i. aa 
iiiedrH awoiey nayiaane : 



Kral nad Knimi i P«a 
nad Pony. 

17. i widsi^MK Ajai»]a 
Ładnego atoi^cc^w ałm* 

: i iŁwoUgioMHŁ wi^ 
kim laowiąo waKem. p«a- 
k«m latai^cya w poAraad 
nielia; Chodi(«*t i ^g"'- 
B«d£«ie aię M wiecBsnf 
wiaUą Boicie: 

18. Abyieie wU ci^ 
krolow , i ci^A watmi- 
atn«w, i ciała nM>«aBŁO«, 
i oiaU koaa, 1 wedaącyci 
na nichri oiałamzystki* 
wolnych i niewabiikew, i 
niałych, i wielkich. 

1(^. 1 wi<hii^i» bealy^ 
oni; i kral« aiemakie, i i 
woyaka ichacWaae, ^y I 
stDciyty Ut«iq a aiada^- | 
d;m aa koniu i a wsy^ 

■kłMBMg*. 

20. 1 pc^Biaaa ie<t b«~ 
■łya a ■ nią błaaywyen 
Fiefok: któiy eaynH «a^ 
da paaed lu^ którewipo- 
numii t»f lUKmj prayięli 
ocakĄ bcłt^i, i któny li^ 
kłaniali obracoiwi ł«y. Cl 
dira wrouseni aą kjwl w 
ieaioro ognia g«niiiieeg]» 
i liarkL 

21. A druday p»luck lą 
miMBcn lieda^eege ■* 
ktHuu^ który potluuiai m 



S. Jana Apettała, 



5S1 



u«t iogn : a vmj%cj ptaef 
aoijreetil tą itticient l«h. 

ROZDZLUi XX. 
1. I włdeiilefii AnlOJB 

lańcMli wietki # r^«e 
•irołe/. 

2. 1 DchwyoHimahtt^' 
ktf aaego dtarega, który 
iast diabeł i azatait, f ifrią- 
soł so na tyti^ lat. 

3. I wrmcil ^0 w pra6- 
po£ć, i samitnąf, ł tipie- 
cxątowid nad irłiW, ab^ nie 
zwodiił' daley tiarAilctv, 

lat : « potym ma byii t«- 
swli^saa ba mały ctas, 

4. ( wiJiIatatn stolice; i 
uaMIi na ii)cł(,a danoia;! 
■)^d, f dvtie paJdlH^attyoli 
dla i^fadectwa/ez^aowe- 

fo, ł dla akiwa ffoicgof i 
ti^f y alę nie Uahiali hi- 
Btyl, ani o6ra£ovl It/^ t 
ni« brali ceehj iey na etó- 
la albo na r^ce aitoio: i 
fcylł, ikrOlov»lU C%ry- 
atmem oita tyilt^o lat; 

5. A inii K iłi»ariych n1« 
fcyli, ai aio akońocyf^ ty- 
siąc lat. Toi ieit imar- 
twychwitaiiie pielyrtte. 

O.Błogo»ławianjr i 3vl^ 



ty, który ma eicaó Wpie- 
nraeym sniattiryehwata* 
D)o:nadt6mivtotaiinier^ 
moej nie ma; aU tfędą 
kapfany Bołeffitf Chry- 
■tniDWenti; i będą krold' 
mit nimiyaiąe fa(. 

7. A gdy li^ ikońe^ty* 
■ląc łat, będzie fdstfiąaan 
izatana ciemntorawoiey, 
i wynidiie, i będci« ««»- 
dait narody, ktdr«tąna 
catćrecfi węglach lienH, 
Goga, iMaj^nga, i: tbferM 
U na walkę, których llcE- 
bsieniakoplaśckmOTskf. 

8. I wstąpili na azeró- 
koij ziemi, tobtoi5J!ylt 0- 
bof Strię^ch, I młaato 
utoiłwane. 

9. 1 aatąpA Ogień otiI Bo- 
ga a nieba^ i poiaii ici 

10. A diabeł Utóiy ie 
itfodiił, ffi-zttcOny lettw 
ittatofó ognia I iriarki, 
gditie E ona bcHtya i oa 
fałszywy fVorok będą ni^- 
cceni we dnie i w noty na 
wieki wieków. 

it.l wldklałem atolicę 

wielką, fiialą, i tiedzące- 

aa niey, pTzed którego 

obliczem uoiekla Ziemia 

niebo, a mfcyfce im nfe 
ieit znalezione. 

12. I frldzihlem umarłe 



(83 OóioK 

wUHue i małe łtoiące 
praedobUcsnoiciąttolicj, 
■ kiięgiotworaoneiidru.- 
8h ^"^Si o tw onono, któ- 
raiMtiywota: i g«ądsi>- 
DO umarie i tugo co na- 
piiano bjło w onjch klin- 
gach wedle uosyńko w iek. 

13>I odd^D monę u- 
matle, któnjw nim bjli, 
i iniierć i piekło oddali 
nmaiłeiwegktÓTsj woich 
bjli, i (t^dsono knŁdcgo 
wedle oosTokow iegp. 

14> A imierć i piekło 
wrancono w ieiioro ogoi- 
ste. Taj iett imierć wtó- 
ra. I który tią nie nalacł 
napiaanj w kiięgach kj- 
woU, wnueony ieit w 
ieiloro ognicte. 

BOZDZUi XXI. 
1. I widziałem stebo 
nowe, i siemię nową. Al- 
bowiem pierwise niebo, i 
piarwna ^emia priemi. 
n^ia, a mona ink więcej 
nie mus. 

2. A i« ]an widsiałem «- 
no iwięte miaato Jernia- 
lem Dowe latępuiące ■ 
nieba, od Boga agotowa- 
ae, iako oblubienicę ubra- 
nia męlowi awemn, 
3. [ słjtiBłcmgłot wiel- 



ki s stolicy mówiącjT : O- 
to praybjtek BoŁj s 1r- 
df mi, i będzie miesikal > 
niemi. A onibędi^ lodami 
tego : a lam Bóg x oiemi 
będaie Bogiem ich. 

4. 1 otrze Bóg waseU^ 
laę X ociu ich : a iiuiera 
dalej nie będiic, ani amn- 
tkn, ani krajku, ani bo- 
leści więcej nie będaie: 
albowiem picrwese rsecsj 
prEeminętj. 

5. 1 nekł ten, którj 
sicdiial na itolicj*. Ots 
nowe csjnię waaji&ie 
raeesj. I nekł mi ; Na- 
piu, ii te słowa wierne 
•ą i prawdiiwe. 

6. I raekł mi : Stdo się. 
Sam iest Alpha i Omega, 
początek i koniec. Japra- 
gnącema dam darmo ze 
irzodła wodj ijw«j- 

7. Kto iwjciękj, odiie- 
dziczj to, i będę icmu 
Bogiem, a on mi będzie 

8. Łeci boiaifliwym, i 
niewiernjm , i obmier- 
słjm, i męłobojcon), i 
wizetecznikom , i czaro- 
wnikom, i bałwochwal- 
com, 1 wsijstkioi Idam- 
com, eaęić ich b^'dzie w 
•ekierce goraiącjm a- 



S.Jana Apottata. 



Kiu«m iiiark^, która ieit 
£mier« wtora. 

9. I pnjued) ieden i 
■iedmi Aniołów, którzy 
inieU aiedm enii napei- 
Dionych licdmią plair o- 
•tateesnjoh , i g>dat 
ninq, mówiąc : Chodi, a 
okaięc oblubienicę m^- 
łonkę finrankowę. 

10. I lanioRl mię w du' 
chu nn gorę wielką i yrj- 
■oką: i okuał mi miatto 
iwięte Jerusalem MCępu- 
iąoe s nieba od Boga. 

11. Maiące iainojć Bo- 
fcą, % jwiadoie iego podo- 
bną kamieniowi narko- 
MtownieyiEcmit tako la- 
■piaowi, iako krjKtal. 

12. A miato mur wielki 
i wjaoki, maiący bram 
dwanaicie, a na bramach 
dw*Daici« Aniołków, i imi- 
ona napisane, które lą 
imiona dwanaście pokole- 
nia B/now liraelikioh. 

13. Od wBchodu, bramj 
trzj-; od pulnoc^, brania 
tiry ; od południa, brania 
tray; i odcaebodB,bramj 
triy. 

14. A mnr mtaata miał 
fiindomentow dwanajeic: 
a Ba&ialidvaiia4d«imi»B 



S83 

dwunaitu Apoitoiów Ba- 
rankowych. 

Ifi. A ten co gadał ze- 
mną, mi^ miarę trzcinia- 
ną złotą, abjr m ieriji miii- 
•to i bramj iego, i mar. 

16. A miaato da eztery 
węglj' ptdokone ieat, a 
diago£e iego tak wielka 
ieet, iako i azerokt^^. I ' 
mienjl miaato trzciną 
słotą na dwanaiote (jaię- 
oy atsiow: a długość, i 
wyiokoić, i zzerokojć ie- 
go iednakie aą, 

IT. 1 mierijtmur ieg» 
ato cstwdaieJci eatery 
łokeie, miary aaławiecaey 
która iest Aniołowa. 

18. A bjto budowanie 
mnni iego % kamieniaJa- 
■piin: a aamo maito zło- 
to osyate, podobne uldu 
cayitemu. 

19. A fundamenty muru 
miaatR,o«dobiono wezela- 
klm kamieniem drogim, 
Pierwizy fundament, Ja- 
■pia ; wtóry, Saalir ; trze- 

Kalccdon ; eawarty, 
Smaragd ; 
30. Pią^ , Sardoayz ; 
OBoaty, SardyuM ; liodmy, 
Chiyiolit; Mmy, Bertl- 
ttu ; dziewiąty, Topaayna; 
daicaiaty » Chrympraa ; 



m Obiat 

iadciMitjt iwf ntj iin- 
BBiljT, Amethyat. 

21. A dwftnaieie bmn, 
M^dwanaicie pctaŁ,kti^dM 
HOTobna: » kaiia bniM 
]iyim z iedne^ poH^: a »* 
Hoa Kiie^ka^to njRe, 
mIło aakła pri«jn(ictjit& 

32, A kaścidla nM wi- 
dzialMH. w Biai, aUowiem 
Pan Bog mzechnog^ej 
ieit koiaial«m iegw i Ba- 

33. A te nuaKt* ai* po- 
irsebuie »ioMc» ani kii^- 
łjM. abj ^iae^ w nim : 
allłmrkm iunoM Bom 
oAmbMJim >e, a JwicM fo- 
go ieat Bnanck.' 

24. A Pogania chodiic 
będ^ w iwtatłoiei iega, a 
kratowi* sieMiay cliwaif 
■witif i nctić de- niagA 
priTBioią. 

36. A brany k«gn ale 
będą aamknione «« dine; 
aUtowiam tam mof nie 
będiieu 

26. 1 pnfBlMą imnit^ 
ekwałę i cteii P^«mow. 

27. Nie vnidEie d« Ma- 
ga ań nicciyat^o albo 
ciynii^cege ■btaydiaM> i 
ktamitwa, opróca Mpjaa- 
nynii w kai^ack kjm9tm 
Banakwwjók. 



ROZDZIAŁ XXH. 

1. I ukaa^ mi nekf 
ffodj ł^ota, iaaaą, ia- 
kokTyistal, wjchoJa^c^ 
t stolica Boiej i Baran- 

2. W p«Jrsod ulice iegł, 
is obu atron tmejTieU 
draavo iywota, Tad«%M 
ovoców dwanaście , na 
kalid]^ inieiiąc podairaiy 
01COC mtóy, a lijeie dn^- ' 
va tego ko leczenio Fo- I 
ganów. I 

3. 1 nie będzie więcej 1 
Ładne prxeklęetva; tle 
stolica Bo£a i Barankom 
w nia) bęilzie , a atudij | 
icgo służyć mu będą. 1 

4. I oglądaią oblicie i«- 1 
go : a Imię lego na iA 1 
esolacli będzie. 

6. 1 n»eyvł^ej niebf- 
dwe: anie trzeba im b^ 
daie iwiadeici iwiaca, 
ani Wiodojci słoneosac;: 
bo te Pan Bóg oiwieete 
będzie, i królować będą 
na wieki iriekóir. 

§. I nAi mi: Te stovs 
wierne są i prawdziwe. A 
Pan Bóg daobow Pron- 
cfcioh post^ Anioł* awa- 
g9f d)y okaaai afagoia 



vytm c« aię n* 

J- A otw pnychoie^ tj- 
bło. BlogoałAwloD; kt^ 

łohra kii^ tyrfi. 

3. A iam iest Jnn któ- 

'tu to »ljml, i widział. 

gdjm iljazal i widzi^, 
Sadłem abjm lię poklo- 

1 przed nogami Anioła, 

Itóiy mi pokasował. 

% [ rzekł mi : Patri nie 

•.yii tego , bomci ii 

lól aługa twoj , i braci 
*?ey Proroków , i tjch 
!^ chowai^ iłowa proro' 
C^wa ksiąg ijch. Bogu 
1 >; kłaniaj. I rzekł mi : 

lO. Ni« pieczętuj slow 
"roroctwa luiąg tych, 
ffijk eiai bliiko ieit. 

[1. Kto iskodzi, niecił 
''•cze (zkodsi : a kto 
'"kt w plugaitwie, oiech 
' icze plugawicie; a kto 
''^rawiedliwJ ieit, niech 

'tcze bidzie uijirawie- 
••.iwiony: a £więtj, niech 
'' *ezK będzie po£więco- 

n*!. Otoprzyohadzę ly- 
''Ud, a zaplata tnoia ze- 
'^'m\ ieil] »hjta oddal ke- 1 



St Jama AposUia. 



»S4 



Uenw \r»tfag uccjitikiw 
iego. 

13. Jam ieat Alpha I 0- 
megB, pierwszy i oitatu!, 
ptłc Ziętek i koniec. 

14. Błogosławieni kttf- 
rzy omy watą szaty swoie: 
aby władza ich bjJa nad 
drzewem ływota, aieb^ 
weszli przez bramy do 

15. A Dk dworze psi i 
czarownicy, i wszetecz- 
nicy, i męioboyce, i bal- 
wocliwalce i kaidy który 
niiłuie, i który czyni 
Uamatwo. 

16. Ja Jezus posłałem 
Anioła mego , aby to 
wam świadczył w kojcie- 
lech. Jam ieit korzeń i 
naród Dawidów, gwiazda 
iasna i zaranna. 

17. A duch i oblubieni- 
ca móirii): Przyidź. A 
kto słjizy, niech mówi : 
Przyidi. A kto pragnie, 

eh przyidzie: a kto 
e, niech bierze wodę 
żywota darmo. 

18. Albowiem oświa- 
dczam ti^ kaidemu ału- 
chaiąceniu «łów proro- 
ctwa ksiąg tych : Jejlibj 
ktg przyłożył do tego: 



M6 Oiimtieiu. S-JoMa Aptttota. 



ęnjioij t«i B^ nu piK< 
f^ opiMUie w tjeh kii^ 

ig. A inilibr kto tii^ s 
■tów proroctw* tego, d* 
dejmifi tek Bóg caęić ie- 
go > liiląg kjirota, I ■ 
miałtA jwiętego, I ■ tjch 
które lą napisBDe w t^ch 
kiięgech. 



20. KUwi ten co o tjw 
iwiMdcaj: Zibte pnji 
df rychło; Aioea. frsp 
idi l'aaie Juu. 

21. LBikft Paok naai 
go Jc(Di« Clirystusa 
waiui wujBtkicBu. 
tn«n. 



10..!M:,C.OOglC 



,0..=m:,C.OO^" 

/ 



10..!M:,C.OOglC